ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย

ที่ สกส. 19 / 2559

เรื่อง หลักเกณฑ์การกํากับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

ที่ประกอบธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลาม

---------------------------------


อื่นๆ - 1.เหตุผลในการออกประกาศ

          ตามที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยมีการประกอบธุรกิจทางการเงินที่ไม่ผูกพันดอกเบี้ยและประกอบกิจการอื่น โดยยึดหลักการการค้าและการร่วมลงทุนเป็นหลักตามหลักการของศาสนาอิสลามเช่น หลักการซื้อขาย (Murabahah) หลักการร่วมลงทุนที่เน้นการร่วมบริหาร (Musharakah) หลักการร่วมทุน (Mudarabah) และหลักการเช่า (ljarah) เป็นต้น ซึ่งจัดได้ว่าเป็นธุรกิจทางการเงินรูปแบบหนึ่งที่มีการเสนอผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินที่สามารถตอบสนองความต้องการของผู้ฝากเงิน ผู้ขอสินเชื่อผู้ลงทุน และคู่ค้าตามหลักการของศาสนาอิสลาม

          อย่างไรก็ดี เนื่องจากกรให้บริการทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลามมีลักษณะธุรกรรมที่แตกต่างจากการให้บริการทางการเงินของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปที่ผูกพันกับดอกเบี้ยธนาคารแห่งประเทศไทยจึงเห็นควรออกประกาศเพื่อกําหนดหลักเกณฑ์การกํากับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจที่ประกอบธุรกิจทางการเงินที่ไม่ผูกพันกับดอกเบี้ยและประกอบกิจการอื่นตามหลักการของศาสนาอิสลามเป็นการเฉพาะ โดยยึดหลักการในการกํากับดูแลเช่นเดียวกับการกํากับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป และกําหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติมบางประการ เช่น ด้านธรรมาภิบาล เพื่อให้เหมาะสมกับการประกอบธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลามอันจะเป็นการส่งเสริมให้มีการดําเนินงานที่มีประสิทธิภาพ มีความโปร่งใส มีความน่าเชื่อถือ ตลอดจนมีความสอดคล้องกับหลักการของศาสนาอิสลาม ซึ่งจะช่วยส่งเสริมความสามารถในการแข่งขันและเสริมสร้างความมีเสถียรภาพในการดําเนินธุรกิจซึ่งนําไปสู่ความมั่นคงในระยะยาว และความยั่งยืนของระบบเศรษฐกิจโดยรวม


อื่นๆ - 2.อํานาจตามกฎหมาย

          อาศัยอํานาจตามความในมาตรา 4 มาตรา 24 มาตรา 25 มาตรา 26 มาตรา 27 มาตรา 29 มาตรา 30 มาตรา 31 มาตรา 50 มาตรา 52 มาตรา 60 มาตรา 61 มาตรา 62 มาตรา 64 มาตรา 65 มาตรา 66 มาตรา 67 มาตรา 71 มาตรา 81 (2) และมาตรา 84 ประกอบมาตรา 120 แห่งพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551 ธนาคารแห่งประเทศไทยโดยความเห็นชอบของรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังออกข้อกําหนดเกี่ยวกับการกํากับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจที่ประกอบธุรกิจเฉพาะธุรกิจทางการเงินที่ไม่ผูกพันกับดอกเบี้ยและประกอบกิจการอื่นตามหลักการของศาสนาอิสลามให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยถือปฏิบัติตามที่กําหนดในประกาศฉบับนี้


อื่นๆ - 3.ขอบเขตการบังคับใช้

          ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย


อื่นๆ - 4.เนื้อหา

          4.1 คําจํากัดความ

              ในประกาศฉบับนี้

              "สถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป " หมายความว่า สถาบันการเงินของรัฐที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น ได้แก่ ธนาคารออมสิน ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ธนาคารอาคารสงเคราะห์ ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย ธนาคารเพื่อการส่งออกและนําเข้าแห่งประเทศไทย บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม และบรรษัทตลาดรองสินเชื่อที่อยู่อาศัย

              "ธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลาม" หมายความว่า ธุรกิจทางการเงินที่ไม่ผูกพันกับดอกเบี้ยและการประกอบธุรกิจอื่นตามหลักการของศาสนาอิสลาม

          4.2 หลักการกํากับดูแล

              ธนาคารแห่งประเทศไทยกําหนดหลักเกณฑ์การกํากับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจที่ประกอบธุรกิจเฉพาะธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลาม เพื่อใช้บังคับกับธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยโดยยึดหลักการการกํากับดูแลให้สอดคล้องกับแนวทางการกํากับดูแลสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป แต่มีการกําหนดหลักเกณฑ์เพิ่มเติมบางประการเพื่อให้เหมาะสมกับการประกอบธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลาม

          4.3 หลักเกณฑ์การกํากับดูแลด้านธรรมาภิบาล

              4.3.1 ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องจัดให้มีระบบบริหารจัดการและธรรมาภิบาลที่ดีเช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป โดยให้นําประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปดังต่อไปนี้ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

                   (1) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยธรรมาภิบาลของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                        การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้นให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดเพิ่มเติมดังต่อไปนี้

                       (1.1) องค์ประกอบของคณะกรรมการธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยให้เป็นไปตามที่กําหนดในกฎหมายว่ด้วยธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย กฎหมายว่าด้วยคุณสมบัติมาตรฐานสําหรับกรรมการและพนักงานรัฐวิสาหกิจ กฎหมายอื่น หรือหลักเกณฑ์อื่นที่เกี่ยวข้อง (ถ้ามี)

                       (1.2) อํานาจหน้าที่และความรับผิดชอบของคณะกรรมการธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยให้รวมถึงการกําหนดนโยบาย และมีความรับผิดชอบการดูแลให้มีกระบวนการ

บริหารจัดการ และระบบการติดตามตรวจสอบที่เหมาะสม เพื่อให้มั่นใจว่าการประกอบธุรกิจเป็นไปตามหลักการของศาสนาอิสลาม

                       (1.3) ให้มีคณะกรรมการชุดย่อยเช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป และควรจัดให้มีคณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยซึ่งมีองค์ประกอบ คุณสมบัติ หน้าที่และความรับผิดชอบ ตามที่กําหนดในกฎหมายว่าด้วยธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ทั้งนี้ ในการแต่งตั้งคณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ควรพิจารณาข้อมูลเกี่ยวกับความรู้ ความเชี่ยวชาญหรือ มีประสบการณ์เกี่ยวกับหลักการด้านศาสนาอิสลาม หรือด้านอื่นที่เกี่ยวข้องและเป็นประโยชน์ต่อการดําเนินธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลาม

                       (1.4) บทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบของคณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ควรรวมถึงเรื่องดังต่อไปนี้ด้วย

                              (1.4.1) ให้คําปรึกษา แนะนํา หรือให้ความเห็นเกี่ยวกับการดําเนินงานในส่วนที่เกี่ยวข้องกับหลักการของศาสนาอิสลาม ซึ่งรวมถึงนโยบาย ระเบียบ คู่มือและขั้นตอนการปฏิบัติงน ตลอดจนรูปแบบผลิตภัณฑ์และบริการที่เหมาะสมเพื่อให้มั่นใจว่าการประกอบธุรกิจจะไม่ขัดต่อหลักการของศาสนาอิสลาม

                              (1.4.2) เสนอแนะให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยมีระบบการกํากับดูแลกิจการและการตรวจสอบการปฎิบัติการ ที่เกี่ยวข้องกับหลักการของศาสนาอิสลามที่เหมาะสม และมีประสิทธิผล

                              (1.4.3) ในกรณีที่พบหรือมีข้อสงสัยว่ามีรายการหรือการกระทําที่ขัดต่อหลักการของศาสนาอิสลาม ให้รายงานต่อคณะกรรมการธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยทราบเพื่อแจ้งให้ฝ่ายจัดการดําเนินการปรับปรุงแก้ไขภายในเวลาที่คณะกรรมการธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยทั้งนี้ หากคณะกรรมการธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

หรือฝ่ายจัดการไม่ดําเนินการให้มีการปรับปรุงแก้ไขตามที่คณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยเสนอรายงาน ให้คณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยเปิดเผยการกระทําดังกล่าวไว้ในรายงานประจําปี และแจ้งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบ

                              (1.4.4) ควรจัดทํารายงานการกํากับดูแลกิจการตามหลักการของศาสนาอิสลาม เพื่อแสดงความเห็นเกี่ยวกับการประกอบธุรกิจตามหลักการของศาสนาอิสลามรวมถึงเปิดเผยรายการหรือการกระทําที่ขัดต่อหลักการของศาสนาอิสลามที่มีนัยสําคัญไว้ในรายงานประจําปีของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

                       (1.5) ต้องจัดให้มีการสอบทานระบบการควบคุมภายใน การตรวจสอบภายใน และการปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการพิจารณาสอบทานระบบควบคุมภายในการตรวจสอบภายใน และการปฏิบัติตามนโยบาย ระเบียบ คู่มือ และขั้นตอนการปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับหลักการของศาสนาอิสลาม ตลอดจนข้อเสนอแนะของคณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยให้แจ้งผลการสอบทาน การตรวจสอบ และการปฏิบัติตามหลักการของศาสนาอิสลามต่อคณะที่ปรึกษาธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยทราบด้วยกําหนด

                     (2) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของกรรมการที่ไม่ใช่กรรมการโดยตําแหน่ง ผู้จัดการ ผู้มีอํานาจในการจัดการ และที่ปรึกษา ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                     (3) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยอํานาจหน้าที่ของกรรมการของสถาบันการเงินเฉพาะกิจที่ธนาคารแห่งประเทศไทยให้ความสําคัญสูงสุด

                     (4) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักกณฑ์การพิจารณาให้ความเห็นชอบการแต่งตั้งกรรมการที่ไม่ใช่กรรมการโดยตําแหน่ง ผู้จัดการ ผู้มีอํานาจในการจัดการและที่ปรึกษา ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

          4.4 หลักเกณฑ์การกํากับดูแลด้านการบริหารความเสี่ยง

              4.4.1 การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

                     ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องจัดให้มีกระบวนการพิจารณาสินเชื่อก่อภาระผูกพัน และธุรกรรมคล้ายสินเชื่อ รวมถึงการลงทุนในหลักทรัพย์ และการขายสินทรัพย์ตลอดจนการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตที่เหมาะสม เช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปโดยให้นําประกาศและแนวนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปดังต่อไปนี้ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

                     (1) แนวนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อการลงทุนในหลักทรัพย์ และการขายสินทรัพย์ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                         การถือปฏิบัติตามแนวนโยบายข้างต้น ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยควรพิจารณากําหนดประเภทของสินเชื่อที่พึ่งระมัดระวังในการพิจารณาให้สินเชื่อ โดยเฉพาะการให้สินเชื่อแก่ธุรกิจหรือมีรูปแบบการให้สินเชื่อที่อาจขัดต่อหลักการของศาสนาอิสลาม ตลอดจนการให้สินเชื่อในธุรกิจที่ไม่เป็นประโยชน์โดยตรงต่อการเพิ่มผลผลิตของประเทศระยะยาว เช่น ธุรกิจที่มีลักษณะเก็งกําไรธุรกิจนําเข้าสินค้าฟุ่มเฟือย ธุรกิจที่ขัดต่อศีลธรรมอันดี และควรพิจารณาแบ่งแยกอํานาจหน้าที่ที่เกี่ยวข้องกับการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อเช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป รวมทั้งควรกําหนดให้มีผู้รับผิดชอบหรือตรวจสอบความถูกต้องของการปฏิบัติภายหลังการอนุมัติการทําธุรรรมด้านสินเชื่อนั้น

                     (2) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับลูกหนี้รายใหญ่ (Single Lending Limit) ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                         การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยสามารถให้สินเชื่อ ลงทุน ก่อภาระผูกพัน หรือทําธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อแก่บุคคลหนึ่งบุคคลใด เมื่อสิ้นวันหนึ่ง ๆ ได้ไม่เกิน 200 ล้านบาท โดยพิจารณาแนวทางการคํานวณ วิธีการนับลูกหนี้ธุรกรรมประเภทต่าง ๆ และข้อยกเว้นในการคํานวณอัตราการกํากับลูกหนี้รายใหญ่ ตลอดจนการพิจารณาผ่อนผันการกํากับลูกหนี้รายใหญ่ เช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป

                     (3) แนวนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการสอบทานธุรกรรมด้านสินเชื่อของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                         การถือปฏิบัติตามแนวนโยบายข้างต้น ในการพิจารณาอัตราสอบทานลูกหนี้ของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยนั้น ให้ลูกหนี้ธุรกิจวงเงินสูงหมายถึงลูกหนี้ธุรกิจที่มีวงเงินหรือยอดหนี้คงค้างสูงตั้งแต่ 20 ล้านบาทขึ้นไป และลูกหนี้ธุรกิจวงเงินต่ําหมายถึงลูกหนี้ธุรกิจที่มีวงเงินหรือยอดหนี้คงค้างต่ํากว่า 20 ล้านบาท

                     (4) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสํารองของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                         การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องจัดชั้น กันสํารอง และตัดจําหน่ายหนี้สูญ โดยพิจารณาจากการค้างชําระเงินให้สินเชื่อในส่วนของต้นเงินหรือรายได้ทางการเงินที่พึ่งได้รับจากการให้สินเชื่อนั้น เช่น ผลกําไรจากการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อ

                     (5) แนวนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการประเมินราคาหลักประกันและอสังหาริมทรัพย์รอการขายที่ได้มาจากการชําระหนี้ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                         การถือปฏิบัติตามแนวนโยบายข้างต้น ในการทําธุรกรรมทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลาม ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยประเมินราคาสินทรัพย์ที่ใช้เป็นหลักประกันเพื่อประกอบการให้กู้ยืม การทําธุรกรรมด้านสินเชื่อ หรือการให้บริการทางการเงินในรูปแบบอื่นตามหลักการของศาสนาอิสลาม ซึ่งมีลักษณะเทียบเคียงได้กับหลักประกัน

                     (6) แนวนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                         การถือปฏิบัติตามแนวนโยบายข้างต้น การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ให้หมายความรวมถึงการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทั่วไปและการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา เพื่อให้มีโอกาสได้รับชําระหนี้คืนสูงสุด หรือเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการดําเนินกิจการต่อไป ทั้งของลูกหนี้และธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย โดยเฉพาะลูกหนี้ที่ประสบปัญหาการชําระหนี้เนื่องจากผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจ แต่ยังมีแนวโน้มที่จะดําเนินธุรกิจต่อไปได้โดยจะต้องระมัดระวังมิให้การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ดังกล่าวมีลักษณะเป็นการหลีกเสี่ยงการจัดชั้นลูกหนี้และการกันเงินสํารอง หรือหลีกเลี่ยงหลักเกณฑ์การระงับรับรู้รายได้ทางการเงินค้างรับเป็นรายได้โดยให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การปรับปรุงโครงสร้างหนี้ตามที่กําหนดในเอกสารแนบด้วย

                     (7) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลสินเชื่อที่ได้รับการค้ําประกันโดยบรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อมแบบ Portfolio Guarantee Scheme ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                     (8) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลธุรกรรมนโยบายรัฐ (Public Service Account: PSA) ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการให้สินเชื่อ ก่อภาระผูกพัน และธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อ รวมทั้งการจัดชั้นและการกันเงินสํารอง

                         การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น ธุรกรรมด้านสินเชื่อ ให้หมายความรวมถึงการให้สินเชื่อ การก่อภาระผูกพัน การทําธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อ การให้กู้ยืมตามหลักการของศาสนาอิสลาม การเบิกถอนเงินสด (เงินเบิกเกินบัญชี) และสินเชื่อทางการค้า รวมถึงบริการทางการเงินในรูปแบบอื่นที่เกี่ยวข้องกับการให้กู้ยืมและการให้สินเชื่อ ซึ่งเป็นประเพณีปฏิบัติของธนาคารพาณิชย์สถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป หรือธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย

              4.4.2 การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

                     (1) ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องมีการดํารงสินทรัพย์สภาพคล่องเช่นดียวกับสถบันการเงินเฉพะกิจทั่วไป โดยให้นําประกศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การดํารงสินทรัพย์สภาพคล่องของสถาบันการเงินเฉพาะกิจมาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

                         การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น สินทรัพย์สภาพคล่อง ให้หมายความรวมถึงตราสารการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลามที่มีลักษณะเทียบเท่ากับตราสารการเงินที่สามารถนับเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องได้ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การดํารงสินทรัพย์สภาพคล่องของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ เช่น ตราสารศุกูก

                     (2) ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยควรมีการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่มีประสิทธิภาพ เพื่อให้มีสภาพคล่องเพียงพอที่จะรองรับการชําระคืนหนี้สินและภาระผูกพันต่าง ๆ เมื่อครบกําหนดหรือถูกเรียกคืน ทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤต พร้อมทั้งจัดส่งแบบรายงานความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่เกี่ยวข้องเช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป โดยให้นําแนวนโยบายธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการบริหารความสี่ยงด้านสภาพคล่องของสถาบันการเงินเฉพาะกิจมาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

              4.4.3 การบริหารความเสี่ยงด้านอื่น

                     ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ความเสี่ยงด้านตลาด และความสี่ยงด้านปฏิบัติการ และควรมีการบริหารความเสี่ยงด้านอื่นที่อาจเกิดขึ้นจากการประกอบธุรกิจทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลามที่อาจกระทบต่อฐานะ ผลการดําเนินงานตลอดจนภาพลักษณ์และความน่าเชื่อของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย เช่น ความเสี่ยงด้านอัตรารายได้ทางการเงิน (Rate of return risk) ที่เหมาะสม โดยอาจอ้างอิงจากหลักการมาตรฐานสากลที่กําหนดโดยหน่วยงานกํากับดูแลระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้อง เช่น Islamic Financial Services Boardโดยอนุโลม

                     อนึ่ง ในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ให้หมายความรวมถึงการบริหารความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายต่ง ๆ อันเนื่องมาจากเหตุการณ์ภายใน เช่น ความไม่เพียงพอหรือความบกพร่องของกระบวนการ บุคลากร และระบบงานของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยหรือจากเหตุกรณ์ภายนอก รวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมายและ

ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติตามหลักการของศาสนาอิสลาม เช่น ความเสี่ยงจากการไม่ปฏิบัติตามหลักการของศาสนาอิสลามด้วย

          4.5 หลักเกณฑ์การกํากับดูแลความเพียงพอของการดํารงเงินกองทุน

              ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องดํารงเงินกองทุนขั้นต่ําเช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป โดยให้นําประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปดังต่อไปนี้ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

              (1) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลเงินกองทุนของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

              (2) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยองค์ประกอบของเงินกองทุนของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                    การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น องค์ประกอบของเงินกองทุนของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ให้หมายความรวมถึงเงินที่ได้รับจากการออกตราสารทางการเงินตามหลักการของศาสนาอิสลามที่มีลักษณะเทียบเท่ากับตราสารทางการเงินที่สามารถนับเป็นเงินกองทุนของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปได้

              (3) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                    การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น การพิจารณาคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านเครดิตให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย พิจารณาความเสี่ยงจากการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อและการให้บริการทางการเงินอื่นในรูปแบบต่าง ๆ ตามหลักการของศาสนาอิสลามเพิ่มด้วย

              (4) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดและการคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านตลาดของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                    การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น การพิจารณาคํานวณสินทรัพย์เสี่ยงด้านตลาดให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย พิจารณาความเสี่ยงจากการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อและการให้บริการทางการเงินอื่นในรูปแบบต่าง ๆ ตามหลักการของศาสนาอิสลามเพิ่มด้วย เช่น การให้สินเชื่อในลักษณะซื้อมาขายไปที่อาจทําให้มีสินทรัพย์อยู่ในบัญชีของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยในระยะเวลาใดเวลาหนึ่งอันอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านตลาดจากความผันผวนของราคาสินทรัพย์นั้นได้

              (5) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การคํานวณมูลค่าเทียบเท่าสินทรัพย์เสี่ยงด้านปฏิบัติการของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

              (6) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลธุรกรรมนโยบายรัฐ (Public Service Account: PSA) ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการดํารงเงินกองทุน

          4.6 หลักเกณฑ์การบันทึกบัญชีและการจัดทํางบการเงิน

              ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยบันทึกบัญชี จัดทําและประกาศงบการเงินเช่นเดียวกับสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไป โดยให้นําประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปดังต่อไปนี้ มาใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม

              (1) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยข้อกําหนดเกี่ยวกับการบันทึกบัญชีของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

                    การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยต้องบันทึกบัญชีรายได้ทางการเงิน หรือค่างวดจากการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อตามเกณฑ์คงค้างทุกสิ้นเดือนและถือปฏิบัติเกี่ยวกับการบันทึกบัญชีรายได้ทางการเงินจากการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อ ดังนี้

                    (1.1) กรณีที่ลูกหนี้ค้างชําระรายได้ทางการเงิน หรือเงินค่างวดเป็นระยะเวลาไม่เกิน 3 เดือน ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยจะบันทึกบัญชีเป็นรายได้ตามจํานวนเงินที่ได้รับชําระก็ได้

                    (1.2) กรณีที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยได้รับชําระรายได้ทางการเงินบางส่วน ให้นําไปตัดรายการรายได้ทางการเงินค้างรับที่รับรู้เป็นรายได้แล้วในบัญชี แล้วจึงนําไปตัดรายได้ทางการเงินค้างรับที่ยังไม่บันทึกบัญชีเป็นรายได้

                    (1.3) ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยระงับการบันทึกบัญชีรายได้ทางการเงินหรือค่างวดเป็นรายได้ และบันทึกยกเลิกรายได้ทางการเงินหรือค่างวดจากการทําธุรกรรมด้านสินเชื่อที่บันทึกบัญชีเป็นรายได้ไว้แล้วออกจากบัญชี โดยอ้างอิงตัวอย่างการนับระยะเวลาการบันทึกรับรู้รายได้ทางการเงินตามเอกสารแนบ 2 ของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยข้อกําหนดเกี่ยวกับการบันทึกบัญชีของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ เมื่อมีลักษณะดังต่อไปนี้

                           (1.3.1) เมื่อลูกหนี้เงินให้สินเชื่อ ลูกหนี้ที่เกิดจากการค้ําประกัน หรือลูกหนี้ที่เกิดจากการรับรอง รับอาวัล หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงิน ค้างชําระรายได้ทางการเงินเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือนนับแต่วันครบกําหนดชําระ

                           (1.3.2) เมื่อลูกหนี้เงินเบิกถอนเงินสด (เงินเบิกเกินบัญชี) ที่ไม่มีวงเงินหรือถูกยกเลิกวงเงิน หรือมีวงเงินตามสัญญาแต่ยอดหนี้เกินวงเงิน มียอดรายได้ทางการเงินค้างชําระโดยไม่มีเม็ดเงินนําเข้าบัญชีเพื่อชําระรายได้ทางการเงินเกินกว่า 3 เดือนนับแต่วันที่เริ่มค้างชําระ หรือมีเม็ดเงินนําเข้าบัญชีเพื่อชําระรายได้ทางการเงินเป็นบางส่วนแต่รายได้ทางการเงินคงค้างยังเกินกว่า 3 เดือน

                           (1.3.3) เมื่อลูกหนี้ตามสัญญาเช่าซื้อค้างชําระเงินค่างวดเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือนนับแต่วันครบกําหนดชําระ

                           (1.3.4) เมื่อลูกหนี้เงินให้สินเชื่อ ลูกหนี้ที่เกิดจากการค้ําประกัน หรือลูกหนี้ที่เกิดจากการรับรองรับอาวัล หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงิน หรือลูกหนี้เงินเบิกถอนเงินสด (เงินเบิกเกินบัญชี) ค้างชําระรายได้ทางการเงินหรือลูกหนี้ตามสัญญาเช่าซื้อค้างชําระเงินค่างวด เป็นระยะเวลารวมกันไม่เกิน 3 เดือนนับแต่วันครบกําหนดชําระ แต่ถูกจัดชั้นเป็นประเภทสินทรัพย์จัดชั้นสูญ สินทรัพย์จัดชั้นสงสัยจะสูญ หรือสินทรัพย์จัดชั้นสงสัย ตามหลักเกณฑ์ที่กําหนดในข้อ 4.4.1 (4)

                    (1.4) กรณีที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยได้ระงับการบันทึกบัญชีรายได้ทางการเงินหรือค่างวดเป็นรายได้แล้ว ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยจะสามารถบันทึกบัญชีเป็นรายได้ตามเกณฑ์คงค้างได้ใหม่ เมื่อลูกหนี้ได้ชําระต้นเงินและรายได้ทางการเงินที่รับรู้เป็นรายได้แล้วและที่ยังไม่บันทึกบัญชีเป็นรายได้ หรือเงินค่างวดที่ค้างชําระทั้งหมดแล้ว

              (2) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการจัดทําและการประกาศงบการเงินของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

              (3) ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลธุรกรรมนโยบายรัฐ (Public Service Account: PSA) ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการบันทึกบัญชีและการจัดทํางบการเงิน

              การถือปฏิบัติตามประกาศข้างต้น ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยบันทึกบัญชีและจัดทํางบการเงินตามเนื้อหาและความเป็นจริงเชิงเศรษฐกิจ นอกเหนือจากรูปแบบทางกฎหมายตามกรอบแนวคิดสําหรับการรายงานทางการเงินที่สภาวิชาชีพบัญชีกําหนด และปฏิบัติตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยฉบับอื่น ในเรื่องที่เกี่ยวข้อง รวมถึงมาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการรายงานทางการเงินตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชีหรือมาตรฐานการบัญชีตามหลักการของศาสนาอิสลามที่สภาวิชาชีพบัญชีให้ความเห็นชอบ (ถ้ามี) โดยในกรณีที่การจัดทําบัญชีในเรื่องใดไม่มีมาตรฐานการบัญชีหรือมาตรฐานการรายงานทางกรเงินตามกฎหมายว่าด้วยการบัญชีหรือประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยครอบคลุมถึง ให้นํามาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ มาตรฐานการรายงานทางการเงินระหว่างประเทศหรือมาตรฐานการบัญชีอื่นที่เป็นที่ยอมรับทั่วไปมาถือปฏิบัติได้


อื่นๆ - 5.บทเฉพาะกาล

          5.1 บทเฉพาะกาลที่เกี่ยวข้องกับหลักเกณฑ์การกํากับดูแลด้านธรรมาภิบาล

               5.1.1 กรรมการที่ไม่ใช่กรรมการโดยตําแหน่ง ผู้จัดการ ผู้มีอํานาจในการจัดการ และที่ปรึกษา ของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยที่ดํารงตําแหน่งอยู่ในปัจจุบันก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลบังคับใช้ ให้ยังคงดํารงตําแหน่งต่อไปได้จนครบวาระ อย่างไร้ก็ตาม หากปรากฏในภายหลังว่าบุคคลดังกล่าวขาดคุณสมบัติหรือมีลักษณะต้องห้ามตามที่กําหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยคุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของกรรมการที่ไม่ใช่กรรมการโดยตําแหน่ง ผู้จัดการ ผู้มีอํานาจในการจัดการ และที่ปรึกษา ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยก็ต้องดําเนินการให้มีการถอดถอนบุคคลดังกล่าวออกจากการดํารงตําแหน่ง

               5.1.2 คณะกรรมการชุดย่อยต่าง ๆ ที่ได้รับการแต่งตั้งก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลบังคับใช้ ให้สามารถทําหน้าที่ต่อไปได้จนครบวาระการดํารงตําแหน่ง

               5.1.3 ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยใช้คําจํากัดความของกรรมการอิสระตามเกณฑ์ภายในของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยจนกว่ากฎหมายว่าด้วยการพัฒนาการกํากับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ หรือกฎหมายอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องในเรื่องคําจํากัดความของกรรมการอิสระของรัฐวิสาหกิจจะมีผลบังคับใช้

          5.2 บทเฉพาะกาลที่เกี่ยวข้องกับหลักเกณฑ์การกํากับดูแลด้านการบริหารความเสี่ยง

               กรณีที่ธนาคารอิสลามแห่งปประเทศไทยให้สินเชื่อ ลงทุน ก่อภาระผูกพัน หรือทําธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อแก่บุคคลหนึ่งบุคคลใด หรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว รวมกันเกินอัตราหรือจํานวนที่กําหนดในข้อ 4.4.1 (2) ก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับ ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยจะให้สินเชื่อ ลงทุน ก่อภาระผูกพัน หรือทําธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อเพิ่มเติมแก่บุคคลหรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าวอีกไม่ได้ อย่างไรก็ตาม เพื่อมิให้ส่งผลกระทบต่อการดําเนินธุรกิจของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยและการประกอบธุรกิจของลูกค้าของธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย ดังนั้น ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงกําหนดแนวทางการผ่อนผัน ดังนี้

               (1) ในกรณีที่สัญญามีการกําหนดอายุ (Term loan) ผ่อนผันให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยสามารถให้สินเชื่อ ลงทุน ก่อภาระผูกพัน หรือทําธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อตามสัญญาที่ผูกพันไว้แล้วก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับได้ต่อไปจนกว่าจะครบกําหนดอายุสัญญาดังกล่าว

               (2) ในกรณีที่สัญญามีการกําหนดการชําระเงินเมื่อทวงถามหรือเรียกให้ชําระคืน (Call loan) ผ่อนผันให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยสามารถให้สินเชื่อ ลงทุน ก่อภาระผูกพัน หรือทําธุรกรรมที่มีลักษณะคล้ายการให้สินเชื่อตามสัญญาที่ผูกพันไว้แล้วก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับได้ต่อไปอีกไม่เกิน 1 ปีนับจากวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับ

               ทั้งนี้ ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยจัดเก็บเอกสาร และข้อมูลยอดคงค้างของลูกหนี้หรือลูกค้าทุกรายที่เข้าข่ายได้รับการผ่อนผันไว้ที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย เพื่อให้ผู้ตรวจการสถาบันการเงินสามารถตรวจสอบได้

          5.3 บทเฉพาะกาลที่เกี่ยวข้องกับการกํากับดูแลความเพียงพอของการดํารงเงินกองทุน

              5.3.1 กรณีที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยอยู่ระหว่างการฟื้นฟูกิจการตามมาตรการของทางการก่อนประกาศฉบับนี้มีผลใช้บังคับ ให้ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยเริ่มปฏิบัติตามข้อ 4.5 ของประกาศฉบับนี้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2560 เป็นต้นไป โดยหากปฏิบัติตามประกาศฉบับนี้แล้วมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่ํากว่าอัตราขั้นต่ําตามที่กําหนด ไม่ถือเป็นการฝ่าฝืนบทบัญญัติของประกาศฉบับนี้จนกว่าจะดําเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการแล้วเสร็จตามที่ทางการกําหนด

              5.3.2 กรณีที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยถือครองเงินลงทุนในหุ้นสามัญและตราสารทางการเงินที่นับเป็นเงินกองทุนของสถาบันการเงินเฉพาะกิจทั่วไปก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้จะมีผลบังคับใช้ ให้ธนาครอิสลามแห่งประเทศไทยไม่ต้องนําเงินลงทุนดังกล่าวมาหักออกจากเงินกองทุนตามที่กําหนดในข้อ 4.3.3 (3.1) ของประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยองค์ประกอบเงินกองทุนของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ หรือที่จะแก้ไขเพิ่มเติม

          5.4 บทเฉพาะกาลที่เกี่ยวข้องกับการกํากับดูแลธุรกรรมนโยบายรัฐธุรกรรมนโยบายรัฐที่ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยดําเนินการก่อนวันที่ประกาศฉบับนี้มีผลบังคับใช้ โดยเป็นโครงการนโยบายรัฐตามแนวปฏิบัติของกระทรวงการคลัง เรื่อง การแยกบัญชีธุรกรรมนโยบายรัฐ (Public Service Account: PSA) ซึ่งจะรวมถึงโครงการนโยบายรัฐที่ดําเนินการผ่านธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีหลังวันที่ 5 สิงหาคม 2552 ด้วย ให้ถือเป็นธุรกรรมนโยบายรัฐตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยหลักเกณฑ์การกํากับดูแลธุรกรรมนโยบายรัฐ (Public Service Account: PSA)


อื่นๆ - 6.วันเริ่มต้นบังคับใช้

          ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2560 เป็นต้นไป


ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 11 ตุลาคม 2559

 

(นายวิรไท สันติประภพ)

ผู้ว่าการ

ธนาคารแห่งประเทศไทย