ระเบียบการรถไฟแห่งประเทศไทย
ระเบียบการรถไฟแห่งประเทศไทย
ฉบับที่ ๒.๗
ว่าด้วยการรับเงินรายได้เป็นเช็ค[๑]
  

โดยที่เห็นสมควรปรับปรุงระเบียบเกี่ยวกับการรับเงินรายได้เป็นเช็คเสียใหม่และจัดหมวดหมู่เพื่อสะดวกแก่การปฏิบัติและอ้างอิง

ฉะนั้น อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๓๕ (๒)
แห่งพระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย พ.ศ. ๒๔๙๔
จึงวางระเบียบเกี่ยวกับการรับเงินรายได้เป็นเช็คไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบการรถไฟแห่งประเทศไทย
ฉบับที่ ๒.๗ ว่าด้วยการรับเงินรายได้เป็นเช็ค

ข้อ ๒ ให้ใช้ระเบียบนี้ตั้งแต่วันที่ ๑ มีนาคม
พ.ศ. ๒๕๔๕ เป็นต้นไป

ข้อ ๓ ให้ยกเลิกระเบียบการรถไฟแห่งประเทศไทย
ฉบับที่ ๑๐๒ ว่าด้วยการรับเงินรายได้เป็นเช็ค ลงวันที่ ๒๗ มกราคม ๒๕๒๙
บรรดาคำสั่งใด ซึ่งขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้
ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ ๔ ให้เจ้าหน้าที่รับชำระเงินรายได้เป็นเช็ค
ในกรณีดังนี้
(๑) เช็คธนาคารแห่งประเทศไทย
(๒) เช็คที่ธนาคารสั่งจ่าย (แคชเชียร์เช็ค, ตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์)
(๓) เช็คที่มีธนาคารค้ำประกัน
(๔) เช็คที่ธนาคารรับรองหลังเช็ค
(๕) เช็คที่ผู้ขอใช้เช็คสั่งจ่ายและใช้ชำระโดยตรง
(ห้ามใช้ในการชำระเงินค่าประกัน ฯ และมัดจำต่าง ๆ )

ข้อ ๕ เช็คที่จะรับทุกกรณี
ต้องมีลักษณะและเงื่อนไขดังนี้
(๑) มีรายการครบถ้วนตามมาตรา ๙๘๘ แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์คือ
ก. คำบอกชื่อว่าเป็นเช็ค
ข. คำสั่งอันปราศจากเงื่อนไขให้ใช้เงินเป็นจำนวนแน่นอน
ค. ชื่อ หรือยี่ห้อและสำนักงานของธนาคาร
ง. ชื่อ หรือยี่ห้อของผู้รับเงินหรือคำจดแจ้งว่าให้ใช้เงินแก่ผู้ถือ
จ. สถานที่ใช้เงิน 
ฉ. วันและสถานที่ออกเช็ค
ช. ลายมือชื่อผู้สั่งจ่าย
(๒) มิได้เป็นเช็คลงวันที่ล่วงหน้า
(๓) เป็นเช็คลงวันที่ เดือน ปี
ที่ใช้เช็คนั้นชำระต่อเจ้าหน้าที่ หรือเป็นเช็คที่ยังไม่หมดอายุการใช้ ตามมาตรา
๙๙๐ หรือมาตรา ๙๙๑ (๒) แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
(๔) เป็นเช็คขีดคร่อมสั่งจ่ายให้แก่ การรถไฟแห่งประเทศไทย
และต้องขีดฆ่าคำว่า หรือผู้ถือ
(๕)
หากเป็นเช็คขีดคร่อมสั่งจ่ายให้แก่หน่วยงานของการรถไฟแห่งประเทศไทยจะต้องมีคำว่า การรถไฟแห่งประเทศไทย
หรือ การรถไฟ ฯ นำหน้าหรือตามหลังชื่อหน่วยงาน และต้องขีดฆ่าคำว่า หรือผู้ถือ
(๖) เช็คนั้นต้องมิใช่เช็คโอนสลักหลัง
(๗)
เช็คนั้นต้องเรียกเก็บเงินได้เต็มจำนวนตามที่ลงไว้ในเช็ค หากจะต้องเสียค่าใช้จ่ายอื่นใดเกี่ยวกับการเรียกเก็บเงินตามเช็คนั้นให้ผู้ขอใช้เช็คเป็นผู้ชำระ
ยกเว้นเช็คของหน่วยราชการ

ข้อ ๖ การพิจารณารับเช็คตามข้อ ๔ ทุกกรณี
ให้คำนึงถึงจำนวนเงินรายได้ที่รับตามเช็คฉบับนั้นเป็นสำคัญ ตามที่กล่าวไว้ในข้อ ๕
(๗) กับต้องถือปฏิบัติการส่งรายได้เป็นเช็คดังนี้
(๑) ถ้าหน่วยงานหรือสถานีทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค
รับรายได้เป็นเช็คของธนาคารที่มีสำนักงานตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร
หรืออยู่ในเขตเคลียริ่ง ให้รีบนำเช็คส่งหรือฝากสถานีนำส่งกองการเงิน
ฝ่ายการเงินและการบัญชีอย่างช้าภายในวันทำการรุ่งขึ้น
(๒) ถ้าหน่วยงานทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค
รับรายได้เป็นเช็คของธนาคารที่มีสำนักงานตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาคหรืออยู่นอกเขตเคลียริ่ง
และอยู่ต่างท้องถิ่นกับสถานที่รับเช็คนั้น
ให้ผู้รับเช็คเรียกเก็บเงินค่าใช้จ่ายอันเกี่ยวกับการเรียกเก็บเงินตามเช็ค
ในอัตราค่าธรรมเนียมที่ธนาคารเรียกเก็บ ตามที่กล่าวไว้ในข้อ ๕ (๗)
หรือขอรับชำระเป็นตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์ โดยสั่งจ่าย ณ
สำนักงานใหญ่ของธนาคารในกรุงเทพมหานครแล้วให้รีบนำเช็ค หรือตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์นั้นส่งหรือฝากสถานีนำส่งหรือสถานีรับแล้วนำส่งกองการเงิน
ฝ่ายการเงินและการบัญชีอย่างช้าภายในวันทำการรุ่งขึ้น
(๓) ถ้าสถานีที่ส่งรายได้ประจำวันฝายธนาคาร
รับรายได้เป็นเช็คของธนาคารที่มีสำนักงานตั้งอยู่ในท้องถิ่นเดียวกัน
ให้นายสถานีนำเช็คฉบับนั้นส่งฝากธนาคารในวันทำการรุ่งขึ้นพร้อมเงินรายได้สถานีประจำวันทันที
แล้วส่งสำเนาใบรับฝากเช็คพร้อมรายได้สถานีตามระเบียบต่อไป
(๔) ถ้าสถานีที่ส่งรายได้ประจำวันฝากธนาคาร
รับรายได้เป็นเช็คของธนาคารที่มีสำนักงานตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาคหรืออยู่นอกเขตเคลียริ่งและอยู่ต่างท้องถิ่น
ให้ขอรับชำระเป็นตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์ สั่งจ่าย ณ
สำนักงานใหญ่ของธนาคารในกรุงเทพ ฯ แต่หากผู้ชำระยืนยันขอชำระเป็นเช็คของผู้ใช้เช็ค
ให้เรียกเก็บเงินค่าใช้อันเกี่ยวกับการเรียกเก็บเงินตามเช็ค ในอัตราค่าธรรมเนียมที่ธนาคารเรียกเก็บตามที่กล่าวไว้ในข้อ
๕ (๗) แล้วนำส่งเช็คหรือตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์ให้กองการเงิน
พร้อมเงินรายได้สถานีประจำวันในวันรุ่งขึ้นตามระเบียบต่อไป
(๕) ถ้าสถานีที่ส่งรายได้ประจำวันให้กองการเงิน
ฝ่ายการเงินและการบัญชีโดยบรรจุในกระเป๋าใส่เงินซึ่งจัดไว้เพื่อการนี้โดยเฉพาะรับรายได้เป็นเช็คของธนาคารที่มีสำนักงานตั้งอยู่ในส่วนภูมิภาคหรืออยู่นอกเขตเคลียริ่งไม่ว่าจะอยู่ในหรือต่างท้องถิ่นให้ขอรับชำระเป็นตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์สั่งจ่าย
ณ สำนักงานใหญ่ธนาคารในกรุงเทพ ฯ แต่หากผู้ชำระเงินยืนยันขอชำระเป็นเช็คของผู้ใช้เช็ค
ให้เรียกเก็บเงินค่าใช้จ่ายอันเกี่ยวกับการเรียกเก็บเงินตามเช็ค ในอัตราค่าธรรมเนียมที่ธนาคารเรียกเก็บตามที่กล่าวไว้ในข้อ
๕ (๗) แล้วนำส่งเช็คหรือตั๋วแลกเงินหรือดร๊าฟท์ พร้อมเงินรายได้สถานีประจำวันในวันรุ่งขึ้นตามระเบียบต่อไป

ข้อ ๗ ในการพิจารณาการอนุญาตให้ใช้เช็คได้ก็ดี
หรือการรับเช็คกรณีใดก็ดีโดยเฉพาะเช็คที่ผู้ขอใช้เช็คสั่งจ่ายและใช้ชำระโดยตรง
ตามข้อ ๔ (๕) จะต้องให้ฝ่ายหรือสำนักงานอันเป็นคู่สัญญาแทนการรถไฟแห่งประเทศไทยอนุญาตแล้วจึงใช้ชำระเงินได้
(ต้องห้ามการชำระเงินค่าประกัน ฯ และมัดจำต่าง ๆ)
อนึ่งหากเช็คเรียกเก็บเงินไม่ได้และธนาคารส่งเช็คคืนต้องเป็นผู้รับผิดชอบติดตามทวงถามให้ผู้ใช้เช็คนำเงินสดมาชำระแทนโดยเร็วที่สุดด้วย
เมื่อครบ๗ วันหลังจากวันได้รับเช็คคืนจากธนาคาร
หากติดตามไม่ได้ผลให้รีบส่งเรื่องให้สำนักงานอาณาบาลดำเนินคดีตามกฎหมายเพื่อให้มีการชำระหนี้แก่การรถไฟแห่งประเทศไทย
ตามจำนวนเงินในเช็คขัดข้องนั้นรวมทั้งดอกเบี้ยที่พึงมีอีกด้วย

ข้อ ๘
เจ้าหน้าที่ผู้รับเช็คต้องตรวจสอบให้เป็นการถูกต้องตามข้อ ๕ ก่อนจึงให้รับได้
แล้วนำส่งกองการเงิน ฝ่ายการเงินและการบัญชี ตามที่กล่าวไว้ในข้อ ๖ แล้วแต่กรณี
กับต้องปฏิบัติโดยเคร่งครัด ดังนี้
(๑) ให้รับเช็คในกรณีนี้เมื่อได้พิจารณารอบคอบ
และเป็นที่มั่นใจว่าสมควรรับได้
(๒) ห้ามรับเช็คสั่งจ่ายเงินสด
ที่มิได้สั่งจ่ายให้การรถไฟแห่งประเทศไทยเป็นผู้รับโดยเด็ดขาด
(๓) ห้ามรับเช็คของผู้สั่งจ่ายที่ผู้บังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่นั้น
มีคำสั่งห้ามรับไว้โดยเด็ดขาด
(๔) ห้ามรับเช็คที่มีจำนวนเงินมากกว่าจำนวนหนี้
ซึ่งต้องทอนเป็นเงินสด
(๕) ต้องทำสมุดบันทึกการรับเช็ค รายชื่อผู้ใช้เช็ค
วันเดือนปีรับเช็ค เลขที่เช็คธนาคาร เจ้าของเช็ค
และสถานที่อยู่ของผู้สั่งจ่ายตลอดจนหมายเลขโทรศัพท์ (ถ้ามี) ไว้เป็นหลักฐาน
เมื่อใช้หมดแล้วต้องเก็บรักษาไว้มีกำหนด ๑๐ ปี
(๖) การออกใบเสร็จรับเงิน
(ก)
ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับเช็คเขียนบันทึกหรือประทับตรายางในใบเสร็จรับเงินว่า ใบเสร็จรับเงินฉบับนี้จะสมบูรณ์ต่อเมื่อเจ้าหน้าที่ได้เรียกเก็บเงินตามเช็คได้ครบถ้วนแล้ว
(ข) ถ้าได้รับเช็คโดยทางไปรษณีย์
ให้เก็บหนังสือนำส่งเช็คนั้นไว้เป็นหลักฐาน

ข้อ ๙ กรณีรับเช็คไว้ตามข้อ ๖
แล้วธนาคารเรียกเก็บเงินไม่ได้และธนาคารส่งเช็คคืน ให้ปฏิบัติดังนี้
(๑) ให้กองการเงิน ฝ่ายการเงินและการบัญชี
แจ้งหน่วยงานที่อนุญาตเป็นผู้ติดตามทวงถามให้ผู้ใช้เช็ค
นำเงินสดมาชำระที่กองการเงิน ฝ่ายการเงินและการบัญชี ให้ครบถ้วนโดยเร็วที่สุดอย่างช้าในวันรุ่งขึ้นนับจากวันที่ได้รับเช็คคืนจากธนาคาร
(๒) หากเป็นการรับเช็คโดยสถานีนำฝากธนาคารพร้อมรายได้สถานีประจำวันตามข้อ
๖ (๓) ให้เจ้าหน้าที่ผู้รับเช็คหรือผู้บังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่นั้น
แจ้งให้กองการเงินฝ่ายการเงินและการบัญชีทราบทันที โดยแจ้งเลขที่ วันเดือนปี
จำนวนเงินในเช็คและวันเดือนปีที่นำส่งเช็คเข้าฝากธนาคารเป็นรายได้
เพื่อดำเนินการตัดบัญชีเป็นเงินขาดสถานี และให้เจ้าหน้าที่ผู้รับเช็คหรือผู้บังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่นั้นแจ้งหน่วยงานที่อนุญาตการใช้เช็คฉบับนั้นเป็นผู้รับผิดชอบติดตามทวงถามให้ผู้ใช้เช็คนำเงินสดมาชำระให้ครบถ้วนโดยเร็วที่สุด
อย่างช้าในวันรุ่งขึ้นนับจากวันที่ได้รับเช็คคืนจากธนาคาร
(๓) หากเป็นการรับเช็คโดยสถานีนำเช็คส่งกองการเงิน
ฝ่ายการเงินและการบัญชีพร้อมรายได้สถานีประจำวันตามข้อ ๖ (๔)
ให้ถือว่าสถานีที่นำส่งเช็คนั้นส่งเงินขาดและดำเนินการตัดบัญชีเป็นเงินขาดสถานีทันที
แล้วส่งเช็คกลับคืนให้สถานีผู้รับเช็คโดยเร็ว เพื่อเจ้าหน้าที่ผู้รับเช็คหรือผู้บังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่นั้นแจ้งหน่วยงานที่อนุญาตการใช้เช็คฉบับนั้นเป็นผู้รับผิดชอบติดตามทวงถามให้ผู้ใช้เช็คนำเงินสดมาชำระให้ครบถ้วนภายใน
๗ วันนับจากวันที่ได้รับเช็คคืนจากกองการเงิน ฝ่ายการเงินและการบัญชี
(๔) การนำส่งชดใช้เงินรายได้ประจำวัน ให้หมายเหตุในใบเสร็จนำส่งเงินว่าชดใช้รายได้ประจำวันใด
ส่งเงินขาดตามเช็คเลขที่ วันเดือนปี จำนวนเงินพร้อมแจ้งให้กองการเงิน ฝ่ายการเงินและการบัญชีทราบ
เพื่อเป็นการยืนยันทันที
(๕) หากติดตามไม่ได้ผลเมื่อครบ ๗
วันนับแต่วันที่ได้รับเช็คคืนจากธนาคารให้เจ้าหน้าที่ผู้รับเช็คฉบับนั้นหรือผู้บังคับบัญชาของเจ้าหน้าที่นั้น
รายงานตามขั้นตอนผ่านฝ่ายหรือสำนักงานของผู้รับเช็คทราบ
เพื่อส่งเรื่องให้สำนักงานอาณาบาลดำเนินการตามกฎหมายตามข้อ ๘ ต่อไป
และให้ฝ่าย/สำนักงาน นั้น ๆ คอยติดตามผลของคดีจนกว่าจะได้รับชำระเงินคืนมาครบถ้วนพร้อมเบี้ยปรับ
(ถ้ามี) หรือจนกว่าผลของคดีเป็นอันสิ้นสุด


ประกาศ ณ วันที่ ๒๗ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๕
ศรียุทธ ศิริเวทิน
รองผู้ว่าการ ด้านพัฒนาและวางแผน
รักษาการในตำแหน่ง
ผู้ว่าการรถไฟแห่งประเทศไทย























ฐาปนี/แก้ไข
๒๙ พฤศจิกายน ๒๕๔๕

อารยา/แก้ไข
๑๕ กรกฎาคม ๒๕๕๑

จุฑามาศ/ปรับปรุง
๑๕ กันยายน ๒๕๕๗



















[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๙/ตอนพิเศษที่ ๕๕ ง/หน้า ๗๔/๒๑ มิถุนายน
๒๕๔๕