รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการชี้แจงข้อเท็จจริง กรณีปัญหาคนเร่ร่อน คนไร้ที่พึ่ง และกรณีเงินอุดหนุนสงเคราะห์
วันศุกร์ที่ 9 มีนาคม 2561
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการชี้แจงข้อเท็จจริง กรณีปัญหาคนเร่ร่อน คนไร้ที่พึ่ง และกรณีเงินอุดหนุนสงเคราะห์
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการชี้แจงข้อเท็จจริง กรณีปัญหาคนเร่ร่อน คนไร้ที่พึ่ง และกรณีเงินอุดหนุนสงเคราะห์
เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2561 นางนภา เศรษฐกร อธิบดีกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ชี้แจงกรณีมูลนิธิอิสระชน ให้กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) แจงข้อเท็จจริง กรณีปัญหาคนเร่ร่อน คนไร้ที่พึ่ง และกรณีเงินอุดหนุนสงเคราะห์ โดยกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ขอชี้แจงดังนี้
ปัญหาคนเร่ร่อน คนไร้บ้าน
1. จํานวนคนเร่ร่อนมีมากถึง 3,630 คน เพิ่มขึ้นจากปี 2559 จํานวน 175 คน หรือร้อยละ 10 พื้นที่ที่มีคนเร่ร่อนมากที่สุดคือเขตพระนคร ประเภทของกลุ่มคนใช้ชีวิตในที่สาธารณะที่น่าเป็นห่วงคือ “กลุ่มผู้ป่วยข้างถนน” ที่มีมากถึง 740 คน และพบว่าปี 2560 มีผู้เสียชีวิตข้างถนนกว่า 28 ราย 2. จากการเก็บข้อมูลผู้ที่มีอาชีพค้าบริการบริเวณรอบเกาะรัตนโกสินทร์กว่า 1,000 คน กว่าร้อยละ 70 เป็นคนที่มีอายุตั้งแต่ 30-70 ปี สะท้อนว่าคนเร่ร่อนที่ออกมาหาอาชีพเลี้ยงตัวเองตามถนนส่วนใหญ่เป็นกลุ่มผู้สูงอายุ
จากการสํารวจข้อมูลคนไร้ที่พึ่งทั่วประเทศของกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ (ข้อมูลระบบสารสนเทศของ พส.) พบว่ามีคนไร้ที่พึ่งทั่วประเทศ จํานวน 70,539 คน ซึ่งทางมูลนิธิอิสระชนได้สํารวจคนเร่ร่อนในเขตกรุงเทพฯ ปี 2560 มีมากถึง 3,630 คน เพิ่มขึ้นจากปี 2559 จํานวน 175 คน หรือร้อยละ 10 พื้นที่ที่มีคนเร่ร่อนมากที่สุด คือ เขตพระนคร ประเภทของกลุ่มคนใช้ชีวิตในที่สาธารณะที่น่าเป็นห่วงคือ “กลุ่มผู้ป่วยข้างถนน” ที่มีมากถึง 740 คน และพบว่าปี 2560 มีผู้เสียชีวิตข้างถนนกว่า 28 ราย
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ มีภารกิจในการให้ความคุ้มครองสวัสดิภาพ และช่วยเหลือกลุ่มคนไร้ที่พึ่งและคนขอทานโดยตระหนักถึงคุณค่าของกลุ่มเป้าหมาย ในฐานะมนุษย์ที่ควรได้รับการดูแลคุณภาพชีวิต และได้รับการพัฒนาอย่างเหมาะสมตามศักยภาพของแต่ละบุคคล โดยดําเนินการภายใต้พระราชบัญญัติการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง พ.ศ. 2557 และพระราชบัญญัติควบคุมการขอทาน พ.ศ. 2559 นอกจากนี้ มีคณะกรรมการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง จัดทํายุทธศาสตร์การคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง พ.ศ. 2560 – 2564 กําหนดนโยบายและกํากับติดตามการดําเนินงานขององค์กรที่ดําเนินการด้านการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง
ซึ่งจากสถานการณ์ดังกล่าว กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการได้ดําเนินการ “จัดระเบียบคนไร้ที่พึ่ง” ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ระหว่างเดือนมีนาคม - ตุลาคม 2560 มีจํานวนคนไร้ที่พึ่ง กทม. มีทั้งสิ้น 853 คน ทั้งนี้ พบว่า สาเหตุสําคัญ 3 ประการใน คือ ภาวการณ์ตกงาน/ไม่มีงานทํา จํานวน 512 คน อาการเจ็บป่วยทางจิตและกาย จํานวน 170 คน และ ไม่มีที่อยู่อาศัย จํานวน 171 คน ขณะที่สถานการณ์ “คนไร้ที่พึ่ง” ที่เป็น “ผู้สูงอายุ” และใช้ชีวิตในที่สาธารณะเพิ่มขึ้น พบว่ามีสาเหตุ ดังนี้ 1) โรคความจําเสื่อม (อัลไซเมอร์) ส่งผลต่อพฤติกรรม หลงลืม ทําให้พลัดหลง ไม่สามารถกลับบ้านได้ 2) ข้อจํากัดด้านเศรษฐกิจของครอบครัว ไม่มีเวลาในการดูแลเอาใจใส่ ส่งผลต่อสภาพจิตใจของผู้สูงอายุ รู้สึกด้อยคุณค่า และออกมาเร่ร่อน 3) ไม่ต้องการเป็นภาระของครอบครัว/ต้องการใช้ชีวิตอิสระ เนื่องจากภาวะความเจ็บป่วย และความน้อยเนื้อต่ําใจต่อคุณค่าในตนเอง
นโยบายและการขับเคลื่อนเพื่อคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการมีนโยบายการขับเคลื่อนการดําเนินงานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง แบ่งออกเป็น 3 กระบวนการ เพื่อบรรลุวิสัยทัศน์กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ คือ “กลุ่มเป้าหมายเข้าถึงบริการพื้นฐาน พัฒนาสู่การพึ่งพาตนเอง” ดังนี้
มาตรการป้องกัน
1. จัดระเบียบคนไร้ที่พึ่งและคนขอทานทั่วประเทศทุกเดือน โดยในปี 2560 มีจํานวน 1,759 ราย (เดือน มี.ค.- ต.ค. 60)
2. จัดชุดปฏิบัติการป้องกันและแก้ไขปัญหาการขอทานและคนไร้ที่พึ่ง กรุงเทพฯจัดระเบียบในเขตกรุงเทพฯ ทุกเดือน ใน 6 พื้นที่ ครอบคลุมทุกเขตในกรุงเทพฯ
3. รณรงค์และประชาสัมพันธ์ “ปิดช่อง ป้องกัน คนไร้ที่พึ่ง และคนขอทาน” จํานวน 4 ครั้ง ณ จังหวัดภูเก็ต จังหวัดอุดรธานี เชียงใหม่ และสมุทรปราการ
4. โครงการ “ตําบลต้นแบบห่วงใย ไม่ทอดทิ้งกัน” ส่งเสริม สนับสนุนครอบครัว และชุมชน พึ่งพากันและมีส่วนร่วมในการช่วยเหลือคนไร้ที่พึ่ง และคนขอทานในพื้นที่ รวมทั้งมีส่วนร่วมส่งเสริมและสนับสนุนการจัดสวัสดิการ มีจํานวน 76 ตําบลต้นแบบ (1 จังหวัด / 1 ตําบลต้นแบบ)
5. โครงการ “Family Data : เปิดประตู เยี่ยมบ้าน สร้างสะพานสู่สวัสดิการสังคม” ปี 2561-2562 ลงพื้นที่เยี่ยมบ้านผู้ลงทะเบียนสวัสดิการแห่งรัฐ จํานวน 252,788 ครอบครัว เพื่อประเมินและวางแผนให้ความช่วยเหลือ
มาตรการคุ้มครอง
1. ให้การคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งในศูนย์คุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง ใน 77 แห่ง ทั่วประเทศ ปัจจุบัน (ข้อมูล ณ วันที่ 25 ม.ค. 61) มีจํานวนคนไร้ที่พึ่งและคนขอทานในความดูแล จํานวน 939 คน แบ่งเป็น คนไร้ที่พึ่ง 820 คน / คนขอทาน 56 คน / จิตเวช 63 คน คนไร้ที่พึ่ง (มีอาการทางจิต) 2,196 คน / คนไร้ที่พึ่ง (ตาม พ.ร.บ.สุขภาพจิต) 804 คน และคนขอทาน 119 คน
2. ให้การคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งในสถานคุ้มครองคนไร้ที่พึ่ง ทั้ง 11 แห่ง ทั่วประเทศ ปัจจุบัน (ข้อมูล ณ วันที่ 25 ม.ค. 61) มีจํานวนคนไร้ที่พึ่งและคนขอทานในความดูแล จํานวน 4,539 คน แบ่งเป็น คนไร้ที่พึ่ง (ไม่มีอาการทางจิต) 1,420 คน / คนไร้ที่พึ่ง (มีอาการทางจิต) 2,196 คน / คนไร้ที่พึ่ง (ตาม พ.ร.บ.สุขภาพจิต) 804 คน และคนขอทาน 119 คน
3. ให้บริการบ้านมิตรไมตรี 4 มุมเมืองในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ซึ่งเปิดให้บริการแล้ว จํานวน 2 แห่ง ได้แก่ บ้านมิตรไมตรีสายไหม, บ้านมิตรไมตรีห้วยขวาง และมีแผนเปิดบริการเพิ่มเติม อีก 2 แห่ง คือ บ้านมิตรไมตรีธนบุรี และบ้านมิตรไมตรีอ่อนนุช เพื่อให้บริการเชิงรุกในระดับพื้นที่
การช่วยเหลือด้านเงินอุดหนุนสงเคราะห์
จากสถานการณ์ข่าว “เงินอุดหนุนสงเคราะห์ฯ” กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดยกรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ ได้กําหนดมาตรการป้องกันการทุจริตเงินอุดหนุนสงเคราะห์ ดังนี้
1. มาตรการจัดสรรเงินอุดหนุนสงเคราะห์
• ส่วนกลางแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารเงินอุดหนุนสงเคราะห์ โดยให้คณะกรรมการฯ มีหน้าที่ กําหนดเกณฑ์การจัดสรรในกรณีปกติ/ฉุกเฉิน กําหนดวงเงินที่จัดสรร และกําหนดวิธีการในการติดตาม
2. มาตรการการจ่ายเงินอุดหนุนสงเคราะห์
• การพิจารณาช่วยเหลือรายกรณี/รายกลุ่ม ให้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกลั่นกรองให้ความช่วยเหลือ ในลักษณะความร่วมมือแบบ One Home (การร่วมมือกันของหน่วยงานสังกัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความั่นคงของมนุษย์) ทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค
• วิธีการจ่ายเงิน มี 3 รูปแบบ ประกอบด้วย (1) โอนเข้าบัญชี (2) สั่งจ่ายรูปแบบเช็ค (3) จ่ายเป็นเงินสด
กรณีผู้ประสบปัญหาทางสังคม ไม่สะดวกรับโอนผ่านธนาคาร หรือรับเชคให้จ่ายเป็นเงินสด โดยถ่ายรูปให้เห็นจํานวนเงินที่มอบ และมีพยานที่เป็นบุคคลภายนอก
กรณีที่จ่ายเงินสดเป็นกลุ่มใหญ่ ให้จ่ายในสถานที่ราชการ หรือในที่สาธารณะ โดยมีภาคี เครือข่ายเป็นพยาน
3. มาตรการติดตามการจ่ายเงินอุดหนุนสงเคราะห์
• ให้หัวหน้าหน่วยงานสุ่มตรวจติดตามการจ่ายเงิน
• กรมแต่งตั้งคณะกรรมการนิเทศติดตาม และกําหนดแผนการติดตามอย่างต่อเนื่อง
• ขอความร่วมมือ “กองตรวจราชการ” สํานักงานปลัดกระทรวง การพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ บรรจุประเด็นการติดตามประเมินผลการจ่ายเงินอุดหนุนสงเคราะห์ ในแผนการตรวจติดตามต่อไป
4. มาตรการลงโทษ
• หากพบการกระทําทุจริต ไม่ว่าจะด้วยพยานหลักฐาน พยานบุคคล หรืออื่นใด จะดําเนินการลงโทษโดยทันที
------------------------------