พระราชบัญญัติ
พระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์
พ.ศ. ๒๕๐๕
---------

 
ภูมิพลอดุลยเดช ป.ร.
 
ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๕
 
เป็นปีที่ ๑๗ ในรัชกาลปัจจุบัน

 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
มีพระบรมราชโองการ
โปรดเกล้า ฯให้ประกาศว่า

 โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์

 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้า
ฯ ให้ตราพระราชบัญญัติขึ้นไว้โดยคำแนะนำ
และยินยอมของสภาร่างรัฐธรรมนูญในฐานะรัฐสภา ดังต่อไปนี้

 มาตรา ๑ พระราชบัญญัตินี้เรียกว่า พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ 
พ.ศ. ๒๕๐๕

 มาตรา ๒*
พระราชบัญญัตินี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศใน
ราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป
 *[รก.๒๕๐๕/๓๙/๑พ/๓๐
เมษายน ๒๕๐๕]

 มาตรา ๓ ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พุทธศักราช ๒๔๘๘
 
 มาตรา ๔*
ในพระราชบัญญัตินี้
 การธนาคารพาณิชย์ หมายความว่า การประกอบธุรกิจประเภทรับฝากเงิน
ที่ต้องจ่ายคืนเมื่อทวงถามหรือเมื่อสิ้นระยะเวลาอันกำหนดไว้
และใช้ประโยชน์เงินนั้นในทางหนึ่ง
หรือหลายทาง เช่น (ก)ให้สินเชื่อ (ข) ซื้อขายตั๋วแลกเงินหรือตราสารเปลี่ยนมืออื่นใด
(ค) ซื้อขายเงินปริวรรตต่างประเทศ
 ธนาคารพาณิชย์ หมายความว่า
ธนาคารที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบการ
ธนาคารพาณิชย์
และหมายความรวมถึงสาขาของธนาคารต่างประเทศที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบ
การธนาคารพาณิชย์ด้วย
 บริษัทมหาชนจำกัด หมายความว่า บริษัทมหาชนจำกัดตามกฎหมายว่าด้วย
บริษัทมหาชนจำกัด
 บริษัทจำกัด หมายความรวมถึงบริษัทมหาชนจำกัดด้วย
 เงินกองทุน หมายความว่า
 (๑)
ทุนชำระแล้วซึ่งรวมทั้งส่วนล้ำมูลค่าหุ้นที่ธนาคารพาณิชย์ได้รับและเงินที่
ธนาคารพาณิชย์ได้รับจากการออกใบสำคัญแสดงสิทธิที่จะซื้อหุ้นของธนาคารพาณิชย์นั้น
 (๒) ทุนสำรอง
 (๓)
เงินสำรองที่ได้จัดสรรจากกำไรสุทธิเมื่อสิ้นงวดการบัญชีตามมติที่ประชุม
ใหญ่ผู้ถือหุ้นหรือตามข้อบังคับของธนาคารพาณิชย์
แต่ไม่รวมถึงเงินสำรองสำหรับการลดค่าของ
สินทรัพย์และเงินสำรองเพื่อการชำระหนี้
 (๔)
กำไรสุทธิคงเหลือหลังจากการจัดสรร
 (๕)
เงินสำรองจากการตีราคาสินทรัพย์ เงินสำรองอื่น และ
 (๖)
เงินที่ธนาคารพาณิชย์ได้รับเนื่องจากการออกตราสารแสดงสิทธิในหนี้ระยะ
ยาวเกินห้าปีที่มีสิทธิด้อยกว่าเจ้าหนี้สามัญ
 เงินกองทุนตาม (๑)
(๒) (๓) และ (๔) ให้หักผลขาดทุนที่เกิดขึ้นในทุกงวดการ
บัญชีออกก่อน และให้หักค่าแห่งกู๊ดวิลล์ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 ชนิด
ประเภทและการคำนวณเงินกองทุนตาม (๕) หรือ (๖) ให้เป็นไปตามหลัก
เกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 เงินกองทุนตาม (๑)
(๒) (๓) (๔) (๕) และ (๖) ให้หักเงินตามตราสารใน 
(๖)
ของบริษัทเงินทุนและธนาคารพาณิชย์อื่นที่ธนาคารพาณิชย์นั้นถือไว้และสินทรัพย์อื่นใด 
ทั้งนี้ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการและเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 ให้สินเชื่อ หมายความว่า ให้กู้ยืมเงิน ซื้อ ซื้อลด
รับช่วงซื้อลดตั๋วเงิน เป็นเจ้า
หนี้ เนื่องจากได้จ่ายหรือสั่งให้จ่ายเงินเพื่อประโยชน์ของผู้เคยค้า
หรือเป็นเจ้าหนี้เนื่องจากได้จ่าย
เงินตามภาระผูกพันตามเล็ตเตอร์ออฟเครดิต
 บัตรเงินฝาก หมายความว่า
ตราสารซึ่งเปลี่ยนมือได้ที่ธนาคารพาณิชย์ออกให้
แก่ผู้ฝากเงินเพื่อเป็นหลักฐานการรับฝากเงินและเพื่อแสดงสิทธิของผู้ทรงตราสารที่จะได้รับเงิน
ฝากคืนเมื่อสิ้นระยะเวลาอันกำหนดไว้
โดยจะมีการกำหนดดอกเบี้ยไว้ด้วยหรือไม่ก็ได้
 รัฐมนตรี หมายความว่า
รัฐมนตรีผู้รักษาการตามพระราชบัญญัตินี้
 *[มาตรา ๔
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒ นิยามคำว่า เงินกองทุน แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๕ และนิยามคำว่า บัตรเงินฝาก
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๕]



 มาตรา ๕*
ภายใต้บังคับ มาตรา ๕ จัตวา และมาตรา ๕ เบญจ ธนาคารพาณิชย์
นอกจากสาขาของธนาคารต่างประเทศจะตั้งขึ้นได้ก็แต่ในรูปบริษัทมหาชนจำกัดและโดยได้รับใบ
อนุญาตจากรัฐมนตรี
 คำขออนุญาตต้องมีรายการตามที่รัฐมนตรีกำหนด
และจะดำเนินการเพื่อจัดตั้ง
บริษัทมหาชนจำกัดได้ก็ต่อเมื่อได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรี
 เมื่อได้จดทะเบียนเป็นบริษัทมหาชนจำกัดแล้ว
ให้บริษัทมหาชนจำกัดนั้นแจ้ง
การจดทะเบียนเพื่อขอรับใบอนุญาต
 ในการให้ความเห็นชอบตามวรรคสอง
และการอนุญาตตามวรรคสาม รัฐมนตรี
จะกำหนดเงื่อนไขตามที่เห็นสมควรก็ได้
 *[มาตรา ๕
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. 
๒๕๒๒]

 มาตรา ๕ ทวิ*
บุคคลใดจะถือหุ้นธนาคารพาณิชย์ใดเกินร้อยละห้าของจำนวน
หุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของธนาคารพาณิชย์นั้นมิได้
เว้นแต่เป็นกรณีที่ผู้ถือหุ้นเป็นส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ
กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินตามกฎหมายว่าด้วยธนาคารแห่งประเทศไทย
หรือนิติบุคคลที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น แต่ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นต้องแก้ไขฐานะหรือการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์นั้น
รัฐมนตรีด้วยคำแนะนำของธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจผ่อนผันให้มีการถือหุ้นเป็นอย่างอื่นได้
ในการผ่อนผันนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
 หุ้นธนาคารพาณิชย์ที่บุคคลหรือห้างหุ้นส่วนดังต่อไปนี้ถืออยู่
ให้นับรวมเป็นหุ้น
ของบุคคลตามวรรคหนึ่งด้วย
 (๑)
คู่สมรสของบุคคลตามวรรคหนึ่ง
 (๒)
บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะของบุคคลตามวรรคหนึ่ง
 (๓)
ห้างหุ้นส่วนสามัญที่บุคคลตามวรรคหนึ่งหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) 
เป็นหุ้นส่วน
 (๔)
ห้างหุ้นส่วนจำกัดที่บุคคลตามวรรคหนึ่งหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) เป็น
หุ้นส่วนจำพวกไม่จำกัดความรับผิด
หรือเป็นหุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิดรวมกันเกินร้อยละ
สามสิบของทุนทั้งหมดของห้างหุ้นส่วนจำกัดนั้น
 (๕)
บริษัทจำกัดที่บุคคลตามวรรคหนึ่งหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) หรือห้าง
หุ้นส่วนตาม (๓)หรือ (๔)
ถือหุ้นรวมกันเกินร้อยละสามสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้ง
หมดของบริษัทจำกัดนั้น
 (๖)
บริษัทจำกัดที่บุคคลตามวรรคหนึ่งหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) หรือห้าง
หุ้นส่วนตาม (๓) หรือ (๔) หรือบริษัทจำกัดตาม (๕)
ถือหุ้นรวมกันเกินร้อยละสามสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทจำกัดนั้น
 *[มาตรา ๕ ทวิ
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการ
ธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๕ ตรี*
ห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์ใดจำหน่ายหุ้นของธนาคารพาณิชย์นั้น
แก่บุคคลใดซึ่งจะทำให้บุคคลนั้นถือหุ้นเกินอัตราที่กำหนดตามมาตรา ๕ ทวิ
 ทุกครั้งที่มีการชี้ชวนให้เข้าชื่อซื้อหุ้น
ให้ธนาคารพาณิชย์ระบุจำนวนหุ้นที่บุคคล
หนึ่งบุคคลใดจะถือหุ้นได้ทั้งสิ้นโดยชอบด้วยมาตรา ๕ ทวิ ไว้ให้ทราบในคำชี้ชวน
 *[มาตรา ๕ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๕ จัตวา*
หุ้นสามัญและหุ้นบุริมสิทธิของธนาคารพาณิชย์ต้องเป็นหุ้น
ชนิดระบุชื่อผู้ถือ
มีมูลค่าของหุ้นไม่เกินหุ้นละหนึ่งร้อยบาทและข้อบังคับของธนาคารพาณิชย์ต้องไม่มีข้อจำกัดในการโอนหุ้น
เว้นแต่เพื่อเป็นการปฏิบัติตามมาตรา ๕ ทวิ หรือมาตรา ๕ เบญจ หรือตามกฎหมายว่าด้วยบริษัทมหาชนจำกัด
 *[มาตรา ๕ จัตวา
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๕ เบญจ*
ธนาคารพาณิชย์ต้องมีจำนวนหุ้นที่บุคคลผู้มีสัญชาติไทยถือ
อยู่ไม่ต่ำกว่าสามในสี่ของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมด
และต้องมีกรรมการเป็นบุคคลผู้มี
สัญชาติไทยไม่ต่ำกว่าสามในสี่ของจำนวนกรรมการทั้งหมด
แต่ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นต้องแก้ไข
ฐานะหรือการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์ใด รัฐมนตรีด้วยคำแนะนำของธนาคารแห่งประเทศ
ไทยมีอำนาจผ่อนผันให้มีจำนวนหุ้นหรือกรรมการเป็นอย่างอื่นได้
ในการผ่อนผันนั้นจะกำหนด
เงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๕ เบญจ
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๐ ]

 มาตรา ๕ ฉ* เมื่อปรากฏว่าบุคคลใดได้หุ้นของธนาคารพาณิชย์ใดมาและการได้
มานั้นเป็นเหตุให้ถือหุ้นเกินจำนวนที่จะถือได้ตามมาตรา ๕ ทวิ
บุคคลนั้นจะยกเอาการถือหุ้นใน
ส่วนที่เกินจำนวนดังกล่าวขึ้นใช้ยันต่อธนาคารพาณิชย์นั้นมิได้
และธนาคารพาณิชย์นั้นจะจ่ายเงิน
ปันผลหรือเงินตอบแทนอื่นใดให้แก่บุคคลนั้นหรือให้บุคคลนั้นออกเสียงลงคะแนนในที่ประชุม
ของผู้ถือหุ้นตามจำนวนหุ้นส่วนที่เกินมิได้
 *[มาตรา ๕ ฉ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๕ สัตต*
เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติตามมาตรา ๕ ทวิ มาตรา ๕ เบญจ 
และมาตรา ๕ ฉ
ให้ธนาคารพาณิชย์ตรวจสอบทะเบียนผู้ถือหุ้นทุกคราวก่อนจ่ายเงินปันผลหรือ
เงินตอบแทนอื่นใด และก่อนการประชุมผู้ถือหุ้น
แล้วแจ้งผลการตรวจสอบต่อธนาคารแห่ง
ประเทศไทยตามรายการและภายในเวลาที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
และในกรณีที่พบว่าผู้
ถือหุ้นรายใดถือหุ้นเกินจำนวนที่กำหนดในมาตรา 5 ทวิ
ให้ธนาคารพาณิชย์แจ้งให้ผู้นั้นทราบเพื่อ
ดำเนินการจำหน่ายหุ้นส่วนที่เกินนั้นเสีย
 *[มาตรา ๕ สัตต
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๕) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๕ อัฏฐ*
บทบัญญัติแห่งมาตรา ๕ ทวิ มาตรา ๕ ตรี มาตรา ๕ จัตวา 
มาตรา ๕ เบญจมาตรา ๕ ฉ และมาตรา ๕ สัตต
มิให้นำมาใช้บังคับแก่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นสาขา
ของธนาคารต่างประเทศ
 *[มาตรา ๕ อัฎฐ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๖*
การประกอบการธนาคารพาณิชย์โดยตั้งเป็นสาขาของธนาคารที่ตั้ง
อยู่ในต่างประเทศจะกระทำได้ก็ต่อเมื่อได้รับใบอนุญาตจากรัฐมนตรีในการอนุญาตรัฐมนตรีจะ
กำหนดเงื่อนไขให้ต้องปฏิบัติด้วยก็ได้
 สาขาของธนาคารต่างประเทศที่ได้รับใบอนุญาตให้ประกอบการธนาคาร
พาณิชย์ต้องดำรงสินทรัพย์ไว้ในประเทศไทยตามจำนวน ชนิด วิธีการและเงื่อนไขที่รัฐมนตรีประกาศกำหนดในราชกิจจานุเบกษา
 สินทรัพย์ที่ต้องดำรงตามวรรคสองต้องจัดหาด้วย
(๑) เงินที่นำเข้ามาจากสำนัก
งานใหญและหรือสาขาอื่นนอกประเทศไทยของธนาคารต่างประเทศนั้น (๒) เงินสำรองต่าง
ๆ แต่
ไม่รวมถึงเงินสำรองสำหรับการลดค่าของสินทรัพย์ และเงินสำรองเพื่อการชำระหนี้หรือ
(๓) เงิน
กำไรสุทธิแต่ละงวดการบัญชีของสาขาอันได้โอนเป็นส่วนของสำนักงานใหญ่แล้วและไม่ต้องส่ง
ออก ทั้งนี้
เมื่อหักผลขาดทุนที่เกิดขึ้นในทุกงวดการบัญชีออกแล้ว
 ในการปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้
ให้ถือว่าสินทรัพย์ตามวรรคสองเป็นเงินกอง
ทุน
 *[มาตรา ๖
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. 
๒๕๒๒]

 มาตรา ๗
ธนาคารพาณิชย์นอกจากสาขาของธนาคารต่างประเทศที่ได้รับ
อนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์อาจเปิดสาขาได้
แต่ต้องได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรี คำขอ
อนุญาตต้องมีรายการตามที่รัฐมนตรีกำหนด ในการนี้รัฐมนตรีจะอนุญาตโดยมีเงื่อนไขก็ได้

 มาตรา ๗ ทวิ*
ผู้ใดจะกระทำการแทนธนาคารต่างประเทศโดยมีสำนักงานติด
ต่อกับบุคคลทั่วไปในราชอาณาจักร
หรือธนาคารพาณิชย์ใดนอกจากสาขาของธนาคารต่างประเทศจะตั้งสำนักงานเพื่อกระทำการแทนธนาคารพาณิชย์ไม่ว่าในหรือนอกราชอาณาจักร
ต้องได้รับ
อนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทย
ในการอนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเงื่อนไขให้ต้องปฏิบัติด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๗ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๗ ตรี*
เมื่อธนาคารพาณิชย์ได้รับอนุญาตให้ตั้งสำนักงานใหญ่หรือสำนัก
งานสาขา ณ ที่ใดแล้ว จะย้ายสำนักงานนั้นไม่ได้
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศ
ไทย ในการอนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเงื่อนไขให้ต้องปฏิบัติด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๗ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๘
ห้ามมิให้บุคคลใดนอกจากธนาคารพาณิชย์ประกอบการธนาคาร
พาณิชย์

 มาตรา ๙
ห้ามมิให้บุคคลใดนอกจากธนาคารพาณิชย์ใช้ชื่อหรือคำแสดงชื่อใน
ธุรกิจว่าธนาคาร หรือคำอื่นใดที่มีความหมายเช่นเดียวกัน

 มาตรา ๙ ทวิ*
นอกจากการธนาคารพาณิชย์แล้ว ธนาคารพาณิชย์อาจกระทำ
ธุรกิจที่เกี่ยวกับหรือเนื่องจากการธนาคารพาณิชย์หรือธุรกิจอันเป็นประเพณีที่ธนาคารพาณิชย์พึง
กระทำ เช่นการเรียกเก็บเงินตามตั๋วเงิน การรับอาวัลตั๋วเงิน การรับรองตั๋วเงิน
การออกเล็ตเตอร์
ออฟเครดิตหรือการค้ำประกันหรือธุรกิจทำนองเดียวกันด้วยก็ได้ เมื่อได้รับอนุญาตจากธนาคาร
แห่งประเทศไทย แต่จะประกอบการค้าหรือธุรกิจอื่นใดมิได้
 *[มาตรา ๙ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๙ ตรี*
ธนาคารพาณิชย์จะรับฝากเงินที่ต้องจ่ายคืนเมื่อสิ้นระยะเวลาอัน
กำหนดไว้ โดยวิธีออกบัตรเงินฝากก็ได้
บัตรเงินฝากต้องมีรายการดังต่อไปนี้
 (๑)
คำบอกชื่อว่าเป็นบัตรเงินฝาก
 (๒)
ชื่อธนาคารพาณิชย์ผู้ออกบัตรเงินฝาก
 (๓)
วันที่ออกบัตรเงินฝาก
 (๔)
จังหวัดที่ออกบัตรเงินฝาก
 (๕)
ข้อตกลงอันปราศจากเงื่อนไขว่าจะจ่ายเงินเป็นจำนวนหนึ่งที่แน่นอนพร้อม
ด้วยดอกเบี้ย(ถ้ามี)
 (๖)
วันถึงกำหนดจ่ายเงิน
 (๗)
สถานที่จ่ายเงิน
 (๘)
ชื่อของผู้ฝากเงิน หรือคำจดแจ้งว่าให้จ่ายเงินแก่ผู้ถือ
 (๙)
ลายมือชื่อผู้มีอำนาจลงนามแทนธนาคารพาณิชย์ผู้ออกบัตรเงินฝาก
 *[มาตรา ๙ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) 
พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๙ จัตวา*
ให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ 
มาตรา ๘๙๙ ถึงมาตรา ๙๐๗ มาตรา
๙๑๑ มาตรา ๙๑๓ (๑) และ (๒) มาตรา ๙๑๔ ถึงมาตรา ๙๑๖ มาตรา ๙๑๗ วรรคหนึ่งและวรรคสาม
มาตรา ๙๑๘ ถึงมาตรา ๙๒๒ มาตรา ๙๒๕ มาตรา ๙๒๖ มาตรา ๙๓๘ ถึงมาตรา ๙๔๒ มาตรา ๙๔๕ มาตรา ๙๔๖ มาตรา ๙๔๘ มาตรา ๙๔๙ มาตรา ๙๕๙
มาตรา ๙๖๗ มาตรา ๙๗๑ มาตรา ๙๗๓ มาตรา ๙๘๖ มาตรา ๙๙๔ ถึงมาตรา ๑๐๐๐ มาตรา ๑๐๐๖ ถึงมาตรา ๑๐๐๘
มาตรา ๑๐๑๐ และมาตรา ๑๐๑๑ มาใช้บังคับแก่บัตรเงินฝากโดยอนุโลม
 *[มาตรา ๙ จัตวา
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) 
พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๑๐*
ให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงเงินกองทุนเป็นอัตราส่วนกับสินทรัพย์ หนี้
สิน หรือภาระผูกพันตามหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วย
ความเห็นชอบของรัฐมนตรี
 การกำหนดตามวรรคหนึ่ง
ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ถ้ามีผลเป็นการ
เปลี่ยนแปลงอัตราให้สูงขึ้น จะให้ใช้บังคับก่อนสิบห้าวันนับแต่วันประกาศมิได้
 *[มาตรา ๑๐
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) 
พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๑๑*
ธนาคารพาณิชย์ต้องดำรงเงินสดสำรองเป็นอัตราส่วนกับเงินฝาก 
และหรือเงินกู้ยืมตามที่ระบุไว้ในมาตรา ๑๑ ทวิ
ไม่ต่ำกว่าอัตราส่วนที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
กำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรี
 อัตราส่วนที่กำหนดตามวรรคหนึ่ง
จะต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละห้า และไม่เกินร้อยละ
ห้าสิบของเงินฝาก และหรือเงินกู้ยืมแล้วแต่กรณี
และจะกำหนดให้เป็นอัตราส่วนกับเงินฝากและ
หรือเงินกู้ยืม ประเภทใดประเภทหนึ่งหรือหลายประเภทรวมกันหรือแยกกันก็ได้
 เพื่อประโยชน์ในการดำรงเงินสดสำรองตามวรรคหนึ่ง
ธนาคารแห่งประเทศไทย
จะกำหนดให้ถือเอาหลักทรัพย์รัฐบาลไทยเป็นส่วนหนึ่งของเงินสดสำรองที่พึงดำรงนั้นก็ได้
 *[มาตรา ๑๑
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]
 มาตรา ๑๑ ทวิ*
เงินฝากและหรือเงินกู้ยืมซึ่งธนาคารพาณิชย์จะต้องดำรงเงินสด
สำรองให้ได้อัตราส่วน ได้แก่เงินฝาก และหรือเงินกู้ยืม ดังต่อไปนี้
 (๑)
ยอดรวมเงินฝากทั้งหมด
 (๒)
เงินฝากประเภทจ่ายคืนเมื่อทวงถาม
 (๓) เงินฝากประเภทจ่ายคืนเมื่อสิ้นระยะเวลาอันกำหนดไว้
 (๔)
ยอดรวมเงินกู้ยืมทั้งหมด
 (๕)
เงินกู้ยืมแต่ละประเภท
 การคำนวณยอดเงินฝากหรือเงินกู้ยืมตามวรรคหนึ่ง
ธนาคารแห่งประเทศไทย
ด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรีจะกำหนดให้คำนวณรวมกับยอดเงินให้เบิกเกินบัญชีที่ยังไม่ได้
จ่ายไป โดยถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของเงินฝากหรือเงินกู้ยืมอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้
 *[มาตรา ๑๑ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๑ ตรี*
ธนาคารพาณิชย์ต้องดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องตามที่ระบุไว้ใน
มาตรา ๑๑ จัตวา
เป็นอัตราส่วนกับยอดเงินฝาก และหรือยอดเงินกู้ยืมทั้งหมดหรือแต่ละประเภท 
ซึ่งต้องไม่ต่ำกว่าอัตราที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรี
 อัตราที่กำหนดตามวรรคหนึ่ง
จะต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละห้าและไม่เกินร้อยละห้า
สิบของยอดเงินฝากและหรือยอดเงินกู้ยืมทั้งหมดหรือแต่ละประเภท แล้วแต่กรณี
 การกำหนดให้ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องตามวรรคหนึ่ง
ธนาคารแห่งประเทศ
ไทยจะกำหนดให้ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องแต่เพียงบางประเภทหรือทุกประเภทก็ได้
และจะ
กำหนดอัตราส่วนของแต่ละประเภทในอัตราใดก็ได้
 *[มาตรา ๑๑ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๑ จัตวา*
สินทรัพย์สภาพคล่องได้แก่
 (๑) เงินสด
 (๒)
เงินฝากที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
 (๓)
เงินฝากสุทธิที่ธนาคารพาณิชย์อื่น
 (๔)
หลักทรัพย์รัฐบาลไทยที่ปราศจากภาระผูกพัน
 (๕)
หุ้นกู้หรือพันธบัตรที่กระทรวงการคลังค้ำประกันต้นเงินและดอกเบี้ยและ
ปราศจากภาระผูกพัน
 (๖)
สินทรัพย์อื่นที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดด้วยความเห็นชอบของ
รัฐมนตรี

 *[มาตรา ๑๑ จัตวา
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ 
๒) พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๑ เบญจ* การดำรงเงินสดสำรองตามมาตรา ๑๑
ให้ได้อัตราส่วนกับ
เงินฝากและหรือเงินกู้ยืม และการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องตามมาตรา ๑๑ ตรี
ให้ได้อัตราส่วน
กับยอดเงินฝากและหรือยอดเงินกู้ยืม แล้วแต่กรณี ให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไข
ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรี
 การกำหนดตามมาตรา
๑๑ มาตรา ๑๑ ทวิ วรรคสอง และมาตรา ๑๑ ตรี วรรค
หนึ่ง
ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
และถ้ามีผลเป็นการเพิ่มอัตราส่วนเงินสดสำรองและอัตรา
ส่วนสินทรัพย์สภาพคล่อง จะให้ใช้บังคับก่อนสิบห้าวันนับแต่วันประกาศมิได้
 *[มาตรา ๑๑ เบญจ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ 
๒) พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๑ ฉ*
ในกรณีจำเป็นเพื่อประโยชน์ในการรักษาเสถียรภาพของเงินตรา 
รัฐมนตรีมีอำนาจกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงเงินสดสำรองพิเศษไม่ต่ำกว่าอัตราที่รัฐมนตรี
กำหนดไว้ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยต่างหากจากการดำรงเงินสดสำรองตามมาตรา ๑๑
 การกำหนดอัตราตามวรรคหนึ่ง
ให้กำหนดเป็นอัตราส่วนกับเงินฝากและหรือเงิน
กู้ยืมตามมาตรา ๑๑ ทวิ
ทั้งหมดหรือแต่ละประเภทเฉพาะส่วนที่เพิ่มขึ้นจากยอดเงินดังกล่าวเมื่อ
สิ้นวันใดวันหนึ่ง และให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
 *[มาตรา ๑๑ ฉ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๒*
ห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์กระทำการดังต่อไปนี้
 (๑)
ลดทุนโดยมิได้รับอนุญาตจากรัฐมนตรี
 (๒)
ให้สินเชื่อแก่กรรมการ หรือประกันหนี้ใด ๆ ของกรรมการหรือรับรอง รับ
อาวัล
หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงินที่กรรมการเป็นผู้สั่งจ่ายหรือผู้ออกตั๋วหรือผู้สลักหลัง
 (๓)
รับหุ้นของธนาคารพาณิชย์นั้นเป็นประกัน หรือรับหุ้นของธนาคารพาณิชย์
จากธนาคารพาณิชย์อื่นเป็นประกัน
 (๔)
ซื้อหรือมีไว้เป็นประจำซึ่งอสังหาริมทรัพย์ เว้นแต่
  (ก)
เพื่อใช้เป็นสถานที่สำหรับดำเนินธุรกิจ หรือสำหรับพนักงานและลูกจ้าง
ของธนาคารพาณิชย์นั้น โดยได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทย
ในการให้ความเห็น
ชอบนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
  (ข)
เป็นการได้มาจากการชำระหนี้หรือจากการประกันการให้สินเชื่อหรือจาก
การซื้ออสังหาริมทรัพย์ที่จำนองไว้แก่ธนาคารพาณิชย์นั้นจากการขายทอดตลาดโดยคำสั่งศาลหรือ
เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์
 (๕)*
ซื้อหรือมีหุ้นในบริษัทจำกัดใดเกินร้อยละสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้
แล้วทั้งหมดของบริษัทจำกัดนั้น
หรือซื้อหรือมีหุ้นมีมูลค่าหุ้นรวมกันทั้งสิ้นเกินอัตราส่วนกับเงิน
กองทุนทั้งหมดหรือเงินกองทุนชนิดหนึ่งชนิดใดหรือหลายชนิดตามหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อน
ไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ทั้งนี้ เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทย 
ในการอนุญาตนั้นจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
 (๖)
ซื้อหรือมีหุ้นธนาคารพาณิชย์อื่น เว้นแต่เป็นการได้มาจากการชำระหนี้หรือ
การประกันการให้สินเชื่อแต่ต้องจำหน่ายภายในเวลาหกเดือนนับแต่วันที่ได้มา
หรือเป็นการได้มา
โดยได้รับผ่อนผันจากรัฐมนตรีด้วยคำแนะนำของธนาคารแห่งประเทศไทย
ในการผ่อนผันนั้นจะ
กำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
 (๗)
จ่ายเงินหรือทรัพย์สินอื่นให้แก่กรรมการ พนักงาน หรือลูกจ้างของธนาคาร
พาณิชย์นั้น
เป็นค่านายหน้าหรือค่าตอบแทนสำหรับหรือเนื่องจากการกระทำหรือการประกอบ
ธุรกิจใด ๆ ของธนาคารพาณิชย์
ทั้งนี้ นอกจากบำเหน็จ เงินเดือน เงินรางวัล และเงินเพิ่มอย่าง
อื่นบรรดาที่พึงจ่ายตามปกติ
 (๘)
ขายหรือให้อสังหาริมทรัพย์ใด ๆ หรือสังหาริมทรัพย์ที่มีมูลค่ารวมกันสูง
กว่าที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดแก่กรรมการหรือซื้อทรัพย์สินจากกรรมการ ทั้งนี้ รวมถึง
บุคคลหรือห้างหุ้นส่วนที่เกี่ยวข้องกับกรรมการ ตามมาตรา 12 ทวิ ด้วย
เว้นแต่ได้รับความเห็น
ชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทย
 (๙) กระทำการใด ๆ
อันอาจก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจของประเทศ
หรือแก่ประโยชน์ของประชาชน
หรือเป็นการเอาเปรียบลูกค้าหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องอย่างไม่เป็น
ธรรม หรือเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาหรือต่อการแข่งขันในระบบสถาบันการเงิน
หรือเป็นการผูก
ขาดหรือจำกัดตัดตอนทางเศรษฐกิจ ทั้งนี้
ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วยความเห็น
ชอบของคณะรัฐมนตรีและประกาศในราชกิจจานุเบกษา
 *[มาตรา ๑๒
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘และมาตรา ๒(๕) แก้ไขโดยพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๑๒ ทวิ*
การให้สินเชื่อแก่หรือการประกันหนี้ใด ๆ ของบุคคลหรือห้าง
หุ้นส่วนดังต่อไปนี้ หรือการรับรอง รับอาวัล
หรือสอดเข้าแก้หน้าในตั๋วเงินที่บุคคลหรือห้างหุ้น
ส่วนดังต่อไปนี้เป็นผู้สั่งจ่ายหรือผู้ออกตั๋วหรือผู้สลักหลัง
ให้ถือว่าเป็นการให้สินเชื่อ หรือการ
ประกัน หรือการรับรอง รับอาวัล หรือสอดเข้าแก้หน้าแก่กรรมการตามมาตรา ๑๒ (๒)
ด้วย
 (๑)
คู่สมรสของกรรมการ
 (๒)
บุตรที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะของกรรมการ
 (๓)
ห้างหุ้นส่วนสามัญที่กรรมการหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) เป็นหุ้นส่วน
 (๔) ห้างหุ้นส่วนจำกัดที่กรรมการหรือบุคคลตาม
(๑) หรือ (๒) เป็นหุ้นส่วน
จำพวกไม่จำกัดความรับผิด
หรือเป็นหุ้นส่วนจำพวกจำกัดความรับผิดรวมกันเกินร้อยละสามสิบ
ของทุนทั้งหมดของห้างหุ้นส่วนจำกัดนั้น
 (๕)
บริษัทจำกัดที่กรรมการหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) หรือห้างหุ้นส่วนตาม 
(๓) หรือ
(๔)ถือหุ้นรวมกันเกินร้อยละสามสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัท
จำกัดนั้น
 (๖)
บริษัทจำกัดที่กรรมการหรือบุคคลตาม (๑) หรือ (๒) หรือห้างหุ้นส่วนตาม 
(๓) หรือ (๔) หรือบริษัทจำกัดตาม
(๕) ถือหุ้นรวมกันเกินร้อยละสามสิบของจำนวนหุ้นที่
จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของบริษัทจำกัดนั้น
 *[มาตรา ๑๒ ทวิ
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๑๒ ตรี*
ธนาคารพาณิชย์ต้องจำหน่ายอสังหาริมทรัพย์ที่ตกเป็นของ
ธนาคารพาณิชย์ตามมาตรา ๑๒ (๔) ( ข ) ภายในห้าปีนับแต่วันที่อสังหาริมทรัพย์นั้นตกเป็นของ
ธนาคารพาณิชย์
เว้นแต่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะขยายระยะเวลาให้หรือให้ความเห็นชอบเพื่อ
ใช้เป็นสถานที่ตามมาตรา ๑๒ (๔) (ก)
 *[มาตรา ๑๒ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๒ จัตวา*
ห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์ตั้งหรือยอมให้บุคคลซึ่งมีคุณ
สมบัติหรือลักษณะดังต่อไปนี้เป็นหรือทำหน้าที่กรรมการ ผู้จัดการ รองผู้จัดการ
ผู้ช่วยผู้จัดการ หรือที่ปรึกษาของธนาคารพาณิชย์
 (๑)
เป็นบุคคลล้มละลาย
 (๒)
เคยได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุกในความผิดเกี่ยวกับ
ทรัพย์ที่กระทำโดยทุจริต
 (๓)
เคยถูกลงโทษไล่ออกหรือปลดออกจากราชการ หรือองค์การหรือหน่วยงาน
อื่นของรัฐ ฐานทุจริตต่อหน้าที่
 (๔) เคยเป็นกรรมการ
ผู้จัดการ รองผู้จัดการ ผู้ช่วยผู้จัดการของธนาคารพาณิชย์
ที่ถูกเพิกถอนใบอนุญาต เว้นแต่จะได้รับยกเว้นจากธนาคารแห่งประเทศไทย
 (๕)
ถูกถอดถอนจากธนาคารพาณิชย์ตามคำแนะนำของรัฐมนตรีตามมาตรา 
๒๕
 (๖)
เป็นข้าราชการการเมือง
 (๗)
เป็นข้าราชการซึ่งมีหน้าที่เกี่ยวกับการควบคุมธนาคารพาณิชย์ หรือ
พนักงานธนาคารแห่งประเทศไทย
เว้นแต่เป็นกรณีของธนาคารพาณิชย์ที่เป็นรัฐวิสาหกิจตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ
หรือเป็นกรณีที่ได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรีเพื่อช่วยเหลือการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์
 (๘)* เป็นผู้จัดการ
รองผู้จัดการ ผู้ช่วยผู้จัดการ ของห้างหุ้นส่วน หรือบริษัท
จำกัด ซึ่งตนหรือบุคคลตามมาตรา ๑๒ ทวิ ถือหุ้นอยู่ เว้นแต่เป็นกรรมการหรือที่ปรึกษาของ
ธนาคารพาณิชย์
ซึ่งไม่มีอำนาจลงนามผูกพันธนาคารพาณิชย์ด้วยตนเองหรือร่วมกับผู้อื่น
 *[มาตรา ๑๒ จัตวา
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ 
๒) พ.ศ. ๒๕๒๒ และมาตรา ๑๒ จัตวา (๘)
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๑๓*
ห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อหรือลงทุนในกิจการของผู้อื่น 
หรือก่อภาระผูกพันเพื่อบุคคลหนึ่งบุคคลใด
อย่างใดอย่างหนึ่งหรือหลายอย่างรวมกัน เมื่อสิ้นวัน
หนึ่ง ๆ เกินอัตราส่วนกับเงินกองทุนทั้งหมดหรือเงินกองทุนชนิดหนึ่งชนิดใด
หรือหลายชนิดตาม
หลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรี 
ทั้งนี้
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยตามหลักเกณฑ์ที่รัฐมนตรีกำหนดในการ
อนุญาตธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเงื่อนไขให้ปฏิบัติด้วยก็ได้
 การกำหนดตามวรรคหนึ่ง
ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและถ้ามีผลเป็นการ
เปลี่ยนแปลงอัตราให้ต่ำลง จะให้ใช้บังคับก่อนสิบห้าวันนับแต่วันประกาศมิได้
 ให้นำความในมาตรา
๑๒ ทวิ มาใช้บังคับแก่การกระทำตามวรรคหนึ่งด้วยโดย
อนุโลม
 *[มาตรา ๑๓
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) 
พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๑๓ ทวิ*
บทบัญญัติแห่งมาตรา ๑๓ ไม่ให้ใช้บังคับแก่กรณีที่ธนาคาร
พาณิชย์
 (๑)
ให้กู้ยืมเงินโดยการซื้อหลักทรัพย์รัฐบาลไทย หรือหลักทรัพย์อื่นที่ธนาคาร
แห่งประเทศไทยกำหนด
 (๒)
ให้กู้ยืมเงินโดยมีประกันด้วยหลักทรัพย์รัฐบาลไทย หรือหลักทรัพย์ หรือ
ทรัพย์สินอื่นตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด ทั้งนี้
เฉพาะในส่วนที่ไม่เกินมูลค่าแห่งหลัก
ทรัพย์ หรือทรัพย์สินที่ธนาคารพาณิชย์นั้นได้ตีราคารับไว้เป็นประกัน
 (๓)
ให้สินเชื่อตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด หรือ
 (๔)
รับอาวัลตั๋วเงิน รับรองตั๋วเงิน ออกเล็ตเตอร์ออฟเครดิตที่ธนาคารพาณิชย์มี
ความผูกพันในการชำระเงิน หรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำประกันการขาย
ขายลดหรือขาย
ช่วงลดตั๋วเงิน ทั้งนี้
ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 การกำหนดตามมาตรานี้ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
 *[มาตรา ๑๓ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๓ ตรี*
เพื่อประโยชน์ในการพัฒนาประเทศหรือเพื่อแก้ไขภาวะ
เศรษฐกิจ รัฐมนตรีมีอำนาจกำหนดการดังต่อไปนี้ได้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเสนอ
 (๑)
ให้ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อในกิจการประเภทใด ๆ ไม่น้อยกว่าอัตราที่
กำหนด
 (๒)
ห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์ให้สินเชื่อในกิจการใด ๆ เพิ่มขึ้นหรือเพิ่มขึ้นเกิน
อัตราที่กำหนด
 การกำหนดตาม (๑)
ทุกครั้งต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี อัตราที่
กำหนดตาม(๑) รวมกันทั้งสิ้นทุกประเภทของกิจการต้องไม่เกินร้อยละยี่สิบของยอดเงินฝากของ
ธนาคารพาณิชย์ในวันสิ้นปีก่อนหน้านั้น
 การกำหนดตาม (๒)
ให้กำหนดเป็นร้อยละของยอดเงินให้สินเชื่อในแต่ละกิจ
การของธนาคารพาณิชย์นั้นในขณะใดขณะหนึ่งก็ได้
 การกำหนดตามมาตรานี้ให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
และจะกำหนดหลัก
เกณฑ์ เงื่อนไข และระยะเวลาเพื่อปฏิบัติการไว้ด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๑๓ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๓ จัตวา*
ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจประกาศในราชกิจจานุ
เบกษา กำหนดหลักเกณฑ์
วิธีการและเงื่อนไขให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติเกี่ยวกับการรับฝาก
เงิน การกู้ยืมเงิน หรือการซื้อขายตั๋วแลกเงินหรือตราสารเปลี่ยนมืออื่นใดได้
 การกำหนดตามวรรคหนึ่งจะกำหนดตามประเภทของเงินฝากหรือเงินกู้ยืม
ประเภทของบุคคล
ประเภทของเอกสารการรับฝากเงินหรือการกู้ยืมเงินหรือประเภทของตราสาร
ก็ได้
 *[มาตรา ๑๓ จัตวา
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ 
๓) พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๑๔*
ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์
ปฏิบัติในเรื่องดังต่อไปนี้
 (๑)
ดอกเบี้ยที่ธนาคารพาณิชย์อาจจ่ายได้
 (๒)
ดอกเบี้ยหรือส่วนลดที่ธนาคารพาณิชย์อาจเรียกได้
 (๓) ค่าบริการที่ธนาคารพาณิชย์อาจเรียกได้
 (๔)
เงินมัดจำที่ธนาคารพาณิชย์ต้องเรียก
 (๕)
หลักประกันเป็นทรัพย์สินที่ธนาคารพาณิชย์ต้องเรียก
 บรรดาเงิน
ทรัพย์สิน หรือสิ่งอื่นใดที่อาจกำหนดเป็นเงินได้ ที่ผู้ฝากเงินหรือ
บุคคลอื่นได้รับจากธนาคารพาณิชย์หรือพนักงานหรือลูกจ้างของธนาคารพาณิชย์นั้นเนื่องจากการ
ฝากเงินหรือที่ธนาคารพาณิชย์หรือพนักงานหรือลูกจ้างของธนาคารพาณิชย์นั้นได้รับเนื่องจาก
การประกอบธุรกิจนั้นของธนาคารพาณิชย์ให้ถือว่าเป็นดอกเบี้ยหรือส่วนลด
หรือค่าบริการตาม
ความใน (๑) หรือ (๒) หรือ (๓)
แล้วแต่กรณี เว้นแต่ค่าบริการที่เกี่ยวเนื่องกับการให้สินเชื่อที่
ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดตาม (๓)
ไม่ให้ถือว่าเป็นดอกเบี้ยหรือส่วนลดที่ธนาคารพาณิชย์
อาจเรียกได้ตาม (๒)
 การกำหนดตามมาตรานี้ต้องได้รับความเห็นชอบจากรัฐมนตรี
และให้ประกาศ
ในราชกิจจานุเบกษา
 *[มาตรา ๑๔
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๕*
ให้ธนาคารพาณิชย์จดแจ้งบัญชีแสดงหนี้สินและสินทรัพย์ให้
ครบถ้วนถูกต้องตามความเป็นจริง
และประกาศรายการย่อตามแบบที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
กำหนดโดยแสดงหนี้สินและสินทรัพย์ที่มีอยู่ในวันทำงานวันสุดท้ายของทุกเดือน
หรือในวันอื่นที่
ได้รับความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทย
 ประกาศตามวรรคหนึ่งให้เสนอต่อธนาคารแห่งประเทศไทยหนึ่งฉบับและให้ปิด
ไว้ในที่เปิดเผย ณ
สำนักงานภายในวันที่ยี่สิบเอ็ดของเดือนถัดไปและให้ลงในหนังสือพิมพ์รายวัน
อย่างน้อยหนึ่งฉบับด้วย เว้นแต่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะได้กำหนดเป็นอย่างอื่น
 *[มาตรา ๑๕
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๕ ทวิ*
ให้ธนาคารพาณิชย์ปิดบัญชีทุกงวดการบัญชีในรอบระยะเวลา
หกเดือน
ถ้าธนาคารพาณิชย์ใดมีสินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้หรือที่สงสัยว่าจะไม่มี
ราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรี
ให้
ธนาคารพาณิชย์นั้นตัดสินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ดังกล่าวออกจากบัญชี
หรือกันเงิน
สำรองสำหรับสินทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ดังกล่าวเมื่อสิ้นงวดการบัญชีนั้น
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากธนาคารแห่งประเทศไทยให้ปฏิบัติเป็นอย่างอื่น
ในการอนุญาตนั้นจะ
กำหนดเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
 *ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตตามวรรคหนึ่ง
ถ้านำสินทรัพย์
ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ในส่วนที่ไม่ได้ตัดออกจากบัญชีหรือสินทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคา
หรือเรียกคืนไม่ได้ในส่วนที่ไม่ได้กันเงินสำรองมาหักออกจากเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์นั้น
แล้ว
หากปรากฏว่าเงินกองทุนที่คงเหลือมีจำนวนต่ำกว่าเงินกองทุนที่ต้องดำรงตามมาตรา
๑๐
ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจกำหนดมาตรการใด
ๆให้ธนาคารพาณิชย์นั้นถือปฏิบัติจน
กว่าจะได้ตัดสินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้นั้นหมดสิ้นไป
หรือกันเงินสำรองสำหรับสิน
ทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้นั้นครบจำนวนแล้ว
 *[มาตรา ๑๕ ทวิ
วรรคหนึ่ง
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติม
พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘ และมาตรา ๑๕ ทวิ วรรคสอง แก้ไขโดย
พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๑๖*
ภายในสี่เดือนนับแต่วันสิ้นปีบัญชีให้ธนาคารพาณิชย์ตามมาตรา 
๕ ประกาศงบดุลและบัญชีกำไรขาดทุนที่ได้รับอนุมัติจากที่ประชุมใหญ่แล้ว
ตามแบบที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ประกาศดังกล่าวให้ปิดไว้ในที่เปิดเผย ณ สำนักงานของธนาคารพาณิชย์นั้นลงพิมพ์ในหนังสือพิมพ์รายวันอย่างน้อยหนึ่งฉบับ
และเสนอต่อรัฐมนตรีและธนาคารแห่ง
ประเทศไทยภายในยี่สิบเอ็ดวันนับแต่วันที่ได้รับอนุมัติจากที่ประชุมใหญ่ ทั้งนี้ เว้นแต่ธนาคาร
แห่งประเทศไทยจะได้กำหนดไว้เป็นอย่างอื่น
 งบดุลตามวรรคหนึ่งจะต้องมีการรับรองของผู้สอบบัญชีซึ่งธนาคารแห่งประเทศ
ไทยได้ให้ความเห็นชอบในแต่ละปีบัญชี และต้องมิใช่กรรมการ
พนักงานหรือลูกจ้างของธนาคาร
พาณิชย์นั้น
 ให้ธนาคารพาณิชย์ตามมาตรา
๖ ประกาศงบดุลและบัญชีกำไรขาดทุนของ
ธนาคารในต่างประเทศที่ธนาคารพาณิชย์นั้นเป็นสาขาภายในเวลาสี่เดือนนับแต่วันสิ้นปีบัญชีของ
ธนาคารต่างประเทศนั้น
เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่ามีเหตุขัดข้องอันสมควร ประกาศดังกล่าวให้ปิดไว้
ในที่เปิดเผย ณ สำนักงานของธนาคารพาณิชย์นั้น
 *[มาตรา ๑๖
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๑๗*
ให้ธนาคารพาณิชย์เปิดทำการตามเวลาและหยุดทำการตามวันที่
ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตให้เปิดทำการหรือหยุดทำการในเวลา
หรือวันอื่นจากธนาคารแห่งประเทศไทย ในการอนุญาตดังกล่าวธนาคารแห่งประเทศไทยจะ
กำหนดเงื่อนไขให้ปฏิบัติด้วยก็ได้
 ให้ธนาคารพาณิชย์ประกาศเวลาทำการและวันหยุดทำการดังกล่าวไว้ในที่เปิด
เผย ณ สำนักงาน
 *[มาตรา ๑๗
แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติฯ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๑๗ ทวิ* เพื่อแก้ไขฐานะหรือการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์
หรือ
เพื่อประโยชน์ในการรักษาเสถียรภาพทางการเงินหรือระบบสถาบันการเงิน
ให้รัฐมนตรีด้วยคำ
แนะนำของธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารพาณิชย์ระงับการดำเนินกิจการทั้งหมด
หรือบางส่วนเป็นการชั่วคราวภายในระยะเวลาที่กำหนด และในการนี้จะกำหนดหลักเกณฑ์
วิธีการ 
และเงื่อนไขใด ๆ ไว้ด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๑๗ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๑๘ ธนาคารพาณิชย์ใดหยุดทำการจ่ายเงิน
ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นแจ้ง
ให้รัฐมนตรีทราบทันที และห้ามมิให้ทำกิจการใด ๆ
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตเป็นหนังสือจากรัฐมนตรีแล้วให้รายงานโดยละเอียดแสดงเหตุที่ต้องหยุดทำการจ่ายเงินภายในเจ็ดวันนับแต่วันที่หยุดทำการจ่ายเงิน

 มาตรา ๑๙*
ห้ามมิให้ผู้ใดซึ่งเป็นกรรมการหรือดำรงตำแหน่งอื่นในธนาคาร
พาณิชย์ใดเป็นกรรมการหรือดำรงตำแหน่งอื่นในธนาคารพาณิชย์อื่นอีกในเวลาเดียวกัน ทั้งนี้ เว้น
แต่ในกรณีดังต่อไปนี้
 (๑)
เป็นตำแหน่งที่ปรึกษากฎหมาย หรือตำแหน่งที่ไม่มีหน้าที่ปฏิบัติหรือให้
ความเห็นเกี่ยวกับการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์
 (๒)
ได้รับการผ่อนผันจากรัฐมนตรีด้วยคำแนะนำของธนาคารแห่งประเทศไทย 
โดยในการผ่อนผันต้องกำหนดเป็นระยะเวลาไม่เกินสามปี และจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ
ไว้ด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๑๙
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๔๐]

 มาตรา ๒๐ ธนาคารพาณิชย์ใดฝ่าฝืนเงื่อนไขที่รัฐมนตรีกำหนดตามมาตรา
๕
มาตรา ๖ หรือมาตรา ๗
รัฐมนตรีมีอำนาจสั่งเพิกถอนใบอนุญาตหรือสั่งให้เลิกสาขาตามที่ได้
อนุญาตไปแล้ว แล้วแต่กรณี หรือจะสั่งควบคุมธนาคารพาณิชย์นั้นก็ได้
แต่ถ้าเห็นสมควร รัฐมนตรีจะสั่งให้ธนาคารพาณิชย์นั้นปฏิบัติการเพื่อแก้ไขให้เป็นไปตามเงื่อนไขเสียก่อนภายในเวลาที่รัฐมนตรีกำหนดก็ได้

 มาตรา ๒๑ ธนาคารพาณิชย์ใดฝ่าฝืนมาตรา ๑๐
รัฐมนตรีมีอำนาจสั่งธนาคาร
พาณิชย์นั้นมิให้แจกหรือจำหน่ายเงินกำไรทั้งหมดหรือแต่บางส่วนโดยให้นำเงินกำไรนั้นทั้งหมด
หรือแต่บางส่วนไปเพิ่มทุนสำรอง หรือไปเพิ่มสินทรัพย์ที่ต้องดำรงตามมาตรา ๖
แล้วแต่กรณี และ
รัฐมนตรีจะสั่งห้ามมิให้ธนาคารพาณิชย์นั้นให้กู้ยืมหรือลงทุน
หรือให้ทำได้ภายใต้เงื่อนไขใด ๆ 
จนกว่าธนาคารพาณิชย์นั้นจะปฏิบัติถูกต้องด้วยก็ได้

 มาตรา ๒๒*
ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทยเห็นว่า ธนาคารพาณิชย์ใด
 (๑) ดำรงเงินสดสำรองไม่ได้ตามอัตราส่วนที่กำหนดเป็นเนืองนิจ
 (๒)
ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องไม่ได้ตามอัตราส่วนที่กำหนดเป็นเนืองนิจ
 (๓)
รับฝากเงินหรือกู้ยืมเงินหรือก่อภาระผูกพันโดยไม่ลงบัญชีให้ถูกต้องและ
ครบถ้วน หรือสร้างรายการให้สินเชื่อไม่ตรงต่อความเป็นจริง
 (๔) ให้สินเชื่อหรือลงทุนเกินอัตราที่กำหนด
หรือให้สินเชื่อในลักษณะที่เล็งเห็น
ได้ว่าจะเรียกคืนไม่ได้ตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
 (๕)
ให้สินเชื่อแก่หรือลงทุนในกิจการที่ธนาคารพาณิชย์หรือกรรมการของ
ธนาคารพาณิชย์นั้นมีผลประโยชน์เกี่ยวข้อง หรือให้สินเชื่อแก่ผู้ถือหุ้นของธนาคารพาณิชย์นั้นใน
ปริมาณเกินสมควรหรือมีเงื่อนไขหรือข้อกำหนดพิเศษผิดไปจากปกติ
 (๖)
ไม่ตัดสินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ออกจากบัญชี
 (๗)
ไม่กันเงินสำรองสำหรับสินทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้
 (๘) กระทำการหรืองดเว้นกระทำการใดตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ขึ้นเพื่อพิทักษ์รักษาประโยชน์ของประชาชน
 ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารพาณิชย์นั้นกระทำการหรือ
งดเว้นกระทำการ หรือแก้ไขการดังกล่าวในวรรคหนึ่ง
ในการนี้จะกำหนดเงื่อนไขและระยะเวลาไว้
ด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๒๒
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๒๓
รัฐมนตรีมีอำนาจสั่งให้ธนาคารพาณิชย์ยื่นรายงานลับมีรายการ
ตามที่รัฐมนตรีกำหนด
ทั้งนี้จะให้ยื่นตามระยะเวลาหรือเป็นครั้งคราวและจะให้ทำคำชี้แจงข้อความเพื่ออธิบายหรือขยายความแห่งรายงานนั้นก็ได้
รายงานลับและคำชี้แจงนี้ให้ยื่นต่อธนาคารแห่งประเทศไทย

 มาตรา ๒๔*
รัฐมนตรีมีอำนาจตั้งผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์เพื่อตรวจสอบและ
รายงานกิจการและสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์
หรือจะมอบอำนาจให้ธนาคารแห่งประเทศไทย
ตั้งพนักงานของธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์ก็ได้
แต่ไม่ว่าในกรณีใดๆ 
รัฐมนตรีจะตั้งหรือมอบอำนาจให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตั้งผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์ให้ทำ
การตรวจเพื่อทราบกิจการหรือทรัพย์สินของเอกชนคนใดคนหนึ่งโดยเฉพาะที่มีหรือปรากฏอยู่ใน
ธนาคารพาณิชย์ใด ๆ มิได้ เว้นแต่เป็นกรณีตามมาตรา ๓๕ (๓)
 *[มาตรา ๒๔
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๒๔ ทวิ*
เมื่อปรากฏหลักฐานต่อธนาคารแห่งประเทศไทยว่าธนาคาร
พาณิชย์ใดมีฐานะหรือการดำเนินการอยู่ในลักษณะอันอาจเป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่
ประโยชน์ของประชาชน
ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารพาณิชย์นั้นแก้ไขฐานะ
หรือการดำเนินการดังกล่าวได้ภายในระยะเวลาที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ในการนี้จะสั่ง
ให้เพิ่มทุนหรือลดทุนด้วยก็ได้
 ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ใดไม่เพิ่มทุนหรือลดทุนภายในกำหนดเวลาที่ธนาคาร
แห่งประเทศไทยสั่งตามวรรคหนึ่ง
ให้ถือว่าคำสั่งของธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นมติที่ประชุมผู้
ถือหุ้นนับแต่วันที่ครบกำหนดเวลาตามคำสั่งของธนาคารแห่งประเทศไทยดังกล่าว
 ในกรณีที่มีความจำเป็นรีบด่วนที่จะต้องให้ธนาคารพาณิชย์ใดเพิ่มทุนหรือลดทุน
เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์นั้นสามารถพยุงฐานะและการดำเนินการต่อไปได้
ธนาคารแห่งประเทศ
ไทยจะสั่งให้ธนาคารพาณิชย์เพิ่มทุนหรือลดทุนทันทีก็ได้โดยให้ถือว่าคำสั่งของธนาคารแห่ง
ประเทศไทยดังกล่าวเป็นมติที่ประชุมผู้ถือหุ้น
 *ในการเพิ่มทุนหรือลดทุนตามวรรคสองหรือวรรคสาม
หรือการเสนอขายหุ้น
เพิ่มทุน มิให้นำมาตรา ๑๑๑๗ มาตรา ๑๒๒๐ มาตรา ๑๒๒๒ มาตรา ๑๒๒๔ มาตรา ๑๒๒๕ และมาตรา
๑๒๒๖ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ และมาตรา ๕๐ มาตรา ๑๓๖ วรรคสอง (๒) มาตรา ๑๓๗
มาตรา ๑๓๙ และมาตรา ๑๔๑ แห่งพระราชบัญญัติบริษัทมหาชน พ.ศ. 
๒๕๓๕ แล้วแต่กรณี มาใช้บังคับ
 *[มาตรา ๒๔
ทวิ วรรคสี่
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราช
บัญญัติการธนาคารพาณิชย์
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๐]

 มาตรา ๒๔ ตรี*
เมื่อปรากฎหลักฐานต่อธนาคารแห่งประเทศไทยว่าธนาคาร
พาณิชย์ใดมีฐานะหรือการดำเนินการอยู่ในลักษณะอันอาจเป็นเหตุให้เกิดความเสียหายแก่
ประโยชน์ของประชาชน
หรือกรรมการหรือบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการดำเนินงานของธนาคาร
พาณิชย์ใดไม่ปฏิบัติตาามคำสั่งของธนาคารแห่งประเทศไทย ตามมาตรา ๒๔ ทวิ ธนาคารแห่ง
ประเทศไทยมีอำนาจสั่งให้ธนาคารพาณิชย์นั้นถอดถอนกรรมการหรือบุคคลซึ่งรับผิดชอบในการ
ดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ผู้เป็นต้นเหตุดังกล่าวออกจากตำแหน่งได้
 ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทยสั่งถอดถอนบุคคลตามวรรคหนึ่ง ใหัธนาคาร
พาณิชย์นั้นแต่งตั้งบุคคลอื่นโดยความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทยเข้าดำรงตำแหน่งดัง
กล่าวแทนภายในเวลาสามสิบวันนับแต่วันถอดถอน
 ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ใดไม่ถอดถอนตามวรรคหนึ่ง หรือถอดถอนแล้วไม่
แต่งตั้งบุคคลอื่นเข้าดำรงตำแหน่งแทนตามวรรคสอง ธนาคารแห่งประเทศไทยด้วยความเห็น
ชอบของรัฐมนตรีมีอำนาจสั่งถอดถอนบุคคลดังกล่าวหรือแต่งตั้งบุคคลใดบุคคลหนึ่งหรือหลาย
คนไปดำรงตำแหน่งแทน
 ในกรณีที่มีความจำเป็นรีบด่วนที่จะต้องแก้ไขฐานะหรือการดำเนินการของ
ธนาคารพาณิชย์ใดซึ่งหากปล่อยเนิ่นช้าอาจเกิดความเสียหายแก่ประโยชน์ของประชาชน ธนาคาร
แห่งประเทศไทยด้วยความเห็นชอบของรัฐมนตรีมีอำนาจสั่งถอดถอนกรรมการหรือบุคคลซึ่งรับ
ผิดชอบในการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์นั้นและแต่งตั้งบุคคลใดบุคคลหนึ่งหรือหลายคนไป
ดำรงตำแหน่งได้ทันที่ตามที่เห็นสมควร
 ให้ผู้ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยแต่งตั้งตามวรรคสามหรือวรรคสี่อยู่ในตำแหน่ง
เป็นเวลาไม่เกินสามปี
และมิให้นำความในมาตรา ๑๒ จัตวา (๘) มาใชับังคับ และให้บุคคลดัง
กล่าวได้รับค่าตอบแทนตามที่รัฐมนตรีกำหนด
โดยให้จ่ายจากทรัพย์สินของธนาคารพาณิชย์นั้น 
และในระหว่างเวลาที่บุคคลดังกล่าวดำรงตำแหน่งอยู่ ผู้ถือหุ้นของธนาคารพาณิชย์จะมีมติเพิก
ถอนหรือเปลี่ยนแปลงคำสั่งของธนาคารแห่งประเทศไทยไม่ได้
 บุคคลซึ่งถูกถอดถอนตามคำสั่งของธนาคารแห่งประเทศไทยจะเข้าไปเกี่ยวข้อง
หรือดำเนินการใดๆ ในธนาคารพาณิชย์นั้นไม่ได้ไม่ว่าโดยทางตรงและทางอ้อม และต้องอำนวย
ความสะดวกและให้ข้อเท็จจริงแก่บุคคลที่ดำรงตำแหน่งแทนหรือตามที่ผู้ตรวจการธนาคาร
พาณิชย์กำหนด
 ให้ถือว่าคำสั่งของธนาคารแห่งประเทศไทยที่ให้ถอดถอนหรือแต่งตั้งตามมาตรา
นี้เป็นมติของที่ประชุมผู้ถือหุ้น
 [มาตรา ๒๔ ตรี
แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการ
ธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
(ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๔๐

 มาตรา ๒๕*
เมื่อรัฐมนตรีได้รับรายงานการตรวจสอบของผู้ตรวจการธนาคาร
พาณิชย์และเห็นว่าฐานะหรือการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์ใดอยู่ในลักษณะอันจะเป็นเหตุให้
เกิดความเสียหายอย่างร้ายแรงแก่ประโยชน์ของประชาชน
รัฐมนตรีมีอำนาจสั่งควบคุมธนาคาร
พาณิชย์หรือสั่งเพิกถอนใบอนุญาตก็ได้
แต่ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ดำเนินการแก้ไขการบริหาร
งานรวมทั้งย้ายหรือถอดถอนกรรมการหรือพนักงานของธนาคารพาณิชย์ตามคำแนะนำของรัฐ
มนตรีภายในระยะเวลาที่รัฐมนตรีกำหนด
รัฐมนตรีจะยังไม่สั่งควบคุมธนาคารพาณิชย์นั้นหรือยัง
ไม่สั่งเพิกถอนใบอนุญาตก็ได้ ในการนี้
รัฐมนตรีจะกำหนดเงื่อนไขใด ๆ เพื่อประโยชน์ในการ
ไขฐานะหรือการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์นั้นให้ธนาคารพาณิชย์ต้องปฏิบัติด้วยก็ได้
 *[มาตรา ๒๕
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๒๖
เมื่อปรากฏว่าธนาคารพาณิชย์ใดหยุดทำการจ่ายเงินให้รัฐมนตรี
แต่งตั้งบุคคลที่รัฐมนตรีเห็นสมควรเป็นพนักงานเจ้าหน้าที่ทำการสอบสวนพฤติการณ์
และเมื่อได้รับรายงานการสอบสวนจากพนักงานเจ้าหน้าที่แล้ว
รัฐมนตรีมีอำนาจสั่งควบคุมธนาคารพาณิชย์นั้นได้

 มาตรา ๒๗ ในการสั่งควบคุมธนาคารพาณิชย์ใด
ให้รัฐมนตรีแจ้งคำสั่งเป็น
หนังสือให้ธนาคารพาณิชย์นั้นทราบ และปิดประกาศไว้ในที่เปิดเผย ณ
สำนักงานของธนาคาร
พาณิชย์นั้น
กับทั้งให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและในหนังสือพิมพ์รายวันอย่างน้อยหนึ่งฉบับ

 มาตรา ๒๘ ในการควบคุมธนาคารพาณิชย์ใด
ให้รัฐมนตรีตั้งคณะกรรมการ
ควบคุมธนาคารพาณิชย์นั้น
ประกอบด้วยประธานกรรมการหนึ่งคนและกรรมการอื่นอีกไม่น้อยกว่าสองคน คณะกรรมการมีอำนาจและหน้าที่จัดดำเนินกิจการของธนาคารพาณิชย์นั้นได้ทุกประการ
และให้ประธานกรรมการเป็นผู้แทนของธนาคารพาณิชย์นั้น
 ในกรณีที่ประธานกรรมการไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้
ให้รัฐมนตรีแต่งตั้งกรรมการ
คนใดคนหนึ่งเป็นผู้ปฏิบัติหน้าที่แทน
 คณะกรรมการมีอำนาจแต่งตั้งและกำหนดอำนาจและหน้าที่พนักงานควบคุม
ธนาคารพาณิชย์คนหนึ่งหรือหลายคนให้ปฏิบัติการอย่างใดอย่างหนึ่งได้
 การตั้งคณะกรรมการและการแต่งตั้งกรรมการปฏิบัติหน้าที่แทนประธาน
กรรมการให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา
 มาตรา ๒๙
เมื่อรัฐมนตรีได้แจ้งคำสั่งควบคุมแก่ธนาคารพาณิชย์ใด ห้ามมิให้
กรรมการและพนักงานของธนาคารพาณิชย์กระทำกิจการของธนาคารพาณิชย์นั้นอีกต่อไป
เว้นแต่
จะได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์

 มาตรา ๓๐
เมื่อรัฐมนตรีได้แจ้งคำสั่งควบคุมแก่ธนาคารพาณิชย์ใด ให้
กรรมการ พนักงานและลูกจ้างของธนาคารพาณิชย์นั้นจัดการอันสมควรเพื่อปกปักรักษาทรัพย์และประโยชน์ของธนาคารพาณิชย์ไว้
และรีบรายงานกิจการและมอบสินทรัพย์ พร้อมด้วยสมุดบัญชี เอกสาร ดวงตราและสิ่งอื่นอันเกี่ยวกับกิจการและสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์ให้แก่คณะกรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์โดยมิชักช้า

 มาตรา ๓๑ เมื่อธนาคารพาณิชย์ใดถูกควบคุม
ให้ผู้ครอบครองทรัพย์สินหรือ
เอกสารของธนาคารพาณิชย์นั้นแจ้งการครอบครองให้คณะกรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์ทราบโดยมิชักช้า

 มาตรา ๓๒
เมื่อคณะกรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์เห็นว่า ธนาคารพาณิชย์
ที่ถูกควบคุมสมควรจะดำเนินกิจการของตนเองได้ ให้รายงานให้รัฐมนตรีทราบ
ถ้ารัฐมนตรีเห็น
สมควรก็ให้สั่งเลิกการควบคุม
และให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและในหนังสือพิมพ์รายวัน
อย่างน้อยหนึ่งฉบับ

 มาตรา ๓๓
เมื่อคณะกรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์เห็นว่า ธนาคารพาณิชย์
ที่ถูกควบคุมไม่อาจดำเนินกิจการต่อไปได้ ให้รายงานให้รัฐมนตรีทราบ
ถ้ารัฐมนตรีเห็นสมควรก็
ให้สั่งเลิกธนาคารพาณิชย์นั้นและให้ประกาศในราชกิจจานุเบกษาและในหนังสือพิมพ์รายวันอย่าง
น้อยหนึ่งฉบับ

 มาตรา ๓๔
เมื่อรัฐมนตรีสั่งเพิกถอนใบอนุญาตหรือสั่งเลิกธนาคารพาณิชย์ ให้
มีการชำระบัญชี และให้รัฐมนตรีแต่งตั้งผู้ชำระบัญชีธนาคารพาณิชย์นั้น
 การชำระบัญชีให้เป็นไปตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
ว่าด้วยการชำระบัญชีบริษัทจำกัด
เว้นแต่การใดที่เป็นอำนาจและหน้าที่ของที่ประชุมใหญ่ให้เป็น
อำนาจและหน้าที่ของรัฐมนตรี

 มาตรา ๓๕*
เพื่อประโยชน์แห่งมาตรา ๒๔ หรือมาตรา ๒๖ ให้ผู้ตรวจการ
ธนาคารพาณิชย์หรือพนักงานเจ้าหน้าที่แล้วแต่กรณีมีอำนาจดังต่อไปนี้
 (๑) สั่งให้กรรมการ
พนักงานหรือลูกจ้างของธนาคารพาณิชย์ ผู้สอบบัญชีของ
ธนาคารพาณิชย์
และผู้รวบรวมหรือประมวลข้อมูลของธนาคารพาณิชย์ด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์
หรือด้วยเครื่องมืออื่นใด มาให้ถ้อยคำ
หรือส่งสำเนาหรือแสดงสมุดบัญชีเอกสารหรือหลักฐานอื่น
อันเกี่ยวกับกิจการ สินทรัพย์และหนี้สินของธนาคารพาณิชย์
 (๒)
เข้าไปในสถานที่ประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์ หรือในสถานที่ซึ่งรวบ
รวมหรือประมวลข้อมูลของธนาคารพาณิชย์ด้วยเครื่องคอมพิวเตอร์หรือด้วยเครื่องมืออื่นใด
ใน
เวลาทำการของสถานที่นั้น เพื่อตรวจสอบกิจการ
สินทรัพย์และหนี้สินของธนาคารพาณิชย์ รวมทั้ง
เอกสาร หลักฐานหรือข้อมูลเกี่ยวกับธนาคารพาณิชย์
 (๓)
เข้าไปตรวจสอบฐานะหรือการดำเนินงานในสถานที่ประกอบธุรกิจของลูก
หนี้ของธนาคารพาณิชย์ รวมทั้งสั่งให้ลูกหนี้หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องมาให้ถ้อยคำหรือส่งสำเนาหรือ
แสดงสมุดบัญชี เอกสารหรือหลักฐานอื่นที่เกี่ยวข้องได้
ในกรณีที่มีเหตุอันควรสงสัยว่าธนาคาร
พาณิชย์กระทำการตามมาตรา ๒๒ (๓) (๔) หรือ (๕)
 ในการดำเนินการตาม
(๓) ผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์หรือพนักงานเจ้าหน้าที่
จะต้องได้รับอนุมัติจากผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยหรือรัฐมนตรีแล้วแต่กรณี
ก่อน
 ในการปฏิบัติหน้าที่ของผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์หรือพนักงานเจ้าหน้าที่ตาม
วรรคหนึ่ง
ให้เจ้าของหรือบุคคลซึ่งอยู่ในสถานที่นั้นหรือบุคคลที่เกี่ยวข้องอำนวยความสะดวกตาม
สมควร
 *[มาตรา ๓๕ แก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๓๕ ทวิ*
ให้ผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์มีอำนาจเข้าไปในสถานที่ใด ๆ ที่
มีเหตุอันควรสงสัยว่ามีการกระทำอันเป็นความผิดตามมาตรา ๗ ทวิ หรือมาตรา ๘
เพื่อตรวจสอบ
ได้ และให้มีอำนาจยึดหรืออายัดเอกสารหรือสิ่งของที่เกี่ยวข้องกับการกระทำความผิดดังกล่าวเพื่อ
ประโยชน์ในการตรวจสอบหรือดำเนินคดีได้
 ในการปฏิบัติหน้าที่ของผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์ตามวรรคหนึ่ง
ให้เจ้าของ
หรือบุคคลซึ่งอยู่ในสถานที่นั้นมีหน้าที่อำนวยความสะดวกแก่ผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์ตามสมควร
 *[มาตรา ๓๕ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๓๖ เพื่อประโยชน์แห่งมาตรา ๒๘
ให้คณะกรรมการควบคุมธนาคาร
พาณิชย์ หรือพนักงานควบคุมธนาคารพาณิชย์ที่ได้รับมอบอำนาจ
มีอำนาจสั่งให้บุคคลใด ๆ มาให้ถ้อยคำ หรือให้แสดงหรือส่งสมุด บัญชี เอกสาร
ดวงตราและหลักฐานอื่นอันเกี่ยวกับกิจการและสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์ที่ถูกควบคุม

 มาตรา ๓๗ กรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์
พนักงานควบคุมธนาคาร
พาณิชย์ และผู้ชำระบัญชีอาจได้รับเงินค่าตอบแทนตามที่รัฐมนตรีกำหนด

 มาตรา ๓๘ ค่าใช้จ่ายและเงินค่าตอบแทนในการควบคุมหรือชำระบัญชี
ธนาคารพาณิชย์ใด ให้จ่ายจากสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์นั้น

 มาตรา ๓๙*
ผู้ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๗ ทวิ มาตรา
๙ หรือมาตรา ๑๙ ต้อง
ระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
 *[มาตรา ๓๙ แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
(ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๐*
ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๘ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินห้าปี หรือปรับไม่
เกินห้าแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
 *[มาตรา ๔๐
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๑* ธนาคารพาณิชย์ใดไม่ตรวจสอบทะเบียนผู้ถือหุ้นหรือไม่แจ้งแก่ผู้
ถือหุ้นอันเป็นการฝ่าฝืนมาตรา ๕ สัตต หรือแสดงข้อความอันเป็นเท็จ
หรือปกปิดความจริงที่ต้องบอกให้แจ้งในการยื่นรายงานลับ หรือให้คำชี้แจงตามมาตรา ๒๓
ต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท
 *[มาตรา ๔๑
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๒*
ธนาคารพาณิชย์ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๗ หรือมาตรา 
๑๒ (๑) หรือฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่รัฐมนตรีกำหนดตามมาตรา ๕
วรรคสี่ หรือมาตรา 
๖ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินสามแสนบาท
 *[มาตรา ๔๒
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๓*
ธนาคารพาณิชย์ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๑๑ ฉ หรือ
มาตรา ๑๘ ต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองแสนบาท
 *[มาตรา ๔๓
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๔*
ธนาคารพาณิชย์ใดฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๕ ตรี วรรคหนึ่ง 
มาตรา ๕ เบญจ มาตรา ๕ ฉ มาตรา ๗
ทวิ มาตรา ๙ ทวิ มาตรา ๑๐ มาตรา ๑๑ มาตรา ๑๑ ตรี 
มาตรา ๑๒ (๒) (๓) (๔) (๕) (๖) (๗) (๘) หรือ (๙) มาตรา ๑๒ ตรี มาตรา ๑๒ จัตวา 
มาตรา ๑๓ มาตรา ๑๓ จัตวา มาตรา ๑๔ มาตรา ๑๕ วรรคหนึ่งมาตรา ๑๕ ทวิ มาตรา ๑๖
หรือ
มาตรา ๑๗
หรือฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดหรือเงื่อนไขหรือคำสั่งของรัฐมนตรีตาม
มาตรา ๕ ทวิ มาตรา ๗ มาตรา ๑๒ (๖) มาตรา ๑๓ ตรี มาตรา ๑๗ ทวิ มาตรา ๒๑ มาตรา 
๒๓ หรือมาตรา ๒๕ หรือฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดหรือเงื่อนไขหรือคำสั่งของธนาคาร
แห่งประเทศไทยตามมาตรา ๑๒ (๔) (ก) หรือ (๕) มาตรา ๑๓ มาตรา ๑๕ ทวิ มาตรา ๑๗
วรรคหนึ่ง มาตรา ๒๒ วรรคสอง
มาตรา ๒๔ ทวิหรือมาตรา ๒๔ ตรี ต้องระวางโทษปรับไม่เกิน
สามแสนบาท
 *[มาตรา ๔๔
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) 
พ.ศ. ๒๕๓๕]

 มาตรา ๔๕*
ธนาคารพาณิชย์ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๕ ตรี วรรคสอง มาตรา ๗
ตรี หรือมาตรา ๑๕ วรรคสอง
หรือฝ่าฝืนหรือไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ธนาคารแห่งประเทศไทย
กำหนดตามมาตรา ๗ ทวิหรือมาตรา ๗ ตรี ต้องระวางโทษปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท
 *[มาตรา ๔๕
แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖*
ความผิดตามมาตรา ๔๒ มาตรา ๔๓ มาตรา ๔๔ หรือมาตรา ๔๕ 
ถ้าเป็นกรณีการกระทำความผิดต่อเนื่อง ให้ปรับอีกไม่เกินวันละสามพันบาท
สำหรับการกระทำความผิดตามมาตรา ๔๒ หรือมาตรา ๔๓ หรือให้ปรับอีกไม่เกินวันละสองพันบาท สำหรับการกระทำความผิดตามมาตรา ๔๔
หรือมาตรา ๔๕ แล้วแต่กรณี ตลอดเวลาที่ยังกระทำการฝ่าฝืนอยู่
 *[มาตรา ๔๖
แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ ทวิ*
ในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ใดกระทำความผิดตามมาตรา ๔๒
มาตรา ๔๓มาตรา ๔๔ หรือมาตรา ๔๕
กรรมการของธนาคารพาณิชย์นั้น หรือบุคคลใดซึ่งรับผิด
ชอบในการดำเนินการของธนาคารพาณิชย์นั้นต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี
หรือปรับไม่เกิน
สามแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าตนมิได้มีส่วนในการกระทำความผิดของ
ธนาคารพาณิชย์นั้นด้วย

 *[มาตรา ๔๖ ทวิ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ ตรี*
ความผิดตามมาตรา ๔๒ มาตรา ๔๓ มาตรา ๔๔ มาตรา ๔๕
หรือมาตรา ๔๖
ทวิถ้ามิได้ฟ้องต่อศาลหรือมิได้มีการเปรียบเทียบตามมาตรา ๔๖ อัฏฐ ภายใน
หนึ่งปีนับแต่วันที่ผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์ตรวจพบการกระทำความผิด
หรือเกินกำหนดห้าปี
นับแต่วันกระทำความผิด เป็นอันขาดอายุความ
 *[มาตรา ๔๖ ตรี
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ จัตวา*
ผู้ใดฝ่าฝืนมาตรา ๒๔ ตรี วรรคห้า มาตรา ๒๙ มาตรา ๓๐
หรือมาตรา ๓๑ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท
หรือทั้งจำทั้งปรับ
 *[มาตรา ๔๖ จัตวา
โดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๔๖ เบญจ*
ผู้ใดฝ่าฝืนคำสั่งผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์หรือพนักงาน
เจ้าหน้าที่ซึ่งสั่งตามมาตรา ๓๕ หรือขัดขวางมิให้ผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์
หรือพนักงานเจ้าหน้าที่เข้าตรวจสอบกิจการและสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์
หรือสอบสวนและตรวจสอบตามมาตรา ๓๕ หรือให้ถ้อยคำ หรือแสดงสมุด บัญชี
เอกสารและหลักฐานอื่นอันเกี่ยวกับกิจการและสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์
หรือส่งสำเนาสิ่งเหล่านั้นตามมาตรา ๓๕ อันเป็นเท็จ หรือขัดขวางหรือไม่ให้ความสะดวกแก่ผู้ตรวจการธนาคารพาณิชย์
ซึ่งปฏิบัติการตามมาตรา ๓๕ ทวิ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี
หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
 *[มาตรา ๔๖ เบญจ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ 
๒) พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ ฉ*
ผู้ใดฝ่าฝืนคำสั่ง คณะกรรมการควบคุมธนาคารพาณิชย์หรือ
พนักงานควบคุมธนาคารพาณิชย์ที่ได้รับมอบอำนาจซึ่งสั่งตามมาตรา ๓๖
ต้องระวางโทษจำคุกไม่
เกินหกเดือนหรือปรับไม่เกินห้าหมื่นบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
 *[มาตรา ๔๖ ฉ
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ สัตต*
ผู้ใดได้ล่วงรู้กิจการของธนาคารพาณิชย์ใดเนื่องจากการ
ปฏิบัติตามอำนาจและหน้าที่ที่กำหนดในพระราชบัญญัตินี้
อันเป็นกิจการที่ตามปกติวิสัยของธนาคารพาณิชย์จะพึงสงวนไว้ไม่เปิดเผย
ถ้าผู้นั้นนำไปเปิดเผยนอกจากตามหน้าที่ หรือเพื่อประโยชน์แก่การสอบสวนหรือการพิจารณาคดี
ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกินหนึ่งปี หรือปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท หรือทั้งจำทั้งปรับ
 *[มาตรา ๔๖ สัตต
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) 
พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ อัฏฐ*
ความผิดตามมาตรา ๔๑ มาตรา ๔๒ มาตรา ๔๓ มาตรา ๔๔ 
มาตรา ๔๕ มาตรา ๔๖ หรือมาตรา ๔๖
ทวิ ให้คณะกรรมการที่รัฐมนตรีแต่งตั้งมีอำนาจเปรียบ
เทียบได้
 คณะกรรมการที่รัฐมนตรีแต่งตั้งตามวรรคหนึ่ง
ให้มีจำนวนสามคนและคนหนึ่ง
ต้องเป็นพนักงานสอบสวนตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา
 เมื่อคณะกรรมการได้ทำการเปรียบเทียบกรณีใด
และผู้ต้องหาได้ชำระค่าปรับ
ตามคำเปรียบเทียบภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการกำหนดแล้ว
ให้คดีนั้นเป็นอันเลิกกัน
 [มาตรา ๔๖
อัฎฐวรรคหนึ่งแก้ไขโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราช
บัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ.
๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘ และมาตรา ๔๖ อัฏฐ วรรคสองและวรรคสาม แก้ไขโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒]

 มาตรา ๔๖ นว*
ในกรณีที่ปรากฏว่ามีการกระทำความผิดอย่างใดอย่างหนึ่ง ดัง
ต่อไปนี้
 (๑)
ในการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ กรรมการหรือบุคคลใดซึ่ง
รับผิดชอบในธนาคารพาณิชย์กระทำความผิดเกี่ยวกับทรัพย์ตามบทบัญญัติในหมวด ๑
หมวด ๓ 
หมวด ๔ หมวด ๕ หรือหมวด ๗ ของลักษณะ ๑๒ แห่งประมวลกฎหมายอาญา หรือมาตรา ๔๐ 
มาตรา ๔๑ หรือมาตรา ๔๒
แห่งพระราชบัญญัติกำหนดความผิดเกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน 
ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม และมูลนิธิ พ.ศ. ๒๔๙๙ หรือมาตรา ๒๔๓
หรือมาตรา 
๒๔๔ แห่งพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด พ.ศ. ๒๕๒๑
 (๒)
ในการสอบบัญชีของธนาคารพาณิชย์ ผู้สอบบัญชีผู้ใดกระทำความผิดตาม
มาตรา ๒๖๙ แห่งประมวลกฎหมายอาญา หรือมาตรา ๓๑ แห่งพระราชบัญญัติกำหนดความผิด
เกี่ยวกับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน ห้างหุ้นส่วนจำกัด บริษัทจำกัด สมาคม
และมูลนิธิ พ.ศ. ๒๔๙๙
 (๓)
ผู้ใดเป็นผู้ใช้ให้กระทำความผิดหรือเป็นผู้สนับสนุนการกระทำความผิดตาม 
(๑) หรือ (๒)
 ให้ถือว่าธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นผู้เสียหายตามประมวลกฎหมายวิธี
พิจารณาความอาญา
 ในความผิดตามมาตรานี้
เมื่อพนักงานอัยการยื่นฟ้องคดีอาญา ให้พนักงาน
อัยการมีอำนาจเรียกทรัพย์สิน หรือราคา
หรือค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายแทนผู้ได้รับ
ความเสียหายด้วย ในการนี้
ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยการฟ้องคดีแพ่งที่เกี่ยวเนื่องกับคดีอาญาตาม
ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาใช้บังคับโดยอนุโลม
 *[มาตรา ๔๖ นว
เพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๔๖ ทศ*
ในกรณีที่ปรากฏหลักฐานว่าบุคคลใดกระทำความผิดตามที่
บัญญัติไว้ในมาตรา ๔๖ นว และธนาคารแห่งประเทศไทยเห็นว่าหากปล่อยเนิ่นช้าไว้อาจเกิดความ
เสียหายแก่ประโยชน์ของประชาชน
ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจสั่งยึดหรืออายัดทรัพย์สิน
ของบุคคลนั้นหรือทรัพย์สินซึ่งตามกฎหมายอาจถือได้ว่าเป็นของบุคคลนั้น
แต่จะยึดหรืออายัด
ทรัพย์สินไว้เกินกว่าหนึ่งร้อยแปดสิบวันไม่ได้
เว้นแต่ในกรณีมีการฟ้องคดีต่อศาลให้คำสั่งยึดหรือ
อายัดดังกล่าวยังคงมีผลต่อไปจนกว่าศาลจะสั่งเป็นอย่างอื่น
ในกรณีมีเหตุจำเป็นไม่สามารถฟ้อง
คดีได้ภายในหนึ่งร้อยแปดสิบวัน
ศาลที่มีเขตอำนาจจะสั่งขยายระยะเวลาออกไปอีกตามคำขอของ
ธนาคารแห่งประเทศไทยก็ได้
 ให้ธนาคารแห่งประเทศไทยมีอำนาจแต่งตั้งพนักงานของธนาคารแห่งประเทศ
ไทย
เป็นผู้ดำเนินการยึดหรืออายัดทรัพย์สินตามวรรคหนึ่ง
 การยึดหรืออายัดทรัพย์สินตามวรรคหนึ่ง
ให้นำบทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากร
มาใช้บังคับโดยอนุโลม
 ในกรณีตามวรรคหนึ่ง
เมื่อมีเหตุอันควรสงสัยว่า บุคคลดังกล่าวจะหลบหนีออก
นอกราชอาณาจักรเมื่อธนาคารแห่งประเทศไทยร้องขอ
ให้ศาลอาญามีอำนาจสั่งห้ามมิให้บุคคล
นั้นออกนอกราชอาณาจักรไว้ก่อนได้ ในกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วน
เมื่อผู้ว่าการธนาคาร
แห่งประเทศไทยหรือบุคคลที่ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยมอบหมายแจ้งให้อธิบดีกรมตำรวจ
ทราบ
ให้อธิบดีกรมตำรวจมีอำนาจสั่งห้ามมิให้บุคคลนั้นออกนอกราชอาณาจักรไว้ก่อนเป็นการชั่ว
คราวได้เป็นเวลาไม่เกินสิบห้าวันจนกว่าศาลอาญาจะมีคำสั่งเป็นอย่างอื่น
 ผู้ใดฝ่าฝืนคำสั่งของศาลอาญาหรือของอธิบดีกรมตำรวจที่สั่งตามวรรคสี่
ต้อง
ระวางโทษจำคุกไม่เกินสิบปี และปรับไม่เกินหนึ่งล้านบาท
 *[มาตรา ๔๖ ทศ
เพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติ
การธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๒๘]

 มาตรา ๔๗
ภายในระยะเวลาหนึ่งปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
 (๑)
ความในวรรคสองของมาตรา ๖ ไม่ใช้บังคับแก่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นสาขา
ของธนาคารต่างประเทศ
ซึ่งประกอบการธนาคารพาณิชย์อยู่ในวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
 (๒)
ในการปฏิบัติการตามมาตรา ๑๐ และมาตรา ๑๓ ให้ถือว่าสินทรัพย์ที่
ธนาคารพาณิชย์ซึ่งเป็นสาขาของธนาคารต่างประเทศดำรงอยู่ในประเทศไทยตามชนิดที่รัฐมนตรี
กำหนดเป็นเงินกองทุน

 มาตรา ๔๘
ภายในระยะเวลาสามปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับบท
บัญญัติมาตรา ๑๙
ไม่ใช้บังคับแก่บุคคลซึ่งดำรงตำแหน่งอันต้องห้ามตามมาตราดังกล่าวอยู่แล้ว
ในวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับสำหรับตำแหน่งที่ดำรงอยู่นั้น

 มาตรา ๔๙ ในระหว่างเวลาที่ประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทยตามมาตรา
๑๑ และมาตรา ๑๔ (๑) ยังไม่ใช้บังคับ ให้นำบทบัญญัติมาตรา ๑๐ มาตรา ๑๒ และมาตรา
๓๑
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พุทธศักราช ๒๔๘๘ มาใช้บังคับแก่ธนาคารพาณิชย์

 มาตรา ๕๐ ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังรักษาการตามพระราชบัญญัติ
นี้

ผู้รับสนองพระบรมราชโองการ
 จอมพล
ส.ธนะรัชต์

นายกรัฐมนตรี


----------------------------------------------------
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ
ในปัจจุบันการธนาคารและการ
เศรษฐกิจได้ขยายตัวขึ้นเป็นลำดับ
จึงสมควรได้ปรับปรุงกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ให้
เหมาะสม เพื่อประโยชน์แก่การเศรษฐกิจและการเงินของประเทศ
ตลอดจนให้ความคุ้มครองแก่ผู้
ฝากเงินกับธนาคาร

----------------------------------------------------------
พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒

 มาตรา ๒๒
บุคคลใดถือหุ้นธนาคารพาณิชย์รวมกันเกินอัตราที่กำหนดตาม
มาตรา ๕ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราช
บัญญัตินี้อยู่แล้วก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับให้คงมีสิทธิถือหุ้นนั้นได้ต่อไป
แต่ถ้าได้
จำหน่ายหุ้นนั้นไปเท่าใดก็ให้คงมีสิทธิถือหุ้นเกินอัตราที่กำหนดได้เท่าจำนวนหุ้นที่เหลือนั้น
 ให้นำความในวรรคหนึ่งมาใช้บังคับแก่ทายาทโดยธรรมซึ่งได้รับมรดกในหุ้นนั้น
ในวันหรือหลังวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับด้วยโดยอนุโลม
 บทบัญญัติมาตรา ๕
ฉ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้
มิให้นำมาใช้บังคับแก่ผู้ถือหุ้นซึ่งถือหุ้นตามหลักเกณฑ์ที่
กำหนดไว้ในวรรคหนึ่งและวรรคสอง

 มาตรา ๒๓
ธนาคารพาณิชย์ใดที่จัดตั้งขึ้นเป็นบริษัทจำกัดตามประมวล
กฎหมายแพ่งและพาณิชย์และได้รับอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์อยู่แล้วก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
ให้ยังคงเป็นบริษัทจำกัดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ต่อไปได้ และถ้าธนาคารพาณิชย์นั้นได้ออกหุ้นซึ่งไม่เป็นไปตามมาตรา
๕ จัตวา และหรือมีผู้ถือหุ้นหรือ
กรรมการซึ่งไม่เป็นไปตามมาตรา ๕ เบญจ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พ.ศ.๒๕๐๕ 
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้
ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นดำเนินการแก้ไขเสียให้ถูกต้องตาม
มาตรา ๕ จัตวา หรือมาตรา ๕ เบญจ แล้วแต่กรณี
ภายในสามปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้
บังคับ โดยต้องดำเนินการตามเงื่อนไข ดังต่อไปนี้
 (๑)
ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ต้องดำเนินการให้มีผู้ถือ
หุ้นซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าหนึ่งร้อยรายโดยผู้ถือหุ้นดังกล่าวต้องถือหุ้นรวมกัน
เป็นจำนวนไม่ต่ำกว่าร้อยละยี่สิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมด
 (๒)
ภายในสองปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ต้องดำเนินการให้มีผู้ถือ
หุ้นซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าสองร้อยรายโดยผู้ถือหุ้นดังกล่าวต้องถือหุ้นรวมกัน
เป็นจำนวนไม่ต่ำกว่าร้อยละสี่สิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมด
 (๓) ภายในสามปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
ต้องดำเนินการให้มีผู้ถือ
หุ้นซึ่งเป็นบุคคลธรรมดาอย่างน้อยไม่ต่ำกว่าสองร้อยห้าสิบราย
โดยผู้ถือหุ้นดังกล่าวต้องถือหุ้น
รวมกันเป็นจำนวนไม่ต่ำกว่าร้อยละห้าสิบของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมด
 ในการดำเนินการตามวรรคหนึ่ง
(๑) (๒) หรือ (๓) ถ้ามีเหตุจำเป็นและสมควร 
รัฐมนตรีจะขยายระยะเวลาให้คราวละไม่เกินหกเดือนก็ได้
แต่เมื่อนับระยะเวลารวมกันทั้งหมด
แล้วจะต้องไม่เกินห้าปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ

 มาตรา ๒๔ ภายในห้าปี
นับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับธนาคารพาณิชย์
ใดที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์อยู่แล้วก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
ประสงค์จะเพิ่มทุนโดยการออกหุ้นใหม่
ถ้าธนาคารพาณิชย์นั้นยังมิได้จดทะเบียนเป็นบริษัท
มหาชนจำกัด ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นดำเนินการตามหลักเกณฑ์ดังต่อไปนี้
 (๑) ให้ธนาคารพาณิชย์ออกหนังสือชี้ชวนให้ประชาชนเข้าชื่อซื้อหุ้นได้ในการ
ออกหนังสือชี้ชวนดังกล่าว ให้นำบทบัญญัติว่าด้วยหนังสือชี้ชวน
ในกรณีเพิ่มทุนตามกฎหมายว่า
ด้วยบริษัทมหาชนจำกัดมาใช้บังคับโดยอนุโลม
 (๒)
หุ้นที่ออกในการเพิ่มทุนนั้น ธนาคารพาณิชย์ต้องดำเนินการขายให้แก่บุคคล
ธรรมดาซึ่งไม่เป็นผู้ถือหุ้นของธนาคารพาณิชย์นั้นไม่น้อยกว่าร้อยละยี่สิบห้าของจำนวนหุ้นที่ออก
ใหม่
และจะขายให้แต่ละคนเกินร้อยละศูนย์จุดห้าของจำนวนหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมดไม่ได้
 บทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ที่ห้ามมิให้บริษัทจำกัดตาม
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ชี้ชวนประชาชนให้ซื้อหุ้นและบทบัญญัติว่าด้วยการเสนอขายหุ้น
ที่ออกใหม่ มิให้นำมาใช้บังคับแก่การเพิ่มทุนตามมาตรานี้
 ความในมาตรานี้มิให้ใช้บังคับแก่ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นรัฐวิสาหกิจตาม
กฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ

 มาตรา ๒๕ ธนาคารพาณิชย์ใดไม่ดำเนินการแก้ไขหุ้นหรือผู้ถือหุ้นหรือ
กรรมการให้ถูกต้องตามมาตรา ๕ จัตวา หรือมาตรา ๕ เบญจ
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ แล้วแต่กรณี ภายในระยะเวลาตามมาตรา ๒๓
กำหนดหรือที่รัฐมนตรีผ่อนผันต้องระวางโทษปรับไม่เกินหนึ่งแสนบาท
ถ้าเป็นการกระทำผิดต่อเนื่องให้ปรับอีกไม่เกินวันละห้าพันบาทตลอดเวลาที่ยังกระทำการฝ่าฝืนอยู่

 มาตรา ๒๖ ธนาคารพาณิชย์ใดไม่ปฏิบัติตามมาตรา ๒๔
ต้องระวางโทษปรับ
ไม่เกินหนึ่งแสนบาท

 มาตรา ๒๗ ความผิดตามมาตรา ๒๕ และมาตรา ๒๖ ให้คณะกรรมการตาม
มาตรา ๔๖ อัฏฐ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระ
ราชบัญญัตินี้ มีอำนาจเปรียบเทียบได้ และให้นำมาตรา ๔๖ ตรี
ตามพระราชบัญญัติดังกล่าวมาใช้
บังคับด้วยโดยอนุโลม

 มาตรา ๒๘
สำนักงานที่ได้ตั้งขึ้นแล้วก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ เพื่อ
กระทำการแทนธนาคารพาณิชย์หรือธนาคารต่างประเทศในการติดต่อกับบุคคลทั่วไปตามมาตรา
๗ ทวิ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติ
นี้ ถ้าประสงค์จะดำเนินการต่อไป ให้ธนาคารพาณิชย์หรือธนาคารต่างประเทศหรือผู้จัดตั้งสำนัก
งานนั้นแล้วแต่กรณียื่นคำขอรับอนุญาตให้ถูกต้องภายในเวลาสามเดือนนับแต่วันที่พระราช
บัญญัตินี้ใช้บังคับ

 มาตรา ๒๙
ธนาคารพาณิชย์ใดมีหุ้นหรือหุ้นกู้ของบริษัทจำกัดอยู่ก่อนวันที่พระ
ราชบัญญัตินี้ใช้บังคับเกินจำนวนที่กำหนดในมาตรา ๑๒ (๕) หรือถือหุ้นของธนาคารพาณิชย์อื่น
อันเป็นการฝ่าฝืน มาตรา ๑๒ (๖)แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ.๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไข
เพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้
ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นยื่นคำขอผ่อนผันต่อธนาคารแห่งประเทศไทย
ภายในสามสิบวันนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ในการผ่อนผันธนาคารแห่งประเทศไทยจะ
กำหนดเงื่อนไขให้ต้องปฏิบัติด้วยก็ได้

 มาตรา ๓๐
ธนาคารพาณิชย์ใดให้สินเชื่อหรือค้ำประกันการกู้ยืมเงินหรือค้ำ
ประกันการขาย ขายลดหรือขายช่วงลดตั๋วเงิน
แก่หรือเพื่อกรรมการหรือบุคคลตามมาตรา ๑๒ ทวิ 
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ที่
กระทำได้โดยชอบอยู่ก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ
ให้ธนาคารพาณิชย์นั้นปฏิบัติให้ถูกต้องตามมาตรา ๑๒ (๒) และมาตรา ๑๒ ทวิ
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้
ภายในหนึ่งปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ

 มาตรา ๓๑
อสังหาริมทรัพย์ใดที่ธนาคารพาณิชย์มีอยู่ในวันที่พระราชบัญญัตินี้
ใช้บังคับและต้องจำหน่ายไปตามมาตรา ๑๒ ตรี แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ 
พ.ศ.๒๕๐๕ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้ ให้ธนาคารพาณิชย์จำหน่ายเสียภายในเก้าปี
นับแต่วันที่อสังหาริมทรัพย์นั้นตกมาเป็นของธนาคารพาณิชย์หรือภายในระยะเวลาที่ได้รับ
การขยาย

 มาตรา ๓๒
ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทยยังมิได้ออกประกาศโดยอาศัย
อำนาจตามมาตรา ๑๐ มาตรา ๑๑ มาตรา ๑๓ หรือมาตรา ๑๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคาร
พาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้
หรือออกประกาศแล้วแต่ประกาศ
ดังกล่าวยังไม่มีผลใช้บังคับให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งออกโดยอาศัยอำนาจตามมาตรา ๑๐ มาตรา ๑๑ มาตรา ๑๓และมาตรา ๑๔ แห่งพระราช
บัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ไปพลางก่อน
 เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งออก
โดยอาศัยอำนาจตามมาตรา ๑๐ และมาตรา ๑๓ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ.
๒๕๐๕ ตามวรรคหนึ่ง คำว่า เงินกองทุน ตามประกาศดังกล่าวให้หมายความถึงเงินกองทุนตามมาตรา
๔ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕

 มาตรา ๓๓
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังรักษาการตามพระราชบัญญัติ
นี้

หมายเหตุ:-
เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่พระราชบัญญัติการ
ธนาคารพาณิชย์ พ.ศ ๒๕๐๕ ได้ประกาศใช้บังคับมานานแล้ว มีบทบัญญัติหลายมาตราไม่
เหมาะสมกับกาลสมัย สมควรที่จะต้องปรับปรุงแก้ไขบทบัญญัติเดิม
และเพิ่มเติมบทบัญญัติใหม่
ขึ้นเพื่อให้เกิดความมั่นคงและเป็นหลักประกันแก่การประกอบการธนาคารพาณิชย์
นอกจากนี้
ธนาคารพาณิชย์ซึ่งเป็นผู้ได้รับอนุญาตให้ประกอบกิจการได้จากรัฐบาลนั้นเป็นแหล่งระดมทุนที่
สำคัญของประเทศย่อมเป็นการสมควรที่ธนาคารพาณิชย์จะพึงมีบทบาทในการใช้เงินทุนนั้นไป
ทางอำนวยประโยชน์แก่การพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศให้มากยิ่งขึ้น
และอีกประการหนึ่ง การ
ธนาคารพาณิชย์นับว่าเป็นกิจการค้าขายอันกระทบถึงความปลอดภัยหรือผาสุกแห่งสาธารณชน
เป็นการสมควรที่จะให้สาธารณชนได้มีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วมในการประกอบกิจการด้วย จึงจำ
เป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
 [รก.๒๕๒๒/๓๑/๑พ/๗
มีนาคม ๒๕๒๒] 

-------------------------------------------------------------
พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘

 มาตรา ๑๙
ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทจำกัดตามประมวลกฎหมายแพ่งและ
พาณิชย์และได้รับอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์อยู่แล้วก่อนวันที่พระราชกำหนดนี้ใช้
บังคับ หากประสงค์จะเพิ่มทุนโดยการออกหุ้นใหม่และเสนอขายแก่ประชาชน ก็ให้เสนอขายต่อ
ประชาชนและออกหนังสือชี้ชวนได้
โดยให้นำกฎหมายว่าด้วยบริษัทมหาชนจำกัดเกี่ยวกับหนังสือ
ชี้ชวน และบทกำหนดโทษที่เกี่ยวข้องมาใช้บังคับโดยอนุโลม

 มาตรา ๒๐
ผู้ใดเป็นกรรมการหรือที่ปรึกษาของธนาคารพาณิชย์อยู่ในวันที่พระ
ราชกำหนดนี้ใช้บังคับ ซึ่งเป็นการขัดต่อมาตรา ๑๒ จัตวา (๘)
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคาร
พาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดนี้
ให้ยื่นขออนุญาตต่อธนาคารแห่ง
ประเทศไทยภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่พระราชกำหนดนี้ใช้บังคับ
 เมื่อได้ยื่นขออนุญาตตามวรรคหนึ่งแล้ว
ให้ทำหน้าที่ต่อไปได้จนกว่าธนาคาร
แห่งประเทศไทยจะสั่งไม่อนุญาต

 มาตรา ๒๑
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังรักษาการตามพระราชกำหนดนี้

หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกำหนดฉบับนี้ คือ
โดยที่พระราชบัญญัติการ
ธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ 
(ฉบับที่ ๒) พ.ศ.๒๕๒๒
ยังมีมาตรการไม่เพียงพอแก่การควบคุมและกำกับการประกอบธุรกิจ
ของธนาคารพาณิชย์ และขาดมาตรการที่เหมาะสมในการช่วยแก้ไขปัญหาของธนาคารพาณิชย์
หากจะพึงมีขึ้น
สมควรที่จะต้องปรับปรุงแก้ไขกฎหมายดังกล่าวให้มีประสิทธิภาพและสอดคล้อง
เหมาะสมกับภาวการณ์ที่ได้เปลี่ยนแปลงไปเพื่อเป็นการคุ้มครองประโยชน์ของประชาชนและ
ก่อให้เกิดเสถียรภาพในระบบธนาคารพาณิชย์อย่างแท้จริง
รวมทั้งเพื่อประโยชน์แก่การพัฒนา
เศรษฐกิจของประเทศเป็นส่วนรวม
และโดยที่เป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบด่วนในอันที่จะ
รักษาความมั่นคงในทางเศรษฐกิจของประเทศ
จึงจำเป็นต้องตราพระราชกำหนดนี้
 [รก.๒๕๒๘/๑๗๗/๑พ/๒๖
พฤศจิกายน ๒๕๒๘]

----------------------------------------------------------
พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๓๕

 มาตรา ๑๓ ในกรณีที่ธนาคารแห่งประเทศไทยยังมิได้ออกประกาศตามมาตรา
๑๐ มาตรา ๑๒ (๕) หรือมาตรา ๑๓ แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้
ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัตินี้
หรือออกประกาศแล้วแต่ประกาศดังกล่าวยังไม่มีผลใช้บังคับ ให้
ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติตามประกาศซึ่งออกตามมาตรา ๑๐ หรือมาตรา ๑๓ แห่งพระราช
บัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการธนาคาร
พาณิชย์ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๒๒ และมาตรา ๑๒ (๕)
แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
พ.ศ. ๒๕๐๕
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการธนาคาร
พาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ พ.ศ. ๒๕๒๘ ไปพลางก่อน

 มาตรา ๑๔
ให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังรักษาการตามพระราชบัญญัติ
นี้

หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ
โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขบท
บัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์และเพิ่มเติมบทบัญญัติใหม่เพื่อขยายขอบเขต
การประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์
โดยให้ธนาคารพาณิชย์สามารถออกบัตรเงินฝากชนิดเปลี่ยน
มือในการรับฝากเงินได้ เพื่อให้เกิดตราสารทางการเงินที่มีความคล่องตัว นอกจากนี้ ได้ยกเลิกข้อ
กำหนดเกี่ยวกับการกระจายหุ้นให้บุคคลธรรมดารายย่อยเพื่อให้สอดคล้องกับกฎหมายว่าด้วย
บริษัทมหาชนจำกัด
และปรับปรุงข้อกำหนดในเรื่องเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์เพื่อให้เป็นไป
ตามแนวทางสากล ตามข้อเสนอของ BANK FOR INTERNATIONAL SETTLEMENTS
(BIS) ซึ่งเป็นองค์การระหว่างประเทศที่ช่วยพัฒนาและกำกับสถาบันการเงินที่ดำเนินกิจการใน
ตลาดต่างประเทศให้มีความมั่นคงเป็นมาตรฐานเดียวกัน จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
 [รก.๒๕๓๕/๔๔/๑/๙
เมษายน ๒๕๓๕]

-----------------------------------------------------
พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ (ฉบับที่
๒) 
พ.ศ. ๒๕๔๐

หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกำหนดฉบับนี้ คือ
โดยที่พระราชบัญญัติการ
ธนาคารพาณิชย์ พ.ศ.๒๕๐๕
ได้บัญญัติห้ามมิให้ผู้ที่มีสัญชาติอื่นนอกจากสัญชาติไทยถือหุ้นใน
ธนาคารพาณิชย์หรือเป็นกรรมการธนาคารพาณิชย์ได้เกินหนึ่งในสี่ของจำนวนหุ้นและกรรมการทั้ง
หมด และห้ามมิให้กรรมการธนาคารพาณิชย์แห่งหนึ่งไปดำรงตำแหน่งเป็นกรรมการธนาคาร
พาณิชย์แห่งอื่นในขณะเดียวกัน
แต่สถานการณ์ปัจจุบันประเทศไทยประสบปัญหาวิกฤติการณ์
ความเชื่อมั่นในระบบสถาบันการเงิน
และปัญหาคุณภาพสินทรัพย์ในสถาบันการเงินเสื่อมลงอย่าง
รวดเร็วตามภาวะตกต่ำทางเศรษฐกิจ
ดังนั้น จึงมีความจำเป็นต้องส่งเสริมให้มีการระดมเงินทุน
นอกประเทศมาสร้างเสริมระบบสถาบันการเงินให้มั่นคงยิ่งขึ้น
สมควรแก้ไขเพิ่มเติมเพื่อให้ผู้ที่มี
สัญชาติอื่นนอกจากสัญชาติไทยถือหุ้นและเป็นกรรมการธนาคารพาณิชย์ได้เกินอัตราส่วนดังกล่าว
และให้กรรมการธนาคารพาณิชย์แห่งหนึ่งไปดำรงตำแหน่งกรรมการในธนาคารพาณิชย์แห่งอื่นได้ 
และโดยที่เป็นกรณีฉุกเฉินมีความจำเป็นเร่งด่วนในอันที่จะรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจของ
ประเทศ
จึงจำเป็นต้องตราพระราชกำหนดนี้
 [รก.๒๕๔๐/๒๙ก/๑๒/๒๘
มิถุนายน ๒๕๔๐]

-------------------------------------------------------
พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕ (ฉบับที่
๓) 
พ.ศ. ๒๕๔๐

หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชกำหนดฉบับนี้ คือ
เนื่องจากการแก้ไขปัญหาของ
ธนาคารพาณิชย์ที่ประสบปัญหาด้านฐานะ หรือการดำเนินการอันอาจเป็นเหตุให้เกิดความเสียหาย
แก่ประโยชน์ของประชาชนตามบทบัญญัติของกฎหมายปัจจุบันไม่อาจดำเนินการให้ทันต่อ
ความเร่งด่วนของสถานการณ์ได้
ซึ่งความล่าช้าของการดำเนินการจะส่งผลกระทบอย่างกว้างขวาง
แก่เศรษฐกิจของประเทศโดยรวม
สมควรให้อำนาจธนาคารแห่งประเทศไทยเข้าแก้ไขปัญหาของ
ธนาคารพาณิชย์ที่ประสบภาวะวิกฤตได้รวดเร็วยิ่งขึ้น
และโดยที่เป็นกรณีฉุกเฉินที่มีความจำเป็นรีบ
ด่วนอันมิอาจจะหลีกเลี่ยงได้ในอันที่จะรักษาความมั่นคงทางเศรษฐกิจของประเทศ
จึงจำเป็นต้อง
ตราพระราชกำหนดนี้
 [รก.๒๕๔๐/๖๐ก/๒๖/๒๔
ตุลาคม ๒๕๔๐]

สุนันทา/แก้ไข
๐๗/๐๙/๔๔