รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ปลัด มท. ไขข้อสงสัย แนวทางปฏิบัติการขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบเกี่ยวกับการขุดลอก การใช้แหล่งน้ำสาธารณะและการใช้ที่สาธารณประโยชน์ ตามโครงการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
วันพฤหัสบดีที่ 22 กันยายน 2565
ปลัด มท. ไขข้อสงสัย แนวทางปฏิบัติการขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบเกี่ยวกับการขุดลอก การใช้แหล่งน้ําสาธารณะและการใช้ที่สาธารณประโยชน์ ตามโครงการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
ปลัด มท. ไขข้อสงสัย แนวทางปฏิบัติการขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบเกี่ยวกับการขุดลอก การใช้แหล่งน้ําสาธารณะและการใช้ที่สาธารณประโยชน์ ตามโครงการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
วันนี้ (22 ก.ย. 65) เวลา 09.00 น. นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยถึงกรณี การหารือแนวทางปฏิบัติการขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบเกี่ยวกับการขุดลอก การใช้แหล่งน้ําสาธารณะและการใช้ที่สาธารณประโยชน์ ตามโครงการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ที่จังหวัดเชียงราย ซึ่งกระทรวงมหาดไทยสั่งการให้ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น (กองกฎหมายและระเบียบท้องถิ่น) แจ้งแนวทางดังกล่าวให้ทุกจังหวัดถือเป็นแนวทางปฏิบัติด้วยแล้ว เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2565
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า จังหวัดเชียงรายได้มีหนังสือขอหารือการดําเนินการโครงการพัฒนาหรือจัดทําบริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเกี่ยวกับการขุดลอกหรือการปรับปรุงพัฒนาที่ต้องกระทําลงในพื้นที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ประชาชนใช้ร่วมกัน ประเภทแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ อันได้แก่ ทางน้ํา ลําราง ห้วย หนอง คลอง บึง แหล่งน้ําอื่น ๆ ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน แต่ไม่รวมถึงน่านน้ําตามพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ําไทย พ.ศ. 2456 ที่ยังมีแนวทางปฏิบัติที่เข้าใจคลาดเคลื่อนต้องมาขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบเกี่ยวกับการขุดลอก การใช้ ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการเกี่ยวกับการขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยขน์ที่ตื้นเขิน พ.ศ. 2547 และมาตรา 122 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 กับผู้ว่าราชการจังหวัดทั้งที่ไม่เข้าลักษณะที่จะต้องขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบตามกฎหมายหรือระเบียบที่ออกตามประมวลกฎหมายที่ดิน ประกอบกับหน่วยงานตรวจสอบได้ทักท้วงการขออนุญาตใช้และขุดลอกจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง กระทรวงมหาดไทยได้มีความเห็น 4 ประเด็น โดยเเจ้งให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงรายทราบเเล้วเมื่อวันที่ 26 สิงหาคม 2565
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า ประเด็นที่ 1 กรณีกิจกรรมตามโครงการมีวัตถุประสงค์เพื่อดําเนินการปรับปรุงหรือพัฒนาที่ดินโดยไม่กระทบต่อการใช้ประโยชน์ร่วมกันของราษฎร และราษฎรสามารถใช้ประโยชน์ที่ดินสาธารณประโยชน์ได้ดีกว่าเดิมซึ่งอยู่ในอํานาจหน้าที่ของอําเภอหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เช่น การปรับปรุงภูมิทัศน์ การขุดลอกแหล่งน้ําเดิมที่ตื้นเขิน การปรับปรุงถนนสาธารณะเดิมให้ใช้สัญจรได้ดียิ่งขึ้น เป็นต้น การดําเนินการตามโครงการดังกล่าว ไม่ต้องขออนุญาตตามประมวลกฎหมายที่ดิน ทั้งนี้ เป็นไปตามหนังสือกรมที่ดิน ด่วนที่สุด ที่ มท 0511.3/ว 29466 ลงวันที่ 4 ธันวาคม 2558 เรื่อง ซักซ้อมความเข้าใจการดําเนินโครงการตามมาตรการส่งเสริมความเป็นอยู่ระดับตําบล ประเด็นต่อมา การดําเนินการขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ที่ตื้นเขิน ซึ่งเป็นการดําเนินการโดยอําเภอ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หากไม่ประสงค์จะนํากรวด หิน ดิน ทราย ที่ได้จากการขุดลอกไปเป็นประโยชน์ของทางราชการหรือตีราคาเป็นค่าจ้างเอกชน และต้องเป็นกรณีที่ไม่นําวัสดุที่ได้จากการขุดลอกออกนอกพื้นที่ การขุดลอกไม่ต้องเสนอขอความเห็นชอบจากผู้ว่าราชการจังหวัด ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการเกี่ยวกับการขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ที่ตื้นเขิน พ.ศ. 2547 ข้อ 6 ซึ่งกําหนดให้ นายอําเภอหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่ประสงค์จะนํากรวด หิน ดิน ทราย ที่ได้จากการขุดลอกไปเป็นประโยชน์ของทางราชการหรือตีราคาเป็นค่าจ้างเอกชนให้เสนอขอความเห็นชอบจากผู้ว่าราชการจังหวัด ดังนั้น เมื่อขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ที่ตื้นเขิน ซึ่งเป็นการดําเนินการโดยอําเภอหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น หากไม่ประสงค์จะนํากรวด หิน ดิน ทราย ที่ได้จากการขุดลอกไปเป็นประโยชน์ของทางราชการ หรือ ตีราคาเป็นค่าจ้างเอกชน ก็ไม่จําเป็นต้องขอความเห็นชอบ จากผู้ว่าราชการจังหวัด ทั้งนี้ เป็นไปตามหนังสือกระทรวงมหาดไทย ที่ มท 0511.3/ว 7575 ลงวันที่ 30 ธันวาคม 2564 เรื่อง ซักซ้อมแนวทางปฏิบัติตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยวิธีการเกี่ยวกับการขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ที่ตื้นเขิน พ.ศ. 2547
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวต่อว่า ประเด็นที่ 3 การดําเนินการตามโครงการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อปรับปรุงพัฒนาแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์ให้ดีขึ้นโดยยังคงสภาพการใช้ประโยชน์ร่วมกันของประชาชนไว้คงเดิม ไม่ทําให้เสื่อมประโยชน์สาธารณะที่ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน เช่น การขุดลอกแหล่งน้ําเดิมที่ตื้นเขินเป็นการทําหน้าที่ดูแลรักษา และคุ้มครองป้องกันที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน กรณีนี้มีลักษณะเดียวกันกับกรณีตามประเด็นที่ 1 จึงไม่ต้องขออนุญาตตามประมวลกฎหมายที่ดิน เป็นไปตามหนังสือกรมที่ดิน ด่วนที่สุด ที่ มท 0511.3/ว24466 ลงวันที่ 4 ธันวาคม 2558 และประเด็นสุดท้าย การทําฝ่ายน้ําล้น การเจาะสะดือบ่อ การสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพัง การสร้างสะพานข้ามคลองส่งน้ํา ลําเหมือง คสล. จะต้องพิจารณาจากประวัติความเป็นมาของที่ดินสาธารณประโยชน์ใช้ประโยชน์ร่วมกันว่ามีมาอย่างไร และวัตถุประสงค์ของการทําฝ่ายน้ําล้น การเจาะสะดือบ่อ การสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพัง การสร้างสะพานข้ามคลองส่งน้ํา ลําเหมือง คอนกรีตเสริมเหล็ก (คสล.) ซึ่งหากสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวมิได้ทําขึ้นเพื่อเปลี่ยนลักษณะการใช้ประโยชน์ร่วมกันและไม่กระทบต่อการใช้ประโยชน์ร่วมกันของประชาชน แต่เป็นการทําให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกันตามวัตถุประสงค์เดิมและใช้ประโยชน์ร่วมกันในที่ดินได้ดียิ่งขึ้นและเป็นการดูแลรักษาและคุ้มครองป้องกันสิ่งซึ่งเป็นสาธารณประโยชน์อื่น ตามมาตรา 122 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2552 จึงมิใช่การใช้หรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้ที่ดินสาธารณประโยชน์ที่จะต้องได้รับความเห็นชอบ จากผู้ว่าราชการจังหวัดและต้องปฏิบัติตามประมวลกฎหมายที่ดินตามมาตรา 122 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2552 แต่หากสิ่งปลูกสร้างดังกล่าว ได้ทําขึ้นเพื่อเปลี่ยนลักษณะการใช้ประโยชน์ร่วมกันและกระทบต่อการใช้ประโยชน์ร่วมกันของประชาชนโดยมิได้ทําเพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกันตามวัตถุประสงค์เดิม หรือได้ทําขึ้นเพื่อให้ประชาชนได้ใช้ประโยชน์ร่วมกัน ไปเป็นอีกอย่างหนึ่ง แต่สถานะของที่ดินยังคงเป็นประเภทพลเมืองใช้ประโยชน์ร่วมกันเช่นเดิม การทําฝ่ายน้ําล้น การเจาะสะดือบ่อ การสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพัง การสร้างสะพานข้ามคลองส่งน้ํา ลําเหมือง คสล. ต้องได้รับความเห็นชอบ จากผู้ว่าราชการจังหวัดเพื่อให้นายอําเภอและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นใช้หรือยินยอมให้บุคคลอื่นใช้ที่ ดินสาธารณประโยชน์สําหรับก่อสร้างสิ่งปลูกสร้างดังกล่าว ตามมาตรา 122 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 และที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2552 และต้องดําเนินการตามระเบียบกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการเปลี่ยนสภาพที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน สําหรับพลเมืองใช้ร่วมกันจากการใช้เพื่อสาธารณประโยชน์อย่างหนึ่งเป็นอีกอย่างหนึ่ง พ.ศ. 2543 ทั้งนี้ เป็นไปตามหนังสือกรมที่ดิน ด่วนที่สุด ที่ มท 0511.3/ว 29466 ลงวันที่ 4 ธันวาคม 2558
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวทิ้งท้ายว่า แนวทางปฏิบัติการขออนุญาตหรือขอความเห็นชอบเกี่ยวกับการขุดลอก การใช้แหล่งน้ําสาธารณะและการใช้ที่สาธารณประโยชน์ ตามโครงการพัฒนาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ตามมาตรา 122 วรรคสอง เป็นที่ถกเถียงกันอย่างมายาวนานในทุกพื้นที่ ปัจจุบันกระทรวงมหาดไทย โดยกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กรมการปกครอง และกรมที่ดิน ได้มีเเนวทางออกที่เป็นข้อยุติแล้ว ซึ่งการดําเนินการต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็น การปรับปรุงหรือพัฒนาที่ดินโดยไม่กระทบต่อการใช้ประโยชน์ร่วมกันของราษฎร และราษฎรสามารถใช้ประโยชน์ที่ดินสาธารณประโยชน์ได้ดีกว่าเดิม การขุดลอกแหล่งน้ําเดิมที่ตื้นเขินเป็นการทําหน้าที่ดูแลรักษา และคุ้มครองป้องกันที่ดินอันเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ประชาชนใช้ประโยชน์ หรือ การทําฝ่ายน้ําลัน การเจาะสะดือบ่อ การสร้างเขื่อนป้องกันตลิ่งพัง การสร้างสะพานข้ามคลองส่งน้ํา ลําเหมือง คสล. หลังจากนี้ จะได้มีแนวปฏิบัติที่ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ทําให้ช่วยลดข้อจํากัดในการให้บริการแก่พี่น้องประชาชน ทั้งนี้ กระทรวงมหาดไทยมีความมุ่งมั่นบําบัดทุกข์ บํารุงสุขให้พี่น้องประชาชน ด้วย Passion และอุดมการณ์ Change for Good เพื่อเป็นการยกระดับคุณภาพชีวิต และพัฒนาคนให้เติบโตไปด้วยกันอย่างยั่งยืน หากพี่น้องประชาชนมีเรื่องเดือดร้อนใจ หรือทุกข์ใจ ต้องการขอคําปรึกษา หรือ ต้องการจะร้องเรียนปัญหาต่าง ๆ สามารถเเจ้งข้อมูล ร้องเรียน หรือขอคําปรึกษาได้ที่ สายด่วนศูนย์ดํารงธรรม กระทรวงมหาดไทย โทรฟรีที่ เบอร์ 1567 หรือ หากมีข้อสงสัยด้านที่ดิน ไม่จําเป็นต้องเดินทางไปยังสํานักงานที่ดิน โทรศัพท์สอบถามข้อมูลกับเจ้าหน้าที่ ศูนย์ดํารงธรรมกรมที่ดิน DOL Call Center ที่หมายเลข 0-2141-5555 ให้บริการจํานวน 10 คู่สาย โดยเจ้าหน้าที่ผู้มีความรู้ความเชี่ยวชาญเป็นหัวหน้าชุดในการตอบปัญหา ตลอด 24 ชั่วโมง