รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ปลัดมหาดไทย จับมือภาคีเครือข่ายภาควิชาการ (สกสว.) หารือแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ำแล้งน้ำท่วมในระดับพื้นที่ เน้นย้ำ น้อมนำหลักทฤษฎีใหม่และศาสตร์พระราชาสู่การขับเคลื่อนการบริหารจัดการน้ำ
วันเสาร์ที่ 16 มีนาคม 2567
16/03/2567
ปลัดมหาดไทย จับมือภาคีเครือข่ายภาควิชาการ (สกสว.) หารือแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งน้ําท่วมในระดับพื้นที่ เน้นย้ํา น้อมนําหลักทฤษฎีใหม่และศาสตร์พระราชาสู่การขับเคลื่อนการบริหารจัดการน้ํา
ปลัดมหาดไทย จับมือภาคีเครือข่ายภาควิชาการ (สกสว.) หารือแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งน้ําท่วมในระดับพื้นที่ เน้นย้ํา น้อมนําหลักทฤษฎีใหม่และศาสตร์พระราชาสู่การขับเคลื่อนการบริหารจัดการน้ําเชิงรุก เพื่อตอบสนองความต้องการและยกระดับคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชน
ปลัดมหาดไทย จับมือภาคีเครือข่ายภาควิชาการ (สกสว.) หารือแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งน้ําท่วมในระดับพื้นที่ เน้นย้ํา น้อมนําหลักทฤษฎีใหม่และศาสตร์พระราชาสู่การขับเคลื่อนการบริหารจัดการน้ําเชิงรุก เพื่อตอบสนองความต้องการและยกระดับคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชนแบบบูรณาการอย่างยั่งยืน
เมื่อวันที่ 15 มี.ค. 67 เวลา 14.00 น. ที่ห้องประชุมราชบพิธ ชั้น 5 อาคารดํารงราชานุสรณ์ กระทรวงมหาดไทย นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมหารือแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งน้ําท่วมในระดับพื้นที่ร่วมกับสํานักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) สํานักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) และคณะวิจัย โดยได้รับเกียรติจาก รศ.ดร.นิรมล สุธรรมกิจ ผู้อํานวยการกลุ่มภารกิจพัฒนาระบบวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมด้านสังคม สิ่งแวดล้อม เชิงพื้นที่ และลดความเหลื่อมล้ํา (สกสว.) นางสาวกรรณิกา ดุรงคเดช ผู้อํานวยการภารกิจการวิจัยและนวัตกรรมของประเทศด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (วช.) รศ.ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ประธานแผนงานวิจัยเข็มมุ่งด้านการบริหารจัดการน้ํา (วช.) รศ.ดร.สรรเพชญ ชื้อนิธิไพศาล คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผศ.น.สพ.ดร.วินัย แก้วละมุล รองคณบดีฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ สํานักวิชาทรัพยากรการเกษตร จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผศ.ดร.โพยม สราภิรมย์ ผู้อํานวยการสถาบันทรัพยากรน้ําใต้ดิน มหาวิทยาลัยขอนแก่น นายชิษนุวัฒน์ มณีศรีขํา หัวหน้าโครงการพัฒนากลไกการมีส่วนร่วมระหว่างกลุ่มบริหารการใช้น้ําชลประทานและหน่วยงานองค์กรในการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ํา โครงการส่งน้ําและบํารุงรักษาท่อทองแดง จังหวัดกําแพงเพชร ร่วมหารือ โดยได้รับเมตตาจาก พระปัญญาวชิรโมลี และพระพิพัฒน์วชิโรภาส ที่ปรึกษาปลัดกระทรวงมหาดไทย ร่วมประชุมผ่านระบบออนไลน์ โอกาสนี้ นายโชตินรินทร์ เกิดสม รองปลัดกระทรวงมหาดไทย คณะที่ปรึกษาปลัดกระทรวงมหาดไทย ผู้บริหารกรมในสังกัดกระทรวงมหาดไทย และเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้อง ร่วมประชุม
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า การประชุมหารือแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งน้ําท่วมในระดับพื้นที่ ร่วมกับสํานักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) สํานักงานการวิจัยแห่งชาติ (วช.) ในวันนี้ เป็นเรื่องที่มีความสําคัญยิ่งของประเทศชาติเรา เพื่อที่จะพูดคุยแก้ไขปัญหาที่เรื้อรังยาวนานหรือเรียกว่าปัญหาซ้ําซาก เพราะเรื่องน้ํามีความสําคัญ ดังพระราชดํารัสของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่พระราชทานไว้ว่า “...หลักสําคัญว่าต้องมีน้ําบริโภค น้ําใช้ น้ําเพื่อการเพาะปลูก เพราะว่าชีวิตอยู่ที่นั่น ถ้ามีน้ําคนอยู่ได้ ถ้าไม่มีน้ํา คนอยู่ไม่ได้ ไม่มีไฟฟ้าคนอยู่ไม่ได้ แต่ถ้ามีไฟฟ้าไม่มีน้ําคนอยู่ไม่ได้...” สะท้อนให้เห็นว่าน้ําเป็นปัจจัยสําคัญของมนุษย์ ทั้งนี้ ในด้านการบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน โดยเฉพาะเรื่องการเตรียมการเพื่อรับมือน้ําแล้งและน้ําท่วมที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน พระองค์ได้พระราชทานไว้ว่า เมื่อเกิดปัญหาอุทกภัยหรือเวลามีน้ํามาก เราแก้ปัญหาโดยการเร่งระบายน้ําออก แต่พอน้ําหายท่วมหรือน้ําแล้ง เราไม่มีน้ําไว้ใช้อุปโภค บริโภค และทําการเกษตร ดังนั้น หากเรามีที่ให้น้ําอยู่หรือมีที่กักเก็บน้ํา เราก็จะได้ประโยชน์ 2 ต่อ จึงเป็นที่มาของทฤษฎีใหม่ที่มีการจัดสรรพื้นที่โดยมีแหล่งน้ําเป็นองค์ประกอบสําคัญ
“พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พระราชทานแนวพระราชดําริทฤษฎีใหม่ ทั้งฝนหลวง หลุมขนมครก แก้มลิง ธนาคารน้ําใต้ดินตามธรรมชาตินั่นคือ“ต้นไม้” ทรงเล็งเห็นความสําคัญของทรัพยากรน้ําและป่า ดังที่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ทรงมีพระราชเสาวนีย์ว่า “พระเจ้าอยู่หัวเป็นน้ํา ฉันจะเป็นป่า...” ดังนั้น พวกเราทุกคนที่มาประชุมร่วมกันในวันนี้ต่างตระหนักและเห็นความสําคัญเกี่ยวกับปัญหาน้ําแล้งและน้ําท่วม ซึ่งเราต้องหารือร่วมกันเพื่อทําให้งานที่เราตั้งใจนี้ได้เกิดมรรคผล โดยการน้อมนําเอาทฤษฎีใหม่ของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร มาประยุกต์ใช้ในการปรับปรุงและพัฒนาพื้นที่ ซึ่งกระทรวงมหาดไทยได้ขับเคลื่อนและดําเนินโครงการบริหารจัดการพื้นที่ตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา" หรือ "อารยเกษตร" ที่นําเอาวิถีชีวิตของประชาชนคนไทยที่มีน้ําเป็นส่วนสําคัญในการดํารงชีวิต และมีคุณภาพชีวิตที่ดีตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง หนุนเสริมทําให้ประชาชนมีความมั่นคงทางอาหาร มีความมั่นคงในเครื่องนุ่งห่ม มีความมั่นคงในที่อยู่อาศัย ตามศาสตร์พระราชา ป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง ตลอดจนการอนุรักษ์ทรัพยากรดิน และการบริหารจัดการพื้นที่ให้สวยงามเหมาะสมกับการดํารงชีวิต” นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าวในช่วงต้น
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวเพิ่มเติมว่า พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงตระหนักและมีพระราชประสงค์ให้ประชาชนทุกคนมีคุณภาพชีวิตที่ดี ด้วยการปรับเปลี่ยนวิธีการดํารงชีวิต ดังพระปฐมบรมราชโองการ "เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรมเพื่อประโยชน์สุขแห่งอาณาราษฎรตลอดไป" และพระราชดํารัส “ประเทศชาติมั่นคง ประชาชนมีความสุข แก้ไขในสิ่งผิด สืบสานในพระราชปณิธาน ภายใต้ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง” ซึ่งการ “แก้ไขในสิ่งผิด” คือ การรื้อฟื้นสิ่งที่ดีและมีคุณค่าของประเทศไทยในอดีตที่เกื้อกูลให้คนในสังคมอยู่ร่วมกันได้อย่างมีความสุข ภายใต้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง และทฤษฎีบันได 9 ขั้นสู่ความพอเพียง ความสุขอย่างยั่งยืน ประกอบด้วย ขั้น 1 - 4 “Basic Needs” คือ พอกิน พอใช้ พออยู่ พอร่มเย็น ขั้นที่ 5 - 6 คือ ทําบุญทําทาน ทําให้สังคมอยู่ได้ ขั้น 7 คือ รู้จักแปรรูป เก็บไว้เมื่อขาด ขั้นที่ 8 คือ การค้าขาย และขั้นที่ 9 คือ การรวมกลุ่มเกษตรกรเป็นสหกรณ์ เพื่อให้เกิดความเข้มแข็ง มีภาคีเครือข่ายในการประกอบอาชีพ และดํารงชีวิตได้อย่างมั่นคง
“วันนี้เราได้รับเกียรติจากคณะวิจัยที่เป็นนักวิชาการจากภาคีเครือข่าย ซึ่งเป็นไปตามเจตนารมณ์ที่กระทรวงมหาดไทยร่วมกับองค์การสหประชาชาติเพื่อบรรลุเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (UN SDGs) ข้อที่ 17 คือ “Partnership” และเป็นไปตามประกาศเจตนารมณ์ความร่วมมือ “การพัฒนาจังหวัดด้วยการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม” ร่วมกับกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เพื่อเดินหน้าขับเคลื่อนสู่การแก้ไขปัญหาในระดับจังหวัด ยกระดับคุณภาพชีวิตและเศรษฐกิจในพื้นที่ทั่วประเทศ ด้วยการนํานโยบายและทฤษฎีขยายผลไปสู่การปฏิบัติได้เพิ่มมากขึ้นและเกิดผลสําเร็จเป็นรูปธรรม แนวทางการทํางานให้เกิดความสําเร็จอย่างยั่งยืน ที่พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงสรุปจากโครงการในพระราชดําริกว่า 5,151 โครงการ โดยมี 4 กระบวนการ คือ “ร่วมพูดคุย ร่วมคิด ร่วมทํา และร่วมรับประโยชน์” และต้องทําร่วมกันอย่างสม่ําเสมอและต่อเนื่อง ทําให้เกิดความสุขที่จะเกิดขึ้นกับพี่น้องประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม” นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าว
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวในช่วงท้ายว่า ทุกขั้นตอนในการจัดทําแผนในระดับชุมชน ตําบล หมู่บ้าน สิ่งสําคัญของเรา คือ ต้องตอบสนองความต้องการในพื้นที่ รวมถึงนโยบายในการขับเคลื่อนดําเนินการเชิงรุกตามฐานข้อมูลที่มี ร่วมกับท้องถิ่นท้องที่ตามโครงการพัฒนาตามผังภูมิสังคมเพื่อการบริหารจัดการน้ําหมู่บ้าน/ชุมชน แบบบูรณาการอย่างยั่งยืน (Geo-social Map) ทําให้เห็นรายละเอียดผังน้ําในทุกระดับ จากยอดดอยสู่ท้องทุ่ง จากหมู่บ้านสู่อําเภอและลุ่มน้ํา ตามที่กระทรวงมหาดไทยได้สํารวจผังภูมิสังคมเสร็จสิ้นแล้ว ทุกหน่วยงานสามารถนําไปใช้ประโยชน์ในการบริหารจัดการน้ําแบบบูรณาการได้ ซึ่งชีวิตความเป็นอยู่ของพี่น้องประชาชนจะมีความสุขได้ มีน้ําเป็นสิ่งสําคัญ การน้อมนําทฤษฎีใหม่ “จากนภาผ่านภูผาสู่มหานที” และหลักการทํางานตามภูมิสังคม คณะผู้วิจัยจึงเป็นกําลังสําคัญที่ต้องช่วยนําระบบการแก้ไขปัญหาของพี่น้องประชาชน เริ่มจากทําให้ทุกพื้นที่มีน้ําสําหรับการประกอบอาชีพ ทําให้ประชาชนสามารถพึ่งพาตนเองได้ การให้ความสําคัญกับการพัฒนาคน ซึ่งการบริหารจัดการน้ําไม่ได้อยู่ที่ส่วนกลาง แต่ต้องอยู่ที่ตําบลหมู่บ้าน การมีป่าเปียกไว้เก็บน้ําที่ต้นทางจะทําให้เกิดความชุ่มชื้น อีกทั้งป่ายังสามารถลดฝุ่นละออง PM2.5 ได้ ทุกสิ่งมีการเกื้อกูลกันทําให้เกิดความอุดมสมบูรณ์ ในส่วนของน้ําอุปโภคบริโภคไม่ได้มีเพียงแค่น้ําประปา แต่ต้องรวมไปถึงแหล่งน้ําชุมชน บ่อน้ําหมู่บ้าน หากเราสามารถกระจายน้ําในพื้นที่ไม่ให้ไหลลงสู่แม่น้ํา จะสามารถลดปัญหาน้ําแล้งและน้ําท่วมตามศาสตร์พระราชา ซึ่งกระทรวงมหาดไทยเรายินดีที่จะร่วมเป็นภาคีเครือข่ายและพร้อมบูรณาการและสนับสนุนทุกท่าน เพื่อนําไปสู่การต่อขยายผลเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตของพี่น้องประชาชนได้อย่างยั่งยืน
"การหารือในวันนี้ จะนําไปสู่การจัดทํา MOU ร่วมกัน โดยกระทรวงมหาดไทนมีความยินดีร่วมให้การสนับสนุนงานวิจัยเชิงพื้นที่ โดยใช้ผังภูมิสังคม พร้อมทั้งสนับสนุนการจัดการน้ําตามแนวพระราชดําริสู่หลักอารยเกษตรสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตพี่น้องประชาชนทุกมิติ ทั้งสังคม เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม โดยมุ่งเน้นให้ความสําคัญในการพัฒนาคน" นายสุทธิพงษ์ฯ กล่าวย้ําในช่วงท้าย
ด้าน รศ.ดร.นิรมล สุธรรมกิจ กล่าวว่า สํานักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) มีงานวิจัยที่มีประโยชน์จากการพัฒนาพื้นที่ และสามารถนําไปขยายผลใช้กับการบริหารจัดการน้ําในทุกระดับ ซึ่งจําเป็นต้องมีกลไกในระดับพื้นที่ของกระทรวงมหาดไทยนําไปสู่การบริหารจัดการน้ําอย่างยั่งยืน โดยร่วมเป็นภาคีเครือข่ายมีเป้าหมายเพื่อร่วมดําเนินการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งและน้ําท่วมในระดับพื้นที่ โดยใช้ระบบและองค์ความรู้จากงานวิจัยและนวัตกรรม สู่การบริหารจัดการน้ํา และยกระดับอาชีพให้กับชุมชน อันนําไปสู่การจัดทําแผนปฏิบัติการน้ําท่วมน้ําแล้ง และแผนหลักด้านน้ําระดับพื้นที่ (อปท. และจังหวัด) เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือระหว่าง สป.มท. สป.อว. และ สกสว. เพื่อสนับสนุนการดําเนินงานด้านการจัดสรรงบประมาณและการส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากผลงานวิจัยและนวัตกรรม รวมถึงการเชื่อมโยงกับระบบการจัดการข้อมูล แผนที่เพื่อการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งและน้ําท่วมของกระทรวงมหาดไทย และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เพื่อตอบสนองยุทธศาสตร์ชาติแผนแม่บท และนโยบายด้านการบริหารจัดการน้ํา รวมถึงยุทธศาสตร์จังหวัดภายใต้กระทรวงมหาดไทยให้มีประสิทธิภาพ ยั่งยืน และรองรับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศของประเทศ
จากนั้น เป็นการนําเสนอความก้าวหน้าการหารือความร่วมมือด้านการบริหารจัดการน้ําระหว่างกระทรวงมหาดไทย และกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม โดย รศ.ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ประธานแผนงานวิจัยเข็มมุ่งด้านการบริหารจัดการน้ํา (วช.) ตามด้วย ข้อเสนอแนวทางการแก้ไขปัญหาน้ําแล้งและน้ําท่วมระดับพื้นที่ โดย รศ.ดร.สุจริต คูณธนกุลวงศ์ ประธานแผนงานวิจัยเข็มมุ่งด้านการบริหารจัดการน้ํา (วช.) การเชื่อมโยงกับระบบการจัดการข้อมูลของกรมโยธาธิการและผังเมือง กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และกรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (ส่วนกลาง) โดย รศ. ดร.สรรเพชญ ชื้อนิธิไพศาล รองคณบดีฝ่ายกิจการนิสิต ภาควิชาวิศวกรรมสํารวจ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย แนวทางการจัดทําแผนปฏิบัติการน้ําท่วม น้ําแล้ง และแผนหลักด้านน้ําระดับจังหวัด อย่างมีเป้าหมาย โดย ผศ.ดร.โพยม สราภิรมย์ ผู้อํานวยการสถาบันทรัพยากรน้ําใต้ดิน มหาวิทยาลัยขอนแก่น การใช้ระบบแอปพลิเคชัน EPICOLLECT5 จัดทําข้อมูล แผนปฏิบัติการ โครงการขอรับการสนับสนุนงบประมาณระดับตําบล โดย คุณชิษนุวัฒน์ มณีศรีขํา ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสมุทรสงคราม และนายอลงกต ประสมทรัพย์ รองนายก อบต.บ่อสวก จังหวัดน่าน และการสนับสนุนด้านข้อมูล ความรู้ และผลวิจัยสู่การจัดการน้ํา การยกระดับอาชีพให้กับชุมชน (หลังมีน้ํา) (ด้านน้ํา และด้านเกษตร) โดย ผศ.ดร.โพยม สราภิรมย์ ผู้อํานวยการสถาบันทรัพยากรน้ําใต้ดิน มหาวิทยาลัยขอนแก่น