กฎ ก
กฎ ก.ค.
ฉบับที่
๒๓ (พ.ศ. ๒๕๔๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครู
พ.ศ. ๒๕๒๓
ว่าด้วยการร้องทุกข์และการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์
ขอให้แก้ไขการปฏิบัติไม่ถูกต้องหรือการไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย
-------------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๔ และมาตรา ๗ (๒) แห่งพระราชบัญญัติ
ระเบียบข้าราชการครู พ.ศ. ๒๕๒๓ ประกอบกับมาตรา ๑๓๐
แห่งพระราชบัญญัติระเบียบ
ข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ จึงออกกฎ ก.ค.
ซึ่งได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ กฎ ก.ค.
นี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดสามสิบวันนับแต่วันถัดจากวัน
ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
 ข้อ
๒
การร้องทุกข์และการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ ในกรณีที่ข้าราชการครูเห็นว่า
ผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจหน้าที่ปฏิบัติต่อตนโดยไม่ถูกต้องหรือไม่ปฏิบัติต่อตนให้ถูกต้อง
ตามกฎหมาย ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎ
ก.ค.นี้
 ข้อ
๓
เมื่อผู้อยู่ใต้บังคับบัญชามีปัญหาเกี่ยวกับการที่ผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจ
หน้าที่ปฏิบัติต่อตนไม่ถูกต้องหรือไม่ปฏิบัติต่อตนให้ถูกต้องตามกฎหมาย
และแสดง
ความประสงค์ที่จะปรึกษาหารือกับผู้บังคับบัญชา
ให้ผู้บังคับบัญชานั้นให้โอกาสรับฟังหรือ
สอบถามเกี่ยวกับปัญหาดังกล่าวเพื่อเป็นทางแห่งการทำความเข้าใจและแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น
ในชั้นต้น
 ถ้าผู้อยู่ใต้บังคับบัญชาไม่ประสงค์จะปรึกษาหารือ
หรือปรึกษาหารือแล้วไม่ได้รับ
คำชี้แจงหรือได้รับคำชี้แจงไม่เป็นที่พอใจ
ก็ให้ร้องทุกข์ตามข้อ ๔
 ข้อ
๔ การร้องทุกข์
ให้ร้องทุกข์ได้สำหรับตนเองเท่านั้น จะร้องทุกข์แทนผู้อื่นหรือ
มอบหมายให้ผู้อื่นร้องแทนไม่ได้
และให้ร้องทุกข์เป็นหนังสือภายในสามสิบวันนับแต่วัน
ทราบเรื่องอันเป็นเหตุให้ร้องทุกข์
 ข้อ
๕
หนังสือร้องทุกข์ต้องลงลายมือชื่อและตำแหน่งของผู้ร้องทุกข์ และต้อง
ประกอบด้วยสาระสำคัญที่แสดงข้อเท็จจริงและปัญหาของเรื่องให้เห็นว่าผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจ
หน้าที่ปฏิบัติต่อตนโดยไม่ถูกต้องหรือไม่ปฏิบัติต่อตนให้ถูกต้องตามกฎหมายอย่างใด
และ
ความประสงค์ของการร้องทุกข์
 ถ้าผู้ร้องทุกข์ประสงค์จะแถลงการณ์ด้วยวาจาในชั้นพิจารณาของ
อ.ก.ค. 
กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค. จังหวัด อ.ก.ค. กรม อ.ก.ค. กรม
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ. กระทรวง หรือ 
ก.ค. แล้วแต่กรณี
ให้แสดงความประสงค์ไว้ในหนังสือร้องทุกข์หรือจะทำเป็นหนังสือต่อหากก็ได้ 
แต่ต้องยื่นหรือส่งก่อนที่ อ.ก.ค. หรือ ก.ค. แล้วแต่กรณี
เริ่มพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ โดยยื่นหรือ
ส่งตรงต่อ อ.ก.ค. หรือ ก.ค.
 ข้อ
๖ การร้องทุกต่อ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค จังหวัด อ.ก.ค.กรม 
อ.ก.ค. กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง หรือ
ก.ค.แล้วแต่กรณี ให้ดำเนินการดังนี้
 (๑)
ในกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากผู้อำนวยการการประถมศึกษา
กรุงเทพมหานครหรือผู้บังคับบัญชาระดับที่ต่ำกว่านั้น
ให้ร้องทุกต่อ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร 
และให้ อ.ก.ค กรุงเทพมหานครเป็นผู้พิจารณา
 (๒)
ในกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากผู้อำนวยการการประถมศึกษาจังหวัด 
หรือผู้บังคับบัญชาระดับที่ต่ำกว่านั้น ให้ร้องทุกต่อ
อ.ก.ค. จังหวัด และให้ อ.ก.ค.จังหวัด 
เป็นผู้พิจารณา
 (๓)
ในกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากผู้บังคับบัญชาในราชการบริหารส่วนกลาง
ที่ต่ำกว่าอธิบดีหรือในราชการบริหารส่วนภูมิภาคที่ต่ำกว่าผู้ว่าราชการจังหวัด
ให้ร้องทุกต่อ อ.ก.ค. 
กรม และให้ อ.ก.ค. กรม เป็นผู้พิจารณา
 (๔)
ในกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากผู้ว่าราชการจังหวัด หรืออธิบดี ให้ร้องทุกข์ต่อ 
อ.ก.ค. กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง และให้ อ.ก.ค. กรม
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง 
เป็นผู้พิจารณา
 (๕)
ในกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากนายกรัฐมนตรี รัฐมนตรีเจ้าสังกัด หรือ
ปลัดกระทรวง
หรือกรณีผู้บังคับบัญชาปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติต่อผู้ร้องทุกข์ตามมติของ อ.ก.ค. กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง
หรือกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากการถูกสั่งพักราชการตาม
มาตรา ๑๐๗ แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ.
๒๕๓๕ ให้ร้องทุกต่อ ก.ค. 
และให้ ก.ค. เป็นผู้พิจารณา
 ข้อ
๗
ผู้ร้องทุกข์มีสิทธิคัดค้านอนุกรรมการ หรือกรรมการผู้พิจารณา
เรื่องร้องทุกข์
ถ้าผู้นั้นมีเหตุอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
 (๑)
เป็นผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์
 (๒)
มีส่วนได้เสียในเรื่องที่ร้องทุกข์
 (๓)
มีสาเหตุโกรธเคืองผู้ร้องทุกข์
 (๔)
เป็นคู่สมรส บุพการี ผู้สืบสันดาน หรือพี่น้องร่วมบิดามารดา หรือร่วมบิดา 
หรือร่วมมารดากับผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์
 การคัดค้านอนุกรรมการ
หรือกรรมการผู้พิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้น ต้องแสดง
ข้อเท็จจริงที่เป็นเหตุแห่งการคัดค้านไว้ในหนังสือร้องทุกข์
หรือแจ้งเพิ่มเติมเป็นหนังสือก่อนที่ 
อ.ก.ค. หรือ ก.ค. แล้วแต่กรณี เริ่มพิจารณาเรื่องร้องทุกข์
 เมื่อมีเหตุหรือมีการคัดค้านตามวรรคหนึ่ง
อนุกรรมการ หรือกรรมการผู้นั้น
จะขอถอนตัวไม่ร่วมพิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้นก็ได้
ถ้าอนุกรรมการ หรือกรรมการผู้นั้นมิได้
ขอถอนตัว
ให้คณะกรรมการที่เหลืออยู่นอกจากอนุกรรมการหรือกรรมการผู้ถูกคัดค้านพิจารณา
ข้อเท็จจริงที่คัดค้าน
หากเห็นว่าข้อเท็จจริงนั้นน่าเชื่อถือ ให้แจ้งอนุกรรมการ หรือกรรมการ
ผู้นั้นทราบและมิให้ร่วมพิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้น
เว้นแต่จะพิจารณาเห็นว่าให้อนุกรรมการหรือ
กรรมการผู้นั้นร่วมพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ดังกล่าวจะเป็นประโยชน์ยิ่งกว่า
เพราะจะทำให้ได้
ความจริงและเป็นธรรม จะให้อนุกรรมการ
หรือกรรมการผู้นั้นร่วมพิจารณาเรื่องร้องทุกข์นั้นก็ได้
 ข้อ
๘ เพื่อประโยชน์ในการนับระยะเวลาร้องทุกข์
 (๑)
ในกรณีที่เหตุร้องทุกข์เกิดจากการที่ผู้บังคับบัญชามีคำสั่งเป็นหนังสือต่อ
ผู้ร้องทุกข์
ให้ถือวันที่ถูกสั่งลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่งเป็นวันทราบเรื่องอันเป็นเหตุให้
ร้องทุกข์
 ถ้าผู้ถูกสั่งไม่ยอมลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่ง
และมีการแจ้งคำสั่งให้ผู้ถูกสั่งทราบ
กับมอบสำเนาคำสั่งให้ผู้ถูกสั่ง แล้วทำบันทึกลงวันเดือนปี
เวลา และสถานที่ที่แจ้งและ
ลงลายมือชื่อผู้แจ้งพร้อมทั้งพยานรู้เห็นไว้เป็นหลักฐานแล้ว
ให้ถือวันที่แจ้งนั้นเป็นวันทราบเรื่อง
อันเป็นเหตุให้ร้องทุกข์
 ถ้าไม่อาจแจ้งให้ผู้ถูกลงลายมือชื่อรับทราบคำสั่งได้โดยตรง
และได้แจ้งเป็น
หนังสือส่งสำเนาคำสั่งทางไปรษณีย์ลงทะเบียนตอบรับไปให้ผู้ถูกสั่ง
ณ ที่อยู่ของผู้ถูกสั่งซึ่งปรากฏ
ตามหลักฐานของทางราชการโดยส่งสำเนาคำสั่งไปให้สองฉบับเพื่อให้ผู้ถูกสั่งเก็บไว้หนึ่งฉบับและ
ให้ผู้ถูกสั่งลงลายมือชื่อและวันเดือนปีที่รับทราบคำสั่งส่งกลับคืนมาเพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐาน
หนึ่งฉบับ ในกรณีเช่นนี้
เมื่อล่วงพ้นสามสิบวันนับแต่วันที่ปรากฏในใบตอบรับทางไปรษณีย์
ลงทะเบียนว่าผู้ถูกสั่งได้รับเอกสารดังกล่าวหรือมีผู้รับแทนแล้ว
แม้ยังไม่ได้รับสำเนาคำสั่งฉบับที่
ให้ผู้ถูกสั่งลงลายมือชื่อและวันเดือนปีที่รับทราบคำสั่งกลับคืนมา
ให้ถือว่าผู้ถูกสั่งได้ทราบ
คำสั่งแล้ว
 (๒)
ในกรณีที่ผู้บังคับบัญชาไม่มีคำสั่งเป็นหนังสือต่อผู้ร้องทุกข์โดยตรง 
ให้ถือวันที่มีหลักฐานยืนยันว่าผู้ร้องทุกข์รับทราบหรือควรได้ทราบคำสั่งนั้นเป็นวันทราบเรื่องกัน
เป็นเหตุให้ร้องทุกข์
 (๓)
ในกรณีที่ผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจหน้าที่ปฏิบัติโดยไม่ถูกต้องหรือไม่ปฏิบัติ
ให้ถูกต้องตามกฎหมายต่อผู้ร้องทุกข์โดยไม่ได้มีคำสั่งอย่างใด
ให้ถือวันที่ผู้ร้องทุกข์
ควรได้ทราบถึงการใช้อำนาจหน้าที่ของผู้บังคับบัญชาดังกล่าวเป็นวันทราบเรื่องอันเป็นเหตุ
ให้ร้องทุกข์
 ข้อ
๙ การร้องทุกข์ ต่อ อ.ก.ค.
กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค.จังหวัด อ.ก.ค.กรม 
หรือ อ.ก.ค. กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง
ให้ทำหนังสือร้องทุกข์ถึงประธาน อ.ก.ค.
พร้อมกับสำเนารับรองถูกต้องหนึ่งฉบับโดยออกนามจังหวัดหรือกรม
แล้วแต่กรณี และยื่นที่
ส่วนราชการนั้น
 การร้องทุกข์ต่อ
ก.ค. ให้ทำหนังสือร้องทุกข์ถึงประธาน ก.ค. หรือเลขาธิการ 
ก.ค. พร้อมกับสำเนารับรองถูกต้องหนึ่งฉบับ
และยื่นที่สำนักงาน ก.ค.
 ผู้ร้องทุกข์จะยื่นหรือส่งหนังสือร้องทุกข์พร้อมกับสำเนารับรองถูกต้องหนึ่งฉบับ
ผ่านผู้บังคับบัญชาหรือผ่านผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์ก็ได้
และให้ผู้บังคับบัญชานั้น
ดำเนินการตามข้อ ๑๑ วรรคสอง หรือวรรคสาม แล้วแต่กรณี
 ในกรณีที่มีผู้นำหนังสือร้องทุกข์มายื่นเอง
ให้ผู้รับหนังสือออกใบรับหนังสือ
ประทับตรารับหนังสือและลงทะเบียนรับหนังสือไว้เป็นหลักฐานในวันที่รับหนังสือตามระเบียบ
ว่าด้วยงานสารบรรณ
และให้ถือวันที่รับหนังสือตามหลักฐานดังกล่าวเป็นวันยื่นหนังสือร้องทุกข์
 ในกรณีที่ส่งหนังสือร้องทุกข์ทางไปรษณีย์
ให้ถือวันที่ที่ทำการไปรษณีย์ต้นทาง
ออกใบรับฝากเป็นหลักฐานฝากส่ง
หรือวันที่ที่ทำการไปรษณีย์ต้นทางประทับตรารับที่ซองหนังสือ
เป็นวันส่งหนังสือร้องทุกข์
 เมื่อได้ยื่นหรือส่งหนังสือร้องทุกข์ไว้แล้ว
ผู้ร้องทุกข์จะยื่นหรือส่งหนังสือร้องทุกข์
หรือเอกสารหลักฐานเพิ่มเติมก่อนที่ อ.ก.ค.กรุงเทพมหานคร
อ.ก.ค.จังหวัด อ.ก.ค.กรม 
อ.ก.ค. กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ. กระทรวง หรือ ก.ค.
แล้วแต่กรณี เริ่มพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ก็ได้
โดยยื่นหรือส่งตรงต่อ อ.ก.ค. หรือ ก.ค.
 ข้อ
๑๐
ให้กรณีที่ผู้ร้องทุกข์ไม่ประสงค์จะให้มีการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ต่อไป
จะขอถอนเรื่องร้องทุกข์ก่อนที่ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค.
จังหวัด อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ. กระทรวง หรือ ก.ค. แล้วแต่กรณี
เริ่มพิจารณาเรื่องร้องทุกข์เสร็จสิ้นก็ได้ 
โดยทำเป็นหนังสือยื่นหรือส่งตรงต่อ อ.ก.ค. หรือ
ก.ค.เมื่อได้ถอนเรื่องร้องทุกข์แล้วการพิจารณา
เรื่องร้องทุกข์นั้นให้เป็นอันระงับ
 ข้อ
๑๑ เมื่อได้รับหนังสือร้องทุกข์ตามข้อ
๙ วรรคหนึ่ง หรือวรรคสอง 
ให้ประธาน อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร ประธาน อ.ก.ค. จังหวัด
ประธาน อ.ก.ค.กรม ประธาน 
อ.ก.ค.กรม ซึ่งทำหน้าที่ ประธาน อ.ก.พ.กระทรวง หรือ
สำนักงาน ก.ค. แล้วแต่กรณี 
มีหนังสือแจ้งพร้อมทั้งส่งสำเนาหนังสือร้องทุกข์ให้ผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์
ทราบโดยเร็วและให้ผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกนั้นส่งเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง
และคำชี้แจงของตน (ถ้ามี)
ไปเพื่อประกอบการพิจารณาภายในเจ็ดวันทำการนับแต่วันได้รับ
หนังสือ
 ในกรณีที่ผู้บังคับบัญชาได้รับหนังสือร้องทุกข์ที่ได้ยื่นหรือส่งตามข้อ
๙ วรรคสาม 
ให้ผู้บังคับบัญชานั้นส่งหนังสือร้องทุกข์พร้อมทั้งสำเนาต่อไปยังผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการ
ร้องทุกข์ภายในสามวันทำการนับแต่วันที่ได้รับหนังสือร้องทุกข์
 เมื่อผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์ได้รับหนังสือร้องทุกข์ที่ได้ยื่นหรือ
ส่งตามวรรคสอง หรือข้อ ๙ วรรคสาม
ให้ผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์นั้นจัดส่ง
หนังสือร้องทุกข์พร้อมทั้งสำเนาและเอกสารหลักฐานที่เกี่ยวข้อง
และคำชี้แจงของตน (ถ้ามี) 
ไปยังประธาน อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร ประธาน อ.ก.ค. จังหวัด
ประธาน อ.ก.ค.กรม ประธาน 
อ.ก.ค.กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง หรือ สำนักงาน ก.ค.
แล้วแต่กรณี ภายในเจ็ดวันทำการ
นับแต่ได้รับหนังสือร้องทุกข์
 ข้อ
๑๒ การพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ให้
อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค. จังหวัด 
อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง
แล้วแต่กรณี พิจารณาจากเรื่องราว
การปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติต่อผู้ร้องทุกข์ของผู้บังคับบัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์และในกรณี
จำเป็นและสมควรอาจขอเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
รวมทั้งคำชี้แจงจาก
หน่วยราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอื่นของรัฐ ห้างหุ้นส่วนบริษัท
หรือบุคคลใด ๆ หรือขอให้
ผู้แทนหน่วยราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอื่นของรัฐ
ห้างหุ้นส่วน บริษัท ข้าราชการ หรือ
บุคคลใด ๆ
มาให้ถ้อยคำหรือชี้แจงข้อเท็จจริงเพื่อประกอบการพิจารณาได้
 ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์ขอแถลงการณ์ด้วยวาจา
หาก อ.ก.ค. พิจารณาเห็นว่า 
การแถลงการณ์ด้วยวาจาไม่จำเป็นแก่การพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
จะให้งดแถลงการณ์
ด้วยวาจาเสียก็ได้
 ในกรณีที่นัดให้ผู้ร้องทุกข์มาแถลงการณ์ด้วยวาจาต่อที่ประชุม
ให้แจ้งให้ผู้บังคับ
บัญชาผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์ทราบด้วยว่า
ถ้าประสงค์จะแถลงแก้ก็ให้มาแถลงหรือมอบหมาย
เป็นหนังสือให้ข้าราชการที่เกี่ยวข้องเป็นผู้แทนมาแถลงด้วยวาจาต่อที่ประชุมครั้งนั้นได้ ทั้งนี้ 
ให้แจ้งล่วงหน้าตามควรแก่กรณีและเพื่อประโยชน์ในการแถลงแก้ดังกล่าวให้ผู้บังคับบัญชา
ผู้เป็นเหตุแห่งการร้องทุกข์หรือผู้แทนเข้าฟังคำแถลงการณ์ด้วยวาจาของผู้ร้องทุกข์ได้
 ข้อ
๑๓ ให้ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค.
จังหวัด อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง แล้วแต่กรณี
พิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ให้แล้วเสร็จภายใน
สามสิบวันนับแต่วันได้รับหนังสือร้องทุกข์และเอกสารหลักฐานตามข้อ
๑๑ แต่ถ้ามีความจำเป็น
ไม่อาจพิจารณาให้แล้วเสร็จภายในเวลาดังกล่าวให้ขยายเวลาพิจารณาได้อีกไม่เกินสามสิบวันและ
ให้บันทึกแสดงเหตุผลความจำเป็นที่ต้องขยายเวลาไว้ด้วย
 ในกรณีที่ขยายเวลาตามวรรคหนึ่งแล้วการพิจารณายังไม่แล้วเสร็จ
ให้ อ.ก.ค. 
กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค. จังหวัด อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง 
แล้วแต่กรณี ขยายเวลาพิจารณาได้อีกไม่เกินสามสิบวัน
แต่ทั้งนี้ให้พิจารณากำหนดมาตรการที่จะ
ทำให้การพิจารณาแล้วเสร็จโดยเร็วและบันทึกไว้เป็นหลักฐานในรายงานการประชุม
และให้ส่ง
สำเนารายงานการประชุม อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค. จังหวัด
อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ. กระทรวง แล้วแต่กรณี ไปยัง อ.ก.ค. กรม
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง 
แต่สำหรับ อ.ก.ค. กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ. กระทรวง
ให้ส่งรายงานการประชุม อ.ก.ค. กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ กระทรวง ไปยัง ก.ค. กรม
โดยให้ดำเนินการส่งภายในสิบวันนับแต่วันที่ครบ
กำหนดขยายเวลาตามวรรคหนึ่ง เพื่อที่ อ.ก.ค. กรม
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง หรือ ก.ค. 
แล้วแต่กรณี จะได้ติดตาม แนะนำ
และชี้แจงให้การพิจารณาแล้วเสร็จโดยเร็ว
 เมื่อ
อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร อ.ก.ค. จังหวัด อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ. กระทรวง
พิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นเสร็จแล้ว ให้แจ้งผลการพิจารณา
วินิจฉัยให้ อ.ก.ค.กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง หรือ
ก.ค. แล้วแต่กรณี ทราบด้วย
 ข้อ
๑๔ เมื่อ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร
อ.ก.ค. จังหวัด อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง
ได้พิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ตามข้อ ๖ (๑) (๒) (๓) 
หรือ (๔) แล้ว
 (๑)
ถ้าเห็นว่าการที่ผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจหน้าที่ปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติต่อ
ผู้ร้องทุกข์นั้นถูกต้องตามกฎหมายแล้ว
ให้มีมติยกคำร้องทุกข์
 (๒)
ถ้าเห็นว่าการที่ผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจหน้าที่ปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติต่อ
ผู้ร้องทุกข์นั้นไม่ถูกต้องตามกฎหมาย
ให้มีมติแก้ไขโดยเพิกถอนหรือยกเลิกการปฏิบัติไม่ถูกต้อง
ตามกฎหมายนั้นหรือให้ปฏิบัติต่อผู้ร้องทุกข์ให้ถูกต้องตามกฎหมาย
 (๓)
ถ้าเห็นว่าการที่ผู้บังคับบัญชาใช้อำนาจหน้าที่ปฏิบัติหรือไม่ปฏิบัติต่อ
ผู้ร้องทุกข์นั้นถูกต้องตามกฎหมายแต่บางส่วน
และไม่ถูกต้องตามกฎหมายบางส่วน ให้มีมติ
ให้แก้ไขหรือให้ปฏิบัติให้ถูกต้องตามกฎหมาย
 (๔)
ถ้าเห็นสมควรดำเนินการโดยประการอื่นใด เพื่อให้มีความถูกต้องตาม
กฎหมายและมีความเป็นธรรม ให้มีมติให้ดำเนินการได้ตามควรแก่กรณี
 การพิจารณามีมติตามวรรคหนึ่ง
ให้บันทึกเหตุผลของการพิจารณาวินิจฉัยไว้
ในรายงานการประชุมด้วย
 ข้อ
๑๕ เมื่อ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร
อ.ก.ค. จังหวัด อ.ก.ค.กรม อ.ก.ค.กรม 
ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง ได้มีมติตามข้อ ๑๔ แล้ว
ให้ผู้อำนวยการการประถมศึกษา
กรุงเทพมหานคร ผู้อำนวยการการประถมศึกษาจังหวัด หรืออธิบดี
แล้วแต่กรณี สั่งหรือปฏิบัติ
ให้เป็นไปตามมตินั้นในโอกาสแรกที่ทำได้ในกรณีที่มีเหตุผลความจำเป็นจะให้มีการรับรองรายงาน
การประชุมเสียก่อนก็ได้และเมื่อได้สั่งหรือปฏิบัติตามมติดังกล่าวแล้ว
ให้แจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ทราบ
เป็นหนังสือโดยเร็ว
 ข้อ
๑๖
การพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ในกรณีที่ร้องทุกข์ต่อ ก.ค. ตามข้อ ๖ (๕) 
ให้นำข้อ ๑๒ ข้อ ๑๓ ข้อ ๑๔ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
 เมื่อ
ก.ค. ได้พิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์และมีมติเป็นประการใดแล้ว
ให้รายงานนายกรัฐมนตรีในฐานะหัวหน้ารัฐบาลเพื่อพิจารณาสั่งการตามที่เห็นสมควร
 เมื่อนายกรัฐมนตรีได้สั่งการเป็นประการใดแล้ว
ให้สำนักงาน ก.ค. 
แจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ทราบเป็นหนังสือ
พร้อมทั้งแจ้งให้กรมที่เกี่ยวข้องทราบ หรือดำเนินการ
ให้เป็นไปตามคำสั่งของนายกรัฐมนตรีโดยเร็ว
 ข้อ
๑๗ มติของ อ.ก.ค. กรุงเทพมหานคร
อ.ก.ค. จังหวัด อ.ก.ค.กรม 
อ.ก.ค.กรม ซึ่งทำหน้าที่ อ.ก.พ.กระทรวง ตามข้อ ๑๔
และคำสั่งของนายกรัฐมนตรีตามข้อ ๑๖ 
ให้เป็นที่สุด
 ข้อ
๑๘ การนับระยะเวลาตามกฎ ก.ค. นี้
สำหรับเวลาเริ่มต้น ให้นับวันถัดจาก
วันแรกแห่งเวลานั้นเป็นวันเริ่มนับระยะเวลา ส่วนเวลาสุดสิ้น
ถ้าวันสุดท้ายแห่งระยะเวลาตรงกับ
วันหยุดราชการให้นับวันเริ่มเปิดทำการใหม่เป็นวันสุดท้ายแห่งระยะเวลา
 ข้อ
๑๙
ในกรณีที่ข้าราชการครูได้ยื่นหรือส่งหนังสือร้องทุกข์ต่อผู้บังคับบัญชา
ไว้แล้วก่อนวันที่กฎ ก.ค. นี้ใช้บังคับ
และการพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นยังไม่แล้วเสร็จ
ให้ผู้บังคับบัญชาดังกล่าวพิจารณาวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์นั้นต่อไป
ตามกฎ ก.พ. ฉบับที่ ๑๗ 
(พ.ศ. ๒๕๔๐)
ออกตามความในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ ว่าด้วย
การร้องทุกข์และการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์
ขอให้แก้ไขการปฏิบัติไม่ถูกต้องหรือการไม่ปฏิบัติตาม
กฎหมาย

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๔ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๓
  วันชัย
ตันศิริ
 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
  ซึ่งรัฐมนตรีมอบหมาย
 
ประธาน ก.ค.

+--------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหต ุ:-
เหตุผลในการประกาศในกฎ ก.ค. ฉบับนี้ คือ เนื่องจากมาตรา ๔ แห่ง
พระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการครู พ.ศ. ๒๕๒๓
บัญญัติให้นำกฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการพลเรือนมาใช้บังคับแก่ข้าราชการครูโดยอนุโลม
และในกรณีใดที่กฎหมายว่าด้วย
ระเบียบราชการพลเรือนกำหนดให้ ก.พ.ออกกฎ ก.พ. ในกรณีนั้นให้
ก.ค. ออกกฎ ก.ค. 
และโดยที่มาตรา ๑๓๐
แห่งพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๓๕ 
กำหนดว่า การร้องทุกข์และการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์
ขอให้แก้ไขการปฏิบัติไม่ถูกต้องหรือ
การไม่ปฏิบัติตามกฎหมายให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในกฎ
ก.พ.ประกอบกับ
ปัจจุบัน ก.พ. ได้มีการออกกฎ ก.พ.
ว่าด้วยการร้องทุกข์และการพิจารณาเรื่องร้องทุกข์ ขอให้
แก้ไขการปฏิบัติไม่ถูกต้องหรือการไม่ปฏิบัติตามกฎหมายดังนั้น
เพื่อให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์
ดังกล่าวที่กำหนดในพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน
พ.ศ. ๒๕๓๕ จึงจำเป็นต้องออก
กฎ ก.ค. นี้

[รก.๒๕๔๓/๑๔ก/๑๐/๓ มีนาคม ๒๕๔๓]