รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-แถลงการณ์ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เรื่อง การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำทั้งระบบ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2563
วันพฤหัสบดีที่ 6 กุมภาพันธ์ 2563
แถลงการณ์ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เรื่อง การบริหารจัดการทรัพยากรน้ําทั้งระบบ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2563
แถลงการณ์ พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เรื่อง การบริหารจัดการทรัพยากรน้ําทั้งระบบ วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2563
สวัสดีครับ วันนี้มีการประชุมของคณะกรรมการอํานวยการน้ํา ในการแก้ปัญหาในสถานการณ์เฉพาะหน้าเรื่องภัยแล้งของเราในช่วงนี้ ขณะเดียวกัน มีการประชุมในเรื่องของโครงการเกี่ยวกับเรื่องการบริหารจัดการน้ําระยะยาว วันนี้ก็มีความจําเป็นที่จะต้องมาแถลงให้ประชาชนทราบโดยทั่วกัน
ประชาชนชาวไทยที่รักทุกท่านครับ
ประเทศไทยเป็น “ประเทศเกษตรกรรม” ซึ่งมีน้ําเป็นปัจจัยการผลิตที่สําคัญ ปัจจุบันเรามีจํานวนประชากรมากขึ้น การพัฒนาประเทศเชิงเศรษฐกิจมากขึ้น จึงทําให้มีความต้องการใช้น้ําเพื่อการอุปโภค-บริโภคมากขึ้น อีกทั้ง ความจําเป็นด้านเกษตรกรรมและอุตสาหกรรมก็เพิ่มมากขึ้นเป็นเงาตามตัว เพื่อหล่อเลี้ยงระบบเศรษฐกิจของประเทศ แต่เรามีแหล่งน้ําสําคัญ เพียงแหล่งเดียว คือ “น้ําฝน” ในขณะที่การเปลี่ยนแปลงของลมฟ้าอากาศเป็นสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ ดังนั้น การบริหารจัดการทรัพยากรน้ําของชาติ จําเป็นต้องทําทั้งระบบ อย่างบูรณาการ จึงมีความสําคัญ จําเป็นอย่างยิ่ง เพื่อสามารถตอบสนองความต้องการใช้น้ํา ของทุกภาคส่วน ทั้งนี้ ช่วงฤดูฝนที่ผ่านมา ในปี 2562 ประเทศไทยประสบปัญหาฝนทิ้งช่วง ฝนตกน้อยกว่าค่าเฉลี่ยมาก รวมทั้งฝนตกนอกพื้นที่กักเก็บน้ําที่มีอยู่เดิม อีกทั้ง การคาดการณ์ปริมาณฝนรวมของกรมอุตุนิยมวิทยา ช่วงเดือนมกราคม-พฤษภาคม 2563 เกือบทุกภาคของประเทศ “ต่ํากว่าเกณฑ์ปกติ” 3-5 เปอร์เซ็นต์ ทําให้รัฐบาลจําเป็นต้องมีการเร่งรัดและปรับแผนการบริหารจัดการน้ํา สําหรับรับมือสถานการณ์ภัยแล้งน้ําแล้ง รวมทั้งป้องกันและบรรเทาความเดือดร้อนของพี่น้องประชาชน ในภาพรวมของประเทศ โดยเฉพาะพื้นที่แล้งซ้ําซาก ซึ่งเราต้องให้ความสําคัญกับน้ํากิน-น้ําใช้เป็นอันดับแรก นะครับ
ที่ผ่านมารัฐบาลได้วางรากฐานการปฏิรูป สําหรับการบริหารทรัพยากรน้ํา โดยผลักดันให้มีแผนแม่บทการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา 20 ปี พ.ศ.2561–2580 และ พ.ร.บ.ทรัพยากรน้ํา พ.ศ.2561 ซึ่งเป็น “กฎหมายน้ําฉบับแรก” ของประเทศ อีกทั้ง จัดตั้งสํานักงานทรัพยากรน้ําแห่งชาติ (สทนช.) ให้เป็นองค์กรกลางด้านน้ํา เพื่อเชื่อมโยงระดับนโยบาย สู่ระดับปฏิบัติ โดยให้ความสําคัญกับการนํานวัตกรรม เทคโนโลยี องค์ความรู้ใหม่ๆ ทั้งในและต่างประเทศ มาประยุกต์ใช้ในทุกกิจกรรม ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยต้องพิจารณาทั้งการจัดหาแหล่งเก็บน้ําเพิ่มเติม แก้มลิง ประตูกักเก็บน้ํา ระบายน้ํา จูงน้ํา คลองสายใหม่ ที่ระบายน้ําและกักเก็บน้ําได้พร้อมกัน ในทุกภาค ให้ได้ ซึ่งจะมีปัญหาในการใช้ที่ดินเอกชน ที่ดินประชาชน และการทํา EIA ซึ่งต้องดําเนินการให้ได้โดยเร็ว
โดยผลสัมฤทธิ์ จากการดําเนินงานตามแผนแม่บทฯ น้ํา ในปี 58–62 ที่ผ่านมา สามารถประเมินได้อย่างเป็นรูปธรรม จับต้องได้ อาทิ โครงการด้านทรัพยากรน้ํา รวม 273,259 โครงการ วงเงิน 368,321 ล้านบาท พื้นที่รับประโยชน์ 9.7 ล้านไร่ เพิ่มความจุน้ําได้ 3,486 ล้าน ลบ.ม. ที่มุ่งเน้นการจัดหาน้ําอุปโภค-บริโภคให้กับ “ทุกหมู่บ้าน” มีน้ําประปาใช้ ได้ครบทุกหมู่บ้านแล้ว จากเดิมขาดไป 9,000 กว่าหมู่บ้าน อย่างไรก็ตาม ในการจัดหาแหล่งน้ําเพื่อสร้างความมั่นคงให้น้ําภาคการผลิต (ทั้งเกษตรและอุตสาหกรรม) ยังมีข้อจํากัดด้านผลกระทบสิ่งแวดล้อม และความร่วมมือจากภาคประชาชนในแต่ละพื้นที่ จึงยังไม่บรรลุตามเป้าหมายถึงแม้ว่าเราจะทําได้มากพอสมควร แต่ยังไม่เพียงพอตามที่กําหนดไว้ ดังนั้น รัฐบาลจึงต้องเร่งสร้างความเข้าใจ ที่อาศัยกระบวนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน เพื่อให้สามารถเพิ่มปริมาณน้ําต้นทุนให้ได้มากที่สุด โดยจําเป็นต้องมีการปรับแผนการปฏิบัติอยู่ตลอดเวลา พื้นที่ไหนพร้อมก่อน โครงการพร้อม ประชาพิจารณ์พร้อม ลงตัวก่อน ก็เร่งดําเนินการให้ “ทันที”
สําหรับปี 2563 นี้ ถือว่าประเทศไทย ตกอยู่ในภาวะ “ฝนน้อย” รัฐบาลได้วางแผนรับมือไว้ล่วงหน้า ตั้งแต่ก่อนเข้าสู่ฤดูแล้ง อาทิ การเร่งเก็บกักน้ําในช่วงฤดูฝน ปี 2562 ให้ได้มากที่สุด และระบายน้ําเท่าที่จําเป็น ตัวอย่างกรณีน้ําท่วม จ.อุบลราชธานี แม้จะเป็นการเร่งระบายมวลน้ําออกสู่แม่น้ําโขงให้ได้โดยเร็ว แต่ก็มีการเก็บกักน้ําควบคู่กันไปด้วย เมื่อผ่านพ้นวิกฤต เราสามารถเก็บกักน้ําไว้ใช้ในปีนี้ เพิ่มขึ้น 2,485 ล้าน ลบ.ม. นับเป็น “ผลดี” ต่อสถานการณ์น้ําในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ปัจจุบันมีน้ําต้นทุนคิดเป็น 60% อย่างไรก็ตาม ภาคเหนือและภาคกลางซึ่งมีฝนตกน้อยกว่าปกติ สามารถเก็บน้ําในแหล่งน้ําต่างๆ ได้ ไม่ถึง 50% (ภาคเหนือ 49% และภาคกลาง 37%) ทําให้ในภาพรวมของประเทศ รัฐบาลต้องจัดลําดับความสําคัญ ในการวางแผนจัดสรรน้ํา คือ น้ําสําหรับอุปโภค-บริโภค เป็นอันดับแรก จากนั้นเป็นน้ําสําหรับรักษาระบบนิเวศ - ควบคุมคุณภาพน้ํา สํารองน้ําต้นฤดูฝน และน้ําเพื่อการเกษตรและอุตสาหกรรม ตามลําดับ ซึ่งต้องมีการประเมินสถานการณ์และกําหนดพื้นที่เสี่ยงขาดแคลนน้ํา ในแต่ละกิจกรรม “ล่วงหน้า” พร้อมๆ ไปกับการจัดทําแผนสํารองน้ํา เช่น การขุดเจาะบ่อน้ําบาดาล ขุดลอกลําน้ํา สํารองน้ําจากแหล่งน้ําใกล้เคียง การทําฝนหลวง การลงทะเบียนผู้ใช้น้ํา การวางแผนการเพาะปลูกพืชฤดูแล้งให้สอดคล้องกับปริมาณน้ําต้นทุน เป็นต้น เพื่อให้มีน้ําใช้เพียงพอ สําหรับทุกกิจกรรม ตามลําดับความสําคัญดังกล่าวเมื่อเข้าสู่ช่วงฤดูแล้งนั้น เราต้องแก้ปัญหาในช่วงนี้เป็นกรณีพิเศษ นอกจากมีแผนระยะยาว 20 ปีไว้ล่วงหน้าแล้ว นอกจากนี้ รัฐบาลยังมองหาแหล่งน้ําเพิ่มเติมอื่นๆ อาทิ การกักเก็บน้ําก่อนลงสู่แม่น้ําสาละวิน โครงการโขง-ชี-มูล คลองระบายน้ําสู่ทะเล พร้อมกักเก็บที่อยุธยา คลองระบายน้ําสู่ทะเลที่นครศรีธรรมราช และโครงการอ่างเก็บน้ําที่ชัยภูมิ ค้างมาหลายรัฐบาล กว่า 20 ปี จนดําเนินการได้ในปีที่ผ่านมา ซึ่งมีการศึกษาอยู่บ้างแล้ว ให้เกิดต่อเนื่อง เป็นโครงการระยะยาว งบประมาณสูง แต่คุ้มค่า รวมทั้งแหล่งน้ํา “นอกประเทศ” เช่น แม่น้ําโขง ซึ่งเป็นแม่น้ํานานาชาติ โดยการหารือร่วมกับประเทศจีน เพื่อให้ระบายน้ําเพิ่มขึ้น โดยล่าสุด (ตั้งแต่วันที่ 24 มกราคม 2563) ประเทศจีนได้เพิ่มการระบายน้ําจากเขื่อนจิ่งหง ส่งผลให้ระดับน้ําโขงเพิ่มสูงขึ้น อย่างต่อเนื่อง นับเป็นอีกความพยายามของรัฐบาลที่มีความสําเร็จ ในการเจรจากับต่างประเทศในการช่วยบรรเทาความเดือดร้อนเรื่องน้ําแล้งของประชาชน
ทั้งนี้ แม้การเตรียมแหล่งเก็บกักน้ํา ระบบชลประทาน และกลไกการทํางานต่างๆ จะดําเนินไปได้ด้วยดี แต่เราก็ไม่สามารถบังคับให้ฝนที่มีน้อยอยู่แล้ว ตกในพื้นที่รองรับได้ตามต้องการเราเตรียมสถานที่กักเก็บน้ําไว้เป็นจํานวนมากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา แต่เมื่อฝนไม่ตก ปริมาณน้ําที่กักเก็บก็มีจํานวนน้อย ส่งผลให้สถานการณ์ปัจจุบัน ปริมาณน้ําในแหล่งน้ําสําคัญขนาดใหญ่ ทั้ง 17 แห่ง อยู่ในเกณฑ์น้อย “ขั้นวิกฤติ” ซึ่งรัฐบาลไม่ได้นิ่งนอนใจ ไม่ลดละความพยายาม โดยได้อนุมัติ “งบกลาง” และระดมสรรพกําลัง เพื่อมาดําเนินมาตรการต่าง ๆ อาทิ (1) การจัดหาแหล่งน้ําเพิ่มเติมนอกพื้นที่ เพื่อป้อนเข้าสู่ระบบประปาหมู่บ้าน โดยเฉพาะพื้นที่เสี่ยงขาดน้ํา (2) การขุดเจาะบ่อบาดาล จัดหาแหล่งน้ําผิวดิน และเชื่อมโยงแหล่งน้ําให้เป็นระบบ และ (3) โครงการพัฒนาแหล่งน้ําขนาดกลาง ขนาดเล็ก ฝาย และระบบกระจายน้ํา เพื่อให้พร้อมรองรับน้ําในฤดูฝนปีนี้ อีกด้วย ซึ่งมีประชาชนจะได้รับประโยชน์ มากกว่า 72,000 ครัวเรือน บนพื้นที่มากกว่า 166,000 ไร่ นะครับ
ผมถือว่าเป็นการแก้ปัญหาน้ําแล้ง “เร่งด่วน” ได้อย่างตรงจุด ไปพร้อมๆ กับการเตรียม “น้ําต้นทุน” ไว้ใช้ในอนาคต ปีถัดๆ ไป ซึ่งรัฐบาลได้น้อมนําพระปฐมบรมราชโองการ “เราจะสืบสาน รักษา และต่อยอด และครองแผ่นดินโดยธรรม เพื่อประโยชน์สุข แห่งอาณาราษฎรตลอดไป” ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว มาสู่การปฏิบัติ ทั้งโครงการตามแนวทางพระราชดําริและโครงการสําคัญๆ เช่น การจัดทําแก้มลิง ฝนหลวง และการจัดหาแหล่งน้ํา เป็นต้น โดยรัฐบาลได้ยกระดับการทํางานจาก “ศูนย์อํานวยการน้ําเฉพาะกิจ” ให้เป็น “กองอํานวยการน้ําแห่งชาติ” ซึ่งมอบหมายรองนายกรัฐมนตรี (พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ) เป็นผู้อํานวยการฯ กํากับดูแลการทํางานของ 4 กระทรวงหลักที่เกี่ยวข้อง ทํางานร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชน อย่างบูรณาการกัน เพื่อให้การช่วยเหลือและแก้ปัญหาน้ําแล้ง เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
อย่างไรก็ตาม ในการ “สร้างความมั่นคงทรัพยากรน้ํา” ของประเทศ ในระยะยาว นั้น เรายังมีโครงการอีกเป็นจํานวนมากที่รอดําเนินการ ซึ่งต้องอาศัยความร่วมมือจากพี่น้องประชาชน ในแต่ละพื้นที่ โดยรัฐบาลได้เตรียมการศึกษาความเหมาะสมและผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมทั้งกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องแล้ว เพื่อวางรากฐานการพัฒนาแหล่งน้ํา อย่างเป็นระบบ หากเราสามารถขับเคลื่อนโครงการต่างๆ ได้ครบถ้วนสมบูรณ์ตามแผน ภายในปี 2565 เราก็จะมีน้ําต้นทุนเพิ่มอีกราว 4,700 ล้าน ลบ.ม. พื้นที่รับประโยชน์ประมาณ 7 ล้านไร่ สิ่งสําคัญที่รัฐบาลกําลังคิดในขณะนี้ เราจะทําอย่างไร จะมีแหล่งน้ําขนาดใหญ่นอกเขตชลประทานได้บ้าง ซึ่งต้องใช้ที่ดินที่ประชาชนยินยอม ไม่เดือดร้อน เพื่อบรรเทา แก้ปัญหาการปลูกพืชเกษตร จากน้ําฝนแต่เพียงอย่างเดียว ดังนั้น ผมขอให้พี่น้องประชาชนไว้ใจและมั่นใจว่า การดําเนินงานต่างๆ ของรัฐบาล ย่อมยึดถือผลประโยชน์ของประเทศชาติ และประชาชน เป็นที่ตั้งเสมอมา และในโอกาสเดียวกันนี้ ผมขอความร่วมมือ ร่วมใจ จากพี่น้องชาวไทย “ทุกคน” ช่วยกันประหยัดน้ํา ใช้น้ําอย่างรู้คุณค่า ไม่ให้เกิดการสูญเปล่า รวมทั้ง ร่วมกันรักษาฟื้นฟู “ป่าต้นน้ํา” เพื่อเพิ่มแหล่งต้นน้ําและอากาศบริสุทธิ์ ให้กับประเทศชาติ และลูกหลานของเรา นะครับ
สุดท้ายนี้ ขอเรียนว่า “น้ําคือความมั่นคงของชีวิต และประชาชนคือหัวใจสําคัญ ที่เราจะต้องร่วมมือกัน ช่วยให้ประเทศชาติ และ “ทุกๆ คน” ผ่านพ้นวิกฤติแล้งไปได้” ผมขอขอบคุณพี่น้องประชาชนที่ให้การสนับสนุน และให้ความร่วมมือกับรัฐบาลด้วยดี เสมอมา นะครับ
ขอบคุณครับ
........................................