ข้อบังคับกระทรวงมหาดไทย
ข้อบังคับกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยระเบียบการปฏิบัติหน้าที่ชันสูตรพลิกศพของพนักงานฝ่ายปกครอง
พ.ศ. ๒๕๔๓
--------------
 โดยที่เป็นการสมควรกำหนดการปฏิบัติหน้าที่ผู้ชันสูตรพลิกศพของพนักงานฝ่าย
ปกครอง อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๒๐
แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการ
แผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๓๔ มาตรา ๘
แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายวิธีพิจารณา
ความอาณา (ฉบับที่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๔๒ และมาตรา ๑๕๐ วรรคสาม
แห่งพระประมวลกฎหมาย
วิธีพิจารณาความอาญา ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยมาตรา ๔
แห่งพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวล
กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ฉบับที่ ๒๑) พ.ศ. ๒๕๔๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
จึงออกข้อบังตับไว้ดังต่อไปนี้
 ข้อ
๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า
"ข้อบังคับกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยระเบียบการ
ปฏิบัติหน้าที่ชันสูตรพลิกศพของพนักงานฝ่ายปกครอง พ.ศ.
๒๕๔๓"
 ข้อ
๒ ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่
๒๗ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๓ เป็นต้นไป
 ข้อ
๓
หนักงานฝ่ายปกครองตำแหน่งตั้งแต่ระดับปลัดอำเภอหรือเทียบเท่าขึ้นไป
หมายความถึงผู้ดำรงตำแหน่งดังต่อไปนี้
 (๑)
ในจังหวัดอื่น ได้แก่ ปลัดอำเภอ ปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ
นายอำเภอ ป้องกันจังหวัด จ่าจังหวัด ปลัดจังหวัด
รองผู้ว่าราชการจังหวัด และผู้ว่าราชการจังหวัด
 (๒)
ในกรุงเทพมหานคร ได้แก่ เจ้าพนักงานปกครอง นิติกร หัวหน้างาน
หัวหน้ากลุ่ม หัวหน้าฝ่าย ผู้อำนวยการส่วน ผู้อำนวยการกอง
ผู้อำนวยการสำนักกรมการปกครอง
ผู้ตรวจราชการกรมการปกครอง รองอธิบดีกรมการปกครองอธิบดีกรมการปกครอง
ผู้ช่วยปลัด
การทรวงมหาดไทย ผู้ตรวจราชการกระทรวงมหาดไทย
รองปลัดกระทรวงมหาดไทย และปลัด
กระทรวงมหาดไทย
 ข้อ
๔ ในกรณีที่มีความตายเกิดขึ้น
โดยการกระทำของเจ้าพนักงาน ซึ่งอ้างว่า
ปฏิบัติราชการตามหน้าที่ หรือตายในระหว่างอยู่ในความควบคุมของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่าปฏิบัติ
ราชการตามหน้าที่ ให้พนักงานฝ่ายปกครองตามข้อ ๓
แห่งท้องที่ที่ศพนั้นอยู่ เป็นผู้ชันสูตรพลิก
ศพร่วมกับพนักงานอัยการ พนักงานสอบสวนและแพทย์
 ข้อ
๕
เมื่อได้รับแจ้งว่ามีความตายเกิดขึ้นตามข้อ ๔ ให้ปฏิบัติ ดังนี้
 (๑)
ในจังหวัดอื่น ให้นายอำเภอ หรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้าประจำกิ่งอำเภอ
หรือปลัดอำเภอแห่งท้องที่ที่ศพนั้นอยู่เป็นผู้ชันสูตรพลิกศพร่วมกับพนักงานอัยการพนักงานสอบ
สวนและแพทย์
 (๒)
ในกรุงเทพมหานคร ให้เจ้าพนักงานปกครอง นิติกร หัวหน้างาน หัวหน้า
กลุ่ม และหัวหน้าฝ่าย ในกองการสอบสวนและนิติการ
ผู้อำนวยการกองการสอบสวนและนิติการ
กรมการปกครอง
ซึ่งได้รับการแต่งตั้งและมอบหมายท้องที่ที่รับผิดชอบจากอธิบดีกรม
การปกครองเป็นผู้ชันสูตรพลิกศพร่วมกับพนักงานอัยการพนักงานสอบสวนและแพทย์
 ข้อ
๖ เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรม
 (๑)
ในจังหวัดอื่น เมื่อผู้ว่าราชการจังหวัดเห็นว่า ความตายที่เกิดขึ้นตามข้อ ๔
เป็นเรื่องที่อยู่ในความสนในหรือสะเทือนขวัญของประชาชน
หรืออาจกระทบต่อความสัมพันธ์
ระหว่างประเทศ
ผู้ว่าราชการจังหวัดอาจเข้าไปร่วมให้คำปรึกษาหรือให้คำแนะนำแก่พนักงานฝ่าย
ปกครองผู้ทำหน้าที่ร่วมชันสูตรพลิกศพ
หรือจะมอบหมายให้ป้องกันจังหวัด จ่าจังหวัด ปลัด
จังหวัด รองผู้ว่าราชการจังหวัด คนหนึ่งคนใด หรือหลายคน
ปฏิบัติหน้าที่ให้คำแนะนำแทนตนได้
แต่การลงชื่อในรายงานการชันสูตรพลิกศพให้เป็นหน้าที่ของพนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำหน้าที่ร่วม
ชันสูตรพลิกศพเช่นเดิมเว้นแต่ผู้ว่าราชการจังหวัดประสงค์จะเข้าร่วมชันสูตรพลิกศพด้วยตนเอง
หรือมอบหมายให้ผู้อื่นปฏิบัติหน้าที่แทน
ให้แจ้งให้นายอำเภอหรือปลัดอำเภอผู้เป็นหัวหน้า
ประจำกิ่งอำเภอหรือพนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำหน้าที่ร่วมชันสูตรพลิกศพนั้นทราบโดยพลันกรณี
เช่นนี้ให้ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือผู้ได้รับมอบหมายเป็นผู้ลงชื่อร่วมในรายงานการชันสูตรพลิกศพ
ของพนักงานสอบสวน
 (๒)
ในกรุงเทพมหานคร เมื่อปลัดกระทรวงมหาดไทย เห็นว่า ความตายที่เกิด
ขึ้นตามข้อ ๔
เป็นเรื่องที่อยู่ในความสนใจหรือสะเทือนขวัญของประชาชนหรืออาจกระทบต่อความ
สัมพันธ์ระหว่างประเทศ ปลัดกระทรวงมหาดไทย
อาจเข้าไปร่วมให้คำปรึกษาหรือให้คำแนะนำแก่
พนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำหน้าที่ร่วมชันสูตรพลิกศพหรือจะมอบหมายให้ผู้ตรวจราชการกรมการ
ปกครอง รองอธิบดีกรมการปกครอง
อธิบดีกรมการปกครองผู้ช่วยปลัดกระทรวงมหาไทย ผู้ตรวจ
ราชการกระทรวงมหาดไทย รองปลัดกระทรวงมหาดไทย คนหนึ่งคนใด
หรือหลายคนปฏิบัติ
หน้าที่ให้คำแนะนำแทนตนได้แต่การลงชื่อในรายงานการชันสูตรพลิกศพเช่นเดิม
เว้นแต่ปลัด
กระทรวงมหาดไทยประสงค์จะเข้าร่วมชันสูตรพลิกศพด้วยตนเองหรือมอบหมายให้ผู้อื่นปฏิบัติ
หน้าที่แทน ให้แจ้งให้อธิบดีกรมการปกครองหรือผู้อำนวยการกองสอบสวนและนิติการหรือ
พนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำหน้าที่ร่วมชันสูตรพลิกศพนั้นทราบโดยพลัน
กรณีเช่นนี้ให้ปลัด
กระทรวงมหาดไทยหรือผู้ได้รับมอบหมายเป็นผู้ลงชื่อร่วมในรายงานการชันสูตรพลิกศพของ
พนักงานสอบสวน
 ข้อ
๗
เพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมและการบริหารราชการแผ่นดิน
ปลัดกระทรวงมหาดไทย
หรือผู้ที่ปลัดกระทรวงมหาดไทยมอบหมายอาจเข้าไปร่วมให้คำปรึกษา
หรือให้คำแนะนำแก่พนักงานฝ่ายปกครองผู้ทำหน้าที่ร่วมชันสูตรพลิกศพในจังหวัดอื่นได้
 ข้อ
๘
ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นให้ปฏิบัติดังนี้
 (๑)
ในจังหวัดอื่น ถ้าผู้ชันสูตรพลิกศพตามข้อ ๕ (๑) ไม่สามารถจะทำการ
ชันสูตรพลิกศพให้เสร็จโดยเร็วได้
ผู้ว่าราชการจังหวัดอาจมอบหมายให้ป้องกันจังหวัดจ่าจังหวัด
ปลัดจังหวัด หรือรองผู้ว่าราชการจังหวัด คนหนึ่งคนใด
หรือหลายคนเข้าร่วมชันสูตรพลิกศพกับ
หนักงานอัยการ พนักงานสอบสวนและแพทย์ได้ โดยให้หนักงานฝ่ายปกครองแห่งท้องที่ที่ศพนั้น
อยู่เป็นผู้ลงชื่อในรายงานการชันสูตรพลิกศพของพนักงานสอบสวน
 (๒)
ในกรุงเทพมหานคร ถ้าผู้ชันสูตรพลิกศพตามข้อ ๕ (๑) ไม่สามารถจะ
ทำการชันสูตรพลิกศพให้เสร็จโดยเร็วได้
ปลัดการทรวงมหาดไทยอาจมอบหมายให้เจ้าพนักงาน
ปกครอง นิติกร หัวหน้างาน หัวหน้ากลุ่ม หัวหน้าฝ่าย
ผู้อำนวยการส่วนผู้อำนวยการกอง
และผู้อำนวยการสำนัก กรมการปกครอง
ที่ได้รับการแต่งตั้งและมอบหมายท้องที่ที่รับผิดชอบ
จากอธิบดีกรมการปกครองในท้องที่อื่น คนหนึ่งคนใดหรือหลายคน
เข้าร่วมชันสูตรพลิกศพ
กับพนักงานอัยการ พนักงานสอบสวนและแพทย์ได้
โดยให้พนักงานฝ่ายปกครองแห่งท้องที่
ที่รับผิดชอบที่ศพนั้นอยู่เป็นผู้ลงชื่อในรายงานการชันสูตรพลิกศพของพนักงานสอบสวน
 ข้อ
๙ การปฏิบัติหน้าที่
 (๑)
เมื่อได้รับแจ้งเหตุการตายจากพนักงานสบสวนแห่งท้องที่ที่ศพนั้นอยู่ให้
เจ้าหน้าที่หรือพนักงานฝ่ายปกครองที่ได้รับการแต่งตั้ง
บันทึกรายการที่ได้รับแจ้งลงในแบบ
รายงานประจำวันรับแจ้งเหตุการชันสูตรพลิกศพตามแบบ ชศ. ๑
แล้วรายงานให้ผู้บังคับบัญชา
จนถึงปลัดกระทรวงมหาดไทยทราบ ตามแบบ ชศ. ๒
และบันทึกการออกไปชันสูตรพลิกศพลงใน
แบบ ชศ. ๓ ท้ายข้อบังคับนี้
 (๒)
เมื่อไปถึงสถานที่เกิดเหตุ
  (ก) ตรวจสอบว่า
ผู้ร่วมชันสูตรพลิกศพมีครบถ้วนและถูกต้องตามกฎหมาย
หรือไม่
ถ้าไม่เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดให้ร่วมปรึกษาหารือหาข้อยุตร่วมกันก่อน
  (ข)
บันทึกภาพผู้ตายตามสภาพที่พบครั้งแรกพร้องสิ่งของ และสถานที่
บริเวณข้างเคียง หรือร่องรอยที่ปรากฏต่าง ๆ 
  (ค)
ตรวจสถานที่เกิดเหตุหรือสภาพแวดล้อมในบริเวณที่พบศพพร้อม
สภาพศพและวัตถุสิ่งของต่าง ๆ
โดยละเอียดและบันทึกลงในแบบการตรวจที่เกิดเหตุ ตามแบบ
ชศ. ๔ ท้ายข้อบังคับนี้
  (ง)
ทำแผนที่ที่เกิดเหตุ ลงในแบบแผนที่ที่เกิดเหตุ ตามแบบ ชศ. ๔
ท้ายข้อบังคับนี้
  (จ)
ร่วมพิจารณาการทำแผนที่ที่เกิดเหตุกับผู้ชันสูตรพลิกศพอื่น
  (ฉ)
ร่วมตรวจสิ่งของ อาวุธ ยานพาหนะ หรือวัตถุอื่น ๆ ของคนตายหรือที่
พบศพในสถานที่เกิดเหตุ
  (ช)
ร่วมทำบันทึกรายละเอียดแห่งการชันสูตรพลิกศพกับผู้ชันสูตรพลิกศพ
อื่น ๆ เพื่อแสดงเหตุและพฤติการณ์ที่ตาย ผู้ตายคือใคร
ตายที่ไหน เมื่อใด ถ้าตายโดยคนทำร้าย
ใหกล่าวว่าใครเป็นผู้กระทำร้ายเท่าที่จะทราบได้ตามแบบรายงานการชันสูตรพลิกศพของพนักงาน
สอบสวน
ให้พิจารณาทุกประเด็นอย่างละเอียดรอบคอบก่อนทำความเห็นร่วม เนื่องจากผู้ที่ทำกา
ราชันสูตรพลิกศพ
อาจถูกเรียกเป็นพยานในชั้นไต่สวนของศาลหรืออาจตกเป็นผู้ต้องหาในคดี
อาญาได้
เสร็จแล้วให้สำเนารายงานการชันสูตรพลิกศพดังกล่าวรายงานผู้บังคับบัญชา
และกระทรวงมหาดไทย
 ข้อ
๑๐ เมื่อทำการชันสูตรพลิกศพแล้วเสร็จ
นอกจากร่วมบันทึกลงในแบบ
รายงานการชันสูตรพลิกศพของพนักงานสอบสวนแล้ว
ให้บันทึกผลการชันสูตรพลิกศพลงใน
บันทึกผู้ชันสูตรพลิกศพ ตามแบบ ชศ. ๖ ท้ายข้อบังคับนี้
เพื่อเก็บไว้เป็นหลักฐานและรายงานผล
การชันสูตรพลิกศพต่อผู้บังคับบัญชา
 ข้อ
๑๑
กรณีที่มีความเห็นไม่ตรงกันและไม่อาจลงลายมือชื่อในแบบรายงาน
การชันสูตรพลิกศพของพนักงานสอบสวนได้
ให้บันทึกความเห็นแย้งไว้ในบันทึกผู้ชันสูตร
พลิกศพตามแบบ ชศ. ๗ ท้ายข้อบังคับนี้
มอบให้พนักงานสอบสวนหนึ่งชุด พร้อมบันทึกให้ทราบ
ว่ามีความเห็นแย้งไว้ในแบบรายงานการชันสูตรพลิกศพของพนักงานสอบสวนและรวบรวมราย
งานตามข้อ ๑๕
  ข้อ
๑๒ ในกรณีที่มีการตายเกิดขึ้น
โดยการกระทำของเจ้าพนักงานซึ่งอ้างว่า
ปฏิบัติราชการตามหน้าที่
ซึ่งพนักงานสอบสวนต้องสอบสวนที่ทำให้ตายเป็นผู้ต้องหานั้นกรณีนี้
ให้ถือปฏิบัติตามข้อบังคับ ที่ ๑/๒๕๐๙ ลงวันที่ ๑
กุมภาพันธ์ ๒๕๐๙ เรื่องระเบียบการสอบสวน
คดีอาญาในจังหวัดอื่น นอกจากจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี
ข้อ ๑๓ ด้วย โดยพนักงานฝ่าย
ปกครอง
ผู้ทำหน้าที่ชันสูตรพลิกศพคดีนั้นแจ้งเตือนให้พนักงานสอบสวนผู้รับผิดชอบ
รีบแจ้งให้
ผู้ว่าราชการจังหวัดหรือนายอำเภอแล้วแต่กรณีทราบ
เพื่อปฏิบัติตามข้อบังคับกระทรวงมหาดไทย
ที่ ๑/๒๕๐๙ ลงวันที่ ๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๐๙ โดยด่วน
 ข้อ
๑๓
ห้ามมิให้เจ้าพนักงานผู้ทำให้ตายหรือผู้ควบคุมผู้ตายเป็นผู้ชันสูตร
พลิกศพและหรือเป็นพนักงานสอบสวนคดีนั้น
และห้ามมิให้บันทึกคำพยานหลักฐานด้วยตนเอง
เว้นแต่บันทึกคำชี้แจงแสดงรายละเอียดที่เกิดขึ้นเพื่อมอบให้ผู้ชันสูตรพลิกศพทราบ
 ข้อ
๑๔
เพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่การชันสูตรพลิกศพทั้งในจังหวัดอื่นและกรุงเทพ
มหานคร เป็นไปด้วยความเรียบร้อยชัดเจน เหมาะสมและต่อเนื่อง
ให้ผู้บังคับบัญชาแต่งตั้งหรือ
มอบหมายพนักงานฝ่ายปกครองตามข้อ ๕
ปฏิบัติหน้าที่ชันสูตรพลิกศพไว้ให้ชัดเจนโดยทำเป็น
หนังสือ ซึ่งจะต้องมีรายละเอียดให้ทราบว่าใคร ตำแหน่งอะไร
สังกัดใด ให้ทำหน้าที่อะไร พื้นที่ใด
เวลาใด และรายงานการปฏิบัติหน้าที่อย่างไร ทั้งนี้
ให้รวมถึงผู้บังคับบัญชาด้วย
 ข้อ
๑๕ ให้กิ่งอำเภอ
อำเภอและจังหวัดรายงานผลการปฏิบัติหน้าที่ตามลำดับ
ชั้นให้กรมการปกครองทราบ
วิธีการรายงานให้ส่วสำเนาคู่ฉบับหรือสำเนาภาพถ่ายบันทึกผู้ชันสูตร
พลิกศพ ตามแบบ ชศ. ๖ หรือบันทึกผู้ชันสูตรพลิกศพ ตามแบบ ชศ.
๗ ท้ายข้อบังคับนี้ จำนวน
หนึ่งฉบับ และสำเนารายงานการชันสูตรพลิกศพของพนักงานสอบสวน
จำนวนหนึ่งฉบับ
 ข้อ
๑๖ ผู้ทำการชันสูตรพลิกศพ
มีสิทธิได้รับค่าตอบแทนหรือค่าป่วยการ
ค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พัก
ตามระเบียบที่กระทรวงยุติธรรมกำหนด โดยความเห็นชอบ
ของกระทรวงการคลัง
 ข้อ
๑๗ ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทย
เป็นผู้รักษาการตามข้อบังคับนี้และให้มีอำนาจ
ตีความวินิจฉัยปัญหา และปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมแบบรายงานต่าง
ๆ ได้ตามความเหมาะสม 
เพื่อดำเนินการให้เป็นไปตามข้อบังคับ

 ประกาศ
ณ วันที่ ๑๖ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๓
  นายชำนิ ศักดิเศรษฐ์
 รัฐมนตรีช่วยว่าการ ฯ รักษาราชการแทน
  รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย