ประกาศกรมทะเบียนการค้า
ประกาศกรมทะเบียนการค้า
ฉบับที่
๑๙ (พ.ศ. ๒๕๔๒)
เรื่อง
กำหนดชนิดของบัญชีรายวันและบัญชีแยกประเภท
ที่ต้องทำข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชีระยะเวลาที่ต้องลงรายการ
ในบัญชีเอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี
และการเก็บรักษาบัญชี
และเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้นอกสถานที่
ประกอบธุรกิจของบริษัทมหาชนจำกัด
----------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๑๐๙ แห่งพระราชบัญญัติบริษัทมหาชน
จำกัด พ.ศ. ๒๕๓๕ และความในข้อ ๘ (๑) (๒) (๓) (๔) และข้อ ๑๓
แห่งประกาศของคณะปฏิวัติ
ฉบับที่ ๒๘๕ ลงวันที่ ๒๔ พฤศจิกายน พุทธศักราช ๒๕๑๕
อธิบดีกรมทะเบียนการค้าจึงออก
ประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

 ข้อ
๑ ให้ยกเลิกประกาศกรมทะเบียนการค้า
ฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๓๘) เรื่อง
กำหนดชนิดของบัญชีรายวันและบัญชีแยกประเภทที่ต้องทำ
ข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชี
ระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชี
เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี และการเก็บรักษาบัญชี
และเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้นอกสถานที่ประกอบธุรกิจของบริษัทมหาชนจำกัด
ลงวันที่ ๒ 
พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๓๘

 หมวด
๑
 
ชนิดของบัญชีรายวันและบัญชีแยกประเภทที่ต้องทำ
 -----------

 ข้อ
๒ ให้บริษัทมหาชนจำกัด
จัดทำบัญชีรายวันและบัญชีแยกประเภท
ดังต่อไปนี้
 ๒.๑ ธุรกิจขายสินค้าหรือซื้อขายที่ดิน
ต้องจัดทำบัญชีรายวันซื้อบัญชีรายวัน
ขาย บัญชีแยกประเภททรัพย์สิน บัญชีแยกประเภทรายได้ รายจ่าย
 ๒.๒ ธุรกิจอื่นนอกจาก ๒.๑
ต้องจัดทำบัญชีแยกประเภททรัพย์สินบัญชีแยก
ประเภทรายได้ รายจ่าย
 กรณีที่มีความจำเป็นเพื่อให้การบันทึกรายการของธุรกิจนั้นครบถ้วนและถูกต้อง
ตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไป
ให้จัดทำบัญชีรายวันและบัญชีแยกประเภทอื่นเพิ่มเติมด้วย

  หมวด ๒
 
ข้อความและรายการที่ต้องมีในบัญชี
  ----------

 ข้อ
๓ บัญชีทุกประเภทและทุกชนิด
 ๓.๑ ปกด้านหน้าของสมุดบัญชี
หรือใบปะหน้าของบัญชี กรณีที่บัญชีเป็นแผ่น
ปลิว หรือแผ่นบัตร ต้องมีข้อความดังต่อไปนี้
 
(๑) ชื่อนิติบุคคล
 
(๒) ประเภทหรือชนิดของบัญชี
 
(๓)
ตัวเลขไทยหรืออารบิคหรืออักษรไทย ลำดับเล่มบัญชีแต่ละประเภท
หรือชนิด ถ้ามีมากกว่าหนึ่งเล่ม
ต้องเรียงลำดับเล่มต่อเนื่องกัน
 ๓.๒ หน้าบัญชีต้องมีตัวเลขไทยหรืออารบิค
หรืออักษรไทยเรียงลำดับทุกหน้า

 ข้อ
๔ บัญชีทุกประเภทและทุกชนิด
ต้องมีข้อความและรายการในบัญชี
ดังต่อไปนี้
 ๔.๑ บัญชีเงินสด ให้มีวันเดือนปี
เลขที่ใบสำคัญ รายละเอียดแสดงการได้มา
หรือจ่ายไปซึ่งเงินสด เงินฝากธนาคาร และจำนวนเงินนั้น
แต่ถ้ามีรายละเอียดดังกล่าวในใบสำคัญ
หรือบัญชีรายวันชนิดหนึ่งชนิดใดแล้ว
จะลงรายการรับหรือจ่ายเงินประเภทเดียวกันเป็นยอดรวม
ก็ได้
 ๔.๒ บัญชีรายวันซื้อหรือบัญชีรายวันขาย
ให้มีวันเดือนปี เลขที่ใบสำคัญ และ
รายการแสดงรายละเอียด ชนิด ประเภท จำนวน
และราคาของสินค้าที่ซื้อขาย แต่ถ้ามีรายละเอียด
ดังกล่าวในใบสำคัญหรือสมุดทะเบียนใดแล้ว
จะลงรายการซื้อหรือขายสินค้านั้นเป็นยอดรวมก็ได้
 ๔.๓ บัญชีรายวันชนิดอื่นๆ
หรือบัญชีรายวันทั่วไปให้มีวันเดือนปี รายการบัญชี
และจำนวนเงิน
แต่ละรายการ ในกรณีเป็นบัญชีรายวันทั่วไปให้มีคำอธิบายรายการบัญชีด้วย
 ๔.๔ บัญชีแยกประเภทลูกหนี้และเจ้าหนี้
ให้มีชื่อลูกหนี้หรือเจ้าหนี้ วันเดือนปี
และรายการแสดงการก่อหนี้ หรือระงับหนี้และจำนวนเงินนั้น
การลงรายการดังกล่าวจะอ้างบัญชี
และหน้าของบัญชีเงินสดหรือบัญชีรายวันก็ได้
 ๔.๕ บัญชีแยกประเภททรัพย์สิน ให้มีชื่อบัญชี
วันเดือนปี รายการแสดงการได้
มาหรือจำหน่ายไปซึ่งทรัพย์สิน
จำนวนและหน่วยนับของทรัพย์สินแต่ละชนิดและจำนวนเงินนั้น การ
ลงรายการดังกล่าว
จะอ้างบัญชีและหน้าของบัญชีเงินสดหรือบัญชีรายวันก็ได้
 ๔.๖ บัญชีแยกประเภทรายได้ รายจ่าย
ให้มีชื่อบัญชี วันเดือนปี รายการแสดงที่
มาแห่งรายได้หรือรายจ่ายและจำนวนเงินนั้น
การลงรายการดังกล่าวจะอ้างบัญชีและหน้าของบัญชี
เงินสดหรือบัญชีรายวันก็ได้
 ๔.๗ บัญชีสินค้าซึ่งอยู่ในครอบครอง ให้มีชื่อ
ชนิดและหน่วยนับของสินค้า
วันเดือนปี
และรายการแสดงการได้มาหรือจำหน่ายไปซึ่งสินค้าและจำนวนสินค้านั้น
 ข้อ
๕ รายการในบัญชีที่เป็นจำนวนเงินตามข้อ
๔ ต้องเป็นหน่วยเงินตราไทย

  หมวด ๓
 
ระยะเวลาที่ต้องลงรายการในบัญชี
  ----------

 ข้อ
๖ การลงรายการในบัญชี
ต้องลงรายการให้แล้วเสร็จภายในกำหนดระยะ
เวลา ดังต่อไปนี้
 ๖.๑ บัญชีเงินสดและบัญชีรายวันทุกชนิด
ภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่รายการ
นั้นเกิดขึ้น
 ในกรณีลงบัญชีเงินสดและบัญชีรายวันด้วยเครื่องจักรทำบัญชี
ภายในสิบห้าวัน
นับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้น
 ๖.๒ บัญชีสินค้าซึ่งอยู่ในครอบครอง
ภายในสิบห้าวันนับแต่วันสิ้นเดือนของ
เดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้น
 ๖.๓ บัญชีแยกประเภท
ต้องผ่านรายการจากบัญชีเงินสดและบัญชีรายวันทุก
ชนิด
ภายในสิบห้าวันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้น

 ข้อ
๗
การลงรายการยอดคงเหลือในบัญชีเงินสด บัญชีแยกประเภททุกชนิด
และบัญชีสินค้าซึ่งอยู่ในครอบครอง ณ วันปิดบัญชีแต่ละงวด
ต้องลงให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวัน
นับแต่วันปิดบัญชี

 หมวด
๔
 
เอกสารที่ต้องใช้ประกอบการลงบัญชี
 -----------

 ข้อ
๘ การลงรายการในบัญชีเงินสด
บัญชีรายวัน และบัญชีสินค้าซึ่งอยู่ใน
ครอบครอง จะต้องมีเอกสารประกอบการลงบัญชีที่สามารถแสดงความครบถ้วนและถูกต้องของ
รายการบัญชีแล้วและเป็นที่เชื่อถือได้

 ข้อ
๙ เอกสารประกอบการลงบัญชี หมายถึง
บันทึก หนังสือ หรือเอกสารใดๆ ที่
ใช้เป็นหลักฐานในการลงรายการในบัญชี ซึ่งแยกออกได้เป็น ๓
ประเภท คือ
 (๑) เอกสารที่จัดทำขึ้นโดยบุคคลภายนอก
 (๒) เอกสารที่จัดทำขึ้นโดยบริษัทมหาชนจำกัด
เพื่อออกให้แก่บุคคลภายนอก
 (๓) เอกสารที่จัดทำขึ้นโดยบริษัทมหาชนจำกัด
เพื่อใช้ในกิจการ

 การลงรายการในบัญชีจะต้องใช้เอกสารจากลำดับที่
(๑) หรือ (๒) แล้วแต่กรณี
ก่อน เว้นแต่ไม่มีเอกสารดังกล่าว จึงให้ใช้เอกสารลำดับถัดไป

 ข้อ
๑๐
เอกสารประกอบการลงบัญชีทุกประเภทต้องมีรายการดังต่อไปนี้
 (๑)
ชื่อหรือชื่อที่ใช้ในการประกอบธุรกิจของผู้จัดทำเอกสาร
 (๒) ชื่อของเอกสาร
 (๓) เลขที่ของเอกสารและเล่มที่ (ถ้ามี)
 (๔) วัน เดือน ปี ที่ออกเอกสาร
 (๕) จำนวนเงินรวม

 ข้อ
๑๑ เอกสารประกอบการลงบัญชีที่บริษัทมหาชนจำกัดจัดทำขึ้นเพื่อออกให้
แก่บุคคลภายนอก ตามข้อ ๙ (๒) เพื่อเป็นหลักฐานในการรับชำระ
รับฝาก หรือรับเงิน หรือตั๋วเงิน
นอกจากจะต้องมีรายการตามข้อ ๑๐ แล้ว
จะต้องมีรายการต่อไปนี้เพิ่มขึ้นอีก คือ
 (๑) เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของกิจการที่จัดทำเอกสาร
 (๒) สถานที่ตั้งของกิจการที่จัดทำเอกสาร
 (๓)
รายละเอียดเกี่ยวกับการรับเงินหรือตั๋วเงิน
 (๔) ชื่อ ชนิด จำนวน หน่วยนับ
ราคาต่อหน่วยและราคาของสินค้าหรือบริการ
แต่ละรายการ
เว้นแต่ได้ระบุรายละเอียดดังกล่าวไว้ในเอกสารตามข้อ ๑๒ (๓) แล้ว
 (๕) ลายมือชื่อของผู้รับเงินหรือตั๋วเงิน

 ข้อ
๑๒
เอกสารประกอบการลงบัญชีที่บริษัทมหาชนจำกัดจัดทำขึ้นเพื่อออกให้
แก่บุคคลภายนอกตามข้อ ๙ (๒) เพื่อเป็นหลักฐานในการจำหน่าย
จ่ายโอน ส่งมอบสินค้าหรือ
บริการโดยยังมิได้มีการชำระเงินหรือตั๋วเงิน นอกจากจะต้องมีรายการตามข้อ
๑๐ แล้ว จะต้องมีราย
การต่อไปนี้เพิ่มขึ้นอีก คือ
 (๑)
เลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของกิจการที่จัดทำเอกสาร
 (๒) สถานที่ตั้งของกิจการที่จัดทำเอกสาร
 (๓) ชื่อ ชนิด จำนวน หน่วยนับ
ราคาต่อหน่วยและราคาของสินค้าหรือบริการ
แต่ละรายการ
 (๔) ชื่อหรือชื่อที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ
และที่อยู่ของผู้ซื้อหรือผู้รับสินค้าหรือ
บริการ
 (๕) ลายมือชื่อผู้รับสินค้าหรือบริการ
 ข้อ
๑๓
เอกสารประกอบการลงบัญชีที่บริษัทมหาชนจำกัดจัดทำขึ้นเพื่อออกให้
แก่บุคคลภายนอก จะต้องมีสำเนาเก็บไว้อย่างน้อย ๑ ชุด

 ข้อ
๑๔ เอกสารประกอบการลงบัญชีที่บริษัทมหาชนจำกัดจัดทำขึ้น
เพื่อใช้ใน
กิจการตามข้อ ๙ (๓) นอกจากจะต้องมีรายการตามข้อ ๑๐ แล้ว
จะต้องมีคำอธิบายรายการและมี
กรรมการหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากกรรมการลงลายมือชื่ออนุมัติรายการนั้นด้วย

  หมวด ๕
 
การเก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชี
 
ไว้นอกสถานที่ประกอบธุรกิจ
 ----------

 ข้อ
๑๕ บริษัทมหาชนจำกัด
ต้องเก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบการลง
บัญชีไว้ ณ สถานที่ประกอบธุรกิจ
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากสารวัตรบัญชีหรือสารวัตรใหญ่บัญชี
ให้เก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้ ณ
สถานที่อื่นแล้ว
 สถานที่ประกอบธุรกิจ
หมายถึง สถานที่ซึ่งบริษัทมหาชนจำกัดใช้ประกอบธุรกิจ
เป็นประจำและให้หมายความรวมถึงสถานที่ซึ่งใช้เป็นที่ทำการผลิตหรือเก็บสินค้าเป็นประจำด้วย

 ข้อ
๑๖
การอนุญาตเก็บรักษาบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้นอก
สถานที่ประกอบธุรกิจให้ยื่นคำขอตามแบบที่อธิบดีกำหนด ณ
สถานที่ดังต่อไปนี้
 ๑๖.๑ สำนักกำกับดูแลธุรกิจ
สำหรับบริษัทมหาชนจำกัดทั่วราชอาณาจักร
 ๑๖.๒
สำนักงานทะเบียนการค้าจังหวัดที่บริษัทมหาชนจำกัดมีสำนักงานแห่ง
ใหญ่ตั้งอยู่ในเขตจังหวัดนั้น

 ข้อ
๑๗
ในกรณีที่สารวัตรบัญชีหรือสารวัตรใหญ่บัญชีไม่อนุญาตตามคำขอให้
แจ้งการไม่อนุญาตไปยังผู้ขอพร้อมเหตุผล

 ข้อ
๑๘
การเปลี่ยนแปลงข้อความหรือรายการใดๆ ที่ได้แจ้งไว้แล้วให้บริษัท
มหาชนจำกัดยื่นคำขอตามแบบที่อธิบดีกำหนดต่อสารวัตรบัญชี
หรือสารวัตรใหญ่บัญชี ภายในสิบ
ห้าวันนับแต่วันที่มีการเปลี่ยนแปลงข้อความหรือรายการนั้นๆ

 ข้อ
๑๙
สำหรับบริษัทมหาชนจำกัดที่ได้รับอนุญาตให้เก็บรักษาบัญชีและ
เอกสารประกอบการลงบัญชีไว้นอกสถานที่ประกอบธุรกิจ
หากมีพฤติการณ์เป็นปรากฏว่า บริษัท

มหาชนจำกัดนั้นไม่ปฏิบัติตามข้อความ หรือรายการที่ได้แจ้งไว้ให้สารวัตรบัญชีหรือสารวัตรใหญ่
บัญชีเพิกถอนการอนุญาตดังกล่าวได้

 ข้อ
๒๐
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหกสิบวันนับแต่วันประกาศในราช
กิจจานุเบกษา

 ประกาศ
ณ วันที่ ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๒
 ภัทรา
สกุลไทย
  อธิบดีกรมทะเบียนการค้า

[รก.๒๕๔๓/พ๔๗ง/๒๓/๑๙ พฤษภาคม ๒๕๔๓]

 อัมพิกา/แก้ไข
 ๓๐/๕/๒๕๔๕
  B+A