รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-แผนพัฒนารัฐวิสาหกิจใหม่ เพื่อสาธารณประโยชน์ภายใต้หลักธรรมาภิบาลที่ดี
วันศุกร์ที่ 22 กันยายน 2560
แผนพัฒนารัฐวิสาหกิจใหม่ เพื่อสาธารณประโยชน์ภายใต้หลักธรรมาภิบาลที่ดี
ร่าง พ.ร.บ.การพัฒนาการกํากับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. ... ประกอบด้วยหลักการสําคัญ คือ
แผนพัฒนารัฐวิสาหกิจใหม่ เพื่อสาธารณประโยชน์ภายใต้หลักธรรมาภิบาลที่ดี
ร่าง พ.ร.บ.การพัฒนาการกํากับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. ... ประกอบด้วยหลักการสําคัญ คือ
1. จัดตั้งคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ หรือ คนร. ซึ่งเป็นคณะกรรมการระดับชาติเพื่อกําหนดนโยบายและกํากับดูแลรัฐวิสาหกิจอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นระบบ มีแผนยุทธศาสตร์รัฐวิสาหกิจ เพื่อกําหนดทิศทางการพัฒนารัฐวิสาหกิจให้มีความชัดเจนและโปร่งใส มีกลไกระบบการกํากับดูแลที่ดี รวมถึงพัฒนาระบบประเมินผลที่เชื่อมโยงกับแผนยุทธศาสตร์วิสาหกิจและนโยบายอย่างเป็นระบบ
2. จัดตั้งบรรษัทวิสาหกิจแห่งชาติ เพื่อทําหน้าที่เป็นเจ้าของรัฐวิสาหกิจ มีฐานะเป็นนิติบุคคล เป็นหน่วยงานของรัฐที่ไม่ใช่ส่วนราชการ คอยกํากับดูแลและบริหารรัฐวิสาหกิจในฐานะผู้ถือหุ้นของรัฐวิสาหกิจที่มีสถานะเป็นบริษัท 11 แห่ง ประกอบด้วย บริษัท กสท โทรคมนาคม จํากัด (มหาชน) บริษัท การบินไทย จํากัด (มหาชน) บริษัท ขนส่ง จํากัด บริษัท ท่าอากาศยานไทย จํากัด (มหาชน) บริษัท ทีโอที จํากัด (มหาชน) บริษัท ธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จํากัด บริษัท ปตท. จํากัด (มหาชน) บริษัท ไปรษณีย์ไทย จํากัด บริษัท สหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จํากัด บริษัท อสมท จํากัด (มหาชน) และบริษัท อู่กรุงเทพ จํากัด
อย่างไรก็ตาม มีข้อสังเกตว่า พ.ร.บ.ฉบับใหม่นี้ จะทําให้บรรษัทวิสาหกิจแห่งชาติ มุ่งแต่กําไรสูงสุดจนไม่คํานึงถึงภารกิจในการบริการสาธารณะ และส่งผลกระทบต่อประชาชน โดยในเรื่องนี้ นายเอกนิติ นิติทัณฑ์ประภาศ ผู้อํานวยการสํานักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ (สคร.) ได้ชี้แจงเพื่อความเข้าใจที่ถูกต้องในแต่ละประเด็น ดังนี้
1. ร่าง พ.ร.บ. พัฒนารัฐวิสาหกิจใหม่ ได้กําหนดแนวทางการกํากับดูแลรัฐวิสาหกิจในกํากับของบรรษัทฯ ไว้เฉพาะรัฐวิสาหกิจชั้นแม่ที่บรรษัทฯ เป็นผู้ถือหุ้นโดยตรง ไม่ได้เป็นการเปิดช่องให้มีการแปรรูปซ่อนเร้นในรัฐวิสาหกิจชั้นลูกหลานแต่อย่างใด และเพื่อให้เป็นไปตามหลักธรรมาภิบาลที่ดี ในขณะที่การกํากับดูแลรัฐวิสาหกิจในชั้นอื่น ๆ (ลูก หลาน เหลน) จะต้องใช้กฎหมาย กฎ และระเบียบที่เกี่ยวข้องในการกํากับรัฐวิสาหกิจของชั้นนั้น ๆ และสําหรับการลดสัดส่วนในการถือหุ้น ได้มีการกําหนดให้สัดส่วนการถือหุ้นในรัฐวิสาหกิจเป็นไปตามที่คณะรัฐมนตรีได้มีมติไว้ โดยยังคงมีผลใช้บังคับต่อไปกับบรรษัทฯ แม้ว่าบรรษัทฯ จะเข้าเป็นผู้ถือหุ้นในรัฐวิสาหกิจแทนกระทรวงการคลังแล้ว
นอกจากนี้ ยังกําหนดให้ คนร. ตามกฎหมายมีหน้าที่ในการให้ความเห็นต่อคณะรัฐมนตรีในการเปลี่ยนแปลงสัดส่วนการถือหุ้นด้วย ซึ่งมีผลทําให้การเปลี่ยนแปลงสัดส่วนการถือหุ้นในรัฐวิสาหกิจต้องมีขั้นตอนการพิจารณาที่ละเอียดรอบคอบมากยิ่งขึ้น
2. ร่าง พ.ร.บ. พัฒนารัฐวิสาหกิจ มีวัตถุประสงค์เพื่อการยกระดับธรรมาภิบาลในการกําหนดขั้นตอนการกํากับดูแลที่เป็นมาตรฐานและโปร่งใส มีการเปิดเผยข้อมูลการดําเนินงานของรัฐวิสาหกิจต่อประชาชน เพื่อรองรับบทบาทการทําหน้าที่ในการตรวจสอบของประชาชนตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยให้มีความชัดเจนและเป็นรูปธรรม มีการกํากับดูแลรัฐวิสาหกิจให้มีการดําเนินการตามนโยบายอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ ร่าง พ.ร.บ. ดังกล่าว มีหัวใจสําคัญให้รัฐวิสาหกิจมีการดําเนินการตามนโยบายที่เป็นเอกภาพ ภายใต้หลักธรรมาภิบาล จึงมุ่งเน้นผลสัมฤทธิ์ในการให้บริการสาธารณะต่อประชาชน ไม่ได้มุ่งเน้นที่กําไรสูงสุดของผู้ถือหุ้นแต่อย่างใด
3. ร่าง พ.ร.บ. พัฒนารัฐวิสาหกิจ เป็นเพียงการกําหนดแนวทางการกํากับดูแลรัฐวิสาหกิจ ซึ่งมีความแตกต่างกันในสถานภาพ โดยกําหนดไว้ในกฎหมายให้ชัดเจนว่า มติคณะรัฐมนตรีที่กําหนดสัดส่วนการถือหุ้นยังคงใช้บังคับกับบรรษัทฯ ให้ต้องคงสัดส่วนการถือหุ้นในรัฐวิสาหกิจไว้ตามมติคณะรัฐมนตรีดังกล่าว ประกอบกับบัญญัติไว้ในกฎหมายให้กระทรวงการคลังจะเป็นผู้ถือหุ้นทั้งหมดของบรรษัทฯ ดังนั้น จึงไม่ใช่การถ่ายโอนทรัพย์สินจากรัฐไปยังเอกชนแต่ประการใด โดยกลไกการแปรรูปรัฐวิสาหกิจนั้นเกิดขึ้นจากนโยบายของรัฐบาลในอดีต ส่งผลให้ในปัจจุบันมีรัฐวิสาหกิจที่แปลงสภาพตามกฎหมายว่าด้วยทุนรัฐวิสาหกิจและกระจายหุ้นสู่ตลาดหลักทรัพย์ฯ ไปแล้ว
นอกจากนี้ การเพิ่มประสิทธิภาพของรัฐวิสาหกิจจะเกิดขึ้นจากการกําหนดให้มีแผนยุทธศาสตร์รัฐวิสาหกิจซึ่งกําหนดเป้าหมายที่เป็นเอกภาพให้กับรัฐวิสาหกิจสามารถดําเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพและบูรณาการกันแล้ว ยังเพิ่มเติมกลไกเพื่อความโปร่งใสและการทําหน้าที่ตามหลักธรรมาภิบาลซึ่งจะมีผลให้รัฐวิสาหกิจสามารถดําเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่มีบทบัญญัติให้มีการแปรรูปหรือให้รัฐวิสาหกิจต้องเปลี่ยนสภาพไปแต่ประการใด
ภาพ/ข่าว : กลุ่มสื่อสารเชิงกลยุทธ์ สํานักโฆษก