ข้อกำหนดคดีภาษีอากร 
ข้อกำหนดคดีภาษีอากร[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๒๐ และมาตรา ๓๑ แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร
พ.ศ. ๒๕๒๘
อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่งโดยอนุมัติประธานศาลฎีกาออกข้อกำหนดเกี่ยวกับการดำเนินกระบวนพิจารณาสำหรับคดีภาษีอากรไว้
ดังต่อไปนี้

บทวิเคราะห์ศัพท์

ข้อ
๑ ในข้อกำหนดนี้
ถ้าข้อความมิได้แสดงให้เห็นเป็นอย่างอื่น
(๑)
คดี หมายความว่า คดีภาษีอากร
(๒)
ศาล หมายความว่า ศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร
หรือศาลที่มีอำนาจดำเนินกระบวนพิจารณาแทนศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร

การยื่นคำฟ้อง

ข้อ
๒ บรรดาคดีที่เกิดขึ้นในกรุงเทพมหานคร
จังหวัดสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรสาคร จังหวัดนครปฐม จังหวัดนนทบุรี
และจังหวัดปทุมธานี ซึ่งโจทก์จะต้องยื่นคำฟ้องต่อศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร
เมื่อศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร สั่งรับคำฟ้องของโจทก์ไว้พิจารณาแล้ว
ให้อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่งกำหนดองค์คณะโดยเร็ว

ข้อ
๓
ในระหว่างที่ศาลภาษีอากรจังหวัดยังมิได้เปิดทำการในท้องที่ใด ซึ่งศาลแพ่ง
แผนกคดีภาษีอากร มีเขตอำนาจในท้องที่นั้นด้วย เมื่อโจทก์ยื่นคำฟ้องต่อศาลแพ่ง
แผนกคดีภาษีอากร ให้ปฏิบัติตามข้อ ๒ แต่ถ้าโจทก์ยื่นคำฟ้องต่อศาลจังหวัดแห่งท้องที่ที่จำเลยมีภูมิลำเนา
ให้ศาลจังหวัดจัดทำสำเนาคำฟ้องไว้หนึ่งชุดแล้วแจ้งและส่งต้นฉบับคำฟ้องไปยังศาลแพ่ง
แผนกคดีภาษีอากร โดยเร็ว เมื่อศาลแพ่ง
แผนกคดีภาษีอากรสั่งรับคดีนั้นไว้พิจารณาแล้ว
ให้อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่งกำหนดว่าศาลจะออกไปนั่งพิจารณาพิพากษา ณ ศาลจังหวัดแห่งท้องที่นั้นหรือจะให้นั่งพิจารณาพิพากษา
ณ ศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร แล้วปฏิบัติตามข้อ ๒

ข้อ
๔
คดีที่โจทก์ยื่นคำฟ้องต่อศาลจังหวัดแห่งท้องที่ที่จำเลยมีภูมิลำเนา
เมื่อศาลจังหวัดดังกล่าวได้รับแจ้งคำสั่งรับคดีจากศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร แล้ว
กระบวนพิจารณาต่อจากนั้นจนถึงก่อนวันชี้สองสถานหรือวันสืบพยานในกรณีที่ไม่มีการชี้สองสถานให้ศาลจังหวัดเป็นผู้ดำเนินการแทน
เว้นแต่ศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร จะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
เมื่อโจทก์ได้รับแจ้งคำสั่งรับคดีของศาลแพ่ง
แผนกคดีภาษีอากรจากศาลจังหวัดแล้ว ให้โจทก์นำส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องภายในเจ็ดวัน
กระบวนพิจารณาที่ศาลจังหวัดดำเนินการแทนดังกล่าว
ให้ศาลจังหวัดแจ้งให้ศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร ทราบเป็นระยะ

การยื่นคำให้การและฟ้องแย้ง

ข้อ
๕
เมื่อได้ส่งหมายเรียกและสำเนาคำฟ้องให้จำเลยแล้ว
ให้จำเลยทำคำให้การเป็นหนังสือยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวัน

ข้อ
๖ ถ้าจำเลยฟ้องแย้งมาในคำให้การ
ให้โจทก์ทำคำให้การแก้ฟ้องแย้งยื่นต่อศาลภายในสิบห้าวัน
นับแต่วันที่ได้ส่งสำเนาคำให้การถึงโจทก์

การชี้สองสถาน

ข้อ
๗ เมื่อได้ยื่นคำฟ้อง คำให้การ
และคำให้การแก้ฟ้องแย้ง ถ้าหากมีแล้ว ให้ศาลทำการชี้สองสถาน โดยแจ้งกำหนดวันนัดชี้สองสถานให้คู่ความทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
เว้นแต่ศาลเห็นว่าไม่จำเป็นต้องมีการชี้สองสถาน
ในกรณีที่ศาลเห็นว่าไม่จำเป็นต้องมีการชี้สองสถานและจำเป็นต้องสืบพยาน
ให้แจ้งกำหนดวันนัดสืบพยานให้คู่ความทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน
ในกรณีที่โจทก์ยื่นคำฟ้องต่อศาลจังหวัดแห่งท้องที่ที่จำเลยมีภูมิลำเนา
ให้ศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร เป็นผู้กำหนดว่าจะมีการชี้สองสถานหรือไม่
ให้ศาลแพ่ง
แผนกคดีภาษีอากร แจ้งวันนัดชี้สองสถานหรือวันนัดสืบพยาน แล้วแต่กรณี
ให้ศาลจังหวัดทราบเพื่อแจ้งให้คู่ความทราบต่อไป หากศาลแพ่ง แผนกคดีภาษีอากร
แจ้งให้คู่ความทราบโดยตรง ก็ให้แจ้งให้ศาลจังหวัดทราบด้วย

ข้อ
๘ ในกรณีที่มีการชี้สองสถาน
เมื่อคู่ความฝ่ายใดมีความจำนงที่จะอ้างอิงเอกสารฉบับใดหรือคำเบิกความของพยานคนใด
หรือมีความจำนงที่จะให้ศาลตรวจสอบบุคคล วัตถุ สถานที่ หรืออ้างอิงความเห็นของผู้เชี่ยวชาญที่ศาลตั้ง
เพื่อเป็นพยานหลักฐานสนับสนุนข้ออ้างหรือข้อเถียงของตน
ให้คู่ความฝ่ายนั้นยื่นต่อศาลก่อนวันชี้สองสถานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน
ซึ่งบัญชีระบุพยานโดยแสดงเอกสารหรือสภาพของเอกสารที่จะอ้างและรายชื่อ ที่อยู่
ของบุคคล ซึ่งคู่ความฝ่ายนั้นระบุอ้างเป็นพยานหรือคำขอให้ศาลไปตรวจหรือขอให้ตั้งผู้เชี่ยวชาญ
แล้วแต่กรณี พร้อมทั้งสำเนาบัญชีระบุพยานดังกล่าวในจำนวนที่เพียงพอ
เพื่อให้คู่ความฝ่ายอื่นหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมารับไปโดยทางเจ้าพนักงานศาล
ในกรณีที่ไม่มีการชี้สองสถาน
ให้ยื่นบัญชีระบุพยานพร้อมทั้งสำเนาตามวรรคหนึ่งก่อนวันสืบพยานไม่น้อยกว่าเจ็ดวัน
ก่อนระยะเวลาที่กำหนดให้ยื่นบัญชีระบุพยานตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง
แล้วแต่กรณี สิ้นสุดลง ถ้าคู่ความฝ่ายใดมีความจำนงจะยื่นบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม
ให้ยื่นคำแถลงขอระบุพยานเพิ่มเติมต่อศาลพร้อมกับบัญชีระบุพยานเพิ่มเติม
เมื่อระยะเวลาที่กำหนดให้ยื่นบัญชีระบุพยานตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง
แล้วแต่กรณี ได้สิ้นสุดลงแล้ว
ถ้าคู่ความซึ่งมิได้ยื่นบัญชีระบุพยานแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลได้ว่า
มีเหตุอันสมควรที่ไม่สามารถยื่นบัญชีระบุพยานตามกำหนดเวลาดังกล่าวได้
หรือถ้าคู่ความซึ่งได้ยื่นบัญชีระบุพยานไว้แล้ว มีเหตุอันสมควรแสดงได้ว่า
ตนไม่สามารถทราบได้ว่าต้องนำพยานหลักฐานบางอย่างมาสืบเพื่อประโยชน์ของตนหรือไม่ทราบว่าพยานหลักฐานบางอย่างได้มีอยู่
หรือมีเหตุอันสมควรอื่นใด คู่ความดังกล่าวนั้นอาจยื่นคำร้องต่อศาล ไม่ว่าเวลาใด ๆ
ก่อน พิพากษาคดี ขออนุญาตอ้างพยานหลักฐานเช่นว่านั้น
และถ้าศาลเห็นว่าเพื่อให้การวินิจฉัยชี้ขาดข้อ
สำคัญแห่งประเด็นเป็นไปโดยเที่ยงธรรม จำเป็นจะต้องสืบพยานหลักฐานเช่นว่านั้น
ก็ให้ศาลอนุญาตตามคำร้อง

ข้อ
๙ ในกรณีที่มีการชี้สองสถาน
ให้คู่ความยื่นต้นฉบับพยานเอกสารทั้งหมดที่ประสงค์จะอ้างอิงและอยู่ในความครอบครองของตน
และพยานวัตถุอันเป็นพยานหลักฐานสำคัญที่อยู่ในความครอบครองของตนและสามารถนำมาศาลได้ต่อศาลพร้อมกับการยื่นบัญชีระบุพยาน
คู่ความฝ่ายใดมิได้ยื่นเอกสารหรือพยานวัตถุต่อศาลตามความในวรรคหนึ่ง
คู่ความฝ่ายนั้นไม่มีสิทธิที่จะนำพยานหลักฐานนั้นมาสืบภายหลังเว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากศาล
เมื่อคู่ความดังกล่าวสามารถแสดงให้เป็นที่พอใจแก่ศาลถึงเหตุที่ไม่สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดได้
เพราะเหตุสุดวิสัย
หรือเมื่อศาลเห็นว่าพยานหลักฐานดังกล่าวเป็นพยานหลักฐานอันสำคัญซึ่งเกี่ยวกับประเด็นข้อสำคัญในคดีและเพื่อประโยชน์แห่งความยุติธรรมจำเป็นที่จะต้องนำพยานหลักฐานดังกล่าวมาสืบ

ข้อ
๑๐ ในกรณีที่มีการชี้สองสถาน
หากพยานเอกสารหรือพยานวัตถุ อยู่ในความครอบครองของคู่ความฝ่ายอื่นหรือบุคคลภายนอก
ให้คู่ความฝ่ายที่ประสงค์จะอ้างอิงขอให้ศาลมีคำสั่งเรียกพยานหลักฐานดังกล่าวมาจากผู้ครอบครอง
โดยยื่นคำขอต่อศาลพร้อมกับการยื่นบัญชีระบุพยาน
และให้คู่ความฝ่ายนั้นมีหน้าที่ติดตามเพื่อให้ได้พยานหลักฐานมาก่อนวันชี้สองสถาน
หรือภายในเวลาที่ศาลกำหนด

ข้อ
๑๑
เอกสารหรือพยานวัตถุที่คู่ความได้ยื่นตามข้อ ๙ หรือที่ศาลได้เรียกมาตามข้อ
๑๐ ถ้าผู้ยื่นหรือผู้ครอบครองมีความจำเป็นต้องใช้หรือถ้าการเก็บรักษาไว้ที่ศาลจะเป็นการไม่สะดวก
ศาลจะให้ผู้ยื่นหรือผู้ครอบครองรับคืนไป โดยให้คู่ความตรวจดู
และให้ผู้ยื่นหรือผู้ครองครองส่งสำเนาหรือภาพถ่ายไว้แทน
หรือจะมีคำสั่งอย่างใดตามที่เห็นสมควรก็ได้

ข้อ
๑๒ ในการชี้สองสถานให้ศาลนำข้ออ้าง
ข้อเถียงที่ปรากฏในคำคู่ความเทียบกันดู และสอบถามคู่ความทุกฝ่ายถึงข้ออ้าง
ข้อเถียง และพยานหลักฐานที่ยื่นต่อศาลว่าฝ่ายใดยอมรับหรือโต้แย้งข้ออ้าง ข้อเถียงนั้นอย่างไร
ข้อเท็จจริงใดที่คู่ควรยอมรับกันก็เป็นยุติไปตามนั้น
ส่วนข้อกฎหมายหรือข้อเท็จจริงที่คู่ความฝ่ายหนึ่งยกขึ้นอ้าง
แต่คู่ความฝ่ายอื่นไม่รับและเกี่ยวเนื่องโดยตรงกับประเด็นตามคำคู่ความ
ให้ศาลกำหนดไว้เป็นประเด็นข้อพิพาท
และกำหนดให้คู่ความฝ่ายใดนำพยานหลักฐานมาสืบในประเด็นข้อใดก่อนหรือหลังก็ได้
ในการสอบถามคู่ความตามวรรคหนึ่ง
คู่ความแต่ละฝ่ายต้องตอบคำถามที่ศาลถามเอง หรือถามตามคำขอของคู่ความฝ่ายอื่น
เกี่ยวกับข้อเท็จจริงที่คู่ความฝ่ายอื่นยกขึ้นเป็นข้ออ้าง ข้อเถียง
และพยานหลักฐานต่าง ๆ ที่ยื่นต่อศาล
ถ้าคู่ความฝ่ายใดไม่ตอบคำถามเกี่ยวกับข้อเท็จจริงใด
ให้ถือว่ายอมรับข้อเท็จจริงนั้นแล้ว เว้นแต่ศาลเห็นว่าคู่ความฝ่ายนั้นไม่อยู่ในวิสัยที่จะตอบได้ในขณะนั้น
ศาลจะอนุญาตให้เสนอคำตอบในภายหลัง
โดยเลื่อนการชี้สองสถานเฉพาะส่วนที่ยังไม่เสร็จสิ้นดังกล่าวออกไปก็ได้

ข้อ
๑๓
ถ้าคู่ความทุกฝ่ายหรือแต่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งไม่มาศาลในวันชี้สองสถาน
ศาลจะชี้สองสถานไปทีเดียวหรือจะเลื่อนการชี้สองสถานไปเพื่อให้คู่ความมาศาลพร้อมกันก็ได้
ในกรณีที่ศาลทำการชี้สองสถานไปทีเดียว
ให้ถือว่าคู่ความที่ไม่มาศาลทราบกระบวนพิจารณาในวันนั้นแล้วและไม่มีสิทธิโต้แย้งคัดค้านประเด็นข้อพิพาทหรือหน้าที่นำสืบที่ศาลกำหนด

การแต่งตั้งบุคคลเพื่อรับคำคู่ความหรือเอกสารแทน

ข้อ
๑๔
กรณีที่คู่ความยื่นคำขอต่อศาลขอแต่งตั้งบุคคลที่มีภูมิลำเนาในเขตอำนาจศาลนั้น
หรือศาลสั่งให้คู่ความแต่งตั้งบุคคลที่มีภูมิลำเนาในเขตอำนาจศาลนั้น
เพื่อรับคำคู่ความหรือเอกสารแทนตน การแต่งตั้งต้องทำเป็นหนังสือ

การมาศาลและการให้ความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญ

ข้อ
๑๕
การขอให้ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญมาให้ความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาพิพากษาของศาล
ให้ทำเป็นหนังสือเชิญ
กรณีที่คู่ความขอให้เรียกผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญฝ่ายตนมาให้ความเห็นโต้แย้งหรือเพิ่มเติมความเห็นของผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญที่ศาลขอให้มา
ให้ศาลออกหมายเรียก

ข้อ
๑๖
ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญที่ศาลขอให้มาให้ความเห็น
ให้ศาลกำหนดค่าป่วยการ ค่าพาหนะเดินทาง และค่าเช่าที่พักตามระเบียบกระทรวงยุติธรรม

ข้อ
๑๗
ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญที่คู่ความขอให้เรียกมาให้ความเห็น
ให้ศาลกำหนดค่าป่วยการตามรายได้และฐานะของบุคคลนั้น
แต่ไม่ให้เกินวันละสองร้อยบาทกับค่าพาหนะเดินทางและค่าเช่าที่พักของบุคคลนั้นที่เสียไปด้วยตามสมควร
และสั่งให้คู่ความฝ่ายที่ขอให้เรียกมาเป็นผู้จ่าย โดยถือเป็นค่าฤชาธรรมเนียม

ข้อ
๑๘ ก่อนให้ความเห็น ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญที่ศาลขอให้มาหรือที่คู่ความขอให้เรียกมา
ต้องสาบานตนหรือกล่าวคำปฏิญาณว่าจะให้ความเห็นตามความสัตย์จริง
เว้นแต่บุคคลตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา ๑๑๒ แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง

ข้อ
๑๙
ผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญที่มาให้ความเห็นอาจให้ความเห็นด้วยวาจา
และอ่านข้อความที่เขียนมา
ทั้งอาจยื่นความเห็นเป็นหนังสือต่อศาลประกอบความเห็นด้วยวาจาได้ด้วย
ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยพยานบุคคลตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาใช้บังคับแก่การให้ความเห็นด้วยวาจาดังกล่าวโดยอนุโลม

การนั่งพิจารณาและพิพากษาคดี

ข้อ
๒๐
ศาลอาจมีคำสั่งกำหนดการนั่งพิจารณาคดี ณ สถานที่ใด หรือในวันเวลาใด ๆ ก็ได้
ตามที่เห็นสมควร

ข้อ
๒๑
ให้ศาลดำเนินการนั่งพิจารณาคดีโดยเร็วและติดต่อกันไปเท่าที่สามารถจะทำได้
โดยไม่ต้องเลื่อนจนกว่าจะเสร็จการพิจารณาและพิพากษาคดี

ข้อ
๒๒ ให้อ่านคำพิพากษาหรือคำสั่งในศาลโดยเปิดเผยภายในสิบห้าวันนับแต่วันเสร็จการพิจารณา
แต่ถ้ามีเหตุอันสมควร จะเลื่อนไปอ่านในวันอื่นก็ได้

แบบพิมพ์

ข้อ
๒๓
การแต่งตั้งบุคคลเพื่อรับคำคู่ความหรือเอกสารแทนตามข้อ ๑๔
ให้ทำเป็นหนังสือตามแบบพิมพ์ ภษ. ๑ ท้ายข้อกำหนดนี้

ข้อ
๒๔ หนังสือเชิญผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญตามข้อ
๑๕ วรรคหนึ่ง ให้ทำเป็นหนังสือตามแบบพิมพ์ ภษ. ๒ ท้ายข้อกำหนดนี้
ส่วนหมายเรียกผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญตามข้อ ๑๕ วรรคสอง ให้ทำตามแบบพิมพ์
ภษ. ๓ ท้ายข้อกำหนดนี้

ข้อ
๒๕
ในการยื่นหรือส่งคำคู่ความหรือเอกสารอื่นนอกจากที่ระบุไว้ในข้อกำหนดนี้
ให้ศาล เจ้าพนักงานศาลของศาล คู่ความหรือบุคคลที่เกี่ยวข้อง
ใช้แบบพิมพ์ที่กระทรวงยุติธรรมจัดไว้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง
การยื่นอุทธรณ์ตามมาตรา
๒๔ แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลภาษีอากรและวิธีพิจารณาคดีภาษีอากร พ.ศ. ๒๕๒๘ ให้ใช้แบบพิมพ์อุทธรณ์แบบ
(๓๒) และแบบพิมพ์ท้ายอุทธรณ์แบบ (๓๓)
ส่วนคำแก้อุทธรณ์ให้ใช้แบบพิมพ์คำแก้อุทธรณ์แบบ (๓๔)
และแบบพิมพ์ท้ายคำแก้อุทธรณ์แบบ (๓๕)

ข้อ
๒๖
ข้อกำหนดนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๒๕ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๒๙ เป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๓๐
มกราคม พ.ศ. ๒๕๒๙
ศักดิ์ สนองชาติ
อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่ง
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
หนังสือแต่งตั้งบุคคลเพื่อรับคำคู่ความหรือเอกสารแทน (ภษ. ๑)
๒. หนังสือเชิญผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญ
(ภษ. ๒)
๓. หมายเรียกผู้ทรงคุณวุฒิหรือผู้เชี่ยวชาญ
(ภษ. ๓)

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)


























วิภา/ผู้จัดทำ
๑๒/พ.ย/๕๓
พัสสน/ผู้ตรวจ
๒๔/พ.ย/๕๓


[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๐๓/ตอนที่ ๓๕/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๓ มีนาคม ๒๕๒๙