ประกาศกรมการขนส่งทางบก
ประกาศกรมการขนส่งทางบก
เรื่อง
แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร
และรถขนาดเล็ก[๑]
 

อาศัยอำนาจตามความในข้อ
๑ (๒) (ฎ) ของกฎกระทรวง ฉบับที่ ๙ (พ.ศ. ๒๕๒๔)
ออกตามความในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก พ.ศ. ๒๕๒๒ กรมการขนส่งทางบกกำหนดแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็กไว้
ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑
ให้ยกเลิก
(๑) ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถ
ที่ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก ลงวันที่ ๑๐ สิงหาคม พ.ศ. ๒๕๓๐
(๒) ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถ
ที่ในการขนส่งผู้โดยสารและรถขนาดเล็ก ลงวันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๓๐
(๓) ประกาศกรมการขนส่งทางบก เรื่อง แบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารของรถ
ที่ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ ชนิดไม่เกิน ๒๔ ที่นั่ง ลงวันที่ ๑๙ กันยายน
พ.ศ. ๒๕๓๑ บรรดาระเบียบ ข้อบังคับ หรือคำสั่งในส่วนอื่นที่กำหนดไว้แล้วในประกาศนี้
หรือซึ่งขัดหรือแย้งกับที่กำหนดไว้ในประกาศนี้ ให้ใช้ประกาศนี้แทน

ข้อ ๒
แบบที่นั่งผู้โดยสารมี ๔ แบบ ดังนี้
(๑) ที่นั่งเดี่ยว มีความสูงพอสมควร เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า ๔๐
เซนติเมตรและไม่เกิน ๕๐ เซนติเมตร เว้นแต่รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑
(ก) และมาตรฐาน ๔ (ก) เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า ๕๕ เซนติเมตร
ที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควร ติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรง
ในสภาพปกติพนักพิงหลังต้องเอนไปข้างหลังเป็นมุมประมาณ ๙๕ องศาจากแนวราบ
(๒) ที่นั่งคู่ มีความสูงพอสมควร เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า ๘๐
เซนติเมตร และไม่เกิน ๙๐ เซนติเมตร
ที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควรติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรง ในสภาพปกติพนักพิงหลังต้องเอนไปข้างหลังเป็นมุมประมาณ
๙๕ องศาจากแนวราบ
(๓) ที่นั่ง ๓ ที่นั่ง มีความสูงพอสมควร เบาะนั่งต้องมีความยาวไม่น้อยกว่า
๑๒๐ เซนติเมตร และไม่เกิน ๑๒๕ เซนติเมตร
ที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควรติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรง
ในสภาพปกติพนักพิงหลังต้องเอนไปข้างหลังเป็นมุมประมาณ ๙๕ องศาจากแนวราบ
(๔) ที่นั่งแถวยาวเกินกว่า ๓ ที่นั่ง มีความสูงพอสมควร
จำนวนที่นั่งให้ถือเกณฑ์ความยาว ๔๐ เซนติเมตรต่อหนึ่งที่นั่ง
ที่นั่งและพนักพิงหลังต้องมีเบาะหนาพอสมควรติดตรึงไว้อย่างมั่นคงแข็งแรง

ข้อ ๓
การจัดวางที่นั่งผู้โดยสาร มี ๓ แบบ โดยต้องจัดวางเฉลี่ยให้เต็มพื้นที่บรรทุกของรถ
ดังนี้
(๑) แบบ ก คือ การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารตามความกว้างของรถ
(๒) แบบ ข คือ การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารตามความยาวของรถ
โดยให้ด้านหลังที่นั่งชิดด้านข้างของรถ
(๓) แบบ ค คือ การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารแบบ ก และแบบ ข ผสมกัน
การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารให้เป็นไปตามแบบตัวอย่างที่แนบท้ายประกาศนี้

ข้อ ๔
รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารให้มีแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสาร ดังนี้
(๑) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ (ก) และมาตรฐาน ๔ (ก)
(ก) แบบที่นั่ง ต้องเป็นที่นั่งเดี่ยวแบบพิเศษและมีลักษณะ ดังนี้
(๑) พนักพิงหลังสามารถปรับเอนไปข้างหลังได้ถึง ๑๓๕ องศา จากแนวราบ
และมีเบาะรองรับศีรษะหนาพอสมควร สูงจากเบาะที่นั่งไม่น้อยกว่า ๗๐ เซนติเมตร
(๒) มีที่พักเท้าและมีที่วางแขนทั้ง ๒ ข้าง ทุกที่นั่ง
(๓) มีเข็มขัดนิรภัยแบบ ๒ จุด ทุกที่นั่งรวมที่นั่งคนขับด้วย
(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางที่นั่งตามแบบ ก
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถ มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๓๐ เซนติเมตร
ที่นั่งต้องติดตรึงแน่นกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง ให้จัดวางที่นั่งแถวละ ๓
ที่นั่ง และมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕
เซนติเมตร
จากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า
๙๐ เซนติเมตร
(๒) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๑ (ข) และมาตรฐาน ๔ (ข)
(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นที่นั่งเดี่ยวหรือที่นั่งคู่ก็ได้ แต่พนักพิงหลังต้องแยกเป็นอิสระจากกันและมีความสูงจากเบาะนั่งไม่น้อยกว่า
๕๐ เซนติเมตร สามารถปรับเอนไปข้างหลังได้ถึง ๑๒๕ องศาจากแนวราบ
และมีที่วางแขนทั้งสองข้าง ในกรณีที่นั่งแบบที่นั่งคู่
จะจัดให้มีที่วางแขนเฉพาะข้างที่อยู่ชิดทางเดิน และข้างที่อยู่ชิดตัวถังด้านข้างของรถก็ได้
(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางที่นั่งตามแบบ ก
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถ มีความกว้างไม่น้อยกว่า ๒๕ เซนติเมตร
ที่นั่งต้องติดตรึงแน่นกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรงและมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน
๕ เซนติเมตร
จากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป
ต้องไม่น้อยกว่า ๗๕ เซนติเมตร
(๓) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๒ (ก) มาตรฐาน ๒ (ข) และมาตรฐาน ๒
(ค) มาตรฐาน ๒ (ง) มาตรฐาน ๔ (ค) มาตรฐาน ๔ (ง) มาตรฐาน ๕
(ก) และมาตรฐาน ๖ (ก)
(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้
แต่พนักพิงหลังต้องแยกเป็นอิสระจากกัน มีความสูงจากเบาะนั่งไม่น้อยกว่า ๕๐
เซนติเมตร สามารถปรับเอนไปข้างหลังได้ถึง ๑๒๕ องศาจากแนวราบ
และมีที่วางแขนทั้งสองข้าง ในกรณีเป็นที่นั่งแบบที่นั่งคู่ หรือที่นั่ง ๓ ที่นั่ง
หรือที่นั่งแถวยาวเกินกว่า ๓ ที่นั่ง
จะจัดให้มีที่วางแขนเฉพาะข้างที่อยู่ชิดช่องทางเดินและข้างที่อยู่ชิดตัวถังด้านข้างของรถก็ได้
(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางตามแบบ ก
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถ มีความกว้างพอสมควร ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง
และมีระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร
จากด้านหลังพนักพิงของที่นั่งด้านหน้า
หรือสิ่งกีดขวางอื่นใดถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป ต้องไม่น้อยกว่า ๗๕
เซนติเมตร
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งประจำทาง
ในเส้นทางหมวด ๑ ที่นั่งจะมีที่วางแขน หรือมีพนักพิงหลังที่ปรับเอนได้หรือไม่ก็ได้
ในกรณีที่พนักพิงหลังปรับเอนไม่ได้ ระยะห่างระหว่างที่นั่งโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน
๕ เซนติเมตร จากด้านหลังพนักพิงของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป
ต้องไม่น้อยกว่า ๗๐ เซนติเมตร
(๔) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๒ (จ)
(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้
พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังมีความสูงพอสมควร และจะปรับเอนได้หรือไม่ก็ได้
(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางตามแบบ ก
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินมีความกว้างพอสมควร
ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง
ในกรณีที่มีการจัดวางที่นั่งล้ำเข้าไปในช่องทางเดินที่นั่งนั้นต้องเป็นแบบพับได้
ในกรณีที่นั่งหันไปในทางเดียวกันโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร
ระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป
ต้องไม่น้อยกว่า ๖๗ เซนติเมตร
เว้นแต่กรณีเป็นที่นั่งปรับเอนได้ระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป
ต้องไม่น้อยกว่า ๗๕ เซนติเมตร กรณีที่เป็นที่นั่งหันหน้าเข้าหากัน
โดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕
เซนติเมตรระยะห่างระหว่างด้านหน้าพนักพิงหรือที่พิงหลังของที่นั่งที่หันหน้าเข้าหากัน
ต้องไม่น้อยกว่า ๑๓๕ เซนติเมตร
(๕) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๓ (ก) มาตรฐาน ๓ (ข) มาตรฐาน ๓
(ค) มาตรฐาน ๓ (ง) มาตรฐาน ๔ (จ) มาตรฐาน ๔ (ฉ) มาตรฐาน ๕ (ข) และมาตรฐาน ๖ (ข)
(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้
พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังมีความสูงไม่น้อยกว่า ๕๐ เซนติเมตรจากเบาะนั่ง และปรับเอนได้หรือไม่ก็ได้
(ข) การจัดวางที่นั่ง ให้จัดวางตามแบบ ก
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินตามความยาวของตัวรถมีความกว้างพอสมควร
ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง และมีระยะห่างระหว่างที่นั่ง
โดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร จากด้านหลังพนักพิงของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป
ต้องไม่น้อยกว่า ๗๐ เซนติเมตร
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารในประเภทการขนส่งประจำทาง
ในเส้นทางหมวด ๑ และเส้นทางหมวด ๔
การจัดวางที่นั่งผู้โดยสารจะเป็นแบบหนึ่งแบบใดตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓
ก็ได้โดยให้พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังของที่นั่งวางตามแนวยาวของรถ
มีความสูงตามความเหมาะสมได้
(๖) รถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสาร มาตรฐาน ๓ (จ) มาตรฐาน ๓ (ฉ)
และรถขนาดเล็ก
(ก) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งในข้อ ๒ ก็ได้
พนักพิงหลังหรือที่พิงหลังต้องมีความสูงพอสมควร
(ข) การจัดวางที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งในข้อ ๓ ก็ได้
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินมีความกว้างพอสมควร
ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง ในกรณีที่มีการจัดวางที่นั่งล้ำเข้าไปในช่องทางเดิน
ที่นั่งนั้นต้องเป็นแบบพับได้ ในกรณีที่นั่งหันไปในทางเดียวกัน
โดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร
ระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไปต้องไม่น้อยกว่า
๖๗ เซนติเมตร และกรณีที่เป็นที่นั่งหันหน้าเข้าหากันโดยวัดในระดับเหนือเบาะนั่งไม่เกิน
๕ เซนติเมตร
ระยะห่างระหว่างด้านหน้าพนักพิงหรือที่พิงหลังของที่นั่งที่หันหน้าเข้าหากันต้องไม่น้อยกว่า
๑๓๕ เซนติเมตร

ข้อ ๕
สำหรับรถที่ใช้ในการขนส่งผู้โดยสารประเภทการขนส่งส่วนบุคคล แบบและการจัดวางที่นั่งจะเป็นไปดังนี้
ก็ได้
(๑) แบบที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๒ ก็ได้
ถ้าที่นั่งหรือพนักพิงไม่มีเบาะจะต้องมีลักษณะเรียบร้อย
ไม่มีส่วนแหลมหรือคมที่อาจก่อให้เกิดอันตรายและต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง
(๒) การจัดวางที่นั่ง จะเป็นแบบใดแบบหนึ่งตามที่กำหนดไว้ในข้อ ๓ ก็ได้
โดยเว้นให้มีช่องทางเดินมีความกว้างพอสมควร
ในกรณีที่มีการจัดวางที่นั่งล้ำหรือกีดขวางในช่องทางเดินที่นั่งนั้นต้องเป็นแบบพับได้
ที่นั่งต้องติดตรึงกับตัวรถอย่างมั่นคงแข็งแรง
ในกรณีที่นั่งหันไปในทางเดียวกันโดยวัดในระดับเหนือเบาะที่นั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร
ระยะห่างระหว่างที่นั่งจากด้านหลังพนักพิงหลังของที่นั่งด้านหน้าถึงด้านหน้าพนักพิงหลังของที่นั่งถัดไป
ต้องไม่น้อยกว่า ๖๐ เซนติเมตร
และกรณีที่นั่งหันหน้าเข้าหากันโดยวัดในระดับเหนือเบาะที่นั่งไม่เกิน ๕ เซนติเมตร
ระยะห่างระหว่างด้านหน้าพนักพิงหรือที่พิงหลังของที่นั่งที่หันหน้าเข้าหากัน
ต้องไม่น้อยกว่า ๑๒๐ เซนติเมตร

ข้อ ๖
บรรดารถที่ได้จดทะเบียนไว้แล้วก่อนวันที่ประกาศนี้ใช้บังคับ
ถ้ามีแบบและการจัดวางที่นั่งถูกต้องตามข้อกำหนดนายทะเบียน
หรือประกาศกรมการขนส่งทางบก หรือระเบียบกรมการขนส่งทางบกที่ใช้บังคับในขณะนั้น
หรือที่กรมการขนส่งทางบกให้ความเห็นชอบไว้แล้ว
ให้ถือว่าเป็นแบบและการจัดวางที่นั่งตามประกาศนี้
และให้ใช้ได้ต่อไปจนกว่าจะมีการเปลี่ยนตัวถังหรือมีการปรับปรุงแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารใหม่

ข้อ ๗
รถที่จะจัดให้มีแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารแตกต่างไปจากที่กำหนดไว้ในประกาศนี้
ให้ผู้ได้รับอนุญาตประกอบการขนส่งหรือเจ้าของรถ
ยื่นรายละเอียดเกี่ยวกับแบบและการจัดวางที่นั่งผู้โดยสารให้กรมการขนส่งทางบกได้พิจารณาให้ความเห็นชอบก่อน

ทั้งนี้
ตั้งแต่บัดนี้เป็นต้นไป


ประกาศ ณ วันที่ ๑๘
เมษายน พ.ศ. ๒๕๓๗
พงศกร เลาหวิเชียร
รองอธิบดี
รักษาราชการแทน
อธิบดีกรมการขนส่งทางบก
[เอกสารแนบท้าย]

๑.
ตัวอย่างการจัดวางที่นั่งผู้โดยสาร แบบ ก แบบ ข และแบบ ค

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)













วัชศักดิ์/ผู้จัดทำ
๑๐ เมษายน ๒๕๕๐

โชติกานต์/ปรับปรุง
๑๓ สิงหาคม ๒๕๕๘















[๑] ราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๒๔/ตอนพิเศษ ๔๒ ง/หน้า ๒๗/๕ เมษายน ๒๕๕๐