กฎกระทรวงมหาดไทย
กฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว
พุทธศักราช ๒๔๗๘[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๕
แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. ๒๔๗๘
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ที่ว่าการอำเภอและกิ่งอำเภอเป็นสำนักทะเบียนตามความในมาตรา ๕ แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว
พ.ศ. ๒๔๗๘ และให้กองทะเบียน กรมมหาดไทย เป็นสำนักทะเบียนกลาง

ข้อ ๒[๒] ให้ผู้อำนวยการกองทะเบียน
หรือหัวหน้ากองทะเบียน กรมมหาดไทยเป็นนายทะเบียนกลาง
ให้นายอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนอำเภอ
ให้ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ
เป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียนกิ่งอำเภอ
ในกรณีที่นายทะเบียนไม่อาจไปจดทะเบียนนอกสำนักทะเบียนได้
ให้ปลัดอำเภอเป็นนายทะเบียน และไปดำเนินการจดทะเบียนได้

ข้อ ๓[๓]
คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัวให้เป็นไปตามแบบ คร. ๑

ข้อ ๔
คำร้องขอจดทะเบียนนั้น ถ้านายทะเบียนเห็นว่าทำไม่ถูกแบบก็ดี หรือเขียนข้อความบกพร่องก็ดี
หรือมีเหตุอันควรสงสัยว่า การมิได้เป็นไปตามเงื่อนไขแห่งมาตรา ๑๔๔๕ มาตรา ๑๔๔๖
และมาตรา ๑๔๔๗ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ก็ดี นายทะเบียนอาจเรียกผู้ร้องขอจดทะเบียนมาสอบสวนเสียก่อนที่จะรับจดทะเบียนก็ได้

ข้อ ๕
การร้องขอจดทะเบียน ในกรณีที่ผู้ร้องขอจดทะเบียนตายตามความในมาตรา ๑๔
วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พ.ศ. ๒๔๗๘ เมื่อนายทะเบียนสอบสวนเห็นสมควรรับจดทะเบียนแล้ว
ให้นายทะเบียนบันทึกถ้อยคำและพฤติการณ์แห่งการร้องขอนั้นไว้ในทะเบียนด้วย

ข้อ ๖
การจดทะเบียนการหย่า ให้นายทะเบียนบันทึกลงไว้ในทะเบียนสมรสด้วย และถ้าการจดทะเบียนสมรสนั้น
ได้ทำไว้ ณ สำนักทะเบียนแห่งอื่น ก็ให้นายทะเบียนผู้รับจดทะเบียนการหย่าส่งสำเนาทะเบียนการหย่านั้นไปยังนายทะเบียนผู้รับจดทะเบียนสมรส
เพื่อจะได้บันทึกไว้ในทะเบียนสมรสเป็นสำคัญ

ข้อ ๗
การจดทะเบียนเลิกการรับบุตรบุญธรรมให้นำข้อ ๖ แห่งกฎนี้มาใช้บังคับโดยอนุโลม

ข้อ ๘
การบันทึกทุกอย่าง ให้นายทะเบียนบันทึกเหตุผล แล้วลงวันเดือนปีและลายมือชื่อไว้เป็นสำคัญทุกครั้ง

ข้อ ๙
การจดทะเบียนและการบันทึกทุกอย่าง ให้นายทะเบียนคัดสำเนาส่งสำนักทะเบียนกลางด้วย

ข้อ ๑๐[๔] ผู้มีส่วนได้เสียอาจขอดูทะเบียน ณ
สำนักทะเบียนที่รับจดทะเบียนไว้หรือทะเบียนกลางได้โดยไม่ต้องเสียค่าธรรมเนียม
และถ้าจะขอสำเนาให้นายทะเบียนคัดสำเนาลงลายมือชื่อรับรองให้
โดยคิดค่าธรรมเนียมฉบับละสิบบาท

ข้อ ๑๑[๕] ผู้มีส่วนได้เสียอาจยื่นคำขอต่อนายทะเบียนใด
ๆ เพื่อขอให้สอบถามนายทะเบียนกลางได้
แต่คำขอนั้นต้องทำตามแบบที่สำนักทะเบียนกลางได้จัดพิมพ์ขึ้น และต้องเสียค่าธรรมเนียมรายละสิบบาท
เมื่อได้ชำระค่าธรรมเนียมต่อนายทะเบียนต้นทางแล้ว จึงให้นายทะเบียนรับคำขอนั้นส่งไปยังนายทะเบียนกลางโดยเร็ว

ข้อ ๑๒[๖] ถ้านายทะเบียนไปจดทะเบียนสมรส
หรือจดทะเบียนการรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนโดยมีผู้ขอ
ให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรมเนียมรายละสองร้อยบาท โดยให้ผู้ขอจัดพาหนะให้
ถ้าผู้ขอไม่จัดพาหนะให้ ผู้ขอต้องชดใช้ค่าพาหนะให้แก่นายทะเบียนตามสมควร ทั้งนี้ เว้นแต่
(๑) การจดทะเบียนสมรส ณ
สถานที่สมรสซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยอนุมัติให้มีขึ้น
ให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรมเนียมรายละยี่สิบบาท
(๒) การจดทะเบียนสมรส
หรือจดทะเบียนการรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียนในท้องที่ห่างไกล เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนเป็นส่วนรวม
ซึ่งผู้ว่าราชการจังหวัดอนุมัติให้ทำได้ ให้นายทะเบียนเรียกค่าธรรมรายละหนึ่งบาท


กฎให้ไว้ ณ วันที่ ๓๐ กันยายน พุทธศักราช ๒๔๗๘
ธำรงนาวาสวัสดิ์
รักษาการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

คำร้องที่................./................. คร.
1
(สำหรับเจ้าหน้าที่)

คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัว[๗]

เขียนที่.......................................................... 
วันที่.............เดือน..........................พ.ศ.
.................... 
ข้าพเจ้า........................................................................................................................................ 
เลขประจำตัวประชาชน
£-££££-£££££-££-£
และ............................................................................................................................................................................... 
เลขประจำตัวประชาชน
£-££££-£££££-££-£
ขอยื่นคำร้องเพื่อ
£
จดทะเบียนสมรส £
จดทะเบียนการหย่า
£
จดทะเบียนรับรองบุตร £
จดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม
£
จดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม £
บันทึกฐานะของภริยา
£
บันทึกฐานะแห่งครอบครัว £
อื่น ๆ ................................................... 
พร้อมเอกสารหรือหลักฐาน
(ให้ระบุ) ................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 

(ลงชื่อ)....................................................ผู้ร้อง
 (ลงชื่อ)..................................................ผู้ร้อง
(
) (
)

(สำหรับเจ้าหน้าที่)
ความเห็น
...................................................................................................................................................................................... 
...................................................................................................................................................................................... 
(ลงชื่อ)................................................ เจ้าหน้าที่
( )

คำสั่ง
...................................................................................................................................................................................... 

(ลงชื่อ).......................................... นายทะเบียน
( )
แบบ คร ๕
คำร้องขอจดทะเบียนการหย่า (ยกเลิก)[๘]
แบบ คร ๙
คำร้องขอจดทะเบียนการรับรองบุตร (ยกเลิก)[๙]
แบบ คร ๑๓
คำร้องขอจดทะเบียนการรับบุตรบุญธรรม (ยกเลิก)[๑๐]
แบบ คร ๑๖
คำร้องขอจดทะเบียนเลิกการรับบุตรบุญธรรม (ยกเลิก)[๑๑]
กฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๒)[๑๒]

ข้อ ๑.
ในกรณีที่ยื่นคำร้องขอจดทะเบียนสมรสต่อกำนัน เมื่อนายทะเบียนได้รับจดทะเบียนสมรสไว้แล้ว
ให้ออกใบสำคัญแสดงการจดทะเบียนนั้นแก่กำนันเพื่อส่งมอบให้คู่สมรสฝ่ายละฉบับ

กฎกระทรวงมหาดไทยออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘
(ฉบับที่ ๓)[๑๓]

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๔๙๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘[๑๔]

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่กฎกระทรวงมหาดไทยฉบับเดิมได้กำหนดให้กรมการอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียน
ณ ที่ว่าการอำเภอและกิ่งอำเภอ และกำหนดให้
ตำแหน่งหัวหน้ากองทะเบียนกรมมหาดไทยเป็นนายทะเบียนกลาง บัดนี้
พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. ๒๔๙๕
แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบริหารราชการแผ่นดิน (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๔๙๙
ได้เปลี่ยนแปลงอำนาจและหน้าที่ของกรมการอำเภอให้เป็นอำนาจและหน้าที่ของนายอำเภอ
และตำแหน่งหัวหน้ากองทะเบียน กรมมหาดไทย
ได้เปลี่ยนแปลงเป็นตำแหน่งผู้อำนวยการกองทะเบียน
จึงเป็นการสมควรที่จะต้องแก้กฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ โดยกำหนดให้นายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอเป็นนายทะเบียนประจำสำนักทะเบียน
ณ ที่ว่าการอำเภอและกิ่งอำเภอ และกำหนดให้ผู้อำนวยการกองทะเบียน กรมมหาดไทย
เป็นนายทะเบียนกลางเพื่อให้สอดคล้องกัน

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๐๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑๕]

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
เนื่องจากพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘
ได้กำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนครอบครัวไว้ตามสภาพที่เป็นอยู่ในสมัยเมื่อประกาศใช้
ต่อมาสถานการณ์ทางการเงินเปลี่ยนแปลงไป
จึงสมควรกำหนดอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนครอบครัวเสียใหม่ให้เหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบัน

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑๖]

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากอัตราค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนสมรส
และการจดทะเบียนการรับรองบุตรนอกสำนักทะเบียน
ที่กำหนดไว้ในปัจจุบันไม่เหมาะสมกับภาวะเศรษฐกิจ สมควรแก้ไขเสียใหม่ให้เหมาะสม
และเพื่อเป็นการอำนวยความสะดวกและส่งเสริมให้ประชาชนในท้องที่ห่างไกลได้จดทะเบียนสมรส
และมีการรับรองบุตรให้ถูกต้องตามกฎหมาย สมควรให้มีการจดทะเบียนสมรส
หรือจดทะเบียนการรับรองบุตรในท้องที่ดังกล่าวนั้นได้โดยกำหนดค่าธรรมเนียมการจดทะเบียนไว้ในอัตราต่ำเป็นพิเศษ จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๗ (พ.ศ. ๒๕๓๘) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑๗]

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมแบบคำร้องขอจดทะเบียนการหย่า (คร. ๕) ท้ายกฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘ (ฉบับที่ ๒)
เพื่อให้ใช้ได้ทั้งในการจดทะเบียนการหย่าโดยความยินยอมและการหย่าโดยคำพิพากษา จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑๘]

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่คำร้องขอจดทะเบียนสมรส คำร้องขอจดทะเบียนการหย่า คำร้องขอจดทะเบียนรับรองบุตร
คำร้องขอจดทะเบียนรับบุตรบุญธรรม และคำร้องขอจดทะเบียนเลิกรับบุตรบุญธรรม
ซึ่งมีแบบตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓ แห่งกฎกระทรวงมหาดไทย
ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘
ได้ใช้บังคับมาเป็นเวลานานแล้ว ปัจจุบันคำร้องขอจดทะเบียนในประเภทต่าง ๆ ดังกล่าว
หมดความจำเป็นต้องกำหนดไว้
สมควรปรับปรุงคำร้องขอจดทะเบียนดังกล่าวรวมทั้งคำร้องขอบันทึกในทะเบียนให้มีเพียงแบบเดียวเพื่อความสะดวกและรวดเร็วในการให้บริการแก่ประชาชน จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้




































พัชรี/ผู้จัดทำ
๒๖ ตุลาคม ๒๕๕๓
กวินทราดา/ตรวจ

นนทพล/ปรับปรุง
๑๓ มกราคม ๒๕๕๘


[๑]ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๕๒/-/หน้า ๑๓๕๕/๑ ตุลาคม ๒๔๗๘
[๒] ข้อ ๒ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ. ๒๔๙๙) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว
พุทธศักราช ๒๔๗๘
[๓] ข้อ ๓
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑)
ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘
[๔] ข้อ ๑๐
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรว งฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๐๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว
พุทธศักราช ๒๔๗๘
[๕] ข้อ ๑๑
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๕ (พ.ศ. ๒๕๐๓) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว
พุทธศักราช ๒๔๗๘
[๖] ข้อ ๑๒ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๖ (พ.ศ. ๒๕๒๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว
พุทธศักราช ๒๔๗๘
[๗] แบบ คร ๑
คำร้องขอจดทะเบียนและบันทึกทะเบียนครอบครัว แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘
[๘] แบบ คร ๕
คำร้องขอจดทะเบียนการหย่า ยกเลิกโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘
(พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช ๒๔๗๘
[๙] แบบ คร ๙
คำร้องขอจดทะเบียนการรับรองบุตร ยกเลิกโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘
[๑๐] แบบ คร ๑๓
คำร้องขอจดทะเบียนการรับบุตรบุญธรรม ยกเลิกโดยกฎกระทรวง
ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘
[๑๑] แบบ คร ๑๖
คำร้องขอจดทะเบียนเลิกการรับบุตรบุญธรรม ยกเลิกโดยกฎกระทรวง
ฉบับที่ ๘ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติจดทะเบียนครอบครัว พุทธศักราช
๒๔๗๘
[๑๒] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๕๗/-/หน้า ๖๖/๓๐ เมษายน ๒๔๘๓
[๑๓] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๖๐/ตอนที่ ๑๗/หน้า ๖๔๙/๒๙ มีนาคม ๒๔๘๖
[๑๔] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๓/ตอนที่ ๘๔/หน้า ๑๑๕๐/๑๖ ตุลาคม ๒๔๙๙
[๑๕] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๗๗/ตอนที่ ๗๘/หน้า ๘๒๔/๒๗ กันยายน ๒๕๐๓
[๑๖] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๙๖/ตอนที่ ๕๑/หน้า ๑๑๖/๑๐ เมษายน ๒๕๒๒
[๑๗] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๒/ตอนที่ ๔๘ ก/หน้า ๖/๒๘ พฤศจิกายน ๒๕๓๘
[๑๘] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๕/ตอนที่ ๑๐ ก/หน้า ๓/๔ มีนาคม ๒๕๔๑