รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล บรรยายพิเศษ "ยุทธศาสตร์พระราชทาน เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา กับการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้"
วันศุกร์ที่ 25 มกราคม 2562
ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล บรรยายพิเศษ "ยุทธศาสตร์พระราชทาน เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา กับการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้"
ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา บรรยายพิเศษ "ยุทธศาสตร์พระราชทาน เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา กับการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้" ในการประชุมเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนตามกลไกประชารัฐ ครั้งที่ 9 (1/2562)
จังหวัดนราธิวาส -ดร.สุเมธ ตันติเวชกุล เลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา บรรยายพิเศษ"ยุทธศาสตร์พระราชทาน เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา กับการแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้" ในการประชุมเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนตามกลไกประชารัฐ ครั้งที่9(1/2562) จัดโดยสํานักงาน คปต.ส่วนหน้า เมื่อวันที่24มกราคม2562ณ หอประชุมมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์ โดยมีพล.อ.สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์ หัวหน้าผู้แทนพิเศษของรัฐบาล และรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ, รองผู้ว่าราชการจังหวัดนราธิวาส, พล.อ.สุทัศน์ กาญจนานนท์กุล ที่ปรึกษา รมช.ศธ.,พล.ท.พรศักดิ์ พูลสวัสดิ์ แม่ทัพภาคที่ 4,ศึกษาธิการภาคทั่วประเทศ, ศึกษาธิการจังหวัด, ผู้อํานวยการสํานักงานเขตพื้นที่การศึกษา,ผู้บริหาร ข้าราชการ และบุคลากรหลายหน่วยงาน, คณะผู้แทนพิเศษของรัฐบาล, ผู้แทนหน่วยงานราชการต่างๆ, ผู้นําศาสนา, ผู้นําชุมชน, นักศึกษา และผู้แทนภาคประชาชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เข้าร่วมรับฟังกว่า600คน
มูลนิธิชัยพัฒนา:ชัยชนะที่ได้มาจากการพัฒนา
ดร.สุเมธ ตันติเวชกุลบรรยายตอนหนึ่งว่า ในอดีตพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตรในหลวงรัชกาลที่9ได้เคยเสด็จพระราชดําเนินมายังจังหวัดนราธิวาสเป็นเวลา2เดือนทุกปี พระองค์เคยสอนในการทํางานอย่าทําแค่ผิวเผิน การนําสิ่งใดไปปฏิบัติ ต้องให้ลงถึงแก่น ไม่ใช่แค่เปลือก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเอาชนะปัญหาความยากจน พระองค์จึงทรงพระราชดําริให้จัดตั้ง"มูลนิธิชัยพัฒนา"โดยทรงดํารงตําแหน่งเป็นนายกกิตติมศักดิ์ และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เป็นองค์ประธาน เพื่อสนับสนุนช่วยเหลือประชาชนในลักษณะของการดําเนินงานพัฒนาต่างๆ ในกรณีที่ต้องถูกจํากัดด้วยเงื่อนไขของกฎเกณฑ์ ระเบียบ หรืองบประมาณที่ระบบราชการไม่สามารถดําเนินการได้ทันที จนเป็นเหตุให้การแก้ไขปัญหาไม่สอดคล้อง หรือทันกับสถานการณ์ที่จําเป็นเร่งด่วนที่จะต้องกระทําโดยเร็ว
การที่มูลนิธิชัยพัฒนาเข้ามาดําเนินการเช่นนี้ส่งผลให้ประชาชนได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง รวดเร็วฉับพลัน โดยไม่ตกอยู่ภายใต้ข้อจํากัดใดๆ ทั้งสิ้น อาจกล่าวได้ว่าการดําเนินงานของมูลนิธิชัยพัฒนาเป็นการช่วยให้กระบวนการพัฒนา เกิดความสมบูรณ์ขึ้นชื่อมูลนิธิจึงมีความหมายว่า"ชัยชนะที่ได้มาจากการพัฒนา"ซึ่งชัยของการพัฒนานี้มีจุดประสงค์ คือ"ความสงบ ความเจริญ ความอยู่ดีกินดี" (พระราชดํารัสพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว วันที่ 4 ธันวาคม 2537)
พระองค์ทรงเป็นองค์เอกอัครศาสนูปถัมภกทุกศาสนา
นอกจากนี้ พระองค์ทรงเป็นองค์เอกอัครศาสนูปถัมภกทุกศาสนาสําหรับพระราชดํารัสเกี่ยวกับศาสนาอิสลาม เช่น
"...ศาสนาอิสลามนี้ มีความดีเป็นพื้นฐาน เพราะว่าศาสนาอิสลามสอนให้ทุกคนเป็นพลเมืองดี ทุกคนมีความเข้มแข็ง มีวินัย และมีความปรารถนาดีต่อกันนี้ เป็นหลักที่สําคัญ ประชาชนที่นับถือศาสนาอิสลามจึงมีส่วนสําคัญในการสร้างบ้านเมืองให้เจริญและ มั่นคง..."
(พระราชดํารัส พระราชทานแก่คณะธรรมจาริก ณ พระตําหนักทักษิณราชนิเวศน์ จังหวัด นราธิวาสวันที่22สิงหาคม2516)
มองทุกอย่างที่ฉันทํา จดทุกอย่างที่ฉันพูด สรุปทุกอย่างที่ฉันคิด
เมื่อครั้งที่ ดร.สุเมธ ได้ทํางานรับใช้เบื้องพระยุคลบาทพระองค์เคยมีคําสอนที่บอกถึงนัยะในความละเอียดของการทํางาน เช่น"มองทุกอย่างที่ฉันทํา จดทุกอย่างที่ฉันพูด สรุปทุกอย่างที่ฉันคิด"
ในขณะที่ ดร.สุเมธ มองว่าคนไทยมักชอบสร้างปัญหาและแก้ปัญหา มากกว่าที่จะวางแผนทําให้ไม่เกิดปัญหาทําให้หลายเรื่องต้องตามไปแก้ปัญหาภายหลัง เช่น รถติดมาก ๆ ก่อนแล้วจึงตามไปแก้ปัญหา ซึ่งอยากให้ตั้งโจทย์ง่าย ๆ ไว้คิด เช่น ถ้าไม่มีข้าว ไม่มีดิน แผ่นดินเลี้ยงดูเราทุกรูปแบบ เราต้องรักษาพัฒนาแผ่นดิน วันนี้กรุงเทพฯ และหลายเมืองทั่วโลกไม่มีแม้แต่อากาศดี ๆ ให้หายใจ มนุษย์กําลังไปสู่ความตายจากการทําลายตนเอง
นี่เป็นตัวอย่างหนึ่งของการที่พระองค์ทรงต้องการพัฒนาเพื่อให้เกิด "การพัฒนาอย่างยั่งยืน"เพราะฉะนั้น ภารกิจสําคัญของเราในวันนี้ คือ ต้องรักษาแผ่นดินและสิ่งแวดล้อมให้ได้เอาไว้อย่างยั่งยืน เพราะทุกศาสนา รวมทั้งศาสนาอิสลาม ต่างสอนให้รักษาความสะอาด หากเราไม่ "เข้าใจ" ในเรื่องเหล่านี้ ก็จะทําให้ไม่สามารถ "เข้าถึง" และ "พัฒนา" ได้ กลายเป็นตกต่ําไปเรื่อย ๆ จนทําลายตัวเองในที่สุด
บางส่วนของพระราชดํารัสด้านการศึกษาในพื้นที่ชายแดนใต้
ในเรื่องการศึกษาในพื้นที่ชายแดนใต้ดร.สุเมธ กล่าวว่า พระองค์ทรงให้ความสําคัญต่อการศึกษาในจังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นอย่างมาก อาทิพระราชดํารัสพระราชทานในคราวเสด็จฯ เยี่ยมราษฎรจังหวัดยะลา ณ คุรสัมมนาคาร ภาคศึกษา 2 เมื่อวันที่ 23 มีนาคม 2502
"...การศึกษาที่นี่สําคัญมาก ให้พยายามจัดให้ดี ให้พลเมืองสามารถพูดภาษาไทยได้ แม้จะพูดได้ไม่มากนักเพียงแต่พอรู้เรื่องกันก็ยังดี เท่าที่ผ่านมาคราวนี้มีผู้ไม่รู้ภาษาไทย ต้องใช้ล่ามแปลควรให้พูดเข้าใจกันได้ เพื่อสะดวกในการติดต่อซึ่งกันและกัน..."
เน้นย้ําทรงให้ทําเพื่อส่วนรวม
พระองค์ทรงปฏิบัติโดยเสมอ "ทรงให้ทําเพื่อส่วนรวม"โดย ดร.สุเมธ ได้ยกตัวอย่างพระบรมราโชวาทเกี่ยวกับการทํางานเพื่อส่วนรวม และพระบรมราโชวาทต่อข้าราชการเพื่อต้องการให้เราทําเพื่อประโยชน์ให้ชาติบ้านเมือง เพราะหากเราเอาแต่ประโยชน์ส่วนตัวแล้ว บ้านเมืองอยู่ไม่ได้ เราก็อยู่ไม่ได้ ข้าราชการทุกคนจึงต้องทํางานด้วยสติ สํานึกต่อหน้าที่ที่จะต้องทําเพื่อส่วนรวมเสมอ
"เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา" แก้ปัญหาจังหวัดชายแดนใต้ได้อย่างไร
สิ่งต่าง ๆ ที่เกริ่นมาข้างต้น ดร.สุเมธ บอกว่า ล้วนเกี่ยวข้องกับยุทธศาสตร์พระราชทาน "เข้าใจ เข้าถึง พัฒนา" ที่เราควรน้อมนํามาประยุกต์ใช้ในการทํางานและแก้ไขปัญหาในเรื่องต่าง ๆ รวมทั้งการพัฒนาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เพื่อความสงบ สันติ สมานฉันท์ และความเจริญที่ยั่งยืน โดยยกตัวอย่างบางส่วน ดังนี้
เข้าใจ"เข้าใจเขา – เข้าใจเรา"
-เข้าใจเขา -คือ เข้าใจว่า ก่อนจะทําอะไร ต้องมีความเข้าใจเสียก่อน ได้แก่ เข้าใจสถานการณ์ว่าเกิดอะไรขึ้นเป็นอย่างไร เข้าใจภูมิประเทศ เข้าใจผู้คนในหลากหลายปัญหา ทั้งทางด้านกายภาพ ด้านจารีตประเพณีและวัฒนธรรม ด้านสภาวการณ์เศรษฐกิจ สังคมในพื้นที่ เป็นต้น
สําหรับจังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องเข้าใจว่า อะไรที่เป็นเงื่อนไขทําให้เกิดปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ทั้งในมิติภูมิศาสตร์ ประวัติศาสตร์ ศาสนาอิสลามที่คนส่วนใหญ่ในพื้นที่นับถือ สภาพสังคม วัฒนธรรม จารีตประเพณีท้องถิ่น วิถีชีวิต ปัญหา ความต้องการต่างๆ ของชุมชน ซึ่งต้องอาศัยการแสวงหาความรู้ เช่น การทําประชาพิจารณ์ เข้าไปพูดคุย คลุกคลีกับคนในพื้นที่ เก็บรวบรวมข้อมูลอย่างรอบด้านจากคนในพื้นที่ที่ประสบปัญหา
- เข้าใจเรา -ระหว่างการดําเนินการนั้น ต้องทําให้ผู้ที่เราจะไปทํางานกับเขาหรือทํางานให้เขานั้น “เข้าใจ” เราด้วย เพราะถ้าเราเข้าใจเขาแต่ฝ่ายเดียว โดยที่เขาไม่เข้าใจเรา ประโยชน์คงจะไม่เกิดขึ้นตามที่เรามุ่งหวังไว้
สําหรับจังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องให้ประชาชนในพื้นที่เข้าใจเราซึ่งเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐว่าต้องการเข้าไปช่วยเหลือจริง ๆ ให้เห็นถึงความจริงใจในการแก้ปัญหา สร้างความเข้าใจให้เกิดขึ้นกับคนในพื้นที่เชื่อมั่นในนโยบายของรัฐในการแก้ปัญหา
ทั้งนี้ ต้องรับฟังความเห็นของผู้อื่น เคารพความคิดที่แตกต่าง ทํางานอย่างผู้รู้จริง ศึกษาข้อมูลอย่างเป็นระบบ การทําตามลําดับขั้น แก้ปัญหาที่จุดเล็ก เน้นความต้องการของประชาชน ระเบิดจากข้างใน และต้องเข้าใจโลก เข้าใจภูมิภาค เข้าใจประเทศ ไปจนถึงเข้าใจชุมชน
เข้าถึงคือ เมื่อรู้ปัญหาแล้ว เข้าใจแล้ว ก็ต้องเข้าถึงเพื่อให้นําไปสู่การปฏิบัติให้ได้ และเมื่อเข้าถึงแล้วจะต้องทําอย่างไรให้เขาอยากเข้าถึงเราด้วย
สําหรับจังหวัดชายแดนภาคใต้ต้องเข้าถึงพื้นที่และประชาชนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ตามกระบวนการทํางาน ทําให้ทราบถึงลักษณะของพื้นที่และความรู้สึกนึกคิด ปัญหาต่าง ๆ ของคนในพื้นที่ วัฒนธรรมและจารีตประเพณีของเขา และเขาต้องอยากเข้าถึงเราด้วย โดยต้องทําให้ผู้ที่อยู่ในพื้นที่เข้าใจและไว้วางใจ และให้ความร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ของรัฐ มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นปรึกษาหารือร่วมกัน โดยได้รับความร่วมมือจากผู้นําศาสนา ผู้นําชุมชนและคนในพื้นที่
ดังนั้น การเข้าถึงต้องคํานึงถึง "ภูมิสังคม"ซึ่งหมายถึง
ภูมิศาสตร์: ธรรมชาติ ภูมิประเทศ ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม ดิน - น้ํา - ลม - ไฟ
สังคมวิทยา: คน อุปนิสัย ภูมิปัญญา ค่านิยม วัฒนธรรมประเพณี
นอกจากนี้ ต้องเข้าถึงการวางระบบบริหารเช่น บริการที่จุดเดียว เข้าถึงอิสระและเสรีภาพ กระบวนการยุติธรรมจากรัฐ พึ่งตนเอง พร้อมทั้งการส่งเสริมคนดีและคนเก่งด้วย
พัฒนาเมื่อต่างฝ่ายต่างเข้าใจกัน ต่างฝ่ายอยากจะเข้าถึงกันแล้ว การพัฒนาจะเป็นการตกลงร่วมกันทั้งสองฝ่าย ทั้งผู้ให้และผู้รับ ระเบิดจากข้างใน
สําหรับจังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นเรื่องของการเข้าใจปัญหาและสาเหตุของปัญหาในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ โดยได้รับความร่วมมือจากประชาชนในพื้นที่ร่วมแก้ปัญหาอย่างจริงจัง บนหลักของสันติ ความจริงใจ ความกล้าหาญ ความเสียสละ โดยการใช้ทักษะการบริหารจัดการที่สามารถรวมเอาปัจจัยต่าง ๆ เช่น ทุน คน องค์ความรู้ เทคโนโลยี ศาสนา วัฒนธรรม ฯลฯ มาทําให้สังคมในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ดีขึ้น เจริญขึ้น และมีความสงบ สันติสุขเกิดขึ้น
ทั้งนี้ ขอให้เน้นการมีส่วนร่วม ประชาพิจารณ์ รู้ รัก สามัคคี ทํางานแบบองค์รวม มุ่งประโยชน์คนส่วนใหญ่เป็นหลัก ไม่ติดตํารา ทําให้ง่าย simplicity เพื่อมุ่งพัฒนาให้เกิดความยั่งยืน
น้อมนําหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการดําเนินงาน
ดร.สุเมธ กล่าวด้วยว่าต้องการให้พวกเราน้อมนําหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาประยุกต์ใช้ในการดําเนินงาน จึงได้กล่าวถึงคําจํากัดความเต็ม ๆ ของปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ในหลวงรัชกาลที่9ดังนี้
"เศรษฐกิจพอเพียง เป็นปรัชญาชี้ถึงแนวการดํารงอยู่และปฏิบัติตนของประชาชนในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับครอบครัว ระดับชุมชน จนถึงระดับรัฐ ทั้งในการพัฒนาและบริหารประเทศให้ดําเนินไปในทางสายกลาง โดยเฉพาะการพัฒนาเศรษฐกิจเพื่อให้ก้าวทันต่อโลกยุคโลกาภิวัตน์ ความพอเพียง หมายถึง ความพอประมาณ ความมีเหตุผล รวมถึงความจําเป็นที่จะต้องมีระบบภูมิคุ้มกันในตัวที่ดีพอสมควร ต่อการมีผลกระทบใด ๆ อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงทั้งภายนอกและภายใน
ทั้งนี้ จะต้องอาศัยความรอบรู้ ความรอบคอบ และความระมัดระวังอย่างยิ่งในการนําวิชาการต่าง ๆ มาใช้ในการวางแผนและการดําเนินการทุกขั้นตอน และขณะเดียวกัน จะต้องเสริมสร้างพื้นฐานจิตใจของคนในชาติ โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ของรัฐ นักทฤษฎี และนักธุรกิจในทุกระดับ ให้มีสํานึกในคุณธรรม ความซื่อสัตย์สุจริต และให้มีความรอบรู้ที่เหมาะสม ดําเนินชีวิตด้วยความอดทน ความเพียร มีสติปัญญา และความรอบคอบ เพื่อให้สมดุลและพร้อมต่อการรองรับการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและกว้างขวาง ทั้งด้านวัตถุ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมจากโลกภายนอกได้เป็นอย่างดี"
ดร.สุเมธ สรุปการบรรยายในครั้งนี้ โดยกล่าวว่า การน้อมนําความรู้ที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช บรมนาถบพิตร พระราชทานในการปฏิบัติงาน จะเป็นไปเพื่อประโยชน์สุขของประชาชน ความเจริญของส่วนรวม ซึ่งจะส่งผลให้ประเทศชาติดํารงอยู่ได้อย่างมั่นคงและยั่งยืนตลอดไป
Written byบัลลังก์ โรหิตเสถียร
Photo Creditกลุ่มประชาสัมพันธ์ สร./ กลุ่มสารนิเทศ สป.
Rewriter/Editorบัลลังก์ โรหิตเสถียร