ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืม
ที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
 

๑.
เหตุผลในการออกประกาศ
เพื่อขยายขอบเขตการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงหรือมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปร
ให้มีความยืดหยุ่นและเหมาะสมกับสภาวการณ์
ตลอดจนเพิ่มทางเลือกในการลงทุนให้มีความหลากหลายมากขึ้น

๒. อำนาจตามกฎหมาย
ธนาคารแห่งประเทศไทยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๙ ทวิและมาตรา ๑๓ จัตวา แห่งพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. ๒๕๐๕
และที่แก้ไขเพิ่มเติม อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ทั้งในฐานะที่เป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมและผู้ฝากหรือผู้ให้กู้ยืม
ตามข้อกำหนดในประกาศนี้

๓. ขอบเขตการบังคับใช้
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับกับธนาคารพาณิชย์ตามกฎหมายว่าด้วยการธนาคารพาณิชย์ทุกธนาคาร
ยกเว้นกิจการวิเทศธนกิจ และธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย

๔. เนื้อหา
ข้อ ๔.๑
ให้ยกเลิกประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรหรือมีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ลงวันที่ ๒๑ ตุลาคม ๒๕๔๖
ข้อ ๔.๒
ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง หมายถึง
ธุรกรรมดังต่อไปนี้
(๑)
ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปร
โดยอัตราผลตอบแทนดังกล่าวขึ้นอยู่กับตัวแปรอ้างอิงที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าซึ่งไม่ใช่อัตราดอกเบี้ยปกติ
(๒)
ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์ตามประเภทและอัตราที่กำหนดไว้ล่วงหน้า
หรือให้สิทธิผู้รับฝาก (หรือผู้กู้ยืม)
ในการขายหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศหรือผู้ฝาก (หรือผู้ให้กู้ยืม)
ในการซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศตามสกุลเงินและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้า
(๓)
ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ให้สิทธิผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมที่จะขยายระยะเวลาหรือไถ่ถอนก่อนครบกำหนดตามที่ได้ตกลงไว้ในสัญญา ทั้งนี้
ไม่รวมถึงเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่ให้สิทธิผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมในการไถ่ถอนก่อนครบกำหนดตามประเพณีปฏิบัติตามปกติของตลาดตราสารทางการเงิน
ข้อ ๔.๓
การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในฐานะที่มีเป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืม
ให้ธนาคารพาณิชย์สามารถกระทำได้ภายในขอบเขตดังต่อไปนี้
(๑)
ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรในประเทศ
หรือให้สิทธิผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืมที่จะขยายระยะเวลาหรือไถ่ถอนก่อนครบกำหนดตามที่ได้ตกลงไว้ในสัญญา
กับผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารที่แนบประกาศนี้และบุคคลทั่วไปได้
โดยจะต้องมีการชำระคืนเงินต้นเต็มจำนวนให้แก่บุคคลดังกล่าวในฐานะผู้ฝากหรือเจ้าหนี้
(๒)
ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรต่างประเทศหรืออัตราแลกเปลี่ยน
กับผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารที่แนบประกาศนี้
หรือบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบหรือรับมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคตได้
โดยจะต้องมีการชำระคืนเงินต้นเต็มจำนวนให้แก่บุคคลดังกล่าวในฐานะผู้ฝากหรือเจ้าหนี้
ทั้งนี้
การรับฝากเงินหรือกู้ยืมเงินจากบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบหรือรับมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคต
ให้ใช้อัตราแลกเปลี่ยนหรืออัตราดอกเบี้ยในต่างประเทศเป็นตัวแปรอ้างอิงเท่านั้น
และต้องเรียกเอกสารหลักฐานที่แสดงภาระการส่งมอบหรือรับมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคตประกอบด้วย
(๓)
ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์ตามประเภทและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้า
กับผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในเอกสารที่แนบประกาศนี้ได้
(๔) ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ซึ่งให้สิทธิผู้รับฝาก (หรือผู้กู้ยืม) ในการขายหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
หรือผู้ฝาก (หรือผู้ให้กู้ยืม)
ในการซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศตามสกุลเงินและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้าได้
เฉพาะกับสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ
หรือบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบเงินตราต่างประเทศสกุลที่กำหนดในสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในอนาคตเท่านั้น
(๕)
ให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดในประกาศฉบับนี้
กับผู้มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศได้
ทั้งนี้
การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงตาม (๑)-(๔)
ต้องมีจำนวนเงินขั้นต่ำ ๑๐ ล้านบาทหรือเทียบเท่า
ข้อ ๔.๔ การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในฐานะที่เป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืม
ให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติเกี่ยวกับสกุลเงินในการทำธุรกรรมดังต่อไปนี้
(๑)
กรณีธุรกรรมที่ทำกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศ ให้ทำเป็นสกุลเงินบาทเท่านั้น
ยกเว้นการทำธุรกรรมกับสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ
หรือบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศที่สามารถฝากเงินตราต่างประเทศไว้กับนิติบุคคลรับอนุญาตได้ตามกฎหมายและระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน
ให้ทำเป็นสกุลเงินบาทหรือเงินตราต่างประเทศก็ได้
(๒) กรณีธุรกรรมที่ทำกับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศ (Non-resident)
ให้ทำเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศเท่านั้น
เว้นแต่เป็นการนำเงินตราต่างประเทศเข้ามาแลกเป็นเงินบาทเพื่อฝากเงินหรือลงทุนในตราสารทางการเงินที่ออกในประเทศให้สามารถทำได้ ทั้งนี้ ต้องไม่ขัดกับมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทย
ข้อ ๔.๕
กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
กับบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศ
เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศต้องทำในรูปเงินฝากในบัญชีเท่านั้นและต้องเป็นไปตามกฎหมายและระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน
ข้อ ๔.๖
ในการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปร
นั้น ธนาคารพาณิชย์สามารถคำนวณและจ่ายผลตอบแทนโดยอ้างอิงกับตัวแปรใดตัวแปรหนึ่ง
หรือกลุ่มของตัวแปร ดังต่อไปนี้
(๑)
อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงภายในประเทศ
(๒)
อัตราดอกเบี้ยอ้างอิงในต่างประเทศ
(๓)
ราคาเฉลี่ยของกลุ่มหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
(๔)
ราคาเฉลี่ยของกลุ่มหุ้นที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ต่างประเทศ
(๕)
อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
(๖) ดัชนีทางการเงิน
(๗)
ตัวแปรอื่นที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเพิ่มเติม
ข้อ ๔.๗ ดัชนีทางการเงินตามข้อ ๔.๖ (๖)
ที่ธนาคารพาณิชย์จะนำมาใช้เป็นตัวแปรอ้างอิงในการทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรได้
จะต้องมีคุณสมบัติดังต่อไปนี้
(๑) เป็นดัชนีทางการเงินที่เกิดจากการคำนวณโดยใช้ตัวแปรอ้างอิงที่กำหนดไว้ในข้อ
๔.๖ หรือราคาหลักทรัพย์
(๒)
เป็นดัชนีทางการเงินที่พัฒนาโดยสถาบันที่มีความน่าเชื่อถือ
(๓)
เป็นดัชนีทางการเงินที่นิยมแพร่หลายในตลาดการเงินไทยหรือสากล
(๔)
เป็นดัชนีทางการเงินที่มีการเสนอราคาอย่างต่อเนื่องเป็นประจำทุกวัน
ผ่านสื่อที่เสนอข่าวที่ทันสมัยทันต่อเหตุการณ์ และ
(๕)
เป็นดัชนีทางการเงินที่มีการกำหนดวิธีการคำนวณไว้อย่างชัดเจน
โดยมีการระบุแหล่งข้อมูลของตัวแปรและปัจจัยที่นำมาใช้ในการคำนวณ ทั้งนี้
ตัวแปรและปัจจัยที่นำมาใช้ในการคำนวณดังกล่าวต้องมีการเคลื่อนไหวตามสภาวะตลาดอย่างเป็นอิสระ
โดยไม่มีบุคคลใดสามารถมีอิทธิพลต่อการเคลื่อนไหวของตัวแปร
ปัจจัยหรือดัชนีทางการเงินนั้นได้
ข้อ ๔.๘
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งมีการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์จะต้องกระทำภายในขอบเขต
ดังนี้
(๑)
กรณีหลักทรัพย์เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
หากทำธุรกรรมกับผู้ลงทุนประเภทสถาบันที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ
ต้องทำกับคู่สัญญาที่เป็นผู้ลงทุนประเภทสถาบันตามที่ระบุไว้ในหนังสือของธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่ สกง. (๐๕) ว.๓/๒๕๔๖ เรื่อง
การขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ ลงวันที่ ๒๒
กรกฎาคม ๒๕๔๖ หรือที่แก้ไขเพิ่มเติม
โดยมีข้อจำกัดในเรื่องประเภทหลักทรัพย์วงเงินและการขายหลักทรัพย์ต่อ
ตามหนังสือฉบับที่กล่าว
หรือหนังสืออนุญาตของเจ้าพนักงานควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินเป็นรายกรณี
โดยถือเสมือนหนึ่งเป็นการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้แก่ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ
(๒)
กรณีหลักทรัพย์เป็นสกุลเงินบาท หลักทรัพย์ดังกล่าวจะต้องเป็นตั๋วเงินคลัง
พันธบัตรรัฐบาล พันธบัตรธนาคารแห่งประเทศไทย
พันธบัตรรัฐวิสาหกิจและหุ้นกู้ที่รัฐบาลค้ำประกัน
หรือตราสารหนี้ที่ได้รับการจัดอันดับเป็นระดับที่สามารถลงทุนได้ (Investment
Grade) โดยเป็นตราสารหนี้ที่ได้รับการจัดอันดับ BBB
หรือเทียบเท่าขึ้นไปจากสถาบันจัดอันดับความน่าเชื่อถือที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์หรือตราสารหนี้ที่ออกโดยสถาบันการเงินระหว่างประเทศ
หรือหลักทรัพย์ประเภทอื่นๆ ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยจะกำหนดเพิ่มเติม
ข้อ ๔.๙
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ซึ่งให้สิทธิผู้รับฝาก (หรือผู้กู้ยืม) ในการขายหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
หรือผู้ฝาก (หรือผู้ให้กู้ยืม)
ในการซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศตามสกุลเงินและอัตราที่ได้กำหนดไว้ล่วงหน้ากับบุคคลที่มีภาระที่จะต้องส่งมอบเงินตราต่างประเทศสกุลที่กำหนดในสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในอนาคต
ต้องเรียกเอกสารหลักฐานที่แสดงภาระการส่งมอบเงินตราต่างประเทศในอนาคต ทั้งนี้ จำนวนเงินตราต่างประเทศ
และวันครบกำหนดของธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมดังกล่าวต้องไม่เกินจำนวนเงินและกำหนดการชำระเงินตามเอกสารหลักฐาน
และไม่ให้นำเอกสารแสดงภาระดังกล่าวไปใช้ในการทำธุรกรรมป้องกันความเสี่ยงซ้ำซ้อน
ข้อ ๔.๑๐
ห้ามธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงเกินวงเงินที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ข้อ ๔.๑๑
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงในฐานะที่เป็นผู้รับฝากหรือผู้กู้ยืม
จะต้องมีการชี้แจงให้ผู้ฝากหรือเจ้าหนี้เข้าใจเกี่ยวกับลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจนพร้อมทั้งมีหลักฐานแสดงว่าผู้ฝากหรือเจ้าหนี้มีความเข้าใจความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
ข้อ ๔.๑๒ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องชี้แจงเงื่อนไขและวิธีการคำนวณและการจ่ายชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทน
และการคิดค่าปรับในกรณีที่ลูกค้าต้องการถอนเงินฝากหรือเรียกคืนเงินให้กู้ยืมก่อนครบกำหนดสัญญา
ให้ลูกค้าเข้าใจอย่างชัดเจนก่อนตกลงทำสัญญา
ข้อ ๔.๑๓
การทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงหากมีการออกบัตรเงินฝากหรือตราสารแสดงสิทธิในหนี้
จะต้องระบุเงื่อนไขห้ามเปลี่ยนมือยกเว้นในกรณีที่ธนาคารพาณิชย์ผู้ออกสามารถควบคุมดูแลการโอนเปลี่ยนมือให้อยู่ภายในกลุ่มผู้ลงทุนตามข้อกำหนดที่ระบุในข้อ
๔.๓ ธนาคารพาณิชย์อาจไม่กำหนดเงื่อนไขการห้ามเปลี่ยนมือดังกล่าวก็ได้
ข้อ ๔.๑๔
ธนาคารพาณิชย์สามารถทำการป้องกันความเสี่ยงสำหรับธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงได้ทั้งกับสถาบันการเงินภายในประเทศและภายนอกประเทศ
แต่การป้องกันความเสี่ยงกับสถาบันการเงินภายนอกประเทศจะต้องเป็นการทำธุรกรรมที่ไม่ขัดกับมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาทของธนาคารแห่งประเทศไทย
ข้อ ๔.๑๕
ธนาคารพาณิชย์ที่จะทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ต้องมีระบบการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสมสอดคล้องกับการทำธุรกรรมดังนี้
(๑) คณะกรรมการธนาคาร
หรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง
(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)
จะต้องเข้าใจลักษณะธุรกรรมและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง
โดยคณะกรรมการย่อยและผู้บริหารระดับสูงที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าวจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในธุรกรรมดังกล่าวและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องเป็นอย่างดีและจะต้องเป็นผู้ควบคุมดูแลการทำธุรกรรมดังกล่าวตามนโยบายที่ได้รับความเห็นชอบอย่างใกล้ชิดและให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากการทำธุรกรรมดังกล่าว
(๒)
ธนาคารพาณิชย์จะต้องกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ ขั้นตอนการปฏิบัติในการประกอบธุรกรรม
การบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง
และการควบคุมภายในไว้อย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร
โดยนโยบายดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคาร หรือคณะผู้บริหารที่มีอำนาจหน้าที่ความรับผิดชอบที่เกี่ยวข้อง
(ในกรณีสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)
หรือคณะกรรมการย่อยที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลในการประกอบธุรกรรมดังกล่าว
(๓)
ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีหน่วยงานบริหารความเสี่ยงที่เป็นอิสระ (Risk
Management Unit) เพื่อทำหน้าที่ประเมิน ติดตาม ควบคุม
ตรวจสอบดูแลการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคารพาณิชย์นั้น
และมีการรายงานโดยตรงต่อคณะกรรมการธนาคารผ่านทางคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอ
สำหรับกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศหน่วยงานบริหารความเสี่ยงดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้
โดยจะต้องมีการรายงานต่อหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่อย่างสม่ำเสมอ
(๔)
ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีบุคลากรเพียงพอที่จะรองรับการประกอบธุรกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและครบวงจร
โดยบุคลากรดังกล่าวจะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ ความสามารถและประสบการณ์เพียงพอ
(๕) ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีมาตรการในการควบคุมและบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องที่มีประสิทธิภาพ
สามารถสะท้อนและรองรับความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากการประกอบธุรกรรม ทั้งนี้
ให้เน้นประสิทธิภาพของระบบบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interest
rate Risk) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
(Foreign Exchange Risk) ความเสี่ยงด้านราคาตราสารทุน (Equity
Price Risk) ความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดจากการประกอบธุรกรรม Options
เช่น Delta Vega Gamma Theta และ Rho
ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk) และความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk) ซึ่งรวมถึง
Pre-settlement Risk และ Settlement Risk
โดยธนาคารพาณิชย์จะต้องมีระบบที่ใช้ในการวัดความเสี่ยงที่สามารถสะท้อนความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องและความเสี่ยงแต่ละประเภทที่เกิดขึ้นได้อย่างชัดเจน
ถูกต้องและแม่นยำ และมีการนำระบบบริหารความเสี่ยงดังกล่าวไปใช้ในการควบคุมความเสี่ยงในทางปฏิบัติ
มีการกำหนดหลักเกณฑ์วิธีการที่ใช้ในการประเมินมูลค่ายุติธรรม (Mark to
Market) ที่เหมาะสม ชัดเจน และสะท้อนมูลค่าตลาดที่แท้จริง
และมีการประเมินมูลค่ายุติธรรมของยอดคงค้าง ณ ทุกสิ้นวันทำการ
มีการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ (Limits)
ให้มีความเหมาะสมกับระบบการบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง ลักษณะการดำเนินงาน
และฐานะเงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์นั้นมีการทดสอบประสิทธิภาพ
ความถูกต้องและแม่นยำของระบบบริหารความเสี่ยงภายในระยะเวลาที่เหมาะสม เช่น
มีการทดสอบ Back Test และมีการทดสอบ Stress Test ของแบบจำลอง
Value at Risk อย่างสม่ำเสมอ
(๖)
ธนาคารพาณิชย์จะต้องมั่นใจว่ามีระบบควบคุมภายในที่สามารถรองรับการทำธุรกรรมดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เพียงพอ เหมาะสม
มีระเบียบและวิธีปฏิบัติในการควบคุมภายในที่ชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษร
มีการกำหนดโครงสร้างการควบคุมและมีการแบ่งแยกหน้าที่อย่างหมาะสม
มีการตรวจสอบระบบควบคุมภายใน และการปฏิบัติตามมาตรการควบคุมภายในอย่างสม่ำเสมอ
รวมทั้งมีการจัดทำระบบข้อมูลเพื่อรายงานความเสี่ยงและการจัดทำรายงานเสนอต่อคณะกรรมการตรวจสอบ
หรือหน่วยงานที่ได้รับมอบหมายจากสำนักงานใหญ่
(ในกรณีของสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ)
โดยหน่วยงานดังกล่าวอาจตั้งอยู่ในสำนักงานภูมิภาคก็ได้
(๗)
ธนาคารพาณิชย์ที่จะทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงซึ่งการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับกลุ่มของตัวแปร
หรือมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับดัชนีทางการเงิน
หรือมีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับตัวแปรตัวใดตัวหนึ่งในกลุ่มของตัวแปรที่กำหนดไว้ในสัญญาโดยไม่มีการกำหนดแน่ชัดว่าเป็นตัวแปรใดในกลุ่มตั้งแต่วันเริ่มต้นของสัญญาแต่กำหนดเป็นเงื่อนไขแทนซึ่งไม่ได้มีการบริหารความเสี่ยงจากการทำธุรกรรมดังกล่าวโดยการทำธุรกรรมในส่วนของอนุพันธ์ทางการเงินที่มีลักษณะเหมือนกันทุกประการแต่เป็นฐานะตรงกันข้าม
(Back to back) ต้องมีมาตรการและระบบ ดังต่อไปนี้
ก.
ระบบข้อมูลเพื่อใช้ในการวิเคราะห์และคาดการณ์ทิศทางและแนวโน้มอัตราผลตอบแทนของตัวแปรแต่ละประเภทที่ใช้อ้างอิง
เช่น อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน ราคาหลักทรัพย์ เป็นต้น
ข.
ระบบบริหารการลงทุนในลักษณะ Portfolio Model ที่สามารถวิเคราะห์จัดสรรอัตราส่วนการลงทุนในตัวแปรแต่ละประเภท
(Asset Allocation)
เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมดังกล่าว
โดยแบบจำลองที่กล่าวจะต้องสามารถวัดและคาดการณ์ผลตอบแทนจากการลงทุนในตัวแปรแต่ละประเภทและผลตอบแทนที่ได้จากการลงทุนในลักษณะ
Portfolio ได้อย่างน้อยทุกวัน
รวมทั้งจะต้องครอบคลุมถึงการวิเคราะห์ค่าสหสัมพันธ์ (Correlation)
ระหว่างตัวแปรที่ใช้อ้างอิงด้วย
ค.
มีหน่วยงานที่รับผิดชอบในการวิเคราะห์ ทบทวน และปรับอัตราส่วน (Re-Balance)
ของการลงทุนในตัวแปรแต่ละประเภท (Asset Allocation) ให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับภาวะเศรษฐกิจ
ทิศทางของภาวะตลาดเงิน ตลาดอัตราแลกเปลี่ยน ตลาดทุน ตลาดตราสารหนี้
รวมทั้งทำให้การลงทุนดังกล่าวมีผลตอบแทนใกล้เคียงกับผลตอบแทนที่จะจ่ายให้กับผู้ลงทุน
ณ งวดการจ่ายดอกเบี้ย หรือ ณ วันครบกำหนด อย่างต่อเนื่อง
ง. ระบบงานสำหรับวัด
ติดตาม
และควบคุมความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดขึ้นจากการทำธุรกรรมดังกล่าวให้อยู่ในระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
(Limit) อย่างน้อยทุกวัน
โดยระบบบริหารความเสี่ยงดังกล่าวต้องครอบคลุมถึงความเสี่ยงทั้งหมดที่เกิดจากการทำธุรกรรม
Options ที่มีสินทรัพย์อ้างอิงเป็นกลุ่มของสินทรัพย์ เช่น Vega
Delta Gamma และ Cross-Delta ระหว่างตัวแปรที่ใช้อ้างอิงด้วย
ข้อ ๔.๑๖
ธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงโดยทั่วไปจะประกอบด้วย
๒ ส่วนหลัก คือ ส่วนที่เป็นเงินฝากหรือเงินกู้ยืม
และส่วนที่เป็นอนุพันธ์ทางการเงิน
ให้ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมดังกล่าวต้องประเมินมูลค่ายุติธรรมส่วนที่เป็นอนุพันธ์ทางการเงินและธุรกรรมที่ใช้ในการป้องกันความเสี่ยง[๑] (Hedging
Instruments) (ถ้ามี) ทุกสิ้นเดือน และนำผลขาดทุนสุทธิจากการประเมินมูลค่าดังกล่าวมาทดลองหักออกจากตัวเลขเงินกองทุนของเดือนที่รายงานล่าสุดหากปรากฏว่ามีผลทำให้เงินกองทุนของธนาคารพาณิชย์ต่ำกว่าเงินกองทุนขั้นต่ำที่ธนาคารพาณิชย์ต้องดำรงตามกฎหมาย
ห้ามธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมดังกล่าวเพิ่มเติม และเร่งดำเนินการแก้ไขต่อไป
ข้อ ๔.๑๗
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงจะต้องดำเนินการแจ้งธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อมีการนำเสนอตัวแปรอ้างอิงที่เป็นดัชนีทางการเงินใดเป็นครั้งแรก
หรือมีการเปลี่ยนแปลงลักษณะธุรกรรมในรายละเอียด
หรือทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีการจ่ายผลตอบแทนอ้างอิงกับกลุ่มของตัวแปรเป็นครั้งแรก
หรือมีการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดในการทำธุรกรรมดังกล่าว ทั้งนี้
จะต้องดำเนินการภายใน ๗ วันทำการนับจากวันที่ทำธุรกรรมดังกล่าว
ข้อ ๔.๑๘ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงต้องจัดเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องในการทำธุรกรรม
ได้แก่ เลขที่อ้างอิง วันที่ทำธุรกรรม ประเภทธุรกรรม คู่สัญญา ฐานะการทำธุรกรรม
(รับฝาก/กู้ยืม หรือฝาก/ให้กู้ยืม) ตัวแปรอ้างอิง อนุพันธ์ทางการเงินแฝง
สกุลเงินของธุรกรรมจำนวนเงิน จำนวนเงินเป็นสกุลบาทเทียบเท่า Delta
Equivalent วันครบกำหนดในรูปของสื่อคอมพิวเตอร์
และจัดส่งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นประจำทุกเดือนภายใน ๒๑ วันนับจากวันสิ้นเดือน
ไม่ว่าจะเป็นการจัดส่งผ่านทางระบบบริหารข้อมูลหรือไม่ก็ตาม
ตลอดจนจัดเก็บหลักฐานในการทำธุรกรรมดังกล่าวไว้ที่ธนาคารพาณิชย์เองเพื่อให้ธนาคารแห่งประเทศไทยตรวจสอบ
หรือจัดส่งสำเนาให้แก่ธนาคารแห่งประเทศไทยเมื่อมีการร้องขอ
ข้อ ๔.๑๙
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงจะต้องดูแลให้สัญญามีผลบังคับตามกฎหมาย
และจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลธุรกรรมนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกำหนดรวมทั้งกฎหมายและระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน
และมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาท
ข้อ ๔.๒๐
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ต้องเปิดเผยข้อมูลและบันทึกบัญชีให้ถูกต้องตามมาตรฐานการบัญชีและวิธีปฏิบัติของสากล
ข้อ ๔.๒๑
ให้ธนาคารพาณิชย์รายงานธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
เป็นเงินฝากในแบบรายงานทุกรายงานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ไม่ว่าการทำธุรกรรมดังกล่าวจะเป็นในรูปแบบของการรับฝากเงินหรือการกู้ยืมเงิน
ข้อ ๔.๒๒
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องเสมือนว่าธุรกรรมเงินกู้ยืมดังกล่าวเป็นธุรกรรมเงินฝากประเภทหนึ่ง
ข้อ ๔.๒๓ ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ซึ่งให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์
จะต้องรายงานการประกอบธุรกรรมการซื้อสิทธิที่จะขายหรือขายสิทธิที่จะซื้อหลักทรัพย์ที่แฝงอยู่กับการรับเงินฝากหรือการกู้ยืมเงิน
ให้ศูนย์ซื้อขายตราสารหนี้ไทย (Thai
Bond Dealing Center
(TBDC)) โดยมีรายละเอียดตามที่ศูนย์ซื้อขายตราสารหนี้กำหนด
ข้อ ๔.๒๔
ธนาคารพาณิชย์ที่ทำธุรกรรมเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ซึ่งให้สิทธิคู่สัญญาในการชำระคืนหรือรับชำระคืนเงินต้นหรือผลตอบแทนเป็นหลักทรัพย์สกุลเงินตราต่างประเทศกับผู้ลงทุนประเภทสถาบันที่ไม่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ
จะต้องจัดทำรายงานข้อมูลการทำธุรกรรมการซื้อสิทธิที่จะขายหรือขายสิทธิที่จะซื้อหลักทรัพย์สกุลเงินตราต่างประเทศตามแบบรายงานการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศที่กำหนดในหนังสือของธนาคารแห่งประเทศไทยที่
สกง. (๐๕) ว.๓/๒๕๔๖ เรื่อง
การขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ ลงวันที่ ๒๒
กรกฎาคม ๒๕๔๖ หรือที่แก้ไขเพิ่มเติมโดยถือเสมือนหนึ่งเป็นการขายหลักทรัพย์เงินตราต่างประเทศต่อให้แก่ผู้ลงทุนประเภทสถาบันในประเทศ
ข้อ ๔.๒๕
การทำธุรกรรมดังกล่าวของสาขาธนาคารพาณิชย์ไทยในต่างประเทศให้อยู่ภายในหลักเกณฑ์การกำกับดูแลของประเทศที่สาขานั้นตั้งอยู่และธนาคารพาณิชย์ดังกล่าวจะต้องมีระบบบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพตามที่ระบุไว้ในข้อ
๔.๑๕ และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดไว้ในข้อ ๔.๑๖ ถึง ๔.๒๑ ของประกาศฉบับนี้ด้วย

๕.
วันเริ่มต้นการถือปฏิบัติ
ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป[๒]


ประกาศ
ณ วันที่ ๔ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๔๗
หม่อมราชวงศ์ปรีดิยาธร เทวกุล
ผู้ว่าการ
ธนาคารแห่งประเทศไทย






























เอกสารแนบประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
เรื่อง การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรม
เงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง
ลงวันที่
๔ สิงหาคม ๒๕๔๗
  
[ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย]





































ศุภชัย/พิมพ์
๑๙ ตุลาคม
๒๕๔๗
ศุภสรณ์/ธัญกมล/ตรวจ
๓
พฤศจิกายน ๒๕๔๗
A+B


[๑] ธนาคารพาณิชย์จะต้องจัดเก็บเอกสารหลักฐานที่แสดงให้เห็นได้ว่าเป็นธุรกรรมที่ใช้ในการป้องกันความเสี่ยง
(Hedging)
[๒] รก.๒๕๔๗/พ๘๘ง/๓๕/๖ สิงหาคม
๒๕๔๗