รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-สตช. ชี้แจงปัญหาการค้าประเวณีกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน
วันอาทิตย์ที่ 10 มิถุนายน 2561
สตช. ชี้แจงปัญหาการค้าประเวณีกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน
สตช.ชี้แจงปัญหาการค้าประเวณีกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน เผยมีนโยบายชัดเจนด้านการปฏิบัติต่อผู้ถูกบังคับให้ค้าประเวณีทุกเพศทุกวัยเสมือนเหยื่อผู้ถูกกระทํา โดยได้กําหนดแนวทางปฏิบัติต่อผู้ตกเป็นเหยื่อไว้แล้วอย่างเป็นรูปธรรม
เมื่อวันที่ 3 มิถุนายน 2561 พลตํารวจเอก วิระชัย ทรงเมตตา รองผู้บัญชาการตํารวจแห่งชาติ/โฆษกสํานักงานตํารวจแห่งชาติ ชี้แจงประเด็นปัญหาการค้าประเวณีกับการละเมิดสิทธิมนุษยชน ตามที่มูลนิธิเอ็มพาวเวอร์ ซึ่งเคลื่อนไหวด้านการคุ้มครองสิทธิผู้ประกอบอาชีพบริการ จัดเสวนาปัญหาการค้ามนุษย์ ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร มีประเด็นดังนี้
1. การค้าประเวณีเป็นหนึ่งในปัญหาหลักที่ถูกระบุไว้ในยุทธศาสตร์การสืบสวนปราบปรามคดีค้ามนุษย์ ซึ่งรอบ 5 ปีที่ผ่านมา การจับกุม/ดําเนินคดีนั้นจะมุ่งเน้นไปที่ผู้แสวงประโยชน์ทางเพศ (84.4%) เช่น ผู้เป็นธุระจัดหา หรือแม่เล้า เป็นสําคัญ และจากสถิติการจับกุมที่รวบรวมโดยสํานักงานยุทธศาสตร์ตํารวจ ตั้งแต่ปี พ.ศ.2557 เป็นต้นมา แสดงให้เห็นว่ามีเหยื่อการค้ามนุษย์ได้รับการช่วยเหลือเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี ในทางกลับกัน ผู้เสียหายก็มีตัวเลขลดลงไปด้วย ทั้งนี้ สําหรับภารกิจการกวาดล้างขบวนการค้ามนุษย์นั้น สํานักงานตํารวจแห่งชาติมีนโยบายที่ชัดเจนด้านการปฏิบัติต่อผู้ถูกบังคับให้ค้าประเวณีทุกเพศทุกวัยเสมือนเหยื่อผู้ถูกกระทํา โดยได้กําหนดแนวทางปฏิบัติต่อผู้ตกเป็นเหยื่อไว้แล้วอย่างเป็นรูปธรรม จนเป็นที่ประจักษ์ต่อองค์กรสิทธิมนุษยชนและ NGO ต่าง ๆ ที่เข้ามาร่วมปฏิบัติงานหรือเข้ามาตรวจสอบก็ตาม โดยในช่วงหลายปีที่ผ่านมายังไม่มีรายงานหรือได้รับการร้องเรียนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเรื่องการละเมิดต่อสิทธิของเหยื่อแต่อย่างใด
ส่วนที่มีข่าวว่ามีการจับกุมการค้าประเวณีด้วยวิธีการล่อซื้่อบริการนั้น เป็นการล่อซื้อเพื่อมุ่งจับกุม "ผู้ที่แสวงประโยชน์จากการค้าประเวณี" เช่น ผู้เป็นธุระจัดหา หรือแม่เล้า เป็นหลัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแสวงประโยชน์ทางเพศจากเด็กและเยาวชน หรือผู้ถูกบังคับค้าประเวณี โดยเจ้าหน้าที่มิได้เลือกปฏิบัติว่าผู้ที่แสวงประโยชน์จากการค้าประเวณีนั้นจะเป็นชายหรือหญิงแต่อย่างใด และขอยืนยันว่าผู้ค้าประเวณีไม่ใช่เป้าหมายของการจับกุม
2. สถานบริการต่าง ๆ เช่น สถานบริการ อาบ อบ นวด ที่มีให้เห็นโดยทั่วไปนั้น เนื่องจากกฎหมายอนุญาตให้เปิดดําเนินกิจการได้ โดยห้ามมิให้มีการค้าประเวณี แต่การจะเข้าไปตรวจสอบว่ามีการลักลอบค้าประเวณีภายในสถานบริการต่าง ๆ หรือไม่นั้นเป็นไปได้ยาก เนื่องจากธรรมชาติของการลักลอบค้าประเวณี มักจะกระทําในที่ลับหรือห้องส่วนตัว ยากต่อการเข้าถึง และในการจับกุม/ดําเนินคดีผู้เกี่ยวข้องนั้น จําเป็นต้องมีหลักฐานการจ่ายเงิน การพูดตกลง การเสนอขายบริการแบบคาหนังคาเขา จึงจะเพียงพอที่จะดําเนินคดีต่อผู้กระทําผิดในชั้นศาลได้ ดังนั้น การปราบปรามสถานบริการที่ลักลอบค้าประเวณีโดยไม่ใช้วิธีการล่อซื้อนั้น จึงเกินวิสัยที่เจ้าหน้าที่ตํารวจจะสามารถกระทําได้
ส่วนกรณีที่กล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่เลือกดําเนินคดีต่อหญิงค้าประเวณี แต่ไม่ดําเนินคดีต่อชายผู้ซื้อบริการนั้น ที่ผ่านมายังไม่เคยได้รับรายงานหรือการร้องเรียนจากหน่วยงานใดว่าเจ้าหน้าที่ตํารวจเลือกปฏิบัติในการดําเนินคดีกับผู้หญิงเพียงฝายเดียว และจากการเข้ากวาดล้างสถานบริการทุกครั้ง หากจําเป็นต้องดําเนินคดีกับผู้ค้าประเวณี ก็จะดําเนินคดีกับผู้ค้าประเวณีซึ่งมิใช่เด็กหรือเยาวชน โดยมิได้ละเว้นไม่ว่าจะเป็นหญิงขายบริการหรือชายขายบริการก็ตาม ซึ่งมีอัตราโทษเพียงแค่ปรับไม่เกิน 1,000 บาทเท่านั้น ซึ่งไม่น่าส่งผลกระทบอย่างมีนัยสําคัญต่อการดําเนินชีวิตของผู้ค้าประเวณีแต่อย่างใด ส่วนผู้ซื้อบริการทางเพศไม่ว่าจะเป็นชายหรือหญิง หากมิได้ซื้อบริการจากผู้ที่อายุต่ํากว่า 18 ปี กฎหมายก็มิได้กําหนดว่าเป็นความผิด เจ้าหน้าที่ตํารวจจึงไม่สามารถดําเนินคดีในข้อหาซื้อบริการทางเพศได้ มิได้กระทําไปเพราะมีอคติต่อเพศหญิงแต่อย่างใด
สําหรับข้อห่วงใยในเรื่องของผลกระทบทางสังคมที่ผู้ค้าประเวณีอาจได้รับเนื่องจากถูกเปิดเผยตัวตนต่อสาธารณชนนั้น สํานักงานตํารวจแห่งชาติให้ความสําคัญและคํานึงถึงผลกระทบดังกล่าวเป็นอย่างยิ่ง ดังจะเห็นได้จากการที่ได้มีหนังสือแจ้งเวียนมิให้มีการเปิดเผยตัวตนของผู้ต้องหาออกไปแล้วเป็นจํานวนหลายฉบับ และได้มีการจัดทําพื้นที่สําหรับการสอบสวนที่มีความเป็นส่วนตัวไว้ ณ สถานีตํารวจต่าง ๆ แล้ว หากแต่บางครั้งในระหว่างการเดินทางจากจุดหนึ่งไปยังอีกจุดหนึ่ง อาจเป็นโอกาสให้สามารถถูกถ่ายภาพโดยไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ตํารวจจะคํานึงถึงประเด็นนี้เสมอ และจะจัดหาเครื่องอําพรางใบหน้า เช่น หมวก แว่นตากันแดด หน้ากากกันฝุ่น และเสื้อแจ็คเก็ต ให้แก่ผู้ต้องหาเท่าที่จะสามารถทําได้ ทั้งนี้ สํานักงานตํารวจแห่งชาติ จะมีหนังสือกําชับให้เจ้าหน้าที่ให้ปฏิบัติหน้าที่ด้วยความรัดกุมให้มากยิ่งขึ้น เพื่อสวัสดิภาพสูงสุดตามสิทธิของผู้ต้องหาทุกคนไม่ว่าชายหรือหญิงก็ตาม
สําหรับการควบคุมตัวผู้ต้องหาค้าประเวณีเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน ทั้งที่เป็นการค้าประเวณีโดยสมัครใจนั้น เป็นไปตามที่กฎหมายหรือระเบียบกําหนดไว้ ซึ่งส่วนใหญ่แล้วกระทําไปเพื่อปกป้องคุ้มครองเหยื่อการค้ามนุษย์ที่เป็นเด็ก หรือผู้ใหญ่ที่จําเป็นต้องได้รับการคุ้มครองเท่านั้น เช่น ผู้ใหญ่ที่ถูกพ่อแม่บังคับให้มาขายบริการ ไร้ที่พึ่ง หากส่งตัวกลับไปบ้านก็จะถูกบังคับให้ออกมาขายบริการอีก เป็นต้น โดยเจ้าหน้าที่ตํารวจจําเป็นต้องส่งตัวบุคคลเหล่านี้ไปเข้ารับการส่งเสริมอาชีพยังหน่วยงานที่กฎหมายหรือระเบียบกําหนด เพื่อสร้างวิสัยทัศน์ในการใช้ชีวิตและสร้างทางเลือกอื่นในการประกอบอาชีพให้แก่ผู้ค้าประเวณี ลดความเสี่ยงการติดเชื้อโรคร้าย หรือปัญหาการตั้งครรภ์โดยไม่ตั้งใจ ตลอดจนปัญหาสังคมอื่น ๆ ที่มีจุดเริ่มต้นมาจากการเข้าสู่วงจรการค้าประเวณี
สําหรับผู้ค้าประเวณีชาวเมียนมาและลาว ที่ถูกส่งตัวไปห้องกักของสํานักงานตรวจคนเข้าเมืองนั้น เนื่องจากการค้าประเวณีนั้นยังคงเป็นความผิดตามกฎหมายไทยอยู่ และชาวต่างชาติที่เดินทางเข้าประเทศไทยก็มิได้รับอนุญาตให้ค้าประเวณีได้เช่นกัน ดังนั้น ก็จะต้องถูกดําเนินคดีเช่นเดียวกันกับผู้ต้องหาชาวไทย ยกเว้นกรณีที่เป็นผู้ที่หลบหนีเข้าเมือง หากเป็นผู้ต้องหาสัญชาติลาว กัมพูชา และเมียนมา เจ้าหน้าที่ตํารวจจะสามารถดําเนินการผลักดันกลับประเทศได้ จึงต้องถูกควบคุมตัวไว้ในห้องกักของสํานักงานตรวจคนเข้าเมือง ซึ่งถึงแม้ห้องกักจะมีสภาพแออัดบ้างในบางห้วงเวลาเมื่อมีการระดมกวาดล้าง แต่ขอยืนยันว่าห้องกักมีสภาพดีพอตามมาตรฐานและอัตภาพ เนื่องจากจะมีหน่วยงานสิทธิมนุษยชนหรือหน่วยงานด้านมนุษยธรรม เช่น คณะกรรมการกาชาดระหว่างประเทศ (ICRC) มาตรวจเยี่ยมเป็นประจํา และหากได้รับคําแนะนําในการปรับปรุงสภาพห้องกัก ก็จะดําเนินการอย่างเคร่งครัด ซึ่งการดําเนินการทุกขั้นตอนจะคํานึงถึงสิทธิมนุษยชนของผู้ต้องขังเป็นสําคัญ รวมถึงสิทธิการได้รับการรักษาพยาบาลเมื่อเจ็บป่วยด้วย จึงขอยืนยันว่าไม่มีผู้ใดถูกทอดทิ้งหรือไม่ได้รับการดูแลที่ดีอย่างแน่นอน
3. สําหรับข้อเสนอให้มีการยกเลิกความผิดทางอาญาที่เกี่ยวกับการค้าประเวณีตามรัฐบาลไทยที่ได้ให้สัตยาบันไว้ ในอนุสัญญาว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติต่อสตรีในทุกรูปแบบ หรือซีดอ (CEDAW) นั้น สํานักงานตํารวจแห่งชาติไม่มีข้อขัดข้องประการใด
------------------------------