รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-คำกล่าวปาฐกถาของนายกรัฐมนตรี หัวข้อ “วิถีคิดผู้นำในสถานการณ์วิกฤต ประสบการณ์จากสถานการณ์ COVID-19”
วันจันทร์ที่ 31 สิงหาคม 2563
คํากล่าวปาฐกถาของนายกรัฐมนตรี หัวข้อ “วิถีคิดผู้นําในสถานการณ์วิกฤต ประสบการณ์จากสถานการณ์ COVID-19”
คํากล่าวปาฐกถาของนายกรัฐมนตรี หัวข้อ “วิถีคิดผู้นําในสถานการณ์วิกฤต ประสบการณ์จากสถานการณ์ COVID-19” ในงานสัมมนา “วิถีคิดผู้นําสู่ความยั่งยืนภายใต้ชีวิตวิถีใหม่” ในโอกาสการฉลองครบรอบ 20 ปี การจัดตั้งโกลบอลคอมแพ็กภายใต้สหประชาชาติ
คํากล่าวปาฐกถาของนายกรัฐมนตรี
หัวข้อ “วิถีคิดผู้นําในสถานการณ์วิกฤต ประสบการณ์จากสถานการณ์ COVID-19”
ในงานสัมมนา “วิถีคิดผู้นําสู่ความยั่งยืนภายใต้ชีวิตวิถีใหม่”
ในโอกาสการฉลองครบรอบ 20 ปีการจัดตั้งโกลบอลคอมแพ็กภายใต้สหประชาชาติ
วันจันทร์ที่ 31 สิงหาคม 2563 เวลา 09.25 – 10.00 น.
ณ ห้องเอสแคป ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพฯ
--------------------------------------------
ท่านผู้ประสานงานสหประชาชาติประจําประเทศไทย
ท่านนายกสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย
ท่านผู้มีเกียรติที่เคารพทุกท่าน
สุภาพสตรี และสุภาพบุรุษทุกท่าน
ผมรู้สึกยินดีและเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ได้มาร่วมงานสัมมนา หัวข้อ “วิถีคิดผู้นําสู่ความยั่งยืนภายใต้ชีวิตวิถีใหม่” ในโอกาสการฉลองครบรอบ 20 ปีของการจัดตั้งโกลบอลคอมแพ็กภายใต้สหประชาชาติ และการประกาศเจตนารมณ์ของเครือข่ายในวันนี้ ท่านได้รับชม รับฟังคํากล่าว เป็นความรับผิดชอบร่วมกันของทุกคนที่ต้องช่วยกัน
ผมทราบว่า UN โกลบอลคอมแพ็ก เป็นโครงการหนึ่งของสหประชาชาติ ที่ส่งเสริมให้บริษัทต่าง ๆ ทั่วโลกใช้นโยบายในการดําเนินกิจการต่าง ๆ โดยเน้นความยั่งยืนและการมีความรับผิดชอบต่อสังคมมากขึ้น และสนับสนุนให้ภาคเอกชนดําเนินธุรกิจให้สอดคล้องกับหลักการที่เป็นสากล 10 ประการของ UN โกลบอลคอมแพ็ก ทั้งในด้านสิทธิมนุษยชน มาตรฐานแรงงาน การปกป้องสิ่งแวดล้อม และการต่อต้านการทุจริต ซึ่งเป็นหลักการที่รัฐบาลไทยให้ความสําคัญตลอดมา ผมจึงยินดีเป็นอย่างยิ่งที่ในปัจจุบันสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทยมีสมาชิกกว่า 50 บริษัทเข้าร่วมด้วย ซึ่งผมเชื่อมั่นว่า จะเป็นหุ้นส่วนที่สําคัญของรัฐบาลในการฟื้นฟูประเทศของเราให้ดีขึ้นจากวิกฤตโควิด-19 และในการบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน ทราบว่ามีผลการการดําเนินงานอยู่ในเกณฑ์ดี
ผมตระหนักดีว่า “สิทธิมนุษยชนเป็นรากฐานที่เข้มแข็งของสังคมและธุรกิจ” การเคารพสิทธิมนุษยชนเป็นหลักการที่ทุกฝ่ายควรให้ความสําคัญและปฏิบัติ รัฐบาลของผมจึงสนับสนุนให้ภาคเอกชนประกอบธุรกิจอย่างมีความรับผิดชอบ ไม่ละเมิดสิทธิมนุษยชน และไม่แสวงหาผลประโยชน์โดยมุ่งหวังแต่ผลกําไรเพียงอย่างเดียว ผมรู้สึกภูมิใจที่ประเทศไทยเป็นประเทศแรกในเอเชียที่ประกาศใช้แผนปฏิบัติการระดับชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (National Action Plan: NAP) เมื่อปี 2562 โดยแผนปฏิบัติการดังกล่าวให้ความสําคัญกับ 3 เสาหลัก คือ คุ้มครอง เคารพ และเยียวยา ซึ่งผมต้องขอบคุณหน่วยงานต่าง ๆ ภายในประเทศ รวมถึงสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทยที่มีบทบาทนําในการขับเคลื่อนการดําเนินงานด้านธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน ผมหวังเป็นอย่างยิ่งว่า ทุกภาคส่วนจะร่วมมือกันขับเคลื่อนแผนปฏิบัติการฯ ดังกล่าวให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ ซึ่งจะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของคนและสังคมไทย เพื่อไปสู่จุดมุ่งหมายสุดท้าย คือ ลดความเหลื่อมล้ํา และส่งเสริมการเคารพในศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
สําหรับหัวข้อที่ท่านให้ผมมาพูดในวันนี้ คือ “วิถีคิดผู้นําในสถานการณ์วิกฤต ประสบการณ์จากโควิด-19” ซึ่งท่านคงเห็นเหมือนผมว่า วิกฤตครั้งนี้เป็นวิกฤตระดับโลก เราไม่เคยประสบวิกฤตการณ์ที่รุนแรงเช่นนี้มาก่อนในประวัติศาสตร์ ตั้งแต่มีการแพร่ระบาดของโรคติดต่อร้ายแรง เราต้องปรับตัวทั้งในการใช้ชีวิตและดําเนินธุรกิจให้เป็นไปในรูปแบบ “New Normal” หรือ “วิถีปกติใหม่” โลกเปลี่ยน เราก็ต้องปรับ ดังนั้น ผู้นําในทุกองค์กร รวมทั้งภาครัฐบาลจึงต้องพร้อมปรับตัวเพื่อก้าวเข้าสู่โลกใหม่ด้วย เราไม่อาจทํางานในรูปแบบเดิม ๆ อีกต่อไป
สําหรับรัฐบาลเองก็จะเร่งปรับปรุงวิธีการทํางานให้เป็นแบบ New Normal ตามแนวทางสําคัญ 3 ประการ ได้แก่
หนึ่ง การผนึกกําลังจากทุกภาคส่วนเพื่อร่วมวางอนาคตของประเทศไทย ต่อไปนี้ รัฐบาลจะต้องทํางานโดยนําทุกภาคส่วน และทุกระดับในสังคม เข้ามามีส่วนร่วม และมีบทบาทมากขึ้นในการช่วยกันกําหนดอนาคตของประเทศ ทุกภาคส่วนสามารถเข้ามานําเสนอวิสัยทัศน์ และความคิดในการขับเคลื่อนประเทศไทยให้รัฐบาลฟังได้ เมื่อเร็ว ๆ นี้ รัฐบาลจัดตั้ง “คณะกรรมการขับเคลื่อนไทยไปด้วยกัน” เพื่อทําหน้าที่ ติดตาม เร่งรัด ช่วยเหลือเยียวยา และขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาของประชาชนในระดับพื้นที่ เริ่มจากปัญหาที่มี
ความเดือดร้อนเร่งด่วน ซ้ําซาก และทําให้การดําเนินงานเกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรมและรวดเร็วทันเหตุการณ์ ปรับเปลี่ยนวิถีคิด วิธีทําทั้งหมด หากทุกคนช่วยกันก็จะไม่ยาก
สอง รัฐบาลจะเปิดให้มีการประเมินผลงานภาครัฐ โดยผู้มีส่วนได้ส่วนเสียตัวจริง ให้ทุกคนสามารถประเมินผลการทํางานของรัฐว่า ได้สร้างประโยชน์ให้กับประชาชนตามที่เขาคาดหวังหรือไม่ เพื่อกําจัดสิ่งที่ทําแล้วไม่มีประโยชน์ต่อประชาชนออกไปให้ได้มากที่สุด ดังนั้น สิ่งที่ผมจะทําให้เกิดขึ้นเป็นอันดับต่อไป
ก็คือ สนับสนุนให้ประชาชนมีบทบาทในการประเมินผล และแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการต่าง ๆ ของภาครัฐให้ผู้บริหารระดับสูงในรัฐบาลรับทราบโดยตรงได้ด้วย
สาม การทํางานเชิงรุก ในโลกที่กําลังเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว เราต้องทํางานให้บูรณาการระหว่างกัน และเป็นไปในเชิงรุกมากขึ้น รัฐบาลจะกําหนดนโยบายสําคัญเร่งด่วน โดยคํานึงถึงความเหมาะสมกับสถานการณ์ และการสร้างประโยชน์ที่เป็นรูปธรรมให้แก่ประชาชน เพื่อให้กระทรวงต่าง ๆ นําไปขับเคลื่อน ต่อยอดให้เป็นรูปธรรม ผมจะติดตามโครงการสําคัญเร่งด่วนนี้อย่างใกล้ชิด เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์ขึ้นจริง และมีประสิทธิภาพสูงสุด
ในสถานการณ์วิกฤตเช่นนี้ เราจะต้องคํานึงถึงผลประโยชน์ส่วนรวมหรือผลประโยชน์สาธารณะเป็นสําคัญ ที่ผ่านมา ผม ทุกคนในรัฐบาล และทีมงานข้าราชการทุกกระทรวงฯ จึงพยายามทํางานอย่างสุดความสามารถเพื่อดูแลชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนทุกคนให้ดีที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการควบคุมการแพร่ระบาดของโควิด หรือการช่วยเหลือพี่น้องประชาชนผ่านมาตรการเยียวยาต่าง ๆ คือ การคัดกรองผู้ที่จะเดินทางเข้าประเทศไทยจากทุกช่องทางอย่างเคร่งครัด เพื่อป้องกันการนําเชื้อไวรัสจากนอกประเทศเข้ามาภายในประเทศ การเว้นระยะห่างและการรักษาสุขอนามัยตามคําแนะนําของแพทย์และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข ซึ่งรวมถึงอาสาสมัครสาธารณสุขประจําหมู่จํานวนกว่าล้านคนที่ปฏิบัติหน้าที่ได้อย่างดียิ่ง เพื่อลดความเสี่ยงของการแพร่ระบาดภายในประเทศ การรักษาพยาบาลผู้ป่วย ตลอดจนการช่วยเหลือเยียวยาผู้ที่ได้รับผลกระทบทุกกลุ่ม เพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่นให้กับประชาชน และสร้างความมั่นคงให้กับประเทศ โดยทุกขั้นตอน มีการบริหารจัดการอย่างรอบคอบขอให้ทุกคนเชื่อมั่นกระทรวงสาธารณสุข ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง มีการบริหารจัดการอย่างรอบคอบ และรัดกุมภายใต้ศูนย์บริหารสถานการณ์โควิด-19 ซึ่งมีผมเป็นผู้อํานวยการศูนย์ ทําหน้าที่กํากับดูแลภารกิจในทุกมิติด้วยตนเอง
ภายใต้การดําเนินงานตามแนวทางข้างต้น กอปรกับความร่วมมือร่วมใจของประชาชนทั้งชาติ ส่งผล ให้ไทยได้รับคําชื่นชมจากสหประชาชาติและองค์การอนามัยโลก รวมถึงได้รับการยอมรับจากประชาคมระหว่างประเทศ ว่าสามารถบริหารจัดการด้านสาธารณสุขได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตลอดจนสามารถควบคุมการแพร่ระบาดของโควิดและฟื้นตัวจากสถานการณ์ดังกล่าวได้ดีที่สุดประเทศหนึ่งของโลก
วิกฤตการณ์โควิด-19 ยิ่งตอกย้ําถึงความสําคัญของการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน ซึ่งประเทศไทยโชคดีที่มี “หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” เป็นแนวทางการพัฒนาประเทศ ซึ่งจะช่วยสร้างความเข้มแข็งจากภายในและฐานราก โดยให้ความสําคัญกับ “การพัฒนาคน” และ “ความมั่นคงของมนุษย์” เพื่อให้ทุกคนในชาติมีภูมิต้านทานต่อความเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคมและสิ่งแวดล้อม และที่สําคัญ คือ การมุ่งพัฒนาไปด้วยกันโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง เมื่อทุกคนมีความต้านทานจึงจะเกิดความยั่งยืนอย่างแท้จริง ซึ่งผมก็ได้กล่าวถึงความสําคัญของเรื่องเหล่านี้ต่อสหประชาชาติและประเทศในภูมิภาคในการประชุม UNESCAP เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา
เพื่อให้เรารอดพ้นจากความท้าทายครั้งนี้ไปได้ รัฐบาลต้องดึงศักยภาพของประเทศออกมาใช้โดยระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วน ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม ภาควิชาการ และประชาชนทุกคน ให้เข้ามาช่วยกันขับเคลื่อนการฟื้นฟูประเทศให้ดีกว่าเดิม ทุกภาคส่วนจะต้องรวมพลังกันเพื่อ “รวมไทยสร้างชาติ” ท่ามกลางวิกฤตนี้ “เราจะต้องรอด และวันหน้า เราต้องเข็มแข็งกว่าเดิม” พวกเราคนไทยจะ ฝ่าฟันไปด้วยกัน เพราะเราและโลกมีเป้าหมายที่ชัดเจนรออยู่ข้างหน้า นั่นก็คือ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนแห่งสหประชาชาติ หรือ SDGs ซึ่งเราจะต้องบรรลุให้ได้ภายในปี ค.ศ. 2030 หรือปี 2573 เรามีเวลาเหลืออีกไม่มากแล้ว แต่ผมเชื่อมั่นในประเทศไทยและคนไทย หากเราร่วมมือร่วมใจกัน ความก้าวหน้าและความสําเร็จอยู่ไม่ไกล และผมขอชื่นชมบทบาทของภาคเอกชนร่วมกับภาคส่วนอื่น ๆ ในการสร้างความตระหนักรู้และร่วมมือกันบรรลุเป้าหมาย SDGs ต่าง ๆ
เวลานี้ที่เราต้องมองไปข้างหน้า มี 3 ประเด็นที่ผมเห็นว่า มีความสําคัญต่อการฟื้นตัวจากวิกฤตครั้งนี้
หนึ่ง การแพร่ระบาดของโควิด-19 สะท้อนถึงความสําคัญของระบบสาธารณสุขที่เข้มแข็ง รัฐบาลจึงจัดสรรงบประมาณด้านสาธารณสุขอย่างเหมาะสม มีหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้าที่ครอบคลุมทั่วถึง ไม่มีช่องว่างระหว่างคนในสังคม ภาครัฐสนับสนุนระบบอาสาสมัครสาธารณสุขท้องถิ่นที่เข้มแข็งอยู่แล้วให้แข็งแกร่งขึ้น ในวิกฤตที่ผ่านมา อาสาสมัครสาธารณสุขหมู่บ้านมีส่วนสําคัญที่ช่วยให้ไทยสามารถควบคุมการแพร่ระบาดของโควิด-19 ได้อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นที่ชื่นชมของนานาประเทศ
สอง เราต้องเตรียมรับมือกับความท้าทายด้านเศรษฐกิจที่หนักหนาสาหัส ต้องดําเนินมาตรการเพื่อบรรเทาผลกระทบแก่ประชาชนอย่างต่อเนื่อง ที่ผ่านมา รัฐบาลพยายามแก้ปัญหาเร่งด่วนมาเป็นลําดับ โดยออกมาตรการเพื่อช่วยเหลือและเยียวยาประชาชน เช่น มาตรการลดภาระค่าใช้จ่ายครัวเรือน ค่าน้ําประปา และค่าไฟฟ้า การสนับสนุนเงินให้แก่ประชาชนที่ได้รับผลกระทบรุนแรง เช่น ลูกจ้างรายวัน กลุ่มอาชีพอิสระ กลุ่มเกษตรกร กลุ่มเปราะบาง และกลุ่มผู้ประกอบการท่องเที่ยว รวมถึงการจัดการหนี้เดิมที่มีอยู่ เช่น มาตรการพักเงินต้น ลดดอกเบี้ย และขยายระยะเวลาชําระหนี้ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ
นอกจากนี้ เพื่อให้ทรัพยากรของภาครัฐเพียงพอต่อการพยุงสถานการณ์เศรษฐกิจและรักษาเสถียรภาพในระยะเร่งด่วน รัฐบาลได้จัดสรรงบประมาณกว่า 2 ล้านล้านบาท โดยแบ่งเป็นสองส่วนหลัก คือ งบประมาณในส่วนที่ได้มีการตราพระราชกําหนดให้อํานาจกระทรวงการคลังกู้เงิน วงเงิน 1 ล้านล้านบาท เพื่อขับเคลื่อน 3 แผนงาน ได้แก่ (1) โครงการด้านการแพทย์และสาธารณสุข 45,000 ล้านบาท (2) แผนงานเพื่อช่วยเหลือเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ 555,000 ล้านบาท และ (3) โครงการฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคม 400,000 ล้านบาท และงบประมาณจากแหล่งอื่น ๆ วงเงินกว่า 1 ล้านล้านบาท โดยทั้งหมด มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ปัญหา เยียวยา และฟื้นฟูเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจากโควิด-19 อย่างครอบคลุม ผ่านการลงทุนและการดําเนินกิจกรรมทุกรูปแบบให้เกิดสภาพคล่องในระบบเศรษฐกิจ รวมถึงการสร้างความเชื่อมั่นในตลาดทุน อันจะนําไปสู่การจ้างงานและการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนให้เกิดความแข็งแกร่งได้ต่อไป
ล่าสุด ผมได้จัดตั้ง "ศูนย์บริหารสถานการณ์เศรษฐกิจ" หรือ ศบศ. เพื่อเป็นกลไกหลักในการกําหนดนโยบายร่วมกันระหว่างภาครัฐกับภาคเอกชน ในการฟื้นฟูและพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 โดยมีคณะกรรมการขับเคลื่อนมาตรการบริหารเศรษฐกิจ ภายใต้ ศบศ. ทําหน้าที่ขับเคลื่อนและเร่งรัดการดําเนินการตามนโยบายต่าง ๆ ให้เป็นรูปธรรมและบรรลุผลสําเร็จโดยเร็ว
สาม วิกฤตนี้ เป็นโอกาสที่จะนําพาประเทศไปสู่การเปลี่ยนแปลง และวางแผนเพื่อการฟื้นตัว อย่างยั่งยืนเพื่อเตรียมรับความปกติแบบใหม่ หรือ New Normal โดยเฉพาะการเสริมสร้างความมั่นคงของมนุษย์ การสร้างความแข็งแกร่งของเศรษฐกิจฐานราก การดูแลสภาพแวดล้อม และการใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ ควบคู่ไปกับการบริหารจัดการผลกระทบจากการพัฒนาเศรษฐกิจในด้านต่าง ๆ ที่ทั่วโลกให้ความสําคัญ ไม่ว่าจะเป็น การลดภาวะโลกร้อน การกําจัดขยะในทะเล และการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพ เพราะหากเราไม่บริหารจัดการสิ่งเหล่านี้ เราจะต้องเผชิญกับวิกฤตการณ์ในอนาคตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ดังนั้น การพัฒนาประเทศไทยต่อไปจากนี้ จะมุ่งเน้นเรื่อง “ความยั่งยืน” และ “การมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วน” เพื่อขับเคลื่อนประเทศไปข้างหน้า วันนี้ ผมจึงดีใจมากที่ได้มาพบ ฟัง และแสดงวิสัยทัศน์ต่อผู้บริหารของบริษัทของประเทศไทยทั้งเล็กทั้งใหญ่ที่เป็นสมาชิกของสมาคมเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทยซึ่งมุ่งมั่นพัฒนาธุรกิจอย่างมั่นคงและยั่งยืน และเพื่อผลประโยชน์โดยรวมของคนในโลก
ผมอยากเล่าให้ทุกท่านฟังว่า รัฐบาลมองการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนอย่างไร และอยากจะขอให้ท่านพัฒนาแผนธุรกิจไปในแนวทางที่สอดคล้องกัน เพื่อประเทศชาติ เพื่อประชาชน และเพื่อสร้างอนาคตที่ยั่งยืนให้กับคนรุ่นหลัง ลูกหลานของเรา ผมรู้ว่า เอกชนไทยขนาดใหญ่หลายแห่งในที่นี้ หลายท่านเป็นบริษัทข้ามชาติ ผลประโยชน์จากการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ท่านดําเนินการไว้ จะได้แผ่ขยายไปในประเทศอื่น ๆ ให้เราเติบโตอย่างแข็งแรง แข็งแกร่งไปด้วยกันทั้งหมด แต่เราก็ต้องไม่ลืมหุ้นส่วนขนาดเล็ก ขนาดรากหญ้าที่เป็นพื้นฐานที่สําคัญเช่นกัน
รัฐบาลไทยกําลังขับเคลื่อนโมเดลเศรษฐกิจใหม่ที่เรียกว่า “Bio-Circular-Green Economy” หรือ “BCG” ซึ่งพูดง่าย ๆ ก็คือ เราจะทําเรื่องเศรษฐกิจชีวภาพ เศรษฐกิจหมุนเวียน และเศรษฐกิจสีเขียว โดยมีแนวทางสําคัญ คือ “การน้อมนําเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้เพื่อมุ่งสู่ความยั่งยืน” “สร้างความเข้มแข็งจากภายในเชื่อมไทยสู่โลก” และ “เดินหน้าไปโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง”
วิกฤตการณ์โควิด-19 ทําให้เรามองเห็นศักยภาพของไทย และของทั่วโลกได้ชัดเจนยิ่งขึ้นการพัฒนาประเทศภายหลังวิกฤตการณ์นี้ ต้องอาศัยรากฐานที่แข็งแกร่งของประเทศ นํามาต่อยอดและพัฒนา เราต้องเปลี่ยนจากการใช้ทรัพยากรจํานวนมากและการทําลายสิ่งแวดล้อม มาเป็นการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างคุ้มค่า เน้นการบริหารจัดการอย่างบูรณาการ ประสานงานกันทุกภาคส่วน และต้องเน้นการลงทุนและการพัฒนาที่ใช้องค์ความรู้และเทคโนโลยีเพื่อสร้างนวัตกรรมของไทย ใช้ภูมิปัญญาของคนไทยเอง ซึ่งผมอยากให้ภาคเอกชนตอบสนองต่อนโยบายของรัฐบาลในเรื่องนี้
โมเดลเศรษฐกิจ BCG มุ่งเน้นการสร้างความยั่งยืนอย่างน้อยใน 5 มิติ ได้แก่ ความมั่นคงทางอาหาร ความมั่นคงทางสาธารณสุข ความมั่นคงทางพลังงาน หลักประกันการมีงานทํา และความยั่งยืนของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ที่ผ่านมา รัฐบาลขับเคลื่อนทั้งการลงทุนและการวางรากฐานที่แข็งแกร่งในโมเดลเศรษฐกิจ BCGมาระยะหนึ่งแล้ว ผมจะเล่าให้ฟังคร่าว ๆ เพื่อเป็นแนวทางการขับเคลื่อนธุรกิจให้แก่ท่าน อย่างเช่น
การจัดตั้งธนาคารทรัพยากรชีวภาพแห่งชาติ (National Biobank) เพื่อเก็บรักษาและใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพ ซึ่งสิ่งเหล่านี้ประเทศไทยสามารถพัฒนาต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มได้ เช่น ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร รวมถึงผลิตภัณฑ์อาหารที่หลากหลายด้วยการใช้จุลินทรีย์ ซึ่งที่ผ่านมา ยังมีการดําเนินการค่อนข้างน้อย อยากให้ภาคเอกชนลองหาแนวทางใช้ประโยชน์เพิ่มเติมด้วย
โครงการจีโนมิกส์ประเทศไทย (Genomics Thailand) เป็นการศึกษาข้อมูลทางพันธุกรรมของคนไทยว่า คนไทยมียีนเด่น ยีนด้อยอะไร ซึ่งจะทําให้สามารถคาดการณ์แนวโน้มของโรคที่จะเกิดกับคนไทยได้ พอเราสามารถรู้ล่วงหน้า ก็จะสามารถเตรียมยา เตรียมการป้องกัน และเตรียมการรักษาได้ถูกต้อง เรามีบุคลากรทางการแพทย์ที่เชี่ยวชาญ มีคนเก่งมากมายอยู่แล้ว นี่จะเป็นการต่อยอดให้ระบบสาธารณสุขของเราแข็งแกร่งยิ่งขึ้นไปอีก
อุทยานวิทยาศาสตร์ภูมิภาค (Regional Science) เพื่อขยายงานวิจัยไปในท้องถิ่น ให้ท้องถิ่นนําผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์ในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก และนวัตกรรมของภูมิภาค หรืออาจเป็น
การพัฒนานวัตกรรมอาหารแบบครบวงจร เพื่อต่อยอดและเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิตที่มีอยู่ในท้องถิ่นนั้น ๆ
ผมอยากให้ภาคเอกชนขยายการลงทุนออกไปในท้องถิ่นให้มาก ๆ เพื่อกระจายรายได้ และดึงศักยภาพของท้องถิ่นออกมาให้เต็มที่ เรายังมีทรัพยากรในสิ่งที่ดี เราทั้งรักษา ผลิต และแปรรูป แต่ยังคงไว้ในสิ่งเหล่านี้เข้าไปด้วย เพื่อเป็นวัตถุดิบ เหล่านี้ผมคิดว่ารัฐบาลไม่ใช่ผู้ลงทุน รัฐบาลเป็นผู้อํานวยความสะดวก เพราะฉะนั้น หากภาคธุรกิจพร้อมลงทุนก็เสนอแนวทางมาได้ว่ารัฐบาลควรมีอะไรเพิ่มเติมอีกเรื่องการลงทุนต่าง ๆ เหล่านี้ ซึ่งผมได้มีการปรับส่วนของมาตรการ มาตรฐานของสํานักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) มากมายในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่ยังไม่พอ โดยต้องการให้เกิดมากขึ้นกว่านี้
โรงงานต้นแบบไบโอรีไฟเนอรี (Biorefinery Pilot Plant) เพื่อขยายขนาดการผลิตอุตสาหกรรมชีวมวลจากระดับห้องปฏิบัติการสู่ระดับอุตสาหกรรม โดยไบโอรีไฟเนอรีเป็นกระบวนการนํา ของเหลือทิ้งจากภาคการเกษตร ชีวมวล หรือของเสียจากอุตสาหกรรมมาเป็นวัตถุดิบตั้งต้น แล้วอาศัยเทคโนโลยีชีวภาพหรือเอ็นไซม์ มาเปลี่ยนวัตถุดิบเหล่านั้นเป็นอุตสาหกรรมที่หลากหลาย เช่น วัสดุชีวมวล สารเคมีชีวมวล ชีวเวชภัณฑ์ และพลังงานชีวมวล ภาคเอกชนน่าจะลงทุนด้านนี้กันมาก ๆ เพราะเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ และยังช่วยแก้ปัญหามลภาวะและสิ่งแวดล้อมไปพร้อม ๆ กัน
การสร้าง Big Data หรือฐานข้อมูลขนาดใหญ่ของไทย ซึ่งมีความสําคัญอย่างมากในการช่วยให้รัฐบาลแก้ไขปัญหาได้ตรงจุด โครงการที่ดําเนินการไปแล้ว เช่น
- TP Map (Thai People Map and Analytics Platform) ซึ่งพัฒนาต่อยอดจากระบบบริหารจัดการข้อมูลคนจนแบบชี้เป้า ให้สามารถครอบคลุมปัญหาที่กว้างขึ้น เช่น เด็กแรกเกิด การศึกษา ผู้สูงอายุ การพัฒนาสภาพที่อยู่อาศัย ทําให้สามารถระบุปัญหาความยากจนในระดับต่าง ๆ ได้อย่างตรงกับความต้องการหรือสภาพปัญหา
- Agri map เพื่อยกระดับผลผลิตภาคเกษตรแบบมุ่งเป้า โดยใช้ข้อมูลน้ํา และข้อมูลจากดาวเทียม ช่วยสนับสนุนแผนการผลิตให้สอดคล้องกับทรัพยากรในแต่ละพื้นที่
นอกจากนั้น ยังมีแผนการจัดเก็บข้อมูลเพิ่มเติม เช่น ข้อมูลในชุมชน ข้อมูล OTOP ข้อมูลแหล่งท่องเที่ยว รวมถึงการเข้าถึงบริการของภาครัฐ ซึ่งจําเป็นต้องบูรณาการข้อมูลเหล่านี้ไว้ด้วยกัน เพื่อสนับสนุนการตัดสินใจอย่างถูกต้องของผู้บริหารในทุกระดับ เกิดประโยชน์กับประชาชนไปด้วย เรื่องนี้ภาครัฐและภาคส่วนต่าง ๆ ต้องร่วมมือกันให้บรรลุผลอย่างแท้จริง
สําหรับโอกาสทางเศรษฐกิจของประเทศไทยในเวทีโลก เราต้องสร้างโอกาสโดยอาศัยความเข้มแข็งจากภายใน พึ่งพาปัจจัยภายนอกให้น้อยลง ในสิ่งที่จําเป็น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในสาขาที่เรามีศักยภาพสูงเมื่อเทียบกับประเทศอื่น เช่น ความมั่นคงทางอาหาร แต่ตอนนี้ สินค้าเกษตรและอาหารส่งออกของเรากลับมีมูลค่าต่ํา ต่างประเทศก็ระวัดระวังในด้านอาหาร มีการปลูกเองหรือซื้อจากในพื้นที่อื่น ๆ ที่ราคาถูกซึ่งเป็นการแข่งขันในเรื่องของผลิตผลทางการเกษตร เราต้องปรับเปลี่ยนจากการขายของถูก ปริมาณมาก เป็นการขายของที่มีมูลค่าสูง โดยการใช้นวัตกรรมและความคิดสร้างสรรค์เพื่อเพิ่มมูลค่า ผมต้องการปรับกระบวนทัศน์ด้านการผลิตอาหารของไทยทั้งองคาพยพ ให้ประเทศของเรามีระบบอาหารที่ยั่งยืน
เริ่มจากภาคเกษตรกรรมต้องเป็น smart farming เกษตรกรรายย่อยต้องมีความเข้มแข็ง สามารถนําเทคโนโลยีเข้ามาใช้เพื่อเพิ่มผลผลิต และสร้างมูลค่าเพิ่มได้ด้วยตนเอง รวมทั้งมีองค์ความรู้ด้านการบริหารจัดการ และการใช้ช่องทาง online ในการจําหน่ายผลผลิต คือ ต้องรู้ทั้งระบบ ทั้งผลิต แปรรูป และจําหน่าย การตลาด ระบบบัญชีไปด้วยต่าง ๆ เหล่านี้ และขอฝากผู้นําทางธุรกิจประเทศไทยว่าเกษตรกรรมของไทยมันแตกต่างกับของต่างประเทศตรงไหน ซึ่งของเรามีมาก อันดับถัดมา เรามีปัญหาเรื่องการขาดแคลนน้ํา และอันดับสาม คือ เกษตรกรรายย่อยมีที่ดินจํานวนน้อยทางการเกษตรได้ไม่เกิน 10 ไร่ ซึ่งเราก็มีในเรื่องของเกษตรแปลงใหญ่ไปแล้วจํานวนหนึ่งก็ได้ผลดีขึ้น ต่อไปจะต้องไปดูเกษตรกรรายย่อยที่อยู่รอบ ๆ กระจายไป บางพื้นที่น้ําก็ไปไม่ถึง รัฐบาลก็มีแนวทาง แต่ทุกคนก็ต้องร่วมมือกัน ตลอดจนสร้างห่วงโซ่ เพื่อให้คนเหล่านี้มีงานทํา จากการปลูกพืชที่ไม่ได้ตามราคา ต้องไปหาแนวทางแก้ไข
สินค้าอาหารที่ไทยผลิตต้องมี innovation ต้องเป็น niche market ตรงกับความต้องการที่หลากหลายของตลาด ผนวกกับการใช้จุดแข็งด้านมาตรฐานการแพทย์ของไทย เช่น อาหารสําหรับผู้สูงอายุ อาหารสําหรับการรักษาโรค อาหารออร์แกนิค อาหารเพื่อสุขภาพ อาหารแคลอรี่ต่ํา
รัฐบาลเองก็จะปรับการจัดสรรงบประมาณการลงทุนในโครงการนวัตกรรมการเกษตร
จากงบประมาณรายปี เป็นการลงทุนแบบผูกพันต่อเนื่อง เพื่อให้การวิจัยและพัฒนาสามารถดําเนินการได้ในระยะยาว และต่อยอดไปสู่การใช้ประโยชน์ทางการตลาด โดยจะมุ่งเน้นการสนับสนุนทุนวิจัยแบบครบวงจร ตั้งแต่การวิจัย พัฒนา และการจําหน่าย เพื่อเร่งรัดให้เกิดการเข้าสู่ตลาดโดยผลิตภัณฑ์ที่พัฒนาโดยคนไทย
จุดแข็งอีกอย่างของไทยที่สําคัญ คือ Creative Economy ประเทศไทยมีรากฐานทางวัฒนธรรมที่หลากหลาย มีหัตถกรรมชุมชนที่ละเอียด ปราณีต รวมถึงวัฒนธรรมอาหารที่มีอัตลักษณ์เฉพาะในแต่ละท้องถิ่น แต่ที่ผ่านมา เรามักจะนําเอาต้นทุนทางวัฒนธรรมและทรัพยากรธรรมชาติที่มีคุณค่ามาใช้เพื่อการท่องเที่ยวเชิงปริมาณมากกว่าคุณภาพ ซึ่งทําให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ดังนั้น ต่อไปนี้ รัฐบาลจะมุ่งเน้นการนําจุดแข็งด้านวัฒนธรรมของไทยมาใช้เพิ่มมูลค่า เราจะส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ เน้นการได้รับประสบการณ์ตรงจากวิถีชีวิตในท้องถิ่น และส่งเสริมการมีปฏิสัมพันธ์ในเชิงแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างนักท่องเที่ยวกับคนในท้องถิ่น รวมทั้งการสนับสนุน local startup หรือ local artist ที่นํามรดกทางวัฒนธรรมของท้องถิ่นมาทําให้เกิดมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ เป็นการกระจายรายได้สู่ท้องถิ่นต่อไป
ในด้านบริการสาธารณสุข ซึ่งเรามีระบบบริหารจัดการด้านสาธารณสุขที่มีประสิทธิภาพอยู่แล้ว แต่สิ่งที่ไทยยังขาด คือ เรายังนําเข้าผลิตภัณฑ์ทางการแพทย์ เช่น ยา วัสดุ และเครื่องมือแพทย์จากต่างประเทศ เราจึงควรสร้างความสามารถในการพึ่งพาตนเองด้านสุขภาพ และการแพทย์ เราต้องทําให้อุตสาหกรรมการแพทย์ของเรามีลักษณะครบวงจรอย่างแท้จริง ตั้งแต่การค้นคว้าวิจัย การทดสอบ การบรรจุภัณฑ์ โดยมีห่วงโซ่ที่เชื่อมโยงกันในทุกระดับ สายการผลิตของเราต้องมีความยืดหยุ่นคล่องตัวเพื่อรับมือกับโอกาสและความท้าทายได้ ดังเช่นในการผลิตวัคซีนและยารักษาโรคโควิด-19 นอกจากนั้น เราควรให้ความสําคัญกับการแพทย์ที่ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น ซึ่งจุดแข็งเหล่านี้ หากเราพัฒนาได้ ก็จะทําให้ประเทศไทยเป็น Medical Hub ของโลกอย่างแท้จริง
ทุกสิ่งทุกอย่างที่ผมพูดมานี้ จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อ ประเทศไทยมีระบบการคมนาคมขนส่งที่เชื่อมโยงภายในประเทศที่มีประสิทธิภาพ ปลอดภัย น่าเชื่อถือ และประหยัด ซึ่งจะช่วยเพิ่มความสามารถในการแข่งขันทางธุรกิจของไทยให้สูงขึ้น สามารถเชื่อมโยงฐานการผลิตภายในภูมิภาคได้โดยสะดวก ส่งผลให้เกิดการจ้างงาน และการพัฒนาเมืองอย่างเป็นระบบ ตอนนี้ ระบบคมนาคมขนส่งไทยไม่สามารถตอบสนองผู้ใช้บริการได้เต็มที่ เพราะเราใช้ถนนเป็นหลัก อย่างไรก็ดี ในการขนส่งผู้โดยสาร รัฐบาลมีแผนจะเปลี่ยนรถตู้โดยสารเป็นรถมินิบัสสําหรับเส้นทางระยะยาวและระหว่างจังหวัด รวมถึงยกระดับรถแท็กซี่ไปสู่การเป็น สมาร์ตแท็กซี่ และยกระดับสมาร์ตบัสเทอร์มินัลเพื่ออํานวยความสะดวกกับผู้ใช้บริการรถสาธารณะ ซึ่งภาคเอกชนสามารถเข้ามาสนับสนุนการเชื่อมโยงระหว่างจังหวัดต่าง ๆ ได้
นอกจากนั้น รัฐบาลกําลังเร่งพัฒนาโครงข่ายระบบรางให้ครอบคลุมและทั่วถึง มุ่งเน้นที่จะพัฒนาระบบรถไฟเป็นระบบรางคู่ในเส้นทางในทุกภูมิภาค รถไฟฟ้าในกรุงเทพฯ และปริมณฑล รถไฟความเร็วสูงเชื่อม 3 สนามบิน รถไฟความเร็วสูงไทย-จีน ก็ยังเดินหน้าตามแผน รวมทั้งการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนในจังหวัดศูนย์กลางของภูมิภาคต่าง ๆ ซึ่งจะทําให้ระบบรางเข้ามามีบทบาทต่อการคมนาคมขนส่งมากขึ้น ผมมีความฝันว่า ในอนาคตอันใกล้นี้ ไทยจะมีโครงข่ายการคมนาคมขนส่งสาธารณะทั่วถึงในทุกพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นพื้นที่ห่างไกลแค่ไหน ผมอยากให้ภาคเอกชนผนึกกําลังกับภาครัฐอย่างจริงจังในเรื่องนี้
อย่างที่ผมบอกไปแล้วตั้งแต่ตอนต้น ในการพัฒนาของไทย เราจะไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ตอนนี้ประเทศไทยกําลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ประชากรวัยแรงงานของไทยกําลังลดลง เราต้องหาวิธีเพื่อนําศักยภาพของประชาชนทุกเพศ ทุกวัยออกมาใช้ให้ได้เต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นการสนับสนุนเรื่อง active aging ดูแลให้คนสูงอายุมีสุขภาพดี และสามารถทํางานเพื่อสังคมได้ในระยะเวลาที่นานขึ้น การปลดล็อกและดึงศักยภาพของสตรีออกมาใช้ให้ได้มากขึ้น ทั้งโดยการขจัดการคุกคามทางเพศ การลดความเหลื่อมล้ําระหว่างหญิงชายในทุกมิติ การสนับสนุนด้านสวัสดิการสําหรับพนักงานหญิงที่ตั้งครรภ์และแม่เลี้ยงเดี่ยว ตลอดจนการส่งเสริมโอกาสให้ผู้ประกอบการสตรี ทั้งการเข้าถึงแหล่งเงินทุน และการพัฒนาศักยภาพของสตรีในการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีดิจิทัล นอกจากนั้น รัฐบาลยังให้ความสําคัญต่อการดูแลแรงงานโยกย้ายถิ่นฐาน ซึ่งเป็นทรัพยากรบุคคลที่สําคัญสําหรับเศรษฐกิจไทย
นอกเหนือจากภาคเอกชนขนาดใหญ่ เราต้องช่วยกันสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อย Startup และ SMEs ให้ทุกคนมีพื้นที่ในการสร้างสรรค์และพัฒนาประเทศไปพร้อม ๆ กัน รัฐบาลตระหนักดีว่า SMEs เป็นฟันเฟืองที่สําคัญอย่างยิ่งต่อเศรษฐกิจไทย ปัจจุบัน SMEs มีสัดส่วนกว่าร้อยละ 96 ของเศรษฐกิจโดยรวมและกลุ่ม SMEs อย่างเดียว ก็สร้างอาชีพให้กับพี่น้องคนไทยมากกว่า 14 ล้านคนทั่วประเทศ ดังนั้น ผมขอให้ภาคเอกชนทุกท่านช่วยกันสนับสนุนผู้ประกอบการรายย่อยทั้ง SMEs และ Startup รุ่นใหม่ อย่างเต็มที่ ไม่ว่าจะเป็นการนําผู้ประกอบการรายย่อยเข้าอยู่ในห่วงโซ่อุปทาน การสนับสนุนแหล่งเงินทุน และการให้โอกาสทางการตลาดอื่น ๆ โดยเฉพาะในช่วงเวลานี้ ที่ผู้ประกอบการรายย่อยได้รับผลกระทบอย่างมากจากวิกฤตโควิด-19
ตั้งแต่ช่วงเดือนเมษายนที่ผ่านมา ผมเองออกไปพบกับสมาคมธุรกิจต่าง ๆ ทั้งตัวแทนผู้ประกอบการขนาดกลาง ขนาดเล็ก สมาคมผู้ค้าปลีก ชาวนาและเกษตรกร ชาวประมง และคนทํามาหากินทั่วไปเพื่อรับทราบข้อคิดเห็นโดยตรง และทําความเข้าใจต่อความเดือดร้อนที่แท้จริงที่เกิดขึ้นผมนําข้อคิดเห็นที่ได้รับมาสั่งการเป็นนโยบาย ไม่ว่าจะเรื่อง (1) การจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานภาครัฐที่กําหนดให้ต้องซื้อสินค้าหรือบริการจาก SMEs ในท้องถิ่นเพื่อกระจายรายได้ไปยังธุรกิจรากหญ้า(2) การเปิดห้างร้าน สถานที่ค้าขาย ให้ผู้ค้าปลีกได้กลับมาทํามาหากิน และผมก็สบายใจที่ผู้ประกอบการทุกคนพยายามดูแลและป้องกันการแพร่ระบาดของโรคอย่างเข้มงวด (3) การให้หน่วยราชการพิจารณาใช้งบประมาณที่มีอยู่แล้วสําหรับการจัดประชุมสัมมนาในสถานที่ หรือโรงแรมในพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศ เพื่อสร้างรายได้แก่การท่องเที่ยวในท้องถิ่น รวมทั้ง (4) การรับฟังข้อคิดเห็นต่อการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ําของภาคการเกษตร และการแก้ไขปัญหาภาคการประมงในระยะยาวด้วยตัวเอง ทั้งการประมงพาณิชย์ การประมงพื้นบ้าน ซึ่งเราได้แก้ปัญหาเป็นขั้นตอน
สิ่งที่ทําให้ผมมั่นใจว่า ประเทศไทยจะสามารถขับเคลื่อนไปข้างหน้าอย่างรวดเร็วภายหลังวิกฤตโควิด-19 คือ ความร่วมแรงร่วมใจอย่างเป็นหนึ่งเดียวของคนไทยทุกคน อย่างที่เราเห็นในข่าวว่า คนไทยหลาย ๆ คน แม้จะมีทุนทรัพย์น้อย ก็ยังเอาข้าวของมาแบ่งปันกัน และมีอีกหลายคนที่เสียสละทํางานเพื่อดูแลสุขภาพของคนอื่น แม้ตัวเองจะได้รับความเสี่ยง ยิ่งไปกว่านั้น ประเทศของเรามีคนเก่งและคนมีความสามารถอยู่เป็นจํานวนมาก หลายคนเป็นคนที่มีความคิดดี ๆ มีพละกําลัง และมีความพร้อมที่จะช่วยประเทศชาติ โดยไม่มีข้อแม้ เราต้องเพิ่มโอกาสให้ตนเอง หาตลาดใหม่ ๆ ทั้งในและนอกประเทศ สิ่งเหล่านี้ คือ สังคมต้องดํารงไว้
ดังนั้น รัฐบาลจึงมุ่งมั่นที่จะส่งเสริมการขยายฐานการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของภาคประชาสังคม ภาควิชาการ และประชาชนทั่วไปในรูปแบบ “งานอาสาสมัคร” คนไทยเป็นคนที่มีจิตใจเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เห็นได้จากการที่เรามีจํานวนอาสาสมัครที่ลงทะเบียนเป็นทางการและไม่เป็นทางการมากกว่า 10 ล้านคน สะท้อนให้เห็นถึงความสนใจของพี่น้องประชาชนทั่วไป ในการมีส่วนร่วมกับรัฐบาล ขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืนในมิติต่าง ๆ
รัฐบาลมองว่า งานอาสาสมัครเป็นกลไกที่มีศักยภาพอย่างยิ่งในการขับเคลื่อนการพัฒนาที่ยั่งยืน เพราะ ประการแรก อาสาสมัครถือเป็นการให้พื้นที่สําหรับประชาชนทั่วไปเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนา นอกจากนั้น อาสาสมัครยังสามารถมีบทบาทในการเชื่อมโยงนโยบายของรัฐบาลไปสู่ การดําเนินงานจริงในระดับชุมชน ตั้งแต่การวางแผน การทํางาน การเก็บข้อมูลในชุมชน และการติดตามความก้าวหน้าของโครงการต่าง ๆ และนําไปสู่การระดมทุนทางสังคมและความคิดเห็นในวงกว้าง ทําให้เสียงของประชาชนได้รับการสะท้อนมาสู่นโยบายของรัฐบาล รวมถึงเป็นการสร้างความรู้สึกการเป็นเจ้าของและการมีส่วนร่วมในการพัฒนาประเทศ ทั้งในระดับบุคคลและในระดับท้องถิ่น ส่งผลให้ชุมชนเกิดความเข้มแข็งจากรากฐานและยังเป็นการสร้างสังคมสมานฉันท์ในขณะเดียวกัน
ไม่เฉพาะแค่ในประเทศเท่านั้น แต่รัฐบาลดําเนินงานร่วมกับนานาชาติในการส่งเสริมงานอาสาสมัครข้ามพรมแดนอย่างต่อเนื่อง ภายใต้โครงการ “อาสาสมัครเพื่อนไทย” (Friends From Thailand: FFT) ของกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ หรือ TICA ซึ่งดําเนินการมาตั้งแต่ปี 2546 และที่ผ่านมา เราส่งอาสาสมัครไทยไปปฏิบัติงานด้านการพัฒนาในประเทศต่าง ๆ อาทิ กัมพูชา ลาว เมียนมา เวียดนาม ภูฏาน ติมอร์-เลสเต เบนิน โมซัมบิก และเลโซโท ความร่วมมือด้านการพัฒนาของไทยภายใต้โครงการ FFT เน้นการเผยแพร่และขับเคลื่อน “หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” หรือ “SEP” ในพื้นที่จริง ซึ่งก็เห็นผลที่เป็นประโยชน์และนําความเจริญไปสู่ท้องถิ่นนั้น ๆ โดยไทยตั้งศูนย์เรียนรู้ด้าน SEP ใน 9 ประเทศ และชุมชนต้นแบบ SEP ใน 12 ประเทศ ซึ่งเป็นเครื่องพิสูจน์ว่า หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงของไทยเป็นสากล และสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการบรรลุการพัฒนาที่ยั่งยืนได้
นอกจากนั้น ประเทศไทยยังได้รับความร่วมมืออย่างดียิ่งจากมิตรประเทศ ทําให้ภูมิภาคของเรามีความสามารถในการรักษาความต่อเนื่องในการดําเนินธุรกิจและห่วงโซ่คุณค่า มีการจัดส่งอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่จําเป็นเพื่อช่วยเหลือกันและกัน นอกจากนี้ เรายังได้รับองค์ความรู้และข้อเสนอแนะเชิงนโยบายจากหน่วยงานภายใต้องค์การสหประชาชาติ ที่สนับสนุนให้รัฐบาลไทยสามารถดําเนินมาตรการต่อสู้กับโควิด-19 ได้อย่างครอบคลุม ไม่ละเลยกลุ่มต่าง ๆ ในสังคม ไม่ว่าจะเป็นสตรี ผู้สูงอายุ เด็ก คนพิการ และแรงงานโยกย้ายถิ่นฐาน ซึ่งได้รับผลกระทบจากโควิด-19 มากที่สุด ผมขอใช้โอกาสนี้ยืนยันว่า ไทยยึดมั่นในระบบพหุภาคี หลักค่านิยมสากล และการส่งเสริมความร่วมมือในเวทีระหว่างประเทศ
สิ่งที่พูดมาวันนี้ ทุกอย่างก็ครอบคลุมนโยบายรัฐบาลในการฟื้นฟูประเทศให้กลับมาดีกว่าเดิม ประเด็นสําคัญหลัก ๆ ที่เน้นย้ํา มี 2 อย่างที่กล่าวไป คือ “การพัฒนาอย่างยั่งยืนโดยเฉพาะตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” และ “การระดมความร่วมมือจากทุกภาคส่วนเพื่อขับเคลื่อนประเทศ” ซึ่งทุกท่านในที่นี้ รวมทั้งเครือข่ายโกลบอลคอมแพ็กแห่งประเทศไทย สามารถมีบทบาทสําคัญได้อย่างแน่นอน นอกจากนั้น การพัฒนาของเราจะครอบคลุม ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ทํางานแบบ win-win ยึดมั่นในระบอบพหุภาคี และความร่วมมือกับประชาคมระหว่างประเทศ
เมื่อเราเริ่มทํางานในแบบใหม่ ๆ ก็อาจจะมีเสียงคัดค้าน หรือมีการวิพากษ์วิจารณ์เกิดขึ้น ซึ่งถือว่าเป็นความท้าทายในการทํางานด้วยความเชื่อมั่น ด้วยความมั่นใจ ผมพร้อมจะรับฟังความคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากทุกคน โดยเฉพาะเยาวชน เพราะผมเชื่อมั่นว่า เราต่างมีจุดมุ่งหมายร่วมกันในการเดินหน้าขับเคลื่อนประเทศไทยไปในทางที่ดีขึ้น ผมขอเชิญชวนพี่น้องประชาชนคนไทยทุกคนร่วมภารกิจ “รวมไทยสร้างชาติ” ไปพร้อม ๆ กัน ผมมั่นใจว่า วิกฤตโควิด-19 ครั้งนี้จะช่วยให้ประเทศไทยของเรายิ่งแข็งแกร่ง มีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันมากขึ้นกว่าเดิม และมีบทบาทสําคัญในการสนับสนุนประชาคมโลกเพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืน
เพื่อนจูงเพื่อน พี่จูงน้อง พ่อจูงลูก เรามีประชาคมโลก เราทุกคน ทั้งคนไทย ประเทศไทย และทุกประเทศทั่วโลก จะต้องร่วมแรงร่วมใจกัน คิดใหม่ ทําใหม่ สร้างสรรค์วิธีการทํางาน และวิถีชีวิตแบบใหม่ เพื่อที่เราจะสามารถก้าวข้ามวิกฤตครั้งนี้ไปด้วยกัน
ขอบคุณครับ
**************