ประกาศกระทรวงพาณิชย์
ประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง
กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐาน
และมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย
 

โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงประกาศกระทรวงพาณิชย์ที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยซึ่งได้มีการกำหนดและแก้ไขเพิ่มเติมมาแล้วหลายครั้ง
ให้รวมไว้ในประกาศฉบับเดียวกัน เพื่อให้เกิดความคล่องตัวและสะดวกในการปฏิบัติ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๔ วรรคหนึ่ง (๑) และ (๒) และมาตรา ๖ แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าขาออก พ.ศ.
๒๕๐๓ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าขาออก (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์โดยคำแนะนำของคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าออกประกาศไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ยกเลิก
(๑)
ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง
กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย พ.ศ. ๒๕๔๔
ลงวันที่ ๓๑ ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๔
(๒)
ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง
กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย (ฉบับที่
๒) พ.ศ. ๒๕๔๕ ลงวันที่ ๑๙ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๕
(๓)
ประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๖ ลงวันที่ ๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๖

ข้อ ๒[๑] ประกาศนี้
ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวัน นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓
ให้กำหนดข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐาน

ข้อ ๔
ให้กำหนดมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยไว้ตามรายละเอียดท้ายประกาศนี้

ข้อ ๕
บรรดาประกาศ ระเบียบ หลักเกณฑ์
ใบสำคัญการจดทะเบียนเป็นผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐาน
ใบอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบธุรกิจตรวจสอบมาตรฐานสินค้าใบอนุญาตให้เป็นผู้ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า
ใบรับรองมาตรฐานสินค้า หรือเอกสารอื่นใดที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยที่มีผลใช้บังคับหรือออกให้ก่อนประกาศนี้มีผลใช้บังคับ
ให้ถือว่าเป็นประกาศ ระเบียบ หลักเกณฑ์ ใบสำคัญ ใบอนุญาต ใบรับรอง
หรือเอกสารตามประกาศนี้


ประกาศ ณ วันที่ ๒๙
กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๙
การุณ กิตติสถาพร
ปลัดกระทรวงพาณิชย์
ผู้ใช้อำนาจรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์
มาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย
ท้ายประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐาน
และมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิ[๒]
 

ข้อ ๑
คำนิยาม
(๑) ข้าวหอมมะลิไทย (THAI HOM MALI RICE) หมายความว่า ข้าวกล้อง และข้าวขาวที่แปรรูปมาจากข้าวเปลือกเจ้าพันธุ์ข้าวหอมที่ไวต่อช่วงแสง
ซึ่งผลิตในประเทศไทยในฤดูนาปี และกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศรับรองว่าเป็นพันธุ์ขาวดอกมะลิ
๑๐๕ และพันธุ์ กข ๑๕ ซึ่งมีกลิ่นหอมตามธรรมชาติ ขึ้นอยู่กับว่าเป็นข้าวใหม่หรือข้าวเก่า
เมื่อหุงเป็นข้าวสวยแล้ว เมล็ดข้าวสวยจะอ่อนนุ่ม
(๒) อมิโลส (Amylose) หมายความว่า แป้งชนิดหนึ่งที่มีอยู่ในเมล็ดข้าว
เมื่อหุงแล้วทำให้ข้าวสวยมีความอ่อนนุ่มหรือกระด้าง แตกต่างกันไปตามปริมาณอมิโลส 
(๓) ข้าว (Rice) หมายความว่า ข้าวเจ้าและข้าวเหนียว (Oryza sativa L.) ไม่ว่าจะอยู่ในรูปใด
(๔) ข้าวเปลือก (Paddy) หมายความว่า ข้าวที่ยังไม่ผ่านการกะเทาะเอาเปลือกออก
(๕) ข้าวกล้อง (Cargo rice, Loonzain rice, Brown rice, Husked rice) หมายความว่า ข้าวที่ผ่านการกะเทาะเอาเปลือกออกเท่านั้น
(๖) ข้าวขาว
(White rice) หมายความว่า ข้าวที่ได้จากการนำข้าวกล้องเจ้าไปขัดเอารำออกแล้ว
(๗) ส่วนของเมล็ดข้าว
(Parts of rice kernels) หมายความว่า ส่วนของข้าวเต็มเมล็ดแต่ละส่วนที่แบ่งตามความยาวของเมล็ดออกเป็น
๑๐ ส่วนเท่า ๆ กัน 
(๘) ข้าวเต็มเมล็ด
(Whole kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่อยู่ในสภาพเต็มเมล็ด ไม่มีส่วนใดหักและให้รวมถึงเมล็ดข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๙ ส่วนขึ้นไป 
(๙) ต้นข้าว (Head rice) หมายความว่า เมล็ดข้าวหักที่มีความยาวมากกว่าข้าวหัก แต่ไม่ถึงความยาวของข้าวเต็มเมล็ด
และให้รวมถึงเมล็ดข้าวแตกเป็นซีกที่มีเนื้อที่เหลืออยู่ตั้งแต่ร้อยละ ๘๐ ของเมล็ด 
(๑๐) ข้าวหัก (Brokens) หมายความว่า เมล็ดข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่
๒.๕ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึงความยาวของต้นข้าว และให้รวมถึงเมล็ดข้าวแตกเป็นซีกที่มีเนื้อที่เหลืออยู่ไม่ถึงร้อยละ
๘๐ ของเมล็ด
(๑๑) ปลายข้าวซีวัน (Small brokens C๑) หมายความว่า
เมล็ดข้าวหักขนาดเล็กที่ร่อนผ่านตะแกรงเบอร์ ๗ 
(๑๒) ข้าวเมล็ดขัดสีต่ำกว่ามาตรฐาน (Undermilled kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่ผ่านการขัดสีต่ำกว่าระดับการขัดสีที่กำหนดไว้สำหรับข้าวแต่ละชนิด
(๑๓) ข้าวเมล็ดแดง (Red kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่มีรำสีแดงหุ้มอยู่ทั้งเมล็ดหรือติดอยู่เป็นบางส่วนของเมล็ด
(๑๔) ข้าวเมล็ดเหลือง (Yellow kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่มีบางส่วนหรือทั้งเมล็ดกลายเป็นสีเหลืองอย่างชัดแจ้ง
(๑๕) ข้าวเมล็ดท้องไข่ (Chalky kernels) หมายความว่า
เมล็ดข้าวเจ้าที่เป็นสีขาวขุ่นเหมือนชอล์กมีเนื้อที่ตั้งแต่ร้อยละ ๕๐ ขึ้นไปของเนื้อที่เมล็ดข้าว
(๑๖) ข้าวเมล็ดเสีย (Damaged kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่เสียอย่างเห็นได้ชัดแจ้งด้วยตาเปล่าซึ่งเกิดจากความชื้น
ความร้อน เชื้อรา แมลง หรืออื่น ๆ 
(๑๗) ข้าวเมล็ดลีบ (Undeveloped kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่ไม่เจริญเติบโตตามธรรมดาที่ควรจะเป็น
มีลักษณะแฟบ แบน 
(๑๘) ข้าวเมล็ดอ่อน (Immature kernels) หมายความว่า เมล็ดข้าวที่มีสีเขียวอ่อนได้จากข้าวเปลือกที่ยังไม่แก่
(๑๙) เมล็ดพืชอื่น
(Other seeds) หมายความว่า เมล็ดพืชอื่น ๆ ที่มิใช่เมล็ดข้าว 
(๒๐) วัตถุอื่น (Foreign matter) หมายความว่า
สิ่งอื่น ๆ ที่มิใช่ข้าวรวมทั้งแกลบและรำที่หลุดจากเมล็ดข้าว 
(๒๑) ระดับการขัดสี (Milling degree) หมายความว่า
ระดับของการขัดสีข้าว แบ่งออกเป็น ๓ ระดับ ดังนี้
(๒๑.๑) สีดีพิเศษ (Extra well milled) หมายความว่า การขัดสีเอารำออกเกือบทั้งหมดจนเมล็ดข้าวมีลักษณะสวยงามเป็นพิเศษ
(๒๑.๒) สีดี (Well milled) หมายความว่า การขัดสีเอารำออกเกือบทั้งหมดจนเมล็ดข้าวมีลักษณะสวยงามดี
(๒๑.๓) สีดีปานกลาง (Reasonably
well milled) หมายความว่า การขัดสีเอารำออกเป็นส่วนมากจนเมล็ดข้าวมีลักษณะสวยงามพอสมควร
(๒๒) ตะแกรงเบอร์ ๗ (Sieve No.๗) หมายความว่า ตะแกรงโลหะรูกลม
หนา ๐.๗๙ มิลลิเมตร (๐.๐๓๑ นิ้ว) และเส้นผ่านศูนย์กลางรู ๑.๗๕ มิลลิเมตร (๐.๐๖๙ นิ้ว)
(๒๓) ร้อยละ หมายความว่า ร้อยละโดยน้ำหนัก

ข้อ
๒ ให้แบ่งสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยออกเป็น ๒ ประเภท ดังนี้
(๑) ข้าวขาว
(๒) ข้าวกล้อง

ข้อ ๓ ให้แบ่งสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยประเภทข้าวขาวออกเป็น
๖ ชนิด ดังนี้
(๑) ข้าวขาว ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์
(๒) ข้าวขาว ๕ เปอร์เซ็นต์
(๓) ข้าวขาว ๑๐ เปอร์เซ็นต์
(๔) ข้าวขาว ๑๕ เปอร์เซ็นต์
(๕) ข้าวขาวหักเอวันเลิศพิเศษ
(๖) ข้าวขาวหักเอวันเลิศ

ข้อ
๔ ให้แบ่งสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยประเภทข้าวกล้องออกเป็น
๔ ชนิด ดังนี้
(๑) ข้าวกล้อง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์
(๒) ข้าวกล้อง ๕ เปอร์เซ็นต์
(๓) ข้าวกล้อง ๑๐ เปอร์เซ็นต์
(๔) ข้าวกล้อง ๑๕ เปอร์เซ็นต์

ข้อ ๕ สินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทย ตามข้อ ๒ ข้อ
๓ และข้อ ๔ ต้องมีมาตรฐานดังต่อไปนี้
(๑) มีข้าวหอมมะลิไทยไม่น้อยกว่าร้อยละ ๙๒.๐ โดยปริมาณ
(๒) มีความชื้นไม่เกินร้อยละ ๑๔.๐
(๓) มีลักษณะโดยทั่วไปเป็นข้าวเมล็ดยาว
(๔) ไม่มีแมลงที่ยังมีชีวิตอยู่
(๕) มีขนาดเมล็ด ดังนี้
- ความยาวเฉลี่ยของข้าวเต็มเมล็ด ที่ไม่มีส่วนใดหักต้องไม่ต่ำกว่า ๗.๐ มิลลิเมตร
- อัตราส่วนความยาวเฉลี่ยต่อความกว้างเฉลี่ยของข้าวเต็มเมล็ดที่ไม่มีส่วนใดหักต้องไม่ต่ำกว่า
๓.๒ : ๑
(๖) มีคุณสมบัติทางเคมี ดังนี้
- มีปริมาณอมิโลส
ไม่ต่ำกว่าร้อยละ ๑๓.๐ และไม่เกินร้อยละ ๑๘.๐ ที่ระดับความชื้นร้อยละ ๑๔.๐
- มีค่าการสลายเมล็ดข้าวในด่าง
ระดับ ๖  ๗

ข้อ ๖ ให้กำหนดมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย ประเภท
และชนิดข้าวขาว ตามข้อ ๓ ไว้ดังต่อไปนี้
(๑) ข้าวขาว ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
และระดับการขัดสี ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๖๐.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่ ๕.๐ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง
๘.๐ ส่วน ไม่เกินร้อยละ ๔.๕
ในจำนวนนี้อาจมีข้าวหักที่มีความยาวไม่ถึง ๕.๐ ส่วน และไม่ผ่านตะแกรงเบอร์
๗
ไม่เกินร้อยละ ๐.๕ และปลายข้าวขาวซีวัน
ไม่เกินร้อยละ ๐.๑
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๘.๐ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดงและหรือข้าวเมล็ดขัดสีต่ำกว่ามาตรฐาน
ไม่เกินร้อยละ ๐.๕
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๐.๒
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๓.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๐.๒๕
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเปลือก ไม่เกิน
๕ เมล็ดต่อข้าว ๑ กิโลกรัม
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๐.๒
ระดับการขัดสี สีดีพิเศษ
(๒) ข้าวขาว ๕ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
และระดับการขัดสี ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๖๐.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่ ๓.๕ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง
๗.๕ ส่วนไม่เกินร้อยละ ๗.๐
ในจำนวนนี้อาจมีข้าวหักที่มีความยาวไม่ถึง ๓.๕ ส่วน และไม่ผ่านตะแกรงเบอร์
๗
ไม่เกินร้อยละ ๐.๕ และปลายข้าวขาวซีวัน
ไม่เกินร้อยละ ๐.๑
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๗.๕ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดงและหรือข้าวเมล็ดขัดสีต่ำกว่ามาตรฐาน
ไม่เกินร้อยละ ๒.๐
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๐.๕
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๖.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๐.๒๕
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเปลือก ไม่เกิน
๘ เมล็ดต่อข้าว ๑ กิโลกรัม
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๐.๓
ระดับการขัดสี สีดี
(๓) ข้าวขาว ๑๐ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
และระดับการขัดสี ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๕๕.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่ ๓.๕ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง
๗.๐ ส่วนไม่เกินร้อยละ ๑๒.๐
ในจำนวนนี้อาจมีข้าวหักที่มีความยาวไม่ถึง ๓.๕ ส่วน และไม่ผ่านตะแกรงเบอร์
๗
ไม่เกินร้อยละ ๐.๗ และปลายข้าวขาวซีวัน
ไม่เกินร้อยละ ๐.๓
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๗.๐ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดงและหรือข้าวเมล็ดขัดสีต่ำกว่ามาตรฐาน
ไม่เกินร้อยละ ๒.๐
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๗.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๐.๕
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเปลือก ไม่เกิน
๑๓ เมล็ดต่อข้าว ๑ กิโลกรัม
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๐.๔
ระดับการขัดสี สีดี
(๔) ข้าวขาว ๑๕ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
และระดับการขัดสี ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๕๕.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่ ๓.๐ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง
๖.๕ ส่วน ไม่เกินร้อยละ ๑๗.๐
ในจำนวนนี้อาจมีข้าวหักที่มีความยาวไม่ถึง ๓.๐ ส่วน และไม่ผ่านตะแกรงเบอร์
๗
ไม่เกินร้อยละ ๒.๐ และปลายข้าวขาวซีวัน
ไม่เกินร้อยละ ๐.๕
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๖.๕ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดงและหรือข้าวเมล็ดขัดสีต่ำกว่ามาตรฐาน
ไม่เกินร้อยละ ๕.๐
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๗.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๒.๐
ข้าวเปลือก ไม่เกิน
๑๓ เมล็ดต่อข้าว ๑ กิโลกรัม
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือหลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๐.๔
ระดับการขัดสี สีดีปานกลาง
(๕) ข้าวขาวหักเอวันเลิศพิเศษ
ต้องเป็นข้าวที่ได้จากการสีข้าวขาว ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ และมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวหักที่มีความยาวไม่ถึง ๕.๐ ส่วน และไม่ผ่านตะแกรงเบอร์
๗ ไม่เกินร้อยละ ๑๐.๐
นอกนั้นเป็นข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่
๕.๐ ส่วนขึ้นไป
ในจำนวนทั้งหมดนี้อาจมีข้าวเต็มเมล็ดได้ไม่เกินร้อยละ
๑๕.๐ และปลายข้าว
ขาวซีวันไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเหนียวไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ในจำนวนนี้อาจมีปลายข้าวเหนียวซีวัน
ไม่เกินร้อยละ ๐.๕
วัตถุอื่นไม่เกินร้อยละ
๐.๕
(๖) ข้าวขาวหักเอวันเลิศ
ต้องเป็นข้าวที่ได้จากการสีข้าวขาว
๑๐๐ เปอร์เซ็นต์ ข้าวขาว ๕ เปอร์เซ็นต์ 
หรือข้าวขาว ๑๐ เปอร์เซ็นต์
และมีส่วนผสมของเมล็ดข้าวดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวหักที่มีความยาวไม่ถึง
๖.๕ ส่วน และไม่ผ่านตะแกรงเบอร์ ๗ ทั้งจำนวน
ในจำนวนทั้งหมดนี้อาจมีข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่ ๖.๕ ส่วนขึ้นไป และข้าวเต็ม
เมล็ดรวมกันไม่เกินร้อยละ
๑๕.๐ และปลายข้าวขาวซีวัน ไม่เกินร้อยละ ๕.๐
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเหนียวไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ในจำนวนนี้อาจมีปลายข้าวเหนียวซีวันไม่เกินร้อยละ
๐.๕
วัตถุอื่นไม่เกินร้อยละ
๐.๕

ข้อ ๗ ให้กำหนดมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย ประเภท
และชนิดข้าวกล้อง ตามข้อ ๔ ไว้ดังต่อไปนี้
(๑) ข้าวกล้อง ๑๐๐ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๘๐.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่
๕.๐ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง ๘.๐ ส่วนไม่เกินร้อยละ ๔.๕
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๘.๐ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดง ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๐.๗๕
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๓.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๐.๗๕
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเปลือก ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๕.๐
(๒) ข้าวกล้อง ๕ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๗๕.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่
๓.๕ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง ๗.๕ ส่วนไม่เกินร้อยละ ๗.๐
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๗.๕ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดง ไม่เกินร้อยละ
๒.๐
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๖.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเปลือก ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๖.๐
(๓) ข้าวกล้อง ๑๐ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๗๐.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่
๓.๕ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง ๗.๐ ส่วนไม่เกินร้อยละ ๑๒.๐
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๗.๐ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดง ไม่เกินร้อยละ
๒.๐
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๗.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเปลือก ไม่เกินร้อยละ
๒.๐
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๗.๐
(๔) ข้าวกล้อง ๑๕ เปอร์เซ็นต์
ต้องมีส่วนผสมของเมล็ดข้าว
ดังนี้
ส่วนผสม ประกอบด้วย
ข้าวเต็มเมล็ด ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๖๕.๐
ข้าวหักที่มีความยาวตั้งแต่
๓.๐ ส่วนขึ้นไป แต่ไม่ถึง ๖.๕ ส่วนไม่เกินร้อยละ ๑๗.๐
นอกนั้นเป็นต้นข้าวที่มีความยาวตั้งแต่
๖.๕ ส่วนขึ้นไป
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
ข้าวเมล็ดแดง ไม่เกินร้อยละ
๕.๐
ข้าวเมล็ดเหลือง ไม่เกินร้อยละ
๑.๐
ข้าวเมล็ดท้องไข่ ไม่เกินร้อยละ
๗.๐
ข้าวเมล็ดเสีย ไม่เกินร้อยละ
๑.๕
ข้าวเหนียว ไม่เกินร้อยละ
๒.๕
ข้าวเปลือก ไม่เกินร้อยละ
๒.๐
ข้าวเมล็ดลีบ ข้าวเมล็ดอ่อน
เมล็ดพืชอื่น และวัตถุอื่น อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือ
หลายอย่างรวมกันไม่เกินร้อยละ
๘.๐

ข้อ ๘ การวินิจฉัยเกี่ยวกับมาตรฐานหรือคุณภาพของสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทย ให้ถือผลการตรวจ วิเคราะห์ตัวอย่างของสำนักงานมาตรฐานสินค้าหรือหน่วยงานที่สำนักงานมาตรฐานสินค้ามอบหมายเป็นเกณฑ์
ในกรณีที่มีปัญหาข้อโต้แย้งเกี่ยวกับผลการวินิจฉัย
ให้ถือผลการตรวจวิเคราะห์ตัวอย่างของสำนักงานมาตรฐานสินค้า หรือหน่วยงานที่สำนักงานมาตรฐานสินค้ามอบหมายแล้วแต่กรณีเป็นที่สุด

ข้อ ๙ ในกรณีที่ส่งสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยออกไปนอกราชอาณาจักร
โดยบรรจุกระสอบหรือภาชนะอื่นใด
ผู้ทำการค้าขาออกต้องแสดงข้อความภาษาอังกฤษว่า THAI HOM MALI RICE ที่สามารถเห็นได้ ชัดเจนบนกระสอบหรือภาชนะที่ใช้ในการบรรจุ
หุ้มห่อ
ให้ผู้ทำการค้าขาออก
แจ้งรายละเอียดเกี่ยวกับวัตถุที่ใช้บรรจุหุ้มห่อตลอดจนการเย็บปิดผนึก ไว้ในคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าด้วย

ข้อ ๑๐ ในกรณีที่สินค้าข้าวที่ส่งออกมีข้าวหอมมะลิไทยผสมต่ำกว่าร้อยละ
๙๒ โดยปริมาณ
ไม่ถือว่าเป็นสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยตามประกาศนี้
ประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย (ฉบับที่
๒) พ.ศ. ๒๕๕๖[๓]

ข้อ ๒ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวัน
นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง
กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย (ฉบับที่
๓) พ.ศ. ๒๕๕๙[๔]

ข้อ ๒ ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวัน
นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
นุสรา/ปรับปรุง
๒๖ ธันวาคม ๒๕๕๙




































[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๓/ตอนที่ ๑๒๕ ง/หน้า ๒๕/๓๐ พฤศจิกายน ๒๕๔๙
[๒]
มาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยท้ายประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่องกำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย
แก้ไขเพิ่มเติมโดยประกาศกระทรวงพาณิชย์ เรื่อง
กำหนดให้ข้าวหอมมะลิไทยเป็นสินค้ามาตรฐานและมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย (ฉบับที่
๓) พ.ศ. ๒๕๕๙
[๓] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๐/ตอนพิเศษ ๑๗๘ ง/หน้า ๒๓/๙ ธันวาคม ๒๕๕๖
[๔] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๓/ตอนพิเศษ ๒๔๓ ง/หน้า ๕/๒๑ ตุลาคม ๒๕๕๙