รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ปลัดมหาดไทย ประชุมร่วมผู้ว่าฯ ชัยนาท และกรมชลประทาน ติดตามสถานการณ์น้ำลุ่มเจ้าพระยา และการดำเนินงานตามภารกิจสำคัญ มท. เน้นย้ำ ผู้ว่าฯ นายอำเภอ ต้องเป็นผู้นำทีมน้อมนำแนวพระราชดำริฯร
วันพุธที่ 9 สิงหาคม 2566
09/08/2566
ปลัดมหาดไทย ประชุมร่วมผู้ว่าฯ ชัยนาท และกรมชลประทาน ติดตามสถานการณ์น้ําลุ่มเจ้าพระยา และการดําเนินงานตามภารกิจสําคัญ มท. เน้นย้ํา ผู้ว่าฯ นายอําเภอ ต้องเป็นผู้นําทีมน้อมนําแนวพระราชดําริฯร
ปลัดมหาดไทย ประชุมร่วมผู้ว่าฯ ชัยนาท และกรมชลประทาน ติดตามสถานการณ์น้ําลุ่มเจ้าพระยา และการดําเนินงานตามภารกิจสําคัญ มท. เน้นย้ํา ผู้ว่าฯ นายอําเภอ ต้องเป็นผู้นําทีมบูรณาการน้อมนําแนวพระราชดําริด้านการบริหารจัดการน้ําเพื่อยังประโยชน์ให้กับพี่น้องประชาชน
ปลัดมหาดไทย ประชุมร่วมผู้ว่าฯ ชัยนาท และกรมชลประทาน ติดตามสถานการณ์น้ําลุ่มเจ้าพระยา และการดําเนินงานตามภารกิจสําคัญ มท. เน้นย้ํา ผู้ว่าฯ นายอําเภอ ต้องเป็นผู้นําทีมบูรณาการน้อมนําแนวพระราชดําริด้านการบริหารจัดการน้ําเพื่อยังประโยชน์ให้กับพี่น้องประชาชนอย่างยั่งยืน
วันนี้ (9 ส.ค. 66) เวลา 08.45 น. ที่สํานักชลประทานที่ 12 ตําบลบางหลวง อําเภอสรรพยา จังหวัดชัยนาท นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมติดตามสถานการณ์น้ําบริเวณลุ่มน้ําเจ้าพระยา และการดําเนินงานตามนโยบายรัฐบาลและภารกิจสําคัญของกระทรวงมหาดไทยในพื้นที่จังหวัดชัยนาท โดยนายแมนรัตน์ รัตนสุคนธ์ อธิบดีกรมการปกครอง นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน นายวสันต์ สุภาภา รองอธิบดีกรมที่ดิน นายเธียรชัย ชูกิตติวิบูลย์ รองอธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย และผู้แทนกรมในสังกัดกระทรวงมหาดไทย ร่วมลงพื้นที่ โดยมี นายนที มนตริวัต ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยนาท นางสาวชไมพร อําไพจิตร นายศรณ์จักร์ชัย ชูวาพิทักษ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดชัยนาท นายวัชระ ไกรสัย ผู้อํานวยการสํานักชลประทานที่ 12 นายสันติ เต็มเอี่ยม ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมชลประทาน หัวหน้าส่วนราชการ นายอําเภอ และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วมประชุม
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า กระทรวงมหาดไทยได้น้อมนําพระราชดํารัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในด้านการบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะเรื่องการเตรียมการเพื่อรับน้ําแล้งและน้ําท่วมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ซึ่งได้พระราชทานไว้ เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2533 ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา ความว่า “.. เราควรพิจารณาว่า ถ้าสามารถที่จะเก็บน้ําที่ลงมาท่วม สกัดไว้ไม่ให้ลงมาท่วม ก็จะบรรเทาการท่วมและลดความเสียหาย ฉะนั้นการหาทางที่จะเก็บน้ําที่ลงมาท่วมเอาไว้ได้ สําหรับให้เป็นน้ําที่ให้คุณที่ช่วยให้มีรายได้ ก็จะเป็นการดีเป็นทวีคูณ.. ..การที่จะทําโครงการที่แยบคาย เพื่อป้องกันหรือลดความเสียหายในการท่วมนั้น และเพิ่มพูนผลิตผลในหน้าแล้ง ก็ได้ผลสองเท่าตัว คือไม่ต้องใช้เงินแก้ไข หรือบรรเทาทุกข์ของประชาชน ซ้ําจะได้ให้ประชาชนทํากินได้ เพิ่มพูนขึ้นไปเกือบสองเท่า..” อันหมายความว่า เมื่อเกิดปัญหาอุทกภัยหรือเวลามีน้ํามาก เราแก้ปัญหาโดยการเร่งระบายน้ําออก แต่พอน้ําหายท่วมหรือน้ําแล้ง เราไม่มีน้ําไว้ใช้อุปโภค บริโภค และทําการเกษตร ดังนั้น หากเรามีที่ให้น้ําอยู่หรือมีที่กักเก็บน้ํา เราก็จะได้ประโยชน์ 2 ต่อ จึงเป็นที่มาของทฤษฎีใหม่ที่มีการจัดสรรพื้นที่โดยมีแหล่งน้ําเป็นองค์ประกอบสําคัญ เราต้องหาที่อยู่ให้น้ํา ทําให้น้ํามีที่ไป ช่วยบรรเทาการเกิดน้ําท่วม และใช้แหล่งน้ํามาทําประโยชน์ในการทํามาหากิน หรืออีกนัยหนึ่งยังมีความหมายอีกว่าเขื่อนและแหล่งกักเก็บน้ําที่เรามีอาจยังจุน้ําได้ไม่มากพอ ดังนั้น ต้องขุดให้มีความลึกลงไปอีก ขุดเอาน้ําแลกดิน ทําสันเขื่อน สันฝายที่สูงขึ้น และไม่ได้เป็นเพียง Express way เพื่อระบายน้ําลงอ่าวไทยเท่านั้น ต้องเพิ่มพื้นที่ท้องอ่าง เพิ่มทุ่งกักเก็บน้ําและชะลอน้ํา โดยน้อมนําแนวพระราชดํารัสข้างต้นมาประยุกต์ใช้กับสถานการณ์ปัจจุบัน เราทุกคนก็จะได้ประโยชน์ ตลอดจนยังช่วยลดความขัดแย้งในการต้องการใช้น้ําของพี่น้องประชาชนด้วย และนับเป็นความโชคดีของคนไทยที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงมุ่งมั่นในการ "สืบสาน รักษา และต่อยอด" และทรงอรรถาธิบายในเรื่อง "อารยเกษตร" กล่าวคือ คนไทยมีอาชีพเกษตรกร ซึ่งเราทําการเกษตร 365 วัน หรือทั้งปี แต่ประเทศไทยมีฤดูฝนเพียง 120 วัน (3 เดือน) ด้วยเหตุนี้ในช่วงวันที่เหลือนอกจากฤดูฝน เราจึงต้องบริหารจัดการน้ําให้เพียงพอต่อการอุปโภคและบริโภคในครัวเรือน ตลอดจนถึงมีเพียงพอสําหรับการประกอบอาชีพและการทําเกษตรกรรม โดยนําโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ประยุกต์สู่โคก หนอง นา ที่มุ่งเน้นการจัดการน้ําในพื้นที่ ทั้งการขุดหนอง ขุดคลองไส้ไก่ ปลูกไม้ยืนต้น เพิ่มพื้นที่ป่าตามศาสตร์พระราชา ไม้ 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง เป็นต้น
"นอกจากนี้กระทรวงมหาดไทยยังได้น้อมนําแนวทางขับเคลื่อนการทํางานตามหลัก "เข้าใจ เข้าถึง และพัฒนา" จึงได้ดําเนินการจัดทําผังภูมิสังคม (Geo-Social Map) โดยกรมโยธาธิการและผังเมือง ทําการรวบรวมฐานข้อมูลจากพื้นที่ต่าง ๆ ร่วมกับกรมที่ดินและหน่วยงานภาคีเครือข่ายโดยเฉพาะกรมชลประทาน โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอําเภอ เป็นผู้นําทีมบูรณาการสํารวจข้อมูลแหล่งน้ําชุมชน เพื่อนํามาประมวลเป็นฐานข้อมูลสําคัญ ทั้งแหล่งน้ําปัจจุบันและแหล่งน้ําเก่าที่หายไป ได้ดําเนินการจัดทําเสร็จสมบูรณ์แล้ว และได้ส่งให้กรมชลประทานเพื่อใช้ประโยชน์ร่วมกัน "โดยทันที" ไม่รีรองบประมานของราชการ ซึ่งขณะนี้ได้ดําเนินโครงการไปแล้วกว่า 8 หมื่นโครงการ ได้รับการสนับสนุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตลอดจนภาคีเครือข่ายในการขับเคลื่อนนําร่องพัฒนาและปรับปรุงแหล่งน้ําสาธารณะจากข้อมูลผังภูมิสังคม (Geo-Social Map) และภาพถ่ายทางอากาศของกรมที่ดิน ตั้งแต่ พ.ศ. 2495 ถึงปัจจุบัน เพื่อเปรียบเทียบและสืบค้นหาแหล่งน้ําเพื่อนํามาฟื้นฟูใช้ประโยชน์ต่อไป" นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าว
นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าวต่ออีกว่า ผู้ว่าราชการจังหวัดและนายอําเภอ ต้องทําหน้าที่ที่สําคัญของผู้นํา คือ ช่วยกันกระตุ้นให้ผู้นําท้องถิ่น ท้องที่ช่วยกันแก้ไขปัญหาน้ําท่วม ด้วยการ "แก้ไขในสิ่งที่ผิด" ทั้งการจัดระเบียบหรือปรับปรุงแก้ไขกฎหมายเพื่อให้เจ้าของที่ดินมีแหล่งกักเก็บน้ํา มีการบริหารจัดการน้ําไว้ใช้ในยามจําเป็นและฉุกเฉิน รวมทั้งให้กํานัน ผู้ใหญ่บ้าน ผู้นําท้องถิ่น ท้องที่ เป็นกําลังสําคัญช่วยกันประชาสัมพันธ์ให้ทุกหมู่บ้าน/ชุมชน มีแหล่งน้ําขนาดเล็ก เช่น น้ําบาดาล เพื่อใช้ในการอุปโภคบริโภค และประกอบอาชีพ เพราะน้ําคือชีวิต ซึ่งจากสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงของโลกเราในปัจจุบัน ทําให้เราเผชิญกับสาธารณภัย ทั้งปรากฏการณ์เอลนีโญ ทําให้ฝนตกทิ้งช่วง กลับกันยังมีฝนตกหนักจนเกิดน้ําท่วม เกิดเป็นอุทกภัย จึงเป็นโอกาสดีที่ในวันนี้ได้มาประชุมร่วมกับกรมชลประทานเพื่อที่จะมีข้อมูลสถานการณ์ที่เป็นปัจจุบันสําหรับหารือร่วมกับผู้ว่าราชการจังหวัดทั่วประเทศต่อไป
นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าวในช่วงท้ายว่า ขอให้ผู้ว่าราชการจังหวัด นายอําเภอ รวมถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ส่งเสริมให้ประชาชนมีแหล่งน้ําเป็นของตัวเอง ทําให้เป็นต้นแบบ ให้เกิดแหล่งน้ําขนาดย่อมหรือขนาดเล็กประจําครัวเรือน เช่น ทําพื้นที่ให้เป็นหลุมขนมครก เก็บน้ําจากฟ้าไม่ให้ไหลออกนอกพื้นที่ โดยน้อมนําแนวพระราชดําริ "คิดให้แยบคาย" ป้องกันน้ําท่วมและน้ําแล้งที่ได้ประโยชน์ 2 ต่อ นอกจากนี้ ต้องช่วยกันดูแลแหล่งน้ํา ด้วยการสร้างทีมจิตอาสาจากกลไกในพื้นที่ ลงพื้นที่ไปพัฒนาร่วมกับภาคีเครือข่าย ตลอดจนการสร้างความมั่นคงทางอาหาร นําไปสู่การเป็นหมู่บ้านยั่งยืน (Sustainable Village) ทําให้หมู่บ้านชุมชนมีประชาชนคนไทยมีคุณภาพชีวิตที่ดี และหากทุกชุมชนทุกจังหวัดมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดี ประเทศไทยก็จะเป็นประเทศที่ทุกคนมีความสุขอย่างยั่งยืน
นายสันติ เต็มเอี่ยม ผู้เชี่ยวชาญด้านวิศวกรรมชลประทาน กรมชลประทาน กล่าวถึงการบริหารจัดการน้ําพื้นที่ลุ่มน้ําเจ้าพระยาและลุ่มน้ําแม่กลอง และการบริหารจัดการอ่างเก็บน้ํา โดยมีปริมาณน้ําในแหล่งกักเก็บน้ําขนาดใหญ่ภายใต้การดูแลของกรมชลประทาน 25 แห่ง การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค 10 แห่ง ซึ่งภาพรวมปริมาณน้ําในเขื่อนในปัจจุบัน ปี พ.ศ. 2566 มีปริมาณน้ําค่อนข้างน้อยเพียง 14,187 ล้าน ลบ.ซม. น้อยกว่าปีก่อน ประมาณ 2,500 ล้านลบ.ซม. ซึ่งภาพรวมมีปริมาณน้ําน้อยกว่าปีที่ผ่านมา 3,300 ล้าน ลบ.ซม. โดยเราแบ่งช่วงฤดูฝน ตั้งแต่เดือน พ.ค. ถึง ต.ค. ฤดูแล้ง เดือน พ.ย.- เม.ย. ทั้งนี้ ตั้งแต่ พ.ค. 66 ถึงปัจจุบัน มีฝนตกน้อยส่งผลกระทบกับการเก็บน้ําในพื้นที่ ซึ่งเป็นผลกระทบจากปรากฏการณ์เอลนีโญ่ คล้ายกับปี 2558 แต่มีความแห้งแล้งที่รุนแรงน้อยกว่า
"สําหรับลุ่มน้ําเจ้าพระยา มีแม่น้ําปิง วัง ยม น่าน โดยมีเขื่อนภูมิพล เขื่อนสิริกิติ์ เขื่อนแควน้อย และเขื่อนป่าศักดิ์ชลสิทธิ์ ไหลมารวมที่เขื่อนเจ้าพระยา ซึ่งจากข้อมูลในปี 2565 มีฝนตกมาก ทําให้มีปริมาณความจุน้ํามากกว่าปกติ แต่ในปี 2566 มีปริมาณน้ําต่ํากว่า ซึ่งจากสถานการณ์ปัจจุบันกรมอุตุนิยมวิทยา คาดการณ์ว่าจะมีน้ําแล้ง จึงได้นําน้ําที่เหลือมาใช้ในหน้าแล้ง โดยมีแผนการปรับปรุง ปฏิทินฤดูกาลเพาะปลูก เริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม และเก็บเกี่ยวในเดือนสิงหาคม ทําให้ในขณะนี้บริเวณลุ่มน้ําเจ้าพระยา เกษตรกรเริ่มมีการเก็บเกี่ยวแล้ว ซึ่งแผนการรับมือต่อไปอาจต้องอาศัยน้ําจากเขื่อนทั้ง 4 เขื่อน มาช่วยระบายน้ํา ทดน้ําที่น้อยไม่ให้ส่งผลกระทบกับการจัดการน้ําในบริเวณลุ่มน้ําเจ้าพระยา ซึ่งชลประทานชัยนาท ลพบุรี และนนทบุรี ได้บูรณาการช่วยกันรักษาเกณฑ์การระบายน้ําอยู่ในระดับที่เพียงพอสําหรับการอุปโภคบริโภค โดยจากผลการบริหารจัดการน้ําในปัจจุบัน มีผลการจัดสรรน้ําฤดูฝน ปี 2566 จํานวน 4,664 ล้าน ลบ.ซม. จากแผน 5,500 ล้าน ลบ.ซม. ยังต่ํากว่าแผนเนื่องจากมีปริมาณน้ําน้อย แต่ยังคงรักษาระดับปริมาณน้ําได้ และจากคาดการณ์ หลังจากสิ้นสุดฤดูฝน 1 พ.ย. 2566 ของกรมชลประทาน จะมีปริมาณน้ําเหลือต่ํากว่าปกติครึ่งหนึ่งจากปี 2565 โดย 4 เขื่อนหลักจะมีปริมาณน้ําเหลือ 7,239 ล้าน ลบ.ซม. จึงต้องขอความร่วมมือช่วยกันประชาสัมพันธ์สร้างการรับรู้ไปยังเกษตรกรที่ทําการเก็บเกี่ยวผลผลิต ในเดือนสิงหาคมนี้ยังคงงดการเพาะปลูกต่อไปจนกว่าสถานการณ์น้ําจะปกติ เพื่อบรรเทาผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในช่วงน้ําน้อย ทั้งนี้ ทางกรมชลประทาน จะบริหารจัดการเพื่อเตรียมพร้อมรับมือกับ สถานการณ์เอลนีโญ่อย่างละเอียดรอบคอบอย่างเต็มที่ เพื่อให้พี่น้องประชาชนได้รับผลกระทบจากภัยแล้งน้อยที่สุด" นายสันติ เต็มเอี่ยม กล่าวในช่วงท้าย
โอกาสนี้ นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย และคณะ ตรวจดูระดับน้ําบริเวณพื้นที่ริมเขื่อนเจ้าพระยา จากนั้นได้เดินทางไปยัง เขาขยาย ตําบลเขาท่าพระ อําเภอเมืองชัยนาท เพื่อร่วมปลูกต้นไม้ ได้แก่ ต้นจามจุรี แคนา ต้นจิก และต้นไทรนิโครธ ตามโครงการฟื้นฟูพื้นที่เขาหัวโล้น ฟื้นคืนความอุดมสมบูรณ์ให้เขาขยาย เพื่อพัฒนาต่อยอดไปสู่พื้นที่สวนสาธารณะ สร้างความอุดมสมบูรณ์และความมั่นคงทางอาหาร รวมถึงเป็นแหล่งเรียนรู้ให้กับคนในชุมชนต่อไป