กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๖๓ (พ.ศ. ๒๕๑๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติ
เครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘
-----------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๖ และมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่อง
แบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีไว้ 
ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ ให้ยกเลิกกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ.๒๔๙๓) ออกตาม
ความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการพลเรือน พุทธศักราช
๒๔๗๘ (ว่าด้วยเครื่องแบบ
เจ้าพนักงานบางตำแหน่งในกรมสรรพสามิต)
 ข้อ
๒ ให้ข้าราชการกรมสรรพสามิตดังต่อไปนี้
 (๑)
อธิบดี
 (๒)
รองอธิบดี
 (๓)
ผู้อำนวยการกอง
 (๔)
ผู้ช่วยผู้อำนวยการกอง
 (๕)
หัวหน้ากอง
 (๖)
สรรพสามิตเขต
 (๗)
ผู้ช่วยสรรพสามิตเขต
 (๘)
สรรพสามิตจังหวัด
 (๙)
ผู้ช่วยสรรพสามิตจังหวัด
 (๑๐)
สรรพสามิตอำเภอ
 (๑๑)
สรรพสามิตกิ่งอำเภอ
 (๑๒)
นายตรวจสรรพสามิต
 (๑๓)
ข้าราชการกรมสรรพสามิตซึ่งได้รับแต่งตั้งให้เป็นเจ้าพนักงาน หรือ
พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายมีสิทธิแต่งเครื่องแบบเจ้าพนักงานสรรพสามิตตามกฎสำนักนายก
รัฐมนตรีนี้
 ข้อ
๓ เครื่องแบบเจ้าพนักงานสรรพสามิตชาย มี ๒ แบบ คือ
 (๑)
เครื่องแบบสีกากี
 (๒)
เครื่องแบบสีขาว
 ข้อ
๔ เครื่องแบบสีกากี ประกอบด้วย
 (๑)
หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกาก ีหมวกทรงหม้อตาลสีกากี 
มีส่วนประกอบดังนี้
 (ก)
กะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ สำหรับข้าราชการตั้งแต่ชั้น
เอก อันดับ๒ ขึ้นไปมีลายปักรูปช่อชัยพฤกษ์สีเงินที่ขอบล่างของกะบัง
๑ แถว ชั้นพิเศษ ๒ แถว
 (ข)
ตราหน้าหมวกรูปดวงตรากรมสรรพสามิตสูง ๗ เซนติเมตร กว้าง ๖
เซนติเมตร ทำด้วยโลหะสีเงิน
สำหรับข้าราชการตั้งแต่ชั้นจัตวา อันดับ ๔ ขึ้นไป ตราหน้าหมวกทำ
ด้วยโลหะสีเงิน หรือปักด้วยดิ้นสีเงินบนหมอนสักหลาดสีน้ำเงินดำ
 (ค)
สายรัดคางทำหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ กว้าง ๑ เซนติเมตร ปลายสายมี
ดุมโลหะสีเงินลายดุนรูปนกวายุภักษ์ ข้างละ ๑ ดุม
ถ้าใช้ตราหน้าหมวกปักด้วยดิ้นสีเงิน ให้ใช้สาย
รัดคางทำด้วยแถบดิ้นสีน้ำเงิน
 (ง)
ผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำ
 หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากี
ใช้ในเวลาออกตรวจราชการ มีตราหน้าหมวกรูปดวง
ตรากรมสรรพสามิต สูง ๓.๕ เซนติเมตร กว้าง ๒.๕ เซนติเมตร
ทำด้วยโลหะสีเงิน
 (๒)
เสื้อคอพับหรือเสื้อคอแบะ สีกากี เสื้อคอพับสีกากีแขนยาวรัดข้อมือขัดดุม
ข้างละ ๑
ดุมหรือแขนสั้นเหนือศอกเล็กน้อยมีกระเป๋าที่อกเสื้อข้างละ ๑ กระเป๋า
ที่กระเป๋าเสื้อมี
สาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตรอยู่ตรงกลางตามทางดิ่ง
มีใบปกกระเป๋ารูปมนชายกลางแหลม ที่ปาก
กระเป๋าทั้งสองข้างติดดุมข้างละ ๑
ดุมสำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า ตัวเสื้อผ่าอกตลอด มีสาบกว้าง 
๓.๕ เซนติเมตร ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม
ระยะห่างกันพอสมควร ดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็น
รูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีกลืนกับสีเสื้อ
 เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกง
 เสื้อคอแบะสีกากี
มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีกากี เว้น
แต่ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๓ ดุม
 ในโอกาสไปงานพิธีหรือเข้าที่ชุมชน
ให้ใช้เสื้อคอพับแขนยาว ผูกผ้าผูกคอสีดำ
เงื่อนกะลาสีสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง
 ผู้ซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ให้ประดับแพรแถบเครื่องราช
อิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้ายด้วย
 (๓)
อินทรธนูอ่อน ทำด้วยผ้าชนิดและสีเดียวกับเสื้อเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าเรียว
จากทางด้านไหล่ไปคอ ปลายมน ด้านไหล่กว้าง ๔ เซนติเมตร เย็บติดกบนเสื้อ ด้านคอกว้าง ๓ 
เซนติเมตร ตอนปลายขัดดุมติดกับตัวเสื้อ
ดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะและสีเช่นเดียวกับดุมเสื้อ
 (๔)
กางเกงขายาวสีกากี ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม กว้างไม่น้อยกว่า 
๒๓ เซนติเมตรและไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตร
ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับ
กางเกงกว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๕ ห่วง
ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑ 
กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปก ก็ได้
 (๕)
เข็มขัดด้ายถักสีกากีหรือเข็มขัดหนังสีน้ำตาล
 เข็มขัดด้ายถักสีกากี
กว้าง ๓ เซนติเมตร หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีเงินเป็นรูปสี่
เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๕
เซนติเมตร พื้นเกลี้ยง กึ่งกลางหัว
เข็มขัดมีลายดุนรูปนกวายุภักษ์ ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู
ปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีเงิน กว้าง ๑ 
เซนติเมตร
 เข็มขัดหนังสีน้ำตาล
มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเข็มขัดด้ายถักสีกากี 
เว้นแต่ปลายสายไม่หุ้มด้วยโลหะสีเงิน
 (๖)
รองเท้าให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำ ไม่มีลวดลาย
 (๗)
ถุงเท้า ให้ใช้ถุงเท้าสีดำ
 ข้อ
๕ เครื่องแบบสีขาว ประกอบด้วย
 (๑)
หมวกทรงหม้อตาลสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกทรง
หม้อตาลสีกากี
 (๒)
เสื้อคอพับหรือเสื้อคอแบะสีขาว มีลักษณะส่วนประกอบและการแต่งเช่น
เดียวกับเสื้อคอพับสีกากี
 (๓)
อินทรธนูแข็งทำด้วยสักหลาดสีน้ำเงินดำ เป็นแผ่นสี่เหลี่ยม กว้าง ๕ 
เซนติเมตร ยาวตามขนาดของบ่า ด้านคอปลายมน
ติดดุมโลหะสีเงินลายดุนรูปนกวายุภักษ์ ขอบมี
แถบดิ้นสีเงิน กว้าง ๖ มิลลิเมตร เว้นด้านไหล่
สำหรับข้าราชการตั้งแต่ชั้นจัตวาอันดับ ๔ ขึ้นไป ให้
ใช้แถบดิ้นสีเงินกว้าง ๑ เซนติเมตร
สำหรับข้าราชการชั้นพิเศษ ให้ใช้อินทรธนูปักด้วยดิ้นสีเงิน
เป็นรูปลายถักเต็มแผ่นอินทรธนู
 (๔)
กางเกงขายาวสีขาว มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีกากี
 (๕)
เข็มขัดหนังสีดำ มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเข็มขัดหนังสีน้ำตาล
 (๖)
รองเท้า เช่นเดียวกับรองเท้าที่ใช้กับเครื่องแบบสีกากี
 (๗)
ถุงเท้า เช่นเดียวกับถุงเท้าที่ใช้กับเครื่องแบบสีกากี
 ข้อ
๖ เครื่องหมาย ให้ติดเครื่องหมายพระเกี้ยวรัศมีบนอินทรธนู ด้านคอใต้
พระเกี้ยวรัศมีมีอักษรย่อ "สส" ทำด้วยโลหะสีเงิน
สูง ๓ เซนติเมตร กว้าง ๑.๕ เซนติเมตร 
ติดประกอบเป็นชิ้นเดียวกันและมีเครื่องหมายชั้นบนอินทรธนู
ดังต่อไปนี้
 (๑)
สำหรับข้าราชการชั้นจัตวา ติดเครื่องหมายประกอบด้วยบั้งโลหะสีเงินกว้าง
๕ มิลลิเมตร ปลายทั้งสองข้างห่างกัน ๓ เป็นติเมตร
และแถบโลหะสีเงินแบนกว้าง ๖ มิลลิเมตร
ยาว ๓ เซนติเมตร ดังนี้
 ชั้นจัตวาอันดับ ๑
ติด ๑ บั้ง
 ชั้นจัตวาอันดับ ๒
ติด ๒ บั้ง
 ชั้นจัตวาอันดับ ๓
ติด ๓ บั้ง
 ชั้นจัตวาอันดับ ๔
ติด ๔ บั้ง และแถบโลหะสีเงิน ๑ แถบ
 การติดบั้งให้ติดคว่ำ
ให้มุมแหลมขึ้นทางด้านคอ และติดแถบโลหะตอนล่างของบั้ง
 (๒)
สำหรับข้าราชการตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไป ติดเครื่องหมายเป็นดาวโลหะสีเงิน ๕ 
แฉก ขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง ๒ เซนติเมตร ดังนี้
 ชั้นตรี ติด
๑ ดวง
 ชั้นโท ติด ๒
ดวง
 ชั้นเอก ติด
๓ ดวง
 การติดเครื่องหมายดังกล่าวให้ติดที่ปลายอินทรธนูจากด้านไหล่ขึ้นมาด้านคอ
เว้นระยะห่างกันพอสมควร
 (๓)
สำหรับข้าราชการชั้นพิเศษ ติดเครื่องหมายรูปช่อชัยพฤกษ์ ทำด้วยโลหะสี
เงินที่ปลายอินทรธนูด้านไหล่
และติดเครื่องหมายพระเกี้ยวรัศมีไว้กึ่งกลาง เหนือช่อชัยพฤกษ์
 ข้อ
๗ เครื่องหมายสังกัด เป็นรูปกระหนกสี่เหลี่ยมรี ทำด้วยโลหะสีเงินสูง ๒.๕ 
เซนติเมตร กว้าง ๒ เซนติเมตร มีวงกลมโปร่งอยู่ภายใน มี ๒
ชนิด
 (๑)
ภายในวงกลมมีอักษรย่อชื่อจังหวัด ทำด้วยโลหะสีเงิน ติดไว้ที่คอเสื้อด้านขวา
 (๒)
ภายในวงกลมมีเลขสังกัดของเขตเป็นเลขเป็นเลขไทย ทำด้วยโลหะสีเงินติด
ไว้ที่คอเสื้อด้านซ้าย
 ข้าราชการกรมสรรพสามิตในส่วนกลางซึ่งมีสิทธิแต่งเครื่องแบบเจ้าพนักงาน
สรรพสามิตตามกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้
ให้ติดเฉพาะอักษรย่อชื่อจังหวัดพระนครและธนบุรีไว้
ที่คอเสื้อทั้งด้านขวาและด้านซ้าย
 ข้าราชการกรมสรรพสามิตประจำเขตทุกเขตซึ่งมีสิทธิแต่งเครื่องแบบเจ้าพนักงาน
สรรพสามิตตามกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้
ให้ติดอักษรย่อชื่อจังหวัดพระนครและธนบุรีไว้ที่คอเสื้อ
ด้านขวา ติดเลขสังกัดของเขตไว้ที่คอเสื้อด้านซ้าย
 ข้อ
๘ อักษรย่อชื่อจังหวัดให้ใช้ตามบัญชีท้ายกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
 ข้อ
๙ เครื่องแบบเจ้าพนักงานสรรพสามิตหญิง เช่นเดียวกับเครื่องแบบ
เจ้าพนักงานสรรพสามิตชาย เว้นแต่
 (๑)
เครื่องแบบสีกากี จะใช้หมวกพับปีกสีกากี กระโปรงสีกากี รองเท้าและถุง
เท้า ก็ได้ดังนี้
 หมวกพับปีกสีกากี
ปีกหมวกสีน้ำเงินดำ มีผ้าพันหมวกสีน้ำเงินดำห้อยชายหลัง
ตราหน้าหมวกเป็นรูปดวงตรากรมสรรพสามิต สูง ๕ เซนติเมตร
กว้าง ๔ เซนติเมตร ทำด้วยโลหะสี
เงิน หรือปักด้วยดิ้นสีเงิน แล้วแต่กรณี
 กระโปรงสีกากี
ยาวปิดเข่า ปลายบานเล็กน้อย มีห่วงสำหรับสอดเข็มขัด กว้าง ๑ 
เซนติเมตร ๔ ห่วง
 รองเท้า
ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหนังสีดำปิดปลายเท้าไม่มีลวดลาย ส้นสูงไม่เกิน ๗ 
เซนติเมตร
 ถุงเท้ถ้าใช้
ให้ใช้ถุงเท้ายาวสีเนื้อ
 (๒)
เครื่องแบบสีขาว จะใช้หมวกพับปีกสีขาว กระโปรงสีขาว รองเท้าและถุงเท้า 
ก็ได้
ซึ่งมีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเครื่องแบบสีกากี
 (๓)
เมื่อสวมเสื้อคอพับหรือเสื้อคอแบะ ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกระโปรง
 ข้อ
๑๐ เครื่องแบบตามกฎสำนักนายกรัฐมนตรีนี้แบบใดจะต้องแต่งในโอกาสใด
ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมสรรพสามิตกำหนด
 ข้อ
๑๑ ให้กรมสรรพสามิตสร้างหรือเขียนรูปเครื่องแบบตัวอย่างขึ้นไว้เป็นมาตรฐาน

 ให้ไว้
ณ วันที่ ๑๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๑๔
  จอมพล ถ. กิตติขจร
 
นายกรัฐมนตรี

+-------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ เนื่องจากกฎสำนักนายก
รัฐมนตรี ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ.๒๔๙๓)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการพล
เรือนพุทธศักราช ๒๔๗๘ (ว่าด้วยเครื่องแบบเจ้าพนักงานบางตำแหน่งในกรมสรรพสามิต)
ได้
ประกาศใช้มานานแล้ว
สมควรปรับปรุงเครื่องแบบเจ้าพนักงานสรรพสามิตเสียใหม่ เพื่อความ
เหมาะสมกับงานและสภาพของหน้าที่ที่ปฏิบัติอยู่ในปัจจุบัน
จึงจำเป็นต้องออกกฎสำนักนายก
รัฐมนตรีฉบับนี้

[รก.๒๕๑๔/๑๐๕/๑พ/๑ ตุลาคม ๒๕๑๔]