ประกาศสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ประกาศสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
เรื่อง
ข้อปฏิบัติสำหรับการติดตั้งและใช้งานเครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่
ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ยี่สิบเมตริกตันขึ้นไปที่เป็นระบบดิจิทัล[๑]
 

เพื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจ
เจ้าของหรือผู้ครอบครองเครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ยี่สิบเมตริกตันขึ้นไปที่เป็นระบบดิจิทัลได้รับการตรวจสอบและได้รับคำรับรองจากพนักงานเจ้าหน้าที่มีรูปแบบที่เป็นมาตรฐาน
เป็นไปในแนวทางเดียวกัน และไม่เป็นเครื่องมือของการฉ้อโกงได้สะดวก

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ (๓) และ (๕) แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒
อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ และมาตรา ๔๓ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย อธิบดีกรมการค้าภายใน
จึงออกประกาศ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ในประกาศนี้
เครื่องชั่ง หมายความว่า
เครื่องชั่งแบบแท่นชั่งที่ติดตรึงกับที่ซึ่งมีพิกัดกำลังตั้งแต่ยี่สิบเมตริกตันขึ้นไปที่เป็นระบบดิจิทัล

ข้อ ๒ การติดตั้งใช้งานเครื่องชั่งต้องติดตั้งส่วนชั่งน้ำหนัก
(Load-measuring device) และส่วนแสดงค่าที่ต่อออกมาภายนอก
(Remote Display) ให้อยู่ใกล้แท่นชั่ง
โดยมีระยะห่างไม่เกิน ๒๐ เมตร
ส่วนชั่งน้ำหนักต้องติดตั้งอยู่ในระดับหรือชั้นเดียวกันกับแท่นชั่ง

ข้อ ๓ แท่นชั่งต้องมีโครงสร้างเดียวกันโดยตลอด
และโครงสร้างต้องมีความมั่นคงแข็งแรง
และมีความสามารถในการชั่งน้ำหนักได้ตามพิกัดกำลังของเครื่องชั่ง
และอยู่ในอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดตามที่กฎหมายกำหนด

ข้อ ๔ ส่วนชั่งน้ำหนักจะต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑) ต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนเครื่อง
โดยต้องทำให้อ่านง่าย ชัดเจน และลบเลือนยาก
(ก) ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต
ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย
(ข) รุ่นซึ่งระบุแบบของเครื่อง
(ค)
เลขลำดับประจำเครื่องที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดให้
(๒)
พิกัดกำลังของเครื่องชั่งต้องแสดงไว้ให้เห็นชัดเจน ลบเลือนยาก ทั้งนี้
จะแสดงเป็นอักษรย่อก็ได้
และต้องแสดงเป็นตัวเลขไทยหรืออารบิคและอักษรไทยหรือตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
(๓) การแสดงค่าผลการชั่ง ต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก) การแสดงค่าไม่ว่าจะใช้ตัวเลข ตัวอักษร
หรือสัญลักษณ์อื่นใดมาประกอบกันหรือไม่ก็ตาม ต้องไม่ทำให้เกิดความสับสนในการอ่านค่า
(ข) ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง
ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน
(ค)
ถ้ามีส่วนแสดงค่าทั้งแบบดิจิทัลและแบบแอนะล็อก
การแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องสอดคล้องกับการแสดงค่าแบบแอนะล็อก
(ง) ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า
ค่าที่พิมพ์ต้องถูกต้องตรงกับค่าที่แสดง
(จ) ต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการชั่ง
(ฉ) ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑* ๑๐k
๒* ๑๐k หรือ ๕* ๑๐k โดย k
เป็นเลขจำนวนเต็มบวก จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
(ช) ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย ๑
ตำแหน่งที่ตำแหน่งขวาสุด โดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม (.) หรือเครื่องหมายจุลภาค
(,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม
และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย ๑
ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายจุดทศนิยมทุกตำแหน่ง
สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์๑ ตำแหน่ง
ทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
(ซ)
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงค่าเกินพิกัดกำลังสูงสุดได้ไม่เกิน ๙
เท่าของค่าขั้นหมายมาตราตรวจรับรอง
(ฌ) ส่วนพิมพ์ค่าต้องพิมพ์ค่าให้ถูกต้องชัดเจน
ความสูงของตัวอักษรและตัวเลขต้องไม่น้อยกว่า ๒ มิลลิเมตร
ส่วนพิมพ์ค่าจะพิมพ์ค่าเฉพาะเมื่อส่วนแสดงค่าอยู่ในสภาวะสมดุลสภาวะสมดุลให้พิจารณาจากส่วนแสดงค่าซึ่งจะแสดงค่าคงที่
หรือแสดงค่าน้ำหนัก ๒ ค่า ที่อยู่ติดกันสลับกันเป็นเวลามากกว่า ๕ วินาที
(ญ)
ส่วนบันทึกจะบันทึกค่าเฉพาะเมื่อส่วนแสดงค่าอยู่ในสภาวะสมดุล
สภาวะสมดุลให้พิจารณาตาม (ฌ)
(ฎ) ถ้ามีการพิมพ์ค่าน้ำหนักรวม น้ำหนักสุทธิ
หรือน้ำหนักทด พร้อมกันมากกว่า ๑ ค่า
ต้องพิมพ์ให้ชัดเจนว่าค่าน้ำหนักใดเป็นค่าน้ำหนักรวม หรือน้ำหนักสุทธิ
หรือน้ำหนักทด
(ฏ) ในกรณีที่เครื่องชั่งมีส่วนล็อก
ให้แสดงตำแหน่งล็อกและตำแหน่งชั่งไว้ให้ชัดเจนและจะทำการชั่งได้เฉพาะที่ตำแหน่งชั่งเท่านั้น
(ฐ) เครื่องชั่งต้องทำให้อยู่ในลักษณะที่ผู้ที่เกี่ยวข้องกับการชั่งสามารถมองเห็นการแสดงค่าได้อย่างชัดเจน
(ฑ)
เครื่องชั่งที่มีส่วนประกอบเป็นอิเล็กทรอนิกส์ต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้ด้วย
๑) ในกรณีที่มีสิ่งรบกวนจากภายนอก
เครื่องชั่งอิเล็กทรอนิกส์ต้องสามารถทำงานได้อย่างถูกต้อง
หรือต้องแสดงให้ทราบว่ามีความผิดพลาดเกิดขึ้นจากสิ่งรบกวนนั้น
๒)
ในกรณีที่มีความผิดปกติเกิดขึ้นจนมีผลกระทบกับความถูกต้องของเครื่องชั่งเครื่องชั่งต้องหยุดทำงานโดยอัตโนมัติ
หรือมีการแสดงให้ผู้ใช้เครื่องชั่งทราบ และจะต้องแสดงอยู่จนกว่าความผิดปกติจะหมดไป
๓) ในกรณีที่มีการเปิดใช้เครื่องชั่ง
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงสัญลักษณ์ต่าง ๆ ทั้งหมดที่สามารถแสดงได้
๔)
เครื่องชั่งที่สามารถใช้พลังงานจากแบตเตอรี่ได้
ต้องสามารถทำงานได้อย่างถูกต้องต่อเนื่อง
หรือไม่แสดงค่าน้ำหนักเมื่อความต่างศักย์ที่ได้รับจากแบตเตอรี่ต่ำเกินไปจากที่ผู้ผลิตกำหนด
๕) ป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า
และคลื่นความถี่วิทยุไม่ให้มีผลต่อความแม่นยำของเครื่องชั่ง ส่วนแสดงค่า
ส่วนบันทึกค่า และส่วนพิมพ์ค่าได้
๖) ถ้าเครื่องชั่งมีระบบคอมพิวเตอร์
หรืออุปกรณ์เสริมต่อพ่วงโดยผ่านอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอก ระบบคอมพิวเตอร์
หรืออุปกรณ์เสริมนั้นต้องไม่ทำให้ผลการชั่งและข้อมูลการชั่งผิดไป
และต้องไม่สามารถส่งคำสั่งหรือข้อมูลเข้าเครื่องชั่ง
ซึ่งทำให้เครื่องชั่งแสดงค่าพิมพ์ค่าคำนวณหรือบันทึกค่าผลการชั่งผิดไปจากขณะที่ไม่มีอุปกรณ์ดังกล่าวเชื่อมต่ออยู่กับเครื่องชั่งและต้องปิดผนึกอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอกดังกล่าวด้วย
(๔) เครื่องหมายของบรรดาตัวควบคุมการทำงาน
ส่วนแสดงค่าและอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งสวิตช์ของเครื่องชั่ง ต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(๕)
เครื่องชั่งต้องมีส่วนแสดงค่าน้ำหนักในลักษณะที่ให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับการชั่งทุกฝ่ายสามารถอ่านค่าน้ำหนักได้พร้อมกัน
หากไม่มีส่วนแสดงค่าน้ำหนักในลักษณะดังกล่าว
ต้องมีส่วนแสดงค่าน้ำหนักเป็นตัวเลขเพิ่มขึ้นอีก ๑ ชุด
สำหรับให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับการชั่งทุกฝ่ายสามารถอ่านค่าน้ำหนักได้พร้อมกัน

ข้อ ๕ การเชื่อมต่อสายสัญญาณของเครื่องชั่งที่มีผลต่อการแสดงค่าน้ำหนักต้องมีลักษณะตามข้อกำหนด
ดังต่อไปนี้
(๑) สายสัญญาณจากส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Load-transmitting
devices, Load Cell) แต่ละสายมายังกล่องรวมสัญญาณ
(Junction Box) และสายสัญญาณออกจากกล่องรวมสัญญาณไปยังส่วนชั่งน้ำหนัก
(Load-measuring devices) ต้องไม่มีกล่องแยกสายหรืออุปกรณ์ใด
ๆ ต่อพ่วง และการเดินสายสัญญาณต้องกระทำในลักษณะที่สามารถตรวจสอบได้ง่าย
(๒)
สายสัญญาณจากแผงวงจรภายในของส่วนชั่งน้ำหนักไปยังอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอก (Ports)
ต้องไม่มีสายสัญญาณ หรืออุปกรณ์อื่นมาเชื่อมต่อ
(๓) ชุดสายสัญญาณจากแผงวงจรภายในของส่วนชั่งน้ำหนักไปยังแต่ละส่วนอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณภายนอก
(Ports) สำหรับใช้เชื่อมต่อสายสัญญาณผลการชั่งไปยังระบบคอมพิวเตอร์และส่วนแสดงค่าที่ต่อออกมาภายนอก
แต่ละชุดสายสัญญาณให้มีได้เฉพาะ
(ก) สายสัญญาณผลการชั่งไปยังระบบคอมพิวเตอร์ หรือ
ส่วนแสดงค่าที่ต่อออกมาภายนอกเท่านั้น
(ข) สายสัญญาณสำหรับสายดิน (Ground)
(๔)
สายสัญญาณจากส่วนชั่งน้ำหนักไปยังส่วนแสดงค่าที่ต่อออกมาภายนอก (Remote
Display) ต้องไม่มีกล่องแยกสายหรืออุปกรณ์ใด ๆ ต่อพ่วง
และสามารถตรวจสอบได้ง่าย
(๕) การแก้ไขดัดแปลงหรือเพิ่มเติมอุปกรณ์ใด ๆ
ในส่วนชั่งน้ำหนักจะกระทำมิได้

ข้อ ๖ เครื่องชั่งที่มีระบบคอมพิวเตอร์ที่ต่อพ่วงกับส่วนชั่งน้ำหนักต้องมีลักษณะตามข้อกำหนด
ดังต่อไปนี้
(๑)
สายสัญญาณจากระบบคอมพิวเตอร์ต้องต่อเข้ากับอุปกรณ์เชื่อมต่อสัญญาณของส่วนชั่งน้ำหนักเท่านั้น
(๒)
ระบบคอมพิวเตอร์ต้องใช้สำหรับรับสัญญาณการชั่งจากส่วนชั่งน้ำหนักเท่านั้น
(๓) ซอฟท์แวร์ (Software) ที่ใช้ในการแสดงผลการชั่ง
ต้องทำให้การแสดงผลการชั่งของคอมพิวเตอร์ที่มาจากส่วนชั่งน้ำหนักโดยตรงในขณะที่ทำการชั่งน้ำหนักเท่านั้น
และไม่สามารถแก้ไขผลการชั่งที่แสดงค่าแล้วนั้นได้
(๔) ในกรณีที่มีการพิมพ์ผลการชั่ง
ใบแสดงผลการชั่งอย่างน้อยต้องแสดงรายละเอียด ดังนี้
(ก) น้ำหนักรวม
(น้ำหนักรถบรรทุกรวมกับน้ำหนักสินค้า)
(ข) น้ำหนักรถบรรทุก
(ค) น้ำหนักหักสิ่งเจือปน ความชื้น ฯลฯ (ถ้ามี)
(ง) น้ำหนักสินค้า
(จ) ลายมือชื่อผู้ชั่ง
(ฉ) วัน เวลา และสถานที่ทำการชั่ง

ข้อ ๗ สายสัญญาณจากส่วนส่งผ่านน้ำหนัก (Load
Cell) แต่ละสายที่ต่อไปยังกล่องรวมสัญญาณ (Junction
Box) ต้องมีคุณลักษณะและคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนดที่ให้ใช้งานกับส่วนส่งผ่านน้ำหนักนั้น

ข้อ ๘ สายสัญญาณจากส่วนส่งผ่านน้ำหนักแต่ละสายที่ต่อไปยังกล่องรวมสัญญาณและสายสัญญาณจากกล่องรวมสัญญาณที่ต่อไปยังส่วนชั่งน้ำหนักต้องมีคุณลักษณะและคุณสมบัติที่สามารถป้องกันการรบกวนของสัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าและคลื่นความถี่วิทยุได้
และมีความยาวไม่เกิน ๓๐ เมตร

ข้อ ๙ การต่อสายสัญญาณต้องกระทำในลักษณะที่สามารถตรวจสอบได้ง่าย
กรณีที่พนักงานเจ้าหน้าที่ไม่สามารถตรวจสอบได้นั้น ผู้ประกอบธุรกิจในการ ผลิต
นำเข้า ขาย และซ่อมเครื่องชั่ง
และเจ้าของหรือผู้ครอบครองเครื่องชั่งจะต้องชี้แจงและอำนวยความสะดวกแก่พนักงานเจ้าหน้าที่ในการตรวจสอบการต่อสายสัญญาณ

ข้อ ๑๐ เครื่องชั่งที่มีระบบคอมพิวเตอร์ที่ต่อพ่วงกับส่วนชั่งน้ำหนักต้องมีซอฟท์แวร์
ที่ใช้ในการแสดงผลการชั่งเพียงหนึ่งซอฟท์แวร์เท่านั้น

ข้อ ๑๑ เครื่องชั่งที่มีระบบคอมพิวเตอร์ที่ต่อพ่วงกับส่วนชั่งน้ำหนัก
ซึ่งมีซอฟท์แวร์ที่ใช้ในการแสดงผลการชั่งที่สามารถทดน้ำหนักได้แล้ว
ห้ามมีส่วนทดน้ำหนัก (Tare Device)
หรือส่วนกำหนดน้ำหนักทดล่วงหน้า (Preset Tare
Device)

ข้อ ๑๒ การตรวจสอบให้คำรับรองชั้นแรกแก่เครื่องชั่ง
ส่วนชั่งน้ำหนักที่จะนำมาประกอบกับเครื่องชั่งหรือนำมาประกอบเพื่อใช้งานร่วมกับเครื่องชั่งจะต้องได้รับการตรวจสอบจากพนักงานเจ้าหน้าที่และติดแถบผนึกแสดงการยกเว้นการให้คำรับรองมาก่อนแล้ว

ข้อ ๑๓ ส่วนชั่งน้ำหนัก กล่องรวมสัญญาณ
และส่วนแสดงค่าที่ต่อออกมาภายนอก ต้องมีที่สำหรับผนึก
เพื่อป้องกันการปรับเปลี่ยนแก้ไขภายหลังการตรวจรับรองแล้ว ซึ่งจะทำการแก้ไขดัดแปลง
หรือซ่อมแซมเครื่องชั่งนั้นได้ก็ต่อเมื่อต้องทำลายผนึกก่อน


ประกาศ
ณ วันที่ ๒๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๓
วัชรี
วิมุกตายน
อธิบดีกรมการค้าภายใน








ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒๙
มิถุนายน ๒๕๕๓

นันท์นภัสร์/ตรวจ
๒๙
มิถุนายน ๒๕๕๓

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๗๗ ง/หน้า ๒๐/๒๑ มิถุนายน ๒๕๕๓