ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล
พ.ศ. ๒๕๔๓
 

โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุง
ระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาลให้เหมาะสมยิ่งขึ้น
กระทรวงสาธารณสุขจึงออกระเบียบไว้ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล พ.ศ.
๒๕๔๓

ข้อ ๒[๑]
ระเบียบนี้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๓
ให้ยกเลิกระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล
พ.ศ. ๒๕๓๗ 
บรรดา ระเบียบ ข้อบังคับ ประกาศ
หรือข้อกำหนดอื่นที่มีบัญญัติไว้แล้วในระเบียบนี้
หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ
๔ ในระเบียบนี้
ค่ารักษาพยาบาล
หมายความว่า เงินที่หน่วยบริการเรียกเก็บในการรักษาพยาบาล ดังนี้
(๑) ค่ายา ค่าเลือด และส่วนประกอบของเลือดหรือสารทดแท่น
ค่าน้ำยา หรืออาหารทางเส้นเลือด ค่าออกซิเจน และอื่นๆ ทำนองเดียวกัน
ที่ใช้ในการบำบัดรักษาโรค
(๒)
ค่าอวัยวะเทียมและอุปกรณ์ในการบำบัดรักษาโรค รวมทั้งค่าซ่อมแซม
(๓)
ค่าบริการทางการแพทย์ ค่าตรวจ ค่าวิเคราะห์โรค แต่ไม่รวมถึงค่าจ้างพยาบาลพิเศษ
ค่าธรรมเนียมพิเศษ และค่าบริการอื่นทำนองเดียวกันที่มีลักษณะเป็นเงินตอบแทนพิเศษ
(๔)
ค่าตรวจสุขภาพประจำปีตามที่กระทรวงการคลังกำหนดให้เบิกได้ตามกฎหมายว่าด้วยเงินสวัสดิการเกี่ยวกับการพยาบาล
และให้หมายความรวมถึงค่าห้องและค่าอาหารตลอดเวลาที่เข้ารักษาพยาบาล ยกเว้น
ค่าอาหารพิเศษและค่าห้องพิเศษ
หน่วยบริการ หมายความว่า
(๑)
โรงพยาบาล สถานีอนามัย หรือที่เรียกชื่อเป็นอย่างอื่นแต่ปฏิบัติในลักษณะเดียวกัน
(๒) หน่วยงานอื่นใดสังกัดกระทรวงสาธารณสุข
ซึ่งดำเนินการเพื่อการสาธารณสุขที่เป็นสถานอำนวยบริการอันเป็นสาธารณประโยชน์
การสาธารณสุข หมายความว่า
การส่งเสริมสุขภาพ การฟื้นฟูสมรรถภาพ การรักษาพยาบาล
การควบคุมและการกำจัดโรค การศึกษาวิจัยค้นคว้า การชันสูตร และการวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์
การคุ้มครองผู้บริโภคทางด้านสาธารณสุข ตลอดจนการฝึกอบรมเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าว
บุคคลในครอบครัว หมายความว่า
(๑) บุตรชอบด้วยกฎหมายซึ่งยังไม่บรรลุนิติภาวะ
หรือบรรลุนิติภาวะแล้วแต่เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ
ซึ่งอยู่ในความอุปการะเลี้ยงดูของบิดาหรือมารดา ซึ่งเป็นผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาลตามระเบียบนี้แต่
ทั้งนี้ ไม่รวมถึงบุตรบุญธรรมหรือบุตรซึ่งได้ยกเป็นบุตรบุญธรรมของบุคคลอื่นแล้ว
(๒)
คู่สมรสของผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาลตามระเบียบนี้
(๓)
บิดาหรือมารดาของผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาลตามระเบียบนี้

ข้อ ๕
ผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล มี ๔ ประเภท
ได้แก่บุคคลและตามหลักเกณฑ์หรือเงื่อนไขที่กำหนดไว้ใน ข้อ ๖ ข้อ ๗ ข้อ ๘ และข้อ ๙

ข้อ
๖[๒]
ประเภท ก
ให้หน่วยบริการรักษาพยาบาลโดยไม่คิดมูลค่า
แต่ถ้าอยู่ห้องพิเศษให้เรียกเก็บค่าห้องพิเศษ และค่าอาหารพิเศษเพียงร้อยละ ๕๐
ของอัตราที่กำหนดไว้
ผู้มีสิทธิตามประเภท
ก ซึ่งได้รับการช่วยเหลือรวมถึงบุคคลในครอบครัวด้วยได้แก่ บุคคล ดังต่อไปนี้
(๑)
ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญงานพระราชสงครามในทวีปยุโรป
(๒)
ทหาร และเจ้าหน้าที่ผู้ซึ่งไปร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี หรือไปทำการรบ ณ
สาธารณรัฐเวียดนาม
(๓)
อาสาสมัครมาลาเรีย ตามโครงการของกระทรวงสาธารณสุข
(๔)
ช่างสุขภัณฑ์หมู่บ้านตามโครงการของกรมอนามัย
(๕)
ผู้บริจาคเงิน ที่ดิน หรือทรัพย์สินอื่นใดให้กับกระทรวงสาธารณสุข
ซึ่งคำนวณเป็นเงินแล้วไม่น้อยกว่า ๒,๐๐๐,๐๐๐ บาท (สองล้านบาทถ้วน)
(๖)
ผู้บริหารโรงเรียน และครูของโรงเรียนเอกชนที่สอนศาสนาอิสลาม
ควบคู่กับวิชาสามัญหรือวิชาชีพ ในเขตจังหวัดปัตตานี ยะลา นราธิวาส สตูล สงขลา
พัทลุง นครศรีธรรมราช ระนอง กระบี่ พังงา และภูเก็ต
(๗)
กรรมการอิสลามประจำจังหวัด และกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย
ผู้มีสิทธิประเภท
ก ซึ่งได้รับการช่วยเหลือเฉพาะตัว ได้แก่บุคคล ดังต่อไปนี้
(๑)
ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญราชการชายแดน
(๒)
ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญพิทักษ์เสรีชน
(๓)
ทหาร และเจ้าหน้าที่ซึ่งได้รับบาดเจ็บจากการปราบปรามผู้ก่อการร้าย
(๔)
บุคคลผู้ได้รับบาดเจ็บจากการช่วยเหลือเจ้าหน้าที่ในการปราบปรามผู้กระทำผิด
(๕)
บุคคลผู้ถูกโจรทำร้ายร่างกาย
(๖) สมาชิกผู้บริจาคโลหิตของสภากาชาดไทย
ซึ่งมีหนังสือรับรองจากสภากาชาดไทยว่าได้บริจาคโลหิตตั้งแต่ ๒๔ ครั้งขึ้นไป
(๗)
หมออาสาหมู่บ้านตามโครงการของกระทรวงกลาโหม
(๘) ผู้บริจาคเงิน ที่ดิน
หรือทรัพย์สินอื่นใดให้กับกระทรวงสาธารณสุขซึ่งคำนวณเป็นเงินแล้วไม่น้อยกว่า ๑,๐๐๐,๐๐๐
บาท (หนึ่งล้านบาทถ้วน)
(๙)
พระภิกษุ และสามเณร
(๑๐)
อิหม่าม คอเต็บ บิหลั่น

ข้อ ๗
ประเภท ข ให้หน่วยบริการช่วยเหลือโดยเรียกเก็บค่ารักษาพยาบาลเพียงร้อยละ ๕๐
ของอัตราที่กำหนดไว้ แต่ถ้าอยู่ห้องพิเศษให้เรียกเก็บค่าห้องพิเศษ
และค่าอาหารพิเศษเพียงร้อยละ ๕๐ ของอัตราที่กำหนดไว้
ผู้มีสิทธิตามประเภท
ข. ซึ่งได้รับการช่วยเหลือเฉพาะตัว ได้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
(๑)
สมาชิกผู้บริจาคโลหิตของสภากาชาดไทยซึ่งมีหนังสือรับรองจากสภากาชาดไทยว่าได้บริจาคโลหิตตั้งแต่
๑๘ ครั้งขึ้นไป
(๒)
อาสาสมัครคุมประพฤติ กระทรวงยุติธรรม

ข้อ ๘[๓]
ประเภท ค.
ให้หน่วยบริการช่วยเหลือเฉพาะค่าห้องพิเศษและค่าอาหารพิเศษโดยให้เรียกเก็บตามอัตราที่กำหนดไว้
แต่ต้องไม่เกินสิทธิอันพึงเบิกได้จากหน่วยงานต้นสังกัดก่อน ส่วนที่เกิน
ให้เรียกเก็บเพียงร้อยละ ๕๐ สำหรับผู้ไม่มีสิทธิดังกล่าว
ให้หน่วยบริการช่วยเหลือโดยเรียกเก็บเพียงร้อยละ ๕๐ ของอัตราที่กำหนดไว้
ผู้มีสิทธิตามประเภท ค.
ซึ่งได้รับการช่วยเหลือรวมถึงบุคคลในครอบครัวด้วย ได้แก่บุคคล ดังต่อไปนี้
(๑) ข้าราชการประจำ
(๒) ข้าราชการบำนาญ
(๓) ลูกจ้างประจำ
(๔) พนักงานของรัฐสังกัดกระทรวงสาธารณสุข
(๕) เจ้าหน้าที่หรือลูกจ้างขององค์การมหาชน
ตามกฎหมายว่าด้วยองค์การมหาชน
(๖) ข้าราชการ พนักงาน เจ้าหน้าที่
หรือผู้ปฏิบัติงานสังกัดองค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ
(๗) สมาชิกวุฒิสภา
(๘) สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร
(๙) สมาชิกสภากรุงเทพมหานคร
(๑๐) สมาชิกองค์การบริหารส่วนจังหวัด
(๑๑) สมาชิกสภาเทศบาล
(๑๒) สมาชิกสภาเมืองพัทยา
(๑๓) สมาชิกองค์การบริหารส่วนตำบล
(๑๔) สมาชิกสภากาชาด
(๑๕) สมาชิกเหล่ากาชาด
(๑๖) พนักงานสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
(๑๗) พนักงานสำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล
(๑๘) พนักงานองค์การเภสัชกรรม
(๑๙) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
(๒๐) กำนัน
(๒๑) ผู้ใหญ่บ้าน
(๒๒) แพทย์ประจำตำบล
(๒๓) สารวัตรกำนัน
(๒๔) ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน
(๒๕) พนักงานกระทรวงสาธารณสุข
ผู้มีสิทธิตามประเภท ค. ซึ่งได้รับการช่วยเหลือเฉพาะตัว
ได้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
(๑) สมาชิกผู้บริจาคโลหิตของสภากาชาดไทย
ซึ่งมีหนังสือรับรองจากสภากาชาดไทย
(๒) สมาชิกไทยอาสาป้องกันชาติ
ซึ่งจัดตั้งตามระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยไทยอาสาป้องกันชาติ

ข้อ ๘ ทวิ[๔]
สำหรับ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่ปฏิบัติงานมาแล้วตั้งแต่สิบปีขึ้นไป
หรืออาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านที่ได้รับการคัดเลือกให้เป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน
ดีเด่น ระดับจังหวัด ระดับเขต ระดับภาคและระดับชาติ ให้หน่วยบริการยกเว้นค่าห้องพิเศษและค่าอาหารพิเศษ
โดยให้เป็นสิทธิช่วยเหลือเฉพาะตัว

ข้อ ๙
ประเภท ง. ให้หน่วยงานบริการช่วยเหลือเฉพาะค่าห้องพิเศษและค่าอาหารพิเศษ
โดยให้เรียกเก็บเพียงร้อยละ ๗๕ ของอัตราที่กำหนดไว้
ผู้มีสิทธิประเภท
ง. ซึ่งได้รับการช่วยเหลือรวมถึงบุคคลในครอบครัวด้วยได้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
(๑)
สมาชิกคุรุสภา
ผู้มีสิทธิตามประเภท
ง. ซึ่งได้รับการช่วยเหลือเฉพาะตัว ได้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
(๑)
ลูกเสือชาวบ้าน

ข้อ ๑๐
ผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือตามระเบียบนี้ที่มาขอรับบริการ
ต้องแสดงบัตรประจำตัว
และหนังสือรับรองของผู้บังคับบัญชาแก่เจ้าหน้าที่เพื่อเป็นหลักฐานต่อหน่วยบริการก่อนหรือในขณะขอเข้ารับบริการ

ข้อ ๑๑
ให้เจ้าหน้าที่ของหน่วยบริการ ให้ความอนุเคราะห์แก่ผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาลทุกประเภท
สำหรับกรณีผู้ป่วยหรือผู้นำส่งผู้ป่วยที่ยังไม่อาจแสดงหลักฐานต่อเจ้าหน้าที่ได้และมีความจำเป็นอันรีบด่วนที่จะต้องเข้ารับการรักษา
ให้ผู้นั้นนำหลักฐานมาแสดงในวันรุ่งขึ้นหรือภายในเวลาอันเร็ววันได้

ข้อ ๑๒
ในกรณีที่มีเหตุอันสมควรที่จะให้มีการลดหย่อน หรือไม่เรียกเก็บเงินค่ารักษาพยาบาลและค่าบริการอื่นๆ
จากผู้มีสิทธิได้รับการช่วยเหลือตามระเบียบนี้หรือจากบุคคลอื่นใด
ให้ผู้อำนวยการหรือหัวหน้าหน่วยบริการพิจารณาอนุญาตเป็นการเฉพาะราย ทั้งนี้
ผู้อำนวยการ หรือหัวหน้าหน่วยบริการจะมอบหมายเป็นหนังสือให้ผู้ดำรงตำแหน่งใดเป็นผู้พิจารณาอนุญาตแทนก็ได้
โดยให้คำนึงถึงระดับตำแหน่ง หน้าที่
และความรับผิดชอบของผู้ที่ได้รับมอบหมายเป็นสำคัญ

ข้อ ๑๓
ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุข
เป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้และให้มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้


ประกาศ ณ วันที่ ๒๖
พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๔๓
กร ทัพพะรังสี
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข
ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๗[๕]

ข้อ ๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๔ ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้

ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๓) พ.ศ. ๒๕๕๐[๖]

ข้อ ๒ ระเบียบนี้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๔ ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้

ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๔) พ.ศ. ๒๕๕๐[๗]

ข้อ ๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๔ ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้

ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๕๓[๘]

ข้อ ๒
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ
๔ ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้

ระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๖) พ.ศ. ๒๕๕๘[๙]

ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป

ข้อ ๔ ให้ปลัดกระทรวงสาธารณสุขเป็นผู้รักษาการตามระเบียบนี้
และให้มีอำนาจวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาเกี่ยวกับการปฏิบัติตามระเบียบนี้




































กีรติกิติ์/จัดทำ
๑๔ กรกฎาคม ๒๕๕๑

วริญา/เพิ่มเติม
๒๓ กันยายน ๒๕๕๘

นุสรา/ตรวจ
๒๐ มกราคม ๒๕๕๙






























[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๑๗/ตอนพิเศษ ๑๓๒ ง/หน้า ๑๑/๒๗ ธันวาคม ๒๕๔๓
[๒] ข้อ ๖
แก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล
(ฉบับที่ ๕) พ.ศ. ๒๕๕๓
[๓] ข้อ ๘
แก้ไขเพิ่มเติมโดยระเบียบกระทรวงสาธารณสุข
ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๖) พ.ศ. ๒๕๕๘
[๔] ข้อ ๘ ทวิ
เพิ่มโดยระเบียบกระทรวงสาธารณสุข ว่าด้วยการช่วยเหลือในการรักษาพยาบาล (ฉบับที่ ๔)
พ.ศ. ๒๕๕๐
[๕] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๑/ตอนพิเศษ ๙๔ ง/หน้า ๑๖/๒๗ สิงหาคม
๒๕๔๗
[๖] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๗๕ ง/หน้า ๑๑/๒๐ มิถุนายน ๒๕๕๐
[๗]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๑๔๓ ง/หน้า ๑/๒๘ กันยายน ๒๕๕๐
[๘] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๗/ตอนพิเศษ ๖๖ ง/หน้า ๑/๒๖ พฤษภาคม ๒๕๕๓
[๙] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๓๒/ตอนพิเศษ ๒๒๗ ง/หน้า ๑/๒๒ กันยายน ๒๕๕๘