รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ทส.ชี้แจงข้อวิจารณ์นโยบายทวงคืนผืนป่า ระบุมั่นใจการมียุทธศาสตร์ผ่านการปฏิรูป จะนำไปสู่การบริหารจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืนได้ในอนาคต
วันศุกร์ที่ 17 สิงหาคม 2561
ทส.ชี้แจงข้อวิจารณ์นโยบายทวงคืนผืนป่า ระบุมั่นใจการมียุทธศาสตร์ผ่านการปฏิรูป จะนําไปสู่การบริหารจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืนได้ในอนาคต
ทส.ชี้แจงข้อวิจารณ์นโยบายทวงคืนผืนป่า ระบุมั่นใจการมียุทธศาสตร์ผ่านการปฏิรูป จะนําไปสู่การบริหารจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืนได้ในอนาคต
เมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2561 นายประลอง ดํารงค์ไทย ผู้ตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม/โฆษกกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้แจงประเด็น ข้อกล่าวหาข้อวิจารณ์นโยบายทวงคืนผืนป่า ตามที่แฟนเพจ ‘Sirote Klampaiboon (ศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์) นายศิโรตม์ คล้ามไพบูลย์ นักวิชาการอิสระ โพสต์ข้อความผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัว กล่าวถึงกรณีการดําเนินการเอาผิดต่อชาวบ้านที่มีฐานะยากจน ไร้ที่ดินทํากิน และถูกดําเนินคดีจากการบุกรุกป่า โดยระบุว่ารัฐบาลชุดนี้ประกาศนโยบายสําคัญว่าจะเข้ามาช่วยเหลือผู้มีรายได้น้อย แต่นโยบายทวงคืนผืนป่าของรัฐ กลับส่งผลกระทบต่อกลุ่มบุคคลเหล่านี้ โดยเฉพาะเมื่อกฎหมายออกมาภายหลังจากที่ประชาชนเข้าไปอยู่ในพื้นที่นั้นแล้ว ซึ่งสร้างความเดือดร้อนให้แก่ผู้มีรายได้น้อยเหล่านี้เป็นอย่างมาก กรณีดังกล่าวเป็นประเด็นที่มีการแสดงความเห็นวิพากษ์วิจารณ์ในทางที่ไม่เหมาะอยู่เสมอ กล่าวหาว่ารัฐบาลมีการออกกฎหมายที่สร้างผลกระทบต่อผู้มีรายได้น้อยผู้ไร้ที่ดินทํากิน ไร้ที่อยู่อาศัย ดังนั้นเพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องต่อสังคม หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสมควรพิจารณาชี้แจงข้อเท็จจริงถึงปัญหาที่เกิดขึ้น ความสําคัญต่อการดําเนินนโยบายดังกล่าว และขั้นตอนการดําเนินการตามกฎหมายต่าง ๆ รวมทั้งการแก้ไขปัญหาที่ผ่านมาและในอนาคต
ข้อเท็จจริง
ความสําคัญนโยบายรัฐบาลเรื่อง "ทวงคืนผืนป่า" ที่ผ่านมาในอดีตพื้นที่ป่าในประเทศไทย มีพื้นที่ดังนี้ พ.ศ. 2519 มีพื้นที่ประมาณ 138 ล้านไร่ เวลาผ่านมา 38 ปี พ.ศ. 2557 มีเนื้อที่ประมาณ 102 ล้านไร่ พ.ศ. 2560 มีเนื้อที่ประมาณ 102 ล้านไร่ โดยเฉลี่ยจากข้อมูลปี 2519 -2557 เนื้อที่ป่าถูกทําลาย ปีละเฉลี่ย 1 ล้านไร่ จนคณะรักษาความสงบแห่งชาติ และรัฐบาลก็เล็งเห็นถึงความสําคัญของการแก้ปัญหาดังกล่าว เพื่อหยุดยั้งการทําลายทรัพยากรป่าไม้ ป่าต้นน้ําลําธารที่มีความสําคัญต่อสิ่งแวดล้อม ในการรักษาสมดุลของระบบนิเวศน์ตั้งแต่ต้นน้ํา กลางน้ํา และปลายน้ําให้ดีที่สุด จึงได้มีคําสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 64/2557 ลงวันที่ 14 มิถุนายน 2557 และคําสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ 66/2557 ลงวันที่ 17 มิถุนายน 2557 ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องด้านป้องกันและปราบปรามทรัพยากรป่าไม้ ดําเนินมาตรการหยุดยั้งการบุกรุกทําลายทรัพยากรป่าไม้ โดยให้ผ่อนผัน"ชาวบ้านผู้ยากไร้/ไร้ที่ทํากิน" สามารถอยู่อาศัยในเขตป่าและทํากินได้ต่อไปได้โดยไม่มีผลกระทบ แต่ในทางตรงข้ามรัฐจะทวงคืนผืนป่าและการบังคับใช้กฎหมายและดําเนินคดีต่อ "กลุ่มนายทุน" ในรูปแบบต่าง ๆ เท่านั้น
ที่ผ่านมาจะพบว่าในช่วงเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2557 จนถึงปัจจุบัน แผนงานตามนโยบายของรัฐบาลสามารถหยุดยั้งการบุกรุกทําลายป่าให้คงที่ได้ที่ 102 ล้านไร่ (พื้นที่ป่าคงที่ในช่วง พ.ศ. 2557-2560) โดยไม่มีการถูกบุกรุก ทั้งนี้พื้นที่ที่ได้จากการทวงคืนจากกลุ่มทุน รัฐบาลโดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (ทส.) จะนําพื้นที่ดังกล่าวมาฟื้นฟูสภาพป่า หรือพื้นที่ไหนที่เหมาะสมก็จะนํามาดําเนินการจัดที่ทํากินให้แก่ราษฎรผู้ยากไร้ในรูปแบบแปลงรวม (คทช.) เพื่อเป็นการจัดพื้นที่ให้ประชาชนที่มีคุณสมบัติตามหลักเกณฑ์ให้สามารถดํารงชีพทํากิน อยู่อาศัยได้ในเขตป่าไม้อย่างปกติสุข เพื่อความยั่งยืนของระบบนิเวศน์ป่าไม้ เศรษฐกิจ และสังคม
ผลจากการที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้ดําเนินการตามนโยบายของรัฐบาล โดยได้บูรณาการกับทุกภาคส่วนเข้าดําเนินคดีต่อกลุ่มนายทุนที่บุกรุกพื้นที่ป่าและตัดไม้ ทําให้มีผลสถิติคดีตั้งแต่ปี 2557 - 2561 ดังนี้
- การดําเนินคดีบุกรุกพื้นที่ป่า จํานวน 25,645 คดี, ได้พื้นที่คืนมาเนื้อที่ 705,325 ไร่
- การดําเนินคดีการตัดไม้จํานวน 30,158 คดี จํานวน 1,312,212 ท่อน/แผ่น/เหลี่ยม ปริมาตร 62,189 ลูกบาศก์เมตร ขยายผลกลุ่มขบวนการจนถึงที่สุดสามารถติดตามยึดทรัพย์สินในการกระทําผิดได้จํานวนมาก
แนวทางการปฏิบัติของคณะเจ้าหน้าที่ ในการบังคับใช้กฎหมายต่อกลุ่มนายทุน ๆ จะมีการบูรณาการระหว่างหน่วยงานเพื่อคัดกรองกลุ่มเป้าหมายให้ชัดเจน เพื่อให้มั่นใจว่ากลุ่มที่บังคับใช้กฎหมายในการทวงคืนเป็นกลุ่มนายทุนเท่านั้น ซึ่งแผนงานการบังคับใช้กฎหมายต่อกลุ่มทุนของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ยังมีความจําเป็นต้องดําเนินการต่อไป
จากการที่มีกลุ่มผู้เดือดร้อนออกมาร้องเรียนว่าได้รับผลกระทบจากการดําเนินการตามแผนงานทวงคืนของภาครัฐ รัฐบาลได้เล็งเห็นปัญหาดังกล่าว จึงได้บูรณาการดําเนินการตั้งคณะทํางานขึ้นหลายชุด เพื่อติดตามรวบรวมแก้ไขปัญหาดังกล่าว ประกอบด้วย
- คณะกรรมการขับเคลื่อนและปฏิรูปการบริหารราชการแผ่นดิน คณะที่ 5 (กขป 5) ซึ่งมี พลเอก ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธานคณะทํางาน
- คณะอนุกรรมการติดตามและขับเคลื่อนการแก้ปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม ซึ่งมี รัฐมนตรีประจําสํานักนายกรัฐมนตรี (นายสุวพันธุ์ ตันยุวรรธนะ) เป็นประธานอนุกรรมการ
และในระดับกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ในฐานะประธานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการตัดไม้ทําลายป่าแห่งชาติได้ออกคําสั่งคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการตัดไม้ทําลายป่าแห่งชาติ เรื่อง การจัดตั้งศูนย์ติดตามและแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนที่ได้รับผลกระทบ โดยมีหัวหน้าผู้ตรวจราชการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นหัวหน้าคณะทํางาน ลงพื้นที่ติดตาม แก้ไขปัญหาทั่วประเทศ ซึ่งปัจจุบันมีประเด็นปัญหาที่ติดตามแก้ไข ดังนี้
☘ ประเด็นที่ 1 การแก้ไขปัญหาพื้นที่โฉนดชุมชน จํานวน 30 พื้นที่ทั่วประเทศ
☘ ประเด็นที่ 2 พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากแผนงานการทวงคืนผืนป่าในความรับผิดชอบของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จํานวน 18 กรณีทั่วประเทศ
☘ ประเด็นที่ 3 การแก้ไขปัญหาชุมชนชาวเล
☘ ประเด็นที่ 4 การแก้ไขปัญหาพื้นที่เตรียมประกาศ อุทยานแห่งชาติ 4 แห่ง
☘ ประเด็นที่ 5 การแก้ไขเยียวยาราษฎรที่ได้รับผลกระทบจากนโยบายการทวงคืน 3 กรณี
☘ ประเด็นที่ 6 เป็นเรื่องการแก้ไขปัญหาเพิ่มเติมจากการร้องเรียนใหม่ จํานวน 8 กรณีทั่วประเทศ
ซึ่งจะเห็นได้ว่าปัญหาที่มีการพิจารณาแก้ไขนั้น เป็นปัญหาที่ค้างสะสมมาก่อนที่จะมีคําสั่ง คณะรักษาความสงบที่ 64/2557 และที่ 66 /2557 เป็นจํานวนมาก และภายหลังที่กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ได้ตั้ง “ศูนย์ปฏิบัติการพิทักษ์ป่า (ศปก.พป.)” ขึ้นมาเพื่อบูรณาการดูแลรักษาทรัพยากรธรรมชาติในภาพรวมของกระทรวงฯ แล้วนั้น แผนงานอีกอย่างหนึ่งของศูนย์ปฏิบัติการพิทักษ์ป่า คือการรับเรื่องร้องทุกข์ของประชาชนที่ได้รับผลกระทบจากแผนงานของภาครัฐ หรือปัญหาความเดือดร้อนจากกลุ่มนายทุนที่เข้าไปยึดถือครอบครองที่ดินและเกิดผลกระทบต่อประชาชน โดยศูนย์ปฏิบัติการพิทักษ์ป่าได้จัดตั้งชุดปฏิบัติการติดตามปัญหา ลงพื้นที่เพื่อพบปะประชาชนผู้เดือดร้อน และบูรณาการกับหน่วยงานทุกภาคส่วนช่วยกันแก้ไขปัญหาให้ประชาชนที่เดือดร้อนทั่วประเทศตลอดมา และกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมยังเปิดช่องทางให้ภาคประชาชนได้แจ้งร้องเรียนความเดือดร้อน หรือแจ้งเบาะแสการกระทําผิด ตาม พ.ร.บ.ป่าไม้ที่เกี่ยวข้อง ได้ที่ สายด่วน 1362 หรือร้องเรียนถึง นายอรรถพล เจริญชันษา รองอธิบดีกรมป่าไม้ หัวหน้าศูนย์ปฏิบัติการพิทักษ์ป่า ได้โดยตรง
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม โดย รมว.ทส. คํานึงถึงการอยู่ร่วมกันของประชาชนผู้อยู่อาศัยในเขตป่า โดยมุ่งหวังให้เกิดความผาสุกของชีวิตในการดํารงชีพ และเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี บนพื้นฐานของความยั่งยืนในที่ทํากินและอาชีพโดยทางกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้มีเป้าหมายพื้นที่ป่าและพื้นที่สีเขียวในอีก 20 ปีข้างหน้า (พ.ศ. 2561 - 2580) ไม่น้อยกว่าร้อยละ 55 ของพื้นที่ประเทศ โดยได้กําหนดแผนงาน 4 มาตรการ ดังนี้
1. "การจัดการป่าไม้เพื่อการอนุรักษ์" จะต้องป้องกันรักษาป่าจํานวน 102.4 ล้านไร่ ให้คงอยู่ โดยใช้ระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพ (Smart Patrol) ทั้งทางบก อากาศ และทางน้ํา/ ทะเล รวมถึงการป้องกันไฟป่า
2. "การจัดการป่าไม้เพื่อพัฒนาประเทศ" ได้แก่ การอนุญาตใช้พื้นที่ป่าเพื่อโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ เช่น อ่างเก็บน้ํา ถนน ทางรถไฟ การทําเหมือง แต่ทั้งนี้ ต้องใช้พื้นที่ป่าน้อยที่สุดและเกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศ ผ่านการออกแบบที่กลมกลืนกับธรรมชาติ
3. "การจัดการป่าไม้เพื่อเศรษฐกิจและสังคม" เช่น โครงการจัดที่ดินทํากินให้ชุมชนในลักษณะแปลงรวม (คทช.) ตามแนวทาง "รัฐได้ป่าประชาได้ที่ทํากิน" การแก้ไขปัญหาคนอยู่กับป่า โครงการป่าชุมชน (เป็นลักษณะให้ชุมชนดูแลป่า “ป่าไม้หมู่บ้าน” ภายใต้แนวคิดป่าอนุรักษ์ต้องรักษา ป่าใช้ประโยชน์ชุมชนได้ใช้ การดูแลป่า) โครงการสวนป่าประชารัฐเพื่อความสุขของคนไทย ซึ่งเป็นการจัดการป่าตามแบบธรรมชาติ เปรียบเสมือนห้องเรียนธรรมชาติ เพื่อประชาชนได้มาใช้ประโยชน์ร่วมกันในกิจกรรมต่าง ๆ ซึ่งมีเป้าหมาย 111 แห่ง โดยขณะนี้เปิดแล้ว 60 แห่งและขณะนี้ ทส. ได้เตรียมเสนอ (ร่าง) พ.ร.บ. คทช. นอกจากนี้ยังมีการส่งเสริมปลูกป่า 3 อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง การส่งเสริมเอกชนปลูกไม้เศษรฐกิจ เพื่อสนับสนุนการค้าไม้ไปยุโรป (EU FLEGT) และประเทศต่าง ๆ
4. "การจัดการป่าไม้เพื่อให้เกิดความยั่งยืน" ทั้งนี้ ยุทธศาสตร์ทั้ง 3 ประเด็นดังกล่าวข้างต้น จะสําเร็จได้ ต้องมี (1) การปฏิรูปการบริหารจัดการป่าไม้ โดยใช้เครื่องมือที่เหมาะสม คือ การปฏิรูปกฎหมาย ซึ่ง ทส. ได้ดําเนินการแล้ว คือ พ.ร.บ.งาช้าง พ.ศ. 2558 พ.ร.บ.ส่งเสริมการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ. 2558 การปรับปรุง พ.ร.บ.สวนป่า พ.ศ. 2535 การปรับปรุงแก้ไขมาตรา 7 แห่ง พ.ร.บ.ป่าไม้ พ.ศ. 2484 และมีการเพิ่มกฎหมาย เช่น (ร่าง) พ.ร.บ.ป่าชุมชน พ.ศ. .... (ร่าง) พ.ร.บ.คทช. พ.ศ. .... (ร่าง) พ.ร.บ.อุทยานแห่งชาติ พ.ศ. .... และ (ร่าง) พ.ร.บ.สงวนคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. .... และ (2) การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมเพื่อการปฏิรูป เช่น การลงทะเบียนผ่านระบบออนไลน์ การขออนุญาตขึ้นทะเบียนสวนป่า การใช้โปรแกรม E-Tree
นอกจากทั้ง 4 มาตรการแล้ว ทส. ยังได้มีการปฏิรูปการพัฒนาบุคลากร การปรับโครงสร้าง และการให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลรักษาป่าอีกด้วย
ทั้งนี้ จากการมียุทธศาสตร์ทั้งหมดโดยผ่านการปฏิรูป รัฐบาลโดยกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีความมั่นใจว่าจะนําไปสู่การบริหารจัดการป่าไม้อย่างยั่งยืนได้ในอนาคต
--------------------------