พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ
รถลาก
รัตนโกสินทรศก ๑๒๐
 

มีพระบรมราชโองการ
ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดำรัสเหนือเกล้าฯ
ว่า

กรุงเทพมหานครในทุกวันนี้
มีรถคนลากสำหรับรับจ้างคนโดยสาร
และรับบรรทุกของเดินในถนนหนทางทวียิ่งขึ้นเป็นอันมาก แต่รถที่ใช้นั้น
ไม่แข็งแรงมั่งคงและไม่มีสิ่งที่สำหรับป้องกันความอันตรายของผู้โดยสาร กับทั้งไม่สะอาดเรียบร้อยตลอดไปจนคนลากรถด้วยย่อมเป็นที่รังเกียจและรำคาญแก่ผู้ที่จะใช้รถ
หรือผู้ที่เดินทางในท้องถนนร่วมกัน อีกประการหนึ่งคนที่ลากรถนั้น บางทีรับคนโดยสาร
หรือรับบรรทุกสิ่งของที่มากหรือที่หนักเกินกำลังรถที่พาไปได้จนเป็นเหตุเกิดอันตราย
แก่คนโดยสารและคนเดินทางกับทั้งรถ และไม่เป็นความเรียบร้อยในท้องถนนอีกด้วย
สมควรจะต้องมีพระราชบัญญัติสำหรับบังคับตรวจตราการใช้รถลากเพื่อได้จัดระเบียบรถ
และป้องกันความอันตรายของผู้ใช้รถและทั้งคนที่เดินทางให้เป็นคุณประโยชน์แก่มหาชน และเป็นการเรียบร้อยในท้องถนนสืบไปจึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ
ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้สืบไปดังนี้

หมวดที่ ๑
ว่าด้วยนามและกำหนดใช้พระราชบัญญัติ
 

มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้ ให้เรียกว่า พระราชบัญญัติรถลาก รัตนโกสินทรศก ๑๒๐

มาตรา ๒[๑] พระราชบัญญัตินี้
จะโปรดเกล้าฯ ให้ใช้เมื่อใด
จะได้มีประกาศแจ้งวันกำหนดในหนังสือราชกิจจานุเบกษาเป็นสำคัญ

หมวดที่ ๒
ว่าด้วยรถลาก
 

มาตรา ๓ [๒] บรรดารถสองล้อซึ่งลากด้วยคนหรือคำสามัญเรียกว่ารถเจ๊ก
หรือรถญี่ปุ่น หรือรถยินริกชอ สำหรับรับจ้างส่งคนโดยสารนั้นในพระราชบัญญัตินี้เรียกว่า
รถลาก และผู้เป็นเจ้าของรถนั้น
เรียกว่า เจ้าของรถลาก และรถลากที่ใช้รับจ้างอยู่ในกรุงเทพมหานครให้แบ่งเป็นสองชั้น
คือ รถชั้นที่หนึ่ง และรถชั้นที่สอง

มาตรา ๔ ผู้หนึ่งผู้ใดมีรถลากไว้สำหรับให้เช่า
หรือใช้รับจ้างหรือเที่ยวลากรับจ้างอยู่ในจังหวัดกรุงเทพมหานครต้องให้ผู้นั้นนำรถลากมาจดทะเบียน
และรับใบอนุญาตต่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนก่อน
เมื่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนได้ตรวจรถลากนั้น
เห็นว่ามีลักษณะสมควรตามข้อพระราชบัญญัตินี้แล้ว
จึงจะได้รับจดทะเบียนและออกใบอนุญาตให้ เมื่อเจ้าของรถลากนั้น
ได้รับใบอนุญาตสำหรับรถลากคันใดแล้ว
จึงจะใช้รถลากคันนั้นให้สำหรับรับจ้างหรือให้มีผู้เช่าไปเที่ยวรับจ้างได้

มาตรา ๕
ถ้าผู้ใดมีรถลากไว้สำหรับให้เช่าหรือใช้รับจ้าง
หรือเที่ยวลากรับจ้างโดยไม่ได้ลงทะเบียนและไม่มีใบอนุญาต ผู้นั้นมีความผิด ให้ปรับครั้งหนึ่งไม่เกินเงินสี่สิบบาท
หรือจำคุกไม่เกินสองเดือน
ถ้าผู้ใดใช้ใบอนุญาตที่สิ้นกำหนดแล้วก็ดี หรือใช้ใบอนุญาตสำหรับรถลากคันอื่นมาปลอมว่าเป็นใบอนุญาตสำหรับรถลากคันนั้นก็ดี
หรือใช้ใบอนุญาตหรือเครื่องหมายรถลากนั้นปลอมขึ้นใหม่ก็ดี
หรือขูดลบเปลี่ยนแปลงเครื่องหมายรถลากนั้นก็ดี หรือรถนั้นไม่ได้ติดเครื่องหมายก็ดี
ผู้นั้นมีความผิดให้ปรับเงินไม่เกินคราวละสี่สิบบาท
หรือจำคุกครั้งหนึ่งไม่เกินสองเดือน

หมวดที่ ๓
ว่าด้วยเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน
 

มาตรา ๖ เจ้าพนักงานผู้ใด
ซึ่งได้ประกาศนามและตำแหน่ง ในหนังสือราชกิจจานุเบกษาว่า
เสนาบดีกระทรวงนครบาลได้ตั้งให้เป็นเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน ตามพระราชบัญญัตินี้
ผู้นั้นเป็นผู้มีหน้าที่จดทะเบียนและออกใบอนุญาตรถลาก
และเจ้าพนักงานผู้นั้นกับทั้งเจ้าพนักงานกรมกองตระเวน
มีอำนาจที่จะตรวจจัดการเรื่องรถลาก ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้

มาตรา ๗
ให้เจ้าพนักงานทำรถลากไว้เป็นตัวอย่างสำหรับที่ว่าการ
และให้เก็บรถนั้นไว้ในที่สมควร ให้เจ้าของรถลากผู้จะจดทะเบียนรถตรวจดูได้โดยง่าย

มาตรา ๘ [๓] เมื่อผู้ใดผู้หนึ่งนำรถลากมาจดทะเบียน
และขอรับใบอนุญาตใช้เป็นรถลากสำหรับรถรับจ้าง ให้เจ้าพนักงานตรวจดู ถ้ารถลากนั้นมีลักษณะอันแข็งแรง
และสะอาดงดงามไม่เลวกว่าตัวอย่างของหลวงแล้ว ก็ให้ลงทะเบียนและออกใบอนุญาตให้รถละฉบับ
กับให้จ่ายพร้อมทั้งป้ายเครื่องหมายจำนวนเลขสำหรับติดรถ
และสำหรับตัวผู้ลากรถด้วยทุกรถ
ถ้ารถลากที่เจ้าของนำมาปรารถนาจะให้ลงทะเบียนเป็นรถลากชั้นหนึ่ง
รถลากคันนั้นล้อต้องมีลูกกลิ้งในดุมล้อ และกงล้อต้องหุ้มยาง
กับสิ่งอื่นก็ต้องให้ดีเสมอตัวอย่างที่บังคับไว้ ถ้าเห็นว่ารถคันใดเลวกว่าตัวอย่าง
อย่าให้เจ้าพนักงานออกใบอนุญาตให้ หรือเมื่อเจ้าพนักงานได้ออกใบอนุญาตไปแล้ว
เจ้าของรถไม่ซ่อมหรือไม่รักษารถให้แข็งแรงและสะอาดตามสมควร
เจ้าพนักงานจะเรียกใบอนุญาตสำหรับรถคันนั้นมายึดไว้ หรือคืนเสียเมื่อใดก็ได้

มาตรา ๙[๔] ใบอนุญาตสำหรับรถลากนั้น
ให้มีกำหนดใช้ได้ไม่เกินคราวละครึ่งปีในครึ่งปีแรกมีกำหนดใช้ได้เพียงวันที่ ๓๐
มิถุนายน ในครึ่งปีหลังมีกำหนดใช้ได้เพียงวันที่ ๓๑ ธันวาคม

มาตรา ๑๐[๕] ให้เสนาบดีกระทรวงนครบาลมีอำนาจออกประกาศกำหนดเงินค่าธรรมเนียมใบอนุญาตได้เป็นครั้งเป็นคราวตามสมควร
รถลากชั้นหนึ่งไม่เกินกว่าฉบับละสิบสองบาท รถลากชั้นที่สองไม่เกินกว่าฉบับละสิบบาท
ซึ่งรวมกับทั้งค่าจดทะเบียน ค่าตอกเครื่องหมาย และค่าป้ายนั้นด้วย

มาตรา ๑๑ เมื่อเจ้าพนักงานได้ออกใบอนุญาต
ให้แก่รถลากคันใด มีจำนวนเลขหมายประจำรถแล้ว
ก็ให้ติดป้ายจำนวนเลขเครื่องหมายไว้ที่รถลากคันนั้น ในที่ซึ่งจะเห็นได้ง่าย
และทั้งต้องหมายจำนวนเลขอย่างเดียวกันไว้ที่ตัวรถ หรือที่อื่นอีกด้วย
ตามแต่เจ้าพนักงานจะเห็นสมควร

มาตรา ๑๒
ผู้ใดเป็นเจ้าของรถลากต้องให้ผู้นั้นลงชื่อในทะเบียน
ผู้มีชื่อเฉพาะรถลากอันจดอยู่ในทะเบียนชั่วสมัยนั้น
ต้องนับว่าเป็นเจ้าของรถลากถูกต้องด้วยพระราชบัญญัติ

มาตรา ๑๓
การเปลี่ยนเจ้าของรถลากและใบอนุญาตแก่กันเอง
โดยไม่ได้จดทะเบียนย้ายเจ้าของก่อนนั้นใช้ไม่ได้ ถ้ารถลากคันใดจะต้องย้ายเจ้าของ
ในระหว่างยังไม่สิ้นกำหนดใบอนุญาต ต้องมาจดทะเบียนย้ายเจ้าของ
ใช้เงินค่าธรรมเนียมตามกำหนดแล้วจึงจะใช้รถลากและใบอนุญาตนั้นได้ จนสิ้นกำหนด

มาตรา ๑๔
ให้เจ้าพนักงานกำหนดที่พักรถลากในจังหวัดพระนคร ณ ตำบลต่างๆ ตามที่เสนาบดีกระทรวงนครบาล
จะกำหนดสั่งเป็นครั้งเป็นคราวซึ่งเห็นว่าสมควร เพื่อให้รถลาก
อันเที่ยวรับจ้างหยุดอยู่ได้ระเบียบเรียบร้อย

มาตรา ๑๕ เจ้าพนักงานกองตระเวน
เมื่อได้เห็นเหตุไม่สมควรเกินขึ้นเฉพาะหน้า
หรือได้รับความร้องทุกข์ของเจ้าของรถลาก หรือผู้ลากรถดังเหตุต่อไปนี้ คือ
ข้อ ๑ ทุบตีหรือทำร้ายด้วยอาญา
หรือเหตุอันตรายใด ๆ มีผู้กระทำแก่ผู้ลากรถเมื่อลากรถอยู่ก็ดี
ข้อ ๒ โดยสารรถแล้วไม่ได้ ใช้
หรือไม่ยอมใช้เงินค่าจ้างรถ ตามอัตราอันถูกต้องนั้นก็ดี
ข้อ ๓ ทำให้รถลากเสียไป
หรือถอดเอาส่วนหนึ่งส่วนใด อันเป็นของสำหรับรถไปเสียก็ดี
เจ้าพนักงานกองตระเวนจะต้องช่วยระงับเหตุ
และจับกุมผู้กระทำผิดส่งไปยังศาลให้พิจารณาลงโทษ

มาตรา ๑๖ เมื่อเจ้าพนักงานผู้ตรวจรถลาก
หรือเจ้าพนักงานในกรมกองตระเวนได้เห็นรถลากคันใดซึ่งเที่ยวรับจ้างอยู่
มีอาการอันไม่สมควรดังกล่าวต่อไปนี้ คือ
ข้อ ๑
ถ้าผู้ลากรถ เป็นผู้มีอาการปรากฏว่าไม่มีกำลัง หรือโสโครกก็ดี
ข้อ ๒
ถ้าผู้ลากรถ เดินเกะกะตามถนนหรือตำบลที่ใด ๆ อันไม่สมควรก็ดี
ข้อ ๓
ถ้าผู้ลากรถ ทำการกีดขวางทางเดินจะนำให้เกิดเหตุอันตราย หรือเป็นความลำบาก
แห่งการเดินไปมาในถนนหรือตำบลที่ใด ๆ ก็ดี
ข้อ ๔ แม้ผู้ลากรถทิ้งผู้โดยสารในที่ไม่สมควรก่อนสิ้นระยะทางอันได้สัญญากันก็ดี
ข้อ ๕ ถ้าผู้ลากรถเรียกเงินค่าจ้างเกินกว่าอัตรา
หรือใช้คำหยาบช้า หรือประพฤติกิริยาหยาบคายต่อผู้โดยสารก็ดี
ข้อ ๖
ถ้ารถลากรับคนที่ป่วยเป็นโรคอันน่ากลัวติดเนื่องกันได้ หรือรับเอาศพไปก็ดี
ข้อ ๗ แม้รถลากรับคนโดยสาร จำนวนเกินกว่าอัตรา
หรือบรรทุกสิ่งของต้องห้ามไม่ให้บรรทุกก็ดี
ข้อ ๘ ถ้าพบรถลากเที่ยวลาก
เพื่อรับจ้างเมื่อเวลาค่ำมืดแล้ว ไม่มีโคมไฟที่สมควรตามข้อบังคับก็ดี
ให้เจ้าพนักงานผู้ตรวจ
หรือเจ้าพนักงานกรมกองตระเวน มีอำนาจที่จะเกาะผู้ลากรถนั้นมาติเตียน เรียกเงินประกันครั้งหนึ่งไม่เกินสี่บาท
อย่าให้ประพฤติผิดอย่างนั้นอีกภายในเดือนหนึ่ง จึงคืนเงินให้ก็ได้
หรือจะยึดตัวผู้ลากรถ
หรือทั้งรถและตัวผู้ลากรถไว้ครั้งหนึ่งไม่เกินสี่สิบแปดชั่วโมงแล้วจึงปล่อยไปก็ได้

มาตรา ๑๗
ถ้ารถลากคันใดเที่ยวลากรับจ้างอยู่ไม่สะอาดเรียบร้อย
หรือเคลื่อนคลาดไม่แข็งแรงพอที่จะรับคนโดยสารและบรรทุกของที่มีน้ำหนักพอประมาณได้ก็ดี
หรือเปลี่ยนแปลงเครื่องประกอบรถเลวไปกว่ารถตัวอย่าง
ตามที่เจ้าพนักงานได้ตรวจเมื่อลงทะเบียนแล้วนั้นก็ดี ให้เจ้าพนักงานผู้ตรวจรถลาก
หรือเจ้าพนักงานกองตระเวนจับรถคันนั้นส่งเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน
เพื่อบังคับให้เจ้าของรถนำใบอนุญาตสำหรับรถคันนั้นมาให้เจ้าพนักงานยึดไว้
แล้วรับรถลากคันนั้นไปซ่อม หรือทำใหม่นำกลับมาให้เจ้าพนักงานตรวจ
ถ้าเห็นว่าไม่เลวกว่ารถตัวอย่างแล้วจึงคืนใบอนุญาตให้ 
ถ้าเจ้าของรถลากไม่นำใบอนุญาต มารับรถลากที่ต้องจับคืนไปภายในกำหนดสามสิบวัน
ต้องถือว่าเจ้าของสิ้นอาลัยในรถลากคันนั้นแล้ว
เจ้าพนักงานจะขายทอดตลาดรถลากคันนั้นเสียก็ได้

มาตรา ๑๘ เจ้าของรถลากรายใดกระทำขัดขืน
หรือประพฤติผิดต่อพระราชบัญญัติบ่อย ๆ
เจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนจะไม่ยอมออกใบอนุญาตให้ใหม่อีกต่อไปก็ได้

หมวดที่ ๔
ว่าด้วยเจ้าของรถลาก
 

มาตรา ๑๙
ให้เจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนมีอำนาจที่จะเรียกเงินประกันไม่เกินรายละสี่สิบบาทจากเจ้าของรถลากเพื่อเป็นประกัน
ให้ผู้นั้นมาหาเจ้าพนักงาน ในเวลามีการที่จะต้องเรียกให้มาอย่างหนึ่ง
ให้ผู้นั้นส่งรถลากที่เจ้าพนักงานต้องการจะตรวจ มาให้ตรวจอย่างหนึ่ง
เพื่อส่งใบอนุญาตหรือสิ่งของหลวงซึ่งได้รับไปสำหรับรถลาก
ตามพระราชบัญญัตินี้อย่างหนึ่ง ถ้าเจ้าของรถมีความผิดในข้อใด ๆ ดังว่ามานี้ก็ดี
หรือมีความผิดต้องระวางโทษปรับตามพระราชบัญญัตินี้ก็ดี
ให้เจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนมีอำนาจที่จะเอาเงินประกันนั้นใช้เป็นเบี้ยปรับ
ถ้าเงินประกันไม่พอ เจ้าของรถลากก็จะต้องเสียเพิ่มเติมอีกจนครบ

มาตรา ๒๐
ถ้าเจ้าของรถลากจะจัดรถลากไปเที่ยวรับจ้างก็ดี
หรือจะให้มีผู้เช่ารถลากคันใดไปเที่ยวรับจ้างก็ดี
จะต้องให้เครื่องหมายจำนวนเลขที่ตรงกับเครื่องหมาย ของรถคันนั้นไปสำหรับตัวผู้ลากด้วยทุกครั้ง

มาตรา ๒๑ เจ้าของรถลาก
จะย้ายที่อยู่ของตนไปอยู่ตำบลอื่นก็ดี หรือจะย้ายโรงเก็บรถลากไปอยู่ที่อื่นก็ดี
ให้แจ้งความต่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียนภายในสามวัน นับตั้งแต่วันที่ได้ย้ายไปแล้ว
จะได้แก้ทะเบียนให้ถูกต้องด้วย ให้เรียกค่าธรรมเนียมแก้ทะเบียนตามอัตรา

มาตรา ๒๒ บรรดาใบอนุญาต
เมื่อสิ้นกำหนดวันที่ออกไปใช้ไม่ได้แล้ว ถ้าเจ้าของรถลากจะไม่รับเปลี่ยนใหม่ต่อไป
ให้นำใบอนุญาตกับป้ายเครื่องหมายรถคันนั้น มาส่งคืนต่อเจ้าพนักงานผู้จดทะเบียน
จะได้ถอนทะเบียนให้

หมวดที่ ๕
ว่าด้วยผู้ลากรถ
 

มาตรา ๒๓ ผู้ลากรถทุกคน จะต้องมีเครื่องนุ่งห่ม
ให้เจ้าพนักงานเห็นว่าเรียบร้อยและมีเครื่องหมาย ที่ตรงกับจำนวนเลขหมายของรถนั้น
ติดตัวอยู่ให้เห็นได้ง่ายในเวลาใช้รถอยู่นั้นเป็นนิตย์

มาตรา ๒๔ ผู้ลากรถทุกคน
ให้เดินรถข้างถนนและทั้งหลีกรถ ทางข้างซ้ายของผู้ลากตลอดไป

มาตรา ๒๕ ราคาค่าจ้างรถลากนั้น ให้ผู้ลากรถเรียกได้
เพียงเท่าอัตรากำหนดไว้ตามท้ายพระราชบัญญัตินี้
หรือเมื่อจะมีอัตราอื่นราคาสูงขึ้นหรือต่ำลง
ในสมัยใดสมัยหนึ่งซึ่งเห็นว่าควรเปลี่ยนกำหนดนั้นแล้ว
จะได้มีประกาศในหนังสือราชกิจจานุเบกษา ให้ผู้ลากรถเรียกค่าจ้างตามสมควรสืบไป
มาตรา ๒๖
ถ้าผู้ลากรถเดินอยู่ในท้องถนนเวลากลางคืนคือ
ตั้งแต่พระอาทิตย์ตกจนพระอาทิตย์ขึ้นให้จุดโคมไฟที่หน้ารถทั้งสองข้างและ
โคมนั้นต้องเป็นโคมกระจกสามด้านซึ่งมีด้านมืดอยู่ข้างหลังรถหรือมีกระจกสองด้านมีด้านมืดอยู่ข้างตัวรถและหลังรถ
และกระจกโคมนั้นต้องรักษาให้สะอาดแจ่มใส
เว้นไว้แต่มีเหตุจำเป็นซึ่งโคมนั้นเป็นอันตรายไป ในเมื่อรถอยู่ในท้องถิ่นเช่นนี้
ก็ให้จุดไฟด้วยสิ่งอื่นแทนได้

มาตรา ๒๗ เมื่อเจ้าพนักงาน
ได้กำหนดที่สำหรับพักรถไว้แล้ว ห้ามไม่ให้ผู้ลากรถไปจอดรถลากคอยรับจ้าง ณ ที่ ๆ
ต่างนอกจากที่ซึ่งเจ้าพนักงาน ได้กำหนดอนุญาตให้เป็นที่พักรถลากดังในมาตรา ๑๔
นั้นเว้นไว้แต่จะจอดชั่วรับหรือส่งคนโดยสารเท่านั้น

หมวดที่ ๖
ว่าด้วยการบรรทุก
 

มาตรา ๒๘ ห้ามไม่ให้รถลาก รับคนโดยสารคันหนึ่ง
ผู้ใหญ่ยิ่งกว่าสองคนหรือทั้งเด็กอายุไม่เกินสิบขวบด้วย
รวมกันให้รับบรรทุกได้เพียงสามคนเท่านั้น

มาตรา ๒๙ ห้ามไม่ให้รถลาก รับบรรทุกของโสโครกต่าง ๆ
เว้นไว้แต่จะมีเครื่องปกปิดจนไม่มีผู้ใดเห็นของนั้น
และไม่ให้ของนั้นล้นไหลออกมาเปื้อนเปรอะได้ และจนไม่ปรากฏกลิ่นเหม็นออกมา
ให้เป็นที่รังเกียจแก่คนอื่น ๆ ได้

มาตรา ๓๐ ห้ามไม่ให้รถลากบรรทุกของสิ่งหนึ่งสิ่งใด
โตล้นเกินล้อหรือเกินออกไปจากตัวรถ ยิ่งกว่าศอกหนึ่ง

มาตรา ๓๑
ห้ามไม่ให้รถลากรับบรรทุกสัตว์ที่มีชีวิตดังเช่น สุกร แพะ แกะ เป็นต้น
และห้ามไม่ให้บรรทุกคนโดยสารที่เป็นคนมีโรคน่ากลัวติดต่อกันได้
และห้ามไม่ให้รับบรรทุกศพคนตาย

หมวดที่ ๗
เบ็ดเสร็จ
 

มาตรา ๓๒ ถ้าผู้หนึ่งผู้ใด
โดยสารจ้างรถลากไม่ยอมใช้เงินให้แก่ผู้ลาก
เมื่อเรียกให้ใช้ค่าจ้างตามพระราชบัญญัตินี้ พิจารณาได้ความจริง
ผู้นั้นจะต้องปรับไหมเพิ่มเติมค่าจ้างรถเป็นเงินไม่เกินกว่าแปดบาท
และเงินค่าปรับนี้ทั้งหมด หรือจะกำหนดแบ่งเป็นบางส่วน
ผู้พิพากษาศาลโปริสภาจะพิพากษาให้ผู้ลากรถเป็นค่าป่วยการด้วยเท่าใดก็ได้

มาตรา ๓๓
ความประพฤติผิดต่อพระราชบัญญัติข้อใดข้อหนึ่ง
อันยังไม่ได้บรรยายโทษและปรับไว้ในพระราชบัญญัตินี้ เมื่อพิจารณาได้ความจริง
ให้ปรับครั้งหนึ่งเงินไม่เกินกว่าสี่สิบบาท หรือจำคุกครั้งหนึ่งไม่เกินสองเดือน

มาตรา ๓๔ เมื่อเสนาบดี กระทรวงพระนครบาล
เห็นจำเป็นจะต้องมีข้อบังคับเพื่อให้เจ้าพนักงาน
ตามพระราชบัญญัตินี้และเจ้าของรถลากผู้ลาก และผู้โดยสารประพฤติให้สมควร ถูกต้องตามพระราชบัญญัตินี้ด้วยประการใด
ก็ให้ตั้งกฎข้อบังคับนั้นขึ้นได้เมื่อได้รับพระราชทาน พระบรมราชานุญาตและประกาศ
ในหนังสือราชกิจจานุเบกษาแล้วก็ให้ใช้กฎข้อบังคับนั้นได้เหมือนดังเป็นส่วนแห่งพระราชบัญญัตินี้

มาตรา ๓๕ พระราชบัญญัตินี้ ให้เสนาบดีกระทรวงนครบาล
เป็นผู้รักษาและผู้บัญชา, ให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้ทุกประการ
ประกาศมา ณ วันที่ ๒๖ กันยายน รัตนโกสินทรศก ๑๒๐
เป็นวันที่ ๑๒๐๐๗ ในรัชกาลปัจจุบันนี้

อัตราค่าธรรมเนียม [๖]
 

ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตรถลาก ฉบับละ ๑๒ บาท
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนเปลี่ยนเจ้าของรถลาก ครั้งละ ๑ บาท
ค่าธรรมเนียมจดทะเบียนย้ายที่อยู่ของเจ้าของ
รถลากหรือย้ายโรงเก็บรถลาก ครั้งละ ๑ บาท



อัมพิกา/แก้ไข
๑๒/๒/๔๕
A+B(C)

ประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติรถลาก
รัตนโกสินทรศก ๑๒๐ [๗]

รถลากที่ใช้รับจ้างคนโดยสารอยู่ในกรุงเทพมหานครทุกวันนี้
แม้ได้จัดให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติแล้ว
รถเหล่านั้นดูก็ยังหาสะอาดเรียบร้อยสมควรแก่ผู้ดีซึ่งจะนั่งไปได้ไม่
เพราะเหตุว่าเจ้าของรถลากทั้งหลายซ่อมทำรถแต่ชั่วคราวมารับใบอนุญาตจดทะเบียนครั้นล่วงเดือนต่อ
ๆ ไป ซึ่งยังไม่สิ้นกำหนดวันในใบอนุญาต รถลากเหล่านั้นก็ย่อมเก่าโทรมไป
ทำให้เป็นที่รังเกียจและรำคาญแก่ผู้ที่จะใช้รถ หรือผู้ที่เดินทางในท้องถนนร่วมกัน
การที่เป็นไปทั้งนี้ ก็เพราะเหตุระยะเวลาที่กำหนดให้รับใบอนุญาตจดทะเบียนช้านานถึง
๖ เดือน รถเหล่านั้นจึงหาทนทานพอแก่เวลาที่ช้านานเกินไปนั้นได้ไม่
จึงสมควรจะแก้ไขพระราชบัญญัติบางมาตรา ให้เลื่อนระยะเวลากำหนดรับใบอนุญาตจดทะเบียนเพียงคราวละ
๔ เดือน ชั่วคราวพอเพียงแก่รถที่ใช้รับจ้างอยู่ทุกวันจะทนทานและสะอาดเรียบร้อยได้
กับทั้งจะให้มีรถลากอย่างดีขึ้นใช้รับจ้าง
เพื่อผู้ดีจะได้โดยสารไม่เป็นที่รังเกียจด้วย

อัมพิกา/แก้ไข
๑๒/๒/๔๕
A+B

ประกาศ
แก้ไขพระราชบัญญัติรถลาก [๘]

อัมพิกา/แก้ไข
๖/๒/๔๕
A

พระราชบัญญัติรถลากแก้ไขเพิ่มเติม
พุทธศักราช ๒๔๗๕ [๙]

อัมพิกา/แก้ไข
๖/๒/๔๕
A+B(C)




พระราชบัญญัติรถลาก
(ฉบับที่ ๖)
พุทธศักราช
๒๔๘๔ [๑๐]
มาตรา ๔
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการให้เป็นไปตามพระราชบัญญัตินี้

อัมพิกา/แก้ไข
๒๗/๒/๔๕
A+B(C)

พระราชบัญญัติรถลาก
(ฉบับที่ ๗)
พ.ศ. ๒๔๙๕ [๑๑]

มาตรา ๓
ให้งดการจดทะเบียนและการต่ออายุใบอนุญาตสำหรับรถลากในจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี
ตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ๒๔๙๖ เป็นต้นไป

มาตรา ๔
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามพระราชบัญญัตินี้

อัมพิกา/แก้ไข
๖/๒/๔๕
A+B(C) 

นิลวรรณ/ปาจรีย์
ผู้จัดทำ
๓ มี.ค ๔๖


[๑]
รก.ร.ศ. ๑๒๐/-/๔๗๖/๖ ตุลาคม
รัตนโกสินทรศก
๑๒๐
[๒]
มาตรา ๓ แก้ไขโดยประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติรถลาก รัตนโกสินทรศก
๑๒๐
[๓] มาตรา ๘ แก้ไขโดยประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติรถลาก 
[๔] มาตรา ๙ แก้ไขโดยพระราชบัญญัติรถลาก (ฉบับที่ ๖) พุทธศักราช ๒๔๘๔
[๕] มาตรา
๑๐
แก้ไขโดยประกาศแก้ไขพระราชบัญญัติรถลาก
รัตนโกสินทรศก
๑๒๐
[๖] อัตราค่าธรรมเนียม
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติรถลากแก้ไขเพิ่มเติม
พุทธศักราช
๒๔๗๕
[๗] ประชุมกฎหมายประจำศก
เล่มที่ ๒๐ ร.ศ. ๑๒๔
[๘] ประชุมกฎหมายประจำศก
เล่มที่ ๒๑ ร.ศ. ๑๒๖
[๙] รก.๒๔๗๕/-/๗๘๒/๓๐ มีนาคม
๒๔๗๕
[๑๐] รก.๒๔๘๔/-/๑๕๑๐/๔ พฤศจิกายน
๒๔๘๔
[๑๑] รก.๒๔๙๕/-/๑๔๕๖/๓๐ ธันวาคม ๒๔๙๕