ประกาศกระทรวงสาธารณสุข
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข
เรื่อง สมุนไพรควบคุม
(กวาวเครือ)
พ.ศ. ๒๕๔๙
 

โดยที่พิจารณาเห็นว่ากวาวเครือเป็นสมุนไพรที่มีค่าต่อการศึกษาหรือวิจัย
มีความสำคัญทางเศรษฐกิจ และอาจจะสูญพันธุ์
เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองและส่งเสริมการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนมีระบบการจัดเก็บข้อมูล
และมีการแบ่งปันผลประโยชน์อย่างเหมาะสม

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๔ มาตรา ๔๔ มาตรา ๔๕ และมาตรา ๕๑
แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย พ.ศ. ๒๕๔๒
อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขโดยคำแนะนำของคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยจึงออกประกาศไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ให้กวาวเครือเป็นสมุนไพรควบคุม

ข้อ
๒ กวาวเครือตามข้อ ๑ ได้แก่
(๑)
กวาวเครือขาว ตามชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Pueraria candollei Graham & Benth. var. mirifica (Airy Shaw et
Suvatabhandhu) Niyomdham และ Pueraria candollei
Graham & Benth. var. candollei วงศ์ Leguminosae อนุวงศ์ Papilionoideae
(๒)
กวาวเครือแดง ตามชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Butea superba Roxb. วงศ์ Leguminosae
อนุวงศ์ Papilionoideae
(๓)
กวาวเครือดำ ตามชื่อพฤกษศาสตร์ว่า Mucuna macrocarpa Wall. วงศ์ Leguminosae อนุวงศ์ Papilionoideae
กวาวเครือตามวรรคหนึ่ง
ให้หมายถึงกวาวเครือที่เรียกชื่อตามชื่อท้องถิ่นต่าง ๆ เช่น เครือเขาปู้ตาลานเครือ
จานเครือ ตานจอมทอง ทองเครือ โพ้ตะกู โพมือ เถาฮ่อม เบ้งเก่ มะบ้าแมง ยางดำ
สะบ้าลิง สะบ้าลิงดำ หมักบ้าลืมดำ แฮนเฮาห้อม เป็นต้น และให้หมายความรวมถึง หัว
รากใต้ดิน หรือส่วนใดส่วนหนึ่งของกวาวเครือด้วย
แต่ไม่รวมถึงกวาวเครือที่ประกอบเป็นตำรับยาแล้ว

ข้อ
๓ ผู้ครอบครอง ใช้ประโยชน์ ดูแล
เก็บรักษาหรือขนย้ายกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาตามธรรมชาติเกินกว่าจำนวนหรือปริมาณดังต่อไปนี้
ให้แจ้งแก่นายทะเบียน
(๑)
ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม ผู้ประกอบวิชาชีพเภสัชกรรม
ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทย ผู้ประกอบโรคศิลปะสาขาการแพทย์แผนไทยประยุกต์
และหมอพื้นบ้านจำนวนหรือปริมาณเกิน ๑๒ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑๒๐
กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว จำนวนหรือปริมาณเกิน ๘ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง
หรือเกิน ๘๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดง และจำนวนหรือปริมาณเกิน ๔
กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๔๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ
(๒)
หน่วยงาน สถาบันการศึกษาและสถาบันวิจัยทั้งของรัฐและเอกชน จำนวนหรือปริมาณเกิน ๒๔
กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๒๔๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว
จำนวนหรือปริมาณเกิน ๑๖ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑๖๐
กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดงและจำนวนหรือปริมาณเกิน ๘ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง
หรือเกิน ๘๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ
(๓)
โรงงานอุตสาหกรรม สถานที่ส่งออกหรือนำเข้ากวาวเครือ จำนวนหรือปริมาณเกิน ๑๒๐
กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑,๒๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว
จำนวนหรือปริมาณเกิน ๘๐ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๘๐๐
กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดงและจำนวนหรือปริมาณเกิน ๔๐
กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๔๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ
(๔)
เกษตรกรและประชาชนทั่วไป จำนวนหรือปริมาณเกิน ๖ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๖๐
กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว จำนวนหรือปริมาณเกิน ๔ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง
หรือเกิน ๔๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดง และจำนวนหรือปริมาณเกิน ๒
กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๒๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ

ข้อ
๔ ผู้ครอบครอง ใช้ประโยชน์ ดูแล
เก็บรักษาหรือขนย้ายกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาจากการเพาะปลูก จำนวนหรือปริมาณเกิน ๑,๒๐๐
กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง หรือเกิน ๑๒,๐๐๐
กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือขาว จำนวนหรือปริมาณเกิน ๘๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักแห้ง
หรือเกิน ๘,๐๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือแดง
และจำนวนหรือปริมาณเกิน ๔๐๐ กิโลกรัมน้ำหนักแห้งหรือเกิน ๔,๐๐๐
กิโลกรัมน้ำหนักสดสำหรับกวาวเครือดำ ให้แจ้งแก่นายทะเบียน

ข้อ
๕ ผู้ปลูกกวาวเครือเพื่อการศึกษาวิจัยหรือส่งออก
การจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้าให้แจ้งเนื้อที่ บริเวณ และปริมาณการปลูก
พร้อมด้วยหลักฐานแก่นายทะเบียน

ข้อ
๖ การแจ้งตามข้อ ๓ ข้อ ๔ และข้อ ๕
ให้แจ้งแก่นายทะเบียนภายใน ๖๐ วันนับแต่วันที่ประกาศนี้มีผลใช้บังคับ
พร้อมด้วยหลักฐานตามแบบที่คณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยกำหนด
ในกรุงเทพมหานคร ให้แจ้งแก่นายทะเบียนกลาง ณ
กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก ในจังหวัดอื่น
ให้แจ้งแก่นายทะเบียนจังหวัด ณ สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดในเขตท้องที่
ให้นายทะเบียนออกใบรับแจ้งแก่ผู้แจ้ง

ข้อ
๗ ให้นำความในข้อ ๓ ข้อ ๔ ข้อ ๕
และข้อ ๖
มาบังคับใช้แก่ผู้มีกวาวเครือไว้ในครอบครองเกินกว่าจำนวนหรือปริมาณที่กำหนดก่อนวันที่ประกาศกระทรวงสาธารณสุขฉบับนี้ใช้บังคับ

ข้อ
๘ ภายหลังการแจ้ง
ให้ผู้ได้ใบรับแจ้งปฏิบัติดังต่อไปนี้
(๑)
แสดงใบรับแจ้งไว้ในที่เปิดเผย
(๒)
จัดทำบัญชีแสดงรายละเอียดของจำนวนหรือปริมาณการครอบครอง การใช้ประโยชน์การดูแล
การเก็บรักษา หรือการขนย้าย
รวมตลอดถึงกรณีมีการเปลี่ยนแปลงและรายงานจำนวนหรือปริมาณข้างต้นตามแบบที่คณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทยกำหนดต่อนายทะเบียนภายใน
๖๐ วัน นับแต่วันสิ้นปีปฏิทิน
(๓)
ให้ปิดป้ายแสดงสถานที่เพาะปลูกอย่างชัดเจน
(๔)
รายงานอื่น ๆ
ตามที่นายทะเบียนเห็นสมควรโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการคุ้มครองและส่งเสริมภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย

ข้อ
๙
การศึกษาวิจัยกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาตามธรรมชาติ ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้
(๑)
แสดงหนังสือรับแจ้ง (ถ้ามี)
(๒)
แสดงใบอนุญาตให้ศึกษาวิจัยกวาวเครือ
(๓)
จัดทำแผนดำเนินการปลูกทดแทน ณ
แหล่งที่เป็นถิ่นกำเนิดของกวาวเครืออย่างน้อยเท่าปริมาณที่นำไปใช้
พร้อมรายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียน ภายใน ๖๐ วันนับแต่วันสิ้นปีปฏิทิน
(๔)
ส่งโครงการวิจัยที่มีเนื้อหาสาระสำคัญครบถ้วนตามแบบที่นายทะเบียนกลางกำหนด
(๕)
ส่งสำเนาข้อตกลงการแบ่งปันผลประโยชน์ให้แก่ชุมชนที่เป็นถิ่นกำเนิดของกวาวเครือ
(๖)
ส่งรายงานการวิจัยฉบับสมบูรณ์ ณ
สำนักงานนายทะเบียนกลางหรือสำนักงานนายทะเบียนจังหวัดในเขตท้องที่

ข้อ
๑๐
การศึกษาวิจัยกวาวเครือที่มีแหล่งที่มาจากการเพาะปลูก ต้องปฏิบัติตามข้อ ๙
(๑) (๒) (๔) และ (๖)
ในกรณีที่เพาะปลูกในที่สาธารณประโยชน์ให้มีสำเนาข้อตกลงการแบ่งปันผลประโยชน์ให้แก่ชุมชนที่เป็นผู้รับผิดชอบดูแลที่สาธารณประโยชน์นั้น

ข้อ
๑๑ การส่งออกกวาวเครือเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้า
การจำหน่ายหรือแปรรูปกวาวเครือเพื่อการค้า ที่มีแหล่งที่มาตามธรรมชาติ
ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้
(๑)
แสดงหนังสือรับแจ้ง (ถ้ามี)
(๒)
แสดงใบอนุญาตให้ส่งออกกวาวเครือเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้า
การจำหน่ายหรือแปรรูปกวาวเครือเพื่อการค้า
(๓)
จัดทำแผนดำเนินการปลูกทดแทน ณ
แหล่งที่เป็นถิ่นกำเนิดของกวาวเครืออย่างน้อยเท่าปริมาณที่ส่งออกเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้า
การจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้า พร้อมรายงานผลการดำเนินการต่อนายทะเบียน ภายใน ๖๐
วันนับแต่วันสิ้นปีปฏิทิน
(๔)
ระบุปริมาณการส่งออกเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้า
การจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้า
(๕)
ระบุชนิดและส่วนของกวาวเครือ เช่น สารสกัด เนื้อเยื่อ หัวสดหรือตากแห้ง เป็นต้น
(๖)
ระบุสถานที่ประกอบกิจการ
หรือสถานที่ที่ส่งออกเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้าการจำหน่ายหรือแปรรูปเพื่อการค้า

ข้อ
๑๒
การส่งออกกวาวเครือเพื่อการค้าและที่มิใช่เพื่อการค้า
การจำหน่ายหรือแปรรูปกวาวเครือเพื่อการค้า ที่มีแหล่งที่มาจากการเพาะปลูก
ต้องปฏิบัติตามข้อ ๑๑ (๑) (๒) (๔) (๕) และ (๖)

ข้อ
๑๓[๑]
ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๑๑
มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๙
พินิจ จารุสมบัติ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข













วิชชุตา/ผู้จัดทำ
๒๐ กรกฎาคม ๒๕๕๔

















































[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๓/ตอนพิเศษ ๑๘ ง/หน้า ๓/๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๔๙