รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ปลัดมหาดไทยนำประชุมติดตามความก้าวหน้าโครงการอำเภอนำร่อง “บำบัดทุกข์ บำรุงสุข” พร้อมทั้งประชุมขับเคลื่อน "หมู่บ้านยั่งยืน" (Sustainable Village) เฉลิมพระเกียรติ  เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี
วันพุธที่ 11 มกราคม 2566
11/01/2566
ปลัดมหาดไทยนําประชุมติดตามความก้าวหน้าโครงการอําเภอนําร่อง “บําบัดทุกข์ บํารุงสุข” พร้อมทั้งประชุมขับเคลื่อน "หมู่บ้านยั่งยืน" (Sustainable Village) เฉลิมพระเกียรติ  เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี
ปลัด มท. นําประชุมติดตามความก้าวหน้าโครงการอําเภอนําร่อง “บําบัดทุกข์ บํารุงสุข” พร้อมทั้งประชุมขับเคลื่อน "หมู่บ้านยั่งยืน" (Sustainable Village) เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี ฯ มุ่งพัฒนาพี่น้องประชาชนทุกหมู่บ้านหมู่บ้าน/ชุมชน
ปลัดมหาดไทยนําประชุมติดตามความก้าวหน้าโครงการอําเภอนําร่อง “บําบัดทุกข์ บํารุงสุข” พร้อมทั้งประชุมขับเคลื่อน "หมู่บ้านยั่งยืน" (Sustainable Village) เฉลิมพระเกียรติ สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา มุ่งพัฒนาพี่น้องประชาชนทุกหมู่บ้าน/ชุมชนให้มีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน
เมื่อวันที่ 10 ม.ค. 66 เวลา 13.30 น. ณ ห้องประชุมราชบพิธ ชั้น 5 อาคารดํารงราชานุสรณ์ กระทรวงมหาดไทย นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการการอํานวยการและคณะทํางานเฉพาะกิจเพื่อขับเคลื่อนโครงการอําเภอ “บําบัดทุกข์ บํารุงสุข” แบบบูรณาการอย่างยั่งยืน และคณะกรรมการอํานวยการและคณะทํางานเฉพาะกิจเพื่อขับเคลื่อนโครงการหนึ่งตําบล หนึ่งหมู่บ้านยั่งยืน (Sustainable Village) เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา โดยได้รับเมตตาจาก พระพิพัฒน์วชิโรภาส พระปัญญาวชิรโมลี ที่ปรึกษาปลัดกระทรวงมหาดไทย ร่วมประชุม โดยมี นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม นายพรพจน์ เพ็ญพาส นายโชตินรินทร์ เกิดสม รองปลัดกระทรวงมหาดไทย นายแมนรัตน์ รัตนสุคนธ์ อธิบดีกรมการปกครอง นายพงศ์รัตน์ ภิรมย์รัตน์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง นายขจร ศรีชวโนทัย อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน อาจารย์สุธน ศรีหิรัญ นายประสพโชค อยู่สําราญ ศ.ดร.สุรินทร์ คําฝอย รศ.วรวรรณ โรจนไพบูลย์ ผศ.พิเชฐ โสวิทยสกุล ดร.ศิริมาเมธ์วดี ศิรธนิตรา นางสุจิตรา ศรีนาม นางประเสริฐสุข เพฑูรย์สิทธิชัย ที่ปรึกษาปลัดกระทรวงมหาดไทย ผู้แทนส่วนราชการและหน่วยงานรัฐวิสาหกิจในสังกัดกระทรวงมหาดไทย และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วมการประชุม
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ กล่าวว่า การขับเคลื่อนโครงการอําเภอ “บําบัดทุกข์ บํารุงสุข” แบบบูรณาการอย่างยั่งยืน เป็นสิ่งที่กระทรวงมหาดไทยมีความมุ่งมั่นในการยกระดับการทํางานเพื่อบําบัดทุกข์ บํารุงสุขให้กับพี่น้องประชาชน ด้วยการคัดเลือกอําเภอนําร่องระดับจังหวัดที่สมควรได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติให้เป็นอําเภอ “บําบัดทุกข์ บํารุงสุข” ยอดเยี่ยม ซึ่งได้มีการลงพื้นที่ตรวจประเมินผลเชิงประจักษ์อําเภอนําร่องทั้ง 10 อําเภอ ในห้วงระหว่างวันที่ 13 - 27 ธันวาคม 2565 ได้แก่ อําเภอแม่ใจ จังหวัดพะเยา อําเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น อําเภอโนนสะอาด จังหวัดอุดรธานี อําเภอศีขรภูมิ จังหวัดสุรินทร์ อําเภอเทพา จังหวัดสงขลา อําเภอเมืองยะลา จังหวัดยะลา อําเภอเมืองพิษณุโลก จังหวัดพิษณุโลก อําเภอวังเจ้า จังหวัดตาก อําเภอหันคา จังหวัดชัยนาท และอําเภอบ้านสร้าง จังหวัดปราจีนบุรี โดยขณะนี้คณะกรรมการฯ ได้รับทราบผลการดําเนินงานของแต่ละจังหวัดแล้ว และในสัปดาห์หน้าจะมีการพิจารณาคัดเลือกเพื่อมอบรางวัลเชิดชูเกียรติให้เป็นอําเภอบําบัดทุกข์ บํารุงสุขยอดเยี่ยมต่อไป ทั้งนี้ ในการลงพื้นที่ฯ ได้มีการถอดบทเรียน พร้อมทั้งนํา Best Practice แต่ละพื้นที่มาศึกษาแนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพการดําเนินงานโครงการดังกล่าว เพื่อทบทวนและปรับปรุงหลักสูตรการฝึกอบรมโครงการอําเภอนําร่อง บําบัดทุกข์ บํารุงสุข ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ด้วยกลไกการทํางานที่เข้าถึงและสามารถตอบสนองต่อพี่น้องประชาชนได้อย่างไร้รอยต่อ ก่อให้เกิดประสิทธิผลสูงสุดแก่พื้นที่อย่างยั่งยืน โดยทีมวิจัยของกระทรวงมหาดไทยได้ทําการประเมินผลและสรุปผลภาพรวมของโครงการฯ ซึ่งผลการประเมินอยู่ในระดับดีมาก ได้รับความพึงพอใจจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในโครงการฯ และในการขับเคลื่อนโครงการฯ จะได้มีการประเมินผลแบบ Real Time เพื่อจะได้นํา feedback ที่ได้รับไปใช้ในการปรับปรุงเพื่อพัฒนากระบวนการให้มีความรวดเร็วและมีคุณภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป
“ลักษณะการทํางานในอดีตมีลักษณะแบบ “ทํางานเสร็จ แต่ไม่ได้สําเร็จ” กล่าวคือ การขับเคลื่อนกิจกรรมต่าง ๆ เสร็จตามวัตถุประสงค์ (Outputs) แต่ไม่สามารถแก้ไขปัญหาที่เป็นปัญหาเรื้อรัง (Pain Point) ในพื้นที่ได้อย่างแท้จริง (Outcomes) เช่น โครงการแก้ไขปัญหาความยากจน ถ้ามีการดําเนินการตามโครงการฯ แล้ว มีการรายงานผลว่า ดําเนินโครงการเรียบร้อย แต่พอลงไปในพื้นที่ไปเก็บข้อมูลจากกลุ่มเป้าหมายแล้วยังพบว่ามีความยากจนอยู่ ถือว่าโครงการนี้ เสร็จแต่ไม่สําเร็จ ทั้งนี้ สิ่งสําคัญของการทํางาน คือ การสื่อสาร การนําเสนอให้คนฟังเข้าใจ เพื่อสร้างวิธีคิดและมีการใช้ทรัพยากรแบบบูรณาการ ต้องกล้าก้าวผ่านทุกปัญหาและอุปสรรค ต้องคิดว่างบประมาณไม่ใช่ข้อจํากัดของการทํางาน เพราะทรัพยากรที่แท้จริงในพื้นที่ มีทั้งคน กําลังแรง กําลังกาย กําลังใจ กําลังทรัพย์ กําลังสมอง ขอแค่ผู้นําลุกขึ้นมาทําก่อน ด้วย Passion ที่อยากจะ Change for Good มีความกระตือรือร้น สามารถดึงดูดภาคีเครือข่ายให้อยากที่จะมาร่วมหัวจมท้าย เข้ามามีส่วนร่วมในการ Support ภารกิจการบําบัดทุกข์ บํารุงสุขของพี่น้องประชาชน แต่ถ้าเราตั้งต้นด้วยคําว่างบประมาณเป็นข้อจํากัด เราจะไม่สามารถสนับสนุนงานอะไรได้เลย เพราะรอแต่งบประมาณ เราจะยึดว่าเงินคือทุกอย่างไม่ได้ เพราะงบประมาณมีจํากัด ถ้ายกเรื่องงบประมาณเป็นหลัก การพัฒนาที่ยั่งยืนก็จะไม่เกิดขึ้น” นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าวในช่วงต้น
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ กล่าวเพิ่มเติมว่า ทั้งนี้ กรอบแนวคิดโครงการอําเภอนําร่องบําบัดทุกข์ บํารุงสุข ในปี พ.ศ. 2565 ที่ผ่านมา ถือเป็นพื้นฐานหรือสารตั้งต้นในการพัฒนายกระดับการฝึกอบรมในหลักสูตรให้ดียิ่งขึ้น ดังคําพูดที่ว่า “วันนี้ดีกว่าเมื่อวาน” และ “วันพรุ่งนี้จะต้องดีกว่าวันนี้” เพื่อมุ่งสู่เป้าหมาย ทําให้คนในชุมชนเกิดความตระหนักรู้และตื่นตัวหันมาดูแลตัวเอง โดยคําว่า “ยั่งยืน” นั้น สะท้อนแนวคิดในการใช้ชีวิต เช่น การมีบ้าน คือ การมีที่อยู่อาศัยที่ถูกสุขลักษณะ ไม่ใช่มีอาคารใหญ่โตโอฬาร หรือในเรื่องการมีอาหาร ก็ไม่จําเป็นต้องกินหรูอยู่สบาย แต่มี 1 อิ่มเท่า ๆ กัน ดังนั้น สิ่งสําคัญที่แท้จริง คือ “จุดเริ่มต้นของชีวิต” หรือ Basics Needs ที่เท่ากัน อันหมายถึงปัจจัย 4 ได้แก่ อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค เฉกเช่น Steve Jobs ได้เคยกล่าวไว้ว่า ถ้าเขามีเงิน 5 เหรียญ เขาจะซื้อแม่ไก่มาเลี้ยง เพื่อให้แม่ไก่ออกไข่ให้เขากิน สะท้อนนัยสําคัญ คือ การสร้างความมั่นคงทางอาหารและการหาอาชีพทําเพื่อต่อยอดสิ่งที่มีอยู่ โดยมีตัวอย่างชุมชนที่ประสบความสําเร็จในประเทศไทยให้ได้เรียนรู้ เช่น ที่ตําบลโก่งธนู อําเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี สะท้อนให้เห็นถึงนิยาม “ความสุข” ว่า คนที่มีความสุขไม่จําเป็นต้องรวยเท่ากัน แต่ต้องมีความต้องการพื้นฐานที่เท่ากัน
จากนั้น นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ได้ประชุมขับเคลื่อนโครงการหนึ่งตําบล หนึ่งหมู่บ้านยั่งยืน (Sustainable Village) เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสที่สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา ทรงเจริญพระชนมายุครบ 3 รอบ 36 พรรษา ในวันที่ 8 มกราคม 2566 โดยกล่าวว่า กระทรวงมหาดไทย ได้น้อมนําแนวพระดําริ "หมู่บ้านยั่งยืน" (Sustainable Village)” ที่พระองค์พระราชทานให้กับปลัดกระทรวงมหาดไทย นายกสมาคมแม่บ้านมหาดไทย และอธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน โดยกระทรวงมหาดไทยได้น้อมนํามาขับเคลื่อนเพื่อส่งเสริมการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในหมู่บ้าน/ชุมชนให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ลดความเหลื่อมล้ําทางเศรษฐกิจและสังคม พร้อมทั้งขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (Sustainable Development Goals: SDGs) ด้วยการน้อมนําหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ ครอบคลุมทุกมิติ ทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม เพื่อให้เกิดการ “พึ่งพาตนเอง” โดยคณะกรรมการหมู่บ้าน (กม.) หรือคณะกรรมการกลางของหมู่บ้านอาสาพัฒนาและป้องกันตนเอง (อพป.) ได้ร่วมมือกับ 7 ภาคีเครือข่าย ทั้งภาครัฐ ภาคศาสนา ภาควิชาการ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม ภาคสื่อสารมวลชน และภาคประชาชน บูรณาการการทํางานร่วมกันขับเคลื่อน "หมู่บ้านยั่งยืน" (Sustainable Village) ให้เกิดผลเป็นรูปธรรม เพื่อยกระดับความคุณภาพชีวิตของประชาชนในหมู่บ้าน ให้มีความรักความสามัคคี มีรายได้ มีอาชีพเลี้ยงดูตนเองและครอบครัว เกิดความมั่นคงของเศรษฐกิจฐานราก พร้อมทั้งอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมให้อุดมสมบูรณ์
“หลักคิดสําคัญของหมู่บ้านยั่งยืน (Sustainable Village) คือ การคัดเลือกหมู่บ้านที่มีศักยภาพที่น้อยที่สุด ไม่ใช่หมู่บ้านที่ดีที่สุดมาพัฒนา พร้อมทั้งศึกษาสภาพปัญหาตามภูมิสังคมของแต่ละหมู่บ้าน โดยกําหนดตัวชี้วัด (KPIs) ที่สามารถรับรองได้ว่า จะสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนได้อย่างยั่งยืนเพื่อนําไปสู่เป้าหมาย “หมู่บ้านยั่งยืน เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าสิริวัณณวรี นารีรัตนราชกัญญา” มีนัยสําคัญ คือ ท่านนายอําเภอต้องไม่ทํางานในพื้นที่หมู่บ้านเดียว แต่ต้องทําทุกหมู่บ้านไปพร้อม ๆ กัน ด้วยหลักคิดที่ว่า “ไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง” ลงพื้นที่พัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนจนรองเท้าสึกก่อนกางเกงขาด โดยการดําเนินการดังกล่าวจะเกิดผลสัมฤทธิ์ที่เป็นเท่าทวีคูณจนสามารถยกระดับคุณภาพชีวิตได้อย่างยั่งยืนได้ ด้วยกลไกการทํางานของภาคีเครือข่ายกระทรวงมหาดไทย เพื่อสร้างความศรัทธาของพี่น้องประชาชนต่อคนมหาดไทยอีกครั้งหนึ่ง ให้คนมหาดไทย ให้สถาบันนักปกครอง ได้รับการยอมรับ ได้รับการยกย่องว่า “เป็นผู้นําที่แท้จริง” โดยสร้างความเชื่อมั่น ความน่าเชื่อถือ ความศรัทธา ชักชวนคนมีจิตอาสาในชุมชน ในพื้นที่ ลุกขึ้นมามีส่วนร่วมในการพัฒนาบ้านเมืองของเราให้ยั่งยืนในทุกมิติ สอดคล้องตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เพราะหากเราพัฒนาพื้นที่ทุกตําบล จะสะท้อนให้เห็นว่าเราสามารถทําได้ทั้งจังหวัด ซึ่งเป็นการสร้างพื้นที่ที่มั่นคงแข็งแรงให้กับประเทศชาติ สามารถเจริญบรรลุวัตถุประสงค์มั่นคง มั่งคั่ง และยั่งยืน ได้อย่างแท้จริง และสิ่งที่สําคัญที่สุดในการขับเคลื่อนงานเพื่อพี่น้องประชาชนทุกคน คือ ต้องน้อมนําพระราโชบายของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว “แก้ไขในสิ่งผิด” ที่ทรงมีความมุ่งมั่นในการทําให้ “ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสุข แก้ไขในสิ่งผิด สืบสานในพระราชปณิธาน ภายใต้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” แก้ไขสิ่งที่ไม่ดีให้กลับมาเป็นสิ่งที่เกิดประโยชน์อย่างยั่งยืนให้กับประเทศไทยและโลกใบเดียวของเราต่อไป” นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าว
ด้าน พระพิพัฒน์วชิโรภาส ที่ปรึกษาปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า องค์ประกอบที่สําคัญในการทําให้หมู่บ้านยั่งยืนได้ “ครอบครัว” เป็นสังคมที่เล็กที่สุดแต่สําคัญที่สุด ถ้าครอบครัวล่มสลายหมู่บ้านและสังคมก็จะพินาศ และเกิดปัญหาสังคมมากมาย ทั้งปัญหายาเสพติด การหนีเรียน และปัญหาอื่น ๆ ดังนั้น หมู่บ้านยั่งยืนจะเกิดเป็นรูปธรรมได้ 1) หัวหน้าครอบครัวและสมาชิกในครอบครัวต้องดูแล ต้องอบรมบ่มเพาะ สอนลูกหลายด้วยความรัก ความเข้าใจ ความอบอุ่นอย่างมีประสิทธิผลและมีคุณธรรมมากขึ้น 2) ต้องฟื้นฟูวัฒนธรรมชุมชนในการสร้างครูให้เป็น “ปูชนียบุคคล” เพราะครูคือเบ้าหลอมพิมพ์ดี เฉกเช่นสมัยก่อนเราเรียก พ่อครู แม่ครู เพื่อเป็นหลักชัยในหมู่บ้าน/ชุมชน และ 3) ต้องสร้าง “ผู้นําเด็กและเยาวชนจิตอาสาการเปลี่ยนแปลง” เพราะเด็กและเยาวชนจะสื่อสารกันเองด้วยภาษาเดียวกัน ด้วยความเข้าใจที่ง่าย ซึ่งหากเรามีผู้นําเด็กและเยาวชนจิตอาสาการเปลี่ยนแปลง การดูแลเด็กและเยาวชนในหมู่บ้าน/ชุมชนก็จะมีความเข้มแข็งควบคู่กับการพัฒนาหมู่บ้านยั่งยืน