รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-"คุณธรรมจริยธรรมสำหรับผู้บริหาร และสถานศึกษาคุณธรรม" ปาฐกถาพิเศษของ ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล ณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
วันอังคารที่ 14 มีนาคม 2560
"คุณธรรมจริยธรรมสําหรับผู้บริหาร และสถานศึกษาคุณธรรม" ปาฐกถาพิเศษของ ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล ณ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ม.ล.ปนัดดา ดิศกุล รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ปาฐกถาพิเศษเรื่อง "คุณธรรมและจริยธรรมสําหรับผู้บริหาร" ในการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการหลักสูตร “การพัฒนาผู้บริหารระดับกลางสายปฏิบัติการ” ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
โดยมี รศ.นพ.อํานาจ อยู่สุข รักษาการแทนรองอธิการบดี ฝ่ายพัฒนาคุณภาพนักศึกษาและกิจการพิเศษ ตลอดจนคณบดี ผู้อํานวยการสํานัก ผู้อํานวยการกอง เลขานุการสํานักงาน คณาจารย์ และนักศึกษาจากคณะต่าง ๆ กว่า 100 คน เข้าร่วมรับฟัง
ม.ล.ปนัดดา ดิศกุลกล่าวตอนหนึ่งว่า "ถือเป็นพรหมลิขิตที่ข้าพเจ้าได้มาดํารงตําแหน่งผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ มาทําหน้าที่ในห้วงเวลาที่การเมืองของประเทศมีความแบ่งแยกอย่างมาก แต่ครูอาจารย์และลูกหลานเยาวชนตลอดรวมถึงพี่น้องประชาชนได้มีน้ําใจไมตรีแก่ข้าพเจ้า ได้ร่วมกันสร้างความรู้รักสามัคคีตามพระราชปณิธานของในหลวง สังคมเกิดความร่มเย็นเป็นสุขเชียงใหม่ได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการให้เป็น "นครที่เป็นที่สุดแห่งความสง่างามทางวัฒนธรรม"ข้าพเจ้าจึงคิดอยู่เสมอว่า ความทะเยอทะยานและความโลภความหลงต่ออํานาจในลักษณะที่ขาดความรับผิดชอบต่อหน้าที่ คือ ตัวปัญหาสําคัญที่ทําให้สังคมก้าวเดินไปข้างหน้าไม่ได้ ซ้ํายังเป็นแบบอย่างอันไม่พึงประสงค์แก่ผู้คนในสังคม"
ต้องยอมรับว่า ปัจจุบันสังคมไทยไม่สงบสุขดังเช่นในอดีต เนื่องด้วยเกิดการพัฒนาและเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคม เทคโนโลยี ฯลฯ ส่งผลให้การดํารงชีวิตด้วยการยึดหลักคุณธรรมจริยธรรมเหือดหายไปด้วยจึงเป็นหน้าที่ของพวกเราทุกคนที่อยู่ในภาคของการศึกษา ตลอดจนภาคส่วนอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องตั้งแต่ระดับครอบครัว ชุมชน สถานศึกษา ไปจนถึงประเทศชาติ ที่จะต้องร่วมกันช่วยกันทําให้สังคมไทยมีความเป็นอยู่ที่สุขสงบ มีความสบาย มีความรักความสมัครสามัคคีของคนในชาติให้กลับคืนมาให้ได้
ในด้านการศึกษาเรียนรู้เรื่องคุณธรรมจริยธรรม จําเป็นที่จะต้องสร้างสิ่งเหล่านี้ให้เกิดขึ้นตั้งแต่วัยเด็กเล็ก เด็กและเยาวชนต้องมี Role Model ที่จะเป็นต้นแบบในการดําเนินชีวิตด้วยความดีงามดังเช่นต้นแบบของปวงชนชาวไทยคือพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ซึ่งพระองค์ก็มีต้นแบบที่ทรงคุณมหาศาล ที่หล่อหลอมพระองค์ท่านให้เป็นกษัตริย์ที่สถิตในดวงใจของปวงชนชาวไทย คือสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ดังนั้น เด็กไทยทุกคนก็ควรได้รับรู้ได้เห็นได้สัมผัสต้นแบบที่ดี เพื่อนํามาเป็นแบบอย่างในการดําเนินชีวิต โดยเริ่มจากในครอบครัว ซึ่งพฤติกรรมของพ่อแม่เปรียบเสมือนวิดีโอชีวิตของลูก ๆ หลาน ๆ และแน่นอนว่าตามธรรมชาติแล้ว เด็ก ๆ จะดูแบบอย่างและเลียนแบบคนภายในครอบครัวก่อนเป็นอันดับแรก หากพ่อแม่ปฏิบัติดีต่อกัน เด็กก็จะได้ซึมซับสิ่งที่ดี อาทิ ความอ่อนน้อมถ่อมตน ความอ่อนโยน ความซื่อสัตย์สุจริต ความรับผิดชอบต่อตัวเอง การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน เป็นต้น ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะสร้างความเมตตากรุณาให้แก่ตัวเราเองและผู้ที่เราพบเจอ และจะเป็นความดีงามที่ตกทอดไปสู่รุ่นลูกรุ่นหลานต่อไปด้วย
ส่วนในสถานศึกษาทุกระดับ ซึ่งเป็นแหล่งให้วิชาความรู้ไปพร้อม ๆ กับการปลูกฝังหล่อหลอมให้ผู้เรียนมีคุณธรรมด้วยนั้น บุคคลสําคัญที่จะต้องเป็นต้นแบบก็คือ “ครูใหญ่”ที่มาจากภาษาอังกฤษคําว่า “Headmaster” หมายถึงครูอาจารย์ที่คอยสอนสั่งและกํากับความประพฤติของนักเรียนนักศึกษา ซึ่งจะมีความแตกต่างจากการเป็น "ผู้อํานวยการ" ที่ทํางานเน้นเรื่องการบริหารเท่านั้น อีกทั้งยังเป็นตําแหน่งที่ใคร ๆ ก็สามารถเป็นได้ และมีอยู่เกือบทุกหน่วยงานของภาครัฐ ภาคเอกชน ตลอดจนรัฐวิสาหกิจ ไม่เหมือนกับครูใหญ่อาจารย์ใหญ่ ที่ไม่ได้เป็นกันได้ทุกคนดังนั้น ครูใหญ่ต้องเป็นต้นแบบที่ดีให้กับนักเรียน ครู บุคลากรและสถานศึกษาทั้งในการครองตนที่จะต้องประพฤติปฏิบัติตนอยู่ในหลักธรรม มีความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ มีความเสียสละ และอดทนครองงานจากการสร้างความน่าเชื่อถือและการยอมรับจากเพื่อนร่วมงานและลูกน้อง ให้สามารถทํางานร่วมกันเป็นทีมและมีความสามัคคีร่วมมือร่วมใจกัน
สําหรับครูและบุคลากรในระดับปฏิบัติ ก็จะต้องสืบสานการทํางานบนพื้นฐานของความมีคุณธรรมและจริยธรรมที่ดีงามจากครูใหญ่สู่เพื่อนร่วมงานและผู้เรียนจึงขอฝากความหวังไว้กับผู้บริหารระดับกลางที่เข้าร่วมฝึกอบรมในครั้งนี้ ในการเป็นหัวเรี่ยวหัวแรงที่สําคัญดําเนินงานเรื่องคุณธรรมจริยธรรมให้เกิดมรรคเกิดผลในสถาบันอุดมศึกษา โดยยึดหลักทํางานตามหน้าที่อย่างเต็มกําลังความสามารถ เพื่อประโยชน์ของประเทศ อยู่ร่วมกันแบบเรียบง่าย (Simple Life) เรียนรู้คุณงามความดีร่วมกันแบบธรรมชาติเช่นในอดีตก็คือการมีหลักธรรมาภิบาล จนไปถึงการกําหนดกรอบคุณธรรมจริยธรรมในการปฏิบัติหน้าที่ที่เหมาะกับบริบทของสถาบันอุดมศึกษาแต่ละแห่งเพื่อเป็นแนวทางให้ทุกคนได้ปฏิบัติตามส่วนในการจัดอบรมคุณธรรมจริยธรรมต่าง ๆ นั้น ขอเสนอให้จัดอบรมในลักษณะของกลุ่มย่อยเริ่มจากคนกลุ่มเล็ก ๆ เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมระหว่างวิทยากรและผู้เข้าอบรมอย่างถ้วนทั่วทุกคน ที่จะเกิดประโยชน์ต่อการทํางานและการอยู่ร่วมกันอย่างแท้จริง
ในส่วนของกระทรวงศึกษาธิการได้มีนโยบายโรงเรียนคุณธรรมเพื่อสืบสานพระราชปณิธานพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่ต้องการ “ให้ครูรักศิษย์และศิษย์รักครู ให้ครูและศิษย์มีสายใยความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน” และพระราชดํารัสของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ที่ว่า “ขึ้นชื่อว่าสถานศึกษาต้องมีคุณธรรม” โดยกระทรวงศึกษาธิการได้กําหนดเป้าหมายการดําเนินงานโครงการโรงเรียนคุณธรรม ปีการศึกษา 2559 จํานวน 10,000 โรงเรียนในสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษา จํานวน 225 เขต และจะมีการขยายให้ครอบคลุมโรงเรียนอย่างน้อย 30,000 แห่ง ในปีการศึกษา 2560 เพื่อมุ่งหวังให้ผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา และนักเรียนทุกคนมีความตระหนัก รู้เข้าใจ และคิดอย่างมีเหตุผล ซึมซับคุณค่าแห่งคุณธรรมความดีอย่างเป็นธรรมชาติ สร้างความรู้สึกผิดชอบชั่วดี ภูมิใจในการทําความดี และร่วมกันสร้างเครือข่ายชุมชนองค์กรแห่งคุณธรรม ด้วยการขอความร่วมมือจากหน่วยงาน และองค์กรที่ทํางานด้านคุณธรรมอย่างเป็นรูปธรรมชัดเจน ต่อเนื่อง และยั่งยืน ซึ่งปัจจุบันสมาคมผู้ปกครอง นักเรียน และครู ถือเป็นอีกกลุ่มคนที่จะช่วยสนับสนุนการทํางานของครูใหญ่และสถานศึกษาให้บรรลุเป้าหมายการพัฒนาคุณธรรมจริยธรรมให้เกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรม
ในโอกาสนี้ม.ล.ปนัดดาได้นําเสนอพระราชดํารัสและปรัชญาการทํางานของบูรพมหากษัตริย์และบุคคลสําคัญ เพื่อเป็นแบบอย่างให้แก่ผู้เข้ารับการฝึกอบรม ดังนี้
“เราทั้งหลายเฉพาะได้เกิดมาในประเทศนี้รวมกันแล้ว บางคนก็ต้องอยู่ในตําแหน่งอันใหญ่ บางคนก็อยู่ในตําแหน่งอันน้อย แต่แม้ว่าจะมียศตําแหน่งแปลกกันในระหว่างพวกเราฉันใดก็ดี ก็ยังมีหน้าที่อันหนึ่งซึ่งเราทั้งหลายย่อมมีอยู่เหมือนกันหมด คือ ว่ามีหน้าที่ที่จะต้องมีรักซึ่งกันและกัน แลจะต้องกระทําการตามกําลังของตนที่จะกระทําได้ เพื่อให้บ้านเมืองของเรามีความสุข รุ่งเรืองขึ้น”พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงมีพระราชดํารัสต่อ พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นดํารงราชานุภาพ
“ชาติใดไร้รักสมัครสมาน จะทําการสิ่งใดก็ไร้ผล แม้ชาติย่อยยับอับจน บุคคลจะสุขอยู่อย่างไร”พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
“...ถ้าคนในชาติยังไม่สํานึกว่า ความเจริญก้าวหน้าในปัจจุบันนี้ เกิดจากบรรพบุรุษช่วยกันสร้างสมเป็นมรดกตกทอดมา และยังขาดความรู้ความสนใจในเรื่องของตัวเอง วัฒนธรรมของตนเอง และสิ่งที่บรรพชนมอบให้ เท่ากับว่า ความเจริญที่เกิดขึ้นมานั้น จะไม่มั่นคงและถาวร...”สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดํารงราชานุภาพ
“...ความสามัคคีปรองดองเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน กับความรักใคร่เผื่อแผ่ช่วยเหลือกันฉันญาติพี่น้อง
สองประการนี้ คือคุณลักษณะสําคัญของไทย ที่ช่วยให้ชาติบ้านเมืองอยู่เป็นอิสระ และเจริญมั่นคงมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ตราบใดที่เราทั้งหลายรักษาความเป็นไทยนี้ไว้ได้ ชาติบ้านเมืองก็จะดํารงมั่นคงอยู่ตราบนั้น ความเป็นไทย จึงเป็นสมบัติล้ําค่าที่ชาวเราต้องถนอมรักษาไว้เป็นนิตย์ต่อไป...”พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช