รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-บทวิเคราะห์ เรื่อง การปลดอาวุธนิวเคลียร์บนคาบสมุทรเกาหลี : สู่การประชุมสุดยอดผู้นำสหรัฐอเมริกากับผู้นำสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี
วันพุธที่ 15 สิงหาคม 2561
บทวิเคราะห์ เรื่อง การปลดอาวุธนิวเคลียร์บนคาบสมุทรเกาหลี : สู่การประชุมสุดยอดผู้นําสหรัฐอเมริกากับผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี
กองพัฒนายุทธศาสตร์ สํานักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สํานักนโยบายและแผนกลาโหม
กองพัฒนายุทธศาสตร์ สํานักงานนโยบายและยุทธศาสตร์ สํานักนโยบายและแผนกลาโหม
จากการที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี ได้พัฒนาโครงการอาวุธนิวเคลียร์มาตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๔๙๓ และได้ทําการทดลองระเบิดนิวเคลียร์มาแล้ว จํานวน ๖ ครั้ง รวมทั้งมีการทดสอบการยิงขีปนาวุธพิสัยไกล โดยมีเป้าหมายที่จะพัฒนาหัวรบนิวเคลียร์ให้มีขนาดเล็กและสามารถติดตั้งบนขีปนาวุธที่มีพิสัยการยิงข้ามทวีป จนก่อให้เกิดความตึงเครียดบนคาบสมุทรเกาหลีและในภูมิภาค ตลอดจนส่งผลให้มีมาตรการกดดันและคว่ําบาตรต่อสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีมาอย่างต่อเนื่อง
มาตรการกดดันและคว่ําบาตรสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีที่นําไปสู่การเจรจา :
เมื่อ ๒๓ ธันวาคม พ.ศ.๒๕๖๐ คณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ (United Nations Security Council : UNSC) ได้มีมติเป็นเอกฉันท์ (๑๕ : ๐) ให้มีมาตรการคว่ําบาตรต่อสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี (เพิ่มเติมจากมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ เมื่อ ๑๒ กันยายน พ.ศ.๒๕๖๐) ที่เข้มงวดมากยิ่งขึ้น โดยการตัดลดปริมาณน้ํามันดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่นานาชาติส่งไปยังสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีสูงถึงร้อยละ ๙๐ ของปริมาณที่นําเข้าปกติ กําหนดให้แรงงานสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีที่ทํางานในต่างประเทศจะต้องกลับคืนสู่ภูมิลําเนาภายในเวลา ๒ ปี และห้ามนําเข้าสินค้าที่เป็นรายได้หลักของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีหลายรายการ ทั้งนี้ มติดังกล่าวได้รับความเห็นชอบจากทั้งสาธารณรัฐประชาชนจีนและสหพันธรัฐรัสเซีย ซึ่งเป็นพันธมิตรและคู่ค้ารายใหญ่ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี แม้ว่าที่ผ่านมาทั้งสองประเทศจะคัดค้านมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติในการคว่ําบาตรสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี
เมื่อ ๑๒ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๑ สาธารณรัฐสิงคโปร์ ได้จัดการประชุมสุดยอดผู้นําสหรัฐอเมริกา กับผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี ณ โรงแรมคาเปลลา บนเกาะเซนโตซา ทั้งนี้ ถือเป็นประวัติศาสตร์ของทั้งสองประเทศ โดยนายโดนัล ทรัมป์ เป็นประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกาคนแรก ที่ได้พบและหารือกับผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีในขณะที่ยังดํารงตําแหน่ง สําหรับ นายคิม จอง อึน ถือเป็นผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีคนแรก ที่ได้มีการหารือทวิภาคีกับผู้นําสหรัฐอเมริกา
อย่างเป็นทางการ
สาระสําคัญของกระประชุม
เป็นการหารือแบบตัวต่อตัว และการประชุมหารือแบบเต็มคณะ โดยมีประเด็นสําคัญ ดังนี้
๑) การปลดอาวุธนิวเคลียร์ของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี : สหรัฐอเมริกาต้องการให้สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีปลดอาวุธนิวเคลียร์อย่างสมบูรณ์แบบ ซึ่งฝ่ายสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีขอให้สหรัฐอเมริกาให้ความมั่นใจว่า หากสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีไม่มีอาวุธนิวเคลียร์ที่ได้พัฒนามาอย่างต่อเนื่องแล้ว จะมีสิ่งใดรับรองความปลอดภัยให้กับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี ๒) การยุติสงครามบนคาบสมุทรเกาหลีอย่างสมบูรณ์ : สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี มีความเห็นว่าควรมีสนธิสัญญาสันติภาพตามกฎหมายระหว่างประเทศ ไม่ใช่มีเพียงข้อตกลงหยุดยิงอย่างที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน และ ๓) การรื้อฟื้นความสัมพันธ์ระดับปกติกับสหรัฐอเมริกา : สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีแสดงความคิดเห็นว่า มีความเป็นไปได้หรือไม่ที่จะเปิดสถานทูตสหรัฐอเมริกา ในกรุงเปียงยาง
เป็นการลงนามในบันทึกข้อตกลง จํานวน ๔ ข้อ คือ ๑) สหรัฐอเมริกา และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีให้คํามั่นว่าจะสถาปนาความสัมพันธ์ระหว่างกันครั้งใหม่ เพื่อให้เป็นไปตามความปรารถนาของประชาชนทั้งสองประเทศเพื่อสันติภาพและความรุ่งเรือง ๒) สหรัฐอเมริกา และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีจะร่วมกันสร้างสันติภาพที่มั่นคงและยั่งยืนบนคาบสมุทรเกาหลี ๓) สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลี ให้คํามั่นว่าจะเดินหน้ากระบวนการปลดอาวุธนิวเคลียร์อย่างสมบูรณ์แบบบนคาบสมุทรเกาหลี เพื่อเป็นการตอกย้ําถึงเจตจํานงต่อปฏิญญาปันมุนจอม เมื่อ ๒๗ เมษายน พ.ศ.๒๕๖๑ และ ๔) สหรัฐอเมริกา และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีให้คํามั่นว่าจะร่วมมือกันค้นหาร่างเชลยศึกและทหารที่สูญหายระหว่างปฏิบัติหน้าที่สงคราม รวมทั้งส่งคืนร่างที่ค้นพบแล้วโดยเร็ว
การเจรจาและลงนามในบันทึกข้อตกลงของผู้นําทั้งสองประเทศในครั้งนี้ แม้ว่าจะทําให้คาบสมุทรเกาหลีลดความตึงเครียดลง และเป็นโอกาสที่จะทําให้คาบสมุทรเกาหลีปลอดจากอาวุธนิวเคลียร์ในอนาคต อย่างไรก็ตามการยุติโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์เป็นเพียงการไม่เดินหน้าพัฒนาต่อไป ส่วนองค์ความรู้และอาวุธนิวเคลียร์ที่มีอยู่จะต้องทําลายหรือไม่ ยังคงเป็นคําถาม ทั้งนี้ เชื่อว่าสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีจะเก็บไว้เพื่อเป็นหลักประกันความปลอดภัยและอํานาจในการต่อรองสําหรับเงื่อนไขทางทหารกับสหรัฐอเมริกา และปัจจุบันสหรัฐอเมริกา ได้วางกําลังไว้ในสาธารณรัฐเกาหลี จํานวน ๒๘,๐๐๐ นาย และในญี่ปุ่น จํานวน ๔๗,๐๐๐ นาย
จากการเปลี่ยนท่าทีและนโยบายอย่างคาดไม่ถึงของผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีที่เคยแข็งกร้าว และท้าทายสหรัฐอเมริกาต่อการดําเนินการโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์และการทดลองขีปนาวุธ มาสู่การประนีประนอมและประกาศระงับโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ดังกล่าว รวมทั้งปิดสถานที่ทดลองนิวเคลียร์ทั้งหมด ทําให้สถานการณ์ความตึงเครียดบนคาบสมุทรเกาหลีคลี่คลายลงเป็นอย่างมาก ทั้งนี้ เป็นผลจากมาตรการคว่ําบาตรเพิ่มเติม โดยมติของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่มีความเข้มข้นมากยิ่งขึ้น และส่งผลกระทบโดยตรงต่อโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และระบบเศรษฐกิจของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีอย่างรุนแรง และที่สําคัญเป็นมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่สาธารณรัฐประชาชนจีน และสหพันธรัฐรัสเซียซึ่งเป็นพันธมิตรและคู่ค้าที่สําคัญของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีได้ให้ความเห็นชอบด้วย
การเจรจาและลงนามในบันทึกข้อตกลงของผู้นําสหรัฐอเมริกา และผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีในครั้งนี้ ถือเป็นก้าวแรกของการสร้างสันติภาพบนคาบสมุทรเกาหลี แม้ว่าจะต้องใช้เวลาในการพิสูจน์ความจริงใจของผู้นําสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีในการปลดอาวุธนิวเคลียร์อย่างสมบูรณ์แบบ อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์โดยตรงจากการแสดงเจตนาร่วมมือกันสร้างสันติภาพที่มั่นคงและยั่งยืนบนคาบสมุทรเกาหลี ได้สร้างความมั่นใจว่าจะไม่มีการเผชิญหน้าทางทหารที่จะนําไปสู่การทําสงครามบนคาบสมุทรเกาหลี ที่นานาชาติต่างวิตกกังวล
ที่ผ่านมามีประชาชนสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีหลบหนีออกจากประเทศ และเดินทางเข้าประเทศไทยโดยผิดกฎหมายมาอย่างต่อเนื่อง โดยมีความมุ่งหมายเพื่อให้ไทยส่งตัวกลับไปยังสาธารณรัฐเกาหลี (ปี พ.ศ.๒๕๕๙ จํานวน ๕๓๕ คน และปี พ.ศ.๒๕๖๑ จํานวน ๓๐ คน) และมีแนวโน้มจะเพิ่ม มากขึ้น จากสถานการณ์ความตึงเครียดบนคาบสมุทรเกาหลีที่สืบเนื่องจากโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ และมาตรการคว่ําบาตรของคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ ที่ทําให้ชาวสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีมีความยากลําบากมากยิ่งขึ้น และจากสถานการณ์เชิงบวกที่เกิดขึ้นบนคาบสมุทรเกาหลีในครั้งนี้ จะทําให้จํานวนชาวสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนเกาหลีที่ต้องการลี้ภัยไปสาธารณรัฐเกาหลี โดยใช้ไทยเป็นทางผ่านลดน้อยลงและจะหมดไปในที่สุด หากมีการรวมชาติเกาหลีเกิดขึ้นในอนาคต ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับเจตจํานงของประชาชนของทั้งสองประเทศที่ถือเป็นปัจจัยสําคัญที่สุดของการรวมชาติ