ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ระเบียบกรมการขนส่งทางบก
ว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์
สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๔๘
 

ตามที่ได้มีระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกหมายเลขเครื่องยนต์และหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซี
พ.ศ. ๒๕๒๔ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๒๔ ไว้แล้ว นั้น

โดยที่เป็นการสมควรปรับปรุงแก้ไขระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวถังหรือโครงคัสซีและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบกเสียใหม่
ให้เหมาะสมยิ่งขึ้น จึงวางระเบียบไว้ ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ระเบียบนี้เรียกว่า ระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์สำหรับรถตามกฎหมายว่าด้วยการขนส่งทางบก
พ.ศ. ๒๕๔๘

ข้อ ๒
ให้ยกเลิกระเบียบกรมการขนส่งทางบกว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดและตอกหมายเลขเครื่องยนต์และหมายเลขตัวถังหรือโครงคัสซี
พ.ศ. ๒๕๒๔ ลงวันที่ ๒๓ ธันวาคม ๒๕๒๔ 
บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ
หรือคำสั่งอื่นใดในส่วนที่กำหนดไว้แล้วในระเบียบนี้
หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในระเบียบนี้ ให้ใช้ระเบียบนี้แทน

ข้อ ๓[๑]
ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่
๑ กุมภาพันธ์ พ.ศ. ๒๕๔๘ เป็นต้นไป

ข้อ ๔
ให้รองอธิบดี (ฝ่ายปฏิบัติการ)
กรมการขนส่งทางบก รักษาการตามระเบียบนี้

ข้อ ๕
ในระเบียบนี้
เลขตัวรถ หมายถึง
เลขคัสซีสำหรับรถที่มีโครงคัสซีหรือเลขตัวถังสำหรับรถที่ไม่มีโครงคัสซี
เจ้าของรถ หมายถึง
ผู้ที่มีชื่อเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์รถ และให้หมายความรวมถึง
ผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่งซึ่งเป็นผู้ครอบครองรถนั้นด้วย

หมวด
๑
การกำหนดและตอกเลขตัวรถ
 

ข้อ ๖
รถดังต่อไปนี้อยู่ในข่ายต้องกำหนดและตอกเลขตัวรถ
(๑)
รถที่ไม่มีเลขตัวรถจากผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
และให้บันทึกถ้อยคำเจ้าของรถรับรองว่าเป็นรถคันเดียวกับที่ปรากฏในหลักฐาน
(๒) รถที่เดิมมีเลขตัวรถตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate)
แต่ได้ชำรุดลบเลือนหรือสูญหาย และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นรถคันเดิมตามหลักฐาน
(๓) รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่ชำรุด ลบเลือน
หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิม กัดกร่อน หรืออุบัติเหตุ หรือด้วยเหตุอื่น
โดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์
และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นรถคันเดิมตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นโครงคัสซีหรือตัวถังของรถคันเดิม ให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐาน
หรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อยืนยันความถูกต้อง
(๔)
รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืน
และมีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายเลขเดิมบางส่วน
โดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาลพร้อมทั้งบันทึกถ้อยคำเจ้าของรถรับรองว่าเป็นรถคันเดิมที่ถูกโจรกรรมไป
ในกรณีที่เลขตัวรถเดิมถูกทำลายทั้งหมดและไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นรถคันเดิม
ให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
เพื่อยืนยันความถูกต้อง และถ้าผลการตรวจพิสูจน์ยังไม่สามารถวินิจฉัยความถูกต้องได้
ให้ส่งตรวจสอบตำหนิรูปพรรณยานพาหนะที่แจ้งหายกับกองทะเบียนประวัติอาชญากร
หรือกองกำกับการวิทยาการสำนักงานตำรวจแห่งชาติ
(๕)
รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลง
ซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการขายตามปกติของส่วนราชการ
หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น
กรมศุลกากรหรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น
โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้องและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นรถคันเดิมกับที่ปรากฏในหลักฐาน
หรือถ้าจำเป็นอาจขอให้ส่วนราชการที่ขายรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้
(๖) รถที่เดิมมีเลขตัวรถแต่เกิดปัญหาการซ้ำซ้อน
เลขตัวรถไปเหมือนกับรถคันอื่น
แต่ทั้งนี้การซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถ
หรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลัง
หรือในกรณีที่มีความจำเป็น เช่น
ไม่สามารถติดต่อผู้ครอบครองรถคันที่จดทะเบียนลำดับหลังได้
ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขให้กับรถคันที่จดทะเบียนลำดับแรก

ข้อ ๗
เลขตัวรถที่กำหนดให้ตอกประกอบด้วยตัวเลข
๓ กลุ่ม ดังนี้
(๑) กลุ่มที่หนึ่ง มี ๒ หลัก
เป็นรหัสจังหวัดที่รถจดทะเบียนหรือจะจดทะเบียน (ยกเว้นจังหวัดหนองบัวลำภู มี ๓
หลัก) กรณีเป็นสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาให้กำหนดเป็น ๓
หลัก โดยเลข ๒ หลักแรกเป็นรหัสจังหวัด และเลขหลักที่ ๓
เป็นเลขลำดับที่จัดตั้งสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่
หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาก่อนหลัง แล้วแต่กรณี
(๒) กลุ่มที่สอง มี ๔ หลัก
เป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกในแต่ละปี
(๓) กลุ่มที่สาม มี ๒ หลัก
เป็นเลขสองตัวสุดท้ายของปี พ.ศ. ที่ทำการตอกเลข

ข้อ ๘
ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขตัวรถ
(๑) การตอกเลขตัวรถให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๘
มิลลิเมตร หรือขนาดใกล้เคียง และให้ตอกที่โครงคัสซีบริเวณหน้าล้อหน้าด้านซ้าย
หรือบริเวณอื่นที่เหมาะสม
ในกรณีเป็นรถที่ไม่มีโครงคัสซีให้ตอกที่ตัวถังรถแถบด้านซ้าย
หรือตำแหน่งอื่นที่เหมาะสม
(๒) ให้ตอกหมายเลขเรียงลำดับตามกลุ่มในแนวนอน
ในกรณีมีเหตุจำเป็น ให้ตอกตามแนวตั้งก็ได้
การกำหนดเลขรหัสประจำจังหวัดต่างๆ
ในการตอกเลขตัวรถ ให้กำหนดตามเลขรหัสประจำจังหวัด ตามที่แนบท้ายระเบียบนี้

ข้อ ๙
เมื่อทำการตอกเลขแล้วให้ดำเนินการ
ดังนี้
(๑) จัดทำทะเบียนคุมเลขตัวรถที่ตอกโดยให้มีรายละเอียดเกี่ยวกับหมายเลขทะเบียนรถชื่อผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบการขนส่ง
หรือเจ้าของรถ ชนิดของเครื่องยนต์ ตำแหน่ง วันเดือน ปีที่ตอก
สาเหตุความจำเป็นในการตอกเลข และลายมือชื่อผู้ตอกเลข
รวมทั้งให้ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในทะเบียนคุม และให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลายด้วย
(๒) ลอกลายเลขที่ตอกติดไว้ในประวัติรถ
และให้ผู้ตอกเลขลงลายมือชื่อกำกับไว้ที่ลายพร้อมทั้งให้บันทึกรายละเอียดเกี่ยวกับ
วัน เดือน ปี ตำแหน่งที่ตอก และสาเหตุความจำเป็นในการตอกเลขไว้ในประวัติรถด้วย

หมวด
๒
การกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์
 

ข้อ ๑๐
รถดังต่อไปนี้อยู่ในข่ายต้องกำหนดและตอกเลขเครื่องยนต์
(๑) รถที่เครื่องยนต์ไม่มีหมายเลขจากผู้ผลิต
หรือผู้นำเข้าจากต่างประเทศ ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏในหลักฐาน
(๒)
รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์ซึ่งตอกไว้บนแผ่นโลหะ (plate) แต่ชำรุด
ลบเลือนหรือสูญหายและเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมตามหลักฐาน
(๓) รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่ชำรุด ลบเลือน
หรือถูกทำลายเนื่องจากสนิม กัดกร่อน หรืออุบัติเหตุ หรือด้วยเหตุอื่น
โดยความรู้เท่าไม่ถึงการณ์
และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์เดิมตามหลักฐาน
ในกรณีที่ไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิม
ให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐาน หรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
เพื่อยืนยันความถูกต้อง
(๔) รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์
แต่เจ้าของรถได้เปลี่ยนเครื่องยนต์ใหม่
ซึ่งไม่มีหมายเลขหรือเปลี่ยนชิ้นส่วนของเครื่องยนต์ที่ตอกเลขเดิมอยู่
โดยชิ้นส่วนใหม่ไม่มีหมายเลข
ซึ่งเจ้าของรถมีหลักฐานแสดงการได้มาของเครื่องยนต์หรือชิ้นส่วนของเครื่องยนต์แล้วแต่กรณีโดยถูกต้อง
และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองความถูกต้อง ทั้งนี้ ถ้าพบร่องรอยการเจียรไส
เชื่อมทับ หรือโดยวิธีอื่น ที่ผิวโลหะบริเวณตำแหน่งที่ใช้ตอกเลขเครื่องยนต์
โดยน่าเชื่อว่ามีการทำลายเลขเดิม ให้ส่งตรวจสอบกับกองพิสูจน์หลักฐาน
หรือกองกำกับการวิทยาการ สำนักงานตำรวจแห่งชาติ เพื่อยืนยันความถูกต้อง
(๕)
รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่ถูกโจรกรรมไปแล้วได้คืน
และมีร่องรอยการแก้ไขเปลี่ยนแปลงหรือทำลายเลขเครื่องยนต์เดิมบางส่วน
โดยเจ้าของรถมีหลักฐานการรับรถคืนจากพนักงานสอบสวนหรือศาล พร้อมทั้งบันทึกถ้อยคำเจ้าของรถรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันที่ปรากฏในหลักฐาน
ในกรณีที่เลขเครื่องยนต์เดิมถูกทำลายทั้งหมดและไม่สามารถวินิจฉัยได้ว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดิม
ให้ดำเนินการทำนองเดียวกับข้อ ๖ (๔) วรรคสอง โดยอนุโลม
(๖) รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่ถูกทำลายหรือแก้ไขเปลี่ยนแปลง
ซึ่งเป็นรถที่ได้มาจากการขายตามปกติของส่วนราชการ
หรือการขายทอดตลาดของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจตามกฎหมาย เช่น กรมศุลกากร
หรือสำนักงานตำรวจแห่งชาติ เป็นต้น โดยมีหลักฐานการได้มาจากส่วนราชการนั้นถูกต้อง
และเจ้าของรถได้บันทึกถ้อยคำรับรองว่าเป็นเครื่องยนต์ของรถคันเดียวกับที่ปรากฏในหลักฐานหรือถ้าจำ
เป็นอาจขอให้ส่วนราชการที่ขายรถจัดส่งเอกสารรายละเอียดที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมเพื่อประกอบการพิจารณาด้วยก็ได้
(๗)
รถที่เดิมมีเลขเครื่องยนต์แต่เกิดปัญหาการซ้ำซ้อนกับเลขเครื่องยนต์ของรถคันอื่น
ซึ่งการซ้ำซ้อนนั้นต้องปรากฏหลักฐานการจดทะเบียนรถ หรือมีหลักฐานการได้มาถูกต้อง
ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขตัวรถให้กับรถคันที่จดทะเบียนหรือดำเนินการทางทะเบียนลำดับหลัง
หรือในกรณีที่มีความจำเป็น เช่น
ไม่สามารถติดต่อผู้ครอบครองรถคันที่จดทะเบียนลำดับหลังได้ ให้พิจารณากำหนดและตอกเลขให้กับรถคันที่จดทะเบียนลำดับแรก

ข้อ ๑๑
เลขเครื่องยนต์ที่กำหนดให้ตอก
ให้ดำเนินการตามข้อ ๗ โดยอนุโลม
สำหรับตัวเลขกลุ่มที่สองซึ่งเป็นเลขลำดับก่อนหลังที่ทำการตอกเลขเครื่องยนต์ในแต่ละปี
ให้กำหนดเป็นเลข ๓ หลัก

ข้อ ๑๒
ตำแหน่งและลักษณะการตอกเลขเครื่องยนต์
(๑)
การตอกเลขเครื่องยนต์ให้ใช้ตัวเลขอารบิคที่มีขนาด ๖ มิลลิเมตร
หรือขนาดใกล้เคียงและให้ตอกในบริเวณที่มั่นคงแข็งแรงของตัวเครื่องยนต์
(๒) ลักษณะการตอกและการกำหนดเลขรหัสประจำจังหวัดต่างๆ
ในการตอก รวมทั้งเมื่อทำการตอกเลขเครื่องยนต์แล้ว ให้ดำเนินการตามข้อ ๘ (๒) ข้อ ๘
วรรคสาม และข้อ ๙ โดยอนุโลม

หมวด
๓
การอนุญาตให้กำหนดและตอกเลข
 

ข้อ ๑๓
การกำหนดและตอกเลขตัวรถและหรือเลขเครื่องยนต์
ให้ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานงานทะเบียนและภาษีรถหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
ผู้อำนวยการสำนักงานขนส่งเขตพื้นที่ หรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ขนส่งจังหวัดหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย
แล้วแต่กรณี เป็นผู้พิจารณาอนุญาต
ให้กำหนดและตอกเลขตัวรถและหรือเลขเครื่องยนต์ในเขตพื้นที่ความรับผิดชอบ
และหน้าที่การตอกเลขตัวรถและเลขเครื่องยนต์ให้อยู่ในความรับผิดชอบของส่วนทะเบียนรถขนส่ง
สำนักงานขนส่งเขตพื้นที่สำนักงานขนส่งจังหวัด
หรือสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาที่ได้รับมอบหมาย แล้วแต่กรณี
กรณีที่สำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาใด
มิได้รับมอบหมายให้เป็นผู้กำหนดและตอกเลขตัวรถและหรือเลขเครื่องยนต์
ให้สำนักงานขนส่งจังหวัด เป็นผู้กำหนดและตอกเลข สำหรับรถที่อยู่ในความรับผิดชอบของสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขานั้น
และเมื่อสำนักงานขนส่งจังหวัดดำเนินการตอกเลขแล้วให้จัดทำบันทึกแจ้งรายละเอียดเกี่ยวกับวัน
เดือน ปี และตำแหน่งที่ตอกเลข
พร้อมทั้งลอกลายเลขที่ตอกแนบส่งไปให้สำนักงานขนส่งจังหวัดสาขาด้วย
และเมื่อสำนักงานขนส่งจังหวัดสาขา ได้รับแจ้งผลการตอกเลขแล้ว ให้จัดทำทะเบียนคุมการตอกเลข
และบันทึกรายละเอียดต่างๆ ในทะเบียนคุมและในประวัติรถ ทำนองเดียวกับข้อ ๙ และข้อ
๑๒ (๒) แล้วแต่กรณี


ประกาศ
ณ วันที่ ๑๗ มกราคม พ.ศ. ๒๕๔๘
ปิยะพันธ์
จัมปาสุต
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
[เอกสารแนบท้าย]

๑. เลขรหัสประจำจังหวัด

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)


















ปริยานุช/ผู้จัดทำ
๙
ตุลาคม ๒๕๕๐

[๑]
ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๑๒๙ ง/หน้า ๕/๒๓ กันยายน ๒๕๕๐