ประกาศกระทรวงมหาดไทย
เรื่อง
หลักเกณฑ์การประเมินค่ารายปีทรัพย์สินของรัฐวิสาหกิจ[๑]
 

โดยที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติเมื่อวันที่
๘ มีนาคม ๒๕๕๙ เห็นชอบหลักเกณฑ์การประเมินค่ารายปีภาษีโรงเรือนและที่ดินของรัฐวิสาหกิจ
ดังนั้น
เพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗
และมาตรา ๘ แห่งพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน พุทธศักราช ๒๔๗๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติภาษีโรงเรือนและที่ดิน (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๓๔ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยจึงออกประกาศไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ในประกาศนี้
ทรัพย์สิน
หมายความว่า โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นกับที่ดินซึ่งใช้ต่อเนื่องกับโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างอย่างอื่นนั้น
ส่วนควบ
หมายความว่า เครื่องจักรที่ติดตั้งอยู่ในโรงเรือน และมีลักษณะเป็นเครื่องจักรกลไก เครื่องกระทำ
หรือเครื่องกำเนิดสินค้า เพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรม

ข้อ ๒ การประเมินค่ารายปีทรัพย์สินของรัฐวิสาหกิจมีหลักเกณฑ์
ดังนี้
(๑)
กรณีรัฐวิสาหกิจเป็นเจ้าของทรัพย์สิน
(ก) หากใช้ทรัพย์สินนั้นเพื่อดำเนินกิจการเอง
ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นโดยวิธีเทียบเคียงบัญชีค่าเช่ามาตรฐานกลางเฉลี่ยต่อตารางเมตรต่อเดือน
(ข) หากนำทรัพย์สินไปให้เช่าหรือนำไปหาผลประโยชน์อื่นนอกเหนือจากการให้เช่าให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นจากค่าเช่าตามสัญญาเช่า
หรือผลตอบแทนจากการนำทรัพย์สินไปหาผลประโยชน์อื่น
โดยต้องมีเอกสารหลักฐานประกอบเพื่อแสดงจำนวนเงินค่าเช่าหรือผลตอบแทนที่ได้รับจากการนำทรัพย์สินไปหาผลประโยชน์อื่น
(ค) หากใช้ทรัพย์สินเพื่อดำเนินกิจการเองส่วนหนึ่ง
และอีกส่วนหนึ่งนำไปให้เช่าหรือนำไปหาผลประโยชน์อื่นนอกเหนือจากการให้เช่า
ให้ประเมินค่ารายปีทรัพย์สินดังนี้
๑) ในส่วนที่ดำเนินกิจการเองตาม
(ก) และ
๒) ประเมินค่ารายปีทรัพย์สินในส่วนที่นำไปใช้หาผลประโยชน์ตาม
(ข)
(๒)
กรณีรัฐวิสาหกิจเป็นเจ้าของที่ดิน โดยได้นำที่ดินให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่าเพื่อปลูกสร้างโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้าง
(ก) หากนำที่ดินไปให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่า
โดยผู้เช่านั้นได้ใช้โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นเพื่อดำเนินกิจการเอง
ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากผู้เช่าซึ่งเป็นเจ้าของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้าง
โดยวิธีเทียบเคียงบัญชีค่าเช่ามาตรฐานกลางเฉลี่ยต่อตารางเมตรต่อเดือน
(ข) หากนำที่ดินไปให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่า
โดยผู้เช่ามีข้อตกลงให้ผู้เช่าที่ดินโอนกรรมสิทธิ์ในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างให้กับรัฐวิสาหกิจเจ้าของที่ดินเมื่อก่อสร้างแล้วเสร็จ
โดยผู้เช่าที่ดินได้ใช้ประโยชน์ในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้น
ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากเจ้าของที่ดินในฐานะเจ้าของทรัพย์สินนั้น ดังนี้
๑) กรณีที่มีค่าเช่าให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สิน
โดยใช้ค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกัน
๒)
กรณีที่ไม่มีค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกัน
หรือมีค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกัน
แต่ค่าเช่าหรือผลตอบแทนตามที่ได้มีข้อตกลงร่วมกันนั้นมิใช่จำนวนเงินอันสมควรที่จะให้เช่าได้
ให้ประเมินค่ารายปีโดยนำค่าเช่าที่ดินหรือค่าก่อสร้างของโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างรวมถึงผลตอบแทนอื่นมาใช้ในการเทียบเคียง
เพื่อประเมินค่ารายปีของทรัพย์สิน ทั้งนี้
ค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นจะต้องไม่ต่ำกว่าค่าเช่ามาตรฐานกลางเฉลี่ยต่อตารางเมตรต่อเดือน
(ค) หากนำที่ดินไปให้หน่วยงานของรัฐและบุคคลอื่นเช่า
โดยผู้เช่ามีข้อตกลงให้ผู้เช่าที่ดินโอนกรรมสิทธิ์ในโรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างให้แก่รัฐวิสาหกิจเจ้าของที่ดิน
เมื่อครบกำหนดตามข้อตกลงร่วมกัน ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินดังนี้
๑) กรณียังไม่โอนกรรมสิทธิ์ตามข้อตกลงร่วมกัน
โดยผู้เช่าที่ดินใช้โรงเรือนหรือสิ่งปลูกสร้างนั้นเพื่อดำเนินกิจการเอง
ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากผู้เช่าที่ดินตาม (๑) (ก) หรือหากนำทรัพย์สินไปให้เช่าหรือนำไปหาผลประโยชน์อื่นนอกเหนือจากการให้เช่า
ให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินตาม (๑) (ข)
๒)
กรณีโอนกรรมสิทธิ์ให้แก่เจ้าของที่ดินแล้วตามข้อตกลงร่วมกันให้ประเมินค่ารายปีของทรัพย์สินจากเจ้าของที่ดินในฐานะเจ้าของทรัพย์สินนั้นตามข้อเท็จจริงของการนำทรัพย์สินนั้นไปใช้หาผลประโยชน์ตามแนวทางข้างต้น

ข้อ ๓ การประเมินโรงเรือนที่ติดตั้งส่วนควบที่สำคัญมีลักษณะเป็นเครื่องจักรกลไก
เครื่องกระทำ หรือเครื่องกำเนิดสินค้าเพื่อใช้ดำเนินการอุตสาหกรรมบางอย่าง
เช่น โรงสี โรงเลื่อย ฯลฯ ตามมาตรา ๑๓ มีหลักเกณฑ์ ดังนี้
(๑)
ให้ประเมินหาค่ารายปีของโรงเรือนและค่ารายปีของส่วนควบ
(๒) แนวทางการประเมินหาค่ารายปีของส่วนควบ
(ก)
กรณีที่อาจหาค่าเช่าของเครื่องจักรอันเป็นส่วนควบที่สำคัญของโรงเรือนหรือเทียบเคียงเพื่อหาค่าเช่าอันสมควรได้
ให้ถือค่าเช่านั้นเป็นค่ารายปีของส่วนควบ
(ข)
กรณีที่ไม่อาจหาค่าเช่าของเครื่องจักรอันเป็นส่วนควบที่สำคัญของโรงเรือนหรือเทียบเคียงเพื่อหาค่าเช่าอันสมควรได้
ให้ใช้ราคามูลค่าเครื่องจักรมาคำนวณหาค่ารายปี ทั้งนี้
ราคามูลค่าเครื่องจักรให้ถือตามหลักฐานการซื้อขายเครื่องจักรหรือใบสำคัญการรับเงิน
หรือมูลค่าทางบัญชีของเครื่องจักร ในขณะที่ได้มาตามหลักฐานหรือเอกสารของส่วนราชการ
โดยมีวิธีการคำนวณหาค่ารายปีของส่วนควบดังนี้
๑) ให้นำมูลค่าเครื่องจักรมาหักค่าเสื่อมราคา
โดยให้เริ่มหักค่าเสื่อมราคา ในปีที่สองของการติดตั้งเครื่องจักรในอัตราร้อยละสิบ
และให้หักค่าเสื่อมราคาเพิ่มขึ้นร้อยละสิบต่อปีของมูลค่าเครื่องจักร ทั้งนี้ ต้องไม่เกินร้อยละเจ็ดสิบของมูลค่าเครื่องจักร
๒) นำมูลค่าเครื่องจักรที่หักค่าเสื่อมราคาแล้วมาคำนวณหาผลตอบแทนของเครื่องจักร
โดยให้ใช้อัตราดอกเบี้ยเงินฝากประจำสิบสองเดือนของธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นอัตราเฉลี่ยของปีก่อนหน้าการประเมินค่ารายปีภาษีโรงเรือนและที่ดินปีภาษีปัจจุบันเป็นเกณฑ์คำนวณผลตอบแทนของเครื่องจักรเพื่อกำหนดเป็นค่ารายปีของส่วนควบ
(๓) ให้นำค่ารายปีของโรงเรือนมารวมกับค่ารายปีของส่วนควบเพื่อใช้เป็นฐานในการคำนวณการลดค่ารายปีของโรงเรือนที่มีเครื่องจักรเป็นส่วนควบที่สำคัญลงเหลือหนึ่งในสามของค่ารายปีของทรัพย์สินนั้นตามมาตรา
๑๓

ทั้งนี้ ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป


ประกาศ
ณ วันที่ ๑๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๖๑
พลเอก
อนุพงษ์ เผ่าจินดา
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย


พัชรภรณ์/จัดทำ
๒๕ มีนาคม ๒๕๖๒

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๕/ตอนพิเศษ ๓๒๕ ง/หน้า ๙/๑๙ ธันวาคม ๒๕๖๑