รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-NARIT ร่วมทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติ ค้นพบระบบดาวคู่ที่มองไม่เห็น
วันพุธที่ 10 มิถุนายน 2563
NARIT ร่วมทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติ ค้นพบระบบดาวคู่ที่มองไม่เห็น
NARIT ร่วมทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติ ค้นพบระบบดาวคู่ที่มองไม่เห็น
ดร.ศุภชัย อาวิพันธุ์ นักวิจัยด้านดาวเคราะห์นอกระบบสุริยะc ร่วมกับทีมนักดาราศาสตร์นานาชาติ ใช้กล้องโทรทรรศน์ควบคุมระยะไกลอัตโนมัติ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.7 เมตร ณ หอดูดาวเกาเหมยกู่ มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน กล้องโทรทรรศน์ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.5 เมตร ณ หอดูดาวแห่งชาติ ดอยอินทนนท์ จ.เชียงใหม่ และกล้องโทรทรรศน์อีกกว่า 50 ตัวทั่วโลก บันทึกภาพปรากฏการณ์สว่างขึ้นอย่างประหลาดของดาวฤกษ์ดวงหนึ่งกว่า 25,000 ภาพ ศึกษาจนค้นพบ “ระบบดาวคู่ที่มองไม่เห็น”
ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2559 กล้องโทรทรรศน์อวกาศ Gaia ขององค์การอวกาศยุโรป (European Space Agency: ESA) ค้นพบการสว่างขึ้นของดาวฤกษ์ 2MASS19400112+3007533 ในกลุ่มดาวหงส์ และตั้งชื่อย่อปรากฏการณ์ดังกล่าวว่า Gaia16aye การสว่างขึ้นดังกล่าวองค์การอวกาศยุโรป ได้แจ้งเตือนให้นักดาราศาสตร์ทั่วโลกเฝ้าสังเกตการณ์ ร่วมถึงนักวิจัยของ สดร. ด้วย
ภายหลังการแจ้งเตือน กล้องโทรทรรศน์มากกว่า 50 ตัวทั่วโลก รวมทั้งกล้องโทรทรรศน์ควบคุมระยะไกลอัตโนมัติ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.7 เมตร ณ หอดูดาวเกาเหมยกู่ มณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน และกล้องโทรทรรศน์ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 0.5 เมตร ณ หอดูดาวเฉลิมพระเกียรติ 7 รอบ พระชนมพรรษา ดอยอินทนนท์ จ.เชียงใหม่ ได้เฝ้าสังเกตปรากฏการณ์ Gaia16aye ยาวนานกว่า 500 วัน และพบว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวเกิดจากปรากฏการณ์ไมโครเลนส์ (Microlensing)
ปรากฏการณ์ไมโครเลนส์ เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดจากการเลี้ยวเบนของแสงรอบวัตถุมวลมากตามทฤษฎีของไอสไตน์ เมื่อมีวัตถุมาอยู่ระหว่างโลกกับดาวฤกษ์พื้นหลัง สนามโน้มถ่วงของวัตถุดังกล่าวจะทําให้แสงเลี้ยวเบนคล้ายเลนส์นูน ทําให้ผู้สังเกตบนโลกเห็นดาวฤกษ์พื้นหลังสว่างขึ้น การศึกษาปรากฏการณ์ไมโครเลนส์สามารถช่วยให้นักดาราศาสตร์ค้นพบวัตถุที่มีความสว่างน้อย เช่น ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ที่อยู่ไกล หรือแม้กระทั่งหลุมดําได้
จากข้อมูลภาพถ่ายปรากฏการณ์ Gaia16aye กว่า 25,000 ภาพ ในจํานวนมีภาพถ่ายมากกว่า 1,000 จากกล้องโทรทรรศน์ของ สดร. พบว่าดาวฤกษ์มีการสว่างขึ้นจํานวน 5 ครั้ง เมื่อนําข้อมูลดังกล่าวมาสร้างแบบจําลองพบว่าวัตถุที่เป็นเลนส์ ประกอบด้วยดาวฤกษ์สองดวงที่มีมวล 0.57 และ 0.36 เท่าของดวงอาทิตย์ ดาวทั้งสองห่างกันประมาณ 2 เท่าของระยะห่างระหว่างโลกกับดวงอาทิตย์ และมีคาบโคจรรอบกันยาวนาน 2 ปี แต่อย่างไรก็ตามด้วยระยะห่างจากโลกของดาวคู่ดังกล่าวที่มากกว่า 2,000 ปีแสง ทําให้แสงที่มาจากดาวฤกษ์ทั้งสองสว่างน้อยกว่าความสามารถของกล้องโทรทรรศน์ที่จะสังเกตเห็นดาวคู่ดังกล่าวได้
ระบบดาวคู่ดังกล่าวไม่ใช่วัตถุแรกที่นักวิจัย สดร. ร่วมกับนักดาราศาสตร์นานาชาติค้นพบด้วยเทคนิคไมโครเลนส์ ก่อนหน้านี้ ได้ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบชื่อว่า Kojima-1Lb ด้วยเทคนิคไมโครเลนส์มาแล้วเช่นกัน การศึกษาดังกล่าวยังแสดงให้เห็นถึงศักยภาพของกล้องโทรทรรศน์ของ สดร. ที่สามารถทํางานวิจัยร่วมในระดับนานาชาติได้
เรียบเรียง : ดร.ศุภชัย อาวิพันธุ์ - นักวิจัย สดร.
อ้างอิง :https://www.aanda.org/component/article?access=doi&doi=10.1051%2F0004-6361%2F201935097&fbclid=IwAR05MDFHLdk5lgOLPPAMz8UUTNegFUlFwtwhYMgWuIdRKhxdF4Qj-XDNJlA
ภาพ :https://www.sciencealert.com/astronomers-found-a-pair-of-invisible-stars-they-could-lead-us-to-hidden-black-holes?fbclid=IwAR1wrOSlPW4aF-vkDIqxtOPS2pS8b0sZiuygY7lh4UHZw8kOUgmigUCMy8M
ข้อมูลข่าวโดย : สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน) (สดร.)
เผยแพร่ : จิรายุ รุจิพงษ์วาที
ส่วนสื่อสารองค์กร
กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม
โทรศัพท์ 0 2333 3700 ต่อ 3728 - 3732 โทรสาร 0 2333 3834
Facebook : @MHESIThailand
Call Center โทร.1313