รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ศธ.จัดการประชุมปฏิบัติการขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค
วันพฤหัสบดีที่ 19 ตุลาคม 2560
ศธ.จัดการประชุมปฏิบัติการขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค
พล.อ.สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานพิธีเปิดการประชุม และมอบนโยบาย เรื่อง "การขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค"
จังหวัดเชียงราย -กระทรวงศึกษาธิการ โดยสํานักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ จัดการประชุมปฏิบัติการขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค ระหว่างวันที่ 18-20ตุลาคม 2560 ณ โรงแรมดุสิต ไอส์แลนด์ รีสอร์ท โดยได้รับเกียรติจาก พล.อ.สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นประธานพิธีเปิดการประชุม และมอบนโยบาย เรื่อง "การขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค"โดยผู้เข้าร่วมประชุมครั้งนี้ประกอบด้วยผู้บริหารองค์กรหลักของกระทรวงศึกษาธิการ ผู้ตรวจราชการกระทรวง ศึกษาธิการภาค รองศึกษาธิการภาค ศึกษาธิการจังหวัด รองศึกษาธิการจังหวัด ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจากส่วนกลางและภูมิภาคทั่วประเทศ380คน
นายการุณ สกุลประดิษฐ์ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการกล่าวถึงการจัดประชุมปฏิบัติการในครั้งนี้ว่า ตามที่รัฐบาลได้กําหนดยุทธศาสตร์การพัฒนาพื้นที่ในระดับภาค6ภาค ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคใต้ และภาคใต้ชายแดน ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาภาค เมือง และพื้นที่เศรษฐกิจ ในช่วงแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่12(พ.ศ.2560-2564) โดยประเทศไทยจําเป็นต้องใช้ประโยชน์จากศักยภาพและภูมิสังคมเฉพาะของพื้นที่ และดําเนินการเชิงรุกเพื่อเสริมจุดเด่นในระดับภาคในการเป็นฐานการผลิตและการบริการที่สําคัญ ซึ่งการพัฒนาในระดับภาคดังกล่าวได้มุ่งเน้นในเรื่องการลดช่องว่างรายได้ระหว่างภาค และมีการกระจายรายได้ที่เป็นธรรมมากขึ้นรวมทั้งการเป็นเมืองที่น่าอยู่สําหรับประชาชนทุกกลุ่มในสังคม
กระทรวงศึกษาธิการในฐานะที่เป็นหน่วยงานหลักในการจัดการศึกษาของประเทศได้เล็งเห็นถึงความสําคัญของการนํายุทธศาสตร์การพัฒนาพื้นที่ระดับภาคดังกล่าว มาประยุกต์ใช้ในการขับเคลื่อนงานด้านการศึกษา ให้สามารถตอบสนองต่อมิติของการพัฒนาประเทศ ทั้งในมิติความมั่นคง มิติทางเศรษฐกิจ มิติทางสังคม และมิติด้านสิ่งแวดล้อม โดยมีสํานักงานศึกษาธิการภาค จํานวน18ภาค สํานักงานศึกษาธิการจังหวัด จํานวน76จังหวัดและสํานักงานศึกษาธิการกรุงเทพมหานครเป็นกลไกหลักในการบูรณาการแผนและขับเคลื่อนแผนด้านการศึกษาระดับภาค เพื่อให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ20ปี และบรรลุเป้าหมายของแผนแม่บทต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
ดังนั้น ในการประชุมปฏิบัติการฯ ครั้งนี้จึงได้กําหนดวัตถุประสงค์เพื่อเป็นการสร้างการรับรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับยุทธศาสตร์การพัฒนาพื้นที่ในระดับภาค สําหรับใช้เป็นกรอบในการบูรณาการ การสร้างกลไกการขับเคลื่อนแผนงาน โครงการและกิจกรรม ด้านการศึกษาในแต่ละภาคให้บรรลุเป้าหมายทางยุทธศาสตร์ที่กําหนดไว้ ตลอดจนเพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับการขับเคลื่อนนโยบายด้านการศึกษาไปสู่การปฏิบัติในระดับพื้นที่ภาคอย่างเป็นรูปธรรม
โดยผู้เข้าร่วมประชุมปฏิบัติการฯ ประกอบด้วยผู้บริหารองค์กรหลักของกระทรวงศึกษาธิการศึกษาธิการภาค รองศึกษาธิการภาค ศึกษาธิการจังหวัด รองศึกษาธิการจังหวัด ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องจากส่วนกลางและภูมิภาค ประมาณ380คนจัดขึ้นระหว่างวันที่18-20ตุลาคม2560
พล.อ.สุรเชษฐ์ ชัยวงศ์กล่าวตอนหนึ่งว่าเป็นครั้งแรกที่ได้พบปะกับผู้บริหารสํานักงานศึกษาธิการภาค (ศธภ.)สํานักงานศึกษาธิการจังหวัด (ศธจ.) โดยพร้อมเพรียงกัน จึงมีความรู้สึกดีใจเป็นอย่างยิ่ง เพราะศึกษาธิการภาคและศึกษาธิการจังหวัดถือเป็นหลักในการขับเคลื่อนการปฏิรูปการศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการในภูมิภาค
ต้องยอมรับว่าการพัฒนาทรัพยากรที่สําคัญที่สุดของชาติ คือ "คน"และการพัฒนาคนให้เติบโตขึ้นมามีคุณภาพสมบูรณ์พร้อมทั้งทางร่างกาย จิตใจ อารมณ์ และสติปัญญา เป็นหน้าที่หลักของกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งในระดับนโยบายของกระทรวงได้เห็นพ้องกันว่า ควรมีแผนบูรณาการด้านการศึกษาเพื่อพัฒนาคนในระดับภาคเกิดขึ้นให้ได้ แม้เรื่องนี้จะไม่ใช่เรื่องใหม่ แต่ก็ถือเป็นเรื่องที่มีความสําคัญมาก ที่จะต้องมีการขับเคลื่อนอย่างมีระบบ มีแผน และมีการดําเนินงานที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นกว่าเดิม
ตลอดระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมากระทรวงศึกษาธิการได้พัฒนาคุณภาพการศึกษา พร้อมทั้งมีการทบทวนแผนงานและโครงการเพื่อขับเคลื่อนและพัฒนาคุณภาพการศึกษาใน "พื้นที่พิเศษ" จนมีความก้าวหน้าไปทีละส่วนใน 3 พื้นที่ 5 ภารกิจกล่าวคือพื้นที่ชายแดน 27 จังหวัด 107 อําเภอที่มีพื้นที่ชายแดนติดกับประเทศเพื่อนบ้าน ซึ่งสถานศึกษาจํานวนมากอยู่ในพื้นที่ห่างไกล ทุรกันดาร ขาดแคลนครู หลายแห่งไม่มีสัญญาณอินเทอร์เน็ต และในพื้นที่นี้ก็จะมีการจัดการศึกษาแบบบูรณาการในเขตพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษซ้อนอยู่อีก 10 จังหวัด ที่จําเป็นต้องจัดหลักสูตรเพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชนให้มีความรู้ ทักษะ รวมถึงสมรรถนะในการทํางานและการประกอบอาชีพที่เหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ และช่วยยกระดับฐานะทางเศรษฐกิจของภูมิภาค ให้มีมูลค่าเพิ่มอย่างยั่งยืน ส่วนพื้นที่พัฒนาพิเศษเฉพาะกิจ 5 จังหวัดชายแดนภาคใต้(ปัตตานี ยะลา นราธิวาส สตูล และ 4 อําเภอในสงขลา คือ จะนะ เทพา นาทวี และสะบ้าย้อย) ได้มีคณะทํางานไปทํางานร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกสังกัดในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง พร้อมตั้งศูนย์ประสานงานและบริหารการศึกษาจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศปบ.จชต.) หรือ "กระทรวงศึกษาธิการส่วนหน้า" ตลอดจนจัดทําแผนยุทธศาสตร์การศึกษาในพื้นที่ดังกล่าว
ในขณะเดียวกัน รัฐบาลได้ประกาศโครงการพัฒนาเมืองต้นแบบ "สามเหลี่ยม มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน"ภายใต้วิสัยทัศน์ “ขับเคลื่อนธุรกิจ เศรษฐกิจ ด้วยการศึกษาทุกระดับแบบสอดคล้องต่อเนื่อง” เพื่อพัฒนาเศรษฐกิจให้ไปสนับสนุนความมั่นคงทางด้านสังคม ได้แก่ เมืองต้นแบบ “เกษตรอุตสาหกรรมก้าวหน้าผสมผสาน” อ.หนองจิก จ.ปัตตานี เมืองต้นแบบ “การพัฒนาที่พึ่งพาตนเองอย่างยั่งยืน” อ.เบตง จ.ยะลา และเมืองต้นแบบ “การค้าขายชายแดนระหว่างประเทศ” อ.สุไหงโก-ลก จ.นราธิวาส จากนั้นจะขยายให้เต็มพื้นที่ เพื่อให้มิติทางเศรษฐกิจเป็นฐานในการพัฒนาความเจริญสู่ทุกพื้นที่ในจังหวัดชายแดนภาคใต้ นอกจากนี้ รัฐบาลได้มีนโยบายในการพัฒนาเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (Eastern Economic Corridor: EEC)ใน 3 จังหวัด คือ ฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยอง เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขัน และให้เป็นเขตเศรษฐกิจพิเศษชั้นนําของอาเซียนภายใน 5 ปี
แนวทางการพัฒนาคุณภาพการศึกษาใน3พื้นที่5ภารกิจดังกล่าวได้มีการจัดทําแผนทั้งหมดในทุกพื้นที่อย่างเป็นระบบ โดยให้ทุกฝ่ายได้ร่วมคิด ร่วมปรึกษาหารือ สร้างกลไกในการขับเคลื่อนและดําเนินงาน พร้อมมีการทบทวนการปฏิบัติเป็นห้วง ๆ เช่น เมื่อเดือนกันยายนที่ผ่านมา เป็นเดือนแห่งการทบทวนและปรับยุทธศาสตร์การศึกษาพื้นที่พิเศษดังกล่าวในการประชุมสัมมนา "มิติการศึกษา พัฒนาพื้นที่พิเศษ เดินหน้าประเทศไทย มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน" เพื่อช่วยพัฒนาปรับปรุงแผนการทํางานโดยกําหนดเป็นขั้นเป็นตอน รวมจากกลุ่มย่อย ๆ ก่อนแล้วจึงพัฒนาไปทีละส่วน ๆ
โดยกําหนดเป็น 3 ขั้นตอน
ขั้นแรกเป็นการประชุมระดับศึกษาธิการจังหวัด เพื่อสร้างความเข้าใจ ทบทวนแผน พร้อมระดมความคิดเห็นผู้ขับเคลื่อนงานระดับจังหวัดในแต่ละภารกิจทั้ง 35 จังหวัด
ขั้นที่สอง เป็นการประชุมระดับคณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัดทั้งคณะ เพื่อนําแผนมาบูรณาการ รวมทั้งนํางานวิจัยและนวัตกรรมมาเป็นปัจจัยประกอบการพิจารณาและได้แลกเปลี่ยน ถ่ายทอด พร้อมหาจุดร่วมเชื่อมโยงการทํางานร่วมกัน ทําให้แผนมีความครบถ้วนสมบูรณ์ยิ่งขึ้น
ขั้นที่สามเป็นการประชุมเพื่อให้คณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด และผู้เกี่ยวข้องกับการศึกษาทั้งภาครัฐ เอกชน ประชาชน รวมถึงภาคประชาสังคม ได้นําแผนมาพัฒนาเพิ่มเติมให้เกิดความสมบูรณ์ พร้อมทั้งมีการนําเสนอความก้าวหน้าการดําเนินงาน แผนการดําเนินงาน พร้อมรับนโยบายการปฏิบัติงานในปีงบประมาณ 2561 จากนายกรัฐมนตรี ในการประชุมสัมมนา "มิติการศึกษา พัฒนาพื้นที่พิเศษ เดินหน้าประเทศไทย มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน"ที่ จ.ชลบุรี
การประชุมในครั้งนั้น บรรยากาศดีมากพล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีได้รับทราบความก้าวหน้าการทํางานในพื้นที่พิเศษ และกล่าวว่า"ต่อไปไม่ต้องเป็นพื้นที่พิเศษแล้ว เพราะต่อไปพื้นที่พิเศษจะเป็นพื้นที่76+1ซึ่งก็หมายถึงพื้นที่ทั้ง76จังหวัดและกรุงเทพฯ จะเป็นพื้นที่ที่พิเศษ ที่จะต้องมีความทั่วถึงเท่าเทียมกันทั้งหมด"
ซึ่งเป็นที่มาของการพบปะและหารือร่วมกันกับผู้บริหารและข้าราชการจากสํานักงานศึกษาธิการภาค สํานักงานศึกษาธิการจังหวัด เพื่อต้องการสร้างความเข้าใจในการร่วมวางแผนทํางานพัฒนาคุณภาพการศึกษาในระดับภาค ในปีงบประมาณ2561-2562 และวางแผนจัดการศึกษาเพื่อให้ได้กําลังคนที่ตอบโจทย์การพัฒนาพื้นที่ ภูมิภาค และประเทศให้มากที่สุด
นอกจากนี้ เพื่อสะท้อนมุมมองการทํางานของภาคส่วนต่าง ๆจึงได้มีการสํารวจความคิดเห็นของผู้เข้าร่วมประชุมสัมมนาต่อการดําเนินงานที่ผ่านมา โดยผศ.ดร.บรรพต วิรุณราช คณบดีวิทยาลัยพาณิชยศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาพบว่า ผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก พร้อมเสนอให้มีการจัดทําแผนแบบมีส่วนร่วมพร้อมทบทวนแผนร่วมกับทุกฝ่ายบ่อยครั้งมากขึ้น ทั้งนี้ คนส่วนมากยังไม่เคยเข้าร่วมการจัดทําแผนเช่นนี้มาก่อน จึงทําให้มั่นใจได้ว่าการขับเคลื่อนและบูรณาการการจัดการศึกษาในพื้นที่ เดินมาถูกทิศทางแล้ว และรูปแบบ วิธีคิด วิธีทํางานที่มีระบบ มีขั้นตอนการจัดทําแผนร่วมกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ช่วยทําให้ได้แผนการทํางานที่ครอบคลุม ชัดเจน นําไปสู่การปฏิบัติได้จริงและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ทั้งนี้ การจัดทํายุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณเพื่อการพัฒนาพื้นที่ระดับภาค ประจําปีงบประมาณ พ.ศ.2562ของสํานักงบประมาณได้กําหนดไว้6ยุทธศาสตร์ โดยแบ่งเป็นยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคใต้ และภาคใต้ชายแดน โดยมีทั้ง "จุดเน้นการศึกษากับการพัฒนาภาค" ทั้งมิติบูรณาการ (Agenda) และมิติกระทรวง/หน่วยงาน (Function) และ "จุดเน้นการศึกษาที่ส่งเสริมสนับสนุนการพัฒนาภาค" คือ มิติพื้นที่ (Area) ซึ่งทั้ง6ภาคดังกล่าวจะมีแนวทางพัฒนาที่แตกต่างกันออกไป
เป้าหมายในการดําเนินงานการขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาคกระทรวงศึกษาธิการได้กําหนดไว้5ด้าน คือ1) จัดระเบียบกลไกภาค2) จัดทําแผนระดับภาค3) เตรียมตั้งศูนย์อาชีวะระดับภาค4) เตรียมจัดตั้งศูนย์พัฒนาบุคลากรระดับภาค5) เตรียมประเมินคุณภาพการศึกษาในครึ่งปีแรกของปีงบประมาณ 2561
อย่างไรก็ตาม ภาคการศึกษายิ่งต้องเร่งดําเนินการกว่าหน่วยงานอื่น ๆ เพราะเป็นหน่วยงานหลักในการผลิตและพัฒนากําลังคน ให้มีอาชีพ มีงานทํา
อีกเรื่องที่ต้องการเน้นย้ําคือ ปัญหาเด็กออกกลางคัน (หรือเด็กตกหล่น)หรือเด็กที่ไม่ได้เข้าระบบการศึกษา ถือเป็นวาระสําคัญของชาติ ที่กระทรวงศึกษาธิการจะเร่งหารือกับกระทรวงมหาดไทยโดยเร็ว เพราะเป็นเรื่องน่าตกใจมากที่เด็กประชากรวัยเรียนของไทยในช่วงอายุ3-18ปี ในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ซึ่งมีจํานวนทั้งสิ้น7.5แสนคน แต่จากการสํารวจกลับพบว่ามีเด็กในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ที่ไม่ได้เข้าระบบมากถึง1.6แสนคน หรือกว่า23%เช่น ใน4อําเภอของสงขลา มีจํานวน2หมื่นคน สตูล2หมื่นกว่าคน ยะลา3หมื่นกว่าคน ฯลฯ จึงฝากให้ ศธภ./ศธจ. สํารวจข้อมูลเพื่อเร่งดําเนินการโดยเร็วที่สุด โดยขอให้ภายในเดือนพฤศจิกายนนี้ เด็กเหล่านี้จะต้องมีชื่อเข้าเรียน เพราะการเร่งดําเนินการในเรื่องนี้จะมีผลในการดูแลเด็กอย่างทั่วถึงและลดความเหลื่อมล้ําอีกด้วย
พล.อ.สุรเชษฐ์ ได้ให้ข้อคิดหลายประการด้วยว่าในการทํางานเพื่อให้งานสําเร็จโดยสมบูรณ์ควรจะต้อง "คิดให้ครบ ทบทวนเป็นห้วง ๆ ห่วงการรับรู้ สู่การบูรณาการ สืบสานศาสตร์พระราชา เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน"
ทั้งนี้ ในการทํางานร่วมกันนั้น "กระทรวงศึกษาธิการต้องร่วมมือ ร่วมใจ รวมกันเป็นหนึ่ง"พร้อมฝากหลักคิดของนายกรัฐมนตรี ซึ่งได้เคยแนะนําหนังสือ "The Speed of Trust" โดยStephen MR Coveyกล่าวถึงความไว้วางใจ สามารถพัฒนาเป็นระดับ ๆ ได้เริ่มจากความไว้วางใจในตัวเรา และความไว้วางใจกับบุคคลอื่น ๆ ผ่าน13พฤติกรรม
รวมทั้งขอให้ผู้เข้าร่วมประชุม ได้น้อมนําหลักการทรงงาน23ข้อ, พระราโชวาทและพระราชกระแสรับสั่งด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่9, พระบรมราโชบายด้านการศึกษาของในหลวงรัชกาลที่10,หลักธรรมาภิบาล ฯลฯ ไปปรับใช้ในชีวิตและการทํางาน
นอกจากนี้ ในช่วงเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคมนี้ กระทรวงศึกษาธิการจะจัดการประชุมจัดทําแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาคทั้ง6ภาค ที่ขอนแก่น สงขลา พระนครศรีอยุธยา ภูเก็ต ตราด และเชียงใหม่ ตามลําดับ จากนั้นในช่วงเดือนกุมภาพันธ์2561จะมีการประชุมจัดทําแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาคครั้งที่2
"จึงขอความมุ่งมั่นตั้งใจของทุกท่านที่จะเป็นประโยชน์ เกิดคุณค่า และเป็นทรัพยากรอันมีค่าของประเทศชาติ ขอให้ความตั้งใจดังกล่าวประสบความสําเร็จ หากมีปัญหาในการทํางานก็สามารถก้าวข้ามปัญหาต่าง ๆ ได้ด้วยสติปัญญา เพื่อนําความก้าวหน้าสู่กระทรวงศึกษาธิการต่อไป"
นายพะโยม ชิณวงศ์ โฆษกกระทรวงศึกษาธิการกล่าวว่า การประชุมปฏิบัติการครั้งนี้ นอกจาก รมช.ศึกษาธิการ ได้มอบนโยบายดังกล่าวแล้ว ยังมีการชี้แจงในหลายเรื่อง เช่น ยุทธศาสตร์การจัดสรรงบประมาณเพื่อการพัฒนาพื้นที่ระดับภาค,ยุทธศาสตร์การพัฒนาภาค เมืองและพื้นที่เศรษฐกิจ ภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่12(พ.ศ.2560-2564), แนวทางการพัฒนาและขับเคลื่อนแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค, หลักการและกรอบแนวคิดการจัดทําแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค ฯลฯ พร้อมทั้งมีการแบ่งกลุ่มปฏิบัติการเพื่อจัดทําแผนบูรณาการด้านการศึกษาระดับภาค จํานวน6กลุ่มย่อย คือ กลุ่มภาคเหนือ ภาคกลาง ภาคตะวันออก ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคใต้ และภาคใต้ชายแดน
นวรัตน์ รามสูต, บัลลังก์ โรหิตเสถียร: สรุป
กิตติกร แซ่หมู่, อรพรรณ ฤทธิ์มั่น: ถ่ายภาพ
กลุ่มประชาสัมพันธ์ สํานักงานรัฐมนตรี และ
กลุ่มสารนิเทศ สอ.สป.:รายงาน