ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์
สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
พ.ศ. ๒๕๔๙
 

ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์
วิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๔๐
ลงวันที่ ๑๑ มิถุนายน ๒๕๔๐ไว้แล้ว นั้น

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์เสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๔ แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔ (พ.ศ.
๒๕๓๑) ออกตามความในพระราชบัญญัติรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๒๒ กรมการขนส่งทางบกจึงวางระเบียบไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
พ.ศ. ๒๕๔๙

ข้อ ๒
ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์
วิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์ พ.ศ. ๒๕๔๐
บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้
ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ ๓[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่
๑๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙ เป็นต้นไป

ข้อ ๔
ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ) กรมการขนส่งทางบก
รักษาการตามระเบียบนี้

ข้อ ๕
ในระเบียบนี้ เลขตัวรถ หมายถึง
เลขคัสซีสำหรับรถที่มีโครงคัสซีหรือเลขตัวถังสำหรับรถที่ไม่มีโครงคัสซี

หมวด
๑
การกำหนดและตอกเลขตัวรถ
 

ข้อ ๖
รถดังต่อไปนี้ ต้องกำหนดและตอกเลขตัวรถ
(๑) ไม่มีเลขตัวรถจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
(๒) มีเลขตัวรถตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ได้ชำรุด
ลบเลือน หรือสูญหาย และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
(๓) มีเลขตัวรถ แต่ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลาย เนื่องจากสนิมกัดกร่อน
หรืออุบัติเหตุ หรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์ และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถได้ว่าเป็นรถคันเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ หรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๔) มีเลขตัวรถแต่ภายหลังมีการเปลี่ยนชิ้นส่วนของตัวถังหรือโครงคัสซีที่มีเลขตัวรถตอกอยู่โดยชิ้นส่วนที่เปลี่ยนใหม่นั้นไม่มีหมายเลข
และเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
(๕) มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วนเพราะเหตุโจรกรรมโดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาล
พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานว่าเป็นรถคันเดิมที่ถูกโจรกรรมไป
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นรถคันเดิม ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานหรือกองกำกับการวิทยาการเขต
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ หรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๖) มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วน
ซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการ หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย
เช่น กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องพร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถ
อาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้
(๗) มีเลขตัวรถแต่ซ้ำซ้อนกับรถคันอื่นที่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
หรือจดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก ทั้งนี้ การซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถ
หรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลัง
เว้นแต่ไม่สามารถติดตามรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังได้และเจ้าของรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนยินยอมให้กำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนได้
ในกรณีไม่สามารถดำเนินการตามวรรคหนึ่งได้ เนื่องจากมีเหตุขัดข้องอื่นๆ
เช่น มีวันจดทะเบียนวันเดียวกัน เป็นต้น ให้นายทะเบียนพิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันใดคันหนึ่งที่เห็นสมควรตามความเหมาะสม

ข้อ ๗
หลักเกณฑ์การกำหนดเลขตัวรถ ประกอบด้วยตัวเลข
๓ กลุ่ม ดังนี้
(๑) กลุ่มที่หนึ่ง มี ๒ หลัก เป็นรหัสจังหวัดที่รถจดทะเบียนหรือจะจดทะเบียน
(ยกเว้นจังหวัดหนองบัวลำภู มี ๓ หลัก) กรณีเป็นสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาให้กำหนดเป็น
๓ หลัก โดยเลข ๒ หลักแรกเป็นรหัสจังหวัด และเลขหลักที่ ๓ เป็นเลขลำดับที่จัดตั้งสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาก่อนหลัง แล้วแต่กรณี
(๒) กลุ่มที่สอง มี ๔ หลัก เป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกในแต่ละปี
(๓) กลุ่มที่สาม มี ๒ หลัก เป็นเลขสองตัวสุดท้ายของปี
พ.ศ. ที่ทำการตอกเลข
การกำหนดรหัสจังหวัดต่างๆ ในการตอกเลขตัวรถ ให้กำหนดตามรหัสประจำจังหวัดท้ายระเบียบนี้

ข้อ ๘
ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขตัวรถ
(๑) ให้ตอกที่โครงคัสซีบริเวณหน้าล้อหน้าด้านซ้าย หรือบริเวณอื่นที่เหมาะสมในกรณีเป็นรถไม่มีโครงคัสซีให้ตอกที่บริเวณเบ้าโช้คอัพหน้าด้านซ้ายของตัวถังรถ
หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม
(๒) ให้ใช้เลขอารบิคตอกเรียงลำดับกลุ่มตามแนวนอน เว้นแต่ในกรณีมีเหตุจำเป็น
ให้ตอกตามแนวตั้งหรือตามความเหมาะสม

ข้อ ๙
เมื่อทำการตอกเลขแล้วให้เจ้าหน้าที่ตรวจสภาพรถจัดทำสมุดคุมการตอกเลขตัวรถโดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับหมายเลขที่ตอก
ตำแหน่ง วัน เดือน ปี ชนิดรถ เลขทะเบียนรถ และลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในสมุดคุมการตอกเลขและบันทึกการตรวจสภาพหรือตรวจสอบรถ
พร้อมทั้งลงลายมือชื่อผู้กำหนดและตอกกำกับไว้

หมวด
๒
การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์
 

ข้อ ๑๐
กรณีต่อไปนี้ ต้องกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์
(๑) เครื่องยนต์สำหรับรถที่ไม่มีหมายเลขจากผู้ผลิต
ซึ่งเจ้าของมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
(๒) รถที่เครื่องยนต์มีหมายเลขกำหนดไว้บนแผ่นโลหะ
(plate) แต่ชำรุด ลบเลือน หรือสูญหายและเจ้าของรถได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
(๓) รถที่เลขเครื่องยนต์ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลาย
เนื่องจากสนิมกัดกร่อน หรืออุบัติเหตุหรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์
และได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมของรถตามหลักฐาน
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตรวจสอบยืนยันความถูกต้อง
(๔) รถที่เจ้าของได้เปลี่ยนชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่มีหมายเลข
โดยชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่เปลี่ยนใหม่ไม่มีหมายเลข และเจ้าของมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
(๕) รถที่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืน และเลขเครื่องยนต์มีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายทั้งหมดหรือบางส่วน
โดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาลพร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๖) รถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการ หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย
เช่น กรมศุลกากร หรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องแต่ไม่มีเลขเครื่องยนต์หรือมีแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลง
พร้อมทั้งได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของเครื่องยนต์อาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติม
เพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้
(๗) รถที่มีเลขเครื่องยนต์ซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์ของรถคันอื่น
หรือซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์อื่นที่ได้ส่งบัญชีไว้ หรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีไว้มีหมายเลขซ้ำซ้อนกัน
ซึ่งการซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนหรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีลำดับหลัง

ข้อ ๑๑
การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ ให้นำความในข้อ
๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลมเว้นแต่ตัวเลขกลุ่มที่สอง ซึ่งเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกเลขเครื่องยนต์ในแต่ละปี
ให้กำหนดเป็นเลข ๓ หลัก

ข้อ ๑๒
ให้ตอกเลขเครื่องยนต์ที่เสื้อสูบของเครื่องยนต์หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมให้นำความในข้อ
๘ (๒) และข้อ ๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

หมวด
๓
การอนุญาตให้กำหนดและตอกเลข
 

ข้อ ๑๓
ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำ นักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากบุคคลดังกล่าว
เป็นผู้อนุญาตให้กำหนดและตอกเลขตัวรถหรือเลขเครื่องยนต์ในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบ
ในกรณีที่สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา
ไม่สามารถกำหนดและตอกเลขตัวรถหรือเลขเครื่องยนต์ได้ ให้สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถหรือสำนักงานขนส่งจังหวัดแล้วแต่กรณี
เป็นผู้ดำเนินการแทนได้ และเมื่อดำเนินการแล้วให้จัดทำบันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับ วัน
เดือน ปี และตำแหน่งที่ตอกเลข พร้อมทั้งลอกลายเลขที่ตอกส่งให้สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่รถนั้นอยู่ในความรับผิดชอบ
เมื่อสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำ นักงานขนส่งจังหวัดสาขาได้รับบันทึกรายงานตามวรรคสองแล้ว
ให้จัดทำสมุดคุมการตอกเลขและบันทึกรายละเอียดต่าง ๆ ในสมุดคุมตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๙


ประกาศ
ณ วันที่ ๙ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙
ปิยะพันธ์
จัมปาสุต
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
[เอกสารแนบท้าย]

๑. รหัสประจำจังหวัด

(ดูข้อจากภาพกฎหมาย)









วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ
๑๘
กรกฎาคม ๒๕๕๐

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๘๓ ง/หน้า ๑๖/๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๐