รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-​ครม. ยกปลากัดไทยเป็นสัตว์น้ำประจำชาติไทย
วันพฤหัสบดีที่ 7 กุมภาพันธ์ 2562
​ครม. ยกปลากัดไทยเป็นสัตว์น้ําประจําชาติไทย
--
ความงดงามของปลากัดไทย ที่มีลักษณะโดดเด่นแตกต่างจากสัตว์น้ําชนิดอื่น ๆ มีความเกี่ยวพันกับวิถีชีวิตสังคมและวัฒนธรรมไทยมายาวนานกว่า 667 ปี จนถึงปัจจุบัน สามารถยืนยันชัดเจนว่ามีถิ่นกําเนิดมาจากประเทศไทย ซึ่งมีการบันทึกเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ตั้งแต่สมัยกรุงธนบุรี
ปี 2556 ปลากัดไทยได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม สาขาความรู้และแนวปฏิบัติเกี่ยวกับธรรมชาติและจักรวาล ประเภทการจัดการทรัพยากรธรรมชาติเพื่อการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืน
ล่าสุดคณะรัฐมนตรีได้เห็นชอบให้ “ปลากัด" เป็นสัตว์น้ําประจําชาติ ตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์เสนอ เพื่อส่งเสริมให้เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และถ่ายทอดภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม ผลักดันการเพาะเลี้ยง ซึ่งก่อให้เกิดผลดีในเชิงพาณิชย์ เพราะปลากัดถือเป็นสัตว์น้ําส่งออกที่สําคัญอย่างหนึ่งของไทย
เหตุผลสําคัญ 3 ด้าน ที่ทําให้ปลากัดได้รับการประกาศเป็นสัตว์น้ําประจําชาติ คือ
1. ด้านวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ เนื่องจากคนไทยรู้จัก คุ้นเคย และมีความผูกพันกับปลากัดมาตั้งแต่โบราณ ซึ่งมีหลักฐานยืนยันว่าเรื่องปลากัดไทยปรากฏในวรรณคดีไทย รวมถึงประวัติศาสตร์ไทย
2. ด้านความเป็นเจ้าของ และความมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว โดยปลากัดไทย ที่เสนอให้เป็นสัตว์น้ําประจําชาติ มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Betta splendens เป็นสายพันธุ์ที่มีเอกลักษณ์โดดเด่น ทั้งเรื่องความสวยงามและความสามารถในการต่อสู้ จนเป็นที่รู้จักและได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางในระดับสากล
ชาวต่างชาติมักรู้จักในชื่อ “Siamese Fighting Fish” หรือ “Siamese Betta” ซึ่งถูกเรียกขานกันมายาวนาน สะท้อนให้เห็นว่ามีถิ่นกําเนิดในประเทศไทย และสามารถใช้เป็นเครื่องพิสูจน์ความเป็นเจ้าของได้
3. ด้านประโยชน์ใช้สอย โดยเฉพาะด้านการส่งเสริมการเพาะเลี้ยง และการสร้างนวัตกรรมด้านการเพาะพันธุ์ปลากัดไทยให้ดียิ่งขึ้น จนเป็นอาชีพแก่เกษตรกร นําไปสู่การค้าเชิงพาณิชย์และก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจอย่างมหาศาล
ที่ผ่านมา ปลากัดไทยเป็นสัตว์น้ําส่งออกที่ได้รับความนิยมในตลาดต่างชาติและกลายเป็นอีกหนึ่งทูตวัฒนธรรมที่สร้างชื่อให้กับประเทศ
โดยช่วงระหว่างปี 2556 - 2560 ประเทศไทยมีปริมาณการส่งออกปลากัดราว 20.85 ล้านตัวต่อปี เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 54.42% มูลค่าการส่งออกไม่ต่ํากว่า 115.45 ล้านบาทต่อปี เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 59.97% โดยราคาปลากัดไทย (ปี 2558) อยู่ที่ 5.42 บาท/ตัว ซึ่งมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นทุกปี
ตลาดส่งออกปลากัดไทย 5 อันดับแรก คือ สหรัฐอเมริกา ฝรั่งเศส สิงคโปร์ จีน อิหร่าน และยังได้ส่งไปขายในอีกกว่า 90 ประเทศ
สําหรับจังหวัดนครปฐมถือเป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลากัดไทยที่ใหญ่ที่สุด ซึ่งความนิยมของปลากัดไทยประเภทกัดเก่งนั้นลดลงมาก โดยหันมาเน้นการพัฒนาสายพันธุ์ที่มีความสวยงาม ทําให้มีการเพาะเลี้ยงทั่วประเทศ
ปัจจุบันมีเกษตรกรที่ขึ้นทะเบียนเลี้ยงปลากัดกับกรมประมง จํานวน 1,500 ราย และมีผู้ที่เลี้ยงรายย่อยที่ชื่นชอบการเลี้ยงปลากัดไทยอีกมากกว่า 100,000 ราย เนื่องจากปลากัดไทยสามารถสร้างอาชีพที่มั่นคงให้กับชุมชนได้ รวมทั้งมีการเพาะเลี้ยงปลากัดเพื่อเอาไว้กัดแข่งขันเป็นกีฬา หรือนิยมเลี้ยงไว้ดูเล่นเพื่อความเพลิดเพลิน และมอบเป็นของขวัญในวันพิเศษ
นอกจากการประกาศให้ปลากัดเป็นสัตว์น้ําประจําชาติแล้ว ยังสามารถนําไปใช้เป็นสัญลักษณ์การประมงของไทย และนําไปใช้ประกอบสินค้าและผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ เพื่อสะท้อนความเป็นไทยได้อีกด้วย
หลังจากนี้ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะแจ้งไปยังประเทศสมาชิกภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ (Convention on Biological Diversity: CBD) ให้ทราบว่า ปลากัดไทยเป็นสัตว์น้ําประจําชาติไทย เพื่อป้องกันการนําปลากัดไทยไปจดสิทธิบัตรโดยชาวต่างชาติ
อย่างไรก็ตาม คําว่า “สัตว์น้ํา” มีความหมายครอบคลุมกว้างขวาง ในอนาคตอาจมีการศึกษาข้อมูลสัตว์น้ําประเภทอื่นที่มีความเหมาะสมที่จะประกาศเป็นสัญลักษณ์ประจําชาติเพิ่มเติมได้
นับจากนี้ปลากัดไทยจะเป็นที่รู้จักมากกว่าเพียงแค่ “ปลาสวยงาม” แต่ยังเป็น "ปลาเศรษฐกิจ" ให้กับประเทศอีกด้วย
----------------------
ภาพ / ข่าว : กลุ่มสื่อสารเชิงกลยุทธ์ สํานักโฆษก สํานักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี