รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กรมที่ดินชี้แจงกรณีเครือข่ายภาคประชาชน 13 องค์กร จัดกิจกรรมมหกรรมโฉนดชุมชน “ที่ดินคือชีวิต ฝ่าวิกฤตที่ดิน” วิจารณ์การแก้ไขปัญหาที่ดินของภาครัฐ
วันจันทร์ที่ 19 พฤศจิกายน 2561
กรมที่ดินชี้แจงกรณีเครือข่ายภาคประชาชน 13 องค์กร จัดกิจกรรมมหกรรมโฉนดชุมชน “ที่ดินคือชีวิต ฝ่าวิกฤตที่ดิน” วิจารณ์การแก้ไขปัญหาที่ดินของภาครัฐ
กรมที่ดินชี้แจงกรณีเครือข่ายภาคประชาชน 13 องค์กร จัดกิจกรรมมหกรรมโฉนดชุมชน “ที่ดินคือชีวิต ฝ่าวิกฤตที่ดิน” วิจารณ์การแก้ไขปัญหาที่ดินของภาครัฐ
วันที่ 18 พฤศจิกายน 2561 นายประยูร รัตนเสนีย์ อธิบดีกรมที่ดิน กระทรวงมหาดไทย ชี้แจงกรณี เครือข่ายภาคประชาชน 13 องค์กร จัดกิจกรรมมหกรรมโฉนดชุมชน “ที่ดินคือชีวิต ฝ่าวิกฤตที่ดิน” ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วิจารณ์การแก้ไขปัญหาที่ดินของภาครัฐ ตามที่ Voice TV และ ข่าวสด รายงานข่าว เครือข่ายภาคประชาชน 13 องค์กร จัดกิจกรรมมหกรรมโฉนดชุมชน “ที่ดินคือชีวิต ฝ่าวิกฤตที่ดิน” ณ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ วิจารณ์การแก้ไขปัญหาที่ดินของภาครัฐ มีประเด็นดังนี้
1. นโยบายการทวงผืนป่าก่อให้เกิดปัญหา เนื่องจากคนไทยร้อยละ 76 ไม่สามารถเข้าถึงที่ดินที่ทํากินที่มีเอกสารสิทธิ จึงต้องเข้าไปทําประโยชน์ในที่ดินของรัฐประเภทต่าง ๆ ซึ่งปัจจุบันมีชุมชนท้องถิ่นและชุมชนชาติพันธุ์ต่าง ๆ ทั้งจากยอดดอยสูงและในเกาะต่าง ๆ ในภาคใต้ถูกประกาศเขตป่าสงวน ป่าอนุรักษ์ ทับที่ดินของบรรพบุรุษ จากนโยบายการทวงคืนผืนป่า เป็นปัญหาที่อยู่ในขั้นวิกฤตและรุนแรง
2. การแก้ไขปัญหาของรัฐบาล กลับทําให้เกิดปัญหาในภาพรวมมากขึ้น เช่น กรณีการตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม หรือกลุ่มพีมูฟ การแก้ปัญหาของคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ไม่ได้ตอบโจทย์ปัญหาสิทธิในที่ดิน เพราะการจัดการที่ดินอยู่ที่จังหวัดโดยให้สิทธิผู้ว่าราชการจังหวัดตัดสินใจ จึงไม่สอดคล้องกับสิทธิในการใช้ประโยชน์ของชุมชน เมื่อชาวบ้านอยากพัฒนาที่ทํากินก็ต้องขออนุญาตผู้ว่าฯ จึงเสนอให้เปลี่ยนการจัดการแก้ปัญหาไปเป็นรูปแบบโฉนดชุมชนแทนกลไก คทช. เพราะจะทําให้ชุมชนสามารถจัดการพัฒนาที่ดินได้อย่างยั่งยืน
3. ปัญหาข้อกฎหมายและประกาศต่าง ๆ ของรัฐ เช่น
- ประกาศของสํานักงานปฏิรูปที่ดิน ทําให้นายทุนเข้าไปลงทุนในแหล่งที่มีทรัพยากรอุดมสมบูรณ์ โดยซื้อที่ดิน จากชาวบ้านที่ยากจนและขาดเงิน จึงควรแก้ไขกฎหมายให้ที่ดินเป็น “ที่ดินทํากิน” ไม่ใช่ “ที่ดินทําขาย”
- กฎหมายภาษีที่ดินไม่ทําให้เกิดการกระจายการถือครองที่ดินอย่างเป็นธรรมเนื่องจากรัฐปล่อยให้ที่ดินเป็นสินค้าลอยตัว ทําให้ความเหลื่อมล้ํา
- พ.ร.บ.การควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2517 ไม่เคยถูกบังคับใช้เพราะกฎหมายคุ้มครองผู้เช่า เจ้าของที่ดินจึงไม่พยายามใช้กฎหมาย ทําให้กฎหมายนี้ไม่สําเร็จ
- กฎหมายปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม พ.ศ. 2518 ซึ่งมีเป้าหมาย 2 ประการคือ ให้รัฐจัดซื้อที่ดินเอกสารสิทธิ์มาจัดสรรให้เกษตรกร แต่ปรากฏว่า 44 ปีที่ผ่านมา รัฐสามารถซื้อที่ดินนํามาจัดสรรได้เพียง 10,000 ไร่ต่อปี รวมแล้วจนถึงปัจจุบัน ซื้อแล้ว 4.5 ล้านไร่ จากที่ดินที่มีโฉนด 37 ล้านฉบับ หากยังดําเนินการเช่นนี้อยู่คงต้องใช้เวลา 3,200 ปี จึงจะกระจาย การถือครองที่ดินสู่เกษตรกรผู้ยากไร้ได้สําเร็จ
กรมที่ดินขอเรียนชี้แจงประเด็นในส่วนที่เกี่ยวข้องกับภาระหน้าที่ของกรมที่ดิน ดังนี้
ประเด็น การแก้ไขปัญหาของคณะกรรมการนโยบายที่ดินแห่งชาติ (คทช.) ไม่ตอบโจทย์ปัญหาสิทธิในที่ดินนั้น ขอเรียนว่า
ปัญหาความเหลื่อมล้ําในการถือครองที่ดินในประเทศไทยที่สืบเนื่องมาอย่างยาวนานมีรากฐานสําคัญประการหนึ่ง คือ การที่ที่ดินในการถือครองของราษฎรจํานวนมากหลุดสู่มือของกลุ่มทุน อันก่อให้เกิดปัญหาอื่นอย่างต่อเนื่อง เช่น การขาดที่ดินทํากิน ปัญหาการบุกรุกที่ดินของรัฐที่มีจํานวนเพิ่มมากขึ้น เป็นต้น ดังนั้น รัฐบาล (พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี) จึงได้ดําริแนวทางการแก้ไขปัญหาที่ดินทํากินและที่อยู่อาศัยให้แก่ประชาชนผู้ยากไร้ไม่มีที่ดินทํากินและที่อยู่อาศัยอย่างยั่งยืน โดยกําหนดนโยบายการนําที่ดินของรัฐ เช่น ที่ดินป่าสงวนแห่งชาติ ที่ดินป่าชายเลน ที่สาธารณสมบัติของแผ่นดิน ที่ราชพัสดุ ที่ดินนิคมเพื่อการเกษตร และที่ดินในเขต สปก. มาจัดให้แก่ราษฎรที่ยากไร้ ไม่มีที่ดินทํากินและไม่มีที่อยู่อาศัย เพื่อใช้เป็นที่ดินทํากินและที่อยู่อาศัยในรูปแบบแปลงรวมโดยไม่ให้กรรมสิทธิ์ เพื่อป้องกันปัญหาที่ดินหลุดมือสู่กลุ่มทุนอย่างเช่นที่ผ่านมาในอดีต และเป็นการกระจายการถือครองที่ดินอย่างเป็นธรรมอันเป็นการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ําในการถือครองที่ดินในประเทศไทยอย่างยั่งยืน
ประเด็น ปัญหาการจัดการที่ดินในพื้นที่โดยให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเป็นผู้มีอํานาจตัดสินใจดําเนินการไม่สอดคล้องสิทธิการใช้ประโยชน์ของชุมชนนั้น ขอเรียนว่า
การจัดการและใช้ประโยชน์ในที่ดินตามโครงการจัดที่ดินทํากินให้ชุมชนตามนโยบายรัฐบาล (คทช.) ทั้งในกระบวนการจัดหาที่ดิน กระบวนการจัดที่ดิน และกระบวนการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพ มีรูปแบบการดําเนินงานในลักษณะประชารัฐ โดยประชาชนในพื้นที่มีส่วนร่วมในการวางแนวทางนโยบายในการพัฒนา
การใช้ประโยชน์ที่ดินในพื้นที่ให้เกิดประโยชน์สูงสุดและสอดคล้องกับความต้องการของชุมชน อันมีคณะอนุกรรมการนโยบายที่ดินจังหวัด (คทช. จังหวัด) ซึ่งมีผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นประธาน และหัวหน้าส่วนราชการที่เกี่ยวข้องเป็นคณะกรรมการ เป็นกลไกหลักสําคัญในการขับเคลื่อนให้การดําเนินการเกิดผลสัมฤทธิ์ตามที่ประชาชนและภาครัฐได้ร่วมกันกําหนดแนวทางไว้ดังกล่าวข้างต้น
ประเด็นปัญหาการจัดการที่ดินตามนโยบาย คทช. ทําให้ชุมชนไม่อาจจัดการพัฒนาที่ดินได้อย่างยั่งยืนนั้น ขอเรียนว่า
การดําเนินงานของ คทช. ภายหลังกระบวนการจัดที่ดินให้แก่ชุมชนแล้ว ได้กําหนดให้มีกระบวนการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพให้แก่ชุมชน เพื่อความยั่งยืนโดยมีกระบวนการด้านการพัฒนาที่ดิน ด้านการพัฒนาแหล่งน้ํา และปัจจัยพื้นฐานปัจจัยพื้นฐานด้านการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพ ด้านการส่งเสริมการรวมกลุ่ม ด้านการสนับสนุนการเข้าถึงแหล่งทุนเพื่อการประกอบอาชีพ ด้านการส่งเสริมและจัดทําบัญชีครัวเรือน ทั้งนี้ตามความต้องการของชุมชน ซึ่งดําเนินงานในรูปแบบสหกรณ์ชุมชนนั้นเอง
------------------------