ระเบียบกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
ระเบียบกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
ว่าด้วยการตรวจสถานประกอบกิจการตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน
พ.ศ.
2541 พ.ศ. 2542
---------------

 เพื่อให้การปฏิบัติการตามหน้าที่ของพนักงานตรวจแรงงานในการตรวจสถานประกอบ
กิจการตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 เป็นไปโดยเรียบร้องและมีประสิทธิภาพ
อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน 
พ.ศ. 2534
และมาตรา 6 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 รัฐมนตรีว่าการกระทรวง
แรงงานและสวัสดิการสังคมจึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้
 ข้อ 1
ระเบียบนี้เรียกว่า "ระเบียบกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมว่าด้วยการ
ตรวจสถานประกอบกิจการตามพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ.
2541 พ.ศ. 2542"
 ข้อ 2
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
 ข้อ 3
ในระเบียบนี้
 "พนักงานตรวจแรงงาน" หมายความว่า ผู้ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งให้ปฏิบัติการตามกฎหมาย
ว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน
 "สถานประกอบกิจการ" หมายความรวมถึง สำนักงานของนายจ้างและสถานที่ทำงาน
ของลูกจ้าง
 "การตรวจสถานประกอบกิจการ" หมายความว่า การที่พนักงานตรวจแรงงานเข้าไปใน
สถานประกอบกิจการ
เพื่อตรวจสภาพการทำงานของลูกจ้างและสภาพการจ้าง สอบถาม
ข้อเท็จจริง
ถ่ายภาพ
ถ่ายสำเนาเอกสารที่เกี่ยวกับการจ้าง
การจ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงาน
ในวันหยุด
ค่าล่วงเวลาในวันหยุด
และทะเบียนลูกจ้างเก็บตัวอย่างวัสดุหรือผลิตภัณฑ์เพื่อวิเคราะห์
เกี่ยวกับความปลอดภัยในการทำงานและกระทำการอย่างอื่นเพื่อให้ได้ข้อเท็จจริงในอันที่จะปฏิบัติ
การให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน
 ข้อ 4
ให้พนักงานตรวจแรงงานซึ่งเป็นข้าราชการในสังกัดกรมสวัสดิการและคุ้มครอง
แรงงานและสำนักงานปลัดกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมซึ่งปฏิบัติงาน ณ
กรุงเทพมหานครหรือจังหวัดอื่นดำเนินการตรวจสถานประกอบกิจการที่ตั้งอยู่ในเขตท้องที่ในความ
รับผิดชอบ
เพื่อให้คำแนะนำหรือมีคำสั่งเป็นหนังสือตามมาตรา 139 (3) แห่งพระราชบัญญัติ
คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ให้นายจ้างปฏิบัติให้ถูกต้องตามพระราชบัญญัติดังกล่าวและตรวจ
ติดตามผลในกรณีที่นายจ้างยังปฏิบัติไม่ถูกต้องตามกฎหมาย
 ข้อ 5
ให้พนักงานตรวจแรงงานซึ่งเป็นข้าราชการในสังกัดส่วนราชการอื่นนอกจากข้อ 4
ดำเนินการตรวจสถานประกอบกิจการในลักษณะเป็นการตรวจทั่วไปตามคู่มือการตรวจสถาน
ประกอบกิจการของกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานเพื่อให้คำแนะนำแก่นายจ้างในการปฏิบัติ
ตามกฎหมาย
โดยให้จัดทำแผนการตรวจในรอบหนึ่งเดือนประสานงานกับพนักงานตรวจแรงงาน
ตามข้อ
4
เป็นการล่วงหน้าเพื่อมิให้เกิดความซ้ำซ้อนในการตรวจ
 เมื่อได้ดำเนินการตรวจสถานประกอบกิจการตามวรรคหนึ่งแล้ว ให้พนักงานตรวจแรงงาน
ดังกล่าวประสานกับพนักงานตรวจแรงงานตามข้อ 4
เพื่อแจ้งผลการดำเนินการหรือร่วมดำเนินการ
ในขั้นตอนต่อไปนี้ในกรณีที่นายจ้างยังปฏิบัติไม่ถูกต้องตามกฎหมาย
 ข้อ 6
ในกรณีที่มีคำร้องหรือความปรากฏแก่พนักงานตรวจแรงงานตามข้อ 4 ว่า นายจ้าง
ฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย
ให้พนักงานตรวจแรงงานนั้นดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง
โดยด่วน
หากพบว่านายจ้างฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย
ให้มีคำสั่งเพื่อให้นายจ้างปฏิบัติตาม
กฎหมายต่อไป
 ถ้ามีคำร้องหรือความปรากฏแก่พนักงานตรวจแรงงานในสังกัดส่วนราชการอื่นให้
ประสานงานกับพนักงานตรวจแรงงานตามข้อ 4 เพื่อดำเนินการตามวรรคหนึ่ง ทั้งนี้ พนักงาน
ตรวจแรงงานนั้นจะร่วมดำเนินการด้วยก็ได้
 ข้อ 7
ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งให้นายจ้างปฏิบัติตามกฎหมายให้กำหนด
ระยะเวลาในการปฏิบัติตามคำสั่งและให้แจ้งสิทธิอุทธรณ์คำสั่งนั้นไว้ท้ายคำสั่ง ทั้งนี้ เพื่อให้
นายจ้างที่ไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง อุทธรณ์ต่อพนักงานตรวจแรงงานผู้ทำคำสั่งภายในสิบห้าวันนับแต่
วันที่ทราบคำสั่ง
 ให้พนักงานตรวจแรงงานผู้ทำคำสั่งพิจารณาคำอุทธรณ์และแจ้งผู้อุทธรณ์ทราบโดย
ไม่ชักช้าแต่ต้องไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันที่ได้รับอุทธรณ์ ในกรณีที่เห็นด้วยกับคำอุทธรณ์
ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนก็ให้ดำเนินการเปลี่ยนแปลงคำสั่งตามความเห็นของตนภายในกำหนด
เวลาดังกล่าวด้วย
 ถ้าพนักงานตรวจแรงงานนั้นไม่เห็นด้วยกับคำอุทธรณ์ไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วนก็ให้
เร่งรายงานความเห็นพร้อมเหตุผลไปยังผู้มีอำนาจพิจารณาคำอุทธรณ์ภายในกำหนดเวลาตาม
วรรคสอง
ให้ผู้มีอำนาจพิจารณาคำอุทธรณ์พิจารณาให้แล้วเสร็จภายในสามสิบวันนับแต่วันที่
ตนได้รับรายงาน
ถ้ามีเหตุจำเป็นไม่อาจพิจารณาให้แล้วเสร็จภายในระยะเวลาดังกล่าวให้ผู้มีอำนาจ
พิจารณาอุทธรณ์มีหนังสือแจ้งให้ผู้อุทธรณ์ทราบก่อนครอบกำหนดเวลาดังกล่าว ในการนี้ให้
ขยายระยะเวลาพิจารณาอุทธรณ์ออกไปได้ไม่เกินสามสิบวันนับแต่วันที่ครบกำหนดเวลาดังกล่าว
 ข้อ 8
ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานตามข้อ 4
พบว่า
นายจ้างฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม
กฎกระทรวงว่าด้วยความปลอดภัย อาชีวอนามัย
และสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ออกตาม
มาตรา 103
แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ให้พนักงานตรวจแรงงานแนะนำ
หรือออกคำสั่งเป็นหนังสือตามมาตรา 104 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ.
2541 
ให้นายจ้างปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการทำงาน อาคาร สถานที่
หรือจัดทำหรือแก้ไขเครื่องจักร
หรืออุปกรณ์ที่ต้องใช้ในการปฏิบัติงานหรือที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานให้ถูกต้องหรือเหมาะสม
ภายในระยะเวลาที่กำหนด
 ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานตามข้อ
4 พบว่า สภาพแวดล้อมในการทำงาน อาคาร
สถานที่ เครื่องจักร
หรืออุปกรณ์ที่ลูกจ้างใช้จะก่อให้เกิดความไม่ปลอดภัยแก่ลูกจ้าง หรือนายจ้าง
ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานตามวรรคหนึ่งเมื่อได้รับอนุมัติจากอธิบดีหรือผู้ซึ่ง
อธิบดีมอบหมาย
ให้พนักงานตรวจแรงงานสั่งให้นายจ้างหยุดการใช้เครื่องจักรหรืออุปกรณ์
ดังกล่าวทั้งหมดหรือบางส่วนเป็นการชั่วคราวได้ตามมาตรา
105 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครอง
แรงงาน พ.ศ. 2541 ทั้งนี้
 ให้นำข้อ
6 วรรคสอง
มาใช้บังคับแก่กรณีที่พนักงานตรวจแรงงานในสังกัดส่วนราชการ
อื่นที่พบการกระทำตามวรรคหนึ่งและวรรคสอบโดยอนุโลม
 ในกรณีที่พนักงานตรวจแรงงานมีคำสั่งให้นายจ้างปฏิบัติตามวรรคหนึ่งหรือวรรคสอง
ให้กำหนดระยะเวลาในการปฏิบัติตามคำสั่ง
และให้แจ้งสิทธิอุทธรณ์คำสั่งนั้นไว้ท้ายคำสั่ง ทั้งนี้
เพื่อให้นายจ้างที่ไม่เห็นด้วยกับคำสั่ง
อุทธรณ์ต่อคณะกรรมการความปลอดภัย อาชีวอนามัย และ
สภาพแวดล้อมในการทำงานภายในสามสิบวันนับแต่วันที่ทราบคำสั่ง คำวินิจฉัยของ
คณะกรรมการนั้นให้เป็นที่สุด
 ข้อ 9
ให้พนักงานตรวจแรงงานตามข้อ 4 ดำเนินคดีทางพนักงานสอบสวนโดยไม่ต้อง
มีคำแนะนำหรือคำสั่งให้นายจ้างปฏิบัติตามกฎหมายเสียก่อน เมื่อมีการฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตาม
กฎหมายในกรณีดังต่อไปนี้
 (1) การใช้แรงงานเด็กโดยมีการทารุณ หน่วงเหนี่ยว กักขัง
หรือซึ่งมีการกระทำความผิด
อาญาอื่นๆ รวมอยู่ด้วย
 (2) ความปลอดภัยในการทำงาน
ถ้ามีลูกจ้างได้รับอันตรายบาดเจ็บสาหัสหรือถึงแก่
ความตายโดยมิได้เกิดจากความประมาทของลูกจ้าง
 (3)
การล่วงเกินทางเพศต่อลูกจ้างซึ่งเป็นหญิงหรือเด็กตามมาตรา 16
แห่งพระราชบัญญัติ
คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541
 (4) การฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 37
มาตรา 38 มาตรา 39 มาตรา 42 มาตรา 47 
มาตรา 48 มาตรา 49 หรือมาตรา 50
แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541
เป็นเหตุให้
ลูกจ้างได้รับอันตรายแก่กายหรือจิตใจหรือถึงแก่ความตาย ซึ่งมีโทษตามมาตรา 144 วรรคสอง
 การดำเนินคดีตามวรรคหนึ่ง
ให้เปํนไปตามระเบียบกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม
ว่าด้วยการดำเนินคดีอาญาและการเปรียบเทียบผู้กระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครอง
แรงงาน พ.ศ. 2541
 ข้อ 10
ในกรณีที่นายจ้างได้ปฏิบัติตามคำสั่งของพนักงานตรวจแรงงานตามข้อ 4 ข้อ 6 
หรือข้อ 8
ภายในระยะเวลาที่กำหนด หรือภายในกำหนดอุทธรณ์ตามข้อ 7 ถ้าระยะเวลาที่กำหนด
ในคำสั่งสั้นกว่าระยะเวลาอุทธรณ์ การดำเนินคดีอาญาต่อนายจ้างนั้นให้เป็นอันระงับไป แต่ถ้า
นายจ้างไม่ปฏิบัติให้ถูกต้องภายในระยะเวลาดังกล่าวให้พนักงานตรวจแรงงานใช้มาตรการบังคับ
ตามคำสั่งโดยการดำเนินคดีอาญา ทั้งนี้
ตามระเบียบกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมว่าด้วย
การดำเนินคดีอาญาและการเปรียบเทียบผู้กระทำความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงาน
พ.ศ. 2541
 ข้อ 11
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมรักษาการตามระเบียบนี้
 
 ประกาศ ณ
วันที่ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
  
จองชัย เที่ยงธรรม 
   รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ
ปฏิบัติราชการแทน
 
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม