ระเบียบกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
ระเบียบกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
ว่าด้วยการรับคำร้องและการพิจารณาคำร้องของพนักงานตรวจแรงงาน
พ.ศ.
2542
-------------

 โดยที่มาตรา
123 และมาตรา 124 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 บัญญัติ
ให้ลูกจ้างหรือทายาทโดยธรรม
กรณีที่ลูกจ้างถึงแก่ความตายมีสิทธิยื่นคำร้องเรียกบรรดาเงินที่นายจ้างไม่ชำระ
หรือคืนให้แก่ลูกจ้างตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ต่อพนัก
งานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่หรือ
ที่นายจ้างมีภูมิลำเนาอยู่ตามแบบที่อธิบดีกำหนด
และให้พนักงานตรวจแรงงานสอบสวนข้อเท็จจริงและมีคำสั่ง
วินิจฉัยคำร้องนั้น
 เพื่อให้การรับคำร้องและการพิจารณาคำร้องของพนักงานตรวจแรงงานเป็นไปด้วยความ
เรียบร้อย เป็นธรรม มีระบบ
และสอดคล้องกับพระราชบัญญัติวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง พ.ศ. 2539 อธิบดี
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
1 ระเบียบนี้เรียกว่า "ระเบียบกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานว่าด้วยการรับคำร้องและ
การพิจารณาคำร้องของพนักงานตรวจแรงงาน พ.ศ. 2542"
 ข้อ
2 ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป
 ข้อ
3 บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ และคำสั่งอื่นใด ในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือ
ซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทน
 ข้อ
4 ให้อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานรักษาการตามระเบียบนี้ และให้มีอำนาจ
ตีความและวินิจฉัยปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้

 หมวด
1
 
การรับคำร้อง
 ------------

 ข้อ
5 เมื่อลูกจ้างหรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่ความตายยื่นคำร้องตามมาตรา 123
เพื่ออำนวยความสะ
ดวกและเป็นการให้บริการแก่ผู้ร้องไม่ว่าผู้ร้องจะยื่นคำร้องต่พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่
ใด ให้พนักงานตรวจแรงงานนั้นรับคำร้องไว้
 กรณีที่มีการยื่นคำร้องต่อพนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่นายจ้างมีภูมิลำเนาหรือท้องที่อื่น
ซึ่งมิใช่ท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่
ให้พนักงานตรวจแรงงานผู้รับคำร้องชี้แจงให้ผู้ร้องได้ทราบว่าการรับคำร้องไว้
เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่ผู้ร้อง
โดยจะส่งให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่เป็น
ผู้ดำเนินการพร้อมทั้งบันทึกจดแจ้งคำชี้แจงนั้นไว้เป็นหลักฐาน
 ให้พนักงานตรวจแรงงานที่รับคำร้องไว้ตามวรรคสอง
ประสานกับพนักงานตรวจแรงงาน
แห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่โดยจัดส่งคำร้องทางโทรสารหรือโดยวิธีอื่นใดภายในวันรุ่งขึ้นเป็นอย่างช้า
และ
จัดส่งคำร้อง บันทึกการสอบสวนข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้อง
ไปภายในสามวันนับแต่วันที่รับ
คำร้อง ทั้งนี้ให้แจ้งให้ผู้ร้องได้ทราบโดยมิชักช้า
 ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่
อยู่ในกรุงเทพมหานคร 
ให้ดำเนินการประสานตามวรรคสาม ไปยังกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
 ข้อ
6 เพื่อให้การยื่นคำร้องของลูกจ้าง ทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึง แก่ความตาย
รวมตลอดถึงการพิจารณาคำร้องของพนักงานตรวงแรงงานเป็นไปอย่างถูกต้องและเสร็จสิ้นภายในเวลา
ที่กฎหมายกำหนด
ให้พนักงานตรวจแรงงานผู้รับคำร้องตรวจสอบเอกสารหลักฐานเบื้องต้น ดังต่อไปนี้
 (1)
คำร้องให้ใช้แบบ คร.7 ตามประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง 
แบบคำร้องและแบบคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงาน ลงวันที่ 19
สิงหาคม พ.ศ. 2541
 (2)
เอกสารหลักฐานที่ผู้ร้องพึงให้ไว้แก่พนักงานตรวจแรงงานเพื่อประกอบการพิจารณา
ดำเนินการ เช่น สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนซึ่งรับรองสำเนาถูกต้องและเอกสารอื่นที่เกี่ยวข้องกับคำร้อง
 ข้อ
7 เมื่อการยื่นคำร้องเป็นไปตามข้อ 5 และข้อ 6 ให้พนักงานตรวจแรงงานผู้รับคำร้อง
ลงทะเบียนรับคำร้องไว้เป็นหลักฐาน

 หมวด
2
 
การพิจารณาคำร้อง
 ------------

 ข้อ
8 ให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่เป็นผู้รับผิดชอบในการสอบสวน
ข้อเท็จจริง รวบรวมเอกสาร
พยานหลักฐานจากนายจ้างลูกจ้างและผู้เกี่ยวข้อง รวมทั้งมีคำสั่งวินิจฉัยคำร้องของ
ลูกจ้างหรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่ความตาย
 ในกรณีที่นายจ้างฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามเกี่ยวกับสิทธิได้รับเงินตามพระราชบัญญัติคุ้มครอง
แรงงาน พ.ศ. 2541 ต่อเนื่องในท้ องที่ต่าง ๆ
เกินกว่าท้องที่หนึ่งขึ้นไป ถ้าผู้ร้องได้ยื่นคำร้องในคราวเดียวกันต่อ
พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่ครั้งสุดท้าย
ให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่นั้นเป็น
ผู้รับผิดชอบดำเนินการตามวรรคหนึ่ง
 ข้อ
9 การสอบสวนข้อเท็จจริง การรวบรวมเอกสารและพยานหลักฐานพนักงานตรวจแรงงาน
แห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่อาจขอความร่วมมือพนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่นายจ้างมีภูมิลำเนาอยู่หรือ
ท้องที่อื่นที่เกี่ยวข้องดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง
รวบรวมเอกสารและพยานหลักฐานให้ก็ได้
 การขอความร่วมมือไปให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่อื่นดำเนินการตามวรรคหนึ่ง
ให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่
กำหนดประเด็นที่ต้องการให้สอบสวนข้อเท็จจริง 
ระบุเอกสารหรือพยานหลักฐานที่ต้องการอย่างชัดเจน
 ข้อ
10 ให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ได้รับการร้องขอดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง
ตามประเด็น
รวบรวมเอกสารและพยานหลักฐานตามที่ร้องขอรวมตลอดถึงทำการสอบสวนข้อเท็จจริง และ
รวบรวมเอกสารพยานหลักฐานเพิ่มเติมโดยมิชักช้า
 ให้พนักงานตรวจแรงงานตามวรรคหนึ่ง
จัดส่งบันทึกการสอบสวนข้อเท็จจริง เอกสาร และ
พยานหลักฐานไปให้พนักงานตรวจแรง
งานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้รับการ
ร้องขอ
 ข้อ
11 ให้พนักงานตรวจแรงงานแจ้งสิทธิและหน้าที่ในกระบวนการพิจารณาให้คู่กรณีทราบ
ตามความจำเป็นแก่กรณี
 ถ้าคำร้อง
คำให้การ หรือคำชี้แจง มีข้อบกพร่องหรือมีข้อความที่อ่านไม่เข้าใจหรือผิดหลง
อันเห็นได้ว่า
เกิดจากความไม่รู้หรือความเลินเล่อของคู่กรณีให้พนักงานตรวจแรงงานแนะนำให้คู่กรณีแก้ไข
เพิ่มเติมให้ถูกต้อง
 ข้อ
12 ในการสอบสวนข้อเท็จจริงจากคู่กรณี ให้พนักงานตรวจแรงงานทำการสอบสวน
ข้อเท็จจริงโดยเปิดเผย
ในการนี้คู่กรณีมีสิทธินำทนายความหรือที่ปรึกษาของตนเข้าร่วมได้
 ในกรณีที่นายจ้างหรือผู้แทนนายจ้างมิได้มาชี้แจงข้อเท็จจริง
หลบหนี หรือจงใจประวิงการ
ชี้แจงข้อเท็จจริงโดยไม่มีเหตุผลอันสมควร ให้พนักงานตรวจแรงงานทำการสอบสวนข้อเท็จจริงจากลูกจ้าง
หรือ
ทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่ความตาย
รวมตลอดถึงพยานหลักฐานที่เกี่ยวข้อง และพิจารณาดำเนินการ
ต่อไป
 ข้อ
13 พนักงานตรวจแรงงานต้องพิจารณาพยานบุคคล เอกสารหรือหลักฐานที่เห็นว่าจำเป็น
แก่การพิสูจน์ข้อเท็จจริง ทั้งนี้
ให้รวมถึงการดำเนินการดังต่อไปนี้
 (1)
แสวงหาพยานหลักฐานทุกอย่างที่เกี่ยวข้อง
 (2)
รั บฟังพยานบุคคล เอกสาร หลักฐาน คำชี้แจง หรือความเห็นของคู่กรณี พยาน หรือ
พยานผู้เชี่ยวชาญที่คู่กรณีกล่าวอ้าง
เว้นแต่พนักงานตรวจแรงงานเห็นว่าเป็นการกล่างอ้างที่ไม่จำเป็น ฟุ่มเฟือย 
หรือเพื่อประวิงเวลา
 (3)
ขอข้อเท็จจริงหรือความเห็นจากคู่กรณี พยานบุคคล หรือพยาน
ผู้เชี่ยวชาญ
 (4)
ขอให้ผู้ครอบครองเอกสาร ส่งเอกสารที่เกี่ยวข้อง
 (5)
ออกไปตรวจสอบสถานที่
 ข้อ
14 พนักงานตรวจแรงงานต้องให้คู่กรณีมีโอกาสที่จะได้ทราบข้อเท็จจริงอย่างเพียงพอ 
และมีโอกาสที่จะได้โต้แย้งหรือแสดงพยานหลักฐานของตน
 ความในวรรคหนึ่งมิให้นำมาใช้บังคับในกรณีดังต่อไปนี้
เว้นแต่พนักงานตรวจแรงงานจะเห็น
สมควรปฏิบัติเป็นอย่างอื่น
 (1)
เมื่อมีความจำเป็นเร่งด่วน หากปล่อยให้เนิ่นช้าไป จะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรง
แก่ผู้หนึ่งผู้ใด หรือจะกระทบต่อประโยชน์สาธารณะ
 (2)
เมื่อจะมีผลทำให้ระยะเวลาตามที่กฎหมายกำหนดไว้ในการทำคำสั่งต้องล่าช้าออกไป
 (3)
เมื่อเป็นข้อเท็จจริงที่คู่กรณีได้ให้ไว้ในคำร้อง คำให้การ หรือคำชี้แจง
 (4)
เมื่อโดยสภาพเห็นได้ชัดในตัวว่าการให้โอกาสดังกล่าวไม่อาจกระทำได้
 ข้อ
15 คู่กรณีมีสิทธิขอตรวจดูเอกสาร หรือพยานหลักฐานที่จำเป็นเพื่อก ารโต้แย้งชี้แจง
หรือ
ป้องกันสิทธิของตนได้
 พนักงานตรวจแรงงานอาจไม่อนุญาตให้ตรวจดูเอกสาร
หรือพยานหลักฐานได้ถ้าเป็นกรณีที่
ต้องรักษาไว้เป็นความลับ

 หมวด
3
 คำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน
 ------------

 ข้อ
16 โดยที่พนักงานตรวจแรงงานต้องดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริงและมีคำสั่งภายใน
หกสิบวันนับแต่วันที่รับคำร้อง
การนับระยะเวลาในการดำเนินการให้นับเมื่อ
 (1)
ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่หรือที่นายจ้างมีภูมิลำเนาอยู่
เป็นผู้รับคำร้อง
ให้เริ่มนับระยะเวลาเมื่อพนักงานตรวจแรงงานนั้นได้รับคำร้อง
 (2)
ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานนอกท้องที่ตาม (1) เป็นผู้รับคำร้องและโทรสารส่งคำร้อง
ให้พนักงานตรวจแรงงานแห่งท้องที่ที่ลูกจ้างทำงานอยู่ในส่วนภูมิภาค
หรือกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครเป็นผู้ดำเนินการให้เริ่มนับระยะเวลาเมื่อโทรสาร
ไปถึงจังหวัดหรือกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน แล้วแต่กรณี
 ทั้งนี้
การนับระยะเวลาเป็นวัน มิให้นับวันแรกแห่งระยะเวลานั้นรวมเข้าด้วย เว้นแต่จะได้
เริ่มการในวันนั้นตั้งแต่เวลาที่เริ่มต้นทำการตามปกติในทางราชการของพนักงานตรวจแรงงาน
 ข
้อ 17 ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานไม่อาจมีคำสั่งภายในกำหนดเวลาตามข้อ 16 ได้ 
ให้พนักงานตรวจแรงงานรายงานการดำเนินการ
เหตุผลและความจำเป็นเพื่อขอขยายเวลาต่ออธิบดีกรมสวัสดิการ
และคุ้มครองแรงงานหรือผู้ซึ่งอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานมอบหมายก่อนครบกำหนดเวลาดังกล่าว
สิบวันเป็นอย่างน้อย
 อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานหรือผู้ซึ่งอธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครอง
แรงงานมอบหมายอาจพิจารณาอนุญาตให้ขยายเวลาได้ตามที่เห็นสมควรทั้งนี้
ต้องไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันที่
ครบกำหนดตามข้อ 16
 ข้อ
18 เมื่อพนักงานตรวจแรงงานสอบสวนแล้วปรากฎว่า ลูกจ้างมีสิทธิได้รับเงินอย่างหนึ่ง
อย่างใดที่นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน
พ.ศ. 2541 ให้พนักงานตรวจแรงงาน
มีคำสั่งให้นายจ้างจ่ายเงินดังกล่าวให้แก่ลูกจ้างหรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่ความตาย
ภายใน
สิบห้าวัน นับแต่วันที่ทราบหรือถือว่าได้ทราบคำสั่ง
 ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานเห็นว่าลูกจ้างหรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่
ความตายไม่มีสิทธิได้รับเงินตามวรรคหนึ่ง
ให้พนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งและแจ้งเป็นหนังสือให้นายจ้างและ
ลูกจ้าง หรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่ งถึงแก่ความตายทราบ
 คำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานตามวรรคหนึ่ง
และวรรคสอง ให้ใช้แบบ คร.8 ตาม
ประกาศกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน เรื่อง แบบคำร้องและแบบคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงาน
ลงวันที่ 
19 สิงหาคม พ.ศ. 2541
 ข้อ
19 ให้พนักงานตรวจแรงงานลงทะเบียนคำสั่งตามข้อ 18 ในทะเบียนวินิจฉัยคำร้องตาม
ลำดับ

 หมวด
4
 
การอุทธรณ์คำสั่งพนักงานตรวจแรงงาน
 ------------

 ข้อ
20 ให้พนักงานตรวจแรงงานแจ้งสิทธิการนำคดีไปสู่ศาลแรงงานในกรณีที่นายจ้าง ลูกจ้าง 
หรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่ความตายไม่เห็นด้วยกับคำสั่งพนักงานตรวจแรงงานนั้นไว้ท้ายคำสั่ง
ทั้งนี้
เพื่อแจ้งให้บุคคลดังกล่าวนำคดีไปสู่ศาลแรงงานภายในสามสิบวันนับแต่วันทราบคำสั่งดังกล่าว
 ข้อ
21 ในกรณีที่นายจ้าง ลูกจ้าง หรือทายาทโดยธรรมของลูกจ้างซึ่งถึงแก่ความตายนำคดี
ไปสู่ศาลแรงงานภายในกำหนดเวลาตามข้อ 20
ให้พนักงานตรวจแรงงานที่ปฏิบัติหน้าที่ในพื้นที่กรุงเทพ
มหานครรายงานกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
เพื่อกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานจะได้มอบหมายให้
กองนิติการประสานการต่อสู้คดีต่อไป
สำหรับพนักงานตรวจแรงงานในส่วนภูมิภาคให้ประสานกับสำนักงาน
อัยการจังหวัดเพื่อดำเนินการต่อไป

 หมวด 5
 
การเพิกถอนหรือการแก้ไขเพิ่มเติมคำสั่ง
 ------------

 ข้อ
22 เมื่อคู่กรณีมีคำขอ พนักงานตรวจแรงงานอาจเพิกถอนหรือแก้ไขเพิ่มเติมคำสั่ง
พนักงานตรวจแรงงานที่พ้นกำหนดอุทธรณ์ตามหมวด 4
ได้ในกรณีดังต่อไปนี้
 (1)
มีพยานหลักฐานใหม่ อันอาจทำให้ข้อเท็จจริงที่ฟังเป็นอันยุติแล้วนั้นเปลี่ยนแปลงไป
ในสาระสำคัญ
 (2)
คู่กรณีที่แท้จริงมิได้เข้ามาในกระบวนการพิจารณาคำร้อง หรือได้เข้ามาในกระบวน
การพิจารณาครั้งก่อนแล้ว
แต่ถูกตัดโอกาสโดยไม่เป็นธรรมในการมีส่วนร่วมในกระบวนการพิจารณาคำร้อง
 (3)
พนักงานตรวจแรงงานไม่มีอำนาจที่จะทำคำสั่งตามคำร้องนั้น
 (4)
ถ้าคำสั่งพนักงานตรวจแรงงานได้ออกโดยอาศัยข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายใดและต่อมา
ข้อเท็จจริงและข้อกฎหมายนั้นเปลี่ยนแปลงไปในสาระสำคัญในทางที่จะเป็นประโยชน์แก่คู่กรณี
 การยื่นคำขอตาม
(1) (2) หรือ (3) ให้กระทำได้เฉพาะเมื่อคู่กรณีไม่อาจทราบถึงเหตุนั้น
ในการพิจารณาครั้งที่แล้วมาก่อนโดยไม่ใช่ความผิดของผู้นั้น
 การยื่นคำขอให้พิจารณาใหม่
ต้องกระทำภายในเก้าสิบวันนับแต่ผู้นั้นได้รู้ถึงเหตุซึ่งอาจขอให้
พิจารณาใหม่ได้
 ข้อ
23 พนักงานตรวจแรงงานหรือผู้บังคับบัญชาของพนักงานตรวจแรงงาน อาจเพิกถอน
หรือแ ก้ไขเพิ่มเติมคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานได้
ไม่ว่าจะพ้นกำหนดอุทธรณ์ตามหมวด 4 หรือไม่ก็ตาม 
เมื่อมีเหตุหนึ่งเหตุใดตามข้อ 22 (1) (2) (3) หรือ (4)

 หมวด
6
 
การบังคับตามคำสั่ง
 ------------

 ข้อ
24 คำสั่งพนักงานตรวจแรงงานที่กำหนดให้นายจ้างชำระเงินภายในสิบห้าวัน นับแต่วันที่
ทราบหรือถือว่าได้ทราบคำสั่ง
ถ้าถึงกำหนดแล้วไม่มีการชำระเงินโดยถูกต้อง ครบถ้วนและครบกำหนด
สามสิบวันแล้ว
ให้พนักงานตรวจแรงงานใช้มาตรการบังคับตามคำสั่งโดยการดำเนินคดีอาญาได้
 ข้อ
25 ในกรณีที่นายจ้างได้ปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานภายในเวลาที่กำหนด 
การดำเนินคดีอาญาต่อนายจ้างให้เป็นอันระงับไป
 ข้อ
26 การดำเนินคดีอาญาให้เป็นไปตามระเบียบกระทรวงแรงานและสวัสดิการสังคมว่าด้วย
การดำเนินคดีอาญาและการเปรียบเทียบผู้กระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน
พ.ศ. 2541

 ประกาศ
ณ วันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2542
 ศักดิ์ชัย
ศักดิ์กุลวงศ์
 อธิบดีกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน

[รก.2542/12ง/31 - 11:02:2542]