ระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยการลงทะเบียนเป็นทางหลวงชนบท
ทางหลวงเทศบาล
และทางหลวงสุขาภิบาล
พ.ศ.
๒๕๓๗
---------------
 โดยที่กฎหมายว่าด้วยทางหลวงกำหนดให้ทางหลวงชนบท
ทางหลวงเทศบาล
ทางหลวงสุขาภิบาล และทางหลวงที่บุคคลก่อสร้างขึ้น
ให้ลงทะเบียนทางหลวง ดังนั้น
เพื่อให้การ
ลงทะเบียนทางหลวงประเภทดังกล่าวเป็นไปในแนวทางเดียวกันกระทรวงมหาดไทย
จึงออก
ระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ ระเบียบนี้เรียกว่า
"ระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการลงทะเบียน
เป็นทางหลวงชนบท ทางหลวงเทศบาล และทางหลวงสุขาภิบาล พ.ศ.
๒๕๓๗"
 ข้อ
๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันประกาศเป็นต้นไป
 ข้อ
๓ ให้ยกเลิกระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยการลงทะเบียนเป็น
ทางหลวงชนบท ลงวันที่ ๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๖
 ข้อ
๔
ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
 ข้อ
๕
การลงทะเบียนเป็นทางหลวงประเภทต่างๆ ตามระเบียบนี้ ให้ดำเนินการ
ดังนี้
 (๑)
การลงทะเบียนเป็นทางหลวงชนบท ให้ใช้แบบ ทช.๑ ท้ายระเบียบนี้
 (ก)
ทางหลวงที่องค์การบริหารส่วนจังหวัดเป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง 
ขยายบูรณะ และบำรุงรักษา
ให้เสนอต่อองค์การบริหารส่วนจังหวัด
 (ข)
ทางหลวงที่กรมโยธาธิการเป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง ขยาย บูรณะ 
และบำรุงรักษา ให้เสนอต่อสำนักงานโยธาธิการจังหวัด
 (ค)
ทางหลวงที่สำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบทเป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง 
ขยาย บูรณะ และบำรุงรักษา
ให้เสนอต่อสำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบทจังหวัด
 (๒)
การลงทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาล ให้ใช้แบบ ทท.๑ ท้ายระเบียบนี้ และ
เสนอต่อสำนักงานเทศบาล
 (๓)
การลงทะเบียนเป็นทางหลวงสุขาภิบาล ให้ใช้แบบ ทส. ๑ ท้ายระเบียบนี้ 
และเสนอต่อสำนักงานสุขาภิบาล
 ข้อ
๖ การลงทะเบียนทางหลวงชนบท
ทางหลวงเทศบาล และทางหลวง
สุขาภิบาล ให้เสนอพร้อมเอกสารหลักฐาน จำนวน ๓ ชุด
ดังต่อไปนี้
 (๑)
แผนที่แนวทางหลวง 
 (๒)
บัญชีเอกสารแสดงสิทธิในที่ดินในเขตทางหลวง
 (๓)
สำเนาคำยินยอมของเจ้าของที่ดินหรือผู้ครอบครองตาม (๒) 
 ในกรณีที่ไม่มีเอกสารหลักฐานตาม
(๒) และหรือ (๓) ให้นายอำเภอ ปลัด
เทศบาลหรือปลัดสุขาภิบาล แล้วแต่กรณี
ทำหนังสือรับรองว่าเขตทางหลวงดังกล่าวได้ใช้เป็นทาง
สาธารณประโยชน์เป็นเวลาเกินกว่าสิบปีแล้ว

  หมวด ๑ 
 
ทางหลวงชนบท
  ----------- 
 ข้อ
๗
เมื่อเจ้าหน้าที่ของสำนักงานองค์การบริการส่วนจังหวัด หรือสำนักงาน
โยธาธิการจังหวัด หรือสำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบทจังหวัด
ได้รับเรื่องการลงทะเบียนทางหลวง
ชนบท ตามแบบ ทช.๑ แล้ว ให้ตรวจสอบเอกสารหลักฐานให้ครบถ้วนและถูกต้องตามข้อ
๖ แล้ว
เสนอโยธาธิการจังหวัด
สำหรับทางหลวงที่องค์การบริหารส่วนจังหวัด หรือกรมโยธาธิการเป็น
ผู้ดำเนินการก่อสร้าง ขยาย บูรณะ
และบำรุงรักษาหรือเสนอเร่งรัดพัฒนาชนบทจังหวัด สำหรับ
ทางหลวงที่องค์การบริการส่วนจังหวัดก่อสร้างโดยใช้งบประมาณของสำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบท
หรือทางหลวงที่สำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบทเป็นผู้ดำเนินการก่อสร้าง
ขยาย บูรณะ และบำรุง
รักษา เพื่อพิจารณา
 ข้อ
๘
เมื่อโยธาธิการจังหวัดหรือเร่งรัดพัฒนาชนบทจังหวัดได้รับเรื่องตามข้อ ๗ 
แล้ว ให้ตรวจพิจารณาให้เป็นไปตามประกาศกรมโยธาธิการ หรือประกาศสำนักงานเร่งรัดพัฒนา
ชนบท เรื่อง
มาตรฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทางรวมทั้งกำหนดเขตทางหลวง ที่จอด
รถ ระยะแนวต้นไม้ และเสาพาดสาย เกี่ยวกับทางหลวงชนบท
ทางหลวงเทศบาล และทางหลวง
สุขาภิบาล แล้วเสนอผู้ว่าราชการจังหวัด ตามแบบ ทช.๒
ท้ายระเบียบนี้
 ข้อ
๙ เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดได้รับเรื่องและเอกสารหลักฐานจากโยธาธิการ
จังหวัดหรือเร่งรัดพัฒนาชนบทจังหวัดแล้ว
ให้พิจารณาเสนออธิบดีกรมโยธาธิการหรือเลขาธิการ
เร่งรัดพัฒนาชนบท
ให้ส่งเอกสารหลักฐานทั้งหมดพร้อมความเห็นไปเพื่อประกอบการพิจารณา
 ข้อ
๑๐ เมื่ออธิบดีกรมโยธาธิการหรือเลขาธิการเร่งรัดพัฒนาชนบทได้พิจารณา
ในแบบ ทช.๒ แล้ว
ให้แจ้งผลการพิจารณาให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบเป็นหนังสือโดยเร็ว พร้อม
ส่งคืนเอกสารหลักฐานทั้งหมดให้ผู้ว่าราชการจังหวัด
 ในกรณีที่อธิบดีกรมโยธาธิการหรือเลขาธิการเร่งรัดพัฒนาชนบทได้ให้ความ
ยินยอมแล้ว
ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดดำเนินการลงทะเบียนเป็นทางหลวงชนบทไว้ ณ ศาลากลาง
จังหวัด โดยให้หัวหน้าสำนักงานจังหวัดเป็นผู้ลงทะเบียน
ตามแบบ ทช.๒ ท้ายระเบียบนี้ และให้
แจ้งผลการลงทะเบียนเป็นทางหลวงชนบท พร้อมสำเนาแบบ ทช.๒
ให้ผู้มีอำนาจให้ความยินยอม
ทราบ

  หมวด ๒
 
ทางหลวงเทศบาล
  ------------ 
 ข้อ
๑๑
เมื่อเจ้าหน้าที่ของสำนักงานเทศบาลได้รับเรื่องการลงทะเบียนทางหลวง
เทศบาล ตามแบบ ทท.๑
ให้ตรวจสอบเอกสารหลักฐานให้ครบถ้วนและถูกต้องตามข้อ ๖ แล้ว
เสนอโยธาธิการจังหวัดหรือนายช่างเทศบาลซึ่งนายกเทศมนตรีมอบหมายเพื่อพิจารณา
 ข้อ
๑๒
เมื่อโยธาธิการจังหวัดหรือนายช่างเทศบาลซึ่งนายกเทศมนตรีมอบหมาย
ได้รับเรื่อง ตามข้อ ๑๑ แล้ว ให้ตรวจพิจารณาให้เป็นไปตามประกาศกรมโยธาธิการ เรื่อง
มาตร
ฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทาง รวมทั้งกำหนดเขตทางหลวง
ที่จอดรถ ระยะแนวต้นไม้ 
และเสาพาดสาย เกี่ยวกับทางหลวงชนบท ทางหลวงเทศบาล
และทางหลวงสุขาภิบาล แล้วเสนอ
นายกเทศมนตรีตามแบบ ทท.๒ ท้ายระเบียบนี้
 ข้อ
๑๓
เมื่อนายกเทศมนตรีได้รับเรื่องราวและเอกสารหลักฐานจากโยธาธิการ
จังหวัดหรือนายช่างเทศบาลซึ่งนายกเทศมนตรีมอบหมายแล้ว
ให้พิจารณาเสนอผู้ว่าราชการ
จังหวัดตามแบบ ทท.๒
ให้ส่งเอกสารหลักฐานทั้งหมดพร้อมความเห็นไปเพื่อประกอบการ
พิจารณา
 ข้อ
๑๔
เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดได้พิจารณาในแบบ ทท.๒ แล้ว ให้แจ้งผล
การพิจารณาให้นายกเทศมนตรีทราบเป็นหนังสือโดยเร็ว
พร้อมส่งคืนเอกสารหลักฐานทั้งหมดให้
นายกเทศมนตรี
 ในกรณีที่ผู้ว่าราชการจังหวัดได้อนุมัติแล้ว
ให้นายกเทศมนตรีดำเนินการ
ลงทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลไว้ ณ สำนักงานเทศบาล
โดยให้ปลัดเทศบาลเป็นผู้ลงทะเบียน
ตามแบบ ทท.๒ ท้ายระเบียบนี้
และให้แจ้งผลการลงทะเบียนเป็นทางหลวงเทศบาลพร้อมสำเนา
แบบ ทท. ๒ ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดทราบ

  หมวด ๓
 
ทางหลวงสุขาภิบาล
 
------------- 
 ข้อ
๑๕
เมื่อเจ้าหน้าที่ของสำนักงานสุขาภิบาลได้รับเรื่องการลงทะเบียน
ทางหลวงสุขาภิบาล ตามแบบ ทส.๑ แล้ว
ให้ตรวจสอบเอกสารหลักฐานให้ครบถ้วนและถูกต้อง 
ตามข้อ ๖ แล้วเสนอโยธาธิการจังหวัดเพื่อพิจารณา
 ข้อ
๑๖
เมื่อโยธาธิการจังหวัดได้รับเรื่อง ตามข้อ ๑๕ แล้ว ให้ตรวจพิจารณาให้
เป็นไปตามประกาศกรมโยธาธิการ เรื่อง
มาตรฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทาง รวมทั้ง
กำหนดเขตทางหลวง ที่จอดรถ ระยะแนวต้นไม้
และเสาพาดสายเกี่ยวกับทางหลวงชนบท ทาง
หลวงเทศบาล และทางหลวงสุขาภิบาล
แล้วเสนอประธานกรรมการสุขาธิบาล ตามแบบ ทส.๒ 
ท้ายระเบียบนี้
 ข้อ
๑๗
เมื่อประธานกรรมการสุขาธิบาลได้รับเรื่องและเอกสารหลักฐานจาก
โยธาธิการจังหวัดแล้ว ให้พิจารณาเสนออธิบดีกรมโยธาธิการ
ตามแบบ ทส.๒ ให้ส่งเอกสาร
หลักฐานทั้งหมดพร้อมความเห็นไปเพื่อประกอบการพิจารณา
 ข้อ
๑๘
เมื่ออธิบดีกรมโยธาธิการได้พิจารณาในแบบ ทส.๒ แล้ว ให้แจ้งผลการ
พิจารณาให้ประธานกรรมการสุขาภิบาลทราบเป็นหนังสือโดยเร็ว
พร้อมส่งคืนเอกสารหลักฐานทั้ง
หมดให้ประธานกรรมการสุขาภิบาล
 ในกรณีที่อธิบดีกรมโยธาธิการได้อนุมัติแล้ว
ให้ประธานกรรมการสุขาภิบาล
ลงทะเบียนเป็นทางหลวงสุขาภิบาลไว้ ณ สำนักงานสุขาภิบาล
โดยให้ปลัดสุขาภิบาลเป็นผู้ลง
ทะเบียน ตามแบบ ทส.๒ ท้ายระเบียบนี้
และให้แจ้งผลการลงทะเบียนพร้อมสำเนาแบบ ทส.๒ 
ให้อธิบดีกรมโยธาธิการทราบ

  หมวด ๔
  ทางที่บุคคลก่อสร้างขึ้น
  ----------- 
 ข้อ
๑๙
ผู้ใดก่อสร้างทางและประสงค์จะมอบทางให้แก่กรมโยธาธิการ สำนักงาน
เร่งรัดพัฒนาชนบท องค์การบริการส่วนจังหวัด เทศบาล
หรือสุขาภิบาล เพื่อลงทะเบียนเป็นทาง
หลวงตามระเบียบนี้ ต้องไม่ขอรับเงินค่าตอบแทน และต้องไม่มีภาระผูกพันแต่ประการใด
และ
ทางนั้นต้องเป็นไปตามประกาศกรมโยธาธิการหรือประกาศสำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบท เรื่อง 
มาตรฐานและลักษณะของทางหลวงและงานทาง
รวมทั้งกำหนดเขตทางหลวง ที่จอดรถ ระยะแนว
ต้นไม้ และเสาพาดสายเกี่ยวกับทางหลวงชนบท ทางหลวงเทศบาล
และทางหลวงสุขาภิบาล 
ทุกประการ
 ถ้าทางที่จะมอบให้นั้นไม่เป็นไปตามประกาศกรมโยธาธิการ
หรือประกาศสำนัก
งานเร่งรัดพัฒนาชนบท ก็ให้ส่วนราชการดังกล่าวพิจารณา
หากเห็นว่าเหมาะสมให้รับมอบทางนั้น
ไว้ 
 ให้นำข้อ
๕ ข้อ ๖ หมวด ๑ หมวด ๒ และหมวด ๓
มาใช้บังคับแก่การ
ลงทะเบียนทางหลวงตามหมวดนี้โดยอนุโลม
 ประกาศ
ณ วันที่ ๒๒ เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๗
 พลเอก
ชวลิต ยงใจยุทธ
 
รัฐมนตรีว่ากระทรวงมหาดไทย
[ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]

[รก. ๒๕๓๗/๖๑ง/๑๕/๒ สิงหาคม ๒๕๓๗]

 พรพิมล/พิมพ์
 ๒๔
ก.ค ๒๕๔๔