ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรง
ที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการของผู้รับใบอนุญาต
เป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของ
ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนซ่อม
พ.ศ. ๒๕๕๓
 

เพื่อให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการสามารถตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนซ่อมได้อย่างเหมาะสมและมีระบบตามกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัดและหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว
พ.ศ. ๒๕๔๖
และกฎกระทรวงกำหนดเครื่องวัดที่อยู่ในบังคับแห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ.
๒๕๔๒ ชนิด ลักษณะ รายละเอียดของวัสดุที่ใช้ผลิต อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
และคำรับรองของเครื่องชั่งตวงวัด และหลักเกณฑ์และวิธีการจดทะเบียนเครื่องหมายเฉพาะตัว
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๒

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ (๕) และมาตรา ๔๒ แห่งพระราชบัญญัติมาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. ๒๕๔๒
อันเป็นพระราชบัญญัติที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคล
ซึ่งมาตรา ๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๒ มาตรา ๓๓ มาตรา ๔๑ และมาตรา ๔๓ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย อธิบดีกรมการค้าภายในจึงออกระเบียบไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด
ว่าด้วยหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการของผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการที่ตนซ่อม
พ.ศ. ๒๕๕๓

ข้อ
๒[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๓ ในระเบียบนี้
มาตรวัดมวลโดยตรง หมายความว่า
มาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการ

ข้อ
๔ ให้อธิบดีกรมการค้าภายในเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้

หมวด ๑
การตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดมวลโดยตรง
 

ข้อ
๕ ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ตนซ่อมต้องตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดมวลโดยตรงดังนี้
(๑)
มาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้ไว้บนมาตรวัดมวลโดยตรง โดยต้องทำให้อ่านง่าย
ชัดเจน และลบเลือนยาก
(ก)
ชื่อ หรือเครื่องหมายการค้าของผู้ผลิต ผู้นำเข้า หรือผู้ขาย
(ข)
รุ่นซึ่งระบุแบบของมาตรวัดมวลโดยตรง
(ค)
เลขลำดับประจำเครื่องที่พนักงานเจ้าหน้าที่กำหนดให้
(๒)
พิกัดกำลังของมาตรวัดมวลโดยตรง ต้องแสดงเป็นตัวเลขไทยหรืออารบิค และอักษรไทยหรือตัวอักษรหรือสัญลักษณ์ที่รัฐมนตรีกำหนด
โดยต้องแสดงไว้ให้เห็นชัดเจน ลบเลือนยาก ทั้งนี้ จะแสดงเป็นอักษรย่อก็ได้
(๓)
การแสดงค่าของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก)
การแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๑)
ขั้นหมายมาตราและส่วนชี้ค่า ต้องได้รับการออกแบบอย่างเหมาะสมและทำงานสัมพันธ์กัน
๒)
ขั้นหมายมาตรา ตัวเลข ตัวอักษร หรือสัญลักษณ์ต่าง ๆ ต้องอ่านง่าย
ชัดเจนและลบเลือนยาก
๓)
ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าสอดคล้องกัน
๔)
ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า ค่าที่พิมพ์ต้องสอดคล้องกับค่าที่แสดง
(ข)
การแสดงค่าแบบดิจิทัล
๑)
การแสดงค่าไม่ว่าจะใช้ตัวเลข ตัวอักษร หรือสัญลักษณ์อื่นใดมาประกอบกันหรือไม่ก็ตาม
ต้องไม่ทำให้เกิดความสับสนในการอ่านค่า
๒)
ถ้ามีส่วนแสดงค่าหลายแห่ง ทุกแห่งต้องแสดงค่าถูกต้องตรงกัน
๓)
ถ้ามีส่วนแสดงค่าทั้งแบบดิจิทัลและแบบแอนะล็อก การแสดงค่าแบบดิจิทัลต้องสอดคล้องกับการแสดงค่าแบบแอนะล็อก
๔)
ถ้ามีส่วนพิมพ์ค่า ค่าที่พิมพ์ต้องถูกต้องตรงกับค่าที่แสดง
(ค)
การแสดงค่าของมาตรวัดมวลโดยตรงที่คำนวณราคาได้
จำนวนเงินต้องมีความถูกต้องสอดคล้องกับปริมาณการวัดที่แสดง
(๔)
เครื่องหมายของบรรดาตัวควบคุมการทำงาน ส่วนแสดงค่าและอุปกรณ์ต่าง ๆ
รวมทั้งสวิตช์ของมาตรวัดมวลโดยตรง ต้องทำให้อ่านง่าย ชัดเจน และลบเลือนยาก
(๕)
ระบบการวัดมวลต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก)
อัตราส่วนระหว่างอัตราการไหลสูงสุดกับอัตราการไหลต่ำสุดสำหรับระบบการวัดมวลต้องไม่น้อยกว่า
๕ ต่อ ๑
(ข)
วิธีการปรับแต่งมาตรวัดมวลโดยตรง
เพื่อปรับเปลี่ยนค่าอัตราส่วนระหว่างน้ำหนักที่แสดงกับน้ำหนักของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอที่วัดได้จริงโดยระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรง
ซึ่งวิธีการปรับแต่งดังกล่าวต้องไม่ใช้ระบบท่อทางลัดและต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการปรับแต่งในภายหลัง
(ค)
ส่วนแสดงค่า
๑)
ต้องมีส่วนแสดงค่าหลัก
๒)
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงชื่อหรือสัญลักษณ์ของหน่วยที่ใช้ในการวัด
๓)
ค่าขั้นหมายมาตราให้แสดงเป็นค่า ๑ x ๑๐k ๒ x ๑๐k หรือ ๕ x
๑๐k โดย k เป็นเลขจำนวนเต็มบวก
จำนวนเต็มลบ หรือศูนย์
๔)
ค่าขั้นหมายมาตราต้องไม่มากกว่าร้อยละ ๐.๕ ของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
๕)
การแสดงค่าแบบดิจิทัล ให้แสดงตัวเลขอย่างน้อย ๑ ตำแหน่งที่ตำแหน่งขวาสุด โดยให้มีเครื่องหมายจุดทศนิยม
(.) หรือเครื่องหมายจุลภาค (,) คั่นระหว่างเลขจำนวนเต็มและเลขหลังจุดทศนิยม
และในการแสดงค่านี้ต้องแสดงตัวเลขทางซ้ายของเครื่องหมายจุดทศนิยมอย่างน้อย ๑
ตำแหน่ง และแสดงตัวเลขทางขวาของเครื่องหมายทุกตำแหน่ง
สำหรับการแสดงค่าศูนย์อาจแสดงโดยเลขศูนย์ ๑
ตำแหน่งทางขวาสุดโดยไม่ต้องมีเครื่องหมายก็ได้
๖)
ส่วนแสดงค่าต้องมีวิธีการตั้งศูนย์อย่างถูกต้องไม่ว่าโดยวิธีอัตโนมัติหรือไม่
๗)
ส่วนตั้งศูนย์สำหรับส่วนแสดงค่า
ก)
เมื่อเริ่มทำการตั้งศูนย์
ส่วนแสดงค่าต้องแสดงผลไม่แตกต่างไปจากผลการวัดที่ปรากฏอยู่เดิม
และจะแสดงค่าศูนย์เมื่อการตั้งศูนย์เสร็จสมบูรณ์
ข)
ส่วนตั้งศูนย์ต้องไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงใด ๆ ต่อผลการวัด
เว้นแต่การเปลี่ยนไปแสดงค่าศูนย์
ค)
ในขณะที่ทำการวัด ต้องไม่มีวิธีการใดที่สามารถปรับส่วนแสดงค่า
ให้แสดงค่าเป็นศูนย์ได้
ง)
ในกรณีที่เป็นส่วนแสดงค่าแบบดิจิทัล
การแสดงค่าหลังจากการตั้งศูนย์ต้องไม่มีความคลาดเคลื่อนและต้องแสดงค่าเป็นศูนย์เท่านั้น
(ง)
ส่วนคำนวณราคาต้องแสดงราคาต่อหน่วยอย่างถูกต้องตรงตามชนิดของผลิตภัณฑ์ก่อนทำการส่งจ่ายทุกครั้ง
(จ)
การแสดงปริมาณและราคาซื้อขายรวมสำหรับการซื้อขายครั้งหนึ่ง ๆ
เมื่อการวัดปริมาณส่งจ่ายเสร็จสิ้นลง
ต้องแสดงปริมาณส่งจ่ายรวมและราคาซื้อขายรวมเป็นเวลาอย่างน้อย ๕ นาที หรือจนกว่าจะมีการซื้อขายครั้งต่อไป
(๖)
ในกรณีที่ระบบการวัดมวลมีส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงิน
ส่วนพิมพ์ค่าหรือเครื่องบันทึกการเก็บเงินนั้นต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก)
ขั้นหมายมาตราเท่ากับส่วนแสดงค่า
(ข)
พิมพ์ผลการวัดให้ตรงกับผลการวัดซึ่งแสดงโดยส่วนแสดงค่า
(ค)
พิมพ์ผลการวัดเมื่อการวัดเสร็จสิ้นสมบูรณ์
(ง)
รายละเอียดการพิมพ์ผลการวัด ดังต่อไปนี้
๑)
ปริมาณการส่งจ่ายทั้งหมด
๒)
ราคาต่อหน่วยของผลิตภัณฑ์
๓)
ราคาซื้อขายรวม
๔)
ข้อมูลบ่งบอกชนิดของผลิตภัณฑ์ โดยใช้ชื่อ สัญลักษณ์ อักษรย่อ หรือรหัสสินค้า
๕)
วัน เดือน ปี ที่จำหน่าย
(๗)
มาตรวัดมวลโดยตรงต้องมีส่วนแก้ไขค่าความหนาแน่นของก๊าซที่มีสถานะเป็นไอ
ที่ทำการวัดและต้องมีส่วนรักษาสถานะ
เพื่อรักษาสถานะของก๊าซที่มีสถานะเป็นไอให้อยู่ในสถานะที่เป็นไอตลอดช่วงทำการวัด
และถ้าส่วนนี้สามารถปรับแต่งได้ต้องมีผนึกเพื่อป้องกันการแก้ไขหลังจากปรับแต่งแล้ว
(๘)
ท่อส่งจ่าย และวาล์วต้องมีลักษณะ ดังต่อไปนี้
(ก)
ต้องไม่ทำให้ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอที่วัดมวลแล้วเกิดการเบี่ยงเบนออกจากห้องวัดหรือท่อส่งจ่ายได้
(ข)
ในกรณีที่มีการติดตั้งท่อส่งจ่ายสองทางขึ้นไป ต้องมีวิธีการอัตโนมัติเพื่อให้
๑)
ในขณะทำการส่งจ่าย ก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอต้องไหลออกจากทางส่งจ่ายได้เพียงทางเดียวเท่านั้น
๒)
อุปกรณ์ที่ใช้ควบคุมทิศทางการไหลต้องแสดงทิศทางการไหลอย่างชัดเจน
(๙)
ระบบการวัดของมาตรวัดมวลโดยตรงต้องแสดงรายละเอียดดังต่อไปนี้
ให้เห็นได้ชัดเจนและลบเลือนยาก
(ก)
ปีที่ผลิต
(ข)
อัตราการไหลต่ำสุด และอัตราการไหลสูงสุด
(ค)
ความดันทำงานสูงสุด
(ง)
พิสัยอุณหภูมิใช้งาน
(จ)
ชนิดผลิตภัณฑ์ที่ใช้งาน
(ฉ)
ปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
(ช)
สภาวะทำงานปกติ
(ซ)
ในกรณีที่มีข้อจำกัดอื่น ๆ ให้แสดงข้อจำกัดนั้นด้วย
(๑๐)
ประทับหรือแสดงเครื่องหมายเฉพาะตัวของผู้ซ่อมไว้ที่มาตรวัดมวลโดยตรง
กรณีที่มาตรวัดมวลโดยตรงมีลักษณะไม่ถูกต้องครบถ้วนห้ามมิให้ดำเนินการตรวจสอบในขั้นตอนต่อไป

หมวด ๒
การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรง
 

ข้อ
๖ การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรงที่ติดตั้งเข้ากับระบบการวัดมวลให้ตรวจสอบที่น้ำหนักทดสอบประมาณ
๑๐ กิโลกรัม ๑๕ กิโลกรัม ๒๐ กิโลกรัม และ ๒๕ กิโลกรัม ตามลำดับ
ความเที่ยงที่ตรวจสอบได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงเมื่อเทียบกับแบบมาตราชนิดมาตรวัดมวล โดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอ
ความคลาดเคลื่อนต้องไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด + ๐.๐๑
ของน้ำหนักที่ทดสอบ จึงผ่านการตรวจสอบ

ข้อ
๗ การตรวจสอบความสามารถในการทำซ้ำได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงตามข้อ
๖ ที่น้ำหนักทดสอบประมาณ ๑๕ กิโลกรัม จำนวน ๓ ครั้ง
ความแตกต่างของความคลาดเคลื่อนสูงสุดและความคลาดเคลื่อนต่ำสุดต้องไม่เกินร้อยละ
๐.๕ ของน้ำหนักที่ทดสอบ จึงผ่านการตรวจสอบ

ข้อ
๘ การตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรงที่ติดตั้งเข้ากับระบบการวัดมวลที่น้ำหนักทดสอบประมาณปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบ
ความเที่ยงของปริมาณน้อยที่สุดที่วัดได้ของระบบที่ตรวจสอบได้ของมาตรวัดมวลโดยตรงเมื่อเทียบกับแบบมาตราชนิดมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอ
ความคลาดเคลื่อนต้องไม่เกินอัตราเผื่อเหลือเผื่อขาดที่กำหนดไว้ตามตารางดังต่อไปนี้
จึงผ่านการตรวจสอบ
ปริมาณที่ทดสอบ (M)
(กิโลกรัม)
อัตราเผื่อเหลือเผื่อขาด
๐.๑ ถึง ๐.๒
+ ๐.๐๘ M
๐.๒ ถึง ๐.๔
+ ๑๖ กรัม
๐.๔ ถึง ๑
+ ๐.๐๔ M
๑ ถึง ๒
+ ๔๐ กรัม
ตั้งแต่ ๒ ขึ้นไป
+ ๐.๐๒ M

หมวด ๓
การให้คำรับรอง
 

ข้อ
๙ มาตรวัดมวลโดยตรงที่ผ่านการตรวจสอบลักษณะของมาตรวัดมวลโดยตรงตามหมวด
๑ และการตรวจสอบความเที่ยงของมาตรวัดมวลโดยตรงตามหมวด ๒ แล้ว
ให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ตนซ่อมดำเนินการดังนี้
(๑)
ประทับเครื่องหมายคำรับรองตามแบบ ชว. ๑๐๔
ไว้ที่ตำแหน่งมุมบนด้านขวาของแผ่นแสดงเลขลำดับประจำเครื่องและที่ตำแหน่งที่ป้องกันการแก้ไขหรือดัดแปลงความเที่ยงตรงของมาตรวัดมวลโดยตรง
(๒)
ออกหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัดตามแบบ ชว. ๑๐๖ โดยหนังสือสำคัญแสดงการให้คำรับรองประจำเครื่องชั่งตวงวัด
ต้องแสดงรายละเอียดต่าง ๆ
วันที่ตรวจสอบและให้คำรับรองพร้อมแสดงวันสิ้นอายุของคำรับรอง ๖๐ วัน และลงนามให้ครบถ้วนถูกต้องทุกแห่ง
และทุกฉบับ
(๓)
แสดงวันที่ตรวจสอบและให้คำรับรองพร้อมแสดงวันสิ้นอายุของคำรับรอง ๖๐
วันไว้ที่แผ่นแสดงเลขลำดับประจำเครื่อง

ข้อ
๑๐ มาตรวัดมวลโดยตรงเครื่องใดที่ไม่ผ่านการตรวจสอบให้แก้ไขให้ถูกต้องก่อนยื่นขอตรวจสอบและให้คำรับรองใหม่

ข้อ
๑๑ ให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ตนซ่อมรายงานผลการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงตามแบบ
ชว.ตร. มกอ. - ๓ และ ชว.ตร. มกอ. - ๔ ท้ายระเบียบนี้
แล้วแจ้งสำนักงานกลางหรือสำนักงานสาขา พร้อมกับรายงานผลการปฏิบัติงานของผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองเครื่องชั่งตวงวัด
ตามระเบียบสำนักงานกลางชั่งตวงวัด ว่าด้วยการรายงานผลการปฏิบัติงานของผู้รับใบอนุญาตเป็นผู้ตรวจสอบและให้คำรับรองเครื่องชั่งตวงวัด
พ.ศ. ๒๕๔๙ ลงวันที่ ๒๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๙


ประกาศ ณ วันที่ ๑๙
ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๕๓
วัชรี วิมุกตายน
อธิบดีกรมการค้าภายใน
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
รายงานการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการ
(ชว.ตร. มกอ.-๓)
๒.
รายงานการตรวจสอบและให้คำรับรองมาตรวัดมวลโดยตรงที่ใช้วัดหาค่ามวลของก๊าซธรรมชาติที่มีสถานะเป็นไอตามสถานีบริการ
(ชว.ตร. มกอ-๔)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)












ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๑๔ ธันวาคม ๒๕๕๓

ณัฐวดี/ตรวจ
๑๔ ธันวาคม ๒๕๕๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๑๔๐ ง/หน้า ๑๑/๘ ธันวาคม ๒๕๕๓