รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ศาสตร์พระราชา สู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน วันศุกร์ที่ 11 สิงหาคม 2560
วันศุกร์ที่ 11 สิงหาคม 2560
ศาสตร์พระราชา สู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน วันศุกร์ที่ 11 สิงหาคม 2560
พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี กล่าวในรายการ “ศาสตร์พระราชา สู่การพัฒนาอย่างยั่งยืน” ออกอากาศทางโทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย วันศุกร์ที่ 11 สิงหาคม 2560 เวลา 20.15 น.
สวัสดีครับ พ่อแม่พี่น้องชาวไทยที่รักทุกท่าน
ตลอดระยะเวลายาวนานหลายสิบปี หรือ“ชั่วชีวิต”ของคนไทยกว่าครึ่งค่อนประเทศ เรามีช่วงเวลาในความทรงจํา“ร่วมกัน”ถึงบุคคลที่ยิ่งใหญ่ อันเป็นหลักชัยของชาติ ที่คนไทยต่างเคารพรักและเทิดทูนยิ่ง ประดุจดั่งพ่อและแม่ของแผ่นดิน นับจากวันนั้นถึงวันนี้ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร มีพระราชกรณียกิจนานัปการ“เคียงข้าง”ในหลวงรัชกาลที่ 9 เพื่อทรงช่วยแบ่งเบาพระราชภาระอีกทั้ง ทรงมีพระราชดําริริเริ่มโครงการต่างๆที่ล้วนก่อให้เกิดคุณประโยชน์ต่อประเทศชาติ ช่วยประชาชนพ้นจากความยากจน พึ่งพาตนเองได้ และร่วมกันรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ตลอดจนอนุรักษ์มรดกศิลปวัฒนธรรมของชาติ อาทิ ทรงเป็นผู้นํา ริเริ่ม สนับสนุน ฟื้นฟูและสืบทอดงานศิลปะแขนงต่างๆ ของไทย มิให้เสื่อมสูญเป็นมรดกวัฒนธรรมคู่แผ่นดินไทยสืบมาตราบทุกวันนี้ดังพระราชดํารัสความตอนหนึ่งว่า“หากย้อนนึกไปถึงอายุของชาติไทยซึ่งเป็นชาติเก่าแก่ สืบเผ่าพันธุ์มาช้านานนับพันปีด้วยแล้ว จะเห็นได้ว่า บรรพบุรุษของเราได้สร้างสมสิ่งที่ดี ที่งาม ที่เป็นประโยชน์ไว้ให้แก่เราลูกหลาน และแม้แก่โลก ทั้งนี้ก็คือวัฒนธรรมของเรานั่นเอง ทุกคนจึงควรภูมิใจในเผ่าพันธุ์ไทยและวัฒนธรรมอันเก่าแก่ของเรา และสํานึกว่าเป็นหน้าที่โดยตรงที่จะรักษาให้ดํารงอยู่ได้ตลอดไป...”
ในการนี้ ด้วยสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณ อันหาที่สุดมิได้ ในโอกาสที่ทรงเจริญพระชนมพรรษา 85 พรรษา 12 สิงหาคม พุทธศักราช 2560 นี้ ผมขอเชิญชวนปวงชนชาวไทย ทุกหมู่เหล่า ทั่วราชอาณาจักรไทย ร่วมในกิจกรรม ณ พระลานพระราชวังดุสิต เพื่อเฉลิมพระเกียรติ ถวายพระพรชัยมงคลและถวายพระราชกุศล แด่สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 ตามรายละเอียดบนหน้าจอ ดังนี้
1. พิธีทําบุญตักบาตรพระสงฆ์และสามเณร รวม 851 รูป ใน เวลา 7 นาฬิกา ซึ่งสิ่งของและอาหารแห้งในการตักบาตร ซึ่งจะรวบรวมส่งไปยังศูนย์“เราทําดีด้วยหัวใจ”ส่วนหน้าภาคอีสานของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ สําหรับช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัยโดยด่วนต่อไป
2. พิธีจุดเทียนถวายพระพรชัยมงคล ซึ่งจะมีการแสดงดนตรีพระราชทาน และการแสดงแบบชุดไทยพระราชนิยมพระราชทาน ในเวลา 19 นาฬิกา 29 นาที สําหรับจังหวัดต่างๆ และในต่างประเทศ ขอให้พิจารณาจัดกิจกรรมตามแนวทางที่เคยปฏิบัติหรือตามความเหมาะสม รวมทั้ง ขอเชิญชวนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ห้างร้าน และประชาชนร่วมกันประดับธงพระนามาภิไธย“สก”และพระฉายาลักษณ์ ระหว่างวันที่ 7–14 สิงหาคมนี้ โดยพร้อมเพรียงกันทั่วประเทศ
และเนื่องใน“วันแม่แห่งชาติ”ปีนี้ สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 9 พระราชทาน“คําขวัญวันแม่ ประจําปี 2560”ความว่า...“สอนให้ลูก เรียนรู้ สู้ปัญหา พัฒนา ด้วยตน จนเติบใหญ่ เพราะคนแกร่ง จะก้าว ได้ยาวไกล เพื่อมาเป็น กําลังไทย ให้แข็งแรง”ผมขอให้ปวงชนชาวไทย ได้น้อมนําใส่เกล้าใส่กระหม่อม เพื่อเป็นแนวทางในการดําเนินชีวิตของตนและครอบครัวต่อไปด้วย จะได้เป็นส่วนหนึ่งของพลังประชารัฐ และพลังของแผ่นดินไทย ในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน และขอให้พระองค์ทรงพระเจริญยิ่งยืนนาน เป็นพระมิ่งขวัญของอาณาประชาราษฎร์ตราบกาลนาน
พี่น้องประชาชนที่เคารพรัก
จากการที่ประเทศไทยต้องประสบปัญหาต่างๆ ที่เกี่ยวกับแหล่งน้ํา ไม่ว่าจะเป็นปัญหาภัยแล้งเนื่องจากภาวะฝนทิ้งช่วงเป็นเวลานาน หรือในฤดูฝนที่มีน้ําหลากก็เกิดปัญหาอุทกภัยขึ้นในหลายๆ พื้นที่ โดยเฉพาะในลุ่มน้ําหลักของประเทศ บางครั้งทั้งปัญหาภัยแล้งและน้ําท่วมก็เกิดขึ้นในพื้นที่เดียวกัน เพียงแต่เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่แตกต่างกันส่งผลกระทบต่อการดํารงชีวิตและการประกอบอาชีพของประชาชนในพื้นที่อย่างกว้างขวาง ประกอบกับในช่วงระยะเวลาที่ผ่านมาได้มีการพัฒนาและขยายตัวของประชากรและชุมชนเพิ่มมากขึ้น ความต้องการใช้น้ําในกิจกรรมต่างๆ ก็มีปริมาณเพิ่มมากขึ้นด้วย โดยเฉพาะด้านการเกษตรและอุตสาหกรรมที่ต้องใช้น้ําในขั้นตอนการผลิต และน้ําบาดาลซึ่งเป็นแหล่งน้ําที่สามารถเข้าถึงได้ง่าย มีการพัฒนาและสูบขึ้นมาใช้ประโยชน์ จนบางครั้งทําให้บางพื้นที่เกิดวิกฤต“เสียสมดุล”เพราะมีการลดระดับของน้ําบาดาลอย่างต่อเนื่อง ทําให้ต้องขุดเจาะบ่อลึกลงไปมากกว่าเดิมเพื่อที่จะสูบน้ําบาดาลขึ้นมา เป็นการเพิ่มค่าใช้จ่ายและส่งผลกระทบต่อต้นทุนในการผลิตสูงขึ้นตามไปด้วย
รัฐบาลโดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้จัดทําแผนที่เติมน้ําบาดาลทั่วประเทศ เป็นโครงการเติมน้ําลงสู่แหล่งน้ําใต้ดินระดับตื้น ใน 3 รูปแบบซึ่งเป็นแนวคิด วิถีทางของปราชญ์ชาวบ้าน โดยให้ทําการศึกษาตามหลักวิชาการ และขยายผลให้เป็นรูปธรรม เป็นสัมฤทธิ์ผล“ทั่วประเทศ”ภายในฤดูฝนของปีนี้ ซึ่งระบบเติมน้ําดังกล่าวได้แก่1) การเติมน้ําฝนผ่านบ่อวง2) การเติมน้ําผ่านสระหรือคลองก้นรั่ว และ3) การเติมน้ําฝนผ่านหลังคาลงสู่บ่อน้ําบาดาลระดับตื้น
ยกตัวอย่างนายทองปาน เผ่าโสภา“ปราชญ์ชาวบ้าน”บ้านหนองปลวกตําบลหนองกุล อําเภอบางระกํา จังหวัดพิษณุโลก มีระบบเติมน้ําผ่านบ่อวง เรียกกันเองว่า“แก้มลิงที่มองไม่เห็น”ที่สอดคล้องกับ“ศาสตร์พระราชา”ของในหลวงรัชกาลที่ 9 เป็นต้น ซึ่งน่าจะสามารถขยายผลได้ โดยภาครัฐเข้าไปสนับสนุนด้านวิชาการและเทคนิคต่างๆ เพิ่มเติม
ส่วนในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ําแบบบูรณาการทั้งระบบนั้นเราจําเป็นต้องรู้ข้อเท็จจริงต่างๆ เกี่ยวกับหน่วยงานกิจกรรมและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
1. กลไกการขับเคลื่อนทั้งในระดับชาติ ระดับลุ่มน้ํา และมีหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา ได้แก่ คณะกรรมการทรัพยากรน้ําแห่งชาติคณะกรรมการลุ่มน้ํา 25 ลุ่มน้ํา และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและรัฐวิสาหกิจ ซึ่งอยู่ภายใต้ 10 กระทรวง รวมกว่า 30 หน่วยงาน ซึ่งดําเนินภารกิจที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา ที่มีความสําคัญและต้องสอดคล้องเชื่อมโยงกัน ดังนี้
“พื้นที่ต้นน้ํา”ได้แก่ การหน่วงน้ําฟื้นฟู บํารุงรักษา อนุรักษ์พื้นที่ต้นน้ํา และพื้นที่ชุ่มน้ํา ซึ่งเป็นแหล่งเก็บกักน้ําฝนและรักษาความชื้นตามธรรมชาติ ร่วมกับการพัฒนาเขื่อน อ่างกักเก็บน้ําขนาดใหญ่ ฝายน้ํา รวมทั้งการดําเนินการกับผู้บุกรุก
“พื้นที่กลางน้ํา”มีการฟื้นฟูระบบนิเวศแม่น้ําลําคลอง การจัดการกับผู้บุกรุกลําน้ํา การจัดการและปรับปรุงพื้นที่การเกษตร ทั้งในและนอกเขตชลประทาน จัดทําระบบส่งน้ํากระจายน้ํา ให้สมบูรณ์ ในพื้นที่ที่สามารถทําได้รวมทั้งพื้นที่แก้มลิงอีกด้วย
สําหรับพื้นที่ปลายน้ําประกอบด้วยการป้องกันพื้นที่เศรษฐกิจสําคัญ การขุดลอกปากแม่น้ําและการเร่งผลักดันมวลน้ําให้ระบายลงสู่ทะเล และการดูแลคุณภาพน้ําในลําน้ํา รวมทั้งการจัดการกับผู้บุกรุกลําน้ําเป็นต้น
2. จากกิจกรรมที่กล่าวมาแล้วนั้น ทําให้มีกฎหมายที่เกี่ยวข้องจํานวนมากมายอาทิ เรื่องการบริหารทรัพยากรน้ําแห่งชาติ,เรื่องการชลประทานราษฎร์ การชลประทานหลวงเรื่องผังเมืองรวมเรื่องการขุดลอกแหล่งน้ําสาธารณประโยชน์เรื่องคันและคูน้ําเรื่องการเดินเรือในน่านน้ําไทยเรื่องป่าไม้เรื่องการปฏิรูปที่ดินเพื่อกษตรกรรมเรื่องพลังงานและการประปา ราว 10 ฉบับเรื่องสิ่งแวดล้อม น้ําบาดาล แผ่นดิน และอสังหาริมทรัพย์ อีก 4 ฉบับ และเรื่องการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย อีก 2 ฉบับ เป็นต้น
ทั้งนี้ ด้วยความสลับซับซ้อนในอํานาจหน้าที่และบทบาท ที่ผมได้ยกขึ้นมานั้นส่งผลให้การดําเนินงานทั้งในภาวะปกติ และโดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะฉุกเฉิน มักประสบปัญหาด้านความไม่มีเอกภาพ และขาดการบูรณาการ โดยไม่มีผู้รับผิด ชอบหลักและการบังคับบัญชาให้เกิดการดําเนินการที่ชัดเจน รวมทั้งการจัดลําดับความสําคัญก่อนหลัง ทําให้การดําเนินงานมีความล่าช้า ซ้ําซ้อน ไม่สามารถผลักดันการดําเนินงานด้านการพัฒนาทรัพยากรน้ําของประเทศให้ก้าวหน้าได้อย่างรวดเร็วเท่าที่ควร
ที่ผ่านมาของรัฐบาลนี้ ได้ริเริ่มจัดทํา“แผนยุทธศาสตร์การบริหารจัดการทรัพยากรน้ํา”ในระยะยาวขึ้น ประกอบด้วยกลุ่มกิจกรรมหลักๆ อาทิ การแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ําภาคการผลิตการขาดแคลนน้ําอุปโภคบริโภคการป้องกันและบรรเทาอุทกภัยการป้องกันและแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ําการฟื้นฟูพื้นที่ป่าต้นน้ําและป้องกันการพังทลายของดิน รวมทั้งการเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการซึ่งผลการดําเนินการ ห้วง 3 ปีที่ผ่านมา สามารถเพิ่มความจุน้ําได้ ร้อยละ 21 ของเป้าหมาย คิดเป็น 1,500 ล้านลูกบาศก์เมตรจากที่มีอยู่เดิม 12,000 ล้านลูกบาศก์เมตร สามารถเพิ่มพื้นที่ชลประทานได้ ร้อยละ 18 ของเป้าหมาย คิดเป็น 2.4 ล้านไร่ จากเดิม 29 ล้านไร่ ส่งผลให้เกษตรกรได้รับประโยชน์ จากการดําเนินการเพิ่มเติมนี้ ราว 7.2 แสนครัวเรือน ทั่วประเทศ แต่ก็ยังไม่ทั่วถึงครับ จะต้องพยายามกันต่อไป
อย่างไรก็ตาม แม้การดําเนินการตาม“แผนยุทธศาสตร์น้ํา”ดังกล่าวจะประสบความสําเร็จ อย่างมาก หากเราสามารถแก้ไขอุปสรรคต่างๆ ที่คอยฉุดรั้งการทํางานอยู่ ทําให้มีแนวโน้มว่าหลายกิจกรรมในอนาคต จะมีปัญหารอการแก้ไข ในกระบวนการทํางานอีก อาทิ1) การขอให้ หรือจัดหาพื้นที่เพื่อพัฒนาแหล่งน้ํา ทั้งจากที่ดินของรัฐซึ่งต้องเกี่ยวข้องกับกฎหมาย หรือที่ดินของเอกชนซึ่งต้องมีการเวนคืนจ่ายค่าชดเชยเยียวยา2) การทับซ้อนของนโยบายในการพัฒนาแหล่งน้ําและพื้นที่อนุรักษ์3) การไม่มีหน่วยงานกลาง ในการกําหนดนโยบาย ติดตาม และบริหารจัดการน้ํา และ 4) ปัญหามวลชนประชาชนNGOที่ไม่เข้าใจ เหล่านี้เป็นต้น
ดังนั้น การบริหารจัดการน้ําซึ่งรัฐบาลถือว่าเป็นวาระเรื่องเร่งด่วนมีความสําคัญและต้องดําเนินการกันอย่างบูรณาการจึงมีแนวทางที่จะตั้ง“สํานักงานทรัพยากรน้ําแห่งชาติ”ให้เป็นหน่วยงานภายใต้สังกัดสํานักนายกรัฐมนตรี โดยจะยุบรวมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการน้ําเท่าที่จําเป็นเข้าไว้ด้วยกัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทํางาน และทําให้การแก้ไขปัญหาน้ําเป็นไปในทิศทางเดียวกัน ลดความซ้ําซ้อนของหน่วยงานและงบประมาณ ซึ่งเป็นหนึ่งในงานปฏิรูปและบูรณาการการทํางานของส่วนราชการ เพื่อให้สอดคล้องกับ พรบ. น้ํา ที่ดําเนินการอยู่ใน สนช. ด้วย
นอกจากนี้ ในที่ประชุมคณะกรรมการทรัพยากรน้ําแห่งชาติ เมื่อวันพุธที่ผ่านมา ผมได้มอบนโยบายและให้แนวทางแก่หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้คิดถึงเรื่องการบริหารจัดการน้ําอย่างเป็นระบบ โดยให้ตั้งเป้าหมายเพื่อบริหารจัดการปัญหาน้ําทั้ง 5 ด้าน ได้แก่1) น้ําอุปโภคบริโภค2) น้ําเพื่อภาคการผลิต ทั้งเกษตรกรรมและอุตสาหกรรม3) น้ําเพื่อรักษาระบบนิเวศน์ รวมทั้งที่เพิ่มเติม แยกออกมาให้ความสําคัญคือ4) ปัญหาน้ําท่วม และ5) ปัญหาน้ําแล้ง
ซึ่งเป้าหมายเหล่านี้ ผมเน้นให้คิดในเชิงพื้นที่ ให้ครอบคลุมทุกภาคของประเทศทั้งภาคเหนือ อีสาน กลาง ใต้ ตะวันออก และกรุงเทพมหานคร พื้นที่ในเขต นอกเขตชลประทาน พื้นที่เมืองพื้นที่เชิงเศรษฐกิจ เนื่องจากแต่ละพื้นที่มีปัญหาเรื่องน้ําที่แตกต่างกัน ในแต่ละห้วงเวลา ดังนั้น การบริหารจัดการน้ําจึงต้องทําเพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาตอบโจทย์เรื่องน้ําของแต่ละพื้นที่อย่างแท้จริง เพื่อไม่ให้เป็นปัญหาย้อนกลับมาเหมือนเดิมทุกปีๆ ไป
ผมได้สั่งการให้ทุกหน่วยงานที่ดูแลในเรื่องการบริหารจัดการน้ํา ต้องใช้ข้อมูลเรื่องปริมาณน้ําการคาดการณ์ปริมาณน้ําฝน น้ําในเขื่อนประสิทธิภาพการกักเก็บน้ําในอ่างเก็บน้ําและเขื่อน ประกอบการกําหนด“แผนเผชิญเหตุ”ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงอย่างทันท่วงที อาจจะต้องทําสมมุติฐานไว้ว่า ปกติเป็นอย่างไร ถ้าฝนมากเกินปกติจะเป็นอย่างไร ถ้าเป็นพายุเข้ามาจะเป็นอย่างไร ต้องเตรียมระดับต่างๆ เหล่านี้ไว้ว่าเราจะเตรียมอะไรไว้บ้างล่วงหน้า จากที่ประชุมก็ได้รายงานว่า ในห้วงเดือนสิงหาคม ถึง เดือนกันยายนนี้ ประเทศไทยจะได้รับผลกระทบจากพายุที่พาดผ่านทะเลจีนใต้ จะทําให้เกิดฝนตกชุก มีความเสี่ยงน้ําท่วมฉับพลันและน้ําป่าไหลหลากในหลายพื้นที่
ทั้งนี้ ในการแก้ไขปัญหาน้ําท่วม ผมได้ให้แนวคิดและมอบหมายหน่วยงานไปคิดแผนดําเนินการที่เป็นรูปธรรมในเรื่องการกักเก็บน้ําไว้ใต้ดินเพิ่มพื้นที่เก็บน้ําแก้ปัญหาประตูน้ําขุดลอกคลองขุดคลองผันน้ําคลองไส้ไก่คลองตัดตรง และการจัดการสิ่งกีดขวางทางน้ํา เช่นสิ่งปลูกสร้างในพื้นที่บุกรุก การปลูกป่าในพื้นที่เพื่อชะลอน้ํา ให้กักเก็บน้ําในพื้นที่ตอนเหนือไว้ เพื่อป้องกันพื้นที่เศรษฐกิจบ้านเรือนพื้นที่เกษตรกรรม โดยให้หน่วยงานนําเสนอแผนมาว่างบประมาณปี 61 และ 62 จะใช้ทําอะไรบ้าง อะไรที่ต้องทําเร่งด่วนเพื่อแก้ปัญหาน้ําท่วมก่อน อาจจะไม่ได้ทั้งหมด แต่ต้องทําเป็นพื้นที่ ต้องลดปัญหาให้ได้ อย่างน้อย 30-50% ให้ได้โดยเร็วเอามาทําก่อน แผนอะไรที่ต้องทําเป็นระยะยาว ก็ให้เสนอมาเป็นแผนระยะต่อไป ไม่ว่าจะเป็นระยะสั้น ระยะกลาง ระยะยาว ถึง 2569 ตามแผนใหญ่ ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนได้ตลอดเวลา
สําหรับการบริหารจัดการน้ําแบบครบวงจร ปัจจุบันเราแบ่งเป็น 3 ระยะ ดังนี้ ระยะที่ 1 คือปี 57 ถึง 60 ระยะที่ 2 61 ถึง 62 ระยะที่ 3 ปี 63 ถึง 69 ได้เพิ่มรายละเอียดต่างๆ เหล่านี้ในเรื่องของการบริหารจัดการน้ําแบบครบวงจรทั้งระบบนี้ ได้เพิ่มเติม ค้นหาได้จากเว็บไซต์“รัฐบาลไทย”www.thaigov.go.th
รัฐบาลทราบดีว่าวันนี้เรามีเวลาไม่มากนัก ดังนั้นการเตรียมการในเรื่องนี้จึงเป็นสิ่งที่สําคัญและเร่งด่วน ที่จะต้องขอความร่วมมือทุกภาคส่วน ทั้งประชาชน ภาคเอกชนประชารัฐ ร่วมกับรัฐบาลในการแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง ด้วยความเข้าอกเข้าใจกัน ปัญหาอยู่ที่เรื่องที่ดิน ในการใช้ประโยชน์
พี่น้องประชาชนที่รัก
การแก้ปัญหาต่างๆ ของประเทศและประชาชนนั้น ไม่ว่าจะเป็นปัญหาใดก็ตาม เราต้องหา“ต้นตอ”ของปัญหาที่แท้จริงให้พบ เช่น เมื่อเห็นมดเดินเป็นสายบนพื้นบ้าน ถึงจะกวาดทิ้งแล้ว เดี๋ยวก็จะกลับมาใหม่ เพราะถ้าไม่ตามไปดูว่า“ต้นตอ”คืออะไรและเพียงแค่หยิบออก ทําความสะอาดแล้ว มดก็จะหายไปเอง ไม่ใช่ตามแก้กันที่“ปลายเหตุ”เช่นที่ผ่านมา สําหรับปัญหาบ้านเมืองในปัจจุบันนั้น เป็นปัญหาเชิงโครงสร้าง จึงมีความเชื่อมโยงกันหลายมิติ เช่นปัญหาน้ําท่วมนั้นเกิดจากการบุกรุกป่า การละเมิดกฎหมายผังเมือง การสร้างถนน โรงงาน สร้างเมือง ขวางเส้นทางน้ําธรรมชาติ ฟ้าฝนปรวนแปรจากภาวะโลกร้อน การทิ้งขยะ สวะ วัชพืช อุดตัน ขวางลําน้ํา คูคลอง ท่อระบายน้ํา ไปจนถึงการบริหารจัดการน้ํา ที่ไม่มีการบูรณาการอย่างแท้จริง เหล่านี้เป็นต้น ดังนั้นการแก้ไขปัญหา ก็ต้องแก้ทุกปมที่ต้นตอปัญหาต่างๆ พร้อมๆ กัน จึงจะได้ผลสัมฤทธิ์ทั้งระบบ รวดเร็ว และยั่งยืน สิ่งสําคัญก็คือ เราจะทําอย่างไรให้ทุกคน ทุกฝ่าย เข้าใจ ยอมรับ พอใจ ร่วมมือ ในทุกกิจกรรม เป็นสิ่งที่ยาก ตามห้วงระยะเวลาในแต่ละพื้นที่ ด้วยความสมัครใจ เต็มใจ และเห็นประโยชน์ส่วนร่วมเป็นที่ตั้ง เราอาจจะต้องเสียสละส่วนน้อย เพื่อประโยชน์ส่วนใหญ่
แต่สิ่งที่เป็นอุปสรรคคือ“คน”ที่เกี่ยวโยงกับ“หลักคิด”และ“หลักวิชาการ”ซึ่งหลักคิดอาจมีที่มาจากวิถีชีวิต ความเชื่อ รวมทั้งหลักวิชาการที่ย่อมเปลี่ยนแปลงไปตามกาลเวลา สภาพแวดล้อม และปัจจัยอื่นๆ ซึ่งหากเรายึดติด ถือมั่น ไม่ยอมรับการเปลี่ยนแปลงใดๆ เลย ก็จะไม่เกิดการพัฒนาซึ่งหมายถึง การเปลี่ยนแปลงไปสู่สิ่งที่ดีกว่า เสียหายน้อยกว่า หรือไม่เสียหายเลย เหล่านี้ต้องคํานึงถึงความคุ้มค่า และความสมดุลทางธรรมชาติอีกด้วย ซึ่งเป็นหลักการสําคัญส่วนหนึ่งของนโยบาย“ไทยแลนด์ 4.0”ที่เน้นการพัฒนาที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และเป็นการพัฒนาที่ยั่งยืน ซึ่งจะต้องสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงของโลกในอนาคต และเราก็ต้องไม่ลืมว่า เมื่อจํานวนประชากรเพิ่ม ความต้องการที่อยู่อาศัยก็เพิ่ม ในขณะที่พื้นที่มีอยู่เท่าเดิม รวมทั้งมีความต้องการใช้ทรัพยากร ธรรมชาติเพิ่มขึ้นเป็นเงาตามตัว ในขณะที่ทรัพยากรในโลกมีอยู่อย่างจํากัด ปัจจุบันก็เป็นปัญหาอยู่แล้ว ในอนาคตถ้าเราไม่ตระหนัก ไม่เตรียมพร้อม ไม่รักษาไว้ ปัญหาเหล่านี้ก็จะทวีความรุนแรงขึ้น แต่จะทําอย่างไร ให้สมดุลกับเรื่องของการพัฒนา
การแก้ปัญหาต้องพิจารณาทั้งปัจจัยภายใน ภายนอกข้อเท็จจริงหลักการหลักวิชาการ แล้วนํามาหาข้อยุติให้ได้ว่าสาเหตุของปัญหาคืออะไร เราจะต้องแก้ไขอย่างไร ใครเกี่ยวข้องบ้าง วิธีการซึ่งเป็นที่ยอมรับจากทุกฝ่ายทําอย่างไร ซึ่งอาจต้องส่งผลกระทบใครบางคน หรือบางพื้นที่ แต่ทางออกที่ดีที่สุดคืออะไร สุดท้ายก็ต้องยึดประโยชน์ส่วนใหญ่เป็นสําคัญ ย่อมต้องการความเสียสละ ความร่วมมือ ซึ่งอาจจะต้องมีการชดเชยตามความเหมาะสมด้วย ใครทําแบบนี้ก็จะไม่นําไปสู่ความขัดแย้งอีก เกิดความปรองดองในการแก้ปัญหาทุกปัญหา
ทุกวันนี้การแก้ปัญหาของประเทศ มีทั้งง่ายและยาก มีทั้งปัญหาเดิม ปัญหาสะสม ปัญหาทับซ้อน รัฐบาลและ คสช. จึงมุ่งแก้ปัญหาเดิม ลดปัญหาใหม่ไม่ใช่แก้ตรงนี้ และไปสร้างปม สร้างเงื่อนไขใหม่ขึ้นมา ที่สําคัญ จะไม่ยอมละเลย เพิกเฉย หรือทิ้งปัญหาให้เป็นภาระของรัฐบาลในอนาคต เพราะว่าแต่ละอย่างต้องทําต่อ แก้ตรงนี้แล้วไปสร้างปมสร้างเงื่อนไขขึ้นมาใหม่ ที่สําคัญจะไม่ยอมละเลยเพิกเฉย หรือทิ้งปัญหาให้เป็นภาระของรัฐบาลในอนาคต เพราะว่าแต่ละอย่างต้องทําต่อ ไม่ใช่ทิ้งภาระ เป็นงานที่ท่านต้องทําต่อ ด้วยวิธีการของท่าน สิ่งไหนทําได้ ผมก็จะทําให้ทันที สิ่งไหนแก้ด้วยวิธีเดิมๆ แล้วไม่ยั่งยืน แก้อะไรไม่ได้ ก็ต้อง“คิดใหม่ให้รอบคอบ ทําใหม่ให้เกิดการบูรณาการ”เพื่อลดความเดือดร้อน และดูแลพี่น้องประชาชน ทุกกลุ่ม ทุกฝ่าย อย่างเท่าเทียม
การที่มีบางกลุ่ม บางฝ่ายออกมากล่าวอ้าง หลักสากลบ้าง สิทธิมนุษยชนบ้าง หรือการรักษ์สิ่งแวดล้อมบ้าง ผมก็อาจกล่าวได้ว่า ก็ถูกต้อง แต่พอเอามาผสมโรงกัน ทําให้ทําอะไรไม่ได้เลย พัฒนาก็ไม่ได้ อะไรก็ไม่ได้ แต่ความเสียหายเกิดขึ้น ทุกครั้ง ทุกวัน ทุกเดือน ทุกปี เพราะฉะนั้น เราจะทําอย่างไร ที่จะให้ทุกอย่างเดินหน้าไปพร้อมๆกันได้สักที ให้เกิดผลกระทบระหว่างกันให้น้อยที่สุด ต้องหาทางออกให้ได้ เพราะสุดท้าย ปลายทางของปัญหาของปัญหาเหล่านั้นที่เราทํากันไม่ได้ก็มาตกอยู่ที่ประชาชนประเทศชาติ ประชาชนผู้มีรายได้น้อย เกษตรกร ที่ผ่านมา ส่วนใหญ่เคยชินกับการถูกปล่อยปละละเลย ไม่จริงใจในการช่วยเหลือ อาจจะถูกนายทุนที่ไม่ดีหลอกใช้ หรือทําให้ถูกบังคับใช้กฎหมายที่ไม่เป็นธรรม กลายเป็น“แพะรับบาป”และเป็นเหยื่อเกมการเมือง ที่มีเจตนาไม่บริสุทธิ์ โดยถูกนําไปกล่าวอ้างความชอบธรรม เหล่านี้เป็นต้น ผมพูดถึงโดยรวม
ทั้งนี้ ผมคิดว่าสิ่งที่เป็นปัญหา“เร่งด่วน”ของบ้านเมืองคือ
1. การเร่งลดความเหลื่อมล้ําในสังคม ดูแลให้ประชาชนมีโอกาสที่เท่าเทียม ลดความไม่เป็นธรรมทางเศรษฐกิจและสังคม ประชาชนสามารถเข้าถึงการบริการของภาครัฐได้เต็มที่ อาทิ การเร่งบรรเทาความเดือดร้อนจากภัยน้ําท่วม ฝนแล้ง การเพิ่มรายได้มวลรวมของประเทศ ภาคจังหวัด โดยเฉพาะตั้งแต่ระดับฐานราก เพื่อช่วยบรรเทาปัญหารายได้ที่ไม่เพียงพอกับรายจ่ายจากค่าครองชีพที่สูงขึ้นการให้ประชาชนมีที่อยู่อาศัยที่เพียงพอ ได้มาตรฐาน รวมถึงการเข้าถึงบริการสาธารณะ อาทิ สาธารณสุข การศึกษา และกระบวนการยุติธรรม ไม่ใช่เรื่องง่าย สลับซับซ้อนมากมาย หลายวิธีการ หลายขั้นตอน หลายแผนงานโครงการ เอาเร็ว เอาด่วนไม่ได้ ก็ต้องค่อยๆทําไป ตามนโยบาย ตามศักยภาพที่เรามีอยู่
2. การพัฒนาศักยภาพคน ให้มีทักษะความรู้ ผมจะขอกล่าวถึงในช่วงท้ายอีกครั้ง และเราก็ต้องเร่งในเรื่องของการเป็นคนดีมีคุณธรรม มีจิตสาธารณะ เอื้อเฟื้อ เผื่อแผ่ แบ่งปัน มีจิตอาสา ทําประโยชน์ให้สังคมและประเทศชาติ มีการส่งเสริมกิจกรรมกีฬาควบคู่ไปด้วยเพื่อให้สุขภาพแข็งแรง เน้นการป้องกัน เพื่อลดรายจ่ายในการรักษาพยาบาล และที่สําคัญ ต้องมีการดูแล เตรียมการรองรับการเข้าสู่สังคมผู้สูงวัยของประเทศอย่างเหมาะสมด้วย
3. คือเรื่องของการสร้างความมั่นคงในมิติต่างๆ ทั้งด้านเศรษฐกิจ เพื่อการลงทุนเพื่ออนาคต เรื่องโครงสร้างพื้นฐาน ในการเชื่อมโยงทางกายภาพด้านการคมนาคมขนส่ง ทางถนนทางรางทางน้ําทางอากาศ และ เทคโนโลยีสารสนเทศ เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน ให้กับประเทศเพื่อให้เติบโตได้อย่างยั่งยืน รวมทั้งมีแนวทางในการลดรายจ่ายเพิ่มรายได้ ให้กับประชาชนและรัฐบาล เกิดความมั่นคงทางพลังงานของประเทศ ที่มีการวางแผนการใช้ การผลิตและการพัฒนาเทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียน และพลังงานทดแทน ในอัตราส่วนที่เหมาะสม นอกจากนี้ ต้องดูแลให้ทุกฝ่ายมีหลักคิด ลัทธิ ศาสนา มีคุณธรรม จริยธรรม ธรรมาภิบาล ให้สังคมปราศจากความขัดแย้ง ประชาชนอยู่อย่างมีสันติสุข
4. การยกระดับด้านกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม ต้องเร่งให้มีกฎหมายที่ทันสมัย อํานวยความสะดวก ไม่เป็นอุปสรรคและลดภาระให้กับภาคธุรกิจ และประชาชน เช่น ในเรื่องEase of doing businessที่เรากําลังดําเนินการอยู่ เพื่อลดขั้นตอน กระบวนการ ให้ธุรกิจสามารถดําเนินกิจการทั้งการค้าและการลงทุนได้ง่าย รวดเร็ว และขณะเดียวกันต้องไม่สร้างความขัดแย้งระหว่างเจ้าหน้าที่และประชาชน ในการบังคับใช้กฎหมายด้วย รวมทั้งจะต้องเร่งขจัดทุจริตทั้งจาก ผู้ให้ ผู้รับ ผู้เกี่ยวข้อง ผู้เสนอ ผ่านทั้งการใช้กฎหมาย และปรับวิธีการให้รัดกุมและเป็นสากล นอกจากนี้ก็ควรจะเร่งสร้างการยอมรับ ความเชื่อมั่น ความไว้วางใจ ในกระบวนการยุติธรรม ตํารวจ อัยการ และศาลด้วย องค์กรอิสระด้วย
5.การดูแลสภาพแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ เรื่องการจัดสรรที่ดิน เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติ ป่า และน้ํา ที่รวมถึงการรักษาคูคลอง แม่น้ํา ทะเล ดูแลให้มีระเบียบ น่ามอง ไร้มลพิษ ซึ่งจะต้องส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงคุณภาพ สร้างความยั่งยืน เป็นมิตร และปลอดภัย อีกทั้ง ยังช่วยบรรเทาผลกระทบจากภาวะโลกร้อน ปรากฏการณ์เรือนกระจกและ การเปลี่ยนแปลงอากาศของโลก ที่จะส่งผลต่อพี่น้องเกษตรกรอีกด้วย
6. การยกระดับการบริหารราชการของภาครัฐ ที่ต้องเร่งพัฒนาแบบบูรณาการ ตามนโยบาย“ประเทศไทย 4.0”โดยปรับระบบราชการให้ทันสมัย ไม่ล่าช้า นําเทคโนโลยีดิจิทัลมาเสริมการทํางาน โดยต้องมีมาตรการคุ้มครองและการรักษาความปลอดภัยที่รัดกุมควบคู่ไปด้วย นอกจากนี้ ต้องเร่งดูแลการใช้จ่ายงบประมาณของภาครัฐ และภาระ“รัฐสวัสดิการ”ที่จําเป็น ซึ่งนับวันจะสูงขึ้นต่อเนื่องครับ
7. การดูแลความเสี่ยงจากภายนอก เพิ่มขึ้นในทุกมิติ ทั้งเรื่องความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ที่ปัจจุบัน ความสมดุลได้เปลี่ยนไป จากการขยายอิทธิพลของประเทศมหาอํานาจในโลก ทําให้เห็นการก่อการร้ายเพิ่มขึ้น มีลัทธิสุดโต่ง อาชญากรรมข้ามชาติและปัญหายาเสพติดก็ยังไม่หมดไป นอกจากนี้ การที่เทคโนโลยีทันสมัย ทําให้โลกไร้พรมแดน เราต้องเร่งดูแลในเรื่องภัยคุกคามไซเบอร์ และการฉ้อโกงในโลกออนไลน์ ขณะที่การสาธารณสุขก็จะต้องระแวดระวัง ในเรื่องของโรคระบาดอุบัติใหม่อย่างต่อเนื่องด้วย
เหล่านี้เป็นเพียงตัวอย่างที่ผมหยิบยกมาเล่าให้ฟัง อาจจะเล่าให้ฟังหลายครั้งด้วย เพื่อให้ทุกคนได้ตระหนัก ทุกคนได้ติดตาม ได้เรียนรู้ด้วยความเข้าใจว่ารัฐบาลกําลังดําเนินการในเรื่องใดอยู่ อย่างไร แล้วจะมีผลกระทบต่อท่านอย่างไรบ้าง ก็จะมีทั้งได้ทั้งเสีย และท้ายสุดก็จะมีได้ทั้งหมดไม่ใช่เรื่องที่ง่าย แต่ก็ไม่ใช่เรื่องที่ยากจนเกินไป ที่เราจะร่วมมือกัน เพราะว่าถ้าหากท่านมีส่วนร่วม สนับสนุนในกิจกรรมต่างๆ ถึงจะประสบความสําเร็จได้ ไม่ใช่ความสําเร็จของรัฐบาล รัฐบาลทําไม่ได้แต่เพียงฝ่ายเดียวอยู่แล้ว แต่จะเป็นความสําเร็จของ“คนไทย”ทั้งประเทศร่วมกัน ภาคภูมิใจร่วมกัน
พี่น้องประชาชนที่รักทุกท่าน
วันนี้ผม คิดว่าการแก้ปัญหาประเทศต้องเริ่มที่“คุณภาพของคน”ซึ่งเป็นปัจจัยสําคัญที่จะทําให้เราทุกคนเป็นคนเต็มคนนอกไปจากพ่อแม่ ครอบครัวแล้ว ก็คือการศึกษา การที่ประเทศจะก้าวไปข้างหน้าอย่างมั่นคง ผมถือว่าคนเป็นปัจจัยสําคัญ และการศึกษาก็คือสิ่งที่จะมาช่วยเพิ่มศักยภาพของคนในประเทศ รัฐบาลและ คสช. ให้ความสําคัญในเรื่องการพัฒนาคนเป็นอย่างยิ่ง เพราะการมีคนที่มีศักยภาพ มีความรู้ จะช่วยเพิ่มความเท่าเทียม ลดความเหลื่อมล้ํา สร้างความมั่นคงในสังคม และจะช่วยเพิ่มศักยภาพ และความสามารถ ในการแข่งขันของประเทศอีกด้วย ประเทศที่คนที่มีคุณภาพ มีการศึกษา มีทักษะที่ดี ก็จะมีพื้นฐานที่ดี ผลิตสินค้าได้มีประสิทธิภาพ ต้นทุนต่ํา แข่งขันได้ เอกชนก็ต้องการจะมาลงทุน เพิ่มงาน เพิ่มศักยภาพของประเทศ และรายได้เพิ่มขึ้น ซึ่งทําให้เราตั้งเป้าหมายการพัฒนาคน ตามร่างกรอบยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ไว้ว่า“การพัฒนาคนให้มีศักยภาพในการพัฒนาประเทศ มีความพร้อมทั้งกาย ใจ และสติปัญญา ให้มีทักษะคิด วิเคราะห์ มีการเรียนรู้ตลอดชีวิต มีความรับผิดชอบ มีจิตสํานึกที่ดีงาม เพื่อนําไปสู่งานและรายได้ที่สร้างความมั่นคงให้ชีวิต ครอบครัวมีความอบอุ่น ชุมชนมีความเข้มแข็ง รวมถึงสังคมมีความปรองดอง สามัคคี สามารถจะผนึกกําลังเพื่อพัฒนาประเทศได้ต่อไป”
แต่การบรรลุเป้าหมายดังกล่าวนั้นก็เช่นกันไม่ใช่เรื่องง่าย คือคิดแล้วพูดอย่างเดียว ไม่ทํา ก็ไปไม่ได้อยู่ดี พอเริ่มทําไปแล้ว ปัญหาก็เข้ามาทับถม ต้องแก้กันไป ทํากันไป อย่าใจร้อน ปัจจุบัน เรามีเรื่องท้าทายที่ถาโถมเข้ามาและเป็นอุปสรรคในการพัฒนาคนในหลายๆ ด้าน
ด้านแรก คือการเปลี่ยนแปลงด้านประชากร คนไทยจะเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ในปี 2564 หมายถึง 1 ใน 5 คนไทย จะเป็นผู้สูงอายุ วัยเด็กและวัยแรงงานก็จะลดลงไปเรื่อยๆ คนในวัยทํางานจะมีจํานวนลดลง มีคนสูงอายุให้ดูแลเพิ่มขึ้น คนในวัยทํางาน ก็ต้องทํางานหนักขึ้นหรือต้องทํางานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น เพื่อชดเชยด้วย
ด้านที่สอง คือช่องว่างระหว่างวัย จากกลุ่มประชากรที่เกิดและเติบโต ในช่วงเวลาที่สภาวะแวดล้อมต่างกัน แนวคิด มุมมอง รูปแบบการใช้ชีวิต การทํางานก็จะต่างกันออกไป ความขัดแย้งอาจจะมีมากขึ้น หากไม่เข้าใจกัน การดูแลให้สังคมสงบสุข ก็จะทําได้ยากขึ้น
ด้านที่สาม เป็นความท้าทายจากภายนอก ที่สําคัญคือ การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี ที่ทําให้เกิดประโยชน์มหาศาลกับคนที่ใช้เทคโนโลยีเป็น เอามาใช้งานได้ สร้างรายได้ให้มากขึ้น แต่ในขณะเดียวกัน ก็อาจทําให้ความเหลื่อมล้ํามากขึ้นด้วย เพราะกลุ่มที่ไม่คุ้นเคย เปลี่ยนยาก ไม่ชอบเทคโนโลยี ก็อาจเสียโอกาส ไม่ได้ประโยชน์อย่างเต็มที่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากมีการนําเทคโนโลยี มาใช้แทนคนมากขึ้นในการผลิต การบริการเช่น พนักงานcall centerหรือพนักงานในโรงงาน ก็จะส่งผลเสีย คนตกงาน รายได้ลดลง
ความท้าทายทั้งหมดนี้ จะส่งผลกระทบต่อคุณภาพความเป็นอยู่ และในที่สุดก็จะส่งผลถึงศักยภาพของคน ที่เป็นปัจจัยพื้นฐานที่จะขับเคลื่อนประเทศด้วย ดังนั้น เราจึงต้องรีบหาทางรับมือกับความท้าทาย หาทางแก้ไขปัญหา และปรับตัว ซึ่งการปรับเปลี่ยนจะต้องทําไปพร้อมๆ กันทั้งการเปลี่ยนรูปแบบการเรียนรู้ และการเปลี่ยนค่านิยม และวัฒนธรรมเพื่อให้เป็นคนที่มีทั้งทักษะความรู้หรือskillsetควบคู่กับความคิดและจิตใจหรือmindsetซึ่งผมเห็นว่าการที่จะให้เราสามารถทําการเปลี่ยนโฉมเพื่อรับความท้าทายให้ได้ดี ระบบการศึกษาจะมีส่วนสําคัญ ที่ผ่านมา รัฐบาลนี้ เล็งเห็นถึงปัญหาและความท้าทายนี้ และพยายามที่จะวางแนวทางปฏิรูปการศึกษาที่ชัดเจน เป็นรากฐานการเดินหน้าต่อไป อย่างเป็นรูปธรรม
การปฏิรูปการศึกษาที่กําลังดําเนินอยู่นี้นับเป็นการปฏิรูปครั้งใหญ่ในรอบหลายสิบปีก็ว่าได้ ที่ผ่านมา ได้มีการตั้งคณะกรรมการอิสระเพื่อปฏิรูปการศึกษาตามรัฐธรรมนูญปี 2560 เพื่อวางรากฐานในการปรับปรุงการเรียนการสอน รวมถึงโครงสร้างของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ให้การปฏิรูปมีความสอดคล้องกันในแต่ละพื้นที่ สามารถเดินหน้าสร้างคนที่มีศักยภาพของประเทศได้ อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งการปฏิรูปนี้ จะเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน และเป็นการวางแนวทางให้ครบวงจร เพื่อให้แก้ปัญหาได้อย่างยั่งยืนและสามารถเพิ่มศักยภาพของคนให้มีทักษะความรู้คู่จิตใจแนวทางการปฏิรูปการศึกษานี้ เริ่มจากการปฏิรูประบบครู โดยมีการปรับปรุง ทั้งการคัดเลือก ปรับระบบสอบคัดครู โดยใช้ข้อสอบกลาง เพื่อให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งประเทศ รวมถึงการดําเนินงานโครงการครูคืนถิ่น เพื่อให้ครูสามารถกลับไปพัฒนาถิ่นฐานบ้านเกิดของตน และมีการประกาศรับสมัครครูผู้ช่วยจากผู้ที่ไม่ได้จบครุศาสตร์ ในสาขาวิชาขาดแคลน ในการพัฒนาครูเพื่อให้ได้ครูที่เก่งและดีเข้ามาช่วยสร้างภาวะแวดล้อมในการเรียนรู้ให้ดีขึ้น นอกจากนี้ ยังมีการจัดตั้งสถาบันคุรุพัฒนาในการดูแลคุณภาพการผลิตครูให้กับทั้งระบบ โดยมีการปรับเปลี่ยนเกณฑ์วิทยฐานะครู เพื่อจูงใจให้ครูได้มีการพัฒนาตนเอง
ด้านการจัดการศึกษาก็มีแผนการดําเนินการอย่างครบวงจร เริ่มตั้งแต่ระดับปฐมวัย/โดยมีการจัดการศึกษาภายใต้มาตรฐานเดียวกัน ที่กําหนดโดยคณะกรรมการพัฒนาเด็กปฐมวัยแห่งชาติ รวมถึงมีการจัดทํานโยบายและแผนยุทธศาสตร์ด้านเด็กปฐมวัย พ.ศ.2560-2564 สําหรับในด้านการศึกษาขั้นพื้นฐาน มีการปรับหลักสูตร โครงสร้างชั่วโมงเรียนให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมของแต่ละโรงเรียน รวมทั้งปรับเปลี่ยนระบบการจัดการเรียนการสอน เพิ่มห้องแล็บวิทยาศาสตร์ และเน้นสะเต็มศึกษา เพื่อให้นักเรียนสามารถผสมผสานความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และคณิตศาสตร์ สามารถนําไปใช้ในชีวิตจริงได้ สามารถบูรณาการความรู้ไปใช้ในการพัฒนากระบวนการ หรือสร้างผลผลิตใหม่ได้ นอกจากนี้ ยังให้มีการปรับปรุงมาตรฐานตําราให้ทันสมัย และได้มาตรฐาน มีระบบการใช้หนังสือยืมเรียน ผลักดันโครงการลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ รวมทั้งจัดให้มีโครงการโรงเรียนไอซียู ที่เริ่มดําเนินการต้นปี 2560 ขณะนี้มีโรงเรียนในโครงการ ทั้งสิ้น 5,032 แห่ง ซึ่งเกินเป้าหมายที่กําหนดไว้ที่ 4,000 โรงต่อปี โดยได้รับความช่วยเหลือสนับสนุนจากภาคเอกชนหลายแห่ง เข้ามาเสริมเติมเต็ม ซึ่งเป็นที่น่าชื่นชมว่าผลการดําเนินงานทุกโรงเรียนในโครงการนี้ ได้รับการแก้ปัญหาจนพ้นจากสภาวะไอซียู ทั้งหมดแล้ว
ด้านอาชีวศึกษา ได้เน้นการมุ่งผลิตคนเพื่อตอบโจทย์ความต้องการแรงงานประเทศยุค “ไทยแลนด์ 4.0”ในโครงการEducation to EmploymentหรือE-to-Eที่เป็น“โครงการค่ายอาชีวะฤดูร้อน”ที่เปลี่ยนโรงงานเป็นโรงเรียน โดยเป็นการฝึกอบรม หลักสูตรระยะสั้น เพื่อให้นําไปใช้ทํางานได้จริง ทํางานจริง ซึ่งจะเป็นหลักสูตรเฉพาะเจาะจงที่ผู้จ้างงานมีความต้องการ และยังมีความขาดแคลนในตลาดแรงงาน หรือไม่ได้มีการสอนในโรงเรียนอาชีวะ เช่น ช่างซ่อมมอเตอร์ไซค์บิ๊กไบค์ช่างตรวจรอยร้าวอาคารการทําบัญชีสําหรับธุรกิจรับเหมาก่อสร้าง ซึ่งจะรวมถึง เทคโนโลยีรถไฟความเร็วสูงด้วย โครงการนี้ เริ่มต้นจากปัญหาในเรื่องเด็กที่เรียนจบแล้ว แต่ไม่มีงานทํา หรือต้องการเรียนที่วิทยาลัยข้างนอก ไม่มีสอน หรือทําไม่ได้ เพราะเครื่องไม้เครื่องมือมีราคาสูง กระทรวงศึกษาธิการ จึงให้บริษัทเอกชนเป็นผู้นําโครงการ โดยภาคฤดูร้อนที่ผ่านมา มีกว่า 1,500 บริษัท มาร่วมกันจัดคอร์ส เพื่อเป็นการต่อยอดให้นักเรียนได้เรียนในสาขาอาชีพเฉพาะที่ตลาดแรงงานมีความต้องการ เด็กที่จบใหม่ก็มาเรียนเสริมได้ เพื่อให้พร้อมเข้าสู่ตลาดแรงงานจริง ปัจจุบันมีสถานศึกษาเข้าร่วม 68 แห่ง มีบริษัทเข้าร่วม 14 บริษัท ได้ผลผลิตเป็นนักเรียนอาชีวศึกษาที่ผ่านโครงการราวปีละ 8,000 คน ซึ่งเมื่อเอกชนสนับสนุน และเห็นประโยชน์เช่นนี้แล้ว นโยบายนี้ ก็จะเดินหน้าไปได้อย่างต่อเนื่อง โดยไม่ต้องห่วงว่าจะมีการเปลี่ยนรัฐบาลไปอย่างไร
ด้านอุดมศึกษาก็จะมีการปรับระบบคัดเลือกเข้ามหาวิทยาลัยและมีส่งเสริมการศึกษาระดับอุดมศึกษาในเขตระเบียงเศรษฐกิจภาคตะวันออก (EEC)เพื่อเตรียมพร้อมในด้านคน ให้กับพื้นที่ที่จะต้องการแรงงาน ที่มีทักษะในระยะต่อไป รวมถึงการปรับปรุงธรรมาภิบาลด้วย นอกจากนี้ในเรื่องของภาษาต่างประเทศก็ได้ให้ความสําคัญ ในการเสริมทักษะการสื่อสารของนักเรียนนักศึกษาให้ดีขึ้นภายใต้โลกที่เชื่อมต่อกันแบบไร้พรมแดนแล้วในปัจจุบัน โดยได้มีการอบรมพัฒนาครูภาษาอังกฤษในรูปแบบบูตแคมป์ และมีการจัดตั้งศูนย์อบรมระดับภูมิภาค เพื่อให้ครูสามารถนําเทคนิคใหม่ๆ และมีความมั่นใจในการสอน และ ยังมีการเพิ่มชั่วโมงเรียนภาษาอังกฤษจาก 1 เป็น 5 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ในระดับประถม 1-3 รวมทั้ง ก่อตั้งสถาบันเพื่อพัฒนาภาษาอังกฤษ สําหรับอาชีวศึกษาทั้งระบบ และ มีการพัฒนาการเรียนการสอนภาษาจีนพร้อมกันไปด้วย
นอกจากนี้ ยังมีโครงการอื่นๆอีกมากมาย ภายใต้การปฏิรูปการศึกษา เช่น การปรับเปลี่ยนแนวทางการให้ทุนเพื่อช่วยเหลือเด็กยากจนการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กการศึกษาทางไกลร่วมกับมูลนิธิทางไกลผ่านดาวเทียมโครงการโรงเรียนคุณธรรม เป็นต้น ซึ่งโครงการต่างๆ เหล่านี้จะค่อยๆ ช่วยวางรากฐานการพัฒนาที่สําคัญให้กับระบบการศึกษาไทย เพื่อรองรับความท้าทาย จากทั้งภายในและภายนอกประเทศ และ เพิ่มศักยภาพของคน เพื่ออนาคตของประเทศ การปฏิรูปการศึกษาก็เปรียบเสมือนกับการปฏิรูปด้านอื่นๆที่ต้องทยอยออกดอกออกผล และ จะเห็นผลอย่างเป็นรูปธรรม ในระยะยาว แต่ระหว่างทาง ผมเชื่อว่าเราจะต้องเห็นการวางรากฐานเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลง อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งภาครัฐด้านเดียวคงดําเนินการสําเร็จได้ยากที่จะสําเร็จ ต้องอาศัยความร่วมมือร่วมใจจากทุกฝ่าย รวมถึง นักเรียน ครูอาจารย์ และผู้ปกครอง อย่างไรก็ตามถ้าเด็กไม่สนใจ เช่น ไม่สนใจการเรียนรู้ ไม่รับฟัง ไม่ฟังครู ไม่อ่านหนังสือ ไม่ว่าจะปรับอะไรมาก็ไม่สําเร็จทั้งสิ้น และครูก็ต้องถ่ายทอดด้วยความตั้งใจ ด้วยความเสียสละ มีการพัฒนาตัวเอง นึกถึงลูกศิษย์ เหล่านี้เป็นสิ่งที่ต้องพึ่งพาซึ่งกันและกัน ไม่ว่าจะเป็นครู ลูกศิษย์ บุคลากรทางการศึกษา ต้องคิดร่วมมือไปด้วยกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กต้องให้ความสําคัญกับการศึกษา วันหน้าจะลําบาก เอาแต่เล่น เอาแต่สนุกกันทุกคน ต้องช่วยกันคนละไม้ละมือ ผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เพื่อให้การปฏิรูปนี้ เห็นผลเร็วและยั่งยืนด้วย
เคยมีบทวิเคราะห์พูดไว้ว่าโอกาสในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพของคนเรา ไม่เท่ากัน เพราะความเหลื่อมล้ําที่มีอยู่ในปัจจุบัน แต่ถ้าเราจะมองจากอีกมุมหนึ่งก็พูดได้เช่นกัน ว่าการศึกษาก็จะเป็นโอกาสให้เราได้พัฒนาตนเอง ให้ยกระดับตนเอง เพื่อปิดช่องว่าง หรือลดช่องว่างการเหลื่อมล้ําที่มีอยู่ได้เหมือนกัน ดังนั้น ที่พูดกันว่าความเหลื่อมล้ําลดโอกาสทางการศึกษา กับการศึกษาลดความเหลื่อมล้ํา ก็เหมือนความสัมพันธ์แบบ“ไก่กับไข่ อะไรเกิดก่อนกัน”ทํานองนี้ ก็ขึ้นอยู่กับว่าเราเอาอะไรเป็นตัวตั้ง แต่ผมเชื่อว่าการปฏิรูปการศึกษา ที่กําลังดําเนินอยู่ จะเปิดโอกาสกว้างขึ้น ให้ทุกคนเข้าถึงการศึกษาที่ได้มาตรฐาน แต่ละคนก็ต้องพยายามที่จะใช้โอกาสนี้ มาเพิ่มทักษะ ความรู้ และพัฒนาจิตใจ ควบคู่กันไป เพื่อรองรับความท้าทาย ที่ผมกล่าวถึงไปก่อนหน้านี้ ทักษะความรู้จะทําให้เราเก่งขึ้น ทําอะไรได้มากขึ้น ทําให้รับภาระที่จะมากขึ้นในสังคมผู้สูงอายุได้สามารถปรับตัว เรียนรู้ เพื่อเท่าทันกับเทคโนโลยี ปรับตัวไปสู่งานที่เทคโนโลยีมาแทนได้ยาก ส่วนการปรับความคิดและจิตใจ ความอดทน จะช่วยให้เราเรียนรู้ที่จะเข้าใจผู้อื่น และปรับตัวให้อยู่ในสังคม ที่มีความแตกต่างมากขึ้น ได้อย่างผาสุก สร้างคนที่เป็น“คนเต็มคน”และเป็นคนที่เป็นอนาคตของประเทศต่อไป
พี่น้องประชาชนครับ
สําหรับช่วง เทศกาลวันแม่”ปีนี้ ผมเห็นมีการสํารวจกิจกรรม ที่เป็นการแสดงออกถึงความรักแม่ของเยาวชนไทย ซึ่งหลายคนคิดว่าจะกระทําอาทิ การสวมกอดแม่และบอกรักแม่การมอบดอกไม้และกราบที่เท้าแม่การให้สัญญาว่าจะเลิกทําในสิ่งที่แม่ไม่ชอบการพาแม่ไปทําบุญ ทานข้าว ไปเที่ยวต่างจังหวัด เป็นต้น ก็เป็นสิ่งที่น่าชื่นชมยินดี และผมก็ขอสนับสนุนให้ลูกๆ หลานๆ ได้ทําในสิ่งที่ตั้งใจไว้กับคุณแม่
สําหรับใครที่มองหาของขวัญวันแม่สักชิ้น ผมขอแนะนําให้ลองมาเลือกซื้อ เลือกหา ที่ตลาดคลองผดุงกรุงเกษม ข้างทําเนียบรัฐบาลก็ได้โดยช่วงวันที่ 10 - 15 สิงหาคมนี้ จัดงานในธีมGift for Momของขวัญวันแม่ มีสินค้าพื้นบ้าน ทํามือ แบบไทยๆ สําหรับแม่ อาทิ ผ้าไหม เครื่องประดับ สินค้าหัตถกรรม และสมุนไพร เป็นต้น ทั้งนี้ ตลอดเดือนสิงหาคม จะเป็นงาน“ตลาดของดีSMEsเกษตรไทย” โดยสัปดาห์ที่ 3 ของเดือนนี้ จัดงานในธีม“แกะกล่องไอเดียไทย ก้าวไกลสู่อนาคต”ที่จําหน่ายสินค้าSMEsเกษตร ที่มีนวัตกรรม และ สามารถนําไปเป็นของฝากได้ ส่วนสัปดาห์สุดท้ายมีการจําหน่ายสินค้าเด่น จากแต่ละท้องถิ่น,ผลไม้สดจากจังหวัดชายแดนภาคใต้ และ ผลไม้แปรรูปที่มีPackageสวยงาม สามารถนําไปเป็นของฝากได้ ก็ขอเชิญชวนให้มาร่วมกันสนับสนุน ซื้อสินค้าคุณภาพของไทยกันมากๆ
สุดท้ายนี้ผมอยากจะฝากกลอน ที่ได้แต่งขึ้นไว้ให้กับพี่น้องประชาชน 3 บท ในเรื่อง“น้ํา”เรื่อง“คสช.”เรื่อง“ประชารัฐ”ท่านสามารถหาอ่านได้ถ้าใครสนใจ ในเว็ปไซต์“รัฐบาลไทย” ก็อย่าไปถือสาเลยว่าจะถูกต้องทุกประการ ผมพยายามเต็มที่ ผมอยากให้ทุกคนสนใจสาระ เพื่อเป็นการสร้างการรับรู้อีกทางหนึ่ง
ขอบคุณครับ ขอให้ทุกคนมีความสุขในช่วงวันหยุดยาวเทศกาลวันแม่ รักแม่ขณะที่แม่ยังมีชีวิตอยู่ในวันนี้ ทําให้ท่านมีความสุข สวัสดีครับ
--------------------------------------