รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ปลัดมหาดไทย ร่วมเสวนา "การบริหารการจัดการน้ำตามแนวพระราชดำริเพื่อแก้ไขน้ำแล้ง น้ำท่วมอย่างยั่งยืน" งานสมัชชาการจัดการสาธารณภัยระดับชาติ ครั้งที่ 1 พร้อมเน้นย้ำ น้อมนำแนวพระราชดำริ
วันอังคารที่ 25 กรกฎาคม 2566
25/07/2566
ปลัดมหาดไทย ร่วมเสวนา "การบริหารการจัดการน้ําตามแนวพระราชดําริเพื่อแก้ไขน้ําแล้ง น้ําท่วมอย่างยั่งยืน" งานสมัชชาการจัดการสาธารณภัยระดับชาติ ครั้งที่ 1 พร้อมเน้นย้ํา น้อมนําแนวพระราชดําริ
ปลัดกระทรวงมหาดไทย ร่วมเสวนา "การบริหารการจัดการน้ําตามแนวพระราชดําริเพื่อแก้ไขน้ําแล้ง น้ําท่วมอย่างยั่งยืน" ในงานสมัชชาการจัดการสาธารณภัยระดับชาติ ครั้งที่ 1 พร้อมเน้นย้ํา น้อมนําแนวพระราชดําริ ช่วยกันแก้ไขในสิ่งที่ผิด เพื่อการบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน
วันนี้ (25 ก.ค. 66) เวลา 09.00 น. ที่ห้องแกรนด์บอลรูม ชั้น 4 โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย ร่วมเสวนา หัวข้อ "การบริหารจัดการน้ําตามแนวพระราชดําริเพื่อการแก้ไขปัญหาน้ําแล้ง น้ําท่วมอย่างยั่งยืน" ในงานสมัชชาการจัดการสาธารณภัยระดับชาติ ภายใต้แนวคิด "ลดความเสี่ยงเดิม ป้องกันความเสี่ยงใหม่ เสริมสร้างหุ้นส่วนการจัดการจากภัย เพื่อสังคมไทยปลอดภัยอย่างยั่งยืน" โดยได้รับเกียรติจาก อาจารย์วิวัฒน์ ศัลยกําธร ประธานมูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ นายสุรสีห์ กิตติมณฑล เลขาธิการสํานักงานทรัพยากรน้ําแห่งชาติ (สทนช.) และนายพงศ์รัตน์ ภิรมย์รัตน์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง ร่วมเวทีเสวนา โดยมี นายบุญธรรม เลิศสุขีเกษม อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย นายรัฐพล นราดิศร นางสาวชัชดาพร บุญพีระณัฐ รองอธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ผู้บริหารหน่วยงานในสังกัดกระทรวงมหาดไทย ผู้แทนหน่วยงานภาคีเครือข่าย อาสาสมัคร หน่วยงานด้านการจัดการภัยพิบัติที่เกี่ยวข้องทั้งของภาครัฐและเอกชน สถาบันการศึกษา ประชาชน ภาคประชาสังคม และภาคสื่อมวลชน ร่วมในงาน
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชปณิธานที่มุ่งมั่นในการสืบสาน รักษา และต่อยอด แนวพระราชดําริทั้งปวงของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรโดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านการบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน โดยได้พระราชทานพระบรมราโชวาท ความว่า "ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสุข แก้ไขในสิ่งผิด สืบสานในพระราชปณิธาน ภายใต้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง" สะท้อนผ่านแนวทางอันเนื่องมาจากพระราชดําริในด้านการพัฒนาแหล่งน้ํา คู คลอง เพื่อให้พสกนิกรชาวไทยได้มีแหล่งน้ําใช้อุปโภคบริโภค นํามาซึ่งความสุขที่ยั่งยืน และเมื่อประชาชนมีความสุข ประเทศชาติก็จะมั่นคง ซึ่งกระทรวงมหาดไทยได้น้อมนําแนวพระราชดําริดังกล่าว มาเป็นแนวทางสู่โครงการพัฒนาแหล่งน้ํา คู คลอง ในทุกจังหวัดทั่วประเทศอย่างต่อเนื่อง
"พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงเตือนคนไทยในเรื่องการจัดการน้ํามาตลอดระยะเวลาทรงงานตลอด 70 ปี เพราะทรงเล็งเห็นว่า "น้ําคือชีวิต" และประเทศไทยก็ประสบปัญหาด้านน้ําที่เป็นปัญหาซ้ําซากอยู่ 3 ปัญหา คือ ปัญหาน้ําท่วม ปัญหาน้ําแล้ง และปัญหาน้ําเน่าเสีย ซึ่งพระองค์ได้ทรงเตือนให้พวกเราได้แก้ปัญหาแบบองค์รวม เนื่องจากเราจะคุ้นชินกับการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า คือ เมื่อน้ําท่วมเราเร่งระบายน้ํา แต่พอน้ําแล้ง เราก็ไม่มีน้ําใช้ ดังนั้น จึงต้องหาที่อยู่ให้น้ํา เพื่อเราก็จะได้ประโยชน์ 2 ต่อ คือ เมื่อน้ําเยอะเรามีที่พักน้ํา และเมื่อน้ําน้อย เรามีน้ําสํารองไว้ใช้ จึงได้พระราชทานแนวทางโครงการในพระราชดําริด้านการบริหารจัดการน้ําในระบบลุ่มน้ําทั้งระบบ ที่บูรณาการการพัฒนา ดิน น้ํา ป่า คน อาชีพ วิถีชีวิตความเป็นอยู่ เพื่อยกระดับและพัฒนาคุณภาพชีวิตแก่พี่น้องประชาชน เป็นตัวอย่างมากมาย อาทิ โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอันเนื่องมาจากพระราชดําริ ทั้ง 6 ภูมิภาคของประเทศ เช่น ศูนย์ฯ ห้วยฮ่องไคร้ เป็นตัวแทนของการพัฒนาพื้นที่ในระบบลุ่มน้ําในบริบทของภูมิสังคมภาคเหนือ ศูนย์ฯ ภูพานฯ เป็นตัวแทนของการพัฒนาพื้นที่ในระบบลุ่มน้ําในบริบทของภูมิสังคมภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โครงการแก้มลิง โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ ที่เป็นจุดเริ่มต้นของหลักทฤษฎีใหม่ในการบริหารจัดการพื้นที่การเกษตรขนาดเล็กออกเป็น 4 ส่วน คือ 30:30:30:10 โดยให้ความสําคัญกับ 30 แรก คือพื้นที่ต้องมีแหล่งน้ํา เพราะน้ําคือชีวิต ซึ่งสอดคล้องกับที่ประเทศไทย เป็นประเทศเกษตรกรรมที่ต้องบริหารจัดการพื้นที่ภายใต้หลักอารยเกษตร และหลักทฤษฎีใหม่ประยุกต์สู่โคก หนอง นา เพื่อกักเก็บสํารองน้ําไว้ใช้ในยามแล้ง ซึ่งโครงการพระราชดําริเหล่านี้ล้วนเกิดจากการที่พระองค์ได้เสด็จพระราชดําเนินลงพื้นที่ไปทรงงาน ไปหาความจริง เพื่อทรงศึกษาเรียนรู้ สืบค้นหาแนวทางในการดับทุกข์ให้กับราษฎรตามหลัก "อริยสัจ 4" คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค จึงทําให้เกิดเป็นภาพที่พระองค์ท่านประทับนั่งพบปะพูดคุยกับชาวบ้าน พระศอทรงคล้องกล้องถ่ายรูป พระหัตถ์ทรงถือแผนที่และดินสอ รวมถึงทุกภาพที่พระองค์ท่านเสด็จฯ ไป เป็นที่ตราตรึงใจของพสกนิกรไทย เป็นรูปที่มีทุกบ้านตราบถึงปัจจุบัน" นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าว
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวเพิ่มเติมว่า ศาสตร์พระราชาด้านการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม "จากนภา ผ่านภูผา สู่มหานที" เป็นองค์ความรู้ด้านการพัฒนาตามแนวพระราชดําริ ได้สะท้อนแนวทางด้านการบริหารจัดการน้ําที่สําคัญ คือ การที่พวกเราต้องรื้อฟื้นการทําให้คนอยู่กับธรรมชาติอย่างสมดุลตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงให้กลับมา เริ่มตั้งแต่การกําหนดผังการใช้ประโยชน์พื้นที่ ทั้งพื้นที่อนุรักษ์ พื้นที่ชนบท พื้นที่กึ่งชนบท พื้นที่เมือง พื้นที่น้ําหลาก หรือพื้นที่สีเขียวที่ต้องมีไม้ยืนต้น ทุ่งนาต้องมีหัวคันนาทองคํา เพื่อกักเก็บน้ํา ตลอดจนมีต้นไม้ที่เป็นทั้งร่มเงา ที่อยู่อาศัย เป็นแหล่งอาหาร ประกอบด้วย ไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง หรือป่า 5 ระดับตามศาสตร์พระราชา ซึ่งไม้ยืนต้นที่รวมกันเป็นป่าจะส่งผลโดยตรงต่อความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศ นําไปสู่การเกิดฝน ซึ่งมีหลักการเดียวกับฝนหลวง ดังนั้น คําว่า "ทฤษฎีใหม่" ไม่ได้มีแค่โคก หนอง นา แต่คือโครงการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติ ดิน น้ํา ป่า ความหลากหลายของพันธุ์พืชและสัตว์ พัฒนาอาชีพ วิถีชีวิต ซึ่งทั้งหมดมุ่งไปสู่เป้าหมายความยั่งยืน ซึ่งกระทรวงมหาดไทย ได้มอบหมายให้กรมโยธาธิการและผังเมือง ดําเนินการสร้างการมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนผังภูมิสังคมเพื่อบริหารจัดการน้ําหมู่บ้าน/ชุมชนแบบบูรณาการอย่างยั่งยืน (Geo - Social Map) เพื่อทําให้พี่น้องประชาชนได้มีน้ําไว้ใช้อุปโภคบริโภค ในการดํารงชีวิตและการประกอบอาชีพอย่างยั่งยืน
"สิ่งสําคัญที่สุดในการทําให้ประชาชนมีความสุขได้ คือ เราต้องช่วยกันแก้ไขในสิ่งผิด ดังนั้นการขับเคลื่อนงานในด้านการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อน ตามนโยบายการบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน ต้องอาศัยพลังการขับเคลื่อนของภาคีภาคส่วนต่าง ๆ ทั้ง 7 ภาคี โดยภาครัฐบาลต้องให้ความสําคัญ ผลักดันและดําเนินนโยบายการบริหารจัดการน้ําในระบบลุ่มน้ําตามแนวพระราชดําริอย่างเหมาะสมกับภูมิสังคมของพื้นที่ โดยอาศัยการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนทุกคน เพื่อให้ทุกคนมีความตระหนักถึงความสําคัญของน้ํา เกิดการบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน ส่งผลให้ให้เกิดการยกระดับและพัฒนาคุณภาพชีวิตที่ดีให้แก่ประชาชนคนไทย สร้างชีวิตให้มีความมั่นคง ครอบครัวมีความมั่งคั่ง ชุมชนมีความยั่งยืนและมีความสุข ยังผลให้ประเทศชาติมีความมั่นคงอย่างยั่งยืน" นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าวในช่วงท้าย
อาจารย์วิวัฒน์ ศัลยกําธร ประธานมูลนิธิกสิกรรมธรรมชาติ กล่าวว่า หัวใจของการจัดการน้ําตามแนวพระราชดําริอย่างยั่งยืน คือ การคุยกับชาวบ้าน ด้วยภาษาชาวบ้าน หรือ "ภาษาคน" คือพูดให้คนทั่วไปรู้เรื่องควบคู่การใช้ภาษาถิ่น เพื่อให้ชาวบ้านเข้าใจ และต้องรู้ภาษาเทคนิคที่สากลเข้าใจได้ ดังนั้นแนวพระราชดําริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ซึ่งพระองค์ท่านได้เริ่มศึกษาวิธีของบรรพบุรุษด้วยความมุ่งมั่นอย่างลึกซึ้ง เพื่อให้รู้สาเหตุของการเกิดน้ําท่วม น้ําแล้ง ที่ประเทศไทยเผชิญในทุกปี ซึ่งบรรพบุรุษของเราในอดีต ล้วนมีวิธีการภูมิปัญญาของชาวบ้านเพื่อทําให้เกิดฝน อาทิ ประเพณีบุญบั้งไฟ ที่อาศัยปฏิกิริยาทางเคมี ทําให้เกิดการระเบิดควบแน่นท้องฟ้า เกิดความชื้นสัมพัทธ์ ตามหลักการเลี้ยงเมฆให้อ้วนแล้วโจมตี เช่นเดียวกับโครงการฝนหลวง ที่ได้รับการยอมรับ จนได้รับการทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลยกย่องเชิดชูจากนานาชาติว่า พระองค์ท่านทรงเป็นนักวิทยาศาสตร์คนสําคัญของโลก หัวใจสําคัญประการถัดมา คือการระมัดระวังในการดําเนินนโยบาย โดยเราต้องมองแบบนก (Bird eye view) เริ่มตั้งแต่การจัดการต้นน้ํา การกักเก็บน้ํา ใช้พื้นที่ของประชาชนโดยทําเป็นคันนา สําหรับการบริหารจัดการน้ําเพื่อการเกษตร ซึ่งนอกจากจะเก็บน้ําแล้ว จะทําให้มีน้ําที่ไหลซึมลงใต้ดิน เป็นธนาคารน้ําใต้ดิน ดินไม่สูญเสียน้ํา ทําให้ไม่เกิดภัยแล้ง ซึ่งเป็นอีกภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไทย สอดคล้องกับ หลักเกษตรทฤษฎีใหม่ตามแนวพระราชดําริ อันมีหลักประกันสําคัญคือ "การมีส่วนร่วมของคนในชุมชน" ด้วยการทําให้ชาวบ้านรวมพลังกันขับเคลื่อนเพื่อสร้างความยั่งยืนให้กับตนเองและชุมชน ที่เป็นหลักสําคัญของโครงการพระราชดําริกว่า 4,741 โครงการ แสดงให้เห็นว่าพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงให้ความสําคัญกับการพัฒนาคน จนกระทั่ง UNDP ได้ทูลเกล้าฯ ถวายรางวัลความสําเร็จสูงสุดด้านการพัฒนามนุษย์ (UNDP Human Development Life Time Achievement Award) ในปี 2549
นายสุรสีห์ กิตติมณฑล เลขาธิการ สนทช. กล่าวว่า แผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา 20 ปี (พ.ศ. 2561 – 2580) ของ สนทช. ได้น้อมนําหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์กับสภาพภูมิอากาศของโลกที่เปลี่ยนแปลงไป ทั้ง Climate Change และภาวะโรคระบาดต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นบนโลก ควบคู่กับการขับเคลื่อนตามแนวทาง Nature Based Solution เพื่อให้มนุษย์ทุกคนได้ปรับตัวตามเงื่อนไขสภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป โดยเฉพาะอย่างยิ่งในปัจจุบันประเทศไทยกําลังเผชิญปัญหาภัยแล้ง จากปรากฏการณ์เอลนีโญ จึงมีความจําเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องมีการบริหารจัดการน้ํา ตั้งแต่ต้นน้ําไปถึงปลายน้ํา หรือจากฟ้าสู่มหานที ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ได้พระราชทานโครงการฝนหลวง เพื่อฟื้นคืนความอุดมสมบูรณ์ให้กับป่าต้นน้ํา การป้องกันการรุกล้ําของน้ําเค็ม และการจัดการน้ําเสียของครัวเรือนและชุมชน รวมไปถึงการนําเทคโนโลยีมาใช้ในการบริหารจัดการน้ําในชุมชน ซึ่งทั้งหมดที่กล่าวมาสอดคล้องกับการบริหารจัดการน้ําเพื่ออุปโภคบริโภคตามแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน ขององค์การสหประชาชาติ (UN SDGs) ซึ่งจากผลการประเมินขององค์การบริหารมหาสมุทรและชั้นบรรยากาศแห่งชาติ (Noaa) ผลกระทบจากปรากฎการณ์เอลนีโญ จะทําให้ทั่วโลกมีปริมาณฝนลดลงกว่า 40% และมีโอกาสสูงที่จะเกิดฝนทิ้งช่วงและมีปริมาณฝนน้อยกว่าปีที่ผ่านมา ทําให้ทาง สนทช. ได้เตรียมแผนการจัดการน้ํา และได้มีมาตรการเตรียมความพร้อมร่วมกับกระทรวงมหาดไทย โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดทุกจังหวัดเป็นประธานคณะกรรมการลุ่มน้ําประจําจังหวัด จึงเป็นส่วนสําคัญในการดําเนินแนวทางการบริหารจัดการน้ําอย่างเข้มแข็ง ทั้งการบริหารจัดการน้ําในเขื่อน โดยนําน้ําจากเขื่อนที่มีน้ํามากมาสู่เขื่อนที่มีน้ําน้อย หรือการกักเก็บน้ําโดยทําให้มีน้ําใต้ดิน เป็นต้น ทั้งหมดที่กล่าวมาเป็นการดําเนินการตามรอยพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เพราะพระองค์ท่านเป็นปราชญ์ในด้านการบริหารจัดการน้ําจากฟ้าสู่ดิน และทําให้ชุมชนมีความสําคัญ เป็นไปตามแผนแม่บท ด้านที่ 5 การขับเคลื่อนในระดับชุมชนอย่างยั่งยืน
นายพงศ์รัตน์ ภิรมย์รัตน์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง กล่าวว่า กรมโยธาธิการและผังเมือง มีหน้าที่หลักในการดูแลความปลอดภัยในด้านอาคารสิ่งก่อสร้าง รวมไปถึงการใช้ประโยชน์ที่ดินในด้านผังเมือง เพื่อให้ประชาชนทุกคนอยู่ร่วมกันได้อย่างเหมาะสม ตลอดจนสร้างการมีส่วนร่วมในการนําแผนการจัดทําผังน้ําชุมชน ในระดับจังหวัด อําเภอ ตําบล หมู่บ้าน ขยายผลไปสู่ผังภูมิสังคม (Geo-Social Map) โดยน้อมนําแนวทางพระราชดําริ ซึ่งกระทรวงมหาดไทย มีพันธกิจสําคัญในการบําบัดทุกข์ บํารุงสุข และบรรเทาความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชน นับเป็นสิ่งที่เรารีรอไม่ได้ กรมโยธาธิการและผังเมืองจึงได้นําแนวพระราชดําริด้านการบริหารจัดการน้ําและการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ตามข้อสั่งการของปลัดกระทรวงมหาดไทย มาขับเคลื่อนสู่การบริหารจัดการน้ําในระดับพื้นที่