รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-การประชุมรายงานความสำเร็จของโรงเรียนคุณธรรม ภาคเหนือ ประจำปี 2560
วันจันทร์ที่ 1 พฤษภาคม 2560
การประชุมรายงานความสําเร็จของโรงเรียนคุณธรรม ภาคเหนือ ประจําปี 2560
ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล กล่าวว่า มูลนิธิยุวสถิรคุณ จัดตั้งขึ้นเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2555 ตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชให้จัดตั้ง “กองทุนการศึกษา” โดยการสนับสนุนจากสํานักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
มูลนิธิยุวสถิรคุณ (มยส.) จัดการประชุมรายงานความสําเร็จของโรงเรียนคุณธรรม ภาคเหนือ ประจําปี 2560ระหว่างวันที่ 28-29 เมษายน 2560 เพื่อนําเสนอผลงานของโรงเรียนคุณธรรมในโครงการกองทุนการศึกษาและศูนย์โรงเรียนคุณธรรมของ มยส. จํานวน 493 โรงเรียน พร้อมแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับนวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรม กลไกขับเคลื่อน และบูรณาการคุณธรรมจริยธรรมในชั้นเรียนให้เป็นรูปธรรม อันจะส่งเสริมถึงความร่วมมือเพื่อสร้างโรงเรียนคุณธรรมให้เกิดขึ้นทั่วประเทศ โดย ศ.เกียรติคุณ นพ.เกษม วัฒนชัย องคมนตรี ในฐานะประธานมูลนิธิยุวสถิรคุณ เป็นประธานเปิดการประชุม และ ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ได้รับเกียรติให้บรรยายพิเศษเรื่อง "ศาสตร์พระราชาสู่การขับเคลื่อนโรงเรียนคุณธรรม" โดยมีผู้เข้าร่วมกว่า 500 คน อาทิ นายปราโมทย์ โชติมงคล ผู้อํานวยการศูนย์โรงเรียนคุณธรรม มูลนิธิยุวสถิรคุณ ครู ตลอดจนนักเรียนนักศึกษาทุกสังกัดในจังหวัดภาคเหนือเมื่อวันเสาร์ที่ 29 เมษายน 2560ณ โรงแรมคุ้มภูคํา จังหวัดเชียงใหม่
ม.ล.ปนัดดา ดิศกุลกล่าวว่า มูลนิธิยุวสถิรคุณ จัดตั้งขึ้นเมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2555 ตามพระราชประสงค์ของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชให้จัดตั้ง “กองทุนการศึกษา” โดยการสนับสนุนจากสํานักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ เพื่อให้โรงเรียนสร้างคนดีให้บ้านเมือง ส่งเสริมการสร้างคุณความดีในโรงเรียน และขยายผลโรงเรียนคุณธรรมให้มากขึ้น พร้อมพระราชทานหลักการทํางาน 3 ประการ คือ
- ให้ครูรักเด็ก และเด็กรักครู
- ให้ครูสอนเด็ก ให้เด็กมีน้ําใจต่อเพื่อน ไม่ให้แข่งขันกัน แต่ให้แข่งขันกับตัวเอง
- ให้เด็กที่เรียนเก่งช่วยสอนเพื่อที่เรียนช้ากว่า ให้ครูจัดกิจกรรมให้นักเรียนทําร่วมกัน เพื่อให้เห็นคุณค่าของความสามัคคี
ตลอดระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมา (พ.ศ.2557-2559) มูลนิธิยุวสถิรคุณได้จัดกิจกรรมพัฒนากระบวนการ เพื่อใช้ในการพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมจากโครงการต่าง ๆ โดยได้สร้างความรู้ความเข้าใจให้ผู้บริหารทุกระดับ จัดทําสื่อ พัฒนาครูและนักเรียนแกนนํา นิเทศติดตาม และประเมินผล ตลอดจนถอดบทเรียนความสําเร็จเพื่อขยายผลและให้โรงเรียนต่าง ๆ ได้นําไปใช้ประโยชน์ต่อไป โดยมีรายงานความสําเร็จของโรงเรียนคุณธรรม ประจําปี 2560 ดังนี้
ความสําเร็จของโรงเรียนคุณธรรมภาพรวม
- สามารถพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมผ่านศูนย์โรงเรียนคุณธรรมจํานวน 493 แห่ง อาทิ โรงเรียนโครงการกองทุนการศึกษา 144 แห่ง, โรงเรียนในความดูแลของมูลนิธิสถิรคุณ 184 แห่ง, โรงเรียนจริยธรรมสี่ภาค 5 แห่ง, โรงเรียนโครงการประชารัฐ 100 แห่ง, สถาบันการศึกษาสังกัดสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 60 แห่ง)
- มีการนํากระบวนการพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมไปใช้ในสถานศึกษาสังกัดต่าง ๆจํานวน 5,321 แห่ง อาทิ สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 3,342 แห่ง, กรุงเทพมหานคร 437 แห่ง, สํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา 442 แห่ง, สํานักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน 100 แห่ง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 1,000 แห่ง
- ผลงานความสําเร็จที่สร้างความเปลี่ยนแปลงแบ่งเป็น 4 ประเด็นคือ
1) นวัตกรรมการพัฒนาคุณธรรมซึ่งเป็นสิ่งใหม่ที่โรงเรียนริเริ่มจัดทํา ได้แก่ กระบวนการ PAOR (Planning: ร่วมกันวางแผน Action: ร่วมกันปฏิบัติ Observation: ร่วมกันสังเกตการณ์ Reflection: ร่วมกันสะท้อนผล) ของ รร.บ้านหมากตูมดอนยาง อุดรธานี, กระบวนการ 5 ส.สู่ความดีที่ยั่งยืน (สื่อสาร:ส่วนร่วม: สอบถามติดตาม: เสริมแรง:สร้างเครือข่าย) ของ รร.ตะเครียะวิทยาคม สงขลา, กระบวนการสมานฉันท์ (มีน้ําใจ: ใฝ่ศึกษา:หาเพื่อนดี) ของ รร.บ้านป่าเด็ง เพชรบุรี, อัฏฐออม (ออมบุญ: ออมความดี: ออมสติ: ออมทรัพย์: ออมสุขภาพ: ออมป่า: ออมน้ํา: ออมสิ่งแวดล้อม) ของ รร.วัดถ้ําองจุ กาญจนบุรี, บะนกทาโมเดล (พัฒนา 3 ระยะ ตัวอย่างที่ดีมีค่ากว่าคําสอน: ฝึกซ้ําย้ําทํา: ทําดีมีรางวัล) ของ รร.บ้านบะนกทา สกลนคร, 1 ชั้น 1 อาชีพ ของ รร.บ้านเขาขวาง ลพบุรี
2) กลไกการขับเคลื่อนการพัฒนาโรงเรียนคุณธรรม 8 ประการได้แก่ แผน (แผนพัฒนาโรงเรียนและแผนปฏิบัติการ) ครูและนักเรียนแกนนํา การส่งเสริม สนับสนุน และเสริมแรง, การมีส่วนร่วมของโรงเรียน ครอบครัว ชุมชน, การนิเทศ, การแลกเปลี่ยนเรียนรู้, การติดตามประเมินผล, การประชาสัมพันธ์
3) การบูรณาการคุณธรรมจริยธรรมในการสอนมีการบูรณาการที่โรงเรียนนิยมใช้ 3 รูปแบบ คือ การบูรณาการแบบคู่ขนาน ซึ่งครูต่างวิชา 2 คนขึ้นไปจะวางแผนและจัดแผนการเรียนร่วมกัน, การบูรณาการแบบสอดแทรก ครูเพียงคนเดียว แต่สอดแทรกเนื้อหาวิชาต่าง ๆ ไว้ในแผนการสอนของตนเอง และการบูรณาการระหว่างสิ่งที่เรียนรู้ในโรงเรียนกับชีวิตประจําวัน ให้ความสําคัญกับคุณภาพชีวิตผ่านการปฏิบัติจริง
4) การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมของนักเรียนพบว่าโรงเรียนมีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านกายภาพ สภาพแวดล้อม และพฤติกรรมของนักเรียน ครู ผู้บริหาร ผู้ปกครอง ได้แก่ สภาพแวดล้อมในโรงเรียนสะอาด ร่มรื่น เป็นระเบียบเรียบร้อย, ผู้บริหารและครูเป็นแบบอย่างที่ดี ตรงต่อเวลา การแต่งกาย ความรับผิดชอบต่อหน้าที่, ครูและนักเรียนมีปฏิสัมพันธ์เชิงบวกมากขึ้น, นักเรียนมีพฤติกรรมพึงประสงค์มากขึ้น ตรงต่อเวลา มีสัมมาคารวะ มีความรับผิดชอบ มีความสุจริต มีจิตอาสา ในขณะเดียวกันก็มีพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ลดลง เช่น มาสาย หนีเรียน ลอกการบ้าน ลักขโมย เล่นพนัน ฟุ่มเฟือย เป็นต้น นอกจากนี้นักเรียนยังตระหนักในคุณค่าตัวเอง กล้าแสดงออก มีทักษะการคิด การแก้ปัญหา ตลอดจนทํางานเป็นทีมด้วย
ความสําเร็จของโรงเรียนคุณธรรม ภาคเหนือ
- สามารถพัฒนาโรงเรียนคุณธรรมในพื้นที่ 17 จังหวัดภาคเหนือจํานวน 90 แห่ง
- ผลงานความสําเร็จที่สร้างความเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสําคัญอาทิ
1) โครงงานยิ้มใสไหว้สวยด้วยใจ รร.บ้านน้อย “ปรึกอุทิศ” พิจิตรโดยนักเรียนส่วนใหญ่มีความสนใจตั้งใจในการจัดกิจกรรม สามารถไหว้พ่อแม่ได้อย่างถูกต้องเหมาะสม และจะนําความรู้ไปเผยแพร่ให้แก่ผู้อื่น
2) โครงงานจิตอาสาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น ผ่านกิจกรรมพี่สอนน้อง นันทนาการ เยี่ยมผู้สูงอายุในชุมชน และภูมิปัญญาท้องถิ่น ของ รร.ภูซางวิทยาคม พะเยาส่งผลให้นักเรียนชั้น ม.6 ที่จัดทําโครงงานสอบเข้ามหาวิทยาลัยได้ทุกคน สอบได้นักธรรมตรี 32 คน-นักธรรมโท 2 คน-นักธรรมเอก 3 คน ส่วนผู้สูงอายุมีความสุขเมื่อนักเรียนไปเยี่ยม และความพึงพอใจภาพรวมของโครงงานอยู่ในระดับคุณภาพดีมากทุกด้าน
3) โครงงานโรงเรียนต้นแบบด้านคุณธรรม จริยธรรม รร.บางมูลนากภูมิวิทยาคม พิจิตรโดยใช้หลักคิด 3-6-3 กล่าวคือ 3 ยุทธศาสตร์ (พัฒนาครู พัฒนานักเรียน พัฒนาสิ่งแวดล้อม) 6 กิจกรรมวงล้อ (สร้างระเบียบวินัย สร้างความดี สร้างความกตัญญูกตเวที พัฒนาจริยธรรม ส่งเสริมจิตอาสา พัฒนาโรงเรียนสีขาว) และเป้าหมายคุณธรรม 3 ประการ (ความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ ความพอเพียง) ซึ่งมีการดําเนินการสร้างความรู้ความเข้าใจ พัฒนาต้นแบบ นิเทศอย่างกัลยาณมิตร และประเมินผล ทําให้นักเรียนมีคุณธรรมตามเป้าหมาย คือมีความรับผิดชอบ แต่งกายถูกระเบียบ มีจิตสาธารณะ กตัญญู และใช้ชีวิตอย่างพอเพียง
4) โครงงานรองเท้าเข้าแถว รร.บ้านห้วยคอม อุตรดิตถ์เพื่อแก้ปัญหาการวางรองเท้าไม่เป็นระเบียบ ไม่ถูกที่ และเหยียบส้นรองเท้า โดยใช้กระบวนการพัฒนาคุณธรรมทั้งโรงเรียน ใช้การมีส่วนร่วมระหว่างครู นักเรียน ชุมชน และผู้เกี่ยวข้อง ตลอดจนมีระบบนิเทศและการประชาสัมพันธ์อย่างต่อเนื่อง ซึ่งพบว่าผู้บริหาร ครู นักเรียน ครอบครัวของนักเรียน ชุมชน มีนิสัยติดตัวในเรื่องของการวางรองเท้าอย่างเป็นระเบียบ มีวินัย และวางเรียงแบบส้นชนตึกได้ในทุกที่ ทั้งยังดูแลรักษารองเท้านักเรียนให้ใช้งานได้นานมากขึ้น
5) โครงงานการนําหนังสั้นคุณธรรมบูรณาการในการจัดการเรียนการสอน เพื่อใช้หนังสั้นเป็นสื่อในการสอน ที่จะช่วยสร้างความตระหนักและปลูกฝังจิตสํานึกด้านคุณธรรม นําไปสู่การเรียนรู้ทักษะในการดําเนินชีวิตจากประสบการณ์ตรง โดยจัดให้มีทีมงานผลิตหนังสั้นร่วมกับนักเรียนตามโจทย์ที่กําหนดร่วมกัน เมื่อผลิตเสร็จแล้วครูนําไปใช้เป็นสื่อในการสอน และใช้สําหรับจัดกิจกรรมในโอกาสสําคัญ ซึ่งพบว่าหนังสั้นเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ช่วยสร้างองค์ความรู้ในการปลูกฝังคุณธรรมและลักษณะที่พึงประสงค์ เกิดกิจกรรมวิพากษ์ แสดงความรู้สึกนึกคิดจากการดูหนังสั้น และนําไปเป็นสื่อช่วยสอนในแต่ละระดับชั้นต่อไป
ม.ล.ปนัดดา ดิศกุลกล่าวย้ําถึงการดําเนินงานโครงการโรงเรียนคุณธรรม ปีการศึกษา 2560 สํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้เน้นตัวชี้วัดหลัก 5 ด้านได้แก่ 1) ความพอเพียง 2) ความกตัญญู 3) ความซื่อสัตย์สุจริต 4) ความรับผิดชอบ 5) อุดมการณ์คุณธรรมจริยธรรม จึงฝากให้ผู้บริหาร ครูอาจารย์ ช่วยกันทํางานระดับพื้นที่ให้เชื่อมโยงสอดประสานกัน ด้วยความรักความสามัคคี โดยครูและผู้มีส่วนเกี่ยวข้องพยายามทําให้มีมาตรฐานการศึกษา วิทยาการแตกฉาน ในขณะเดียวกันก็สอดแทรกคุณธรรมจริยธรรมเข้าไปในการเรียนการสอนที่จะช่วยกันทําให้ลูกหลานเติบโตไปเป็นคนดีของประเทศใน 10-20 ปีข้างหน้า พร้อมฝากไปถึงพ่อแม่ผู้ปกครองด้วยว่าขอให้ช่วยครู ร่วมมือกับโรงเรียน ร่วมผลักดันโรงเรียนคุณธรรม เพราะลําพังครูหรือโรงเรียนจะดําเนินการเพียงฝ่ายเดียวไม่ได้ พ่อแม่ผู้ปกครองต้องช่วยปลูกฝัง กล่าวย้ําซ้ํา ๆ ให้เด็กได้ซึมซับคุณความดีอย่างเป็นธรรมชาติทั้งในครอบครัว โรงเรียน ชุมชน ตลอดจนสังคมรอบตัวเด็กด้วย
ในส่วนของศาสตร์พระราชานั้น เป็นศาสตร์ที่ครอบคลุมถึงเรื่องเอกลักษณ์ของชนชาติไทย ทั้งความอ่อนน้อมถ่อมตน การเป็นสุภาพชน ความขยันหมั่นเพียร ล้วนเป็นคุณงามความดีที่บรรพชนไทยปฏิบัติสืบทอดต่อกันมา
รวมถึงขอให้มีความกตัญญูรู้คุณต่อบิดามารดา ผู้มีพระคุณประเทศชาติและพระมหากษัตริย์ หากทุกคนปฏิบัติตามศาสตร์ของพระราชาแล้ว ก็จะเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพเมื่อประเทศมีแต่คนดี ก็จะสร้างเจริญก้าวหน้าได้เป็นอย่างมาก
ดังนั้นจึงควรดํารงเอกลักษณ์ของเราที่มีอยู่ให้ได้ และสอนลูกสอนหลานให้ได้รับรู้มากยิ่งขึ้น พร้อมกับน้อมนําหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาใช้ในชีวิตประจําวัน เพื่อมุ่งให้เกิดภูมิคุ้มกันและมีการบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างเหมาะสมเกิดความสมดุลและยั่งยืน