ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพ
พ.ศ. ๒๕๔๗[๑]
 

โดยที่เป็นการสมควรแก้ไขปรับปรุงระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพเสียใหม่ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
และเพื่อให้การปฏิบัติราชการเป็นไปด้วยความเรียบร้อย และเป็นไปในแนวทางเดียวกัน กรมการขนส่งทางบกจึงวางระเบียบเกี่ยวกับการตรวจสภาพรถไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ
๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพ พ.ศ. ๒๕๔๗

ข้อ
๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ๑ กรกฎาคม ๒๕๔๗ เป็นต้นไป

ข้อ
๓
ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยการตรวจสภาพรถของพนักงานตรวจสภาพ
พ.ศ. ๒๕๓๗
บรรดาระเบียบ
ข้อบังคับ หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้ หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้
ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ
๔ ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ)
กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้

หมวด ๑
การตรวจสภาพรถ
 

ข้อ
๕
ให้พนักงานตรวจสภาพประจำส่วนทะเบียนรถขนส่ง สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
สำนักงานขนส่งจังหวัด สำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา
เป็นผู้รับผิดชอบดำเนินการตรวจสภาพรถในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ
ในกรณีที่พนักงานตรวจสภาพจะดำเนินการตรวจสภาพรถนอกเขตท้องที่ความรับผิดชอบของรถนั้นต้องได้รับอนุญาตจากผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา
หรือผู้ได้รับมอบหมายที่รถนั้นจะจดทะเบียนหรือได้จดทะเบียนไว้แล้ว แล้วแต่กรณีก่อน

ข้อ
๖
การตรวจสภาพรถแต่ละคันจะดำเนินการโดยพนักงานตรวจสภาพคนเดียวหรือหลายคนก็ได้
ในการตรวจสภาพรถให้พนักงานตรวจสภาพผู้รับผิดชอบบันทึกผลการตรวจพร้อมทั้งลงลายมือชื่อกำกับไว้ด้วย
ในกรณีที่ตรวจสภาพรถคันเดียวโดยพนักงานตรวจสภาพหลายคน
ให้แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบออกเป็นสัดส่วน
โดยให้แต่ละคนตรวจสภาพรถตามกลุ่มของรายการที่กำหนดไว้ในแบบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถ
พนักงานตรวจสภาพผู้ที่ได้รับมอบหมายให้ตรวจสภาพรถตามรายการในกลุ่มใดให้บันทึกผลการตรวจและลงลายมือชื่อกำกับไว้
การมอบหมายและจัดแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบในการตรวจสภาพรถตามวรรคสาม
ให้เป็นอำนาจหน้าที่ของผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา
หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย แล้วแต่กรณี

ข้อ
๗
เมื่อพนักงานตรวจสภาพได้รับเรื่องขอให้ตรวจสภาพรถแล้ว
ให้ดำเนินการโดยไม่ชักช้า
ในกรณีที่มีเหตุขัดข้องใด
ๆ ที่ไม่อาจจะดำเนินการได้ ให้แจ้งให้ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่ง เจ้าของรถ
หรือผู้ควบคุมรถทราบเป็นลายลักษณ์อักษร

ข้อ
๘
หากรถที่นำมารับการตรวจสภาพจะต้องกำหนดรหัสตรวจสภาพรถ ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบกำหนดตามหลักเกณฑ์และวิธีการว่าด้วยการกำหนดรหัสตรวจสภาพรถ

ข้อ
๙
การตรวจสภาพรถต้องตรวจตามรายการในแบบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถทุกรายการ
ในกรณีรถที่ตรวจสภาพเพื่อจดทะเบียนใหม่
ให้ชั่งน้ำหนักรถทุกคัน
ในกรณีรถที่ตรวจสภาพเพื่อต่ออายุทะเบียน
ไม่ต้องชั่งน้ำหนักรถ เว้นแต่เป็นรถที่มีการแก้ไข เปลี่ยนแปลง
หรือเพิ่มเติมสภาพเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถนั้น
ให้ผิดแผกแตกต่างในสาระสำคัญที่เคยจดทะเบียนไว้ หรือในกรณีที่สงสัยว่าจะมีการแก้ไข
เปลี่ยนแปลง หรือเพิ่มเติมสภาพเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบอันเป็นเหตุให้รถมีน้ำหนักรถเพิ่มขึ้นจากเดิม

หมวด ๒
การวินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถ
 

ข้อ
๑๐
ในกรณีที่ตรวจสภาพรถคันเดียวโดยพนักงานตรวจสภาพคนเดียว ให้พนักงานตรวจสภาพนั้นเป็นผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถ
ในกรณีที่ตรวจสภาพรถคันเดียวโดยพนักงานตรวจสภาพหลายคนให้บุคคลต่อไปนี้เป็นผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถ
(๑)
พนักงานตรวจสภาพซึ่งผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง
หรือผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่มอบหมาย
สำหรับรถที่ตรวจสภาพในท้องที่ความรับผิดชอบ
(๒)
พนักงานตรวจสภาพซึ่งขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขามอบหมาย
สำหรับรถที่ตรวจสภาพในเขตท้องที่ความรับผิดชอบ
การวินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถให้เป็นไปตามระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์วิธีการและมาตรฐานการวินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถ

หมวด ๓
การทำเครื่องหมาย
 

ข้อ
๑๑ รถที่ผ่านการตรวจสภาพ
ให้จัดทำเครื่องหมายไว้ที่ตัวถังด้านนอกข้างซ้ายตอนท้ายของรถโดยพ่นสีขาว
หรือสีน้ำเงิน ให้ตัดกับสีตัวรถ ดังนี้
(๑)
รหัสตรวจสภาพรถ
(๒)
น้ำหนักรถ (นร.) น้ำหนักบรรทุก (นบ.) น้ำหนักลงเพลา (นพ.) น้ำหนักรวม (รวม)
จำนวนที่นั่ง (นั่ง) และจำนวนที่ยืน (ยืน) แล้วแต่กรณี
ในกรณีที่ไม่อาจจัดทำเครื่องหมายตาม
(๑) และ (๒) ในตำแหน่งดังกล่าวข้างต้น
ให้จัดทำเครื่องหมายนั้นไว้ที่ตัวถังด้านนอกข้างซ้ายของรถในตำแหน่งอื่นที่เหมาะสมได้

ข้อ
๑๒
สำหรับเครื่องหมายที่ต้องจัดทำตามข้อ ๑๑ (๒) ให้มีข้อความ ดังนี้
(๑)
รถบรรทุกทุกลักษณะยกเว้นรถกึ่งพ่วงและรถกึ่งพ่วงบรรทุกวัสดุยาว
นร. ............................... กก.
นบ. .............................. กก.
รวม .............................. กก.
(๒)
รถกึ่งพ่วงหรือรถกึ่งพ่วงบรรทุกวัสดุยาว
นร. ............................... กก.
นพ. .............................. กก.
(๓)
รถโดยสารทุกมาตรฐาน
นร. ............................... กก.
นั่ง ................................ คน
ยืน ............................... คน
(๔)
รถขนาดเล็ก
นร. ............................... กก.
นบ. .............................. กก.
รวม .............................. กก.

ข้อ
๑๓
ในกรณีที่มีความจำเป็นต้องตอกหมายเลขเครื่องยนต์ หรือหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซี
ให้ดำเนินการตามระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกหมายเลขเครื่องยนต์และหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซี

หมวด ๔
การออกใบรับรองการตรวจสภาพรถ
และเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถ
 

ข้อ
๑๔
รถที่ผ่านการตรวจสภาพและได้จัดทำเครื่องหมายตามข้อ ๑๑ แล้ว ให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพออกใบรับรองการตรวจสภาพรถให้
ในกรณีการตรวจสภาพรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารประเภทการขนส่งประจำทาง
การขนส่งไม่ประจำทางและการขนส่งโดยรถขนาดเล็ก
รถที่ผ่านการตรวจสภาพและจัดทำเครื่องหมายตามข้อ ๑๑ แล้ว ให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพออกใบรับรองการตรวจสภาพรถและเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถให้
ในกรณีการตรวจสภาพรถตามเงื่อนไขที่กำหนดในใบอนุญาตประกอบการขนส่ง
ให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพออกเฉพาะเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถให้
ในกรณีการตรวจสภาพรถใหม่
รถที่แจ้งเลิกใช้ตามมาตรา ๗๙ และนำมาแจ้งใช้หรือรถที่เปลี่ยนประเภท
ให้ออกเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถ
ภายหลังจากที่ได้มีการจดทะเบียนรถหรือเปลี่ยนประเภทรถและได้หมายเลขทะเบียนรถแล้ว
ใบรับรองการตรวจสภาพและเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถต้องไม่มีการขูดลบ
หากมีการลงรายการในใบรับรองและเครื่องหมายรับรองดังกล่าวผิดพลาด ให้ขีดฆ่าแล้วให้พนักงานตรวจสภาพ
ผู้ออกใบรับรองและเครื่องหมายรับรองนั้นลงลายมือชื่อกำกับไว้
เครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถ
ให้เป็นไปตามประกาศกรมการขนส่งทางบก และให้พนักงานตรวจสภาพจัดทำสมุดคุมเครื่องหมายรับรองการตรวจสภาพรถไว้ด้วย

ข้อ
๑๕ รถคันใดที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพ
ให้พนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลบันทึกข้อบกพร่องที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพ
และแจ้งข้อบกพร่องนั้นให้ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถหรือผู้ควบคุมรถนั้นทราบเป็นลายลักษณ์อักษร

ข้อ
๑๖ รถคันใดที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพ
หากผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถได้ทำการแก้ไขข้อบกพร่อง
และนำมาขอรับการตรวจสภาพใหม่ ให้ดำเนินการ ดังนี้
(๑)
ในกรณีที่นำรถมาขอรับการตรวจสภาพใหม่ภายใน ๑๕ วัน
นับแต่วันที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพให้ตรวจสภาพเฉพาะรายการที่ต้องทำการแก้ไขเท่านั้น เว้นแต่กรณีมีเหตุอันควรสงสัยหรือเป็นที่ปรากฏว่าได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงสภาพเครื่องอุปกรณ์หรือส่วนควบของรถในรายการหนึ่งรายการใดที่ได้ผ่านการตรวจสภาพไปแล้วในการตรวจครั้งแรก
ก็ให้ตรวจสภาพใหม่ทุกรายการ
(๒)
ในกรณีที่นำรถมาขอรับการตรวจสภาพใหม่เกินกว่า ๑๕ วัน
นับแต่วันที่ไม่ผ่านการตรวจสภาพให้ทำการตรวจสภาพใหม่ทุกรายการ
การตรวจสภาพรถตาม
(๑) และ (๒)
ให้ใช้แบบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถฉบับใหม่โดยให้แนบบันทึกการตรวจรับรองสภาพรถฉบับเดิมไว้กับเรื่องเดิมด้วย

หมวด ๕
การจัดทำประวัติรถและการรายงานผลการปฏิบัติงาน
 

ข้อ
๑๗ รถที่ได้ผ่านการตรวจสภาพแล้ว
ให้จัดทำประวัติรถทุกคัน
ประวัติรถตามวรรคหนึ่ง
ให้ผู้เขียนและพนักงานตรวจสภาพผู้วินิจฉัยผลการตรวจสภาพรถลงลายมือชื่อกำกับไว้ด้วย
ในกรณีที่มีการลงรายการในประวัติรถผิดพลาด
ให้ขีดฆ่าแล้วให้พนักงานตรวจสภาพรถผู้วินิจฉัยผลนั้นลงลายมือชื่อกำกับไว้
หรือจัดทำขึ้นใหม่ทั้งฉบับ

ข้อ
๑๘ ในการจัดทำประวัติรถตามข้อ ๑๗
ให้ถ่ายภาพตัวรถด้านนอกที่เห็นทั้งด้านหน้าและด้านข้างซ้ายของรถติดไว้ด้วย
ในกรณีที่ประวัติรถมีภาพถ่ายแล้ว
แต่รถนั้นมีการแก้ไขเพิ่มเติมหรือเปลี่ยนแปลงสภาพเครื่องอุปกรณ์
หรือส่วนควบเกี่ยวกับรูปร่างหรือตัวถังภายนอกให้ถ่ายภาพรถนั้นติดไว้เป็นการเพิ่มเติมด้วย

ข้อ
๑๙
ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบจัดทำรายงานผลการปฏิบัติงานตรวจสภาพรถตามแบบรายงานสถิติการตรวจสภาพรถเป็นประจำทุกวันตามแบบที่แนบท้ายระเบียบนี้
การรายงานตามวรรคหนึ่ง
สำหรับในเขตกรุงเทพมหานคร ให้เสนอผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง
หรือผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ แล้วแต่กรณี และสำหรับในเขตจังหวัดอื่น
ให้เสนอขนส่งจังหวัด หรือหัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา แล้วแต่กรณี

หมวด ๖
การขอตรวจสภาพรถในเขตท้องที่อื่น
 

ข้อ
๒๐
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถซึ่งมีความจำเป็นและไม่สามารถนำรถมาตรวจสภาพในท้องที่ที่รถนั้นจะจดทะเบียน
หรือได้จดทะเบียนไว้ อาจยื่นคำขออนุญาตนำรถไปตรวจสภาพในเขตท้องที่อื่นก็ได้

ข้อ
๒๑ ในการยื่นคำขออนุญาตตามข้อ ๒๐
ผู้ยื่นคำขอต้องชี้แจงแสดงเหตุผลและความจำเป็นประกอบด้วย และให้ยื่นคำขอต่อบุคคล
ดังต่อไปนี้
(๑)
รถที่จะจดทะเบียนใหม่ ให้ยื่นคำขอต่อผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา
หรือผู้ที่ได้รับมอบหมายที่รถนั้นจะจดทะเบียน แล้วแต่กรณี
(๒)
รถที่จะต่ออายุทะเบียนและเสียภาษีประจำปี
หรือรถที่ตรวจสภาพตามเงื่อนไขที่กำหนดในใบอนุญาตประกอบการขนส่ง
ให้ยื่นคำขอต่อผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
ที่รถนั้นจดทะเบียนไว้ หรือ ณ ท้องที่ที่รถนั้นใช้งานอยู่ก็ได้

ข้อ
๒๒ การดำเนินการตามข้อ ๒๑ (๒)
ถ้าเป็นกรณีที่ยื่นคำขอ ณ ท้องที่ที่รถนั้นใช้งานอยู่
เมื่อผู้อำนวยการส่วนทะเบียนรถขนส่ง ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
ขนส่งจังหวัด หัวหน้าสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
แล้วแต่กรณี ได้อนุญาตแล้ว ให้มีบันทึกแจ้งขอสำเนาประวัติรถไปยังท้องที่ที่รถนั้นจดทะเบียนอยู่
มาเพื่อประกอบการดำเนินการตรวจสภาพรถต่อไป
เมื่อท้องที่ที่รถนั้นจดทะเบียนอยู่
ได้รับบันทึกขอสำเนาประวัติรถตามวรรคหนึ่งแล้ว
ให้ดำเนินการจัดส่งสำเนาประวัติรถไปให้โดยไม่ชักช้า


ประกาศ ณ วันที่ ๒๒
มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๔๗
ปิยะพันธ์ จัมปาสุต
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
รายงานผลการตรวจสภาพรถ

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)
















พรพิมล/พิมพ์
๑๔ ตุลาคม ๒๕๔๗

พัชรินทร์/อมราลักษณ์/ตรวจ
๓ พฤศจิกายน ๒๕๔๗

โชติกานต์/ปรับปรุง
๙ ตุลาคม ๒๕๕๘









[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ ๘๔ ง/หน้า ๑๔/๒๘ กรกฎาคม ๒๕๔๗