ประกาศกระทรวงพาณิชย์
ประกาศกระทรวงพาณิชย์
เรื่อง หลักเกณฑ์และวิธีการการจัดให้มีการตรวจสอบมาตรฐาน
สินค้าและการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทย
พ.ศ. ๒๕๔๕
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๔ (๕) และมาตรา ๑๗
แห่งพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าขาออก พ.ศ. ๒๕๐๓ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าขาออก
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒
อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๕ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐
ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์โดยคำแนะนำของคณะกรรมการมาตรฐานสินค้าจึงออกประกาศไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยจัดให้มีการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าตามหลักเกณฑ์และวิธีการดังต่อไปนี้
(๑) การจัดให้มีการตรวจสอบแต่ละวันให้กระทำได้ในระหว่างเวลา ๐๘.๐๐ นาฬิกา
ถึงเวลา ๒๒.๓๐ นาฬิกา
การจัดให้มีการตรวจสอบนอกเวลาดังกล่าวจะกระทำได้ต่อเมื่อได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากสำนักงานมาตรฐานสินค้าหรือสำนักงานสาขา
ในกรณีที่มีความจำเป็นเร่งด่วนเพื่อส่งมอบสินค้าให้ทันกำหนด โดยมีเหตุขัดข้องไม่สามารถขออนุญาตเป็นหนังสือจากสำนักงานมาตรฐานสินค้าหรือสำนักงานสาขาตามที่ระบุไว้ในวรรคหนึ่ง
ผู้จัดให้มีการตรวจสอบสามารถจัดให้มีการตรวจสอบนอกเวลาที่กำหนดได้
โดยผู้จัดให้มีการตรวจสอบต้องมีหนังสือชี้แจงเหตุผลความจำเป็นดังกล่าวให้สำนักงานมาตรฐานสินค้าทราบ
ภายในกำหนด ๕ วันนับแต่วันที่มีการตรวจสอบนั้น
(๒)
สถานที่จัดให้มีการตรวจสอบต้องอยู่ในท้องที่หรือเขตที่สำนักงานมาตรฐานสินค้าได้ประกาศกำหนดให้เป็นท้องที่หรือเขตที่จะจัดให้มีการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าได้
(๓) สถานที่จัดให้มีการตรวจสอบต้องมีแสงสว่างพอเพียงที่จะทำการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าได้
(๔)
ผู้จัดให้มีการตรวจสอบจะต้องระบุหรือกำหนดกองสินค้าหรือถังไซโลที่บรรจุสินค้าที่จะจัดให้มีการตรวจสอบไว้อย่างชัดเจน
พร้อมทั้งจัดให้มีการแสดงเครื่องหมายเพื่อให้เห็นว่าสินค้าที่จะจัดให้มีการตรวจสอบนั้นเป็นสินค้าที่ทำหรือมีไว้เพื่อจำหน่ายในทางการค้าขาออก ทั้งนี้
ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่รัฐมนตรีกำหนด

ข้อ ๒
ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าดำเนินการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าข้าวหอมมะลิไทยแยกเป็น
๒ ขั้นตอนคือ
การตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยและการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยและให้ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และวิธีการดังต่อไปนี้
๒.๑ การตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อย
๒.๑.๑ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า
ดำเนินการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยโดยวิธีการอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้
(๑) ในกรณีสินค้าบรรจุกระสอบ
ตั้งกองไว้เรียบร้อยแล้วให้ชักตัวอย่างโดยวิธีสุ่มจากกระสอบไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕
ของจำนวนกระสอบทั้งหมด
(๒) ในกรณีไม่อาจชักตัวอย่างโดยวิธีการตาม (๑)
ได้เนื่องจากวัสดุที่ใช้ในการบรรจุหุ้มห่อเป็นกระสอบที่ทอด้วยเส้นใยสังเคราะห์หรือถุงพลาสติก
หรืออย่างอื่นที่ผู้ซื้อได้ทำความตกลงกับผู้ทำการค้าขาออกไว้
ให้ชักตัวอย่างจากกระสอบหรือภาชนะบรรจุที่สุ่มมาจากกองสินค้าไม่น้อยกว่าร้อยละ ๐.๕
ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุทั้งหมดด้วยวิธีการเปิดปากกระสอบหรือภาชนะบรรจุสินค้า
(๓) ในกรณีสินค้าเก็บในถังไซโล
ให้ชักตัวอย่างโดยวิธีลำเลียงสินค้าออกมาไม่น้อยกว่าร้อยละ ๒
ของปริมาณสินค้าทั้งหมดในถังไซโลและสุ่มชักตัวอย่างทุกระยะ ๑ เมตริกตัน
(๔)
ในกรณีสินค้ากำลังลำเลียงเข้าเก็บในคลังสินค้าหรือที่เก็บสินค้าหรือถังไซโล
ให้สุ่มชักตัวอย่างสินค้าจากรถบรรทุกทุกคันรถหรือทุก ๆ
หน่วยที่มีปริมาณใกล้เคียงกับ ๑ คันรถ
(๕) ในกรณีสินค้าลำเลียงเพื่อบรรจุในภาชนะบรรจุขนาดใหญ่ (Jumbo Bag)
ให้สุ่มชักตัวอย่างสินค้าเป็นระยะ ๆ อย่างสม่ำเสมอไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕
ของจำนวนภาชนะบรรจุทั้งหมด
๒.๑.๒
ในกรณีผู้จัดให้มีการตรวจสอบประสงค์จะจัดให้มีการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยในลักษณะตรวจปล่อยขณะทำการบรรจุ
(Supervised Packing) ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าดำเนินการตรวจสอบตามหลักเกณฑ์และวิธีการดังต่อไปนี้
(๑) ก่อนเริ่มดำเนินการตรวจปล่อยขณะทำการบรรจุให้ดำเนินการตาม ๒.๒.๒
(๒) ชักตัวอย่างสินค้าเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
เพื่อตรวจสอบคุณภาพสินค้าทางกายภาพ พร้อมทั้งให้ตรวจสอบภาชนะที่ใช้บรรจุหุ้มห่อไปพร้อมกันด้วย
(๓) ในระหว่างการตรวจปล่อยขณะทำการบรรจุทุกระยะไม่เกิน ๒๐๐ เมตริกตัน
ให้ทำการตรวจสอบความชื้น ปริมาณ (ความบริสุทธิ์) ข้าวหอมมะลิไทย ขนาดเมล็ด
ส่วนผสมข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้
และให้ใช้วิธีการตรวจสอบเบื้องต้นตามคำแนะนำในภาคผนวก ง. ประกอบด้วย
(๔) ตรวจสอบน้ำหนักสินค้าเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
เว้นแต่ในกรณีที่มีการบรรจุโดยใช้เครื่องชั่งอัตโนมัติ
ให้สุ่มชั่งไม่น้อยกว่าร้อยละ ๑
ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
๒.๑.๓ ให้นำตัวอย่างสินค้าที่ชักไว้ตาม ๒.๑.๑ หรือ ๒.๑.๒
แล้วแต่กรณีมาคลุกเคล้ากันให้เป็นตัวอย่างเดียว
ทอนและแบ่งตัวอย่างส่วนที่เหลือออกเป็น ๖ ส่วน แต่ละส่วนมีน้ำหนักไม่น้อยกว่า ๐.๕
กิโลกรัม
นำตัวอย่างแต่ละส่วนบรรจุลงในถุงหรือภาชนะที่ป้องกันการเปลี่ยนแปลงสภาพของตัวอย่างได้
ผนึกสลากแสดงวันเดือนปีและปริมาณสินค้าในกองหรือถังไซโลที่ชักตัวอย่าง
แล้วให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าและผู้แทนผู้จัดให้มีการตรวจสอบที่อยู่ในขณะชักตัวอย่างลงลายมือชื่อกำกับไว้
ทำตราประทับปากถุงหรือภาชนะ และให้ผู้ที่เกี่ยวข้องดังกล่าวข้างต้นลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่รอยผนึกสลากปากถุงหรือภาชนะอีกครั้งหนึ่ง
แล้วส่งมอบตัวอย่างดังกล่าวให้ผู้มีหน้าที่รับมอบตามที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวง
และให้ถือผลวิเคราะห์ตัวอย่างขั้นก่อนตรวจปล่อยนี้เป็นเกณฑ์ในการออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าที่ต้องแสดงต่อเจ้าพนักงานศุลกากร
ในกรณีที่สำนักงานมาตรฐานสินค้าเป็นผู้ดำเนินการตรวจสอบให้จัดทำตัวอย่างตามวรรคหนึ่งเพียง
๔ ส่วน ส่งมอบตัวอย่างดังกล่าวให้แก่ผู้ทำการค้าขาออก ๑ ส่วน
และนำกลับสำนักงานมาตรฐานสินค้า ๓ ส่วน
๒.๑.๔ ให้ประทับ ปิด หรือผูกติด ตรา แผ่นป้าย
หรือสลากแสดงวันเดือนปีและปริมาณสินค้ากองหรือถังไซโลที่ชักตัวอย่าง
แล้วทำตราประทับสินค้ากองหรือถังไซโลที่ได้ชักตัวอย่างไว้แล้วนั้นในลักษณะที่สามารถใช้เป็นหลักฐานในการรักษาสินค้านั้นมิให้ถูกเพิ่มเติมสับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงได้
๒.๒ การตรวจสอบขั้นตรวจปล่อย
๒.๒.๑ สินค้าที่จะตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยได้ต้องเป็นสินค้าที่ปรากฏผลการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยว่าถูกต้องตามมาตรฐานที่กระทรวงพาณิชย์กำหนด
หรือในกรณีที่มีการซื้อขายตามตัวอย่างหรือเงื่อนไขต้องปรากฏผลการตรวจสอบว่ามีคุณภาพไม่ต่ำกว่าตัวอย่างหรือเงื่อนไขที่ผู้ซื้อได้ตกลงไว้
๒.๒.๒ ก่อนเริ่มดำเนินการตรวจปล่อย ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าสุ่มชักตัวอย่างสินค้าจากกองกระสอบหรือภาชนะบรรจุหรือถังไซโลปริมาณที่พอเหมาะเพื่อตรวจสอบความชื้น
ปริมาณ (ความบริสุทธิ์) ข้าวหอมมะลิไทย ขนาดเมล็ด ส่วนผสม
ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้ ระดับการสี ตลอดจนแมลงที่ยังมีชีวิตอยู่และใช้วิธีการตรวจสอบเบื้องต้นตามคำแนะนำในภาคผนวก
ง ประกอบด้วย
ถ้าพบว่ามีคุณภาพส่วนหนึ่งส่วนใดหรือทั้งหมดไม่เป็นไปตามมาตรฐานหรือตามตัวอย่างหรือเงื่อนไขที่ผู้ซื้อตกลงไว้
ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าแจ้งให้ผู้จัดให้มีการตรวจสอบดำเนินการปรับปรุงคุณภาพสินค้าจนกว่ามีคุณภาพถูกต้อง
จึงจะดำเนินการตรวจปล่อยต่อไป
๒.๒.๓
ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้าดำเนินการชักตัวอย่างสินค้าเพื่อตรวจสอบคุณภาพสินค้าทางกายภาพ
โดยวิธีการอย่างใดอย่างหนึ่ง ดังนี้
(๑) ในกรณีสินค้าบรรจุกระสอบ ให้ชักตัวอย่างสินค้าทุกกระสอบ
(๒) ในกรณีไม่อาจชักตัวอย่างโดยวิธีดังกล่าวตาม (๑) ได้
เนื่องจากวัสดุที่ใช้ในการบรรจุหุ้มห่อเป็นกระสอบที่ทอด้วยเส้นใยสังเคราะห์หรือถุงพลาสติกหรืออย่างอื่นที่ผู้ซื้อได้ทำความตกลงกับผู้ทำการค้าขาออกไว้
ให้สุ่มทั้งกระสอบหรือภาชนะบรรจุสินค้าที่กำลังตรวจปล่อยเป็นระยะ ๆ ไม่น้อยกว่าร้อยละ
๐.๕ ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุทั้งหมด
ในแต่ละคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแล้วใช้วิธีเปิดปากกระสอบหรือภาชนะบรรจุเพื่อชักตัวอย่าง
(๓) ในกรณีสินค้าเก็บในถังไซโลหรือเก็บในภาชนะบรรจุขนาดใหญ่ (Jumbo Bag)
แล้วขนถ่ายเพื่อบรรจุกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้สุ่มชักตัวอย่างสินค้าที่กำลังลำเลียงหรือขนถ่ายเป็นระยะ
ๆ อย่างสม่ำเสมอ ไม่น้อยกว่าร้อยละ ๕
ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุทั้งหมดเว้นแต่ในกรณีที่มิได้บรรจุหุ้มห่อให้ชักตัวอย่างทุก
ๆ คันรถหรือทุกหน่วยหรือทุกระยะ ขณะลำเลียงสินค้าในปริมาณที่เท่ากับ ๑ คันรถบรรทุก
โดยให้ชักตัวอย่างคันรถละหรือหน่วยละไม่น้อยกว่า ๐.๕ กิโลกรัม
๒.๒.๔ ในระหว่างการตรวจปล่อยสินค้าทุกระยะไม่เกิน ๒๐๐ เมตริกตัน
ให้ทำการตรวจสอบ ความชื้น ปริมาณ (ความบริสุทธิ์) ข้าวหอมมะลิไทย ขนาดเมล็ด
ส่วนผสม ข้าวและสิ่งที่อาจมีปนได้ และให้ใช้วิธีการตรวจสอบเบื้องต้นตามคำแนะนำในภาคผนวก
ง. ประกอบด้วย
๒.๒.๕ ในกรณีสินค้าที่ตรวจสอบ
ส่งออกโดยบรรจุกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้า
ดำเนินการตรวจสอบกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้เป็นไปตามที่ระบุไว้ในคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าด้วย
๒.๒.๖ สำหรับสินค้าที่ได้ดำเนินการตรวจสอบในขณะทำการบรรจุ (Supervised
Packing) ตาม ๒.๑.๒
ไม่ต้องตรวจสอบและชักตัวอย่างซ้ำอีกเว้นแต่สินค้าในกองนั้นเก็บไว้นานเกินกว่า ๑๕
วัน นับแต่วันที่ได้ทำตราประทับกองสินค้าไว้ครั้งแรก
ให้ดำเนินการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยใหม่ตาม ๒.๒
๒.๒.๗ ให้ผู้มีหน้าที่ตรวจสอบมาตรฐานสินค้ารักษาตัวอย่างที่ชักไว้ขณะตรวจสอบตาม
๒.๒.๓. ในลักษณะที่สามารถป้องกันการเพิ่มเติมสับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงได้
๒.๒.๘ การตรวจสอบน้ำหนัก
ในกรณีสินค้าบรรจุกระสอบหรือภาชนะบรรจุ
ถ้าชั่งเป็นรายกระสอบหรือภาชนะบรรจุให้สุ่มชั่งไม่น้อยกว่าร้อยละ ๑
ของจำนวนกระสอบหรือภาชนะบรรจุที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
ถ้าชั่งพร้อมรถที่ใช้บรรทุกให้ชั่งสินค้าเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
ในกรณีที่เป็นสินค้าไม่บรรจุกระสอบให้ตรวจสอบน้ำหนักเต็มจำนวนที่จะพึงออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าให้
๒.๒.๙
เมื่อตรวจสอบตามคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแต่ละคำร้องขอครบถ้วนแล้ว
ให้จัดทำตัวอย่างที่ได้ชักตัวอย่างไว้ตาม ๒.๒.๓
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการและส่งมอบให้ผู้มีหน้าที่รับมอบดังระบุไว้ใน ๒.๑.๓
ในกรณีที่ผู้ทำการค้าขาออกซึ่งสินค้ามาตรฐานแจ้งความประสงค์จะขอให้ออกใบรับรองผลการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าหรือผลการวิเคราะห์ตัวอย่างเป็นตอน
ๆ
ตามปริมาณที่ตรวจสอบเสร็จตามที่แจ้งความประสงค์ไว้โดยไม่ต้องรอให้การตรวจสอบครบถ้วนตามคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้า
ให้จัดทำตัวอย่างหนึ่งตัวอย่างต่อสินค้าที่ได้ตรวจสอบแล้วเสร็จตามปริมาณที่แจ้งความประสงค์ไว้การออกใบรับรองผลการตรวจสอบมาตรฐานสินค้าหรือผลวิเคราะห์ตัวอย่างให้ถือผลเฉลี่ยของผลวิเคราะห์ตัวอย่างทั้งหมดของคำร้องขอนั้นเป็นเกณฑ์
กรณีสินค้าที่ได้ดำเนินการตรวจสอบในขณะทำการบรรจุ (Supervised Packing)
ผลวิเคราะห์ตัวอย่างตามคำร้องขอให้ออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าแต่ละคำร้องขอ
ให้อนุโลมตามผลวิเคราะห์ตัวอย่างขั้นก่อนตรวจปล่อยโดยไม่ต้องจัดทำตัวอย่างอีก
๒.๒.๑๐ ในกรณีที่ต้องบรรทุกสินค้าที่ได้รับการตรวจสอบไปขนถ่าย ณ
ท่าเรือซึ่งอยู่ห่างไกลจากสถานที่ที่จัดให้มีการตรวจสอบ ให้ทำตราประทับสินค้าที่บรรทุกอยู่ในยานพาหนะนั้นไว้ในลักษณะที่สามารถใช้เป็นหลักฐานในการป้องกันการเพิ่มเติม
สับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงไว้จนกว่าจะเริ่มขนถ่าย
๒.๒.๑๑
เมื่อสิ้นเวลาการตรวจสอบในแต่ละวันและการจัดให้มีการตรวจสอบนั้นยังไม่แล้วเสร็จ
หรือในกรณีที่การตรวจสอบแล้วเสร็จแต่ยังมีสินค้าที่ได้ชักตัวอย่างในขั้นก่อนตรวจปล่อยคงเหลืออยู่และผู้จัดให้มีการตรวจสอบประสงค์จะจัดให้มีการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยสินค้านั้นในครั้งต่อไป
ให้ทำตราประทับสินค้ากองหรือถังไซโลที่เหลืออยู่นั้นเพื่อป้องกันการเพิ่มเติมสับเปลี่ยนหรือเปลี่ยนแปลงไว้ด้วย

ข้อ ๓
ในกรณีผู้จัดให้มีการตรวจสอบ
มีความจำเป็นไม่สามารถจัดให้มีการตรวจสอบขั้นก่อนตรวจปล่อยได้
ผู้จัดให้มีการตรวจสอบสามารถจัดให้มีการตรวจสอบเฉพาะการตรวจสอบขั้นตรวจปล่อยเพียงขั้นตอนเดียวก็ได้
และให้ยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตาม ๒.๒.๑
ทั้งนี้ ให้ถือผลวิเคราะห์ตัวอย่างขั้นตรวจปล่อยตาม ๒.๒.๙
เป็นเกณฑ์ในการออกใบรับรองมาตรฐานสินค้าที่ต้องแสดงต่อเจ้าพนักงานศุลกากร

ข้อ ๔ วิธีทดสอบหาปริมาณอมิโลส
วิธีทดสอบหาปริมาณความชื้น
วิธีทดสอบหาปริมาณข้าวเจ้าอื่นที่ไม่ใช่ข้าวหอมมะลิไทยปน วิธีตรวจสอบเบื้องต้น
ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในภาคผนวก ก. หรือ ข. หรือ ค. หรือ ง.
แนบท้ายประกาศนี้

ข้อ ๕[๑] ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด
๑๕ วัน นับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๑๕
กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๕
อดิศัย โพธารามิก
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์
[เอกสารแนบท้าย]

๑. ภาคผนวก ก.
วิธีทดสอบหาปริมาณอมิโลส
๒. ภาคผนวก ข.
วิธีทดสอบหาปริมาณความชื้น
๓. ภาคผนวก ค.
วิธีทดสอบหาปริมาณข้าวเจ้าอื่นที่ไม่ใช่ข้าวหอมมะลิไทยปน
๔. ภาคผนวก ง.
วิธีตรวจสอบเบื้องต้น

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)














































อุษมล/ผู้จัดทำ
๓๐ มิถุนายน ๒๕๕๔

















































[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๙/ตอนพิเศษ ๒๑ ง/หน้า ๗/๗ มีนาคม ๒๕๔๕