ระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม
ระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม
ว่าด้วยแนวปฏิบัติในการออกหมายจับและหมายค้นในคดีอาญา
พ.ศ. ๒๕๔๕[๑]
 

โดยที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช ๒๕๔๐ มาตรา ๒๓๗ และมาตรา ๒๓๘ บัญญัติให้การจับบุคคล
หรือการค้นหาบุคคลหรือสิ่งของในที่รโหฐาน จะต้องมีคำสั่งหรือหมายของศาลเว้นแต่จะมีเหตุตามที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญหรือตามที่กฎหมายบัญญัติอันเป็นการเปลี่ยนแปลงผู้มีอำนาจในการออกหมายจับและหมายค้นจากเดิมที่มีศาล
พนักงานฝ่ายปกครองและตำรวจชั้นผู้ใหญ่ เป็นศาลเพียงองค์กรเดียว
ประกอบกับประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา ๕๙ วรรคสอง
บัญญัติให้ศาลต้องสอบผู้ร้องขอออกหมายให้ปรากฏเหตุผลสมควรในการออกหมายเสียก่อน
ซึ่งแสดงว่ารัฐธรรมนูญและกฎหมายดังกล่าวมีวัตถุประสงค์ให้การออกหมายจับและหมายค้น
จะต้องได้รับการพิจารณากลั่นกรองด้วยความรอบคอบ
เพื่อเป็นหลักประกันการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคล

เพื่อให้เกิดดุลยภาพระหว่างการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของบุคคลตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญกับการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมอย่างมีประสิทธิภาพ
สมควรวางแนวปฏิบัติในการออกหมายจับและหมายค้น
และเกณฑ์มาตรฐานในการพิจารณาพยานหลักฐานของศาลก่อนออกหมาย อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ แห่งพระธรรมนูญศาลยุติธรรม ประธานศาลฎีกาออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม
ว่าด้วยแนวปฏิบัติในการออกหมายจับและหมายค้นในคดีอาญา พ.ศ. ๒๕๔๕

ข้อ
๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๑ ตุลาคม ๒๕๔๕ เป็นต้นไป

ข้อ
๓ ในกรณีที่มีระเบียบ ประกาศ
หรือคำสั่งอื่นใด ซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ ให้ปฏิบัติตามระเบียบนี้แทน

ข้อ
๔ การร้องขอให้ศาลออกหมายจับ
ให้ร้องขอต่อศาลที่มีเขตอำนาจชำระคดี
หรือศาลที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่ที่จะทำการจับ ส่วนการร้องขอหมายค้น
ให้ร้องขอต่อศาลที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่ที่จะทำการค้น
การร้องขอให้ออกหมายจับหรือหมายค้นที่เกี่ยวกับคดีอาญาที่อยู่ในอำนาจของศาลเยาวชนและครอบครัว
ให้ร้องขอต่อศาลอาญา ศาลอาญากรุงเทพใต้ ศาลอาญาธนบุรี ศาลจังหวัด
หรือศาลแขวงที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่นั้น แต่หากศาลเยาวชนและครอบครัวที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่แห่งใดมีความพร้อมที่จะออกหมายจับหรือหมายค้นตามระเบียบนี้
และได้มีการกำหนดแนวทางปฏิบัติเพื่อการนั้นแล้ว
ก็ให้ร้องขอหมายจับหรือหมายค้นต่อศาลเยาวชนและครอบครัวแห่งนั้นได้ด้วย
การร้องขอให้ออกหมายจับหรือหมายค้นที่เกี่ยวกับคดีอาญาที่อยู่ในอำนาจของศาลชำนัญพิเศษให้ร้องขอต่อศาลชำนัญพิเศษที่มีเขตอำนาจชำระคดีนั้น
แต่ถ้าจะทำการจับหรือค้นในจังหวัดอื่นนอกจากกรุงเทพมหานคร
ให้ร้องขอต่อศาลจังหวัดที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่นั้นได้ด้วย
เจ้าพนักงานซึ่งจะทำการจับหรือค้นนอกเขตศาลอาญา
จะร้องขอต่อศาลอาญาก็ได้
หากเป็นกรณีเร่งด่วนและการร้องขอต่อศาลที่มีเขตอำนาจเหนือท้องที่นั้น
จะเกิดความล่าช้าเสียหายต่อการปฏิบัติหน้าที่

ข้อ
๕ พนักงานฝ่ายปกครอง หรือตำรวจ
หรือเจ้าพนักงานอื่นซึ่งร้องขอให้ศาลออกหมายจับหรือหมายค้น
จะต้องเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวข้องกับการสืบสวนหรือสอบสวนคดีที่ร้องขอออกหมายนั้นและต้องพร้อมที่จะมาให้ศาลสอบถามก่อนออกหมายได้ทันที
ในกรณีพนักงานฝ่ายปกครองหรือเจ้าพนักงานอื่นเป็นผู้ร้องขอ
ผู้นั้นต้องดำรงตำแหน่งตั้งแต่ระดับสามขึ้นไป ในกรณีที่เป็นตำรวจ
ผู้นั้นต้องมียศตั้งแต่ชั้นร้อยตำรวจตรีขึ้นไป

ข้อ
๖
ในการร้องขอให้ศาลออกหมายจับหรือหมายค้น
ต้องมีคำร้องที่มีรายละเอียดและเอกสารประกอบ ดังต่อไปนี้
๖.๑
คำร้องขอให้ศาลออกหมายจับ
(๑)
ต้องระบุชื่อ รูปพรรณ อายุ อาชีพ
ของบุคคลที่จะถูกจับเท่าที่ทราบตามแบบพิมพ์ท้ายระเบียบนี้ รวมทั้งข้อมูลหรือพยานหลักฐานที่สนับสนุนเหตุแห่งการออกหมายจับ
เช่น ข้อมูลตามข้อ ๑๔
(๒)
แนบหมายจับพร้อมสำเนาตามแบบพิมพ์ท้ายระเบียบนี้ รวมทั้งเอกสารอื่น เช่น
บันทึกคำร้องทุกข์ หนังสือมอบอำนาจให้ร้องทุกข์ เป็นต้น มาท้ายคำร้อง
๖.๒
คำร้องขอให้ศาลออกหมายค้น
(๑)
ต้องระบุลักษณะสิ่งของที่ต้องการหาและยึด หรือชื่อ รูปพรรณ
อายุของบุคคลที่ต้องการหา และสถานที่ที่จะค้น ระบุบ้านเลขที่
เจ้าของหรือผู้ครอบครองเท่าที่ทราบ หากไม่สามารถระบุบ้านเลขที่ที่จะค้นได้
ให้ทำแผนที่ของสถานที่ที่จะค้นและบริเวณใกล้เคียงแทน ตามแบบพิมพ์ท้ายระเบียบนี้
รวมทั้งข้อมูลหรือพยานหลักฐานที่สนับสนุนเหตุแห่งการออกหมายค้น เช่น ข้อมูลตามข้อ
๑๔
(๒)
แนบหมายค้นพร้อมสำเนาตามแบบพิมพ์ท้ายระเบียบนี้ รวมทั้งเอกสารอื่น เช่น
บันทึกคำร้องทุกข์ หนังสือมอบอำนาจให้ร้องทุกข์ เป็นต้น มาท้ายคำร้อง

ข้อ
๗
ให้ผู้ร้องขอหรือเจ้าพนักงานผู้รับมอบหมายจากผู้ร้องขอนำคำร้องพร้อมเอกสารประกอบตามข้อ
๖ ใส่ซองปิดผนึกประทับตรา ลับ ยื่นต่อศาลที่ประสงค์จะขอให้ออกหมายนั้น
เมื่อได้รับซองคำร้อง
ให้เจ้าหน้าที่ศาลลงเลขรับไว้บนซองและลงสารบบไว้โดยต้องไม่เปิดซองแล้วนำซองคำร้องเสนอต่อผู้พิพากษาเพื่อพิจารณาสั่งโดยเร็ว

ข้อ
๘ เมื่อศาลอนุญาตให้ออกหมาย
ให้ศาลมอบต้นฉบับหมาย พยานหลักฐานและเอกสารต่าง ๆ ใส่ซองปิดผนึกคืนให้แก่ผู้ร้องขอ
ส่วนคำร้อง คำสั่งอนุญาต และสำเนาหมายให้ใส่ซองปิดผนึกเก็บไว้ที่ศาล
เพื่อรอรับรายงานการจับหรือค้นจากผู้ร้องขอต่อไป
หากศาลเห็นสมควร
ศาลอาจสั่งให้ผู้ร้องขอทำสำเนาพยานหลักฐานสำคัญที่สนับสนุนเหตุแห่งการออกหมายจับหรือหมายค้นนั้น
มาเก็บรวบรวมไว้กับคำร้องและสำเนาหมายก็ได้

ข้อ
๙ ในกรณีขอออกหมายนอกเวลาทำการปกติ
ให้ดำเนินการเช่นเดียวกับการร้องขอในเวลาปกติตามข้อ ๖ ถึงข้อ ๘
โดยให้ผู้พิพากษาซึ่งได้รับมอบหมายจากอธิบดี
ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นหรือผู้พิพากษาหัวหน้าศาล แล้วแต่กรณี
เป็นผู้รับผิดชอบในการพิจารณาสั่ง
และผู้พิพากษาจะมาอยู่ประจำที่ศาลหรือไม่ก็ได้แต่ต้องอยู่ในพื้นที่ที่สามารถติดต่อเพื่อเสนอคำร้องได้โดยสะดวก ทั้งนี้
ผู้ร้องขออาจนำคำร้องไปยื่นต่อผู้พิพากษาที่ได้รับมอบหมายนั้นโดยตรงก็ได้
โดยติดต่อประสานงานกับเจ้าหน้าที่ศาลที่ประจำอยู่ที่ศาลนั้น
เพื่อทราบถึงสถานที่ที่จะนำคำร้องไปยื่นและให้เจ้าหน้าที่ศาลนั้นแจ้งผู้พิพากษาทราบโดยเร็ว
เมื่อศาลอนุญาตให้ออกหมาย
ให้ศาลมอบต้นฉบับหมาย พยานหลักฐานและเอกสารต่าง ๆ ใส่ซองปิดผนึกคืนให้แก่ผู้ร้องขอ
ส่วนคำร้อง คำสั่งอนุญาต และสำเนาหมาย
ให้ใส่ซองปิดผนึกเก็บไว้เองแล้วนำไปเก็บไว้ที่ศาลในวันแรกที่ศาลเปิดทำการ
เพื่อรอรับรายงานการจับหรือค้นจากผู้ร้องขอต่อไป

ข้อ
๑๐ ในการร้องขอให้ออกหมายจับ
ผู้ร้องขอต้องเสนอพยานหลักฐานให้เพียงพอที่ทำให้เชื่อได้ว่า
๑๐.๑
ผู้จะถูกออกหมายจับน่าจะได้กระทำความผิดอาญาร้ายแรงตามที่กฎหมายบัญญัติแต่ในระหว่างที่ยังมิได้มีกฎหมายดังกล่าว
ก็ควรถือแนวปฏิบัติในการใช้ดุลยพินิจของศาลว่าหมายถึงความผิดที่มีอัตราโทษจำคุกอย่างสูงเกินสามปี
หรือ
๑๐.๒
ผู้จะถูกออกหมายจับน่าจะได้กระทำความผิดอาญา
และมีเหตุอันควรเชื่อว่าผู้นั้นน่าจะหลบหนี หรือจะไปยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐาน
หรือก่อเหตุอันตรายประการอื่น

ข้อ
๑๑ ในการร้องขอให้ออกหมายค้น
ผู้ร้องขอต้องเสนอพยานหลักฐานให้เพียงพอที่ทำให้เชื่อได้ว่าบุคคลหรือสิ่งของที่ค้นหา
น่าจะอยู่ในสถานที่ที่จะค้น และ
๑๑.๑
ในกรณีค้นหาสิ่งของ
(๑)
สิ่งของนั้นจะเป็นพยานหลักฐานประกอบการสอบสวน ไต่สวนมูลฟ้องหรือพิจารณา
(๒)
สิ่งของนั้นมีไว้เป็นความผิด หรือได้มาจากการกระทำความผิด
หรือมีเหตุอันควรสงสัยว่าได้ใช้หรือตั้งใจจะใช้ในการกระทำความผิด หรือ
(๓)
เป็นสิ่งของซึ่งต้องยึดหรือริบตามคำพิพากษาหรือตามคำสั่งศาลในกรณีที่จะพบหรือยึดโดยวิธีอื่นไม่ได้แล้ว
๑๑.๒
ในกรณีค้นหาบุคคล
(๑)
บุคคลนั้นถูกหน่วงเหนี่ยวหรือกักขังโดยมิชอบด้วยกฎหมาย หรือ
(๒)
บุคคลนั้นถูกออกหมายจับ

ข้อ
๑๒ ในการเสนอพยานหลักฐานต่อศาล
ให้ผู้ร้องขอสาบานหรือปฏิญาณตนและแถลงด้วยตนเอง
รวมทั้งตอบคำถามศาลเกี่ยวกับข้อมูลที่ได้จากการสืบสวนสอบสวน
หรือพยานหลักฐานที่สนับสนุนถึงเหตุแห่งการออกหมายนั้น

ข้อ
๑๓ ในการรับฟังพยานหลักฐาน
ศาลไม่จำต้องถือเคร่งครัดเช่นเดียวกับการรับฟังพยานหลักฐานที่ใช้พิสูจน์ความผิดของจำเลย
ผู้รู้เห็นเหตุการณ์หรือทราบข้อมูลอันเป็นเหตุแห่งการออกหมายจับหรือหมายค้นไม่จำต้องมาเบิกความต่อศาลด้วยตนเอง
แต่อาจใช้บันทึกถ้อยคำของบุคคลดังกล่าวซึ่งได้สาบานตัวแล้ว
เสนอเป็นพยานหลักฐานประกอบคำเบิกความของผู้ร้องขอก็ได้

ข้อ
๑๔ พยานหลักฐานที่อาจพิสูจน์ว่ามีเหตุสมควรในการออกหมายจับหรือหมายค้น
ให้รวมถึง
๑๔.๑
ข้อมูลที่ได้จากการสืบสวนสอบสวน เช่น บันทึกการสอบสวน บันทึกถ้อยคำของสายลับ
หรือของเจ้าพนักงานที่ได้จากการแฝงตัวเข้าไปในองค์กรอาชญากรรม
ข้อมูลที่ได้จากแหล่งข่าวของเจ้าพนักงานหรือการหาข่าวจากผู้กระทำความผิด และข้อมูลที่ได้จากการเฝ้าสังเกตการณ์ของเจ้าพนักงาน
เป็นต้น
๑๔.๒
ข้อมูลที่ได้จากการวิเคราะห์ทางนิติวิทยาศาสตร์
หรือที่ได้จากการใช้เครื่องมือทางวิทยาศาสตร์หรือเทคโนโลยี เช่น
เครื่องมือตรวจพิสูจน์ลายพิมพ์นิ้วมือ เครื่องมือตรวจพิสูจน์ของกลาง เครื่องจับเท็จ
เครื่องมือตรวจโลหะ และเครื่องมือตรวจพิสูจน์ทางพันธุกรรม เป็นต้น

ข้อ
๑๕
คำสั่งของศาลในการอนุญาตให้ออกหมายหรือยกคำร้อง
จะต้องระบุเหตุผลให้ครบถ้วนและชัดแจ้ง

ข้อ
๑๖
หมายค้นต้องระบุชื่อและตำแหน่งของเจ้าพนักงานผู้จะทำการค้นและอาจระบุชื่อผู้ที่จะทำการค้นไว้หลายคนตามคำร้องขอก็ได้หากมีเหตุสมควร
หมายค้นต้องระบุนั้น
ระยะเวลาที่จะทำการค้นให้ชัดเจน หากไม่อาจระบุเวลาลิ้นสุดได้
ให้ระบุว่าค้นได้ติดต่อกันไปจนเสร็จสิ้น การขอหมายค้นโดยกำหนดช่วงเวลาไว้หลาย ๆ
วัน เพื่อเลือกทำการค้นในวันใดวันหนึ่งจะกระทำไม่ได้ ในกรณีที่สถานที่ที่จะค้นอยู่ห่างไกล
อาจขอให้ศาลออกหมายค้นล่วงหน้าได้ตามสมควรแก่พฤติการณ์แห่งคดี

ข้อ
๑๗
เมื่อเจ้าพนักงานจับบุคคลตามหมายจับได้แล้ว
หรือเมื่อมีเหตุที่จะเพิกถอนหมายจับให้เจ้าพนักงานที่เกี่ยวข้องรายงานให้ศาลที่ออกหมายทราบโดยเร็ว
เมื่อเจ้าพนักงานได้จัดการตามหมายค้นแล้ว
ให้บันทึกรายละเอียดในการจัดการนั้นว่าจัดการตามหมายได้หรือไม่
แล้วให้ส่งบันทึกนั้นไปยังศาลที่ออกหมายภายในระยะเวลาที่ศาลกำหนด

ข้อ
๑๘
ในกรณีที่การจับหรือการค้นมิอาจกระทำได้เพราะมีบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญหรือกฎหมายอื่นให้เอกสิทธิ์หรือความคุ้มกันแก่บุคคลหรือสถานที่ใดไว้
ให้ปฏิบัติตามกฎหมายและระเบียบว่าด้วยการนั้น

ข้อ
๑๙
เพื่อให้การปฏิบัติตามระเบียบนี้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย
ศาลอาจกำหนดแนวทางปฏิบัติของแต่ละศาลได้เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ เช่น
การจัดให้มีระบบการรับคำร้อง การลงหลักฐานในสารบบ การเก็บรักษาความลับ
การแจ้งการปฏิบัติตามหมาย และการเพิกถอนหมาย เป็นต้น

ข้อ
๒๐
ในกรณีที่ต้องมีวิธีการใดในทางธุรการเพื่อให้การปฏิบัติตามระเบียบนี้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย
เช่น การจัดตั้งศูนย์ข้อมูลกลางเพื่อรวบรวมรายละเอียดของหมายจับและหมายค้น การเพิกถอนหมายดังกล่าวของศาลทั่วประเทศ
และการประสานงานกับหน่วยงานอื่นที่เกี่ยวข้อง เป็นต้น
ให้เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมเป็นผู้กำหนดวิธีการนั้น


ประกาศ ณ วันที่ ๓
ตุลาคม พ.ศ. ๒๕๔๕
อรรถนิติ ดิษฐอำนาจ
ประธานศาลฎีกา
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
(คำร้อง) ขอหมายจับ
๒.
รายงานกระบวนพิจารณา
๓.
หมายจับ
๔.
(คำร้อง) ขอหมายค้น
๕.
รายงานกระบวนพิจารณา
๖.
หมายค้น

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)





















วิภา/ผู้จัดทำ
๒๗ ตุลาคม ๒๕๕๓
พัสสน/ผู้ตรวจ
๑๑ มกราคม ๒๕๕๔




[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๙/ตอนที่ ๑๐๔ ก/หน้า ๑๐/๑๐ ตุลาคม ๒๕๔๕