ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
(ฉบับที่ ๓)
พ.ศ. ๒๕๓๙
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๓๓ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติคณะกรรมการกฤษฎีกา
พ.ศ. ๒๕๒๒
ประธานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้ปรึกษาหารือกับคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์โดยที่ประชุมใหญ่แล้ว
จึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ.๒๕๓๙

ข้อ ๒[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นวรรคสี่และวรรคห้าของข้อ ๑๑ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๙ 
เมื่อเลขาธิการมีคำสั่งให้ส่งเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์พิจารณาวินิจฉัยตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง
แล้วแต่กรณี แล้ว ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์นำเรื่องเสนอให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์พิจารณาโดยด่วนที่สุดและแจ้งให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนทราบ
และหากเห็นสมควรจะเสนอต่อเลขาธิการเพื่อพิจารณาดำเนินการตามมาตรา ๖๔ วรรคสอง
โดยแจ้งให้ผู้ร้องทุกข์ หน่วยงานที่รับผิดชอบ และบุคคลที่เกี่ยวข้อง
มาชี้แจงข้อเท็จจริงเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ด้วยก็ได้
ก่อนที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์จะพิจารณาวินิจฉัยเกี่ยวกับมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์
หากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เห็นสมควรจะขอให้พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวนเสนอความเห็นด้วยวาจาภายในเวลาที่กำหนดก็ได้

ข้อ ๔
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๑๓ ทวิ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒
ข้อ ๑๓ ทวิ
ในกรณีที่หน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ส่งบันทึกตอบภายในกำหนดเวลาตามข้อ ๑๓
วรรคหนึ่ง หรือมิได้ดำเนินการตามข้อ ๑๓ วรรคสอง ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์รายงานให้เลขาธิการทราบเพื่อมีคำสั่งให้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์พิจารณาเรียกให้หน่วยงานที่รับผิดชอบส่งผู้แทนมาชี้แจงต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ภายในเวลาที่กำหนด
ถ้าหน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ดำเนินการตามวรรคหนึ่งโดยมิได้แจ้งเหตุขัดข้องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ทราบก่อนถึงเวลาที่กำหนด
และไม่ปรากฏว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบอื่นได้ส่งบันทึกตอบหรือได้มาชี้แจงต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ในประเด็นเดียวกันนั้นแล้ว
ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เสนอเรื่องต่อเลขาธิการเพื่อขออนุมัติจัดทำบันทึกสรุปสำนวนและเสนอเรื่องให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์พิจารณามีคำสั่งแสดงว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบนั้นขาดนัดยื่นบันทึกตอบ
และในกรณีนี้ให้ถือว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบไม่ติดใจโต้แย้งข้อเท็จจริงตามที่ผู้ร้องทุกข์กล่าวอ้าง
เว้นแต่ในกรณีที่มีเหตุผลอันสมควรและได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์

ข้อ ๕ ให้ยกเลิกความในวรรคห้าของข้อ ๑๔
แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ในกรณีที่ปรากฏจากบันทึกตอบว่าหน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้โต้แย้งผู้ร้องทุกข์ในปัญหาข้อเท็จจริง
และข้อเท็จจริงที่ได้มานั้นเพียงพอที่จะจัดทำบันทึกสรุปสำนวนได้แล้ว ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เสนอเรื่องต่อเลขาธิการเพื่อสั่งดำเนินการต่อไปตามข้อ
๑๘ หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร

ข้อ ๖
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นวรรคสามของข้อ ๑๖ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๙
ในกรณีที่ผู้ร้องทุกข์มีหนังสือแจ้งว่าไม่ประสงค์จะทำบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติม
แต่ประสงค์จะให้ดำเนินการต่อไป หรือเลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เห็นว่าบันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมมิได้มีประเด็นหรือข้อเท็จจริงในสาระสำคัญที่แตกต่างไปจากคำร้องทุกข์เดิมหรือบันทึกตอบของหน่วยงานที่รับผิดชอบ
ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เสนอเรื่องต่อเลขาธิการเพื่อสั่งดำเนินการต่อไปตามข้อ
๑๘ หรือสั่งการตามที่เห็นสมควร

ข้อ ๗
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๑๖ ทวิ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ 
ข้อ ๑๖ ทวิ
ในกรณีที่เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เห็นว่าคำร้องทุกข์ใดเป็นคำร้องทุกข์ที่อาจส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ได้ตามกฎหมายและเป็นเรื่องที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์จำต้องพิจารณาวินิจฉัยโดยเร่งด่วนซึ่งหากจะดำเนินกระบวนวิธีพิจารณาในชั้นสอบสวนและสรุปสำนวนตามขั้นตอนปกติอาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ผู้ร้องทุกข์หรือประโยชน์ส่วนรวมของทางราชการ
หรือหากมีการพิจารณากำหนดมาตรการหรือวิธีการชั่วคราวเพื่อบรรเทาทุกข์ตามมาตรา ๔๕
แล้ว อาจมีผลกระทบต่อประโยชน์ส่วนรวมของทางราชการหรือระบบบริหารราชการอันเป็นบริการสาธารณะ
ในกรณีเช่นนี้ ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์รีบเสนอเรื่องต่อเลขาธิการเพื่อสั่งรับเรื่องไว้พิจารณาและส่งให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์พิจารณาวินิจฉัยโดยด่วนหรือสั่งการตามที่เห็นสมควร
เมื่อเลขาธิการมีคำสั่งตามวรรคหนึ่งแล้ว
ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ส่งสำเนาคำร้องทุกข์ไปยังหน่วยงานที่รับผิดชอบและเสนอเรื่องต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ในโอกาสแรกที่สามารถกระทำได้เพื่อให้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์พิจารณาต่อไป
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์มีมติให้ใช้อำนาจตามมาตรา
๓๗ ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์กำหนดวันพิจารณาและแจ้งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทราบโดยด่วนที่สุด
หากการพิจารณาดังกล่าวไม่สามารถเสร็จสิ้นได้ภายในวันเดียว
ให้นัดพิจารณาในวันอื่นต่อไป
ให้ถือว่าหนังสือชี้แจงข้อเท็จจริง เอกสาร หรือพยานหลักฐาน
ตลอดจนการให้ถ้อยคำด้วยวาจาของผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบ
ซึ่งได้ยื่นหรือกระทำต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ตามความในข้อนี้ เป็นบันทึกตอบ
บันทึกชี้แจงร้องทุกข์เพิ่มเติมหรือบันทึกตอบเพิ่มเติม แล้วแต่กรณี ตามระเบียบนี้
โดยเลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ไม่จำต้องดำเนินการตามข้อ ๑๓ ข้อ ๑๔
ข้อ ๑๕ ข้อ ๑๖ และข้อ ๑๘ 
ในการพิจารณาของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ตามข้อนี้
หากคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์มีมติว่าข้อเท็จจริงที่ได้จากการพิจารณามีเพียงพอที่จะทำคำวินิจฉัยได้แล้ว
ให้หัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์จะมอบหมายให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์คนใดคนหนึ่งในคณะเป็นกรรมการเจ้าของสำนวนก็ได้
โดยไม่จำต้องกำหนดวันพิจารณาครั้งแรกตามข้อ ๒๒ และให้ถือว่าวันพิจารณาตามวรรคสามเป็นวันพิจารณาครั้งแรกตามระเบียบนี้

ข้อ ๘
ให้ยกเลิกความในข้อ ๒๒ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๒๒
เมื่อได้รับเรื่องจากเลขาธิการแล้ว หัวหน้าคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
จะมอบหมายให้กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์คนใดคนหนึ่งในคณะเป็นกรรมการเจ้าของสำนวนก็ได้
และกำหนดวันประชุมวันใดวันหนึ่งเป็นวันสำหรับการพิจารณาครั้งแรกและแจ้งให้เลขาธิการทราบ
การกำหนดวันพิจารณาครั้งแรกจะต้องมีเวลาแจ้งเพื่อให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบล่วงหน้าอย่างน้อยเจ็ดวัน
เว้นแต่เป็นกรณีที่มีความจำเป็นเร่งด่วน
จะแจ้งกำหนดวันพิจารณาครั้งแรกให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบล่วงหน้าน้อยกว่าเจ็ดวันแต่ไม่น้อยกว่าสองวันก็ได้
ในกรณีที่มีเหตุผลอันสมควร
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์จะให้งดการพิจารณาครั้งแรกก็ได้

ข้อ ๙
ให้ยกเลิกความในข้อ ๒๔ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๙ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๒๔
ในวันพิจารณาครั้งแรก ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบอาจทำบันทึกสรุปความเห็นของตนยื่นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ได้
และจะมาชี้แจงด้วยวาจาด้วยก็ได้
บันทึกสรุปความเห็นของผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบจะต้องยื่นต่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ก่อนสิ้นสุดเวลาทำงานของวันก่อนวันพิจารณาครั้งแรก
ในการชี้แจงด้วยวาจา
ให้ผู้ร้องทุกข์เป็นผู้ชี้แจงก่อนและให้หน่วยงานที่รับผิดชอบชี้แจงในลำดับถัดไป
และหลังจากการชี้แจงด้วยวาจาของผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบ (ถ้ามี) แล้ว
ให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์อาจชี้แจงเพิ่มเติมได้
ในการชี้แจงด้วยวาจาของแต่ละฝ่าย กรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ พนักงานผู้รับผิดชอบสำนวน
และเลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ จะซักถามข้อเท็จจริงเพิ่มเติมจากผู้ชี้แจงในระหว่างการชี้แจงหรือภายหลังการชี้แจงก็ได้
หากการพิจารณาครั้งแรกไม่สามารถเสร็จสิ้นได้ภายในวันเดียว
ให้นัดพิจารณาในวันอื่นต่อไป

ข้อ ๑๐
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๒๘ ทวิ แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒
ข้อ ๒๘ ทวิ
ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์เห็นควรให้มีการนำสืบพยานหลักฐาน ตรวจสอบบันทึกหรือเอกสาร
วัตถุหรือสถานที่ ไม่ว่าจะกระทำในขณะใด ภายในหรือภายนอกสถานที่พิจารณาเรื่องร้องทุกข์
ให้หน่วยงานที่รับผิดชอบดำเนินการให้เป็นไปตามมติของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์
และในกรณีนี้คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์จะกำหนดให้ผู้ร้องทุกข์มีส่วนร่วมในการดำเนินการดังกล่าวด้วยก็ได้
ถ้าหน่วยงานที่รับผิดชอบมิได้ดำเนินการตามวรรคหนึ่ง
ให้นำความในข้อ ๑๓ ทวิ วรรคสอง มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๑๑
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นวรรคสองของข้อ ๒๙
แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒
ในการดำเนินการตามวรรคหนึ่งที่กระทำนอกสถานที่พิจารณาร้องทุกข์
คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์อาจมอบหมายให้เลขานุการประจำคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์หรือเจ้าหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาคนหนึ่งหรือหลายคน
กระทำการแทน แล้วรายงานให้ทราบก็ได้

ข้อ ๑๒
ให้ยกเลิกความในข้อ ๓๕
แห่งระเบียบของคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ว่าด้วยวิธีพิจารณาและวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์
พ.ศ. ๒๕๒๒ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
ข้อ ๓๕
เมื่อคณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์ได้วินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ใดเสร็จสิ้นแล้ว
ให้ดำเนินการดังต่อไปนี้
(๑) ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์มีคำวินิจฉัยที่ไม่มีข้อเสนอแนะต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อสั่งการ
ให้เลขาธิการแจ้งผลการวินิจฉัยเรื่องร้องทุกข์ให้ผู้ร้องทุกข์และหน่วยงานที่รับผิดชอบทราบ
(๒) ในกรณีที่คณะกรรมการวินิจฉัยร้องทุกข์มีคำวินิจฉัยที่มีข้อเสนอแนะต่อนายกรัฐมนตรีเพื่อสั่งการ
ให้เลขาธิการเสนอคำวินิจฉัยไปยังนายกรัฐมนตรี ในการนี้หากเป็นกรณีที่มีเหตุอันสมควร
เลขาธิการจะแจ้งผลการวินิจฉัยให้หน่วยงานที่รับผิดชอบทราบไปพร้อมกันก็ได้


ประกาศ ณ วันที่ ๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๙
บรรหาร ศิลปอาชา
นายกรัฐมนตรี
ประธานคณะกรรมการกฤษฎีกา






















เชิงชาย/วาทินี/ตรวจ
๒๕ มกราคม ๒๕๔๙

โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๙






[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่มที่ ๑๑๓/ตอนที่ ๓๙ ง/หน้า ๙/๑๔ พฤษภาคม ๒๕๓๙