ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์
สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๔๙[๑]
 

ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๔๘ ลงวันที่ ๑๗ มกราคม ๒๕๔๘ ไว้แล้ว นั้น

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๔๙

ข้อ ๒
ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๔๘
บรรดาระเบียบ
ข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือ
ซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ ๓
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑๕ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙ เป็นต้นไป

ข้อ ๔
ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ) กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้

ข้อ ๕
ในระเบียบนี้
เลขตัวรถ หมายถึง
เลขคัสซีสำหรับรถที่มีโครงคัสซีหรือเลขตัวถังสำหรับรถที่ไม่มีโครงคัสซี
เจ้าของรถ หมายถึง ผู้ที่มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์รถ
และให้หมายความรวมถึง
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งซึ่งเป็นผู้ครอบครองรถนั้นด้วย

หมวด ๑
การกำหนดและตอกเลขตัวรถ
 

ข้อ ๖
รถดังต่อไปนี้ต้องกำหนดและตอกเลขตัวรถ
(๑)
ไม่มีเลขตัวรถจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไส
เชื่อมทับ หรือโดยวิธีอื่น ที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่เป็นเลขตัวรถ
โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิม ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๒)
มีเลขตัวรถตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ได้ชำรุด ลบเลือน หรือสูญหาย
และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
(๓)
มีเลขตัวรถแต่ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิมกัดกร่อน หรืออุบัติเหตุ
หรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์
และเจ้าของรถมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถได้ว่าเป็นรถคันเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
หรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถ ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๔)
มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วนเพราะเหตุโจรกรรม โดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาล
พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐานว่าเป็นรถคันเดิมที่ถูกโจรกรรมไป
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นรถคันเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
หรือผู้ผลิตหรือผู้ประกอบรถตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๕)
มีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลงทั้งหมดหรือบางส่วน
ซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการ
หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น
กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น
โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้อง พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของรถ
อาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้
(๖)
มีเลขตัวรถแต่ซ้ำซ้อนกับรถคันอื่นที่จดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกหรือจดทะเบียนตามกฎหมายว่าด้วยรถยนต์
ทั้งนี้
การซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลัง
เว้นแต่ไม่สามารถติดตามรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลังได้
และเจ้าของรถที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนยินยอมให้กำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับก่อนได้
ในกรณีไม่สามารถดำเนินการตามวรรคหนึ่งได้
เนื่องจากมีเหตุขัดข้องอื่น ๆ เช่น มีวันจดทะเบียนวันเดียวกัน เป็นต้น
ให้นายทะเบียนพิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันใดคันหนึ่งที่เห็นสมควรตามความเหมาะสม

ข้อ ๗
หลักเกณฑ์การกำหนดเลขตัวรถ ประกอบด้วยตัวเลข ๓ กลุ่ม ดังนี้
(๑)
กลุ่มที่หนึ่ง มี ๒ หลัก เป็นรหัสจังหวัดที่รถจดทะเบียนหรือจะจดทะเบียน
(ยกเว้นจังหวัดหนองบัวลำภู มี ๓ หลัก)
กรณีเป็นสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา ให้กำหนดเป็น ๓ หลัก
โดยเลข ๒ หลักแรกเป็นรหัสจังหวัด และเลขหลักที่ ๓
เป็นเลขลำดับที่จัดตั้งสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาก่อนหลัง แล้วแต่กรณี
(๒)
กลุ่มที่สอง มี ๓ หลัก เป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกในแต่ละปี
ถ้าปีใดมีจำนวนรถที่ต้องตอกเกินกว่า
๓ หลัก ลำดับที่เกิน ๓ หลักให้ตอกเป็นเลข ๕ หลัก
(๓)
กลุ่มที่สาม มี ๒ หลัก เป็นเลขสองตัวสุดท้ายของปี พ.ศ. ที่ทำการตอกเลข
การกำหนดเลขรหัสจังหวัดต่าง
ๆ ในการตอกเลขตัวรถ ให้กำหนดตามเลขรหัสประจำจังหวัด ท้ายระเบียบนี้

ข้อ ๘
ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขตัวรถ
(๑)
ให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๘ มิลลิเมตร หรือขนาดใกล้เคียง
และให้ตอกที่โครงคัสซีบริเวณหน้าล้อหน้าด้านซ้าย หรือบริเวณอื่นที่เหมาะสม
ในกรณีเป็นรถที่ไม่มีโครงคัสซีให้ตอกที่บริเวณเบ้าโช้คอัพหน้าด้านซ้ายของตัวถังรถ
หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม
(๒)
ให้ตอกหมายเลขเรียงลำดับกลุ่มตามแนวนอน
เว้นแต่ในกรณีมีเหตุจำเป็นให้ตอกตามแนวตั้งหรือตามความเหมาะสม

ข้อ ๙
เมื่อทำการตอกเลขแล้วให้ดำเนินการ ดังนี้
(๑)
จัดทำทะเบียนคุมเลขตัวรถที่ตอกโดยให้มีรายละเอียดเกี่ยวกับหมายเลขทะเบียนรถ ชื่อผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่ง
หรือเจ้าของรถ ชนิดของรถ ตำแหน่ง วัน เดือน ปี ที่ตอกสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลข
และลายมือชื่อผู้ตอกเลข รวมทั้งให้ลอกลายเลขที่ตอก
ติดไว้ในทะเบียนคุมและให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลายด้วย
(๒)
ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในประวัติรถ และให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลาย พร้อมทั้งให้บันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับ
วัน เดือน ปี ตำแหน่งที่ตอก และสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลขไว้ในประวัติรถด้วย

หมวด ๒
การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์
 

ข้อ ๑๐
กรณีดังต่อไปนี้ ต้องกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์
(๑)
เครื่องยนต์สำหรับรถที่ไม่มีหมายเลขจากผู้ผลิต
ซึ่งเจ้าของมีหลักฐานการได้มาถูกต้องและได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไส
เชื่อมทับ หรือโดยวิธีอื่น
ที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่เป็นเลขเครื่องยนต์โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต
สำนักงานตำรวจแห่งชาติตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๒)
รถที่เครื่องยนต์มีหมายเลขกำหนดไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ชำรุดลบเลือน
หรือสูญหายและเจ้าของรถได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
(๓)
รถที่เลขเครื่องยนต์ชำรุด ลบเลือน หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิมกัดกร่อน
หรืออุบัติเหตุหรือด้วยเหตุอื่นใดโดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์
และได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมของรถตามหลักฐาน
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
(๔)
รถที่เจ้าของได้เปลี่ยนชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่มีหมายเลข
โดยชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่เปลี่ยนใหม่ไม่มีหมายเลขซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
และได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์เดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน ทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไส เชื่อมทับ
หรือโดยวิธีอื่นที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่เป็นเลขเครื่องยนต์
โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐานหรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๕)
รถที่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืน และเลขเครื่องยนต์มีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายทั้งหมดหรือบางส่วน
โดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาล พร้อมทั้งมีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิม
ให้ส่งกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการเขต สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
ตรวจสอบและยืนยันความถูกต้อง
(๖)
รถที่ได้มาจากการจำหน่ายของส่วนราชการ
หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น กรมศุลกากร
หรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น
โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องแต่ไม่มีเลขเครื่องยนต์หรือมีแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลง
พร้อมทั้งได้มีบันทึกรับรองหรือให้ถ้อยคำว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏตามหลักฐาน
ในกรณีมีเหตุอันควรสงสัยเกี่ยวกับความถูกต้องของเครื่องยนต์อาจขอให้ส่วนราชการที่จำหน่ายหรือขายทอดตลาดรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้
(๗)
รถที่มีเลขเครื่องยนต์ซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์ของรถคันอื่น
หรือซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์อื่นที่ได้ส่งบัญชีไว้ หรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีไว้มีหมายเลขซ้ำซ้อนกัน
ซึ่งการซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถหรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนหรือเครื่องยนต์ที่ส่งบัญชีลำดับหลัง

ข้อ ๑๑
การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์ ให้นำความในข้อ ๗ มาใช้บังคับโดยอนุโลม
สำหรับตัวเลขกลุ่มที่สองซึ่งเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกเลขเครื่องยนต์ในแต่ละปี
ให้กำหนดเป็นเลข ๒ หลัก ถ้าปีใดมีจำนวนเครื่องยนต์ที่ต้องตอกเกินกว่า ๒ หลัก
ลำดับที่เกิน ๒ หลักให้ตอกเป็นเลข ๔ หลัก

ข้อ ๑๒
การตอกเลขเครื่องยนต์ให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๖ มิลลิเมตร
หรือขนาดใกล้เคียง และให้ตอกที่เสื้อสูบของเครื่องยนต์หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม
ให้นำความในข้อ ๘ (๒) และข้อ ๙ มาใช้บังคับโดยอนุโลม

หมวด ๓
การอนุญาตให้กำหนดและตอกเลข
 

ข้อ ๑๓
ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถ
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด
หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาหรือผู้ที่ได้รับมอบหมายจากบุคคลดังกล่าว
เป็นผู้อนุญาตให้กำหนดและตอกเลขตัวรถหรือเลขเครื่องยนต์ในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบ
ในกรณีที่สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา
ไม่สามารถกำหนดและตอกเลขตัวรถหรือเลขเครื่องยนต์ได้
ให้สำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถหรือสำนักงานขนส่งจังหวัด แล้วแต่กรณี
เป็นผู้ดำเนินการแทนได้ และเมื่อดำเนินการแล้วให้จัดทำบันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับ
วัน เดือน ปี และตำแหน่งที่ตอกเลข พร้อมทั้งลอกลายเลขที่ตอกส่งให้สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่รถนั้นอยู่ในความรับผิดชอบ
เมื่อสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาได้รับบันทึกรายงานตามวรรคสองแล้ว
ให้จัดทำทะเบียนคุมการตอกเลขและบันทึกรายละเอียดต่าง ๆ ในทะเบียนและประวัติรถตามที่กำหนดไว้ในข้อ
๙


ประกาศ ณ วันที่ ๙
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๙
ปิยะพันธ์ จัมปาสุต
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
รหัสประจำจังหวัด

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)









วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ
๑๘ กรกฎาคม ๒๕๕๐

โชติกานต์/ปรับปรุง
๒๗ ตุลาคม ๒๕๕๘



















[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๘๓ ง/หน้า ๒๑/๑๑ กรกฎาคม ๒๕๕๐