รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กระทรวงพลังงานชี้แจงข้อเท็จจริง สาเหตุหลักของการปรับขึ้นค่า Ft รอบนี้ เกิดจากราคาเชื้อเพลิงหลักสำหรับการผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น อย่างต่อเนื่อง
วันจันทร์ที่ 19 พฤศจิกายน 2561
กระทรวงพลังงานชี้แจงข้อเท็จจริง สาเหตุหลักของการปรับขึ้นค่า Ft รอบนี้ เกิดจากราคาเชื้อเพลิงหลักสําหรับการผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น อย่างต่อเนื่อง
กระทรวงพลังงานชี้แจงข้อเท็จจริง สาเหตุหลักของการปรับขึ้นค่า Ft รอบนี้ เกิดจากราคาเชื้อเพลิงหลักสําหรับการผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น อย่างต่อเนื่อง ระบุ กกพ. ได้บริหารจัดการเพื่อบรรเทาผลกระทบต่อประชาชน และเอื้อต่อภาวะเศรษฐกิจโดยรวมด้วย
วันที่ 10 พ.ย. 2561 นายสมภพ พัฒนอริยางกูล โฆษกกระทรวงพลังงาน ชี้แจงข้อเท็จจริงจากประเด็นข่าว (ชี้แจงโดยสํานักงาน กกพ.) ตามที่ นายศรีสุวรรณ จรรยา เลขาธิการสมาคมองค์การพิทักษ์รัฐธรรมนูญไทย ระบุว่าขณะนี้สมาคมฯ ได้ออกแถลงการณ์ให้รัฐบาลหยุดผลักภาระค่าไฟฟ้าให้ผู้บริโภคเพิ่มกําไรให้นายทุนผลิตไฟฟ้า หลังจากคณะกรรมการกํากับกิจการพลังงาน (กกพ.) มีมติประกาศขึ้นค่าเอฟทีครั้งแรกในรอบ 16 เดือน ส่งผลให้ในปี 2562 อัตราค่าไฟฟ้าจะเพิ่มขึ้นอีก 4.30 สตางค์/หน่วย ส่งผลให้ประชาชนจะต้องจ่ายค่าไฟฟ้าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นอยู่ที่ 3.64 บาท/หน่วย การประกาศขึ้นค่าไฟฟ้าดังกล่าวถือว่าเป็นการกํากับกิจการพลังงานที่ล้มเหลวของ กกพ.ชุดใหม่
ข้อเท็จจริง
1. โครงสร้างค่าไฟฟ้าในปัจจุบันแบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ (1) ค่าไฟฟ้าฐาน กับ (2) ค่าไฟฟ้าผันแปร หรือ “ค่าเอฟที” (ค่าFt) ซึ่งหมายถึง ค่าไฟฟ้าที่สะท้อนค่าใช้จ่ายในส่วนของค่าเชื้อเพลิงและค่าซื้อไฟฟ้าที่เปลี่ยนแปลงเพิ่มหรือลดจากค่าใช้จ่ายฐาน โดยค่าเอฟทีดังกล่าวจะมีการประกาศเพื่อให้การไฟฟ้าใช้เรียกเก็บจากประชาชนคราวละ 4 เดือนเพื่อให้ภาคอุตสาหกรรมสะดวกในการคิดต้นทุนสินค้า
2. กกพ. ในการประชุม เมื่อวันที่ 7 พ.ย. 2561 ได้พิจารณาผลการคํานวณประมาณการค่าไฟฟ้าตามสูตรการปรับอัตราค่าไฟฟ้าโดยอัตโนมัติ (Ft) สาหรับงวด ม.ค. – เม.ย. 2562 และได้มีมติให้เรียกเก็บค่า Ft ขายปลีกสําหรับเรียกเก็บในเดือนมกราคม – เมษายน 2562 เท่ากับ -11.60 สตางค์ต่อหน่วย ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยราคาเชื้อเพลิงหลักในการผลิตกระแสไฟฟ้าถีบตัวสูงขึ้นมากอย่างต่อเนื่อง
3. สาเหตุหลักของการปรับขึ้นค่า Ft ขึ้นรอบนี้ เกิดจากราคาเชื้อเพลิงหลักสําหรับการผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น อย่างต่อเนื่อง ได้แก่ ราคาก๊าซธรรมชาติ ราคาน้ํามันเตา ราคาน้ํามันดีเซล ราคาถ่านหินนําเข้า พบว่า มีการเปลี่ยนแปลงราคาเพิ่มขึ้นและมีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้น รวมถึงปัจจัยอัตราแลกเปลี่ยนที่มีแนวโน้มอ่อนค่าลงอย่างต่อเนื่อง
4. ซึ่งหากพิจารณาปัจจัยราคาเชื้อเพลิง สําหรับการผลิตไฟฟ้าที่เพิ่มขึ้นทั้งหมดมาคํานวณโดยที่ไม่มีการบริหารจัดการ จะส่งผลให้อัตราค่าไฟฟ้าผันแปร (ค่า Ft) สําหรับการเรียกเก็บงวดเดือนมกราคม - เมษายน 2562 เพิ่มขึ้นสูงถึง +24 สตางค์ต่อหน่วย เมื่อเทียบกับค่า Ft ที่เรียกเก็บในปัจจุบัน -15.90 สตางค์ต่อหน่วย ส่งผลให้เรียกเก็บค่า Ft เพิ่มขึ้นเป็น 8.10 สตางค์ต่อหน่วย กกพ. ได้เข้าไปบริหารจัดการ เพื่อบรรเทาผลกระทบต่อประชาชน และเอื้อต่อภาวะเศรษฐกิจโดยรวมด้วย
5. กกพ. ได้ดําเนินการมาตรการทั้งการบริหารจัดการ และมาตรการทางการเงินเข้าไปดูแลการปรับตัวเป็นไปได้อย่างราบรื่น ซึ่งประกอบด้วย
(1) มาตรการการเสริมประสิทธิภาพในการบริหารจัดการต้นทุนเชื้อเพลิงที่จําเป็นสําหรับการผลิตไฟฟ้า (Generation Mix) ได้แก่ ประสานงานกับ บริษัท ปตท. จํากัด (มหาชน) ในการศึกษา วิเคราะห์ การลดสัดส่วนนําเข้า ก๊าซธรรมชาติเหลว (LNG) และ ประสานงานกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ในการพิจารณาแหล่งผลิตไฟฟ้าที่มีความเหมาะสมได้แก่ การเพิ่มปริมาณการซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน และพิจารณาผลิตไฟฟ้าด้วยเชื้อเพลิงต้นทุนต่ํา
(2) มาตรการทางการเงินและบัญชี เพื่อการบริหารจัดการค่า Ft โดย กกพ. มีมติให้นําเงินสะสม
จากการเรียกเก็บค่า Ft ที่ผ่านๆ มา จํานวน 3,298 ล้านบาท รวมกับเงินบริหาร Ft ซึ่งมีที่มาจากส่วนลดและค่าปรับจากผู้ประกอบการ จํานวน 5,547 ล้านบาท และการเรียกเม็ดเงินลงทุน (Clawback) จากการไฟฟ้าที่ไม่ได้ลงทุนตามแผนอีกจํานวน 1,522 ล้านบาท เพื่อนํามาชดเชยต้นทุนการผลิตไฟฟ้า และลดความผันผวนการปรับเพิ่มค่า Ft ที่ส่งผลกระทบต่อค่าบริการไฟฟ้า ให้มีการปรับตัวเพิ่มขึ้นได้อย่างราบรื่น
พร้อมกันนี้ ได้ทําการปรับ ประมาณการค่า Ft ให้สอดคล้องกับภาวะการณ์เปลี่ยนแปลงราคาน้ํามันในตลาดโลกที่มีแนวโน้มลดลง และพิจารณากําหนดอัตราแลกเปลี่ยนเงินบาทเมื่อเทียบเงินดอลลาร์สหรัฐ ที่อ่อนค่าลงให้สอดคล้องกันกับภาวะการณ์ในปัจจุบัน
ท้ายนี้ ขอเรียนยืนยันว่า การประกาศปรับเพิ่มค่า Ft ดังกล่าว กกพ. และสํานักงานได้ดําเนินการ โดยยึดหลักการสําคัญในการบริหารจัดการภาคพลังงาน ที่ต้องไม่ฝืนหรือบิดเบือนกลไกตลาด แต่จะใช้การบริหารจัดการเพื่อให้เกิดความราบรื่น ความสมดุล ในการปรับตัวของทุกภาคส่วน อย่างไรก็ตาม จากการประกาศปรับเพิ่มค่า Ft ที่เรียกเก็บงวดเดือน ม.ค. – เม.ย. 2562 จํานวน -11.60 สตางค์ต่อหน่วย จะทําให้ค่าไฟฟ้าเฉลี่ยผู้ใช้ไฟฟ้าอยู่ที่ 3.6396 บาทต่อหน่วย (ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) จาก 3.5966 บาทต่อหน่วย (ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม) ซึ่งมติ กกพ. ดังกล่าว สามารถอ่านรายละเอียดทั้งหมดได้ผ่านทาง www.erc.or.th ที่อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็น ตั้งแต่วันที่ 9 – 23 พ.ย. 2561
(ชี้แจงโดยสํานักงานนโยบายและแผนพลังงาน)
นายศรีสุวรรณฯ กล่าวว่ารัฐบาลปล่อยให้บริษัทนายทุนพลังงานเข้ามาประมูลการสร้างและขายไฟฟ้าเข้าระบบจนเกินความต้องการของผู้บริโภค โดยปัจจุบันมีการป้อนไฟฟ้าเข้าสู่ระบบมากถึง 43,075.15 เมกะวัตต์ ขณะที่ กฟผ.ผลิตเพียง 15,763.83 เมกะวัตต์ หรือ 30.67% แต่ปล่อยให้ภาคเอกชนผลิตถึง 27,311.32 เมกะวัตต์หรือ 63.40% ทั้งที่สถิติความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุดเมื่อวันที่ 27 ก.ย. 2561 มีเพียง 27,430.20 เมกะวัตต์เท่านั้น ทําให้กําลังการผลิตเกินความต้องการเกือบ 1 เท่าตัว เอกชนผู้ผลิตไฟฟ้ากลายเป็นเสือนอนกิน เพราะสัญญาได้ผูกมัด บังคับให้รัฐต้องซื้อไฟฟ้าในราคาที่ตกลงกันไว้ล่วงหน้าแล้ว
ตอบข้อชี้แจง
ความเป็นมาของการรับซื้อไฟฟ้าจากเอกชน
การสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ต้องใช้เงินลงทุนจํานวนมหาศาล ซึ่งหากดําเนินการโดยการไฟฟ้าซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจโดยลําพัง จะทําให้ภาระหนี้สินของภาครัฐเพิ่มขึ้นมาก รัฐบาลจึงมีนโยบายลดภาระการลงทุนภาครัฐ โดยการส่งเสริมให้เอกชนเข้ามาลงทุนดําเนินธุรกิจผลิตไฟฟ้าในรูปแบบของโครงการผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ หรือโครงการผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่ (Independent Power Producer : IPP) ทั้งนี้ ผู้ผลิตเอกชนในลักษณะ IPP จะต้องจําหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. โดยที่ กฟผ. เป็นผู้สั่งให้เดินเครื่องโรงไฟฟ้าแต่ละโรง เพื่อความมั่นคงของระบบไฟฟ้า และเพื่อให้ต้นทุนในการผลิตไฟฟ้าของระบบโดยรวมอยู่ในระดับต่ําสุด ดังนั้นสัญญาซื้อขายไฟฟ้าจึงต้องจัดทําเป็นสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะยาว
สําหรับการรับซื้อไฟฟ้าจาก IPP ในปัจจุบันจะใช้วิธีเปิดประมูลแข่งขัน (Bidding) ดําเนินการโดยคณะกรรมการกํากับกิจการพลังงาน (กกพ.) ซึ่งมีหน้าที่กําหนดรายละเอียด ของหลักเกณฑ์ และวิธีการในการประเมินและคัดเลือก โดยพิจารณาจากข้อเสนอด้านเทคนิคและด้านราคาตามวิธีการและเงื่อนไขที่กําหนด ด้วยความเป็นธรรม โปร่งใส และคํานึงถึงประโยชน์ที่ประเทศจะได้รับ และผลกระทบค่าไฟฟ้าที่จะเกิดขึ้นต่อประชาชนเป็นสําคัญ การรับซื้อไฟฟ้าจากเอกชนโดยวิธีการประมูลแข่งขัน จะต้องทําล่วงหน้าเพื่อให้สามารถเตรียมการสร้างโรงไฟฟ้า สายส่ง และการเตรียมการในด้านอื่น ๆ ได้ทันท่วงที
การเปิดประมูลในแต่ละครั้งจะเปิดรับซื้อไฟฟ้าตามประเภทเชื้อเพลิงที่มีการระบุไว้ในแผน PDP ในแต่ละช่วงการรับซื้อไฟฟ้า ซึ่งแผน PDP ดังกล่าวได้มีการคํานึงถึงความมั่นคงทางพลังงาน ราคาค่าไฟฟ้าที่เป็นธรรม และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นสําคัญ
ในปัจจุบันกําลังผลิตไฟฟ้าในระบบมีอยู่ประมาณ 43,075.15 เมกะวัตต์ ซึ่งกําลังผลิตดังกล่าวเป็นไปตามที่ระบุ ในแผน PDP ในขณะที่ความต้องการไฟฟ้าสูงสุดของทั้งประเทศในปี 2561 อยู่ที่ 34,317 เมกะวัตต์ (System Peak 29,968 เมกะวัตต์) ซึ่งเป็นผลทําให้มีปริมาณกําลังผลิตเหลือเกินความต้องการ สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากเศรษฐกิจไม่เติบโตตามแผนที่วางไว้ประกอบกับ มีการผลิตไฟฟ้าใช้เอง รวมถึงเกิด prosumer เพิ่มมากขึ้น เช่น การติดตั้ง Solar rooftop ผลิตไฟฟ้าใช้เอง หรือ การผลิตไฟฟ้าขายตรงในนิคมอุตสาหกรรม เป็นต้น ทั้งนี้ กฟผ. ได้มีการบริหารจัดการการผลิตไฟฟ้าให้เป็นไปตามความต้องการไฟฟ้าของระบบ ตามหลักต้นทุนถูกที่สุด (Merit order) ช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา ค่า Ft ลดลงและคงที่มาโดยตลอด เมื่อเทียบกับช่วงก่อนหน้า เนื่องจากต้นทุนค่าเชื้อเพลิงก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของประเทศมีราคาถูกลงตามราคาน้ํามันดิบโลก ส่งผลให้ค่าไฟฟ้าเฉลี่ยปรับลดลง แต่สําหรับค่า Ft สําหรับเดือน มกราคม – เมษายน 2562 ที่เพิ่มขึ้นเป็นผลจากต้นทุนค่าเชื้อเพลิงก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของประเทศมีราคาปรับตัวสูงขึ้นตามราคาน้ํามันดิบโลก
ดังนั้น หากปัจจัยต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในอนาคต เปลี่ยนแปลงไปจากวันที่ประมาณการราคาค่าไฟฟ้าตามแผน PDP โดยเฉพาะราคาเชื้อเพลิงหลัก ได้แก่ ก๊าซธรรมชาติ ก็จะทําให้ราคาค่าไฟฟ้าเปลี่ยนแปลงไปจากที่ประมาณการไว้ โดยอาจจะสูงขึ้นหรือต่ําลง ก็ได้