กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๖๙
(พ.ศ. ๒๕๒๑)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช
๒๔๗๘[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ และมาตรา ๗
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ให้ยกเลิกกฎสำนักคณะรัฐมนตรี ฉบับที่ ๔๙
(พ.ศ. ๒๕๐๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช
๒๔๗๘

ข้อ ๒ พนักงานศุลกากรตำแหน่งและระดับใดในกรมศุลกากรจะแต่งเครื่องแบบพิเศษตามกฎนี้
และจะต้องแต่งในโอกาสใด ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมศุลกากรกำหนด

หมวด ๑
เครื่องแบบพนักงานศุลกากรชาย
 

ส่วนที่ ๑
ประเภทของเครื่องแบบ
 

ข้อ ๓ เครื่องแบบพนักงานศุลกากรชาย มี ๓ ประเภท
คือ
๓.๑ เครื่องแบบปกติ
๓.๒ เครื่องแบบทำงาน
๓.๓ เครื่องแบบกันหนาว

ข้อ ๔ เครื่องแบบปกติ มี ๓ ชนิด คือ
๔.๑ เครื่องแบบปกติขาว ประกอบด้วย
๔.๑.๑ หมวกทรงหม้อตาลสีขาว
๔.๑.๒ เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
๔.๑.๓ กางเกงขายาวสีขาว
๔.๑.๔ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำ
๔.๑.๕ ถุงเท้าสั้นสีขาวหรือสีดำ
๔.๒ เครื่องแบบปกติกากีคอตั้ง ประกอบด้วย
๔.๒.๑ หมวกทรงหม้อตาลสีกากี
๔.๒.๒ เสื้อชั้นนอกคอปิดสีกากี
๔.๒.๓ กางเกงขายาวสีกากี
๔.๒.๔ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๔.๒.๕ ถุงเท้าสั้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๔.๓ เครื่องแบบปกติกากีคอแบะ ประกอบด้วย
๔.๓.๑ หมวกทรงหม้อตาลสีกากี
๔.๓.๒ เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากี
๔.๓.๓ กางเกงขายาวสีกากี
๔.๓.๔ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๔.๓.๕ ถุงเท้าสั้นสีน้ำตาลหรือสีดำ

ข้อ ๕ เครื่องแบบทำงาน มี ๕ ชนิด คือ
๕.๑ เครื่องแบบสีขาว ประกอบด้วย
๕.๑.๑ หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกทรงอ่อนมีกะบังสีขาว
๕.๑.๒ เสื้อคอพับสีขาว
๕.๑.๓ กางเกงขายาวสีขาว
๕.๑.๔ เข็มขัดด้ายถักสีขาว
๕.๑.๕ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำ
๕.๑.๖ ถุงเท้าสั้นสีขาวหรือดำ
๕.๒ เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย
๕.๒.๑ หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกทรงอ่อนมีกะบังสีกากี
๕.๒.๒ เสื้อคอพับสีกากี
๕.๒.๓ กางเกงขายาวสีกากี
๕.๒.๔ เข็มขัดด้ายถักสีกากี
๕.๒.๕ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๕.๒.๖ ถุงเท้าสั้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๕.๓ เครื่องแบบเสื้อคอแบะสีกากี ประกอบด้วย
๕.๓.๑ หมวกทรงอ่อนมีกะบังสีกากี
๕.๓.๒ เสื้อคอแบะสีกากี
๕.๓.๓ กางเกงขายาวสีกากี
๕.๓.๔ เข็มขัด ถ้าจะใช้ให้ใช้เข็มขัดผ้าสีกากี
๕.๓.๕ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๕.๓.๖ ถุงเท้าสั้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๕.๔ เครื่องแบบสีน้ำเงินดำ ประกอบด้วย
๕.๔.๑ หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกทรงอ่อนมีกะบังสีน้ำเงินดำ
๕.๔.๒ เสื้อคอพับสีน้ำเงินดำ
๕.๔.๓ กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ
๕.๔.๔ เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
๕.๔.๕ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีดำ
๕.๔.๖ ถุงเท้าสั้นสีดำ
๕.๕ เครื่องแบบตรวจค้น ประกอบด้วย
๕.๕.๑
หมวกทรงอ่อนไม่มีกะบังหรือหมวกทรงอ่อนมีกะบังสีน้ำเงินดำ
๕.๕.๒ เสื้อคอพับติดกับกางเกงสีน้ำเงินดำ
๕.๕.๓ เข็มขัดผ้าสีน้ำเงินดำ
๕.๕.๔ รองเท้าหุ้มข้อหรือหุ้มส้นสีดำ
๕.๕.๕ ถุงเท้าสั้นสีดำ

ข้อ ๖ เครื่องแบบกันหนาว
ประกอบด้วย
๖.๑ หมวกทรงหม้อตาลสีขาวหรือสีน้ำเงินดำ
๖.๒ เสื้อทูนิคสีน้ำเงินดำ
๖.๓ กางเกงขายาวสีขาวหรือสีน้ำเงินดำ
๖.๔ รองเท้าหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำ
๖.๕ ถุงเท้าสั้นสีขาวเมื่อใช้รองเท้าสีขาว ถุงเท้าสั้นสีดำเมื่อใช้รองเท้าสีดำ
๖.๖ ในกรณีใช้กางเกงสีขาวให้ใช้หมวกและรองเท้าสีขาวและกรณีใช้กางเกงสีน้ำเงินดำให้ใช้หมวกสีน้ำเงินดำและรองเท้าสีดำ

ส่วนที่ ๒
หมวก
 

ข้อ ๗ หมวก มี
๗ ชนิด คือ
๗.๑ หมวกทรงหม้อตาลสีขาว มีเครื่องประกอบ คือ
๗.๑.๑ กะบังทำด้วยหนัง วัตถุเทียมหนังหรือสักหลาดสีดำสำหรับพนักงานศุลกากรระดับ
๕ - ๑๐ ที่ขอบโค้ง มีเครื่องประดับ ดังนี้
๗.๑.๑.๑ ระดับ ๙ - ๑๐
ปักลวดลายด้วยดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ลักษณะใบติดกันรวมเป็นช่อตามแนวกะบัง หมวกซ้ายขวาด้านละ
๑ ช่อ โดยมีก้านมาบรรจบกันที่ตรงกลางแล้วมัดรวมก้านด้วยดิ้นทองเป็นขมวดปม ๒ ปม
ทาบอยู่ด้านล่างของกะบังหมวกส่วนด้านบนของกะบังหมวกปักลวดลายด้วยดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ซ้ายขวาด้านละ
๑ ช่อ มีดอกใหญ่ ๑ ดอก และมีใบเล็ก ๔ ใบ ประดับอยู่ตรงกลาง
๗.๑.๑.๒ ระดับ ๗ - ๘
มีลักษณะลวดลายเช่นเดียวกับ ๗.๑.๑.๑ เว้นแต่ช่อชัยพฤกษ์ด้านบนตรงกลางไม่มีดอกและใบเล็กประดับ จะมีเพียงโคนก้านมาบรรจบกันเท่านั้น
๗.๑.๑.๓ ระดับ ๕ - ๖
ปักลวดลายด้วยดิ้นทองเป็นรูปช่อชัยพฤกษ์ลักษณะใบติดกันรวมเป็นช่อตามแนวกะบัง
หมวกซ้ายขวาด้านละ ๑ ช่อ โดยมีก้านมาบรรจบกันที่ตรงกลางแล้วมัดรวมก้านด้วยดิ้นทองเป็นขมวดปม
๒ ปม ทาบอยู่ด้านล่างของกะบังหมวก
๗.๑.๒ สายรัดคางทำด้วยดิ้นทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
ปลายสายรัดคางมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กติดที่ริมขอบหมวก ข้างละ ๑ ดุม
๗.๑.๓ ผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร
๗.๑.๔ ตราหน้าหมวกขนาด กว้าง ๖.๕ เซนติเมตร สูง ๗ เซนติเมตร
ปักด้วยดิ้นทองหรือไหมสีเหลือง มีรูปครุฑอยู่ในวงกลม เบื้องบนมีอุณาโลมเปล่งรัศมี เบื้องล่างมีใบชัยพฤกษ์รองรับในแนวตั้ง
๒ ข้าง ๆ ละ ๕ ใบ ในแนวนอนข้างละ ๑ ใบ บนใบชัยพฤกษ์มีตัวหนังสือว่า กรมศุลกากร
ปักด้วยไหมสีน้ำเงินฟ้า
๗.๒ หมวกทรงหม้อตาลสีกากี มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาว
๗.๓ หมวกทรงหม้อตาลสีน้ำเงินดำ มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาว
๗.๔ หมวกทรงอ่อนมีกะบังสีขาวทำด้วยผ้า มีเครื่องประกอบ
ดังนี้
๗.๔.๑ กระบังทำด้วยผ้าสีขาว สำหรับพนักงานศุลกากร ๕ - ๑๐
ที่ขอบโค้งมีเครื่องประดับเช่นเดียวกับกะบังหมวกทรงหม้อตาลสีขาว
แต่ปักลวดลายด้วยไหมสีเหลือง
๗.๔.๒ ตราหน้าหมวกขนาดกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร สูง ๔ เซนติเมตร
มีลักษณะเช่นเดียวกับตราหน้าหมวกทรงหม้อตาลสีขาว แต่ปักลวดลายด้วยไหมสีเหลือง
๗.๕ หมวกทรงอ่อนมีกะบังสีกากีทำด้วยผ้า
มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงอ่อนมีกะบังสีขาว
๗.๖ หมวกทรงอ่อนมีกะบังสีน้ำเงินดำทำด้วยผ้า มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงอ่อนมีกะบังสีขาว
๗.๗ หมวกทรงอ่อนไม่มีกะบังสีน้ำเงินดำทำด้วยผ้าสักหลาด
ที่ขอบหมวกด้านหน้าซ้ายห่างจากกึ่งกลางด้านหน้าหมวก ๔ เซนติเมตร
มีตราหน้าหมวกขนาดกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร สูง ๔ เซนติเมตร
มีลักษณะเช่นเดียวกับตราหน้าหมวกทรงหม้อตาลสีขาว

ส่วนที่ ๓
เสื้อ
 

ข้อ ๘ เสื้อ
มี ๙ ชนิด คือ
๘.๑ เสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว มีตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทอง ขนาดใหญ่ ๕ ดุม มีกระเป๋าบนและล่างอย่างละ ๒ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าเจาะ กระเป๋าบนมีปกรูปชายแหลมสามชายไม่ขัดดุม กระเป๋าล่างไม่มีปก
ชายเสื้อที่ตรงตะเข็บข้างเปิดไว้พอประมาณ
๘.๒ เสื้อชั้นนอกคอปิดสีกากี มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อชั้นนอกคอปิดสีขาว
เว้นแต่มีตะเข็บหลัง ๓ ตะเข็บ ชายเสื้อที่ตรงตะเข็บกลางเปิดไว้พอประมาณ
๘.๓ เสื้อชั้นนอกคอแบะสีกากี คอแบะออก มีตะเข็บหลัง ๓
ตะเข็บ ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ ๔ ดุม มีกระเป๋าเย็บติดภายนอกเป็นกระเป๋าบนและล่างอย่างละ
๒ กระเป๋า กระเป๋าบนมีปกรูปมนชายกลางแหลม กึ่งกลางกระเป๋ามีแถบตามทางดิ่ง กระเป๋าล่างเป็นรูปย่ามมีปกรูปตัด
กระเป๋าทั้งสิ้นขัดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ชายเสื้อที่ตรงตะเข็บกลางเปิดไว้พอประมาณ
เมื่อใช้เสื้อนี้ให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาว
และผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย
๘.๔ เสื้อคอพับสีขาว ที่คอและแนวอกเสื้อมีดุมกลมแบนสีขาว ๖
ดุมแขนยาวรัดข้อมือ มีดุมข้างละ ๑ ดุม หรือแขนสั้นเพียงศอก
ที่อกมีกระเป๋าปะมีปกข้างละ ๑ กระเป๋า มุมกระเป๋าและปกตัดมุมมีดุมขัดปก ๑ ดุม เมื่อสวมเสื้อชนิดนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
๘.๕ เสื้อคอพับสีกากี
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาวเว้นแต่ให้ใช้ดุมสีกากี
๘.๖ เสื้อคอพับสีน้ำเงินดำ
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาวเว้นแต่ให้ใช้ดุมสีดำ
๘.๗ เสื้อคอแบะสีกากี แบบคอตื้น แขนสั้นเพียงศอกปล่อยเอวที่แนวอกเสื้อมีดุมกลมแบนสีกากี
๔ ดุม มีกระเป๋าปะมีปกที่กระเป๋าบนและล่างข้างละ ๒ กระเป๋า มุมกระเป๋าและปกตัดมุมมีดุมขัดปก
๑ ดุม ด้านหลังคาดด้วยผ้าสีเดียวกับเสื้อขนาดกว้าง ๔ เซนติเมตร และจะมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัด
กว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตรด้วยก็ได้ ชายเสื้อที่ตรงตะเข็บกลางเปิดไว้พอประมาณ
๘.๘ เสื้อคอพับติดกับกางเกงสีน้ำเงินดำ
ตัวเสื้อผ่าอกตลอดจนถึงเป้ากางเกงติดซิปรูด แขนยาวรัดข้อมือ ขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
หรือแขนสั้นเพียงศอก ที่อกมีกระเป๋าปะมีปกข้างละ ๑ กระเป๋า มุมกระเป๋าและปกตัดมุมมีดุมขัดปก
๑ ดุม ที่เอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดผ้าสีน้ำเงินดำ กว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๕
ห่วง กางเกงไม่พับปลายขาที่ขากางเกงด้านนอกมีกระเป๋าข้างละ ๑ กระเป๋า และที่ด้านหลังขวา ๑ กระเป๋า
มุมกระเป๋าและปกตัดมุมมีดุมขัดปก ๑ ดุม ดุมทั้งสิ้นเป็นดุมกลมแบนสีดำขนาดเล็ก
๘.๙ เสื้อทูนิคสีน้ำเงินดำ ทำด้วยสักหลาดหรือเสิร์ทคอเปิดพับชายแหวกที่อก
๒ ชาย ที่แนวอกมีดุมโลหะสีทอง ขนาดใหญ่ ๒ แถว ๆ ละ ๔ ดุม ตามทางดิ่ง เมื่อใช้เสื้อนี้ให้ใช้เสื้อเชิ้ตแขนยาวสีขาวและผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกลาสีประกอบด้วย

ส่วนที่ ๔
อินทรธนูและเครื่องหมาย
 

ข้อ ๙ อินทรธนู มีลักษณะแข็ง กว้าง ๕ เซนติเมตร
สีน้ำเงินดำทำด้วยสักหลาด เป็นแผ่นสี่เหลี่ยมยาวตามขนาดของบ่า
ปลายตัดมุมเป็นสามเหลี่ยมติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก

ข้อ ๑๐ ดุมโลหะสีทอง
มีลักษณะกลมนูนเล็กน้อยมีเส้นเกลียวเชือกเป็นขอบโดยรอบ ภายในเส้นขอบมีลายดุนตรา
กศก ไขว้รูปลายกนกอยู่ใต้พระเกี้ยวมี ๒ ขนาด คือ ขนาดเล็กเส้นผ่านศูนย์กลาง ๑.๕
เซนติเมตร ขนาดใหญ่เส้นผ่านศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร

ข้อ ๑๑ เครื่องหมายพนักงานศุลกากร มีดังนี้
๑๑.๑ บนอินทรธนูทั้ง ๒ ข้าง มีเครื่องหมายดังนี้
๑๑.๑.๑ แถบไหมทองกว้าง ๕ เซนติเมตร
เรียกว่าแถบขนาดพิเศษตรึงตามยาวบนอินทรธนู แถบไหมทองกว้าง ๑.๒ เซนติเมตร เรียกว่า
แถบขนาดใหญ่ และแถบไหมทองกว้าง ๐.๖ เซนติเมตร เรียกว่า แถบขนาดเล็ก
ตรึงตามขวางบนอินทรธนู เริ่มต้นห่างจากด้านไหล่ ๐.๕ เซนติเมตร มีจำนวนแถบตามระดับ
ดังนี้
๑๑.๑.๑.๑ ระดับ ๗ - ๑๐ แถบขนาดพิเศษ
๑๑.๑.๑.๒ ระดับ ๖ แถบขนาดใหญ่ ๔ แถบ
๑๑.๑.๑.๓ ระดับ ๕ แถบขนาดใหญ่ ๓ แถบ
๑๑.๑.๑.๔ ระดับ ๔ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ
แทรกอยู่ระหว่างกลาง
๑๑.๑.๑.๕ ระดับ ๓ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ
๑๑.๑.๑.๖ ระดับ ๒ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ
ให้ขนาดเล็กอยู่ทางด้านไหล่
๑๑.๑.๑.๗ ระดับ ๑ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ
๑๑.๑.๒ ในกรณีมีแถบมากกว่า ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕
เซนติเมตร
๑๑.๑.๓ ตรา กศก ไขว้รูปลายกระหนกและพระเกี้ยวแบ่งตามระดับ
ดังนี้
๑๑.๑.๓.๑ ระดับ ๙ และระดับ ๑๐ ตรา กศก ไขว้รูปลายกระหนกและพระเกี้ยวสีเงินขนาดกว้าง ๒.๕ เซนติเมตร สูง ๔
เซนติเมตรติดกึ่งกลางบนอินทรธนูให้ยอดพระเกี้ยวอยู่ทางด้านคอ และมีช่อชัยพฤกษ์โลหะสีเงินโอบ
กศก ไขว้รูปลายกระหนกด้วย
๑๑.๑.๓.๒ ระดับ ๗ และระดับ ๘ เช่นเดียวกับ ๑๑.๑.๓.๑
แต่ไม่มีช่อชัยพฤกษ์โอบ กศก ไขว้รูปลายกระหนก
๑๑.๑.๓.๓ ระดับ ๑ - ๖ ตรา กศก
ไขว้รูปลายกระหนกและพระเกี้ยวขนาดเดียวกับ ๑๑.๑.๓.๑
ปักด้วยดิ้นทองห่างจากแถบไหมทองไปทางด้านคอ ๑.๕ เซนติเมตร ให้ยอดพระเกี้ยวอยู่ทางด้านคอ
๑๑.๒ ที่แขนเสื้อทูนิคสีน้ำเงินดำ ทั้ง ๒ ข้าง
มีเครื่องหมายดังนี้
๑๑.๒.๑ แถบไหมทองกว้าง ๕ เซนติเมตร เรียกว่าแถบขนาดพิเศษ
แถบไหมทองกว้าง ๑.๖ เซนติเมตร เรียกว่า แถบขนาดใหญ่ และแถบไหมทองกว้าง ๐.๘
เซนติเมตร เรียกว่า แถบขนาดเล็กประดับรอบปลายแขนเสื้อ ห่างจากปลายแขนเสื้อ ๗.๕
เซนติเมตร มีจำนวนแถบตามระดับดังนี้
๑๑.๒.๑.๑ ระดับ ๗ - ๑๐ แถบขนาดพิเศษ
๑๑.๒.๑.๒ ระดับ ๖ แถบขนาดใหญ่ ๔ แถบ
๑๑.๒.๑.๓ ระดับ ๕ แถบขนาดใหญ่ ๓ แถบ
๑๑.๒.๑.๔ ระดับ ๔ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ
แทรกอยู่ระหว่างกลาง
๑๑.๒.๑.๕ ระดับ ๓ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ
๑๑.๒.๑.๖ ระดับ ๒ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ
ให้แถบขนาดเล็กอยู่ทางปลายแขนเสื้อ
๑๑.๒.๑.๗ ระดับ ๑ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ
๑๑.๒.๒ ในกรณีมีแถบมากกว่า ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๕
เซนติเมตร
๑๑.๒.๓ ตรา กศก ไขว้รูปลายกระหนกและพระเกี้ยวขนาดกว้าง ๒.๕
เซนติเมตร สูง ๔ เซนติเมตร ปักด้วยดิ้นทองที่ด้านนอกแขนเสื้อเหนือแถบไหม ๐.๕
เซนติเมตร ให้ยอดพระเกี้ยวอยู่ทางด้านไหล่ สำหรับระดับ ๙ - ๑๐ มีช่อชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นทองโอบ
กศก ด้วย
๑๑.๓
ที่ปกคอเสื้อคอพับติดกับกางเกงสีน้ำเงินดำมีเครื่องหมาย ดังนี้
๑๑.๓.๑
ปกคอเสื้อด้านขวาปักเครื่องหมายด้วยไหมสีเหลืองลักษณะเป็นแถบกว้าง ๐.๖๕ เซนติเมตร
ยาว ๑.๗ เซนติเมตร เรียกว่า แถบขนาดใหญ่และแถบกว้าง ๐.๓๕ เซนติเมตร ยาว ๑.๗
เซนติเมตร เรียกว่า แถบขนาดเล็ก ประดับตามทางดิ่งที่มุมปกเสื้อตอนบนมีจำนวนแถบตามระดับ
ดังนี้
๑๑.๓.๑.๑ ระดับ ๖ แถบขนาดใหญ่ ๔ แถบ
๑๑.๓.๑.๒ ระดับ ๕ แถบขนาดใหญ่ ๓ แถบ
๑๑.๓.๑.๓ ระดับ ๔ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ
แทรกอยู่ระหว่างกลาง
๑๑.๓.๑.๔ ระดับ ๓ แถบขนาดใหญ่ ๒ แถบ
๑๑.๓.๑.๕ ระดับ ๒ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ และแถบขนาดเล็ก ๑ แถบ
ให้แถบขนาดเล็กอยู่ทางด้านดุมคอเสื้อ
๑๑.๓.๑.๖ ระดับ ๑ แถบขนาดใหญ่ ๑ แถบ
๑๑.๓.๒ ในกรณีมีแถบมากกว่า ๑ แถบ เว้นระยะระหว่างแถบ ๐.๓
เซนติเมตร
๑๑.๓.๓ ที่ปกคอเสื้อด้านซ้ายปักตรา กศก ไขว้รูปลายกระหนกและพระเกี้ยวด้วยไหมสีเหลือง
ให้ยอดพระเกี้ยวอยู่ตามทางดิ่งที่มุมปกเสื้อตอนบน
๑๑.๓.๔
ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าด้านขวาปักด้วยด้ายหรือไหมสีทองเป็นภาษาอังกฤษ CUSTOMS ขนาดตัวอักษรสูง
๑.๕ เซนติเมตร
๑๑.๔ ที่ปกคอเสื้อคอแบะสีกากีมีเครื่องหมายลักษณะเช่นเดียวกับปกคอเสื้อคอพับติดกับกางเกงสีน้ำเงินดำ

ส่วนที่ ๕
กางเกง
 

ข้อ ๑๒ กางเกงมี ๓ ชนิด คือ
๑๒.๑ กางเกงขายาวสีขาว ไม่พับปลายขา
ปลายขายาวปิดตาตุ่มกว้างไม่น้อยกว่า ๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตร ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง
กว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ กระเป๋า
และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะด้วยก็ได้
๑๒.๒ กางเกงขายาวสีกากี
มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว
๑๒.๓ กางเกงขายาวสีน้ำเงินดำ มีลักษณะเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว

ส่วนที่ ๖
เข็มขัด รองเท้าและถุงเท้า
 

ข้อ ๑๓ เข็มขัดมี ๕ ชนิด คือ
๑๓.๑ เข็มขัดด้ายถักสีขาว กว้าง ๓ เซนติเมตร
หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕.๕ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยงกึ่งกลางมีอักษรย่อ
กศก ไขว้รูปลายกระหนกอยู่ใต้พระเกี้ยว ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีทองกว้าง
๑ เซนติเมตร
๑๓.๒ เข็มขัดด้ายถักสีกากี มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีขาว
๑๓.๓ เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ
มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีขาว
๑๓.๔ เข็มขัดผ้าสีกากี กว้าง ๔ เซนติเมตร
หัวสี่เหลี่ยมหุ้มผ้า
๑๓.๕ เข็มขัดผ้าสีน้ำเงินดำ มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดผ้าสีกากี

ข้อ ๑๔ รองเท้าทำด้วยหนัง
หรือวัตถุเทียมหนังไม่มีลวดลาย มี ๖ ชนิด คือ
๑๔.๑ รองเท้าหุ้มข้อสีขาว
๑๔.๒ รองเท้าหุ้มข้อสีน้ำตาล
๑๔.๓ รองเท้าหุ้มข้อสีดำ
๑๔.๔ รองเท้าหุ้มส้นสีขาว
๑๔.๕ รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล
๑๔.๖ รองเท้าหุ้มส้นสีดำ

ข้อ ๑๕ ถุงเท้าสั้นสีเดียวกับรองเท้า

หมวด ๒
เครื่องแบบพนักงานศุลกากรหญิง
 

ส่วนที่ ๑
ประเภทของเครื่องแบบ
 

ข้อ ๑๖ เครื่องแบบพนักงานศุลกากรหญิง มี ๓ ประเภท
คือ
๑๖.๑ เครื่องแบบปกติ
๑๖.๒ เครื่องแบบทำงาน
๑๖.๓ เครื่องแบบกันหนาว

ข้อ ๑๗ เครื่องแบบปกติ
ประกอบด้วย
๑๗.๑ หมวกพับปีก
๑๗.๒ เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาว
๑๗.๓ กระโปรงสีขาว
๑๗.๔ รองเท้าหุ้มส้นสีดำ
๑๗.๕ ถุงเท้ายาวสีเนื้อ
๑๗.๖ กระเป๋าถือสีดำมีสายถือ

ข้อ ๑๘ เครื่องแบบทำงาน
มี ๒ ชนิด คือ
๑๘.๑ เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย
๑๘.๑.๑ หมวกทรงอ่อนมีกะบังพับปีกสีกากี
๑๘.๑.๒ เสื้อคอพับหรือคอแบะ หรือเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี
๑๘.๑.๓ กระโปรงหรือกางเกงขายาวสีกากี
๑๘.๑.๔ เข็มขัดด้ายถักหรือผ้าสีกากี หรือเข็มขัดหนังสีน้ำตาล
๑๘.๑.๕ รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาลหรือสีดำ
๑๘.๑.๖ ถุงเท้า ถ้าจะใช้ให้ใช้สีเนื้อ
๑๘.๑.๗ กระเป๋าถือสีน้ำตาลมีสายคล้องไหล่
๑๘.๒ เครื่องแบบลำลอง ประกอบด้วย
๑๘.๒.๑ หมวกทรงอ่อนมีกะบังพับปีกสีขาว
๑๘.๒.๒ เสื้อคอพับหรือคอแบะสีขาว หรือเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีขาว
๑๘.๒.๓ กระโปรงสีน้ำเงินดำ
๑๘.๒.๔ เข็มขัดหนังสีดำ หรือเข็มขัดด้ายถักหรือผ้าสีขาว
๑๘.๒.๕ รองเท้าหุ้มส้นสีดำ
๑๘.๒.๖ ถุงเท้า ถ้าจะใช้ให้ใช้สีเนื้อ
๑๘.๒.๗ กระเป๋าถือสีดำมีสายคล้องไหล่

ข้อ ๑๙ เครื่องแบบกันหนาว ประกอบด้วย
๑๙.๑ หมวกพับปีก
๑๙.๒ เสื้อทูนิคสีน้ำเงินดำ
๑๙.๓ กระโปรงสีขาวหรือสีน้ำเงินดำ
๑๙.๔ รองเท้าหุ้มส้นสีขาวหรือสีดำ
๑๙.๕ ถุงเท้า ถ้าจะใช้ให้ใช้สีเนื้อ
๑๙.๖ กระเป๋าถือสีดำมีสายถือ

ส่วนที่ ๒
ส่วนของเครื่องแบบ
 

ข้อ ๒๐ หมวกมี
๓ ชนิด คือ
๒๐.๑ หมวกพับปีก ตัวหมวกสีขาว ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ
ผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำห้อยชายหลัง ติดตราหน้าหมวกขนาดกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร สูง ๔
เซนติเมตร มีลักษณะเช่นเดียวกับตราหน้าหมวกพนักงานศุลกากรชาย
๒๐.๒ หมวกทรงอ่อนมีกะบังพับปีกสีกากี
สายรัดคางสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร มีดุมโลหะสีทองขนาดเล็กติดที่ข้างหมวกข้างละ ๑ ดุม
ผ้าพันหมวกสีเดียวกับหมวกติดตราหน้าหมวกมีลักษณะเช่นเดียวกับตราหน้าหมวกพับปีก
๒๐.๓ หมวกทรงอ่อนมีกะบังพับปีกสีขาว
มีลักษณะเช่นเดียวกับหมวกทรงอ่อนมีกะบังพับปีกสีกากี

ข้อ ๒๑ เสื้อ
มี ๘ ชนิด คือ
๒๑.๑ เสื้อชั้นนอกคอแบะสีขาวแบบคอป้าน ตะเข็บหลัง ๔ ตะเข็บ
ที่แนวอกเสื้อมีดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๓ ดุม มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า
เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อยไม่มีปก เมื่อใช้เสื้อชนิดนี้ให้ใช้เสื้อเชิ้ตสีขาวแขนยาว
และผ้าผูกคอสีดำ เงื่อนกลาสีประกอบด้วย
๒๑.๒ เสื้อคอพับสีกากี แขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
หรือแขนสั้นเพียงศอก ผ่าอกตลอดตัวเสื้อ มีสาบกว้างประมาณ ๒.๕ เซนติเมตร มีดุม ๕
ดุม ที่อกมีกระเป๋าปะ มีปกข้างละ ๑ กระเป๋า มุมกระเป๋าและปกตัดมุมมีดุมขัดปก ๑ ดุม
ดุมทั้งสิ้นเป็นดุมกลมแบนสีกากีขนาดเล็ก
เมื่อสวมเสื้อชนิดนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกระโปรงหรือกางเกง
๒๑.๓ เสื้อคอแบะสีกากี มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากี
เว้นแต่คอเสื้อเป็นแบบคอแบะ
๒๑.๔ เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี ผ่าอกตลอดตัวเสื้อไม่มีสาบ
แขนยาวจรดข้อมือหรือแขนสั้นเหนือศอกเล็กน้อย ที่แนวอกเสื้อมีดุม ๓ ดุม
มีกระเป๋าล่างข้างละ ๑ กระเป๋า เป็นกระเป๋าเจาะเฉียงเล็กน้อย ไม่มีปกกระเป๋า
ใช้เข็มขัดผ้าสีกากี
๒๑.๕ เสื้อคอพับสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากี
๒๑.๖ เสื้อคอแบะสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอแบะสีกากี
๒๑.๗ เสื้อคอแบะปล่อยเอวสีขาว
มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อคอแบะปล่อยเอวสีกากี แต่ใช้เข็มขัดผ้าสีขาว
๒๑.๘ เสื้อทูนิคสีน้ำเงินดำ มีลักษณะเช่นเดียวกับเสื้อทูนิคของพนักงานศุลกากรชาย

ข้อ ๒๒ อินทรธนู กว้าง ๔.๕ เซนติเมตร
มีลักษณะเช่นเดียวกับอินทรธนูของพนักงานศุลกากรชาย

ข้อ ๒๓ ดุมโลหะสีทอง
มีขนาดและลักษณะเช่นเดียวกับดุมโลหะสีทองของพนักงานศุลกากรชาย

ข้อ ๒๔ เครื่องหมาย มีลักษณะเช่นเดียวกับเครื่องหมายของพนักงานศุลกากรชาย

ข้อ ๒๕ กระโปรง
มี ๓ ชนิด คือ
๒๕.๑ กระโปรงสีขาว ขนาดยาวต่ำกว่าเข่าพองาม มีจีบข้างแบบธรรมดา
๒๕.๒ กระโปรงสีกากี มีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว
๒๕.๓ กระโปรงสีน้ำเงินดำ มีลักษณะเช่นเดียวกับกระโปรงสีขาว

ข้อ ๒๖ กางเกง
ใช้กางเกงขายาวสีกากี ขาตรง ไม่มีลวดลายขอบกางเกงกว้างประมาณ ๒.๕ เซนติเมตร
จะมีกระเป๋าก็ได้ มีซิปด้านหน้าหรือด้านข้าง ไม่พับปลายขา

ข้อ ๒๗ เข็มขัด
มี ๖ ชนิด คือ
๒๗.๑ เข็มขัดด้ายถักสีกากี มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีกากีของพนักงานศุลกากรชาย
๒๗.๒ เข็มขัดด้ายถักสีขาว
มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีกากี
๒๗.๓ เข็มขัดผ้าสีกากี กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร หัวสี่เหลี่ยมหุ้มผ้า
๒๗.๔ เข็มขัดผ้าสีขาว มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดผ้าสีกากี
๒๗.๕ เข็มขัดหนังสีน้ำตาล
มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีกากี แต่ปลายสายไม่หุ้มด้วยโลหะสีทอง
๒๗.๖ เข็มขัดหนังสีดำ
มีลักษณะเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีน้ำตาล

ข้อ ๒๘ รองเท้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนัง
ไม่มีริ้วและลวดลาย ส้นใหญ่พอสมควร สูงไม่เกิน ๕ เซนติเมตร มี ๓ ชนิด คือ
๒๘.๑ รองเท้าหุ้มส้นสีดำ
๒๘.๒ รองเท้าหุ้มส้นสีน้ำตาล
๒๘.๓ รองเท้าหุ้มส้นสีขาว

ข้อ ๒๙ กระเป๋าถือ มี ๒ ชนิด คือ
๒๙.๑ กระเป๋าถือสีดำ ทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนัง สูง ๒๐
เซนติเมตร กว้าง ๒๕ เซนติเมตร
มีฝาปิดรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้ามุมมน มีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ขัดฝากระเป๋า ๑ ดุม และมีสายถือหรือสายคล้องไหล่
๒๙.๒ กระเป๋าถือสีน้ำตาล มีลักษณะเช่นเดียวกับกระเป๋าถือสีดำ
เว้นแต่มีเพียงสายคล้องไหล่เท่านั้น

หมวด ๓
เบ็ดเตล็ด
 

ข้อ ๓๐ พนักงานศุลกากรชายที่แต่งเครื่องแบบทำงาน
หากจะไปในงานพิธีให้ใช้เครื่องแบบสีขาวประกอบด้วยเสื้อคอพับแขนยาวสีขาวหรือเครื่องแบบสีกากี
ประกอบด้วยเสื้อคอพับแขนยาวสีกากี ผูกผ้าพันคอสีดำเงื่อนกะลาสี
สอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง

ข้อ ๓๑ พนักงานศุลกากร ซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต้องประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนด้วย

ข้อ ๓๒ ให้ผู้แต่งเครื่องแบบพนักงานศุลกากรติดป้ายชื่อตามระเบียบที่อธิบดีกรมศุลกากรกำหนด

ข้อ ๓๓ ให้กรมศุลกากรจัดทำหรือเขียนรูปเครื่องแบบเป็นตัวอย่างไว้
และสอดส่องควบคุมการแต่งเครื่องแบบให้เป็นไปตามกฎนี้


ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๒๑
พลเอก เกรียงศักดิ์
ชมะนันทน์
นายกรัฐมนตรี
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ ตามที่ได้ประกาศใช้เครื่องแบบพนักงานศุลกากรตามกฎสำนักคณะรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๔๙ (พ.ศ. ๒๕๐๐) ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘ ไปแล้วนั้น บัดนี้ ได้มีการปรับปรุงตำแหน่งระดับ
และขั้นเงินเดือนของพนักงานศุลกากรใหม่ ตามพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. ๒๕๑๘ แล้ว นอกจากนี้ ปรากฏว่าส่วนของเครื่องแบบที่กำหนดไว้เดิมไม่เหมาะสมกับกาลสมัย
สมควรปรับปรุงใหม่ จึงจำเป็นต้องออกกฎนี้













โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๗
กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓

อรญา/ตรวจ
๔ พฤษภาคม
๒๕๖๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๙๕/ตอนที่ ๑๐๑/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๒๕
กันยายน ๒๕๒๑