กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
๑๑ (พ.ศ. ๒๕๔๑)
ออกตามความในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน
พ.ศ. ๒๕๔๑
-----------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ และมาตรา ๒๒ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครอง
แรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมออกกฎกระทรวงไว้
ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑
การคุ้มครองแรงงานในงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเลนอก
จากที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
ให้เป็นไปตามที่นายจ้างและลูกจ้างตกลงกัน เว้นแต่การคุ้มครอง
แรงงานตามบทบัญญัติในหมวด ๑ บททั่วไป ตั้งแต่มาตรา ๗
ถึงมาตรา ๒๑ หมวด ๒ การใช้
แรงงานทั่วไปเฉพาะมาตรา ๒๗ มาตรา ๒๘ มาตรา ๒๙ มาตรา ๓๐
มาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ 
มาตรา ๓๔ มาตรา ๓๕ มาตรา ๓๖ และมาตรา ๓๗ หมวด ๓
การใช้แรงงานหญิง ตั้งแต่
มาตรา ๓๙ ถึงมาตรา ๔๓ หมวด ๔ การใช้แรงงานเด็ก ตั้งแต่มาตรา
๔๕ ถึงมาตรา ๕๒
หมวด ๕ ค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุด
และค่าล่วงเวลาในวันหยุด เฉพาะมาตรา ๕๓
มาตรา ๕๔ มาตรา ๕๕ มาตรา ๕๖ มาตรา ๕๗ มาตรา ๕๘ มาตรา ๕๙
มาตรา ๖๐ มาตรา ๖๗
มาตรา ๗๑ มาตรา ๗๖ และมาตรา ๗๗ หมวด ๑๐
การพักงานตั้งแต่มาตรา ๑๑๖ ถึง
มาตรา ๑๑๗ หมวด ๑๑ ค่าชดเชย ตั้งแต่มาตรา ๑๑๘ ถึงมาตรา ๑๒๒
หมวด ๑๒ การยื่น
คำร้องและการพิจารณาคำร้อง ตั้งแต่มาตรา ๑๒๓ ถึงมาตรา ๑๒๕
หมวด ๑๓ กองทุนสงเคราะห์
ลูกจ้าง เฉพาะมาตรา ๑๓๔ และมาตรา ๑๓๕ หมวด ๑๔ พนักงานตรวจแรงงาน ตั้งแต่มาตรา 
๑๓๙ ถึงมาตรา ๑๔๒ และหมวด ๑๕ การส่งหนังสือ มาตรา ๑๔๓
ให้นายจ้างและลูกจ้างปฏิบัติ
ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑
 ข้อ
๒ ในกฎกระทรวงนี้
 "บรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล"
หมายความว่า
 (๑)
การกระทำใด ๆ ที่เกี่ยวกับการผูกมัดรวมกัน แยกออก จัดเรียงหรือ
เคลื่อนย้ายซึ่งสินค้าเรือเดินทะเล
การให้สัญญาณเพื่อความปลอดภัยในการเคลื่อนย้ายสินค้า
ไปยังที่ที่ต้องการ การควบคุมปั้นจั่นหรือเครื่องกว้าน
และให้หมายความรวมถึงการทำความ
สะอาดระวางเรือเดินทะเลก่อนหรือหลังจากการบรรทุกหรือขนถ่าย
 (๒)
การกระทำใด ๆ ที่เป็นการบริการเสริมหรือเกี่ยวเนื่องกับการบรรทุกหรือ
ขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล หรือการกระทำอื่นตามที่อธิบดีประกาศกำหนด
 "นายจ้าง"
หมายความรวมถึง ผู้ประกอบกิจการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือ
เดินทะเลซึ่งตกลงรับลูกจ้างเข้าทำงานโดยจ่ายค่าจ้างให้
 "แรง"
หมายความว่า ช่วงเวลาการทำงานในวันทำงานปกติและในวันหยุดตามที่
่อธิบดีประกาศกำหนดโดยคำนึงถึงข้อตกลงระหว่างนายจ้างกับลูกจ้างตามประเพณี
ในงานบรรทุก
หรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล
 ข้อ
๓ การกำหนดระยะเวลาทำงานปกติ
เวลาเริ่มต้น และเวลาสิ้นสุดของ
การทำงานแต่ละวันให้เป็นไปตามที่อธิบดีประกาศกำหนด
 ข้อ
๔
ห้ามมิให้นายจ้างรับเด็กอายุต่ำกว่าสิบแปดปีทำงานในงานบรรทุกหรือขน
ถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล เว้นแต่งานทำความสะอาดเรือ
งานผูกมัดจัดเรียง หรืองานอื่นที่อธิบดี
ประกาศกำหนดนายจ้างอาจรับเด็กอายุไม่ต่ำกว่าสิบหกปีเข้าทำงานดังกล่าวได้
 ข้อ
๕
ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างตามจำนวนแรง โดยไม่มีการเหมาจ่าย
ค่าจ้าง ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ที่อธิบดีประกาศกำหนด
 ข้อ
๖
ในกรณีที่นายจ้างมิได้จัดให้ลูกจ้างหยุดงาน หรือจัดให้ลูกจ้างหยุดงาน
น้อยกว่าที่กำหนดไว้ตามมาตรา ๒๘ มาตรา ๒๙ และมาตรา ๓๐
ให้นายจ้างจ่ายค่าจ้างให้แก่
ลูกจ้างตามอัตราที่อธิบดีประกาศกำหนด
 ข้อ
๗ ให้นายจ้างจัดอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการและมีปริมาณเพียงพอแก่
่ลูกจ้างที่ทำงานหากนายจ้างไม่จัดอาหารให้ลูกจ้าง
ให้นายจ้างจ่ายเงินค่าอาหารให้แก่ลูกจ้าง
คนละไม่น้อยกว่าหนึ่งในห้าของค่าจ้างหนึ่งแรงต่อหนึ่งมื้อ
 ข้อ
๘
ในกรณีที่นายจ้างนำลูกจ้างไปทำงานนอกสถานที่ทำงานปกติ ให้นายจ้าง
จัดพาหนะรับส่งลูกจ้างในการไปและกลับเพื่อทำงานให้แก่นายจ้าง
ถ้านายจ้างไม่จัดพาหนะรับส่ง
ให้นายจ้างจ่ายค่าพาหนะเท่าที่จ่ายจริงตามความจำเป็น
 ข้อ
๙
ให้นายจ้างจัดให้มีเครื่องมือหรืออุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยในการทำงาน
และกำหนดมาตรการเพื่อความปลอดภัยในการทำงาน ทั้งนี้ ตามมาตรฐานและหลักเกณฑ์ที่
รัฐมนตรีประกาศกำหนด
 ลูกจ้างต้องใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์เพื่อความปลอดภัยในการทำงานและต้อง
ปฏิบัติตามมาตรการเพื่อความปลอดภัยในการทำงานที่นายจ้างจัดหรือกำหนดตามวรรคหนึ่ง
 ข้อ
๑๐ ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานพบว่า
นายจ้างผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติ
ตามมาตรฐานและหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดตามข้อ ๙
ให้พนักงานตรวจแรงงานมี
อำนาจออกคำสั่งเป็นหนังสือให้นายจ้างปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการทำงาน
อาคาร สถานที่หรือ
จัดทำหรือแก้ไขเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ที่ลูกจ้างต้องใช้ในการปฏิบัติงานหรือที่เกี่ยวข้องกับการ
ปฏิบัติงานให้ถูกต้องหรือเหมาะสมภายในระยะเวลาที่กำหนด
 ข้อ
๑๑ ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานพบว่า
สภาพแวดล้อมในการทำงาน
อาคาร
สถานที่
เครื่องจักรหรืออุปกรณ์ที่ลูกจ้างใช้จะก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัยแก่ลูกจ้างหรือ
นายจ้างไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานตาม ข้อ ๑๐
เมื่อได้รับอนุมัติจากอธิบดีหรือ
ผู้ซึ่งอธิบดีมอบหมายให้พนักงานตรวจแรงงานมีอำนาจสั่งให้นายจ้างหยุดการใช้เครื่องจักรหรือ
อุปกรณ์ดังกล่าวทั้งหมดหรือบางส่วนเป็นการชั่วคราวได้
 ให้นายจ้างจ่ายเงินให้แก่ลูกจ้างซึ่งพนักงานตรวจแรงงานสั่งให้นายจ้างหยุดการใช้
เครื่องจักรหรืออุปกรณ์ตามวรรคหนึ่งเท่ากับค่าจ้างในวันทำงานตลอดระยะเวลาที่ลูกจ้างหยุด
ทำงาน
ทั้งนี้
จนกว่านายจ้างจะได้ดำเนินการให้ถูกต้องตามคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานนั้น
แล้ว
 ข้อ
๑๒
คำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานตามข้อ ๑๐ หรือข้อ ๑๑ ให้อุทธรณ์ต่อ
คณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย
และสภาพแวดล้อมในการทำงานตามมาตรา ๑๐๐
ได้ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำสั่ง
คำวินิจฉัยของคณะกรรมการนั้นให้เป็นที่สุด
 การอุทธรณ์ตามวรรคหนึ่งย่อมไม่เป็นการทุเลาการปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงาน
ตรวจแรงงาน เว้นแต่คณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย
และสภาพแวดล้อมในการ
ทำงานจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
 ข้อ
๑๓
ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างได้รับการตรวจร่างกายจากแพทย์แผนปัจจุบัน
ชั้นหนึ่งอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง
โดยให้นายจ้างเป็นผู้ออกค่าใช้จ่าย
 ในกรณีที่ลักษณะหรือสภาพของงานอาจทำให้เกิดโรคใดแก่ลูกจ้าง
หรือเป็น
อันตรายอย่างใดต่อสุขภาพของลูกจ้าง
ให้ลูกจ้างได้รับการตรวจร่างกายเพื่อทราบสาเหตุของการ
เกิดโรคหรืออันตรายนั้นโดยเฉพาะด้วย
 ให้นายจ้างเก็บบันทึกผลการตรวจไว้
ณ ที่ทำการของนายจ้างไม่น้อยกว่าสองปี
นับแต่วันสิ้นสุดของการจ้างลูกจ้างแต่ละราย
ในกรณีที่มีการฟ้องคดีเกี่ยวกับโรค หรืออันตราย
อย่างใดต่อสุขภาพของลูกจ้างให้นายจ้างเก็บบันทึกผลการตรวจไว้จนกว่าจะมีคำสั่งหรือ
คำพิพากษาถึงที่สุดเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าว
 ข้อ
๑๔
ในกรณีที่ลูกจ้างทำงานให้แก่ผู้ประกอบกิจการใด หรือทำงานในสถานที่
ของผู้ประกอบกิจการใด
ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าผู้ประกอบกิจการหรือเจ้าของสถานที่ดังกล่าวเป็น
นายจ้างของลูกจ้างนั้น
 ข้อ
๑๕
ให้นายจ้างจัดให้มีเอกสารเกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้าง ซึ่งอย่างน้อยต้องมี
รายการดังต่อไปนี้
 (๑)
วันและเวลาทำงาน
 (๒)
ผลงานที่ทำได้สำหรับลูกจ้างซึ่งได้รับค่าจ้างตามผลงานโดยคำนวณเป็น
หน่วย
 (๓)
อัตราและจำนวนค่าจ้างที่ลูกจ้างแต่ละคนได้รับ
 เมื่อมีการจ่ายค่าจ้างให้แก่ลูกจ้างให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างลงลายมือชื่อในเอกสาร
ตามวรรคหนึ่งไว้เป็นหลักฐาน
 ในกรณีที่นายจ้างโอนเงินเข้าบัญชีเงินฝากในธนาคารพาณิชย์
หรือสถาบันการเงิน
อื่น
ให้ถือว่าหลักฐานการโอนเงินเข้าบัญชีเงินฝากของลูกจ้างเป็นเอกสารเกี่ยวกับการจ่ายเงิน
ดังกล่าวนายจ้างจะไม่จัดให้ลูกจ้างลงลายมือชื่อตามวรรคสองก็ได้
 ในกรณีที่มีการจ่ายค่าอาหารตามข้อ
๗ หรือจ่ายค่าพาหนะตามข้อ ๘ ให้นายจ้าง
ปฏิบัติตามความในวรรคสองโดยอนุโลม
 ข้อ
๑๖
ให้นายจ้างเก็บรักษาเอกสารเกี่ยวกับการจ่ายค่าจ้าง รวมทั้งค่าอาหาร
ตามข้อ ๗ และค่าพาหนะตามข้อ ๘
ให้แก่ลูกจ้างไว้ไม่น้อยกว่าสองปีนับแต่วันจ่ายเงินดังกล่าว
 ในกรณีที่มีการยื่นคำร้องตามหมวด
๑๒ หรือมีข้อพิพาทแรงงานตามกฎหมาย
ว่าด้วยแรงงานสัมพันธ์ หรือมีการฟ้องร้องคดีแรงงาน
ให้นายจ้างเก็บรักษาเอกสารเกี่ยวกับการ
จ่ายค่าจ้างไว้จนกว่าจะมีคำสั่งหรือคำพิพากษาถึงที่สุดเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าว
 ข้อ
๑๗ ประกาศของรัฐมนตรีตามข้อ ๙
และประกาศของอธิบดีตามข้อ ๒
ข้อ ๓ ข้อ ๔ ข้อ ๕ และข้อ ๖ เมื่อได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้วให้ใช้บังคับได้

  ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๑
  ไตรรงค์ สุวรรณคีรี
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม

+------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหต :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากงานบรรทุกหรือขนถ่าย
สินค้าเรือเดินทะเลมีสภาพการจ้างและการทำงานที่แตกต่างไปจากการจ้างงานทั่วไป
ซึ่งสมควร
กำหนดการคุ้มครองในงานดังกล่าวไว้เป็นพิเศษให้แตกต่างไปจากพระราชบัญญัติคุ้มครอง
แรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑ และโดยที่มาตรา ๒๒
แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑
บัญญัติให้ออกกฎกระทรวงกำหนดการคุ้มครองแรงงานในกรณีต่าง ๆ
ให้แตกต่างไปจากพระราช
บัญญัติดังกล่าวได้
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

[รก.๒๕๔๑/๖๒ก/๒๗/๒๒ กันยายน ๒๕๔๑]