กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๒๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๗ และมาตรา ๗๑ วรรคหนึ่ง
แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้

หมวด
๑
สภาพ เครื่องอุปกรณ์
และส่วนควบของรถที่ใช้ในการ
ขนส่งผู้โดยสาร
และรถขนาดเล็ก
 

ส่วนที่ ๑
เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร
มาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒
มาตรฐาน ๓ มาตรฐาน ๔ มาตรฐาน ๖
มาตรฐาน ๗
และรถขนาดเล็ก
 

ข้อ ๑ รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑
มาตรา ๒ มาตรา ๓ มาตรา ๔ มาตรา ๖ มาตรา ๗
และรถขนาดเล็กจะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบดังต่อไปนี้
(๑) คัสซี
ตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกเห็นชอบให้ใช้เป็นคัสซีรถโดยสาร แต่ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก) โครงคัสซี ทำด้วยโลหะแข็งแรงตลอดความยาวของตัวถังรถ
เมื่อต่อตัวถังแล้วสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
(ข) กันชน
ทั้งกันชนหน้าและกันชนท้ายที่ติดตั้งเสมอกับหน้ารถและท้ายรถหรือยื่นจากหน้ารถและท้ายรถระยะห่างพอสมควร
(ค) ระบบบังคับเลี้ยวที่ทำงานได้คล่องตัว
พวงมาลัยอยู่ในตำแหน่งที่ผู้ขับรถสามารถบังคับรถได้สะดวกและปลอดภัย
กลไกบังคับต้องไม่สัมผัสกับส่วนอื่นใดของรถ
อัตราส่วนระหว่างมุมหมุนของพวงมาลัยกับมุมเลี้ยวของล้อทั้งซ้ายและขวาต้องใกล้เคียงกันแรงที่ใช้หมุนพวงมาลัยให้รถเลี้ยวซ้ายหรือขวาจะต้องใกล้เคียงกัน
และไม่มากเกินสมควร
(ง) กงล้อและยาง
กงล้อทำด้วยโลหะ และยางเป็นชนิดกลวงสูบลมที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(จ) เพลาล้อ
ที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(ฉ) สปริงและเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือน
สปริงมีขนาดสามารถรับน้ำหนักและการสั่นสะเทือนของตัวรถเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
และมีเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือนที่ล้อทุกล้อ เพลาละไม่น้อยกว่า๒ ชุด
ซึ่งสามารถผ่อนคลายความสั่นสะเทือนได้ตามสมควร
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๓ (จ) มาตรา ๓
(ฉ) และรถขนาดเล็ก จะมีเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือนเฉพาะเพลาหน้าก็ได้
(ช) แผ่นบังโคลน ที่ล้อทุกล้อ
มีขนาดอย่างน้อยเต็มความกว้างของยางล้อทำด้วยโลหะหรือยางหรือวัสดุอื่นใด ทั้งนี้
อาจใช้พื้นรถที่เป็นโลหะแทนแผ่นบังโคลนได้ แต่ด้านหลังล้อทุกล้อต้องมีแผ่นยางแขวนไว้เต็มความกว้างของยางล้อ
ระยะห่างพอสมควร และสูงจากพื้นไม่เกิน ๒๕ เซนติเมตร
(ซ) ห้ามล้อมือ
ที่มีประสิทธิภาพตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(ฌ) ห้ามล้อเท้า ที่บังคับที่ล้อทุกล้อ
ซึ่งจะเป็นระบบไฮดรอลิค หรือระบบลมก็ได้
ถ้าเป็นระบบลมให้มีเครื่องวัดความดันของลมหรือสัญญาณเตือนติดไว้ในที่ซึ่งผู้ขับรถมองเห็นได้ง่าย
ทั้งนี้ โดยมีประสิทธิภาพตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๖
จะต้องมีระบบห้ามล้อฉุกเฉินที่สามารถทำให้รถตอนท้ายหยุดได้โดยอัตโนมัติ
ในกรณีที่รถพ่วงหลุดจากรถตอนหน้า
(ญ) เครื่องกำเนิดพลังงาน
ที่สามารถขับเคลื่อนรถในขณะที่มีน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ด้วยความเร็วเหมาะสมและในสภาพใช้งานตามปกติ
ซึ่งต้องไม่เกินเกณฑ์กำลังที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
และเครื่องกำเนิดพลังงานจะต้องไม่ทำให้เกิดก๊าซฝุ่น ควัน ละอองเคมี
และเสียงเกินเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด ทั้งนี้ ให้มีฝาครอบเครื่องกำเนิดพลังงานขนาดปิดเครื่องได้สนิท
และสามารถเก็บเสียงได้ตามความเหมาะสม
(ฎ) ระบบไอเสีย
ที่มีเครื่องระงับเสียงและมีการบังหรือกันท่อไอเสียมิให้สัมผัสกับวัสดุติดไฟง่าย
อันเป็นส่วนประกอบของรถ ส่วนปลายของท่อไอเสียต้องขนานกับผิวทาและตรงออกท้ายรถ
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารที่มีทางขึ้นลงด้านท้ายรถส่วนปลายท่อไอเสียต้องขนานกับผิวทางและเบนออกตรงมุมท้ายรถด้านขวา
(ฏ) ระบบส่งกำลังงาน ประกอบด้วยคลัทช์ เฟืองส่งกำลัง
เพลาส่งกำลังข้อต่อ
และเฟืองท้ายสามารถส่งกำลังขับเคลื่อนรถในขณะที่มีน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัยและให้มีห่วงหรือโซ่รองรับเพลาส่งกำลังที่ทำด้วยโลหะที่มีขนาดสามารถรองรับเพลาส่งกำลังในกรณีที่หลุดหรือขาดไม่ให้กระแทกผิวทางได้
(ฐ) ระบบสตาร์ทเครื่องกำเนิดพลังงาน
พร้อมสวิทช์ที่ผู้ขับสามารถสตาร์ทเครื่องได้จากที่นั่งผู้ขับรถ
(ฑ) ระบบไฟฟ้า
ให้ใช้สายไฟฟ้าที่มีฉนวนหุ้มสาย และมีขนาดเหมาะสมกับปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านสายนั้นการเดินสายไฟภายในและภายนอกต้องเรียบร้อย
และไม่เป็นเหตุให้เกิดการลัดวงจรหรือเกิดอันตรายได้ง่ายส่วนตัวถังที่ทำด้วยวัสดุสื่อไฟฟ้าต้องต่อให้ร่วมกับแบตเตอรี่ของรถ
และแบตเตอรี่ต้องยึดแน่นกับตัวรถ ในกรณีที่แบตเตอรี่อยู่ในช่องแคบของตัวถัง
จะต้องมีไม้หรือฉนวนกั้นตามความเหมาะสมด้วย
(ฒ) แตรสัญญาณ ชนิดไฟฟ้าเสียงเดียว ดังพอสมควร
ความดังของเสียงแตรจะต้องอยู่ในเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
แตรสัญญาณอย่างอื่นนอกจากแตรไฟฟ้าหากจะนำมาใช้
ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกห้ามนำแตรสัญญาณที่มีเสียงทำให้เกิดความรำคาญหรือรบกวนสาธารณชนมาใช้
(ณ) ถังเชื้อเพลิง
ที่ใช้กับเครื่องกำเนิดพลังงานซึ่งมีสภาพไม่รั่วซึม มีฝาปิดอย่างดีและมีขนาดพอสมควร
ติดตั้งไว้ในที่ที่ปลอดภัย ซึ่งป้องกันการเกิดเพลิงไหม้
รวมทั้งท่อส่งเชื้อเพลิงต้องมีสภาพดี ไม่รั่วซึมหรือเกิดอันตรายได้ง่าย
(ด) เครื่องวัดความเร็ว
สามารถอ่านความเร็วของรถเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมง คลาดเคลื่อนได้ไม่เกินร้อยละสิบ
และจะต้องมีแสงสว่างให้สามารถอ่านความเร็วในเวลากลางคืนได้
(ต) เครื่องบันทึกความเร็ว
ชนิดที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก ซึ่งสามารถบันทึกระยะทาง เวลา
และความเร็วของรถตลอดเวลา ๒๔ ชั่วโมง บนกระดาษกร๊าฟโดยอัตโนมัติ
ประเภทและลักษณะของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กที่จะบังคับให้มีเครื่องบันทึกความเร็วตามวรรคหนึ่ง
ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(๒) ตัวถัง ยึดติดกับโครงคัสซีอย่างมั่นคงแข็งแรง
สามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
รูปร่างภายนอกต้องไม่มีส่วนยื่นที่แหลมหรือคมอันอาจก่อให้เกิดอันตรายแบบตัวถังของรถ
ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบแล้ว
แต่ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก)[๒]
กระจกกันลม และส่วนประกอบของตัวถังที่เป็นกระจก
ต้องเป็นกระจกนิรภัยตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
กระจกกันลมหน้า
ต้องมีขนาดที่ผู้ขับรถสามารถมองเห็นสภาพการจราจรได้ดี
และห้ามมิให้นำวัสดุอื่นใดมาติดหรือบังส่วนใดส่วนหนึ่งของกระจก
เว้นแต่เป็นการติดเครื่องหมายหรือเอกสารตามที่กฎหมายกำหนด
หรือเป็นการติดวัสดุเพื่อบังหรือกรองแสงแดดไว้ที่ด้านบนของกระจกตามขนาดที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด
(ข)[๓]
กระจกเงาสำหรับมองหลังอย่างน้อย ๓ บาน
ซึ่งทำให้ผู้ขับรถมองเห็นสภาพการจราจรด้านข้าง ด้านหลัง และประตูทางขึ้นลงของผู้โดยสารได้ทุกขณะ
(ค) เครื่องปัดน้ำฝน มีใบปัดน้ำที่กระจกหน้ารถ
และมีขนาดที่สามารถปัดน้ำได้เนื้อที่กว้างพอที่ผู้ขับรถมองเห็นสภาพการจราจรด้านหน้ารถได้อย่างชัดเจน
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๔
ต้องมีใบปัดน้ำที่กระจกหน้ารถชั้นบนด้วย
(ง) สีภายนอกและภายในซึ่งมีลักษณะเรียบร้อย
(จ) ตัวอักษร ภาพ หรือเครื่องหมายอื่นใดที่ด้านข้าง
ด้านหน้า และด้านท้ายของตัวถังให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ฉ) หลังคา ทำด้วยวัสดุที่มั่นคงแข็งแรง สามารถกันแดดกันฝนได้
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๓ (จ) และมาตรา ๓
(ฉ) ในประเภทการขนส่งส่วนบุคคล
หลังคาจะทำด้วยผ้าใบหรือวัสดุอื่นที่มีคุณภาพทัดเทียมกันก็ได้
(ช) พื้นรถ พื้นที่มั่นคงแข็งแรง
สำหรับพื้นชั้นบนของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๔ ต้องมั่นคงแข็งแรง
มีพื้นยางหรือวัสดุอื่นที่มีคุณภาพทัดเทียมกัน ปูเต็มความกว้างและความยาวของพื้นรถ
ใต้พื้นชั้นบนต้องมีฝ้ากรุโดยทั่วไป
(ซ)[๔]
หน้าต่างที่ด้านข้างรถซึ่งมีขนาดและจำนวนตามสมควร
บานหน้าต่างเป็นชนิดปิดเปิดได้ทำด้วยวัสดุที่มั่นคงแข็งแรง สามารถกันแดดกันฝนได้
มีกลอนหรือสลักสำหรับยึด
ถ้าบานหน้าต่างทำด้วยวัสดุโปร่งแสงต้องมีวัสดุสำหรับบังหรือกรองแสงแดดขนาดเต็มพื้นที่ของวัสดุโปร่งแสงนั้น
บานหน้าต่างของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑
มาตรฐาน ๒ มาตรฐาน ๔ (ก) (ข) (ค) (ง) และมาตรฐาน ๖ (ก) จะเป็นชนิดปิดเปิดไม่ได้ก็ได้
ถ้าเป็นชนิดปิดเปิดไม่ได้ ตัวถังจะต้องมีระบบการถ่ายเทอากาศได้ดี
ในกรณีที่เครื่องปรับอากาศขัดข้อง
บานหน้าต่างของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๓ (จ)
(ฉ)
และรถขนาดเล็กจะใช้ผ้าใบหรือวัสดุอื่นที่มีคุณภาพทัดเทียมกันแทนบานหน้าต่างก็ได้
แต่ต้องมีที่สำหรับยึดติดกับตัวถัง
(ฌ) ประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉิน
บานประตูทางขึ้นลง อยู่ที่ด้านข้างหรือที่ด้านท้ายของรถ
ในกรณีที่ประตูทางขึ้นลงอยู่ที่ด้านข้าง บันไดทางขึ้นลงจะต้องไม่ยื่นออกนอกรถ
ในกรณีที่ประตูทางขึ้นลงอยู่ที่ด้านท้ายของรถ บันไดทางขึ้นลงให้ยื่นออกนอกรถได้
ประตูฉุกเฉิน
อยู่ที่ด้านข้างข้างขวาหรือที่ด้านท้ายของรถมีบานประตูเต็มส่วนกว้างและส่วนสูง
มีเครื่องหมายแสดงว่าเป็นประตูฉุกเฉินพร้อมด้วยคำอธิบายวิธีเปิดเป็นภาษาไทย
ประเภทและลักษณะของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กที่จะบังคับให้มีประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉิน
จำนวนขนาดและตำแหน่งประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉินให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ญ) ที่นั่งผู้ขับรถซึ่งแยกต่างหากจากที่นั่งผู้โดยสาร
สามารถปรับเลื่อนได้ตามความเหมาะสมตรึงแน่นกับพื้นรถอยู่ในตำแหน่งที่สามารถบังคับรถได้ดีและมองเห็นสภาพการจราจรด้านหน้า
ด้านข้าง และด้านหลัง เมื่อใช้กระจกสำหรับมองหลังได้อย่างชัดเจน
(ฎ) ที่นั่งผู้โดยสาร ตรึงแน่นกับพื้นรถ
แบบและการจัดวางที่นั่งของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารแต่ละมาตรฐาน
ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนดหรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ฏ)
ห้องผู้ขับรถหรือราวกั้นผู้ขับรถที่มั่นคงแข็งแรงสำหรับแยกผู้ขับรถให้อยู่คนละส่วนกับผู้โดยสาร
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๒ (จ) มาตรฐาน ๓
(จ) มาตรฐาน ๓ (ฉ) และรถขนาดเล็ก จะมีราวกั้นผู้ขับรถหรือไม่ก็ได้
(ฐ) ราวยึดเหนี่ยว
ที่มั่นคงแข็งแรงและสะอาดเรียบร้อยตรงแน่นกับเพดานภายในโดยมีความยาวและระยะห่างตามความเหมาะสม
หรือมีที่ยึดเหนี่ยวอื่นใดที่ใช้การได้ทัดเทียมกันและที่ประตูทางขึ้นลงต้องมีราวสำหรับยึดเหนี่ยวติดไว้ตามความเหมาะสมอย่างน้อยประตูละ
๑ ราว
(ฑ) กริ่งสัญญาณหยุดรถ ที่มีเสียงดังพอสมควร
พร้อมด้วยที่กดกริ่งสัญญาณติดไว้ภายในรถ
ประเภทและลักษณะของรถ
ที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กที่จะบังคับให้มีกริ่งสัญญาณหยุดรถ
จำนวนและตำแหน่งที่ติดตั้งกริ่งสัญญาณหยุดรถ ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ฒ) วัสดุสะท้อนแสง
ให้มีวัสดุสะท้อนแสงสีแดงจำนวน ๒ แผ่น
จะเป็นลักษณะวงกลมมีเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
หรือสามเหลี่ยมด้านเท่า หรือสี่เหลี่ยมจัตุรัส
หรือสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีความยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
ติดที่ด้านท้ายรถข้างซ้ายและข้างขวา สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน
๑.๔๐ เมตร สามารถสะท้อนแสงเห็นได้ในเวลากลางคืนในระยะไม่น้อยกว่า ๑๕๐ เมตร
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กที่มีวัสดุสะท้อนแสงรวมอยู่กับโคมไฟท้าย
จะมีวัสดุสะท้อนแสงตามที่กล่าวมาแล้วหรือไม่ก็ได้
(๓) โคมไฟและสัญญาณ
ให้มีโคมไฟและสัญญาณดังต่อไปนี้
ที่มีกำลังไฟและความส่องสว่างตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด คือ
(ก) โคมไฟแสงพุ่งไกล แสงขาวหรือเหลืองอ่อน จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านหน้ารถข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดของหน้ารถไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร
สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๓๕ เมตร
(ข) โคมไฟแสงพุ่งต่ำ แสงขาวหรือเหลืองอ่อน จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านหน้ารถข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดของหน้ารถไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร
สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๓๕ เมตร โคมไฟแสงพุ่งต่ำอาจรวมอยู่ในโคมไฟแสงพุ่งไกล
หรือแยกกันก็ได้
(ค) โคมไฟจอด จำนวน ๔ ดวง
ติดที่ด้านหน้าและด้านท้ายข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
โคมไฟด้านหน้าใช้แสงขาวหรือเหลือง ด้านท้ายใช้แสงแดง
แต่ละด้านติดอยู่ในระดับเดียวกัน สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน
๑.๗๕ เมตร โคมไฟจอดท้ายอาจรวมอยู่ในโคมไฟท้าย หรือแยกกันก็ได้
(ง) โคมไฟเลี้ยว ชนิดใช้ไฟกระพริบ จำนวน ๔ ดวง
ติดที่ด้านหน้าและด้านท้าย ข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
โคมไฟด้านหน้าใช้แสงขาวหรือเหลือง ด้านท้ายใช้แสงแดงหรือเหลือง แต่ละด้านติดอยู่ในระดับเดียวกัน
สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๗๕ เมตร โคมไฟทุกดวงในข้างเดียวกันต้องกระพริบพร้อมกันในขณะที่รถเลี้ยวซ้ายหรือเลี้ยวขวา
แล้วแต่กรณี โคมไฟเลี้ยวด้านหน้าอาจรวมอยู่ในโคมไฟจอดหน้าหรือแยกกันก็ได้โคมไฟเลี้ยวด้านท้ายอาจรวมอยู่ในโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้าย
หรือแยกกันก็ได้
(จ) โคมไฟท้าย แสงแดง จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านท้ายรถ ข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า
๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๗๕ เมตร
(ฉ) โคมไฟหยุด แสงแดง จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านท้ายรถ ข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า
๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๗๕ เมตร
โคมไฟหยุดอาจรวมอยู่ในโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้าย
หรือแยกกันก็ได้ถ้ารวมอยู่ในโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้ายนั้น
และจะให้ความสว่างเฉพาะขณะใช้ห้ามล้อเท้าเท่านั้น
(ช) โคมไฟส่องป้ายทะเบียน แสงขาวจำนวนไม่เกิน ๒ ดวง
พร้อมที่บังแสง ติดอยู่ด้านบนหรือด้านล่างหรือด้านข้างของแผ่นป้ายทะเบียน
(ซ) โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง และลักษณะรถ
ที่ด้านหน้าตอนบนหลังคารถจำนวน ๔ ดวง
โดยติดดวงริมให้อยู่ห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร
และให้มีโคมไฟแสงแดงด้านท้ายรถตอนบนหลังคา จำนวน ๒ ดวง ติดไว้ริมสุด ด้านละ ๑ ดวง ทั้งนี้ เฉพาะรถที่มีความสูงเกิน ๒.๕๐ เมตร
โคมไฟหลังคาหน้าแสดงประเภทรถให้ใช้ดังนี้
(๑)
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งประจำทางใช้โคมไฟแสงน้ำเงิน
(๒) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งไม่ประจำทาง
ใช้โคมไฟแสงเหลือง
(๓)
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งส่วนบุคคลใช้โคมไฟแสงขาว
(๔)
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งโดยรถขนาดเล็ก ใช้โคมไฟแสงม่วง
(ฌ) โคมไฟภายในรถ แสงขาว มีแสงสว่างพอสมควรติดไว้ภายในรถ
และจะมีโคมไฟสำหรับอ่านหนังสือประจำทุกที่นั่งด้วยก็ได้
ประเภทและลักษณะของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กที่จะบังคับให้มีโคมไฟภายในรถ
จำนวนและตำแหน่งของโคมไฟภายในรถ ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ญ) โคมไฟส่องป้ายแสดงเส้นทาง แสงขาว
ส่องที่ป้ายแสดงเส้นทางที่ด้านหน้ารถตอนบนหลังคา
โคมไฟอื่นนอกจากที่กล่าวมาแล้ว ถ้าจะนำมาใช้
ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง ลักษณะรถ
และโคมไฟหลังคารถสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร ในประเภทการขนส่งส่วนบุคคล
ถ้าจะเพิ่มจำนวนให้มากกว่าที่กำหนดไว้ ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก

ข้อ ๒
นอกจากจะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ แล้ว
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๖ จะต้องมีอุปกรณ์ต่อพ่วงที่สามารถให้รถตอนท้ายเคลื่อนตัวขึ้นลง
และเลี้ยวตามรถตอนหน้าได้โดยปลอดภัย
และมีเครื่องบังคับที่ทำให้รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๖
ถอยหลังได้เสมือนเป็นรถตอนเดียวกันด้วย

ข้อ ๓ รถตามข้อ ๑
ที่กำหนดให้มีที่สำหรับผู้โดยสารยืนได้ให้บริเวณพื้นที่สำหรับผู้โดยสารยืนต้องเป็นพื้นที่ราบซึ่งมีความกว้างและความยาวพอเหมาะที่จะให้ผู้โดยสารยืนได้โดยถือเกณฑ์พื้นที่ไม่น้อยกว่า
๑,๒๐๐ ตารางเซนติเมตร ต่อผู้โดยสารยืน ๑ คน

ข้อ ๔[๕]
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒ มาตรฐาน ๓ และมาตรฐาน ๖ ซึ่งมีที่เก็บสัมภาระได้
ให้มีที่เก็บสัมภาระไว้ที่ด้านล่างของรถหรือชั้นภายในรถ
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๓ (ข) (ง) (จ) (ฉ)
ซึ่งมีที่เก็บสัมภาระได้
ให้มีที่เก็บสัมภาระไว้ที่ด้านล่างของรถนั้นภายในรถหรือบนหลังคาก็ได้
รถขนาดเล็ก ให้มีที่เก็บสัมภาระไว้บนหลังคาหรือภายในรถ
โดยจะมีไว้ที่ด้านล่างด้วยก็ได้

ข้อ ๕[๖]
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๓ มาตรฐาน ๔ (ก) (ข) (ค) (ง)
มาตรฐาน ๕ (ก) และมาตรฐาน ๖ (ก) ให้มีเครื่องปรับอากาศที่มีประสิทธิภาพ
สามารถปรับอากาศภายในรถให้มีอุณหภูมิสม่ำเสมอพอเหมาะ และมีพัดลมดูดอากาศอย่างน้อย ๒
เครื่อง

ข้อ ๖[๗] รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑
มาตรฐาน ๔ (ก) (ข)
และรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐานอื่นซึ่งมีห้องสุขภัณฑ์ได้
ให้มีห้องสุขภัณฑ์ภายในรถ ซึ่งมีขนาดความกว้าง ความยาว และความสูงพอสมควร
สำหรับใช้ถ่ายอุจจาระและปัสสาวะได้และมีอ่างสำหรับล้างมือด้วย ห้องสุขภัณฑ์จะต้องมีที่สำหรับเก็บอุจจาระและปัสสาวะอย่างดี
ไม่รั่วซึม และป้องกันกลิ่นเหม็นได้

ข้อ ๗[๘]
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๔ (ก) (ข)
และรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐานอื่นซึ่งมีที่เตรียมอาหารและเครื่องดื่มได้
ให้มีที่เตรียมอาหารและเครื่องดื่มขนาดพอสมควรอยู่ตอนท้ายภายในรถ

ข้อ ๘[๙]
นอกจากจะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ แล้ว
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ และมาตรฐาน ๔ (ก) (ข)
อย่างน้อยจะต้องมีอุปกรณ์ให้เสียงและประชาสัมพันธ์ ดังนี้
(๑) เครื่องรับวิทยุ ๑ เครื่อง
(๒) เครื่องเล่นเทปบันทึกเสียง ๑ เครื่อง
(๓) เครื่องขยายเสียง ขนาดพอสมควร ๑ เครื่อง
อุปกรณ์ให้เสียงและประชาสัมพันธ์ตาม (๑) (๒) และ (๓)
อาจรวมอยู่ในเครื่องเดียวกันได้

ข้อ ๙[๑๐]
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒ และมาตรฐาน ๖
ต้องมีเครื่องดับเพลิงอย่างน้อย ๒ เครื่อง
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๔ (ก) (ข) (ค) (ง)
ต้องมีเครื่องดับเพลิงอย่างน้อยชั้นละ ๒ เครื่อง
เครื่องดับเพลิงตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง ให้เป็นไปตามชนิด
ประเภทและขนาดตามที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด
โดยให้ติดตั้งไว้ภายในรถในที่เหมาะสมซึ่งพร้อมที่จะใช้การได้ทุกขณะ

ส่วนที่ ๒
เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่ง
ผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
 

ข้อ ๑๐ รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
จะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ดังต่อไปนี้
(๑) คัสซี
ตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกเห็นชอบให้ใช้เป็นคัสซีรถโดยสาร แต่ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก) โครงคัสซี ทำด้วยโลหะแข็งแรงตลอดความยาวของตัวรถ
เมื่อต่อตัวถังแล้วสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
(ข) กันชน
ให้มีกันชนท้ายที่ติดตั้งเสมอกับท้ายรถหรือยื่นจากท้ายรถในระยะห่างพอสมควร
และจะมีกันชนหน้าหรือไม่ก็ได้
(ค) อุปกรณ์ต่อพ่วง ซึ่งได้แก่แขนพ่วงทำด้วยโลหะขนาดพอสมควร
สามารถลากจูงได้ในขณะบรรทุกเต็มอัตรา และสามารถเคลื่อนตัวขึ้นลงได้
พร้อมทั้งมีจานหมุน
ทำด้วยโลหะหรืออุปกรณ์ต่อพ่วงอื่นใดที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
ติดบนเพลาล้อหน้าทำให้ล้อคู่หน้าเลี้ยวตามรถลากจูงได้โดยปลอดภัย
และมีเครื่องบังคับให้รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕ ขณะต่อกับรถลากจูงสามารถถอยหลังได้
ความยาวของแขนพ่วง ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(ง) กงล้อและยาง
กงล้อทำด้วยโลหะและยางเป็นชนิดกลวงสูบลม ที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(จ) เพลาล้อ
ที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(ฉ) สปริงและเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือน
สปริงมีขนาดสามารถรับน้ำหนักและการสั่นสะเทือนของตัวรถเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
และมีเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือนที่ล้อทุกล้อเพลาละไม่น้อยกว่า ๒ ชุด
ซึ่งสามารถผ่อนคลายความสั่นสะเทือนได้ตามสมควร
(ช) แผ่นบังโคลน ที่ล้อทุกล้อ
มีขนาดอย่างน้อยเต็มความกว้างของยางล้อทำด้วยโลหะหรือยางหรือวัสดุอื่น ทั้งนี้
อาจใช้พื้นรถที่เป็นโลหะแทนแผ่นบังโคลนได้ แต่ด้านหลังล้อทุกล้อต้องมีแผ่นยางแขวนไว้เต็มความกว้างของยางล้อ
ระยะห่างพอสมควร และสูงจากพื้นไม่เกิน ๒๕ เซนติเมตร 
(ซ) ระบบห้ามล้อ จะต้องเป็นระบบที่สามารถห้ามล้อได้
โดยใช้เครื่องห้ามล้อจากรถลากจูง และต้องมีระบบห้ามล้อฉุกเฉินที่สามารถทำให้รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน
๕ หยุดได้โดยอัตโนมัติในกรณีที่หลุดจากรถลากจูง
(ฌ) ระบบไฟฟ้า
ให้ใช้สายไฟที่มีฉนวนหุ้มสาย
และมีขนาดเหมาะสมกับปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านในสายนั้น การเดินสายไฟภายในและภายนอกต้องเรียบร้อย
และไม่เป็นเหตุให้เกิดการลัดวงจรหรือเกิดอันตรายได้ง่าย ส่วนตัวถังที่ทำด้วยวัสดุสื่อไฟฟ้า
ต้องต่อให้ร่วมกับแบตเตอรี่ของรถขั้วสายไฟ สวิทช์ที่อาจเกิดประกายไฟได้ ต้องใช้ฉนวนหุ้มปิด
(๒) ตัวถัง ยึดติดกับโครงคัสซีอย่างมั่นคงแข็งแรง
สามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
รูปร่างภายนอกต้องไม่มีส่วนยื่นที่แหลมหรือคมอันอาจก่อให้เกิดอันตราย
แบบตัวถังของรถให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนดหรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
แต่ทั้งนี้จะต้องประกอบด้วย
(ก) กระจกกันลมหน้า กระจกกันลมหลัง
และส่วนประกอบของตัวถังที่เป็นกระจกจะต้องเป็นกระจกนิรภัยตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ข) สีภายนอกและภายในซึ่งมีลักษณะเรียบร้อย
(ค) เครื่องหมาย เป็นแผ่นโลหะสี่เหลี่ยมมุมฉาก
ความยาวไม่น้อยกว่าด้านละ ๓๐ เซนติเมตร พื้นสีขาวหรือสีเหลือง
ขอบสีแดงความกว้างของขอบสีแดงไม่น้อยกว่า ๓ เซนติเมตรโดยรอบ
สามารถสะท้อนแสงมองเห็นได้ชัดเจนในเวลากลางคืน ที่ระยะไม่น้อยกว่า ๑๕๐ เมตร
ตรงกลางมีรูปรถพ่วงหรืออักษรไทยว่า รถพ่วง
สีดำติดอยู่ที่ด้านท้ายในระดับสูงไม่น้อยกว่า ๖๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๕๐ เมตร
ตัวอักษร ภาพ หรือเครื่องหมายอื่นใดที่ด้านข้าง ด้านหน้า
และด้านหลังของตัวถังให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนดหรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ง) หลังคา ทำด้วยวัสดุที่มั่นคงแข็งแรง
สามารถกันแดดกันฝนได้
(จ) พื้นรถ พื้นที่มั่นคงแข็งแรง
(ฉ) หน้าต่าง ที่ด้านข้างรถ ซึ่งมีขนาดและจำนวนตามสมควร
บานหน้าต่างเป็นชนิดปิดเปิดได้ทำด้วยวัสดุที่มั่นคงแข็งแรงสามารถกันแดดกันฝนได้
มีกลอนหรือสลักสำหรับยึด ถ้าบานหน้าต่างทำด้วยวัสดุโปร่งแสงต้องมีวัสดุสำหรับบังหรือกรองแสงแดด
ขนาดเต็มพื้นที่ของวัสดุโปร่งแสงนั้น
บานหน้าต่างของรถปรับอากาศจะเป็นชนิดปิดเปิดไม่ได้ก็ได้
ถ้าเป็นชนิดปิดเปิดไม่ได้ ตัวถังจะต้องให้มีการถ่ายเทอากาศได้ดีในกรณีที่เครื่องปรับอากาศขัดข้อง
(ช) ประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉิน
ประตูทางขึ้นลง อยู่ที่ด้านข้างของรถ
บันไดทางขึ้นลงจะต้องไม่ยื่นออกนอกรถ
ประตูฉุกเฉิน อยู่ที่ด้านข้างข้างขวาหรือที่ด้านท้ายของรถ
มีบานประตูเต็มส่วนกว้างและส่วนสูง มีเครื่องหมายแสดงว่าเป็นประตูฉุกเฉินพร้อมด้วยคำอธิบายวิธีเปิดเป็นภาษาไทย
ประเภทของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
ที่จะบังคับให้มีประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉิน จำนวน
ขนาดและตำแหน่งของประตูทางขึ้นลงและประตูฉุกเฉิน
ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ซ) ที่นั่งผู้โดยสาร
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ (๒) (ฎ)
(ฌ) ราวยึดเหนี่ยว
ที่มั่นคงแข็งแรงและสะอาดเรียบร้อยตรึงแน่นกับเพดานภายใน โดยมีความยาวและระยะห่างตามความเหมาะสม
หรือมีที่ยึดเหนี่ยวอื่นใดที่ใช้การได้ทัดเทียมกันและที่ประตูทางขึ้นลงต้องมีราวสำหรับยึดเหนี่ยวติดไว้ตามความเหมาะสมอย่างน้อยประตูละ
๑ ราว
(ญ) กริ่งสัญญาณหยุดรถ
ที่มีเสียงดังพอสมควรพร้อมด้วยที่กดกริ่งสัญญาณติดไว้ภายในรถ
ประเภทของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
ที่จะบังคับให้มีกริ่งสัญญาณหยุดรถตามวรรคหนึ่ง
จำนวนและตำแหน่งที่ติดตั้งกริ่งสัญญาหยุดรถให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ฎ) วัสดุสะท้อนแสง มีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑
(๒) (ฒ)
(๓) โคมไฟและสัญญาณ
ให้มีโคมไฟและสัญญาณดังต่อไปนี้ ที่ทำงานได้ร่วมกับรถลากจูง
และมีกำลังไฟและความส่องสว่างตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด คือ
(ก) โคมไฟจอด จำนวน ๒ ดวง
ติดที่ด้านท้ายข้างซ้ายและข้างขวาแห่งละ ๑ ดวง
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ (๓) (ค)
(ข) โคมไฟเลี้ยว จำนวน ๒ ดวง ติดที่ด้านท้ายข้างซ้ายและข้างขวาแห่งละ
๑ ดวง ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ใน ข้อ ๑ (๓) (ง)
(ค) โคมไฟท้าย ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑
(๓) (จ)
(ง) โคมไฟหยุด ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑
(๓) (ฉ)
(จ) โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง และลักษณะรถ ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ
๑ (๓) (ซ) 
(ฉ) โคมไฟภายใน
ซึ่งมีลักษณะและจำนวนเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ (๓) (ฌ)
(ช) โคมไฟส่องป้ายแสดงเส้นทาง
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑ (๓) (ญ)
โคมไฟอื่นนอกจากที่กล่าวมาแล้ว ถ้าจะนำมาใช้
ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง ลักษณะรถ
และโคมไฟหลังคารถสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งส่วนบุคคล
ถ้าจะเพิ่มจำนวนให้มากกว่าที่กำหนดไว้ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก

ข้อ ๑๑ รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕ ที่มีที่เก็บสัมภาระ
ให้มีที่เก็บสัมภาระไว้ที่ด้านล่างของรถ

ข้อ ๑๒ ให้นำข้อ ๓ ข้อ ๕ ข้อ ๖ และข้อ ๗
มาใช้บังคับแก่รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕ โดยอนุโลม

ส่วนที่ ๓
ขนาดของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก
 

ข้อ ๑๓ รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก
ให้มีขนาดตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ดังต่อไปนี้
(๑) ความกว้าง เมื่อวัดจากส่วนที่กว้างที่สุดของตัวถัง
รวมส่วนประกอบที่ยื่นออกจากตัวถัง แต่ไม่รวมกระจกเงาสำหรับมองหลัง จะต้องไม่เกิน
๒.๕๐ เมตร แต่ทั้งนี้ ตัวถังด้านข้างจะยื่นเกินขอบยางด้านนอกของเพลาท้ายได้ไม่เกิน
๑๕ เซนติเมตร
(๒)[๑๑]
ความสูง
ความสูงภายนอกของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๒ (ค)
(ง) (จ) มาตรฐาน ๓ (ค) (ง) (จ) (ฉ) และรถขนาดเล็ก
เมื่อวัดจากพื้นราบถึงส่วนที่สูงที่สุดของรถจะต้องไม่เกิน ๓.๒๐ เมตร
ความสูงภายนอกของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑
มาตรฐาน ๒ (ก) (ข) มาตรฐาน ๓ (ก) (ข) มาตรฐาน ๕ และมาตรฐาน ๖
เมื่อวัดจากพื้นราบถึงส่วนที่สูงที่สุดของรถจะต้องไม่เกิน ๓.๘๐ เมตร
ความสูงภายนอกของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๔
และมาตรฐาน ๗ เมื่อวัดจากพื้นราบถึงส่วนที่สูงที่สุดของรถจะต้องไม่เกิน ๔.๕๐ เมตร
ความสูงภายในของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กให้เป็นไปตามที่
กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนดหรือให้ความเห็นชอบ
ความสูงของรถต้องไม่ทำให้รถมีการทรงตัวได้น้อยกว่าเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนดหรือให้ความเห็นชอบ
(๓)[๑๒]
ความยาว
ความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๑ มาตรฐาน ๒
(ก) มาตรฐาน ๒ (ข) มาตรฐาน ๓ (ก) มาตรฐาน ๓ (ข) มาตรฐาน ๔ และมาตรฐาน ๗
เมื่อวัดจากกันชนหน้าถึงส่วนท้ายสุดของรถจะต้องไม่เกิน ๑๒ เมตร
ความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๒ (ค)
มาตรฐาน ๒ (ง) มาตรฐาน ๒ (จ) มาตรฐาน ๓ (ค) มาตรฐาน ๓ (ง) มาตรฐาน ๓ (จ) มาตรฐาน ๓
(ฉ) มาตรฐาน ๕ และรถขนาดเล็ก
เมื่อวัดจากกันชนหน้าหรือส่วนหน้าสุดไม่รวมแขนพ่วงถึงส่วนท้ายสุดของรถ
จะต้องไม่เกิน ๑๐ เมตร
ความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๖
เมื่อวัดจากกันชนหน้าถึงส่วนท้ายสุดของรถ จะต้องไม่เกิน ๑๘ เมตร
(๔) ส่วนยื่นหน้า เมื่อวัดจากส่วนหน้าสุดของตัวถัง
ไม่รวมกันชนหรือแขนพ่วงถึงศูนย์กลางเพลาล้อหน้า
จะต้องมีความยาวไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อ หรือไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อตอนหน้าในกรณีที่รถนั้นเป็นรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน
๖
ช่วงล้อ หมายความว่า
ระยะระหว่างศูนย์กลางเพลาล้อหน้าสุดถึงศูนย์กลางเพลาล้อท้าย หรือศูนย์กลางเพลาล้อคู่ท้ายในกรณีเพลาล้อคู่ท้ายเป็นเพลาคู่
ช่วงล้อของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๖
หมายความว่า ระยะระหว่างศูนย์กลางเพลาล้อคู่หน้าสุดถึงศูนย์กลางเพลาล้อท้ายหรือศูนย์กลางเพลาล้อคู่ท้ายของรถตอนหน้าและระยะระหว่างศูนย์กลางเพลาล้อท้าย
หรือเพลาล้อคู่ท้ายของรถตอนหน้าถึงศูนย์กลางเพลาล้อหรือศูนย์กลางระหว่างเพลาล้อคู่ของรถตอนท้าย
(๕) ส่วนยื่นท้าย
เมื่อวัดจากส่วนท้ายสุดของตัวถังส่วนบรรทุกไม่รวมกันชนถึงศูนย์กลางเพลาล้อท้าย
หรือถึงศูนย์กลางเพลาล้อคู่ท้าย
ในกรณีเพลาล้อคู่ท้ายเป็นเพลาคู่จะต้องมีความยาวไม่เกินสองในสามของช่วงล้อ
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารที่มีประตูทางขึ้นลงด้านท้าย
และรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๖ นั้น
ส่วนยื่นท้ายจะต้องมีความยาวไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อหรือไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อตอนท้าย

ข้อ ๑๔ รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๕
มาตรฐาน ๖ และมาตรฐาน ๗ ซึ่งเป็นรถเฉพาะกิจ จะมีความกว้าง ความสูง ความยาว
ส่วนยื่นหน้า และส่วนยื่นท้ายเกินกว่าที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๓
ก็ได้หากมีความจำเป็นตามลักษณะของการใช้งานเฉพาะกิจ แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก

หมวด
๒
สภาพ เครื่องอุปกรณ์
และส่วนควบของรถที่ใช้ในการ
ขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
 

ส่วนที่ ๑
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ
๑ ลักษณะ ๒
ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔
ลักษณะ ๕ และลักษณะ ๙
 

ข้อ ๑๕ รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ
๑ ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ และลักษณะ ๙
จะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ดังต่อไปนี้
(๑) คัสซี
ตามแบบที่ผู้ผลิตออกแบบและกรมการขนส่งทางบกเห็นชอบให้ใช้เป็นคัสซีรถบรรทุก
แต่ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก) โครงคัสซี ทำด้วยโลหะแข็งแรงตลอดความยาวของตัวรถ
เมื่อต่อตัวถังแล้ว สามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
(ข) กันชน
ให้มีกันชนหน้ายื่นจากหน้ารถระยะห่างพอสมควร
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๔
จะต้องมีกันชนท้ายยื่นจากท้ายรถระยะห่างพอสมควร
(ค) ระบบบังคับเลี้ยวที่ทำงานได้คล่องตัว
พวงมาลัยอยู่ในตำแหน่งที่ผู้ขับรถสามารถบังคับรถได้สะดวกและปลอดภัย
กลไกบังคับต้องไม่สัมผัสกับส่วนอื่นใดของรถ อัตราส่วนระหว่างมุมหมุนของพวงมาลัยกับมุมเลี้ยวของล้อทั้งซ้ายและขวาต้องใกล้เคียงกัน
แรงที่ใช้หมุนพวงมาลัยให้รถเลี้ยวซ้ายหรือขวาจะต้องใกล้เคียงกันและไม่มากเกินสมควร
(ง) กงล้อและยาง
กงล้อทำด้วยโลหะและยางเป็นชนิดกลวงสูบลมที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(จ)
เพลาล้อที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(ฉ) สปริงและเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือน
สปริงมีขนาดสามารถรับน้ำหนักและการสั่นสะเทือนของตัวรถขณะบรรทุกเต็มอัตราได้โดยปลอดภัย
และมีเครื่องผ่อนคลายความสั่นสะเทือนที่เพลาล้อหน้าไม่น้อยกว่า ๒ ชุด ซึ่งสามารถผ่อนคลายความสั่นสะเทือนได้ตามสมควร
(ช) แผ่นบังโคลนที่ล้อทุกล้อ มีขนาดอย่างน้อยเต็มความกว้างของยางล้อ
ทำด้วยโลหะหรือยาง หรือวัสดุอื่นใด สำหรับล้อหลังสุดของรถ
ส่วนล่างสุดของแผ่นบังโคลน ต้องสูงจากพื้นราบไม่เกิน ๒๕ เซนติเมตร
(ซ)
ห้ามล้อมือที่มีประสิทธิภาพตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(ฌ) ห้ามล้อเท้าที่บังคับที่ล้อทุกล้อ ซึ่งจะเป็นระบบไฮดรอลิคหรือระบบลมก็ได้
ถ้าเป็นระบบลมให้มีเครื่องวัดความดันของลมหรือสัญญาณเตือนไว้ในที่ซึ่งผู้ขับรถมองเห็นได้ง่าย
ทั้งนี้
โดยมีประสิทธิภาพตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(ญ) เครื่องกำเนิดพลังงาน
ที่สามารถขับเคลื่อนรถด้วยความเร็วที่เหมาะสมและในสภาพใช้งานตามปกติซึ่งต้องไม่เกินเกณฑ์กำลังที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
และเครื่องกำเนิดพลังงานจะต้องไม่ทำให้เกิดก๊าซ ฝุ่น ควัน ละอองเคมี
และเสียงเกินเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด ทั้งนี้
ให้มีฝาครอบเครื่องกำเนิดพลังงานขนาดปิดเครื่องได้สนิทและสามารถเก็บเสียงได้ตามความเหมาะสม
(ฎ)
ระบบไอเสียที่มีเครื่องระงับเสียงมีการบังหรือกันท่อไปเสียมิให้สัมผัสกับวัสดุติดไฟง่ายอันเป็นส่วนประกอบของรถ
ส่วนปลายของท่อไปเสียต้องขนานกับผิวทางและตรงไปตามความยาวของรถ
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๔ นั้น
ส่วนใดส่วนหนึ่งของท่อไอเสียจะต้องไม่อยู่ใต้ถังสำหรับบรรทุก
สำหรับรถที่ใช้ในการขนสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๙
ที่ใช้ลากจูงรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๗ หรือลักษณะ ๘
ท่อไอเสียจะตั้งขึ้นในแนวดิ่ง และไม่ต่ำกว่าส่วนสูงของรถนั้นก็ได้
(ฏ) ระบบส่งกำลังงานประกอบด้วยคลัทช์ เฟืองส่งกำลัง
เพลาส่งกำลังข้อต่อต่าง ๆ และเฟืองท้าย
สามารถส่งกำลังขับเคลื่อนรถในขณะที่มีน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัยและให้มีห่วงหรือโซ่รองรับเพลาส่งกำลังที่ทำด้วยโลหะที่มีขนาดสามารถรองรับเพลาส่งกำลังในกรณีที่หลุดหรือขาดไม่ให้กระแทกผิวทางได้
(ฐ)
ระบบสตาร์ทเครื่องกำเนิดพลังงานพร้อมสวิทช์ใช้การได้ดีที่ผู้ขับรถสามารถสตาร์ทเครื่องได้จากที่นั่งผู้ขับรถ
(ฑ) ระบบไฟฟ้า
ให้ใช้สายไฟที่มีฉนวนหุ้มสาย
และมีขนาดเหมาะสมกับปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ผ่านในสายนั้น การเดินสายไฟภายในและภายนอกต้องเรียบร้อย
และไม่เป็นเหตุให้เกิดการลัดวงจรหรือเกิดอันตรายได้ง่าย ส่วนตัวถังที่ทำด้วยวัสดุสื่อไฟฟ้า
ต้องต่อให้ร่วมกับแบตเตอรี่ต้องยึดแน่นกับตัวรถ
ในกรณีที่แบตเตอรี่อยู่ในช่องแคบของตัวถัง
จะต้องมีไม้หรือฉนวนกั้นตามความเหมาะสมด้วย
(ฒ) แตรสัญญาณชนิดไฟฟ้าเสียงเดียวดังพอสมควร ความดังของเสียงแตรจะต้องอยู่ในเกณฑ์ที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
แตรสัญญาณอย่างอื่นนอกจากแตรไฟฟ้าหากจะนำมาใช้
ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
ห้ามนำแตรสัญญาณที่มีเสียงทำให้เกิดความรำคาญหรือรบกวนสาธารณชนมาใช้
(ณ) ถังเชื้อเพลิงที่ใช้กับเครื่องกำเนิดพลังงานซึ่งมีสภาพไม่รั่วซึมมีฝาปิดอย่างดีและมีขนาดพอสมควร
ติดตั้งไว้ในที่ปลอดภัยซึ่งป้องกันการเกิดเพลิงไหม้
รวมทั้งท่อส่งเชื้อเพลิงต้องมีสภาพดี ไม่รั่วซึม หรือเกิดอันตรายได้ง่าย
(ด)
เครื่องวัดความเร็วสามารถอ่านความเร็วของรถเป็นกิโลเมตรต่อชั่วโมง คลาดเคลื่อนได้ไม่เกินร้อยละสิบ และจะต้องมีแสงสว่างให้สามารถอ่านความเร็วในเวลากลางคืนได้
(ต)
เครื่องบันทึกความเร็วชนิดที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบกซึ่งสามารถบันทึกระยะทาง
เวลา และความเร็วของรถตลอดเวลา ๒๔ ชั่วโมง บนกระดาษกร๊าฟโดยอัตโนมัติ
ประเภทและลักษณะของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของที่จะบังคับให้มีเครื่องบันทึกความเร็วตามวรรคหนึ่ง
ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(๒) ตัวถังยึดติดกับโครงคัสซีอย่างมั่นคงแข็งแรง
สามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
รูปร่างภายนอกต้องไม่มีส่วนยื่นที่แหลมหรือคมอันอาจก่อให้เกิดอันตราย
แบบตัวถังของรถให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ แต่ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก) ห้องผู้ขับรถทำด้วยโลหะแข็งแรง
มีประตูทั้งสองข้างมีที่นั่งผู้ขับรถตั้งอยู่ในตำแหน่งเหมาะสมที่สามารถบังคับรถได้ดี
และสามารถมองเห็นสภาพการจราจรด้านหน้า ด้านข้าง และด้านหลัง เมื่อใช้กระจกเงาสำหรับมองหลังได้อย่างชัดเจน
ประเภทและลักษณะของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของที่จะบังคับให้มีห้องผู้ขับรถตามวรรคหนึ่ง
ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(ข)[๑๓] กระจกกันลมและส่วนประกอบของตัวถังที่เป็นกระจก
ต้องเป็นกระจกนิรภัยตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
กระจกกันลมหน้า
ต้องมีขนาดที่ผู้ขับรถสามารถมองเห็นสภาพการจราจรได้ดี
และห้ามมิให้นำวัสดุอื่นใดมาติดหรือบังส่วนใดส่วนหนึ่งของกระจก
เว้นแต่เป็นการติดเครื่องหมายหรือเอกสารที่กฎหมายกำหนด
หรือเป็นการติดวัสดุเพื่อบังหรือกรองแสงแดดไว้ที่ด้านบนของกระจกตามขนาดที่กรมการขนส่งทางบกกำหนด
(ค) กระจกเงาสำหรับมองหลังอย่างน้อย ๑ บาน
ซึ่งทำให้ผู้ขับรถมองเห็นสภาพการจราจรด้านข้าง ด้านหลัง และภายในรถได้ทุกขณะ
(ง) เครื่องปัดน้ำฝน มีใบปัดน้ำที่กระจกหน้ารถ
และมีขนาดที่สามารถปัดน้ำได้เนื้อที่กว้างพอที่ผู้ขับรถมองเห็นสภาพการจราจรด้านหน้ารถได้อย่างชัดเจน
(จ) ตัวถังส่วนที่บรรทุก
ให้มีลักษณะและมาตรฐานตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
แต่ความสูงของตัวถังส่วนที่บรรทุกที่มีลักษณะเป็นกระบะทึบสำหรับรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันเกิน
๘,๐๐๐ กิโลกรัม แต่ไม่เกิน ๑๘,๐๐๐ กิโลกรัม เมื่อวัดจากพื้นกระบะจะต้องไม่เกิน ๖๐
เซนติเมตร และสำหรับรถที่มีน้ำหนักรถและน้ำหนักบรรทุกรวมกันเกิน ๑๘,๐๐๐ กิโลกรัม
เมื่อวัดจากพื้นกระบะจะต้องไม่เกิน ๘๐ เซนติเมตร
(ฉ) ตัวอักษร ภาพหรือเครื่องหมายอื่นใดที่ด้านข้าง
ด้านหน้าและด้านท้ายของตัวถัง ให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบ
(ช) สีภายนอกซึ่งมีลักษณะเรียบร้อย
(ซ) วัสดุสะท้อนแสง
ให้มีวัสดุสะท้อนแสงสีแดงจำนวน ๒ แผ่น จะเป็นลักษณะกลมมีเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า
๕ เซนติเมตร หรือสามเหลี่ยมด้านเท่า หรือสี่เหลี่ยมจัตุรัส
หรือสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีความยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
ติดที่ด้านท้ายรถข้างซ้ายและข้างขวา สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน
๑.๔๐ เมตร
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของที่ส่วนบรรทุกเป็นตู้ทึบให้ติดวัสดุสะท้อนแสงสีเหลืองที่มุมส่วนบนของตัวถังด้านท้าย
มุมละ ๑ แผ่น
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของที่มีวัสดุสะท้อนแสงรวมอยู่กับโคมไฟท้ายจะมีวัสดุสะท้อนแสงตามที่กล่าวมาแล้ว
หรือไม่ก็ได้
(๓) โคมไฟและสัญญาณ
ให้มีโคมไฟและสัญญาณดังต่อไปนี้
ที่มีกำลังไฟและความส่องสว่างตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด คือ
(ก) โคมไฟแสงพุ่งไกล แสงขาวหรือเหลืองอ่อน จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านหน้ารถข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดของหน้ารถไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร
สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๓๕ เมตร
(ข) โคมไฟแสงพุ่งต่ำ แสงขาวหรือเหลืองอ่อน จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านหน้ารถข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดของหน้ารถไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร
สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๓๕ เมตร โคมไฟแสงพุ่งต่ำอาจรวมอยู่ในโคมไฟแสงพุ่งไกล
หรือแยกกันก็ได้
(ค) โคมไฟจอด จำนวน ๔ ดวง
ติดที่ด้านหน้าและด้านท้ายข้างซ้ายและข้างขวาแห่งละ ๑ ดวง
โคมไฟด้านหน้าใช้แสงขาวหรือเหลือง ด้านท้ายใช้แสงแดง
แต่ละด้านติดอยู่ในระดับเดียวกันสูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน
๑.๗๕ เมตร โคมไฟจอดท้ายอาจรวมอยู่ในโคมไฟท้าย หรือแยกกันก็ได้
(ง) โคมไฟเลี้ยว ชนิดใช้ไฟกระพริบจำนวน ๔ ดวง
ติดที่ด้านหน้าและด้านท้าย ข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
โคมไฟด้านหน้าใช้แสงขาวหรือเหลือง ด้านท้ายใช้แสงแดงหรือเหลือง แต่ละด้านติดอยู่ในระดับเดียวกัน
สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๗๕ เมตร โคมไฟทุกดวงในข้างเดียวกันต้องกระพริบพร้อมกันในขณะที่รถเลี้ยวซ้ายหรือเลี้ยวขวา
แล้วแต่กรณี โคมไฟเลี้ยวด้านหน้าอาจรวมอยู่ในโคมไฟจอดหน้าหรือแยกกันก็ได้
โคมไฟเลี้ยวด้านท้ายอาจรวมอยู่ในโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้าย หรือแยกกันก็ได้
(จ) โคมไฟท้าย แสงแดง จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านท้ายรถข้างซ้ายและข้างขวาแห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า
๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๗๕ เมตร
(ฉ) โคมไฟหยุด แสงแดง จำนวน ๒ ดวง
ติดอยู่ในระดับเดียวกันที่ด้านท้ายรถข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑ ดวง
จุดกึ่งกลางโคมไฟห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๔๐ เซนติเมตร สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า
๓๕ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๗๕ เมตร
โคมไฟหยุดอาจรวมอยู่ในโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้าย หรือแยกกันก็ได้
ถ้ารวมอยู่ในโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้ายจะต้องมีความสว่างเป็นสามเท่าของโคมไฟจอดท้ายหรือโคมไฟท้ายนั้นและจะให้ความสว่างเฉพาะขณะใช้ห้ามล้อเท้าเท่านั้น
(ช) โคมไฟส่องป้ายทะเบียน แสงขาวจำนวนไม่เกิน ๒ ดวง
พร้อมที่บังแสงติดอยู่ด้านบนหรือด้านล่างหรือด้านข้างของแผ่นป้ายทะเบียน
(ซ) โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง
และลักษณะรถแสงเขียวที่ด้านหน้าตอนบนหลังคารถจำนวน ๔ ดวง
โดยติดดวงริมให้อยู่ห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร และติดดวงในให้ห่างจากดวงริมเป็นระยะประมาณ
๔๐ เซนติเมตร
สำหรับรถที่มีส่วนบรรทุกเป็นตู้ทึบ หรือมีหลังคาถาวร
ให้มีโคมไฟแสงแดงด้านท้ายรถตอนบนหลังคา จำนวน ๒ ดวง
ติดไว้ห่างจากด้านข้างริมสุดไม่เกิน ๑๐ เซนติเมตร ด้านละ ๑ ดวง
โคมไฟตามวรรคหนึ่งและวรรคสอง ให้มีเฉพาะรถที่มีความสูงเกิน
๒.๕๐ เมตร
(ฌ) โคมไฟภายใน
ให้มีโคมไฟภายในห้องผู้ขับรถแสงขาว จำนวน ๑ ดวง
มีความสว่างพอสมควรสำหรับรถที่ตัวถังส่วนที่บรรทุกสัตว์หรือสิ่งของเป็นกระบะมีหลังคาถาวร
หรือเป็นตู้ทึบ จะติดโคมไฟแสงขาวซึ่งมีความสว่างพอสมควรภายในตัวถังหรือไม่ก็ได้
โคมไฟอื่นนอกจากที่กล่าวมาแล้ว ถ้าจะนำมาใช้
ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง ลักษณะรถและโคมไฟ หลังคารถ
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ในประเภทการขนส่งส่วนบุคคล
ถ้าจะเพิ่มจำนวนให้มากกว่าที่กำหนดไว้ ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก

ข้อ ๑๖
นอกจากจะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ แล้ว
(๑) รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ลักษณะ ๙
ที่ใช้ลากจูงรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖
จะต้องมีเครื่องต่อพ่วงทำด้วยโลหะแข็งแรงสำหรับยึดแขนพ่วงของรถพ่วง
(๒) รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ลักษณะ ๙
ที่ใช้ลากจูงรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๗ หรือลักษณะ ๘
จะต้องมีจานพ่วงหรืออุปกรณ์ต่อพ่วงอื่นใดที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
ทำด้วยโลหะพร้อมเครื่องสำหรับล็อคสลักพ่วงของรถกึ่งพ่วงหรือรถกึ่งพ่วงบรรทุกวัสดุยาว
เพื่อมิให้หลุดจากกันในขณะใช้งาน

ข้อ ๑๗
นอกจากจะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ แล้ว
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ๔
จะต้องมีเครื่องดับเพลิงติดตั้งในที่เหมาะสมพร้อมที่จะใช้การได้ทุกขณะขนาด
จำนวนและคุณภาพของเครื่องดับเพลิงให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด

ส่วนที่ ๒
เครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
ลักษณะ ๖ ลักษณะ ๗
และลักษณะ ๘
 

ข้อ ๑๘ รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ
๖ ลักษณะ ๗ และลักษณะ ๘ จะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบ ดังต่อไปนี้
(๑) คัสซี
ตามแบบที่กรมการขนส่งทางบกเห็นชอบให้ใช้เป็นคัสซีรถบรรทุก แต่ทั้งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก) โครงคัสซี ทำด้วยโลหะแข็งแรงตลอดความยาวของตัวรถ
เมื่อต่อตัวถังแล้ว สามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
สำหรับโครงคัสซีของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ
๘ ต้องสามารถปรับขนาดความยาวได้
โครงคัสซีส่วนหน้าของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ๗
และลักษณะ ๘ ให้มีสลักพ่วงทำด้วยโลหะขนาดพอสมควร
สำหรับต่อกับจานพ่วงของรถลากจูงได้โดยเฉพาะ
(ข) กงล้อและยาง
กงล้อทำด้วยโลหะ และยางเป็นชนิดกลวงสูบลม
ที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(ค) เพลาล้อ
ที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้โดยปลอดภัย
(ง) สปริง
ที่มีขนาดสามารถรับน้ำหนักและการสั่นสะเทือนของตัวรถขณะบรรทุกเต็มอัตราได้โดยปลอดภัย
(จ) แผ่นบังโคลน ที่ล้อทุกล้อ
มีขนาดอย่างน้อยเต็มความกว้างของยางล้อ ทำด้วยโลหะหรือยางหรือวัสดุอื่นใด
สำหรับล้อหลังสุดของรถ ส่วนล่างสุดของแผ่นบังโคลน ต้องสูงจากพื้นราบไม่เกิน ๒๕
เซนติเมตร
(ฉ) ระบบห้ามล้อ จะต้องเป็นระบบที่สามารถห้ามล้อได้
โดยใช้เครื่องห้ามล้อจากรถลากจูงและต้องมีระบบห้ามล้อฉุกเฉิน
ที่สามารถทำให้รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖ ลักษณะ ๗ และลักษณะ ๘
หยุดได้โดยอัตโนมัติ ในกรณีที่รถดังกล่าวหลุดจากรถลูกจูง
(ช) ระบบไฟฟ้า ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๐
(๑) (ฌ)
(๒) ตัวถัง ยึดติดกับโครงคัสซีอย่างมั่นคงแข็งแรง
สามารถรับน้ำหนักเต็มอัตราบรรทุกได้ทุกสภาพการใช้งานของรถ
รูปร่างภายนอกต้องไม่มีส่วนยื่นที่แหลมหรือคมอันอาจก่อให้เกิดอันตราย
แบบตัวถังของรถให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
หรือตามที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบแต่ทั่งนี้ จะต้องประกอบด้วย
(ก) ส่วนประกอบของตัวถังที่เป็นกระจก
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ (๒) (ข)
(ข) ตัวถังส่วนที่บรรทุก
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ (๒) (จ)
(ค) สีภายนอกซึ่งมีลักษณะเรียบร้อย
(ง) วัสดุสะท้อนแสง
ให้มีวัสดุสะท้อนแสงสีเหลือง
จะเป็นลักษณะกลมมีเส้นผ่าศูนย์กลางไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
หรือสามเหลี่ยมด้านเท่าหรือสี่เหลี่ยมจัตุรัส
หรือสี่เหลี่ยมผืนผ้าที่มีความยาวด้านละไม่น้อยกว่า ๕ เซนติเมตร
ติดที่ด้านหน้ารถข้างซ้ายและข้างขวาและที่ด้านข้างตอนหน้าและตอนท้ายทั้งสองด้าน แห่งละ
๑ แผ่น สูงจากผิวทางไม่น้อยกว่า ๔๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๔๐ เมตร
รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ๖ หรือลักษณะ ๗
ที่ส่วนบรรทุกเป็นตู้ทึบให้ติดวัสดุสะท้อนแสงสีเหลืองที่มุมส่วนบนของตัวถังด้านท้าย
มุมละ ๑ แผ่น
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือ๐สิ่งของที่มีวัสดุสะท้อนแสงรวมอยู่กับโคมไฟท้ายจะมีวัสดุสะท้อนแสงตามวรรคหนึ่งหรือไม่ก็ได้
(๓) โคมไฟและสัญญาณ
ให้มีโคมไฟและสัญญาณดังต่อไปนี้
ที่ทำงานได้ร่วมกับรถที่ใช้ลากจูง และมีกำลังไฟและความส่องสว่างตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
คือ
(ก) โคมไฟจอด ที่ด้านท้ายข้างซ้ายและข้างขวาแห่งละ ๑ ดวง
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ (๓) (ค)
(ข) โคมไฟเลี้ยว ที่ด้านท้ายข้างซ้ายและข้างขวา แห่งละ ๑
ดวง ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ (๓) (ง)
(ค) โคมไฟท้าย ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕
(๓) (จ)
(ง) โคมไฟหยุด ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕
(๓) (ฉ)
(จ) โคมไฟส่องป้ายทะเบียน
ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ ๑๕ (๓) (ช)
(ฉ) โคมไฟภายใน ซึ่งมีลักษณะเช่นเดียวกับที่กำหนดไว้ในข้อ
๑๕ (๓) (ฌ)
โคมไฟอื่นนอกจากที่กล่าวมาแล้ว ถ้าจะนำมาใช้ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
โคมไฟแสดงส่วนสูง ส่วนกว้าง ลักษณะรถ และโคมไฟ
หลังคารถสำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ ในประเภทการขนส่งส่วนบุคคล
ถ้าจะเพิ่มจำนวนให้มากกว่าที่กำหนดไว้ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก

ข้อ ๑๙ นอกจากจะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบตามที่กำหนดไว้ในข้อ
๑๘ แล้ว รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖
จะต้องมีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบดังต่อไปนี้ด้วย คือ
(๑) อุปกรณ์ต่อพ่วง ซึ่งได้แก่แขนพ่วง
ทำด้วยโลหะขนาดพอสมควร สามารถลากจูงได้ในขณะบรรทุกเต็มอัตรา และสามารถเคลื่อนตัวขึ้นลงได้
พร้อมทั้งมีจานหมุน ทำด้วยโลหะหรืออุปกรณ์ต่อพ่วงอื่นใดที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก
ติดบนเพลาล้อหน้าทำให้ล้อคู่หน้าเลี้ยวตามรถลากจูงได้โดยปลอดภัย
และให้มีเครื่องบังคับให้รถพ่วงขณะต่อกับรถลากจูงสามารถถอยหลังได้ ความยาวของแขนพ่วงให้เป็นไปตามที่กรมการขนส่งทางบกประกาศกำหนด
(๒) แผ่นโลหะรูปสี่เหลี่ยมมุมฉาก ความยาวไม่น้อยกว่าด้านละ
๓๐ เซนติเมตร พื้นสีขาวหรือสีเหลือง ขอบสีแดง
ความกว้างของขอบสีแดงกว้างไม่น้อยกว่า ๓ เซนติเมตรโดยรอบสามารถสะท้อนแสงมองเห็นได้ชัดเจนในเวลากลางคืนระยะไม่น้อยกว่า
๑๕๐ เมตร ตรงกลางมีรูปรถพ่วงหรืออักษรไทยว่า รถพ่วง
สีดำติดอยู่ที่ด้านท้ายในระดับสูงไม่น้อยกว่า ๖๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑.๕๐ เมตร

ส่วนที่ ๓
ขนาดของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
 

ข้อ ๒๐ รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของ
ให้มีขนาดตามมาตรฐานที่กำหนดไว้ ดังต่อไปนี้
(๑) ความกว้าง
เมื่อวัดจากส่วนที่กว้างที่สุดของตัวถังรวมส่วนประกอบข้างตัวถังที่ยื่นออกจากตัวถัง
แต่ไม่รวมกระจกเงาสำหรับมองหลังด้านข้าง จะต้องไม่เกิน ๒.๕๐ เมตร และตัวถังหรือส่วนประกอบของตัวถังจะยื่นเกินขอบยางด้านนอกของเพลาท้ายได้ไม่เกิน
๑๕ เซนติเมตร
(๒) ความสูง เมื่อวัดจากพื้นราบถึงส่วนที่สูงที่สุดของรถ
จะต้องไม่เกิน ๓.๘๐ เมตร
เว้นแต่รถกระบะบรรทุกหรือรถตู้บรรทุกที่มีความกว้างไม่เกิน ๒.๓๐ เมตร
ให้มีความสูงได้ไม่เกิน ๓ เมตร 
(๓) ความยาว
ความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑
ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ และลักษณะ ๙
เมื่อวัดจากกันชนหน้าถึงส่วนท้ายสุดของรถจะต้องไม่เกิน ๑๐ เมตร
ความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๖
เมื่อวัดจากส่วนหน้าสุดไม่รวมแขนพ่วงถึงส่วนท้ายสุดของรถ จะต้องไม่เกิน ๘ เมตร
ความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๗
และลักษณะ ๘ เมื่อวัดจากส่วนหน้าสุด ถึงส่วนท้ายสุดของรถ จะต้องไม่เกิน ๑๒.๕๐ เมตร
(๔) ส่วนยื่นหน้า
ส่วนยื่นหน้าของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑
ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ ลักษณะ ๖ และลักษณะ ๙ เมื่อวัดจากส่วนหน้าสุดของรถไม่รวมกันชนถึงศูนย์กลางเพลาล้อหน้าจะต้องไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อ
ส่วนยื่นหน้าของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๗
และลักษณะ ๘ เมื่อวัดจากส่วนหน้าสุดของรถไม่รวมกันชนถึงศูนย์กลางสลักพ่วง
จะต้องไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อ
ช่วงล้อ หมายความว่า
ระยะระหว่างศูนย์กลางเพลาล้อหน้าสุดของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑
ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ ลักษณะ ๖ และลักษณะ ๙
หรือศูนย์กลางสลักพ่วงของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๗ และลักษณะ ๘
ถึงศูนย์กลางเพลาท้าย หรือถึงศูนย์กลางระหว่างเพลาคู่ท้ายในกรณีเป็นเพลาคู่
(๕) ส่วนยื่นท้าย
ส่วนยื่นท้ายของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๑
ลักษณะ ๒ ลักษณะ ๓ ลักษณะ ๔ ลักษณะ ๕ ลักษณะ ๖ และลักษณะ ๙
เมื่อวัดจากส่วนท้ายของตัวถังส่วนบรรทุกไม่รวมกันชนถึงศูนย์กลางเพลาล้อท้าย หรือศูนย์กลางระหว่างเพลาคู่ท้ายในกรณีที่เพลาท้ายเป็นเพลาคู่จะต้องมีความยาวไม่เกินกึ่งหนึ่งของช่วงล้อ
เว้นแต่รถที่มีส่วนบรรทุกสัตว์หรือสิ่งของเป็นตู้ทึบและรถที่มีทางขึ้นลงหรือติดตั้งอุปกรณ์ในการขนถ่ายสัตว์หรือสิ่งของที่ด้านท้ายส่วนบรรทุก
ให้มีความยาวได้ไม่เกินสองในสามของช่วงล้อ
ส่วนยื่นท้ายของรถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษณะ ๗
หรือลักษณะ ๘
เมื่อวัดจากส่วนท้ายสุดของตัวถังส่วนบรรทุกไม่รวมกันชนถึงศูนย์กลางระหว่างเพลาคู่ท้ายในกรณีที่เพลาท้ายเป็นเพลาคู่
จะต้องมีความยาวไม่เกินสองในห้าของช่วงล้อ

ข้อ ๒๑ รถที่ใช้ในการขนส่งสัตว์หรือสิ่งของลักษะ
๕ ลักษณะ ๖ ลักษณะ ๗ และ
ลักษณะ ๘ ซึ่งเป็นรถบรรทุกเฉพาะกิจจะมีความกว้าง ความสูง ความยาว
ส่วนยื่นหน้าและส่วนยื่นท้ายเกินกว่าที่กำหนดไว้ในข้อ ๒๐ ก็ได้
หากมีความจำเป็นตามลักษณะของการใช้งานเฉพาะกิจ แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจากกรมการขนส่งทางบก


ให้ไว้ ณ วันที่ ๑๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๔
ร้อยตำรวจโท ชาญ มนูธรรม
รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม
ปฏิบัติราชการแทนรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม
หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ เนื่องจากมาตรา ๗๑
วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ บัญญัติว่า
รถที่ใช้ในการขนส่งต้องมีสภาพมั่นคงแข็งแรง
มีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบถูกต้องตามที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๓๑ (พ.ศ. ๒๕๓๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ.
๒๕๒๒[๑๔]

หมายเหตุ :- เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่กฎกระทรวง
ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๒๔) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
ได้กำหนดเกี่ยวกับความยาวของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๔ (รถสองชั้น)
ไว้ไม่เกิน ๑๐ เมตร ซึ่งไม่สอดคล้องกับรูปแบบของรถที่มีการผลิตโดยทั่วไปในปัจจุบัน
สมควรปรับปรุงข้อกำหนดเกี่ยวกับความยาวของรถดังกล่าวให้มีความยาวได้ไม่เกิน ๑๒
เมตร จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้

กฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ.
๒๕๒๒[๑๕]

หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ
โดยที่ในปัจจุบันการติดกระจกกันลมหลังกับตัวรถไม่มีผลเกี่ยวกับความปลอดภัยของรถ
สมควรเปิดโอกาสให้เจ้าของรถเลือกที่จะจัดให้มีกระจกกันลมหลังหรือไม่ก็ได้ และโดยที่ได้มีการแก้ไขเพิ่มเติมลักษณะของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน
๔ ให้มีเครื่องอำนวยความสะดวกให้แก่ผู้โดยสารเพิ่มขึ้น ดังนั้น
เพื่อให้สอดคล้องกับการแก้ไขเพิ่มเติมดังกล่าว
สมควรกำหนดให้รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารมาตรฐาน ๔
มีเครื่องอุปกรณ์และส่วนควบของรถที่ใช้ในการขนส่งเพิ่มเติมเพื่อให้สามารถนำไปใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพและเหมาะสม
นอกจากนั้น
สมควรแก้ไขเพิ่มเติมขนาดความสูงของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กให้รับกับมาตรฐานสากลและกำหนดหลักเกณฑ์ในการตรวจสอบการทรงตัวของรถดังกล่าวเพื่อให้มีความปลอดภัยยิ่งขึ้น
จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้










พัสสน/ผู้จัดทำ
๒๓ กันยายน ๒๕๕๒

โชติกานต์/ปรับปรุง
๙ ตุลาคม ๒๕๕๗















[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๙๙/ตอนที่ ๑๙/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๒๕
[๒] ข้อ ๑ (๒) (ก)
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๓] ข้อ ๑ (๒) (ข) แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง
ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๔] ข้อ ๑ (๒) (ซ)
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๕] ข้อ ๔
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๖] ข้อ ๕
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๗] ข้อ ๖
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒
[๘] ข้อ ๗
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๙] ข้อ ๘ แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐
(พ.ศ. ๒๕๓๕) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๑๐] ข้อ ๙
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๑๑] ข้อ ๑๓ (๒)
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๑๒] ข้อ ๑๓ (๓)
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๓๑ (พ.ศ. ๒๕๓๒) ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๒๒
[๑๓] ข้อ ๑๕ (๒) (ข)
แก้ไขเพิ่มเติมโดยกฎกระทรวง ฉบับที่ ๔๐ (พ.ศ. ๒๕๓๕)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒
[๑๔] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๐๖/ตอนที่ ๗๐/ฉบับพิเศษ หน้า ๑/๑ พฤษภาคม ๒๕๓๒
[๑๕] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๐๙/ตอนที่ ๑๑๒/หน้า ๙/๖ พฤศจิกายน ๒๕๓๕