กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๔๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ. ๒๕๒๖[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๗ แห่งพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๒
และมาตรา ๘ วรรคหนึ่ง และมาตรา ๒๓ แห่งพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ยกเลิก
(๑)
กฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ. ๒๕๒๖
(๒)
กฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๓ (พ.ศ. ๒๕๓๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ. ๒๕๒๖
(๓)
กฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๖ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ. ๒๕๒๖

ข้อ ๒
ในกฎกระทรวงนี้
คำขอ หมายความว่า คำขอมีบัตร มีบัตรใหม่
หรือเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชนตามแบบ บ.ป. ๑ ท้ายกฎกระทรวงนี้
ใบรับ หมายความว่า ใบรับคำขอมีบัตร มีบัตรใหม่
หรือเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชน ตามแบบ บ.ป. ๒ ท้ายกฎกระทรวงนี้ และให้มีสีเหลือง
ใบแทนใบรับ หมายความว่า ใบแทนใบรับคำขอมีบัตร
มีบัตรใหม่ หรือเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชน ตามแบบ บ.ป. ๒ ก ท้ายกฎกระทรวงนี้
และให้มีสีชมพู

ข้อ
๓[๒] บัตรมี ๓ ชนิด คือ
(๑)
บัตรที่ไม่ได้ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์
(๒)
บัตรที่ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์
(๓)
บัตรที่ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์แบบอเนกประสงค์
บัตรตามวรรคหนึ่งให้มีสีขาว
ลายพื้นสีฟ้า ผลิตด้วยวัสดุและเคลือบด้วยวัสดุป้องกันการปลอมแปลงตามที่เจ้าพนักงานออกบัตรกำหนด
สำหรับขนาดและลักษณะของบัตรแต่ละชนิดให้เป็นไปตามแบบบัตรท้ายกฎกระทรวงนี้

ข้อ ๔
การออกบัตรที่ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์จะดำเนินการในท้องที่จังหวัดใดให้เป็นไปตามที่กระทรวงมหาดไทยประกาศกำหนด
เมื่อได้มีประกาศของกระทรวงมหาดไทยตามวรรคหนึ่งแล้ว
ให้บัตรที่ไม่ได้ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์ที่เจ้าพนักงานออกบัตรได้ออกให้แล้วในท้องที่จังหวัดนั้น
คงใช้ได้ต่อไปจนกว่าบัตรจะหมดอายุ

ข้อ ๕
ในบัตรจะต้องมีรายการ ดังต่อไปนี้
(๑)
ชื่อตัว ชื่อสกุล วันเดือนปีเกิด รูปถ่าย ที่อยู่ตามทะเบียนบ้านในขณะยื่นคำขอและเลขประจำตัวประชาชนของผู้ถือบัตร
และจะมีรายการหมู่โลหิตของผู้ถือบัตรและศาสนาที่ผู้ถือบัตรนับถืออยู่ด้วยก็ได้โดยให้เป็นไปตามความสมัครใจของผู้ถือบัตร
(๒)
ลายมือชื่อหรือตราลายมือชื่อ
และตราประจำตำแหน่งของพนักงานออกบัตรวันออกบัตรและวันบัตรหมดอายุ
รูปถ่ายของผู้ถือบัตรตาม
(๑) ของวรรคหนึ่ง จะต้องเป็นรูปถ่ายหน้าตรงไม่สวมหมวกหรือแว่นตาสีเข้ม
และไม่ใส่ผ้าคลุมใบหน้าหรือผ้าโพกศีรษะเว้นแต่ผู้ซึ่งมีความจำเป็นตามศาสนานิกายของศาสนา
หรือลัทธินิยมในทางศาสนาของผู้ถือบัตร แต่จะต้องเปิดให้เห็นใบหน้า หน้าผาก คิ้ว ตา
จมูก ปาก และคาง โดยรูปถ่ายจะปรากฏเลขหมายคำขอตามข้อ ๗ วรรคสอง
และเลขแสดงส่วนสูงของผู้ถือบัตรที่มีหน่วยวัดเป็นเซนติเมตร
เว้นแต่ผู้ถือบัตรซึ่งมีส่วนสูงต่ำกว่าหนึ่งร้อยเซนติเมตรหรือมีส่วนสูงสูงกว่าหนึ่งร้อยเก้าสิบเซนติเมตร
จะไม่มีเลขแสดงส่วนสูงของผู้ถือบัตรก็ได้
ในกรณีดังกล่าวให้พนักงานเจ้าหน้าที่บันทึกหมายเหตุไว้ในคำขอด้วย

ข้อ ๖[๓] การขอมีบัตร การขอมีบัตรใหม่
หรือการขอเปลี่ยนบัตร
ให้ผู้ขอยื่นคำขอพร้อมด้วยหลักฐานประกอบคำขอต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ตามระเบียบที่กรมการปกครองกำหนด
ณ สถานที่ ดังต่อไปนี้
(๑)
สำหรับผู้ซึ่งมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในท้องที่ซึ่งกระทรวงมหาดไทยประกาศกำหนดให้เป็นท้องที่จังหวัดสำหรับการออกบัตรด้วยระบบคอมพิวเตอร์
ให้ผู้ขอยื่นคำขอ ณ ที่ว่าการอำเภอ หรือกิ่งอำเภอ สำนักงานเขต สำนักงานเทศบาล
ศาลาว่าการเมืองพัทยา หรือสำนักทะเบียนสาขาตามกฎหมายว่าด้วยการทะเบียนราษฎร
แห่งใดแห่งหนึ่งในท้องที่จังหวัดตามประกาศของกระทรวงมหาดไทยก็ได้
(๒)
สำหรับผู้ซึ่งมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านนอกท้องที่ซึ่งกระทรวงมหาดไทยประกาศกำหนดให้เป็นท้องที่จังหวัดสำหรับการออกบัตรด้วยระบบคอมพิวเตอร์
ให้ผู้ขอยื่นคำขอ ณ ที่ว่าการอำเภอ หรือกิ่งอำเภอ สำนักงานเทศบาล
หรือสำนักทะเบียนสาขาตามกฎหมายว่าด้วยการทะเบียนราษฎร
แห่งท้องที่ซึ่งผู้ขอมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน
นอกจากสถานที่ตาม
(๑) หรือ (๒) กรณีมีความจำเป็น
หรือเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนและหน่วยงานของรัฐ ผู้ยื่นคำขอจะยื่นคำขอ ณ
สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครองก็ได้

ข้อ ๗[๔]
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่เห็นว่าผู้ขอได้ดำเนินการตามข้อ ๖
อย่างถูกต้องและครบถ้วนแล้วให้กำหนดเลขหมายคำขอ
ให้ผู้ขอพิมพ์ลายนิ้วมือและถ่ายรูปเพื่อทำบัตร
เลขหมายคำขอให้ประกอบด้วยรหัสแสดงถึงสถานที่จัดทำบัตรตามที่กรมการปกครองกำหนดจำนวนสี่หลัก
เลขแสดงจำนวนครั้งที่ทำบัตรของแต่ละบุคคลจำนวนสองหลัก
และเลขรหัสที่กำหนดขึ้นเพื่อตรวจสอบความถูกต้องของการออกบัตรจำนวนแปดหลัก
การพิมพ์ลายนิ้วมือผู้ขอให้พิมพ์ลายนิ้วหัวแม่มือขวาและซ้ายในคำขอ
ในกรณีที่ผู้ขอไม่มีนิ้วหัวแม่มือข้างหนึ่งให้พิมพ์ลายนิ้วหัวแม่มือเฉพาะข้างที่เหลืออยู่
ถ้าไม่มีนิ้วหัวแม่มือทั้งสองข้างให้พิมพ์ลายนิ้วมือนิ้วใดนิ้วหนึ่งแทน
หากไม่มีนิ้วมือเหลืออยู่เลยให้พิมพ์ลายฝ่ามือข้างใดข้างหนึ่งแทน
และถ้าไม่มีฝ่ามือทั้งสองข้าง ให้ได้รับการยกเว้นการพิมพ์ลายนิ้วมือ ทั้งนี้ ให้บันทึกหมายเหตุไว้ในคำขอด้วย

ข้อ ๘
ในการออกบัตรสำหรับบัตรที่ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการตามข้อ ๗ แล้ว ให้พิมพ์รายการลงในบัตร
เคลือบบัตรด้วยวัสดุป้องกันการปลอมแปลงและมอบบัตรให้แก่ผู้ขอ
การออกบัตรตามวรรคหนึ่งในกรณีบัตรเดิมหมดอายุหรือบัตรชำรุดในสาระสำคัญ
หรือในกรณีที่ผู้ถือบัตรเปลี่ยนชื่อตัว ชื่อสกุล หรือเปลี่ยนชื่อตัวและชื่อสกุล
หรือเปลี่ยนที่อยู่ก่อนมอบบัตรแก่ผู้ขอให้พนักงานเจ้าหน้าที่เรียกบัตรเดิมคืนจากผู้ขอด้วย

ข้อ ๙
ในการออกบัตรสำหรับบัตรที่ไม่ได้ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์
เมื่อพนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการตามข้อ ๗ แล้ว
ให้ออกใบรับแก่ผู้ขอไว้เป็นหลักฐานเพื่อใช้แทนบัตรไปพลางก่อนตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบรับ
และให้ส่งคำขอพร้อมด้วยฟิล์มรูปถ่ายของผู้ขอไปออกบัตรที่สำนักงานทะเบียนบัตรประจำตัวประชาชน
กรมการปกครอง หรือที่ซึ่งเจ้าพนักงานออกบัตรกำหนด

ข้อ ๑๐ การออกใบรับ
ให้มอบบัตรเดิมคืนให้แก่ผู้ขอเพื่อใช้ร่วมกับใบรับนั้นเว้นแต่ในกรณีที่เป็นการขอมีบัตรครั้งแรกและการขอมีบัตรใหม่เนื่องจากบัตรเดิมหายหรือถูกทำลายทั้งหมด
กรณีใบรับหาย
ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ
ให้พนักงานเจ้าหน้าที่แห่งท้องที่ที่ออกใบรับนั้นออกใบแทนใบรับให้แก่ผู้ขอไว้เป็นหลักฐานเพื่อใช้แทนบัตรไปพลางก่อนตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในใบรับฉบับที่หาย
ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ แล้วแต่กรณี

ข้อ ๑๑
การออกบัตรตามข้อ ๙
ในกรณีที่เป็นการขอมีบัตรเป็นครั้งแรกหรือในกรณีที่บัตรหายหรือถูกทำลาย
ก่อนมอบบัตรแก่ผู้ขอให้พนักงานเจ้าหน้าที่เรียกใบรับหรือใบแทนใบรับคืน
สำหรับการออกบัตรในกรณีที่บัตรหมดอายุหรือชำรุดในสาระสำคัญ
และในกรณีที่ผู้ถือบัตรเปลี่ยนชื่อตัว ชื่อสกุล หรือเปลี่ยนชื่อตัวและชื่อสกุล
หรือเปลี่ยนที่อยู่ ก่อนมอบบัตรแก่ผู้ขอให้พนักงานเจ้าหน้าที่เรียกใบรับหรือใบแทนใบรับ
พร้อมด้วยบัตรเดิมคืน

ข้อ ๑๒
คำขอทุกฉบับที่ได้ออกบัตรแล้ว
ให้เจ้าพนักงานออกบัตรจัดให้มีการบันทึกไว้ด้วยระบบไมโครฟิล์มหรือระบบคอมพิวเตอร์
และเมื่อดำเนินการแล้ว
ให้ส่งคำขอดังกล่าวคืนให้พนักงานเจ้าหน้าที่เก็บรักษาไว้เป็นหลักฐานตามระเบียบที่กรมการปกครองกำหนด

ข้อ ๑๓
ในกรณีบัตรมีรายการไม่ตรงกับคำขอหรือข้อเท็จจริงตามทะเบียนบ้านให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการเพื่อออกบัตรให้ใหม่

ข้อ ๑๔
บัตร ใบรับ และใบแทนใบรับที่ได้ออกไว้ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ
ให้คงใช้ได้ต่อไปจนกว่าจะหมดอายุ หรือมีบัตรหรือใบรับหรือใบแทนใบรับใหม่ตามกฎกระทรวงนี้
แล้วแต่กรณี


ให้ไว้ ณ วันที่ ๒
เมษายน พ.ศ. ๒๕๔๒
ชำนิ ศักดิเศรษฐ์
รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ
รักษาราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
แบบบัตรประจำตัวประชาชนที่ไม่ได้ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์
๒. แบบบัตรประจำตัวประชาชนที่ออกด้วยระบบคอมพิวเตอร์
๓. คำขอมีบัตร มีบัตรใหม่
หรือเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชน (บ.ป. ๑)
๔. แบบใบรับคำขอมีบัตร มีบัตรใหม่
หรือเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชน (บ.ป. ๒)
๕.
แบบใบแทนใบรับคำขอมีบัตร มีบัตรใหม่ หรือเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชน (บ.ป. ๒ ก)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖
โดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๒
ทำให้มีผลกระทบต่อกฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๒ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ. ๒๕๒๖ ที่กำหนดขนาด สี
และลักษณะของบัตรตลอดจนรายการในบัตรและรายละเอียดของรายการในบัตร
หลักเกณฑ์และวิธีการในการขอมีบัตรการขอมีบัตรใหม่ การขอเปลี่ยนบัตร การออกบัตร
การออกใบรับและการออกใบแทนใบรับที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน
สมควรปรับปรุงกฎกระทรวงดังกล่าวให้เหมาะสม
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

กฎกระทรวง ฉบับที่
๒๐ (พ.ศ. ๒๕๔๖) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖[๕]

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่เป็นการสมควรกำหนดให้สำนักบริหารการทะเบียน
กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย
เป็นสถานที่ยื่นคำขอทำบัตรประจำตัวประชาชนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่
สำหรับผู้ซึ่งมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้านในทุกท้องที่ทั่วราชอาณาจักร ในการขอมีบัตร
การขอมีบัตรใหม่ หรือการขอเปลี่ยนบัตรประจำตัวประชาชน กรณีมีความจำเป็น หรือเพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนและหน่วยงานของรัฐ จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

กฎกระทรวง ฉบับที่
๒๑ (พ.ศ. ๒๕๔๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖[๖]

ข้อ ๓
บัตรที่ได้ออกไว้ก่อนวันที่กฎกระทรวงฉบับนี้ใช้บังคับ
ให้ยังคงใช้ได้ต่อไปจนกว่าบัตรจะหมดอายุ
หรือได้มีการขอมีบัตรใหม่หรือมีการขอเปลี่ยนบัตรตามกฎกระทรวงฉบับนี้

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
เนื่องจากคณะรัฐมนตรีมีนโยบายที่จะให้ประชาชนมีบัตรประจำตัวประชาชนแบบอเนกประสงค์ที่จะใช้แสดงรายละเอียดที่เกี่ยวกับบุคคลนั้นเพียงใบเดียว
และเพื่อเป็นการประหยัดงบประมาณค่าใช้จ่ายในการทำบัตรประจำตัวประชาชน
รวมทั้งควรแก้ไขปรับปรุงองค์ประกอบของเลขหมายคำขอมีบัตรประจำตัวประชาชน
เพื่อประโยชน์ในการตรวจสอบความถูกต้องของการออกบัตรประจำตัวประชาชนให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
จึงสมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎกระทรวง ฉบับที่ ๑๘ (พ.ศ. ๒๕๔๒)
ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖
ให้สอดคล้องกับการกำหนดให้มีบัตรประจำตัวประชาชนแบบอเนกประสงค์ด้วยระบบคอมพิวเตอร์
และการปรับปรุงองค์ประกอบเลขหมายคำขอมีบัตรประจำตัวประชาชนดังกล่าว จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้














ปาจรีย์/ผู้จัดทำ
๑๒ มิถุนายน ๒๕๕๐

พิมลกร/ปรับปรุง
๕ มีนาคม ๒๕๕๗























[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๖/ตอนที่ ๒๖ ก/หน้า ๖/๑๒ เมษายน ๒๕๔๒
[๒] ข้อ ๓
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒๑ (พ.ศ. ๒๕๔๗) ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน
พ.ศ. ๒๕๒๖
[๓] ข้อ ๖
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒๐ (พ.ศ. ๒๕๔๖)
ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖
[๔] ข้อ ๗
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๒๑ (พ.ศ. ๒๕๔๗)
ออกตามความในพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวประชาชน พ.ศ. ๒๕๒๖
[๕] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๐/ตอนที่ ๓๑ ก/หน้า ๑/๑๘ เมษายน ๒๕๔๖
[๖] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ ๕๓ ก/หน้า ๑/๑๐ กันยายน ๒๕๔๗