ระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ว่าด้วยการปฏิบัติให้เกิดความปลอดภัยสำหรับการใช้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
พ.ศ. ๒๕๕๘
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๔ วรรคหนึ่ง (๓) (๔) ประกอบกับมาตรา ๙ (๓)
(๔) แห่งพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔ และข้อ ๔๖ (๑)
แห่งกฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไข วิธีการขอรับใบอนุญาต
และการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุต้นกำลัง
วัสดุพลอยได้หรือพลังงานปรมาณู พ.ศ. ๒๕๕๐
ซึ่งออกตามความในพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔
คณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ จึงออกระเบียบไว้ ดังนี้

ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า
ระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ว่าด้วยการปฏิบัติให้เกิดความปลอดภัยสำหรับการใช้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย พ.ศ.
๒๕๕๘

ข้อ ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนดหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓ ในระเบียบนี้
ผู้รับใบอนุญาต หมายความว่า
ผู้รับใบอนุญาตผลิต มีไว้ในครอบครอง
หรือใช้ซึ่งพลังงานปรมาณูจากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ตามมาตรา ๑๒
แห่งพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ พ.ศ. ๒๕๐๔
เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย หมายความว่า
ระบบอุปกรณ์ที่ใช้สำหรับก่อให้เกิดพลังงานปรมาณูอันเกิดจากปฏิกิริยาการแยกหรือรวมนิวเคลียสของปรมาณูอย่างต่อเนื่อง
และสามารถควบคุมได้ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการอื่นที่มิใช่การผลิตพลังงานไฟฟ้า
กฎกระทรวง หมายความว่า
กฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไข วิธีการขอรับใบอนุญาต
และการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุต้นกำลัง วัสดุพลอยได้
หรือพลังงานปรมาณู พ.ศ. ๒๕๕๐
คณะกรรมการ หมายความว่า
คณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
คณะอนุกรรมการ หมายความว่า
คณะอนุกรรมการความปลอดภัยทางนิวเคลียร์ที่คณะกรรมการแต่งตั้ง
คณะกรรมการความปลอดภัย หมายความว่า
คณะกรรมการความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยที่ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งขึ้นโดยไม่ขึ้นกับผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
สำนักงาน หมายความว่า
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ

หมวดทั่วไป
การดำเนินการเพื่อให้เกิดความปลอดภัย
ซึ่งผู้รับใบอนุญาตต้องดำเนินการ
 

ข้อ ๔ จัดให้มีโครงสร้างการบริหารจัดการองค์กร
ซึ่งแสดงถึงแผนภูมิการบังคับบัญชาและหน้าที่รับผิดชอบแต่ละตำแหน่งตั้งแต่ผู้บริหารสูงสุด
คณะกรรมการความปลอดภัย ผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
เจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยอาวุโส
เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และเจ้าหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางรังสี
รวมทั้งต้องมีการกำหนดคุณสมบัติและหน้าที่ความรับผิดชอบของเจ้าหน้าที่แต่ละตำแหน่ง
และจำนวนบุคลากรที่เพียงพอต่อการปฏิบัติงาน
คณะกรรมการความปลอดภัยตามวรรคหนึ่งต้องประกอบด้วยผู้ชำนาญการด้านความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ซึ่งมีอิสระในการให้คำปรึกษาแนะนำด้านความปลอดภัยในการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และการทดลองต่าง ๆ (เช่น การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
การทดลองการจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย การซ่อมบำรุง
การเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง หรือการปรับเปลี่ยนพารามิเตอร์ต่าง ๆ)

ข้อ ๕ จัดให้มีสายการบังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่รับผิดชอบด้านความปลอดภัยทางรังสีขึ้นตรงต่อผู้บริหารสูงสุด
และจัดให้มีเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสีระดับสูงที่ได้รับการรับรองตามประกาศคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
เรื่อง มาตรฐานการรับรองเจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี พ.ศ. ๒๕๔๙

ข้อ ๖ จัดให้มีเจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยอาวุโส
และเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ซึ่งเจ้าหน้าที่ดังกล่าวต้องได้รับการรับรองตามระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ว่าด้วยการรับรองเจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย พ.ศ. ๒๕๕๐

ข้อ ๗ ปรับปรุงเนื้อหาของรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้ทันสมัยอย่างน้อยทุกห้าปี
และนำเสนอคณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบ
โดยจัดทำตามแนวปฏิบัติในการเตรียมรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
กรณีที่จะเปลี่ยนแปลงโครงสร้างหรือระบบอุปกรณ์ที่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ผู้รับใบอนุญาตต้องเสนอรายละเอียดของแผนและวิธีการดำเนินงาน
รวมทั้งรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยแก่คณะกรรมการ
เพื่อให้ความเห็นชอบก่อนที่จะดำเนินการอย่างน้อยสามเดือน

ข้อ ๘ ในกรณีเกิดอุบัติเหตุหรือเหตุขัดข้องที่มีผลกระทบต่อความปลอดภัยในการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ต้องแจ้งให้สำนักงานทราบโดยพลัน
พร้อมทั้งรายงานสรุปสถานการณ์และแผนการแก้ไขเป็นลายลักษณ์อักษรให้สำนักงานทราบภายในสิบห้าวันทำการนับแต่วันเกิดเหตุ

ข้อ ๙ ดำเนินการป้องกันอันตรายจากรังสีแก่ผู้ปฏิบัติงาน
ประชาชน และสิ่งแวดล้อมตามระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ว่าด้วยการควบคุมความปลอดภัยทางรังสีสำหรับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ที่ออกตามความในข้อ ๔๖ (๑) แห่งกฎกระทรวงกำหนดเงื่อนไข วิธีการขอรับใบอนุญาต
และการดำเนินการเกี่ยวกับวัสดุนิวเคลียร์พิเศษ วัสดุต้นกำลัง
วัสดุพลอยได้หรือพลังงานปรมาณู พ.ศ. ๒๕๕๐
และตามที่ปรากฏในรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย

ข้อ ๑๐ ดำเนินการตามแผนป้องกันอัคคีภัยตามที่ระบุในรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และฝึกซ้อมตามแผนที่เสนออย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง

ข้อ ๑๑ ดำเนินการตามแผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และทางรังสีตามแผนฉุกเฉินที่คณะกรรมการให้ความเห็นชอบ
และต้องดำเนินการฝึกซ้อมตามแผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และทางรังสีทุกปี
โดยมีการฝึกซ้อมในระดับสูงสุดตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในแผน หรืออย่างน้อยทุกสองปี

ข้อ ๑๒ ดำเนินการตามวิธีการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(security
& physical protection) และวิธีการพิทักษ์ไม่ให้มีการแพร่ขยายวัสดุนิวเคลียร์
(safeguards) ตามกฎกระทรวง

ข้อ ๑๓ จัดให้มีระบบจัดทำและจัดเก็บเอกสาร
บันทึกและรายงาน ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ตามที่ระบุไว้ในแนวปฏิบัติ
เพื่อประโยชน์ต่อการเตรียมรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
การซ่อมบำรุงและการเลิกดำเนินการ
เอกสารเกี่ยวกับการออกแบบเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย การก่อสร้าง
การติดตั้ง และทดสอบการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย และการซ่อมบำรุง
รวมทั้งแบบแปลนการก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย และการดัดแปลงแก้ไขปรับปรุงในส่วนที่เกี่ยวข้องกับระบบความปลอดภัย
ให้เก็บไว้ตลอดอายุการใช้งานเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และจนกว่าจะได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการให้พ้นจากการกำกับดูแล
เอกสารอื่นนอกเหนือจากที่ระบุไว้ ต้องเก็บรักษาเพื่อให้ตรวจสอบได้อย่างน้อยสิบปี

หมวด ๑
การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
 

ข้อ ๑๔ การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ให้เป็นไปตามขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ตามที่ระบุไว้ในรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและเงื่อนไขในใบอนุญาต

ข้อ ๑๕ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำข้อบังคับภายในต่าง
ๆ เกี่ยวกับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นลายลักษณ์อักษร
ซึ่งระเบียบหรือข้อบังคับภายในต่าง ๆ เหล่านั้น
ต้องผ่านการทบทวนจากคณะกรรมการความปลอดภัยของผู้รับใบอนุญาต

ข้อ ๑๖ การกำหนดค่าพารามิเตอร์ที่เกี่ยวกับขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้เป็นไปตามแนวปฏิบัติขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ซึ่งได้มาจากรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ผลการทดสอบ แผนการเริ่มดำเนินงานและประวัติการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(หากมี) เพื่อระบุขีดจำกัดและเงื่อนไขสำหรับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้ปลอดภัย
ซึ่งผ่านการเห็นชอบของคณะกรรมการ ทั้งนี้ให้รวมถึงขีดจำกัดความปลอดภัย
ค่ากำหนดระบบความปลอดภัย (safety system setting) ขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ข้อกำหนดสำหรับการเฝ้าระวัง

ข้อ ๑๗ ขั้นตอนการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องจัดทำเป็นลายลักษณ์อักษรตามแนวปฏิบัติขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย

ข้อ ๑๘ การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องมีเจ้าหน้าที่อย่างน้อยสามคนดังต่อไปนี้ประจำอยู่ตลอดเวลาการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(๑) เจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย หรือเจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยอาวุโส
(๒) เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย และ
(๓) เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี

ข้อ ๑๙ ผู้มีหน้าที่เกี่ยวกับการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และผู้ใช้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องได้รับการอบรมเกี่ยวกับวิธีดำเนินการเป็นอย่างดี

ข้อ ๒๐ กิจกรรมต่าง ๆ
ที่จะดำเนินการหรือจะมีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขระบบที่มีความสำคัญต่อความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
เช่น การเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย การใช้ประโยชน์การดัดแปลง การซ่อมบำรุง
การตรวจสอบ และการทดสอบ ต้องเป็นไปตามวิธีการที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะอนุกรรมการ

ข้อ ๒๑ จัดให้มีขั้นตอนและวิธีการเพื่อแก้ไขหรือรับมือกับอุบัติเหตุหรือเหตุขัดข้องที่คาดว่าจะเกิดขึ้นได้ระหว่างการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
เพื่อควบคุมสถานการณ์เบื้องต้นในกรณีเกิดอุบัติเหตุหรือเหตุขัดข้องเพื่อให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติตาม

ข้อ ๒๒ ในกรณีที่เกิดความผิดปกติในการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
จะต้องจัดทำรายงานเหตุผิดปกติที่มีผลต่อความปลอดภัยให้สำนักงานทราบ
โดยการวิเคราะห์หาสาเหตุและการแก้ไขเพื่อใช้ปรับปรุงให้เกิดความปลอดภัยขึ้น
โดยคำนึงถึงเหตุดังต่อไปนี้ด้วย
(๑)
การดูแลระบบควบคุมให้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องสามารถหยุดการทำงานเองได้และอยู่ในสภาพที่ปลอดภัย
หากขีดจำกัดความปลอดภัยไม่เป็นไปตามที่กำหนด ทั้งนี้
ต้องรีบดำเนินการแก้ไขและรายงานผลพร้อมทั้งสาเหตุให้สำนักงานทราบทันที
และต้องได้รับการประเมินจากสำนักงานก่อนการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยใหม่
(๒)
หากขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยไม่เป็นไปตามที่กำหนด เจ้าหน้าที่เดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องดำเนินการที่เหมาะสมเพื่อให้เกิดความปลอดภัย
และผู้รับผิดชอบการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องแจ้งสำนักงานทันที
พร้อมทั้งรายงานถึงสาเหตุให้ทราบเป็นหนังสือภายในเจ็ดวันนับแต่วันพบข้อบกพร่อง ทั้งนี้
ต้องเสนอแผนการแก้ไขรวมทั้งดำเนินการเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นอีก
ให้สำนักงานพิจารณาแผนการแก้ไขดังกล่าวให้แล้วเสร็จภายในสิบห้าวันนับแต่วันพบข้อบกพร่อง

ข้อ ๒๓ ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยผู้รับใบอนุญาตต้องแจ้งให้สำนักงานทราบ
และขอรับความเห็นชอบจากคณะกรรมการก่อน รวมทั้งต้องมีการฝึกอบรมเพิ่มเติมแก่บุคลากรที่เกี่ยวข้องในขั้นตอนการปฏิบัติงานนั้นด้วย

ข้อ ๒๔ มีมาตรการในการจำกัดกากกัมมันตรังสีที่เกิดจากการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และการใช้ประโยชน์จากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้มีปริมาณน้อยที่สุด
ทั้งด้านกัมมันตภาพและปริมาตรของกากกัมมันตรังสี และต้องมีสถานที่และวิธีการการจัดการกากกัมมันตรังสีได้อย่างมีประสิทธิภาพปลอดภัยและเหมาะสม

หมวด ๒
การซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบ
 

ข้อ ๒๕ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแผนและรายการการซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(โดยเฉพาะอย่างยิ่งส่วนที่สำคัญต่อความปลอดภัย) เป็นลายลักษณ์อักษรโดยอยู่บนพื้นฐานของรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และสามารถตรวจสอบได้
ในการจัดทำแผนดังกล่าวต้องสอดคล้องกับแนวปฏิบัติการจัดทำแผนซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และทั้งนี้ต้องสอดคล้องกับขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยด้วย

ข้อ ๒๖ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดให้มีการซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามแผนที่กำหนดไว้
เพื่อให้มั่นใจว่าเป็นไปตามขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และอยู่ในสภาพที่สามารถเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยได้อย่างปลอดภัย
ในการซ่อมบำรุงประจำปี
ผู้รับใบอนุญาตจะต้องแจ้งแผนการดำเนินงานให้สำนักงานทราบล่วงหน้าอย่างน้อยหนึ่งเดือน
และรายงานผลการซ่อมบำรุงประจำปีดังกล่าวให้สำนักงานทราบภายในระยะเวลาสี่สิบห้าวัน

ข้อ ๒๗ ผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
เป็นผู้รับผิดชอบ ตัดสินใจและควบคุมการดำเนินงานให้การซ่อมบำรุงตามข้อ ๒๖
อยู่ในระดับความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามที่ระบุในขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย

ข้อ ๒๘ ผลการซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา
และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องผ่านการประเมินจากเจ้าหน้าที่ควบคุมการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย เพื่อแสดงให้เห็นว่าสอดคล้องตามขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ทั้งนี้
ควรมีการเปรียบเทียบผลการทดสอบปัจจุบันและการตรวจสอบที่ผ่านมา

ข้อ ๒๙ เมื่อปรากฏว่าผลการซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา
และการตรวจสอบสภาพเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยไม่เป็นไปตามค่าความปลอดภัยของระบบและค่าขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยจะต้องทำการแก้ไขให้กลับสู่ภาวะปกติ
หากจำเป็นอาจต้องทำการปรับเทียบใหม่ให้ได้ตามมาตรฐาน
การกลับเข้าสู่ภาวะการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามปกติต้องได้รับอนุมัติจากผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
หรือผู้รับผิดชอบในการซ่อมบำรุงโดยมีการรับรองผลการตรวจสอบและทดสอบตามมาตรฐานกำหนด
หรือมิฉะนั้นจะต้องหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยชั่วคราวจนกว่าจะสามารถแก้ไขได้

ข้อ ๓๐ จัดทำบันทึกการซ่อมบำรุง
การทดสอบตามระยะเวลา และการตรวจสอบ เพื่อให้สืบค้นได้

หมวด ๓
การจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์
 

ข้อ ๓๑ การจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต้องมีการวิเคราะห์ความปลอดภัยด้วยวิธีการคำนวณที่เหมาะสม
และต้องแจ้งแผนการดำเนินงานให้สำนักงานพิจารณาอนุญาตล่วงหน้าอย่างน้อยสิบห้าวัน
และรายงานผลการดำเนินงานดังกล่าวให้สำนักงานทราบภายในสิบห้าวัน

ข้อ ๓๒ ผู้จัดการหน่วยเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
ต้องเป็นผู้รับผิดชอบต่อกิจกรรมที่เกี่ยวกับการจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ภายในสถานปฏิบัติการ
ส่วนการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์นอกสถานปฏิบัติการให้เป็นไปตามระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ว่าด้วยวิธีการขนส่งวัสดุกัมมันตรังสีและกากกัมมันตรังสีวิธีการพิทักษ์ไม่ให้มีการแพร่ขยายวัสดุนิวเคลียร์
และวิธีการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของวัสดุนิวเคลียร์ในระหว่างการขนส่ง
ที่ออกตามความในกฎกระทรวง และตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายทางถนนของประเทศไทย Thai
Provisions Volume 2; TP2 โดยกรมการขนส่งทางบก
ที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๔๗

ข้อ ๓๓ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการจัดการแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และการเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์
ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแนวปฏิบัติพร้อมรายละเอียดตั้งแต่การจัดหาเชื้อเพลิงนิวเคลียร์
การบรรจุเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ลงในแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
การนำเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และการตรวจสอบเชื้อเพลิงนิวเคลียร์และส่วนประกอบต่าง ๆ ของแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และแนวปฏิบัตินี้ต้องสอดคล้องกับขีดจำกัด
และเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย

ข้อ ๓๔ การบรรจุและการขนส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่และเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วต้องดำเนินการตามกฎระเบียบและพันธกรณีระหว่างประเทศ
รวมทั้งกฎระเบียบด้านการขนส่งวัสดุนิวเคลียร์และวัสดุกัมมันตรังสี
ตามข้อกำหนดการขนส่งสินค้าอันตรายทางถนนของประเทศไทย Thai Provision
Volume 2: TP2 โดยกรมการขนส่งทางบก
ที่คณะรัฐมนตรีเห็นชอบ เมื่อวันที่ ๒๘ ธันวาคม ๒๕๔๗ และระเบียบคณะกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
ว่าด้วยวิธีการขนส่งวัสดุกัมมันตรังสีและกากกัมมันตรังสี ที่ออกตามความในข้อ ๘ (๕)
ของกฎกระทรวง

หมวด ๔
การวางแผนฉุกเฉิน
(Emergency
planning)
 

ข้อ ๓๕ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแผนฉุกเฉินสำหรับเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นลายลักษณ์อักษร
ให้สอดคล้องกับระเบียบหรือแนวปฏิบัติการจัดทำแผนฉุกเฉิน
และครอบคลุมการแก้ไขอุบัติเหตุหรือภาวะผิดปกติที่อาจเกิดขึ้นกับเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยตามระดับความรุนแรง

ข้อ ๓๖ แผนฉุกเฉินที่จัดทำขึ้นต้องเป็นไปตามการวิเคราะห์อุบัติเหตุในเอกสารรายงานการวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และต้องมีการแจกแจงประเภทหรือระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุหรือภาวะผิดปกติ
และเสนอแนวทางการแก้ไขให้สอดคล้องกับระดับความรุนแรงของอุบัติเหตุหรือภาวะผิดปกตินั้น

ข้อ ๓๗ ในกรณีที่เหตุเกิดจากเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และมีผลต่อผู้ปฏิบัติงานและบุคคลทั่วไป การระงับเหตุฉุกเฉินต้องดำเนินการโดยเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และหน่วยงานสนับสนุนทั้งภายในและภายนอกตามควรแก่กรณีตามระดับความรุนแรงของเหตุฉุกเฉิน

ข้อ ๓๘ หน่วยระงับเหตุฉุกเฉินอย่างน้อยต้องประกอบด้วย
(๑) เจ้าหน้าที่ปฏิบัติงานเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(๒) เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยทางรังสี
(๓) ผู้ปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการระงับเหตุฉุกเฉิน
หน่วยระงับเหตุฉุกเฉินตามวรรคหนึ่งต้องได้รับการฝึกฝนอบรมเกี่ยวกับการระงับเหตุฉุกเฉิน
และมีการฝึกอบรมฟื้นฟูความรู้อย่างสม่ำเสมอ

ข้อ ๓๙ จัดให้มีการอบรมแก่บุคลากรทุกระดับภายในองค์กรให้ทราบถึงขั้นตอนการปฏิบัติเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น
พร้อมทั้งติดประกาศขั้นตอนโดยสังเขปไว้ในที่ที่สามารถเห็นได้ชัดเจน

หมวด ๕
การเลิกดำเนินการ
(Decommissioning)
 

ข้อ ๔๐ ผู้รับใบอนุญาตต้องเสนอแผนการเลิกดำเนินการ
และปรับปรุงแผนการเลิกดำเนินการที่นำเสนอประกอบการขออนุญาตเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเป็นระยะ
ๆ อย่างน้อยทุกห้าปี ในช่วงระหว่างที่มีการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย ทั้งนี้
เพื่อให้แผนการเลิกดำเนินการมีความเหมาะสมกับสถานภาพตามความเป็นจริงและเทคโนโลยีปัจจุบัน

ข้อ ๔๑ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำแผนการเลิกดำเนินการฉบับสมบูรณ์
และประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบก่อนเริ่มกิจกรรมการเลิกดำเนินการอย่างน้อยหกเดือน

ข้อ ๔๒ การจัดทำแผนการเลิกดำเนินการต้องสอดคล้องกับแนวปฏิบัติการเลิกดำเนินการ
และต้องพิจารณาและระบุถึงกิจกรรมที่เกี่ยวกับความปลอดภัยอย่างน้อยตามหัวข้อต่อไปนี้
(๑) วิธีการเลิกดำเนินการและวัตถุประสงค์ พร้อมทั้งเหตุผลที่เลือกใช้วิธีการที่นำเสนอ
(๒)
หน้าที่รับผิดชอบและโครงสร้างการบริหารจัดการของหน่วยปฏิบัติการเลิกดำเนินการซึ่งต้องมีรายละเอียดของจำนวนบุคลากร
คุณสมบัติ และการฝึกอบรมบุคลากรที่ปฏิบัติการเลิกดำเนินการ
(๓) การจัดการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว
และกากกัมมันตรังสีซึ่งเกิดจากกระบวนการเลิกดำเนินการ
ซึ่งต้องมีรายละเอียดของการจำกัดและการประเมินปริมาณกากกัมมันตรังสี
และสถานที่จัดการหรือจัดเก็บกากกัมมันตรังสี
รวมทั้งการเคลื่อนย้ายกากกัมมันตรังสีไปยังสถานที่เก็บ
(๔) แผนการจัดทำบัญชีรายการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว
วิธีการพิทักษ์ไม่ให้มีการแพร่ขยายวัสดุนิวเคลียร์
และแผนการรักษาความมั่นคงปลอดภัยของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว
ในระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการ
(๕) การเลือกใช้เทคนิคการขจัดความเปรอะเปื้อนทางรังสีและเทคนิคการรื้อถอนเพื่อลดปริมาณกากกัมมันตรังสี
(๖) การประเมินความปลอดภัย
รวมทั้งขีดจำกัดการปลดปล่อยนิวไคลด์กัมมันตรังสีทางอากาศและทางน้ำ
ทั้งทางรังสีและที่ไม่ใช่ทางรังสี
ผลกระทบจากกิจกรรมการเลิกดำเนินการและแนวทางเพื่อบรรเทาอันตรายที่อาจเกิดขึ้นต่อผู้ปฏิบัติงานและประชาชน
(๗) การประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
(๘) การประเมินความปลอดภัยของวิธีการเลิกดำเนินการที่จะใช้ปฏิบัติ
รวมทั้งมาตรการป้องกันและเตรียมความพร้อมรับมือกรณีอุบัติเหตุ
(๙) แผนประกันคุณภาพของกระบวนการเลิกดำเนินการ
(๑๐) รายละเอียดกิจกรรมและกำหนดเวลาของกิจกรรม
(๑๑)
การประเมินค่าใช้จ่ายในการเลิกดำเนินการและกลไกการจัดหาแหล่งเงินทุนเพื่อประกันว่าสามารถจัดหาทรัพยากร
เช่น บุคลากร เครื่องมืออุปกรณ์ ที่ใช้ในการเลิกดำเนินการได้ตามที่ต้องการ

ส่วน ๑
ระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการ
 

ข้อ ๔๓ เมื่อผู้รับใบอนุญาตได้รับอนุมัติให้ดำเนินการตามแผนการเลิกดำเนินการต้องดำเนินการเกี่ยวกับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์
ดังนี้
(๑)
ดำเนินการเคลื่อนย้ายและตรวจสอบเพื่อยืนยันว่าเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ทั้งหมดถูกเคลื่อนย้ายออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและจัดเก็บในที่ที่มีการระบายความร้อนจากเชื้อเพลิงนิวเคลียร์อย่างเพียงพอ
โดยมีค่า effective multiplication factor (keff) ไม่เกิน
๐.๙
กรณีที่ไม่สามารถเคลื่อนย้ายเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยทั้งหมดได้
ต้องทำการประเมินความปลอดภัยการจัดเรียงแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยบางส่วนเพื่อป้องกันภาวะวิกฤติเนื่องจากการจัดเรียงเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ที่ต่างจากเดิม
โดยมีค่า keff ไม่เกิน ๐.๙
พร้อมทั้งจัดให้มีการหล่อเย็นอย่างเพียงพอ
และมีความปลอดภัยอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงเวลาการเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์
(๒) สำหรับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งาน
ต้องดำเนินการด้านบริหารจัดการให้เกิดความปลอดภัย โดยมีค่า keff
ไม่เกิน ๐.๙
และมีความมั่นคงปลอดภัยของเชื้อเพลิงนิวเคลียร์พร้อมทั้งสามารถตรวจสอบติดตามได้
(๓)
ขนส่งเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใหม่ที่ยังไม่ได้ใช้งานและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้วไปยังสถานที่จัดเก็บที่ได้รับอนุญาตตามแผนที่ระบุในแผนเลิกดำเนินการ
และเก็บรักษาหรือส่งกลับประเทศผู้ผลิต ตามแต่กรณี

ข้อ ๔๔ ดำเนินการตามแผนการเลิกดำเนินการตามที่ได้รับอนุญาต
หากมีการเปลี่ยนแปลงแผนการเลิกดำเนินการ ผู้รับใบอนุญาตต้องแจ้งรายละเอียดและสาเหตุการเปลี่ยนแปลง
พร้อมทั้งรายงานผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวต่อสำนักงานพิจารณาก่อนเริ่มดำเนินการต่อไป

ข้อ ๔๕ หากเกิดเหตุขัดข้องหรืออุบัติเหตุทางนิวเคลียร์และรังสีระหว่างการปฏิบัติงานให้ดำเนินการตามแผนที่เสนอไว้และสอดคล้องกับแผนฉุกเฉินทางนิวเคลียร์และรังสี
ภายใต้แผนป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยแห่งชาติ
ตามกฎหมายว่าด้วยป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
ผู้รับใบอนุญาตต้องแจ้งเหตุดังกล่าวให้สำนักงานทราบทันที
และจัดทำรายงานสาเหตุรวมทั้งการแก้ไขให้สำนักงานภายในเจ็ดวันนับจากวันที่ทราบเหตุ

ข้อ ๔๖ ผู้รับใบอนุญาตต้องควบคุม
ตรวจติดตาม
และบันทึกการปลดปล่อยนิวไคลด์กัมมันตรังสีออกสู่นิเวศสิ่งแวดล้อมตามที่ได้รับอนุญาต

ข้อ ๔๗ จัดทำรายงานการเลิกดำเนินการให้สำนักงานทราบเป็นระยะตามความสมบูรณ์ของกิจกรรมเพื่อเป็นหลักฐานให้สามารถตรวจสอบได้
โดยมีข้อมูล เช่น สถานภาพปัจจุบันของสถานปฏิบัติการเหตุผิดปกติที่พบ การสำรวจรังสี
และปริมาณรังสีส่วนบุคคลที่ผู้ปฏิบัติงานได้รับระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการ

ส่วน ๒
หลังกิจกรรมการเลิกดำเนินการ
 

ข้อ ๔๘ เมื่อกิจกรรมการเลิกดำเนินการเสร็จสมบูรณ์
ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดทำรายงานการเลิกดำเนินการฉบับสมบูรณ์
เสนอต่อสำนักงานเพื่อพิจารณาและเสนอความเห็นต่อคณะกรรมการเพื่อพิจารณายกเลิกใบอนุญาต

ข้อ ๔๙ รายงานการเลิกดำเนินการฉบับสมบูรณ์ต้องจัดทำตามบันทึกที่ได้รวบรวมไว้ระหว่างกิจกรรมการเลิกดำเนินการ
โดยมีเนื้อหาประกอบด้วยสาระสำคัญ ดังนี้
(๑) รายละเอียดของสถานปฏิบัติการ
(๒) วัตถุประสงค์ของการเลิกดำเนินการ
(๓) เกณฑ์ทางรังสีที่ใช้เป็นพื้นฐานการถอดถอนเครื่องมือ อาคาร
สถานที่ หรือสิ่งอื่น ๆ ที่ต้องควบคุมออกจากการกำกับดูแลของสำนักงาน
(๔) รายละเอียดกิจกรรมการเลิกดำเนินการ
(๕) รายละเอียดของอาคารที่ยังคงอยู่หรือเครื่องมือที่ไม่ได้เลิกใช้งาน
หรือที่เลิกใช้งานบางส่วน
(๖) รายงานการสำรวจรังสีขั้นสุดท้าย
(๗) รายการเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ใช้แล้ว รายการวัสดุกัมมันตรังสี
รวมทั้งปริมาณและชนิดของกากกัมมันตรังสีที่เกิดขึ้นระหว่างการเลิกดำเนินการ และสถานที่เก็บและทิ้งกากกัมมันตรังสีเหล่านั้น
(๘) รายการวัสดุ เครื่องมือ
และบริเวณสถานที่ที่พ้นสภาพจากการกำกับดูแลความปลอดภัยของสำนักงาน
(๙) โครงสร้าง พื้นที่
หรือเครื่องมือที่ถูกกำหนดให้ใช้ได้โดยมีข้อจำกัด หรือครอบคลุมการกระทำโดยข้อจำกัดที่เหมาะสม
(๑๐) บทสรุปของเหตุผิดปกติและเหตุขัดข้องใด ๆ ที่เกิดขึ้นระหว่างการเลิกดำเนินการ
(๑๑)
บทสรุปของปริมาณรังสีที่ผู้ปฏิบัติงานและประชาชนได้รับระหว่างการเลิกดำเนินการ
(๑๒) สิ่งที่เรียนรู้จากการปฏิบัติงาน
(๑๓) แผนการดำเนินการที่จะทำในอนาคต กรณีมีการรื้อถอนบางส่วน

ข้อ ๕๐ กรณีผู้รับใบอนุญาตประสงค์จะทำการเลิกดำเนินการแบบชะลอการรื้อถอน
หรือดำเนินการรื้อถอนบางส่วน นอกจากต้องดำเนินการตามแผนที่เสนอแล้ว
ยังต้องดำเนินการด้านความปลอดภัยตามหมวด ๖ โดยเคร่งครัด

หมวด ๖
กรณีการหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยระยะยาว
 

ข้อ ๕๑ ในภาวะการที่มีอุปสรรคทำให้ต้องยืดเวลาการหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยระยะยาว
หรือเมื่อไม่มีแผนการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยต่ออย่างชัดเจน
ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดเตรียมแผนการหยุดเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยระยะยาว
และการดำเนินการทางเทคนิคเพื่อรักษาสภาพให้เครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยและเชื้อเพลิงนิวเคลียร์คงอยู่ในสภาพที่ปลอดภัย
ให้คณะกรรมการพิจารณาให้ความเห็นชอบ แผนนี้ควรประกอบด้วย
(๑)
การจัดการนำเชื้อเพลิงนิวเคลียร์ออกจากแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และมีการเก็บเชื้อเพลิงนิวเคลียร์อย่างปลอดภัย
หรือจัดการเพื่อให้แน่ใจว่าแกนเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยไม่สามารถเกิดภาวะวิกฤติได้
(๒)
วิธีการและมาตรการที่จะรื้อถอนและเก็บรักษาระบบซึ่งต้องถอดออกจากระบบการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยชั่วคราว
(๓)
การปรับปรุงรายงานวิเคราะห์ความปลอดภัยของเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
และขีดจำกัดและเงื่อนไขการเดินเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(๔)
การจัดการเกี่ยวกับเชื้อเพลิงนิวเคลียร์และกากกัมมันตรังสีในเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัย
(๕) การเฝ้าระวังทั่วไปและการตรวจสอบตามระยะเวลา
การทดสอบและกิจกรรมซ่อมบำรุงเพื่อให้มั่นใจว่าโครงสร้าง ระบบและอุปกรณ์ต่าง ๆ
อยู่ในสภาพที่ใช้งานได้อย่างปลอดภัยไม่เสื่อมสภาพ
(๖) การปรับปรุงแผนฉุกเฉินทางรังสี (ถ้าจำเป็น)
(๗)
การจัดสรรบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์เกี่ยวกับเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยเพื่อดูแลรักษาเครื่องปฏิกรณ์ปรมาณูวิจัยให้อยู่ในสภาพที่ปลอดภัย


ประกาศ
ณ วันที่ ๒๓ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๕๘
ยงยุทธ
ยุทธวงศ์
รองนายกรัฐมนตรี
ประธานกรรมการพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ




ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๑๑ พฤษภาคม
๒๕๕๘

วิศนี/ผู้ตรวจ
๒๐ พฤษภาคม
๒๕๕๘












[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๒/ตอนพิเศษ ๑๐๕ ง/หน้า ๒/๗ พฤษภาคม ๒๕๕๘