กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๓๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๘[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๑๔ และมาตรา
๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ยกเลิกความใน (๗) ของข้อ ๑๑ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๕ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๗)
เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ คอแบะ กว้างไม่น้อยกว่า ๕
ซม. แต่ไม่เกิน ๖.๕ ซม. ไม่มีบาก กลมมนจนถึงชายพับแหลมใต้อก ปาดเอว
ด้านหน้าระหว่างชายคอพับกับชายเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๒ ดุม ตามทางดิ่ง
และที่ใต้ชายพับแหลมมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ข้างละ ๑ ดุม
มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน
เสื้อแบบนี้ใช้อินทรธนูแข็ง และให้ใช้เสื้อและเครื่องประกอบ
แล้วแต่กรณี คือ
(ก) เสื้อกั๊กสีขาว หน้าอกเว้า มีปก
ชายล่างสุดของเสื้อบากเป็นรูปสามเหลี่ยม
ระหว่างหน้าอกกับชายเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม
(ข) เชิ้ตอกแข็งสีขาวหรือเชิ้ตอกจีบสีขาว แขนยาว ข้อมือแข็งขัดดุม คอแข็งชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อ
ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ค) เชิ้ตอกอ่อนสีขาว แขนยาว ข้อมือพับขัดดุม ที่แนวอกมีสาบ
คอพับ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ง) แพรแถบรัดเอวสีเดียวกับสาบอินทรธนู กึ่งกลางด้านหน้า
กว้าง ๑๒ ซม. ปลายทั้ง ๒ ข้าง กว้าง ๑๑ ซม. ยาวเท่าขนาดเอวของผู้ใช้

ข้อ ๒
ให้ยกเลิกความในข้อ ๒๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๗๕ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๒๕
ทหารกองประจำการและทหารประจำการสังกัดหน่วยราชการในส่วนกลาง ส่วนการศึกษา
ส่วนภูมิภาค และหน่วยทหารของกองทัพบก
กับนายทหารนอกกองและนายทหารพิเศษสังกัดกองทัพบก ใช้เครื่องหมายสังกัด ดังนี้
(๑) ทหารกองประจำการและทหารประจำสังกัดหน่วยราชการในส่วนกลางและส่วนการศึกษา
กับนายทหารนอกกองและนายทหารพิเศษสังกัดกองทัพบก ใช้เครื่องหมายสังกัดคือ
กองบัญชาการกองทัพบก
และสำนักงานเลขานุการกองทัพบก ใช้อักษร ทบ
หน่วยข่าวกรองทางทหาร     ขกท
สำนักงานปลัดบัญชีกองทัพบก     ปช
สำนักงานตรวจบัญชีกองทัพบก    ตช
สำนักงานประสานการวิจัย
และพัฒนาการทางทหารกองทัพบก   สวพ
กรมกำลังพลทหารบก    กพ
กรมข่าวทหารบก     ขว
กรมยุทธการทหารบก    ยก
กรมส่งกำลังบำรุงทหารบก   กบ
กรมกิจการพลเรือนทหารบก   กร
กรมสารบรรณทหารบก     สบ
กรมการกำลังสำรองทหารบก     กสร
กรมการสารวัตรทหารบก     สห
กรมสวัสดิการทหารบก     สก
กรมสรรพาวุธทหารบก     สพ
กรมวิทยาศาสตร์ทหารบก     วศ
กรมพลาธิการทหารบก     พธ
กรมแพทย์ทหารบก   พบ
กรมยุทธโยธาทหารบก     ยย
กรมการขนส่งทหารบก     ขส
กรมการสัตว์ทหารบก     กส
กรมการทหารสื่อสาร     สส
กรมการทหารช่าง     กช
กรมการเงินทหารบก   กง
กรมจเรทหารบก     จบ
ศูนย์อำนวยการสร้างอาวุธกองทัพบก     ศอว
กรมยุทธศึกษาทหารบก     ยศ
ศูนย์การทหารราบ กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศร
ศูนย์การทหารม้า กรมยุทธศึกษาทหารบก     ศม
ศูนย์การทหารปืนใหญ่ กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศป
ศูนย์การบินทหารบก     ศบบ
ศูนย์สงครามพิเศษ   ศสพ
กรมการรักษาดินแดน     รด
สถาบันวิชาการทหารบกชั้นสูง     สบส
วิทยาลัยการทัพบก ใช้อักษร วทบ
โรงเรียนเสนาธิการทหารบก   สธ
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใช้เครื่องหมายรูปตราแผ่นดินในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
(๒)
ทหารกองประจำการและทหารประจำสังกัดหน่วยราชการส่วนภูมิภาค ใช้เครื่องหมายสังกัด
คือ
กองทัพภาค ใช้อักษร ทภ
และมีเลขหมายกองทัพภาคประกอบ
กองทัพน้อย   ทน
และมีเลขหมายกองทัพน้อยประกอบ
มณฑลทหารบก     มบ
และมีเลขหมายมณฑลทหารบกประกอบ
จังหวัดทหารบกกรุงเทพ     จทบ
กท
จังหวัดทหารบกกาญจนบุรี   จทบ
กจ
จังหวัดทหารบกเพชรบุรี     จทบ
พบ
จังหวัดทหารบกราชบุรี     จทบ รบ
จังหวัดทหารบกปราจีนบุรี    จทบ
ปจ
จังหวัดทหารบกฉะเชิงเทรา   จทบ
ฉช
จังหวัดทหารบกลพบุรี     จทบ
ลบ
จังหวัดทหารบกสระบุรี     จทบ
สบ
จังหวัดทหารบกชลบุรี     จทบ
ชบ
จังหวัดทหารบกนครราชสีมา     จทบ
นม
จังหวัดทหารบกบุรีรัมย์     จทบ บร
จังหวัดทหารบกสุรินทร์     จทบ
สร
จังหวัดทหารบกอุบล     จทบ
อบ
จังหวัดทหารบกร้อยเอ็ด     จทบ
รอ
จังหวัดทหารบกขอนแก่น     จทบ ขก
จังหวัดทหารบกเลย   จทบ
ลย
จังหวัดทหารบกอุดร   จทบ
อด
จังหวัดทหารบกนครพนม     จทบ
นพ
จังหวัดทหารบกสกลนคร     จทบ
สน
จังหวัดทหารบกนครสวรรค์   จทบ
นว
จังหวัดทหารบกตาก   จทบ
ตก
จังหวัดทหารบกเพชรบูรณ์     จทบ
พช
จังหวัดทหารบกพิษณุโลก     จทบ
พล
จังหวัดทหารบกลำปาง     จทบ
ลป
จังหวัดทหารบกพะเยา     จทบ
พย
จังหวัดทหารบกน่าน   จทบ
นน
จังหวัดทหารบกอุตรดิตถ์    จทบ อต
จังหวัดทหารบกเชียงใหม่     จทบ
ชม
จังหวัดทหารบกเชียงราย    จทบ
ชร
จังหวัดทหารบกนครศรีธรรมราช    จทบ
นศ
จังหวัดทหารบกชุมพร     จทบ
ชพ
จังหวัดทหารบกทุ่งสง     จทบ
ทส
จังหวัดทหารบกสุราษฎร์ธานี     จทบ
สฎ
จังหวัดทหารบกสงขลา     จทบ
สข
จังหวัดทหารบกปัตตานี     จทบ
ปน
(๓) ทหารกองประจำการ ทหารประจำการ และนายทหารพิเศษสังกัดหน่วยทหาร
ใช้เครื่องหมายสังกัด คือ
สังกัดหน่วยบัญชาการทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์และหน่วยขึ้นตรง
เฉพาะนายทหารสัญญาบัตรผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ
ใช้เครื่องหมายสังกัดเป็นรูปตราราชวัลลภ
สังกัดหน่วยบัญชาการทหารมหาดเล็กราชวัลลภ  ใช้อักษร นทม รอ
สังกัดหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ     นสศ
สังกัดหน่วยบัญชาการป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบก    นปอ
สังกัดกองพล ใช้อักษร พล ตามด้วยอักษรประจำเหล่า
และมีเลขหมายกองพลประกอบ เว้นแต่หน่วยต่อไปนี้ให้ใช้อักษรแทนอักษรประจำเหล่า
ดังนี้
กองพลทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน  ใช้อักษร ปตอ
กองพลรบพิเศษ     รพศ
กองพลพัฒนา     พน
กองพลทหารอาสาสมัคร     อสส
สังกัดกองบัญชาการช่วยรบ     บชร
มีเลขหมายกองบัญชาการประกอบ
สังกัดศูนย์ต่อสู้ป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบก    ศปอ
สังกัดศูนย์ต่อสู้ป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบกประจำ   ศปอ
มีเลขหมายศูนย์ต่อสู้ป้องกันภัยทางอากาศกองทัพบกประจำพื้นที่ต่อท้าย
สังกัดกรม ใช้อักษรประจำเหล่าและมีเลขหมายกรมประกอบ
เว้นแต่หน่วยต่อไปนี้ ใช้อักษรแทนอักษรประจำเหล่า ดังนี้
กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว   ใช้อักษร ทม รอ
กรมทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน     ปตอ
กรมรบพิเศษ     รพศ
กรมพัฒนา     พน
กรมสนับสนุน     สน
สังกัดกองพันที่จัดเป็นกรม ใช้อักษรประจำเหล่า
มีเลขหมายกรมประกอบและมีเลขหมายกองพันต่อท้าย โดยมีขีดทับคั่น
เว้นแต่หน่วยต่อไปนี้ให้ใช้อักษรแทนอักษรประจำเหล่าดังนี้
กองพันทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์   ใช้อักษร ทม รอ
กองพันทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน     ปตอ
กองพันรบพิเศษ     รพศ
กองพันพัฒนา     พน
สังกัดกองพันที่มิได้จัดเป็นกรม ใช้อักษรประจำเหล่าและมีเลขหมายกองพันต่อท้าย
โดยมีขีดทับคั่น เว้นแต่หน่วยต่อไปนี้ใช้อักษรแทนอักษรประจำเหล่า ดังนี้
กองพันทหารปืนใหญ่ต่อสู้อากาศยาน    ใช้อักษร ปตอ
กองพันป้องกันฐานบิน     ปฐบ
กองพันบิน     บ
กองพันส่งทางอากาศ     สอ
กองพันปฏิบัติการจิตวิทยา     ปจว
กองพันฝึกรบพิเศษ   ฝรพ
กองพันส่งกำลังและบริการ   สบร
กองพันซ่อมบำรุง     ซบร
กองพันรบพิเศษ     รพศ
กองพันพัฒนา     พน
กองพันจู่โจม     จจ
กองพันสัตว์ต่าง     สต
สังกัดกองร้องที่มิได้จัดเป็นกองพันประจำเหล่า
มีเลขหมายกองร้อยต่อท้าย
โดยมีขีดนอนคั่นสังกัดหน่วยทหารที่ไม่เข้าลักษณะดังกล่าวข้างต้น
ใช้เครื่องหมายสังกัดของหน่วยบังคับบัญชาโดยตรง
อักษรประจำเหล่าต่าง ๆ ที่ใช้ประกอบเป็นเครื่องหมายสังกัด
มีดังนี้
(ก) เหล่าทหารราบ ใช้อักษร ร
(ข) เหล่าทหารม้า   
 ม
(ค) เหล่าทหารปืนใหญ่
    ป
(ง) เหล่าทหารช่าง   ช
(จ) เหล่าทหารสื่อสาร     ส
(ฉ) เหล่าทหารขนส่ง   ขส
(ช) เหล่าทหารสรรพาวุธ     สพ
(ซ) เหล่าทหารพลาธิการ     พธ
(ฌ) เหล่าทหารสารวัตร     สห
(ญ) เหล่าทหารสารบรรณ     สบ
(ฎ) เหล่าทหารการเงิน     กง
(ฏ) เหล่าทหารพระธรรมนูญ     ธน
(ฐ) เหล่าทหารแพทย์
    พ
(ฑ) เหล่าทหารแผนที่     ผท
(ฒ) เหล่าทหารการสัตว์     กส
(ณ) เหล่าทหารดุริยางค์     ดย
(ด) เหล่าทหารการข่าว     ขว

ข้อ ๓
ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๔ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบกฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๔
ทหารในหน่วยทหารรักษาพระองค์หรือหน่วยทหารที่มีนามเกียรติยศ
ใช้เครื่องหมายทำด้วยโลหะสีทองติดที่อกเสื้อข้างขวาเหนือกึ่งกลางปกกระเป๋า ดังนี้
(๑) ทหารในกองบังคับการกรมทหารราบที่ ๑
มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในกองพันที่ ๑ และกองพันที่ ๒ กรมทหารราชที่ ๑
มหาดเล็กรักษาพระองค์และในกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้อักษร จปร ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
(๒) ทหารในกองพันที่ ๓ มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
กรมทหารราบที่ ๑ มหาดเล็กรักษาพระองค์ ใช้อักษร ว มีพระมหามงกุฎ ขนาดกว้าง ๒ ซม.
สูง ๒.๕ ซม.
(๓) ทหารในกรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
ทหารในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์และในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์ ใช้อักษร พระปรมาภิไธยย่อในองค์พระมหากษัตริย์รัชกาลปัจจุบัน
ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
(๔) ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้อักษร รร ๖ เส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
(๕) ทหารในกองพันทหารม้าที่ ๖
ในสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ ใช้อักษร สผ ขนาดกว้าง ๒ ซม. สูง ๑.๘ ซม.
(๖) ทหารในกรมทหารราบที่ ๑๒ รักษาพระองค์
ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถและทหารในกรมทหารราบที่ ๒๑
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้อักษร พระนามาภิไธยย่อ
สก ขนาดกว้าง ๑.๔ ซม. สูง ๒.๒ ซม.
(๗) ทหารในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย ทหารในกองพลที่ ๑ รักษาพระองค์
ทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ทหารในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์
ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์ ใช้อักษร พระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
(๘) ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ใช้อักษรพระนามาภิไธยย่อ สว ขนาดกว้าง ๒ ซม. สูง
๒.๗ ซม.
(๙)
ทหารในสำนักงานเลขาธิการฝ่ายทหารประจำสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร
ใช้อักษร พระนามาภิไธยย่อ มวก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อนให้ใช้ขนาดย่อลงเหลือ
๓ ใน ๔ และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านขวา

ข้อ ๔
ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๖ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๕
ทหารซึ่งเป็นนักโดดร่ม ใช้เครื่องหมายนักโดดร่มติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามชั้น
ดังนี้
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปร่มชูชีพอยู่เหนือเอราวัณ
ปักหรือทำด้วยดิ้นเงินหรือวัตถุเทียมดิ้นเงินระหว่างเศียรเอราวัณกับของกระโปรงร่ม
มีอุณาโลมทำด้วยโลหะสีน้ำเงิน ประกอบกับปีกนก ๒ ปีก
ปักหรือทำด้วยดิ้นท้องหรือวัตถุเทียมดิ้นทองบนพื้นสักหลาดสีแดงกว้าง ๑๐ ซม. สูง ๔
ซม. ที่กึ่งกลางตัวร่มชูชีพมีดาวโลหะสีน้ำเงิน ๑ ดาว
และช่อชัยพฤกษ์โลหะสีน้ำเงินโอบใต้ดาว
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่ไม่มีช่อชัยพฤกษ์
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่ไม่มีดาวและช่อชัยพฤกษ์
ชั้นกิตติมศักดิ์เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่ไม่มีอุณาโลม
เครื่องหมายนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
เว้นแต่เครื่องแบบฝึกและ
เครื่องแบบสนามใช้ชนิดปักด้วยด้ายมันหรือไหม เย็บติดที่อกเสื้อข้างซ้าย
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อนใช้ชนิดปักหรือทำด้วยดิ้น
หรือวัตถุเทียมดิ้นขนาดย่อลงเหลือ ๑ ใน ๒ ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านซ้าย
สำหรับผู้ที่ได้รับเครื่องหมายนักโดดร่มชั้นกิตติมศักดิ์ และสายยงยศใหมสีแดง
ให้แต่งกายได้เช่นเดียวกับนักโดดร่มประจำกอง

ข้อ ๕ ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๕ ทวิ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๔๑ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๕ ทวิ
ทหารซึ่งเป็นนักบิน
ใช้เครื่องหมายแสดงความสามารถในการบินติดที่อกเสื้อข้างซ้ายเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามชั้น
ดังนี้
ชั้นที่ ๑ เป็นรูปปีกนก ๒ ปีก ทำด้วยโลหะสีเงินกว้าง ๒ ซม.
ยาว ๗.๖ ซม. ระหว่างหัวปีกต่อกันมีรูปอาร์มทำด้วยโลหะสีเงินกว้าง ๑.๓ ซม. ยาว ๑.๕
ซม. ภายในอาร์มเป็นรูปแถบธงไตรรงค์เฉียงจากขวามาซ้าย
มีจักรโลหะสีทองขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๐.๘
ซม.ทับบนกลางอาร์มเหนืออาร์มมีอุณาโลมอยู่ในพระมหามงกุฎ เปล่งรัศมีทำด้วยโลหะสีเงิน
ชั้นที่ ๒ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑ เว้นแต่เหนืออาร์มมีดาวทำด้วยโลหะสีเงินขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง
๑.๔ ซม.แทนอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นที่ ๓ เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
ชั้นกิตติมศักดิ์
เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่เหนืออาร์มไม่มีอุณาโลม
ชั้นศิษย์การบินชั้นมัธยม เช่นเดียวกับชั้นที่ ๑
เว้นแต่ทางด้านขวาไม่มีปีกเหนืออาร์มไม่มีอุณาโลมและพระมหามงกุฎเปล่งรัศมี
เครื่องหมายนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
ให้ใช้ขนาดย่อลงเหลือ ๑ ใน ๒ และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านซ้าย
ทหารซึ่งเป็นนักบินและเป็นนักโดดร่มด้วย
ถ้าติดเครื่องหมายแสดงความสามารถในการบินและเครื่องหมายนักโดดร่มในขณะเดียวกัน
ให้ติดเครื่องหมายแสดงความสามารถในการบินเหนือเครื่องหมายนักโดดร่ม

ข้อ ๖
ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๕ ตรีแห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๕ ตรี ทหารซึ่งเป็นนักทำลายวัตถุระเบิด
ให้ใช้เครื่องหมายนักทำลายวัตถุระเบิดติดที่อกเสื้อด้านซ้ายเหนือแนวเครื่องราชอิสริยาภรณ์
เครื่องหมายนักทำลายวัตถุระเบิด
มีลักษณะเป็นรูปประกอบด้วยกงจักรสายฟ้าและลูกระเบิดทำด้วยโลหะสีเงินทำให้เป็นมัน
มีรูปเปลวระเบิดทำด้วยโลหะสีทองอยู่ตรงกลาง
โอบล้อมจากเบื้องล่างขึ้นบนด้วยช่อพฤกษ์สีเงินทำให้เป็นมันขนาดสูง ๒.๕ ซม. กว้าง
๕.๖ ซม.
เครื่องหมายนักทำลายวัตถุระเบิดกิตติมศักดิ์ มีลักษณะเช่นเดียวกับ
เครื่องหมายนักทำลายวัตถุระเบิด
เว้นแต่มีดาวทำด้วยโลหะสีทองประดับอยู่เหนือเปลวระเบิด
เครื่องหมายตามข้อนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
ให้ใช้ขนาดย่อลงเหลือ ๒ ใน ๓ และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านซ้าย

ข้อ ๗
ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๖ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๐)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๐ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๖
ทหารซึ่งสำเร็จการศึกษาหลักสูตรการรบแบบจู่โจมของศูนย์การทหารราบ
กรมยุทธศึกษาทหารบก
ศูนย์การทหารม้า
กรมยุทธศึกษาทหารบก ศูนย์สงครามพิเศษ หรือของต่างประเทศที่ศูนย์การทหารราบ
กรมยุทธศึกษาทหารบก ศูนย์การทหารม้า กรมยุทธศึกษาทหารบก หรือศูนย์สงครามพิเศษ หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ
ได้พิจารณาแล้วเห็นว่ามีมาตรฐานเทียบเท่า
ใช้เครื่องหมายทหารจู่โจมติดที่อกเสื้อข้างขวาใต้แนวเครื่องหมายหน่วยทหารรักษาพระองค์
มีลักษณะเป็นรูปหัวเสือทำด้วยโลหะสีทองคาดดาบปลายปืนสีเงินทำให้เป็นมัน
ด้ามสีน้ำตาลแกมแดงอยู่เหนือช่อชัยพฤกษ์ สีเงินทำให้เป็นมัน ขนาดสูง ๒.๕ ซม. กว้าง
๕.๒ ซม.
เครื่องหมายตามข้อนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
ให้ใช้ขนาดย่อลงเหลือ ๒ ใน ๓ และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านขวา

ข้อ ๘ ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๖ ทวิ แห่งกฎกระทรวง พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๕๗ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๖ ทวิ
ทหารซึ่งสำเร็จการศึกษาหลักสูตรพับร่ม ซ่อมบำรุงและส่งกำลังทางอากาศ
ใช้เครื่องหมายแสดงความสามารถในการพับร่ม
ซ่อมบำรุงและส่งกำลังทางอากาศติดที่อกเสื้อด้านขวาเหนือป้ายชื่อเครื่องหมายแสดงความสามารถในการพับร่ม
ซ่อมบำรุงและส่งกำลังทางอากาศมีลักษณะเป็นรูปร่มชูชีพอยู่เหนือกงจักรประกอบกับปีกนก
๒ ปีก เครื่องหมายนี้ทำด้วยโลหะสีเงินขนาดสูง ๒.๕ ซม.กว้าง ๕ ซม.
เครื่องหมายแสดงความสามารถในการพับร่ม
ซ่อมบำรุงและส่งกำลังทางอากาศมีกิตติมศักดิ์มีลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องหมายแสดงความสามารถในการพับร่มซ่อมบำรุง
และส่งกำลังทางอากาศ
เว้นแต่มีดาวทำด้วยโลหะสีเงินประดับอยู่เหนือร่มชูชีพเครื่องหมายตามข้อนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน ให้ใช้ขนาดย่อลงเหลือ ๒ ใน ๓
และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านขวา

ข้อ ๙ ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๖ ตรี แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๖๐
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๖
ตรี
ทหารซึ่งสำเร็จการศึกษาหลักสูตรสงครามทุ่นระเบิด จากโรงเรียนทหารช่าง กรมการทหารช่าง
ใช้เครื่องหมายสงครามทุ่นระเบิดติดที่อกเสื้อด้านขวาเหนือป้ายชื่อ
เครื่องหมายสงครามทุ่นระเบิดทำด้วยโลหะ
มีลักษณะเป็นรูปทุ่นระเบิดดักรถถังสีเขียวมรกตที่กลางทุ่นระเบิดมีเครื่องหมายทหารช่างสีทองตัวนูน
ทั้งสองข้างของทุ่นระเบิดมีสายฟ้าสีทองข้างละ ๑ สาย อยู่ภายในเปลวระเบิดสีแดง
ทั้งหมดนี้รองรับด้วยช่อชัยพฤกษ์สีเงิน เครื่องหมายนี้ขนาดสูง ๓.๘ ซม. กว้าง ๖.๓
ซม.
เครื่องหมายสงครามทุ่นระเบิดกิตติมศักดิ์
มีลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องหมายสงครามทุ่นระเบิด เว้นแต่มีดาวสีทอง ๑ ดวง
ประดับที่แกนของทุ่นระเบิดเครื่องหมายตามข้อนี้ใช้ประกอบกับเครื่องแบบได้ทุกชนิด
เว้นแต่เครื่องแบบฝึก และเครื่องแบบสนามใช้ชนิดไหมปักเย็บติดที่อกเสื้อด้านขวาเหนือป้ายชื่อ
ถ้าใช้ประกอบกับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งหรือเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
ให้ใช้ขนาดย่อลงเหลือ ๒ ใน ๓ และให้ติดบนเสื้อส่วนที่แบะพับด้านขวา

ข้อ ๑๐ ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๖๑ ตรี แห่งกฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๐๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๓๙
ข้อ ๖๑ ตรี สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นจอมพลและนายพล
เมื่อใช้หมวกทรงอ่อนให้ใช้เครื่องหมายรูปปีกนก
ปักด้วยดิ้นทองหรือวัตถุเทียมดิ้นทอง กว้าง ๓ ซม. ยาว ๗ ซม.
ประดับชิดทางด้านซ้ายของตราหน้าหมวกขนาดกลาง

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๓๖
  พลเอก วิจิตร สุขมาก
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาวของเครื่องแบบสโมสรอกแข็งและเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
และปรับปรุงเครื่องหมายสังกัดของหน่วยราชการในส่วนกลาง ส่วนการศึกษา ส่วนภูมิภาค ตลอดจนหน่วยทหารของกองทัพบก
และกำหนดเครื่องหมายพระปรมาภิไธยย่อและพระนามาภิไธยย่อ
สำหรับทหารในหน่วยทหารรักษาพระองค์หรือในสำนักงานเลขาธิการฝ่ายทหารประจำสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯสยามมกุฎราชกุมาร
หรือหน่วยทหารที่มีนามเกียรติยศ
ตลอดจนกำหนดขนาดและแก้ไขวิธีการติดเครื่องหมายแสดงความสามารถต่าง ๆ
กับเครื่องแบบสโมสรอกแข็งและเครื่องแบบสโมสรอกอ่อน
รวมทั้งกำหนดให้มีการประดับเครื่องหมายปีกนกประกอบตราหน้าหมวกกับหมวกทรงอ่อนสำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นจอมพลและนายพล
ทั้งนี้ เพื่อให้มีความเหมาะสมสง่างามและสอดคล้องกับความนิยมในปัจจุบัน จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

















































[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๐/ตอนที่
๔๗/หน้า ๕/๒๐ เมษายน ๒๕๓๖