ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ว่าด้วยบทบาทและวิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ
และบทบาทของภาคประชาชน
พ.ศ. ๒๕๖๐
 

โดยที่เป็นการสมควรให้มีระเบียบว่าด้วยบทบาทและวิธีปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติและบทบาทของภาคประชาชน

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๕ วรรคหนึ่ง มาตรา ๑๔ (๑๑) มาตรา
๑๗ วรรคสาม
และมาตรา ๔๕ วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงยุติธรรม
ว่าด้วยบทบาทและวิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติและบทบาทของภาคประชาชน
พ.ศ. ๒๕๖๐

ข้อ ๒[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๓ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ
และคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้
ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ
๔ ในระเบียบนี้
การแก้ไขฟื้นฟู หมายความว่า
การนำมาตรการหรือวิธีการต่าง ๆ มาใช้ในการปรับเปลี่ยน แก้ไข และเสริมสร้างทัศนคติ
ความคิด และพฤติกรรม
รวมถึงการสงเคราะห์ผู้กระทำผิดเพื่อให้ผู้กระทำผิดมีการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมไปในทางที่ดีขึ้น
สอดส่อง หมายความว่า ไปเยี่ยมเยียน ติดตาม สอบถาม
แนะนำ ช่วยเหลือ ตักเตือน หรือดำเนินการใด ๆ
เพื่อให้ผู้ถูกคุมความประพฤติปฏิบัติตามเงื่อนไขและสามารถแก้ไขปรับปรุงตนเองได้
การสงเคราะห์
หมายความว่า การดำเนินการตามมาตรา ๔๐ แห่งพระราชบัญญัติคุมประพฤติ พ.ศ. ๒๕๕๙
อาสาสมัครคุมประพฤติ หมายความว่า
ผู้ซึ่งอธิบดีกรมคุมประพฤติแต่งตั้งให้ทำหน้าที่ช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติตามพระราชบัญญัติคุมประพฤติ
พ.ศ. ๒๕๕๙
ภาคประชาชน
หมายความว่า บุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่เข้ามาทำงานร่วมกับกรมคุมประพฤติ
ผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ หมายความว่า ผู้ต้องหา จำเลย
นักโทษเด็ดขาด
หรือบุคคลอื่นซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้เข้าสู่กระบวนการสืบเสาะและพินิจของพนักงานคุมประพฤติ
ผู้ถูกคุมความประพฤติ หมายความว่า ผู้ต้องหา จำเลย
นักโทษเด็ดขาด หรือบุคคลอื่นที่ศาลหรือเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจ
กำหนดให้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กฎหมายบัญญัติภายใต้การคุมความประพฤติของพนักงานคุมประพฤติ
ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย หมายความว่า
ผู้พ้นจากการคุมความประพฤติ ผู้ได้รับการปล่อยตัวเมื่อพ้นโทษ
ผู้ผ่านการฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ติดยาเสพติด
เด็กหรือเยาวชนที่ได้รับการปล่อยตัวพ้นจากการฝึกอบรมครบตามคำพิพากษาแล้ว

ข้อ
๕ ให้ปลัดกระทรวงยุติธรรมเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจตีความวินิจฉัยปัญหาเพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามระเบียบนี้

ลักษณะ ๑
บทบาทและวิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ
 

หมวด ๑
บทบาทของอาสาสมัครคุมประพฤติ
 

ข้อ
๖
อาสาสมัครคุมประพฤติมีบทบาทในการช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติดังนี้
(๑) แก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิด
(๒) ติดตาม ดูแลช่วยเหลือ สงเคราะห์ ผู้กระทำผิดหรือผู้ได้รับการสงเคราะห์
(๓) แสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้กระทำผิด
(๔) ส่งเสริมสนับสนุนภารกิจของกรมคุมประพฤติ
(๕) มีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรม
(๖) บทบาทหน้าที่อื่นตามที่อธิบดีกรมคุมประพฤติมอบหมาย
ทั้งนี้
ในการปฏิบัติหน้าที่ ตาม (๑)  (๖)
ให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของพนักงานคุมประพฤติ

หมวด ๒
วิธีการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ
 

ส่วนที่ ๑
สอดส่อง แก้ไขฟื้นฟู
สงเคราะห์ผู้กระทำผิด
 

ข้อ
๗ การมอบหมายงานให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติให้พิจารณาตามความจำเป็น
เหมาะสมกับความรู้ ความสามารถ และความพร้อมของอาสาสมัครคุมประพฤติ
กรณีมอบหมายงานคดีให้พิจารณาตามความเหมาะสมกับความรู้ความสามารถ
ศักยภาพ และปริมาณคดีที่มีอยู่ในความรับผิดชอบของอาสาสมัครคุมประพฤติ

ข้อ
๘
เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติได้รับมอบหมายงานคดีสอดส่องผู้ถูกคุมความประพฤติ ให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้
(๑) ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น และวางแผนการทำงาน
(๒) แนะนำตนเอง พร้อมแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครคุมประพฤติ
(๓) สอบถาม
และบันทึกรายละเอียดการออกสอดส่องตามแบบรายงานที่กรมคุมประพฤติกำหนด
(๔)
รายงานผลการสอดส่องให้สำนักงานคุมประพฤติทราบตามที่พนักงานคุมประพฤติกำหนด
การเข้าไปในเคหสถานหรือสถานที่ใด
ๆ ที่ผู้ถูกคุมความประพฤติพักอาศัยหรือทำการงานหรือมีความเกี่ยวข้องด้วย
ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของเคหสถานหรือสถานที่นั้นก่อน

ข้อ ๙
กรณีผู้ถูกคุมความประพฤติประสบปัญหาจำเป็นที่ต้องได้รับการแก้ไขในด้านการประกอบอาชีพ
ด้านความประพฤติ ด้านจิตใจ หรือปัญหาอื่นใดที่ส่งผลต่อการแก้ไขฟื้นฟู ให้อาสาสมัครคุมประพฤติให้คำปรึกษา
แนะนำ ตักเตือนผู้ถูกคุมความประพฤติ
เพื่อแก้ไขฟื้นฟูให้กลับตนเป็นพลเมืองดีและปฏิบัติตามเงื่อนไขการคุมความประพฤติ

ข้อ
๑๐ กรณีผู้ถูกคุมความประพฤติจำ
เป็นต้องได้รับการสงเคราะห์
ให้อาสาสมัครคุมประพฤติรายงานไปยังสำนักงานคุมประพฤติเพื่อให้การสงเคราะห์ต่อไป
การดำเนินการตามวรรคหนึ่ง
อาสาสมัครคุมประพฤติอาจให้การสงเคราะห์ตามกำลังความสามารถ

ข้อ
๑๑
กรณีอาสาสมัครคุมประพฤติประสบปัญหาในการปฏิบัติงานที่ทำให้ไม่สามารถปฏิบัติงานต่อไปได้
หรือมีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไป ให้อาสาสมัครคุมประพฤติรายงานและส่งเอกสารทั้งหมดให้สำนักงานคุมประพฤติโดยเร็ว

ข้อ
๑๒
อาสาสมัครคุมประพฤติที่รับคดีแล้วไม่รายงานผล
หรือไม่ได้แจ้งผลให้พนักงานคุมประพฤติทราบตามระยะเวลาที่กำหนด
ให้พนักงานคุมประพฤติสอบถามความคืบหน้าในการดำเนินการ
หรืออาจออกไปพบเพื่อสอบถามปัญหาอุปสรรค หรือข้อขัดข้องในการดำเนินการ
หากอาสาสมัครคุมประพฤติรับคดีแล้วไม่สามารถปฏิบัติงานที่อยู่ในความรับผิดชอบได้
ให้พนักงานคุมประพฤติมีหนังสือขอยกเลิกการมอบหมายงาน
และให้อาสาสมัครคุมประพฤติส่งข้อมูลกลับสำนักงานคุมประพฤติทันที

ข้อ
๑๓
เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติปฏิบัติงานคดีตามที่รับมอบหมายเสร็จสิ้นให้รายงานผลและจัดส่งเอกสารทั้งหมดให้สำนักงานคุมประพฤติ
เพื่อรวบรวมและบันทึกผลการปฏิบัติงาน

ส่วนที่ ๒
การติดตาม เยี่ยมเยียน
และการสงเคราะห์ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย
 

ข้อ
๑๔
เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติได้รับมอบหมายให้ออกไปติดตาม
เยี่ยมเยียนผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย ให้อาสาสมัครคุมประพฤติดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้
(๑) ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น และวางแผนการทำงาน
(๒) แนะนำตนเอง พร้อมแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครคุมประพฤติ
(๓) สอบถามและบันทึกรายละเอียดการติดตาม ตามแบบรายงานที่กรมคุมประพฤติกำหนด
(๔)
รายงานผลการดำเนินการให้สำนักงานคุมประพฤติทราบตามที่พนักงานคุมประพฤติกำหนดไว้
การเข้าไปในเคหสถานหรือสถานที่ใด
ๆ ที่ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย พักอาศัยหรือทำการงานหรือมีความเกี่ยวข้องด้วย
ต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของเคหสถานหรือสถานที่นั้นก่อน

ข้อ
๑๕
อาสาสมัครคุมประพฤติต้องให้คำปรึกษา
แนะนำผู้กระทำผิดภายหลังปล่อยเพื่อให้กลับตนเป็นพลเมืองดี
และไม่หวนกลับไปกระทำผิดซ้ำ

ข้อ
๑๖ ในกรณีที่ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย
จำเป็นต้องได้รับการสงเคราะห์
ให้อาสาสมัครคุมประพฤติรายงานไปยังสำนักงานคุมประพฤติเพื่อให้การสงเคราะห์ต่อไป
การดำเนินการตามวรรคหนึ่ง
อาสาสมัครคุมประพฤติอาจให้การสงเคราะห์ตามกำลังความสามารถ

ข้อ
๑๗
เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติออกติดตาม เยี่ยมเยียนและให้การสงเคราะห์ผู้กระทำผิดภายหลังปล่อยเสร็จสิ้น
ให้รายงานผลและจัดส่งเอกสารที่เกี่ยวข้องให้สำนักงานคุมประพฤติเพื่อรวบรวมและบันทึกผลการปฏิบัติงาน
หากอาสาสมัครคุมประพฤติไม่รายงานผลหรือไม่ได้แจ้งผลให้ทราบตามระยะเวลาที่กำหนด
ให้พนักงานคุมประพฤติสอบถามความคืบหน้าในการดำเนินการหรือออกไปพบเพื่อสอบถามปัญหาอุปสรรคข้อขัดข้องในการดำเนินการ
เมื่อได้ดำเนินการตามวรรคสองแล้ว
อาสาสมัครคุมประพฤติยังไม่รายงานผลให้ทราบ ให้พนักงานคุมประพฤติมีหนังสือขอยกเลิกการมอบหมายงาน
และให้อาสาสมัครคุมประพฤติส่งข้อมูลกลับสำนักงานคุมประพฤติทันที

ส่วนที่ ๓
แสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้กระทำผิด
 

ข้อ
๑๘
การมอบหมายให้อาสาสมัครคุมประพฤติช่วยเหลือพนักงานคุมประพฤติในการแสวงหาข้อเท็จจริง
พนักงานคุมประพฤติควรพิจารณาตามความจำเป็น ความรู้ ความสามารถ ศักยภาพ
และปริมาณคดีที่มีอยู่ในความรับผิดชอบ โดยอาจพิจารณามอบหมาย ดังต่อไปนี้
(๑) ตรวจสอบที่พักอาศัยและสภาพแวดล้อมของผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ
(๒) สอบถามข้อมูลเกี่ยวกับนักโทษเด็ดขาด ที่จะได้รับการพิจารณาพักการลงโทษ
หรือลดวันต้องโทษจำคุก

ข้อ
๑๙
เมื่ออาสาสมัครคุมประพฤติได้รับมอบหมายให้ออกไปแสวงหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจ
อาสาสมัครคุมประพฤติต้องดำเนินการดังนี้
(๑) ตรวจสอบความครบถ้วนของเอกสาร ศึกษาข้อมูลเบื้องต้น และวางแผนการทำงาน
(๒) แนะนำตนเอง พร้อมแสดงบัตรประจำตัวอาสาสมัครคุมประพฤติ
(๓) สอบถามและบันทึกรายละเอียดข้อมูล ตามแบบรายงานที่กรมคุมประพฤติกำหนด
(๔) รายงานผลการแสวงหาข้อเท็จจริงให้สำนักงานคุมประพฤติทราบ
การเข้าไปในเคหสถานหรือสถานที่ใด
ๆ
ที่มีความเกี่ยวข้องกับผู้ถูกสืบเสาะและพินิจต้องได้รับความยินยอมจากเจ้าของเคหสถานหรือสถานที่นั้นก่อน

ข้อ
๒๐
หากอาสาสมัครคุมประพฤติไม่รายงานผลให้ทราบภายในระยะเวลาที่กำหนดหรืออาสาสมัครคุมประพฤติมีเหตุขัดข้องไม่สามารถปฏิบัติงานได้
ให้พนักงานคุมประพฤติมีหนังสือขอยกเลิกการมอบหมายงาน
และให้อาสาสมัครคุมประพฤติส่งข้อมูลกลับสำนักงานคุมประพฤติทันที

ส่วนที่ ๔
ส่งเสริมสนับสนุนภารกิจของกรมคุมประพฤติ
 

ข้อ
๒๑
อาสาสมัครคุมประพฤติเข้ามามีส่วนร่วมในการส่งเสริมสนับสนุนการดำเนินงานตามภารกิจของกรมคุมประพฤติดังนี้
(๑) สนับสนุนการจัดกิจกรรมเพื่อการแก้ไขฟื้นฟู
(๒) สร้างเครือข่ายในการแก้ไข ฟื้นฟู
สงเคราะห์ผู้กระทำผิดและผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย
(๓)
เผยแพร่ความรู้และประชาสัมพันธ์ภารกิจกรมคุมประพฤติ และกระทรวงยุติธรรมและช่วยเหลืองานอื่น
ๆ ตามที่กรมคุมประพฤติหรือกระทรวงยุติธรรมมอบหมาย

ส่วนที่ ๕
การมีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรม
 

ข้อ
๒๒ อาสาสมัครคุมประพฤติมีส่วนร่วมในการป้องกันอาชญากรรมดังนี้
(๑) สอดส่อง ดูแล เฝ้าระวัง แจ้งเบาะแสการกระทำความผิดกฎหมายภายในชุมชน
(๒) ให้ความรู้หรือจัดกิจกรรมเพื่อเสริมสร้างความร่วมมือของประชาชน
ในการป้องกันตนเองและรักษาความสงบเรียบร้อยภายในชุมชน
(๓) ร่วมคิดและวางแผนกับบุคคล ชุมชน
หรือหน่วยงานอื่นในการจัดกิจกรรม เพื่อป้องกันอาชญากรรมในชุมชน
(๔) บำเพ็ญประโยชน์และประพฤติตนเป็นตัวอย่างให้แก่สังคม

ลักษณะ ๒
บทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน
  

หมวด ๑
บทบาทของภาคประชาชน
 

ข้อ
๒๓ ภาคประชาชนมีบทบาทดังนี้
(๑) แก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำผิด
(๒) สงเคราะห์ผู้กระทำผิดและผู้กระทำผิดภายหลังปล่อย
(๓) สนับสนุนการดำเนินงานตามภารกิจกรมคุมประพฤติ
ทั้งนี้
การปฏิบัติหน้าที่ตาม (๑)  (๓) ให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของพนักงานคุมประพฤติ

หมวด ๒
การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน
 

ข้อ
๒๔
กรมคุมประพฤติมีหน้าที่ส่งเสริมสนับสนุนภาคประชาชนให้เข้ามามีส่วนร่วมภายใต้การกำกับดูแลของพนักงานคุมประพฤติ
ดังต่อไปนี้
(๑) ในการแก้ไขฟื้นฟูและการสงเคราะห์เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้กระทำผิดหวนกลับไปกระทำผิดซ้ำ
(๒) ในการสร้างเครือข่ายร่วมกับหน่วยงานภาครัฐและภาคประชาชน
เพื่อช่วยเหลือภารกิจของกรมคุมประพฤติ
(๓) มีส่วนร่วมอื่น ๆ ตามที่ได้รับการประสานจากสำนักงานคุมประพฤติ

ลักษณะ ๓
การกำกับดูแลอาสาสมัครคุมประพฤติและภาคประชาชน
 

ข้อ
๒๕ สำนักงานคุมประพฤติมีบทบาทในการกำกับ
ดูแล ติดตามการปฏิบัติงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ และส่งเสริมหน่วยงาน
องค์กรและภาคประชาชน ให้เข้ามามีส่วนร่วมในภารกิจของกรมคุมประพฤติ

ข้อ
๒๖
กรมคุมประพฤติมีบทบาทในการส่งเสริม สนับสนุนกิจกรรมหรือการดำเนินงานของอาสาสมัครคุมประพฤติ และส่งเสริมหน่วยงาน
องค์กรและภาคประชาชน ให้เข้ามามีส่วนร่วมในภารกิจของกรมคุมประพฤติ


ประกาศ ณ วันที่ ๑๐
เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๐
สุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม







พิมพ์มาดา/ภวรรณตรี/จัดทำ
๒๓ พฤษภาคม
๒๕๖๐






[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๔/ตอนพิเศษ ๑๓๔ ง/หน้า ๑/๑๗ พฤษภาคม ๒๕๖๐