ประกาศกรมการขนส่งทางบก
ประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง กำหนดคุณลักษณะ สี
ขนาด จำนวน และตำแหน่งการติดตั้ง
รวมทั้งประเภทและลักษณะของรถที่ต้องมีอุปกรณ์หรือแผ่นสะท้อนแสง
พ.ศ. ๒๕๖๐[๑]
 

โดยที่ปรากฏข้อเท็จจริงว่าอุบัติเหตุทางถนนที่เกิดขึ้นส่วนหนึ่งมีสาเหตุมาจากผู้ใช้รถใช้ถนนไม่สามารถมองเห็นรถที่มีขนาดใหญ่ได้อย่างชัดเจนในเวลากลางคืน
ดังนั้น
เพื่อเป็นการป้องกันและลดอุบัติเหตุอันเนื่องมาจากสาเหตุดังกล่าว
สมควรกำหนดให้รถที่มีขนาดใหญ่ต้องติดตั้งอุปกรณ์และแผ่นสะท้อนแสงไว้ที่ตัวรถ
เพื่อให้ผู้ใช้รถใช้ถนนมองเห็นได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น อาศัยอำนาจตามความในข้อ ๑
(๒) (ฒ) ข้อ ๑๐ (๒) (ฎ) ข้อ ๑๕ (๒) (ซ) และข้อ ๑๘ (๒) (ง) ของกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙
(พ.ศ. ๒๕๒๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๖๒ (พ.ศ. ๒๕๕๙)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
อธิบดีกรมการขนส่งทางบกออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ในประกาศนี้
อุปกรณ์สะท้อนแสง (Retro - reflector) หมายความว่า
อุปกรณ์สะท้อนแสงสำเร็จรูปที่ให้การสะท้อนแสงกลับไปในทิศทางที่มาของแสง
แผ่นสะท้อนแสง (Retro - reflective marking หรือ Conspicuity marking) หมายความว่า แผ่นหรือแถบวัสดุสะท้อนแสงที่ให้การสะท้อนแสงกลับไปในทิศทางที่มาของแสง

หมวด ๑
อุปกรณ์สะท้อนแสง
 

ข้อ
๒ อุปกรณ์สะท้อนแสงต้องมีคุณลักษณะและขนาด
ดังต่อไปนี้
(๑)
สามารถสะท้อนแสงเห็นได้ในเวลากลางคืนในระยะไม่น้อยกว่า ๑๕๐ เมตร
(๒)
มีลักษณะเป็นชิ้นอุปกรณ์ติดกับตัวถังรถหรือเป็นชิ้นอุปกรณ์รวมอยู่กับโคมไฟของรถ
(๓)
มีรูปทรงเป็นรูปวงกลม สี่เหลี่ยมจัตุรัส สี่เหลี่ยมผืนผ้า สามเหลี่ยมด้านเท่าที่มียอดแหลมตั้งขึ้นหรือรูปทรงอื่นที่เรียบง่าย
โดยหากเป็นรูปวงกลมต้องมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางยาวไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร หากเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า
ต้องมีขนาดความยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕
เซนติเมตร และหากเป็นรูปสามเหลี่ยมด้านเท่าต้องมีขนาดความยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๑๕
เซนติเมตร แต่ไม่เกิน ๒๐ เซนติเมตร

ข้อ
๓ สี ลักษณะ จำนวน
และตำแหน่งการติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสง
รวมทั้งประเภทและลักษณะของรถที่ต้องมีอุปกรณ์สะท้อนแสง ให้เป็นไปตามเงื่อนไข
ดังต่อไปนี้
(ก)
อุปกรณ์สะท้อนแสงด้านท้ายรถ
(๑)
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒ มาตรฐาน ๓ มาตรฐาน ๔ มาตรฐาน ๖
มาตรฐาน ๗ รถขนาดเล็ก และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒
ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ ลักษณะ ๙ ต้องติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงสีแดง จำนวน ๒
ชิ้นหรือ ๔ ชิ้น มีลักษณะเป็นชิ้นอุปกรณ์รูปวงกลม
สี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า อย่างใดอย่างหนึ่ง หรือเป็นชิ้นอุปกรณ์รวมอยู่กับโคมไฟของรถซึ่งอาจมีรูปทรงอื่นที่เรียบง่าย
ยกเว้นรูปสามเหลี่ยม
(๒)
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕ และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
ลักษณะ ๖ ลักษณะ ๗ ลักษณะ ๘ ต้องติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงสีแดง จำนวน ๒ ชิ้น
มีลักษณะเป็นชิ้นอุปกรณ์หรือรวมอยู่กับโคมไฟของรถรูปสามเหลี่ยมด้านเท่าที่มียอดแหลมตั้งขึ้น
โดยอาจติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงสีแดงมีลักษณะเป็นชิ้นอุปกรณ์รูปวงกลม
สี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า อย่างใดอย่างหนึ่งเพิ่มเติมอีกจำนวน ๒
ชิ้นก็ได้
(๓)
ติดตั้งที่ด้านท้ายรถข้างซ้ายและข้างขวา ในตำแหน่งที่สมมาตรกันโดยเทียบกับแนวกึ่งกลางของรถ
มีจำนวนเท่ากันทั้งสองข้าง
อุปกรณ์ชิ้นริมสุดห่างจากด้านข้างริมสุดของท้ายรถไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร
โดยมีระยะห่างระหว่างอุปกรณ์แต่ละชิ้นไม่น้อยกว่า ๖๐ เซนติเมตร 
(ข)
อุปกรณ์สะท้อนแสงด้านข้างรถ
(๑)
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒ มาตรฐาน ๓ มาตรฐาน ๔ มาตรฐาน ๖
มาตรฐาน ๗ รถขนาดเล็ก รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒ลักษณะ
๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ ลักษณะ ๙ ที่มีความยาวเกิน ๖ เมตร
และรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖ ลักษณะ ๗ ลักษณะ ๘ ต้องติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงสีเหลืองอำพัน
มีลักษณะเป็นชิ้นอุปกรณ์รูปวงกลม สี่เหลี่ยมจัตุรัสหรือสี่เหลี่ยมผืนผ้า
อย่างใดอย่างหนึ่ง
(๒)
ติดตั้งที่ด้านข้างของรถทั้งสองข้าง
โดยภายในระยะห่างหนึ่งในสามถึงสองในสามของความยาวรถต้องมีอุปกรณ์สะท้อนแสงอย่างน้อย
๑ ชิ้น อุปกรณ์ชิ้นหน้าสุดห่างจากด้านหน้าสุดของรถไม่เกิน ๓ เมตร
และอุปกรณ์ชิ้นท้ายสุดห่างจากด้านท้ายสุดของรถไม่เกิน ๑ เมตร
(๓)
ติดตั้งโดยมีระยะห่างระหว่างอุปกรณ์แต่ละชิ้นตามความยาวรถไม่เกิน ๓ เมตร กรณีรถมีรูปทรงหรือโครงสร้างตัวถังรถที่ไม่สามารถติดตั้งตามตำแหน่งดังกล่าวได้
ให้ติดตั้งโดยมีระยะห่างระหว่างอุปกรณ์แต่ละชิ้นตามความยาวรถไม่เกิน ๔ เมตร
(๔)
รถที่มีความยาวไม่เกิน ๖ เมตร อาจติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงจำนวน ๒ ชิ้น
ที่ข้างหน้าและข้างท้ายของรถที่ละ ๑ ชิ้น
ห่างจากด้านหน้าสุดและท้ายสุดของรถไม่เกินหนึ่งในสามของความยาวรถโดยไม่ต้องมีจำนวนและระยะห่างตาม
(๒) ก็ได้
การวัดความยาวรถและตำแหน่งการติดตั้งตาม
(๑) - (๔) กรณีรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖
ให้วัดความยาวรวมความยาวแขนพ่วงด้วย
การติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงตาม
(ก) และ (ข) ให้ติดตั้งสูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตร แต่ไม่เกิน ๙๐
เซนติเมตร
กรณีรถมีรูปทรงหรือโครงสร้างตัวถังรถที่ไม่สามารถติดตั้งตามความสูงดังกล่าวได้ ให้ติดตั้งสูงจากผิวทางไม่เกิน
๑๕๐ เซนติเมตร หรือไม่เกิน ๑๒๐ เซนติเมตร หากเป็นชิ้นอุปกรณ์รวมอยู่กับโคมไฟของรถ
ข้อ
๔ การติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงตามข้อ
๓ ให้เป็นไปตามตัวอย่างในภาคผนวก ก ท้ายประกาศนี้

หมวด ๒
แผ่นสะท้อนแสง
 

ข้อ
๕ แผ่นสะท้อนแสงต้องมีคุณลักษณะและขนาด
ดังต่อไปนี้
(๑)
ได้รับการรับรองแบบตามระดับ C (Class C) ของข้อกำหนดทางเทคนิคที่แนบท้ายความตกลง ว่าด้วยการรับรองข้อกำหนดทางเทคนิคของยานยนต์
อุปกรณ์และส่วนควบที่ติดตั้งหรือใช้ในยานยนต์
และเงื่อนไขสำหรับการยอมรับร่วมกันของการให้ความเห็นชอบในข้อกำหนดทางเทคนิค ค.ศ.
๑๙๕๘ ของคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจยุโรปแห่งสหประชาชาติ ข้อกำหนดสหประชาชาติที่ ๑๐๔
ว่าด้วยแผ่นสะท้อนแสง อนุกรมที่ ๐๐ (UN Regulation No. ๑๐๔.๐๐) ขึ้นไป
(๒) มีเครื่องหมายแสดงการรับรองแบบตาม (๑)
ซึ่งแสดงไว้บนแผ่นสะท้อนแสงทุกชิ้น
(๓)
มีความกว้างอย่างน้อย ๕๐ มิลลิเมตร แต่ไม่เกิน ๖๐ มิลลิเมตร

ข้อ
๖ สี ลักษณะ
และตำแหน่งการติดตั้งแผ่นสะท้อนแสง รวมทั้งประเภทและลักษณะของรถที่ต้องมีแผ่นสะท้อนแสง
ให้เป็นไปตามเงื่อนไข ดังต่อไปนี้
(ก)
แผ่นสะท้อนแสงด้านท้ายรถ
(๑)
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕
ที่มีจำนวนเพลาล้อ กงล้อและยาง ตั้งแต่ ๒ เพลา ๔ ล้อ ยาง ๖ เส้น ขึ้นไปและรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖
ลักษณะ ๗ ลักษณะ ๘ ที่มีความกว้างเกิน ๒.๑ เมตร ต้องติดตั้งแผ่นสะท้อนแสง
สีแดงหรือสีเหลือง อย่างใดอย่างหนึ่ง ที่ด้านท้ายรถ
(๒)
ติดตั้งเป็นแนวยาวรอบขอบพื้นผิวด้านท้ายรถ
หรืออาจติดตั้งเป็นแนวยาวตามแนวนอนข้างล่าง หากรถมีรูปทรงหรือโครงสร้างตัวถังรถที่ไม่สามารถติดตั้งรอบขอบพื้นผิวด้านท้ายรถได้ ทั้งนี้
ต้องมีระยะห่างจากโคมไฟหยุดของรถอย่างน้อย ๒๐ เซนติเมตร
โดยแนวข้างซ้ายและข้างขวาต้องอยู่ใกล้กับด้านข้างริมสุดของท้ายรถให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
แนวข้างล่างต้องสูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตร แต่ไม่เกิน ๑๕๐ เซนติเมตร
แนวข้างบนต้องห่างจากด้านบนสุดของรถไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร
โดยความยาวตามแนวนอนของแผ่นสะท้อนแสงไม่รวมส่วนที่เหลื่อมกันต้องมีความยาวอย่างน้อยร้อยละ
๗๐ ของความกว้างรถ
(ข)
แผ่นสะท้อนแสงด้านข้างรถ
(๑)
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑ ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕
ที่มีจำนวนเพลาล้อ กงล้อและยาง ตั้งแต่ ๒ เพลา ๔ ล้อ ยาง ๖ เส้น ขึ้นไป
และรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖ ลักษณะ ๗ ลักษณะ ๘
ที่มีความยาวหรือความยาวรวมความยาวแขนพ่วง กรณีรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ
๖ เกิน ๖ เมตร ต้องติดตั้งแผ่นสะท้อนแสงสีขาวหรือสีเหลือง อย่างใดอย่างหนึ่ง
ที่ด้านข้างของรถทั้งสองข้าง (๒) ติดตั้งเป็นแนวยาวตามแนวนอนข้างล่าง
อยู่ใกล้กับด้านหน้าและด้านท้ายรถให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ ซึ่งต้องไม่เกิน ๖๐
เซนติเมตร กรณีรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖
ไม่ต้องติดตั้งที่แขนพ่วง โดยต้องสูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตร แต่ไม่เกิน
๑๕๐ เซนติเมตร หรือไม่เกิน ๒๕๐ เซนติเมตร
หากรถมีรูปทรงหรือโครงสร้างตัวถังรถที่ไม่สามารถติดตั้งตามความสูงดังกล่าวได้โดยความยาวตามแนวนอนของแผ่นสะท้อนแสงไม่รวมส่วนที่เหลื่อมกันต้องมีความยาวอย่างน้อยร้อยละ
๗๐ ของความยาวรถ ซึ่งไม่วัดรวมความยาวของแขนพ่วง
(๓)
ติดตั้งตามแนวนอนและแนวตั้งทำมุม ๙๐ องศา
ที่มุมบนข้างหน้าและข้างท้ายของรถมีความยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตร
โดยต้องอยู่ใกล้กับมุมบนข้างหน้าและข้างท้ายของรถให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้
ซึ่งต้องไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร เมื่อวัดจากด้านบนของรถ
(๔)
กรณีรถมีรูปทรงหรือโครงสร้างตัวถังรถที่ไม่สามารถติดตั้งตาม (๓) ได้
ให้ติดตั้งเฉพาะตาม (๒)
(๕)
อาจติดตั้งเป็นแนวยาวรอบขอบพื้นผิวด้านข้างของรถแทนการติดตั้งตาม (๒) และ (๓)
ได้โดยตำแหน่งการติดตั้งและความยาวของแผ่นสะท้อนแสงให้เป็นไปตาม (๒) และ (๓)
การวัดความยาวของแผ่นสะท้อนแสง
ให้วัดความยาวรวมช่องว่างระหว่างแผ่นสะท้อนแสงด้วย โดยให้ถือว่าแผ่นสะท้อนแสงนั้นมีความยาวต่อเนื่องกัน
แต่ช่องว่างระหว่างแผ่นสะท้อนแสงต้องมีความยาวไม่เกินร้อยละ ๕๐
ของความยาวของแผ่นสะท้อนแสงชิ้นที่เล็กที่สุดที่อยู่ชิดติดกัน

ข้อ
๗ การติดตั้งแผ่นสะท้อนแสงตามข้อ ๖
ให้เป็นไปตามตัวอย่างในภาคผนวก ข ท้ายประกาศนี้

ข้อ
๘ การติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงตามหมวด
๑ ของประกาศนี้ ให้ใช้บังคับกับรถที่จดทะเบียนใหม่
รถที่มีการเปลี่ยนตัวถัง และรถที่ได้จดทะเบียนไว้แล้วแต่ได้แจ้งเลิกใช้รถตามมาตรา
๗๙ แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
ซึ่งมีการเปลี่ยนตัวถังแล้วนำมาจดทะเบียนใหม่โดยให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่
๑ มกราคม ๒๕๖๑ เป็นต้นไป

ข้อ
๙ การติดตั้งแผ่นสะท้อนแสงตามหมวด ๒
ของประกาศนี้ ให้ใช้บังคับตามเงื่อนเวลา ดังต่อไปนี้
(๑)
รถที่จดทะเบียนใหม่ และรถที่ได้จดทะเบียนไว้แล้วแต่ได้แจ้งเลิกใช้รถตามมาตรา ๗๙
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ แล้วนำมาจดทะเบียนใหม่
ให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๑ เป็นต้นไป
(๒)
รถที่จดทะเบียนไว้ก่อนวันที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๑
ที่ยังมิได้ติดตั้งแผ่นสะท้อนแสงหรือที่ได้ติดตั้งแผ่นสะท้อนแสงไว้แล้ว แต่มีขนาด
และตำแหน่งการติดตั้งไม่เป็นไปตามประกาศนี้ ให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑
มกราคม ๒๕๖๒ เป็นต้นไป
(๓)
รถที่จดทะเบียนไว้ก่อนวันที่ ๑ มกราคม ๒๕๖๑ และได้ติดตั้งแผ่นสะท้อนแสงไว้แล้วโดยมีขนาด
และตำแหน่งการติดตั้งเป็นไปตามประกาศนี้ แต่มีสีไม่เป็นไปตามประกาศนี้
หรือไม่ได้รับการรับรองแบบตามข้อ ๕ (๑) ให้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ มกราคม
๒๕๖๓ เป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๒๒
มีนาคม พ.ศ. ๒๕๖๐
สนิท พรหมวงษ์
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
[เอกสารแนบท้าย]

๑. ภาคผนวก
ก การติดตั้งอุปกรณ์สะท้อนแสงด้านท้ายรถ
๒. ภาคผนวก ข การติดตั้งแผ่นสะท้อนแสง

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)







ภวรรณตรี/จัดทำ
๒๘ เมษายน ๒๕๖๐

วริญา/ตรวจ
๒๘ เมษายน ๒๕๖๐









[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๔/ตอนพิเศษ ๑๑๔ ง/หน้า ๒๘/๒๕ เมษายน ๒๕๖๐