รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กรมอุทยานฯ ชี้แจงโครงการปรับปรุงผิวการจราจร ถนนพะเนินทุ่ง (สายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง) ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
วันจันทร์ที่ 5 พฤศจิกายน 2561
กรมอุทยานฯ ชี้แจงโครงการปรับปรุงผิวการจราจร ถนนพะเนินทุ่ง (สายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง) ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ชี้แจงโครงการปรับปรุงผิวการจราจร ถนนพะเนินทุ่ง (สายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง) ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน
วันที่ 3 พฤศจิกายน 2561 นายธัญญา เนติธรรมกุล อธิบดีกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้แจงประเด็น “เครือข่ายอนุรักษ์สัตว์ป่า 15 องค์กร นําโดยมูลนิธิสืบนาคะเสถียร สมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย เตรียมเคลื่อนขบวนมายังทําเนียบรัฐบาลในวันที่ 5 พ.ย.นี้ เพื่อยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรีขอให้ชะลอโครงการปรับปรุงพื้นผิวจราจรถนนพะเนินทุ่ง (สายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง) ในอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน เนื่องจากกังวลกระทบขึ้นทะเบียนมรดกโลกที่อาจด้อยคุณค่าจากการทําถนนผ่าป่าและชีวิตสัตว์ โดยมีประเด็น ดังนี้
1. สืบเนื่องจาก เมื่อวันที่ 1 พ.ย.เป็นวันแรกที่อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จ.เพชรบุรี ได้ปิดแหล่งท่องเที่ยวเขาพะเนินทุ่ง เพื่อปรับปรุงเส้นทาง ตั้งแต่วันที่ 1 พ.ย. 2561 จํานวน 560 วัน ท่ามกลางเสียงคัดค้านจากกลุ่มองค์กรอนุรักษ์และนักวิชาการด้านสัตว์ป่า เครือข่าย 15 องค์กรอนุรักษ์ที่กังวลต่อปัญหาผลกระทบต่อสัตว์ป่า โดยให้เหตุผล 3 ด้านคือ
1.1 โครงการปรับปรุงถนนดังกล่าวไม่ได้คํานึงถึงหลักการมีส่วนร่วม ไม่มีการเปิดรับฟังความคิดเห็นของประชาชน
1.2 ในระหว่างการก่อสร้างปรับปรุงพื้นผิวถนน ตัดผ่านพื้นที่ใจกลางอุทยานแห่งชาติ ซึ่งเป็นบ้านถิ่นอาศัยของสัตว์ป่ามากมายหลายชนิดโดยเฉพาะอย่างยิ่งสัตว์ป่าหายาก การที่ต้องมีเครื่องจักรกลขนาดหนักที่ต้องใช้ในการก่อสร้าง รถขนปูนที่ต้องวิ่งขนส่งไปมาไม่ต่ํากว่า 5,000 เที่ยวจะกระทบกับสัตว์ป่า อาจทําให้สัตว์ที่เคยเจอตัวง่ายต้องหลบหนีลึกเข้าไปและไม่กล้าออกมาด้านนอกให้เห็นอีกเลย
1.3 หลังการก่อสร้างปรับปรุงพื้นผิวถนน จากบทเรียนที่ผ่านมาการอํานวยความสะดวกให้แก่นักท่องเที่ยวโดยการปรับปรุงถนนให้ดีขึ้น ถึงแม้จะมีมาตรการรองรับผลกระทบที่เกิดขึ้นตามมาหลังการก่อสร้างเสร็จ แต่ไม่อาจการันตีได้ว่ามาตรการเหล่านั้นจะสามารถบังคับใช้ได้จริง แต่ผลที่ตามมาคือ ปริมาณรถที่วิ่งจะมากขึ้น สิ่งเหล่านี้ย่อมส่งผลกระทบต่อสัตว์ป่าอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
2. นายสัตวแพทย์เกษตร สุเตชะ กรรมการสมาคมอนุรักษ์นกและธรรมชาติแห่งประเทศไทย กล่าวว่า ขณะนี้พื้นที่กลุ่มป่าแก่งกระจานได้ถูกขึ้นบัญชีรายชื่อเบื้องต้นเป็นมรดกโลกทางธรรมชาติกับศูนย์มรดกโลกไว้แล้วตั้งแต่ปี 2554 และยังอยู่ในขั้นตอนการพิจารณาของคณะกรรมการมรดกโลกเพื่อขึ้นทะเบียน ซึ่งเป็นห่วงว่าการปรับปรุงถนนคอนกรีตในแก่งกระจานอาจจะกระทบต่อความเป็นมรดกโลก โดยอ้างถึงตัวอย่างจากกรณีของมรดกโลก 2 แห่งคือ ห้วยขาแข้ง - ทุ่งใหญ่นเรศวร และดงพญาเย็น - เขาใหญ่ ที่ไม่ต้องปรับปรุงถนนคอนกรีตเพื่อรองรับอุตสาหกรรมท่องเที่ยว ขณะที่กรณีถนนสาย 304 ที่ตัดผ่ากลางป่าเขาใหญ่ - ทับลาน และถนนที่ขึ้นเขาใหญ่ทั้งด่านเนินหอม ปราจีนบุรี และปากช่อง จ.นครราชสีมา ก็เป็นโจทย์ที่คณะกรรมการมรดกโลกให้ไทยแก้ปัญหาด้วยการทําอุโมงค์เชื่อมป่า และถึงตอนนี้มีรายงานยืนยันว่าที่เขาอ่างฤาไนมีสัตว์ป่าหลายชนิดตายปีละ 3,000 ตัว เนื่องจากการทําถนนคอนกรีตต้องผูกเหล็กและเอาเครื่องจักรขนาดใหญ่เข้าไปในพื้นที่ ต้องใช้ปูนเทถนน ซึ่งเป็นการทําลายระบบนิเวศอย่างมาก
3. ตัวแทนกลุ่มจะไปยื่นหนังสือถึงนายกรัฐมนตรี ในวันที่ 5 พ.ย.เพื่อขอให้ชะลอโครงการสร้างถนนคอนกรีตสู่เขาพะเนินทุ่งเพื่อศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม และกระบวนการรับฟังความเห็นของประชาชน แต่ยังไม่มีการรับปากว่าจะถึงตัวนายกรัฐมนตรีหรือไม่
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ขอเรียนชี้แจง ดังนี้
1) ถนนสายบ้านกร่าง–พะเนินทุ่ง ดังกล่าว เดิมได้ดําเนินการก่อสร้างตั้งแต่ปี พ.ศ.2530 โดยกรมป่าไม้ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ได้ตกลงจ้างบริษัท ซีวิลเอ็นจิเนียริ่ง จํากัด สัญญาจ้างเลขที่ 03/31/2530 ลงวันที่ 30 กันยายน 2530 ก่อสร้างถนนลาดยาง สายบ้านวังวน-น้ําตกทอทิพย์ ในเขตอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน จังหวัดเพชรบุรี ระยะทาง 18 กิโลเมตร ผิวจราจรลาดยางสองชั้น กว้าง 4 เมตร ไหล่ทางข้างละ 0.50 เมตร เป็นเงินรวมทั้งสิ้น 28,570,000 บาท (ยี่สิบแปดล้านห้าแสนเจ็ดหมื่นบาทถ้วน) เริ่มตั้งแต่วันที่ 15 ตุลาคม 2530 สิ้นสุดวันที่ 13 กันยายน 2531 ภายใต้โครงการพัฒนาสิ่งอํานวยความสะดวกในพื้นที่อุทยานแห่งชาติเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว เสนอผ่านสํานักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
2) ถนนสายนี้เป็นเส้นทางตรวจการณ์ในการลาดตระเวนของเจ้าหน้าที่ ในการเดินทางไปยังหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติที่ กจ.19 (เขาพะเนินทุ่ง) และเดินทางไปลาดตระเวนตามแนวชายแดน อีกทั้งยังเป็นถนนสายท่องเที่ยวปกติ ซึ่งจะปิดการท่องเที่ยวในช่วงเดือนสิงหาคม – เดือนตุลาคม ของทุกปี ดังนั้นเมื่ออุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ได้ตรวจพบสภาพถนนในปัจจุบันมีการชํารุด ผิวจราจรหลุดร่อน ถนนยุบตัว มีดินถล่ม น้ํากัดเซาะ ตลอดเส้นทาง ก่อให้เกิดอุบัติเหตุและอันตรายแก่เจ้าหน้าที่และนักท่องเที่ยว จึงได้จัดทําโครงการก่อสร้างปรับปรุงถนนสายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง โดยได้รับการอนุมัติจากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช แล้ว จํานวน 2 โครงการ ดังนี้
(2.1) โครงการปรับปรุงถนนสายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง จากผิวการจราจรเดิมเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก กว้าง 4 เมตร ระยะทาง 3.4 กิโลเมตร และถนนน้ําล้นคอนกรีตเสริมเหล็ก 3 แห่ง ความยาว รวม 90 เมตร ภายใต้งบประมาณรายจ่ายประจําปี พ.ศ.2561 (งบพัฒนาจังหวัด) งบประมาณที่ได้รับ 10,747,000 บาท (สิบล้านเจ็ดแสนสี่หมื่นเจ็ดพันบาทถ้วน) ระยะเวลาดําเนินการ 230 วัน เริ่มสัญญาวันที่ 31 พฤษภาคม 2561 แล้วเสร็จวันที่ 15 มกราคม 2562
(2.2) โครงการปรับปรุงถนนสายบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง จากผิวการจราจรเดิมเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก กว้าง 4 เมตร ระยะทาง 18.50 กิโลเมตร พร้อมรางระบายน้ํา ภายใต้แผนการปฏิบัติงานและแผนการใช้จ่ายงบประมาณประจําปี พ.ศ. 2560 แผนงานบูรณาการเสริมสร้างความเข้มแข็งและยั่งยืนให้กับเศรษฐกิจภายในประเทศ งบประมาณที่ได้รับ 86,747,000 บาท (แปดสิบหกล้านเจ็ดแสนสี่หมื่นเจ็ดพันบาทถ้วน) ระยะเวลาดําเนินการ 560 วัน เริ่มสัญญาวันที่ 28 กันยายน 2561 แล้วเสร็จวันที่ 9 เมษายน 2563
3) การดําเนินงานดังกล่าว เป็นการดําเนินการโดยอาศัยอํานาจตามมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ.2504 และระเบียบกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ว่าด้วยการปฏิบัติการของพนักงานเจ้าหน้าที่ในเขตอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2549 รวมทั้งแนวทางพิจารณาการก่อสร้างถนนในพื้นที่อุทยานแห่งชาติและเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า ตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2550 อีกทั้งยังเป็นการปรับปรุงผิวถนนเดิมซึ่งมีอยู่ก่อนแล้ว ไม่ได้เป็นการตัดถนนขึ้นมาใหม่ หรือเพิ่งจะมาทําถนนลาดยางในภายหลัง อีกทั้งการดําเนินโครงการเป็นไปตามแนวทางในการดูแลรักษาความปลอดภัย และอํานวยความสะดวกแก่นักท่องเที่ยว สอดคล้องตามหลักการจัดการอุทยานแห่งชาติ โดยได้ดําเนินการตามแนวถนนเดิม (ถนนลาดยางเดิมที่ชํารุด) ผิวการจราจรขนาดเท่าเดิม เป็นการซ่อมแซม ผิวการจราจรและร่องระบายน้ํา มิได้ขยายเส้นทางหรือเปิดเส้นทางใหม่ ไม่เกิดปัญหาผลกระทบกับสภาพป่าและสัตว์ป่าแต่อย่างใด ทั้งนี้ ได้เสนอขอความเห็นชอบจากคณะกรรมการที่ปรึกษาอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ครั้งที่ 1 ประจําปีงบประมาณ พ.ศ.2560 เมื่อวันที่ 6 กันยายน 2560 และครั้งที่ 2 ประจําปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 เมื่อวันที่ 28 มิถุนายน 2561 ซึ่งคณะกรรมการที่ปรึกษาอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ประกอบด้วย หน่วยงานราชการ องค์กรภาคเอกชน (NGO) องค์การบริหารส่วนตําบล ผู้ประกอบการธุรกิจการท่องเที่ยว เครือข่ายอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมและผู้ทรงคุณวุฒิ ฯลฯ ซึ่งได้แจ้งเหตุผลความจําเป็นในการปรับปรุงผิวการจราจรให้คณะกรรมการฯ ที่มาจากทุกภาคส่วนได้ทราบแล้ว จึงไม่ได้เป็นการดําเนินการโดยลําพังแต่ประการใด
4) ประเด็นข้อกังวลเกี่ยวกับการขนส่งวัสดุก่อสร้างจะรบกวนความเป็นอยู่ของสัตว์ป่าในบริเวณใกล้เคียงนั้น ซึ่งโดยสภาพปกติข้อมูลในปี พ.ศ. 2561 มีรถยนต์ที่เข้าไปท่องเที่ยวยังพะเนินทุ่ง จํานวนรวม 21,860 คัน (มีค่าเฉลี่ยจํานวนรถยนต์ ขึ้น – ลง วันละ 80 คัน ไม่นับรวมในช่วงเวลาที่ปิดการท่องเที่ยว) โดยที่ผ่านมาไม่ได้ส่งผลกระทบต่อถิ่นที่อยู่อาศัย รัง ของสัตว์ป่า แต่ประการใด ตามที่มีข้อกังวลว่าการขนส่งวัสดุก่อสร้าง จํานวน 5,000 เที่ยว จะรบกวนต่อสัตว์ป่า (มีค่าเฉลี่ยการขนส่งวัสดุก่อสร้างวันละ 9 คัน) เมื่อพิจารณาจากค่าเฉลี่ยรถที่ขนวัสดุก่อสร้างแล้ว ยังต่ํากว่ารถยนต์นักท่องเที่ยวที่สัญจรไปมาในช่วงเวลาปกติ ดังนั้น การขนส่งวัสดุก่อสร้างจึงมีผลกระทบน้อยกว่าการสัญจรในช่วงเปิดท่องเที่ยวปกติอย่างชัดเจน อีกทั้งยังได้กําหนดมาตรการควบคุมการดําเนินโครงการฯร่วมกับผู้รับจ้าง โดยได้กําหนดมาตรการทั้งก่อนดําเนินการ ระหว่างดําเนินการ และหลังดําเนินการ ไว้อย่างรัดกุมแล้ว
สําหรับความกังวลที่อาจทําให้สัตว์ป่าที่เคยเจอตัวง่ายต้องหลบหนีลึกเข้าไปและไม่กล้าออกมาด้านนอกให้เห็นอีกเลย จากการตรวจสอบถนนลาดยางในบริเวณใกล้เคียงกัน ตั้งแต่ด่านหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ ที่ กจ.2 (เขาสามยอด) ถึง หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ ที่ กจ.4 (บ้านกร่าง) ระยะทาง 15 กิโลเมตร ถนนลาดยาง กว้าง 8 เมตร ซึ่งภายหลังการก่อสร้างและใช้ประโยชน์ยังสามารถพบเห็นสัตว์ป่าออกมาใช้ประโยชน์ บริเวณเส้นทาง และสองข้างทางสม่ําเสมอ อาทิเช่น เสือดาว เสือดํา หมาจิ้งจอก หมาไน กระทิง ช้างป่า ลิงลม เม่น ย่อมแสดงให้เห็นว่าไม่ได้ส่งผลกระทบต่อสัตว์ป่า และยังสามารถปรับตัวอยู่อาศัยได้ตามปกติ
อุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน มีความเข้มงวดกวดขัน ในเรื่องการควบคุมการจราจร ตลอดระยะเวลา 2 ปี ที่ผ่านมาไม่พบสัตว์ป่าถูกรถชนตาย ในถนนตลอดเส้นทาง ตั้งแต่ด่านหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ ที่ กจ.2 (เขาสามยอด) ถึง หน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติ ที่ กจ.19 (เขาพะเนินทุ่ง) ซึ่งมีมาตรการลดผลกระทบความเร็วของรถยนต์และเจ้าหน้าที่ควบคุมดูแลอย่างเข้มงวดกวดขัน สําหรับถนนในช่วงระหว่างบ้านกร่าง – พะเนินทุ่ง กําหนดเวลา ขึ้น – ลง และเดินรถทางเดียวไม่ให้สวนทางกัน เนื่องจากสภาพถนนมีความลาดชันสูง คดเคี้ยวและแคบ มีขนาดกว้าง 4 เมตร ไม่สามารถทําความเร็วได้ และกําหนดจํานวนผู้พักค้างแรม ต้องจองล่วงหน้าผ่านระบบออนไลน์ และมีการให้บริการรถยนต์สาธารณะของชุมชน ซึ่งทําให้ลดจํานวนรถยนต์ส่วนบุคคล สําหรับการป้องกันความเร็วของรถยนต์สามารถจัดทําสิ่งกีดขวางเพื่อชะลอความเร็วได้ ตลอดจนจํานวนและระยะเวลาในการเข้าออกของรถยนต์ สามารถประกาศกําหนดได้ตามข้อระเบียบกฎหมายที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน เช่น กําหนดให้รถเข้าออก ตั้งแต่เวลา 06.00 น. - 18.00 น. ห้ามรถเก๋งและรถตู้โดยสารขับขึ้นเขาพะเนินทุ่ง ซึ่งปัจจุบันได้ใช้มาตรการนี้มาโดยตลอด
5) กรณีข้อกังวลต่อสถานภาพการขอขึ้นทะเบียนมรดกโลก เนื่องจากขณะนี้พื้นที่กลุ่มป่าแก่งกระจานอยู่ในบัญชีรายชื่อเบื้องต้น (Tentative list) ยังไม่ได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก ดังนั้นหากมีการพัฒนาหรือปรับปรุงสิ่งก่อสร้างอันใด จึงไม่จําเป็นต้องรายงานต่อศูนย์มรดกโลก หรือคณะกรรมการมรดกโลก เนื่องจากไม่เข้าข่ายที่จะต้องดําเนินการตามแนวทางอนุวัตอนุสัญญา (Operational Guidelines)
อนึ่ง สําหรับคุณค่าโดดเด่นอันเป็นสากล (OUV) ของกลุ่มป่าแก่งกระจาน ในการนําเสนอเป็นมรดกโลก ประกอบด้วยชนิดพันธุ์สัตว์ป่าที่สําคัญตาม IUCN Red List ได้แก่ สถานภาพใกล้สูญพันธุ์อย่างยิ่ง (Critical Endanger-CR) และสถานภาพใกล้สูญพันธุ์ (Endanger-EN) เช่น จระเข้น้ําจืด ลิ่น เสือโคร่ง ช้างป่า วัวแดง กระทิง ฯลฯ ทั้งนี้ เส้นทางปรับปรุงถนนบ้านกร่าง-พะเนินทุ่ง ไม่ส่งผลกระทบต่อคุณค่า OUV ตามเอกสารที่เสนอต่อคณะกรรมการมรดกโลก แต่อย่างใด
อย่างไรก็ตาม กรมอุทยานแห่งชาติฯ ได้สั่งการให้ชะลอโครงการปรับปรุงผิวการจราจรไว้ก่อนแล้ว โดยในขณะนี้ผู้รับจ้างยังไม่ได้เข้าพื้นที่เพื่อดําเนินการก่อสร้างแต่ประการใด เนื่องจากอุทยานแห่งชาติแก่งกระจาน ได้แจ้งให้ผู้รับเหมาทราบว่ายังมีปัญหาข้อขัดแย้ง ต่อกรณีการดําเนินการตามโครงการดังกล่าวข้างต้น จึงยังไม่สามารถส่งมอบพื้นที่ให้กับผู้รับจ้างเข้าดําเนินการปรับปรุงผิวการจราจรได้ พร้อมทั้งได้มีหนังสือเชิญผู้เกี่ยวข้องทุกภาคส่วน เข้าร่วมหารือเพื่อหาทางออก ในวันที่ 5 พฤศจิกายน 2561 ให้ได้ข้อยุติ ต่อไป
--------------------