กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
(พ.ศ. ๒๕๓๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗
ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๕[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๑๔ และมาตรา
๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ ๑
ให้ยกเลิกความใน (๓) ของข้อ ๔ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๓) เครื่องแบบสนาม ประกอบด้วย
(ก)
หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียวหรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
(ข) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว
หรือเสื้อสนามคอเปิดสีกากีเกมเขียว
(ค) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกหรือกางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
(ง) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบสนามตาม (ก) (ข) และ (ค)
ในบางโอกาสจะใช้สีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศก็ได้
เครื่องแบบชนิดนี้ให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย

ข้อ ๒
ให้ยกเลิกความใน (๖) ของข้อ ๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช
๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๖๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๖) เครื่องแบบสนามเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก
และให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย
สำหรับนายทหารประทวนมีเครื่องแบบสนามเพิ่มเติมขึ้นอีกชนิดหนึ่ง
ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว
หรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
(ข) เสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
(ค) กางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
(ง) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบสนามตาม (ก) (ข) และ (ค) ในบางโอกาสจะใช้สีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศก็ได้
เครื่องแบบชนิดนี้ให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย

ข้อ ๓
ให้ยกเลิกความใน (๖) ของข้อ ๙ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติม โดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๘)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๖๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๖) เครื่องแบบสนาม ประกอบด้วย
(ก) หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากีแกมเขียว หรือหมวกเหล็กสีกากีแกมเขียว
(ข) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว
หรือเสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
(ค)
กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกหรือกางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียว
(ง) เข็มขัดด้ายถักหรือวัตถุเทียมด้ายถักสีกากีแกมเขียว
(จ) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบสนามตาม (ก) (ข) และ (ค)
ในบางโอกาสจะใช้สีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศก็ได้
เครื่องแบบชนิดนี้ให้ใช้เครื่องสนามประกอบด้วย

ข้อ ๔
ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๑ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหารพุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๑๑ เสื้อ
มี ๑๐ แบบ คือ
(๑) เสื้อคอพับสีกากีแกมเขียว ที่คอและแนวสาบอกมีดุม ๕ ดุม
แขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ไม่มีแถบ
มีปกขัดดุม ข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
กับมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเล็กทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตร นักเรียน นายทหาร นายทหารประทวน
และนักเรียนนายสิบ ถ้ามิได้บังคับแถวหรือประจำแถว จะผูกผ้าผูกคอสีกากีแกมเขียว
เงื่อนกะลาสี สอดชายผ้าผูกคอไว้ ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่ ๒ ก็ได้
แต่ในโอกาสไว้ทุกข์ให้ใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี
ในบางโอกาส เสื้อนี้จะใช้แขนสั้นเพียงข้อศอกก็ได้
(๒) เสื้อคอพับสีกากีนวลแกมเขียว ที่คอและแนวสาบอกมีดุม ๕
ดุม แขนสั้นเพียงข้อศอกที่อกมีกระเป๋าปะข้างละ ๑ กระเป๋า ไม่มีแถบ
มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
กับมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเล็กทำด้วยวัตถุสีกากีนวลแกมเขียว
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
(๓) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียว มี ๒ ชนิด คือ
(ก) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด ๔ กระเป๋า
ตัวเสื้อปล่อยยาวถึงตะโพก ปกเสื้อแบะมุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ
มีดุม ๕ ดุม
แขนเสื้อยาวรูปทรงกระบอกที่ปลายแขนเสื้อทั้งสองตรงด้านในชิดลำตัวติดแผ่นรัดข้อมือขนาดกว้าง
๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม. ห่างจากปลายแขนเสื้อพองาม ชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลังขัดดุม
๑ ดุม ติดกับแขนเสื้อในแนวเดียวกันมีดุมอีก ๑ ดุม สำหรับรัดปลายแขนเสื้อ
ตัวเสื้อด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะไม่มีแถบ มีปกรูปสีเหลี่ยม มุมปกเสมอกัน ขัดดุมตรงกลางปก ๑
ดุม มุมกระเป๋าตัดมนพองาม กระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่ามยืดชาย
ตัวกระเป๋าพับจีบตรงกลาง มุมกระเป๋าตัดมนพองาม
มีปกรูปสี่เหลี่ยมมุมปกเยื้องเฉียงต่ำไปทางข้างตัวเล็กน้อยพองาม ขัดดุม ๒ ดุม
ตรงมุมปกด้านล่างตัวเสื้อด้านหลังในแนวเอวติดแผ่นรัดเอวขนาดกว้าง ๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม.
๒ แผ่น ชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหน้า ขัดดุม ๑ ดุม
ติดกับตัวเสื้อในแนวเดียวกันมีดุมที่ตะเข็บข้างอีก ข้างละ ๑ ดุม
สำหรับขัดเอวดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
ทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้ปล่อยชายเสื้อไว้นอกกางเกงแต่ในบางโอกาสจะสวมโดยสอดชายเสื้อไว้ในกางเกง
หรือจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือข้อศอกก็ได้
(ข) เสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด ๒ กระเป๋า ปกเสื้อแบะ
มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ ที่คอและแนวอกมีดุม ๖ ดุม
แขนยาวรูปทรงกระบอกที่อกมีกระเป๋าข้างละ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าปะไม่มีแถบ
มีปกขัดดุมข้างละ ๑ ดุม มุมกระเป๋าและมุมปกกระเป๋าเป็นรูปตัดพองาม
ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ ซม.
ทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียวชายไม่มีเว้าเมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
ในบางโอกาสที่ไม่เป็นพิธีการจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือข้อศอกก็ได้
(๔) เสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
ตัวเสื้อปล่อยยาวถึงตะโพก ปกเสื้อแบะ มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอดไม่มีสาบ
มีดุม ๖ ดุม
แขนเสื้อยาวรูปทรงกระบอกที่ปลายแขนเสื้อทั้งสองข้างตรงด้านในชิดลำตัวติดแผ่นรัดข้อมือขนาดกว้าง
๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม. ห่างจากปลายแขนเสื้อพองามชายเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลัง
ขัดดุม ๑ ดุม ติดกับแขนเสื้อในแนวเดียวกัน มีดุมอีก ๑ ดุม สำหรับรัดปลายแขนเสื้อ
ที่แขนเสื้อด้านขวาเหนือข้อศอก มีกระเป๋าปะขนาดเล็กขยายได้มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม
๑ ดุม ตัวเสื้อด้านหน้าที่กระเป๋าบนและกระเป๋าล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าปะยืดรูปสี่เหลี่ยม ชายข้างทั้งสองข้างพับจีบ
เพื่อให้ขยายได้ชายล่างเย็บติดกับตัวเสื้อ มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒ ดุม
กระเป๋าล่างให้ชายล่างของกระเป๋าอยู่ชิดกับตะเข็บชายเสื้อ
ตัวเสื้อด้านหลังในแนวเอวติดแผ่นรัดเอวขนาดกว้าง ๔ ซม. ยาว ๑๐ ซม. ๒ แผ่น
ชายเป็นรูปสี่เหลี่ยมชี้ไปทางด้านหลัง ขัดดุม ๑ ดุม ติดกับตัวเสื้อในแนวเดียวกัน
มีดุมอีกข้างละ ๑ ดุม สำหรับรัดเอว ดุมทั้งสิ้นใช้ดุมกลมแบนขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒
ซม. ทำด้วยวัตถุสีกากีแกมเขียว
รังดุมทั้งหมดให้ซ่อนไว้ภายในเสื้อและด้านในของฝากระเป๋า เมื่อสวมเสื้อนี้ให้ปล่อยชายเสื้อไว้นอกกางเกง
หรือจะสวมโดยพับแขนเสื้อทั้งสองขึ้นไว้เหนือข้อศอกก็ได้
(๕) เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากีแกมเขียว แบนคอป้าน
มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ที่ตะเข็บกลางเปิดชายเสื้อไว้ถึงแนวเอว
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๔ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
กระเป๋าบนเป็นกระเป๋าปะ มีแถบตรงกึ่งกลางตามทางดิ่ง
มีปกรูปมนชายกลางแหลมกระเป๋าล่างเป็นกระเป๋าย่าม มีปกรูปตัดชายมน
ปกกระเป๋าทั้งสี่ขัดดุมโลหะสีทองขนาดกลาง กระเป๋าละ ๑ ดุม และมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ
๑ ดุม
เสื้อแบบนี้ให้ใช้กับเสื้อคอพับสีกากีนวลแกมเขียวแขนยาว
ผูกผ้าผูกคอสีกากีแกมเขียวเงื่อนกะลาสีประกอบด้วย
แต่ในโอกาสไว้ทุกข์ให้ใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสี
(๖) เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๕ ดุม ด้านหน้ามีกระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปกรูปมนชายกลางแหลม กระเป๋าล่างไม่มีปก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นนายสิบ นักเรียนนายสิบ และพลทหาร
มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ ๑ ดุม สำหรับนายทหารสัญญาบัตร
นักเรียนนายทหาร และนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ใช้อินทรธนูแข็ง
เว้นแต่นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เมื่อปฏิบัติหน้าที่ที่ต้องใช้อาวุธปืนเล็กยาวประกอบ
จะใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็กข้างละ ๑ ดุมก็ได้
เฉพาะนักเรียนนายร้อยเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศรักษาพระองค์และนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้าเมื่อแต่งเครื่องแบบครึ่งยศ
หรือเครื่องแบบเต็มยศ ให้มีกรีทองเหลืองที่บั้นเอวเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
นายทหารสัญญาบัตรสังกัดกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า และนักเรียนนายร้อย เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศ
ให้มีปลอกคอเสื้อ และปลอกข้อมือเสื้อ ทำด้วยสักหลาดสีแดง ลักษณะดังนี้
นักเรียนนายร้อย ที่ปลายปลอกคอโดยรอบ มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑
ซม. และรอบนอกแถบมีลวดไหมสีทองขด กว้าง ๐.๕ ซม. ที่ต้นปลอกข้อมือ
โดยรอบมีแถบไหมสีทอง ๒ แถบ กว้างแถบละ ๑ ซม. ห่างกัน ๑ ซม.
ด้านนอกของแถบไหมสีทองทั้ง ๒ แถบ มีลวดไหมสีทองขด กว้าง ๐.๕ ซม.
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
นายดาบและนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายร้อย
ที่ปลายปลอกคอและที่ต้นปลอกคอมีแถบไหมสีทองกว้าง ๑ ซม.
ริมนอกของแถบไหมสีทองด้านปลายปลอกคอมีแถบไหมสีทอง ๒ แถบกว้างแถบละ ๑ ซม. ห่างกัน ๑
ซม. ด้านนอกของแถบไหมสีทองทั้ง ๒ แถบ มีลวดไหมสีทองขดกว้าง๐.๕ ซม.
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพันขึ้นไปที่ปลายปลอกคอและที่ต้นปลอกคอโดยรอบมีแถบไหมสีทอง
กว้างแถบละ ๑ ซม. และถัดจากแถบไหมสีทองด้านปลายปลอกคอเข้ามา ๐.๕ ซม. มีแถบไหมสีทอง
กว้าง ๐.๕ ซม. อีก ๑
แถบริมนอกของแถบไหมสีทองด้านปลายปลอกคอมีลวดไหมสีทองขดกว้าง ๐.๕ ซม. ที่ต้นปลอกข้อมือโดยรอบมีแถบไหมสีทอง ๓
แถบ แถบริม ๒ แถบกว้างแถบละ ๑ ซม. แถบกลางกว้าง ๐.๕ ซม. ห่างกัน ๐.๕ ซม.
ริมนอกของแถบไหมสีทองมีลวดไหมสีทองขดกว้าง ๐.๕ ซม. ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง
๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
(๗) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
คอแบะกว้างไม่มีบาก กลมมนจนถึงชายพับแหลมใต้อก ปาดเอว
ด้านหน้าระหว่างชายคอพับกับชายเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๒ ดุม ตามทางดิ่ง
และที่ใต้ชายพับแหลมมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ข้างละ ๑ ดุม มีสายสร้อยสีทองร้อยติดกัน
เสื้อแบบนี้ใช้อินทรธนูแข็ง
และให้ใช้เสื้อและเครื่องประกอบแล้วแต่กรณี คือ
(ก) เสื้อกั๊กสีขาว หน้าอกเว้า มีปก
ชายล่างสุดของเสื้อบากเป็นรูปสามเหลี่ยม
ระหว่างหน้าอกกับชายเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม
(ข) เชิ้ตอกแข็งสีขาวหรือเชิ้ตอกจีบสีขาว แขนยาว ข้อมือแข็ง
ขัดดุมคอแข็งชั้นเดียวแบบปีกผีเสื้อผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ค) เชิ้ตอกอ่อนสีขาว แขนยาวข้อมือพับขัดดุม ที่แนวอกมีสาบ
คอพับ ผูกผ้าผูกคอสีดำเงื่อนหูกระต่าย
(ง) แพรแถบรัดเอวสีเดียวกับสาบอินทรธนู กึ่งกลางด้านหน้า
กว้าง ๑๒ ซม. ปลายทั้ง ๒ ข้าง กว้าง ๑๑ ซม. ยาวเท่าขนาดเอวของผู้ใช้
(๘) เสื้อชั้นนอกเปิดอกสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีขาว
(๙) เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์
(ก)
ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
คอและข้อมือทำด้วยกำมะหยี่สีดำ ที่ปลายคอโดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ
ที่ข้อมือด้านนอกปักรูปอักษรสพปมจ สีเหลืองและสีขาวไขว้กัน ใต้รูปอักษรมีแถบกว้าง
๐.๕ ซม. รอบข้อมือเป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีดุม โลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ มีกระเป๋าหลัง ๒ ข้าง ปากกระเป๋าทำด้วยกำมะหยี่สีดำ
ที่คอด้านหน้า ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ และที่ปากกระเป๋าหลัง
ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์นายทหารสัญญาบัตร มีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร
และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ข)
ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
ทำด้วยสักหลาดเสิร์จหรือผ้ามีปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดสีบานเย็น
มีลักษณะดังนี้
พลทหารและนายทหารประทวนที่ต้นและปลายปลอกคอโดยรอบมีแถบกว้าง
๑ ซม. ๑ แถบ ที่ต้นปลอกข้อมือโดยรอบ มีแถบ กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบ
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
นายดาบและนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายร้อย
ใช้เช่นเดียวกับนายทหารประทวนแต่รอบนอกแถบมีลวดไหมสีทองขด
นายทหารสัญญาบัตรชั้นนายพันขึ้นไป
ใช้เช่นเดียวกับนายทหารสัญญาบัตรชั้นนายร้อยแต่ที่ปลอกคอมีแถบ กว้าง ๐.๕ ซม.
เพิ่มขึ้น ๑ แถบ ค่อนไปทางแถบปลายคอกับที่ปลอกข้อมือมีแถบกลาง กว้าง ๐.๕ ซม.
เพิ่มขึ้น ๑ แถบ
แถบสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ค) ทหารในกองบังคับการกรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
และในกองพันที่ ๑ กับกองพันที่ ๒ กรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินแก่ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม ที่คอโดยรอบและที่ข้อมือโดยรอบมีแถบ
๒ แถบ แถบบน กว้าง ๑ ซม. แถบล่างกว้าง ๒ ซม. และที่เอวด้านหลังมีแถบกว้าง ๑ ซม.
ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
แถบสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลหทารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ง)
ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินหม่น ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๒
แถว แถวละ ๖ ดุม ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง ๒ แถว แถวละ ๓ ดุม
ที่ปลายคอโดยรอบ และที่ข้อมือโดยรอบมีแถบกว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ที่เอวด้านหลังมีแถบ
กว้าง ๑ ซม. ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง
มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
แถบสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลือง
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(จ) ทหารในหน่วยทหารปืนใหญ่ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเหลืองที่แนวอก มีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดสีดำที่ปลายปลอกคอ โดยรอบมีแถบสีเหลือง ๒ แถบ
ที่ปลอกข้อมือด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
สีเหลืองอยู่ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีลายกระหนกด้านละ
๑ ลาย ด้านใต้รูปอักษร มีแถบกว้าง ๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ และแถบสีขาวอยู่กลาง
๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านบนมีแถบสีเหลือง โดยรอบ ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ ที่กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง
๒ ข้าง มีลายกระหนกปักบนสักหลาดสีดำ ข้างละ ๓ ลาย
ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็นลายกระหนก
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบเว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายกระหนก
แถบ รูปอักษร และลายกระหนกสำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหานประทวนชั้นนายสิบใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฉ) ทหารในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์
ใช้เสื้อเช่นเดียวกับเสื้อทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่
เว้นแต่ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยสักหลาดสีดำ และที่ปลอกข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒
ข้าง มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหามงกุฎ ทำด้วยโลหะสีทอง
(ช) ทหารในกรมทหารราบที่ ๒๑
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีม่วง ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยกำมะหยี่สีดำ
ที่หลายปลอกคอโดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ
สก สีเหลืองและสีขาวไขว้กันอยู่ใต้มงกุฎขัตติยนารี
ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๑ ช่อ ด้านใต้รูปอักษรมีแถบกว้าง
๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบและแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ
๐.๒๕ ซม. ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตร
มีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้ นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ มีกระเป๋าหลัง ๒ ข้าง
ปากกระเป๋าทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ที่คอด้านหน้า ที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบ
และที่ปากกระเป๋าหลัง ปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์ นายทหารสัญญาบัตร
มีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบเว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อพฤกษ์
แถบ รูปอักษร
และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ซ)
ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่น
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง ๒ แถว แถวละ ๖ ดุม ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลาง
๒ แถว แถวละ ๓ ดุม ที่ปลายคอโดยรอบและที่ข้อมือโดยรอบมีแถบ กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีแถบ กว้าง ๑ ซม. ข้างละ ๑ แถบ ที่ข้อมือด้านนอกใต้แถบทั้ง ๒ ข้าง
มีอักษรพระนามาภิไธยย่อ สว ทำด้วยโลหะสีทอง
แถบ
สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้แถบไหมสีเหลืองสำหรับทหารสัญญาบัตรใช้แถบไหมสีทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฌ) ทหารในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเขียวที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม
ปลอกคอและปลอกข้อมือทำด้วยกำมะหยี่สีดำที่ปลายปลอกคอ โดยรอบมีแถบสีเหลือง กว้าง
๐.๕ ซม. ๑ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร สีเหลือง
อยู่ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎเปล่งรัศมี
ด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๑ ช่อ
ด้านใต้รูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ ๑ ช่อด้านใต้รูปอักษรมีแถบสีเงิน
กว้าง ๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ ที่ปลอกข้อมือด้านบนมีแถบสีเหลืองโดยรอบ๑ แถบ
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้นดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
ที่กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง ๒
ข้าง มีช่อชัยพฤกษ์ปักบนกำมะหยี่สีดำข้างละ ๓ ช่อ
ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบใช้อินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ญ) นายทหารสัญญาบัตรในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้าและนักเรียนนายร้อย
เมื่อแต่งเครื่องแบบเต็มยศใช้เสื้อเต็มยศรักษาพระองค์ มีลักษณะดังนี้
นักเรียนนายร้อย ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ กว้าง ๕
ซม. มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ที่ปลอกคอโดยรอบมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ปลายของลายห่างจากขอบหน้าของปลอกข้างละ ๗.๕ ซม. ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๓ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕ ซม.
มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ติดทั้ง ๒ ข้าง
ภายในแถบดิ้นทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕ ซม.
ติดห่างกัน ๐.๕ ซม. ด้านบนมีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ด้านล่างมีแถบดิ้นเงิน กว้าง
๐.๕ ซม. ติดห่างกัน ๐.๕ ซม. ปลอกแขนท่อนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒ ซม.
มีขอบเป็นแถบดิ้นทองขด กว้าง ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒ ด้าน
ภายในรูปสี่เหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
ปักด้วยดิ้นทอง ชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง
๒ ข้าง มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองบนกำมะหยี่สีน้ำเงินดำข้างละ
๓ ช่อ มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง ๒ ข้าง
ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
นายทหารสัญญาบัตร ใช้เสื้อทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีแดง
ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ กว้าง ๕
ซม. มีขอบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม.
ที่ปลอกคอโดยรอบมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๕
ซม. ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕
ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ติดทั้ง ๒ ข้าง
ภายในแถบดิ้นทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ส่วนบนสูง ๒.๕ ซม.
ด้านบนมีแถบดิ้นทองกว้าง ๑ ซม. ด้านล่างมีแถบดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕ ซม. ติดห่างกัน ๐.๕
ซม. ปลอกแขนท่อนบนด้านนอกเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๔ ซม. มีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑
ซม. ทั้ง ๒ ก้าน ด้านละ ๒ แถบ ด้านนอกของแถบดิ้นทอง ทุกแถบมีลวดดิ้นทองขด กว้าง
๐.๕ ซม. ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎปักด้วยดิ้นทอง
ชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง ๒
ข้างมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ปักด้วยดิ้นทองบนกำมะหยี่สีน้ำเงินดำ ข้างละ ๓ ช่อ มีขอบดิ้นทองกว้าง ๐.๕ ซม.
ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง ๒ ข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑
ดุม
(ฎ) ทหารในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์
ใช้เสื้อคอปิดทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมูที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๗
ดุม ปลอกคอทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จทำดำกว้าง ๕ ซม. มีขอบเป็นแถบไหมสีทองกว้าง ๐.๕
ซม. ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๑๗.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๔ ซม. มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบ
ติดห่างกัน ๑.๕ ซม. ระหว่างแถบไหมสีทองมีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ ซม.
อยู่ตรงกึ่งกลาง และให้แถบไหมสีทองด้านล่างติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒
ข้าง ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๓.๕ ซม. ด้านบนมีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ด้านละ
๑ แถบ ห่างจากขอบสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ๐.๕ ซม. ทั้ง ๒ ข้าง
ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ
และลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง ที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง ๒
ข้างที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง ๒ ข้าง มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ กว้าง ๘
ซม. เรียวไปทางด้านบนสูง ๑๘ ซม. เย็บติดด้านโค้งมีขอบเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๐.๕
ซม. ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง ข้างละ ๒ ช่อ ทั้ง ๒
ข้าง ที่ปลอกคอด้านหน้ามีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง ข้างละ ๑
ช่อ ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๒ ซม. ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง
๙.๕ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๗ ซม. มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ติดห่างจากปลายแขนเสื้อขึ้นไป ๖ ซม.
ใต้แถบไหมสีทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
ส่วนที่สองสูง ๒.๕ ซม. มีแถบไหมสีขาว กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ และแถบไหมสีทอง กว้าง ๑
ซม. ๑ แถบ ติดห่างกัน ๐.๕ ซม. และห่างจากส่วนที่หนึ่ง ๐.๕ ซม. ติดรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม. ด้านนอกมีขอบเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๑
ซม. ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานขนาบด้านละ ๑ ช่อ
ทั้งพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
พระมหาพิชัยมงกุฎและลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง
นายทหารสัญญาบัตร ชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง
๒ ข้าง เป็นกำมะหยี่สีดำ กว้าง ๘ ซม. เรียวไปทางด้านบนสูง ๒๒ ซม.
ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม.
ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองข้างละ ๓ ช่อ ทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีดำมีขอบดิ้นทองภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองรอบคอเสื้อ
ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนทำด้วยกำมะหยี่สีดำเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๓.๕ ซม. ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง
๑๑ ซม. มีแถบดิ้นทองกว้าง ๑ ซม. ติดห่างจากปลายแขนเสื้อขึ้นไป ๐.๕ ซม.
ถัดจากแถบดิ้นทองนี้ขึ้นไป ๖ ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม.
ระหว่างแถบดิ้นทองทั้งสอง มีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
ถัดจากแถบดิ้นทองแถบบนขึ้นไป ๑.๕ ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. อีก ๑ แถบ
ระหว่างแถบดิ้นทองนี้มีแถบดิ้นเงินกว้าง ๐.๕ ซม.
อยู่ในแนวกึ่งกลางปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม.
ด้านนอกมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบห่างกัน ๐.๕ ซม.
ถัดเข้าไปเป็นแถบดิ้นเงินกว้าง ๐.๕ ซม. ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ
ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎ และมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฏ) ทหารในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์
พระบรมราชินีนาถใช้เสื้อคอปิดทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าที่แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่
๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีดำ มีขอบเป็นแถบสีเหลือง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ
ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีดำด้านนอกปักเป็นรูปอักษรพระนามาภิไธยย่อ สก
สีเหลืองและสีขาวไขว้กันอยู่ใต้มงกุฎขัตติยนารีด้านข้างรูปอักษรทั้งสองด้านมีช่อชัยพฤกษ์ด้านละ
๑ ช่อ ด้านใต้รูปอักษรมีแถบกว้าง ๐.๕ ซม. รอบข้อมือ ๓ แถบ เป็นแถบสีเหลือง ๒ แถบ
และแถบสีขาวอยู่กลาง ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๒๕ ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ
๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบกลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังข้างรอยเปิดทั้ง ๒ ข้าง มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีดำเรียวไปทางด้านบนเย็บติดภายในปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
ข้างละ ๓ ช่อ ที่คอด้านหน้าและที่ข้อมือใต้แถบโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
นายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเช่นเดียวกับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบ
เว้นแต่ที่คอโดยรอบปักเป็นลายช่อชัยพฤกษ์
แถบ รูปอักษร และช่อชัยพฤกษ์สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนใช้ไหมสีเหลืองและไหมสีขาว
สำหรับนายทหารสัญญาบัตรใช้ดิ้นทองและดิ้นเงิน
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(ฐ) ทหารในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ใช้เสื้อคอปิดทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำที่แนวอกมีดุม โลหะสีทองขนาดใหญ่
๗ ดุม ปลอกคอทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมู มีขอบเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๐.๕
ซม. ๑ แถบ ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมูเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒
ข้าง มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๑๖.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยม สูง ๔ ซม. มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๒ แถบ
ติดห่างกัน ๑.๕ ซม. และให้แถบไหมสีทองด้านล่างติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม. ด้านนอกมีขอบเป็นไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม.
ด้านละ ๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานขนาบด้านละ ๑ ช่อ
ทั้งพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
พระมหาพิชัยมงกุฎและลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองที่บั้นเอวมีกรีทองเหลืองทั้ง
๒ ข้าง ที่เอวด้านหลังมีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ ๑ ดุม
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรมีส่วนประกอบเพิ่มขึ้น
ดังนี้
นายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบกลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอว
ที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง ๒ ข้าง มีผ้าสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมู
กว้าง ๘ ซม. เรียวไปทางด้านบนสูง ๑๘ ซม. เย็บติด ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบไหมสีทอง
กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองข้างละ ๒
ช่อ ทั้ง ๒ ข้าง ที่ปลอกคอด้านหน้ามีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองข้างละ
๑ ช่อ ปลอกแขนทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีเลือดหมูเย็บติดปลายแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
มีความยาว จากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๓.๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕ ซม.
มีแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ติดที่ด้านบน
ใต้แถบไหมสีทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทองรอบแขนเสื้อ ด้านล่างมีแถบไหมสีทองกว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม. ส่วนที่สองสูง ๒.๕ ซม. มีแถบไหมสีขาวกว้าง ๐.๕ ซม.
๑ แถบ และแถบไหมสีทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ติดห่างกัน ๐.๕ ซม .
และห่างจากส่วนที่หนึ่ง ๐.๕ ซม. ติดรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง
ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๒.๕ ซม. ด้านนอกมีขอบเป็นแถบไหมสีทองกว้าง ๑
ซม. ด้านละ ๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภปร
ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยไหมสีทอง
นายทหารสัญญาบัตร
กลางชายเสื้อด้านหลังเปิดชายเสื้อถึงแนวเอวที่แนวตะเข็บหลังจากด้านล่างขึ้นไปทั้ง
๒ ข้าง เป็นกำมะหยี่สีเลือดหมู กว้าง ๘ ซม. เรียวไปทางด้านบน สูง ๒๒ ซม.
ด้านโค้งมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองข้างละ
๓ ช่อ ทั้ง ๒ ข้าง ปลอกคอทำด้วยกำมะหยี่สีเลือดหมูมีขอบดิ้นทองกว้าง ๐.๕ ซม.
๑ แถบ
ภายในมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองรอบคอเสื้อ ปลอกแขนทำด้วยกำมะหยี่สีเลือดหมูเย็บติดปลายแขนเสื้อ
ทั้ง ๒ ข้าง มีความยาวจากปลายแขนถึงปลายปลอกแขนด้านนอก ๒๕ ซม.
ปลอกแขนท่อนล่างเป็นรูปสี่เหลี่ยมสูง ๑๑ ซม. แบ่งเป็น ๒ ส่วน ส่วนล่างสูง ๘.๕
ซม. มีแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ
ติดที่ด้านบนใต้แถบดิ้นทองมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทองรอบแขนเสื้อ
ด้านล่างมีแถบดิ้นทอง กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ ติดห่างจากปลายแขนเสื้อ ๐.๕ ซม.
ส่วนที่สองสูง ๒.๕ ซม. มีแถบดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ และแถบดิ้นทอง กว้าง ๑
ซม. ๑ แถบ ติดรอบแขนเสื้อทั้ง ๒ ข้าง ปลอกแขนท่อนบนเป็นรูปสามเหลี่ยมสูง ๑๔ ซม.
ด้านนอกมีขอบเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ถัดเข้าไปเป็นแถบดิ้นเงิน กว้าง ๐.๕
ซม. ๑ แถบ ถัดจากแถบดิ้นเงินเข้าไปเป็นแถบดิ้นทอง กว้าง ๑ ซม. ๑ แถบ ภายในรูปสามเหลี่ยมมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ
ภปร ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฎและมีลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานขนาบด้านละ ๑ ช่อ
ทั้งพระปรมาภิไธยย่อ ภปร พระมหาพิชัยมงกุฎและลายช่อชัยพฤกษ์ประดับดอกพุดตานปักด้วยดิ้นทอง
เสื้อแบบนี้สำหรับพลทหารและนายทหารประทวนชั้นนายสิบมีอินทรธนูอ่อนขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก
สำหรับนายทหารประทวนชั้นจ่านายสิบและนายทหารสัญญาบัตรใช้อินทรธนูแข็ง
(๑๐) เสื้อเต็มยศสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาด ลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาวเว้นแต่ปากกระเป๋าบนเป็นรูปชายแหลม
๓ ชาย ไม่ขัดดุมและชายเสื้อที่ตะเข็บข้างเปิดไว้ข้างละ ๑๐ ซม.

ข้อ ๕
ให้ยกเลิกความในข้อ ๑๒ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๓ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๑๒
กางเกงมี ๕ แบบ
(๑) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม
กว้างไม่น้อยกว่า ๑๘ ซม. และไม่เกิน ๒๖ ซม. ที่ขอบเอวมีห่วงกว้างไม่เกิน ๑ ซม. ๗
ห่วง ทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง
สำหรับสอดเข็มขัดที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑
กระเป๋าและจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะก็ได้
(๒) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกมี ๒ ชนิด คือ
(ก) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกชนิด ก.
ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
เว้นแต่กระเป๋าที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าเจาะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก
ในแนวตะเข็บกางเกงทั้งสองมีแระเป๋าปะยืดชาย ชายล่างของกระเป๋าอยู่เหนือแนวเข่าตัวกระเป๋าเป็นรูปสี่เหลี่ยม
ตรงกลางพับจีบ ๒ จีบ
ชายหน้าและชายล่างเย็บติดกับขากางเกงชายหลังจีบพับเพื่อให้ขยายได้
มีปกรูปสี่เหลี่ยม
ชายปกด้านบนและด้านหน้าเย็บติดกับขากางเกงขัดดุมที่กึ่งกลางปกและมุมปกที่เปิดแห่งละ
๑ ดุม ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะมีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒
ดุม ตรงมุมปกด้านล่าง
กางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าสูงครึ่งน่องหรือรองเท้าเดินป่า
ปลายขากางเกงให้สอดไว้ภายในรองเท้า และใช้ประกอบกับเสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด
๔ กระเป๋า
(ข) กางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกชนิด ข.
ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
เว้นแต่กระเป๋าที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างเป็นกระเป๋าปะ ปากกระเป๋าเฉียงไม่มีปก
ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ กระเป๋าเป็นกระเป๋าปะ
ชายล่างของกระเป๋าเป็นรูปเหลี่ยมชี้ไปทางปลายขากางเกง มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๑
ดุม กางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าสูงครึ่งน่อง หรือรองเท้าเดินป่า
ปลายขากางเกงให้สอดไว้ภายในรองเท้า และใช้ประกอบกับเสื้อคอเปิดสีกากีแกมเขียวชนิด
๒ กระเป๋า
(๓)
กางเกงสนามขายาวสีกากีแกมเขียวลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบฝึกชนิด
ก. เว้นแต่ที่ขอบเอวมีแผ่นรัดเอวสองแผ่น
ชายเป็นรูปสี่เหลี่ยมชี้ไปทางด้านหน้าขัดดุม ๑ ดุม
ติดกับขอบเองในแนวเดียวกันมีดุมอีก ๑ ดุม
สำหรับรัดเอวหรือเป็นแผ่นรัดเอวชนิดเข็มขัด ด้านหลังมีกระเป๋าหลัง ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าปะรูปสี่เหลี่ยม มีปกรูปสี่เหลี่ยมขัดดุม ๒ ดุม
ตรงมุมปกในแนวตะเข็บกางเกงทั้งสองข้างมีกระเป๋าปะยืดข้างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าปะรูปสี่เหลี่ยม ตรงกลางพับจีบ ๒ จีบ
ชายหน้าและชายล่างเย็บติดกับขากางเกง ชายหลังพับจีบเพื่อให้ขยายได้
มีปกรูปสี่เหลี่ยม ชายปกด้านบนและด้านหน้าเย็บติดกับขากางเกงขัดดุมที่กึ่งกลางปกและมุมปกที่เปิดแห่งละ
๑ ดุม รังดุมทั้งหมดซ่อนไว้ด้านในของฝากระเป๋า
ปลายขากางเกงมีเชือกสำหรับรัดปลายขากางเกง
กางเกงชนิดนี้ต้องสวมประกอบกับรองเท้าสูงครึ่งน่องหรือรองเท้าเดินป่า
ปลายขากางเกงให้สอดไว้ภายในรองเท้า และใช้ประกอบกับเสื้อสนามคอเปิดสีกากีแกมเขียว
(๔) กางเกงขายาวสีขาว
ลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
(๕) กางเกงแถบ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีดำ
เว้นแต่ทหารในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินหม่น ในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีฟ้าหม่นและทหารในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์
ใช้สักหลาดหรือเสิร์จสีเทา
ในโอกาสที่ใช้เสื้อเต็มยศสีน้ำเงินดำหรือเสื้อชั้นนอกเปิดอกสีน้ำเงินดำ
ใช้กางเกงแถบทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์จสีน้ำเงินดำ ลักษณะของกางเกงแถบเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากีแกมเขียวแบบปกติ
เว้นแต่ปลายขาเรียวกว้างไม่น้อยกว่า ๑๖ ซม. และไม่เกิน ๒๒ ซม.
ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้าง มีแถบหรือเส้นประกอบ ดังนี้
(ก) นักเรียนนายร้อยและนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัย
แพทยศาสตร์พระมงกุฏเกล้า มีแถบสักหลาดกว้าง ๑.๕ ซม. ข้างละ ๒ แถบ
เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ ซม. โดยนักเรียนนายร้อยใช้แถบสักหลาดสีแดง
และนักเรียนแพทย์ทหารวิทยาลัยแพทยศาสตร์พระมงกุฎเกล้าใช้แถบสักหลาดสีเขียวเข้ม
(ข) นักเรียนนายทหารแผนที่ มีแถบสักหลาดสีเขียว กว้าง ๓ ซม.
ข้างละ ๑ แถบ
(ค) พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารรักษาพระองค์
มีแถบสักหลาดสีแดง กว้าง ๑ ซม. ข้างละ ๑ แถบ เว้นแต่
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้แถบสีบานเย็น
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเหลือง
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์
ใช้แถบสีดำ
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์
ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้เส้นสักหลาดสีเหลืองข้างละ ๑ เส้น
แทนแถบสักหลาด
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒๑
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้แถบสีม่วง
ขอบของแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยไหมกำกับ
พลทหารและนายทหารประทวนในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้แถบสักหลาดสีเหลือง
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเขียว
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์
ใช้แถบสีเลือดหมูขอบของแถบมีสีเหลืองทำด้วยไหมกำกับ
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้แถบสีฟ้า
ขอบของแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยไหมกำกับ
พลทหารและนายทหารประทวนในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเลือดหมู
(ง) นายทหารสัญญาบัตร มีแถบสักหลาดสีแดง กว้าง ๒.๕ ซม.
ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ ซม. สำหรับนายทหารสัญญาบัตรชั้นจอมพลและนายพล
มีแถบสักหลาดสีบานเย็น กว้าง ๒.๕ ซม. ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๑.๕ ซม.
และมีแถบสักหลาดสีบานเย็น กว้าง ๐.๕ ซม. ๑ แถบ คั่นกลาง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารรักษาพระองค์ มีแถบสักหลาด
กว้าง ๒.๕ ซม. ข้างละ ๒ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕ ซม. ใช้สีดังนี้
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในกองบังคับการกรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์ ในกองพันที่ ๑ กับกองพันที่ ๒
กรมทหารราบที่ ๑๑ รักษาพระองค์ และในกรมนักเรียนนายร้อยรักษาพระองค์ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า
ใช้สีแดง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้สีบานเย็น
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารปืนใหญ่รักษาพระองค์
ใช้แถบสีเหลือง
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารช่างรักษาพระองค์ ใช้สีดำ
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ใช้เส้นสักหลาดสีเหลือง ข้างละ ๑ เส้น แทนแถบสักหลาด.
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒๑ รักษาพระองค์ในสมเด็จ
พระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้แถบสีม่วง
ขอบของแถบและระยะระหว่างแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยดิ้นทองกำกับ
นายทหารสัญญาบัตรในหน่วยทหารม้ารักษาพระองค์ในสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
ใช้สีเหลือง
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๒ รักษาพระองค์ ใช้สีเขียว
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารขนส่งรักษาพระองค์ ใช้สีเลือดหมู
ขอบของแถบและระยะระหว่างแถบ มีแถบสีเหลืองทำด้วยดิ้นทองกำกับ
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๑๒
รักษาพระองค์ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ใช้สีฟ้า
ขอบของแถบและระยะระหว่างแถบมีแถบสีเหลืองทำด้วยดิ้นทองกำกับ
นายทหารสัญญาบัตรในกรมทหารราบที่ ๓๑ รักษาพระองค์
ใช้สีเลือดหมู

ข้อ ๖
ให้ยกเลิกความใน (๑) ของข้อ ๒๕ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๓๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๗๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
(๑) ทหารกองประจำการและทหารประจำสังกัดหน่วยราชการในส่วนกลางและส่วนการศึกษากับนายทหารนอกกอง
และนายทหารพิเศษสังกัดกองทัพบกใช้เครื่องหมายสังกัด คือ
กองบัญชาการกองทัพบก
และสำนักงานเลขานุการกองทัพบก ใช้อักษร  ทบ
หน่วยข่าวกรองทางทหาร    ขกท
สำนักงานปลัดบัญชีกองทัพบก    ปช
สำนักงานตรวจบัญชีกองทัพบก    ตช
สำนักงานประสานการวิจัยและพัฒนาการ
ทางทหารกองทัพบก      สวพ
กรมกำลังพลทหารบก    กพ
กรมข่าวทหารบก    ขว
กรมยุทธการทหารบก    ยก
กรมส่งกำลังบำรุงทหารบก     กบ
กรมกิจการพลเรือทหารบก     กร
กรมสารบรรณทหารบก      สบ
กรมการกำลังสำรองทหารบก    กสร
กรมการสารวัตรทหารบก     สห
กรมสวัสดิการทหารบก    สก
กรมสรรพาวุธทหารบก      สพ
กรมวิทยาศาสตร์ทหารบก    วศ
กรมพลาธการทหารบก    พธ
กรมแพทย์ทหารบก    พบ
กรมยุทธโยธาทหารบก      ยย
กรมการขนส่งทหารบก    ขส
กรมการสัตว์ทหารบก    กส
กรมการทหารสื่อสาร    สส
กรมการทหารช่าง    กช
กรมการเงินทหารบก    กง
กรมจเรทหารบก     จบ
ศูนย์อำนวยการสร้างอาวุธกองทัพบก    ศอว
กรมยุทธศึกษาทหารบก    ยศ
ศูนย์การทหารราบ กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศร
ศูนย์การทหารม้า กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศม
ศูนย์การทหารปืนใหญ่ กรมยุทธศึกษาทหารบก    ศป
ศูนย์การบินทหารบก     ศบบ
หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ    นสศ
ศูนย์สงครามพิเศษ หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ   
ศสพ
กรมการรักษาดินแดน   รด
สถาบันวิชาการทหารบกชั้นสูง   สบส
วิทยาลัยการทัพบก   วทบ
โรงเรียนเสนาธิการทหารบก   สธ
โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า ใช้เครื่องหมายรูปตราแผ่นดินในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

ข้อ ๗
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็น (๔) ของข้อ ๕๔ แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหาร ฉบับที่ ๓๙
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๒๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร
พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก ฉบับที่ ๕๐ ดังนี้
(๔) ในโอกาสปฏิบัติงานควบคุมการจราจรขณะทัศนวิสัยจำกัด
ใช้เครื่องแบบเช่นเดียวกับ (๑)
และให้ใช้ปลอกแขนทำด้วยผ้าสะท้อนแสงสีขาวสลับเทาเย็บติดกัน สีละ ๕ แถบกว้างแถบละ ๔ ซม.
ที่ปลายปลอกแขนทั้ง ๒ ข้าง มีจีบรัดด้วยยางยืด ตัวปลอกแขน กว้าง ๒๐ ซม. ยาว ๓๕ ซม.
ใช้สวมที่แขนเสื้อทั้ง ๒ ข้า ระหว่างข้อศอกกับข้อมือ
ทั้งนี้จะใช้เสื้อกันฝนสีส้มสะท้อนแสง ลักษณะเป็นเสื้อคอเชิ้ตยาวถึงข้อเท้า
ปกเสื้อกว้าง ๕ ซม. มุมปกแหลม ตัวเสื้อด้านหน้าผ่าตลอด ซ้อน ๒ ชั้น
บริเวณด้านหน้าและด้านหลังในระดับแนวอก ที่คอและตัวเสื้อมีดุม ๕ ดุม
แขนเสื้อรูปทรงกระบอกซ้อนกัน ๒ ชั้น
แขนเสื้อชั้นในยาวถึงข้อมือส่วนชั้นนอกยาวถึงข้อศอก ไม่มีกระเป๋า
ไม่ใช้อินทรธนูและเครื่องหมายใด ๆ สวมคลุมด้วยก็ได้

ข้อ ๘
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๕๙ ตรี แห่งกฎกระทรวง (พ.ศ. ๒๕๐๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบทหาร พุทธศักราช ๒๔๗๗ ว่าด้วยเครื่องแบบทหารบก
ฉบับที่ ๓๙ 
ข้อ ๕๙ ตรี
ทหารซึ่งมีหน้าที่ประจำบนรถยานเกราะ
เวลาประจำทำงานตามหน้าที่ใช้เครื่องแบบประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงอ่อนสีกากีแกมเขียวหรือสีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศหรือสีน้ำเงินดำ
หรือหมวกป้องกันศรีษะ
(๒)
เสื้อกางเกงติดกันคอเปิดสีกากีแกมเขียวหรือสีกากีแกมเขียวที่ระบายหรือแต้มด้วยสีอื่นเพื่อให้กลมกลืนกับภูมิประเทศ
มีอินทรธนูอ่อนขัดดุมข้างละ ๑ ดุม แขนเสื้อยาวทรงกระบอกมีแถบรัดปลายแขน
ตัวเสื้อผ่าอกตลอดจนถึงเป้ากางเกงติดซิปรูดที่อกเสื้อมีกระเป๋าปะเฉียงติดซิปรูดข้างละกระเป๋า
ด้านหลังพับจีบ ๒ จีบ
แขนเสื้อข้างขวาเหนือข้อศอกมีที่เหน็บดินสอปากกาและมีกระเป๋าปะติดซิปรูดด้านข้างขนาดเล็ก
๑ กระเป๋า กางเกงติดกับเสื้อนี้
ที่เอวด้านข้างมีแถบรัดเอวและมีกระเป๋าเจาะติดซิปรูดด้านข้าง ข้างละ ๑ กระเป๋า
ด้านหน้าขากางเกงทั้งสองข้างเสมอเป้ากางเกงมีกระเป๋าปะติดซิปรูดข้างละ ๑ กระเป๋า
ปลายขากางเกงมีแถบรัดขากางเกงสอดปลายขากางเกงไว้ในรองเท้า ในบางโอกาสจะพับแขนเสื้อไว้เหนือข้อศอกหรือปล่อยปลายขากางเกงไว้นอกรองเท้าก็ได้
(๓) รองเท้าสูงครึ่งน่องหนังสีดำ หรือรองเท้าเดินป่า
เครื่องแบบตามข้อนี้ให้ติดเครื่องหมายยศ เครื่องหมายเหล่า
และเครื่องหมายสังกัดเช่นเดียวกับเครื่องแบบฝึก

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๓๔
 
พลเรือเอก ประพัฒน์
กฤษณจันทร์
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรกำหนดเครื่องแบบสนามสำหรับพลทหาร นายทหารประทวน
และนายทหารสัญญาบัตร เพื่อให้เหมาะสมกับการใช้ปฏิบัติราชการสนามพร้อมกับกำหนดให้มีเครื่องหมายสังกัดสำหรับทหารในหน่วยข่าวกรองทหารเป็นการเฉพาะ
และกำหนดส่วนประกอบเครื่องแบบสำหรับทหารซึ่งทำหน้าที่สารวัตรทหารใช้ในโอกาสปฏิบัติงานควบคุมการจราจรขณะทัศนวิสัยจำกัด
รวมทั้งกำหนดเครื่องแบบสำหรับทหารซึ่งมีหน้าที่ประจำบนรถยานเกราะ เพื่อให้เหมาะสมกับการปฏิบัติภารกิจดังกล่าว
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

















































[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๘/ตอนที่
๑๑๘/หน้า ๔๗๒/๔ กรกฎาคม ๒๕๓๔