ข้อบังคับสภาทนายความ
ข้อบังคับสภาทนายความ
ว่าด้วยการพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๕๐
 

โดยที่เห็นเป็นการสมควรให้มีข้อบังคับ
ว่าด้วยการพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๕๐

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๒๗ แห่งพระราชบัญญัติทนายความ พ.ศ. ๒๕๒๘ นายกสภาทนายความ
โดยความเห็นชอบของสภานายกพิเศษแห่งสภาทนายความ จึงออกข้อบังคับดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ข้อบังคับนี้เรียกว่า ข้อบังคับสภาทนายความ
ว่าด้วยการพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๕๐

ข้อ ๒[๑] ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓ ให้นายกสภาทนายความเป็นผู้รักษาการตามข้อบังคับนี้

ข้อ ๔ ให้ยกเลิกข้อบังคับสภาทนายความ
ว่าด้วยการพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ให้แก่ทนายความผู้กระทำความดีความชอบอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ
ศาสนา พระมหากษัตริย์ และประชาชน พ.ศ. ๒๕๔๓ และข้อบังคับสภาทนายความ
ว่าด้วยการพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ให้แก่ทนายความผู้กระทำความดีความชอบ
อันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และประชาชน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.
๒๕๔๕

ข้อ ๕ ในข้อบังคับนี้
พระราชกฤษฎีกา หมายความว่า พระราชกฤษฎีกา
ว่าด้วยการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๓๘
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ หมายความว่า
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามพระราชกฤษฎีกา
ว่าด้วยการขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์
พ.ศ. ๒๕๓๘
สมาชิก หมายความว่า สมาชิกสภาทนายความตามพระราชบัญญัติทนายความ
พ.ศ. ๒๕๒๘
พนักงาน หมายความว่า พนักงานสภาทนายความ
ตามข้อบังคับสภาทนายความ ว่าด้วยการพนักงานสภาทนายความ พ.ศ. ๒๕๓๐
บุคคล หมายความว่า บุคคลที่ประกอบคุณงามความดี
มีผลงานดีเด่นในการประกอบวิชาชีพทางกฎหมาย การศึกษาค้นคว้าวิจัยด้านกฎหมาย
หรือการส่งเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท์ของมวลหมู่ผู้ประกอบวิชาชีพทางกฎหมาย
ซึ่งส่งผลให้เกิดประโยชน์ต่อประเทศชาติ ศาสนา และประชาชน

ข้อ ๖ สมาชิกหรือพนักงานที่จะได้รับการเสนอชื่อขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ต้องเป็นสมาชิกหรือเป็นพนักงานมาแล้วไม่น้อยกว่าห้าปี หรือเป็นพนักงานตั้งแต่ระดับ
๕ ขึ้นไป แล้วแต่กรณี

ข้อ ๗ สมาชิก พนักงาน
หรือบุคคลที่จะได้รับการพิจารณาเสนอชื่อขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ต้องมีคุณสมบัติและไม่มีลักษณะต้องห้ามดังนี้
(๑) ต้องมีสัญชาติไทย
(๒) มีความประพฤติดี ดำรงตนอยู่ในกรอบแห่งจริยธรรมแห่งวิชาชีพ
รวมทั้งได้กระทำความดีความชอบที่มีผลงานอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ ศาสนา
และประชาชน
(๓) ไม่เคยถูกจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก
หรือต้องคำพิพากษาให้ลงโทษจำคุกแต่ให้รอการลงโทษ หรือรอการกำหนดโทษไว้
เว้นแต่เป็นโทษสำหรับความผิดที่ได้กระทำโดยประมาท หรือความผิดลหุโทษ
(๔) ไม่เคยถูกลบชื่อออกจากสมาชิก หรือไม่เคยถูกลงโทษไล่ออก ปลดออก
หรือให้ออกจากพนักงานเพราะทุจริตต่อหน้าที่ หรือถือว่ากระทำทุจริต และประพฤติมิชอบ
(๕) ไม่เคยถูกเรียกคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามพระราชกฤษฎีกา
หรือกฎหมายอื่น เว้นแต่เป็นการส่งคืนเนื่องจากได้รับพระราชทานในชั้นที่สูงขึ้น
(๖) ไม่เคยถูกลงโทษฐานประพฤติผิดมรรยาททนายความ
หรือถูกจำหน่ายชื่อออกจากทะเบียนทนายความ

ข้อ ๘ การพิจารณาผลงานและการกระทำความดีความชอบอันเป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติ
ศาสนา และประชาชน ของบุคคล ให้พิจารณาภายใต้เงื่อนไขดังต่อไปนี้
(๑)
เป็นผลงานที่ทนายความกระทำให้แก่ผู้ต้องหาหรือจำเลยหรือผู้เสียหายในคดีอาญา
หรือผู้ถูกควบคุมหรือคุมขัง ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๔๐
หรือตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือตามที่มีกฎหมายอื่นบัญญัติ
และได้ดำเนินการจนคดีเสร็จสิ้นหรือถึงที่สุดแล้วไม่น้อยกว่า ๓๐ เรื่อง
(๒)
เป็นผลงานในการให้ความช่วยเหลือหรือคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชนตามโครงการหรืองานที่สภาทนายความมอบหมาย
หรือตามที่ได้รับการร้องขอจากประชาชน องค์การเอกชน หรือหน่วยงานของรัฐ
และได้ดำเนินการจนแล้วเสร็จและเกิดผลดีมาแล้วไม่น้อยกว่า ๓๐ เรื่อง
(๓) เป็นหรือเคยเป็นคณะกรรมการ อนุกรรมการ หรือคณะทำงาน
ตามที่หน่วยงานของรัฐร้องขอต่อสภาทนายความ
และได้ดำเนินการตามที่ได้รับมอบหมายจนเกิดผลดีต่อราชการหรือประชาชนมาแล้ว หรือ
(๔) เป็นผลงานของตนเองและไม่เคยใช้เสนอขอพระราชทานจนได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามพระราชกฤษฎีกาหรือกฎหมายอื่นมาแล้ว
ถ้าเป็นผลงานที่ทำร่วมกันเป็นหมู่คณะ จะต้องสรุปแยกผลงานของแต่ละบุคคลให้ชัดเจน
เพื่อให้สามารถพิจารณาเป็นรายบุคคลตามความเหมาะสมได้ และ
(๕) เป็นผลงานที่กระทำให้แก่สภาทนายความ หรือนิติบุคคลที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการวิจัยและพัฒนากฎหมาย
การศึกษาวิชากฎหมาย
หรือการส่งเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท์ของมวลหมู่ผู้ประกอบวิชาชีพทางกฎหมาย

ข้อ ๙ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่สมาชิก
พนักงาน หรือบุคคลที่กระทำความดีความชอบตามข้อ ๘ ในกรณีปกติให้เสนอขอพระราชทานชั้นที่
๗ เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ และอาจพิจารณาเสนอขอพระราชทานในชั้นที่สูงขึ้นตามลำดับ
เมื่อกระทำความดีความชอบเพิ่มขึ้นจนถึงชั้นที่ ๑ ปฐมดิเรกคุณาภรณ์
โดยเว้นระยะเวลาแต่ละชั้นไม่น้อยกว่าห้าปี
ส่วนการเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เป็นกรณีพิเศษให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์
และเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในบัญชีที่ ๑ บัญชีที่ ๒ และบัญชีที่ ๓ ท้ายข้อบังคับนี้
สำหรับการเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เป็นกรณีพิเศษให้กับบุคคลใดที่ไม่ได้ระบุไว้ในข้อบังคับฉบับนี้
ให้คณะกรรมการสภาทนายความ โดยความเห็นชอบของสภานายกพิเศษแห่งสภาทนายความ
สรุปความชอบของบุคคลผู้นั้นเสนอต่อกระทรวงยุติธรรมเพื่อพิจารณาเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ตามสมควรแก่ความชอบ

ข้อ ๑๐ การกระทำความดีความชอบที่เป็นการบริจาคทรัพย์สินเพื่อการวิจัยและพัฒนากฎหมาย
การศึกษาวิชากฎหมาย การส่งเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท์ของมวลหมู่ผู้ประกอบวิชาชีพทางกฎหมายหรือเพื่อการอื่นให้แก่สภาทนายความ
หรือนิติบุคคลที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการวิจัยและพัฒนากฎหมาย การศึกษาวิชากฎหมาย
หรือการส่งเสริมความสามัคคีและความสมานฉันท์ของมวลหมู่ผู้ประกอบวิชาชีพทางกฎหมาย
ทรัพย์สินที่บริจาคต้องเป็นทรัพย์สินของผู้บริจาค
หรือที่ผู้บริจาคมีสิทธิบริจาคได้ในนามของตน
และต้องอยู่ภายในเงื่อนไขในพระราชกฤษฎีกา มาตรา ๑๔ (๑) (๒) (๓) (๕)
และ (๖)
การบริจาคทรัพย์สินตามวรรคหนึ่ง
ให้จัดทำเป็นหนังสือรับรองแสดงรายการบริจาคทรัพย์สินที่บริจาคและให้เลขาธิการสภาทนายความลงลายมือชื่อในหนังสือรับรอง

ข้อ ๑๑ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ชั้นใดให้แก่สมาชิก
พนักงาน หรือบุคคลที่กระทำความดีความชอบ ตามข้อ ๑๐
ให้เป็นไปตามมูลค่าของทรัพย์สินที่บริจาคที่กำหนดไว้ในบัญชีที่ ๔ ท้ายข้อบังคับนี้

ข้อ ๑๒ ให้คณะกรรมการสภาทนายความ
แต่งตั้งคณะอนุกรรมการตรวจสอบคุณสมบัติและผลงานของผู้ที่พึงเสนอชื่อขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ประกอบด้วยประธานกรรมการมรรยาททนายความ เป็นประธานอนุกรรมการ
อุปนายกฝ่ายนโยบายและแผนงาน อุปนายกฝ่ายปฏิบัติการ อุปนายกฝ่ายบริหาร
อุปนายกฝ่ายกิจการพิเศษ เป็นรองประธานอนุกรรมการ
เลขาธิการผู้แทนคณะกรรมการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย สภาทนายความ
ผู้แทนคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนสภาทนายความ ผู้แทนคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมสภาทนายความ
ผู้แทนกรรมการบริหารภาคที่คณะกรรมการสภาทนายความพิจารณาแต่งตั้ง จำนวน ๒ คน
ผู้แทนจากสำนักงานศาลยุติธรรม ผู้แทนจากกระทรวงยุติธรรม เป็นอนุกรรมการ
เลขานุการคณะกรรมการมรรยาททนายความ เป็นอนุกรรมการและเลขานุการ
ให้คณะอนุกรรมการมีหน้าที่พิจารณาตรวจสอบคุณสมบัติตามข้อบังคับนี้
และผลงานการกระทำความดีความชอบและความเหมาะสมของสมาชิก พนักงาน หรือบุคคลผู้พึงได้รับการพิจารณาเสนอชื่อขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
ทั้งในกรณีปกติและกรณีพิเศษ
แล้วให้สรุปผลนำเสนอต่อคณะกรรมการสภาทนายความพิจารณารับรอง
และให้มีอำนาจแต่งตั้งคณะทำงานปฏิบัติหน้าที่กลั่นกรองจัดเตรียมข้อมูลผลงานการกระทำความดีความชอบของสมาชิก
พนักงาน หรือบุคคล แล้วแต่กรณี
และปฏิบัติหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องตามที่คณะอนุกรรมการมอบหมาย

ข้อ ๑๓ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่สมาชิก
พนักงาน หรือบุคคลตามข้อ ๑๒ เมื่อคณะกรรมการสภาทนายความให้การรับรองรายชื่อแล้ว
ให้สภาทนายความเสนอชื่อนี้ต่อกระทรวงยุติธรรม เพื่อพิจารณาดำเนินการตามมาตรา ๒๓
แห่งพระราชกฤษฎีกา
ข้อบังคับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๑๐
มกราคม พ.ศ. ๒๕๕๐
เดชอุดม ไกรฤทธิ์
นายกสภาทนายความ
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
บัญชีที่ ๑ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่สมาชิกสภาทนายความ
๒.
บัญชีที่ ๒ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่สมาชิกสภาทนายความ
๓.
บัญชีที่ ๓ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ให้แก่สมาชิกสภาทนายความ
๔.
บัญชีที่ ๔ บัญชีแสดงจำนวนมูลค่าของทรัพย์สินที่เสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้ข้อบังคับสภาทนายความฉบับนี้ คือ
โดยที่พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ได้ทรงตราพระราชบัญญัติทนายความขึ้นเมื่อปี พุทธศักราช ๒๔๕๗ นับเนื่องเป็นเวลาที่ยาวนาน
สภาทนายความได้ดำเนินการตามพระราชปณิธาน ในการส่งเสริมวิชาชีพทนายความ
รวมทั้งควบคุมการประกอบวิชาชีพทนายความ
ตลอดจนส่งเสริมความสามัคคีและผดุงเกียรติของสมาชิกด้วยดีตลอดมา
เพื่อเป็นการส่งเสริมให้ทนายความซึ่งอุทิศตนทำงานช่วยเหลือสังคมในด้านการช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย
ตามวัตถุประสงค์ของสภาทนายความ
ทั้งในด้านการเป็นวิทยากรผู้ให้คำบรรยายกฎหมายแก่ประชาชนและแก่ทนายความด้วยกัน
ทั้งเป็นที่ปรึกษากฎหมายให้คำอธิบายและเผยแพร่ความรู้ทางกฎหมายแก่ประชาชน
โดยเฉพาะทนายความผู้เป็นอาสาสมัครให้ความช่วยเหลือประชาชนทางกฎหมาย
โดยการเข้าเป็นทนายความว่าต่างแก้ต่างให้กับประชาชนที่ไม่ได้รับความเป็นธรรมและยากจนตามพระราชบัญญัติทนายความ
ควบคุมความประพฤติและจริยธรรมของทนายความตามพระราชบัญญัติทนายความเพื่อไม่ให้ประชาชนทั่วไปเดือดร้อน
รวมถึงการปฏิบัติหน้าที่ให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ผู้ต้องหา จำเลย
หรือผู้เสียหายในคดีอาญา และผู้ถูกควบคุมหรือคุมขัง ตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ
และตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
ให้เป็นที่ยอมรับโดยทั่วไปว่าเป็นผู้มีความประพฤติดีและมุ่งสร้างสรรค์สังคม
ให้อยู่ภายใต้หลักแห่งนิติธรรม ส่งเสริมงานตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
โดยเฉพาะพระราชปณิธานแห่งพระองค์ท่านที่จะทรงปกครองแผ่นดินด้วยความเป็นธรรม
ส่งผลให้เกิดประโยชน์แก่ประเทศชาติ ศาสนา และประชาชนจนเป็นที่ประจักษ์
สมควรได้รับการเสนอชื่อ และขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ จึงจำเป็นต้องตราข้อบังคับนี้














มณฑิตา/ผู้จัดทำ
๘ มีนาคม ๒๕๕๐
นฤดล/ผู้ตรวจ
๑๑ มกราคม ๑๕๕๔

[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๒๓ ง/หน้า ๔๐/๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๐