รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-สคบ.ชี้แจงประเด็นสารปนเปื้อนในน้ำดื่มบรรจุขวด
วันศุกร์ที่ 23 มีนาคม 2561
สคบ.ชี้แจงประเด็นสารปนเปื้อนในน้ําดื่มบรรจุขวด
สคบ.ชี้แจงประเด็นสารปนเปื้อนในน้ําดื่มบรรจุขวด
วันที่ 17 มีนาคม 2560 พลตํารวจตรี ประสิทธิ์ เฉลิมวุฒิศักดิ์ เลขาธิการคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สํานักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ชี้แจงประเด็นสารปนเปื้อนในน้ําดื่มบรรจุขวด ตามที่สํานักข่าวเนชั่นทีวีของบริษัท เนชั่น บรอดแคสติ้ง คอร์ปอเรชั่น จํากัด (มหาชน) ได้นําเสนอข่าวเกี่ยวกับรายงานการวิจัย ซึ่งจัดทําโดยองค์กรสื่อไม่แสวงผลกําไร Orb Media ในประเทศสหรัฐอเมริกาและนําเรื่องดังกล่าวมาเผยแพร่ เมื่อวันที่ 15 มีนาคม 2561 ว่าได้รวบรวมข้อมูลจากการทดสอบตัวอย่างน้ําดื่มบรรจุขวด 250 ขวดจาก 11 ยี่ห้อ ที่มีชื่อเสียงระดับโลกและยี่ห้อท้องถิ่นจาก 9 ประเทศ ได้แก่ บราซิล จีน อินเดีย อินโดนีเซีย เคนยา เลบานอน เม็กซิโก ไทยและสหรัฐอเมริกา โดยตรวจพบอนุภาคพลาสติกขนาดเล็กใน 93% ของตัวอย่างที่ทดสอบ ซึ่งรวมถึงยี่ห้อมีชื่อเสียงระดับโลก เช่น อควอฟินา ดาซานี เอเวียง เนสต์เล เพียว ไลฟ์ และซาน เพลเลกริโน โดยมีน้ําดื่มบรรจุขวด จํานวน 17 ขวด จาก 250 ขวด ที่ไม่พบอนุภาคพลาสติก โดยอนุภาคพลาสติกที่ตรวจพบจะมีทั้งโพลีโพรพิลีน ไนลอน และโพลีเอทิลีน ซึ่งใช้ผลิตฝาขวดพลาสติก และอนุภาคพลาสติกที่ตรวจพบ 65% จะเป็นเศษเล็ก ๆ ไม่ใช่เส้นใยเชอร์รี โดยเมสัน นักวิจัยของมหาวิทยาลัยรัฐนิวยอร์ก ซึ่งทําการทดสอบน้ํา กล่าวว่า พลาสติกที่ปนเปื้อนในน้ําดื่มอาจมาจากขวด ฝา และขั้นตอนการบรรจุน้ําดื่มใส่ขวด โดยรายงานดังกล่าวระบุว่า ความเข้มข้นของอนุภาคพลาสติกที่พบในขวดหนึ่งใบมีตั้งแต่ 0 – 10,000 อนุภาคแต่ยังไม่มีข้อสรุปที่ชัดเจนว่าอนุภาคพลาสติกดังกล่าวจะก่อความเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้บริโภคมากน้อยเพียงใด แต่เมสัน นักวิจัย กล่าวว่า พลาสติกอาจมีส่วนเพิ่มความเสี่ยงของโรคมะเร็งบางชนิด ทําให้จํานวนอสุจิลดลง และเพิ่มความรุนแรงของโรค เช่น สมาธิสั้น ออทิสติก ขณะที่องค์การอนามัยโลกชี้แจงว่าจะทบทวนเรื่องความเสี่ยงของพลาสติกในน้ําดื่มบรรจุขวด โดยบรูซ กอร์ดอน ผู้ประสานงานด้านน้ําและสุขอนามัยขององค์การอนามัยโลก กล่าวว่า การรับประทานหรือดื่มภาชนะบรรจุที่มีการปนเปื้อนของอนุภาคพลาสติกเป็นประจําจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพหรือไม่ และพลาสติกดังกล่าวมีความเป็นอันตรายหรือไม่ สคบ. ขอชี้แจงดังนี้
การดําเนินการ
สคบ. มีกฎหมายและการดําเนินการที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์พลาสติกที่นํามาใช้สําหรับอาหาร ดังนี้
1. ประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2544) เรื่อง ให้ผลิตภัณฑ์พลาสติกเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก โดยกําหนดให้ผลิตภัณฑ์พลาสติกที่เป็นภาชนะหรือสิ่งบรรจุสิ่งของหรือเครื่องใช้ที่ทําขึ้นจากพลาสติก หรือฟิล์มพลาสติก หรือฟิล์มหดด้วยความร้อนหรือฟิล์มไนลอน หรือไนลอน
เรซินที่ทําขึ้นเพื่อใช้สําหรับอาหาร หรือสิ่งหนึ่งสิ่งใดที่ทําขึ้นจากพลาสติกหรือฟิลม์ดังกล่าวเพื่อใช้เป็นสิ่งบรรจุหรือภาชนะ หรือเป็นเครื่องใช้ เช่น ถุง PP ถุงเย็น PE ถุงหูหิ้ว HD ถุงจีบชนิดใสพิเศษ IPP ถุงแก้ว OPP ถุงใส่น้ํามะพร้าว ถุงใส่เครื่องดื่มน้ํา ผลไม้ น้ํานม ถุงใส่เสื้อผ้า ต้องแสดง “วิธีใช้” บนฉลากสินค้าว่าผลิตภัณฑ์พลาสติกใช้เพื่อสิ่งใดถ้าเป็นภาชนะหรือสิ่งบรรจุ หรือเครื่องใช้ ให้ระบุข้อความที่เป็น “คําเตือน” ไว้บนฉลาก ดังนี้
1) “ห้ามใช้บรรจุหรือห่อหุ้มอาหาร” สําหรับผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ทําขึ้นเพื่อไม่ต้องการให้ใช้กับอาหาร
2) “ใช้บรรจุอาหารหรือห่อหุ้มอาหาร หรือใช้เครื่องดื่ม ใช้เพียงครั้งเดียว” หรือ “ไม่ควรใช้บรรจุอาหารที่กําลังร้อนจัดโดยเฉพาะอาหารทอดด้วยน้ํามัน” หรือ “ปลอดภัยใช้กับอาหาร” หรือ “ปลอดภัยใช้กับเครื่องดื่ม” แล้วแต่กรณี
3) “ห้ามใช้บรรจุของร้อน” สําหรับผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ไม่ทนความร้อนสูงกว่า 95 องศาเซลเซียส
4) “รับน้ําหนักได้ไม่เกิน....กิโลกรัม หรือ กก.” สําหรับผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ใช้เพื่อรองรับน้ําหนัก เช่น โต๊ะ เก้าอี้ บันได
5) “มีส่วนผสมจากวัสดุที่ใช้แล้ว” สําหรับผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ทําจากพลาสติกที่ใช้ทําสิ่งของอื่นมาแล้วหลอมผลิตเป็นสินค้าใหม่
ข้อความที่เป็น “คําเตือน” ต้องใช้ตัวอักษรขนาดใหญ่กว่าตัวอักษรอื่น กรณีน้ําดื่มบรรจุขวดจะต้องปฏิบัติตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 61) พ.ศ. 2524 เรื่อง น้ําบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทของสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา แต่หากเป็นภาชนะพลาสติกที่ยังไม่ได้บรรจุน้ําดื่มและมีการวางจําหน่ายให้แก่ผู้บริโภคต้องปฏิบัติตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2544) เรื่อง ให้ผลิตภัณฑ์พลาสติกเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก
2. สคบ. ได้นําเสนอผลการทดสอบคุณภาพภาชนะบรรจุอาหารที่ทําจากพลาสติกประเภทขวดน้ําแบบขุ่น จํานวน 4 ตัวอย่าง ต่อคณะอนุกรรมการทดสอบหรือพิสูจน์สินค้า ในการประชุมครั้ง 3/2555 เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2555 เพื่อวิเคราะห์หาการปนเปื้อนสารเคมีที่อาจเกิดการปนเปื้อนเมื่อมีการสัมผัสกับเครื่องดื่มที่มีฤทธิ์เป็นกรดด่างสูง ซึ่งผลการทดสอบพบปริมาณตะกั่ว แคดเมียม สารตกค้างที่ระเหยได้ในน้ํา และสารตกค้างที่ระเหยได้ในกรดอะซิติก ร้อยละ 4 ในปริมาณที่อยู่ในเกณฑ์ที่มาตรฐานกําหนด
3. สคบ. ได้นําเสนอผลการทดสอบคุณภาพถังบรรจุน้ําแบบขาวขุ่นชนิดเปลี่ยนถังได้และถังบรรจุน้ําแบบใสชนิดเปลี่ยนถังได้ โดยมีประเด็นการทดสอบ (1) ตะกั่ว (Pb) (2) แคดเมียม (Cd) และ
(3) สารที่เหลือจากการระเหยได้ในน้ํา โดยทดสอบอ้างอิงตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 295) พ.ศ. 2548 เรื่อง กําหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของภาชนะบรรจุที่ทําจากพลาสติกต่อคณะอนุกรรมการพิจารณากลั่นกรองสินค้าและบริการที่อาจเป็นอันตรายแก่ผู้บริโภค ในการประชุมครั้งที่ 2/2557 เมื่อวันอังคารที่ 28 ตุลาคม 2557 ตามแผนการทดสอบสินค้า ประจําปี พ.ศ. 2557 ผลการทดสอบพบว่า
1) คุณภาพถังบรรจุน้ําแบบขาวขุ่นชนิดเปลี่ยนถังได้ จํานวน 5 ตัวอย่าง ผ่านเกณฑ์มาตรฐานที่กําหนดไว้ทั้งหมด
2) คุณภาพถังบรรจุน้ําแบบใสชนิดเปลี่ยนถังได้ จํานวน 3 ตัวอย่าง ผ่านเกณฑ์มาตรฐานที่กําหนดไว้ทั้งหมด
ทั้งนี้ ได้มีการตรวจวิเคราะห์คุณภาพน้ํา (ที่บรรจุภายในถังน้ํา) เกี่ยวกับคุณภาพด้านเคมี ได้แก่ ค่าความเป็นกรด-ด่าง ความกระด้าง และด้านความปลอดภัยทางเชื้อจุลินทรีย์ ได้แก่ การทดสอบหาเชื้อแบคทีเรีย Clostridium perfringens Coliform Bacteria Escherichia coli Salmonella spp. และ Staphylococcus aureus โดยทดสอบอ้างอิงตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 61) พ.ศ. 2524 เรื่อง น้ําบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท พบว่า ไม่ผ่านเกณฑ์ จํานวน 1 ตัวอย่าง
4. สคบ. ได้ร่วมลงนามบันทึกความร่วมมือ (MOU) การขับเคลื่อนการเลิกใช้พลาสติกหุ้มฝาขวดน้ําดื่ม (No Plastic Bottle Cap Seal) ร่วมกับกรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม สมาคมอุตสาหกรรมเครื่องดื่มไทย สมาคมผู้ค้าปลีกไทย สมาคมอุตสาหกรรมพลาสติกไทย สถาบันพลาสติก สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยกรมประชาสัมพันธ์ สํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา เมื่อวันอังคารที่ 13 กุมภาพันธ์ 2561 เพื่อสร้างจิตสํานึกให้กับทุกคนเพื่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการช่วยกันลดการใช้ผลิตภัณฑ์พลาสติกที่ไม่จําเป็น และร่วมกันขับเคลื่อนการดําเนินการเลิกใช้พลาสติกหุ้มฝาขวดน้ําดื่มในอุตสาหกรรมน้ําดื่มไทย เพื่อแก้ไขปัญหาขยะพลาสติกที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมร่วมกันเพื่อให้สอดคล้องกับแผนแม่บทการบริหารจัดการขยะมูลฝอยของประเทศ (พ.ศ. 2559 – 2564) โดยการใช้มาตรการลดหรือเลิกใช้พลาสติกที่ไม่มีความจําเป็นต้องใช้และก่อให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ถุงพลาสติก พลาสติกหุ้ม
ขวดน้ําดื่ม
ทั้งนี้ สคบ. ได้ลงพื้นที่ตรวจสอบ ติดตาม ผู้ประกอบธุรกิจให้มีการจัดทําฉลากสินค้าให้ถูกต้องตามมาตรา 31 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และฉบับที่แก้ไขเพิ่มเติม ประกอบกับประกาศคณะกรรมการว่าด้วยฉลาก ฉบับที่ 9 (พ.ศ. 2544) เรื่อง ให้ผลิตภัณฑ์พลาสติกเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก หากพบว่า มีการปฏิบัติไม่ถูกต้องจะดําเนินการตามกฎหมายอย่างเคร่งครัด กรณีผู้ขายสินค้าขายสินค้าสินค้าโดยไม่มีฉลากหรือมีฉลากแต่การแสดงฉลากสินค้านั้นไม่ถูกต้องต้องระวางโทษตามมาตรา 52 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และฉบับที่แก้ไขเพิ่มเติม จําคุกไม่เกิน 6 เดือน หรือปรับไม่เกิน 50,000 บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ กรณีเป็นผู้ผลิต ผู้สั่ง หรือนําเข้าต้องระวางโทษจําคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจําทั้งปรับ ซึ่งที่ผ่านมาได้ดําเนินการเสนอเปรียบเทียบความผิดผู้ประกอบธุรกิจดังกล่าวแล้วหลายราย และมีการเฝ้าระวังสินค้าและบริการที่อาจไม่ปลอดภัยแก่ผู้บริโภคและดําเนินการทดสอบและพิสูจน์ความไม่ปลอดภัยของสินค้า หากพบว่า สินค้าดังกล่าวไม่มีความปลอดภัยหรืออาจเป็นอันตรายแก่ผู้บริโภค สคบ.จะดําเนินการประชาสัมพันธ์แจ้งเตือนให้ผู้บริโภคทราบ เพื่อให้เกิดความระมัดระวังในการใช้สินค้า ประสานหน่วยงานที่รับผิดชอบเพื่อดําเนินการกําหนดมาตรการควบคุมความปลอดภัยของสินค้า แต่หากสินค้าใดไม่มีหน่วยงานที่ควบคุมดูแล สคบ. อาจกําหนดให้สินค้าดังกล่าวเป็นสินค้าที่ควบคุมฉลาก เพื่อให้ผู้ประกอบธุรกิจมีการแสดงข้อความที่เป็นสาระสําคัญของสินค้าให้ผู้บริโภคทราบก่อนตัดสินใจเลือกซื้อ แต่หากมาตรการควบคุมฉลากสินค้าไม่สามารถบรรเทาความไม่ปลอดภัยของสินค้าได้ สคบ. จะเสนอคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภคพิจารณาใช้อํานาจตามมาตรา 36 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 และฉบับที่แก้ไขเพิ่มเติม เพื่อออกคําสั่งห้ามขายสินค้า
ข้อกฎหมาย พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 มาตรา 31, 36, 52 และ 56
แนวทางการแก้ไขปัญหา สคบ. และหน่วยงานที่มีหน้าที่ในการคุ้มครองผู้บริโภค มีการดําเนินงานเชิงบูรณาการร่วมกันภายใต้แผนยุทธ์ศาสตร์การคุ้มครองผู้บริโภคแห่งชาติ ฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2560 – 2564) ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบแผนยุทธศาสตร์ดังกล่าวแล้ว โดยนําประเด็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อความไม่ปลอดภัยของผู้บริโภคเพื่อมากําหนดแนวทางและมาตรการในการกํากับ ดูแล ให้ผู้บริโภคได้รับความปลอดภัยจากการใช้สินค้าหรือบริการจากผู้ประกอบธุรกิจ และเผยแพร่ประชาสัมพันธ์ให้ผู้บริโภคได้รับทราบข้อมูลอย่างถูกต้อง เพียงพอ และทันต่อสถานการณ์ที่เกิดขึ้น
---------------