ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดิน
ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดิน
เพื่อเกษตรกรรม
ว่าด้วย
การให้เกษตรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูป
ที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
(ฉบับที่ ๑) พ.ศ. ๒๕๒๒
 

อาศัยอำนาจตามความในมาตรา ๑๙ (๘)
แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ.๒๕๑๘
คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม ออกระเบียบไว้ดังต่อไปนี้

ข้อ ๑ ระเบียบนี้เรียกว่า
ระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมว่าด้วยการให้เกษตรกรและสถาบันเกษตรกรผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
ปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน (ฉบับที่ ๑) พ.ศ. ๒๕๒๒

ข้อ ๒[๑] ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับ ตั้งแต่วันที่ ๑
มกราคม ๒๕๒๓ เป็นต้นไป

ข้อ ๓ ในระเบียบนี้
เกษตรกร หมายความว่า เกษตรกรตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม และเป็นผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
สถาบันเกษตรกร หมายความว่า สถาบันเกษตรกรตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
และเป็นผู้ได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
หนังสืออนุญาต หมายความว่า
หนังสือที่สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมออกให้เพื่ออนุญาตให้เกษตรกร
หรือสถาบันเกษตรกรเข้าทำประโยชน์ในที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดิน
การอนุรักษ์ดินและน้ำ หมายความว่า การจัดการและวิธีการใช้ที่ดิน และน้ำ ซึ่งเป็นทรัพยากรธรรมชาติให้เกิดประสิทธิภาพสูงและนานที่สุด
โดยวิธีการป้องกันไม่ให้เกิดการสูญเสีย หรือเสื่อมสภาพของดินและน้ำ
อันเกิดขึ้นตามธรรมชาติหรือจากการกระทำของมนุษย์
คณะกรรมการ หมายความว่า คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
เลขาธิการ หมายความว่า เลขาธิการสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พนักงานเจ้าหน้าที่ หมายความว่า พนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม

หมวด ๑
การรับมอบที่ดิน

ข้อ ๔
เมื่อได้คัดเลือกและจัดแปลงที่ดินให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามระเบียบคณะกรรมการ
เกี่ยวกับการคัดเลือกเกษตรกรและสถาบันเกษตรกรแล้ว
ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีหนังสือแจ้งกำหนดวันนำชี้เขตและรับมอบที่ดินไปยังผู้ได้รับการคัดเลือกซึ่งมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมทราบล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสิบห้าวัน

ข้อ ๕
เมื่อผู้ได้รับการคัดเลือกมาแสดงตนตามวันเวลาที่กำหนด ให้พนักงานเจ้าหน้าที่ของสำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดตรวจสอบหลักฐานว่า
เป็นผู้ที่ได้รับการคัดเลือกจริงหรือไม่ เมื่อเห็นว่าถูกต้องแล้วให้นำชี้แนวเขตแปลงที่ดินที่จัดให้
และให้ผู้ได้รับการลัดเลือกลงลายมือชื่อรับมอบที่ดินไว้เป็นหลักฐานกับทำสัญญาเช่าหรือสัญญาเช่าซื้อที่ดินนั้นกับ
ส.ป.ก.
ถ้าผู้ได้รับการคัดเลือกไม่มาแสดงตนเพื่อขอรับมอบที่ดินตามวันเวลาที่กำหนดโดยไม่มีเหตุอันสมควร
และไม่แจ้งเหตุขัดข้องให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดทราบ
หรือมาแสดงตนแต่ไม่ยอมลงลายมือชื่อรับมอบที่ดินหรือไม่ยอมทำสัญญาเช่าหรือสัญญาเช่าซื้อที่ดินนั้น
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดจัดที่ดินนั้นให้แก่ผู้ได้รับการคัดเลือกผู้อื่นต่อไป

หมวด ๒
การเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน

ข้อ ๖ เมื่อผู้ได้รับการเลือกลงลายมือชื่อรับมอบที่ดิน
และทำสัญญาเช่าหรือสัญญาเช่าซื้อที่ดินนี้ตามความในข้อ ๕ วรรคหนึ่งแล้วผู้นั้นต้องเข้าทำประโยชน์ในที่ดินที่ได้รับอนุญาตด้วยตนเอง
ภายในระยะเวลาที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกำหนด และให้เลขาธิการหรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมายออกหนังสืออนุญาตตามแบบที่กำหนดท้ายระเบียบนี้เพื่อเป็นหลักฐาน
ให้แก่ผู้รับมอบที่ดินโดยไม่ชักช้า
ถ้าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรไม่เริ่มเข้าทำประโยชน์ภายในระยะเวลาที่กำหนดตามวรรคหนึ่งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริง
หากปรากฏว่าการไม่เข้าทำประโยชน์นั้นมีเหตุอันสมควร ให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดพิจารณาอนุญาตให้ขยายระยะเวลาเข้าทำประโยชน์ได้ตามควรแก่กรณี
แต่ต้องไม่เกิน ๒ เดือน นับแต่วันที่มีคำสั่งอนุญาตแล้วรายงานให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดและเลขาธิการเพื่อทราบแต่ถ้าปรากฏว่าไม่มีเหตุผลอันสมควรให้ปฏิรูปที่ดินจังหวัดออกหนังสือเตือนให้ผู้นั้นเข้าทำประโยชน์ในที่ดินภายในเวลาที่กำหนด
ซึ่งต้องไม่เกิน ๑ เดือนนับแต่วันที่ได้รับคำเตือน เมื่อพ้นกำหนดเวลาดังกล่าว ถ้าไม่มีการปฏิบัติตามคำเตือนให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรหมดสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้น
และให้เลขาธิการ หรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมาย แจ้งการสิ้นผลใช้บังคับของสัญญาเช่า หรือสัญญาเช่าซื้อ
แล้วแต่กรณี ให้ผู้นั้นทราบ และสั่งเพิกถอนสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้นเสีย
และให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดจัดที่ดินนั้นให้แก่ผู้ได้รับการคัดเลือกผู้อื่นต่อไป

ข้อ ๗ ในปีแรกเกษตรกร
หรือสถาบันเกษตรกรต้องทำประโยชน์ในที่ดินให้เสร็จตามจำนวนเนื้อที่ที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกำหนดและต้องทำให้แล้วเสร็จเต็มตามพื้นที่ที่ได้รับมอบภายใน
๓ ปี

ข้อ ๘ เกษตรกรผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินในเขตปฏิรูปที่ดินจะต้องเป็นสมาชิกของสหกรณ์การเกษตรเพื่อการปฏิรูปที่ดินตามที่
ส.ป.ก. จัดให้มีขึ้น

ข้อ ๙
เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกร ผู้ได้รับอนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในที่ดินต้องใช้ที่ดินตามโครงการปฏิรูปที่ดิน
และตามแผนการผลิตและการจำหน่ายที่คณะกรรมการกำหนดแต่ถ้าแผนการผลิตและการจำหน่ายยังมิได้กำหนด
ก็ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของปฏิรูปที่ดินจังหวัด รวมทั้งให้มีหน้าที่ต้องปฏิบัติ ดังต่อไปนี้
(๑) จัดให้มีแนวแสดงเขตที่ดินซึ่งสามารถชี้แนวเขตได้แน่นอนและคงทน
ทั้งไม่เป็นการก่อให้เกิดหรือน่าจะเกิดความเสียหายแก่ผู้ครอบครองที่ดินข้างเคียง
(๒)
จัดให้มีการอนุรักษ์ดินและน้ำตามความเหมาะสมของสภาพพื้นที่
(๓)
จัดให้มีการปรับปรุงบำรุงดินตามคำแนะนำของพนักงานเจ้าหน้าที่
(๔) ไม่กระทำการใด ๆ
อันเป็นการทำให้ที่ดินเสื่อมสภาพความเหมาะสมแก่การประกอบเกษตรกรรม
(๕) แจ้งให้พนักงานเจ้าหน้าที่ทราบโดยไม่ชักช้าเมื่อมีภัยใด
ๆ เกิดขึ้นอันก่อให้เกิดความเสียหายแก่ที่ดินจนถึงขนาดทำให้ที่ดินเสื่อมสภาพความเหมาะสมที่จะใช้ในการประกอบเกษตรกรรม
(๖) ทำการบำรุงรักษาสิ่งสาธารณูปโภคต่าง ๆ
ในเขตปฏิรูปที่ดินตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด
(๘) ไม่ดำเนินการใด ๆ ในทางที่ก่อให้เกิดปัญหาหรืออุปสรรค
หรือความเสียหายต่อการดำเนินงานตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
(๘) ไม่นำที่ดินที่ได้รับสิทธิโดยการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมไม่ว่าทั้งหมด
หรือบางส่วนไปให้บุคคลอื่น ๆ เข้าทำประโยชน์
(๙) ปฏิบัติการอื่น ๆ
ตามที่คณะกรรมการการปฏิรูปที่ดินจังหวัดกำหนด

ข้อ ๑๐
ให้เกษตรกร หรือสถาบันเกษตรกรที่ได้รับประโยชน์จากที่ดิน หรือสิ่งสาธารณูปโภคต่าง
ๆ ตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมชำระค่าเช่า หรือค่าเช่าซื้อ หรือค่าตอบแทน
หรือค่าบริการอื่นใดตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด

ข้อ ๑๑
เกษตรกร หรือสถาบันเกษตรกรต้องปฏิบัติตามคำแนะนำของพนักงานเจ้าหน้าที่
เกี่ยวกับการประกอบเกษตรกรรม หรือกิจการอื่นตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม หรือแผนการผลิตและการจำหน่ายผลิตผลเกษตรกรรม
ถ้าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรผู้ใด
ไม่ปฏิบัติตามคำแนะนำของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามวรรคหนึ่งจนเป็นเหตุให้เกิดความเสียหายต่อบุคคลอื่นหรือกระทบกระเทือนแผนการผลิตและการจำหน่ายผลิตผลเกษตรกรรมอย่างร้ายแรง
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการต่อไปตามความในข้อ ๑๓

ข้อ ๑๒
เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรใดประสงค์จะสละสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินที่ได้รับอนุญาตให้ยื่นคำขอสละสิทธิ
ณ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินจังหวัดแห่งท้องที่ ตามแบบที่กำหนดท้ายระเบียบนี้

หมวด ๓
การสั่งให้ออกจากที่ดิน

ข้อ ๑๓ เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรอาจถูกสั่งให้ออกจากที่ดินได้ในกรณีดังต่อไปนี้
(๑) กรณีไม่ปฏิบัติตามความในข้อ ๗ หรือข้อ ๘
(๒) ไม่ชำระค่าตอบแทน หรือค่าบริการใด ๆ
ตามระเบียบที่คณะกรรมการกำหนด
(๓)
ไม่ทำประโยชน์ในที่ดินที่จัดให้จนเป็นเหตุให้กระทบกระเทือนต่อแผนการผลิตและการจำหน่ายผลิตผลเกษตรกรรม
(๔) กระทำการฝ่าฝืนข้อ ๙ หรือข้อ ๑๑
หรือฝ่าฝืนระเบียบข้อบังคับของคณะกรรมการคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
หรือผิดสัญญา หรือประพฤติปฏิบัติอย่างหนึ่งอย่างใด โดยประการที่แสดงให้เห็นว่าไม่สุจริต
หรือแสดงตนเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
เมื่อคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดเห็นว่า
มีเหตุดังกล่าวข้างต้นเกิดขึ้นให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีคำเตือนเป็นหนังสือให้เกษตรกร
หรือสถาบันเกษตรกรปฏิบัติให้ถูกต้องภายในระยะเวลาที่กำหนดถ้าเกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรไม่ปฏิบัติตาม
ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีคำสั่งให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรพร้อมด้วยบริวารออกจากที่ดิน
เมื่อมีคำสั่งให้เกษตรกร หรือสถาบันเกษตรกรออกจากที่ดินตามความในวรรคสองแล้ว
ให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรผู้นั้นเป็นอันสิ้นสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
เว้นแต่จะมีการร้องเรียนตามข้อ ๑๘ และคณะกรรมการมีคำวินิจฉัยเป็นอย่างอื่น
ในระหว่างการพิจารณาคำร้องเรียนของคณะกรรมการตามข้อ ๑๘ ให้เกษตรกรหรือสถาบันเกษตรกรที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดสั่งให้ออกจากที่ดินยังคงอยู่ทำประโยชน์ในที่ดินนั้นได้ต่อไปจนกว่าคณะกรรมการจะมีคำวินิจฉัย

หมวด ๔
การสิ้นสิทธิและผลของการสิ้นสิทธิการเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน

ข้อ ๑๔
เกษตรกร หรือสถาบันเกษตรกรย่อมสิ้นสิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินเขตปฏิรูปที่ดินในกรณี
ดังต่อไปนี้
(๑) ตาย เลิกสถาบันเกษตรกร หรือสละสิทธิ
เว้นแต่จะมีการโอนไปยังบุคคลอื่นโดยชอบตามมาตรา ๓๙ แห่งพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
พ.ศ. ๒๕๑๘
(๒) ขาดคุณสมบัติตามระเบียบคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเกี่ยวกับ
การคัดเลือกเกษตรกรและสถาบันเกษตรกรซึ่งมีสิทธิได้รับที่ดินจากการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในสาระสำคัญดังต่อไปนี้
ก.
สัญชาติไทย
ข. มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองเพียงพอแก่การเลี้ยงชีพอยู่แล้วก่อนดำเนินการคัดเลือกเข้าทำประโยชน์ในที่ดิน
(๓) สิ้นสิทธิไปตามระเบียบ ข้อบังคับ ข้อตกลง
หรือข้อสัญญาในการกู้ยืมเงินจากสำนักงานปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหรือธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
หรือสถาบันการเงินอื่นตามโครงการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
(๔) สิ้นสิทธิไปตามสัญญาเช่า
หรือสัญญาเช่าซื้อที่ทำกับสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
(๕)
ถูกสั่งให้ออกไปจากที่ดินที่ได้รับจากการปฏิรูปที่ดินตามความในข้อ ๑๓

ข้อ ๑๕
ในกรณีเกษตรกร หรือสถาบันเกษตรกรใดสิ้นสิทธิเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามข้อ
๑๔ ให้เลขาธิการ หรือผู้ซึ่งเลขาธิการมอบหมายบอกเลิกสัญญาเช่า
หรือสัญญาเช่าซื้อและสั่งเพิกถอนสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินนั้น พร้อมทั้งเรียกเอกสารดังกล่าวและหนังสืออนุญาตคืนให้แก่ทางราชการด้วย
และเพื่อประโยชน์แห่งการนี้ให้สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม หรือผู้ซึ่งสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมมอบหมายดำเนินการเกี่ยวกับการจัดการทรัพย์สินและหนี้สินของเกษตรกร
หรือสถาบันเกษตรกร อันเกี่ยวเนื่องกับกิจการที่ทางราชการได้ลงทุนไป หรือให้กู้ยืมตาม
สัญญา ทั้งนี้ ตามที่ระเบียบคณะกรรมการกำหนด

หมวด ๕
บทเบ็ดเตล็ด

ข้อ ๑๖ การปฏิบัติที่ดินเพื่อเกษตรกรรมในท้องที่ใดมีเหตุจำเป็นยังไม่อาจปฏิบัติตามระเบียบนี้ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดโดยความเห็นชอบของเลขาธิการมีอำนาจพิจารณาประกาศยกเว้นการใช้ระเบียบนี้ทั้งหมด
หรือบางส่วนได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด แล้วรายงานให้คณะกรรมการทราบโดยไม่ชักช้า
เมื่อเหตุความจำเป็นดังกล่าวในวรรคหนึ่งได้สิ้นสุดลง ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดโดยความเห็นชอบของเลขาธิการนำความในระเบียบนี้มาใช้บังคับต่อไป

ข้อ ๑๗ ในกรณีที่มีปัญหาเกี่ยวกับการดำเนินการตามระเบียบนี้หรือกรณีที่คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีปัญหาเกี่ยวกับการสิ้นสิทธิในการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินตามความในข้อ
๑๔ หรือกรณีที่ผู้ถูกสั่งให้ออกจากที่ดินร้องเรียนว่า การสั่งให้ออกจากที่ดินนั้นมิได้เป็นไปด้วยความเที่ยงธรรม
ให้คณะการการปฏิรูปที่ดินจังหวัดดำเนินการสอบสวนข้อเท็จจริงโดยละเอียด แล้วรวบรวมเรื่องพร้อมเสนอความเห็นไปยังสำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมเพื่อพิจารณา
และทำความเห็นเสนอคณะกรรมการเพื่อพิจารณาวินิจฉัยต่อไป

ข้อ ๑๘ ให้คณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดมีอำนาจกำหนดหลักเกณฑ์
วิธีการ และเงื่อนไขว่าด้วยการปฏิบัติเกี่ยวกับการเข้าทำประโยชน์ในที่ดินในรายละเอียดได้ ทั้งนี้
เท่าที่ไม่ขัดหรือแย้งกับระเบียบนี้

ข้อ ๑๙
ให้เลขาธิการ หรือคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินจังหวัดหรือปฏิรูปที่ดินจังหวัด ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดำเนินการในเรื่องใด
ๆ ตามระเบียบนี้ รายงานผลการดำเนินงานตามระเบียบนี้ความก้าวหน้าของงานรวมตลอดทั้งปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบัติงานตามหน้าที่ไปยังคณะกรรมการเพื่อทราบ
ทั้งนี้
ให้รายงานอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้ง


ให้ไว้ ณ วันที่ ๒๘ ธันวาคม พ.ศ. ๒๕๒๒
วงศ์ พลนิกร
รัฐมนตรีช่วยว่าการฯ ปฏิบัติราชการแทน
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ประธานคณะกรรมการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม



[เอกสารแนบท้าย]

๑. หนังสืออนุญาตให้เข้าทำประโยชน์ในเขตปฏิรูปที่ดิน ส.ป.ก. ๔ - ๐๑

(ดูข้อมูลจากภาพกฎหมาย)


























วิภา/ปรับปรุง
๕ มิถุนายน ๒๕๕๘



[๑] ราชกิจจานุเบกษา
เล่ม ๙๗/ตอนที่ ๙๘ ก/หน้า ๑๘/๒๗ มิถุนายน ๒๕๒๓