ระเบียบกรมสรรพสามิต
ว่าด้วยวิธีการคำนวณปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยใช้มาตรวัดและเครื่องทดสอบ
พ.ศ. ๒๕๖๐[๑]
 

เพื่อประโยชน์ในการจัดเก็บภาษีสรรพสามิต อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖
(๑) แห่งพระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. ๒๕๖๐ อธิบดีกรมสรรพสามิต จึงวางระเบียบวิธีการคำนวณปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน
ตามบัญชีพิกัดอัตราภาษีสรรพสามิตโดยใช้มาตรวัดและเครื่องทดสอบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า
ระเบียบกรมสรรพสามิต
ว่าด้วยวิธีการคำนวณปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยใช้มาตรวัดและเครื่องทดสอบ
พ.ศ. ๒๕๖๐

ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๖
กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๐ เป็นต้นไป

ข้อ ๓ ในระเบียบนี้
มาตรวัด หมายความว่า
มาตรวัดสำหรับใช้วัดปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน
เครื่องทดสอบ หมายความว่า
เครื่องทดสอบมาตรวัดปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน
อุปกรณ์อื่น หมายความว่า
อุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องที่นำมาประกอบกับมาตรวัดหรือเครื่องทดสอบ

ข้อ ๔ การขออนุญาตติดตั้ง
หรือการขอให้รับรองมาตรวัด
เครื่องทดสอบและอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องเพื่อใช้ในการคำนวณปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันให้ผู้ประกอบอุตสาหกรรมยื่นคำขอติดตั้งพร้อมรายละเอียด
ดังต่อไปนี้
๔.๑ ชื่อแบบหรือชนิดของมาตรวัด เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง ชื่อบริษัทผู้ผลิต ชื่อทางการค้าและประเทศที่ผลิต
๔.๒ คุณลักษณะเฉพาะ (Specification) เช่นค่าความถูกต้องในการวัด (Accuracy) ค่าความสามารถในการอ่านค่าซ้ำที่จุดเดียวกัน
(Repeatability)
๔.๓ รายละเอียดแบบแปลนการออกแบบติดตั้งมาตรวัด
เครื่องทดสอบและอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องเข้ากับท่อทางและหมายเลขภาชนะเก็บน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันให้เป็นไปตามมาตรฐาน
American Petroleum Institute (API) หรือ American Gas Association (AGA) แล้วแต่กรณี

ข้อ ๕ ให้ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาและตรวจสอบทางเทคนิคเป็นผู้อนุญาตให้ติดตั้งมาตรวัดเครื่องทดสอบและอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องตามข้อ
๔ แล้วสำเนาหนังสือแจ้งให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตทราบดังนี้
๕.๑ ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานและพัฒนาการจัดเก็บภาษี ๒
๕.๒ ผู้อำนวยการสำนักงานสรรพสามิตภาคที่โรงอุตสาหกรรมตั้งอยู่
๕.๓ สรรพสามิตพื้นที่ที่โรงอุตสาหกรรมตั้งอยู่
๕.๔ เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรม

ข้อ ๖ การตรวจสอบมาตรวัด เครื่องทดสอบ
และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องเมื่อผู้ประกอบอุตสาหกรรมได้ทำการติดตั้งเสร็จเรียบร้อยแล้วให้คณะกรรมการดังต่อไปนี้
เป็นผู้ร่วมทำการตรวจสอบ
๖.๑ เจ้าพนักงานสรรพสามิต
กลุ่มพัฒนาและตรวจสอบทางเทคนิค
๖.๒ เจ้าพนักงานสรรพสามิต
สำนักมาตรฐานและพัฒนาการจัดเก็บภาษี ๒
๖.๓ สรรพสามิตพื้นที่ที่โรงอุตสาหกรรมนั้นตั้งอยู่
หรือผู้แทน
๖.๔ เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรม

ข้อ ๗ ให้ผู้ประกอบอุตสาหกรรมจัดหาบริษัทผู้เชี่ยวชาญที่มีความรู้ความสามารถเกี่ยวกับมาตรวัด
เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง
ซึ่งมิได้มีส่วนได้เสียหรือมีความเกี่ยวข้องกับผู้จำหน่าย หรือเป็นเจ้าของมาตรวัด
เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง โดยได้รับความเห็นชอบจากที่ปรึกษา
หรือรองอธิบดีซึ่งสั่งและปฏิบัติราชการแทนอธิบดีในราชการของกลุ่มพัฒนาและตรวจสอบทางเทคนิคเป็นผู้ดำเนินการในการตรวจสอบ

ข้อ ๘ มาตรวัด
เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องต้องมีคุณสมบัติ รวมทั้งใช้วิธีการตรวจสอบดังนี้
๘.๑ เครื่องทดสอบต้องเป็น
๘.๑.๑ ถังมาตรฐาน (Prover Tank)
๘.๑.๒ มาตรวัดมาตรฐาน (Master Meter)
๘.๑.๓ Pipe Prover หรือ Prover Loop หรือ Compact Prover หรืออุปกรณ์ทดสอบอื่น
๘.๑.๔ Bell Prover หรือ Piston Prover หรือ Master แบบ Air Facility Test หรือ Under Condition Pressure Test หรืออุปกรณ์ทดสอบอื่น ๆ ในกรณีข้อ ๘.๒
๘.๒ มาตรวัด เครื่องทดสอบ
และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องให้ติดตั้งโดยมีความสัมพันธ์กันอย่างถูกต้อง
๘.๓ การตรวจสอบมาตรวัด
เครื่องทดสอบและอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องในกรณีที่เป็นน้ำมันหรือผลิตภัณฑ์น้ำมันที่เป็นของเหลวให้ใช้วิธีการตาม American Petroleum Institute (API) : Manual of Petroleum Measurement Standards
๘.๔ การตรวจสอบมาตรวัด
เครื่องทดสอบและอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องในกรณีที่เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่อยู่ในสถานะไอหรือก๊าซ
(Vapor หรือ Gas) ให้ใช้วิธีการตรวจสอบตาม
American Gas Association (AGA) หรือวิธีการที่เป็นมาตรฐานสากลกำหนดไว้หรือเป็นที่ยอมรับ

ข้อ ๙ ให้คณะกรรมการตามข้อ ๖
และผู้แทนผู้ประกอบอุตสาหกรรมตามข้อ ๗ ทดสอบค่าความถูกต้องของมาตรวัด เครื่องทดสอบ
และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องหลังจากที่ได้ติดตั้งเสร็จเรียบร้อยแล้วไม่น้อยกว่า ๓ ครั้ง
ต่อจากนั้นให้ปฏิบัติดังนี้
๙.๑ ทดสอบความจุของถังมาตรฐาน (Prover Tank) โดยวิธีการตวงน้ำจากถังมาตรฐานที่ได้รับการรับรองจากกระทรวงพาณิชย์และให้ทดสอบใหม่อย่างน้อย
๑ ครั้งต่อปี
๙.๒ ทดสอบมาตรวัดมาตรฐาน (Master Meter) หาค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัด
(Meter Factor) กับถังมาตรฐานตามข้อ
๙.๑ และต้องทดสอบใหม่ทุก ๆ ๖ เดือน
๙.๓ ทดสอบหาค่าความจุของ Pipe Prover หรือ Prover Loop (Pipe Volume In Performance หรือ Loop Volume In Performance) หรือ Compact Prover กับถังมาตรฐานตามข้อ ๙.๑ หรือมาตรวัดมาตรฐานตามข้อ ๙.๒ และต้องทดสอบใหม่อย่างน้อย ๑ ครั้งต่อปี
๙.๔ ให้ทดสอบค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัด (Meter Factor) เพื่อใช้ในการคำนวณภาษีและเครื่องทดสอบตามข้อ
๘.๑ ต้องทดสอบใหม่อย่างน้อย ๑ ครั้งต่อปี
หรือตามมาตรฐานกำหนดไว้

ข้อ ๑๐ ให้ที่ปรึกษาหรือรองอธิบดีซึ่งสั่งและปฏิบัติราชการแทนอธิบดีในราชการของกลุ่มพัฒนาและตรวจสอบทางเทคนิคมีอำนาจอนุมัติให้ใช้มาตรวัด
เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องหรือมีอำนาจใด
ๆ เพื่อให้เป็นไปตามระเบียบนี้แทนอธิบดีกรมสรรพสามิต และให้ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาและตรวจสอบทางเทคนิคสำเนาหนังสือแจ้งให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตทราบดังนี้
๑๐.๑ ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานและพัฒนาการจัดเก็บภาษี ๒
๑๐.๒ ผู้อำนวยการสำนักงานสรรพสามิตภาคที่โรงอุตสาหกรรมนั้นตั้งอยู่
๑๐.๓ สรรพสามิตพื้นที่ที่โรงอุตสาหกรรมนั้นตั้งอยู่
๑๐.๔ เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรม

ข้อ ๑๑ มาตรวัด
เครื่องทดสอบ
และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องที่ได้รับการตรวจรับรองและได้รับอนุญาตจากกรมสรรพสามิตแล้ว
ให้ใช้สำหรับคำนวณปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยเปรียบเทียบกับถังจ่ายเพื่อเสียภาษีได้
มาตรวัด เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องที่ได้ติดตั้งก่อนใช้ระเบียบนี้
ให้อยู่ในบังคับตามความในวรรคแรกด้วย

ข้อ ๑๒ วิธีการใช้มาตรวัด
เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้องที่ได้รับอนุญาตจากกรมสรรพสามิตแล้ว
ให้ปฏิบัติดังนี้
๑๒.๑
ให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรมผนึกตรากรมสรรพสามิตที่มาตรวัดและที่แผงควบคุมเครื่องคอมพิวเตอร์ในห้องปฏิบัติการ
๑๒.๒ กรณีมาตรวัดน้ำมันและผลิตภัณฑ์ที่มีการรับ - จ่าย
ทางท่อ และทางเรือให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรม
และบริษัทผู้แทนผู้ประกอบอุตสาหกรรม ตามข้อ ๗ ทดสอบหาค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัด
(Meter Factor) ทุก ๆ ๔ เดือน
ในกรณีข้อ ๘.๔
ให้ผู้ประกอบอุตสาหกรรมทำการทดสอบค่าความคลาดเคลื่อนของระบบมาตรวัด ประกอบด้วย Pressure Transmitter, Temperature Transmitter, Flow Computer, Density Meter และอุปกรณ์อื่น ๆ ที่อยู่ในระบบมาตรวัดทุก ๆ
๔ เดือน
๑๒.๓ กรณีมาตรวัดน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันที่มีการจ่ายทางรถยนต์ ให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรม
และบริษัทผู้แทนผู้ประกอบอุตสาหกรรม ตามข้อ ๗ ทดสอบหาค่าความคลาดเคลื่อนของมาตรวัด
(Meter Factor) ทุก ๆ ๖ เดือน
๑๒.๔ ผู้ประกอบอุตสาหกรรมจะต้องแจ้งให้เจ้าพนักงานสรรพสามิต ผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรมทราบทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนแปลง
ซ่อมแซมหรือปรับแต่งมาตรวัด เครื่องทดสอบ และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง
เพื่อทำลายผนึกตรากรมสรรพสามิตออกและเมื่อดำเนินการเสร็จแล้ว
ให้แจ้งกรมสรรพสามิตเพื่อทำการตรวจสอบมาตรวัด เครื่องทดสอบ
และอุปกรณ์อื่นที่เกี่ยวข้อง ตามวิธีการข้อ ๘ โดยคณะกรรมการตามข้อ ๖ และข้อ ๗
โดยอนุโลม
๑๒.๕
ให้เจ้าพนักงานสรรพสามิตผู้ควบคุมโรงอุตสาหกรรมรายงานผลการทดสอบมาตรวัดตามข้อ ๑๒.๒ และข้อ ๑๒.๓ ให้กรมสรรพสามิตทราบทุกครั้ง
และหากปรากฏว่าจากผลการทดสอบไม่ได้ผลตามข้อ ๘.๓ และหรือข้อ ๘.๔ ให้ระงับการใช้มาตรวัดแล้วรายงานให้กรมสรรพสามิตทราบโดยด่วน

ข้อ ๑๓ ให้ผู้อำนวยการกลุ่มพัฒนาและตรวจสอบทางเทคนิค
เป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้

ข้อ ๑๔ ผู้ที่ได้ยื่นคำขอก่อนวันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับและยังอยู่ในระหว่างการพิจารณาให้ถือว่าเป็นคำขอตามระเบียบนี้
การดำเนินการใด ๆ ตามระเบียบกรมสรรพสามิต
ว่าด้วยวิธีการคำนวณปริมาณน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมันโดยใช้มาตรวัดและเครื่องทดสอบ
พ.ศ. ๒๕๔๕ และที่แก้ไขเพิ่มเติม ซึ่งได้รับการอนุมัติ อนุญาต
หรือผ่อนผันการดำเนินการจากกรมสรรพสามิตไว้ก่อนวันที่ระเบียบนี้ใช้บังคับให้เป็นอันใช้ได้ต่อไปจนกว่าจะสิ้นสุดไปโดยเงื่อนไขหรือเงื่อนเวลาที่กำหนดไว้
หรือจนกว่าจะมีคำสั่งยกเลิกหรือเปลี่ยนแปลง


ประกาศ ณ วันที่ ๑๖ กันยายน พ.ศ. ๒๕๖๐
สมชาย พูลสวัสดิ์
อธิบดีกรมสรรพสามิต








พัชรภรณ์/จัดทำ
๔
กันยายน ๒๕๖๑

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๕/ตอนพิเศษ ๑๑๙ ง/หน้า ๕๔ (เล่มที่ ๑)/๒๔
พฤษภาคม ๒๕๖๑