ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการสืบเสาะและพินิจ
พ.ศ. ๒๕๖๐
 

โดยที่เป็นการสมควรให้มีระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการสืบเสาะและพินิจ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๒๔ วรรคสาม แห่งพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม จึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเกี่ยวกับการสืบเสาะและพินิจ พ.ศ. ๒๕๖๐

ข้อ
๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๓ ในระเบียบนี้
การสืบเสาะและพินิจ หมายความว่า
การแสวงหาข้อเท็จจริงและรายละเอียดเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจเพื่อประมวลข้อเท็จจริง
จัดทำรายงานและความเห็นเสนอประกอบการพิจารณาของศาลหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจ
ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ หมายความว่า ผู้ต้องหา จำเลย
นักโทษเด็ดขาด
หรือบุคคลอื่นซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้เข้าสู่กระบวนการสืบเสาะและพินิจของพนักงานคุมประพฤติ
สำนักงานคุมประพฤติ หมายความว่า
สำนักงานคุมประพฤติในสังกัดกรมคุมประพฤติ
ผู้อำนวยการ หมายความว่า
ผู้อำนวยการสำนักงานคุมประพฤติในสังกัดกรมคุมประพฤติ
พนักงานคุมประพฤติ หมายความว่า
ผู้ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้มีอำนาจหน้าที่ในการคุมประพฤติตามพระราชบัญญัติคุมประพฤติ
พ.ศ. ๒๕๕๙
อาสาสมัครคุมประพฤติ หมายความว่า
ผู้ซึ่งอธิบดีแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติตามพระราชบัญญัติคุมประพฤติ
พ.ศ. ๒๕๕๙
เจ้าหน้าที่ธุรการ หมายความว่า เจ้าหน้าที่ผู้ได้รับมอบหมายจากผู้อำนวยการ ให้ปฏิบัติหน้าที่เกี่ยวกับการรับส่งคดีและการปฏิบัติหน้าที่อื่น
ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับสำนวนคดี

ข้อ
๔ ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหาเพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้

หมวด ๑
ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
 

ส่วนที่ ๑
การรับคดี
 

ข้อ
๕ เมื่อสำนักงานคุมประพฤติได้รับคำสั่งให้สืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยจากศาล
ให้เจ้าหน้าที่ธุรการดำเนินการเบื้องต้นดังนี้
(๑)
จัดทำทะเบียนคดี และตรวจสอบข้อมูลบุคคล
(๒)
ตรวจสอบประวัติการกระทำความผิด
(๓)
จัดทำสำนวนคดีสืบเสาะและพินิจโดยการรวบรวมเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องให้ถูกต้องครบถ้วน
(๔)
นำเข้าข้อมูลในระบบสารสนเทศ และสารบบคดีของสำนักงานคุมประพฤติ
(๕)
ดำเนินการอื่น ๆ ตามที่ได้รับมอบหมาย

ข้อ
๖ ให้ผู้อำนวยการหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
พิจารณามอบหมายคดีให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการ

ข้อ
๗ ให้พนักงานคุมประพฤติที่ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยตามข้อ ๖
บันทึกข้อมูล หรือปรับปรุงข้อมูลในระบบสารสนเทศให้ถูกต้อง
ครบถ้วนและเป็นปัจจุบัน

ส่วนที่ ๒
การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริง
 

ข้อ
๘ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการ
ดังต่อไปนี้
(๑)
รวบรวมเอกสารประกอบสำนวน และวางแผนการสืบเสาะและพินิจ
(๒)
สอบปากคำผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเบื้องต้นตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด และสอบปากคำผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเพิ่มเติม
(๓)
ตรวจสอบประวัติการกระทำความผิด และประวัติอื่น ๆ เช่น ประวัติการศึกษา
ประวัติการทำงาน ประวัติการรักษาอาการติดยาเสพติดให้โทษ
หรือประวัติการรักษาอาการทางจิตของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
(๔)
ตรวจสอบสุขภาพร่างกายและภาวะแห่งจิต
ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องตรวจวินิจฉัยโดยละเอียด
ให้ดำเนินการส่งตัวผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยไปรับการวินิจฉัยจากแพทย์เพิ่มเติม
นอกจากนี้ให้ดำเนินการตรวจหาสารเสพติดในปัสสาวะของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยในคดีที่มีข้อพึงสงสัยว่าจำเลยเสพยาเสพติดให้โทษ
(๕)
สอบปากคำพยานบุคคล เช่น พยานบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดี
พยานใกล้ชิดผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย พยานเพื่อนบ้าน หรือพยานที่เป็นผู้เสียหาย
ตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด กรณีมีความจำเป็นอาจมีหนังสือเรียกพยานบุคคลเพื่อมาให้ถ้อยคำ
ตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด
(๖)
กรณีมีความจำเป็นต้องตรวจสอบพยานเอกสารและพยานวัตถุ
ให้ดำเนินการออกคำสั่งเรียกพยานเอกสารและพยานวัตถุเพื่อใช้เป็นพยานหลักฐาน
ตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด
(๗)
สืบเสาะสถานที่ที่ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยพักอาศัย หรือสถานที่ทำงาน
หรือสถานที่เกิดเหตุ และให้มีการบันทึกสภาพบ้าน สถานที่ทำงาน และสภาพแวดล้อม
รวมทั้งสถานที่เกิดเหตุตามแบบที่กรมคุมประพฤติกำหนด ทั้งนี้ อาจมอบหมายให้อาสาสมัครคุมประพฤติตรวจสอบบ้านและสภาพแวดล้อมของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยก็ได้
(๘)
กรณีจำเป็นต้องนำกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์มาใช้ ให้ดำเนินการตามระเบียบกรมคุมประพฤติ ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการในการดำเนินการเพื่อสร้างความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์

ข้อ
๙ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
พนักงานคุมประพฤติอาจใช้วิธีการอื่นใด ตามที่กรมคุมประพฤติกำหนด

ข้อ
๑๐ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยตามข้อ
๙ พนักงานคุมประพฤติต้องให้ความสำคัญและคำนึงถึงข้อมูล ดังต่อไปนี้
(๑)
มูลเหตุ แรงจูงใจและความรุนแรงในการกระทำผิด รวมทั้งความสำนึกผิด
(๒)
ความเสียหายและการเยียวยาผู้เสียหาย
รวมทั้งความประสงค์ของผู้เสียหายในการลงโทษ
(๓)
ประวัติการกระทำความผิดที่ผ่านมาและแนวโน้มการกระทำผิดซ้ำ
(๔)
ปัจจัยส่วนบุคคล ครอบครัวและสภาพแวดล้อม ต่อการกลับตนเป็นพลเมืองดี

ส่วนที่ ๓
การวิเคราะห์ข้อมูลและประเมิน
 

ข้อ
๑๑ การวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
ให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการ ดังต่อไปนี้
(๑)
ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลที่ได้จากการแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
(๒)
วิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของพยานบุคคลจากบันทึกถ้อยคำพยาน
โดยพิจารณาถึงความสัมพันธ์ระหว่างผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยกับพยาน
ฐานะของพยาน รวมทั้งความสอดคล้องกับพยานหลักฐานในสำนวน
วิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของพยานเอกสารโดยพิจารณาถึงแหล่งที่มาของเอกสาร
หรือเอกสารที่เคยใช้อ้างอิง หรือใช้ประกอบในการก่อนิติสัมพันธ์
ที่มีกฎหมายหรือส่วนราชการรับรอง และวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของพยานวัตถุ
โดยพิจารณาตามสภาพที่ปรากฏเชิงประจักษ์
(๓)
ประมวลข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย ได้แก่ อายุ
ประวัติการกระทำความผิด ประวัติครอบครัวและสถานภาพการสมรส บ้านและสภาพแวดล้อม การศึกษาอบรม การประกอบอาชีพ ฐานะทางเศรษฐกิจ
นิสัยความประพฤติ สุขภาพและภาวะแห่งจิต สภาพความผิดและพฤติการณ์แห่งคดี
การบรรเทาผลร้ายและเหตุอื่นอันควรปราณี
(๔)
จำแนกโดยประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
เพื่อพิจารณาระดับความเสี่ยงหรือแนวโน้มการกระทำผิดซ้ำและกำหนดวิธีการปฏิบัติที่เหมาะสมสำหรับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยแต่ละราย
ตามหลักเกณฑ์ที่กรมคุมประพฤติกำหนด

ส่วนที่ ๔
การจัดทำรายงาน
 

ข้อ
๑๒ เว้นแต่ศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
ให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการจัดทำรายงานและความเห็นในการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยให้ศาล
ให้แล้วเสร็จภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่สำนักงานคุมประพฤติได้รับคำสั่ง ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นอาจร้องขอต่อศาลเพื่อสั่งให้ขยายเวลาออกไปได้อีกไม่เกินสามสิบวัน

ข้อ
๑๓ เว้นแต่ศาลจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
ให้พนักงานคุมประพฤติจัดทำรายงานสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
ให้มีสาระสำคัญ ดังต่อไปนี้
(๑)
ประวัติครอบครัวและภูมิหลัง ได้แก่ อายุ ประวัติ ความประพฤติ สติปัญญา การศึกษา
อบรม สุขภาพ ภาวะแห่งจิต นิสัย อาชีพ
(๒)
ประวัติการกระทำความผิด
(๓)
สภาพความผิดและพฤติการณ์แห่งคดี การรู้สึกความผิดและพยายามบรรเทาผลร้ายที่เกิดขึ้น
ตลอดจนข้อเท็จจริงที่เกี่ยวกับความเสียหายและความเห็นของผู้เสียหายหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง
ในกรณีที่มีการทำข้อตกลงจากการดำเนินการเพื่อสร้างความยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ให้เสนอข้อตกลงดังกล่าวให้ศาลทราบ
(๔)
เหตุอื่นอันควรปราณี
(๕)
ความต้องการของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยเกี่ยวกับวิธีการคุมความประพฤติ
(๖)
ความเห็นเกี่ยวกับความสามารถในการแก้ไขปรับปรุงตนเอง และวิธีการคุมความประพฤติ โดยให้นำผลการจำแนกจากแบบประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลยประกอบการเสนอความเห็น

ข้อ
๑๔ ในกรณีที่มีการคัดค้านรายงานสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นจำเลย
ให้พนักงานคุมประพฤตินำพยานหลักฐานเข้าสืบประกอบรายงานและความเห็นต่อศาล

หมวด ๒
ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาด
 

ส่วนที่ ๑
การรับคดี
 

ข้อ
๑๕ เมื่อสำนักงานคุมประพฤติได้รับหนังสือให้สืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดจากกรมราชทัณฑ์หรือเรือนจำทหาร
ให้เจ้าหน้าที่ธุรการดำเนินการเบื้องต้นดังนี้
(๑)
จัดทำทะเบียนคดี และตรวจสอบข้อมูลบุคคล
(๒)
ตรวจสอบประวัติการกระทำความผิด
(๓)
จัดทำสำนวนคดีสืบเสาะและพินิจโดยการรวบรวมเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องให้ถูกต้องครบถ้วน
(๔)
นำเข้าข้อมูลในระบบสารสนเทศ และสารบบคดีของสำนักงานคุมประพฤติ
(๕)
ดำเนินการอื่น ๆ ตามที่ได้รับมอบหมาย

ข้อ
๑๖ ให้ผู้อำนวยการหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
พิจารณามอบหมายคดีให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการ

ข้อ
๑๗ ให้พนักงานคุมประพฤติที่ได้รับมอบหมายให้ดำเนินการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดตามข้อ
๑๖ บันทึกข้อมูล
หรือปรับปรุงข้อมูลในระบบสารสนเทศให้ถูกต้องครบถ้วนและเป็นปัจจุบัน

ส่วนที่ ๒
การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริง
 

ข้อ
๑๘ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการ
ดังต่อไปนี้
(๑)
รวบรวมเอกสารประกอบสำนวน และวางแผนการสืบเสาะและพินิจ
(๒)
บันทึกถ้อยคำหรือรวบรวมพยานหลักฐานที่แสดงให้เห็นว่าผู้อุปการะเป็นผู้มีความพร้อมยอมรับการอุปการะผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดที่ได้รับพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุกด้วยความสมัครใจ
และผู้อุปการะเป็นบุคคลที่มีความประพฤติเหมาะสม รวมทั้งมีความสามารถในการให้คำแนะนำ ตักเตือน มิให้กระทำผิดซ้ำ
และช่วยเหลือผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้ดำเนินชีวิตไปอย่างปกติสุข
(๓)
บันทึกถ้อยคำเกี่ยวกับความคิดเห็นของผู้เสียหายหรือผู้ที่ได้รับผลกระทบทุกคดี
เว้นแต่ผู้เสียหายไม่ประสงค์ให้ถ้อยคำ
(๔)
บันทึกถ้อยคำเพื่อนบ้านหรือผู้นำชุมชน
เกี่ยวกับความคิดเห็นต่อการพิจารณาปล่อยตัวพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุก
(๕)
แสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมของผู้อุปการะที่ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดจะไปพักอาศัยอยู่ด้วย
การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงตาม
(๒) (๓) (๔)
พนักงานคุมประพฤติอาจมอบหมายให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการได้ตามที่เห็นสมควร
การดำเนินการตาม
(๒) (๓) (๔) ให้ใช้แบบตามที่กรมคุมประพฤติกำหนด

ข้อ
๑๙ การแสวงหาและรวบรวมข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาด
พนักงานคุมประพฤติอาจใช้วิธีการอื่นใด ตามที่กรมคุมประพฤติกำหนด

ส่วนที่ ๓
การวิเคราะห์ข้อมูลและประเมิน
 

ข้อ
๒๐ ในการวิเคราะห์และประเมินผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดเพื่อการพิจารณาปล่อยตัวพักการลงโทษหรือลดวันต้องโทษจำคุก
ให้ประมวลข้อมูลเกี่ยวกับผู้อุปการะผู้เสียหาย เพื่อนบ้านหรือผู้นำชุมชน
และสภาพแวดล้อมของผู้อุปการะที่ได้จากการแสวงหาข้อเท็จจริงในข้อ ๑๘ และข้อ ๑๙

ส่วนที่ ๔
การจัดทำรายงาน
 

ข้อ
๒๑ ให้พนักงานคุมประพฤติดำเนินการจัดทำรายงานและความเห็นในการสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาดให้แล้วเสร็จภายในหกสิบวัน
นับแต่วันที่สำนักงานคุมประพฤติได้รับหนังสือจากกรมราชทัณฑ์หรือเรือนจำทหาร
ในกรณีที่มีเหตุจำเป็น อธิบดีกรมคุมประพฤติอาจขยายเวลาออกไปได้อีกไม่เกินสามสิบวัน
โดยแจ้งให้กรมราชทัณฑ์หรือเรือนจำทหารทราบ

ข้อ
๒๒ ให้พนักงานคุมประพฤติจัดทำรายงานสืบเสาะและพินิจผู้ถูกสืบเสาะและพินิจที่เป็นนักโทษเด็ดขาด
ให้มีสาระสำคัญ ดังต่อไปนี้
(๑)
ข้อมูลและความเห็นของผู้อุปการะ
(๒)
ความคิดเห็นของผู้เสียหาย ผู้นำชุมชน หรือเพื่อนบ้าน
(๓)
ลักษณะที่อยู่อาศัยและสภาพแวดล้อม
(๔)
ความเห็น

หมวด ๓
การส่งเสริมและสนับสนุน
 

ข้อ
๒๓ ให้ผู้อำนวยการรับผิดชอบในการดำเนินการตรวจสอบคุณภาพ
มาตรฐาน
และส่งเสริมสนับสนุนการปฏิบัติงานการสืบเสาะและพินิจให้เกิดประสิทธิภาพตลอดทั้งกระบวนการ

ข้อ
๒๔ ให้ผู้อำนวยการบริหารจัดการให้มีการประสานความร่วมมือกับหน่วยงานของรัฐ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น องค์กรพัฒนาเอกชน องค์กรชุมชนหรือองค์กรอื่น ๆ
เพื่อให้มีบทบาทในการส่งเสริมสนับสนุนการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิดในชุมชน


ประกาศ ณ วันที่ ๑๙
เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๐
สุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม








ภวรรณตรี/จัดทำ
๒๕ พฤษภาคม
๒๕๖๐

ชวัลพร/ตรวจ
๒๕ พฤษภาคม
๒๕๖๐










[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๔/ตอนพิเศษ ๑๓๘ ง/หน้า ๑/๒๓ พฤษภาคม ๒๕๖๐