ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
หลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงิน
-------------
 ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยออกประกาศ
ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๔๒ 
กำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้
เพื่อให้สอดคล้องกับมาตรการทางภาษีของรัฐบาล
ในการส่งเสริมให้มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ระหว่างลูกหนี้กับสถาบันการเงินและเจ้าหนี้อื่น
นั้น
 เพื่อให้การปรับปรุงโครงสร้างหนี้มีประสิทธิภาพและชัดเจนยิ่งขึ้น
ธนาคารแห่ง
ประเทศไทยจึงได้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
หลักเกณฑ์การปรับปรุงโครง
สร้างหนี้ของสถาบันการเงิน ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๔๒
และเอกสารแนบท้ายประกาศดังกล่าว 
และได้กำหนดหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินขึ้นใหม่
ดังนี้
 ข้อ
๑ วัตถุประสงค์ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินเป็นการดำเนินการแก้ไขหนี้ทั่วไป
และหนี้ที่มีปัญหาเพื่อให้สถาบันการเงินมีโอกาสได้รับชำระหนี้คืนสูงสุด
หรือเพื่อก่อให้เกิด
ประโยชน์สูงสุดในการดำเนินกิจต่อไปทั้งของลูกหนี้และสถาบันการเงินโดยเฉพาะลูกหนี้ของ
สถาบันการเงินที่ประสบปัญหาการชำระหนี้เนื่องจากผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจ
แต่ยังมีแนว
โน้มที่จะดำเนินธุรกิจต่อไปได้ ทั้งนี้
สถาบันการเงินจะต้องระมัดระวังมิให้การปรับปรุงโครงสร้าง
หนี้มีลักษณะเป็นการหลีกเลี่ยงการจัดชั้นลูกหนี้และการกันเงินสำรอง
หรือหลีกเลี่ยงหลักเกณฑ์
การระงับรับรู้ดอกเบี้ยค้างรับเป็นรายได้
 ข้อ
๒ ประเภท
"การปรับปรุงโครงสร้างหนี้"
 การปรับปรุงโครงสร้างหนี้
หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไปและการ
ปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา
 ๒.๑
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไป หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่ไม่มี
ส่วนสูญเสีย เช่น
การลดอัตราดอกเบี้ยให้แก่ลูกหนี้ตามภาวะตลาดหรือเพื่อรักษาความสัมพันธ์ที่ดี
กับลูกค้าหรือการขยายระยะเวลาการชำระหนี้ออกไปโดยมีการตกลงให้มีระยะเวลาปลอดหนี้โดย
ลูกหนี้ยังคงจ่ายชำระดอกเบี้ยในอัตราที่ระบุไว้ในสัญญาเดิม
และสถาบันการเงินวิเคราะห์แล้วคาด
ว่าได้รับชำระเงินต้นและดอกเบี้ยคืนครบถ้วนตามสัญญาการให้กู้ยืม
 ๒.๒
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา หมายถึง การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่
มีส่วนสูญเสียเนื่องจาก
 (๑)
มีการลดต้นเงินหรือดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้วให้ลูกหนี้ หรือ
 (๒)
มีผลขาดทุนจากการรับโอนทรัพย์สินที่มีมูลค่าราคายุติธรรมต่ำกว่ายอดหนี้
ที่ตัดจำหน่ายไป หรือ
 (๓)
มีการผ่อนปรนเงื่อนไขการชำระหนี้ ซึ่งทำให้มูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสด
รับต่ำกว่ามูลหนี้ตามบัญชีของลูกหนี้รวมดอกเบี้ยค้างรับที่บันทึกเป็นรายได้แล้ว
หรือ
 (๔)
มีส่วนสูญเสียจากการคำนวณโดยใช้ราคาตลาดของลูกหนี้หรือการใช้มูลค่า
ราคายุติธรรมของหลักทรัพย์ที่เป็นประกัน
หรือมีส่วนสูญเสียจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้อัน
เนื่องมาจากเหตุผลอื่น เช่น การแปลงหนี้เป็นทุน เป็นต้น
 ข้อ
๓
การกำหนดนโยบายและมาตรการในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 สถาบันการเงินจะต้องดำเนินการ
ดังนี้
 ๓.๑
นโนบาบและมาตรการในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินจะ
ต้องกำหนดไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร
ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการของ
สถาบันการเงิน
โดยผู้บริหารระดับสูงของสถาบันการเงินจะต้องมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบาย
และมาตรการดังกล่าว
 ๓.๒
นโยบายและมาตรการที่กำหนดจะต้องครอบคลุมแนวทางในการพิจารณา
ปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั้งกระบวนการ ได้แก่
การกำหนดวัตถุประสงค์แนวทางในการวิเคราะห์และ
คัดเลือกลูกหนี้ การติดตามดูแล
การรายงานผลการปฏิบัติงานเพื่อให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์และ
นโยบายทางด้านบัญชีที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 ๓.๓
สถาบันการเงินจะต้องกำหนดระเบียบวิธีปฏิบัติเป็นลายลักษณ์อักษรเกี่ยว
กับหน้าที่และความรับผิดชอบในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
การอนุมัติการรายงาน และการติด
ตามดูแลที่ชัดเจน รวมทั้งกำหนดแผนการปฏิบัติงาน (Action
Plan) ในขั้นตอนต่าง ๆ ให้
ครบถ้วนสมบูรณ์
 ๓.๔
สถาบันการเงินจะต้องจัดตั้งหน่วยงานหรือกลุ่มเจ้าหน้าที่ที่มีประสบการณ์ 
ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่เป็นอิสระจากเจ้าหน้าที่สินเชื่อที่ดูแลลูกหนี้รายนั้น
เพื่อทำหน้าที่
ปฏิบัติงานตามกระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ตามระเบียบปฏิบัติที่กำหนดในข้อ
๓.๓ หรือ
อาจให้สถาบันการเงินอื่น
หรือบุคคลที่สามที่เป็นผู้เชี่ยวชาญในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้เป็นผู้ทำ
หน้าที่นั้นก็ได้
ยกเว้นในกรณีที่สถาบันการเงินมีบุคลากรจำกัด อนุดลมให้เจ้าหน้าที่สินเชื่อทำหน้า
ที่ตามกระบวนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ได้
แต่ต้องทำตามระเบียนปฏิบัติที่กำหนดไว้ในข้อ ๓.๓ 
โดยเคร่งครัด
 ๓.๕
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้สำหรับลูกหนี้ที่สถาบันการเงินกรรมการบุคคลที่
เกี่ยวข้องกับกรรมการ หรือผู้บริหารของสถาบันการเงินนั้น
เข้าข่ายมีความสัมพันธ์หรือมีผล
ประโยชน์เกี่ยวข้อง
ซึ่งหมายถึงบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกับสถาบันการเงินหรือกรรมการ หรือ
ผู้บริหารของสถาบันการเงินนั้นตามพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พ.ศ. ๒๕๐๕ และพระ
ราชบัญญัติประกอบธุรกิจเงินทุน ธุรกิจหลักทรัพย์
และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์ พ.ศ. ๒๕๒๒ รวม
ทั้งบุคคลที่ถือว่ามีส่วนเกี่ยวข้อง คือ
เข้าข่ายมีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง โดยมี
พฤติการณ์ให้บุคคลอื่นถือหุ้นไว้แทนตนในลักษณะของตัวแทนโดยตรงหรือโดยปริยายหรือตัว
แทนเชิด หรือเป็นตัวการซึ่งไม่เปิดเผยชื่อ
เป็นการสร้างบริษัทเครือข่าย หรือควบคุม หรือผูกขาด
การบริหารงานของบริษัทจำกัดดังกล่าวในการประกอบกิจการอื่นทั้งโดยตรงหรือโดยอ้อม
จะต้อง
กำหนดให้สถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สาม
ซึ่งไม่มีความสัมพันธ์หรือมีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง
ใด ๆ กันสถาบันการเงินและลูกหนี้
เป็นผู้ทำหน้าที่ในการวิเคราะห์ฐานะและความสามารถในการ
จ่ายชำระหนี้ ตลอดจนกระแสเงินสดของลูกหนี้ ทั้งนี้
สถาบันการเงินอื่น หรือบุคคลที่สามจะต้อง
เป็นผู้ชำนาญการเฉพาะ
ซึ่งประกอบธุรกิจเป็นที่ปรึกษาเกี่ยวกับการเงินหรือการดำเนินงาน หรือ
เป็นที่ปรึกษาทางการเงิน
หรือธุรกิจการให้คำปรึกษาทางการเงินหรือเป็นบริษัทที่ปรึกษาทางการ
เงินที่มีชื่อเสียง มีความชำนาญ มีประสบการณ์เป็นที่ยอมรับ
 ในกรณีสถาบันการเงินเข้าไปมีความสัมพันธ์หรือมีประโยชย์เกี่ยวข้องเนื่องจาก
การเข้าไปแก้ไขปัญหาหนี้ของลูกหนี้นั้น
ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังจากที่หลักเกณฑ์นี้มีผลบังคับใช้ 
สถาบันการเงินไม่ต้องกำหนดให้มีสถาบันการเงินอื่นหรือบุคคลที่สามเป็นผู้ทำหน้าที่วิเคราะห์
ฐานะและความสามารถในการจ่ายชำระหนี้
ตลอดจนกระแสเงินสดของลูกหนี้ก็ได้
 ข้อ
๔
ขั้นต้นการปฏิบัติงานและการจัดทำเอกสารประกอบ
 ในการจัดทำแผนการปฏิบัติงานและเอกสารที่เกี่ยวข้องในแต่ละขั้นตอนให้ถือ
ปฏิบัติดังนี้
 ๔.๑
ขั้นตอนการวิเคราะห์และการจัดทำเอกสารเมื่อมีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 ควรมีการจัพทำรายงานการวิเคราะห์ลูกหนี้และเอกสารที่เกี่ยวข้องประกอบการ
พิจารณาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ดังนี้
 (๑)
สาเหตุที่หนี้มีปัญหาและเหตุผลที่มีการจ่ายชำระดอกเบี้ยและ/หรือต้นเงิน
ล่าช้ากว่ากำหนด
 (๒)
ความรุนแรงของปัญญา และความเสี่ยงทางด้านการเงินของลูกหนี้ โดย
พิจารณาจากงบการเงิน งบกระแสเงินสด
และการประมาณการทางการเงิน แล้วแต่กรณี รวมทั้ง
การประเมินสถานการณ์ทางการตลาด ตลอดจนสภาพแวดล้อมที่จำเป็น
และเกี่ยวข้องกับฐานะ
และการดำเนินงานของลูกหนี้
 (๓)
การคาดการณ์เกี่ยวกับการรับชำระหนี้คืนเต็มจำนวนทั้งต้นเงินและดอกเบี้ย
ในกรณีที่มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้และกรณีที่ไม่มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 (๔)
การประเมินคุณภาพการบริหารของลูกหนี้ โดยมุ่งเน้นประสิทธิภาพขององค์
การ ในกรณีที่จำเป็นอาจต้องมีการปรับโครงสร้างองค์กรใหม่
เช่น การเปลี่ยนโครงสร้างผู้ถือหุ้น 
กรรมการ ผู้บริหาร การจัดระบบการบริหารใหม่ เป็นต้น
กรณีลูกหนี้บุคคลธรรมดา ควรจะ
กำหนดให้มีการเรียกหลักประกันเพิ่มเติม
หรือกำหนดให้มีการค้ำประกันจากบุคคลที่เชื่อถือได้
เพิ่มเติม
 (๕)
ความครบถ้วนของเอกสารหลักฐานประกอบการพิจารณาปรับปรุงโครง
สร้างหนี้
 (๖)
การประเมินมูลค่าหลักประกัน (ถ้ามี) ตามหลักเกณฑ์การประเมินมูลค่า
หลักประกันของสถาบันการเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 (๗)
แนวคิดหรือสมมติฐานเกี่ยวกับการประมาณการกระแสเงินสด ซึ่งควรตั้งอยู่
บนความสมเหตุสมผลและความเป็นไปได้
 ทั้งนี้
ในการประมาณการกระแสเงินสดข้างต้น ไม้ให้สถาบันการเงินนำกระแสเงิน
สดที่ยังไม่มีความแน่นอนว่าจะได้รับ ได้แก่
เงินต้นหรือสิทธิในการปรับเพิ่มอัตราดอกเบี้ย หากกิจ
การของลูกหนี้ฟื้นตัวขึ้น หรือสิทธิในการแปลงสภาพของหุ้นกู้แปลงสภาพ
เป็นต้น มารวมในการ
คำนวณมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสด
 (๘)
การพิจารณา ข้อสรุป และการอนุมัติเกี่ยวกับเงื่อนไขผ่อนปรนที่ควรให้ใน
การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ได้แก่ การลดอัตราดอกเบี้ย
การลดต้นเงิน การลดดอกเบี้ยที่ลูกหนี้
ค้างชำระ และการขยายระยะเวลาการชำระหนี้ เป็นต้น ทั้งนี้
เงื่อนไขดังกล่าวจะต้องสอดคล้องกับ
อายุโครงการของลูกหนี้ (Economic Life)
หรือระยะเวลาการให้บริการของโครงการลูกหนี้ รวม
ทั้งสอดคล้องกับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้
และช่วยทำให้ฐานะการเงินของลูกหนี้ดี
ขึ้นจนมีความสามารถจ่ายชำระหนี้คืนภายใต้เงื่อนไขที่มีการปรับปรุงใหม่ได้ตลอดไป
 (๙)
จัดทำตารางแสดงการชำระหนี้คืนหลังการปรับปรุงเงื่อนไขการชำระหนี้ที่
สอดคล้องกับความสามารถชำระหนี้ของลูกหนี้
 (๑๐)
รายละเอียดเงื่อนไขทางการเงินต่าง ๆ การห้ามจ่ายเงินปันผล การลดทุน
เพื่อให้ผู้ถือหุ้นเดิมรับภาระในส่วนนี้ก่อนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
การให้เพิ่มทุน การสงวนสิทธิ 
สำหรับการปรับอัตราดอกเบี้ยสูงขึ้นตามความสามารถในการจ่ายชำระหรือของลูกหนี้
เป็นต้น
 (๑๑)
จัดทำเอกสารหลักฐานและสัญญาต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปรับปรุงโครง
สร้างหนี้ให้ครบถ้วยและมีผลสมบูรณ์ตามกฎหมาย
 (๑๒)
กรณีมีการให้กู้ยืมเงินเพิ่มเติมภายหลังการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ สถาบัน
การเงินต้องระบุวัตถุประสงค์ของการใช้เม็ดเงินใหม่อย่างชัดเจนซึ่งจะต้องไม่ใช่การนำเม็ดเงินใหม่
ที่กู้เพิ่มมาใช้เพื่อชำระหนี้เดิม
 (๑)
กำหนดให้มีการจัดทำรายงานความคืบหน้าเสนอผู้บริหารโดยรายงานนี้จะ
ต้องแสดงถึงพัฒนาการล่าสุด
แผนการปฏิบัติงานที่อยู่ในปัจจุบันและแนวโน้มที่จะได้รับชำระหนี้
คืนในที่สุด
 (๒)
กำหนดให้ลูกหนี้จัดส่งงบการเงิน รวมทั้งกำหนดให้ลูกหนี้ต้องรายงานผล
การปฏิบัติตามเงื่อนไขทางการเงินต่าง ๆ เช่น
การห้ามจ่ายเงินปันผล การลดทุน การเพิ่มทุน 
เป็นต้น
 (๓)
กำหนดวิธีการแก้ไขปัญหาลูกหนี้ที่ไม่สามารถจ่ายชำระหนี้ตามสัญญาหรือ
ไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
 ข้อ
๕
ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบก
ษาเป็นต้นไป
 ประกาศ
ณ วันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๒
 
หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล
 ผู้ว่าการ
 ธนาคารแห่งประเทศไทย

[รก.๒๕๔๒/๔๔ง/๓๕/๓ มิถุนายน ๒๕๔๒]