กฎกระทรวง
กฎกระทรวง
กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา
พ.ศ. ๒๕๕๐[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา
๕ และมาตรา ๓๙ วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๕ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการออกกฎกระทรวงไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ให้ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานพิจารณาดำเนินการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา
ในด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไปไปยังคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษาในอำนาจหน้าที่ของตน แล้วแต่กรณี
ในเรื่องดังต่อไปนี้
(๑)
ด้านวิชาการ
(ก)
การพัฒนาหรือการดำเนินการเกี่ยวกับการให้ความเห็นการพัฒนาสาระหลักสูตรท้องถิ่น
(ข)
การวางแผนงานด้านวิชาการ
(ค)
การจัดการเรียนการสอนในสถานศึกษา
(ง)
การพัฒนาหลักสูตรของสถานศึกษา
(จ)
การพัฒนากระบวนการเรียนรู้
(ฉ)
การวัดผล ประเมินผล และดำเนินการเทียบโอนผลการเรียน
(ช)
การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาในสถานศึกษา
(ซ)
การพัฒนาและส่งเสริมให้มีแหล่งเรียนรู้
(ฌ)
การนิเทศการศึกษา
(ญ)
การแนะแนว
(ฎ)
การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายในและมาตรฐานการศึกษา
(ฏ)
การส่งเสริมชุมชนให้มีความเข้มแข็งทางวิชาการ
(ฐ)
การประสานความร่วมมือในการพัฒนาวิชาการกับสถานศึกษาและองค์กรอื่น
(ฑ)
การส่งเสริมและสนับสนุนงานวิชาการแก่บุคคล ครอบครัว องค์กร หน่วยงาน สถานประกอบการและสถาบันอื่นที่จัดการศึกษา
(ฒ)
การจัดทำระเบียบและแนวปฏิบัติเกี่ยวกับงานด้านวิชาการของสถานศึกษา
(ณ)
การคัดเลือกหนังสือ แบบเรียนเพื่อใช้ในสถานศึกษา
(ด)
การพัฒนาและใช้สื่อเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา
(๒)
ด้านงบประมาณ
(ก)
การจัดทำแผนงบประมาณและคำขอตั้งงบประมาณเพื่อเสนอต่อปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี
(ข)
การจัดทำแผนปฏิบัติการใช้จ่ายเงิน
ตามที่ได้รับจัดสรรงบประมาณจากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานโดยตรง
(ค)
การอนุมัติการใช้จ่ายงบประมาณที่ได้รับจัดสรร
(ง)
การขอโอนและการขอเปลี่ยนแปลงงบประมาณ
(จ)
การรายงานผลการเบิกจ่ายงบประมาณ
(ฉ)
การตรวจสอบติดตามและรายงานการใช้งบประมาณ
(ช)
การตรวจสอบติดตามและรายงานการใช้ผลผลิตจากงบประมาณ
(ซ)
การระดมทรัพยากรและการลงทุนเพื่อการศึกษา
(ฌ)
การปฏิบัติงานอื่นใดตามที่ได้รับมอบหมายเกี่ยวกับกองทุนเพื่อการศึกษา
(ญ)
การบริหารจัดการทรัพยากรเพื่อการศึกษา
(ฎ)
การวางแผนพัสดุ
(ฏ)
การกำหนดรูปแบบรายการ หรือคุณลักษณะเฉพาะของครุภัณฑ์
หรือสิ่งก่อสร้างที่ใช้เงินงบประมาณเพื่อเสนอต่อปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี
(ฐ)
การพัฒนาระบบข้อมูลและสารสนเทศเพื่อการจัดทำและจัดหาพัสดุ
(ฑ)
การจัดหาพัสดุ
(ฒ)
การควบคุมดูแล บำรุงรักษาและจำหน่ายพัสดุ
(ณ)
การจัดหาผลประโยชน์จากทรัพย์สิน
(ด)
การเบิกเงินจากคลัง
(ต)
การรับเงิน การเก็บรักษาเงิน และการจ่ายเงิน
(ถ)
การนำเงินส่งคลัง
(ท)
การจัดทำบัญชีการเงิน
(ธ)
การจัดทำรายงานทางการเงินและงบการเงิน
(น)
การจัดทำหรือจัดหาแบบพิมพ์บัญชี ทะเบียน และรายงาน
(๓)
ด้านการบริหารงานบุคคล
(ก)
การวางแผนอัตรากำลัง
(ข)
การจัดสรรอัตรากำลังข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
(ค)
การสรรหาและบรรจุแต่งตั้ง
(ง)
การเปลี่ยนตำแหน่งให้สูงขึ้น การย้ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
(จ)
การดำเนินการเกี่ยวกับการเลื่อนขั้นเงินเดือน
(ฉ)
การลาทุกประเภท
(ช)
การประเมินผลการปฏิบัติงาน
(ซ)
การดำเนินการทางวินัยและการลงโทษ
(ฌ)
การสั่งพักราชการและการสั่งให้ออกจากราชการไว้ก่อน
(ญ)
การรายงานการดำเนินการทางวินัยและการลงโทษ
(ฎ)
การอุทธรณ์และการร้องทุกข์
(ฏ)
การออกจากราชการ
(ฐ)
การจัดระบบและการจัดทำทะเบียนประวัติ
(ฑ)
การจัดทำบัญชีรายชื่อและให้ความเห็นเกี่ยวกับการเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์
(ฒ)
การส่งเสริมการประเมินวิทยฐานะข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
(ณ)
การส่งเสริมและยกย่องเชิดชูเกียรติ
(ด)
การส่งเสริมมาตรฐานวิชาชีพและจรรยาบรรณวิชาชีพ
(ต)
การส่งเสริมวินัย คุณธรรมและจริยธรรมสำหรับข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
(ถ)
การริเริ่มส่งเสริมการขอรับใบอนุญาต
(ท)
การพัฒนาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา
การดำเนินการที่เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคล
ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น
(๔)
ด้านการบริหารทั่วไป
(ก)
การพัฒนาระบบและเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศ
(ข)
การประสานงานและพัฒนาเครือข่ายการศึกษา
(ค)
การวางแผนการบริหารงานการศึกษา
(ง)
งานวิจัยเพื่อพัฒนานโยบายและแผน
(จ)
การจัดระบบการบริหารและพัฒนาองค์กร
(ฉ)
การพัฒนามาตรฐานการปฏิบัติงาน
(ช)
งานเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา
(ซ)
การดำเนินงานธุรการ
(ฌ)
การดูแลอาคารสถานที่และสภาพแวดล้อม
(ญ)
การจัดทำสำมะโนผู้เรียน
(ฎ)
การรับนักเรียน
(ฏ)
การเสนอความเห็นเกี่ยวกับเรื่องการจัดตั้ง ยุบ รวมหรือเลิกสถานศึกษา
(ฐ)
การประสานการจัดการศึกษาในระบบ นอกระบบและตามอัธยาศัย
(ฑ)
การระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา
(ฒ)
การทัศนศึกษา
(ณ)
งานกิจการนักเรียน
(ด)
การประชาสัมพันธ์งานการศึกษา
(ต)
การส่งเสริม สนับสนุนและประสานการจัดการศึกษาของบุคคล ชุมชน องค์กร หน่วยงานและสถาบันสังคมอื่นที่จัดการศึกษา
(ถ)
งานประสานราชการกับส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่น
(ท)
การรายงานผลการปฏิบัติงาน
(ธ)
การจัดระบบการควบคุมภายในหน่วยงาน
(น)
แนวทางการจัดกิจกรรมเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการลงโทษนักเรียน

ข้อ ๒ การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาตามข้อ
๑ ให้คำนึงถึงหลักการดังต่อไปนี้
(๑)
ความพร้อมและความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษาสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
และสถานศึกษา ที่จะสามารถรับผิดชอบดำเนินการตามขีดความสามารถได้อย่างมีประสิทธิภาพ
(๒)
ความสอดคล้องกับกฎหมาย กฎ ระเบียบ
ประกาศหรือมติคณะรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่จะกระจายอำนาจ
(๓)
ความเป็นเอกภาพด้านมาตรฐานและนโยบายด้านการศึกษา
(๔)
ความเป็นอิสระและความคล่องตัวในการบริหารและการจัดการศึกษา
(๕)
มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน และผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่
(๖)
มุ่งให้เกิดผลสำเร็จแก่สถานศึกษา
โดยเน้นการกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาให้มากที่สุด
เพื่อให้สถานศึกษานั้นมีความเข้มแข็งและความคล่องตัว
(๗)
เพิ่มคุณภาพและประสิทธิภาพให้แก่สถานศึกษา
(๘)
เพื่อให้ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบในการดำเนินการเป็นผู้ตัดสินใจในเรื่องนั้น ๆ โดยตรง

ข้อ ๓ การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาตามที่กำหนดในข้อ
๑ เรื่องใดจะกำหนดให้คณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
หรือสถานศึกษาเป็นผู้รับมอบการกระจายอำนาจ ให้เป็นไปตามที่ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี ประกาศกำหนด ทั้งนี้
ในประกาศดังกล่าวอาจกำหนดให้ในระยะแรกมีการกระจายอำนาจเฉพาะบางเรื่อง
หรือกำหนดการกระจายอำนาจให้เขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษาแตกต่างกันตามลักษณะหรือความพร้อมและความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่รวมทั้งอาจกำหนดเงื่อนไขที่ต้องปฏิบัติในการดำเนินการตามที่ได้รับมอบการกระจายอำนาจได้แต่จะต้องปรับปรุงการกระจายอำนาจนั้นให้เพิ่มมากขึ้นตามช่วงเวลาที่เหมาะสม
เพื่อให้เป็นไปตามหลักการในข้อ ๒ สำหรับการกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษา
อาจกำหนดให้การดำเนินการในเรื่องใดต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาด้วยก็ได้
เพื่อประโยชน์ในการปฏิบัติงานให้เป็นไปโดยถูกต้อง
ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี
อาจประกาศกำหนดขอบเขตวิธีการปฏิบัติงานตามที่มีการกระจายอำนาจ เพื่อให้คณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษาที่ได้รับมอบการกระจายอำนาจปฏิบัติได้

ข้อ ๔ ให้สำนักงานปลัดกระทรวง
หรือสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน แล้วแต่กรณี มีหน้าที่สนับสนุน
ส่งเสริม และกำกับดูแลการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา ดังต่อไปนี้
(๑)
ส่งเสริม
สนับสนุนให้มีการปฏิบัติงานตามอำนาจหน้าที่ที่ได้รับการกระจายอำนาจอย่างมีประสิทธิภาพ
(๒)
จัดให้มีระบบการกำกับ ดูแล ติดตาม ตรวจสอบ ประเมินผล และนิเทศการกระจายอำนาจ
ให้เป็นไปตามกฎหมาย
(๓)
ให้ข้อเสนอแนะหรือแนะนำการใช้อำนาจ ตลอดจนมีอำนาจยับยั้งและแก้ไขการใช้อำนาจของคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา และสถานศึกษา ให้เป็นไปตามกฎหมาย
(๔)
ศึกษา วิเคราะห์ เพื่อการปรับปรุงพัฒนาระบบการกระจายอำนาจการบริหารอย่างต่อเนื่อง
(๕)
รายงานผลการดำเนินการกระจายอำนาจและเสนอแนะปัญหาอุปสรรคและแนวทางการพัฒนาต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการทราบอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง
ให้ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามีหน้าที่สนับสนุน
ส่งเสริม กำกับดูแล
และประเมินผลการดำเนินงานของสถานศึกษาที่ได้รับมอบการกระจายอำนาจ
ให้เป็นไปตามแนวทางที่ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานกำหนด

ข้อ ๕ ในกรณีที่ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานเห็นสมควร
หรือได้รับการร้องขอจากสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาหรือกลุ่มสถานศึกษา ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
หรือเลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานอาจประกาศกำหนดให้รวมกลุ่มสถานศึกษาหลายแห่งทั้งในเขตพื้นที่การศึกษาเดียวกันหรือต่างเขตพื้นที่การศึกษา
เป็นระบบเครือข่ายส่งเสริมประสิทธิภาพการศึกษา
เพื่อดำเนินการหรือช่วยเหลือกันในการปฏิบัติหน้าที่ในเรื่องที่ได้รับการกระจายอำนาจ
โดยคำนึงถึงความพร้อมของแต่ละสถานศึกษาด้วย

ข้อ ๖ การกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษาของสถานศึกษาในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
และสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น


ให้ไว้ ณ วันที่ ๘
พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๐
วิจิตร ศรีสอ้าน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
หมายเหตุ :-
เหตุผลในการประกาศใช้กฎกระทรวงฉบับนี้ คือ โดยที่มาตรา ๓๙
แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๕
บัญญัติให้กระทรวงศึกษาธิการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา
ทั้งด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล
และด้านการบริหารทั่วไปไปยังคณะกรรมการ และสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา
รวมทั้งสถานศึกษาในเขตพื้นที่การศึกษาโดยตรง ทั้งนี้
หลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจดังกล่าว ให้เป็นไปตามที่กำหนดในกฎกระทรวง จึงจำเป็นต้องออกกฎกระทรวงนี้




















ดลธี/ผู้จัดทำ
๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒

พัชรินทร์/ตรวจ
๑๑ กุมภาพันธ์ ๒๕๕๒

วิมล/ปรับปรุง
๔ พฤษภาคม ๒๕๕๙



[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๑๒๔/ตอนที่ ๒๔ ก/หน้า ๒๙/๑๖ พฤษภาคม ๒๕๕๐