ข้อบังคับ ก
ข้อบังคับ
ก.บช.
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการขอ
การออก การต่ออายุ
และการออกใบแทน
ใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
(ฉบับที่
5)
พ.ศ.
2527
----------

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 11 (3) แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505
คณะกรรม
การควบคุมการประกอบวิชาชีพสอบบัญชี
จึงออกข้อบังคับวางหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการขอการออก
การต่ออายุ และการออกใบแทน
ใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ดังต่อไปนี้

ข้อ 1 ให้ยกเลิกข้อบังคับ
ก.บช. ฉบับที่ 4 (พ.ศ. 2514) ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับ
การขอ การออก การต่ออายุ และการออกใบแทน
ใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ลงวันที่ 26
กรกฎาคม 2514

ข้อ 2
ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศเป็นต้นไป

ข้อ 3 ให้นายทะเบียน
สำนักงาน ก.บช. รักษาการตามข้อบังคับฉบับนี้

หมวดที่ 1

การขึ้นทะเบียน

---------

ข้อ 4
ผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตจะต้อง
 (1) เป็นผู้ได้รับปริญญาทางการบัญชีหรือประกาศนียบัตรทางการบัญชี
ซึ่ง ก.บช. เทียบว่า
ไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบัญชีหรือเป็นผู้ได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีที่มีการศึกษา
วิชาการบัญชี ซึ่ง ก.บช.
เห็นสมควรให้เป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้
 (2) เคยปฏิบัติงานเกี่ยงกับการสอบบัญชีมาแล้ว
โดย ก.บช. เห็นว่าทำหน้าที่เป็นผู้สอบ
บัญชีรับอนุญาตได้
 (3) มีคุณสมบัติอื่นตามที่กำหนดในมาตรา 15
(3) (4) (5) (6) (7) และ (8) แห่ง
พระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505

ข้อ 5
ผู้ซึ่งเคยปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสอบบัญชีมาแล้ว โดย ก.บช. เห็นว่าทำหน้าที่เป็นผู้สอบบัญชี
รับอนุญาตได้ตามความในมาตรา 15 (2)
แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505 ต้อง
 (1)
เคยฝึกหัดงานสอบบัญชีธุรกิจที่กฎหมายบัญญัติให้มีการสอบบัญชี
หรือให้มีผู้สอบบัญชี กับผู้
สอบบัญชีรับอนุญาตคนหนึ่ง หรือหลายคนมาแล้ว ตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ใน
ข้อ 6 และ
 (2) ผ่านการทดสอบของคณะอนุกรรมการที่ ก.บช.
แต่งตั้งตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่
กำหนดไว้ใน ข้อ 7

ข้อ 6
ผู้ฝึกหัดงานสอบบัญชีตามข้อ 5 (1) ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขดังต่อไปนี้
 (1) ต้องฝึกหัดงานในระหว่างการศึกษาเพื่อรับปริญญาหรือประกาศนียบัตรตามความใน
มาตรา 15 (1) แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505
โดยเริ่มฝึกหัดงานหลังจากได้สอบผ่านวิชา
การบัญชีตามที่ ก.บช. กำหนด ไม่น้อยกว่าสี่รายวิชา
และวิชาสอบบัญชีไม่น้อยกว่าหนึ่งรายวิชา ซึ่งรวมทุก
วิชาแล้วไม่น้อยกว่า 15 หน่วยกิต
หรือฝึกหัดงานหลังจากได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรตามความใน
มาตรา 15 (1)
แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505 มาแล้ว
เป็นเวลาต่อเนื่องกันไม่น้อยกว่า
สองปีบริบูรณ์ หรือสองรอบปีบัญชี
และมีเวลาฝึกหัดงานไม่น้อยกว่าสองพันชั่วโมง เว้นแต่
 ผู้ซึ่งได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรตามความในมาตรา
15 (1) แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบ
บัญชี พ.ศ. 2505
และเคยฝึกหัดงานสอบบัญชีธุรกิจตามหลักสูตรของสถาบันการศึกษาหรือสถาบันวิชาชีพใน
ต่างประเทศ
หรือเคยฝึกหัดงานสอบบัญชีธุรกิจกับสำนักงานสอบบัญชีในต่างประเทศที่ ก.บช. ให้ความเห็น
ชอบ เป็นเวลาไม่น้อยกว่าหนึ่งปีบริบูรณ์
และมีเวลาฝึกหัดงานไม่น้อยกว่าหนึ่งพันชั่วโมง ก.บช. พิจารณา
ลดเวลาฝึกหัดงานตามที่กล่าวในวรรคหนึ่งก็ได้ ถ้า ก.บช.
เห็นว่าผู้นั้นสามารถทำหน้าที่เป็นผู้สอบบัญชีรับ
อนุญาตได้
 (2)
ต้องแจ้งการฝึกหัดงานตามแบบที่สำนักงาน ก.บช. กำหนด ต่อสำนักงาน ก.บช. ก่อน
เริ่มฝึกหัดงาน
พร้อมด้วยหนังสือรับรองของสถาบันการศึกษาว่าได้สอบผ่านวิชาการบัญชี และวิชาการสอบ
บัญชีมาแล้วตาม (1)
หรือสำเนาปริญญาหรือประกาศนียบัตรตามความในมาตรา 15 (1) แห่งพระราช
บัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505 แล้วแต่กรณี
 (3)
ต้องทำรายงานการฝึกหัดงานตามแบบที่สำนักงานก.บช. กำหนด ยื่นต่อสำนักงาน
ก.บช. อย่างน้อยปีละหนึ่งครั้งนับแต่วันแจ้งการฝึกหัดงาน
และต้องทำรายงานดังกล่าวยื่นต่อสำนักงาน
ก.บช.
พร้อมด้วยคำรับรองการฝึกหัดงานของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตที่ให้การฝึกหัดงานตามแบบที่สำนักงาน
ก.บช. กำหนด เมื่อสิ้นสุดการฝึกหัดงานด้วย
 (4)
ต้องแจ้งการเปลี่ยนผู้ให้การฝึกหัดงานทุกครั้งตามแบบที่สำนักงาน ก.บช.
กำหนด
ต่อสำนักงาน ก.บช.
ภายในหนึ่งเดือนนับแต่วันเปลี่ยนพร้อมด้วยรายงานและคำรับรองฝึกหัดงานของผู้ให้
การฝึกหัดงานคนเดิม

ข้อ 7
หลักเกณฑ์และวิธีการทดสอบตามข้อ 5 (2) มีดังต่อไปนี้
 (1)
ผู้ได้รับปริญญาทางการบัญชีหรือประกาศนียบัตรทางการบัญชี ซึ่ง ก.บช. เทียบว่า
ไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบัญชีตามความในมาตรา 15 (1)
แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505
จากสถาบันการศึกษาในประเทศ ต้องเข้ารับการทดสอบวิชาการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสอบบัญชี
 (2)
ผู้ได้รับปริญญาทางการบัญชีหรือประกาศนียบัตรทางการบัญชี ซึ่ง ก.บช. เทียบว่า
ไม่ต่ำกว่าปริญญาตรีทางการบัญชีตามความในมาตรา 15 (1)
แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505
จากสถาบันการศึกษาต่างประเทศ
ต้องเข้ารับการทดสอบวิชาการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสอบบัญชี และ
วิชาความรู้กฎหมายที่ใช้ในการประกอบวิชาชีพสอบบัญชี
 (3)
ผู้ได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรอย่างอื่น นอกจากที่ระบุไว้ใน (1) และ (2)
และ
ก.บช. เห็นสมควรรับขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ตามความในมาตรา
15 (1) แห่งพระราช
บัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505 ไม่ว่าจะได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรนั้น จากสถาบันการศึกษาใน
ประเทศหรือต่างประเทศ
ต้องเข้ารับการทดสอบวิชาการปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสอบบัญชี วิชาหลักการ
บัญชี
วิชาการสอบบัญชี
และวิชาความรู้กฎหมายที่ใช้ในการประกอบวิชาชีพสอบบัญชี
 (4) ผู้เข้ารับการทดสอบเพียงวิชาเดียวตาม
(1) ต้องได้คะแนนในวิชาที่เข้ารับการ
ทดสอบนั้นไม่ต่ำกว่าร้อยละหกสิบ จึงจะถือว่าเป็นผู้ผ่านการทดสอบ

ผู้เข้ารับการทดสอบหลายวิชาตาม (2) และ (3) ต้องได้คะแนนในวิชาที่เข้ารับ
การทดสอบไม่ต่ำกว่าร้อยละหกสิบ จึงจะถือว่าเป็นผู้ผ่านการทดสอบ
 (5)
ผู้เข้ารับการทดสอบต้องผ่านการฝึกหัดงานตามข้อ 6 มาแล้ว
และยื่นคำขอเข้า
ทดสอบทุกครั้งตามแบบที่สำนักงาน ก.บช. กำหนด
ภายในเวลาไม่น้อยกว่าหนึ่งเดือนก่อนวันเริ่มทดสอบ
และทำคำขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตามข้อ
11 ทั้งนี้
สำหรับค่าธรรมเนียมในการทดสอบ
ให้เป็นไปตามประกาศสำนักงาน ก.บช.
 (6) ผู้ซึ่งไม่ผ่านการทดสอบรวมสามครั้ง จะยื่นคำขอเข้าทดสอบอีกได้ต่อเมื่อพ้นกำหนด
เวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่ยื่นคำขอครั้งสุดท้าย
 (7) การทดสอบให้มีปีละสองครั้ง ในเดือนมิถุนายนและเดือนธันวาคม เว้นแต่ ก.บช.
จะกำหนดเป็นอย่างอื่น
 (8) ให้นายทะเบียน ประกาศชื่อผู้ผ่านการทดสอบไว้ ณ สำนักงาน ก.บช. เป็นเวลา
ไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน

ข้อ 8
ผู้ซึ่งได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรตามความในมาตรา 15 (1) แห่งพระราชบัญญัติ
ผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505
และเคยฝึกหัดงานสอบบัญชีธุรกิจตามหลักสูตรของสถาบันการศึกษาในประเทศ
ที่ ก.บช. ให้ความเห็นชอบ ก่อนวันที่ 2 สิงหาคม 2514 ไม่ต้องฝึกหัดงานตามข้อ 5 (1) อีก และ
ไม่ต้องเข้าทดสอบตามข้อ 5 (2) ถ้าผู้นั้นได้รับปริญญาหรือประกาศนียบัตรทางการบัญชีตามความใน
มาตรา 15 (1)
จากมหาวิทยาลัยในประเทศ
ก่อนวันที่ 2 พฤศจิกายน 2505 และมีหลักฐานแสดงว่า
ได้เข้ารับการฝึกอบรม หรือสัมมนาเกี่ยวกับวิชาชีพสอบบัญชีตามหลักเกณฑ์ที่ ก.บช.
กำหนด

ข้อ 9
ในกรณีที่ผู้ฝึกหัดงานมิได้ฝึกหัดงานให้เสร็จสิ้นภายในเวลาห้าปี
นับแต่วันที่แจ้งต่อสำนักงาน
ก.บช.
หรือในกรณีที่ผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตมิได้กระทำให้เสร็จสิ้นภายในสองปีนับแต่วัน
ยื่นคำขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
เพราะความบกพร่องของผู้ฝึกหัดงานหรือผู้ขอขึ้นทะเบียน
ให้นายทะเบียนมีหนังสือแจ้งให้ผู้ฝึกหัดงานหรือผู้ขอขึ้นทะเบียนดำเนินการให้เสร็จสิ้นภายในระยะเวลาที่
กำหนดไว้ในหนังสือนั้น ถ้าไม่ดำเนินการให้เสร็จสิ้นตามกำหนดเวลาดังกล่าว ให้นายทะเบียนเสนอ
ก.บช. พิจารณาจำหน่ายคำขอได้

ข้อ 10
ผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตามมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี
พ.ศ. 2505 ก.บช.
จะออกใบอนุญาตให้ต่อเมื่อผู้นั้นมีหลักฐานแสดงว่า ได้เข้ารับการฝึกอบรมหรือ
สัมมนาเกี่ยวกับวิชาชีพสอบบัญชีที่สำนักงาน ก.บช.
หรือสถาบันวิชาชีพ
หรือสถาบันการศึกษาที่ ก.บช.
ให้ความเห็นชอบ
จัดขึ้นและเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ ก.บช. กำหนด

ข้อ 11
ให้ผู้ขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตยื่นคำขอตามแบบที่สำนักงาน
ก.บช. กำหนด
ต่อสำนักงาน ก.บช.
พร้อมด้วยหลักฐานปริญญาหรือประกาศนียบัตรตามความในมาตรา 15 (1) แห่ง
พระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี พ.ศ. 2505 เว้นแต่จะได้ยื่นหลักฐานไว้แล้วตามข้อ 6
(2)

หมวดที่ 2

การออกใบอนุญาต

-------------

ข้อ 12 ให้นายทะเบียน
เสนอคำขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตเพื่อ ก.บช. พิจารณา
รับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตสำหรับผู้ผ่านการทดสอบภายในหนึ่งเดือนนับแต่
วันที่ ก.บช.
ให้ความเห็นชอบผลการทดสอบหรือภายในสองเดือนนับแต่วันได้รับคำขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้
สอบบัญชีรับอนุญาต
สำหรับผู้ที่ไม่ต้องเข้ารับการทดสอบ ทั้งนี้เว้นแต่
มีเหตุผลและความจำเป็นที่ไม่อาจ
ดำเนินการภายในกำหนดเวลาดังกล่าวได้ ให้นายทะเบียนรายงานประธาน ก.บช.
เพื่อทราบ

ข้อ 13 เมื่อ ก.บช.
มีมติให้รับขึ้นทะเบียนและออกใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตให้แก่ผู้ใด
และผู้นั้นได้ชำระค่าธรรมเนียมการออกใบอนุญาตแล้ว ให้นายทะเบียนบันทึกชื่อ ที่อยู่ คุณวุฒิ อาชีพ
และที่ตั้งสำนักงาน
และปิดรูปถ่ายของผู้นั้นลงในทะเบียนผู้สอบบัญชีรับอนุญาต แล้วจึงออกใบอนุญาตให้
 ใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตให้เป็นไปตามแบบที่
ก.บช. กำหนด

ข้อ 14
ผู้ซึ่งขาดต่ออายุใบอนุญาต
และขอขึ้นทะเบียนใหม่เมื่อพ้นกำหนดหกเดือนนับแต่วันที่ใบ
อนุญาตสิ้นอายุ ก.บช. จะพิจารณาออกใบอนุญาตให้ เมื่อผู้นั้นมีหลักฐานแสดงว่าได้เข้ารับการฝึกอบรม
หรือสัมมนาเกี่ยวกับวิชาชีพสอบบัญชี ตามหลักเกณฑ์ที่ ก.บช. กำหนด

หมวดที่ 3

การต่ออายุใบอนุญาต

---------------

ข้อ 15
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตจะขอต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตได้ โดยยื่นคำขอต่อ
สำนักงาน ก.บช.
ตามแบบที่สำนักงาน ก.บช. กำหนด
และชำระค่าธรรมเนียมการต่ออายุใบอนุญาต
ภายในกำหนดหนึ่งเดือน ก่อนวันที่ใบอนุญาตสิ้นอายุ

ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นไม่สามารถขอต่ออายุใบอนุญาต เป็นผู้สอบบัญชีในเวลาที่กำหนดไว้ใน
วรรคแรก
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตจะยื่นคำขอต่ออายุใบอนุญาตก่อนระยะเวลาดังกล่าวได้ เมื่อได้รับความ
เห็นชอบจาก ก.บช. แล้ว แต่ทั้งนี้
ต้องขอต่ออายุใบอนุญาตภายในเวลาไม่เกินหกเดือนก่อนวันที่ใบ
อนุญาตสิ้นอายุ

ข้อ 16
ผู้ขอต่อใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต และมีลักษณะอย่างใดอย่างหนึ่งดังต่อไปนี้
 (1)
ผู้ถูกสั่งพักใบอนุญาตและขอต่ออายุในอนุญาตตามข้อ 17
 (2)
ผู้ขอต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตไม่เคยปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสอบบัญชี
ธุรกิจที่กฎหมายกำหนดให้มีการสอบบัญชี หรือไม่เคยกระทำการสอบบัญชีในทางราชการ
หรือไม่เคยลงลาย
มือชื่อรับรองงบการเงินของธุรกิจที่กฎหมายกำหนดให้มีการสอบบัญชี
หรือไม่เคยรับรองงบการเงินในทาง
ราชการใด ๆ ตลอดอายุใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
 ก.บช.
จะต่ออายุใบอนุญาตให้เมื่อผู้นั้นมีหลักฐานแสดงว่าได้เข้ารับการฝึกอบรมหรือสัมมนา
เกี่ยวกับวิชาชีพสอบบัญชี ตามหลักเกณฑ์ที่ ก.บช. กำหนด

ข้อ 17
ผู้ถูกสั่งพักใบอนุญาตที่ใบอนุญาตสิ้นอายุลงระหว่างถูกสั่งพัก
จะขอต่ออายุใบอนุญาตได้เมื่อ
พ้นกำหนดเวลาสั่งพักใบอนุญาตโดยทำคำขอตามแบบที่สำนักงาน
ก.บช. กำหนด ยื่นต่อนายทะเบียน

ข้อ 18
เมื่อปรากฏว่าผู้ขอต่ออายุใบอนุญาต ยังเป็นผู้มีลักษณะครบถ้วน
ซึ่งจะขึ้นทะเบียนเป็นผู้
สอบบัญชีรับอนุญาตได้
และขอต่ออายุใบอนุญาตตามที่กำหนดไว้ในข้อ 15 ข้อ 16 และข้อ 17 ให้นาย
ทะเบียนรับชำระค่าธรรมเนียมการต่ออายุใบอนุญาตและออกใบอนุญาตให้มีกำหนดอายุสืบต่อจากใบอนุญาต
เดิม

ข้อ 19
ในกรณีที่ผู้ขาดต่ออายุใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตขอขึ้นทะเบียนเป็นผู้สอบบัญชีรับ
อนุญาตใหม่ ภายในหกเดือนนับแต่วันที่ใบอนุญาตสิ้นอายุ
และผู้นั้นมิได้ลงลายมือชื่อรับรองการสอบบัญชี
ในระหว่างที่ใบอนุญาตขาดอายุ
ให้นายทะเบียนดำเนินการต่ออายุใบอนุญาตให้ตามความในข้อ 18 โดย
อนุโลม

หมวดที่ 4

การออกใบแทนใบอนุญาตและการขอแก้ไขทะเบียน

--------------------------------------

ข้อ 20 ในกรณีที่ใบอนุญาตเป็นผู้สอบบัญชีรับอนุญาตสูญหายหรือถูกทำลาย
หรือชำรุดเสียหาย ผู้สอบ
บัญชีรับอนุญาตจะขอใบแทนใบอนุญาตได้
โดยยื่นคำขอตามแบบที่สำนักงาน ก.บช. กำหนด ต่อนายทะเบียน

ข้อ 21
ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตผู้ใดประสงค์จะขอแก้ไขข้อความที่ปรากฏอยู่แล้วในทะเบียนตามข้อ
13
ให้ถูกต้องตามความเป็นจริง ให้ยื่นคำขอตามแบบที่สำนักงาน
ก.บช. กำหนด ต่อนายทะเบียน

ประกาศ ณ วันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2527

วิจารณ์ นิวาตวงศ์

ประธานคณะกรรมการควบคุมการประกอบวิชาชีพสอบบัญชี