คำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุด
คำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุด
ในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล[๑]
 

โดยที่ได้มีการจัดตั้งแผนกคดีบริหารงานบุคคลขึ้นในศาลปกครอง
เพื่อให้การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลในศาลปกครองเป็นไปโดยรวดเร็ว
ทันต่อการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่คู่กรณี
อันจะเป็นประโยชน์ต่อการบริหารราชการแผ่นดินของรัฐ

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๘ วรรคหนึ่ง
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ ประกอบข้อ ๖
(๕) และ (๖) ของระเบียบ ก.ศป. ว่าด้วยอำนาจหน้าที่ประธานศาลปกครองสูงสุดและอธิบดีศาลปกครองชั้นต้น
และการบริหารงานศาลปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๔
ประธานศาลปกครองสูงสุดจึงออกคำแนะนำในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ให้ยกเลิกคำแนะนำของประธานศาลปกครองสูงสุดในการพิจารณาพิพากษาคดีเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล
ลงวันที่ ๒๗ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๕

ข้อ ๒ ในคำแนะนำนี้
คดีปกครองเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล หมายถึง คดีพิพาททางปกครองตามมาตรา ๙ วรรคหนึ่ง
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒
อันเกี่ยวกับการสรรหา การบรรจุ การแต่งตั้ง การย้าย การโอน การเลื่อนตำแหน่ง
การเลื่อนเงินเดือน การดำเนินการทางวินัย การออกจากราชการ ของเจ้าหน้าที่ของรัฐ
และคดีอื่น ตามประกาศของประธานศาลปกครองสูงสุด
กรณีมีปัญหาว่าคดีใดเป็นคดีปกครองเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลหรือไม่
ในศาลปกครองชั้นต้นให้อธิบดีศาลปกครองชั้นต้นนั้นเป็นผู้วินิจฉัย
ส่วนในศาลปกครองสูงสุดให้ประธานศาลปกครองสูงสุดเป็นผู้วินิจฉัย

ข้อ ๓ เมื่ออธิบดีศาลปกครองชั้นต้นได้รับคำฟ้องจากพนักงานเจ้าหน้าที่ของศาลแล้วหากเห็นว่าคดีนั้นเป็นคดีเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล
ให้สั่งจ่ายสำนวนคดีไปยังแผนกคดีบริหารงานบุคคลเพื่อจ่ายสำนวนให้องค์คณะในแผนกพิจารณาพิพากษาโดยเร็ว

ข้อ ๔ ให้ตุลาการหัวหน้าแผนกคดีบริหารงานบุคคลจ่ายสำนวนคดีให้แก่องค์คณะในแผนกและในกรณีที่คดีมีความจำเป็นเร่งด่วนซึ่งศาลจำต้องพิจารณาพิพากษาคดีด้วยความรวดเร็ว
เพื่อให้ศาลออกคำบังคับให้เป็นไปตามคำขอของผู้ฟ้องคดีหรือตามสิทธิประโยชน์ที่ผู้ฟ้องคดีพึงจะได้รับจากการที่ตนชนะคดี
เช่น
กรณีฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งแต่งตั้งโยกย้ายและผู้ฟ้องคดีมีอายุใกล้จะพ้นจากราชการตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการ
หรือกรณีฟ้องขอให้เพิกถอนคำสั่งไม่รับสมัครสอบแข่งขันเพื่อบรรจุเข้ารับราชการ
เป็นต้น กรณีดังกล่าว
ตุลาการหัวหน้าแผนกคดีบริหารงานบุคคลพึงกำหนดความเร่งด่วนของคดีไว้หน้าสำนวนคดีด้วย
ให้ตุลาการหัวหน้าคณะแต่งตั้งตุลาการเจ้าของสำนวน
โดยคำนึงถึงปริมาณคดีและความรวดเร็วในการพิจารณา

ข้อ ๕ ในขั้นตอนการพิจารณาตรวจคำฟ้อง
การพิจารณาเกี่ยวกับอำนาจศาล และเงื่อนไขการฟ้องคดี ควรพิจารณาด้วยความรวดเร็ว
หากมีความจำเป็น ตุลาการเจ้าของสำนวนอาจมีคำสั่งให้ผู้ฟ้องคดี หน่วยงานทางปกครอง
เจ้าหน้าที่ของรัฐ หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง
ชี้แจงตามประเด็นที่กำหนดหรือเรียกมาให้ถ้อยคำประกอบการพิจารณาก็ได้

ข้อ ๖ การกำหนดข้อหาของคดี
ให้พิจารณาจากคำฟ้องและคำขอประกอบกันและกำหนดข้อหาให้ถูกต้องครบถ้วนตรงตามคำขอและวัตถุประสงค์ของผู้ฟ้องคดี
เพื่อให้ศาลสามารถออกคำบังคับในการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายให้แก่ผู้ฟ้องคดีได้ครบถ้วน
เช่น กรณีฟ้องว่าเจ้าหน้าที่ของรัฐออกคำสั่งโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
โดยมีคำขอให้เพิกถอนคำสั่งดังกล่าวและขอให้กระทำการเพื่อเป็นการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่ผู้ฟ้องคดี
การกำหนดข้อหาแห่งคดีควรเป็นคดีพิพาทตามมาตรา ๙ วรรคหนึ่ง (๑) และ (๓)
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ เป็นต้น

ข้อ ๗ เมื่อศาลรับคำฟ้องไว้พิจารณาแล้ว
ตุลาการเจ้าของสำนวนพึงวางแผนและกำหนดกรอบเวลาในการพิจารณาและพิพากษาคดี
เพื่อให้ทันต่อการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่คู่กรณี
ไม่ก่อให้เกิดปัญหาหรืออุปสรรคต่อการบริหารราชการแผ่นดิน
และเพื่อประโยชน์ของความต่อเนื่องในการดำเนินกระบวนพิจารณา
อาจจัดทำบันทึกช่วยจำเพื่อใช้ในการบริหารจัดการคดีนั้นก็ได้

ข้อ ๘ ในการแสวงหาข้อเท็จจริงควรกำหนดประเด็นข้อพิพาทให้ชัดเจนเพื่อให้คู่กรณีชี้แจงได้ตรงประเด็น
สมบูรณ์ และถูกต้องตามลักษณะของข้อหา
การฟ้องคดีตามมาตรา ๙ วรรคหนึ่ง (๑)
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒
ตุลาการเจ้าของสำนวนควรให้ผู้ฟ้องคดีชี้แจงให้ชัดเจนว่า กฎ
คำสั่งหรือการกระทำดังกล่าวไม่ชอบด้วยกฎหมายอย่างไร
การฟ้องคดีตามมาตรา ๙ วรรคหนึ่ง (๒)
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒
ตุลาการเจ้าของสำนวนควรให้ผู้ฟ้องคดีชี้แจงให้ชัดเจนว่าผู้ถูกฟ้องคดีละเลยต่อหน้าที่หรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าอย่างไร
การฟ้องคดีตามมาตรา ๙ วรรคหนึ่ง (๓)
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒
ตุลาการเจ้าของสำนวนควรให้ผู้ฟ้องคดีชี้แจงให้ชัดเจนว่าได้รับความเสียหายอย่างไร
พร้อมทั้งแนบพยานหลักฐานประกอบตามข้อกล่าวอ้างดังกล่าวด้วย
ตุลาการเจ้าของสำนวนพึงเรียกพยานเอกสารที่สำคัญ เช่น รายงานการประชุม
รายงานการสอบสวน บันทึกถ้อยคำพยาน ระเบียบ ข้อบังคับ เป็นต้น
หรือหากมีกรณีที่จะต้องดำเนินการไต่สวนก็ให้ดำเนินการด้วยความรวดเร็ว

ข้อ ๙ คำขอวิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษา
ให้พิจารณาและมีคำสั่งด้วยความรวดเร็วเมื่อมีคำสั่งแล้วควรตรวจสอบการปฏิบัติตามคำสั่ง
หากมีการฝ่าฝืนไม่ปฏิบัติตามคำสั่งที่ศาลกำหนดควรดำเนินการตามกฎหมายต่อผู้ฝ่าฝืนทันที
ในกรณีที่ศาลเห็นว่าการพิจารณาพิพากษาคดีล่าช้าจะมีผลเสียต่อรูปคดีและอาจไม่ทันต่อการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่ผู้ฟ้องคดี
ศาลพึงพิจารณากำหนดวิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษาตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กฎหมายกำหนดโดยไม่ต้องให้ผู้ฟ้องคดีร้องขอ

ข้อ ๑๐ การสั่งคำขอขยายระยะเวลาของคู่กรณี
ควรพิจารณาอนุญาตให้เท่าที่จำเป็น
เพื่อมิให้คู่กรณีดำเนินคดีไปในทางประวิงเวลาให้ล่าช้าหรือในทางฟุ่มเฟือยเกินสมควร

ข้อ ๑๑ เมื่อผู้ถูกฟ้องคดีทำคำให้การยื่นต่อศาลแล้ว
ให้ตุลาการเจ้าของสำนวนตรวจพิจารณาสำนวนคดี
หากเห็นว่าคดีมีข้อเท็จจริงเพียงพอที่จะมีคำพิพากษาหรือมีคำสั่งชี้ขาดคดีได้แล้ว
ตุลาการเจ้าของสำนวนพึงจัดทำบันทึกของตุลาการเจ้าของสำนวนเสนอองค์คณะเพื่อพิจารณาพิพากษาคดี
โดยไม่ต้องดำเนินการแสวงหาข้อเท็จจริงจนครบทุกขั้นตอนตามที่กำหนดในข้อ ๔๗ ถึงข้อ
๔๙ แห่งระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด
ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๓

ข้อ ๑๒ ในคดีที่เป็นเรื่องเร่งด่วน
เพื่อให้ทันต่อการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่คู่กรณี
ตุลาการผู้แถลงคดีพึงเสนอคำแถลงการณ์ด้วยวาจา

ข้อ ๑๓ ในกรณีที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนกฎหรือคำสั่ง
ศาลควรกำหนดคำบังคับด้วยว่าจะให้มีผลย้อนหลังหรือไม่ย้อนหลังหรือมีผลไปในอนาคตถึงขณะใดขณะหนึ่ง
โดยคำนึงถึงความเป็นธรรมแห่งกรณี
กรณีที่มีคำพิพากษาให้เพิกถอนกฎ
ศาลควรวินิจฉัยด้วยว่าวัตถุแห่งคดีที่ขอให้ศาลเพิกถอนนั้นมีสภาพเป็นกฎ
เนื่องจากในกรณีที่ศาลปกครองมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้เพิกถอนกฎ
จะต้องมีการประกาศผลแห่งคำพิพากษาดังกล่าวในราชกิจจานุเบกษาและให้การประกาศดังกล่าวมีผลเป็นการเพิกถอนกฎนั้น ทั้งนี้ ตามมาตรา ๗๒ วรรคสาม
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒
ในกรณีมีข้อสังเกตในคำพิพากษาตามมาตรา ๖๙ วรรคหนึ่ง (๘)
แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒
ศาลพึงกำหนดแนวทางหรือวิธีการดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามคำบังคับที่กำหนดในคำพิพากษาซึ่งต้องอยู่ภายในกรอบของคำพิพากษา
และพึงระมัดระวังไม่ให้เป็นการเพิ่มเติมเนื้อหาในคำบังคับที่กำหนดในคำพิพากษา

ข้อ ๑๔ ในกรณีที่ศาลได้มีคำสั่งทุเลาการบังคับตามกฎหรือคำสั่งทางปกครอง
หรือคำสั่งเกี่ยวกับการบรรเทาทุกข์ชั่วคราวไว้ก่อนมีคำพิพากษา
เมื่อทำคำพิพากษาศาลควรกำหนดด้วยว่าจะให้คำสั่งดังกล่าวมีผลต่อไปหรือไม่ เพียงใด
เช่น
ถ้าคดีนั้นศาลมีคำพิพากษาให้ผู้ฟ้องคดีเป็นฝ่ายชนะคดีศาลควรกำหนดให้คำสั่งเกี่ยวกับวิธีการชั่วคราวก่อนการพิพากษานั้นมีผลใช้บังคับต่อไป
เป็นต้น

ข้อ ๑๕ คดีที่มีการอุทธรณ์คำพิพากษา
ตุลาการเจ้าของสำนวนควรตรวจคำอุทธรณ์โดยพลันถ้าเห็นว่าคำอุทธรณ์นั้นไม่สมบูรณ์ครบถ้วนซึ่งผู้อุทธรณ์อาจแก้ไขได้
เช่น อุทธรณ์คัดค้านคำพิพากษาของศาลปกครองชั้นต้นแต่เพียงว่าไม่ถูกต้อง
โดยมิได้ปรากฏรายละเอียดของการคัดค้าน
เป็นต้นหรือผู้อุทธรณ์ชำระค่าธรรมเนียมศาลไม่ครบถ้วน ตุลาการเจ้าของสำนวนจะต้องมีคำสั่งให้ผู้อุทธรณ์แก้ไขหรือชำระค่าธรรมเนียมศาลให้ครบถ้วนภายในระยะเวลาที่กำหนด
ถ้าไม่มีการแก้ไขหรือชำระค่าธรรมเนียมศาลให้ครบถ้วนภายในระยะเวลาที่กำหนด
หรือข้อที่ไม่สมบูรณ์ครบถ้วนนั้นเป็นกรณีที่ไม่อาจแก้ไขให้ถูกต้องได้
หรือเป็นคำอุทธรณ์ที่ต้องห้ามตามกฎหมายหรือยื่นโดยผิดระเบียบ
ตุลาการเจ้าของสำนวนต้องเสนอองค์คณะสั่งไม่รับอุทธรณ์ดังกล่าว

ข้อ ๑๖ ตุลาการหัวหน้าคณะพึงติดตามและเร่งรัดการพิจารณาคดีของตุลาการเจ้าของสำนวนในกรณีที่มีความจำเป็นอาจให้คำแนะนำตุลาการเจ้าของสำนวนเพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นก็ได้

ข้อ ๑๗ อธิบดีศาลปกครองชั้นต้นและตุลาการหัวหน้าแผนกคดีบริหารงานบุคคล
พึงติดตามและเร่งรัดการพิจารณาคดีในส่วนที่เกี่ยวกับระยะเวลาในการพิจารณาพิพากษาคดีขององค์คณะ
โดยอาจให้คำแนะนำแก่องค์คณะเพื่อให้การพิจารณาพิพากษาคดีเป็นไปโดยเร็ว
เพื่อให้ทันต่อการแก้ไขเยียวยาความเดือดร้อนหรือเสียหายแก่คู่กรณีและเพื่อประโยชน์ต่อการบริหารราชการแผ่นดิน

ข้อ ๑๘ การดำเนินกระบวนพิจารณาคดีปกครองเกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลของแผนกคดีบริหารงานบุคคลนี้
ให้นำมาใช้ในแผนกคดีบริหารงานบุคคลในศาลปกครองสูงสุดโดยอนุโลม


ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๓ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๕๗
หัสวุฒิ
วิฑิตวิริยกุล
ประธานศาลปกครองสูงสุด




ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๒๕ กุมภาพันธ์
๒๕๕๗

เอกฤทธิ์/ผู้ตรวจ
๓ มีนาคม ๒๕๕๗
[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๑/ตอนที่ ๒๔ ก/หน้า ๑๘/๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๗