รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ปลัดกระทรวงมหาดไทย นำประชุมอนุกรรมการฟื้นฟูและพัฒนาคลองลาดพร้าว คลองเปรมประชากร คลองแสนแสบ เน้นย้ำ สร้างการรับรู้และการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนผ่านกิจกรรมต่าง ๆ
วันพฤหัสบดีที่ 21 เมษายน 2565
ปลัดกระทรวงมหาดไทย นําประชุมอนุกรรมการฟื้นฟูและพัฒนาคลองลาดพร้าว คลองเปรมประชากร คลองแสนแสบ เน้นย้ํา สร้างการรับรู้และการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนผ่านกิจกรรมต่าง ๆ
ปมท. นําประชุมอนุกรรมการฟื้นฟูและพัฒนาคลองลาดพร้าว คลองเปรมประชากร คลองแสนแสบ เน้นย้ํา สร้างการรับรู้และการมีส่วนร่วมของพี่น้องประชาชนผ่านกิจกรรมต่าง ๆ เพื่อให้เกิดจิตสํานึกรัก-ผูกพันกับสายน้ํา มีสภาพแวดล้อมที่สะอาดสวยงาม และคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน
เมื่อวันที่ 20 เม.ย. 65 เวลา 08.00 น. ที่ห้องประชุมดํารงธรรม อาคารศาลาว่าการกระทรวงมหาดไทย นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย เป็นประธานการประชุมคณะอนุกรรมการขับเคลื่อนการดําเนินการฟื้นฟูและพัฒนาพื้นที่คลองลาดพร้าว คลองเปรมประชากร และคลองแสนแสบ ครั้งที่ 1/2565 โดยมี นายพงษ์นรา เย็นยิ่ง รองอธิบดีกรมโยธาธิการและผังเมือง นายสมศักดิ์ มีอุดมศักดิ์ ผู้อํานวยการสํานักการระบายน้ํา กรุงเทพมหานคร นางวาสนา ศิลป์เบ็ญจพร รองผู้อํานวยการสํานักการระบายน้ํา กรุงเทพมหานคร นางสาววริษฐา สงวนเสริมศรี ผู้อํานวยการสํานักนโยบายและแผน สํานักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย โดยเป็นการประชุมผ่านระบบสื่ออิเล็กทรอนิกส์ในระบบ Zoom Meeting มี นายวีระชัย นาคมาศ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระนครศรีอยุธยา นายพงศธร กาญจนะจิตรา รองผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี นายอนุชา อินทศร หัวหน้าสํานักงานจังหวัดฉะเชิงเทรา และคณะอนุกรรมการฯ ร่วมประชุม
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี ในฐานะประธานคณะกรรมการบริหารจัดการสิ่งก่อสร้างรุกล้ําลําน้ําสาธารณะ และพลเอก อนุพงษ์ เผ่าจินดา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย ให้ความสําคัญในการขับเคลื่อนฟื้นฟูลําน้ําสาธารณะและคลองในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และทุกจังหวัดทั่วประเทศ เพื่อให้แม่น้ําลําคลองมีความสะอาด มีทัศนียภาพที่สวยงาม ส่งผลให้พี่น้องประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีและมีความสุข โดยเริ่มพัฒนาพื้นที่คลองลาดพร้าว คลองเปรมประชากร และคลองแสนแสบ ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปทุมธานี และจังหวัดฉะเชิงเทรา ซึ่งที่ผ่านมาด้วยบริบทของสังคมและความร่วมไม้ร่วมมือของทุกภาคส่วน ในพื้นที่ 3 จังหวัด ทําให้คุณภาพของน้ําในคลองอยู่ในเกณฑ์ดี ซึ่งมีนัยยะที่สําคัญว่า “ทุกภาคส่วนต้องช่วยเร่งรัดขับเคลื่อนงานให้ใกล้ชิดมากกว่าเก่า” และขณะเดียวกันก็จําเป็นต้องสื่อสารเพิ่มพูนความรู้ความเข้าใจ ปัญหาอุปสรรคเพื่อที่จะชักชวนให้พี่น้องประชาชนทุกคนได้ช่วยกันดูแลน้ําในคลองให้มีคุณภาพที่ดีส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมและชีวิตที่ดีต่อไป
นางวาสนา ศิลป์เบ็ญจพร รองผู้อํานวยการสํานักการระบายน้ํา กรุงเทพมหานคร กล่าวว่า คลองแสนแสบ มีความยาวตลอดสายประมาณ 74 กิโลเมตร เริ่มจากสะพานผ่านฟ้าลีลาศ กรุงเทพมหานคร ไปทางทิศตะวันออกจนเชื่อมกับคลองบางขนากไหลไปลงแม่น้ําบางปะกงในเขตจังหวัดฉะเชิงเทรา โดยคลองแสนแสบช่วงที่อยู่ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร อยู่ในความรับผิดชอบของกรมธนารักษ์ และมอบให้สํานักการระบายน้ําใช้ประโยชน์ด้านการระบายน้ํา มีความยาวประมาณ 47.5 กิโลเมตร ความกว้างประมาณ 20 –30 เมตร มีระดับขุดลอกเฉลี่ย -3.00 เมตรเทียบกับระดับน้ําทะเลปานกลาง โดยคลองแสนแสบและคลองสาขาครอบคลุมพื้นที่ 21 เขตการปกครอง ได้แก่ เขตดุสิต เขตราชเทวี เขตปทุมวัน เขตดินแดง เขตห้วยขวาง เขตวัฒนา เขตจตุจักร เขตหลักสี่ เขตดอนเมือง เขตสายไหม เขตบางเขน เขตลาดพร้าว เขตวังทองหลาง เขตสวนหลวง เขตบางกะปิ เขตมีนบุรี เขตคันนายาว เขตสะพานสูง เขตคลองสามวา เขตบึงกุ่ม และเขตหนองจอก และ มีคลอง ล้าราง และคูน้ําบริเวณชุมชนเมืองที่สําคัญไหลมาเชื่อมต่อหลายสาย จํานวนรวม 101 สาย ซึ่งที่ผ่านมาพบปัญหาแหล่งกําเนิดมลพิษริมคลองแสนแสบและคลองสาขา 3 แหล่ง ตามลําดับ คือ 1) กิจกรรมครัวเรือนหรือชุมชน ร้อยละ 70 2) โรงงาน สถานประกอบการต่าง ๆ อาคารขนาดใหญ่ ร้อยละ 29 และการเดินเรือและการสะสมของตะกอนท้องคลอง ร้อยละ 1 ทั้งนี้ จากการตรวจวัดคุณภาพน้ําโดยรวมตั้งแต่สะพานผ่านฟ้าถึงบางกะปิ อยู่ในเกณฑ์ต่ํามาก โดยมาตรฐานค่า BOD ต้องน้อยกว่า 4 มิลลิกรัม/ลิตร แต่วัดค่าได้ 14 มิลลิกรัม/ลิตร ส่วนค่า DO มาตรฐานต้องมากกว่า 2 มิลลิกรัม/ลิตร แต่ค่าที่จัดเก็บได้ 1.2-1.8 มิลลิกรัม/ลิตร จึงยังไม่ได้ตามเกณฑ์มาตรฐาน ทั้งนี้ กรุงเทพมหานครได้ดําเนินการแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ํา ด้วยการปรับเปลี่ยนการเดินเรือโดยสารดีเซลเป็นเรือโดยสารไฟฟ้า เพื่อลดปัญหามลภาวะทางน้ําที่เกิดจากการรั่วของน้ํามันเชื้อเพลิงที่ใช้ในการเดินเรือ พร้อมทั้งบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางน้ํา โดยประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องติดตามและตรวจสอบอาคารและกํากับดูแลโรงงาน และสําหรับการแก้ไขปัญหาน้ําเสียจากบ้านเรือนและชุมชน แบ่งเป็น 2 ระยะ ได้แก่ 1) ระยะเร่งด่วน ด้วยการติดตั้งถังดักไขมันให้กับบ้านเรือนและชุมชนริมคลองแสนแสบและคลองสาขา ติดตั้งระบบบําบัดน้ําเสียชุมชน (Onsite) และก่อสร้างท่อรวบรวมน้ําเสียเพื่อรวบรวมน้ําเสียจากจุดปล่อยน้ําเข้าสู่โรงควบคุมคุณภาพน้ําดินแดงและโรงควบคุมคุณภาพน้ํามีนบุรี 1 และ 2) ระยะยาว ด้วยการก่อสร้างระบบรวบรวมน้ําเสียและระบบบําบัดน้ําเสีย และจากการสํารวจจํานวนสิ่งปลูกสร้างรุกล้ําคลองแสนแสบและคลองสาขา (ข้อมูล ณ วันที่ 24 มี.ค. 65) มีจํานวน 4,929 ราย รื้อย้ายแล้ว 2,605 ราย ยังไม่รื้อย้าย 2,324 ราย ซึ่งสํานักงานเขตได้ดําเนินการเจรจาและขอความร่วมมือให้เจ้าของสิ่งปลูกสร้างรุกล้ํารื้อย้ายส่วนที่รุกล้ําออกจากแนวเขตคลอง ส่วนผู้ที่ไม่ให้ความร่วมมือก็ได้ดําเนินการใช้มาตรการทางกฎหมาย
นายอนุชา อินทศร หัวหน้าสํานักงานจังหวัดฉะเชิงเทรา กล่าวว่า คลองแสนแสบในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา มีความยาวประมาณ 26.50 กิโลเมตร มีความกว้างประมาณ 20 –30 เมตร อยู่ในเขตพื้นที่ 3 ตําบล คือ ตําบลศาลาแดง ตําบลบางน้ําเปรี้ยว ตําบลบางขนาก อําเภอบางน้ําเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ในความรับผิดชอบ 6 องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น คือ องค์การบริหารส่วนตําบลศาลาแดง เทศบาลตําบลศาลาแดง องค์การบริหารส่วนตําบลบางน้ําเปรี้ยว เทศบาลตําบลบางน้ําเปรี้ยว เทศบาลตําบลคลองแสนแสบ และเทศบาลตําบลบางขนาก โดยพบสภาพปัญหาน้ําเสียจาก 3 แหล่งกําเนิด คือ 1) น้ําเสียจากครัวเรือน ชุมชนในพื้นที่ ไม่มีระบบบําบัดน้ําเสียก่อนปล่อยลงสู่ลําคลอง 2) น้ําเสียที่เกิดจากการเกษตรกรรม (นาข้าว) โดยเกษตรกรจะปล่อยน้ําจากนาข้าวที่ปนเปื้อนปุ๋ยและสารเคมีลงสู่ลําคลอง และ 3) ปัญหาผักตบชวาที่หนาแน่น โดยเฉพาะในช่วงฤดูน้ําหลากที่จะมีความหนาแน่นมาก ทําให้เป็นอุปสรรคต่อการสัญจรทางน้ําของชาวบ้านในพื้นที่และมีสภาพภูมิทัศน์ที่ไม่สวยงาม โดยจากการติดตามตรวจสอบคุณภาพน้ํา 10 พบว่าคุณภาพน้ําโดยรวมอยู่ในเกณฑ์เสื่อมโทรม และสําหรับในด้านสิ่งรุกล้ําลําน้ํา พบว่า ปัจจุบันมีจํานวน 10 แห่ง อยู่ในพื้นที่รับผิดของโครงการส่งน้ําและบํารุงรักษาพระองค์ไชยานุชิต โดยหน่วยงานได้ท้าการเจรจาและแจ้งเตือนผู้บุกรุกให้ดําเนินการรื้อย้าย/ขออนุญาตตามกฎหมายแล้ว ทั้งนี้ สําหรับผู้ที่ไม่ให้ความร่วมมือ ทางหน่วยงานได้อยู่ระหว่างดําเนินการใช้มาตรการทางกฎหมาย นอกจากนี้ ในด้านการจัดการแก้ไขปัญหาสภาพแวดล้อม จังหวัดฉะเชิงเทราได้แต่งตั้งคณะกรรมการขับเคลื่อนการบริหารจัดการแก้ไขปัญหาสภาพแวดล้อมคลองแสนแสบของชุมชนท้องถิ่นในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยมีแนวทางแก้ไขปัญหา โดยให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่คลองแสนแสบทั้ง 6 แห่ง จัดทําเทศบัญญัติ ข้อบัญญัติ สําหรับการใช้บ่อดักไขมัน/ถังบําบัดน้ําเสียก่อนปล่อยน้ําทิ้งจากครัวเรือน อาคาร ลงสู่คลองแสนแสบ พร้อมขับเคลื่อนกิจกรรมอาสาสมัครท้องถิ่นรักษ์โลก (อถล.) โดยปัจจุบันมีสมาชิก จํานวน 659 คน และได้จัดทําโครงการ/กิจกรรม รักษาความสะอาดคูคลองอย่างต่อเนื่อง โดยมุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของประชาชน/จิตอาสาในพื้นที่ รณรงค์ปลูกฝังจิตสํานึก และสร้างความตระหนักรู้ให้กับชุมชนในการอนุรักษ์คลองแสนแสบ
นายวีระชัย นาคมาศ ผู้ว่าราชการจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กล่าวว่า คลองเปรมประชากรในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีระยะทาง 8 กิโลเมตร พบปัญหาการรุกล้ําลําน้ํา 104 แห่ง ขณะนี้รื้อถอนไป 100 แห่ง คงเหลือสะพาน 4 แห่ง พร้อมทั้งได้ดําเนินการขุดลอก ปรับภูมิทัศน์เสร็จสิ้นแล้ว และขณะนี้จังหวัดพระนครศรีอยุธยายังคงดําเนินกิจกรรมจิตอาสารักษ์คลองเปรม และจัดเก็บผักตบชวาอย่างต่อเนื่องทุกเดือน ซึ่งได้รับความร่วมมือจากทุกภาคส่วนทําให้ประสบความสําเร็จอย่างดี พร้อมทั้งได้ดําเนินการจัดทําแผนปรับปรุงคุณภาพน้ําโดยชุมชนเริ่มจากการติดตั้งระบบบําบัดน้ําเสียจากต้นทาง
นายพงศธร กาญจนะจิตรา รองผู้ว่าราชการจังหวัดปทุมธานี กล่าวว่า จังหวัดปทุมธานีได้ดําเนินการพัฒนาคลองเปรมประชากรตามแผนแม่บทโครงสร้างพื้นฐานระบบคลองและการพัฒนาชุมชนริมคลองเปรมประชากรในพื้นที่ 6 ตําบล 2 อําเภอ ซึ่งได้ดําเนินการก่อสร้างบ้านเรือนประชาชน โดยเฟสแรก 151 หลัง ดําเนินการเสร็จสิ้นแล้ว 139 หลัง ส่วนที่เหลือจะแล้วเสร็จในเดือนมิถุนายน 2565 และสําหรับการก่อสร้างเขื่อนตามแนวคลองเปรมประชากร ดําเนินการแล้วเสร็จ 93.08 % จะเสร็จสิ้นในเดือนตุลาคม 2565 และในด้านการพัฒนาฟื้นฟูคุณภาพน้ํา จังหวัดปทุมธานีได้มีการจัดทําโครงการขุดลอกคลองและปรับปรุงวัชพืช ตั้งแต่เดือนมีนาคม – กรกฎาคม 2565 รวม 10 ครั้ง และมีการพัฒนาฟื้นฟูรูปแบบจิตอาสา เดือนละ 2 ครั้ง
นายสุทธิพงษ์ จุลเจริญ ปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวเพิ่มเติมว่า ขอให้กรุงเทพมหานครและจังหวัดฉะเชิงเทรากําหนดระยะเวลา (Timeframe) ในการแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ําและสิ่งรุกล้ําลําน้ําให้มีรายละเอียดที่ชัดเจนขึ้น เพื่อนําเสนอต่อที่ประชุมคณะกรรมการบริหารจัดการสิ่งก่อสร้างรุกล้ําลําน้ําสาธารณะ พร้อมกําชับจังหวัดฉะเชิงเทรา ใช้กลไกคณะกรรมการขับเคลื่อนการบริหารจัดการแก้ไขปัญหาสภาพแวดล้อมฯ ด้วยการจัดประชุมเป็นประจําทุกเดือน และประสานองค์การบริหารส่วนจังหวัดฉะเชิงเทราร่วมขับเคลื่อนแก้ไขปัญหาคลองแสนแสบร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้ง 6 แห่ง นอกจากนี้ ได้เน้นย้ําให้จังหวัดฉะเชิงเทรา พระนครศรีอยุธยา และจังหวัดปทุมธานี ขับเคลื่อนแนวทางแก้ไขปัญหาสภาพแวดล้อมในพื้นที่จังหวัด ทั้งการประสานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจัดทําข้อบัญญัติ เทศบัญญัติการใช้บ่อดักไขมัน/ถังบําบัดน้ําเสียก่อนปล่อยน้ําทิ้งจากครัวเรือน อาคาร ลงสู่คลองสาธารณะ การรับสมัครอาสาสมัครท้องถิ่นรักษ์โลก (อถล.) อย่างน้อยครัวเรือนละ 1 คนให้ครบทุกครัวเรือน เพื่อมีอาสาสมัครช่วยกันดูแลเรื่องสิ่งแวดล้อมและคัดแยกขยะจากต้นทางตั้งแต่ครัวเรือน พร้อมจัดทําถังขยะเปียกลดโลกร้อนทุกครัวเรือน เพื่อทําให้น้ําเสียจากเศษอาหารได้กลายเป็นปุ๋ยหมักของครัวเรือน ไม่ไหลลงสู่ลําน้ําสาธารณะ ครบทุกครัวเรือน ให้แล้วเสร็จภายใน 12 ส.ค. 65 เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในโอกาสมหามงคล 90 พรรษา สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และให้ประสานความร่วมมือกับสถาบันการศึกษา ในการจัดตั้งหน่วย อถล. หรือจิตอาสาเฝ้าระวังคุณภาพน้ํา โดยร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องสนับสนุนเครื่องมืออุปกรณ์ เพื่อให้คนในชุมชน นักเรียน นักศึกษา ได้มีส่วนร่วมช่วยตรวจเช็กคุณภาพน้ํา และร่วมกับหน่วยงานในพื้นที่บูรณาการขับเคลื่อนสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชน/จิตอาสา ด้วยการปลูกฝังสร้างจิตสํานึก และสร้างความตระหนักรู้ให้กับชุมชนในการอนุรักษ์น้ําในลําคลองจนเป็นวิถีชีวิต เช่น ทํากิจกรรมอนุรักษ์และพัฒนาแม่น้ําลําคลองร่วมกันของคนในชุมชน งานประเพณี วัฒนธรรม และพัฒนาปรับปรุงบริเวณที่พักอาศัย ทําหน้าบ้าน-หลังบ้าน และริมคลองให้สวยงาม ด้วยการปลูกไม้ดอกไม้ประดับ อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้บ้านเมืองสะอาด พื้นที่ชุมชนสวยงาม แม่น้ําลําคลองมีคุณภาพน้ําที่ดีขึ้น และให้กรมประชาสัมพันธ์ ได้จัดทําแผนการสร้างการรับรู้และการมีส่วนร่วมของประชาชนในพื้นที่จังหวัดเพื่อส่งเสริมสร้างจิตสํานึกให้พี่น้องประชาชนมีความรักความผูกพันกับสายน้ําผ่านกิจกรรมต่าง ๆ อันจะส่งผลให้การดําเนินการฟื้นฟูและพัฒนาพื้นที่คลองสาธารณะเกิดผลอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน ยังผลให้พี่น้องประชาชนมีชีวิตความเป็นอยู่ในสิ่งแวดล้อมที่ดี ไม่ทําผิดกฎหมาย และมีคุณภาพชีวิตที่ดีอย่างยั่งยืน