รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-สทอภ. ชี้แจงการดำเนินงานโครงการ THEOS-2 สทอภ. ให้ความสำคัญกับหลักสุจริต และความโปร่งใสในกระบวนการจัดหา ตามหลักปฏิบัติสากลมาโดยตลอด
วันพฤหัสบดีที่ 9 สิงหาคม 2561
สทอภ. ชี้แจงการดําเนินงานโครงการ THEOS-2 สทอภ. ให้ความสําคัญกับหลักสุจริต และความโปร่งใสในกระบวนการจัดหา ตามหลักปฏิบัติสากลมาโดยตลอด
สทอภ. ชี้แจงการดําเนินงานโครงการ THEOS-2 สทอภ. ให้ความสําคัญกับหลักสุจริตและความโปร่งใสในกระบวนการจัดหา ตามหลักปฏิบัติสากลมาโดยตลอด
วันที่ 7 สิงหาคม 2561 นายอานนท์ สนิทวงศ์ ณ อยุธยา ผู้อํานวยการสํานักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ สํานักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) (สทอภ.) กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ชี้แจงประเด็นข้อสังเกตการจัดซื้อดาวเทียมไม่โปร่งใส
ตามที่ นายมานะ นิมิตรมงคล เลขาธิการองค์กรต่อต้านคอร์รัปชั่น (ประเทศไทย) โพสต์เฟซบุ๊กถึงการจัดซื้อดาวเทียม โดยระบุว่า
1. ดาวเทียมมูลค่า 7 พันล้านบาท ที่ตกลงสั่งซื้อกันไปแล้วมีหลายอย่างผิดไปจากเงื่อนไขทีโออาร์ มีหลายขั้นตอนหลายเรื่องที่จงใจปกปิด ไม่ปฏิบัติตาม พ.ร.บ.จัดซื้อจัดจ้างฯ ขาดธรรมาภิบาล และมีผลประโยชน์ทับซ้อน
2. เรียกร้องให้เปิดเผย “รายงานผลการสังเกตการณ์” (Notification Report) ทั้ง 4 ฉบับของผู้สังเกตการณ์อิสระ และ “ผลการเจรจาและร่างสัญญา” (Statement of Work) ว่าทุกอย่างเป็นไปตามเงื่อนไขทีโออาร์กําหนดไว้แต่แรกหรือไม่
3. คอลัมน์ “กวนน้ําให้ใส” นสพ.แนวหน้า เห็นควรให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องชี้แจงถึงการดําเนินโครงการว่าเป็นไปในลักษณะใด มีวิธีการดําเนินโครงการอย่างไร เหมือนหรือต่างจากโครงการอื่นอย่างไร รวมถึงขึ้นตอนการเปิดซองเทคนิคและซองราคาเป็นไปตามระเบียบที่เกี่ยวข้องหรือไม่ อีกทั้งมีการล็อคสเปคหรือไม่
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี โดยสํานักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) (สทอภ.)ขอเรียนชี้แจง ดังนี้
โครงการระบบดาวเทียมสํารวจเพื่อการพัฒนา หรือ THEOS-2 เป็นโครงการที่เริ่มดําเนินการมาตั้งแต่ปี 2554 เพื่อการจัดหาดาวเทียมถ่ายภาพเพื่อทดแทนดาวเทียมไทยโชตในปัจจุบันที่ครบอายุการใช้งานและระบบภูมิสารสนเทศเพื่อการประยุกต์ใช้งานที่ทันสมัยสามารถตอบสนองความต้องการของผู้ใช้งานได้อย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นโครงการที่รัฐบาลทุกชุดให้ความสําคัญ และสนับสนุนการดําเนินงานมาอย่างต่อเนื่อง กระบวนการจัดซื้อจัดจ้างของโครงการ THEOS-2 เริ่มตั้งแต่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหาร สทอภ. เมื่อวันที่ 10 มกราคม 2560 เป็นโครงการที่จะนําพาประเทศไปสู่การพัฒนาทางด้านสังคมเศรษฐกิจสิ่งแวดล้อมและความมั่นคงในระยะยาว โดยการจัดหาดาวเทียมและนวัตกรรมแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อการตัดสินใจหรือ Actionable Intelligence Policy หรือ AIP เพื่อการจัดทําและขับเคลื่อนนโยบายเพื่อการบริหารจัดการพื้นที่และสนับสนุนให้หน่วยงานต่างๆ ได้นําไปใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อการพัฒนาประเทศ ซึ่ง AIP เป็นระบบที่ยังไม่เคยมีการใช้งานมาก่อนในประเทศไทย รวมถึงในยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี ก็มีระบุถึงการใช้ AIP เป็นเครื่องมือเพื่อการวิเคราะห์เชิงยุทธศาสตร์และบริหารจัดการพื้นที่แบบครบวงจร
สําหรับการดําเนินงานโครงการ THEOS-2 นั้น สทอภ. ได้ให้ความสําคัญกับหลักสุจริตและความโปร่งใสในกระบวนการจัดหาตามหลักปฏิบัติสากลมาโดยตลอด ทั้งนี้ โครงการ THEOS-2 มีกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างที่แตกต่างไปจากโครงการ THEOS-1 ที่ลงนามในสัญญาเมื่อปี 2547 ซึ่งเป็นการจัดซื้อโดยวิธีพิเศษที่ซื้อตรงจากบริษัท Astrium แต่โครงการ THEOS-2 เป็นการจัดซื้อจัดจ้างแบบการประกวดราคาแบบนานาชาติ (International Competitive Bidding: ICB)
โดยที่โครงการ THEOS-2 ได้เริ่มดําเนินการมาก่อนที่ พรบ.การจัดซื้อจัดจ้างและบริหารงานพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 จะบังคับใช้ ดังนั้น การกําหนดวิธีการและขั้นตอนในการจัดซื้อจัดจ้างจึงเป็นอํานาจของคณะกรรมการบริหาร สทอภ. ตามนัยของมาตรา 128 ของ พรบ. ดังกล่าว ซึ่งคณะกรรมการบริหารก็ได้ให้ความเห็นชอบต่อ Instructions To Bidders (ITB) อันมีเนื้อหาเกี่ยวกับวิธีการและขั้นตอนในการจัดซื้อจัดจ้าง โดยได้มีการประกาศและจัดประชุมเพื่อชี้แจงและตอบข้อซักถามแก่ผู้ซื้อซองทุกรายไปตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2560
เนื่องจาก โครงการ THEOS-2 เป็นโครงการพัฒนาที่ใช้เทคโนโลยีขั้นสูงในหลายด้าน และไม่ได้มีเป็นแบบสําเร็จรูปในท้องตลาด แต่ต้องพัฒนาและบูรณาการเพื่อตอบโจทย์ที่มีความเฉพาะสําหรับประเทศไทย สทอภ. จึงได้ใช้แนวทางการจัดหาโดยวิธีประกวดราคาแบบนานาชาติ (International Competitive Bidding: ICB) ซึ่งเปิดโอกาสให้หน่วยงานทั้งของรัฐและเอกชนจากทุกประเทศที่มีศักยภาพสามารถเข้าแข่งขันได้อย่างเท่าเทียม ทั้งนี้ ITB ที่ สทอภ. ยกร่างขึ้นนั้น ตอบทั้งความต้องการของประเทศ ตามที่ สทอภ. ได้เคยรวบรวมจากหน่วยงานต่าง ๆ ในช่วงของการพัฒนาโครงการฯ ตั้งแต่ปี 2554 และเป็นไปตามมาตรฐานสากลที่ให้สิทธิ สทอภ. ในฐานะเจ้าของโครงการฯ ในการใช้วิจารณญาณเลือก Successful Bidders ที่ให้ประโยชน์สูงสุดในองค์รวม ซึ่งผลการคัดเลือกปรากฏว่ามีผู้ผ่านการพิจารณาจํานวน 2 ราย จึงแสดงให้เห็นว่าไม่ได้มีการล็อคสเปคแต่อย่างใด
อย่างไรก็ตาม สทอภ. มีเจตนารมณ์ในการทํางานตามหลักความโปร่งใส จึงได้เลือกสมัครเข้าโครงการจัดทําข้อตกลงคุณธรรมของกรมบัญชีกลาง ซึ่งเป็นนโยบายของรัฐบาล และคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) เพื่อความโปร่งใสในการดําเนินการ ซึ่งคณะผู้สังเกตการณ์ภายใต้ข้อตกลงคุณธรรมได้สอบถามและขอข้อมูลของโครงการฯ ในแง่มุมต่าง ๆ มาอย่างต่อเนื่อง ซึ่ง สทอภ. ไม่เคยเพิกเฉย และได้ทําการชี้แจงข้อเท็จจริงในทุกประเด็น รวมทั้ง ให้ความร่วมมือทุกครั้งในการให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างแก่คณะผู้สังเกตการณ์ ซึ่งรวมถึงข้อมูลที่ห้ามเปิดเผยต่อบุคคลภายนอก เนื่องจากอาจจะส่งผลให้เกิดการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรม
นอกเหนือจากการดําเนินงานภายใต้ข้อตกลงคุณธรรมแล้ว ก็มีหน่วยงานของรัฐอีกหลายแห่งได้สอบถามและขอข้อมูลเกี่ยวกับโครงการ THEOS-2 ซึ่ง สทอภ. ก็ได้ให้ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างทํานองเดียวกันกับที่ให้คณะผู้สังเกตการณ์ ซึ่งไม่ปรากฏว่ามีการทักท้วงเพิ่มเติมหรือเสนอแนะให้ยุติการดําเนินโครงการแต่อย่างใด รวมทั้งได้มีการชี้แจงต่อสาธารณชนผ่านสื่อมวลชนไปมากกว่า 8 ครั้ง
สําหรับกรณีที่มีผู้เสนอให้มีการเปิดเผยรายงานผลการสังเกตการณ์ (Notification Report) ของคณะผู้สังเกตการณ์นั้น รายงานดังกล่าวมีการระบุรายละเอียดเกี่ยวกับข้อมูลทางด้านเทคนิคและอื่น ๆ ที่เป็นความลับทางการค้าของผู้ยื่นซองประกวดราคา จํานวน 7 ราย ซึ่งตาม ITB กําหนดไว้โดยสรุปว่า สทอภ. ต้องเก็บรักษาข้อมูลดังกล่าวไว้เป็นความลับ
สําหรับในส่วนของ Statement of Work ที่เป็นส่วนหนึ่งของสัญญาจ้างนั้น ก็เป็นรายละเอียดเกี่ยวกับเทคโนโลยีและการดําเนินการของผู้รับจ้าง ซึ่งในสัญญาได้กําหนดไม่ให้เปิดเผยข้อมูลโดยทั่วไป แต่สามารถเปิดเผยให้กับหน่วยงานของรัฐที่มีหน้าที่เกี่ยวข้องได้ตามความจําเป็น
ในการดําเนินงานที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้าง สทอภ. ได้ขอคําแนะนําจากการดําเนินการในส่วนต่าง ๆ และรับฟังความคิดเห็นจากสํานักงานอัยการสูงสุด ทีมที่ปรึกษาด้านกฎหมาย ผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดซื้อจัดจ้างของหน่วยงานภาครัฐมาอย่างต่อเนื่องจนถึงขั้นตอนการลงนามในสัญญาที่ได้ผ่านความเห็นชอบจากสํานักงานอัยการสูงสุด ทั้งนี้ ก็เพื่อให้กระบวนการและเงื่อนไขต่างๆ ของการประกวดราคาตลอดจนถึงการบริหารสัญญามีความเป็นธรรม โปร่งใส และถูกต้องทั้งทางด้านเทคนิค ด้านราคา และการถ่ายทอดเทคโนโลยี
------------------------