พระราชกฤษฎีกา
พระราชกฤษฎีกา
กำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
พ.ศ. ๒๔๙๘
 

ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.
ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๒ ตุลาคม
พ.ศ. ๒๔๙๘
เป็นปีที่ ๑๐
ในรัชกาลปัจจุบัน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า

โดยที่เป็นการสมควรกำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๙๕ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๔๗๕ แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช
๒๔๙๕ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชกฤษฎีกาขึ้นไว้ ดังต่อไปนี้

มาตรา
๑ พระราชกฤษฎีกานี้เรียกว่า พระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
พ.ศ. ๒๔๙๘

มาตรา
๒[๑]
พระราชกฤษฎีกานี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

มาตรา
๓[๒]
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ให้มีเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบและเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
มีดังต่อไปนี้
(๑)
ราชมิตราภรณ์
(๒)
มหาจักรีบรมราชวงศ์
(๓)
นพรัตนราชวราภรณ์
(๔)
จุลจอมเกล้า ตั้งแต่ตติยจุลจอมเกล้าขึ้นไป
(๕)
รามาธิบดี ตั้งแต่อัศวินขึ้นไป
(๖)
ช้างเผือก ตั้งแต่เบญจมาภรณ์ขึ้นไป
(๗)
มงกุฎไทย ตั้งแต่เบญจมาภรณ์ขึ้นไป
(๘)[๓]
ดิเรกคุณาภรณ์ ตั้งแต่เบญจมดิเรกคุณาภรณ์ขึ้นไป

มาตรา
๔
เครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา
๓ มีรูปเป็นดังนี้
(๑)
มหาจักรีบรมราชวงศ์ เป็นรูปปทุมอุณณาโลมเพชรสร่งเงิน
(๒)
นพรัตนราชวราภรณ์ เป็นรูปดอกประจำยาม ๘ ดอก ลงยาสีทับทิม ๑ สีมรกต ๑ สีบุศราคำ ๑
สีโกเมน ๑ สีนิล ๑ สีมุกดา ๑ สีเพทาย ๑ สีไพฑูรย์ ๑ ใจกลางเป็นเพชรสร่งเงิน
(๓)
จุลจอมเกล้า
ก.
ปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ เป็นรูป จ.จ.จ. เพชรสร่งเงินกับจุลมงกุฎทองลงยา
ข.
ปฐมจุลจอมเกล้า เป็นรูป จ.จ.จ. ทองลงยาสีชมพูกับจุลมงกุฎทองลงยา
ค.
ทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ เป็นรูป จ.จ.จ. กับจุลมลกุฎทอง
ฆ.
ทุติยจุลจอมเกล้า เป็นรูป จ.จ.จ. กับจุลมงกุฎเงิน
ง.
ตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ เป็นรูป จ.จ.จ. ทอง
จ.
ตติยจุลจอมเกล้า เป็นรูป จ.จ.จ. เงิน
(๔)
ช้างเผือก
ก.
มหาปรมากรณ์ช้างเผือก เป็นรูปช้างไอราพตลงยาสีขาว
ข.
ประถมาภรณ์ช้างเผือก
เป็นรูปช้างเผือกทรงเครื่องยืนแท่นอยู่ในดอกบัวบานกลีบลงยาสีแดงสลับเขียว เกสรเงิน
ค.
ทวีติยาภรณ์ช้างเผือก เป็นรูปช้างทรงเครื่องยืนแท่นอยู่ในดอกบัวบานทอง เกสรเงิน
ฆ.
ตริตาภรณ์ช้างเผือก เป็นรูปช้างทรงเครื่องยืนแท่นอยู่ในดอกบัวบานเงิน เกสรเงิน
ง.
จัตุรถาภรณ์ช้างเผือก เป็นรูปช้างทรงเครื่องยืนแท่นทอง
จ.
เบญจมภรณ์ช้างเผือก เป็นรูปช้างทรงเครื่องยืนแท่นเงิน
(๕)
มงกุฎไทย
ก.
มหาวชิรมงกุฎ เป็นรูป ร.ร. ๖ เพชรสร่งเงินกับพระมหามงกุฎทอง
ข.
ประถมาภรณ์มงกุฎไทย
เป็นรูปพระมหามงกุฎอยู่ในลายหว่านล้อมทองพื้นลงยาสีน้ำเงินสีแดง
ค.
ทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย เป็นรูปพระมหามงกุฎอยู่ในลายหว่านล้อมทอง
ฆ.
ตริตาภรณ์มงกุฎไทย เป็นรูปพระมหามงกุฎอยู่ในลายหว่านล้อมเงิน
ง.
จัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย เป็นรูปพระมหามงกุฎทอง
จ.
เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย เป็นรูปพระมหามงกุฎเงิน
(๖)[๔]
รามาธิบดี
ก.
เสนางคะบดี
เป็นรูปพระปรศุรามาวตราปราบพญาการตวีรยะอยู่ในวงรูปไข่พื้นลงยาสีลูกหว้าอ่อน
ทำด้วยทอง มีลายแหลมออกสี่ทิศ
ข.
มหาโยธิน เป็นรูปพระปรศุรามาวตารปราบพญาการตวีรยะอยู่ในวงรูปไข่ ทำด้วยทอง
มีลายแหลมออกสี่ทิศ
ค.
โยธิน เป็นรูปพระปรศุรามาวตารปราบพญาการตวีรยะอยู่ในวงรูปไข่ ทำด้วยเงิน
มีลายแหลมออกสี่ทิศ
ง.
อัศวิน เป็นรูปพระปรศุรามาวตารปราบพญาการตวีรยะอยู่ในวงรูปไข่ ทำด้วยเงิน
(๗)[๕]
ราชมิตราภรณ์ เป็นรูปนารายณ์ทรงครุฑทองอยู่ในวงกลมบนพื้นลงยาสีขาบ
(๘ )[๖]
ดิเรกคุณาภรณ์
ก. ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ เป็นรูปครุฑพ่าห์
หน้าและลำตัวลงยาสีแดงปีกและหางลงยาสีน้ำตาล แข้งและเล็บลงยาสีเหลือง
ผ้าคาดเอวลงยาสีน้ำเงิน มงกุฎ สายสร้อย กำไลข้อมือ กำไลเเขน คาดอก และเข็มขัด
เป็นลายสีทอง อยู่ในดอกประจำยามสีทอง
ข. ทุติยดิเรกคุณาภรณ์ เป็นรูปครุฑพ่าห์
ลักษณะเช่นเดียวกับปฐมดิเรกคุณาภรณ์ อยู่ในวงกลมพื้นลงยาสีน้ำเงิน
ค. ตติยดิเรกคุณาภรณ์ เป็นรูปครุฑพ่าห์
ลักษณะเช่นเดียวกับทุติยดิเรกคุณาภรณ์
ง. จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ เป็นรูปครุฑพ่าห์สีทอง
จ. เบญจมดิเรกคุณาภรณ์ เป็นรูปครุฑพ่าห์สีเงิน

มาตรา
๕
เครื่องหมายตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๔
ให้ประดับไว้กลางแพรแถบของเครื่องราชอิสริยาภรณ์

มาตรา
๖
เครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อมีรูปเป็นรูปดอกไม้จีบด้วยแพรแถบของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา
๓ และติดรูปเครื่องหมายตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๔ กลางดอกไม้จีบ

มาตรา
๗
เครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อในเวลาแต่งเครื่องสากล
ให้ประดับที่รังดุมคอพับของเสื้อชั้นนอกเบื้องซ้าย
ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หลายชนิด
ให้ประดับชนิดที่มีลำดับสูงชนิดเดียว

มาตรา
๗ ทวิ[๗] ให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์มีสิทธิประดับเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อในเวลาแต่งเสื้อชุดไทยของบุรุษได้
โดยให้ประดับเครื่องหมายดังกล่าวที่อกเสื้อเบื้องซ้ายบริเวณปากกระเป๋าเสื้อ
ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หลายชนิด
ให้ประดับชนิดที่มีลำดับสูงชนิดเดียว
การประดับเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อตามวรรคหนึ่ง
ให้ประดับได้เฉพาะกับเสื้อชุดไทยสีสุภาพ

มาตรา
๗ ตรี[๘]
ให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์มีสิทธิประดับเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อในเวลาแต่งชุดไทยของสตรีได้
โดยให้ประดับเครื่องหมายดังกล่าวที่อกเสื้อเบื้องซ้าย ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หลายชนิด
ให้ประดับชนิดที่มีลำดับสูงชนิดเดียว
การประดับเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อตามวรรคหนึ่ง
ให้ประดับได้เฉพาะกับชุดไทยเรือนต้น ชุดไทยจิตรลดา ชุดไทยอมรินทร์
และชุดไทยบรมพิมาน

มาตรา
๘
ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชกฤษฎีกานี้


ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
จอมพล ป. พิบูลสงคราม
นายกรัฐมนตรี
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ
โดยที่การประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ในเวลาแต่งเครื่องแบบขณะนี้ยังไม่มีเครื่องหมายแสดงให้ทราบว่า
เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นใด
เป็นการสมควรที่จะให้มีเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ในเวลาแต่งเครื่องแบบเพื่อแสดงชั้นของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับพระราชทานดังเช่นที่นิยมกันในนานาประเทศ
นอกจากนี้ ยังควรจะได้มีเครื่องหมายใช้เป็นดุมเสื้อในเวลาแต่งเครื่องสากลเพื่อแสดงชั้นของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับพระราชทานดังเช่นที่นิยมกันในนานาประเทศอีกด้วย
ตัวอย่างรูปเครื่องหมาย
ขอดูได้ที่กองประกาศิต กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร

พระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๐๓[๙]

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ
โดยที่เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดีตามที่ได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี
พ.ศ. ๒๕๐๓ ยังมิได้กำหนดให้เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ให้มีเครื่องหมายประดับแพรแถบและใช้เป็นดุมเสื้อในเวลาแต่งเครื่องสากล จึงสมควรตราพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ขึ้น

พระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๐๕[๑๐]

หมายเหตุ
:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ
โดยที่ได้ประกาศใช้พระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์
พ.ศ. ๒๕๐๕
แต่เครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ยังไม่ได้กำหนดเครื่องหมายสำหรับใช้กับแพรแถบและดุมเสื้อ จึงสมควรตราพระราชกฤษฎีกากำหนดขึ้น

พระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘[๑๑]

หมายเหตุ
:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ โดยที่ในปัจจุบัน
พระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
พ.ศ. ๒๔๙๘
ได้บัญญัติให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สามารถประดับเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อเพื่อแสดงชั้นของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ได้รับในขณะแต่งชุดสากลได้เท่านั้น
และเนื่องจากคณะรัฐมนตรี ได้มีมติอนุมัติให้แบบเสื้อชุดไทยซึ่งได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติใช้แทนชุดสากลได้
จึงสมควรกำหนดให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สามารถประดับเครื่องหมายที่ใช้เป็นดุมเสื้อในขณะแต่งเสื้อชุดไทยได้
นอกจากนี้ เห็นสมควรกำหนดให้ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่เป็นสตรีสามารถประดับเครื่องหมายในขณะแต่งชุดไทยของสตรีในบางประเภทได้ด้วย
ในการนี้
สมควรแก้ไขพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
พ.ศ. ๒๔๙๘ จึงจำเป็นต้องตราพระราชกฤษฎีกานี้

พระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๘[๑๒]

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ คือ
โดยที่ได้มีการตราพระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๓๔ ขึ้น แต่ยังมิได้มีการกำหนดให้เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ให้มีเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
และยังมิได้มีการกำหนดรูปของเครื่องหมายดังกล่าว สมควรกำหนดให้เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดังกล่าวเป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ให้มีเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
และกำหนดรูปของเครื่องหมายดังกล่าว
จึงจำเป็นต้องตราพระราชกฤษฎีกานี้
















กวินทราดา/ผู้จัดทำ
๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๒/ตอนที่ ๙๐/หน้า ๑๕๗๑/๒๒ พฤศจิกายน ๒๔๙๘
[๒]
มาตรา ๓
แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘
[๓]
มาตรา ๓ (๘) เพิ่มโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๘
[๔]
มาตรา ๔ (๖)
เพิ่มโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๐๓
[๕]
มาตรา ๔ (๗) เพิ่มโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๐๕
[๖]
มาตรา ๔ (๘)
เพิ่มโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๓๘
[๗]
มาตรา ๗ ทวิ เพิ่มโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘
[๘]
มาตรา ๗ ตรี
เพิ่มโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดเครื่องหมายสำหรับประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์และที่ใช้เป็นดุมเสื้อ
(ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๒๘
[๙]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๗/ตอนที่ ๖๙/หน้า ๖๘๓/๒๓ สิงหาคม ๒๕๐๓
[๑๐]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๙/ตอนที่ ๕๓/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑๓ มิถุนายน
๒๕๐๕
[๑๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๒/ตอนที่ ๙๖/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๒๖ กรกฎาคม
๒๕๒๘
[๑๒]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๒/ตอนที่ ๖ ก/หน้า ๑/๗ กุมภาพันธ์ ๒๕๓๘