รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-กรมปศุสัตว์ชี้แจงสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า คุณภาพวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า และการจัดซื้อวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า 10 ล้านโดส
วันอังคารที่ 21 สิงหาคม 2561
กรมปศุสัตว์ชี้แจงสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า คุณภาพวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า และการจัดซื้อวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า 10 ล้านโดส
กรมปศุสัตว์ชี้แจงสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า คุณภาพวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า และการจัดซื้อวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า 10 ล้านโดส
เมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2561 นายสรวิศ ธานีโต อธิบดีกรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ชี้แจงสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า คุณภาพวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า และการจัดซื้อวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า 10 ล้านโดส ตามที่ ศ.นพ.ธีระวัฒน์ เหมะจุฑา หัวหน้าศูนย์วิทยาศาสตร์สุขภาพโรคอุบัติใหม่ คณะแพทยศาสตร์ รพ.จุฬาลงกรณ์ฯ กล่าวถึง สถานการณ์การระบาดของโรคพิษสุนัขบ้าในประเทศไทย ว่าตั้งแต่ต้นปีถึงปลายเดือน ก.ค. พบว่ามีผู้เสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้าในประเทศไทยแล้ว 17 ราย ขณะที่ในปี 2560 ทั้งปี มีผู้เสียชีวิต 11 ราย พร้อมประเด็น 1. กล่าวหาว่ามีการใช้วัคซีนเก่า ส่งผลให้มีสุนัขจํานวนหนึ่งตายภายใน 2-3 วัน โดยที่ไม่ได้ป่วยเป็นโรคพิษสุนัขบ้า ทั้งที่ข้อเท็จจริงแล้ววัคซีนไม่ได้มีผลข้างเคียงต่อสัตว์ 2. ตั้งคําถามว่ากรมปศุสัตว์มีการตั้งงบประมาณและจัดซื้อวัคซีน 10 ล้านโดส แต่ถึงขณะนี้ยังไม่พบเห็นวัคซีนและแหล่งที่มาแต่อย่างใด
กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ขอชี้แจงประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า ดังนี้
ข้อเท็จจริง : กรมปศุสัตว์ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นกระทรวงมหาดไทย กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข จัดให้มีโครงการรณรงค์การฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า และส่งเสริมการเลี้ยงสุนัขอย่างถูกต้องและรับผิดชอบ รวมถึงให้ความรู้ความเข้าใจเรื่องกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับโรคพิษสุนัขบ้าทั่วประเทศ เป็นประจําทุกปี เพื่อให้การป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในสัตว์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ การป้องกันและควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า เป็นการดําเนินการภายใต้โครงการสัตว์ปลอดโรค คนปลอดภัย จากโรคพิษสุนัขบ้า ตามพระปณิธานศาสตราจารย์ ดร.สมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าจุฬาภรณวลัยลักษณ์ อัคราชกุมารี ซึ่งจะมีการบูรณาการทุกภาคส่วนใน 8 ยุทธศาสตร์ เพื่อให้โรคพิษสุนัขบ้าหมดไปในปี 2563
การดําเนินการ : 1. กล่าวหาว่ามีการใช้วัคซีนเก่า ส่งผลให้มีสุนัขจํานวนหนึ่งตายภายใน 2-3 วัน โดยที่ไม่ได้ป่วยเป็นโรคพิษสุนัขบ้า ทั้งที่ข้อเท็จจริงแล้ววัคซีนไม่ได้มีผลข้างเคียงต่อสัตว์
ข้อชี้แจง
1) วัคซีนโรคพิษสุนัขบ้าที่ใช้ในประเทศในปัจจุบัน ไม่มีการใช้วัคซีนเก่า ซึ่งโดยปกติวัคซีนที่ใช้จะมีวันหมดอายุกํากับ และยังไม่มีข้อมูลทางวิชาการว่าสุนัขที่ได้รับการฉีดวัคซีนโรคพิษสุนัขบ้า จะส่งผลข้างเคียงทําให้สุนัขตาย ภายใน 2-3 วัน
2) ในกรณีที่สุนัขป่วยหรือได้รับเชื้อโรคร้ายแรงอยู่แล้ว อาทิ โรคลําไส้อักเสบ โรคไข้หัดสุนัข แต่ยังไม่แสดงอาการ และเจ้าของไม่ทราบแล้วนําสุนัขมาฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า ซึ่งอาจส่งผลให้สุนัขป่วยหรือตายได้
3) กรมปศุสัตว์ได้กําหนดให้วัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าที่จัดซื้อ ต้องได้คุณภาพและมาตรฐานตามข้อกําหนดขององค์การสุขภาพสัตว์โลก (OIE) รวมถึง ต้องได้รับการขึ้นทะเบียนและผ่านการรับรองตามขั้นตอนของสํานักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กระทรวงสาธารณสุข
4) กรมปศุสัตว์ได้ตรวจสอบผลการใช้วัคซีน โดยสุ่มตรวจสอบภูมิคุ้มกันโรคภายหลังฉีดวัคซีนในสุนัข ด้วยวิธีทดสอบตามมาตรฐานสากล ตั้งแต่เดือน ม.ค.–มิ.ย. 61 ซึ่งพบว่ามีภูมิคุ้มกันในระดับที่สามารถคุ้มโรคได้ อย่างไรก็ตาม กรมปศุสัตว์ได้แนะนําให้ประชาชนนําสัตว์ไปฉีดวัคซีนตามโปรแกรมอย่างต่อเนื่องสม่ําเสมอ เน้นว่าโปรแกรมที่ถูกต้องคือ สุนัขและแมวต้องได้รับวัคซีนเข็มแรกเมื่ออายุ 2–4 เดือน และฉีดกระตุ้นซ้ําอีก 1 เข็ม ห่าง 1 เดือน หลังจากนั้นต้องฉีดกระตุ้นซ้ําทุกปี ซึ่งหากสัตว์เลี้ยงถูกสุนัขอื่นกัดก็ต้องฉีดวัคซีนกระตุ้นซ้ําทันทีตามคําแนะนําของสัตวแพทย์
2. ตั้งคําถามว่ากรมปศุสัตว์มีการตั้งงบประมาณและจัดซื้อวัคซีน 10 ล้านโดส แต่ถึงขณะนี้ยังไม่พบเห็นวัคซีนและแหล่งที่มาแต่อย่างใด
ข้อชี้แจง
1) แต่ละปีกรมปศุสัตว์จะตั้งงบประมาณสําหรับจัดซื้อปีละ 1 ล้านโด๊ส สําหรับนําไปฉีดให้สัตว์ที่อยู่รอบจุดที่เกิดโรคและสัตว์กลุ่มที่เสี่ยงต่อการเกิดโรค
2) ในปี 2561 ได้จัดซื้อวัคซีนชื่อ Bayovac เป็นของบริษัท ไบเออร์ไทย จํากัด ซึ่งเป็นวัคซีนที่ได้รับการขึ้นทะเบียนตํารับยาและมีใบรับรองรุ่นการผลิตถูกต้องตามกฎหมาย กระทรวงสาธารณสุข และตรงตามสเปกหรือคุณลักษณะเฉพาะที่สําคัญอื่น และเป็นไปตามตามหลักเกณฑ์มาตรฐานขององค์การโรคระบาดสัตว์ระหว่างประเทศ (OIE)
3) โดยวัคซีนที่จัดซื้อได้ตรวจครบ 1 ล้านโด๊ส เมื่อวันที่ 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2561 และได้จัดส่งให้หน่วยงานในพื้นที่ของกรมปศุสัตว์ใช้ทั่วประเทศแล้ว
4) การดําเนินการควบคุมโรคพิษสุนัขบ้า ประจําวันที่ 15 สิงหาคม 2561 การฉีดวัคซีนให้แก่สุนัข-แมว ซึ่งเป็นการบูรณาการระหว่างกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นและกรมปศุสัตว์ ได้มีการดําเนินการสะสมตั้งแต่เดือนตุลาคม 2560 จนถึงวันนี้ รวมทั้งสิ้น 8,202,096 ตัว
แนวทางการป้องกัน และแก้ไข :
1) โรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสที่ป้องกันได้โดยการฉีดวัคซีนให้ครอบคลุมประชากรสุนัขและแมวให้ได้ไม่ต่ํากว่าร้อยละ 80 ดังนั้น การจัดการวัคซีนอย่างเหมาะสมจึงเป็นเรื่องสําคัญ ทั้งการวางแผนการนําเข้าวัคซีนให้เพียงพอ กระบวนการรักษาห่วงโซ่ความเย็น รวมทั้งกระบวนการฉีดวัคซีนที่ถูกวิธี โดยบูรณาการระหว่างหน่วยงานได้แก่กรมปศุสัตว์ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และภาคเอกชน
2) เร่งควบคุมประชากรสุนัขและแมว โดยมีการจัดตั้งสถานพยาบาลเพื่ออํานวยความสะดวกให้ประชาชนและด้อยโอกาสได้ทําหมัน
3) สํารวจและขึ้นทะเบียนสุนัขและแมวในพื้นที่โดยมีการแบ่งประเภทเพื่อการบริหารจัดการสุนัขและแมวในพื้นที่ เช่น สุนัขมีเจ้าของ สุนัขชุมชน
4) มีการสร้างความรับรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องให้แก่ประชาชนในการดูแลสัตว์เลี้ยงให้ปลอดภัยจากโรคพิษสุนัขบ้าและส่งเสริมให้ผู้เลี้ยงสัตว์มีความรู้รับผิดชอบต่อสัตว์เลี้ยงของตนไม่นําไปปล่อยในที่สาธารณะรวมทั้งมีการบังคับใช้กฎหมาย เช่น นําสุนัขและแมวไปฉีดวัคซีนทุกปี ถ้าพบสุนัขและแมวแสดงอาการผิดปกติให้แจ้งเจ้าหน้าที่ เพื่อตรวจสอบ รวมถึงการไม่ปล่อยสุนัขและแมวไปที่สาธารณะโดยไม่มีการควบคุม
5) เร่งรัดควบคุมโรคพิษสุนัขบ้าในพื้นที่โดยใช้การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนช่วยในการเฝ้าระวังและควบคุมโรค โดยเน้นการให้ควบคุมสัตว์พาหะในพื้นที่เกิดโรค ทั้งนี้ ถ้าทางอปท. ไม่มีที่กักสัตว์ สามารถขอยืมกรงจากปศุสัตว์ในพื้นที่ในระหว่างที่รอจัดหากรงได้ เพื่อ ลดภาวะความเครียดของสัตว์ในการเคลื่อนย้ายรวมถึงปัญหาการขนส่งสัตว์ไปนอกพื้นที่