กฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ฉบับที่ ๖๔ (พ.ศ. ๒๕๑๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติเครื่องแบบ
ข้าราชการฝ่ายพลเรือน
พุทธศักราช ๒๔๗๘[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๖ และมาตรา ๗
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘
นายกรัฐมนตรีออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีไว้ ดังต่อไปนี้

ให้ยกเลิกความในหมวดที่ ๔ ข้อ ๑๖ ถึงข้อ ๒๓ ของส่วนที่ ๒
แห่งกฎสำนักนายกรัฐมนตรี ออกตามความในมาตรา ๖
แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช ๒๔๗๘ ลงวันที่ ๒๖
ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๘ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน

หมวดที่ ๔
 

ข้อ ๑๖ ให้ข้าราชการกรมเจ้าท่ามีสิทธิแต่งเครื่องแบบพิเศษตามหมวดนี้

ข้อ ๑๗ เครื่องแบบข้าราชการชายกรมเจ้าท่า มี ๒
ชนิด คือ
(๑) เครื่องแบบสีขาว
(๒) เครื่องแบบสีกากี

ข้อ ๑๘ เครื่องแบบสีขาว ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงหม้อตาลสีขาว มีส่วนประกอบดังนี้
(ก) กะบังหน้าทำด้วยหนังหรือวัตถุเทียมหนังสีดำ
เว้นแต่ข้าราชการชั้นพิเศษ และชั้นเอก จะใช้กะบังหน้าทำด้วยสักหลาดสีดำก็ได้
ข้าราชการชั้นพิเศษ
มีลายปักรูปใบชัยพฤกษ์สีทองที่ขอบล่างของกะบัง ๒ แถว ส่วนข้าราชการชั้นเอก มีลายปักรูปใบชัยพฤกษ์สีทองที่ขอบล่างของกะบัง
๑ แถว
(ข) ตราหน้าหมวกรูปพระมหามงกุฎ สมอและใบชัยพฤกษ์ สูง ๗.๓
เซนติเมตร กว้าง ๖.๗ เซนติเมตร
สำหรับข้าราชการตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไปตราหน้าหมวกทำด้วยหมอนสักหลาดสีดำ
พระมหามงกุฎปักด้วยดิ้นสีทอง สมอปักด้วยดิ้นสีเงิน ใบชัยพฤกษ์ปักด้วยดิ้นสีทอง ๒
ข้าง ข้างละ ๔ ใบ ข้าราชการชั้นจัตวาตราหน้าหมวกทำด้วยโลหะสีทอง
(ค) สายรัดคาง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
ที่ปลายสายมีดุมโลหะสีทอง ข้างละ ๑ ดุม สำหรับข้าราชการตั้งแต่ชั้นตรีขึ้นไป
สายรัดคางทำด้วยแถบไหมสีทอง ข้าราชการชั้นจัตวาทำด้วยหนังสีดำ
(ง) ผ้าพันหมวกทำด้วยผ้าลายถักสีดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร
(๒) เสื้อคอพับสีขาวแขนยาวรัดข้อมือขัดดุมข้างละ ๑ ดุม
หรือแขนสั้นเหนือศอกเล็กน้อยมีกระเป๋าที่อกเสื้อข้างละ ๑ กระเป๋า
มีใบปกกระเป๋ารูปมนชาย ที่ปากกระเป๋าทั้งสองข้าง ติดดุมข้างละ ๑ ดุม สำหรับขัดกับใบปกกระเป๋า
ตัวเสื้อผ่าอกตลอดมีสาบกว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ติดดุมตามแนวอกเสื้อ ๕ ดุม ระยะห่างกันพอสมควร ดุมที่กล่าวนี้มีลักษณะเป็นรูปกลมแบนทำด้วยวัตถุสีกลืนกับสีเสื้อ
เมื่อสวมเสื้อนี้ให้สอดชายเสื้อไว้ภายในกางเกงและถ้าสวมเสื้อแขนยาวจะใช้ผ้าผูกคอสีดำเงื่อนกะลาสีด้วยก็ได้
โดยสอดชายผ้าผูกคอไว้ภายในเสื้อใต้ดุมเม็ดที่สอง
(๓) อินทรธนูแข็ง ทำด้วยสักหลาดสีดำ เป็นแผ่นสี่เหลี่ยม
กว้าง ๕ เซนติเมตร ยาว ๑๓ เซนติเมตร ปลายตัดมุมเป็นสามเหลี่ยม
ติดดุมโลหะสีทองขนาดเล็ก ๑ ดุม
(๔) กางเกงขายาวสีขาว ไม่พับปลายขา ปลายขายาวปิดตาตุ่ม
กว้างไม่น้อยกว่า ๒๓ เซนติเมตร และไม่เกิน ๒๖ เซนติเมตร ที่ขอบเอวมีห่วงสำหรับสอดเข็มขัดทำด้วยผ้าสีเดียวกับกางเกง
กว้างไม่เกิน ๑ เซนติเมตร ๕ ห่วง ที่แนวตะเข็บกางเกงด้านข้างมีกระเป๋าเจาะข้างละ ๑
กระเป๋า และจะมีกระเป๋าหลังเป็นกระเป๋าเจาะไม่มีปกก็ได้
(๕) เข็มขัดด้ายถักสีน้ำเงินดำ กว้าง ๔ เซนติเมตร
หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทองเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าทางนอนปลายมน
กว้าง ๓.๕ เซนติเมตร ยาว ๖ เซนติเมตร พื้นเกลี้ยง กึ่งกลางหัวเข็มขัดมีเครื่องหมายกรมเจ้าท่าดุนนูน
ไม่มีเข็มสำหรับสอดรู ปลายสายหุ้มด้วยโลหะสีทอง กว้าง ๑ เซนติเมตร
(๖) รองเท้า ให้ใช้รองเท้าหุ้มส้นหรือหุ้มข้อหนังสีดำชนิดผูกเชือกหรือสายรัด
ไม่มีลวดลาย
(๗) ถุงเท้า ให้ใช้ถุงเท้าสีดำ

ข้อ ๑๙ เครื่องแบบสีกากี
ประกอบด้วย
(๑) หมวกทรงหม้อตาลหรือหมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากี
หมวกทรงหม้อตาลสีกากี มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับหมวกทรงหม้อตาลสีขาว
หมวกแก๊ปทรงอ่อนสีกากี มีลักษณะกลมเข้ารูปกับศีรษะตอนหน้ามีกะบัง
(๒) เสื้อคอพับสีกากี มีลักษณะ
ส่วนประกอบและการแต่งเช่นเดียวกับเสื้อคอพับสีขาว
(๓) อินทรธนูแข็ง
มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับอินทรธนูที่ใช้กับเครื่องแบบสีขาว
(๔) กางเกงขายาวสีกากี
มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับกางเกงขายาวสีขาว
(๕) เข็มขัด มีลักษณะและส่วนประกอบเช่นเดียวกับเข็มขัดที่ใช้กับเครื่องแบบสีขาว
(๖) รองเท้า เช่นเดียวกับรองเท้าที่ใช้กับเครื่องแบบสีขาว
(๗) ถุงเท้า เช่นเดียวกับถุงเท้าที่ใช้กับเครื่องแบบสีขาว

ข้อ ๒๐ เครื่องหมายบนอินทรธนู
มีดังนี้
แถบพิเศษ มีลักษณะเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๕ เซนติเมตร
แถบใหญ่ มีลักษณะเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๑.๒ เซนติเมตร
แถบเล็ก มีลักษณะเป็นแถบไหมสีทอง กว้าง ๐.๖ เซนติเมตร
(๑) ข้าราชการชั้นพิเศษซึ่งดำรงตำแหน่ง อธิบดี และรองอธิบดี
มีแถบพิเศษตรึงด้านบนเต็มแผ่นอินทรธนู และกึ่งกลางอินทรธนูทั้งสองข้างประดับรูปพระมหามงกุฎ
มีรัศมีอยู่เหนือสมอเดี่ยว โอบล้อมด้วยใบชัยพฤกษ์ทำด้วยโลหะสีเงิน
(๒) ข้าราชการชั้นพิเศษซึ่งดำรงตำแหน่งอื่นนอกจาก (๑) มีแถบพิเศษตรึงด้านบนเต็มแผ่นอินทรธนู
และกึ่งกลางอินทรธนูทั้งสองข้างประดับรูปพระมหามงกุฎ มีรัศมีอยู่เหนือสมอเดี่ยวทำด้วยโลหะสีเงิน
(๓) ข้าราชการชั้นเอกซึ่งดำรงตำแหน่งหัวหน้ากอง มีแถบใหญ่ ๑
แถบ และแถบพิเศษ ๑ แถบ ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง โดยให้แถบพิเศษอยู่ทางด้านไหล่
(๔) ข้าราชการชั้นเอกซึ่งดำรงตำแหน่งอื่นนอกจาก (๓)
มีแถบใหญ่ ๔ แถบ ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง
(๕) ข้าราชการชั้นโทซึ่งดำรงตำแหน่งเจ้าพนักงานตรวจท่าชั้น
๑ นายช่างตรวจเรือชั้น ๑ และหัวหน้าแผนก หรือเทียบเท่า มีแถบใหญ่ ๓ แถบ ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง
(๖) ข้าราชการชั้นตรีซึ่งดำรงตำแหน่งประจำแผนกหรือเทียบเท่า
มีแถบใหญ่ ๒ แถบ ตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง
(๗) ข้าราชการชั้นจัตวา
มีแถบตรึงตามขวางบนอินทรธนูทั้งสองข้าง ดังนี้
ชั้นจัตวา อันดับ ๔ มีแถบใหญ่ ๑ แถบ
ชั้นจัตวา อันดับ ๓ มีแถบเล็ก ๓ แถบ
ชั้นจัตวา อันดับ ๒ มีแถบเล็ก ๒ แถบ
ชั้นจัตวา อันดับ ๑ มีแถบเล็ก ๑ แถบ

ข้อ ๒๑ เครื่องแบบข้าราชการชายกรมเจ้าท่าตามหมวดนี้
แบบใดจะต้องแต่งในโอกาสใด ให้เป็นไปตามที่อธิบดีกรมเจ้าท่ากำหนด

ข้อ ๒๒ ข้าราชการชายกรมเจ้าท่าซึ่งได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์หรือได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ประดับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ
ให้ประดับแพรแถบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนซ้าย
เว้นแต่เครื่องราชอิสริยาภรณ์ใดซึ่งมีกฎหมายกำหนดให้ประดับที่อกเสื้อข้างขวา
ก็ให้ติดแพรแถบที่อกเสื้อเหนือกระเป๋าบนขวา
ในกรณีมีแพรแถบหลายแถบ ให้ติดเรียงกันเป็นแถวตามยาว
แถวละไม่เกิน ๕ แถบ

ข้อ ๒๓ ให้กรมเจ้าท่าสร้างหรือเขียนรูปเครื่องแบบตัวอย่างขึ้นไว้เป็นมาตรฐานและสอดส่องควบคุมการแต่งเครื่องแบบให้เป็นไปตามหมวดนี้


ให้ไว้ ณ วันที่ ๗ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๑๔
จอมพล ถ. กิตติขจร
นายกรัฐมนตรี
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้ คือ เนื่องจากกฎสำนักนายกรัฐมนตรี
ออกตามความในมาตรา ๗ แห่งพระราชบัญญัติเครื่องแบบข้าราชการฝ่ายพลเรือน พุทธศักราช
๒๔๗๘ ลงวันที่ ๒๖ ธันวาคม พ.ศ. ๒๔๗๘ ในหมวดที่ ๔ ว่าด้วยเครื่องแบบเจ้าพนักงานบางตำแหน่งในกรมเจ้าท่า
ได้ประกาศใช้มานานแล้ว สมควรปรับปรุงใหม่เพื่อให้เหมาะสมกับงานและสภาพของหน้าที่ที่ปฏิบัติอยู่ในปัจจุบัน
จึงจำเป็นต้องออกกฎสำนักนายกรัฐมนตรีฉบับนี้












โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๗
กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓

อรญา/ตรวจ
๔ พฤษภาคม
๒๕๖๓

[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๘๘/ตอนที่ ๑๒๕/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑๙
พฤศจิกายน ๒๕๑๔