ตราพระบรมราชโองการ
ตราพระบรมราชโองการ
พระธรรมนูญศาลยุติธรรมแก้ไขเพิ่มเติม
พุทธศักราช ๒๔๗๖
 

นริศรานุวัดติวงศ์
ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
(ตามพระราชกฤษฎีกาลงวันที่
๑๑ มกราคม พ.ศ. ๒๔๗๖)


 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรม
ราชโองการดำรัสเหนือเกล้า ฯ สั่งว่า


 โดยที่สภาผู้แทนราษฎรถวายคำปรึกษาว่า
สมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญ
ศาลยุติธรรม


 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำ
และยินยอมของสภาผู้แทนราษฎรดังต่อไปนี้


 มาตรา
๑ พระราชบัญญัตินี้ให้เรียกว่า พระธรรมนูญศาลยุติธรรมแก้ไข
เพิ่มเติม พุทธศักราช
๒๔๗๖


 มาตรา
๒ ให้ใช้พระราชบัญญัตินี้ตั้งแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป


 มาตรา
๓ ให้ยกเลิกมาตรา ๓๒ แห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรม ร.ศ. ๑๒๗
(พ.ศ. ๒๔๕๑) มาตรา ๒ แห่งประกาศแก้พระธรรมนูญข้าหลวงพิเศษ
และตั้งศาลมณฑล
พายัพและศาลมณฑลมหาราษฎร์ลงวันที่ ๓๐ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๕๘
และประกาศ
ตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมลงวันที่ ๕ สิงหาคม
พุทธศักราช ๒๔๗๒


 มาตรา
๔ ให้เลิกศาลมณฑลและให้ศาลมณฑลแต่เดิมมีฐานะเป็นศาลจังหวัด
กับให้ยุบตำแหน่งอธิบดีผู้พิพากษาศาลมณฑล


 มาตรา
๕ ให้มีข้าหลวงยุติธรรมซึ่งจะได้ประกาศตั้งตามจำเป็นแก่ราชการ 
มีอำนาจเหมือนกับอธิบดีผู้พิพากษาตามเขตซึ่งจะได้ระบุไว้ในประกาศนั้น



 มาตรา
๖ คดีซึ่งเกี่ยวกับบุคคลในบังคับต่างประเทศที่ต้องพิจารณาตาม
สัญญาทางพระราชไมตรี ให้พิจารณาในศาลซึ่งมีอำนาจตามสัญญาทางพระราชไมตรีตามเดิม

  ประกาศมา
ณ วันที่ ๑๙ มีนาคม พุทธศักราช ๒๔๗๖ เป็นปีที่ ๙ ในรัชกาล
ปัจจุบัน

 ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
นายพันเอก
พระยาพหลพลพยุหเสนา

นายกรัฐมนตรี




























 พระธรรมนูญศาลยุติธรรม
ร.ศ. ๑๒๗


 มาตรา
๓๒ ข้าหลวงพิเศษจัดการศาลหัวเมืองมีอำนาจบังคับผู้พิพากษาใน
หัวเมือง เรื่องการจัดศาลและการพิจารณาพิพากษาคดี
เมื่อผู้พิพากษาเห็นสมควรแล้ว
มีอำนาจขอให้ข้าหลวงพิเศษออกคำสั่งนั้นเป็นลายลักษณ์อักษรเซ็นชื่อข้าหลวงพิเศษนั้น
ๆ ได้

 คำสั่งของข้าหลวงพิเศษดังที่ได้กล่าวมาแล้วนั้นให้เสนาบดีกระทรวง
ยุติธรรม มีอำนาจยกถอนได้
  ประกาศแก้พระธรรมนูญข้าหลวงพิเศษและตั้งศาลมณฑลพายัพ
และศาลมณฑลมหาราษฎร์ พ.ศ. ๒๔๕๘



 มาตรา
๒ ให้ใช้ข้อความซึ่งกล่าวต่อไปนี้แทนพระธรรมนูญมาตรา ๒๘ และ
มาตรา ๒๙ ว่า มาตรา ๒๘ ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมนั้น
เป็นผู้พิพากษาฝ่ายตุลาการอันได้มีพระบรมราชโองการตั้งให้เป็นข้าหลวงพิเศษ
มีอำนาจพิจารณาพิพากษาบังคับอรรถคดีแพ่งกรณีอาชญาและตรวจตราระเบียบราชการศาลแนะนำครอบงำผู้พิพากษาตุลาการได้ทั่วทุกหัวเมืองมณฑลในพระราชอาณาจักร
ฯ มาตรา ๒๙ ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม
มีอำนาจพิจารณาพิพากษาบังคับคดีหรือตรวจจัดราชการศาลในหัวเมืองมณฑลโดยได้รับท้องตราเสนาบดีเจ้ากระทรวงยุติธรรมดำเนิรพระบรมราชโองการ
ตั้งแต่งให้เป็นข้าหลวงออกไปเป็นพิเศษ เพื่อพิจารณาบังคับ
คดีฉเพาะเรื่อง หรือตรวจตราบังคับคดีได้ฉเพาะศาลแขวง
ศาลเมือง ศาลมณฑลหรือจะมิได้ต้องออกไปเองแต่ให้มีอำนาจครอบงำการพิจารณาบังคับฉเพาะคดีหรือฉเพาะศาลเมืองหรือศาลมณฑลนั้นก็ได้
คดีซึ่งข้าหลวงพิเศษได้พิจารณาพิพากษาพร้อมด้วยผู้พิพากษาศาลหนึ่งศาลใดรวมเป็นคณะตั้งแต่
๒ นายขึ้นไปนั้นห้ามมิให้คู่ความร้องอุทธรณ์
ให้ทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายฎีกาทีเดียว
  ประกาศตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม
พ.ศ. ๒๔๗๒

  พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรม
ราชโองการดำรัสเหนือเกล้า ฯ สั่งว่า

 ทรงพระราชดำริห์
บัดนี้สมควรจะตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม
ขึ้นไว้ประจำ เพื่อดำเนิรการและตรวจตราศาลยุติธรรมทั้งหลาย
ตามความในพระธรรมนูญศาลยุติธรรมให้ได้ผลดียิ่งขึ้น

 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
ฯ ให้ตั้งตำแหน่งข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรม
ขึ้นไว้ประจำ ๓ ตำแหน่ง
และจะทรงเลือกสรรจากบรรดาผู้พิพากษาในศาลยุติธรรมตั้งขึ้น
เป็นครั้งคราว

 ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมซึ่งได้ตั้งขึ้นตามความในวรรคก่อนนี้
ให้มีกำหนดเวลาอยู่ในตำแหน่งคราวละ ๓ ปี เมื่อครบกำหนดแล้วเป็นอันพ้นจากตำแหน่งไปเอง
แต่จะทรง
พระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ตั้งซ้ำอีกก็ได้ ให้ข้าหลวงพิเศษศาลยุติธรรมนี้
มีอำนาจและหน้าที่ภายในบังคับแห่งบทพระธรรมนูญศาลยุติธรรมตามที่เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมจะได้ออกท้องตราสั่งไปนั้น

 ให้เสนาบดีกระทรวงยุติธรรมเป็นเจ้าหน้าที่จัดการให้สำเร็จตลอดไปตาม
กระแสพระบรมราชโองการนี้

 ประกาศมา
ณ วันที่ ๕ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๔๗๒ เป็นปีที่ ๕ ใน
รัชกาลปัจจุบัน