รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กระทรวงวิทย์ฯ จับมือ สสวทท. จัดเสวนา คุยกัน..ฉันวิทย์ ประเดิมหัวข้อ “วิทยาศาสตร์ในศาสตร์พระราชา ” ตอน ศาสตร์ด้านดิน-น้ำ
วันพุธที่ 7 ธันวาคม 2559
กระทรวงวิทย์ฯ จับมือ สสวทท. จัดเสวนา คุยกัน..ฉันวิทย์ ประเดิมหัวข้อ “วิทยาศาสตร์ในศาสตร์พระราชา ” ตอน ศาสตร์ด้านดิน-น้ํา
6 พฤศจิกายน 2559  / กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) ร่วมกับ สภาสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (สสวทท.) จัดกิจกรรมเสวนา “คุยกัน..ฉันวิทย์” เพื่อสร้างความรู้ความตระหนักด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
ในหัวข้อ “วิทยาศาสตร์ในศาสตร์พระราชา” ตอน ศาสตร์ด้านดิน – น้ํา ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อน้อมรําลึกในพระมหากรุณาธิคุณหาที่สุดมิได้ ในพระอัจฉริยภาพและพระปรีชาสามารถของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ด้านวิทยาศาสตร์
ที่ทรงศึกษาค้นคว้าวิจัยและทรงนําเทคโนโลยีสมัยใหม่มาประยุกต์ใช้ในการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนให้พ้นทุกข์ยาก มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และสามารถพึ่งตนเองได้ โดยกิจกรรมเสวนาในครั้งนี้ได้รับเกียรติจาก รศ. นพ. สรนิต ศิลธรรม ปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นประธานเปิดงาน ศาสตราจารย์พิเศษ ดร. สันทัด โรจนสุนทร ราชบัญฑิต และ ดร.รอยล จิตรดอน ผู้อํานวยการสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ําและการเกษตร (องค์การมหาชน) (สสนก.) ร่วมเสวนา โดยมีนายกิตติ สิงหาปัด ผู้ประกาศข่าวในรายการ ข่าว 3 มิติ ทางไทยทีวีสีช่อง 3 เป็นพิธีกรดําเนินรายการ
รศ.นพ.สรนิต ศิลธรรม เปิดเผยว่า การจัดเสวนา “คุยกัน..ฉันท์วิทย์” จัดขึ้นเพื่อสร้างความรู้ความตระหนักด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม สร้างเครือข่ายความร่วมมือและเป็นเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างสื่อมวลชนผู้สร้างสรรค์ผลงานด้าน วทน. เพื่อเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารไปสู่ประชาชนในวงกว้าง ซึ่งหัวข้อที่จัดในวันนี้ คือ วิทยาศาสตร์ในศาสตร์พระราชา ตอน ศาสตร์ด้านดิน – น้ํา เพื่อน้อมรําลึกในพระมหากรุณาธิคุณ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และได้นําพระราชดําริมาพัฒนาประเทศชาติด้วยพื้นฐานเศรษฐกิจพอเพียง พร้อมเสริมสร้างขีดความสามารถด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม
นอกจากนี้ยังได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์พิเศษ ดร.สันทัด โรจนสุนทร ราชบัณฑิต เล่าถึงวิทยาศาสตร์ในศาสตร์พระราชาด้านดิน ทั้งดินในรูปแบบต่างๆ ปัญหาดินในทุกรูปแบบ พร้อมการแก้ไขตามแนวทางพระราชดําริโครงการต่างๆ อาทิ โครงการแกล้งดิน เป็นการทําให้ดินเปรี้ยว แล้วทําให้ดินหายเปรี้ยว ซึ่งเป็นกระบวนการวิศวกรรมย้อนรอยที่สําคัญ ทําให้ได้วิธีการจัดการกับดินดังกล่าวและสามารถเป็นคู่มือการจัดการดินเปรี้ยวอย่างสมบูรณ์ และการเสวนา คุยกัน..ฉันท์วิทย์ ได้รับเกียรติจาก ดร.รอยล จิตรดอน ผู้อํานวยการ สสนก. เล่าถึงวิทยาศาสตร์ในศาสตร์พระราชาด้านน้ํา ซึ่งได้รวบรวมข้อมูลด้านน้ําของทั้งประเทศ ซึ่งเกิดขึ้นตามแนวพระราชดําริและที่ สสนก. เปรียบได้ว่าเป็น “คลังข้อมูลน้ําของพระราชา” เนื่องจากเกิดขึ้นเพื่อรวบรวมข้อมูลน้ําจากเว็บไซต์ Weather 901 ของ สสนก. เพื่อทูลเกล้าถวายรายงานต่อ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
ศาสตราจารย์พิเศษ ดร. สันทัด โรจนสุนทร ราชบัญฑิต เปิดเผยว่า “นักวิทยาศาสตร์ดิน” ในประเทศไทยทุกคนทราบเป็นอย่างยิ่งว่าในเรื่องดินนั้น พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงงานหนักและมีพระราชดํารินานัปการมากว่า 40 ปีแล้ว เคยมีพระราชดํารัสซึ่งยืนยันเรื่องดังกล่าวได้อย่างดี นั่นคือ "ดินมีปัญหาไม่มีใครอยากทําเราจึงต้องทํา" ดังนั้น ปัญหาต่าง ๆ เกี่ยวกับดินไม่ว่าจะเป็นดินเปรี้ยว ดินเค็ม ดินเลว ดินเสื่อมโทรม ดินตื้น ดินทราย ดินดาน ดินแข็ง ดินลูกรัง เกือบจะเรียกได้ว่าทุกรูปแบบ พระองค์จะทรงมีวิธีแก้ไขหรือมิฉะนั้นก็มีพระราชดําริในการแก้ไขไว้เสมอในแทบทุกแห่ง การแก้ไขนั้นจะมีรูปแบบที่เป็นบูรณาการอยู่มาก ทั้งนี้ โดยธรรมชาติ ดิน น้ํา ป่าไม้ (พืช) มีความสัมพันธ์กันอยู่แล้วตามธรรมชาติ ยกตัวอย่าง 2 โครงการ ซึ่งถือว่าเป็นหนึ่งเดียวในโลก โครงการแรก โครงการแกล้งดิน ปัจจัยแรก คือ การทําดินให้เปรี้ยวแล้วทําให้หายเปรี้ยว ซึ่งเป็นกระบวนการวิศวกรรมย้อนรอยที่สําคัญ ทําให้ได้วิธีการจัดการกับดินดังกล่าว และสามารถเป็นคู่มือการจัดการดินเปรี้ยวอย่างสมบูรณ์ การปลูกพืชทดแทนฝิ่นของภาคเหนือ ไม่มีใครคิดเลยว่าจะมีพืชมาทดแทนฝิ่นได้ พระองค์มองว่าเป็นเรื่องมนุษยธรรมที่ชาวเขาควรจะอยู่บนเขา และปลูกพืชอื่นทดแทนที่ไม่ใช่ฝิ่น เริ่มด้วยท้อพันธุ์ดี ตามด้วยพืชอื่น ๆ ที่มีตลาด และเป็นอีกโครงการเดียวในโลกที่ทําสําเร็จ สิ่งที่ถือว่าเป็นมรดกให้แก่ลูกหลานที่สําคัญ ก็คือ ศูนย์ศึกษาการพัฒนา ซึ่งถือว่าเป็นพิพิธภัณฑ์ธรรมชาติที่มีชีวิต มีอยู่ 6 แห่ง ทั่วประเทศ นักวิทยาศาสตร์ดินถือว่าเป็นวิธีการพัฒนาที่มีความเบ็ดเสร็จในตัวเอง และชาวบ้านสามารถไปดูและศึกษาเลียนแบบเพื่อนํามาปฏิบัติในที่ของตนเอง กระบวนการแก้ไขจะประกอบด้วยกิจกรรมที่บูรณาการอยู่ด้วยกัน ตัวอย่างของการดูแลดินเสื่อมโทรมที่เขาหินซ้อน จังหวัดฉะเชิงเทรา แก้ไขโดยวิธีธรรมชาติ คือ ให้โอกาสดินได้ฟื้นตัว มีน้ําและการจัดการที่เหมาะสมใน 15 ปี กลับมาเขียวชอุ่มเช่นเดิม ที่พิกุลทอง จังหวัดนราธิวาส เป็นแหล่งของการแก้ไขดินเปรี้ยวโดยกระบวนการแกล้งดิน ทําให้ดินเปรี้ยวแล้วล้างออก นอกนั้นยังรักษาระดับน้ําใต้ดินไว้ให้เหนือชั้นกํามะถันในดิน เพื่อป้องกันดินเปรี้ยวไม่ให้เกิดอีกต่อไป ที่คุ้งกระเบน จังหวัดจันทบุรี เป็นตัวแบบของแหล่งดินที่ให้กําเนิดชีวิตของสัตว์และพืชทะเล เป็นการบริหารจัดการของบริเวณป่าชายเลน ที่ภูพาน จังหวัดสกลนคร เป็นแหล่งที่มีการบริหารจัดการดินทรายที่ขาดน้ําในบางแห่งยังเป็นดินเค็มอีกต่างหาก ด้วยการบริหารจัดการแบบบูรณาการทําให้ดินแถบอีสานใช้ได้เป็นอย่างดี ที่ห้วยฮ่องไคร้ จังหวัดเชียงใหม่ ดินตื้นมาก เป็นตัวแบบของการบริหารจัดการโดยการรักษาความชื้นด้วยฝายแม้ว เพราะเป็นเขตลุ่มน้ํา ร่วมทั้งมีการปลูกหญ้าแฝกเพื่อหยุดดินจากการกร่อน เป็นตัวแบบของการบริหารจัดการลุ่มน้ําที่ดี ที่ห้วยทราย จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ เป็นดินทรายจัดรวมทั้งมีดินดานอยู่ข้างล่าง มีการสร้างอ่างเก็บน้ําเพื่อช่วยเหลือและรักษาดินให้คงอยู่ด้วยการปลูกหญ้าแฝก ทั้ง 6 ศูนย์มีการบริหารจัดการที่เหมาะสมกับพื้นที่และเป็นธรรมชาติ โดยปรกติแล้ววิธีการของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชจะทําให้เกิดความยั่งยืนในที่สุด
พระราชกรณียกิจด้านดินของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เป็นที่ยอมรับของวงการดิน และคณะกรรมการสมาพันธ์ดินโลกได้มีมติยืนยันพระปรีชาสามารถด้านดินของพระองค์ โดยเห็นพ้องต้องกันว่าสมควรให้วันที่ 5 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันคล้ายวันพระราชสมภพเป็น “วันดินโลก” และยังกําหนดให้ปี พ.ศ. 2558 เป็นปีดินสากลอีกด้วย (International Year of Soils) ต่อมาในการประชุมครั้งที่ 19 ณ กรุงบริสเบน ออสเตรเลีย คณะกรรมการฯ นอกจากจะยืนยันมติเดิมแล้ว ยังมีมติตามข้อเสนอของประเทศไทยให้มีการทูลเกล้าทูลกระหม่อมถวายเหรียญเกียรติยศเป็นครั้งแรก และครั้งเดียว โดยให้พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงเป็น “นักวิทยาศาสตร์ดินเพื่อมนุษยธรรม (Humanitarian Soil Scientist)”
ในส่วนของ ดร.รอยล จิตรดอน ผู้อํานวยการ สสนก. กล่าวว่า ตลอดเวลาที่ก่อตั้งสถาบันฯ มา สสนก. มีการรวบรวมข้อมูลน้ําของทั้งประเทศ ซึ่งเกิดขึ้นตามแนวพระราชดําริและที่นี่เรียกได้ว่า “คลังข้อมูลน้ําของพระราชา” เกิดขึ้นเพื่อรวบรวมข้อมูลน้ําจากเว็บไซต์ Weather 901 ของ สสนก. เพื่อทูลเกล้าถวายรายงานต่อพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช และได้พัฒนาเป็นห้องซุปเปอร์คอมพิวเตอร์ชั้นสูงที่ สสนก. ใช้เพื่อประมวลผลข้อมูลพายุ ฝน และปริมาณน้ําในลุ่มน้ําต่าง ๆ
ผังน้ําที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงรับสั่งให้จัดทําขึ้น สามารถเห็นตั้งแต่ข้อมูลน้ํา ข้อมูลฝน ข้อมูลอ่างเก็บน้ํา ข้อมูลลําน้ําเจ้าพระยา ซึ่งนํามาสนับสนุนการทํางาน ข้อมูลเหล่านี้นํามาช่วยชาวบ้าน ในการที่จะกําหนดฤดูเพาะปลูก การเริ่มดํานา ปลูกข้าว การเกี่ยวข้าว ล้วนเป็นสิ่งสําคัญสําหรับเกษตรกร ซึ่งการพัฒนาระบบข้อมูลทรัพยากรน้ําของประเทศไทยเกิดขึ้นตามพระราชดําริที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ทรงให้ความสําคัญให้ประชาชนได้ใช้ประโยชน์ได้จริง ปัจจุบันกลายเป็นข้อมูลที่ใช้กันอย่างแพร่หลายทั้งหน่วยงานราชการ ประชาชน และสื่อมวลชน ผ่านเว็บไซต์ thaiwater.net ห้องซุปเปอร์คอมพิวเตอร์สมรรถนะสูง ของ สสนก. จึงเปรียบเสมือนคลังข้อมูลน้ําของพระราชา ซึ่งความสําเร็จของการจัดทําฐานข้อมูลน้ํา ไม่ได้เกิดจากความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี แต่มาจากความรู้ที่พระองค์ทรงสอนให้ลงพื้นที่ไปศึกษายังพื้นที่จริง จนสามารถนํามาคิดบริหารจัดการน้ําได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทรงรับสั่งว่าถึงเวลาแล้ว ที่จะต้องเข้าใจเรื่องน้ํา ไม่ใช่แค่ข้อมูล วิธีที่จะให้เข้าใจเริ่มจากไปดูพื้นที่ที่ห้วยฮ่องไคร้ ห้วยทราย เขาหินซ้อน และกลับมาต้องเขียนรายงานสรุปถวายให้ท่านทรงประเมินความเข้าใจพื้นที่ ความรู้เหล่านี้ถูกพัฒนาขึ้นมาเป็นการจัดการน้ําตามแนวพระราชดําริที่หน่วยงานได้ลงไปให้ความรู้แก่ชุมชนต่าง ๆ เช่น การทําแผนที่น้ํา ร่วมกับการมีส่วนร่วมของชุมชน ทําให้เกิดแผนที่น้ําตําบลเพื่อใช้ในการบริหารจัดการน้ําเพื่อแก้ปัญหาภัยแล้งและน้ําท่วม
ข่าวโดย : นายปวีณ ควรแย้ม
ภาพและวีดีโอ :นายไววิทย์ ยอดประสิทธิ์,นายธนฉัตร มาลาเจริญ
กลุ่มงานประชาสัมพันธ์ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
โทร.02 333 3728 – 3732 โทรสาร 02 333 3834
E-mail :pr@most.go.th Facebook : sciencethailand