รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กรมการขนส่งทางราง ชี้แจง ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับโครงการความร่วมมือระหว่างรัฐบาลแห่งราชอาณาจักรไทยและรัฐบาลแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนในการพัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูง
วันศุกร์ที่ 22 กรกฎาคม 2565
กรมการขนส่งทางราง ชี้แจง ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับโครงการความร่วมมือระหว่างรัฐบาลแห่งราชอาณาจักรไทยและรัฐบาลแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนในการพัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูง
เพื่อเชื่อมโยงภูมิภาค ช่วงกรุงเทพมหานคร-หนองคาย (โครงการรถไฟความเร็วสูงไทย - จีน) และแผนการเชื่อมโยงทางรถไฟระหว่างไทย ลาว และจีน
ตามที่ได้มีการอภิปรายในสภาผู้แทนราษฎร ในญัตติการอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีเป็นรายบุคคลตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 151 ระหว่างวันที่ 19 - 22 กรกฎาคม 2565 ซึ่งได้มีประเด็นที่เกี่ยวข้องกับโครงการรถไฟความเร็วสูงไทย - จีน และการเชื่อมโยงทางรถไฟระหว่างไทย ลาว และจีน กระทรวงคมนาคม ขอเรียนชี้แจง ดังนี้
1. ความก้าวหน้าของโครงการด้วยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้มีการอภิปรายในประเด็นความล่าช้าในการดําเนินการโครงการรถไฟความเร็วสูงที่กําลังดําเนินการก่อสร้างในประเทศไทยนั้น กระทรวงคมนาคมขอชี้แจงว่า รัฐบาล โดยนายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้ตระหนักถึงความสําคัญของโครงสร้างพื้นฐานด้านระบบรางซึ่งเป็นการขนส่งแห่งอนาคต เนื่องจากในปัจจุบันการขนส่งทางรถไฟเป็นทางเลือกที่คุ้มค่า สามารถลดต้นทุนทั้งด้านเวลา และค่าใช้จ่ายด้านโลจิติกส์ รวมถึงเป็นรูปแบบการขนส่งที่มีประสิทธิภาพและยั่งยืนที่จะช่วยสร้างศักยภาพและโอกาสใหม่ทางการค้า การลงทุน ที่จะนํามาสู่การขยายตัวทางเศรษฐกิจในท้ายที่สุด รัฐบาลจึงได้อนุมัติให้กระทรวงคมนาคม โดยการรถไฟแห่งประเทศไทยดําเนินโครงการรถไฟความเร็วสูงไทย - จีน ช่วงกรุงเทพฯ - นครราชสีมา มาตั้งแต่ปี 2560 ซึ่งนับตั้งแต่รัฐบาลปัจจุบันนี้ ได้เข้าบริหารราชการแผ่นดิน เมื่อปี 2562 สามารถเร่งรัด ผลักดัน การลงนามและก่อสร้างได้กว่า 10 สัญญา ซึ่งทุกสัญญามีการเสนอราคาต่ํากว่าราคากลาง โดยสามารถประหยัดงบประมาณได้ 15,589 ล้านบาท และมีความก้าวหน้าความก้าวหน้าการดําเนินโครงการ ดังนี้
1.1 ความก้าวหน้า
1.1.1 โครงการระยะที่ 1 ช่วงกรุงเทพฯ - นครราชสีมา มีสถานีทั้งหมด 6 สถานี ประกอบด้วย สถานีกลางบางซื่อ สถานีดอนเมือง สถานีอยุธยา สถานีสระบุรี สถานีปากช่อง และสถานีนครราชสีมา แบ่งสัญญางานโยธาออกเป็น ทั้งหมด 14 สัญญา ระยะทางประมาณ 253 กิโลเมตร ปัจจุบันอยู่ระหว่างดําเนินการก่อสร้าง มีความก้าวหน้าแต่ละสัญญา ดังนี้
1) ก่อสร้างแล้วเสร็จ 1 สัญญา ได้แก่สัญญา 1-1 กลางดง-ปางอโศก
2) อยู่ระหว่างก่อสร้าง 9 สัญญา ได้แก่
สัญญา 2-1 สีคิ้ว-กุดจิก
สัญญา 3-2 อุโมงค์มวกเหล็กและลําตะคอง สัญญา 3-3 บันไดม้า-ลําตะคอง
สัญญา 3-4 ลําตะคอง-สีคิ้ว และกุดจิก-โครกกรวด
สัญญา 3-5 โคกกรวด-นครราชสีมา
สัญญา 4-2 ดอนเมือง-นวนคร
สัญญา 4-3 นวนคร-บ้านโพ
สัญญา 4-6 พระแก้ว-สระบุรี
สัญญา 4-7 สระบุรี-แก่งคอย
3) เตรียมการก่อสร้าง 1 สัญญา ได้แก่สัญญา 4-4 ศูนย์ซ่อมบํารุงเชียงรากน้อย
4) อยู่ระหว่างดําเนินการจัดซื้อจัดจ้าง 3 สัญญา ได้แก่
สัญญา 3-1 แก่งคอย-กลางดง และปางอโศก-บันไดม้า
สัญญา 4-1 บางซื่อ-ดอนเมือง
สัญญา 4-5 บ้านโพ-พระแก้ว
รวมถึงได้ผลักดันการจัดทํา พระราชกฤษฎีกาเวนคืน เพื่อแก้ปัญหาในการดําเนินโครงการ และสามารถเปิดให้บริการได้ตามแผนของกระทรวงคมนาคม โดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบร่าง พระราชกฤษฎีกาเวนคืนเมื่อวันที่ 22 มีนาคม 2565
1.1.2 ความก้าวหน้าโครงการระยะที่ 2 ช่วงนครราชสีมา - หนองคาย เป็นส่วนต่อขยายของโครงการรถไฟความเร็วสูงระยะที่ 1 รวมระยะทางโดยประมาณ 356 กิโลเมตร มีสถานีทั้งหมด 5 สถานี ได้แก่ สถานีบัวใหญ่ สถานีบ้านไผ่ สถานีขอนแก่น สถานีอุดรธานี และสถานีหนองคาย ปัจจุบันอยู่ระหว่างจัดทํารายงาน EIA คาดว่าจะเปิดให้บริการ ปี 2571
2. ความแตกต่างระหว่างรถไฟความเร็วสูงไทย - จีน และโครงการรถไฟลาว - จีนโดยเมื่อเปรียบเทียบโครงการรถไฟความเร็วสูงไทย - จีน และโครงการรถไฟลาว - จีน จะพบว่ารถไฟลาว - จีน เป็นการลงทุนร่วมกันระหว่างฝ่ายลาวกับจีน โดยฝ่ายลาวลงทุนร้อยละ 30 ฝ่ายจีนลงทุน ร้อยละ 70 โดยเป็นการออกแบบพร้อมก่อสร้าง (Design Build) ใช้รางขนาด 1.435 เมตร เป็นทางเดี่ยว โดยใช้รถไฟ EMU รุ่น CR 200 ด้วยความเร็วสูงสุด 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ในขณะที่รถไฟไทย - จีน เป็นรถไฟความเร็วสูงที่มีการใช้เทคโนโลยีการก่อสร้างที่แตกต่างจากรถไฟลาว - จีน โดยก่อสร้างเป็นทางคู่ตลอดเส้นทาง โดยใช้รถรุ่น CR300 สามารถรองรับความเร็วสูงสุด 250 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และฝ่ายไทยเป็นผู้ลงทุนทั้งหมด 179,412.21 ล้านบาท ระยะทาง 253 กิโลเมตร ซึ่งจากการลงทุนโครงการรถไฟความเร็วสูงเองทั้งหมด จะสามารถกําหนดยุทธศาสตร์ เช่น สามารถกําหนดรถไฟความเร็วสูง เป็นโครงข่ายหลัก ในการขนส่งผู้โดยสาร ส่วนรถไฟ 1 เมตร เป็นโครงข่ายหลักในการเดินทางและขนส่งสินค้าจะทําให้สามารถบรรลุเป้าหมายสัดส่วนปริมาณการขนส่งสินค้าทางรางเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 4 รวมถึงฝ่ายไทยจะเป็นเจ้าของโครงสร้างพื้นฐานทั้งหมด มีอิสระในการกําหนดแผนในการเดินรถ (Operation) โดยไม่เสียสิทธิ์การใช้พื้นที่ข้างทาง และสามารถกําหนดให้พนักงานขับรถไฟ และพนักงานในศูนย์ซ่อมบํารุงทั้งหมดเป็นชาวไทยได้ตั้งแต่วันแรกที่เปิดให้บริการเดินรถ ซึ่งถือเป็นการสร้างงานสร้างอาชีพให้แก่ประเทศ ทั้งนี้ ในการดําเนินโครงการถไฟไทย-จีน เป็นไปตามขั้นตอนและกฎหมายตั้งแต่ ขั้นตอนเสนอโครงการ เสนอ EIA ครม. อนุมัติโครงการ เวนคืน และก่อสร้างที่ต้องดําเนินการตามกฎหมายไม่น้อยกว่า 15 ฉบับ เพื่อให้มั่นใจได้ว่าการดําเนินโครงการเป็นไปอย่างโปร่งใส และเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประชาชนและประเทศ ซึ่งการดําเนินการก่อสร้างโดยใช้ระเบียบกฏหมายของประเทศไทยถือเป็นส่วนสําคัญที่สามารถกําหนดให้ใช้วัสดุอุปกรณ์ที่ผลิตภายในประเทศมากกว่าร้อยละ 95 และได้สิทธิ์ในการรับการถ่ายทอดเทคโนโลยี ดังนั้น เมื่อเทียบกับการให้สัมปทานประเทศจีนรับเหมาก่อสร้างแบบเบ็ดเสร็จที่อาจจะก่อสร้างได้เร็วกว่า แต่รัฐบาลไทยมุ่งมั่นที่จะดําเนินโครงการที่ส่งผลดีต่อระบบเศรษฐกิจ และการพัฒนาอุตสาหกรรมด้านระบบรางในระยะยาวที่ยั่งยืนมากกว่า
3. แผนการเชื่อมโยงทางรถไฟระหว่างไทย ลาว และจีนในส่วนของการเชื่อมต่อลาวและจีน ได้จัดตั้งคณะกรรมการบูรณาการฯ เป็นทีมประเทศไทย (Team Thailand) ตามที่นายกรัฐมนตรี ได้แต่งตั้งคณะกรรมการบูรณาการการเชื่อมโยงทางรถไฟระหว่าง ไทย ลาว และจีน โดยมีรองนายกฯ อนุทิน เป็นประธานกรรมการ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอยู่ในองค์ประกอบ เพื่อหารือการเชื่อมโยงรถไฟระหว่างไทย ลาว และจีนให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศไทย โดยคณะกรรมการบูรณาการ ได้จัดทําแผนการดําเนินการเชื่อมโยงทางรถไฟระหว่างไทย ลาว และจีน มีรายละเอียด ดังนี้
3.1 โครงการรถไฟความเร็วสูง ระยะที่ 1 ช่วงกรุงเทพฯ - นครราชสีมา ปัจจุบันอยู่ระหว่างก่อสร้าง คาดว่าเปิดให้บริการในปี 2569
3.2 โครงการรถไฟความเร็วสูง ระยะที่ 2 ช่วงนครราชสีมา - หนองคาย คาดว่าเสนอคณะรัฐมนตรีในปี 2565 และจะเปิดให้บริการในปี 2571
3.3 โครงการรถไฟทางคู่ ช่วงขอนแก่น - หนองคาย ปัจจุบันอยู่ระหว่างเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาภายในปี 2565 คาดว่าเปิดให้บริการในปี 2569
รวมถึงการก่อสร้างสะพานแห่งใหม่ การพัฒนาสถานีหนองคายในระยะเร่งด่วน และระยะยาวในการพัฒนาพื้นที่ย่านนาทา โดยในปัจจุบัน ได้มีการขนส่งทางรถไฟระหว่าง ไทย - ลาว แล้วโดยมีการเพิ่มรถไฟจาก 4 ขบวนต่อวันเป็น 14 ขบวนต่อวัน และจากขบวนละ 12 แคร่ เป็น 25 แคร่ ซึ่งจะมีศักยภาพเพิ่มขึ้นประมาณ 8 เท่า ซึ่ง รฟท. ได้ปรับปรับปรุงพื้นที่สถานีหนองคาย 80 ไร่ ไว้เพื่อรองรับไว้แล้ว รวมถึงในระยะยาวจะมีการพัฒนาย่านสถานีนาทาให้เป็นสถานีตรวจปล่อยสินค้านานาชาติ และเมื่อวันที่ 13 มิถุนายน 2565 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงคมนาคม (นายอธิรัฐ รัตนเศรษฐ) ทําหน้าที่หัวหน้าคณะผู้แทนฝ่ายไทยลงพื้นที่สํารวจรถไฟลาว - จีน และเข้าร่วมประชุมหารือกับรัฐมนตรีโยธาธิการ และขนส่งและคณะผู้แทนฝ่ายลาวโดยมีสาระสําคัญเพื่อหารือเกี่ยวกับโครงการเชื่อมต่อทางรถไฟ ช่วงหนองคาย - เวียงจันทน์ เพื่อขับเคลื่อนนโยบายการพัฒนาเศรษฐกิจในพื้นที่ภาคตะวันตกของประเทศจีน มายัง สปป.ลาว และประเทศไทย ซึ่งจะช่วยส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศและลดต้นทุนการขนส่งสินค้าตลอดตลอดจนส่งเสริมความสัมพันธ์อันดีระหว่างประชาชนทั้งสามประเทศต่อไป