พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ
บัตรประจำตัวข้าราชการ
พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๓)
พ.ศ. ๒๕๓๐
------------

ภูมิพลอดุลยเดช
ป.ร.
ให้ไว้ ณ วันที่
๒๕ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๐
 เป็นปีที่ ๔๒ ในรัชกาลปัจจุบัน

 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระบรมราชโองการ
โปรดเกล้า ฯ ให้ประกาศว่า

 โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยบัตรประจำตัวข้าราชการ
พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ

 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำ
และยินยอมของรัฐสภา ดังต่อไปนี้

 มาตรา ๑
พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติบัตรประจำตัว
ข้าราชการพนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๓)
พ.ศ. ๒๕๓๐

 มาตรา ๒*
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
 *[รก. ๒๕๓๐/๒๗๐/๕๖พ/๒๘ ธันวาคม ๒๕๓๐]

 มาตรา ๓ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๔
แห่งพระราชบัญญัติบัตรประจำตัว
ข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ 
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล
พนักงาน
สุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๘
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๔ ในพระราชบัญญัตินี้
 ข้าราชการ หมายความว่า
 (๑) ข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมือง
 (๒) ข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการ
กรุงเทพมหานคร
 (๓) ข้าราชการครูตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการครู
 (๔) ข้าราชการตำรวจตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการตำรวจ
 (๕) ข้าราชการทหารตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการทหาร
 (๖) ข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่าย
ตุลาการ
 (๗) ข้าราชการฝ่ายรัฐสภาตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายรัฐสภา
 (๘) ข้าราชการฝ่ายอัยการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายอัยการ
 (๙) ข้าราชการพลเรือนตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการพลเรือน
 (๑๐) ข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัยตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัย
 (๑๑) ข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการ
ส่วนจังหวัด
 ข้าราชการบำเหน็จบำนาญ หมายความว่า
ข้าราชการซึ่งออกจากราชการ
โดยมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการ

 มาตรา ๔ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๖
แห่งพระราชบัญญัติบัตรประจำตัว
ข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ 
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการพนักงานเทศบาล
พนักงาน
สุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๔๙๘
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๖ ให้บุคคลต่อไปนี้
เป็นผู้ออกบัตรประจำตัวข้าราชการ
 (๑) นายกรัฐมนตรี สำหรับตำแหน่งข้าราชการการเมืองตามกฎหมายว่าด้วย
ระเบียบข้าราชการการเมือง
นอกจากตำแหน่งเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง ผู้ช่วยเลขา
นุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่า
การทบวง
ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร เลขานุการผู้ว่า
ราชการกรุงเทพมหานครผู้ช่วยเลขานุการผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
เลขานุการประธานสภา
กรุงเทพมหานคร เลขานุการรองประธานสภากรุงเทพมหานคร
ประธานที่ปรึกษาและ
ที่ปรึกษาของผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
 (๒) รัฐมนตรีเจ้าสังกัด สำหรับตำแหน่งปลัดกระทรวง ปลัดทบวง อธิบดี
หรือตำแหน่งที่เทียบเท่า เลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
ผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการ
กระทรวง เลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
และผู้ช่วยเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
 (๓) ปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าปลัดกระทรวง
หรือปลัดทบวง ในสำนักงานปลัดกระทรวงหรือปลัดทบวง
แล้วแต่กรณี
 (๔) อธิบดีหรือตำแหน่งที่เทียบเท่า สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าอธิบดี หรือ
ตำแหน่งที่เทียบเท่า ในกรมหรือส่วนราชการที่มีฐานะเป็นกรม
แล้วแต่กรณี
 (๕) ผู้ว่าราชการจังหวัด สำหรับตำแหน่งที่ต่ำกว่าผู้ว่าราชการจังหวัดใน
จังหวัดนั้น
 (๖) ประธานรัฐสภา สำหรับตำแหน่งข้าราชการฝ่ายรัฐสภาในสำนักงาน
เลขาธิการรัฐสภา
 (๗) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
กลาโหมมอบหมาย
สำหรับตำแหน่งข้าราชการทหารตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการทหาร
 (๘) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมหรือผู้ซึ่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
ยุติธรรมมอบหมาย
สำหรับตำแหน่งข้าราชการฝ่ายตุลาการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการฝ่ายตุลาการ
 (๙) ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครหรือผู้ซึ่งผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
มอบหมาย
สำหรับตำแหน่งข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการกรุงเทพมหานคร

 มาตรา ๕
ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นมาตรา ๑๒ ทวิ และมาตรา ๑๒ ตรี
แห่งพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาลและ
พนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘
 มาตรา ๑๒ ทวิ
ข้าราชการบำเหน็จบำนาญมีสิทธิที่จะขอมีบัตรประจำตัว
ข้าราชการบำเหน็จบำนาญได้
และให้ส่วนราชการเจ้าสังกัดออกบัตรประจำตัวดังกล่าวให้
 บัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญให้ใช้ได้ห้าปีนับแต่วันออกบัตร
เว้นแต่บัตรที่ใช้ได้ในวันที่ผู้ถือบัตรมีอายุครบเจ็ดสิบปีบริบูรณ์ให้คงใช้ได้ตลอดชีวิต
 การขอมีบัตร การขอบัตรใหม่ และการออกบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จ
บำนาญให้เป็นไปตามแบบ หลักเกณฑ์
และวิธีการที่กำหนดในกฎกระทรวง
 มาตรา ๑๒ ตรี
ถ้าผู้ถือบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญผู้ใดได้รับ
โทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกเว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดย
ประมาทหรือความผิดลหุโทษ
หรือเป็นบุคคลล้มละลายทุจริตตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลาย 
หรือยินยอมให้ผู้อื่นนำบัตรประจำตัวนั้นไปใช้ในทางทุจริต
ให้เป็นอันหมดสิทธิที่จะใช้บัตร
ประจำตัวนั้นต่อไป
และให้ผู้นั้นส่งมอบบัตรประจำตัวดังกล่าวคืนให้แก่ส่วนราชการเจ้าสังกัด
ภายในสามสิบวันนับแต่วันหมดสิทธิที่จะใช้บัตรประจำตัวนั้น

 มาตรา ๖ ให้ยกเลิกความในมาตรา ๑๓
แห่งพระราชบัญญัติบัตรประจำตัว
ข้าราชการ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ 
และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน
 มาตรา ๑๓
ผู้ใดใช้หรือแสดงบัตรประจำตัวข้าราชการ ข้าราชการบำเหน็จ
บำนาญ พนักงานเทศบาล พนักงานสุขาภิบาล
หรือพนักงานองค์การของรัฐซึ่งไม่มีสิทธิที่จะใช้
ตามกฎหมายต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หกเดือนถึงห้าปี
และปรับตั้งแต่หนึ่งหมื่นบาทถึง
หนึ่งแสนบาท

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ

พลเอก ป. ติณสูลานนท์

นายกรัฐมนตรี

-----------------------------
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ เนื่องจากพระราชบัญญัติ
บัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาลและพนักงานองค์การของ
รัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘ ได้นิยามคำว่า ข้าราชการ
ไว้ก่อนที่จะได้มีการตรากฎหมายว่าด้วยระเบียบ
ข้าราชการฝ่ายต่าง ๆ ขึ้นใช้บังคับหลายฉบับ
และบทนิยามดังกล่าวมิได้หมายความรวมถึง
ข้าราชการการเมืองด้วยจึงไม่เหมาะสมและไม่สอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการ
ฝ่ายต่าง ๆ
สมควรแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติบัตรประจำตัวข้าราชการ พนักงานเทศบาล
พนักงานสุขาภิบาล และพนักงานองค์การของรัฐ พ.ศ. ๒๔๙๘
โดยนิยามคำว่า ราชการ ให้
หมายถึงข้าราชการตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการฝ่ายต่าง
ๆ รวมทั้งข้าราชการการ
เมืองตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบข้าราชการการเมืองข้าราชการกรุงเทพมหานครตามกฎหมาย
ว่าด้วยระเบียบข้าราชการกรุงเทพมหานคร
และข้าราชการส่วนจังหวัดตามกฎหมายว่าด้วย
ระเบียบบริหารราชการส่วนจังหวัดด้วย
และโดยที่เป็นการสมควรกำหนดให้ข้าราชการซึ่งออก
จากราชการโดยมีสิทธิได้รับบำเหน็จบำนาญตามกฎหมายว่าด้วยบำเหน็จบำนาญข้าราชการมี
สิทธิที่จะขอมีบัตรประจำตัวข้าราชการบำเหน็จบำนาญได้ จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้

 พรพิมล/แก้ไข
 ๑๓ พ.ย ๒๕๔๔
  A+B (C)