รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-สทนช. กรมชลประทาน และ ปภ. ชี้แจงข้อสงสัยการใช้งบประมาณในการบริหารจัดการน้ำของรัฐบาล
วันพฤหัสบดีที่ 30 กันยายน 2564
สทนช. กรมชลประทาน และ ปภ. ชี้แจงข้อสงสัยการใช้งบประมาณในการบริหารจัดการน้ําของรัฐบาล
สทนช. กรมชลประทาน และ ปภ. เผยแผนงานการบริหารจัดการน้ําอย่างบูรณาการ พร้อมเตรียมรับมือสถานการณ์น้ําแล้งน้ําท่วม ยืนยันใช้จ่ายงบประมาณก่อให้เกิดประโยชน์และประสิทธิภาพอย่างสูงสุดต่อประชาชนทุกภาคส่วน
วันที่ 30 กันยายน 2564 ดร.สมเกียรติ ประจําวงษ์ เลขาธิการสํานักงานทรัพยากรน้ําแห่งชาติ สํานักนายกรัฐมนตรี กล่าวว่า  ในช่วงระยะเวลา 7 ปีที่ผ่านมา ได้การดําเนินการแก้ปัญหาน้ําแล้ง-น้ําท่วมแบบบูรณาการอย่างเป็นรูปธรรม
1.ปัญหาน้ําท่วมภัยแล้งลดลง รัฐบาลให้ความสําคัญเกี่ยวกับงานด้านการบริหารจัดการน้ํา ซึ่งส่งผลให้สถิติความเสียหายภัยจากน้ําลดลงอย่างชัดเจน เห็นได้จากปี’62 แม้ว่าจะเป็นปีที่แล้งรุนแรงเป็นลําดับที่ 2 รองจากปี’58 แต่การบริหารจัดการน้ําในเชิงป้องกัน วิเคราะห์พื้นที่เสี่ยง และหาแหล่งน้ําสํารอง ทําให้มีหมู่บ้านประกาศภัยแล้งปี 62 เพียง 30 จังหวัด 891 ตําบล ใน 7,662 หมู่บ้าน น้อยกว่าการบริหารจัดการน้ําในหลายปีที่ผ่านมา และในปี 2563/64 มีการประกาศภัยแล้งเพียง 2 หมู่บ้าน เท่านั้น นอกจากนี้ การแจ้งเตือนล่วงหน้า และบริหารจัดการน้ําร่วมกัน ยังทําให้ความเสียหายจากอุทกภัยลดน้อยลง สามารถป้องกันพื้นที่เศรษฐกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยในปีแรกที่รัฐบาลเข้ามาบริหารงาน มีความเสียหายเพียง 94 ล้านบาท โดยในการดําเนินงานแก้ไขปัญหาน้ํา รัฐบาลได้ให้ความสําคัญกับน้ําในทุกมิติ จึงนับเป็นครั้งแรกของการจัดทําแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา 20 ปี ซึ่งเป็นการร่วมกันดําเนินงานจากทุกหน่วยงาน ไม่ใช่ต่างคนต่างทํา และมีผลงานที่เป็นรูปธรรม ดังนี้ เพิ่มประสิทธิภาพประปาหมู่บ้าน 3,347 แห่ง จาก 5,472 แห่ง สระน้ําในไร่นา 190.59 ล้าน ลบ.ม. คิดเป็น 63% พัฒนาน้ําบาดาลเพื่อการเกษตร 118.43 ล้าน ลบ.ม. ปรับปรุงลําน้ําธรรมชาติ 225 แห่ง และปรับปรุงสิ่งกีดขวางทางน้ํา 181 แห่ง
2.เร่งดําเนินการในเชิงป้องกัน โดยการพัฒนาโครงการสําคัญๆ เพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหาล่วงหน้า โดยแผนหลักในการแก้ไขปัญหาและขับเคลื่อนอย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งขับเคลื่อนแล้วจํานวน 133 โครงการ จาก 526 โครงการ เช่น
1) แผนบรรเทาอุทกภัยลุ่มน้ําเจ้าพระยาตอนล่าง
2) โครงการพัฒนาแหล่งน้ําและจัดการทรัพยากรน้ํารองรับเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก
3) การฟื้นฟูแหล่งน้ําธรรมชาติขนาดใหญ่ เช่น บึงบอระเพ็ด จ.นครสวรรค์ บึงราชนก จ.พิษณุโลก บึงสีไฟ
จ.พิจิตร หนองหาร จ.สกลนคร ฯลฯ
4) ส่งเสริมการพัฒนาพื้นที่เกษตรน้ําฝนในทุกรูปแบบ อย่างเต็มศักยภาพ โดยทํางานร่วมกับแบบบูรณาการระหว่างหน่วยงาน
5) กําหนดมาตรการจัดการน้ําทั้งในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ โดยเฉพาะแผนการจัดการคุณภาพน้ําระดับลุ่มน้ํา และการจัดสรรน้ําเพื่อรักษาระบบนิเวศ
3.การสร้างความเข้มแข็งขององค์กรด้านน้ํา ตั้งแต่ระดับพื้นที่ถึงระดับนโยบาย ยกระดับการมีส่วนร่วมด้านน้ํา ได้แก่ องค์กรผู้ใช้น้ํา อนุกรรมการทรัพยากรน้ําจังหวัด คณะกรรมการลุ่มน้ํา คณะกรรมการทรัพยากรน้ํา การจัดตั้งกองอํานวยการน้ําแห่งชาติ (กอนช.) ซึ่งเป็นการพัฒนากลไกการกํากับดูแล อํานวยการ สั่งการจัดการน้ําทั้งในภาวะปกติ และภาวะวิกฤต ไปจนถึงการพัฒนาเครื่องมือการบริหารจัดการน้ํา ได้แก่ ผังน้ํา คลังข้อมูลน้ําในรูปแบบ One Map ผ่านเว็บไซต์และแอปพลิเคชัน National Thai Water ฯลฯ
ขอยืนยันว่ารัฐบาลได้ดําเนินงานอย่างเข้มข้นในการปรับปรุงและพัฒนาการบริหารจัดการน้ําของประเทศให้เกิดความมั่นคงอย่างยั่งยืน พร้อมกันนี้ได้ให้ความสําคัญกับการใช้งบประมาณอย่างมีประสิทธิภาพและเกิดความคุ้มค่าสูงสุด โดยปีงบประมาณ 2565 รัฐบาลได้มีการตรวจสอบข้อมูล ความซ้ําซ้อนของแผนงานด้านน้ํา ทําให้ประหยัดงบประมาณด้านน้ําได้กว่า 60,000 ล้านบาท นอกจากนี้ ยังได้พัฒนาแอปพลิเคชัน Thai Water Plan เพื่อใช้ประกอบการจัดทํางบประมาณด้านน้ําด้วย ซึ่งจากผลการดําเนินงานด้านการบริหารจัดการน้ําโดยรัฐบาลพลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา หากเปรียบเทียบกับในอดีตจะพบว่าตัวเลขสถิติความเสียหายทั้งจากภัยแล้งและอุทกภัยลดลงอย่างชัดเจน
นายประพิศ จันทร์มา อธิบดีกรมชลประทาน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กล่าวว่า กรมชลประทาน เป็นหนึ่งในหน่วยงานที่รับผิดชอบเรื่องน้ํา ซึ่งมีการร่วมบูรณาการทํางานกับหลายหน่วยงาน โดยที่ผ่านมามีผลการดําเนินงานระหว่างปีงบประมาณ 2557-2564 สามารถเพิ่มพื้นที่ชลประทานได้แล้วกว่า 2 ล้าน ไร่ เพิ่มปริมาณน้ําเก็บกักได้กว่า 2,000 ล้าน ลบ.ม. มีพื้นที่รับประโยชน์เพิ่มขึ้นกว่า 10 ล้านไร่ และมีจํานวนครัวเรือนที่ได้รับประโยชน์กว่า 6 ล้านครัวเรือน ทั้งนี้ พื้นที่ของไทยมีทั้งหมด 320 ล้านไร่ เป็นพื้นที่เกษตรกรรม 150 ล้านไร่ ในจํานวนนี้เป็นพื้นที่ที่มีศักยภาพในการพัฒนาระบบชลประทานได้ประมาณ 60 ล้านไร่ แต่ในปัจจุบันสามารถพัฒนาเป็นพื้นที่ชลประทานได้ 35 ล้านไร่ ในขณะที่ข้อมูลน้ําฝนและน้ําท่าที่เกิดขึ้นในประเทศ พบว่า ไทยมีฝนเฉลี่ยปีละ 1,588 มิลลิเมตร คิดเป็นน้ําท่าใช้การได้ 205,000 ล้านลูกบาศก์เมตร แต่ยังเก็บกักน้ําได้เพียง 82,000 ล้านลูกบาศก์เมตร หรือคิดเป็นร้อยละ 40 ของปริมาณน้ําท่าทั้งหมด
ทั้งนี้ ภายใต้สภาวะการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) การเติบโตของพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษ นโยบายเกษตร 4.0 และ Thailand 4.0 รวมทั้งการจัดทําสมดุลน้ํา (Water Balance) เพื่อบริหารจัดการน้ําให้สอดคล้องกับความต้องการใช้น้ําและปริมาณน้ําที่มีอยู่ การปรับจํานวนลุ่มน้ําเหลือ 22 ลุ่มน้ํา เพื่อประโยชน์ในการบริหารจัดการน้ํา กรมชลประทานต้องวางแผนการดําเนินงานพัฒนาแหล่งน้ําและบริหารจัดการน้ําให้เข้มข้นมากขึ้น มาตรการใช้สิ่งก่อสร้างด้านเดียวจึงไม่เพียงพอต่อการดําเนินภารกิจให้บรรลุเป้าหมาย นอกจากนี้ ยังได้มีการพัฒนาเทคโนโลยีดิจิทัลแพลตฟอร์มต่าง ๆ ที่จําเป็นต่อการดําเนินงานที่สําคัญในการบริหารจัดการน้ํา ได้แก่ การจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการน้ําอัจฉริยะ (Smart Water Operation Center : SWOC) โดยมี SWOC MODEL และ MODEL อื่นๆ ทําหน้าที่ประมวล วิเคราะห์ข้อมูล คาดการณ์สถานการณ์น้ําด้วยระบบที่ทันสมัย สนับสนุนการตัดสินใจบริหารจัดการน้ําอย่างถูกต้อง แม่นยํา รวดเร็ว ทันเหตุการณ์ เพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการน้ําให้ครอบคลุมพื้นที่ศักยภาพทั่วประเทศ การติดตั้งระบบโทรมาตรเพื่อการพยากรณ์น้ําและเตือนภัยลุ่มน้ํา เป้าหมายเพื่อการติดตามและเฝ้าระวังสถานการณ์น้ําโดยการประยุกต์ใช้แบบจําลองคณิตศาสตร์ เพื่อประกอบการพิจารณาวางแผน/จัดเตรียมความพร้อมและบริหารจัดการน้ําให้มีประสิทธิภาพทันต่อสภาวการณ์ ครอบคลุม 22 ลุ่มน้ํา การพัฒนาฐานข้อมูลกลาง Big Data ด้านน้ําและการชลประทาน เพื่อพัฒนาระบบการบริหารงานบนพื้นฐานดิจิทัล (Digital Platform) โดยนําเทคโนโลยีสารสนเทศเข้ามาปรับปรุงระบบการทํางานให้บูรณาการเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงาน ตามนโยบายคณะกรรมการขับเคลื่อนนโยบายเทคโนโลยีเกษตร 4.0 การพัฒนาแอพพลิเคชั่น WMSC (Water Watch and Monitoring System For Warning Center)
สําหรับโครงการชลประทานสําคัญๆ ที่สามารถดําเนินงานจนเกิดผลสําเร็จอย่างเป็นรูปธรรม สร้างประโยชน์อย่างมหาศาลให้กับประชาชน อาทิ โครงการบรรเทาอุทกภัยอําเภอหาดใหญ่ (ระยะที่ 2) จ.สงขลา แผนดําเนินการแล้วเสร็จภายในปี 2565 เมื่อแล้วเสร็จจะได้คลองระบายน้ําความยาว 20.937 กิโลเมตร สามารถระบายน้ําได้ 1,200 ลบ.ม./วินาที ช่วยระบายน้ําและบรรเทาอุทกภัยในพื้นที่ อ.หาดใหญ่ มีพื้นที่ได้รับการป้องกันและลดผลกระทบกว่า 12,500 ไร่ , โครงการเพิ่มน้ําต้นทุนเขื่อนภูมิพล เพิ่มพื้นที่เพาะปลูกในพื้นที่ลุ่มน้ําเจ้าพระยาใหญ่ได้มากกว่า 1,610,000 ไร่ ช่วยผันน้ําไปเติมให้กับเขื่อนภูมิพลได้ปีละประมาณ 1,795.25 ล้านลูกบาศก์เมตร ปัจจุบันคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) ได้เห็นชอบรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม (EIA) แล้ว , โครงการบริหารจัดการน้ําโขง เลย ชี มูล โดยแรงโน้มถ่วง เพื่อเติมน้ําให้แหล่งเก็บกักน้ําเดิมให้มีปริมาณน้ําต้นทุนที่มั่นคงสําหรับอุปโภคบริโภค การเกษตร อุตสาหกรรม ท่องเที่ยว ตลอดจนรักษาระบบนิเวศ รวมทั้งช่วยบรรเทาปัญหาอุทกภัยด้วยการดักน้ําหลากจากพื้นที่รับน้ําตอนบน ปัจจุบันอยู่ระหว่างทํารายงานชี้แจง คชก. (EIA) ครั้งที่ 14 , โครงการเพิ่มปริมาณน้ําในอ่างเก็บน้ําเขื่อนแม่กวงอุดมธารา จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ําต้นทุนของเขื่อนแม่กวงอุดมธารา ตอบสนองความต้องการใช้น้ําทั้งในด้านการเกษตร ด้านอุปโภคบริโภค และภาคอุตสาหกรรม มีผลงานคืบหน้าไปแล้วประมาณร้อยละ 62 , โครงการอ่างเก็บน้ําห้วยน้ํารีอันเนื่องมาจากพระราชดําริ จังหวัดอุตรดิตถ์ ช่วยบรรเทาปัญหาการขาดแคลนน้ํา เพื่อการเกษตรและอุปโภคบริโภคของราษฎร มีผลงานคืบหน้าแล้วร้อยละ 72 , โครงการบรรเทาอุทกภัยอําเภอบางสะพาน ตามแนวพระราชดําริ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ําที่ไหลผ่านตัวเมืองบางสะพานได้ 520 ลบ.ม./วินาที ช่วยบรรเทาอุทกภัยในพื้นที่ชุมชนตัวเมืองบางสะพานได้อย่างมีประสิทธิผล พื้นที่น้ําท่วมลดลง 4,894 ไร่ ครัวเรือนที่ได้รับผลกระทบน้ําท่วมลดลง 1,640 ครัวเรือน ผลงานคืบหน้าไปแล้วร้อยละ 93 , โครงการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ปัจจุบันดําเนินการแล้วเสร็จ 6 โครงการ ได้แก่ โครงการเพิ่มความจุอ่างเก็บน้ําหนองปลาไหล จ.ระยอง โครงการเพิ่มความจุอ่างเก็บน้ําหนองค้อ จ.ชลบุรี โครงการเพิ่มประสิทธิภาพระบบผันน้ําแม่น้ําบางปะกง-อ่างเก็บน้ําบางพระ จ.ชลบุรี โครงการเพิ่มประสิทธิภาพและปริมาณการจ่ายน้ําท่อส่งน้ําหนองปลาไหล-หนองค้อ จ.ชลบุรี โครงการสระทับมา จ.ระยอง และโครงการอ่างเก็บน้ําคลองกระแส จ.ชลบุรี สามารถเพิ่มปริมาณน้ําเพื่อรองรับโครงการ EEC ได้รวมกันประมาณ 250.45 ล้าน ลบ.ม. , โครงการขุดลอกอ่างเก็บน้ําหนองช้างใหญ่ ตําบลยางสักกระโพหลุ่ม อําเภอม่วงสามสิบ จังหวัดอุบลราชธานี (งานดําเนินการเอง) ผลสัมฤทธิ์เมื่อโครงการแล้วเสร็จ สามารถเพิ่มความจุได้ 9.50 ล้าน ลบ.ม. พื้นที่ชลประทานเพิ่มขึ้น 8,000 ไร่ มีพื้นที่รับประโยชน์ 7,600 ไร่ ครัวเรือนรับประโยชน์ 2,000 ครัวเรือน มีผลงานคืบหน้าร้อยละ 30
กรมชลประทาน ขอยืนยันว่าใช้งบประมาณในการพัฒนาแหล่งน้ํา และบริหารจัดการน้ําทั้งในช่วงฤดูฝนและฤดูแล้ง จะก่อให้เกิดประโยชน์และประสิทธิภาพอย่างสูงสุดต่อประชาชนทุกภาคส่วน เพื่อสร้างความมั่นคงด้านน้ําให้กับประเทศอย่างยั่งยืนในอนาคต
นายบุญธรรม เลิศสุขีเกษม อธิบดีกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ได้ประสานการปฏิบัติร่วมกับกองอํานวยการน้ําแห่งชาติ ในการดําเนินการป้องกันและแก้ไขปัญหาน้ําท่วมน้ําแล้งอย่างเป็นระบบ ดังนี้
กรณีน้ําท่วม
(1) การจัดทําแผนเผชิญเหตุอุทกภัย มีการดําเนินการในทั้ง 76 จังหวัด พร้อมทั้งได้มีการซักซ้อมการปฏิบัติตามแผนเผชิญเหตุอุทกภัย ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
(2) การสํารวจพื้นที่เสี่ยงอุทกภัย มีการดําเนินการในทั้ง 76 จังหวัด และได้มีการเตรียมความพร้อมกําลังเจ้าหน้าที่ และเครื่องจักรกลสาธารณภัย ทั้งเครื่องสูบน้ํา รถยกสูง เรือ เป็นต้น ประจําในพื้นที่เสี่ยง เพื่อให้การให้ความช่วยเหลือประชาชนเป็นไปอย่างทันท่วงทีและเป็นไปตาม 10 มาตรการรับมือฤดูฝน ตามนโยบายของรัฐบาล
(3) การติดตามเฝ้าระวัง โดยกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยได้จัดตั้งศูนย์ติดตามสถานการณ์ เพื่อประสานการทํางานร่วมกับคณะทํางานติดตามสถานการณ์ในทุกจังหวัด เพื่อติดตาม เฝ้าระวัง และแจ้งเตือนภัยให้ประชาชนรับทราบสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง โดยนําข้อมูลของหน่วยงานทางวิชาการไปประกอบการวางแผนในการบริหารจัดการตามสถานการณ์
(4) การป้องกันและลดผลกระทบ โดยศูนย์ป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยเขตทุกเขต ได้สนับสนุนการดําเนินการของจังหวัด โดยจัดกําลังพลและเครื่องจักรกลสาธารณภัย สนับสนุนจังหวัดในการกําจัดสิ่งกีดขวางทางน้ํา การเปิดทางน้ํา การขุดลอก เป็นต้น
(5) เตรียมความพร้อมภาคประชาชนให้พร้อมรับมือสาธารณภัย ตามหลัก “การจัดการความเสี่ยงจากภัยพิบัติโดยอาศัยชุมชนเป็นฐาน” (Community Based Disaster Risk Management : CBDRM)” เพื่อให้ชุมชนสามารถรับมือสถานการณ์ภัยได้ด้วยตนเองในเบื้องต้น
(6) เมื่อเกิดเหตุสาธารณภัยในพื้นที่ ได้จัดชุดปฏิบัติการจากหน่วยราชการฝ่ายพลเรือน ทหาร ตํารวจ มูลนิธิ อาสาสมัคร ประชาชนจิตอาสา เร่งเข้าคลี่คลายสถานการณ์ พร้อมทั้งดูแลความเป็นอยู่ของประชาชนในด้านต่าง ๆ ตลอดจนจัดตั้งโรงครัวพระราชทานในการประกอบเลี้ยง การแจกจ่ายถุงยังชีพตามวงรอบ เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนของประชาชนจนกว่าสถานการณ์จะเข้าสู่ภาวะปกติ
กรณีน้ําแล้ง
(1) ได้ดําเนินการสํารวจพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ําเพื่อการอุปโภคบริโภค เพื่อใช้ในการกําหนดแผนการให้ความช่วยเหลืออย่างเป็นระบบ โดยบูรณาการข้อมูลร่วมกับกองอํานวยการน้ําแห่งชาติ ในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่เสี่ยงฯ
(2) ได้ระดมเครื่องจักรกลสาธารณภัย ทําการผันน้ํา ขุดลอกแหล่งน้ําตามธรรมชาติ ขุดเจาะและเป่าล้างบ่อบาดาล ติดตั้งเครื่องสูบส่งน้ําสูบน้ําเข้าสู่ระบบการผลิตน้ําประปาในพื้นที่เสี่ยงภัย รวมถึงจัดรถบรรทุกน้ํานําน้ําไปเติมยังถังน้ํากลางประจําหมู่บ้านและจุดแจกจ่ายน้ําอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ทุกครัวเรือนมีน้ําใช้อย่างเพียงพอ
(3) ได้ร่วมกับจังหวัด ในการสํารวจพื้นที่ แหล่งน้ําที่มีความจําเป็นที่จะต้องเพิ่มปริมาณน้ําเพื่อกักเก็บทั้งในด้านการอุปโภคบริโภคหรือเพื่อการประกอบอาชีพ และมีความเหมาะสมในการใช้เครื่องสูบส่งน้ําที่มีสมรรถนะสูง ของกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย ในการดําเนินการสูบส่งน้ํา เพื่อนําน้ําที่เพิ่มขึ้นในฤดูฝนไปเก็บกักในแหล่งน้ําที่ขาดแคลนสําหรับการอุปโภคบริโภคต่อไป