รัฐบาลไทย-ข่าวทำเนียบรัฐบาล-ผลการประชุมสภาการศึกษา ครั้งที่ 1/2560
วันศุกร์ที่ 31 มีนาคม 2560
ผลการประชุมสภาการศึกษา ครั้งที่ 1/2560
นพ.ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เปิดเผยภายหลังเป็นประธานการประชุมสภาการศึกษา ครั้งที่ 1/2560
ว่าที่ประชุมได้พิจารณาแก้ไขกฎกระทรวงว่าด้วย ระบบ หลักเกณฑ์ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา ฉบับเดิมซึ่งประกาศใช้เมื่อปี2553ให้กลไกวิธีการประเมินมีความกระชับ ชัดเจน ไม่เป็นภาระต่อครูและโรงเรียนในด้านเอกสาร พร้อมจะจัดทํามาตรฐานการศึกษาใหม่ โดยรับฟังความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ทุกภาคส่วนคาดว่าจะประกาศใช้หลักเกณฑ์ใหม่ในการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสี่ ในปีการศึกษา 2560
นพ.ธีระเกียรติ เจริญเศรษฐศิลป์กล่าวว่า จากเสียงสะท้อนของครูและสถานศึกษาเกี่ยวกับภาระการจัดทําเอกสารจํานวนมากเพื่อใช้ในการประเมินคุณภาพภายนอก รวมทั้งผลการประเมินยังไม่ตรงกับความเป็นจริง และไม่สามารถนําไปใช้ประโยชน์เพื่อต่อยอดพัฒนาสถานศึกษาได้ กระทรวงศึกษาธิการจึงจะแก้ไขกฎกระทรวงว่าด้วยระบบ หลักเกณฑ์ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ.2553 ให้มีความทันสมัยและสอดคล้องกับมาตรฐานสากล
โดยที่ประชุมสภาการศึกษาซึ่งประกอบด้วยผู้แทนจากหลายภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งนายนาวิน วิยาภรณ์ รักษาการผู้อํานวยการสํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) หรือ สมศ. ได้พิจารณาและให้ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการปรับปรุง (ร่าง) กฎกระทรวงดังกล่าวอย่างกว้างขวาง และมีมติให้ให้ปลัดกระทรวงศึกษาธิการและคณะทํางาน รวบรวมข้อเสนอในประเด็นต่าง ๆ ไปปรับแก้ ก่อนนําเสนอคณะรัฐมนตรีและส่งให้สํานักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาต่อไปโดยคาดว่าประกาศใช้หลักเกณฑ์ใหม่ในการประเมินคุณภาพภายนอกรอบสี่ได้ก่อนเปิดภาคเรียนปีการศึกษา 2560
สาระสําคัญของ (ร่าง) กฎกระทรวงว่าด้วยระบบ หลักเกณฑ์ และวิธีการประกันคุณภาพการศึกษา พ.ศ. .... เพื่อต้องการปรับกลไกวิธีการประเมินให้มีความกระชับ ชัดเจน และไม่เป็นภาระต่อครูและโรงเรียนในด้านเอกสาร พร้อมจะจัดทํามาตรฐานการศึกษาใหม่ โดยรับฟังความเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholder) ทุกภาคส่วนไม่ว่าจะเป็นนักเรียน ผู้ปกครอง ภาคเอกชน องค์กรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง และมีการอ้างอิงมาตรฐานสากล สิ่งสําคัญคือกฎกระทรวงจะระบุอย่างชัดเจนว่า ใครมีหน้าที่ทําอะไร ซึ่งเดิมการประกันคุณภาพภายในนั้น กระทรวงศึกษาธิการจะทําร่วมกับสถานศึกษา แต่ขณะนี้ได้ปรับให้สถานศึกษาต้องเป็นผู้รับผิดชอบการประกันคุณภาพภายในสถานศึกษาเอง โดยกระทรวงศึกษาธิการเพียงแต่จะทําหน้าที่ช่วยสนับสนุนและส่งเสริมให้สถานศึกษาประเมินตนเองได้ และสามารถประกันคุณภาพภายในได้สําเร็จตามที่ตั้งเป้าหมายไว้
นายชัยพฤกษ์ เสรีรักษ์ ปลัดกระทรวงศึกษาธิการกล่าวเพิ่มเติมเกี่ยวกับการแก้ไขกฎกระทรวงดังกล่าวด้วยว่า จะทําให้ระบบการประเมินคุณภาพภายในและการประเมินคุณภาพภายนอก มีความกระชับและชัดเจนมากขึ้นในหลายประการ เช่น
การประกันคุณภาพการศึกษาหมายถึง “การประเมินผลการติดตาม ตรวจสอบกระบวนการที่สถานศึกษาจัดให้มีระบบการบริหารคุณภาพการศึกษา เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องและประชาชนว่า การจัดการศึกษาของสถานศึกษา จะบรรลุคุณภาพตามมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษา และเป้าประสงค์ของหน่วยงานต้นสังกัดหรือหน่วยงานที่กํากับดูแลสถานศึกษา” ซึ่งทุกฝ่ายเห็นตรงกันว่าขอให้ยึดเป้าหมายการพัฒนาผู้เรียนตามแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579 เป็นหลัก ด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการที่ไม่ซับซ้อน ช่วยลดภาระของสถานศึกษาตลอดจนมีการบูรณาการการทํางานร่วมกันของทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้อง เพื่อมุ่งสู่หัวใจสําคัญของการประกันคุณภาพ คือ การประกันการจัดการศึกษาเพื่อให้ผู้เรียนมีคุณภาพตามมาตรฐานที่กําหนดไว้
การประเมินคุณภาพการศึกษาภายในหมายถึง “การประเมินการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษาโดยสถานศึกษานั้นเอง”ซึ่งจะทําให้ไม่มีบอร์ดประกันคุณภาพการศึกษาภายในของสํานักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน หรือสํานักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษาอีกต่อไป โดยมีต้นสังกัดคือกระทรวงศึกษาธิการ ทําหน้าที่ช่วยเหลือ ให้คําปรึกษา แนะนํา และส่งเสริมการประเมินคุณภาพการศึกษาภายในให้สําเร็จตามเป้าหมายของสถานศึกษา
การประเมินคุณภาพการศึกษาภายนอกหมายถึง “การประเมินการประกันคุณภาพการศึกษาของสถานศึกษา โดยหน่วยงานภายนอกที่มีอํานาจหน้าที่ตามกฎหมาย” นั่นก็คือสํานักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษาฯ (สมศ.) ที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายว่าด้วยการศึกษาแห่งชาติ เพื่อทําหน้าที่ในการประเมินผล และติดตาม ตรวจสอบ คุณภาพและมาตรฐานการศึกษาของสถานศึกษาจากภายนอก ซึ่งจะทําให้ผู้ประเมินคุณภาพการศึกษาภายนอกได้ทําหน้าที่เป็น Coaching ช่วยเหลือดูแล แนะนํา และให้คําปรึกษา เพื่อให้การประเมินนําไปสู่การพัฒนามากกว่าการประเมินเพื่อตัดสินว่าผ่านหรือไม่ผ่านเท่านั้น
มาตรฐานการศึกษาหมายถึง “ข้อกําหนดเกี่ยวกับคุณลักษณะ คุณภาพ ที่พึงประสงค์และมาตรฐานที่ต้องให้เกิดขึ้นในสถานศึกษาทุกแห่ง และเพื่อใช้เป็นหลักในการเทียบเคียงสําหรับการส่งเสริม การกํากับดูแล การตรวจสอบ การประเมินผล และการประกันคุณภาพการศึกษา” ซึ่งแต่เดิมจะใช้มาตรฐานของ สมศ. ในการประเมิน ทั้งมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐาน มาตรฐานอาชีวศึกษา และมาตรฐานอุดมศึกษา แต่กฎกระทรวงฉบับนี้จะปรับให้มี“กรอบมาตรฐานของกระทรวงศึกษาธิการ” เป็นกรอบมาตรฐานที่ให้สถานศึกษานําไปใช้เป็นแนวทางส่วน สมศ. ก็ทําหน้าที่ตรวจว่าสถานศึกษาได้ทําตามมาตรฐานของกระทรวงศึกษาธิการหรือไม่อย่างไร มีส่วนใดต้องเพิ่มเติมหรือเร่งพัฒนาปรับปรุงให้ดีขึ้นโดยที่ประชุมสภาการศึกษา ได้ให้ข้อเสนอแนะเกี่ยวกับมาตรฐานการศึกษาอย่างหลากหลาย สิ่งสําคัญคือต้องการให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยเฉพาะนักเรียนและผู้ปกครอง เข้ามามีส่วนร่วมในการจัดทํามาตรฐาน ตั้งแต่การกําหนดมาตรฐาน การตรวจสอบ และการประเมินผล เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง, พร้อมขอให้มุ่งเน้นผลผลิตนักเรียน แต่ในขณะเดียวกันก็ต้องไม่ทอดทิ้งโรงเรียน ครู การเรียนการสอน และชุมชน, ให้คํานึงถึงนโยบายการพัฒนาของประเทศ โดยเฉพาะ Thailand 4.0 การศึกษาสําหรับเด็กปฐมวัย มาตรฐานโรงเรียนนานาชาติ องค์กรวิชาชีพ การพัฒนาอย่างยั่งยืน ตลอดจนคุณธรรมจริยธรรม และความเป็นชาติไทย รวมทั้งให้คํานึงถึงความเหลื่อมล้ําของโรงเรียนแต่ละประเภทแต่ละสังกัดด้วย
วิธีการประเมินเดิมประเมินโดยเช็ครายการตัวชี้วัดกว่า200-300 ตัว พร้อมเอกสารประกอบรายตัวชี้วัด ซึ่งเป็นภาระด้านเอกสารและงานของครูเป็นอย่างมาก ดั้งนั้นในการประเมินตามกฎกระทรวงนี้ จึงปรับเป็นวิธีการประเมินเชิงคุณภาพ ที่เน้นการรายงานข้อมูลตามสภาพความเป็นจริงที่เกิดขึ้นให้หน่วยงานต้นสังกัดหรือหน่วยงานที่กํากับดูแลทราบเป็นประจําทุกปี