กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
6 (พ.ศ. 2527)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร
พ.ศ.
2522
---------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
5 (3) และมาตรา 8 (2) และ (3) แห่งพระราช
บัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
ควบคุมอาคารออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
1 ในกฎกระทรวงนี้
 "แรงประลัย"
หมายความว่า แรงขนาดที่จะทำให้วัตถุนั้นแตกแยกออกห่างจากกัน
เป็นส่วนหรือทลายเข้าหากัน
 "แรงดึง"
หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุแยกออกห่างจากกัน
 "แรงอัด"
หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุทลายเข้าหากัน
 "แรงดัด"
หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุโค้งหรือโก่งตัว
 "แรงลม"
หมายความว่า แรงของลมที่กระทำต่อโครงสร้าง
 "แรงเฉือน"
หมายความว่า แรงที่จะทำให้วัตถุขาดออกจากกันดุจกรรไกรตัด
 "แรงดึงประลัย"
หมายความว่า แรงดึงขนาดที่จะทำให้วัตถุนั้นแยกออกห่างจากกัน
เป็นส่วน
 "แรงอัดประลัย"
หมายความว่า แรงอัดขนาดที่จะทำให้วัตถุนั้นทลายเข้าหากัน
 "แรงอัดประลัยของคอนกรีต"
หมายความว่า แรงอัดตามแกนยาวขนาดที่จะทำให้
แท่งคอนกรีตทรงกระบอกที่มีเส้นผ่าศูนย์กลาง 15 เซนติเมตร
สูง 30 เซนติเมตร อายุยี่สิบแปดวัน
ทลายเข้าหากัน
 "หน่วยแรง"
หมายความว่า แรงหารด้วยพื้นที่หน้าตัดที่รับแรงนั้น
 "หน่วยแรงพิสูจน์"
หมายความว่า หน่วยแรงดึงที่ได้จากการลากเส้นตรงที่จุด 0.2 
ใน 100 ส่วนของความเครียด
ให้ขนานกับส่วนที่เป็นเส้นตรงของเส้นแสดงความสัมพันธ์ระหว่างหน่วย
แรงดึงและความเครียดไปตัดกับเส้นนั้น
 "หน่วยแรงฝืด"
หมายความว่า หน่วยแรงที่เกิดขึ้นระหว่างผิวเข็มกับดิน
 "หน่วยแรงที่ขีดปฏิภาค"
หมายความว่า หน่วยแรงที่จุดสูงสุดของส่วนที่เป็นเส้นตรง
ของเส้นแสดงความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยแรงและความเครียด
 "ความเครียด"
หมายความว่า อัตราส่วนของส่วนยืดหรือส่วนหดของวัสดุที่รับแรง
ต่อความยาวเดิมของวัสดุนั้น
 "กำลังคราก"
หมายความว่า หน่วยแรงดึงที่วัสดุเริ่มยืดโดยไม่ต้องเพิ่มแรงดึงขึ้นอีก
 "ส่วนปลอดภัย"
หมายความว่า ตัวเลขที่ใช้หารหน่วยแรงประลัยลงให้ถึงขนาด
ที่จะใช้ได้ปลอดภัย สำหรับวัสดุที่มีกำลังครากหรือหน่วยแรงพิสูจน์
ให้ใช้ค่ากำลังครากหรือหน่วยแรง
พิสูจน์นั้นแทนหน่วยแรงประลัย
 "น้ำหนักบรรทุกจร"
หมายความว่า น้ำหนักที่กำหนดว่าจะเพิ่มขึ้นบนอาคารนอกจาก
น้ำหนักของตัวอาคารนั้นเอง
 "น้ำหนักบรรทุกประลัย"
หมายความว่า น้ำหนักบรรทุกสูงสุดที่กำหนดให้ใช้ในการ
คำนวณตามทฤษฎีกำลังประลัย
 "ส่วนต่าง
ๆ ของอาคาร" หมายความว่า ส่วนของอาคารที่จะต้องแสดงรายการ
คำนวณการรับน้ำหนักและกำลังต้านทาน เช่น แผ่นพื้น คาน เสา
และรากฐาน เป็นต้น
 "คอนกรีต"
หมายความว่า วัสดุที่ประกอบขึ้นด้วยส่วนผสมของปูนซีเมนต์ มวลผสม
ละเอียด เช่น ทราย มวลผสมหยาบ เช่น หินหรือกรวด และน้ำ
 "คอนกรีตเสริมเหล็ก"
หมายความว่า คอนกรีตที่มีเหล็กเสริมฝังภายในให้ทำหน้าที่
รับแรงได้มากขึ้น
 "คอนกรีตอัดแรง"
หมายความว่า คอนกรีตที่มีเหล็กเสริมอัดแรงฝังภายในที่ทำให้เกิด
หน่วยแรงที่มีปริมาณพอจะลบล้างหน่วยแรงอันเกิดจากน้ำหนักบรรทุก
 "เหล็กเสริม"
หมายความว่า เหล็กที่ใช้ฝังในเนื้อคอนกรีตเพื่อเสริมกำลังขึ้น
 "เหล็กเสริมอัดแรง"
หมายความว่า เหล็กเสริมกำลังสูงที่ใช้ฝังในเนื้อคอนกรีตอัดแรง 
อาจเป็นลวดเส้นเดียว ลวดพันเกลียว หรือลวดเหล็กกลุ่มก็ได้
 "เหล็กข้ออ้อย"
หมายความว่า เหล็กเสริมที่มีบั้งและหรือมีครีบที่ผิว
 "เหล็กขวั้น"
หมายความว่า เหล็กเสริมที่บิดเป็นเกลียว
 "เหล็กหล่อ"
หมายความว่า เหล็กที่มีธาตุถ่านผสมอยู่ตั้งแต่ร้อยละ 2 ขึ้นไปโดย
น้ำหนัก
 "เหล็กโครงสร้างรูปพรรณ"
หมายความว่า เหล็กที่ผลิตออกมามีหน้าตัดเป็น
รูปลักษณะต่าง ๆ ใช้ในงานโครงสร้าง
 "ไม้เนื้ออ่อน"
หมายความว่า ไม้ที่ไม่คงทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ เช่น มอด 
ปลวก เป็นต้น และหรือมีคุณสมบัติตามที่กำหนดไว้ในข้อ 14
เช่น ไม้ยาง หรือไม้ตะแบก เป็นต้น
 "ไม้เนื้อปานกลาง"
หมายความว่า ไม้ที่คงทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ เช่น 
มอด ปลวก เป็นต้น ได้ดีตามสภาพอันสมควร
และหรือมีคุณสมบัติตามที่ระบุไว้ในข้อ 14 เช่น ไม้สน 
เป็นต้น
 "ไม้เนื้อแข็ง"
หมายความว่า ไม้ที่คงทนต่อดินฟ้าอากาศและตัวสัตว์ เช่น มอด 
ปลวก เป็นต้น ได้ดีตามสภาพอันสมควร
และหรือมีคุณสมบัติตามที่ระบุไว้ในข้อ 14 เช่น ไม้เต็ง หรือ
ไม้ตะเคียนทอง เป็นต้น
 "ดิน"
หมายความว่า วัสดุธรรมชาติที่ประกอบเป็นเปลือกโลก เช่น หิน กรวด 
ทราย ดินเหนียว เป็นต้น
 "กรวด"
หมายความว่า ก้อนหินที่เกิดตามธรรมชาติขนาดโตเกิน 3 มิลลิเมตร
 "ทราย"
หมายความว่า ก้อนหินเม็ดเล็กละเอียดที่มีขนาดโตไม่เกิน 3 มิลลิเมตร
 "ดินดาน"
หมายความว่า ดินตะกอนของกรวด ทราย ดินเหนียว มีน้ำปูนเป็นเชื้อ
ประสาน มีลักษณะแข็งยากแก่การขุด
 "หินดินดาน"
หมายความว่า หินที่มีเนื้อละเอียดมาก ประกอบด้วยดินเหนียวหรือ
ทรายอัดตัวแน่นเป็นชั้นบาง ๆ จะมีเชื้อประสานหรือไม่ก็ได้
 "หินปูน"
หมายความว่า หินเนื้อแน่นละเอียดทึบมีสีต่าง ๆ กัน ประกอบด้วยแร่
แคลไซท์
 "หินทราย"
หมายความว่า หินเนื้อหยาบ ประกอบด้วยเม็ดทรายยึดตัวแน่นด้วยเชื้อ
ประสาน
 "หินอัคนี"
หมายความว่า หินเนื้อหยาบเกิดจากการเย็นตัวของหินละลายใต้พื้นโลก 
ประกอบด้วยแร่เฟลด์สปาร์ แร่ควอตซ์ เป็นส่วนใหญ่
มีลักษณะแข็งแกร่ง
 "เสาเข็ม"
หมายความว่า เสาที่ตอกหรือหล่ออยู่ในดินเพื่อรับน้ำหนักบรรทุกของ
อาคาร
 "พื้นผิวประสิทธิผลของเสาเข็ม"
หมายความว่า ผลคูณของความยาวของเสาเข็ม
กับความยาวของเส้นล้อมรูปที่สั้นที่สุดของหน้าตัดปกติของเสาเข็มนั้น
 "ฐานราก"
หมายความว่า ส่วนของอาคารที่ใช้ถ่ายน้ำหนักอาคารลงสู่ดิน
 "กำลังแบกทานของดิน"
หมายความว่า ความสามารถที่ดินจะรับน้ำหนักได้ 
โดยมีการทรุดตัวขนาดที่ไม่ทำให้เกิดความเสียหายแก่อาคาร
 "กำลังแบกทานของเสาเข็ม"
หมายความว่า ความสามารถที่เสาเข็มจะรับน้ำหนักได้ 
โดยมีการทรุดตัวไม่เกินอัตราที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้
 "สถาบันที่เชื่อถือได้"
หมายความว่า ส่วนราชการ หรือนิติบุคคลซึ่งมีวิศวกรประเภท
วุฒิวิศวกร
สาขาวิศวกรรมโยธาตามกฎหมายว่าด้วยวิชาชีพวิศวกรรมเป็นผู้ให้คำแนะนำปรึกษา
และลงลายมือชื่อรับรองผลการตรวจสอบงานวิศวกรรมควบคุม
 ข้อ
2 อาคารและส่วนต่าง ๆ
ของอาคารจะต้องมีความมั่นคงแข็งแรงพอที่จะรับ
น้ำหนักตัวอาคารเอง และน้ำหนักบรรทุกที่อาจเกิดขึ้น
หรือเกิดขึ้นจริงได้โดยไม่ให้ส่วนใด ๆ ของอาคาร
ต้องรับหน่วยแรงมากกว่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้ เว้นแต่มีเอกสารแสดงผลการทดสอบความ
มั่นคงแข็งแรงของวัสดุที่รับรองโดยสถาบันที่เชื่อถือได้
แต่ทั้งนี้ไม่รวมถึงหน่วยแรงที่กำหนดไว้ในข้อ 6
 ข้อ
3 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารที่ประกอบด้วยอิฐหรือคอนกรีตบล็อก
ประสานด้วยวัสดุก่อ ให้ใช้หน่วยแรงอัดได้ไม่เกิน 0.8
เมกาปาสกาล (8 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 ข้อ
4 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารที่ประกอบด้วยคอนกรีตไม่เสริมเหล็ก 
ให้ใช้หน่วยแรงอัดได้ไม่เกินร้อยละ 33.3
ของหน่วยแรงอัดประลัยของคอนกรีต แต่ต้องไม่เกิน 6 เมกา
ปาสกาล (60 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 ข้อ
5 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารที่ประกอบด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก
ตามทฤษฎีอีลาสติกหรือหน่วยแรงปลอดภัย
ให้ใช้ค่าหน่วยแรงอัดของคอนกรีตไม่เกินร้อยละ 37.5 
ของหน่วยแรงอัดประลัยของคอนกรีต แต่ต้องไม่เกิน 6.5
เมกาปาสกาล (65 กิโลกรัมแรงต่อตาราง
เซนติเมตร)
 ข้อ
6 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ ของอาคารที่ประกอบด้วยคอนกรีตเสริมเหล็ก
ตามทฤษฎีอีลาสติกหรือหน่วยแรงปลอดภัย
เหล็กเสริมคอนกรีตที่ใช้ต้องมีกำลังครากตั้งแต่ 240 
เมกาปาสกาล (2,400 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
และให้ใช้ค่าหน่วยแรงของเหล็กเสริมคอนกรีต
ได้ไม่เกินอัตราดังต่อไปนี้
 (1)
แรงดึง
 (ก)
เหล็กเส้นกลมผิวเรียบที่มีกำลังครากตั้งแต่ 240 เมกาปาสกาล (2,400 
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร) ขึ้นไปให้ใช้ไม่เกิน 120
เมกาปาสกาล (1,200 กิโลกรัมแรงต่อ
ตารางเซนติเมตร)
 (ข)
เหล็กข้ออ้อยที่มีกำลังครากตั้งแต่ 240 เมกาปาสกาล (2,400 กิโลกรัมแรง
ต่อตารางเซนติเมตร) ขึ้นไป แต่ไม่ถึง 350 เมกาปาสกาล (3,500
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร) 
ให้ใช้ร้อยละ 50 ของกำลังคราก แต่ต้องไม่เกิน 150
เมกาปาสกาล (1,500 กิโลกรัมแรงต่อตาราง
เซนติเมตร)
 (ค)
เหล็กข้ออ้อยที่มีกำลังครากตั้งแต่ 350 เมกาปาสกาล (3,500 กิโลกรัมแรง
ต่อตารางเซนติเมตร) ขึ้นไป แต่ไม่ถึง 400 เมกาปาสกาล (4,000
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร) 
ให้ใช้ไม่เกิน 160 เมกาปาสกาล (1,600
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 (ง)
เหล็กข้ออ้อยที่มีกำลังครากตั้งแต่ 400 เมกาปาสกาล (4,000 กิโลกรัมแรง
ต่อตารางเซนติเมตร) ขึ้นไป ให้ใช้ไม่เกิน 170 เมกาปาสกาล
(1,700 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 (จ)
เหล็กขวั้น ให้ใช้ร้อยละ 50 ของหน่วยแรงพิสูจน์ แต่ต้องไม่เกิน 240 เมกา
ปาสกาล (2,400 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร) ทั้งนี้
จะต้องมีผลการทดสอบการดัดเย็นโดยมี
สถาบันที่เชื่อถือได้รับรอง
 (2)
แรงอัดในเสาคอนกรีตเสริมเหล็ก
 (ก)
เหล็กเส้นกลมผิวเรียบตามเกณฑ์ที่กำหนดใน (1) (ก)
 (ข)
เหล็กข้ออ้อย ให้ใช้ร้อยละ 40 ของกำลังคราก แต่ต้องไม่เกิน 210 เมกาปาสกาล 
(2,100 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 (ค)
เหล็กขวั้น ให้ใช้ร้อยละ 40 ของกำลังคราก แต่ต้องไม่เกิน 210 เมกาปาสกาล 
(2,100 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร) ทั้งนี้
จะต้องมีผลการทดสอบการดัดเย็นโดยมีสถาบันที่เชื่อถือ
ได้รับรอง
 (ง)
เสาแบบผสมเหล็กโครงสร้างรูปพรรณ ให้ใช้ไม่เกิน 125 เมกาปาสกาล (1,250 
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 (จ)
เหล็กหล่อ ให้ใช้ไม่เกิน 70 เมกาปาสกาล (700 กิโลกรัมแรงต่อตาราง
เซนติเมตร)
 (3)
ในการคำนวณคานและพื้นคอนกรีตเสริมเหล็กที่ใช้เหล็กเสริมรับแรงอัด ให้ใช้
หน่วยแรงของเหล็กเสริมรับแรงอัดที่คำนวณได้ตามทฤษฎีอีลาสติกหรือหน่วยแรงปลอดภัยได้ไม่เกิน
สองเท่า แต่หน่วยแรงที่คำนวณได้ต้องไม่เกินหน่วยแรงดึงตาม
(1)
 ข้อ
7 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กตามทฤษฎีกำลัง
ประลัย ให้ใช้น้ำหนักบรรทุกประลัย ดังต่อไปนี้
 (1)
สำหรับส่วนของอาคารที่ไม่คิดแรงลม ให้ใช้น้ำหนักบรรทุกประลัย ดังนี้
 นป.
= 1.7 นค.+ 2.0 นจ.
 (2)
สำหรับส่วนของอาคารที่คิดแรงลมด้วยให้ใช้น้ำหนักบรรทุกประลัย ดังนี้
 นป.
= 0.75 (1.7 นค.+ 2.0 นจ.+ 2.0 รล.)
 หรือ
 นป.
= 0.9 นค.+ 1.3 รล.
 โดยให้ใช้ค่าน้ำหนักบรรทุกประลัยที่มากกว่า
แต่ทั้งนี้ต้องไม่ต่ำกว่าค่าน้ำหนัก
บรรทุกประลัยใน (1) ด้วย
 นป.
= น้ำหนักบรรทุกประลัย
 นค.
= น้ำหนักบรรทุกคงที่ของอาคาร
 นจ.
= น้ำหนักบรรทุกจร รวมด้วยแรงกระแทก
 รล.
= แรงลม
 ข้อ
8 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กตามทฤษฎีกำลัง
ประลัย ให้ใช้ค่าหน่วยแรงอัดประลัยของคอนกรีตไม่เกิน 15
เมกาปาสกาล (150 กิโลกรัมแรงต่อตาราง
เซนติเมตร)
  ข้อ
9 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารคอนกรีตเสริมเหล็กตามทฤษฎีกำลัง
ประลัย ให้ใช้กำลังครากของเหล็กเสริม ดังต่อไปนี้
 (1)
เหล็กเส้นกลมผิวเรียบ ให้ใช้ไม่เกิน 240 เมกาปาสกาล (2,400 กิโลกรัมแรง
ต่อตารางเซนติเมตร)
 (2)
เหล็กเสริมอื่น ให้ใช้เท่ากำลังครากของเหล็กชนิดนั้น แต่ต้องไม่เกิน 400 
เมกาปาสกาล (4,000 กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร)
 ข้อ
10 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารคอนกรีตอัดแรงตามทฤษฎีกำลัง
ประลัย ให้ใช้น้ำหนักบรรทุกประลัยเช่นเดียวกับข้อ 7
 ข้อ
11 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารคอนกรีตอัดแรงให้ใช้ค่าหน่วยแรงอัด
ของคอนกรีต ดังต่อไปนี้
 (1)
หน่วยแรงอัดในคอนกรีตชั่วคราวทันทีที่ถ่ายแรงมาจากเหล็กเสริมอัดแรงก่อน
การเสื่อมสูญการอัดแรงของคอนกรีต ต้องไม่เกินร้อยละ 60 ของหน่วยแรงอัดประลัยของคอนกรีต
 (2)
หน่วยแรงอัดที่ใช้ในการคำนวณออกแบบหลังการเสื่อมสูญการอัดแรงของ
คอนกรีต ต้องไม่เกินร้อยละ 40
ของหน่วยแรงอัดประลัยของคอนกรีต
 ข้อ
12 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารที่ประกอบด้วยคอนกรีตอัดแรง 
ให้ใช้ค่าหน่วยแรงดึงของเหล็กเสริมอัดแรง ดังต่อไปนี้
 (1)
หน่วยแรงขณะดึงต้องไม่เกินร้อยละ 80 ของหน่วยแรงดึงประลัยของเหล็กเสริม
อัดแรง หรือร้อยละ 90 ของหน่วยแรงพิสูจน์
แล้วแต่ค่าใดจะน้อยกว่า
 (2)
หน่วยแรงในทันทีที่ถ่ายแรงไปให้คอนกรีตต้องไม่เกินร้อยละ 70 ของหน่วยแรง
ดึงประลัยของเหล็กเสริมอัดแรง
 (3)
หน่วยแรงใช้งานต้องไม่เกินร้อยละ 60 ของหน่วยแรงดึงประลัย หรือร้อยละ 80 
ของหน่วยแรงพิสูจน์ของเหล็กเสริมอัดแรง
แล้วแต่ค่าใดจะน้อยกว่า
 ข้อ
13 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารที่ประกอบด้วยเหล็กโครงสร้าง
รูปพรรณ ให้ใช้ค่าหน่วยแรงของเหล็ก ดังต่อไปนี้
 (1)
ในกรณีที่ไม่มีผลการทดสอบกำลังสำหรับเหล็กหนาไม่เกิน 40 มิลลิเมตร 
ให้ใช้กำลังครากไม่เกิน 240 เมกาปาสกาล (2,400
กิโลกรัมแรงต่อตารางเซนติเมตร) สำหรับเหล็ก
ซึ่งหนาเกิน 40 มิลลิเมตร ให้ใช้กำลังครากไม่เกิน 220
เมกาปาสกาล (2,200 กิโลกรัมแรงต่อตาราง
เซนติเมตร)
 (2)
หน่วยแรงดึง แรงอัด และแรงดัด ให้ใช้ไม่เกินร้อยละ 60 ของกำลังครากตาม (1)
 (3)
หน่วยแรงเฉือน ให้ใช้ไม่เกินร้อยละ 40 ของกำลังครากตาม (1)
 ข้อ
14 ในการคำนวณส่วนต่าง ๆ
ของอาคารที่ประกอบด้วยไม้ชนิดต่าง ๆ ให้ใช้ค่า
หน่วยแรงไม่เกินอัตรา ดังต่อไปนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ในกรณีที่มีผลการทดสอบของไม้
ให้ใช้ส่วนปลอดภัยโดยใช้กำลังไม่เกิน 1 ใน 8 
ของหน่วยแรงดัดประลัย หรือไม่เกิน 1 ใน 6
ของหน่วยแรงที่ขีดปฏิภาค แล้วแต่ค่าใดจะน้อยกว่า
 ข้อ
15
หน่วยน้ำหนักบรรทุกจรสำหรับประเภทและส่วนต่าง ๆ ของอาคาร 
นอกเหนือจากน้ำหนักของตัวอาคารหรือเครื่องจักรหรืออุปกรณ์อย่างอื่น
ให้คำนวณโดยประมาณ
เฉลี่ยไม่ต่ำกว่าอัตรา ดังต่อไปนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ข้อ
16 ในการคำนวณออกแบบ
หากปรากฏว่าพื้นที่ส่วนใดต้องรับน้ำหนักเครื่องจักร
หรืออุปกรณ์ หรือหน่วยน้ำหนักบรรทุกจรอื่น ๆ
ที่มีค่ามากกว่าหน่วยน้ำหนักบรรทุกจรซึ่งกำหนดไว้
ในข้อ 15 ให้ใช้หน่วยน้ำหนักบรรทุกจรค่าที่มากกว่าเฉพาะส่วนที่ต้องรับหน่วยน้ำหนักเพิ่มขึ้น
 ข้อ
17 ในการคำนวณออกแบบโครงสร้างอาคาร
ให้คำนึงถึงแรงลมด้วยหาก
จำเป็นต้องคำนวณและไม่มีเอกสารที่รับรองโดยสถาบันที่เชื่อถือได้
ให้ใช้หน่วยแรงลม ดังต่อไปนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 ในการนี้ยอมให้ใช้ค่าหน่วยแรงที่เกิดขึ้นในส่วนต่าง
ๆ ของอาคารตลอดจนความ
ต้านทานของดินใต้ฐานรากเกินค่าที่กำหนดไว้ในกฎกระทรวงนี้ได้ร้อยละ
33.3 แต่ทั้งนี้ต้องไม่ทำให้
ส่วนต่าง ๆ
ของอาคารนั้นมีความมั่นคงน้อยไปกว่าเมื่อคำนวณตามปกติโดยไม่คิดแรงลม
 ข้อ
18 น้ำหนักบรรทุกบนดินที่ฐานรากของอาคารนั้น
ต้องคำนวณให้เหมาะสม
เพื่อความมั่นคงและปลอดภัย
ถ้าไม่มีเอกสารที่รับรองโดยสถาบันที่เชื่อถือได้แสดงผลการทดลองหรือ
การคำนวณ จะต้องไม่เกินกำลังแบกทานของดินประเภทต่าง ๆ
ดังต่อไปนี้
 (1)
ดินอ่อนหรือดินถมไว้แน่นตัวเต็มที่ 2 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 (2)
ดินปานกลางหรือทรายร่วน 5 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 (3)
ดินแน่นหรือทรายแน่น 10 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 (4)
กรวดหรือดินดาน 20 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 (5)
หินดินดาน 25 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 (6)
หินปูนหรือหินทราย 30 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 (7)
หินอัคนีที่ยังไม่แปรสภาพ 100 เมตริกตันต่อตารางเมตร
 ข้อ
19 ในการคำนวณน้ำหนักที่ถ่ายลงเสา
คาน หรือโครงที่รับเสาและฐานราก 
ให้ใช้น้ำหนักของอาคารเต็มอัตรา ส่วนหน่วยน้ำหนักบรรทุกจร
ให้ใช้ตามที่กำหนดไว้ในข้อ 15 โดยให้
ลดส่วนลงได้ตามชั้นของอาคาร ดังต่อไปนี้
 [ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]
 สำหรับโรงมหรสพ
ห้องประชุม หอประชุม ห้องสมุด หอสมุด พิพิธภัณฑ์ อัฒจันทร์ 
คลังสินค้า โรงงานอุตสาหกรรม
อาคารจอดหรือเก็บรถยนต์หรือรถจักรยานยนต์ ให้คิดหน่วยน้ำหนัก
บรรทุกจรเต็มอัตราทุกชั้น
 ข้อ
20
ในการคำนวณฐานรากบนเสาเข็มที่ตอกในชั้นดินอ่อน ถ้าไม่มีเอกสารจาก
สถาบันที่เชื่อถือได้แสดงผลการทดสอบคุณสมบัติของดินและกำลังแบกทานสูงสุดของเสาเข็ม
ให้ใช้
ค่าหน่วยแรงฝืดของดิน ดังนี้
 (1)
สำหรับดินที่อยู่ในระดับลึกไม่เกิน 7 เมตร ใต้ระดับน้ำทะเลปานกลางให้ใช้ค่า
หน่วยแรงฝืดของดินได้ไม่เกิน 6 กิโลปาสกาล (600 กิโลกรัมแรงต่อตารางเมตร)
ของพื้นผิวประสิทธิผล
ของเสาเข็ม
 (2)
สำหรับดินที่มีความลึกเกิน 7 เมตร ใต้ระดับน้ำทะเลปานกลาง ให้คำนวณ
หาค่าหน่วยแรงฝืดของดินเฉพาะส่วนที่ลึกเกิน 7 เมตรลงไป
ตามสูตรดังต่อไปนี้
 หน่วยแรงฝืดเป็นกิโลกรัมแรงต่อตารางเมตร
= 600 + 220 ย.
 ย.
= ความยาวของเสาเข็มเป็นเมตร เฉพาะส่วนที่ลึกเกิน 7 เมตร ใต้ระดับน้ำทะเล
ปานกลาง
 ข้อ
21
ในการคำนวณฐานรากบนเสาเข็มที่มีเอกสารจากสถาบันที่เชื่อถือได้แสดง
ผลการทดสอบคุณสมบัติของดิน
หรือมีการทดสอบหากำลังแบกทานของเสาเข็มในบริเวณก่อสร้างหรือ
ใกล้เคียง ให้ใช้กำลังแบกทานของเสาเข็มไม่เกินอัตรา
ดังต่อไปนี้
 (1)
กำลังแบกทานของเสาเข็มที่คำนวณจากการทดสอบคุณสมบัติของดิน ให้ใช้
กำลังแบกทานได้ไม่เกินร้อยละ 40 ของน้ำหนักบรรทุกสูงสุด
 (2)
กำลังแบกทานของเสาเข็มที่ได้จากการทดสอบให้ใช้กำลังแบกทานได้ไม่เกิน
ร้อยละ 50 ของน้ำหนักบรรทุกสูงสุด
 ข้อ
22 ในการทดสอบกำลังแบกทานของเสาเข็ม
อัตราการทรุดตัวและการทรุดตัว
ของเสาเข็มเมื่อรับน้ำหนักบรรทุกสูงสุดจะต้องอยู่ในเกณฑ์
ดังต่อไปนี้
 (1)
การทรุดตัวทั้งหมดของเสาเข็มจากรับน้ำหนักบรรทุกสูงสุด แล้วปล่อยทิ้งไว้
เป็นเวลายี่สิบสี่ชั่วโมง ต้องไม่เกิน 25 มิลลิเมตร
 (2)
อัตราการทรุดตัวเฉลี่ยของเสาเข็มหลังจากรับน้ำหนักบรรทุกสูงสุด แล้วปล่อย
ทิ้งไว้เป็นเวลายี่สิบสี่ชั่วโมง ต้องไม่เกิน 0.25
มิลลิเมตรต่อชั่วโมง
 (3)
การทรุดตัวสุทธิของเสาเข็มหลังจากปล่อยให้รับน้ำหนักบรรทุกสูงสุดเป็นเวลา
ยี่สิบสี่ชั่วโมง
แล้วคลายน้ำหนักบรรทุกจนหมดปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รบกวนอีกยี่สิบสี่ชั่วโมง
ต้องไม่เกิน 
6 มิลลิเมตร

 ให้ไว้
ณ วันที่ 17 กันยายน พ.ศ. 2527
  พลเอก
สิทธิ จิรโรจน์
 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

+------------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ:-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา 8 (2) และ (3)
แห่งพระราช
บัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522 กำหนดให้รัฐมนตรีโดยคำแนะนำของคณะกรรมการควบคุมอาคาร
มีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนดการรับน้ำหนัก ความต้านทาน
ความคงทน ตลอดจนลักษณะและ
คุณสมบัติของวัสดุที่ใช้ในการก่อสร้าง ดัดแปลง
หรือซ่อมแซมอาคาร และการรับน้ำหนัก ความต้านทาน 
และความคงทนของอาคารหรือพื้นดินที่รองรับอาคาร จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

[รก.2527/143/10พ - 11/10/2527]