รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-องคมนตรี ประชุมกับรัฐมนตรี-ผู้บริหาร ศธ.-นายกสภา มรภ. ในการน้อมนำพระราโชบายด้านการศึกษา ในหลวงรัชกาลที่ 10 ถ่ายทอดสู่การปฏิบัติของมหาวิทยาลัยราชภัฏ
วันจันทร์ที่ 9 เมษายน 2561
องคมนตรี ประชุมกับรัฐมนตรี-ผู้บริหาร ศธ.-นายกสภา มรภ. ในการน้อมนําพระราโชบายด้านการศึกษา ในหลวงรัชกาลที่ 10 ถ่ายทอดสู่การปฏิบัติของมหาวิทยาลัยราชภัฏ
สรุปผลการประชุมร่วมระหว่างองคมนตรีด้านการศึกษา กับผู้บริหารกระทรวงศึกษาธิการ และนายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏ 38 แห่ง ในการน้อมนําพระราโชบายด้านการศึกษาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถ่ายทอดสู่มหาวิทยาลัยราชภัฏ
สรุปผลการประชุมร่วมระหว่างองคมนตรีด้านการศึกษา กับผู้บริหารกระทรวงศึกษาธิการ และนายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏ 38 แห่ง ในการน้อมนําพระราโชบายด้านการศึกษาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ถ่ายทอดสู่มหาวิทยาลัยราชภัฏ เมื่อวันอังคารที่ 3 เมษายน 2561 ณ ห้องประชุมศาสตราจารย์ประเสริฐ ณ นคร ชั้น 3 สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา ถนนศรีอยุธยา
=============
ข้อเสนอแนะขององคมนตรี
ต่อบทบาทและแนวทางดําเนินงานของ มรภ.
=============
พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์ องคมนตรีกล่าวเปิดประชุมว่า ในวันนี้เป็นโอกาสดีที่ได้มาพบปะ เพื่อหารือถึงบทบาทของมหาวิทยาลัยราชภัฏ(มรภ.) ในการยกระดับการศึกษาและพัฒนาท้องถิ่นทั่วประเทศ ซึ่งในเรื่องของการศึกษา พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9) และสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร (สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10) ทรงให้ความสนพระทัยและห่วงใยเป็นอย่างมาก กล่าวคือ
พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงมีพระราโชบายด้านการศึกษาในหลายประการที่สําคัญ และทรงพระราชทานเงินส่วนพระองค์ ตั้งเป็น "โครงการกองทุนการศึกษา" เพื่อให้การดูแลช่วยเหลือโรงเรียน ทั้งด้านความพร้อมทางกายภาพ การเรียนการสอน ตลอดจนชีวิตความเป็นอยู่ อาทิ การซ่อมแซมบ้านพักครูในโรงเรียนต่างจังหวัดและท้องถิ่นห่างไกล เพื่อให้ครูมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น, การรับเด็กมาเรียนครู อาจเปิดโอกาสให้เด็กในพื้นที่มาเรียนครูเพิ่มมากขึ้น เพื่ออยู่ในโรงเรียนได้นานและปรับตัวเข้ากับท้องถิ่นได้ง่าย เป็นต้น พร้อมมีพระราชดํารัสแก่คณะองคมนตรี เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2555 ความว่า "ต้องการให้องคมนตรีลงไปช่วยดูแลเรื่องการศึกษา" ใน 2 ประเด็นหลัก คือ
1) การลดความแตกต่างและสร้างมาตรฐานการศึกษาให้เท่าเทียมกันระหว่างโรงเรียนในพื้นที่ห่างไกลหรือชายขอบ กับโรงเรียนในชุมชนเมือง ให้ใกล้เคียงกันมากขึ้น
2) การสร้างคนให้เป็นคนดีต้องการให้องคมนตรีสอนคนเป็นคนดี มีคุณธรรม ซึ่งจากการวิเคราะห์พบว่าทรงเน้นคุณธรรมเรื่อง "ความซื่อสัตย์" มาเป็นระยะเวลานาน เพราะการสร้างคนดี มีคุณธรรมจริยธรรม เป็นเรื่องสําคัญ และมีความเกี่ยวโยงไปถึงครูกับศิษย์ และมหาวิทยาลัยราชภัฏในฐานะผลิตครูโดยตรง เมื่อครูรักลูกศิษย์ ลูกศิษย์ก็จะรักครู เป็นพื้นฐานเบื้องต้นในการถ่ายทอดความรู้ จึงขอให้ครูเป็นต้นแบบในเรื่องคุณธรรมจริยธรรม กระทําให้เด็กเห็นและทําตาม
สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10ทรงมีพระปณิธานตามเบื้องพระยุคลบาทพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 โดยเฉพาะในเรื่องของปัญหาหนี้สินครู ทรงมีความห่วงใยเป็นอย่างมาก จึงมีรับสั่งให้องคมนตรีช่วยหาทางแก้ไข เพื่อไม่ให้ครูมีห่วงหรือกังวลกับการหมุนเวียนเงินเพื่อชําระหนี้ อันจะส่งผลต่อการถ่ายทอดความรู้อย่างไม่เต็มที่ ซึ่งเป็นปัญหาที่ต้องคิดทั้งระบบ มิใช่เพียงผ่อนชําระหนี้เท่านั้น แต่จะต้องปลูกฝังแนวคิดให้กับครู ไม่ยึดติดกับระบบกู้ยืมเงินสหกรณ์ออมทรัพย์ ที่จะต้องเป็นหนี้เพราะรักษาสิทธิ์ตัวเองจากการค้ําประกันให้ผู้อื่น รวมทั้งการนําเงินในอนาคตมาใช้ด้วย
ในขณะนี้โครงการกองทุนการศึกษา ก็พยายามหาทางช่วยเหลือครูที่มีภาระหนี้สินจากการเรียนเพิ่มวุฒิการศึกษา รวมทั้งค่าผ่อนรถ ค่าน้ํามัน ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ โดยได้ทดลองเปิดสอนหลักสูตรภาคพิเศษในช่วงปิดภาคเรียนแก่ครู มรภ.ภาคกลางตอนล่าง ได้แก่ มรภ.นครปฐม, มรภ.กาญจนบุรี, มรภ.หมู่บ้านจอมบึง และ มรภ.เพชรบุรี โดยจัดหาที่พักภายในมหาวิทยาลัยหรือบริเวณโดยรอบที่มีราคาไม่สูงนัก ทําให้ช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการเดินทางมาเรียน
อย่างไรก็ตาม ระบบการแก้ปัญหาหนี้สินทั้งหมดขึ้นอยู่กับกระทรวงศึกษาธิการด้วยว่ามองภาพครูในยุคไทยแลนด์ 4.0 เป็นอย่างไรอาจจะเป็นครูที่พร้อมออกไปต่อสู้กับโลกยุคใหม่ ครูที่จะต้องสร้างคนดีให้กับสังคม หรือครูที่แข่งขันได้กับนานาประเทศ ซึ่งภาพเหล่านี้จะเกิดขึ้นได้ ส่วนหนึ่งอยู่ที่วิธีแก้ปัญหาหนี้สินครูซึ่งเป็นตัวถ่วงที่สําคัญต่อครูส่วนใหญ่ในขณะนี้ และการจะสร้างครูตามภาพที่ มรภ.คาดหวังได้หรือไม่นั้น ต้องให้ความสําคัญตั้งแต่ผู้เรียนที่จะเข้าสู่การผลิตเป็นครู โดยเฉพาะการรับเด็กในพื้นที่มาเรียนครู ถือเป็นตัวป้อนที่ดี เพราะนอกจากเด็กจะปรับตัวให้เข้ากับท้องถิ่นได้ง่ายแล้ว ยังสามารถอยู่ในพื้นที่ได้นานกว่าด้วย ส่วนการแก้ไขปัญหาหนี้สิน ถือเป็นเรื่องละเอียดอ่อนที่อาจต้องเริ่มปลูกฝังและบ่มเพาะแนวคิด ไม่นําเงินในอนาคตมาใช้ ตั้งแต่เรียนครูชั้นปีที่ 1 มิเช่นนั้นจะทําได้ยาก
ศ.เกียรติคุณ นายแพทย์เกษม วัฒนชัย องคมนตรีกล่าวถึงพระราชดํารัส ตอบรับการขึ้นครองราชย์ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม 2559 ว่า “ข้าพเจ้าขอตอบรับเพื่อสนองพระราชปณิธานและเพื่อประโยชน์ของประชาชนชาวไทยทั้งปวง” โดยขอให้รัฐบาลทําหน้าที่เพื่อให้ประชาชนมีความสุขให้มากที่สุด พร้อมสานต่อแนวทางของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 9 ที่ได้ทรงทํามาตลอด 70 ปีที่ผ่านมา ไม่ให้น้อยลงไปกว่าเดิม
นอกจากนี้ ทรงมีพระราชหัตถเลขาแก่คณะองคมนตรีที่เข้าเฝ้าฯ เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2560เกี่ยวกับการพัฒนาคุณภาพชีวิตในท้องถิ่นและภูมิภาค ตามที่ในหลวงรัชกาลที่ 9 ทรงพระราชทานพระบรมราโชบายว่า “ช่วยเขาเพื่อให้เขาช่วยตัวเอง ช่วยกันพัฒนาการเกษตรและชลประทาน” ซึ่งขณะนี้มหาวิทยาลัยราชภัฏทั้ง 38 แห่งได้แบ่งงานกันทําในทุกภูมิภาคทั่วประเทศแล้ว
ทั้งนี้ ขอฝากให้ช่วยคิดว่า จะดึงลักษณะโดดเด่นเฉพาะของ มรภ.เพื่อนํามาสร้างความเป็นเลิศสูงสุดได้อย่างไร โดยความเป็นเลิศไม่จําเป็นต้องมีขนาดใหญ่ อาจจะเริ่มจากสิ่งเล็ก ๆ ช่วยเหลือโรงเรียนระดับอนุบาลหรือประถมศึกษาก็สามารถทําให้เป็นเลิศได้ ทุกสิ่งสามารถพิสูจน์ได้ด้วยคุณภาพงานตามเป้าหมาย แต่เบื้องต้นเราต้องหาความเป็นเลิศและจัดระบบของตนเอง จนมีความเป็น “Unique System” เสียก่อน จากนั้นจึงจะเป็นต้นแบบให้ผู้อื่นเข้ามาศึกษาดูงานได้
ทั้งนี้ ในหลวงรัชกาลที่ 10 ได้ทรงแนะนําการทํางานของมหาวิทยาลัยราชภัฏหลายประการ อาทิ
- ทํางานให้เข้าเป้าตามบทบาทหน้าที่แห่ง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยราชภัฏ ที่กําหนดให้มีหน้าที่ยกระดับการศึกษาและพัฒนาท้องถิ่นในท้องที่ของตนเป็นสําคัญ อาทิ การน้อมนําพระราโชบายในหลวงรัชกาลที่ 9 ในการพัฒนาคุณภาพครูประจําการ ว่า “ครูเมื่ออายุมากขึ้นก็ต้องเรียนใหม่ เพราะความรู้ใหม่นั้นเกิดขึ้นมากมาย เพื่อให้ความรู้ทันสมัยอยู่เสมอ” ซึ่งการยกระดับการศึกษาถือเป็นโจทย์ใหญ่ มรภ.จึงต้องดําเนินการในภาพรวม ตั้งแต่นักเรียน อุปกรณ์การเรียนการสอน หลักสูตร การสอบ และการวัดและประเมินผล มรภ.ต้องยึดมั่นในหน้าที่ของตนเองตามกฎหมายและดําเนินการให้ดีที่สุด ก็จะทําให้สามารถบรรลุเป้าหมายการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น และเกิดคุณประโยชน์สูงสุดต่อประเทศชาติ
- มุ่งเน้นสร้างพื้นฐานให้แก่ผู้เรียน 4 ด้านตามพระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่ 9 ได้แก่ มีทัศนคติที่ถูกต้องต่อบ้านเมือง, มีพื้นฐานชีวิตที่มั่นคง-มีคุณธรรม, มีงานทํา-มีอาชีพ และเป็นพลเมืองที่ดี นอกจากนี้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงให้ความหมายของการเป็นพลเมืองดีไว้ด้วยว่า “เห็นอะไรที่จะทําเพื่อบ้านเมืองได้ก็ต้องทํา” ทําด้วยความมีน้ําใจและความเอื้ออาทร อาทิ งานจิตอาสา งานอาสาสมัคร งานบําเพ็ญประโยชน์ งานสาธารณกุศลต่าง ๆ เป็นต้น จึงขอฝากให้ทุกคนพยายามทําหน้าที่ของตนให้ดีที่สุดเพื่อบ้านเมืองและประชาชน และช่วยเหลือผู้อื่นเมื่อมีโอกาส
พล.อ.อ.ชลิต พุกผาสุก องคมนตรีกล่าวว่า สิ่งสําคัญที่ต้องให้ช่วยกันปลูกฝังคือ เรื่องของคุณธรรมจริยธรรม ด้านความมีวินัยและการเป็นแบบอย่างที่ดี โดยอบรมให้ความรู้แก่ครูอาจารย์ในมหาวิทยาลัย เพื่อไปสร้างเสริมแก่เด็กและเยาวชนไทยต่อไป รวมถึงการน้อมนําหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่ 9 เป็นหลักในการดําเนินชีวิต
จากการเดินทางไปตรวจเยี่ยมครูในโรงเรียนพื้นที่ห่างไกล ก็พบว่าครูยังขาดแคลนปัจจัยในการดํารงชีวิตและมีปัญหาหนี้สินทั้งจากการเช่าที่อยู่อาศัย ค่าใช้จ่ายในการเดินทาง เช่น ค่าซื้อรถยนต์, ค่าน้ํามัน
หาก มรภ.จะช่วยให้แนวคิดเรื่องความพอเพียงแก่นักเรียนนักศึกษาและครู ก็จะเป็นหลักพื้นฐานการดํารงชีวิตตั้งอยู่บนความพอเพียง และช่วยลดปัญหาเรื่องหนี้สินได้อย่างดีที่สุด
พล.อ.ดาว์พงษ์ รัตนสุวรรณ องคมนตรีกล่าวว่า ขอให้ มรภ.น้อมนําพระราโชบายในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ในการมีส่วนร่วมสร้างความมั่นคงของชาติ ด้วยการยกระดับคุณภาพการศึกษาและพัฒนาท้องถิ่นในท้องที่ ตลอดจนพัฒนาครูและโรงเรียนให้มีคุณภาพ เนื่องจาก “การศึกษาคือความมั่นคงของประเทศ” โดยทรงเน้นย้ําด้านการพัฒนาท้องถิ่น เป็นพิเศษ ให้ทํางานเข้าถึงประชาชน พร้อมรับทราบปัญหาความต้องการ เพื่อนํามาวิเคราะห์หาทางช่วยเหลือแก้ไข และปรับตัวให้เหมาะสมตามสภาพและประเพณีของท้องถิ่นด้วย
โดยขอให้ยึดถือยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560-2579) สําหรับจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น สนองพระราโชบายสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ ดังนี้
ยุทธศาสตร์ที่ 1 การพัฒนาท้องถิ่นแบ่งเป็น 4 รูปแบบ คือ
1) Bottom up การทํางานคลุกคลีกับประชาชน เพื่อรับทราบปัญหาและความต้องการของชุมชนโดยตรง จากนั้นนํามาพัฒนางานวิจัยเพื่อช่วยเหลือต่อไป
2) Top Down คิดค้นโครงการ/กิจกรรมใหม่พร้อมลงมือทําจนประสบความสําเร็จ หากเกิดผลดีจึงเปิดโอกาสให้ชาวบ้านเข้ามาร่วมโครงการ
3) Relationship มีการสร้างเครือข่ายกับนักพัฒนาที่เป็นที่ยอมรับของชุมชน เพื่อร่วมกันสร้างองค์ความรู้และพัฒนาระบบงานวิจัยในแต่ละท้องถิ่นต่อไป
4) Sources of Funding ดําเนินโครงการวิจัยร่วมกับหน่วยงานทั้งภาครัฐและภาคเอกชนซึ่งเป็นแหล่งทุนสนับสนุน โดยเน้นงานในลักษณะ Area-Based สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด พร้อมร่วมมือกับผู้ว่าราชการจังหวัด และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อกําหนดพื้นที่เป้าหมายและดําเนินโครงการพัฒนาท้องถิ่นตามศักยภาพของ มรภ.อย่างเต็มที่
จากการเดินทางไปตรวจเยี่ยม มรภ.หลายแห่งพบว่า ขาดการทํางานร่วมระดับจังหวัด ควรให้ความสําคัญและร่วมหารือกับผู้ว่าราชการจังหวัดมากขึ้น, โครงการพัฒนาท้องถิ่นยังไม่ครอบคลุมพื้นที่ให้บริการ, โครงการส่วนใหญ่ยังให้น้ําหนักกับการต่อยอดภูมิปัญญาและวัฒนธรรมของท้องถิ่นเพียงด้านเดียว จึงต้องเพิ่มโครงการพัฒนาท้องถิ่นด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมให้มากขึ้น, ขาดแผนการติดตามและประเมินผลที่เหมาะสม ควรมีการวิเคราะห์ปัญหาและความต้องการที่แท้จริง ก่อนที่จะกําหนดเป้าหมายร่วมกับหน่วยงานระดับจังหวัด พร้อมรับฟังความคิดเห็นจากทุกภาคส่วนร่วมด้วย เป็นต้น
จึงขอให้ยึดถือยุทธศาสตร์ใหม่เพื่อการพัฒนาท้องถิ่นในฐานะ “คนของพระราชา” ที่จะเข้าไปช่วยแก้ปัญหาและพัฒนาชุมชนอย่างมีเป้าหมาย ทั่วถึง และยั่งยืน ซึ่งการจะเข้าไปช่วยเหลือได้ตรงจุด มรภ.ต้องศึกษาและเรียนรู้ข้อมูลในพื้นที่ให้ได้มากที่สุด โดยอาจเข้าร่วมจัดทํา Big Data กับกระทรวงมหาดไทย เพื่อให้รู้ข้อมูลความต้องการตลอดจนศักยภาพของพื้นที่มากขึ้น สิ่งสําคัญคือขอให้น้อมนําพระมหากรุณาธิคุณด้านการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่น ความห่วงใยต่อพสกนิกร ของสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 สื่อสารและสร้างการรับรู้ในทุกชุมชน เพื่อสร้างขวัญและกําลังใจให้กับประชาชน อันจะเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ และทําให้เกิดการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนอย่างแท้จริง
ยุทธศาสตร์ที่ 2 การผลิตและพัฒนาครูควรจัดให้มีการปรับปรุงหลักสูตรเพื่อยกระดับมาตรฐานการผลิตครู ให้มีคุณลักษณะครูในศตวรรษที่ 21 ไม่ว่าจะเป็นมีความรู้ทางวิชาการ มีประสบการณ์การเรียนรู้ เข้ารับการฝึกอบรมและศึกษาดูงาน เพื่อเปิดโลกทัศน์ในสิ่งใหม่, การปลูกฝังความเป็นพลเมือง, เทคนิคการสอนดี ถ่ายทอดเข้าใจง่าย, การให้ความสําคัญกับระดับการเรียนรู้ผู้เรียน, การสร้างแรงบันดาลใจ ตลอดจนบุคลิกภาพที่ดี ในส่วนของจิตวิญญาณความเป็นครูขอให้ดํารงไว้ในคุณลักษณะครูในศตวรรษที่ 19
จากการติดตามและประเมินผลคุณภาพบัณฑิตครูพบว่า การประเมินผลอยู่ในระดับผลผลิต (Output) เชิงปริมาณเท่านั้น ยังไม่มีการประเมินผลลัพธ์ (Outcome) จึงควรจัดให้มีการประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บริการต่อคุณภาพบัณฑิตด้วย เพื่อเป็นข้อมูลในการวิเคราะห์และปรับปรุงหลักสูตรการผลิตครูให้ตรงกับความต้องการ, หลักสูตรผลิตครูยังขาดเนื้อหาการสร้างทัศนคติที่ดีและถูกต้องต่อสถาบันพระมหากษัตริย์อย่างเป็นรูปธรรม และขาดการปรับปรุงรายละเอียดหลักสูตรที่ช่วยส่งเสริมคุณภาพและสร้างความโดดเด่นแก่บัณฑิตตามบริบทของ มรภ.แต่ละแห่ง, ครูใหม่บางคนยังไม่มีประสบการณ์การสอนในชั้นเรียน จึงแนะนําให้มีการกําหนดชั่วโมงการสอนในชั้นเรียน และให้นําไปประกอบการพิจารณาบรรจุหรือแต่งตั้ง ส่วนครูเดิมอาจจัดเวลาให้เข้าสอนหรือทําหน้าที่สังเกตการณ์ในห้องเรียน เพื่อใช้ประกอบการประเมินด้านคุณภาพด้วย, การจัดหลักสูตรฝึกอบรมพัฒนาครู ต้องให้ครูทบทวนจุดอ่อนจุดแข็งของตนเอง พร้อมสอบถามความต้องการของครูก่อน จึงจะสามารถจัดหลักสูตรฝึกอบรมได้ตรงตามเป้าหมายและตามความต้องการจําเป็น ต่อไป
ยุทธศาสตร์ที่ 3 การยกระดับคุณภาพการศึกษาจากการตรวจเยี่ยมพบว่า หลายแห่งยังขาดการวิเคราะห์สภาพและศักยภาพตามบริบทขององค์กร (SWOT Analysis) รวมถึงปัจจัยด้านคุณภาพการศึกษา, แนวทางการพัฒนาท้องถิ่น, สมรรถนะของบัณฑิตในแต่ละสาขาวิชา และความต้องการของตลาดแรงงานทั้งระดับท้องถิ่น ระดับภูมิภาคและระดับประเทศ, ยังไม่ให้ความสําคัญกับบทบาทการเป็นมหาวิทยาลัยพี่เลี้ยง ขาดแผนงานภาพรวมและองค์ประกอบต่าง ๆ ที่จะดึงศักยภาพที่มีอยู่ไปช่วยพัฒนาสถานศึกษาในท้องถิ่น เป็นต้น
ยุทธศาสตร์ที่ 4 การพัฒนาการบริหารจัดการมรภ.หลายแห่งยังไม่มีแผนการ Re-Profile ตามบริบทของตนเอง และตอบโจทย์พื้นที่อย่างชัดเจน จึงได้ให้หลักการไว้ว่า “ทุกพื้นที่มีผู้รับผิดชอบหลัก ทํางานข้ามพื้นที่ได้ แต่ให้มีการบูรณาการกับเจ้าของพื้นที่ด้วย” โดยยังคงพัฒนาท้องถิ่นทั้งในเชิง Area-Based และ Functional-Based นอกจากนี้ ยังพบปัญหาการจัดทําฐานข้อมูลยังไม่เสร็จสมบูรณ์ จึงไม่สามารถใช้ทรัพยากรร่วมกันได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ จากการประชุมหารือเพื่อขับเคลื่อนการดําเนินงานของมหาวิทยาลัยราชภัฏตามยุทธศาสตร์ใหม่ ระหว่างผู้แทนที่ประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏ (ทปอ.มรภ.) สํานักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา สํานักงานเลขาธิการคุรสภา และสํานักงบประมาณ ทําให้ทราบว่าขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดประเภทสถาบันอุดมศึกษาไทย เพื่อใช้ในการปรับสัดส่วนตัวชี้วัดระดับคณะหรือสถาบันอุดมศึกษา แบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ 1) Research or Global University 2) Innovative & Entrepreneurial University 3) Social and Community University 4) Professional University ในส่วนของ มรภ. ยังคงจุดเน้นการบริการวิชาการเพื่อพัฒนาท้องถิ่นตามบทบาทหน้าที่หลัก ซึ่งเป็นหนึ่งในแผนงานที่สํานักงบประมาณกําหนดไว้ในโครงสร้างแผนงานรองรับยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพคน ปีงบประมาณ 2562
จึงเป็นเรื่องที่น่ายินดี หาก มรภ.กําหนดตัวชี้วัดการประเมินได้อย่างชัดเจน ก็จะสามารถเสนอของบประมาณเพื่อดําเนินโครงการพัฒนาท้องถิ่นได้มากขึ้นด้วย ส่วนสํานักงานเลขาธิการคุรุสภา มีความพร้อมที่จะปรับมาตรฐานวิชาชีพ เพื่อออกใบประกอบวิชาชีพครูให้ตรงกับคุณภาพของครูที่จะผลิตออกมาด้วย.
=============
แนวทางนโยบายของรัฐมนตรี
เลขาธิการ กกอ.ประธาน ปทอ.มรภ.
และตัวแทนนายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏ
ในการขับเคลื่อนโครงการและกิจกรรมของ มรภ.
สนองพระราโชบายด้านการศึกษา
ของในหลวงรัชกาลที่ 10
=============
นพ.ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการกล่าวในนามกระทรวงศึกษาธิการว่า รู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่องคมนตรีด้านการศึกษาทั้ง 4 ท่าน ได้มาพบปะและน้อมนําพระราโชบายในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร (สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10) โดยเฉพาะเรื่องที่เกี่ยวกับมหาวิทยาลัยราชภัฏ (มรภ.) ถ่ายทอดสู่ผู้บริหารกระทรวงศึกษาธิการ และนายกสภา มรภ. ในครั้งนี้ พร้อมรับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกัน ภายหลังที่ได้มีการประชุมหารือร่วมระหว่างองคมนตรีและอธิการบดี มรภ. เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2560 ณ สํานักงานองคมนตรี ซึ่งได้ขยายผลสร้างการรับรู้ต่อนายกสภา มรภ. และมหาวิทยาลัยทุกแห่ง เพื่อนําสู่การปฏิบัติมีความก้าวหน้าในหลายเรื่องแล้ว
สําหรับความก้าวหน้าของกระทรวงศึกษาธิการในการน้อมนําพระราโชบายด้านการศึกษาในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 และสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 สู่การปฏิบัติ และขับเคลื่อนงานด้านการศึกษาภายใต้การบริหารงานของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) รัฐบาล และกระทรวงศึกษาธิการในช่วง 3 ปีที่ผ่านมาว่า ได้ดําเนินงานสนองพระราโชบายด้านการศึกษา ซึ่งมีความก้าวหน้าเป็นรูปธรรมในหลายประการ อาทิ
- การปรับหลักเกณฑ์การย้ายข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษาจาก 2 ปี เป็น 4 ปี เพื่อลดปัญหาการขาดแคลนครูและครูย้ายออกนอกพื้นที่
- การซ่อมบ้านพักครูซึ่งการดําเนินงานมีความก้าวหน้า และเป็นไปตามเป้าหมายที่ต้องการให้แล้วเสร็จภายใน 2 ปี โดยในปีนี้จะดําเนินการในส่วนที่ตกหล่นทั้งหมด
- โรงเรียนคุณธรรมมีการพัฒนาอย่างเข้มข้นต่อเนื่อง พร้อมขยายการดําเนินงานไปยังทุกเครือข่ายของสถานศึกษา
- หลักเกณฑ์ประเมินวิทยฐานะแนวใหม่เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2560 กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศใช้หลักเกณฑ์การประเมินวิทยฐานะและการพัฒนาข้าราชการครูแนวใหม่ "จากพระราชกระแสฯ ... สู่การพัฒนาครูทั้งระบบ" ซึ่งพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 9 ทรงมีความห่วงใยต่อคุณภาพการศึกษาของชาติ โดยทรงมีพระราชหัตถเลขา เมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2555 ความว่า “ปัญหาปัจจุบันคือ ครูมุ่งเขียนงานวิทยานิพนธ์ เขียนตําราส่งผู้บริหาร เพื่อให้ได้ตําแหน่งและเงินเดือนสูงขึ้น แล้วบางทีก็ย้ายไปที่ใหม่ ส่วนครูที่มุ่งการสอนหนังสือกลับไม่ได้อะไรตอบแทน ระบบไม่ยุติธรรม เราต้องเปลี่ยนระเบียบตรงจุดนี้ การสอนหนังสือต้องถือว่าเป็นความดีความชอบ หากคนใดสอนดี ซึ่งส่วนมากคือมีคุณภาพและปริมาณ ต้องมี reward” กระทรวงศึกษาธิการได้ตระหนักและดําเนินงานเพื่อแก้ไขปัญหาร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมปรับหลักเกณฑ์ประเมินวิทยฐานะใหม่จนประสบความสําเร็จ และเชื่อว่าการประเมินวิทยฐานะแนวทางใหม่นี้ จะช่วยแก้ปัญหาการประเมินที่เป็นธรรม โดยเฉพาะครูที่อยู่แต่ในห้องเรียน ครูที่ตั้งใจสอน จะได้รับการตอบแทนที่มีความเหมาะสมมากขึ้น ตลอดจนลดการทําเอกสารเพื่อการประเมินด้วย
- หนี้สินครูเห็นด้วยกับองคมนตรีที่ต้องแก้ปัญหาหนี้สินครู ตั้งแต่ระบบความคิด ซึ่งเป็นเรื่องที่ต้องดําเนินการต่อไป อีกทั้งกระทรวงศึกษาธิการกําลังหารือร่วมกับธนาคารออมสินเพื่อช่วยเหลือครูที่เป็นหนี้ในโครงการฌาปนกิจสงเคราะห์ช่วยเพื่อนครูและบุคลากรทางการศึกษา (ช.พ.ค.) จํานวนกว่า 5 แสนล้านบาท ซึ่งที่ผ่านมาสํานักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา (สกสค.) ได้รับเงินคืน (Keep Back) จากธนาคารออมสินในอัตราร้อยละ 0.5-1 แต่ในเร็ว ๆ นี้ จะลงนามความร่วมมือกับธนาคารออมสินเพื่อยกเลิกการส่งเงินคืนให้กับ สกสค. แต่จะนําเงินจํานวนดังกล่าวคืนให้ครูที่มีสถานะชําระหนี้ระดับดี ซึ่งจะมีมูลค่ากว่า 5 พันล้านบาท นอกจากนี้ จะดําเนินการปรับโครงสร้างหนี้ให้กับครูที่มีหนี้ในสภาวะวิกฤตกว่า 1 หมื่นคนจากครูทั้งหมดกว่า 4 แสนคน ซึ่งครูส่วนใหญ่มี NPL (Non-Performing Loan) หรือหนี้เสีย เพียงประมาณร้อยละ 10 แต่เมื่อปรับโครงสร้างหนี้แล้ว เชื่อว่าจะมีแนวโน้มดีขึ้นเรื่อย ๆ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่ากังวลต่อไปของปัญหาหนี้สินครูคือ การกู้ยืมเงินจากสหกรณ์ออมทรัพย์ครู ซึ่งจะลงไปดูในรายละเอียดเร็ว ๆ นี้ต่อไป
ที่ผ่านมา กระทรวงศึกษาธิการ ทั้งในระดับนโยบาย ระดับผู้บริหาร และระดับผู้ปฏิบัติ มีความตั้งใจในการดําเนินนโยบายพัฒนาและยกระดับคุณภาพการศึกษาอย่างเต็มที่โดยเฉพาะรัฐมนตรีทั้ง 3 ท่านได้น้อมนําพระราโชบายด้านการศึกษาสู่การดําเนินงานตามบทบาทหน้าที่อย่างเข้มแข็ง คือพล.อ.สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการซึ่งได้ขับเคลื่อนและบูรณาการการจัดการศึกษาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้อย่างเป็นระบบ อาทิ การดําเนินนโยบายสู่การปฏิบัติตามแผนงาน การจัดสรรงบประมาณ การบริหารงานบุคคล โครงการ เป็นต้น ส่วนศ.คลินิก นพ.อุดม คชินทร รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้ลงพื้นที่ขับเคลื่อนงานการอุดมศึกษาอย่างต่อเนื่อง เพื่อผลิตกําลังคนในสาขาขาดแคลน ตอบโจทย์การพัฒนาท้องถิ่น ชุมชน สังคม และประเทศ รวมทั้งให้แนวทางนโยบายเรื่องดังกล่าวในการลงพื้นที่ต่าง ๆ ก่อนการประชุมคณะรัฐมนตรีอย่างไม่เป็นทางการนอกสถานที่ รวมทั้งในโอกาสเฝ้าฯ รับเสด็จฯ พิธีพระราชทานปริญญาบัตรแก่ผู้สําเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยราชภัฏ ตลอดจนงานเฉพาะกิจต่าง ๆ อีกด้วย
โอกาสนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ฝากให้ มรภ.ช่วยขับเคลื่อนงานด้านการศึกษาใน 2 ส่วนสําคัญ คือ
1) การดําเนินงานโครงการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนการสอนภาษาอังกฤษ (Boot Camp)โดยเป็นความร่วมมือระหว่างสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กับบริติช เคานซิล (British Council) ประเทศไทย ในการจัดค่ายอบรมภาษาอังกฤษแบบเข้มข้นเป็นเวลา 3 สัปดาห์ โดยอบรมกับเจ้าของภาษา เพื่อสร้างครูแกนนําสอนภาษาอังกฤษของ สพฐ.ขยายผลไปทั่วประเทศ ในระยะเวลา 4 ปี ซึ่งขณะนี้โครงการมีความก้าวหน้าไปมาก สพฐ.สามารถอบรมครูเป้าหมายให้แล้วเสร็จภายในเวลากว่า 2 ปี โครงการนี้เป็นโครงการที่ดีและมีประโยชน์ต่อการพัฒนาครูภาษาอังกฤษของไทยเป็นอย่างมาก อีกทั้งยังเป็นการน้อมนําพระราโชบายของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) เกี่ยวกับการเรียนรู้เพื่อให้ทันโลกว่า “ให้พึงนึกในใจไว้ว่า เราไม่ได้เรียนเพื่อเป็นฝรั่ง เราเรียนเพื่อจะเป็นคนไทยที่มีความรู้เสมอด้วยฝรั่ง” ซึ่งการเรียนภาษาอังกฤษจะช่วยให้ครูของเราสื่อสารภาษาสากล และเท่าทันกับความรู้วิทยาการสมัยใหม่ด้วย
จึงขอเสนอให้ มรภ.สานต่อโครงการพัฒนาครูด้านการจัดการเรียนการสอนภาษาอังกฤษต่อไปเพื่อประโยชน์ในการพัฒนาครู นักเรียนนักศึกษาที่อยู่ในพื้นที่ที่มีศูนย์พัฒนาครูด้านการจัดการเรียนการสอนภาษาอังกฤษ (Boot Camp) ระดับภูมิภาค (Regional English Training Centre) ใน มรภ.ทั้ง 15 แห่ง ทั้งครูอาจารย์ของ มรภ.เอง ครูอาจารย์ที่ผ่านการอบรมมานานแล้ว นักศึกษาที่จะเป็นครูสอนภาษาอังกฤษ หรือนักศึกษาที่ต้องใช้ภาษาอังกฤษอย่างเข้มข้น ตลอดจนขยายผลสู่การพัฒนาครูในสังกัดการศึกษาเอกชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ทั้งนี้ ขอให้ มรภ.ทําสัญญาร่วมโครงการให้ทันก่อนหมดสัญญาในช่วงเดือนกันยายนที่จะถึงนี้
2) โครงการพัฒนาครูด้วยระบบคูปองครูเป็นอีกหนึ่งโครงการที่มีความก้าวหน้าและได้รับการตอบรับอย่างดี ช่วยลดความเหลื่อมล้ําในการพัฒนาครูที่อยู่พื้นที่ห่างไกล และอบรมครูได้ตรงตามความต้องการพัฒนาตนเองมากขึ้น โดยการดําเนินงานในปีนี้ จะนําประเด็นปัญหามาปรับปรุงการดําเนินงานให้ดียิ่งขึ้นใน 2 ประเด็น คือ มีข้อเรียกร้องของครูให้ มรภ.ในพื้นที่ต่าง ๆ เป็นผู้จัดหลักสูตรอบรม และในเรื่องของคุณภาพหลักสูตร ขณะนี้ ศธ.ได้จัดระบบคัดเลือกหลักสูตร เพื่อคงมาตรฐานและระดับความเข้มข้นในการอบรมให้เป็นไปตามมาตรฐาน โดยในปีนี้แม้จะมีหลักสูตรเสนอเข้ามาถึง 5,000 หลักสูตร แต่มีหลักสูตรผ่านการพิจารณาเพียงไม่กี่ร้อยหลักสูตร จึงเสนอให้ มรภ.จัดหลักสูตรอบรมในนามสถาบันอุดมศึกษามากขึ้น หากหลักสูตรใดยังไม่ผ่านการพิจารณา ก็ขอให้ปรับปรุงให้เป็นไปตามมาตรฐาน เพราะถือเป็นอีกโครงการหนึ่งที่จะเชื่อมโยงการทํางานระหว่าง มรภ. ตอบโจทย์พัฒนาท้องถิ่นได้อย่างแท้จริง รวมทั้งได้ขยายผลการจัดการอบรมให้กับครูประจําการในสังกัดองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและเอกชนต่อไปด้วย
นายสุภัทร จําปาทอง เลขาธิการคณะกรรมการการอุดมศึกษากล่าวถึงการน้อมนําพระราโชบายด้านการศึกษามาขับเคลื่อนการดําเนินงานว่า ปัจจุบัน มรภ.ได้เข้ามามีส่วนร่วมกับเครือข่ายพัฒนาท้องถิ่นและชุมชน ในการกําหนดปัญหาเพื่อนําสู่การพัฒนาโครงการ ตลอดจนจัดหาแหล่งทุน และถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่ชุมชน โดยดําเนินการตามแผนการพัฒนาภาคตามยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัด มีการจัดทําฐานข้อมูลความต้องการ (Big Data) จัดการบริการวิชาการและจัดหลักสูตรอบรม ตลอดจนต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นและส่งเสริมวัฒนธรรมพื้นบ้าน และจัดระบบติดตามและประเมินผล พร้อมรับฟังความคิดเห็นเพื่อการพัฒนา ทั้งหมดนี้ดําเนินการในรูปแบบการมีส่วนร่วมพัฒนาท้องถิ่น ทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ชุมชน ภาคเอกชน และประชาชนที่สนใจ
นอกจากนี้ มรภ. ยังได้ดําเนินโครงการต่าง ๆเพื่อยกระดับการผลิตครูตามยุทธศาสตร์การผลิตและพัฒนาครู เพื่อสร้างครูที่มีคุณลักษณะที่ดีและมีคุณภาพร่วมกับทุกภาคส่วน อาทิ การพัฒนาหลักสูตรผลิตครูร่วมกับประเทศฟินแลนด์, การจัดการอบรมภาษาอังกฤษแบบเข้ม (Boot Camp), การเปิดศูนย์ฝึกอบรม 9 มาตรฐาน, โครงการ U-School Mentor, ร่วมจัดหลักสูตรตามนโยบายคูปองพัฒนาครู, ส่งเสริมโรงเรียนคุณธรรม เป็นต้น
ผศ.ดร.เรืองเดช วงศ์หล้า ประธานที่ประชุมอธิการบดีมหาวิทยาลัยราชภัฏ(ทปอ.มรภ.)กล่าวถึงเจตนารมณ์ของ มรภ.ทั้ง 38 แห่งว่า มีความตั้งใจในการน้อมนําพระราโชบายเรื่องการให้เป็นสถาบันอุดมศึกษาเพื่อพัฒนาท้องถิ่นและยกระดับการศึกษาของคนในพื้นที่ โดยในช่วงแรกเป็นช่วงของการปรับตัวและมีการดําเนินโครงการตามความถนัดของแต่ละพื้นที่ ซึ่งยอมรับว่าอาจจะยังไม่ครอบคลุมทั้งหมด จากนั้นจึงมีการมุ่งเน้นดําเนินการและขยายผลโครงการของ มรภ.ที่ประสบผลสําเร็จอย่างเป็นรูปธรรม อาทิ การผลิตครู, การผลิตสื่อการศึกษาผ่านสถานีโทรทัศน์ทางไกลผ่านดาวเทียม, การมีส่วนร่วมแก้ไขปัญหาความขาดแคลน ยากจน และชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนในระดับจังหวัด, โครงการตามนโยบายไทยนิยม ยั่งยืน เป็นต้น
ทั้งนี้ จะสรุปรายงานผลการดําเนินงานในภาพรวมเสนอให้กระทรวงศึกษาธิการและรัฐบาลรับทราบ และเผยแพร่ความก้าวหน้าผลงานและความสําเร็จที่เป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติต่อไป
นายกร ทัพพะรังสี นายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทาได้เสนอความเป็นไปได้ในการจัดตั้งมหาวิทยาลัย เพื่อเป็นการสํานึกในพระมหากรุณาธิคุณที่สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร ทรงใส่พระทัยด้านการศึกษาของ มรภ.มาโดยตลอด โดยคาดหวังให้มหาวิทยาลัยดังกล่าว เป็นต้นแบบการเรียนการสอนเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นและพัฒนาคุณภาพครูต่อไป
นายมีชัย ฤชุพันธุ์ นายกสภามหาวิทยาลัยราชภัฏพระนครกล่าวว่า การเข้าร่วมประชุมครั้งนี้ ทําให้ทุกฝ่ายได้รับทราบพระราโชบายด้านการศึกษาในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 10 ที่ทรงสนพระทัยและห่วงใยการจัดการศึกษาของ มรภ.เป็นอย่างมาก และทรงมอบแนวทางการดําเนินงานเพื่อพัฒนาท้องถิ่น ตามกรอบยุทธศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฏเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นระยะ 20 ปี (พ.ศ.2560-2579) ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ ซึ่งจะทําให้ท้องถิ่นได้รับการพัฒนาอย่างก้าวกระโดดได้
ดังนั้น จึงเชื่อว่าหาก มรภ. ดําเนินการตามยุทธศาสตร์ดังกล่าวอย่างเต็มที่ก็จะสามารถพัฒนา มรภ.ให้มีความโดดเด่นตามบทบาทภารกิจและหน้าที่ได้อย่างไม่ต้องพึ่งพาใคร พร้อมทั้งขอเสนอให้มีการหารือร่วมกันระหว่างนายกสภา มรภ. และอธิการบดี มรภ. เพื่อพิจารณากรอบแผนงานผลิตครูดี ครูพันธุ์ใหม่ หรือครูพันธุ์พิเศษ และนําสู่การปฏิบัติโดยเร็ว เพื่อผลิตบัณฑิต มรภ.ให้ตอบโจทย์การพัฒนาพื้นที่ในด้านต่าง ๆ ต่อไป
พล.อ.สุรยุทธ์ จุลานนท์กล่าวสรุปถึงการประชุมครั้งนี้ ซึ่งมีประโยชน์อย่างมากที่ทุกฝ่ายได้พบปะพูดคุยและแลกเปลี่ยนแนวทางการดําเนินงานร่วมกัน เพื่อให้นายกสภา มรภ. ได้นําไปถ่ายทอดสู่ฝ่ายบริหารของสภา มรภ. ที่จะทําให้งานเดินหน้าไปด้วยจึงขอขอบคุณรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ผู้บริหารทุกองค์กรหลัก และในฐานะนายกสภามหาลัยราชภัฏเพชรบุรีก็จะได้น้อมนําแนวคิดและนําผลจากการประชุมหารือในครั้งนี้ไปปฏิบัติให้บังเกิดผลต่อไปเช่นเดียวกันด้วย.
Written byปารัชญ์ ไชยเวช, อรพรรณ ฤทธิ์มั่น, นวรัตน์ รามสูต
Photoอิทธิพล รุ่งก่อน, ยุทธพงศ์ เลือกกลั่นดี
Rewriterนวรัตน์ รามสูต
Editorบัลลังก์ โรหิตเสถียร