กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่
39 (พ.ศ. 2537)
ออกตามความในพระราชบัญญัติควบคุมอาคาร
พ.ศ. 2522
---------------

 อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
5 (3) และมาตรา 8 (4) (5) และ (6) แห่งพระราช
บัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยโดยคำแนะนำของคณะกรรมการ
ควบคุมอาคารออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ
1 ในกฎกระทรวงนี้
 "ห้องแถว"
หมายความว่า อาคารที่ก่อสร้างติดต่อกันเป็นแถวยาวตั้งแต่สองคูหา
ขึ้นไป
มีผนังร่วมแบ่งอาคารเป็นคูหาและประกอบด้วยวัสดุไม่ทนไฟเป็นส่วนใหญ่
 "ตึกแถว"
หมายความว่า อาคารที่ก่อสร้างติดต่อกันเป็นแถวยาวตั้งแต่สองคูหา
ขึ้นไป
มีผนังร่วมแบ่งอาคารเป็นคูหาและประกอบด้วยวัสดุทนไฟเป็นส่วนใหญ่
 "บ้านแถว"
หมายความว่า ห้องแถวหรือตึกแถวที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัย ซึ่งมีที่ว่าง
ด้านหน้าและด้านหลังระหว่างรั้วหรือแนวเขตที่ดินกับตัวอาคารแต่ละคูหา
 "บ้านแฝด"
หมายความว่า อาคารที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยก่อสร้างติดต่อกันสองบ้าน 
มีผนังร่วมแบ่งอาคารเป็นบ้าน
มีที่ว่างระหว่างรั้วหรือแนวเขตที่ดินกับตัวอาคารด้านหน้า ด้านหลัง และ
ด้านข้างของแต่ละบ้าน
และมีทางเข้าออกของแต่ละบ้านแยกจากกันเป็นสัดส่วน
 "อาคารอยู่อาศัยรวม"
หมายความว่า อาคารหรือส่วนใดส่วนหนึ่งของอาคาร
ที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยสำหรับหลายครอบครัว
โดยแบ่งออกเป็นหน่วยแยกจากกันสำหรับแต่ละครอบครัว 
มีห้องน้ำ ห้องส้วม ทางเดิน ทางเข้าออก
และทางขึ้นลงหรือลิฟต์แยกจากกันหรือร่วมกัน

  หมวด 1
  แบบและวิธีการเกี่ยวกับการติดตั้งระบบการป้องกันอัคคีภัย
 
---------------

 ข้อ
2
อาคารดังต่อไปนี้ต้องมีวิธีการเกี่ยวกับการป้องกันอัคคีภัยตามที่กำหนด
ในกฎกระทรวงนี้
 (1)
ห้องแถว ตึกแถว บ้านแถว บ้านแฝด
 (2)
อาคารที่ใช้เป็นที่ชุมนุมของประชาชน เช่น โรงมหรสพ หอประชุม โรงแรม 
สถานพยาบาล สถานศึกษา หอสมุด สถานกีฬาในร่ม ตลาด
ห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า สถาน
บริการ ท่าอากาศยาน อาคารจอดรถ สถานีขนส่งมวลชน ที่จอดรถ
ท่าจอดเรือ ภัตตาคาร สำนักงาน 
สถานที่ทำการของราชการ โรงงาน และอาคารพาณิชย์ เป็นต้น
 (3)
อาคารอยู่อาศัยรวมที่มีตั้งแต่ 4 หน่วยขึ้นไป และหอพัก
 (4)
อาคารอื่นนอกจากอาคารตาม (1) (2) และ (3) ที่มีความสูงตั้งแต่ 3 ชั้นขึ้นไป
 ข้อ
3 ห้องแถว ตึกแถว บ้านแถว และบ้านแฝด
ที่มีความสูงไม่เกิน 2 ชั้น ต้องติดตั้ง
เครื่องดับเพลิงแบบมือถืออย่างใดอย่างหนึ่งตามชนิดและขนาดที่กำหนดไว้ในตารางที่
1 ท้าย
กฎกระทรวงนี้ จำนวนคูหาละ 1 เครื่อง
 อาคารอื่นนอกจากอาคารตามวรรคหนึ่ง
ต้องติดตั้งเครื่องดับเพลิงแบบมือถือ
อย่างใดอย่างหนึ่งตามชนิดและขนาดที่กำหนดไว้ในตารางตามวรรคหนึ่ง
สำหรับดับเพลิงที่เกิดจาก
ประเภทของวัสดุที่มีในแต่ละชั้นไว้ 1 เครื่อง ต่อพื้นที่อาคารไม่เกิน
1,000 ตารางเมตร ทุกระยะ
ไม่เกิน 45 เมตร แต่ไม่น้อยกว่าชั้นละ 1 เครื่อง
 การติดตั้งเครื่องดับเพลิงตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง
ต้องติดตั้งให้ส่วนบนสุด
ของตัวเครื่องสูงจากระดับพื้นอาคารไม่เกิน 1.50 เมตร
ในที่มองเห็นสามารถอ่านคำแนะนำการใช้ได้ 
และสามารถนำไปใช้งานได้โดยสะดวก
และต้องอยู่ในสภาพที่ใช้งานได้ตลอดเวลา
 ข้อ
4 ห้องแถว ตึกแถว บ้านแถว และบ้านแฝด
ที่มีความสูงไม่เกิน 2 ชั้น ต้องมี
ระบบสัญญาณเตือนเพลิงไหม้ติดตั้งอยู่ในอาคารอย่างน้อย 1
เครื่อง ทุกคูหา
 ห้องแถว
ตึกแถว บ้านแถว และบ้านแฝด ที่มีความสูงเกิน 2 ชั้น ต้องมีระบบ
สัญญาณเตือนเพลิงไหม้ติดตั้งอยู่ภายในอาคารอย่างน้อย 1
เครื่อง ทุกชั้นและทุกคูหา
 ข้อ
5 อาคารอื่นนอกจากอาคารตามข้อ 3
วรรคหนึ่ง ที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในหลัง
เดียวกันเกิน 2,000 ตารางเมตร
ต้องมีระบบสัญญาณเตือนเพลิงไหม้ทุกชั้นด้วย
 ข้อ
6 ระบบสัญญาณเตือนเพลิงไหม้ตามข้อ 4
และข้อ 5 อย่างน้อยต้องประกอบด้วย
 (1)
อุปกรณ์แจ้งเหตุที่มีทั้งระบบแจ้งเหตุอัตโนมัติและระบบแจ้งเหตุที่ใช้มือเพื่อให้
อุปกรณ์ส่งสัญญาณเตือนเพลิงไหม้ทำงาน
 (2)
อุปกรณ์ส่งสัญญาณเตือนเพลิงไหม้ที่สามารถส่งเสียงหรือสัญญาณให้คน
ที่อยู่ในอาคารได้ยินหรือทราบอย่างทั่วถึงเพื่อให้หนีไฟ
 ข้อ
7 อาคารตามข้อ 2 (2) และ (3)
ที่มีความสูงตั้งแต่ 2 ชั้น ขึ้นไป และอาคารตาม
ข้อ 2 (4)
ที่มีพื้นที่รวมกันทุกชั้นในหลังเดียวกันเกิน 2,000 ตารางเมตร
ในแต่ละชั้นต้องมีป้ายบอกชั้น
และป้ายบอกทางหนีไฟด้วยตัวอักษรขนาดที่มีความสูงไม่น้อยกว่า
10 เซนติเมตร หรือสัญลักษณ์ที่อยู่
ในตำแหน่งที่จะมองเห็นได้ชัดตลอดเวลา
และต้องมีแสงสว่างจากระบบไฟฟ้าฉุกเฉินเพียงพอที่จะ
มองเห็นช่องทางหนีไฟได้ชัดเจนขณะเพลิงไหม้

  หมวด 2
  แบบและจำนวนของห้องน้ำและห้วงส้วม
 
---------------

 ข้อ
8
อาคารที่บุคคลอาจเข้าอยู่หรือเข้าใช้สอยได้ ต้องมีห้องน้ำและห้องส้วม
ไม่น้อยกว่าจำนวนที่กำหนดไว้ในตารางที่ 2 ท้ายกฎกระทรวงนี้
 จำนวนห้องน้ำและห้องส้วมที่กำหนดไว้ในตารางตามวรรคหนึ่ง
เป็นจำนวนขั้นต่ำ
ที่ต้องจัดให้มีแม้ว่าอาคารนั้นจะมีพื้นที่อาคารหรือจำนวนคนน้อยกว่าที่กำหนดไว้ในตารางตาม
วรรคหนึ่งก็ตาม
 ถ้าอาคารที่มีพื้นที่ของอาคารหรือจำนวนคนมากเกินกว่าที่กำหนดไว้ในตาราง
ตามวรรคหนึ่งจะต้องจัดให้มีห้องน้ำและห้องส้วมเพิ่มขึ้นตามอัตราส่วนพื้นที่อาคารหรือจำนวนคน
ที่มากเกินนั้น ถ้ามีเศษให้คิดตามเต็มอัตรา
 ชนิดหรือประเภทของอาคารที่มิได้กำหนดไว้ในตารางตามวรรคหนึ่ง
ให้พิจารณา
เทียบเคียงลักษณะการใช้สอยของอาคารนั้น
โดยถือจำนวนห้องน้ำและห้องส้วมที่กำหนดไว้ใน
ตารางดังกล่าวเป็นหลัก
 ข้อ
9 ห้องน้ำและห้องส้วมจะแยกจากกันหรือรวมอยู่ในห้องเดียวกันก็ได้
แต่ต้อง
มีลักษณะที่จะรักษาความสะอาดได้ง่าย
และต้องมีช่องระบายอากาศไม่น้อยกว่าร้อยละสิบของ
พื้นที่ห้อง หรือมีพัดลมระบายอากาศได้เพียงพอ
ระยะดิ่งระหว่างพื้นห้องถึงเพดานยอดฝาหรือผนัง
ตอนต่ำสุดต้องไม่น้อยกว่า 1.80 เมตร
 ในกรณีที่ห้องน้ำและห้องส้วมแยกกัน
ต้องมีขนาดพื้นที่ของห้องแต่ละห้อง
ไม่น้อยกว่า 0.90 เมตร และต้องมีความกว้างภายในไม่น้อยกว่า
0.90เมตร แต่ถ้าห้องน้ำและห้องส้วม
รวมอยู่ในห้องเดียวกัน ต้องมีพื้นที่ภายในไม่น้อยกว่า 1.50
ตารางเมตร
 ข้อ
10 บ่อเกรอะ บ่อซึม ของส้วมต้องอยู่ห่างจากแม่น้ำ
คู คลอง หรือแหล่งน้ำ
สาธารณะไม่น้อยกว่า 10 เมตร
เว้นแต่ส้วมที่มีระบบกำจัดสิ่งปฏิกูลที่ถูกต้องตามหลักการสาธารณสุข
และมีขนาดที่เหมาะสม ทั้งนี้
ตามที่กระทรวงมหาดไทยด้วยความเห็นชอบของกระทรวงสาธารณสุข
ประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา

  หมวด 3
  แบบการจัดแสงสว่างและการระบายอากาศ
 
---------------


 ข้อ
11 ส่วนต่าง ๆ
ของอาคารต้องมีความเข้มของแสงสว่างไม่น้อยกว่าความเข้ม
ที่กำหนดในตารางที่ 3 ท้ายกฎกระทรวงนี้
 สถานที่อื่นที่มิได้ระบุไว้ในตารางตามวรรคหนึ่ง
ให้ใช้ความเข้มของแสงสว่างของ
สถานที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับความเข้มที่กำหนดไว้ในตารางดังกล่าว
 ข้อ
12
ระบบการระบายอากาศในอาคารจะจัดให้มีการระบายอากาศโดยวิธี
ธรรมชาติหรือโดยวิธีกลก็ได้
 ข้อ
13
ในกรณีที่จัดให้มีการระบายอากาศโดยวิธีธรรมชาติ ห้องในอาคารทุกชนิด
ทุกประเภทต้องมีประตู
หน้าต่างหรือช่องระบายอากาศด้านติดกับอากาศภายนอกเป็นพื้นที่รวมกัน
ไม่น้อยกว่าร้อยละสิบของพื้นที่ของห้องนั้น
ทั้งนี้ไม่นับรวมพื้นที่ของประตูหน้าต่าง และช่องระบายอากาศ
ที่ติดต่อกับห้องอื่นหรือช่องทางเดินภายในอาคาร
 ความในวรรคหนึ่งมิให้ใช้บังคับแก่อาคารหรือสถานที่ที่ใช้เก็บของหรือสินค้า
 ข้อ
14
ในกรณีที่ไม่อาจจัดให้มีการระบายอากาศโดยวิธีธรรมชาติตามข้อ 13 ได้ 
ให้จัดให้มีการระบายอากาศโดยวิธีกลซึ่งใช้กลอุปกรณ์ขับเคลื่อนอากาศกลอุปกรณ์นี้ต้องทำงานตลอด
เวลาระหว่างที่ใช้สอยพื้นที่นั้น และการระบายอากาศต้องมีการนำอากาศภายนอกเข้ามาในพื้นที่
ไม่น้อยกว่าอัตราที่กำหนดไว้ในตารางที่ 4 ท้ายกฎกระทรวงนี้
 สำหรับห้องครัวของสถานที่จำหน่ายอาหารและเครื่องดื่ม
ถ้าได้จัดให้มีการระบาย
อากาศครอบคลุมแห่งที่เกิดของกลิ่น ควัน หรือก๊าซ
ที่ต้องการระบายในขนาดที่เหมาะสมแล้ว จะมี
อัตราการระบายอากาศในส่วนอื่นของห้องครัวนั้นน้อยกว่าที่กำหนดไว้ในตารางตามวรรคหนึ่งก็ได้
แต่ต้องไม่น้อยกว่า 12 เท่าของปริมาตรของห้องใน 1 ชั่วโมง
 สถานที่อื่นที่มิได้ระบุไว้ในตารางตามวรรคหนึ่ง
ให้ใช้อัตราการระบายอากาศของ
สถานที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับอัตราที่กำหนดไว้ในตารางดังกล่าว
 ข้อ
15
ในกรณีที่จัดให้มีการระบายอากาศด้วยระบบการปรับภาวะอากาศต้องมี
การนำอากาศภายนอกเข้ามาในพื้นที่ปรับภาวะอากาศหรือดูดอากาศจากภายในพื้นที่ปรับภาวะ
อากาศออกไปไม่น้อยกว่าอัตราที่กำหนดไว้ในตารางที่ 5 ท้ายกฎกระทรวงนี้
 สถานที่อื่นที่มิได้ระบุไว้ในตารางตามวรรคหนึ่ง
ให้ใช้อัตราการระบายอากาศของ
สถานที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกับอัตราที่กำหนดไว้ในตารางดังกล่าว
 ข้อ
16
ตำแหน่งของช่องนำอากาศภายนอกเข้าโดยวิธีกล ต้องห่างจากที่เกิดอากาศ
เสียและช่องระบายอากาศทิ้งไม่น้อยกว่า 5 เมตร
และสูงจากพื้นดินไม่น้อยกว่า 1.50 เมตร
 การนำอากาศภายนอกเข้าและการระบายอากาศทิ้งโดยวิธีกล
ต้องไม่ก่อให้เกิด
ความเดือดร้อนรำคาญแก่ประชาชนผู้อยู่อาศัยใกล้เคียง
 ข้อ
17 โรงงาน โรงแรม โรงมหรสพ
ห้องประชุม สถานกีฬาในร่ม สถานพยาบาล 
สถานีขนส่งมวลชน สำนักงาน ห้างสรรพสินค้า หรือตลาด
ต้องจัดให้มีระบบจ่ายพลังงานไฟฟ้าสำรอง
สำหรับกรณีฉุกเฉิน เช่น แบตเตอรี่ หรือเครื่องกำเนิดไฟฟ้า
เป็นต้น แยกเป็นอิสระจากระบบที่ใช้อยู่
ตามปกติ
และสามารถทำงานได้โดยอัตโนมัติเมื่อระบบจ่ายพลังงานไฟฟ้าปกติหยุดทำงาน
 แหล่งจ่ายพลังงานไฟฟ้าสำรองสำหรับกรณีฉุกเฉินตามวรรคหนึ่ง
ต้องสามารถ
จ่ายพลังงานไฟฟ้าได้เพียงพอตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
 (1)
จ่ายพลังงานไฟฟ้าเป็นเวลาไม่น้อยกว่า 2 ชั่วโมง สำหรับเครื่องหมายแสดง
ทางออกฉุกเฉิน ทางเดิน ห้องโถง บันได บันไดหนีไฟ
และระบบสัญญาณเตือนเพลิงไหม้
 (2)
จ่ายพลังงานไฟฟ้าตลอดเวลาที่ใช้งานสำหรับห้องไอ.ซี.ยู. ห้องซี.ซี.ยู ห้องช่วย
ชีวิตฉุกเฉิน ระบบสื่อสาร และเครื่องสูบน้ำดับเพลิง
เพื่อความปลอดภัยสาธารณะและกระบวนการ
ผลิตทางอุตสาหกรรมที่จะก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิตหรือสุขภาพอนามัยเมื่อกระแสไฟฟ้าขัดข้อง

  หมวด 4
  เบ็ดเตล็ด
 
---------------

 ข้อ
18
ในการยื่นคำขออนุญาตก่อสร้างอาคารตามข้อ 2 ผู้ยื่นคำขอจะต้องแสดง
แบบและวิธีการเกี่ยวกับการติดตั้งระบบการป้องกันอัคคีภัย
แบบและจำนวนของห้องน้ำและห้องส้วม 
และระบบการจัดแสงสว่างและการระบายอากาศ
สำหรับอาคารดังกล่าวไปพร้อมกับคำขอด้วย
 ข้อ
19
ในกรณีที่มีกฎหมายอื่นกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับแบบและวิธีการเกี่ยวกับ
การติดตั้งระบบการป้องกันอัคคีภัย
แบบและจำนวนของห้องน้ำและห้องส้วม และระบบการจัด
แสงสว่างและการระบายอากาศ สำหรับอาคารใดไว้โดยเฉพาะแล้ว
ให้ใช้หลักเกณฑ์เกี่ยวกับเรื่อง
ดังกล่าวตามที่กำหนดไว้ในกฎหมายนั้น
 ข้อ
20 อาคารตามข้อ 2
ที่ได้ก่อสร้างไว้ก่อนวันที่กฎกระทรวงนี้ใช้บังคับ หากต่อมา
จะมีการดัดแปลงหรือเปลี่ยนการใช้ให้แตกต่างไปจากที่ได้รับอนุญาตไว้
ให้ดำเนินการให้เป็นไปตาม
กฎกระทรวงนี้

 ให้ไว้
ณ วันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2537
 
พลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ
  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย

+----------------------------------------------------------------------------------------------------------------+
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่มาตรา 8 (4) (5) และ (6) แห่ง
พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522
บัญญัติให้รัฐมนตรีมีอำนาจออกกฎกระทรวงกำหนด
แบบและวิธีการเกี่ยวกับการติดตั้งระบบการป้องกันอัคคีภัย
แบบและจำนวนของห้องน้ำและห้องส้วม 
ระบบการจัดแสงสว่างและการระบายอากาศ และระบบจ่ายพลังงานไฟฟ้าสำรองสำหรับกรณีฉุกเฉิน
เพื่อประโยชน์แห่งความปลอดภัย การป้องกันอัคคีภัย
การสาธารณสุข การรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม 
และการผังเมือง ดังนั้น สมควรออกกฎกระทรวงกำหนดแบบ วิธีการ
จำนวนและระบบดังกล่าว 
จึงจำเป็นต้องตราออกกฎกระทรวงนี้

[รก.2537/23ก/37 - 13/06/2537]