ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย

ที่ สรข. 6/*25*65

เรื่อง การใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิของรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บ

------------------------------------------


อื่นๆ ๑ เหตุผลในการออกประกาศ 

          เนื่องด้วยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ยุติการให้บริการระบบการหักบัญชีเช็ค ด้วยภาพเช็คและระบบการจัดเก็บภาพเช็ค (ระบบ ICAS) และสนับสนุนให้ภาคเอกชนเป็นผู้ให้บริการ ระบบ ICAS ในฐานะผู้ประกอบธุรกิจระบบการชําระเงินภายใต้การกํากับตามพระราชบัญญัติ ระบบการชําระเงิน พ.ศ. 2560 จึงเห็นควรออกประกาศ ธปท. เรื่อง การใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิ ของรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บ ฉบับใหม่มาทดแทนประกาศฉบับเดิมที่อ้างอิงตามระเบียบ ธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยระบบการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็คและระบบการจัดเก็บภาพเช็ค ที่ ธปท. จะยกเลิก เพื่อให้ผู้ใช้บริการบาทเนต ตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยบริการบาทเนต รายที่เป็นสถาบันผู้โอน/รับโอนเงินตามคําสั่งโอนเงินพร้อมกันหลายฝ่ายของบริการระบบการหักบัญชีเช็ค ด้วยภาพเช็คสามารถนํายอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิของรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บ (Same-day Settlement) ไปใช้ชําระเงินสภาพคล่องระหว่างวันตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทย ว่าด้วยการรับซื้อตราสารหนี้โดยมีสัญญาว่าผู้ขายจะซื้อคืนเพื่อเป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน หรือรายการ โอนเงินในระบบบาทเนตตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยบริการบาทเนตได้ โดยนําตราสารหนี้ ตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยมาตรการจัดการความเสี่ยงจากการชําระดุลสุทธิพร้อมกัน หลายฝ่ายในระบบบาทเนต และตราสารหนี้ตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการรับซื้อ ตราสารหนี้โดยมีสัญญาว่าผู้ขายจะซื้อคืนเพื่อเป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน มาจํานําเป็นหลักประกัน การใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิดังกล่าวได้อย่างต่อเนื่อง 


อื่นๆ ๒ อํานาจตามกฎหมาย 

          อาศัยอํานาจตามมาตรา 44 แห่งพระราชบัญญัติธนาคารแห่งประเทศไทย พุทธศักราช 2485 และที่แก้ไขเพิ่มเติม 


อื่นๆ ๓ ยกเลิก

          ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สรข. 10/2557 เรื่อง การใช้ยอดได้ดุล การหักบัญชีสุทธิของรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บ ลงวันที่ 27 ตุลาคม 2557 


อื่นๆ ๔ ขอบเขตการบังคับใช้ 

          ประกาศนี้ใช้บังคับกับผู้ใช้บริการบาทเนตตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วย บริการบาทเนต รายที่เป็นสถาบันผู้โอน/รับโอนเงินตามคําสั่งโอนเงินพร้อมกันหลายฝ่ายของบริการระบบการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็ค


อื่นๆ ๕ เนื้อหา 

          ข้อ 1 ในประกาศนี้ 

          “ธปท.” หมายความว่า ธนาคารแห่งประเทศไทย 

          “ผู้ใช้บริการบาทเนต” หมายความว่า ผู้ใช้บริการบาทเนตที่เป็นสถาบันผู้โอน/ รับโอนเงินตามคําสั่งโอนเงินพร้อมกันหลายฝ่ายของบริการระบบการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็ค 

          “ระบบการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็ค” (Imaged Cheque Clearing System: ICS) หมายความว่า ระบบงานที่ดําเนินการเกี่ยวกับการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็ค 

          “รอบการชําระดุลหักบัญชี” หมายความว่า รอบการชําระดุลหักบัญชีของระบบ การหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็ค ซึ่งแยกเป็น รอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บและรอบ การชําระดุลหักบัญชีในเว้นทําการถัดไป 

          “รอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บ” (Same-day Settlement) หมายความว่า การชําระดุลการหักบัญชีระหว่างผู้ใช้บริการบาทเนตในวันที่ส่งเรียกเก็บ 

          “รอบการชําระดุลหักบัญชีในวันทําการถัดไป” (Next-day Settlement) หมายความว่า การชําระดุลการหักบัญชีระหว่างผู้ใช้บริการบาทเนตในวันทําการถัดจากวันที่ส่งเรียกเก็บ 

          “ดุลการหักบัญชีสุทธิ” หมายความว่า ดุลการหักบัญชีของระบบการหักบัญชีเช็ค ด้วยภาพเช็คที่ส่งเรียกเก็บหักกลบด้วยดุลการหักบัญชีเช็คคืนของรอบการชําระดุลหักบัญชีแต่ละรอบ 

          “ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิ” หมายความว่า ดุลการหักบัญชีสุทธิที่มียอดด้านเครดิต 

          “ตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิ” หมายความว่า ตราสารหนี้ เพื่อเป็นหลักประกันสําหรับการชําระดุลสุทธิพร้อมกันหลายฝ่ายในระบบบาทเนต (Securities Requirement for Setlement: SRS) ที่สถาบันผู้โอน/รับโอนเงินหรือสถาบันผู้ให้หลักประกันดํารงไว้ ตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยมาตรการจัดการความเสี่ยงจากการชําระดุลสุทธิ พร้อมกันหลายฝ่ายในระบบบาทเนต 

          “ตราสารหนี้เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวัน” (Intraday Liquidity Facilities: ILF) หมายความว่า ตราสารหนี้ของผู้ใช้บริการบาทเนตที่ฝากไว้กับ ธปท. ตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทย ว่าด้วยการรับซื้อตราสารหนี้โดยมีสัญญาว่าผู้ขายจะซื้อคืนเพื่อเป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน 

          “ปักษ์การพิจารณา” หมายความว่า ปักษ์ที่ ธปท. ใช้ในการพิจารณาให้ผู้ใช้บริการ บาทเนตใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีเช็ค 

          “ปักษ์ที่ใช้ยอดได้ดุล” หมายความว่า ปักษ์ที่สองนับถัดจากปักษ์การพิจารณา 

          ข้อ 2 ผู้ใช้บริการบาทเนตที่ประสงค์จะรับประโยชน์ตามประกาศนี้ ต้องปฏิบัติดังต่อไปนี้ 

          (1) ทําหนังสือแสดงความตกลงเพื่อผูกพันตามประกาศฉบับนี้ ตามแบบที่แนบ 

          (2) ทําหนังสือมอบอํานาจ ตามแบบที่แนบ 

          (3) ใช้บัญชีเงินฝากซึ่งดําเนินการซื้อขายตราสารหนี้เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวัน เป็นบัญชีเพื่อการชําระดุลการหักบัญชีเช็คระหว่างธนาคาร 

          ข้อ 3 ธปท. จะให้ผู้ใช้บริการบาทเนตใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิของรอบการชําระดุล หักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บ (Same-day Settlement) ไปซื้อคืนตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการ ชําระดุลสุทธิ หรือซื้อคืนตราสารหนี้เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวัน หรือชําระรายการโอนเงินในระบบ บาทเนตตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยบริการบาทเนต โดยให้ผู้ใช้บริการบาทเนต นําตราสารหนี้ทั้งสองประเภทนั้นมาจํานําเป็นหลักประกันการใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิดังกล่าว 

          ข้อ 4 หลักเกณฑ์การใช้ตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการใช้ยอดได้ดุลการ หักบัญชีสุทธิ มีดังนี้ 

          (1) ใช้ตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิเป็นหลักประกันในการ ใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีเช็ค หากยังไม่เพียงพอให้ใช้ตราสารหนี้เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวัน ตามลําดับ เว้นแต่มีเหตุจําเป็น ธปท. จะพิจารณาการใช้ตราสารหนี้ดังกล่าวตามที่เห็นสมควร 

          (2) ใช้ตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิ หรือตราสารหนี้เพื่อ เงินสภาพคล่องระหว่างวัน เป็นหลักประกันได้ในราคารับซื้อตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทย ว่าด้วยการรับซื้อตราสารหนี้โดยมีสัญญาว่าผู้ขายจะซื้อคืนเพื่อเป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน 

          (3) ใช้ตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิ หรือตราสารหนี้เพื่อ เงินสภาพคล่องระหว่างวัน เฉพาะที่ ธปท. เป็นนายทะเบียนเพื่อเป็นหลักประกันได้จนถึง 3 วันทําการ ก่อนถึงวันปิดพักทะเบียน ทั้งนี้ วันปิดพักทะเบียน หมายถึง ระยะเวลาที่กําหนดห้ามการโอน การจํานํา หรือการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขตามที่นายทะเบียนประกาศกําหนด หรือตามประกาศการจําหน่ายตราสารหนี้ แต่ละรุ่น 

          ข้อ 5 ธปท. จะพิจารณาให้ผู้ใช้บริการบาทเนตใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิในปักษ์ ที่ใช้ยอดได้ดุล โดยพิจารณาจากการดํารงเงินสภาพคล่องระหว่างวัน (ILF) ของผู้ใช้บริการบาทเนต ในปักษ์การพิจารณาตามเกณฑ์ดังต่อไปนี้ 

          (1) มีเงินสภาพคล่องระหว่างวัน (ILF) เฉลี่ยในช่วงปักษ์การพิจารณาไม่น้อยกว่า ร้อยละ 10 ของมูลค่าการโอนเงินผ่านบาทเนตของตนเฉลี่ยในช่วงปักษ์เดียวกันนั้น หรือ 

          (2) มีเงินสภาพคล่องระหว่างวัน (ILF) ในแต่ละวันตลอดปักษ์การพิจารณา ไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 ของ (ก) ยอดมูลค่าการโอนเงินผ่านบาทเนตของตนในวันนั้น หรือ (ข) ยอดมูลค่า การโอนเงินผ่านบาทเนตของตนเฉลี่ยในช่วงปักษ์ที่สองนับถอยหลังจากปักษ์การพิจารณา แล้วแต่ ยอดใดจะต่ํากว่า 

          (3) เพื่อการคํานวณเงินที่ต้องดํารงสภาพคล่องระหว่างวันตามเกณฑ์ข้างต้นให้ 

          (ก) เงินสภาพคล่องระหว่างวัน (ILF) ให้ถือยอดที่ ธปท. รับซื้อตราสารหนี้ ทั้งหมด หักด้วยยอดที่สถาบันการเงินซื้อคืนตราสารหนี้ก่อนสิ้นวันและได้ถอนคืนตราสารหนี้นั้น

          (ข) มูลค่าการโอนเงินผ่านบาทเนตเฉลี่ย หมายถึง ยอดรวมของมูลค่า การโอนเงินผ่านบาทเนตหารด้วยจํานวนวันทําการในปักษ์นั้น 

          ทั้งนี้ มูลค่าการโอนเงินผ่านบาทเนต ไม่นับรวมการโอนเงินพร้อมกันหลายฝ่าย (Multilateral Funds Transfer: MFT) การโอนเงินระหว่างบัญชีของสถาบันเดียวกัน (Book Transfer) และการถอนธนบัตรในระบบคําสั่งฝากถอนธนบัตร (Banknote Ordering System: BOS) 

          (ค) การนับปักษ์ ให้ถือเอาวันพุธเป็นวันเริ่มต้นปักษ์ และให้ถือเอาวันอังคาร ของอีกสองสัปดาห์ถัดจากวันดังกล่าวเป็นวันสิ้นสุดของปักษ์เดียวกัน 

          ข้อ 6 ให้ผู้ใช้บริการบาทเนตใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิแต่ละคราวเป็นจํานวนเงิน ไม่ต่ํากว่าหนึ่งแสนบาท โดยต้องจํานําตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิ หรือตราสารหนี้ เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวันต่อ ธปท. เพื่อเป็นหลักประกันจนกว่าจะผ่านการหักบัญชีรอบการชําระดุล หักบัญชีในวันทําการถัดไป (Next-day Settlement) ธปท. จึงจะปลดจํานําตราสารหนี้ที่กล่าวให้แก่ ผู้ใช้บริการบาทเนต 

          ข้อ 7 ผู้ใช้บริการบาทเนตสามารถขอใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิเพียงบางส่วน หรือ ของดเว้นการใช้ยอดได้ดุลเป็นการชั่วคราวได้ โดยต้องแจ้งให้ ธปท. ทราบความต้องการเป็นรายวัน ในช่วงเวลา 8.30 น. จนถึงเวลาก่อนดําเนินการชําระดุลการหักบัญชีเช็คของรอบการชําระดุลหักบัญชี ในวันที่ส่งเรียกเก็บ 

          ทั้งนี้ หากผู้ใช้บริการบาทเนตรายใดไม่ดําเนินการตามวรรคหนึ่ง ธปท. จะถือว่า ผู้ใช้บริการบาทเนตรายนั้นมีความประสงค์ขอใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิเต็มจํานวน 

          ข้อ 8 หากผู้ใช้บริการบาทเนตผู้ขอใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิมีเงินในบัญชีเงินฝาก ที่ ธปท. ไม่พอหักยอดเงินที่ตนเป็นลูกหนี้ตามดุลการหักบัญชีของรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันทําการ ถัดไป รวมทั้ง ได้ดําเนินการตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยมาตรการจัดการความเสี่ยง จากการชําระดุลสุทธิพร้อมกันหลายฝ่ายในระบบบาทเนตแล้ว ยังไม่สามารถชําระดุลหักบัญชีดังกล่าวได้ ธปท. จะดําเนินการดังนี้ 

          (1) ปลดจํานําตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิ หรือตราสารหนี้ เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวัน เพื่อให้ผู้ใช้บริการบาทเนตรายนั้นขายตราสารหนี้ดังกล่าวตามระเบียบ ธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยมาตรการจัดการความเสี่ยงจากการชําระดุลสุทธิพร้อมกันหลายฝ่ายใน ระบบบาทเนต และระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการรับซื้อตราสารหนี้โดยมีสัญญาว่าผู้ขายจะ ซื้อคืนเพื่อเป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน เพื่อให้ผู้ใช้บริการบาทเนตรายนั้นมีเงินเพียงพอให้ ธปท. หักบัญชี รอบการชําระดุลหักบัญชีในวันทําการถัดไป ทั้งนี้ ธปท. จะคิดค่าปรับการใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิ ของผู้ใช้บริการบาทเนตรายนั้นในอัตราเดียวกับค่าตอบแทนของการขายคืนตราสารหนี้เพื่อเงินสภาพคล่อง ระหว่างวันของวันที่ใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีสุทธิโดยนับรวมวันหยุดทําการของธนาคารด้วย 

          (2) กรณี ธปท. พิจารณาได้ว่า หากปลดจํานําตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกัน ในการชําระดุลสุทธิ หรือตราสารหนี้เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวันเพื่อให้ผู้ใช้บริการบาทเนตขาย ตราสารหนี้เป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน (ILF) ตามข้อ 8 (1) รวมทั้งได้ดําเนินการตามระเบียบ ธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยมาตรการจัดการความเสี่ยงจากการชําระดุลสุทธิพร้อมกันหลายฝ่าย ในระบบบาทเนตแล้ว ผู้ใช้บริการบาทเนตรายนั้นยังคงมีเงินไม่เพียงพอหักบัญชีรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันทําการถัดไปซึ่งทําให้ต้องดําเนินการให้การหักบัญชีรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันทําการถัดไป รวมถึงการหักบัญชีรอบการชําระดุลหักบัญชีในวันที่ส่งเรียกเก็บที่ล่วงมาแล้วเป็นโมฆะ ธปท. จะบังคับ จํานําตราสารหนี้ที่เป็นหลักประกันทันทีเพื่อนําเงินที่ได้มาดําเนินการดังกล่าว โดยคํานวณมูลค่าตราสารหนี้ ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การคํานวณมูลค่าตราสารหนี้กรณีสถาบันการเงินสิ้นสิทธิ ซื้อคืนตราสารหนี้ ซึ่งออกตามระเบียบธนาคารแห่งประเทศไทยว่าด้วยการรับซื้อตราสารหนี้โดยมีสัญญาว่า ผู้ขายจะซื้อคืนเพื่อเป็นเงินสภาพคล่องระหว่างวัน ทั้งนี้ หากการคํานวณมูลค่าตราสารหนี้ที่บังคับจํานํา แล้วมีมูลค่าต่ํากว่ามูลค่าการจํานํา ธปท. จะบังคับจํานําในราคาเท่ากับมูลค่าการจํานํานั้น 

          ข้อ 9 ธปท. สงวนสิทธิ์ ดังนี้ 

          (1) ไม่รับจํานําตราสารหนี้เพื่อเป็นหลักประกันในการชําระดุลสุทธิหรือตราสารหนี้ เพื่อเงินสภาพคล่องระหว่างวันในบางรุ่น 

          (2) ไม่ให้ผู้ใช้บริการบาทเนตใช้ยอดได้ดุลการหักบัญชีเช็คตามประกาศนี้ หากผู้ใช้บริการบาทเนตรายนั้น ฝ่าฝืน หรือไม่ปฏิบัติตามข้อใดข้อหนึ่งแห่งประกาศนี้ หรือมีพฤติกรรม ที่ไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์แห่งประกาศนี้ หรือมีเหตุไม่สมควรประการอื่น 


อื่นๆ ๖  วันเริ่มต้นบังคับใช้ 

          ประกาศนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ ธปท. ยุติการให้บริการระบบ ICAS และมีผู้ประกอบธุรกิจระบบโอนเงินรายย่อยระหว่างผู้ใช้บริการของระบบที่ให้บริการระบบการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็คตาม กฎหมายว่าด้วยระบบการชําระเงิน ที่มีการให้บริการระบบการหักบัญชีเช็คด้วยภาพเช็คแล้วเป็นต้นไป


ผู้มีอํานาจลงนาม - ประกาศ ณ วันที่ 19 พฤษภาคม 2565

 

(นายเศรษฐพุฒิ สุทธิวาทนฤพุฒิ)

ผู้ว่าการ

ธนาคารแห่งประเทศไทย

ส่วนจัดการชําระเงิน 

ฝ่ายการชําระเงินและพันธบัตร 

โทรศัพท์ 0 2283 5035