พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ
บัตรประจำตัวข้าราชการ
พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ
พ.ศ. ๒๔๙๘
------------

ภูมิพลอดุลยเดช
ป.ร.
ให้ไว้ ณ วันที่
๒๒ มกราคม พ.ศ. ๒๔๙๘
เป็นปีที่ ๑๐
ในรัชกาลปัจจุบัน

 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการ
โปรดเกล้า ฯ ให้ประกาศว่า

 โดยที่เป็นการสมควรให้มีกฎหมายว่าด้วยบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงาน
เทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ

 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้ โดยคำแนะนำ
และยินยอมของสภาผู้แทนราษฎร ดังต่อไปนี้

  มาตรา ๑
พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติบัตรประจำตัว
ข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘

 มาตรา ๒*
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
 *[รก. ๒๔๙๘/๑๑/๒๓๐/๘ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๘]

 มาตรา ๓ ให้ยกเลิก
 (๑) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘
 (๒) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๒) พุทธศักราช ๒๔๘๕
 (๓) พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๖ และ
 (๔) บรรดาบทกฎหมาย กฎ และข้อบังคับอื่น ๆ ในส่วนที่มีบัญญัติไว้แล้วใน
พระราชบัญญัตินี้
หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับบทแห่งพระราชบัญญัตินี้

 มาตรา ๔* ในพระราชบัญญัตินี้
 ข้าราชการ หมายความว่า
 (๑) ข้าราชการพลเรือนตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน
 (๒) ข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการ
ตุลาการ
 (๓) ข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการ
ส่วนจังหวัด
 (๔) ข้าราชการในสังกัดกระทรวงกลาโหม
 *[มาตรา ๔
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงาน
เทศบาล พนักงานสุขาธิการและพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่
๒) พ.ศ. ๒๔๙๘]

 มาตรา ๕ ให้ข้าราชการ
พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงาน
องค์การของรัฐ มีบัตรประจำตัว

 มาตรา ๖* ให้ผู้บังคับบัญชาต่อไปนี้เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวข้าราชการ คือ
 (๑) รัฐมนตรีเจ้าสังกัด สำหรับตำแหน่งปลัดกระทรวง ปลัดทบวง อธิบดี
หรือตำแหน่งที่เทียบเท่า
 (๒) ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกล่าวปลัดกระทรวง
หรือปลัดทบวง ในสำนักงานปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง
แล้วแต่กรณี
 (๓) อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า
สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่า อธิบดีหรือ
ตำแหน่งที่เทียบเท่าในกรมหรือสำนักงานแล้วแต่กรณี
 (๔) ผู้ว่าราชการภาค สำหรับผู้ดำรงตำแหน่งต่ำกว่าผู้ว่าราชการภาคในสำนัก
งานภาคนั้น
 (๕) ผู้ว่าราชการจังหวัด สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าผู้ว่าราชการจังหวัดใน
จังหวัดนั้น
 (๖) ประธานสภาผู้แทนราษฎร สำหรับข้าราชการในสำนักงานเลขาธิการ
สภาผู้แทนราษฎร
 (๗) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม หรือผู้ที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวง
กลาโหมมอบหมาย สำหรับข้าราชการในสังกัดกระทรวงกลาโหม
 [มาตรา ๖ แก้ไขโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.
๒๔๙๘]

 มาตรา ๗
ให้นายกเทศมนตรีเป็นผู้ออกบัตรประจำตัวพนักงานเทศบาล
สำหรับพนักงานเทศบาลในเทศบาลนั้น

 มาตรา ๘
ให้ประธานกรรมการสุขาภิบาล เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับ
พนักงานสุขาภิบาลในสุขาภิบาลนั้น
 มาตรา ๙
ให้ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวสำหรับ
พนักงานองค์การของรัฐในองค์การซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงหรือทบวงของตนเป็นผู้รักษา
การตามกฎหมายว่าด้วยการจัดตั้งองค์การนั้น

 มาตรา ๑๐
การขอและการออกบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ
ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง

 มาตรา ๑๑ บัตรประจำตัวข้าราชการ
พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ ให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตร
 ในกรณีผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
หรือพนักงานองค์การของรัฐได้เลื่อนยศ เลื่อนชั้น
หรือย้ายสังกัด ให้ผู้นั้นขอบัตรประจำตัวใหม่
ตามยศ ชั้น
หรือสังกัดใหม่นั้นภายในสามสิบวันนับแต่วันเลื่อนยศ เลื่อนชั้น หรือย้ายสังกัด

 มาตรา ๑๒ ถ้าข้าราชการ
พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล หรือ
พนักงานองค์การของรัฐ
ที่ได้รับบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ออกจากราชการ หรือ
ตำแหน่ง ให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้นต่อไป
และให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัว
คืนให้แก่ผู้ออกบัตรโดยยื่นต่อผู้บังคับบัญชาเหนือตนขึ้นไปภายในสามสิบวันนับจากวันออก
จากราชการหรือตำแหน่งนั้น

 มาตรา ๑๓
ผู้ใดใช้หรือแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล หรือพนักงานองค์การของรัฐ
ซึ่งตนไม่มีสิทธิที่จะใช้ตามกฎหมาย มีความ
ผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าพันบาท หรือจำคุกไม่เกินสามปี
หรือทั้งปรับทั้งจำ

 มาตรา ๑๔
บรรดาบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน บัตรประจำตัวข้าราชการ
บัตรประจำตัวพนักงานเทศบาล และบัตรประจำตัวพนักงานองค์การของรัฐ
ที่ได้ออกก่อนวันที่
พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
ให้คงใช้ได้ต่อไปและให้นำความในมาตรา ๑๑ มาใช้บังคับโดย
อนุโลม

 มาตรา ๑๕
ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้ และให้มี
อำนาจออกกฎกระทรวงเพื่อปฏิบัติการตามพระราชบัญญัตินี้
 กฎกระทรวงนั้น เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
 จอมพล
ป. พิบูลสงคราม

นายกรัฐมนตรี

-------------------------------
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ ด้วยพระราชบัญญัติบัตร
ประจำตัวเจ้าพนักงาน พุทธศักราช ๒๔๗๘
และพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวเจ้าพนักงาน 
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๘๕
หาได้ใช้บังคับแก่ข้าราชการทั่วไปไม่
บัดนี้ เป็นการสมควรให้ข้าราชการทั่วไปมีบัตรประจำตัว และให้พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐทุกคนมีบัตรประจำตัวในโอกาสเดียวกันนี้ด้วย จึงต้องตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้
------------------------------------------
พระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาลและพนักงาน
องค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๘
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากบัตรประจำตัว
ข้าราชการตามพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ
พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล 
และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ มีกำหนดเวลาให้ใช้ได้ ๕
ปี แต่ ทหารกองประจำ
การ เป็นผู้ที่รับราชการทหารอยู่เพียงชั่วระยะเวลาไม่เกิน ๒ ปี
ทั้งมิได้เป็นข้าราชการตาม
ความมุ่งหมายของทางราชการโดยตรง
และต้องมีบัตรประจำตัวตามข้อบังคับของกระทรวง
กลาโหมอยู่แล้ว จึงไม่ควรกำหนดไว้ในพระราชบัญญัตินี้
 แต่ ทหารประจำการ
เป็นข้าราชการในสังกัดกระทรวงกลาโหมเช่นเดียวกับ
ข้าราชการกลาโหมพลเรือน
มิได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติให้มีบัตรประจำตัว จึงสมควร
กำหนดให้มีบัตรประจำตัวตามพระราชบัญญัตินี้ด้วย
 *[รก. ๒๔๙๘/๘๐/๑๔๐๓/๔ ตุลาคม ๒๔๙๘]

 ไพรินทร์/แก้ไข
 ๔ ก.พ. ๔๕