ระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด

ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ ๗)

พ.ศ. ๒๕๖๒

 

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขเพิ่มเติมระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด   
ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๓ 

อาศัยอํานาจตามความในมาตรา ๔๔ แห่งพระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณา   
คดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๒ ที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุดจึงออกระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้ 

ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า “ระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด   
ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ ๗) พ.ศ. ๒๕๖๒”

ข้อ ๒[[1]](#footnote-1) ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓ ให้ยกเลิกความในข้อ ๔๑/๑ ข้อ ๔๑/๒ และข้อ ๔๑/๓ แห่งระเบียบของที่ประชุมใหญ่  
ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๓ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย  
ระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง (ฉบับที่ ๓)   
พ.ศ. ๒๕๔๘ และให้ใช้ความต่อไปนี้แทน 

“ข้อ ๔๑/๑ คู่กรณีซึ่งไม่มีทรัพย์สินเพียงพอที่จะเสียค่าธรรมเนียมศาลหรือโดยสถานะ   
ของคู่กรณีนั้น ถ้าไม่ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลจะได้รับความเดือดร้อนเกินสมควร อาจยื่นคําขอต่อศาล ขอให้ยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลในการฟ้องคดีหรือการอุทธรณ์ได้ 

ข้อ ๔๑/๒ คู่กรณีใดมีความจํานงจะดําเนินคดีโดยได้รับการยกเว้นค่าธรรมเนียมศาล   
ให้ยื่นคําขอยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลต่อศาลปกครองชั้นต้นพร้อมกับคําฟ้องหรือคําอุทธรณ์ แล้วแต่กรณี   
ในการนี้ ให้คู่กรณีผู้ยื่นคําขอเสนอพยานหลักฐานเท่าที่จะทําได้ไปพร้อมคําขอว่าไม่มีทรัพย์สินเพียงพอ  
ที่จะเสียค่าธรรมเนียมศาลหรือโดยสถานะของตนถ้าไม่ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลจะได้รับความเดือดร้อนเกินสมควร 

ถ้าคู่กรณีมิได้ยื่นคําขอพร้อมคําฟ้องหรือคําอุทธรณ์ตามวรรคหนึ่ง คู่กรณีอาจยื่นคําขอให้ยกเว้น ค่าธรรมเนียมศาลต่อศาลปกครองชั้นต้นในภายหลังได้ 

ข้อ ๔๑/๓ ให้ศาลปกครองชั้นต้นแสวงหาข้อเท็จจริงโดยการไต่สวนหรือโดยวิธีอื่น ถ้าคําฟ้อง   
หรือคําอุทธรณ์ของคู่กรณีที่ยื่นคําขอมีข้อเท็จจริงเพียงพอที่จะรับคําฟ้องไว้พิจารณา หรือมีเหตุผล   
อันสมควรที่จะอุทธรณ์ได้ แล้วแต่กรณี และเห็นว่าคู่กรณีนั้นไม่มีทรัพย์สินเพียงพอที่จะเสียค่าธรรมเนียมศาลหรือโดยสถานะของผู้ขอถ้าไม่ได้รับยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลจะได้รับความเดือดร้อนเกินสมควร   
ก็ให้ศาลปกครองชั้นต้นอนุญาตให้คู่กรณีที่ยื่นคําขอดําเนินคดีโดยยกเว้นค่าธรรมเนียมศาลทั้งหมด  
หรือเฉพาะบางส่วน หากเห็นว่าไม่มีเหตุตามคําขอจริง ให้ศาลมีคําสั่งยกคําขอนั้นเสีย คําสั่งให้ยกเว้น  
ค่าธรรมเนียมศาลทั้งหมดให้เป็นที่สุด” 

ข้อ ๔ ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๔๙/๒ แห่งระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการในศาลปกครองสูงสุด  
ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๓ 

“ข้อ ๔๙/๒ ภายใต้บังคับข้อ ๖๑ ในกรณีตุลาการเจ้าของสํานวนเห็นว่าคําฟ้องใดเป็นคําฟ้อง  
ที่สมบูรณ์ครบถ้วน และเป็นเรื่องที่ศาลจําต้องพิจารณาพิพากษาโดยเร่งด่วน เพราะมีกฎหมายกําหนด  
เวลาในการพิจารณาพิพากษาไว้เป็นการเฉพาะหรือเพราะเหตุอื่นใด ซึ่งหากจะดําเนินกระบวนพิจารณา  
ในชั้นการแสวงหาข้อเท็จจริง การสรุปสํานวน และการนั่งพิจารณาคดีและการพิพากษาคดีตามขั้นตอนปกติ  
อาจเกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงแก่ผู้ฟ้องคดีที่ยากแก่การเยียวยาแก้ไขในภายหลังหรืออาจเป็น  
อุปสรรคแก่การบริหารงานของรัฐหรือแก่บริการสาธารณะ ในกรณีเช่นนี้ เมื่อตุลาการเจ้าของสํานวน  
รับคําฟ้องไว้พิจารณาตามข้อ ๔๒ แล้วให้เสนอองค์คณะโดยด่วนเพื่อหารืออธิบดีศาลปกครองชั้นต้น  
เพื่อให้อธิบดีศาลปกครองชั้นต้นพิจารณามีคําสั่งโดยไม่ชักช้าให้ดําเนินกระบวนพิจารณาโดยเร่งด่วน

ในกรณีที่อธิบดีศาลปกครองชั้นต้นมีคําสั่งให้ดําเนินกระบวนพิจารณาโดยเร่งด่วนให้ตุลาการ  
เจ้าของสํานวนใช้อํานาจตามมาตรา ๖๑ หรือตามส่วนที่ ๑ หรือส่วนที่ ๒ ของหมวด ๒ โดยแจ้งให้  
คู่กรณีและผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายทราบ เพื่อทําการแสวงหาข้อเท็จจริงโดยการไต่สวนหรือโดยวิธีการอื่นใด  
ให้เสร็จสิ้นในวันเดียวหรือต่อเนื่องกันไป ทั้งนี้ ให้แจ้งให้ตุลาการผู้แถลงคดีทราบเพื่อเข้าร่วมในการไต่สวน  
หรือแสวงหาข้อเท็จจริงโดยวิธีอื่นใด และให้ถือว่าวันที่เสร็จสิ้นการแสวงหาข้อเท็จจริงตามวรรคนี้  
เป็นวันสิ้นสุดการแสวงหาข้อเท็จจริงตามข้อ ๖๒ โดยไม่ต้องแจ้งให้คู่กรณีทราบตามข้อ ๖๒ วรรคสอง อีก

คู่กรณีทุกฝ่ายซึ่งได้รับทราบหรือถือว่าได้รับทราบคําสั่งศาลตามวรรคสองให้มาศาลแล้วไม่มา  
ในวันไต่สวน ให้ถือว่ารับทราบกระบวนพิจารณาที่ศาลได้ดําเนินไปในครั้งนั้น และรับทราบกําหนด  
วันนั่งพิจารณาคดีครั้งแรกหรือกําหนดนัดอื่นที่ศาลแจ้งคู่กรณีที่มาศาลในขณะทําการไต่สวน

ให้ตุลาการเจ้าของสํานวนจัดทําบันทึกของตุลาการเจ้าของสํานวนตามข้อ ๖๐ และเสนอ  
บันทึกดังกล่าวพร้อมสํานวนคดีให้องค์คณะเพื่อพิจารณาโดยไม่ชักช้า และให้ตุลาการผู้แถลงคดี  
จัดทําบันทึกคําแถลงการณ์ด้วยวาจาตามข้อ ๖๓ ให้เสร็จสิ้นก่อนวันนั่งพิจารณาครั้งแรก

ให้องค์คณะกําหนดวันใดวันหนึ่งเป็นวันนั่งพิจารณาคดีครั้งแรก ทั้งนี้ ต้องไม่เกินเจ็ดวัน  
หลังจากวันสิ้นสุดการแสวงหาข้อเท็จจริงตามวรรคสอง และให้แจ้งกําหนดวันนั่งพิจารณาครั้งแรก  
พร้อมสรุปข้อเท็จจริงของตุลาการเจ้าของสํานวนให้คู่กรณีทราบล่วงหน้าเป็นเวลาตามที่เห็นสมควร

ในวันนั่งพิจารณาคดีครั้งแรก เมื่อเสร็จสิ้นการแถลงการณ์ด้วยวาจาของตุลาการผู้แถลงคดีแล้ว  
ให้ตุลาการหัวหน้าคณะนัดประชุมปรึกษาเพื่อพิพากษาหรือมีคําสั่งในวันเดียวกันนั้นหรือวันอื่นตามที่  
เห็นสมควร”

ข้อ ๕ ให้เพิ่มความต่อไปนี้เป็นข้อ ๑๑๐/๑ แห่งระเบียบของที่ประชุมใหญ่ตุลาการ  
ในศาลปกครองสูงสุด ว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. ๒๕๔๓

“ข้อ ๑๑๐/๑ ในการพิจารณาคดีอุทธรณ์คําพิพากษาของศาลปกครองชั้นต้น หากองค์คณะ  
เห็นว่าคดีนั้นมีข้อเท็จจริงหรือข้อกฎหมายที่ไม่ยุ่งยากซับซ้อน หรือเห็นว่าการไม่จัดให้มีการนั่งพิจารณาคดี  
จะไม่ทําให้เสียความยุติธรรม องค์คณะอาจไม่จัดให้มีการนั่งพิจารณาคดีก็ได้

ให้ศาลแจ้งการไม่จัดให้มีการนั่งพิจารณาคดีไปพร้อมส่งสรุปข้อเท็จจริงของตุลาการเจ้าของสํานวน  
ให้คู่กรณีทราบ ในการนี้ให้คู่กรณีมีสิทธิยื่นคําแถลงเป็นหนังสือต่อองค์คณะภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่  
ได้รับแจ้ง และหากคู่กรณีฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดประสงค์จะขอให้มีการนั่งพิจารณาคดี ให้ยื่นคําขอภายใน  
เจ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง และให้ศาลจัดให้มีการนั่งพิจารณาคดีต่อไป

ในกรณีที่องค์คณะไม่จัดให้มีการนั่งพิจารณาคดีในคดีใด ให้ตุลาการผู้แถลงคดีมาชี้แจง  
ด้วยวาจาประกอบคําแถลงการณ์เป็นหนังสือหรือมาแถลงการณ์ด้วยวาจาในการประชุมปรึกษา  
เพื่อพิพากษาหรือมีคําสั่งในคดีนั้น”

ประกาศ ณ วันที่ ๒๑ มกราคม พ.ศ. ๒๕๖๒

ปิยะ ปะตังทา

ประธานศาลปกครองสูงสุด

---------------------------------------------------

นางสาววิชิดา วิสมิตะนันท์ /จัดทํา

นางวรรณพร สุฐาปัญณกุล /ตรวจ

นางสาวพิมพนัส สายสุด รกน. ผอ.กลุ่ม ขก.

วันที่ ๑ ธันวาคม ๒๕๖๓

1. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๓๖/ตอนที่ ๑๕ ก/หน้า ๑๐/๕ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒ [↑](#footnote-ref-1)