ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยการดำเนินการเกี่ยวกับใบอนุญาตขับรถตามกฎหมาย
ว่าด้วยรถยนต์สำหรับคนพิการ
พ.ศ. ๒๕๔๑
----------------
 เนื่องด้วยสภาคนพิการทุกประเภทแห่งประเทศไทยขอให้กระทรวงคมนาคาพิจารณาจัดสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการ
และคณะทำงานพิจารณาแก้ไขปัญหาสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับคนพิการซึ่งแต่งตั้งโดยกระทรวงคมนาคมในการประชุมครั้งที่
๑/๒๕๔๑ เมื่อวันที่ ๒๘ มกราคม ๒๕๔๑
พิจารณาแล้วมีมติให้กรมการขนส่งทางบกออกระเบียบเพื่อกำหนดแนวทางให้เจ้าหน้าที่ถือปฏิบัติในการออกใบอนุญาตขับรถให้แก่คนพิการโดยให้มีข้อจำกัดการใช้รถระบุไว้ในใบอนุญาตขับรถและการแสดงเครื่องหมายคนพิการไว้ที่ตัวรถ
ฉะนั้น เพื่อให้การดำเนินการเกี่ยวกับใบอนุญาตขับรถสำหรับคนพิการตามมติของคณะทำงานดังกล่าว
เป็นไปด้วยความเหมาะสมและถูกต้องตามหลักวิชาการแพทย์
โดยคำแนะนำและความเห็นของคณะกรรมการแพทยสภา ในการประชุมครั้งที่ ๘/๒๕๔๐ เมื่อวันที่
๑๔ สิงหาคม ๒๕๔๐ อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๑๐ แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๑ (พ.ศ. ๒๕๓๑)
ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๒๒ กรมการขนส่งทางบกจึงออกระเบียบไว้
ดังต่อไปนี้
 ข้อ ๑
ระเบียบนี้เรียกว่า "ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการดำเนินการเกี่ยวกับ
ใบอนุญาตขับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์สำหรับคนพิการ พ.ศ.
๒๕๔๑
 ข้อ ๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นต้นไป
 ข้อ ๓
บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ หนังสือเวียน หรือคำสั่งใด
ซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนด
ไว้ในระเบียบนี้ ให้เป็นอันยกเลิก และให้ใช้ระเบียบนี้แทน
 ข้อ ๔
การยื่นคำขอ หลักฐานประกอบคำขอ และการดำเนินการใดๆ เกี่ยวกับใบอนุญาต
ขับรถตามระเบียบนี้ หากไม่ได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
ให้ดำเนินการตามระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยการดำเนินการเกี่ยวกับใบอนุญาตขับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
พ.ศ. ๒๕๓๖
 ข้อ ๕
ให้นายทะเบียนพิจารณาออกใบอนุญาตหรือต่ออายุใบอนุญาตขับรถสำหรับ
คนพิการดังต่อไปนี้
 (๑) คนหูหนวกหรือหูตึง
 (๒) คนตาพิการหรือตาบอดหนึ่งข้าง
 (๓) คนพิการที่แขน ขา หรือลำตัว
 ข้อ ๖
ให้ตรวจและทดสอบความรู้ความสามารถในการขับรถ สำหรับการดำเนินการ
ดังต่อไปนี้
 (๑) การออกใบอนุญาตขับรถ
ยกเว้นใบอนุญาตขับรถระหว่างประเทศสำหรับรถยนต์
ส่วนบุคคลหรือรถจักรยานยนต์
 (๒) การต่ออายุใบอนุญาตขับรถ
 ข้อ ๗
ในการออกใบอนุญาตหรือต่ออายุใบอนุญาตขับรถให้แก่คนพิการให้นายทะเบียน
ไม่น้อยกว่าสองคนตรวจและทดสอบ และวินิจฉัยเบื้องต้น ดังนี้
 (๑) กรณีคนหูหนวกหรือหูตึง
  ให้ทดสอบโดยการสนทนาตามปกติ
หากผู้เข้ารับการทดสอบไม่สามารได้ยิน หรือ
ไม่สามารถสื่อสารกับนายทะเบียนได้
แม้ว่าจะใช้เครื่องช่วยฟังหรือไม่ก็ตาม ให้ถือว่าเป็นที่หูหนวกหรือ
หูตึง แล้วจึงให้ทำการทดสอบตามข้อ ๘ ต่อไป
  กรณีที่ผู้เข้ารับการทดสอบโต้แย้งว่าตนมิได้เป็นคนหูหนวกหรือหูตึงให้นำใบ
รับรองแพทย์จากแพทย์เฉพาะมาแสดงยืนยันได้
 (๒) กรณีคนตาพิการหรือตาบอดหนึ่งข้าง
  ให้ทำการทดสอบความสามารถในการมองเห็นของตาแต่ละข้างโดยวิธีการใช้
แผ่นทดสอบมาตรฐาน (Smellin's test
chart) ที่ระยะห่าง ๖ เมตร โดยผู้เข้ารับการทดสอบ
สามารถใส่แว่นตาหรือเลนส์สัมผัสขณะทำการทดสอบได้หากผลการทดสอบปรากฎว่าตาข้างใด
ข้างหนึ่งมองเห็นได้น้อยกว่า ๖/๖๐
ถือว่าตาข้างนั้นพิการหรือบอด และในกรณีที่ผู้เข้ารับการทดสอบ
มีตาพิการหรือบอดหนึ่งข้าง
และข้างที่ไม่พิการหรือบอดสามารถมองเห็นได้ไม่น้อยกว่า ๖/๑๒ 
ให้ถือว่าผ่านการทดสอบแล้วจึงให้ทำการทดสอบตามข้อ ๘ ต่อไป
 หากผู้เข้ารับการทดสอบมีปัญหาเกี่ยวกับสายตา
เช่น สายตาสั้น เป็นต้น และไม่ได้
ใส่แว่นตาหรือเลนส์สัมผัส เป็นผลให้ไม่สามารถผ่านการทดสอบให้แนะนำให้ไปพบจักษุแพทย์เพื่อ
ตรวจวัดสายตาประกอบแว่นหรือใส่เลนส์สัมผัสแล้วให้กลับมาทดสอบแก้ตัวใหม่
 บุคคลที่มีสายตาพิการหรือตาบอดหนึ่งข้าง
ต้องมีใบรับรองแพทย์จากจักษุแพทย์ เพื่อ
ยืนยันว่าสายตาข้างที่ไม่พิการหรือบอด มีความกว้างของลานสายตาอย่างน้อย
๑๒๐ องศา ในแนวนอน 
และอย่างน้อย ๒๐ องศาในแนวตั้งโดยใช้วัตถุในการทดสอบสีขาว
ขนาด ๓ มิลลิเมตร ที่ระยะห่าง ๐.๓๓ 
เมตร มาแสดงยืนยันและประกอบคำขอรับใบอนุญาตขับรถด้วย
 (๓) กรณีคนพิการที่แขน ขา หรือลำตัว
  ให้นายทะเบียนพิจารณาสภาพร่างกายและทำการทดสอบความสามารถของร่างกาย
ในการควบคุมบังคับรถก่อน
หากเห็นว่าสามารถควบคุมบังคับรถได้อย่างปลอดภัย ให้ทำการทดสอบตาม
ข้อ ๘ ต่อไป
 ข้อ ๘
หลักเกณฑ์ วิธีการ และการวินิจฉัยผลการทดสอบ หรือยกเว้นการทดสอบสายตา 
ทดสอบข้อเขียน และทดสอบขับรถ ให้เป็นไปตามระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการดำเนินการ
เกี่ยวกับใบอนุญาตขับรถตามพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๓๖
 การทดสอบในกรณีของคนหูหนวกหรือหูตึงจนไม่สามารถสื่อสารทางวาจาและอ่านหรือ
เขียนหนังสือไม่ได้
ให้ผู้เข้ารับการทดสอบจัดหาล่ามภาษามือเพื่อช่วยให้สามารถดำเนินการทดสอบได้ และ
ในการทดสอบข้อเขียนให้ล่ามแปลข้อสอบ
แล้วให้ผู้ทดสอบตอบโดยการทำเครื่องหมายที่คำตอบด้วย
ตนเองและให้ผู้ทำการทดสอบบันทึกในกระดาษคำตอบว่า
"สอบโดยใช้ล่ามภาษามือ" พร้อมทั้งลงนาม
กำกับไว้เป็นหลักฐาน
 ข้อ ๙
การอนุญาตและข้อจำกัดการใช้ใบอนุญาต
 (๑) ชนิดใบอนุญาตที่ออหรือต่ออายุ
  (ก) คนหูหนวกหรือหูตึง
ให้นายทะเบียนพิจารณาออกใบอนุญาตขับรถชนิดชั่วคราว 
ชนิดหนึ่งปี หรือชนิดตลอดชีพได้
  (ข) คนตาพิการหรือตาบอดหนึ่งข้าง
ให้นายทะเบียนพิจารณาออกใบอนุญาต
ขับรถชนิดชั่วคราว หรือชนิดหนึ่งปี หรือตลอดชีพได้ แต่ในกรณีการขอรับใบอนุญาตขับรถทุกครั้ง
ต้องนำใบรับรองของจักษุแพทย์ที่ระบุผลการวินิจฉัยถึงสาเหตุและสภาพของตาข้างที่พิการหรือบอด
พร้อมทั้งยืนยันว่าตาข้างที่ไม่พิการหรือบอดนั้นมีความกว้างของลานสายตาอย่างน้อย
๑๒๐ องศา ใน
แนวนอน และอย่างน้อย ๓๐ องศา ในแนวตั้ง และตาข้างที่ไม่พิการ
หรือบอดมีลักษณะที่ไม่น่าจะเสื่อม
สมรรถภาพในการมองเห็นลงอีกต่อไป
เพื่อแสดงยืนยันและแนบประกอบคำขอรับใบอนุญาตขับรถด้วย
 การขอเปลี่ยนประเภทใบอนุญาตขับรถจากชนิดชั่วคราวเป็นชนิดหนึ่งปี
หรือจากชนิดหนึ่ง
เป็นชนิดตลอดชีพ หรือการต่อใบอนุญาตขับรถทุกครั้ง
ให้ทำการทดสอบความสามารถในการมองเห็น
ของตาข้างที่ไม่พิการหรือบอด ตามหลักเกณฑ์และวิธีการในข้อ ๗
(๒) ด้วย หากสามารถผ่านการทดสอบ
จึงจะดำเนินการออกหรือต่ออายุใบอนุญาตขับรถให้ได้
  (ค) คนพิการที่แขน ขา หรือลำตัว
หากการพิการแบบคงที่ให้พิจารณาออกใบอนุญาต
ขับรถชนิดชั่วคราว ชนิดหนึ่งปี หรือชนิดตลอดชีพได้
แต่ในการขอเปลี่ยนประเภทใบอนุญาตขับรถจาก
ชนิดชั่วคราวเป็นชนิดหนึ่งปี
หรือชนิดหนึ่งปีเป็นชนิดตลอดชีพ หรือการต่อใบอนุญาตขับรถให้ทำการ
ตรวจสอบคุณสมบัติและลักษณะต้องห้าม
และทดสอบความสามารถของร่างกายในการควบคุมบังคับรถ
ว่าสามารถขับรถได้อย่างปลอดภัยหรือไม่และทดสอบขับรถก่อนออกหรือต่ออายุใบอนุญาตให้ทุกครั้ง
พร้อมทั้งต้องนำใบรับรองแพทย์ที่บุผลการวินิจฉัยว่าสภาพร่างกายไม่เป็นอุปสรรคต่อการขับรถ
มาแสดงยืนยันและแนบประกอบการขอรับใบอนุญาตขับรถด้วย
 (๒) ข้อจำกัดการใช้ใบอนุญาต
  (ก)
คนพิการทุกลักษณะซึ่งได้รับใบอนุญาตขับรถตามข้อ ๙ (๑) ต้องติด
เครื่องหมายตราสัญลักษณ์สำหรับคนพิการที่ตัวรถที่ขับด้วย
 แบบ
ขนาด และตำแหน่งที่ติดเครื่องหมายตราสัญลักษณ์สำหรับคนพิการ ให้
เป็นไปตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกกำหนดแนบท้ายระเบียบนี้
  (ข) คนหูหนวกหรือหูตึง
หรือบุคคลตาพิการหรือตาบอดหนึ่งข้างต้องขับรถคัน
ที่มีกระจกมองข้างทั้งที่ด้านซ้ายและด้านขวาของตัวรถเพื่อช่วยในการมองสภาพการจราจรด้านท้ายและ
ด้านข้างนอกจากกระจกมองหลังภายในตัวรถด้วย
  (ค) คนตาพิการหรือตาบอดหนึ่งข้าง
ที่มีปัญหาการมองเห็นและจำเป็นต้องใส่
แว่นตาหรือเลนส์สัมผัสขณะเข้ารับการทดสอบการมองเห็นตามข้อ ๗
(๒) จึงสามารถผ่านการทดสอบ 
ให้กำหนดข้อจำกัดการใช้ใบอนุญาตขับรถด้วยว่า
ต้องใส่แว่นตาหรือเลนส์สัมผัสขณะขับรถ
  (ง)
ในกรณีที่ผู้ขอรับใบอนุญาตขับรถได้ดัดแปลงรถที่ใช้ให้มีความเหมาะสมกับ
สภาพร่างกายของตนเอง
รถนั้นต้องเป็นรถที่ได้จดทะเบียนและผ่านการตรวจสภาพจากนายทะเบียน
ตามกฎหมายแล้วจึงอนุญาตให้ยื่นคำขอได้
และให้มีข้อจำกัดการใช้ใบอนุญาต คือ ต้องขับเฉพาะรถ
บางลักษณะเท่านั้น เช่น ขับเฉพาะรถเกียร์อัตโนมัติ
หรือพวงมาลัยพาวเวอร์ เป็นต้น ก็ให้กำหนดข้อจำกัด
การใช้ใบอนุญาตไว้ด้วย
 ให้นายทะเบียนบันทึกลักษณะความพิการของผู้ขอและข้อจำกัดการใช้ใบอนุญาตขับรถ
ไว้ด้วยโดยให้บันทึกไว้ด้านหลังต้นขั้วใบอนุญาตขับรถ
ส่วนในใบอนุญาตขับรถให้บันทึกเฉพาะข้อจำกัด
ในการใช้ใบอนุญาตขับรถ
โดยด้านหน้าใบอนุญาตขับรถให้ทำเครื่องหมายดอกจัน (*) ต่อจากชนิดใบ
อนุญาตขับรถ เช่น รถยนต์ส่วนบุคคลชั่วคราว*
รถยนต์ส่วนบุคคลหนึ่งปี * เป็นต้น และบันทึก
ข้อจำกัดการใช้ที่ด้านหลังใบอนุญาตขับรถ เช่น
*ให้ใช้ได้เฉพาะระเกียร์อัตโนมัติ* ให้ใช้ได้เฉพาะ
รถคันที่ดัดแปลงสภาพหมายเลขทะเบียน พร-๑๐๖๙ กรุงเทพมหานคร
เป็นต้น
 ข้อ ๑๐
การอบรมหรือแนะนำความรู้เกี่ยวกับการขับรถ
 คนพิการซึ่งได้รับใบอนุญาตขับรถครั้งแรก
ต้องเข้ารับการอบรมหรือคำแนะนำจาก
นายทะเบียนหรือเจ้าหน้าที่ของกรมการขนส่งทางบก
เกี่ยวกับหลักการหรือข้อควรปฏิบัติในการ
ขับรถอย่างปลอดภัย
หรือข้อแนะนำเกี่ยวกับการใช้หรือติดตั้งอุปกรณ์เพิ่มเติมเพื่อความปลอดภัย 
เป็นต้น ทั้งนี้ เพื่อให้การขับรถมีความปลอดภัยทั้งต่อตนเอง
และผู้ใช้รถใช้ถนนร่วมกัน ก่อนรับ
ใบอนุญาตขับรถ
 ข้อ ๑๑
ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ) กรมการขนส่งทางบก รักษาการตาม
ระเบียบนี้

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๒๖ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๑
  พงศกร เลาหวิเชียร
 
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก

[รก.๒๕๔๒/๒๑ง/๙๘/๑๖ มีนาคม ๒๕๔๒]

 อาภรณ์/พิมพ์
 ๒๔/๑๒/๔๔