รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมชี้แจง กรณีปัญหาโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา
วันพฤหัสบดีที่ 7 ธันวาคม 2560
สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมชี้แจง กรณีปัญหาโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา
เลขาธิการสํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมชี้แจง กรณีปัญหาโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา
วันที่ 6 ธันวาคม 2560 นางรวีวรรณ ภูริเดช เลขาธิการสํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ชี้แจงประเด็น ปัญหาโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา ตามที่นายเดชรัต สุขกําเนิด อาจารย์ประจําภาควิชาเศรษฐศาสตร์เกษตรและทรัพยากร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กล่าวถึงกรณีปัญหาความขัดแย้งการก่อสร้างโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา จ.สงขลา โดยยังมีข้อถกเถียงสําคัญอยู่ 2 เรื่อง คือ
(1) ด้านความมั่นคงทางพลังงาน มีข้อถกเถียงว่า ประเทศไทยมีกําลังผลิตไฟฟ้าสํารองในระบบมากเกินไปหรือไม่ เนื่องจากขณะนี้ประเทศไทยมีกําลังผลิตไฟฟ้าสํารองมากถึง 10,000 เมกะวัตต์ ในขณะที่ภาคใต้มีศักยภาพการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนที่สูง แต่ยังติดปัญหาความไม่ชัดเจนของนโยบายการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน ซึ่งหากมีการเปิดรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียน ศักยภาพความมั่นคงทางด้านพลังงานของภาคใต้ก็จะมีความมั่นคงมากขึ้น และเป็นความมั่นคงที่ตั้งอยู่บนฐานที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม และมาจากฐานการผลิตของภาคใต้เอง การมองภาพรวมด้านพลังงานทั้งระบบจึงมีความสําคัญ
(2) ด้านผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ข้อถกเถียงสําคัญคือ การจัดทํารายงานการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของโรงไฟฟ้าเทพา หรือ EHIA ที่ไม่ได้เปิดให้ประชาชนได้เข้าไปมีส่วนร่วมอย่างกว้างขวางเพียงพอ ประกอบกับท่าทีของฝ่ายความมั่นคงที่ดูเหมือนเข้าข้างฝ่ายสนับสนุน จึงยิ่งทําให้มีคําถามจากประชาชนมากขึ้น รวมทั้งปัญหาจากการกําหนดขอบเขตพื้นที่ศึกษาไม่ครอบคลุมพื้นที่ที่อาจได้รับผลกระทบ และการแยกศึกษาระหว่างโรงไฟฟ้ากับท่าเทียบเรือออกจากกัน ทั้ง ๆ ที่ควรมองเป็นโครงการเดียวกัน
สํานักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) ขอชี้แจงข้อเท็จจริงในประเด็นด้านผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ดังนี้
โครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา ของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) เป็นโครงการตามแผน PDP 2015 ของกระทรวงพลังงาน ใช้ถ่านหินบิทูมินัส/ซับบิทูมินัสที่นําเข้าจากต่างประเทศเป็นเชื้อเพลิงหลัก และใช้ชีวมวลภายในประเทศเป็นเชื้อเพลิงเสริม ซึ่งเข้าข่ายโครงการในลําดับที่ 11 ตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่กําหนดให้ต้องจัดทํารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม สําหรับโครงการหรือกิจการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง ทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ (รายงาน EHIA) และเป็นโครงการของรัฐที่ต้องเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาอนุมัติโครงการ ซึ่งในการพิจารณารายงานฯ สผ. โดยคณะกรรมการผู้ชํานาญการพิจารณารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (คชก.) ได้พิจารณารายงานฯ และให้ความเห็นเป็นไปตามหลักวิชาการ ซึ่งความเห็นของ คชก. ไม่ใช่การอนุมัติโครงการ แต่จะใช้ประกอบการพิจารณาของคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ (กก.วล.) เพื่อเสนอความเห็นประกอบการพิจารณาอนุมัติโครงการของคณะรัฐมนตรี ทั้งนี้ เป็นไปตามมาตรา 47 แห่ง พ.ร.บ. ส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535
ในการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมนี้ได้กําหนดขอบเขตพื้นที่ศึกษาไว้มากกว่าข้อกําหนดขั้นต่ําในแนวทางการจัดทํารายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของ สผ. ที่กําหนดรัศมีพื้นที่ศึกษาไม่น้อยกว่า 5 กิโลเมตร ตัวอย่างเช่น การศึกษาผลกระทบทางด้านคุณภาพอากาศ มีการศึกษาครอบคลุมพื้นที่กว้าง 30 กิโลเมตร ยาว 30 กิโลเมตร หรือคิดเป็นขนาดพื้นที่ 900 ตารางกิโลเมตร ซึ่งผลการศึกษาพบว่าคุณภาพอากาศดีกว่าค่ามาตรฐาน นอกจากนี้ การศึกษาด้านสมุทรศาสตร์และชายฝั่ง การศึกษาด้านคมนาคมขนส่งทางบกและทะเล การศึกษาด้านการใช้น้ําและการระบายน้ํา ได้ทําการศึกษาครอบคลุมถึงพื้นที่ที่อาจจะได้รับผลกระทบจากกิจกรรมของโครงการ การศึกษาครอบคลุมพื้นที่บางส่วนในจังหวัดปัตตานีด้วย
ในกระบวนการจัดทําและพิจารณารายงาน EHIA ได้เปิดโอกาสให้ประชาชนได้มีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นได้ตลอดทุกขั้นตอน ตั้งแต่ในการจัดทํารายงาน EHIA ซึ่งจะต้องจัดให้มีการรับฟังความเห็นของประชาชนตามที่กําหนดไว้ในประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสําหรับโครงการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรงฯ โดยมีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนอย่างน้อย 3 ครั้ง คือ ในขั้นตอนการกําหนดขอบเขตและแนวทางการศึกษาผลกระทบ ขั้นตอนการประเมินและจัดทํารายงานฯ รวมถึงขั้นตอนการทบทวนร่างรายงานและมาตรการต่าง ๆ เพื่อประกอบการศึกษาข้อมูลและจัดทํามาตรการให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น ซึ่ง กฟผ. ได้จัดให้มีการรับฟังความเห็นของประชาชน ดังนี้
(1) การรับฟังความคิดเห็น เพื่อกําหนดขอบเขตและแนวทางการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ (Public Scoping) โดยการจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นฯ รวมทุกตําบลครบทุกตําบลในพื้นที่ศึกษา รวม 1 ครั้ง ณ องค์การบริหารส่วนตําบลปากบาง อําเภอเทพา จังหวัดสงขลา เมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2557 โดยมีผู้เข้าร่วม 3,860 คน
(2) กระบวนการรับฟังความคิดเห็น ในขั้นตอนการประเมินและจัดทํารายงานฯ ประกอบด้วยการประชุมกลุ่มย่อย (Focus Group) จํานวน 24 ครั้ง ระหว่างวันที่ 11-28 กุมภาพันธ์ 2558 มีผู้เข้าร่วม 708 คน และการสํารวจความคิดเห็นหน่วยงานราชการ ผู้นําชุมชน ครัวเรือน (การสัมภาษณ์โดยใช้แบบสอบถาม) ระหว่างวันที่ 16 กุมภาพันธ์ ถึงวันที่ 5 มิถุนายน 2558 จํานวนรวม 1,461 ตัวอย่าง
(3) การรับฟังความคิดเห็นเพื่อทบทวนร่างรายงานฯ (Public Review) โดยการจัดประชุมรับฟังความคิดเห็นฯ รวมทุกตําบลครบทุกตําบลในพื้นที่ศึกษา รวม 1 ครั้ง ณ องค์การบริหารส่วนตําบลปากบาง อําเภอเทพา จังหวัดสงขลา เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2558 มีผู้เข้าร่วม 6,498 คน
ทั้งนี้ กฟผ. ได้จัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนสอดคล้องกับประกาศกระทรวงดังกล่าว โดยครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายอย่างน้อย 7 กลุ่มหลัก ได้แก่ 1) ผู้รับผลกระทบจากโครงการ 2) หน่วยงานที่รับผิดชอบจัดทํารายงานฯ ได้แก่ เจ้าของโครงการ และนิติบุคคลผู้มีสิทธิจัดทํารายงานฯ 3) หน่วยงานที่ทําหน้าที่พิจารณารายงานฯ 4) หน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องกับโครงการ 5) องค์การเอกชนด้านสิ่งแวดล้อม องค์กรพัฒนาเอกชน สถาบันการศึกษา และนักวิชาการอิสระ 6) สื่อมวลชน และ 7) ประชาชนทั่วไป
ส่วนในขั้นตอนการพิจารณารายงาน EHIA สผ. ได้เปิดโอกาสให้ทั้งผู้ที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วยกับโครงการสามารถจัดส่งข้อมูลความคิดเห็นหรือข้อวิตกกังวลต่อโครงการให้ สผ. นําเสนอ คชก. เพื่อเป็นข้อมูลประกอบการพิจารณารายงานฯ ได้ตลอด โดยที่ไม่จําเป็นต้องรอให้มีการจัดประชุมพิจารณา และที่ผ่านมา คชก. ยังได้เคยเชิญผู้แทนเครือข่ายผู้คัดค้านโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพาเข้าร่วมชี้แจงข้อห่วงกังวลและข้อเท็จจริงต่อ คชก. ในการประชุมครั้งที่ 29/2559 เมื่อวันที่ 1 กันยายน 2559 ซึ่งเครือข่ายผู้คัดค้านโครงการได้มีหนังสือแจ้งไม่เข้าร่วมประชุมในวันดังกล่าว อย่างไรก็ตาม คชก. ก็ได้นําประเด็นข้อคิดเห็นของเครือข่ายผู้คัดค้านโครงการมาใช้เป็นข้อมูลประกอบการพิจารณารายงานฯ ด้วย นอกจากนี้ ก่อนการอนุญาตโครงการ สํานักงานคณะกรรมการกํากับกิจการพลังงาน (สํานักงาน กกพ.) ซึ่งเป็นหน่วยงานผู้อนุญาตยังจะต้องมีการจัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนเพื่อเป็นข้อมูลประกอบการอนุญาตตามมาตรา 58 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ด้วย
สําหรับโครงการท่าเทียบเรือสําหรับโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพานั้น เป็นการก่อสร้างท่าเทียบเรือเพื่อขนถ่ายถ่านหินให้กับโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหินเทพา รองรับเรือขนาดระวางบรรทุกประมาณ 13,000 เดทเวทตัน มีความยาวหน้าท่า 300 เมตร เข้าข่ายโครงการในลําดับที่ 9 ที่ต้องจัดทํารายงาน EHIA ตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นลําดับประเภทโครงการที่แตกต่างจากโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน อย่างไรก็ตาม ในการพิจารณารายงานของทั้งสองโครงการได้พิจารณาภาพรวมและมีการพิจารณาผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากกิจกรรมการดําเนินการที่เกี่ยวข้องร่วมกันไว้ด้วย ทั้งนี้ คชก. ด้านโครงสร้างพื้นฐาน จะประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญคนละสาขากับด้านการพิจารณาโครงการด้านโรงไฟฟ้าเพื่อให้การพิจารณาเป็นไปอย่างรอบคอบ ที่ผ่านมา คชก ด้านโครงสร้างพื้นฐานทางน้ําได้พิจารณารายงานแล้ว จํานวน 2 ครั้ง โดยในการประชุมครั้งที่ 5/2560 เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2560 ได้มีมติให้ กฟผ. ปรับปรุงและเพิ่มเติมข้อมูลเพิ่มเติมในรายงานฯ ใน 11 ประเด็นหลัก อาทิเช่น ประเด็นรายละเอียดโครงการและวิศวกรรมโครงสร้าง ประเด็นสมุทรศาสตร์และวิศวกรรมชายฝั่ง ประเด็นอุทกวิทยา การระบายน้ํา และจัดการน้ําเสีย ประเด็นคุณภาพน้ําทะเล ประเด็นทรัพยากรชีวภาพ และประเด็นสังคมและการมีส่วนร่วมของประชาชน เป็นต้น ซึ่งปัจจุบัน กฟผ. อยู่ระหว่างจัดทําข้อมูลเพิ่มเติม ยังไม่ได้เสนอรายงานชี้แจงเพิ่มเติมต่อ สผ.
--------------------------------