กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการขอรับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ
และสถานพัฒนาและฟื้นฟู
พ.ศ. ๒๕๔๙[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ และมาตรา ๕๒ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖ อันเป็นกฎหมายที่มีบทบัญญัติบางประการเกี่ยวกับการจำกัดสิทธิและเสรีภาพของบุคคลซึ่งมาตรา
๒๙ ประกอบกับมาตรา ๓๑ มาตรา ๓๔ มาตรา ๓๕ มาตรา ๓๖ มาตรา ๓๙ มาตรา ๔๘ และมาตรา ๕๐ ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
บัญญัติให้กระทำได้โดยอาศัยอำนาจตามบทบัญญัติแห่งกฎหมาย รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
ออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

หมวด ๑
การขอรับใบอนุญาต การออกใบอนุญาต
การขอต่ออายุใบอนุญาต
และการขอรับใบแทนใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟู
 

ข้อ
๑ ผู้ใดประสงค์จะขอรับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ให้ยื่นคำขอตามแบบที่ปลัดกระทรวงประกาศกำหนดพร้อมแนบหลักฐานประกอบการขออนุญาต
ดังต่อไปนี้
(๑)
หลักฐานแสดงกรรมสิทธิ์หรือสิทธิในสถานที่และอาคารที่จะขออนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ในกรณีที่สถานที่หรืออาคารเป็นของผู้อื่น
ผู้ขอรับใบอนุญาตจะต้องมีหนังสือแสดงว่าได้รับความยินยอมจากเจ้าของสถานที่หรืออาคารด้วย
(๒)
แผนผังแสดงที่ตั้งของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู
(๓)
แบบแปลนแผนผังอาคารภายในสถานที่ที่จะขออนุญาตจัดตั้ง พร้อมรายละเอียดเกี่ยวกับการใช้สอยอาคารและห้องต่าง
ๆ ทุกห้อง
(๔)
ร่างระเบียบหรือข้อบังคับการดำเนินงานของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ
หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูตามข้อ ๙
ในกรณีที่สถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูตั้งอยู่ในเขตกรุงเทพมหานครหรือเขตติดต่อตั้งแต่สองจังหวัดขึ้นไปให้ยื่นคำขอต่อปลัดกระทรวงสำหรับในเขตจังหวัดอื่นให้ยื่นคำขอต่อผู้ว่าราชการจังหวัด

ข้อ
๒ ผู้ขอรับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้าม
ดังต่อไปนี้
(๑)
มีอายุไม่ต่ำกว่ายี่สิบปีบริบูรณ์ และจบการศึกษาภาคบังคับ
(๒)
ไม่เป็นผู้มีความประพฤติเสื่อมเสียหรือบกพร่องในศีลธรรมอันดี ไม่มีประวัติการกระทำผิดต่อเด็ก
หรือละเมิดสิทธิเด็ก
(๓)
ไม่เคยได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก เว้นแต่ในความผิดอันได้กระทำโดยประมาท
หรือความผิดลหุโทษซึ่งไม่เป็นความผิดเกี่ยวกับเด็ก
(๔)
ไม่เป็นโรคติดต่อร้ายแรง ไม่เป็นผู้วิกลจริตหรือจิตฟั่นเฟือนไม่สมประกอบ หรือไม่เป็นผู้ติดสารเสพติด
(๕)
ไม่เป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถ
ในกรณีที่ผู้ขอรับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพหรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูเป็นนิติบุคคล ผู้มีอำนาจทำการแทนนิติบุคคลนั้น
ต้องมีคุณสมบัติตามวรรคหนึ่ง

ข้อ
๓ เมื่อได้รับคำขอพร้อมด้วยเอกสารหลักฐานตามข้อ
๑ แล้ว ให้ผู้รับคำขอตามข้อ ๑ วรรคสอง ตรวจสอบคำขอและเอกสารหลักฐานนั้น และตรวจสอบด้วยว่าอาคาร
สถานที่ สภาพแวดล้อม ตลอดจนผู้ดำเนินกิจการ เจ้าหน้าที่ ระเบียบหรือข้อบังคับการดำเนินงานของสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู นั้น มีลักษณะและคุณสมบัติถูกต้องครบถ้วนตามกฎกระทรวงนี้หรือไม่
หากคำขอและเอกสารหลักฐาน อาคาร สถานที่ สภาพแวดล้อม ผู้ดำเนินกิจการ เจ้าหน้าที่ และระเบียบหรือข้อบังคับการดำเนินงานของสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูถูกต้องครบถ้วนแล้ว ให้ผู้รับคำขอออกใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูให้แก่ผู้ขอรับใบอนุญาตนั้น
หากตรวจพบว่ามีข้อใดไม่ถูกต้องหรือไม่ครบถ้วนให้แจ้งผู้ขอรับใบอนุญาตดำเนินการแก้ไขให้ถูกต้องครบถ้วน
หากผู้ขอรับใบอนุญาตมิได้แก้ไขให้ถูกต้องครบถ้วนภายในเวลาที่ผู้รับคำขอกำหนด ให้ผู้รับคำขอสั่งไม่อนุญาต
เมื่อได้รับใบอนุญาตตามวรรคหนึ่งแล้ว
ให้ผู้รับใบอนุญาตเป็นเจ้าของกิจการสถานแรกรับสถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ
หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู นั้น
ใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ให้มีอายุหนึ่งปีนับแต่วันออกใบอนุญาต

ข้อ
๔ ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูผู้ใดประสงค์จะขอต่ออายุใบอนุญาต ให้ยื่นคำขอต่อผู้ออกใบอนุญาตตามแบบที่ปลัดกระทรวงประกาศกำหนดก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุไม่น้อยกว่าสามสิบวัน
เว้นแต่ในกรณีมีเหตุจำเป็นทำให้ไม่อาจยื่นคำขอตามกำหนดเวลาดังกล่าวได้ ให้ยื่นคำขอได้ก่อนใบอนุญาตสิ้นอายุ
เมื่อได้ยื่นคำขอต่ออายุใบอนุญาตแล้ว
ให้ผู้รับใบอนุญาตดำเนินกิจการสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูต่อไปจนกว่าผู้ออกใบอนุญาตจะสั่งไม่อนุญาตให้ต่ออายุใบอนุญาต
ในการอนุญาตให้ต่ออายุใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพหรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ให้นำข้อ ๓ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
และให้ระบุรายละเอียดรายการต่ออายุไว้ทางด้านหลังของใบอนุญาตเดิมนั้นด้วย

ข้อ
๕ ในกรณีที่ใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูสูญหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ
ให้ผู้รับใบอนุญาตยื่นคำขอต่อผู้ออกใบอนุญาตตามแบบที่ปลัดกระทรวงประกาศกำหนดภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับทราบการสูญหาย
ถูกทำลายหรือชำรุด พร้อมด้วยหลักฐานการแจ้งความต่อพนักงานสอบสวนว่าใบอนุญาตสูญหายหรือถูกทำลาย
หรือนำใบอนุญาตที่ชำรุดแนบพร้อมคำขอ
ใบแทนใบอนุญาตให้ใช้ตามแบบใบอนุญาต
โดยมีคำว่า ใบแทน กำกับไว้ที่มุมบนด้านขวาและให้มีวัน เดือน ปี
ที่ออกใบแทน พร้อมทั้งลงลายมือชื่อผู้ออกใบอนุญาตหรือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายจากผู้ออกใบอนุญาต

ข้อ
๖ ให้ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู แสดงใบอนุญาต หรือใบแทนใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับสถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ณ ที่เปิดเผยและเห็นได้ง่ายในสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูนั้น

ข้อ
๗ ในกรณีที่ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ
หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูประสงค์จะเปลี่ยนแปลงแก้ไขอาคารหรือย้ายที่ตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู ตลอดจนเปลี่ยนแปลงผู้ดำเนินกิจการ ระเบียบ
หรือข้อบังคับการดำเนินงาน ให้แจ้งเป็นหนังสือต่อผู้ออกใบอนุญาตหรือผู้ซึ่งได้รับมอบหมายเพื่อขอความเห็นชอบไม่น้อยกว่าสามสิบวันก่อนที่จะมีการเปลี่ยนแปลง
แก้ไขหรือย้าย แล้วแต่กรณี

ข้อ
๘ ให้ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟู จัดทำป้ายแสดงชื่อสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู และมีข้อความเป็นตัวอักษรไทยว่าเป็นสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู และติดไว้ ณ ที่ตั้งสถานที่ดังกล่าวในที่เปิดเผยและเห็นได้ง่ายจากภายนอกอาคาร

ข้อ
๙ ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพและสถานพัฒนาและฟื้นฟู ต้องจัดทำระเบียบหรือข้อบังคับการดำเนินงาน
เพื่อใช้ประกอบในการยื่นคำขอรับใบอนุญาต และใช้เป็นแนวปฏิบัติสำหรับสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู
ระเบียบหรือข้อบังคับตามวรรคหนึ่ง
อย่างน้อยต้องมีหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการบริหารจัดการให้สอดคล้องและได้มาตรฐานไม่ต่ำกว่าที่กำหนดในกฎกระทรวงนี้
และระเบียบที่กำหนดตามมาตรา ๕๔ วรรคสอง

หมวด ๒
ที่ตั้ง สภาพแวดล้อม และลักษณะอาคารของสถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู
 

ข้อ
๑๐ ผู้รับใบอนุญาตต้องจัดสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูให้มีสุขลักษณะ ดังต่อไปนี้
(๑)
ที่ตั้งอาคาร ต้องอยู่ในบริเวณสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย ถูกสุขลักษณะ ไม่อยู่ใกล้ชิดสถานบริการตามกฎหมาย
ว่าด้วยสถานบริการ บริเวณที่มีมลพิษเกินกว่าที่กฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติกำหนด
หรือบริเวณที่เสี่ยงอันตราย เช่น บริเวณขนถ่ายก๊าซ น้ำมัน สารเคมี หรือสารพิษ เว้นแต่มีมาตรการป้องกันการเสี่ยงอันตรายดังกล่าว
และต้องจัดทำรั้วหรือที่กั้นบริเวณให้เป็นสัดส่วน และมีทางเข้าและออก ไม่น้อยกว่าสองทาง
ถ้ามีทางเดียวต้องมีความกว้างไม่น้อยกว่า ๖ เมตร ต้องมีพื้นที่สำหรับเด็กได้เล่นหรือพักผ่อนได้ตามสมควรบริเวณภายนอกอาคาร
(๒)
อาคาร จะต้องสูงไม่เกินสี่ชั้น มีทางเข้าและออก ที่สามารถเคลื่อนย้ายเด็กออกจากอาคารได้สะดวกเมื่อเกิดอัคคีภัยหรือภัยพิบัติ
โดยต้องมีทางเข้าและออกอย่างน้อยสองทาง แต่ละทางกว้างไม่น้อยกว่า ๘๐ เซนติเมตร ถ้ามีทางเดียวต้องมีความกว้างไม่น้อยกว่า
๒ เมตร ภายในอาคารต้องมีแสงสว่างเพียงพอ มีความเข้มของแสงสว่างไม่น้อยกว่า ๒๐๐ ลักซ์
และมีช่องระบายอากาศอย่างเพียงพอมีระบบฟอกอากาศหรือระบายอากาศที่เหมาะสม
ในกรณีที่สถานแรกรับ
สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูรับทั้งเด็กหญิงและเด็กชาย
ต้องจัดให้มีห้องนอน ห้องน้ำและห้องส้วม สำหรับเด็กหญิงและเด็กชายแยกต่างหากจากกันเป็นสัดส่วน
(ก)
ห้องนอนต้องมีความสะดวก และมีอุปกรณ์เครื่องใช้ในการนอนที่เหมาะสมและเพียงพอกับจำนวนเด็ก
มีมาตรการป้องกันยุงและแมลง อากาศถ่ายเทได้สะดวก โดยมีเนื้อที่ต่อเด็กหนึ่งคนไม่น้อยกว่า
๑.๖๕ ตารางเมตร และขนาดความจุอากาศไม่น้อยกว่า ๕ ลูกบาศก์เมตรสำหรับเด็กที่มีอายุต่ำกว่าสองปี
เนื้อที่ไม่น้อยกว่า ๒ ตารางเมตรและขนาดความจุอากาศไม่น้อยกว่า ๖ ลูกบาศก์เมตร
สำหรับเด็กที่มีอายุตั้งแต่สองปีแต่ไม่เกินเจ็ดปี และเนื้อที่ไม่น้อยกว่า ๓ ตารางเมตร
และขนาดความจุอากาศไม่น้อยกว่า ๙ ลูกบาศก์เมตรสำหรับเด็กที่มีอายุเกินเจ็ดปีขึ้นไป
(ข)
ห้องพยาบาลและห้องครัวต้องมีเนื้อที่ไม่น้อยกว่า ๙ ตารางเมตร ทั้งนี้ จะต้องมีมาตรการป้องกันยุงและแมลง
(ค)
ห้องน้ำและห้องส้วมต้องมีจำนวนอย่างน้อยอย่างละหนึ่งห้อง ต่อเด็กอายุระหว่างสองปีถึงเจ็ดปีจำนวนยี่สิบคน
และต่อเด็กอายุเจ็ดปีขึ้นไปจำนวนสิบคน

หมวด ๓
การเพิกถอนใบอนุญาต
 

ข้อ
๑๑ ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูผู้ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้
หรือระเบียบหรือข้อบังคับของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูหรือเงื่อนไขในการอนุญาต
ให้ผู้ออกใบอนุญาตมีอำนาจ
(๑)
สั่งให้ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ
หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู หรือผู้ปกครองสวัสดิภาพ ปฏิบัติตามกฎกระทรวงนี้ หรือระเบียบหรือข้อบังคับของสถานที่ดังกล่าว
หรือเงื่อนไขในการอนุญาต
(๒)
สั่งพนักงานเจ้าหน้าที่เข้าควบคุมการดำเนินกิจการของสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟู เป็นการชั่วคราว หรือ
(๓)
เพิกถอนใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ
หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูนั้น หรือให้พนักงานเจ้าหน้าที่ส่งเด็กไปยังสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูของทางราชการหรือสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูอื่นที่เหมาะสม
การใช้อำนาจตามวรรคหนึ่ง
ให้ผู้ออกใบอนุญาตแจ้งเป็นหนังสือให้ผู้รับใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์
สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ หรือสถานพัฒนาและฟื้นฟูทราบพร้อมทั้งเหตุผล


ให้ไว้ ณ วันที่ ๘ สิงหาคม
พ.ศ. ๒๕๔๙
วัฒนา เมืองสุข
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้
คือ โดยที่มาตรา ๕๒ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. ๒๕๔๖ บัญญัติให้การขอรับใบอนุญาต
การออกใบอนุญาต การขอต่ออายุใบอนุญาตการให้ต่ออายุใบอนุญาต การขอรับใบแทนใบอนุญาต การออกใบแทนใบอนุญาต
และการเพิกถอนใบอนุญาตจัดตั้งสถานแรกรับ สถานสงเคราะห์ สถานคุ้มครองสวัสดิภาพ และสถานพัฒนาและฟื้นฟู
ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้






















คุณากร/ผู้จัดทำ
๑๔ ธันวาคม ๒๕๕๔








[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๓/ตอนที่ ๘๔ ก/หน้า ๓๔/๒๒ สิงหาคม ๒๕๔๙