พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ
พรรคการเมือง
(ฉบับที่ ๒)
พ.ศ. ๒๕๓๕
------------- 

ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.
ให้ไว้ ณ วันที่
๑๔ มกราคม พ.ศ. ๒๕๓๕
เป็นปีที่ ๔๗
ในรัชกาลปัจจุบัน 

 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการ
โปรดเกล้า ฯ ให้ประกาศว่า

 โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยพรรคการเมือง

 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำ
และยินยอมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ทำหน้าที่รัฐสภา
ดังต่อไปนี้

 มาตรา ๑
พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติพรรคการเมือง (ฉบับที่ 
๒) พ.ศ. ๒๕๓๕

 มาตรา ๒*
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษา เป็นต้นไป
 *[รก. ๒๕๓๕/๓/๑/๑๕ มกราคม ๒๕๓๕]

 มาตรา ๓
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นวรรคสองของมาตรา ๖ แห่งพระราช
บัญญัติพรรคการเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔
 ให้มีสำนักงานนายทะเบียนพรรคการเมืองในสำนักงานปลัดกระทรวง
มหาดไทย มีหน้าที่รับคำขอจดทะเบียน ควบคุม
ตรวจสอบการดำเนินงานของพรรคการเมือง 
และปฏิบัติงานให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้

 มาตรา ๔ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๒๖
แห่งพระราชบัญญัติพรรคการเมือง 
พ.ศ. ๒๕๒๔ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๒๖
สมาชิกภาพของสมาชิกสิ้นสุดลงเมื่อ
 (๑) ตาย
 (๒) ลาออก
 (๓) พรรคการเมืองสั่งให้ออกตามข้อบังคับ
 (๔) พรรคการเมืองที่ผู้นั้นเป็นสมาชิกสิ้นสภาพเพราะการรวมพรรคการเมือง
 (๕) ศาลมีคำสั่งให้ยุบเลิกพรรคการเมืองที่ผู้นั้นเป็นสมาชิก
 การสิ้นสุดของสมาชิกภาพตาม (๓) ในกรณีที่สมาชิกนั้นดำรงตำแหน่ง
เป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรด้วย
มติของพรรคการเมืองต้องเป็นมติของที่ประชุมร่วมของ
คณะกรรมการบริหารของพรรคการเมืองและสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่สังกัดพรรคการเมือง
นั้น
และมติดังกล่าวต้องมีคะแนนเสียงไม่น้อยกว่าสามในสี่ของจำนวนคณะกรรมการบริหาร
และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคการเมืองนั้นทั้งหมด
การลงมติตามวรรคนี้ให้ลง
คะแนนเสียงโดยวิธีเปิดเผยเท่านั้น
 ให้หัวหน้าพรรคการเมืองส่งรายงานหรือเอกสารเกี่ยวกับการมีมติตามวรรค
สองไปยังนายทะเบียนภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่พรรคการเมืองมีมติ

 มาตรา ๕
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๒๘ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติพรรค
การเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔
 มาตรา ๒๘ ทวิ
พรรคการเมืองต้องจัดทำทะเบียนสมาชิกให้ตรงตามความ
เป็นจริง เก็บรักษาไว้ ณ
ที่ตั้งสำนักงานใหญ่ของพรรคการเมือง และพร้อมที่จะให้นายทะเบียน
หรือผู้ซึ่งนายทะเบียนมอบหมายตรวจสอบได้
 ให้หัวหน้าพรรคการเมืองแจ้งจำนวนสมาชิกที่เพิ่มขึ้นหรือลดลงในรอบปีที่
ผ่านมาพร้อมด้วย รายชื่อ อาชีพ
และที่อยู่ของสมาชิกดังกล่าวตามวิธีการที่นายทะเบียน
กำหนดให้นายทะเบียนทราบภายในเดือนมกราคมของทุกปี
 ถ้าหัวหน้าพรรคการเมืองไม่แจ้งนายทะเบียนภายในระยะเวลาดังกล่าวตาม
วรรคสอง
ให้นายทะเบียนมีอำนาจสั่งให้หัวหน้าพรรคการเมืองแจ้งภายในระยะเวลาที่กำหนด

 มาตรา ๖
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นวรรคสามของมาตรา ๓๕ แห่งพระราช
บัญญัติพรรคการเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔
 ให้หัวหน้าพรรคการเมือง หรือผู้ดำเนินกิจการสาขาพรรคการเมืองจัดส่ง
สำเนาบัญชีแสดงทรัพย์สินและหนี้สินของพรรคการเมืองที่มีผู้สอบบัญชีรับรองต่อนายทะเบียน
เป็นประจำทุกหกเดือน
และให้นายทะเบียนเก็บสำเนาบัญชีดังกล่าวไว้ที่สำนักงานนายทะเบียน
เพื่อให้ประชาชนตรวจดูได้ และในกรณีที่หัวหน้าพรรคการเมือง
กรรมการบริหาร ผู้ดำเนิน
กิจการสาขาพรรคการเมืองหรือสมาชิกพรรคการเมืองผู้ใดได้รับเงินอุดหนุนหรือเงินบำรุง
พรรคการเมืองจากบุคคลภายนอกหรือเงินบำรุงพรรคการเมืองโดยวิธีการอื่นใด
ผู้นั้นต้อง
นำเงินนั้นเข้าบัญชีรายรับของพรรคการเมืองนั้น
ภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่รับเงินนั้นด้วย

 มาตรา ๗
ให้ยกเลิกความในวรรคหนึ่งและวรรคสองของมาตรา ๔๖ แห่ง
พระราชบัญญัติพรรคการเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๔๖
พรรคการเมืองย่อมเลิกด้วยเหตุใดเหตุหนึ่งดังต่อไปนี้
 (๑) มีเหตุต้องเลิกตามข้อบังคับของพรรคการเมือง
 (๒) มีจำนวนสมาชิกเหลือไม่ถึงห้าพันคนหรือมีสมาชิกซึ่งมีที่อยู่ในจังหวัดต่าง
ๆ จังหวัดละห้าสิบคนไม่ถึงห้าจังหวัดของแต่ละภาค ทั้งนี้ เป็นเวลาติดต่อกันหกเดือน
 (๓) ไม่ส่งหรือส่งสมาชิกสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
ในการเลือกตั้งทั่วไปไม่ถึงหนึ่งร้อยยี่สิบคน
 (๔) ไม่มีสมาชิกได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในการ
เลือกตั้งทั่วไป
 (๕) พรรคการเมืองสิ้นสภาพเพราะการรวมพรรคการเมือง
 (๖) มีคำสั่งศาลยุบเลิกพรรคการเมืองตามมาตรา ๔๘
 (๗) ไม่ดำเนินการให้เป็นไปตามมาตรา ๓๑ หรือมาตรา ๓๒
 เมื่อมีกรณีที่พรรคการเมืองต้องเลิกตามวรรคหนึ่ง นอกจาก (๖) ให้หัวหน้า
พรรคการเมืองหรือผู้มีอำนาจทำการแทนหัวหน้าพรรคการเมือง
แจ้งเหตุที่พรรคการเมืองต้อง
เลิกต่อนายทะเบียนภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่พรรคการเมืองเลิก

 มาตรา ๘ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๔๙
แห่งพระราชบัญญัติพรรคการเมือง 
พ.ศ. ๒๕๒๔ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๔๙
ในกรณีที่พรรคการเมืองเลิกตามมาตรา ๔๖ นอกจากกรณีตาม
มาตรา ๔๖ (๕)
ให้หัวหน้าพรรคการเมืองส่งบัญชีและงบดุลรวมทั้งเอกสารเกี่ยวกับการเงิน
ของพรรคการเมืองต่อนายทะเบียนภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่พรรคการเมืองเลิก
และให้
สำนักงานตรวจเงินแผ่นดินเป็นผู้ชำระบัญชีให้เสร็จสิ้นภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันที่ได้
รับแจ้ง
ถ้าไม่เสร็จให้ขอขยายเวลาได้อีกไม่เกินหนึ่งร้อยแปดสิบวัน
 ในการชำระบัญชีเมื่อได้หักหนี้สินและค่าใช้จ่ายในการชำระบัญชีแล้วยังมี
ทรัพย์สินเหลืออยู่เท่าใด ให้โอนให้แก่องค์การสาธารณกุศลตามที่ระบุไว้ในข้อบังคับของพรรค
การเมือง
ถ้าในข้อบังคับไม่ได้ระบุก็ให้ทรัพย์สินที่เหลือนั้นตกเป็นของรัฐ
 ให้นำบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ ๓ ลักษณะ ๒๒
หมวด ๕ ว่าด้วยการชำระบัญชีห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน
ห้างหุ้นส่วนจำกัด และบริษัทจำกัดมาใช้
บังคับแก่การชำระบัญชีพรรคการเมืองโดยอนุโลม

 มาตรา ๙
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็น หมวด ๓ ทวิ การรวมพรรคการเมือง 
มาตรา ๔๙ ทวิ มาตรา ๔๙ ตรี มาตรา ๔๙ จัตวา มาตรา ๔๙ เบญจ
มาตรา ๔๙ ฉ แห่ง
พระราชบัญญัติพรรคการเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔



หมวด ๓ ทวิ
การรวมพรรคการเมือง
------------ 

 มาตรา ๔๙ ทวิ
การรวมพรรคการเมืองอาจเป็นการรวมกันเพื่อตั้งเป็นพรรค
การเมืองใหม่
หรืออาจเป็นการรวมเข้าเป็นพรรคเดียวกับอีกพรรคการเมืองที่เป็นหลักก็ได้
 มาตรา ๔๙ ตรี
ในกรณีที่การรวมพรรคการเมืองเป็นการรวมกันเพื่อตั้งเป็น
พรรคการเมืองใหม่
ให้พรรคการเมืองที่จะรวมกันขอความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ของแต่
ละพรรคการเมือง
 เมื่อที่ประชุมใหญ่ของแต่ละพรรคการเมืองเห็นชอบให้รวมกันแล้วให้หัวหน้า
พรรคการเมืองและกรรมการบริหารของพรรคการเมืองจำนวนพรรคละสิบคนประชุมร่วมกัน
เพื่อกระทำการเกี่ยวกับพรรคการเมืองที่จะตั้งขึ้นใหม่
ดังนี้
 (๑) การกำหนดแนวนโยบายของพรรคการเมืองซึ่งประกอบด้วยเป้าหมาย
และวิธีดำเนินการ
 (๒) การกำหนดข้อบังคับของพรรคการเมือง
 เมื่อได้ดำเนินการตามวรรคสองแล้ว ให้ดำเนินการจัดให้มีการประชุมร่วมกัน
ระหว่างสมาชิกของทุกพรรคการเมืองที่จะรวมกันเพื่อประชุมตั้งพรรคการเมือง
การเรียก
ประชุมตั้งพรรคการเมืองต้องแจ้งให้สมาชิกของพรรคการเมืองที่จะรวมกันทราบก่อนวัน
ประชุมไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน
และให้ดำเนินการต่อไปตามบทบัญญัติว่าด้วยการจัดตั้งและการ
จดทะเบียนพรรคการเมือง
 มาตรา ๔๙ จัตวา
เมื่อนายทะเบียนรับจดทะเบียนพรรคการเมืองที่ตั้งตาม
มาตรา ๔๙ ตรี นั้นแล้ว
ให้พรรคการเมืองที่รวมเข้ากันเป็นอันสิ้นสภาพ โดยให้ถือว่าสมาชิก
สภาผู้แทนราษฎรที่สังกัดพรรคการเมืองเดิมเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่สังกัดพรรคการ
เมืองใหม่ที่ตั้งขึ้น
และสมาชิกพรรคการเมืองเดิมเป็นสมาชิกพรรคการเมืองใหม่ที่ตั้งขึ้น และ
ให้บรรดาทรัพย์สิน หนี้สิน
สิทธิและความรับผิดของพรรคการเมืองเดิมโอนไปเป็นของพรรค
การเมืองใหม่ตั้งแต่ขณะนั้นเป็นต้นไป
 มาตรา ๔๙ เบญจ
ให้พรรคการเมืองใหม่ที่ตั้งขึ้นโฆษณาในหนังสือพิมพ์
แห่งท้องที่สามครั้งเป็นอย่างน้อย และส่งคำบอกกล่าวไปยังบรรดาผู้ซึ่งพรรคการเมืองรู้ว่าเป็น
เจ้าหนี้ด้วยจดหมายลงทะเบียนไปรษณีย์เพื่อแจ้งให้ทราบถึงการที่ได้จดทะเบียนตั้งพรรคการ
เมืองใหม่
 มาตรา ๔๙ ฉ
ในกรณีที่การรวมพรรคการเมืองเป็นการรวมพรรคการเมือง
หนึ่งเข้าเป็นพรรคเดียวกันกับอีกพรรคการเมืองที่เป็นหลักให้พรรคการเมืองที่จะรวมกันขอ
ความเห็นชอบจากที่ประชุมใหญ่ของแต่ละพรรคการเมือง
 เมื่อที่ประชุมใหญ่ของแต่ละพรรคการเมืองเห็นชอบให้รวมกันแล้วให้ดำเนิน
การดังต่อไปนี้
 (๑) ให้สมาชิกพรรคการเมืองที่จะรวมเข้ากับพรรคการเมืองที่เป็นหลักสมัคร
เป็นสมาชิกพรรคการเมืองที่เป็นหลักภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ที่ประชุมใหญ่ของพรรคการ
เมืองของตนเห็นชอบกับการรวมพรรคการเมือง
 (๒) เมื่อพ้นกำหนดเวลาตาม (๑) แล้ว ให้หัวหน้าพรรคการเมืองที่จะ
รวมเข้าเป็นพรรคเดียวกันกับอีกพรรคการเมืองและหัวหน้าพรรคการเมืองของพรรคการเมือง
ที่เป็นหลักในการรวมกันร่วมกันแจ้งการรวมพรรคการเมืองต่อนายทะเบียน
ในการนี้ ให้ถือว่า
พรรคการเมืองที่รวมเข้ากับอีกพรรคการเมืองที่เป็นหลักนั้นสิ้นสภาพตั้งแต่วันที่มีการแจ้งต่อ
นายทะเบียน และให้นำมาตรา ๔๙ จัตวาและมาตรา ๔๙ เบญจ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
 ห้ามมิให้ถือว่าการสมัครเป็นสมาชิกของอีกพรรคการเมืองหนึ่งพร้อมกัน
เพื่อดำเนินการรวมพรรคการเมืองตามวรรคสอง
เป็นการฝ่าฝืนข้อห้ามให้ต้องขาดจากสมาชิก
ภาพและไม่เป็นความผิดตามพระราชบัญญัตินี้
และถ้าไม่มีการแจ้งการรวมพรรคการเมืองตาม
วรรคสอง (๒) ให้ถือว่าการสมัครเป็นสมาชิกของพรรคการเมืองที่เป็นหลักนั้นเป็นโมฆะ
 ในกรณีมีการแจ้งการรวมพรรคต่อนายทะเบียนตามมาตรานี้แล้ว ให้นาย
ทะเบียนประกาศการรวมพรรคการเมืองในราชกิจจานุเบกษา

 มาตรา ๑๐ ให้ยกเลิกความในมาตรา
๕๑ แห่งพระราชบัญญัติพรรค
การเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๕๑
หัวหน้าพรรคการเมืองผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๖ วรรคสาม 
มาตรา ๒๖ วรรคหนึ่ง มาตรา ๒๘ วรรคหนึ่ง มาตรา ๒๘ ทวิ
วรรคหนึ่ง หรือวรรคสอง หรือ
มาตรา ๔๙ วรรคหนึ่ง ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าพันบาท

 มาตรา ๑๑ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๕๒
แห่งพระราชบัญญัติพรรคการ
เมือง พ.ศ. ๒๕๒๔ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๕๒
หัวหน้าพรรคการเมืองผู้ใดไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของนายทะเบียน
ซึ่งสั่งตามมาตรา ๒๘ วรรคสาม หรือมาตรา ๒๘ ทวิ วรรคสาม
ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่ง
หมื่นบาท

 มาตรา ๑๒ ให้ยกเลิกความในมาตรา
๕๔ แห่งพระราชบัญญัติพรรคการ
เมือง พ.ศ. ๒๕๒๔ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๕๔
หัวหน้าพรรคการเมืองหรือผู้ดำเนินกิจการสาขาพรรคการเมือง
ผู้ใดไม่จัดให้ทำบัญชีหรือไม่จัดส่งสำเนาบัญชีให้นายทะเบียนตามมาตรา
๓๕ วรรคหนึ่งหรือ
วรรคสาม หรือไม่จัดให้ทำบัญชีรายรับรายจ่ายและงบดุลตามมาตรา
๓๖ ต้องระวางโทษปรับ
ไม่เกินสองหมื่นบาท


 มาตรา ๑๓
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๕๔ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติ
พรรคการเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔
 มาตรา ๕๔ ทวิ
หัวหน้าพรรคการเมือง กรรมการบริหาร ผู้ดำเนินกิจการ
สาขาพรรคการเมือง หรือสมาชิกพรรคการเมืองผู้ใดได้รับเงินอุดหนุน
หรือเงินบำรุงพรรค
การเมืองจากบุคคลภายนอกหรือเงินเพื่อบำรุงพรรคการเมืองโดยวิธีการอื่นใด
และไม่นำเงิน
ดังกล่าวเข้าบัญชีรายรับของพรรคการเมืองตามมาตรา ๓๕ วรรคสาม
ต้องระวางโทษจำคุก
ไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
 อานันท์
ปันยารชุน

นายกรัฐมนตรี


























หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากพระราชบัญญัติ
พรรคการเมือง พ.ศ. ๒๕๒๔ มีบทบัญญัติหลายประการที่ไม่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญแห่ง
ราชอาณาจักรไทย ซึ่งใช้บังคับเมื่อวันที่ ๙ ธันวาคม พ.ศ.
๒๕๓๔ ประกอบกับมีบทบัญญัติ
บางประการยังไม่เหมาะสม สมควรที่จะปรับปรุงเสียใหม่
จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้

 พรพิมล/แก้ไข
 ๓ ธ.ค ๒๕๔๔
 A+B (C)