รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-งานสัมมนาวิชาการ สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ครั้งที่ 15 ประจำปี 2561
วันพุธที่ 1 สิงหาคม 2561
งานสัมมนาวิชาการ สํานักงานเศรษฐกิจการคลัง ครั้งที่ 15 ประจําปี 2561
การสัมมนาวิชาการของสํานักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ประจําปี 2561 ซึ่งจัดขึ้นเป็นครั้งที่ 15 ในหัวข้อ “เทคโนโลยีทางการคลัง (Fiscal Technology: FisTech)” เมื่อวันพุธที่ 1 สิงหาคม 2561 ณ ห้องแอทธินี คริสตัล ฮอลล์ โรงแรมดิแอทธินี โฮเทล แบงค็อก อะ ลักซ์ชูรี
นายสุวิชญ โรจนวานิช ผู้อํานวยการสํานักงานเศรษฐกิจการคลัง เปิดเผยผลการสัมมนาวิชาการของสํานักงานเศรษฐกิจการคลัง (สศค.) ประจําปี 2561 ซึ่งจัดขึ้นเป็นครั้งที่ 15 ในหัวข้อ “เทคโนโลยีทางการคลัง (Fiscal Technology: FisTech)” เมื่อวันพุธที่ 1 สิงหาคม 2561 ณ ห้องแอทธินี คริสตัล ฮอลล์ โรงแรม ดิ แอทธินี โฮเทล แบงค็อก อะ ลักซ์ชูรี คอลเล็คชั่น โฮเทล เขตปทุมวัน กรุงเทพฯ และมีผู้ร่วมงานกว่า 700 คน โดยกล่าวว่า การจัดงานสัมมนาวิชาการของ สศค. มีขึ้นเพื่อเป็นเวทีในการนําเสนอแนวคิดเชิงนโยบายของข้าราชการ สศค. และเป็นช่องทางในการประชาสัมพันธ์นโยบายของกระทรวงการคลัง พร้อมทั้งรับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ ตัวแทนจากหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน และประชาชน เพื่อนํามาปรับใช้ให้มีความเหมาะสมกับบริบททางเศรษฐกิจของไทย
สศค. ได้รับเกียรติจากนายอภิศักดิ์ ตันติวรวงศ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง กล่าวปาฐกถาพิเศษในหัวข้อ “นโยบายการคลังในยุคเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลง” โดยกล่าวถึงความสําคัญของการนําพาเศรษฐกิจไทยไปสู่เศรษฐกิจดิจิทัล และแนวนโยบายของกระทรวงการคลังในการใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยการส่งเสริม 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย เพื่อเป็นกลไกในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และการดําเนินโครงการ National e-Payment เพื่อยกระดับโครงสร้างพื้นฐานระบบการชําระเงินของไทยให้รองรับระบบการชําระเงินแบบอิเล็กทรอนิกส์ นอกจากนี้ กระทรวงการคลังมีความพยายามในการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชน ผ่านโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ การสร้างฐานข้อมูลผู้มีรายได้น้อยและสวัสดิการภาครัฐ รวมถึงการจัดตั้งกองทุนประชารัฐเพื่อเศรษฐกิจฐานรากและสังคม และส่งเสริมภาคเอกชนให้มีบทบาทในการช่วยเหลือสังคมมากขึ้น ทั้งนี้ โดยภาพรวม กระทรวงการคลังได้ให้ความสําคัญกับการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ รวมทั้งการพัฒนาเพื่อมุ่งสู่ความเสมอภาคทางเศรษฐกิจและสังคม
สําหรับในช่วงเช้าของการสัมมนาฯ เป็นการนําเสนอผลงานวิชาการของข้าราชการ สศค. ในหัวข้อ “ยกเครื่องข้อมูล ยกคนพ้นจน” ดําเนินรายการโดย ดร. ปัณณ์ อนันอภิบุตร สรุปสาระสําคัญได้ ดังนี้
นางสาวภารดี นาคสาย ได้ชี้ถึงแนวทางการลดความยากจนอย่างตรงจุด โดยศึกษาตัวอย่างจากกรณีของต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งจีนซึ่งเป็นประเทศที่ถือได้ว่าประสบความสําเร็จอย่างมากในการลดความยากจน โดยสามารถลดจํานวนคนจนลงกว่า 700 ล้านคนในช่วง 3 ทศวรรษที่ผ่านมา แล้วนํามาประยุกต์ใช้
ในกรณีของประเทศไทยภายใต้ชื่อ “มาตรการพัฒนาคุณภาพชีวิตผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ” ซึ่งมุ่งเน้นการพัฒนาที่ตรงตามความจําเป็นและความประสงค์ของผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐแต่ละราย โดยส่งเสริมให้ผู้มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐมีการพัฒนาตนเองจนสามารถมีงานทํา มีรายได้เป็นของตนเอง และนําไปสู่การพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน
ดร.กุสุมา คงฤทธิ์ กล่าวว่า การเชื่อมโยงฐานข้อมูลผู้มีรายได้น้อยของกระทรวงการคลังกับฐานข้อมูลความจําเป็นพื้นฐาน (จปฐ.) และข้อมูลคณะกรรมการพัฒนาชนบทแห่งชาติ (กชช. 2ค) ของกระทรวง มหาดไทย พบว่า จากจํานวนประชากร 35.9 ล้านคน ในฐานข้อมูล จปฐ. และ กชช. 2ค เป็นบุคคลเดียวกันกับผู้มีรายได้น้อยในโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐจํานวน 8.3 ล้านคน ซึ่งสะท้อนว่า ผู้มีรายได้น้อยจํานวน 8.3 ล้านคน จากทั้งหมด 11.4 ล้านคน เป็นบุคคลที่มีปัญหาด้านคุณภาพชีวิตขั้นพื้นฐานในระดับครัวเรือนและ/หรือมีปัญหาในระดับชุมชนหรือหมู่บ้านที่อาศัย ดังนั้น แนวทางการแก้ปัญหา “ยกคนพ้นจน” อย่างตรงจุด จึงไม่ควรละเลยการแก้ปัญหาในระดับครัวเรือนและชุมชนที่อยู่อาศัยด้วย อีกทั้งยังสามารถต่อยอดการเชื่อมโยงฐานข้อมูล โดยการสร้างเครื่องมือที่เรียกว่า Proxy Means-testing ที่สามารถระบุตัวผู้มีรายได้น้อย และความเสี่ยงที่บุคคลนั้นจะเป็นคนยากจน ซึ่งหากรัฐบาลมีข้อมูลครบถ้วน ทราบถึงสาเหตุของปัญหา สามารถบูรณาการความร่วมมือของหน่วยงานต่าง ๆ เข้าด้วยกันและยกระดับขึ้นเป็นวาระแห่งชาติแล้ว “การยกคนพ้นจน” ก็ไม่ใช่เรื่องที่เป็นไปไม่ได้อีกต่อไป
นายพงศกร แก้วเหล็ก ได้เสนอแนะแนวทางการดําเนินการในอนาคตเพื่อยกระดับแนวทางในการแก้ไขปัญหาความยากจน โดยการใช้วิธีการกําหนดกลุ่มเป้าหมายหลายวิธีประกอบกัน และเสนอแนะการจัดสรรสวัสดิการโดยใช้เครื่องมือทางการคลังโดยผ่านบัตรสวัสดิการแห่งรัฐใน 2 รูปแบบ คือ เงินโอนให้แก่ ผู้มีรายได้จากการทํางาน และการคืนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT Rebate) นอกจากนี้ ยังควรให้ความสําคัญกับ ความยากจนในมิติต่าง ๆ ที่ครอบคลุมกว้างกว่ามิติทางรายได้ด้วยโดยยกตัวอย่างเครื่องมือ Poverty Stoplight ที่ถูกนํามาใช้ในต่างประเทศ ซึ่งอาจพิจารณานํามาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาระบบ จปฐ. ซึ่งในที่สุดแล้วการบูรณาการความร่วมมือจากทุกหน่วยงานและนําข้อมูลไปใช้ในการออกแบบนโยบายในลักษณะเฉพาะเจาะจง (Tailor-made Policy) จะทําให้การลดความยากจนเป็นไปอย่าง “ถูกฝา ถูกตัว ถูกต้อง”และยั่งยืน ในที่สุด
สําหรับการสัมมนาฯ ในช่วงเช้ายังได้รับเกียรติจากผู้วิพากษ์ 2 ท่าน ได้แก่ ดร. สมชัย จิตสุชน ผู้อํานวยการวิจัย ด้านการพัฒนาอย่างทั่วถึง สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ) และนายสุรพล โอภาสเสถียร ผู้จัดการใหญ่ บริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จํากัด
ดร. สมชัย จิตสุชน ได้ให้ความเห็นและข้อเสนอแนะว่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจอย่างยิ่ง และมี ความพยายามที่ดีและทําได้ดี ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการนําไปใช้ดําเนินนโยบายภาครัฐต่าง ๆ เพื่อประโยชน์ของประชาชนต่อไป โดยเห็นว่าเป็นการสร้างและปรับปรุงฐานข้อมูลผู้รับสวัสดิการแห่งรัฐ การเชื่อมฐานข้อมูลระหว่างภาครัฐ และการพัฒนาไปสู่ Big data แต่ควรเพิ่มมิติของข้อมูลให้มากขึ้น เช่น การเชื่อมโยงกับข้อมูล เส้นความยากจน และเพิ่มเติมข้อเสนอการดําเนินงานที่จะประสบความสําเร็จในภาคปฏิบัติได้ โดยระบุให้เห็นภาพชัดเจนว่าหน่วยงานใดควรเป็นผู้ดําเนินการ นอกจากนี้ ยังเห็นว่าควรเพิ่มการจัดการกับข้อมูลให้มากขึ้น เช่น การประเมินผล การเชื่อมฐานข้อมูลซึ่งควรมีการตรวจสอบความสม่ําเสมอของข้อมูลร่วมด้วย การวิเคราะห์คุณภาพของข้อมูล การเพิ่มการวิเคราะห์ข้อดีข้อเสียของกลไกการระบุกลุ่มเป้าหมาย รวมทั้งการใช้ระบบการระบุกลุ่มเป้าหมาย ต้องระวังเรื่องความผิดพลาดจากการคัดกรองผู้มีรายได้น้อยออกไป จึงเห็นว่าอาจใช้ข้อมูลจดทะเบียนสวัสดิการแห่งรัฐเป็นข้อมูลพื้นฐาน มากกว่าใช้เป็นฐานข้อมูลอ้างอิงในการนํามาใช้ดําเนินนโยบาย
นายสุรพลฯ มีความเห็นว่า ผลการศึกษาที่ สศค. นําเสนอได้มีการตั้งคําถามที่ชัดเจนและตรงประเด็นซึ่งเป็นหัวใจสําคัญที่จะนําไปสู่การแก้ไขปัญหาอย่างตรงจุด และได้ให้ข้อเสนอแนะว่า ในการแก้ไขปัญหาความผิดพลาดในการคัดกรองที่มีการรวมผู้ที่ไม่ได้เป็นผู้มีรายได้น้อยเข้ามาด้วย สามารถดําเนินการได้โดยการใช้ข้อมูลจากหลากหลายฐานข้อมูลเพื่อตัดผู้ลงทะเบียนที่ไม่ใช่ผู้มีรายได้น้อยออกไป เช่น การใช้เครติดบูโรช่วยในการตรวจสอบรายได้ทางอ้อม โดยหากผู้ลงทะเบียนมีสินเชื่อบัตรเครดิตแสดงว่ามีรายได้ไม่น้อยกว่า 15,000 บาทต่อเดือน ซึ่งถือว่าไม่เป็นผู้มีรายได้น้อย เป็นต้น สําหรับการแก้ไขปัญหาความผิดพลาดที่ผู้มีรายได้น้อยถูกคัดออกทําให้ไม่ได้รับสวัสดิการจากรัฐ อาจรับฟังความเห็นจากสื่อสังคมออนไลน์จากภาคส่วนต่าง ๆ โดยเฉพาะผู้ที่เข้าข่ายเป็นผู้มีรายได้น้อยเอง รวมทั้งการเปิดโอกาสให้ Startup เข้ามาช่วยหาวิธีคัดกรองในส่วนนี้ และในการวิเคราะห์ข้อมูลกลุ่มผู้ที่ควรได้รับการช่วยเหลือ อาจใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลโดยไม่จําเป็นต้องใช้เลขบัตรประจําตัวประชาชนและจะไม่เป็นการละเมิดข้อมูลส่วนบุคคล ขณะที่สามารถวิเคราะห์สภาพปัญหาของประชาชนกลุ่มดังกล่าวได้ นอกจากนี้ เป้าหมายสุดท้ายของโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐ คือ นอกจากจะจัดสรรสวัสดิการให้เกิดความเท่าเทียมและความเสมอภาคในสังคมแล้ว จะต้องสร้างความเป็นธรรมในสังคม โดยการแก้ไขที่สาเหตุของปัญหา ซึ่งจะช่วยลดปัญหาความยากจนได้อย่างยั่งยืน
นโยบายการคลังการเงินถือเป็นเครื่องมือสําคัญในการสนับสนุนเศรษฐกิจและสังคมทั้งในระยะสั้นและระยะยาว และการยกเครื่องข้อมูลผ่านโครงการลงทะเบียนเพื่อสวัสดิการแห่งรัฐจะเป็นปัจจัยสําคัญที่นําไปสู่การจัดสวัสดิการได้อย่างเหมะสม เพิ่มความสามารถในการหารายได้ของประชาชน ลดความเหลื่อมล้ําในสังคม และจะช่วยให้ภาครัฐสามารถยกคนพ้นจนได้ตามเป้าหมายที่วางไว้
สํานักนโยบายการออมและการลงทุน สํานักงานเศรษฐกิจการคลัง
โทร 0 2273 9020 ต่อ 3635