รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กระทรวงพลังงานชี้แจงกรณีข้อกล่าวหากติกาธุรกิจน้ำมัน
วันจันทร์ที่ 4 มิถุนายน 2561
กระทรวงพลังงานชี้แจงกรณีข้อกล่าวหากติกาธุรกิจน้ํามัน
กระทรวงพลังงานชี้แจงกรณีข้อกล่าวหากติกาธุรกิจน้ํามัน
วันที่ 29 พฤษภาคม 2561 นายสมภพ พัฒนอริยางกูล โฆษกกระทรวงพลังงาน ชี้แจงกรณีข้อกล่าวหา “กติกาธุรกิจน้ํามัน” ตามที่ นายธีระชัย ภูวนาถนรานุบาล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง โพสต์ข้อความในเฟซบุ๊ก เรื่อง กติกาธุรกิจน้ํามัน ดังนี้
ประเด็นที่ 1 : ตั้งแต่มีการปฏิวัติในปี 2557 มีปรากฏการณ์หลายครั้ง ที่ราคาน้ํามันในตลาดโลกลดลง แต่ราคาขายปลีกในประเทศไทยไม่ลด หรือลดลงน้อยมาก ขณะที่ห่วงโซในธุรกิจน้ํามัน มีห่วงโซ่ของโรงกลั่นน้ํามันและห่วงโซ่ของการขายส่งขายปลีกน้ํามัน ซึ่งมีกติกาที่ไม่เหมาะสม
• กระทรวงพลังงาน โดยสํานักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ซึ่งเป็นหน่วยงานที่มีพันธกิจในการกํากับ ติดตาม และประเมินนโยบายและแผนบริหารพลังงานของประเทศ จึงมีการจัดทําโครงสร้างราคาน้ํามันเชื้อเพลิง เพื่อติดตามดูแลค่าการตลาดของราคาน้ํามันเชื้อเพลิงที่เหมาะสม ที่ผู้ค้าไม่ขาดทุนจนกระทั่งปิดบริษัท และผู้บริโภคไม่ถูกเอาเปรียบโดยผู้ค้าน้ํามัน รวมไปถึงกรณีการใช้กลไกของกองทุนน้ํามันเชื้อเพลิงในการกํากับดูแลราคาขายปลีกน้ํามันเชื้อเพลิงไม่ให้มีความผันผวน
• ตั้งแต่ปี 2557 พบว่าราคาขายปลีกในประเทศได้ปรับเพิ่มขึ้นหรือลดลงตามทิศทางราคาน้ํามันตลาดโลกแต่ในบางช่วงเวลาอาจพบว่าราคาไม่ลดหรือลดลงน้อยมาก เนื่องจากปัจจัยอื่น ๆ เช่น อัตราแลกเปลี่ยน ราคาเชื้อเพลิงชีวภาพ (เอทานอล , ไบโอดีเซล ) รวมนโยบายปรับเพิ่มหรือลดภาษีหรือกองทุนต่าง ๆ
ประเด็นที่ 2 : น้ํามันที่ค้นพบในประเทศไทยแล้วนําขึ้นมากลั่นในไทยเพื่อใช้ในประเทศไทย ไม่ควรอ้างอิงราคาหน้าโรงกลั่นที่ประเทศสิงคโปร์ เนื่องจากน้ํามันส่วนนี้ไม่ใช่น้ํามันนําเข้าจากตะวันออกกลาง
ประเด็นชี้แจง
• ในปี 2560 น้ํามันดิบที่ค้นพบในประเทศแล้วส่งเข้าโรงกลั่นในประเทศมีเพียงร้อยละ 13 ของน้ํามันดิบที่ส่งเข้าโรงกลั่นในประเทศทั้งหมด (ข้อมูล ณ เดือนมีนาคม 2561) อีกร้อยละ 87 ต้องนําเข้าน้ํามันดิบจากต่างประเทศเข้ามากลั่น โดยที่ราคาน้ํามันสําเร็จรูปจะใช้หลักการอ้างอิงกับราคากลางน้ํามันสําเร็จรูปตลาดภูมิภาคเอเชีย คือตลาดสิงคโปร์ เนื่องจากประเทศสิงคโปร์เป็นศูนย์กลางการซื้อขาย (ส่งออก/นําเข้า) ของภูมิภาคเอเชียและเป็นตลาดการค้าเสรี ดังนั้น จึงมีปริมาณซื้อขายในระดับสูงเช่นเดียวกับตลาดในภูมิภาคอื่น ๆ สามารถสะท้อนถึงราคาน้ํามันของตลาดในภูมิภาคอื่นของโลกได้ มีปัจจัยน้อยที่จะส่งควบคุมการขึ้นและลงของราคาน้ํามันได้
• ในทางกลับกันหากราคาตั้งต้นของน้ํามันสําเร็จรูปใช้การคํานวณจากต้นทุนน้ํามันดิบที่นําเข้าบวกค่าการกลั่น (Cost Plus) เนื่องจากน้ํามันดิบที่โรงกลั่นแต่ละโรงใช้คุณภาพและราคาที่ไม่เท่ากันนั้น ทําให้ต้นทุนการกลั่นในแต่ละโรงแตกต่างกันไป ดังนั้น การกําหนดค่าเฉลี่ยการกลั่นที่เท่ากันและต้นทุนน้ํามันดิบที่เท่ากันในโครงสร้างราคาน้ํามันเชื้อเพลิง จะทําให้เกิดความได้เปรียบเสียเปรียบในการแข่งขันและไม่สะท้อนต้นทุนของแต่ละโรงกลั่น จะทําให้โรงกลั่นของไทยไม่มีการพัฒนาปรับปรุงระบบให้มีประสิทธิภาพ เพื่อลดต้นทุนการผลิตให้ต่ําลง รวมทั้งไม่ก่อให้เกิดแรงจูงใจให้ในการขยายกําลังการผลิตรองรับความต้องการที่เพิ่มขึ้นในอนาคต อันจะส่งผลเสียต่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศในระยะยาว
ประเด็นที่ 3 : น้ํามันที่นําเข้าจากตะวันออกกลางและนํามากลั่นที่โรงกลั่นน้ํามัน ทั้งที่ในประเทศสิงคโปร์และในประเทศไทย ควรจะกําหนดราคาหน้าโรงกลั่นที่เท่ากัน จึงเป็นธรรมสําหรับโรงกลั่นน้ํามันในประเทศไทย
ประเด็นชี้แจง
• ราคาหน้าโรงกลั่นในแต่ละประเทศไม่จําเป็นต้องเท่ากัน เนื่องจากน้ํามันสําเร็จรูปที่มีคุณภาพเดียวกันปัจจัยหลักที่ทําให้ราคาในแต่ละพื้นที่หรือแต่ละประเทศแตกต่างกันมาจากค่าขนส่ง หากส่วนต่างของน้ํามันสําเร็จรูปในสองพื้นที่แตกต่างกันเกินกว่าค่าขนส่ง ก็จะเกิดการขนส่งข้ามพื้นที่เพื่อรับส่วนต่างกําไรที่เกิดขึ้น ส่งผลให้ส่วนต่างราคาเท่ากับค่าขนส่งอยู่เสมอ อย่างไรก็ดี อาจมีข้อยกเว้นอยู่บ้างในกรณีในตลาดที่ไม่เกิดการแข่งขันโดยสมบูรณ์ หรือนโยบายเฉพาะของประเทศนั้นๆ เช่น การสร้างกําแพงภาษี หรือการควบคุมการนําเข้า-ส่งออก เป็นต้น
ประเด็น 4 : ในเมื่อปัจจุบันประเทศไทยมีกําลังการกลั่นน้ํามันมากเพียงพอแล้วจึงไม่มีเหตุผลที่จะให้โรงกลั่นน้ํามันในประเทศไทยได้รับประโยชน์จากค่าขนส่งเทียมจากประเทศสิงคโปร์เข้ามาประเทศไทย อีกต่อไป
ประเด็นชี้แจง
• ถึงแม้น้ํามันที่ใช้รับมาจากโรงกลั่นในประเทศ แต่วัตถุดิบที่นํามาผลิตก็ต้องนําเข้าจากต่างประเทศ (ไทยนําเข้าน้ํามันดิบสูงถึงร้อยละ 87 ในปี 60) และมีค่าใช้จ่ายในการนําเข้า/ขนส่งเกิดขึ้นจริง แต่อยู่ในรูปของการนําเข้าน้ํามันดิบ
-----------------------------