รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-มท. 1 กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “วาระแห่งชาติ : นโยบายแก้จนของประเทศไทย” ในโครงการสัมมนา เรื่อง การแก้ปัญหาความยากจน : วิถีสู่ความสําเร็จและความเป็นอยู่ที่ดี
วันจันทร์ที่ 20 พฤศจิกายน 2566
20/11/2566
มท. 1 กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “วาระแห่งชาติ : นโยบายแก้จนของประเทศไทย” ในโครงการสัมมนา เรื่อง การแก้ปัญหาความยากจน : วิถีสู่ความสําเร็จและความเป็นอยู่ที่ดี
มท. 1 กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “วาระแห่งชาติ : นโยบายแก้จนของประเทศไทย” ในโครงการสัมมนา เรื่อง การแก้ปัญหาความยากจน : วิถีสู่ความสําเร็จและความเป็นอยู่ที่ดี เน้นย้ําภาครัฐต้องพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ําขนาดเล็กเพื่อแก้ปัญหาความยากจน เสริมสร้างสวัสดิการพื้นฐาน
มท. 1 กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “วาระแห่งชาติ : นโยบายแก้จนของประเทศไทย” ในโครงการสัมมนา เรื่อง การแก้ปัญหาความยากจน : วิถีสู่ความสําเร็จและความเป็นอยู่ที่ดี เน้นย้ําภาครัฐต้องพัฒนาแหล่งกักเก็บน้ําขนาดเล็กเพื่อแก้ปัญหาความยากจน เสริมสร้างสวัสดิการพื้นฐานในการดํารงชีวิต และพัฒนาการศึกษาและนวัตกรรม เพื่อความเป็นอยู่ที่ดีขึ้นของพี่น้องประชาชนอย่างยั่งยืน
วันนี้ (20 พ.ย. 66) ที่ห้องประชุม 402 – 403 ชั้น 4 อาคารรัฐสภา นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “วาระแห่งชาติ : นโยบายแก้จนของประเทศไทย” ในโครงการสัมมนา เรื่อง การแก้ปัญหาความยากจน : วิถีสู่ความสําเร็จและความเป็นอยู่ที่ดี ซึ่งจัดขึ้นโดยคณะกรรมาธิการการแก้ปัญหาความยากจนและลดความเหลื่อมล้ํา วุฒิสภา ร่วมกับ กระทรวงมหาดไทย กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม สํานักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ สํานักงานกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมืองแห่งชาติ และสโมสรโรตารี โดยมี พลเอก สิงห์ศึก สิงห์ไพร รองประธานวุฒิสภา คนที่หนึ่ง รองศาสตราจารย์ สังศิต พิริยะรังสรรค์ ประธานคณะกรรมาธิการฯ นายฉัตรชัย พรหมเลิศ ประธานกรรมการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน นายเพิ่มสุข สัจจาภิวัฒน์ ปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดยมี นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย นายพรพจน์ เพ็ญพาส รองปลัดกระทรวงมหาดไทย นายอรรษิษฐ์ สัมพันธรัตน์ อธิบดีกรมการปกครอง นายชัยวัฒน์ ชื่นโกสุม อธิบดีกรมการพัฒนาชุมชน นายพงศ์รัตน์ ภิรมย์รัตน์ อธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง นายขจร ศรีชวโนทัย อธิบดีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และคณะผู้บริหารกระทรวงมหาดไทย ร่วมรับฟังการปาฐกถาฯ
นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า ปัญหาความยากจนในประเทศไทยนั้น เป็นปัญหาที่มีมาอย่างยาวนาน และเกิดจากหลายสาเหตุ ไม่ว่าจะเป็นความยากจนจากการขาดที่ดินทํากิน ขาดการศึกษา ปัญหาสุขภาพ หรือการขาดโอกาสในสังคม “การแก้จน” เราจึงไม่อาจมองแล้วการแก้ปัญหาเพียงจุดใดจุดหนึ่ง แต่ต้องทําหลายอย่างไปพร้อมกันทุกภาคส่วน สําหรับกระทรวงมหาดไทยมีการนําเอา “ปัจจัยหลัก” ที่จําเป็นในการดํารงชีวิต ที่เราเรียกกันว่า ปัจจัย 4 คือ อาหาร ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม และยารักษาโรค มาแก้ปัญหาความยากจนในเบื้องต้น ซึ่งเราจะต้องทําให้ประชาชนทุกคนมีปัจจัย 4 เพียงพอในการดํารงชีวิต รวมถึงบริการพื้นฐานทางด้านสาธารณสุขด้วย แต่มีอีกหนึ่งปัจจัยที่จะเป็นเครื่องมือสําคัญ ถือได้ว่าเป็นปัจจัยที่ 5 ในการทําให้ทุกคนมีโอกาสในการพัฒนาคุณภาพชีวิตได้ ก็คือ “การศึกษา” ซึ่งถือเป็นปัจจัยสําคัญที่สุดปัจจัยหนึ่งในการแก้ปัญหาความยากจน ดังนั้น นโยบายการแก้ปัญหาความยากจนของประเทศไทยจึงต้องเริ่มด้วยการสนับสนุนสวัสดิการเพื่อดูแลปัจจัยเหล่านี้ ซึ่งวันนี้ต้องยอมรับว่าประเทศไทยเราทําได้ดีในระดับหนึ่งแล้ว และมีการต่อยอดอย่างต่อเนื่องในการสนับสนุนสวัสดิการในการแก้ปัญหาความยากจนของประเทศไทย อย่างล่าสุดในกระทรวงมหาดไทยก็มีนโยบาย “น้ําประปาดื่มได้” เพื่อส่งเสริมสุขอนามัยและลดภาระในการซื้อน้ําดื่มของประชาชน นอกจากนี้สวัสดิการในบางด้านไทยเราก็อยู่ในระดับเหนือค่าเฉลี่ย เช่น ในด้านการสาธารณสุข ในสมัยที่ตนเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขนั้น เวลาไปประชุมนานาชาติที่ไหน “Universal Health Care” หรือ “ระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า” ของไทยก็มักจะถูกยกเป็นต้นแบบ และองค์การอนามัยโลกก็ยังพยายามผลักดันให้ทุกประเทศมีหลักประกันแบบนี้ให้กับพลเมืองของเขาด้วยเช่นกัน สําหรับในด้านการศึกษาในส่วนของกระทรวงมหาดไทยเองก็มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในชุมชน ที่ช่วยแบ่งเบาภาระผู้ปกครอง และดูแลเด็กให้มีโภชนาการและพัฒนาการที่สมวัย พร้อมทั้งขยายสวัสดิการด้านการศึกษา โดยตนได้เคยกล่าวไว้ว่าหนี้ กยศ. มันไม่ควรจะเกิดด้วยซ้ํา เพราะภาครัฐน่าจะดูแลเยาวชนให้ศึกษาจนถึงระดับปริญญาตรีได้ ซึ่งเป็นหนึ่งในความตั้งใจที่ผมอยากเห็นลูกหลานและเยาวชนของเราได้เรียนจนจบในระดับอุดมศึกษา ซึ่งถือเป็นพันธกิจหลักสําคัญในการบําบัดทุกข์ บํารุงสุข และเพิ่มพูนความอุดมสมบูรณ์ให้พี่น้องประชาชน
“ในปัจจุบัน วัฒนธรรม ประเพณีมีการเปลี่ยนแปลงไปในโลกปัจจุบันเป็นอย่างมาก เพราะในสถานการณ์ปัจจุบันสังคมมีการแข่งขันมาก ประกอบกับช่วงชีวิตมีระยะเวลาที่ยาวมากตามหลักเกณฑ์ของสังคมผู้สูงอายุ โดยสิ่งหนึ่งที่เราต้องเร่งศึกษาก็คือ การปรับปรุงกฎหมายเพื่อเปิดประเทศให้กว้างขึ้นสําหรับประชากรคุณภาพจากต่างชาติ ให้เข้ามาทํางานและจ่ายภาษีในเมืองไทย เราอาจต้องเพิ่มจํานวนประชากรด้วยกฎหมายอพยพย้ายถิ่นที่ได้มาตรฐานและมีประสิทธิภาพ แต่ถึงอย่างไรก็ดีก่อนจะถึงวันนั้นสิ่งที่เราต้องทําอย่างเร่งด่วนก็คือ การส่งเสริมให้ประชาชนมีรายได้เพิ่มขึ้น โดยจัดลําดับความสําคัญเริ่มจากการแก้ปัญหาให้ประชากรกลุ่มใหญ่ที่สุดที่เป็น “ผู้ยากจน” ก่อน เพื่อให้การแก้ปัญหานั้นส่งผลไปถึงภาคส่วนอื่น ๆ ด้วย” นายอนุทินฯ กล่าวในช่วงต้น
นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวต่ออีกว่า จากข้อมูลของสํานักงานสถิติแห่งชาติ เมื่อปี 2563 ที่มีการสํารวจจํานวนผู้ประกอบอาชีพต่าง ๆ ของคนไทย พบว่า กลุ่มอาชีพที่ใหญ่ที่สุด คือ กลุ่มอาชีพเกษตรกรรม ที่มีจํานวนมากถึง 11.28 ล้านคน จากจํานวนคนไทยที่มีงานทําทั้งสิ้น 37.33 ล้านคน และเป็นที่ทราบกันดีว่าอาชีพเกษตรกรรมเป็นอาชีพที่ทํารายได้น้อย และต้องการการสนับสนุนจากรัฐมาก นอกจากการมีที่ดินทํากินซึ่งกระทรวงมหาดไทยก็มีหน่วยงานที่ดูแลอยู่แล้วนั้น “น้ํา” ก็นับว่าเป็นปัจจัยการผลิตที่สําคัญเป็นอย่างมากอีกประการหนึ่ง จากเอกสารของกรมพัฒนาที่ดิน เมื่อปี 2562 ได้ระบุว่า ประเทศไทยมีพื้นที่เขตเกษตรกรรม ถึงร้อยละ 47.77 ของพื้นที่ประเทศไทย พื้นที่ทางการเกษตรของประเทศไทยเป็นพื้นที่ที่อยู่ในเขตชลประทานเพียงแค่ประมาณ ร้อยละ 22 อยู่นอกพื้นที่เขตชลประทาน ร้อยละ 78 นั้น ดังนั้น กลุ่มเกษตรกรที่อยู่ “นอกพื้นที่เขตชลประทาน” นี้ จึงควรเป็นกลุ่มแรกที่ควรได้รับการแก้ปัญหาความยากจน โดยปัจจัยแรกสุดในการแก้ปัญหาความยากจนของเกษตรกรในพื้นที่นี้ คือ ต้องหาน้ําเพื่อให้สามารถทําการเกษตรได้ตลอดทั้งปี เพราะ “น้ํา คือ ชีวิต” ถ้ามีน้ํา เกษตรกรก็มีทางเลือกในการผลิตพืชผลทางการเกษตรได้หลากหลาย แต่คําถามที่สําคัญก็คือ "เราจะหาแหล่งน้ําให้แก่เกษตรกรทุกครัวเรือนในพื้นที่นอกเขตชลประทานได้อย่างไร" นี่คือประเด็นสําคัญที่ตนอยากย้ําในวันนี้ คือ เรากําลังมอง “การบริหารจัดการน้ํา” ในฐานะ “เครื่องมือแก้จน” และเราจะใช้ “นวัตกรรม” มาแก้จนให้เกิดเป็นผลฤทธิ์ในทุกพื้นที่
“ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา “การพัฒนาแหล่งน้ํา” มักเน้นการสร้างโครงการขนาดใหญ่ และขนาดกลาง ซึ่งไม่สามารถตอบโจทย์ความต้องการใช้น้ําของเกษตรกรได้ครบ อีกทั้งยังใช้งบประมาณมากและใช้เวลาก่อสร้าง นานเกินไปไม่ทันกับความต้องการในการแก้ไขปัญหาภัยแล้งให้กับประชาชน ซึ่งปัญหาของประเทศไทยไม่ได้อยู่ที่การมีปริมาณน้ําฝนน้อยเกินไป แต่อยู่ที่ความสามารถของเครื่องมือที่จะกักเก็บน้ําฝนมีประสิทธิภาพน้อยเกินไป เพราะฉะนั้นการสร้างแหล่งน้ําขนาดเล็ก โดยการมีส่วนร่วมของประชาชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จึงเป็นทางออกที่สามารถตอบโจทย์เรื่องความต้องการใช้น้ํา ทั้งเพื่อการอุปโภค บริโภค และเพื่อการเกษตรของประชาชนในทุกพื้นที่ได้ นี่คือแนวคิดที่มาของ “นวัตกรรมฝายแกนดินซีเมนต์” ที่ทางท่านอาจารย์สังศิต และคณะกรรมาธิการการแก้ปัญหาความยากจน ลดความเหลื่อมล้ํา ได้มีส่วนสําคัญอย่างยิ่งในการหนุนนํา จนกลายมาเป็นหนึ่งในนโยบายแก้จนของประเทศไทย ในวันนี้ฝายแกนดินซีเมนต์ เป็นเครื่องมือกักเก็บน้ําขนาดเล็กที่สามารถออกแบบการกักเก็บน้ําในแต่ละพื้นที่ได้ตรงตามความต้องการของเกษตรกร ได้มากกว่าเครื่องมือกักเก็บน้ําขนาดใหญ่และขนาดกลาง ที่สําคัญที่สุด คือ สามารถสร้างเสร็จได้ในเวลา อันรวดเร็วโดยใช้ระยะเวลาเพียง 5 - 15 วัน แม้ว่าฝายแกนดินซีเมนต์จะมีขนาดเล็ก แต่ถ้าสามารถสร้างเป็นจํานวนมากได้ เราจะสามารถออกแบบให้มีปริมาณน้ําที่เพียงพอสําหรับตอบสนอง “ความต้องการใช้น้ําเพื่อการเกษตรตลอดทั้งปี” สําหรับทุกครัวเรือนได้ ยิ่งไปกว่านั้นยังเป็นนวัตกรรมที่สามารถอุดช่องโหว่ที่เป็นข้อบกพร่องของฝายประเภทอื่น ๆ ได้สําเร็จด้วย ฝายแกนดินซีเมนต์นี้เป็นทั้งนวัตกรรมทางเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางด้านสังคม สร้างจากการใช้ดินในพื้นที่เป็นองค์ประกอบสําคัญที่สุดในการทําฝาย ทําให้ต้นทุนการสร้างฝายต่ํา สามารถสร้างเสร็จได้ไว สร้างเสร็จแล้วประชาชนได้ใช้น้ําทันทีตั้งแต่วันแรก และที่สําคัญคนในชุมชนสามารถมีส่วนร่วมในการก่อสร้าง และซ่อมแซมได้ด้วยตัวเอง ถือได้ว่าเป็นเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับ ท้องถิ่น เพราะเป็นภูมิปัญญาของคนไทย ที่คิดขึ้นสําหรับใช้กับสภาพภูมิประเทศของไทยโดยเฉพาะ ถือเป็นแนวทางที่สอดคล้องเป็นอย่างยิ่งกับหลักปรัชญา “เศรษฐกิจพอเพียง” ขอฝากไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กระทรวงกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ช่วยกันระดมความคิดต่อยอดนวัตกรรมนี้ให้มีประสิทธิภาพเพิ่มสูงขึ้นอันจะยังผลประโยชน์กับพี่น้องประชาชน สมดังที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ได้มีพระปฐมบรมราชโองการ ความว่า “เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป” อันเป็นการเน้นยํ้าถึงพระราชหฤทัยอันแน่วแน่ของพระองค์ท่าน ในการที่จะสืบสาน และดําเนินการตามพระราชปณิธานของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรอย่างไม่หยุดยั้ง และทรงพร้อมที่จะต่อยอดให้เกิดประโยชน์เพิ่มพูนขึ้นอีกแก่พสกนิกรของพระองค์ท่าน” นายอนุทินฯ กล่าวเน้นย้ํา
นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย กล่าวเพิ่มเติมว่า ในช่วง 3 - 4 ปีที่ผ่านมา องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในหลายพื้นที่ทั่วประเทศโดยเฉพาะในพื้นที่ภาคเหนือตอนบนและภาคอีสาน ได้รับการเผยแพร่องค์ความรู้เกี่ยวกับนวัตกรรมฝายแกนดินซีเมนต์จากคณะกรรมาธิการฯ ซึ่งถือว่าเป็นความกรุณาและเป็นประโยชน์ยิ่ง ซึ่งตนเห็นพ้องกับท่านผู้นําองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นว่าควรรับหน้าที่ในการจัดหาแหล่งน้ําขนาดเล็ก เพื่อสร้างฝายฯ ต่อไป และเพื่อเป็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยแล้งอันเนื่องมาจากสถานการณ์เอลนีโญ ที่ผ่านมากระทรวงมหาดไทยได้มีหนังสือถึงผู้ว่าราชการทุกจังหวัด สั่งการให้ทุกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขอรับการสนับสนุนงบประมาณรายจ่ายประจําปีงบประมาณ พ.ศ. 2567 เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาภัยแล้งอันเนื่องมาจากสถานการณ์เอลนีโญ โดยมีแบบมาตรฐานฝายแกนดินซีเมนต์ ซึ่งออกแบบโดยกรมโยธาธิการและผังเมืองแนบส่งทุกจังหวัดแล้วด้วย ซึ่งในส่วนนี้คือแนวทางที่เราจะดําเนินและต่อยอดต่อไปในรูปแบบ ของ Smart Farming ในอนาคต เป็นการใช้นวัตกรรมและเทคโนโลยีมาสนับสนุน เพื่อช่วยเหลือให้เกษตรกรสามารถพึ่งพาตัวเองได้จริง ซึ่งจะเป็นการแก้จนได้อย่างยั่งยืน
“ดังนั้น นโยบายแก้จนของประเทศไทย ในฐานะที่เป็นวาระแห่งชาตินั้น จะต้องประกอบไปด้วยการสนับสนุนสวัสดิการเพื่อการดํารงชีวิตขั้นพื้นฐานของประชาชน การเปิดโอกาสให้ยกระดับชีวิตด้วยการศึกษา และการสร้างโอกาสในการเพิ่มรายได้ด้วยนวัตกรรมทางความคิดและเทคโนโลยีที่เหมาะสมกับบริบทในประเทศของเรา” นายอนุทินฯ กล่าวในตอนท้าย