กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการ
ฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช
๒๔๗๘ (ฉะบับที่ ๑๔)[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ให้ยกเลิกความในกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ออกตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช
๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๖) ลงวันที่ ๓๐ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๘๐ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

ส่วนที่ ๑
เครื่องแบบทั่วไป
 

ข้อ ๑ เครื่องแบบข้าราชการประจำการทั่วไป ให้มี ๔
ชนิด คือ เครื่องแบบปกติ เครื่องแบบครึ่งยศ เครื่องแบบเต็มยศ และเครื่องแบบสโมสร
ข้อ ๒ (ก)
ภายใต้บทบังคับแห่งข้อ ๓ และข้อ ๔ เครื่องแบบปกติให้ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว กะบังหน้าหนังมันสีดำ
สายรัดคางสีทอง มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละหนึ่งดุม
ที่หน้าหมวกติดตราครุฑพ่าห์ปักดิ้นสีทองขนาดสูง ๕ เซนติเมตรบนหมอนสักหลาดสีขาว
ผ้าพันหมวกสีขาวตามแบบ
(๒) เสื้อแบบราชการสีขาว ใช้ดุมโลหะสีทองมีตราครุฑพ่าห์ ๕
ดุม และมีแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์สูง ๑ เซนติเมตรครึ่งติดที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
(๓) กางเกงขายาวแบบราชการสีขาว ไม่พับปลายขา
(๔) รองเท้าหนังสีดำและถุงเท้าสีดำ
(๕) อินทรธนูขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตร ยาวตามความยาวของบ่า
พื้นกำมะหยี่สีดำ ติดทับเสื้อเหนือบ่าทั้งสองข้าง จากไหล่ไปคอ
ด้านคอปลายมนติดดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ อินทรธนูมีลวดลาย ดังต่อไปนี้
รัฐมนตรี ปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์เต็มแผ่นอินทรธนู
ข้าราชการชั้นพิเศษ มีแถบสีทองกว้างครึ่งเซนติเมตรเป็นขอบ
และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ยาวตลอดส่วนกลางของอินทรธนู
ข้าราชการชั้นเอก มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรเป็นขอบ
และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๓ ดอก เรียงตามส่วนยาวของอินทรธนู ไม่เกิน ๓
ใน ๔ ส่วนของอินทรธนู
ข้าราชการชั้นโท มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรเป็นขอบ
และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๒ ดอก เรียงตามส่วนยาวของอินทรธนู
ไม่เกินครึ่งหนึ่งของอินทรธนู
ข้าราชการชั้นตรี มีแถบสีทองกว้าง ๑ เซนติเมตรเป็นขอบ
และปักดิ้นสีทองลายช่อชัยพฤกษ์ มีดอก ๑ ดอก ไม่เกิน ๑ ใน ๔ ส่วนของอินทรธนู
ข้าราชการชั้นจัตวา ตั้งแต่อันดับ ๖ ถึงอันดับ ๑๒
มีแถบสีทองกว้างครึ่งเซนติเมตรเป็นขอบ
ข้าราชการชั้นจัตวา ตั้งแต่อันดับ ๑ ถึงอันดับ ๕
มีแถบสีทองกว้างครึ่งเซนติเมตรขวางกลาง
(๖) เครื่องหมายสังกัด ทำด้วยโลหะโปร่งชุบหรือกะไหล่ทอง
ไม่มีขอบ ขนาดสูง ๒ เซนติเมตรกลัดที่คอเสื้อตอนหน้าทั้งสองข้าง
เป็นรูปเครื่องหมายสังกัด ดังต่อไปนี้
สำนักนายกรัฐมนตรี รูปตราคชสีห์ราชสีห์รักษารัฐธรรมนูญ
กระทรวงการคลัง รูปตราปักษาวายุภักษ์
กระทรวงการต่างประเทศ รูปตราบัวแก้ว
กระทรวงเกษตราธิการ รูปตราพระพิรุณทรงนาค
กระทรวงธรรมการ รูปตราเสมาธรรมจักร
กระทรวงมหาดไทย รูปตราราชสีห์
กระทรวงยุตติธรรม รูปตราพระดุลพ่าห์
กระทรวงเศรษฐการ รูปตราพระรามทรงรถ
สำนักพระราชวังและ
สำนักงานราชเลขานุการ
ในพระองค์ รูปตรามหามงกุฎและอุณาโลม
สำนักงานเลขาธิการสภา
ผู้แทนราษฎร รูปตรารัฐธรรมนูญประดิษฐานบนพาน
๒ ชั้น
(ก ทวิ) สำหรับเครื่องแต่งตัวอากาศหนาว
ให้ใช้เหมือนเครื่องแบบปกติ เว้นแต่เสื้อ
ให้ใช้เสื้อสักหลาด หรือผ้าเสิร์ทสีน้ำเงินดำรูปทูนิค
มีดุมโลหะสีทองตราครุฑพ่าห์ติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุม ที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ ๓
ดุม คอเปิดพับชายแหวกที่อก ๒ ชาย ติดเครื่องหมายสังกัดที่คอพับของเสื้อ
ตอนบนเหนือแนวแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ประกอบกับเสื้อเชิ้ตสีขาวอกอ่อน ข้อมืออ่อนหรือแข็ง ประกอบกับคอเชิ้ตสีขาวอ่อนหรือแข็งอย่างพับ
๒ ชั้น ผูกคอด้วยผ้าหรือแพรสีดำเงื่อนกลาสี
(ข) เครื่องแบบครึ่งยศ ให้ใช้เครื่องแบบปกติ (ก)
แต่ผ้าพันหมวกสำหรับข้าราชการทั่วไปมีริ้วสีทองขนาดหกมิลลิเมตรที่ขอบทั้งสองข้าง
สำหรับรัฐมนตรีมีปักดิ้นทองเป็นลายชัยพฤกษ์เต็มโดยรอบ
สำหรับข้าราชการชั้นพิเศษมีปักดิ้นทองเป็นลายชัยพฤกษ์ตรงกลางโดยรอบ สำหรับข้าราชการชั้นเอกปักดิ้นทอง
เป็นลายชัยพฤกษ์ขนาดหนึ่งเซนติเมตรที่ขอบหมวกทั้งสองข้างโดยรอบ
(ค) เครื่องแบบเต็มยศ
(๑) สำหรับข้าราชการทั่วไป
ให้ใช้เหมือนเครื่องแบบครึ่งยศ เว้นแต่กางเกง ให้ใช้การเกงสักหลาดขายาวแบบราชการสีดำ
(๒) สำหรับรัฐมนตรี ให้ใช้เหมือนเครื่องแบบครึ่งยศ เว้นแต่กางเกงให้ใช้กางเกงสักหลาดขายาวแบบราชการสีดำมีแถบทอง
กว้าง ๒ เซนติเมตรครึ่ง ติดข้างตามความยาวของกางเกง
(ง) เครื่องแบบสโมสร ให้ใช้เหมือนเครื่องแบบเต็มยศ เว้นแต่
(๑) หมวก ถ้าใช้ในโอกาสประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ให้ใช้เหมือนหมวกเครื่องแบบครึ่งยศแต่ถ้าใช้ในโอกาสที่มิได้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ให้ใช้เหมือนหมวกเครื่องแบบปกติ
(๒) เสื้อสโมสรสีขาว จะใช้ผ้าหรือสักหลาดหรือเสิร์ทสีขาวก็ได้
เปิดอก ปาดเอว ดุมโลหะสีทองมีตราครุฑพ่าห์ติดที่ข้อมือข้างละ ๓ ดุม ที่ระหว่างอกกับเอวข้างละ
๓ ดุม และบรรจบเสื้อเป็นดุมติดกัน ๒ ดุม
(๓) เสื้อกั๊กสีขาว ดุมโลหะสีทองมีตราครุฑพ่าห์ ๓ ดุม
(๔) เสื้อเชิ้ตอกแข็ง ข้อมือแข็งสีขาว
ประกอบกับคอเชิ้ตชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อ ผูกคอด้วยผ้าหรือแพรสีดำแบบหูกระต่าย
(๕) เครื่องหมายสังกัด ให้ติดที่คอพับของเสื้อตอนบนเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ทั้งสองข้าง
(๖) สำหรับในฤดูร้อน ให้ใช้กางเกงสีขาวแทนสักหลาดสีดำได้
ข้อ ๓ ข้าราชการสังกัดสำนักพระราชวังและสำนักงานราชเลขานุการในพระองค์
ให้มีเครื่องแบบเหมือนข้าราชการประเภทอื่น ๆ เว้นแต่อินทรธนูให้เพิ่มเส้นลวดทองติดที่ขอบริมแถบทองด้านนอก
ข้อ ๔ ข้าราชการนอกประจำการ
ให้ใช้เครื่องแบบเหมือนข้าราชการประจำการ เว้นแต่เครื่องหมายสังกัดให้ติดที่อกเสื้อเบื้องขวา
ข้อ ๕ ข้าราชการวิสามัญ และข้าราชการประเภทอื่น
ซึ่งไม่อยู่ในชั้นและอันดับตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายพลเรือน ให้ใช้เครื่องแบบตามกฎนี้
แต่ข้าราชการคนใดควรแต่งชั้นใด ให้เป็นไปตามระเบียบซึ่งสำนักนายกรัฐมนตรีเทียบไว้

ข้อ ๒ บทบัญญัติในส่วนที่ ๒ หมวดที่ ๕
แห่งกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ออกตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘ ลงวันที่ ๒๖ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๗๘
บรรดาที่บัญญัติให้ใช้แผ่นทาบคอ ให้เปลี่ยนเป็นอินทรธนูทุกแห่ง

ข้อ ๓ ให้กรมศิลปากรจัดทำรูปเครื่องแบบตามกฎนี้ไว้ให้ดูเป็นตัวอย่าง

ข้อ ๔ เครื่องแบบตามกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ออกตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช
๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๖) ลงวันที่ ๓๐ ตุลาคม พุทธศักราช ๒๔๘๐
เฉพาะเท่าที่ถูกแก้ไขโดยกฎฉบับนี้ ถ้ามีความประสงค์จะใช้ต่อไป ก็ให้ใช้ได้จนถึงวันที่
๒๔ มิถุนายน พุทธศักราช ๒๔๘๔


กฎให้ไว้ ณ วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๔๘๓
พิบูลสงคราม
นายกรัฐมนตรี











โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓

อรญา/ตรวจ
๔ พฤษภาคม ๒๕๖๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๕๗/ตอนที่ -/หน้า ๗๕๗/๒๙ พฤศจิกายน
๒๔๘๓