พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ
เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๓๔
 

ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.
ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๓ กรกฎาคม
พ.ศ. ๒๕๓๔
เป็นปีที่ ๔๖
ในรัชกาลปัจจุบัน

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า

โดยที่เป็นการสมควรให้มีกฎหมายว่าด้วยเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์

จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำและยินยอมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
ดังต่อไปนี้

มาตรา
๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า
พระราชบัญญัติเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ พ.ศ.
๒๕๓๔

มาตรา
๒[๑]
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

มาตรา
๓
ให้มีเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์

มาตรา
๔ พระมหากษัตริย์ทรงเป็นประธานของเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
และทรงไว้ซึ่งพระราชอำนาจที่จะพระราชทานและเรียกคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้

มาตรา
๕ เครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้
สำหรับพระราชทานแก่ผู้กระทำความดีความชอบอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศ ศาสนา
และประชาชน ตามที่ทรงพระราชดำริเห็นสมควร
การขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้
ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดโดยพระราชกฤษฎีกา

มาตรา
๖ เครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ แบ่งเป็น
๗ ชั้น มีนามดังต่อไปนี้
ชั้นที่ ๑ ปฐมดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
ป.ภ.
ชั้นที่ ๒ ทุติยดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
ท.ภ.
ชั้นที่ ๓
ตติยดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
ต.ภ.
ชั้นที่ ๔
จตุตถดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
จ.ภ.
ชั้นที่ ๕
เบญจมดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
บ.ภ.
ชั้นที่ ๖
เหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
ร.ท.ภ.
ชั้นที่ ๗
เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ อักษรย่อ
ร.ง.ภ.

มาตรา
๗
เครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้มีลักษณะดังต่อไปนี้ คือ

ชั้นที่ ๑ ปฐมดิเรกคุณาภรณ์
 

ดวงตราด้านหน้ามีรูปครุฑพ่าห์สีทองอยู่ในวงกลม
พื้นลงยาสีแดง ขอบเป็นสร่งเงิน
รอบนอกมีกระจังเงินแปดทิศและมีเปลวรัศมีทองแทรกตามระหว่าง
เบื้องบนมีพระมหามงกุฎทองมีรัศมี ห้อยกับสายสะพายขนาดกว้าง ๑๐ เซนติเมตร สีเขียว
ริมสีแดงชาด มีริ้วสีขาวและสีเหลืองขนาดเล็กควบคั่นทั้งสองข้าง
ด้านหลังเป็นดุมสีทองมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ลงยาสีขาว
สะพายบ่าขวาเฉียงลงทางซ้าย กับมีดาราอย่างดวงตรา
แต่เบื้องบนมีพระมหามงกุฎและอุณาโลมสีทอง ขอบเป็นสร่งทอง รอบนอกมีกระจังเงินแปดทิศ
มีรัศมีทองแทรกตามระหว่างประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
ด้านหลังเป็นดุมสีทองอย่างดวงตรา
สำหรับพระราชทานสตรี
ดวงตรา ดาราและสายสะพายมีขนาดย่อมกว่า

ชั้นที่ ๒
ทุติยดิเรกคุณาภรณ์
 

ดวงตราด้านหน้ามีรูปครุฑพ่าห์สีทองอยู่ในวงกลม
พื้นลงยาสีแดง ขอบเป็นสร่งเงิน
รอบนอกมีกระจังเงินแปดทิศและมีเปลวรัศมีทองแทรกตามระหว่าง ด้านหลังเป็นดุมสีทอง
มีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ลงยาสีขาว เบื้องบนมีพระมหามงกุฎทองมีรัศมี
ห้อยกับแพรแถบขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตร สีเขียว ริมสีแดงชาด มีริ้วสีขาวและสีเหลืองขนาดเล็กควบคั่นทั้งสองข้าง
ใช้สวมคอ กับมีดาราอย่างดวงตรา แต่เบื้องบนมีพระมหามงกุฎและอุณาโลมสีทอง
ขอบเป็นสร่งเงิน รอบนอกมีกระจังเงินแปดทิศ มีรัศมีทองแทรกตามระหว่าง
ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย ด้านหลังเป็นดุมสีทองอย่างดวงตรา
สำหรับพระราชทานสตรี
ดวงตรา ดารา มีขนาดย่อมกว่า และดวงตราห้อยกับแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ
ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย

ชั้นที่ ๓
ตติยดิเรกคุณาภรณ์
 

ดวงตราอย่างทุติยดิเรกคุณาภรณ์
ห้อยกับแพรแถบขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตร ใช้สวมคอ
สำหรับพระราชทานสตรี
ดวงตรามีขนาดย่อมกว่า และห้อยกับแพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย

ชั้นที่ ๔
จตุตถดิเรกคุณาภรณ์
 

ดวงตราอย่างตติยดิเรกคุณาภรณ์
แต่ย่อมกว่า ห้อยกับแพรแถบขนาดกว้าง ๓ เซนติเมตร มีดอกไม้จีบติดบนแพรแถบ
ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
สำหรับพระราชทานสตรี
แพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย

ชั้นที่ ๕
เบญจมดิเรกคุณาภรณ์
 

ดวงตราอย่างจตุตถดิเรกคุณาภรณ์
ห้อยกับแพรแถบขนาดกว้าง ๓ เซนติเมตร แต่ไม่มีดอกไม้จีบติดบนแพรแถบ
ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
สำหรับพระราชทานสตรี
แพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย

ชั้นที่ ๖
เหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์
 

เหรียญรูปกลมสีทอง
ด้านหน้ามีรูปครุฑพ่าห์อยู่ตรงกลาง ล้อมรอบด้วยกระจังกลีบบัวแปดกลีบ
เบื้องบนมีพระมหามงกุฎมีรัศมีและอุณาโลม ห้อยกับแพรแถบขนาดกว้าง ๓ เซนติเมตร
สีเขียว ริมสีแดงชาด มีริ้วสีขาวและสีเหลืองขนาดเล็กควบคั่นทั้งสองข้าง
ด้านหลังมีอักษรพระปรมาภิไธยย่อ ภ.ป.ร. ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
สำหรับพระราชทานสตรี
แพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย

ชั้นที่ ๗
เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์
 

เหรียญรูปกลมสีเงิน
มีลักษณะและห้อยกับแพรแถบอย่างเดียวกับเหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์
ประดับที่อกเสื้อเบื้องซ้าย
สำหรับพระราชทานสตรี
แพรแถบผูกเป็นรูปแมลงปอ ประดับเสื้อที่หน้าบ่าซ้าย

มาตรา
๘
ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้
จะได้ประกาศนามในราชกิจจานุเบกษา สำหรับผู้ซึ่งได้รับพระราชทานตั้งแต่ชั้นที่ ๕
ขึ้นไป ให้มีประกาศนียบัตรทรงลงพระปรมาภิไธยและประทับพระราชลัญฉกร

มาตรา
๙
เมื่อผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้
ได้รับพระราชทานชั้นสูงขึ้น
ผู้รับพระราชทานต้องส่งคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นรอง
หรือในกรณีที่ทรงเรียกเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้คืนตามความในมาตรา ๔ ถ้าผู้รับพระราชทานส่งคืนไม่ได้ด้วยประการใด
ๆ ผู้รับพระราชทานจะต้องใช้ราคาเครื่องราชอิสริยาภรณ์นี้ตามที่ทางราชการกำหนด

มาตรา
๑๐
ให้นายกรัฐมนตรีรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้


ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
อานันท์ ปันยารชุน
นายกรัฐมนตรี
หมายเหตุ
:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ
โดยที่ปรากฏว่าได้มีบุคคลซึ่งกระทำความดีความชอบอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศ ศาสนา
และประชาชนมากขึ้นเป็นลำดับ
เท่าที่ปฏิบัติมาแล้วรัฐบาลได้ตอบสนองคุณงามความดีด้วยการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์สองตระกูล
คือ เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก
และเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทยให้เป็นบำเหน็จ
แต่เพื่อให้เกิดความเหมาะสมยิ่งขึ้นจึงเห็นสมควรสร้างเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลใหม่ขึ้นโดยเฉพาะ
สำหรับพระราชทานเป็นบำเหน็จความดีความชอบแก่บุคคลผู้ทำประโยชน์ดังกล่าวนั้น จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้




























กุมภาพันธ์ ๒๕๕๔

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๐๘/ตอนที่ ๑๒๗/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๒๒ กรกฎาคม ๒๕๓๔