ประกาศกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
ประกาศกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
เรื่อง
มาตรฐานและหลักเกณฑ์เพื่อความปลอดภัยในการทำงาน
ในงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล
----------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน 
พ.ศ. ๒๕๔๑ และเพื่อให้เป็นไปตามข้อ ๙ แห่งกฎกระทรวง ฉบับที่
๑๑ (พ.ศ. ๒๕๔๑) ออกตาม
ความในพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. ๒๕๔๑
ว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานในงานบรรทุก
หรือขนถ่ายสินค้าเรือเดินทะเล
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมจึงออก
ประกาศไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ ประกาศนี้เรียกว่า
"ประกาศกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม เรื่อง 
กำหนดมาตรฐานและหลักเกณฑ์เพื่อความปลอดภัยในการทำงานในงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้า
เรือเดินทะเล"
 ข้อ
๒
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป
 ข้อ
๓ ในประกาศนี้
 "ความปลอดภัยในการทำงาน"
หมายความว่า สภาพการทำงานซึ่งปลอดจากเหตุ
อันจะทำให้เกิดอุบัติเหตุ การประสบอันตราย โรค การเจ็บป่วย
หรือความเดือดร้อนรำคาญเนื่อง
จากการทำงานหรือเกี่ยวกับการทำงาน
 "สินค้าอันตราย"
หมายความว่า สิ่งของ
หรือวัตถุที่มีคุณสมบัติทางเคมีหรือทาง
กายภาพ หรือเพื่อสัมผัสกับสารอื่น เช่น อากาศ น้ำ
แล้วเป็นอันตรายต่อคน ทรัพย์สิน หรือสภาพ
แวดล้อม ทั้งนี้
ประเภทและชนิดของสินค้าอันตรายให้เป็นไปตามข้อบังคับขององค์การทางทะเล
ระหว่างประเทศ ( International Maritime Dangerous Goods
Code หรือ IMDG CODE) 
 "พื้นที่อันตราย"
หมายความว่า ห้องเก็บสินค้าที่ไม่มีอากาศถ่ายเท หรือบริเวณ
อื่นใดที่มีลักษณะคล้ายกัน
อันอาจเป็นอันตรายต่อลูกจ้างที่ทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้า
เรือเดินทะเล
 
  หมวด ๑
 ข้อกำหนดทั่วไป
  -----------

 ข้อ
๔
ให้นายจ้างจัดให้มีอุปกรณ์สำหรับลูกจ้างใช้ในการทำงานบรรทุกหรือ
ขนถ่ายที่เหมาะสม
ไม่ชำรุดเสียหายอันอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างได้
 ข้อ
๕
ให้นายจ้างจัดให้มีการชี้แจงให้ลูกจ้างมีความเข้าใจถึงขั้นตอนใน
การทำงานบนเรือ
รวมตลอดถึงการใช้เครื่องมือและอุปกรณ์เครื่องช่วยในการทำงานก่อนเริ่ม
ลงมือปฏิบัติงาน
 ข้อ
๖ ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างสูบบุหรี่ในสถานที่หวงห้าม หรือสถานที่
ที่ใกล้เคียงกับที่เก็บเชื้อเพลิง
หรือสถานที่ซึ่งมีสภาพเสี่ยงต่อการเกิดอัคคีภัย
 ข้อ
๗ ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้ลูกจ้างเดินทางกาบเรือที่ไม่ได้ทำการยก
ขนสินค้าขึ้นลง
 ข้อ
๘
ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างสวมรองเท้าหุ้มส้นพื้นยางในระหว่างการทำงาน
 ข้อ
๙
ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้างสวมหมวกนิรภัยตลอดเวลาที่มีการทำงาน
 ข้อ
๑๐
ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างทำงานในบริเวณที่มีการเคาะสนิมเรือ 
ทาสีเรือ หรือเชื่อมโลหะในการซ่อมแซมเรือ
 ข้อ
๑๑
ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างทำงานในขณะเชือกหรือสลิงผูกเรือ
หย่อนหรือห่างจากหน้าท่าอันอาจทำให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างได้
 ข้อ
๑๒
ให้นายจ้างดำเนินการเพื่อให้เกิดความปลอดภัยต่อการทำงานของ
ลูกจ้าง
ในกรณีที่พื้นที่ในการปฏิบัติงานมีคราบน้ำมันอันอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อลูกจ้างได้
 ข้อ
๑๓
ห้ามนายจ้างให้ลูกจ้างทำงานบนที่สูงเกินสี่เมตรขึ้นไป ในขณะที่มีพายุ 
ลมแรง ฝนตก หรือฟ้าคะนอง


  หมวด ๒ 
 
ความปลอดภัยในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าทั่วไป
  ----------

 ข้อ
๑๔
ให้นายจ้างควบคุมดูแลการปฏิบัติงานของคนคุมเครื่องกว้าน (WINCH
MAN)
ในการยกสินค้าขึ้นลง (การหะเบท - หะเรีย) โดยขณะยกสินค้าขึ้นลงต้องไม่กระตุกหรือ
กระชากอันอาจทำให้ลวดกว้านขาดเป็นอันตรายต่อลูกจ้างและมิให้ทำการแขวนพักสินค้าในขณะ
ยกสินค้าขึ้นลง
 ข้อ
๑๕
ให้นายจ้างควบคุมดูแลการใช้ลวดสลิงในการยกขนสินค้า มิให้ไปถูครูด
กับขอบระวาง
 ข้อ
๑๖
ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเข้าไปในบริเวณ
การทำงานในขณะทำการยกขนสินค้าหนัก
 ข้อ
๑๗
ให้นายจ้างควบคุมดูแลการให้สัญญาณปากระวางของลูกจ้างที่ทำหน้าที่
ให้สัญญาณปากระวาง (SIGNAL MAN)
โดยให้ยืนอยู่ในตำแหน่งที่คนคุมเครื่องกว้าน (WINCH 
MAN)
สามารถมองเห็นได้ชัดเจนโดยใช้สัญญาณมือทั้งสองข้างและให้สัญญาณตามจังหวะของ
การทำงานไม่ให้เกิดความสับสนอันอาจก่อให้เกิดอันตรายได้
 ข้อ
๑๘
ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างขึ้นไปเกาะบนตู้สินค้าหรืออุปกรณ์
ในการเกี่ยวตู้สินค้า (SPREADER)
หรือห้อยโหนลวดสลิงในขณะทำการยกขนตู้สินค้า
 ข้อ
๑๙
ให้นายจ้างจัดให้มีแสงสว่างเพียงพอต่อการมองเห็นสินค้าในระวาง
ได้อย่างชัดเจนในระหว่างการทำงาน


  หมวด ๓
 
ความปลอดภัยในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตราย
  ----------

 ข้อ
๒๐
ให้นายจ้างจัดให้มีการชักธงสัญญาณสากลอักษร B (BRAVO) ในการ
บรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตรายในเวลากลางวัน
และจัดให้มีโคมไฟสัญญาณแดงหนึ่งดวง
ในเวลากลางคืน
 ข้อ
๒๑
ให้นายจ้างจัดอุปกรณ์และเครื่องมือที่นำมาใช้ในการบรรทุกหรือขนถ่าย
สินค้าอันตรายให้อยู่ในสภาพที่เรียบร้อย มีประสิทธิภาพ
มั่นคง แข็งแรง สามารถใช้งานได้ดีและ
ต่อเนื่อง
และห้ามใช้ตะเกาหรือเครื่องมือที่มีปลายแหลมคมเกี่ยวหีบห่อ ถุง
หรือภาชนะที่ห่อหุ้ม
สินค้าอันตราย
 ข้อ
๒๒
ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้มีการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอันตรายเป็น
การเฉพาะ
โดยไม่ให้มีการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าอย่างอื่นในระวางเดียวกัน
 ห้ามนายจ้างทำการบรรจุสินค้าอันตรายปะปนกับสินค้าธรรมดา
หรือสินค้า
อันตรายที่มิใช่ประเภทเดียวกัน
 ข้อ
๒๓
ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้มีการโยนหรือกระแทกสินค้าในการบรรทุก
หรือขนถ่ายสินค้าอันตราย
 ข้อ
๒๔
การขนย้ายสินค้าซึ่งเป็นสารเคมีที่เป็นพิษต่อร่างกาย ได้แก่ แก๊สพิษ 
และสารเป็นพิษที่มีคุณสมบัติติดไฟด้วย (IMO CLASS 2.3 และ
6.1) ให้นายจ้างจัดให้ลูกจ้าง
สวมใส่เสื้อผ้าที่มิดชิด สวมหน้ากากป้องกันสารพิษ ถุงมือยาง
และรองเท้ายางเพื่อป้องกันมิให้เกิด
อันตรายต่อระบบทางเดินหายใจและผิวหนัง
 ข้อ
๒๕
ให้นายจ้างควบคุมดูแลมิให้ลูกจ้างใช้อุปกรณ์หรือเครื่องมือหรือสื่อ
อื่นใดที่อาจทำให้เกิดความร้อนสูง
หรือเกิดประกายไฟในระวางที่ทำการบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้า
อันตราย และให้ลูกจ้างงดสูบบุหรี่ในระวางโดยเด็ดขาด
 ข้อ
๒๖
การยกขึ้นลงซึ่งสินค้าอันตรายที่บรรจุด้วยถัง ภาชนะหรือหีบห่อเป็น
พิเศษ เช่น ถังบรรจุสารเคมี ถังบรรจุน้ำมัน
ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้ลูกจ้างปฏิบัติด้วย
ความระมัดระวังและใช้เครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่ปลอดภัย
 ข้อ
๒๗
ให้นายจ้างควบคุมดูแลให้ลูกจ้างใช้ความระมัดระวังในการเคลื่อนย้าย
สินค้าอันตรายประเภทของแข็งและของเหลวที่มีไอระเหยไวไฟ
และให้แยกเก็บไว้ในที่เย็นหรือ
ห่างจากความร้อน หรือเปลวไฟ และสินค้าอันตรายประเภทอื่น ๆ
 สินค้าอันตรายบางประเภทที่ถูกน้ำไม่ได้เมื่อมีฝนตก
ให้นายจ้างสั่งให้ลูกจ้างหยุด
งานทันที


  หมวด ๔
 
ความปลอดภัยในการทำงานบรรทุกหรือขนถ่ายสินค้าในพื้นที่อันตราย
  -----------

 ข้อ
๒๘
ให้นายจ้างจัดอุปกรณ์ไฟฟ้าและอุปกรณ์ประกอบที่ใช้ทำงานในพื้นที่
อันตรายเป็นชนิดที่สามารถป้องกันความร้อน ฝุ่น การระเบิด
การลุกไหม้ และไฟฟ้าลัดวงจร 
อย่างมีประสิทธิภาพ
 ข้อ
๒๙
ให้นายจ้างจัดอุปกรณ์และเวชภัณฑ์ที่จำเป็นแก่การปฐมพยาบาลลูกจ้าง
ที่ได้รับอันตรายจากการทำงานตามความเหมาะสม
 ข้อ
๓๐ ให้นายจ้างจัดให้มีผู้ควบคุมงานที่มีความรู้ความสามารถเพื่อปฏิบัติ
หน้าที่ ดังต่อไปนี้
 (๑)
วางแผนการปฏิบัติงานและการป้องกันอันตรายที่อาจเกิดขึ้นจากการทำงาน 
และปิดประกาศหรือแจ้งให้ลูกจ้างทราบเป็นลายลักษณ์อักษร
 (๒) ชี้แจงและซักซ้อมหน้าที่ความรับผิดชอบ
วิธีการปฏิบัติงานและวิธีการ
ป้องกันอันตรายให้เป็นไปตามแผนที่กำหนดไว้
 (๓)
ควบคุมดูแลให้ลูกจ้างใช้และตรวจตราเครื่องป้องกัน และอุปกรณ์คุ้มครอง
ความปลอดภัยที่ใช้ให้อยู่ในสภาพพร้อมที่จะใช้งาน
 ข้อ
๓๑
ให้นายจ้างห้ามลูกจ้างสูบบุหรี่หรือพกพาอุปกรณ์สำหรับจุดไฟหรือ
ติดไฟเข้าไปในพื้นที่อันตราย
 ข้อ
๓๒
ให้นายจ้างห้ามลูกจ้างที่ไม่มีหน้าที่เกี่ยวข้องเข้าไปในพื้นที่อันตราย


  หมวด ๕
 
มาตรฐานเกี่ยวกับการคุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล
  ------------

 ข้อ
๓๓
ลูกจ้างต้องใช้หรือสวมใส่อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคล
 ให้นายจ้างสั่งหยุดการทำงานของลูกจ้างได้ทันทีและไม่ยินยอมให้ลูกจ้าง
เข้าทำงานจนกว่าจะใช้หรือสวมใส่อุปกรณ์
 ข้อ
๓๔
อุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัยส่วนบุคคลที่เหมาะสมกับสภาพของงาน
ซึ่งนายจ้างต้องจัดให้ลูกจ้างนั้น
ต้องได้มาตรฐานดังต่อไปนี้
 (๑)
หมวกนิรภัยให้เป็นไปตามมาตรฐานของสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์
อุตสาหกรรม
 (๒) รองเท้าหุ้มส้นพื้นยาง
ทำด้วยหนังหรือผ้าหุ้มตลอด และมีพื้นรองเท้า
เป็นยางสามารถป้องกันการลื่นได้
 (๓) รองเท้านิรภัยหุ้มแข้ง ต้องทำด้วยยาง
หรือยางผสมวัตถุอื่น เมื่อสวมแล้ว
มีความสูงไม่น้อยกว่าครึ่งแข้ง ไม่ฉีกขาดง่าย
สามารถกันน้ำและสารเคมีได้
 (๔) ถุงมือต้องมีความเหนียว ไม่ฉีกขาดง่าย
มีความยาวหุ้มถึงข้อมือและใช้สวม
นิ้วมือได้ทุกนิ้ว
เมื่อสวมแล้วสามารถเคลื่อนไหวนิ้วมือได้สะดวก ถ้าเป็นถุงมือยางต้องสามารถกัน
น้ำและกรดได้ด้วย
 ข้อ
๓๕ ข้อกำหนดเกี่ยวกับความปลอดภัยตามประกาศนี้ เป็นมาตรฐานขั้นต่ำ
ที่จะต้องปฏิบัติเท่านั้น
 ข้อ
๓๖
งานใดที่มีลักษณะไม่เหมาะสมแก่การที่จะให้ลูกจ้างใช้อุปกรณ์คุ้มครอง
ความปลอดภัยส่วนบุคคลดังที่ระบุไว้ในประกาศนี้
นายจ้างอาจผ่อนผันให้ลูกจ้างระงับการใช้
อุปกรณ์นั้นเฉพาะการปฏิบัติงานในลักษณะเช่นว่านั้นเป็นการชั่วคราว


 ประกาศ
ณ วันที่ ๑๔ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๑
  ไตรรงค์ สุวรรณคีรี
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม

[รก.๒๕๔๑/พ๘๕ง/๙/๒๓ กันยายน ๒๕๔๑]

 พรพิมล/แก้ไข
 ๑๑
ก.ค ๒๕๔๔