รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-งานบวงสรวงพญาศรีสัตตนาคราช  ประจำปี ๒๕๖๖ พลังแห่งศรัทธา“นาค”ผู้รักษาองค์พระธาตุพนม
วันพฤหัสบดีที่ 6 กรกฎาคม 2566
งานบวงสรวงพญาศรีสัตตนาคราช  ประจําปี ๒๕๖๖ พลังแห่งศรัทธา“นาค”ผู้รักษาองค์พระธาตุพนม
งานบวงสรวงพญาศรีสัตตนาคราช  ประจําปี ๒๕๖๖
พลังแห่งศรัทธา“นาค”ผู้รักษาองค์พระธาตุพนม
งานบวงสรวงพญาศรีสัตตนาคราช ประจําปี ๒๕๖๖
พลังแห่งศรัทธา“นาค”ผู้รักษาองค์พระธาตุพนม
“นาค”เป็นสัตว์ในตํานานที่ดํารงอยู่ในวัฒนธรรมไทยมาอย่างยาวนานนับพันปีซึ่งส่งอิทธิพลต่อความคิดความเชื่อของผู้คนในหลายแง่มุม ไม่ว่าจะเป็นความเชื่อ ความศรัทธา จารีตประเพณี ศิลปกรรม สถาปัตยกรรม ตํานานบ้านเมือง ตลอดจนคติทางศาสนาที่กล่าวว่า นาคเป็นผู้พิทักษ์ปกป้องศาสนสถานนําความสุขความเจริญให้แก่พุทธบริษัท จึงมักปรากฏรูปนาคสร้างประกอบไว้ในศาสนสถานเสมอ
ขณะเดียวกันมติที่ประชุมคณะรัฐมนตรี(ครม.) เมื่อวันที่ ๑ พฤศจิกายน ๒๕๖๕ เห็นชอบให้ “นาค” เป็นเอกลักษณ์ประจําชาติไทย ประเภทสัตว์ในตํานาน อันเป็นการประกาศเชิงสัญลักษณ์ เพื่อสร้างการเรียนรู้ประวัติศาสตร์ เอกลักษณ์และวัฒนธรรมของชาติ
นาคในตํานานปรัมปราหรือนิทานพื้นบ้านตามคติความเชื่อดั้งเดิมของกลุ่มชาวไท-ไทยและกลุ่มชาติพันธุ์ ในลุ่มแม่น้ําโขง มักปรากฏในรูปแบบสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ซึ่งสะท้อนคติความเชื่อและเป็นต้นกําเนิดวัฒนธรรมท้องถิ่น อาทิ พิธีกรรมฮดสรง (พิธีเถราภิเษก) พิธีแห่พระอุปคุตเพื่อบูชาก่อนจัดงานบุญพระเวสสันดร ตํานานบั้งไฟพญานาค ตํานานคําชะโนด หรือตํานานประเพณี ไหลเรือไฟจังหวัดนครพนม ซึ่งเรือที่ตกแต่งขึ้นนั้นเป็นตัวแทน องค์พญานาคเพื่อลอยบูชารอยพระพุทธบาท นาคจึงถือเป็นสัญลักษณ์ สะท้อนวัฒนธรรมของประชาชนจังหวัดนครพนมอย่าง แนบแน่น
จากความเชื่อความศรัทธาของผู้คนในพื้นที่ที่มีต่อตํานานความเชื่อเรื่องพญานาคในฐานะที่เป็นผู้เกื้อหนุนพระพุทธศาสนา รวมถึง องค์พระธาตุพนมและปกปักษ์ดินแดนแถบลุ่มน้ําโขง จังหวัดนครพนมจึงได้ร่วมกับประชาชนชาวจังหวัดนครพนมและผู้ที่เคารพศรัทธาต่อองค์พญานาค จัดสร้างประติมากรรม “พญาศรีสัตตนาคราช” เพื่อเป็นสัญลักษณ์เมืองที่แสดงถึง พลังแห่งความศรัทธา ประติมากรรมพญาศรีสัตตนาคราชนั้น หล่อด้วยทองเหลืองมี ๗ เศียร ขดลําตัว ๓ ชั้น ขนาดกว้างรวมหาง ๔.๔๙ เมตร ประดิษฐานอยู่บนแท่นรวมความสูง ๑๖.๒๙ เมตร น้ําหนักรวม ๙ ตัน หันหน้าไปทางทิศเหนือเฉียงตะวันออก ประดิษฐานเป็นสง่าอยู่ท่ามกลางทัศนียภาพอันสวยงามริมแม่น้ําโขง  ณ บริเวณถนนสุนทรวิจิตร อําเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม เพื่อให้ประชาชนได้สักการะบูชาโดยจังหวัดนครพนมได้จัดพิธีอัญเชิญองค์พญาศรีสัตตนาคราชขึ้นประดิษฐานและจัดพิธีสมโภชใหญ่พุทธาภิเษก เมื่อวันที่ ๙ กันยายน ๒๕๕๙
คติการสร้างกล่าวถึงพญาศรีสัตตนาคราชนั้นได้พิจารณาเห็นว่า ผิวกายตนมีโคลนตมคราบไคลที่มัวหมองเปรียบกับกิเลส ตัณหา ราคะอันเป็นมลทิน จึงได้ลอกคราบไคลเหล่านั้น ไว้เบื้องล่างเหลือเพียงผิวกายสีทองอร่าม เป็นสิริมงคล แล้วขึ้นไปขดอยู่บนแท่นอันเป็นเอกมงคลแห่งนี้เพื่อให้ผู้ที่มีความศรัทธาได้เดินทางมาสักการะขอพร พระศอคล้องสังวาลรูปสัญลักษณ์ เหนือซุ้มประตูพระธาตุพนมแสดงถึงการเป็นพญานาคผู้รักษาองค์พระธาตุพนม
จังหวัดนครพนม มูลนิธิพญาศรีสัตตนาคราช ร่วมกับกระทรวงวัฒนธรรม โดยสํานักงานวัฒนธรรมจังหวัด (สวจ.) นครพนม และหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม จัดงาน “บวงสรวง พญาศรีสัตตนาคราช ” ในวันที่ ๗ เดือน ๗ ของทุกปี ตลอดระยะเวลา ๗ วัน ๗ คืน โดยในปีนี้จัดขึ้นระหว่างวันที่ ๗ - ๑๓ กรกฎาคม ๒๕๖๖ ณ บริเวณลานพญาศรีสัตตนาคราช อําเภอเมืองนครพนม จังหวัดนครพนม กิจกรรมประกอบด้วย พิธีบวงสรวงและรําบูชาพญาศรีสัตตนาคราช ตลอดระยะเวลา ๗ วัน จาก ๑๒ อําเภอ นางรําสวมใส่ชุดพื้นเมืองตามอัตลักษณ์กลุ่มชาติพันธุ์ ๙ ชนเผ่า ๒ เชื้อชาติ ได้แก่ ชาติพันธุ์ไทอีสาน ไทญ้อ ไทแสก ไทข่า ไทกะเลิง ไทโส้ ผู้ไท ไทกวน ไทตาด ชาวไทยเชื้อสายเวียดนาม และชาวไทยเชื้อสายจีน การแสดงโขน เรื่อง รามเกียรติ์ ตอน พรหมพงศ์วงศ์อสุรา โดยวิทยาลัยนาฎศิลปกาฬสินธุ์ สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ ณ บริเวณถนนนิตโย และการเสวนาองค์ความรู้ที่เกี่ยวกับ “นาค”เอกลักษณ์ประจําชาติไทย ณ ตลาดคนเมืองไทนคร บริเวณลานพญาศรีสัตตนาคราช รวมทั้งนิทรรศการ เรื่อง“นาค” เอกลักษณ์ประจําชาติไทย ประเภทสัตว์ในตํานาน กิจกรรมประกวดภาพถ่าย “นาคในคติศาสนาและวิถีชีวิต” โดยกรมการศาสนา และกิจกรรมประกวดภาพถ่าย “ประเพณี ๑๒ เดือน ร้อยมุมมองวิถีไทย” โดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรมและ สมาคมถ่ายภาพแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
นอกจากนั้น ยังมีการจัดมหกรรมผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม และผลิตภัณฑ์ร่วมสมัยที่เกี่ยวเนื่องกับพญานาค ภายใต้ชื่อ“ตลาดคนเมืองไทนคร” ณ บริเวณลานพญาศรีสัตตนาคราช และหน้าวัดมหาธาตุ มีการออกร้านสาธิต จัดแสดงและ จําหน่ายผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม CPOT CCPOT ผลิตภัณฑ์ชุมชนและผลิตภัณฑ์ ร่วมสมัย ที่เกี่ยวเนื่องกับนาค ประเภทผ้าและเครื่องแต่งกาย ของใช้ ของที่ระลึก และอาหาร เป็นต้น จากชุมชน ๙ ชนเผ่า ๒ เชื้อชาติ จังหวัดนครพนม รวมทั้งจังหวัดแถบลุ่มน้ําโขงในภาคตะวันออกเฉียงเหนือและจังหวัดใกล้เคียง ได้แก่ สกลนคร อุบลราชธานี อุดรธานี บึงกาฬ หนองคาย มุกดาหาร และยโสธร
งานบวงสรวงพญาศรีสัตตนาคราชประจําปี ๒๕๖๖ เป็น ๑ ใน ๑๖ เทศกาลประเพณีที่กระทรวงวัฒนธรรมประกาศยกระดับสู่ระดับชาติและนานาชาติ ซึ่งกระทรวงวัฒนธรรม (วธ.) โดยสํานักงานวัฒนธรรม จังหวัดนครพนมบูรณาการความร่วมมือกับจังหวัดนครพนม จัดขึ้นโดยเป็นการขับเคลื่อนสังคมและเศรษฐกิจ ด้วยวัฒนธรรมรวมทั้งผลักดัน “Soft Power” ความเป็นไทย เพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจสร้างสรรค์ สร้างรายได้และภาพลักษณ์ที่ดี ให้แก่ประเทศตามนโยบายรัฐบาล โดยเฉพาะอุตสาหกรรม วัฒนธรรมสร้างสรรค์ที่มีศักยภาพ 5F งานเทศกาลประเพณี (Festival) กระตุ้นการสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจการท่องเที่ยวของจังหวัดนครพนมและประเทศด้วยมรดกทางวัฒนธรรมอย่างยั่งยืน
ขอขอบคุณข้อมูลจากสํานักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์ กรมศิลปากร จังหวัดนครพนม สํานักงานวัฒนธรรมจังหวัดนครพนม และภาพประกอบจากแฟนเพจเฟซบุ๊กการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย(ททท.) สํานักงานนครพนม