pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ป่าสงวนแห่งชาติทั้ง 3 ป่าประกอบไปด้วยพื้นที่ราบสลับกับเนินเขาเตี้ยๆ ตลอดไปจนถึงภูเขาสูงชัน พื้นที่ส่วนใหญ่จะเป็นภูเขาสลับกันไป มีพื้นที่ราบเล็กน้อยอยู่ระหว่างภูเขาสูง ซึ่งจะทอดตัวในแนวทิศเหนือ-ใต้ มีความลาดชันประมาณ 30-70 องศามีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางตั้งแต่ 400-1,700 เมตร เป็นต้นกำเนิดลำน้ำหลายสาย ได้แก่ ลำน้ำหงาว ลำห้วยลึก ลำห้วยชมพู ลำห้วยป่าแดง ลำห้วยคุ ลำห้วยหาน ซึ่งจะไหลลงสู่แม่น้ำสายสำคัญ 2 สาย แม่น้ำหงาวไหลลงไปทางทิศใต้ลงสู่แม่น้ำอิงที่อำเภอเทิงแล้วไหลลงสู่แม่น้ำโขงบริเวณบ้านปากอิง อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ส่วนแม่น้ำงาวจะไหลไปทางทิศเหนือไหลลงสู่แม่น้ำโขงบริเวณบ้านห้วยลึก อำเภอเวียงแก่นจังหวัดเชียงราย
เป็นแบบมรสุมเขตร้อน โดยได้รับอิทธิพลจากมรสุมตะวันออกเฉียงใต้ในช่วงฤดูฝน และมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือในฤดูหนาว โดยอุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุดต่อปีประมาณ 7.5 องศาเซลเซียส และอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดต่อปีประมาณ 37.7 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ยต่อปี ประมาณ 1,985 มิลลิเมตร มี 3 ฤดู คือ ฤดูร้อน ระหว่างเดือน มีนาคม – เมษายน ฤดูฝน ระหว่างเดือน พฤษภาคม – ตุลาคม และฤดูหนาว ระหว่างเดือน พฤศจิกายน – กุมภาพันธ์
สภาพป่า.
จากการสำรวจในพื้นที่ สอบถามราษฎรพื้นที่ และภาพถ่ายทางดาวเทียมพบว่าในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติทั้ง 3 ป่า ประกอบด้วยป่าชนิดต่าง ๆ ดังนี้
จากการสำรวจและสอบถามราษฎรในพื้นที่พบว่าสัตว์ป่าที่มีอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติที่ดำเนินการสำรวจจำแนกออกเป็นกลุ่มใหญ่ๆ ได้ดังนี้
คุณหญิงมุก
อายะ ยามาดะ
ยามาดะ อายะ
ซุคฮอย ซู-9
ซุคฮอย ซู-9  (นาโต้ใช้ชื่อรหัสว่าฟิชพอท) เป็นเครื่องบินสกัดกั้นทุกสภาพอากาศติดตั้งขีปนาวุธเครื่องยนต์เดียวที่สร้างขึ้นโดยสหภาพโซเวียต
ซู-9 เกิดจากการศึกษาอากาศพลศาสตร์ของศูนย์วิจัยในโซเวียต ในช่วงสงครามเกาหลี ซึ่งเพิ่มความรู้ในการปรับแต่งโครงสร้างเพื่อเพิ่มอากาศพลศาสตร์ให้กับเครื่องบินไอพ่น ทำการบินครั้งแรกในปีพ.ศ. 2499 โดยใช้ชื่อว่าที-405 ซู-9 ถูกสร้างขึ้นในเวลาเดียวกับซู-7 ฟิตเตอร์ และทั้งสองแบบฝั่งตะวันตกได้มีโอกาสเห็นที่วันมหกรรมการบินที่ตูชิโนเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2499 เข้าประจำการในปีพ.ศ. 2502
ซู-9 ถูกผลิตออกมาทั้งสิ้นประมาณ 1,100 ลำ เชื่อกันว่าซู-9 บางลำถูกพัฒนาเป็นซู-11 ฟิชพ็อท-ซี ไม่มีการส่งออก ซู-9 ที่เหลือถูกเปลี่ยนมาเป็นซู-11 ในเวลาต่อมาซึ่งถูกปลดประจำการในทศวรรษที่ 2513 บางลำถูกดัดแปลงเพื่อใช้ทดสอบหรือเป็นเครื่องบินควบคุมด้วยเครื่องควบคุมระยะไกลอย่างอากาศยานไร้คนขับ ในเวลาต่อมาก็ถูกแทนที่โดยซู-11 ซู-15 ฟลากอน และมิก-25 ฟ็อกซ์แบท
สถิติในด้านการรบของซู-9 นั้นไม่ชัดเจน ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่ว่าทำหน้าที่ในการสกัดกั้นและลาดตระเวน แต่ในด้านรายละเอียดยังคงเป็นความลับ
มีรายงานว่าซู-9 ได้เข้าสกัดกั้นเครื่องบินยู-2 ของฟรานซิส แกรี่ พาวเวอร์สที่ทำการบินเข้ามาในน่านฟ้าของโซเวียตเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2503 ซู-9 ที่ได้รับการผลิตขึ้นใหม่ได้บินเข้าใกล้ยู-2 ลำดังกล่าว ซู-9 ลำนั้นไม่ได้ติดอาวุธและทำการชนเข้ากับยู-2 จนพลาดเป้า เนื่องมาจากขนาดและความเร็วที่แตกต่างกันของเครื่องบนทั้งสองลำ สุดท้ายซู-9 ก็บินจากไปเพราะเชื้อเพลิงใกล้หมด
ในวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2505 ซู-9 ลำหนึ่งที่ได้รับการดัดแปลงโดยมี วลาดิมีร์ เซอร์เกียฟวิช อิลยูชิน เป็นนักบินได้สร้างสถิติโลกด้วยการบินขึ้นไปสูงถึง 28,852 เมตร (94,658 ฟุต) ในเดือนกันยายนปีเดียวกันอิลยูชินได้ทำลายสถิติมากมายด้วยเครื่อบินลำเดิม
ลำตัวและส่วนหางของซู-9 นั้นมาจากซู-7 แต่ไม่เหมือนตรงที่ปีก ซู-9 นั้นใช้ปีกทรงสามเหลี่ยม มันมีเบรกอากาศอยู่ที่ส่วนหลัง เครื่องยนต์ไลยูห้า เอแอล-7 แบบเดียวและช่องรับลมที่ส่วนจมูกเหมือนกับของซู-7
ซู-9 ถูกสร้างขึ้นมาจากงานแบบก่อนๆ ที่ใช้ชื่อว่าที-9 ซึ่งใกล้เคียงกับซู-9 อย่างมาก ในซุคฮอยซู-9 จะถูกเรียกว่าที-43
ปีกทรงสามเหลี่ยมนั้นถูกนำมาใช้เพราะมีแรงฉุดน้อยในขณะทำการบินที่ความเร็วเหนือเสียง นอกจากนั้นมันเพิ่มพื้นที่ในการเก็บเชื้อเพลิงได้มากกว่าเมื่อเทียบกับซู-7 ซู-9 สามารถทำความเร็วได้ถึง 1.8 มัคหรือ 1.14 มัคเมื่อติดตั้งขีปนาวุธเข้าไปด้วย อัตราสินเปลืองเชื้อเพลิงของยังถูกมองว่าน้อย แต่อย่างไรก็ตามมันก็ถูกจำกัดด้วยเรื่องพิสัย นอกจากนี้แล้วความเร็วในการหมุนที่แม้ว่าจะมากกว่าซู-7 ซึ่งทำได้สูงถึง 360 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซู-9 นั้นมีการควบคุมที่ดีกว่า แต่ก็มักทำให้นักบินพลาดได้บ่อยกว่าซู-7 ที่มีคันบังคับหนักกว่า
ซู-9 มีเรดาร์อาร์1แอลในส่วนที่เป็นกรวยแหลมและมีอาวุธเป็นขีปนาวุธอากาศสู่อากาศเค-5 แต่ก็เป็นขีปนาวุธที่แทบจะไร้ประโยชน์เมื่อทำการรบติดพันเพราะว่ามันมีพิสัยที่ใกล้มาก ไม่เหมือนกับซู-7 และซู-15 ตรงที่ซู-9 ไม่มีปืนใหญ่อากาศ ถึงแม้ว่าจะมีจุดติดตั้งอาวุธสองตำแหน่งบนลำตัว แต่ก็ถูกใช้เพื่อติดถังเชื้อเพลิงแทน
สำหรับรุ่นสองที่นั่งที่ใช้ในการฝึกนั้นมีชื่อว่าซู-9ยู ถูกผลิตออกมาในจำนวนที่จำกัด (ประมาณ 50 ลำ) มีชื่อเล่นว่าไมเดน ("Maiden") มีจอแสดงระบบอาวุธและเรดาร์ในห้องนักบินทั้งสองห้อง ทำให้ผู้ฝึกสามารถซ้อมรบจริงๆ ได้ แต่เนื่องมาจากที่นั่งที่สองนั้นเป็นการเพิ่มการใช้เชื้อเพลิงจึงไม่เหมาะกับการรบจริง
ซุคฮอย ซู-11
ซุคฮอย ซู-11  (นาโต้ใช้รหัสเรียกว่าฟิชพอท-ซี) ซู-11 เป็นรุ่นที่พัฒนาต่อจาก ซุคฮอย ซู-9 โดยมีการติดตั้งเครื่องยนต์ที่ให้แรงขับสูงขึ้น ซึ่งทั้ง ซู-9 และ ซู-11 มีลักษณะคล้ายมิก-21 มาก เพียงแต่ มิก-21 ใหญ่กว่าเท่านั้น ทั้ง ซู-9 และ ซู-11 มีรุ่นฝึก 2 ที่นั่งเรียงกันซึ่งองค์การนาโตกำหนดรหัสเป็นไมเดน ("Maiden")
ซู-11 เป็นการพัฒนาของเครื่องบินสกัดกั้นแบบซุคฮอย ซู-9 ซึ่งได้ถูกพัฒนาในการขับเคลื่อนพร้อมกับปืกลู่ของเครื่องบินขับไล่ทิ้งระเบิดซู-7 ด้วยความมีข้อจำกัดอันเป็นรากฐานของซู-9 ซุคฮอยจึงเริ่มทำงานพัฒนาซู-11 ซึ่งได้การบินครั้งแรกเมื่อปีพ.ศ. 2504 โดยใช้ชื่อว่าต้นแบบที-47
ซู-11 มีปีกสามเหลี่ยมแบบเดียวกับซู-9 ส่วนหางที่ลู่ และลำตัวที่คล้ายซิการ์ เช่นเดียวกับส่วนรับลมที่ปลายจมูก แต่มันมีส่วนจมูกที่ยาวกว่าเพื่อทำงานร่วมกับเรดาร์'ออร์ยอล' ("Oryol") ที่ทรงพลัง เครื่องยนต์ไอพ่นเทอร์โบไลยูก้าเอแอล-7เอฟ-1 ถูกติดตั้งลงไปโดยที่มันให้กำลัง 2,210 ปอนด์เพื่อเพิ่มอัตราไต่ระดับและการทำงานในระดับสูง ซู-11 สามารถถูกแยกแยะจากซู-9 ได้โดยสังเกตที่ท่อเชื้อเพลิงด้านนอกที่ส่วนบนของลำตัว ทางด้านท้ายของห้องกันบิน
ขีปนาวุธเค-5 ถูกแทนที่โดยอาร์-98 เอแนบสองลูก โดยปกติหนึ่งลูกจะเป็นแบบกุ่งเรดาร์และอีกหนึ่งลูกเป็นระบบนำวิถีด้วยอินฟราเรด เช่นเดียวกับเครื่องบินสกัดกั้นในเวลานั้นคือมันไม่มีปืนใหญ่
การผลิตซู-11-8เอ็มเริ่มขึ้นในปีพ.ศ. 2505 สิ้นสุดลงในปีพ.ศ. 2508 หลังจากที่ผลิตออกมา 108 ลำ แม้ว่ามันจะถูกเชื่อว่ามีซู-9 บางลำที่ถูกดัดแปลงเป็นซู-11
รุ่นสำหรับฝึกซู-11ยู ไมเดนได้ถูกสร้างขึ้นมา มันคล้ายคลึงกับซู-9ยู มันมีอาวุธและเรดาร์สำหรับการฝึก เพราะว่าการมีสองที่นั่งได้ลดความจุเชื้อเพลิง มันจึงไม่ถูกใช้ในการต่อสู้
ปัญหาในการพัฒนาและอุบัติเหตุทำให้ฝูงบินสำหรับกองทัพอากาศและกองกำลังป้องกันทางอากาศของโซเวียตนั้นล่าช้าจนกระทั่งถึงปีพ.ศ. 2507 และมีเพียงจำนวนน้อยเท่านั้นที่ส่งถึงมือ
ถึงแม้ว่าจะมีเรดาร์ที่เหนือชั้นซู-11 ยังคงต้องพึ่งการควบคุมการสกัดกั้นบนพื้นดินอยู่ดีเพื่อหาเป้าให้กับนักบิน มันไม่มีความสามารถในการเข้าต่อสู้กับเครื่องบินที่บินต่ำเช่นกันและซุคฮอย โฮบีเค มองว่าซู-11 ไม่ประสบความสำเร็จและด้อยกว่าซุคฮอย ซู-15 อย่างมาก ถึงกระนั้นมันก็ยังคงประจำการอยู่จนถึงทศวรรษที่ 1980 ซู-11 ลำสุดท้ายในแนวหน้าอยู่ในประจำการจนถึงปีพ.ศ. 2527
ซุคฮอย ซู-15
ซุคฮอย ซู-15  (นาโต้ใช้ชื่อรหัสว่าฟลากอน) เป็นเครื่องบินสกัดกั้นสองเครื่องยนต์ที่สร้างขั้นโดยสหภาพโซเวียตในทศวรรษที่ 1960 เพื่อเข้ามาแทนที่ซุคฮอย ซู-11
รายละเอียด ซุคฮอย ซู-15.
ซ้าบ 37 วิจเจ็น
ฟะซาดแพตเทิร์น
ฟะซาดแพตเทิร์น  เป็นดีไซน์แพตเทิร์นเพื่อช่วยให้การเรียกใช้งานคลาสต่างๆ ในระบบที่ซับซ้อนทำได้ง่ายขึ้น ฟะซาดแพตเทิร์นได้ชื่อมาจากส่วนตกแต่งด้านหน้าของอาคาร ที่ทำเพื่อความสวยงามและซ่อนโครงสร้างของตัวตึก ตัวอย่างที่เห็นได้ในชีวิตประจำวันเช่น เกียร์รถยนต์แบบอัตโนมัติที่ผู้ใช้ไม่จำเป็นต้องกังวลกับรายละเอียดวิธีการเปลี่ยนเกียร์ เป็นต้น
ถ้าเรามีคลาสกลุ่มหนึ่ง (หรือแม้แต่คลาสเดียว) ที่มีวิธีการเรียกใช้งานที่สลับซับซ้อน เราสามารถซ่อนรายละเอียดวิธีการเรียกใช้งานนี้โดยสร้างคลาสขึ้นมาเพื่อทำหน้าที่เป็นฟะซาด และรวบรวมโค้ดที่ซับซ้อนไว้ในเมธอดของคลาสฟะซาดที่ง่ายต่อการเรียกใช้งาน คลาสผู้ใช้บริการเพียงเรียกเมธอดของคลาสฟะซาด โดยไม่จำเป็นต้องรู้รายละเอียดนอกเหนือไปจากนี้
ซอร์สโค้ดของฟะซาดเพื่อช่วยเขียนไฟล์ (เรียกใช้ codice_1 และ codice_2) และอ่านไฟล์ (เรียกใช้ codice_1, codice_4 และ codice_5)
เทกแธต
ฮ็อคเกอร์-ซิดเดลี่ย์ แฮริเออร์
ฮ็อคเกอร์-ซิดเดลี่ย์ แฮริเออร์ (Hawker-Siddeley Harrier) เป็นเครื่องบินรบขึ้นลงทางดิ่งและขึ้นลงระยะสั้นแบบแรก แฮริเออร์ได้รับการพัฒนาจากเครื่องบินวิจัย พี.1127 ของ บริษัทฮอคเกอร์ ซิดเดลีย์ และได้ทำการทดสอบบินในการบินขึ้นแนวดิ่งโดยอิสระเป็นผลสำเร็จในปี ค.ศ. 1960 ซึ่งในเวลาต่อมาได้ปรับปรุงแก้ไข พี-1127 และเปลี่ยนขื่อเป็น เคสเทิล และการบินทั่วไปในปี ค.ศ. 1961 ซึ่งได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากอังกฤษ สหรัฐฯ และ เยอรมันตะวันตก รวมทั้งสิ้นใช้เวลาในการพัฒนาเป็นเวลา 6 ปี
เครื่องต้นแบบ แฮริเออร์ บินครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ปี ค.ศ. 1966 และ แฮริเออร์รุ่นแรกเริ่มประจำการใน กองทัพอากาศอังกฤษ เมื่อ 1 เมษายน ปี ค.ศ. 1969 ในวันที่ 5 มกราคม ปี ค.ศ. 1971 แฮริเออร์ได้ทำสถิติการบินขึ้นลงทางดิ่งจนถึงระยะความสูงกว่า 9,000 เมตร ในเวลา 1 นาที 44.7 วินาที และที่ความสูง 12,000 เมตร ในเวลา 2 นาที 22.7 วินาที แฮริเออร์ได้รับการสั่งสร้างถึงเดือน กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1975 เป็นจำนวนกว่า 220 เครื่องซึ่งมีรุ่นต่าง ๆ
เครื่องรุ่นต่าง ๆ.
สำหรับประเทศไทยนั้น มีเครื่องบินแฮริเออร์แบบ AV-8S (รุ่นที่นั่งเดี่ยว)/TAV-8S (รุ่นที่นั่งคู่) Matador รวมกันจำนวน 9 ลำ ซึ่งเป็นเครื่องบินมือสองได้รับจากสเปนพร้อมกับการส่งมอบ เรือหลวงจักรีนฤเบศรและประจำการบนเรือหลวงจักรีนฤเบศร
แคว้นกัสติยาและเลออน
กัสติยาและเลออน , กัสติเอลยาและยิออง (เลออน: ) หรือ กัสแตลาและเลโอง  เป็นแคว้นปกครองตนเองแคว้นหนึ่งของประเทศสเปน อยู่ในบริเวณที่แต่เดิมเคยเป็นราชอาณาจักรเลออนและภูมิภาคกัสติยาเก่า  แคว้นกัสติยาและเลออนเป็นเขตการปกครองที่มีเนื้อที่กว้างขวางที่สุดในประเทศสเปนและใหญ่เกือบที่สุดในสหภาพยุโรป ครอบคลุมพื้นที่ 94,223 ตารางกิโลเมตร และมีจำนวนประชากรอย่างไม่เป็นทางการประมาณ 2.5 ล้านคน
แคว้นกัสติยา-ลามันชา
กัสติยา-ลามันชา  เป็นแคว้นปกครองตนเองของประเทศสเปน มีอาณาเขตติดต่อกับแคว้นกัสติยาและเลออน แคว้นมาดริด แคว้นอารากอน แคว้นบาเลนเซีย แคว้นมูร์เซีย แคว้นอันดาลูซิอา และแคว้นเอซเตรมาดูรา
แคว้นลาริโอฆา
ลาริโอฆา  หรือ เอร์ริโอชา  เป็นแคว้นปกครองตนเองและจังหวัดในประเทศสเปน ตั้งอยู่ทางตอนเหนือของคาบสมุทรไอบีเรีย มีเมืองหลักคือโลกรอญโญ ส่วนนครและเมืองอื่น ๆ ได้แก่ กาลาออร์รา, อาร์เนโด, อัลฟาโร, อาโร, ซานโตโกมิงโกเดลากัลซาดา และนาเฆรา ใน พ.ศ. 2565 แคว้นมีจำนวนประชากรผู้อยู่อาศัยประมาณ 315,896 คน ทำให้เป็นแคว้นปกครองตนเองที่มีประชากรน้อยที่สุดในสเปน
แคว้นลาริโอฆามีการปกครองโดยมีจังหวัดเดียว จึงไม่มีสภาแคว้น มีพื้นที่ทางทิศเหนือครอบคลุมส่วนหนึ่งของหุบเขาเอโบรและทิวเขาไอบีเรียทางทิศใต้ จึงมีการจัดตั้งเทศบาลออกเป็น 174 แห่ง มีพรมแดนติดกับจังหวัดอาลาบาของแคว้นประเทศบาสก์ทางทิศเหนือ แคว้นนาวาร์ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ จังหวัดซาราโกซาของแคว้นอารากอนทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และจังหวัดบูร์โกสและจังหวัดโซเรียของแคว้นกัสติยาและเลออนทางทิศตะวันตกและทิศใต้
ลาริโอฆาเป็นที่รู้จักดีในเรื่องไวน์ภายใต้ตราสินค้า "เดโนมินาซิออนเดโอริเฆนกาลิฟิกาดาริโอฆา"
รายชื่อนักร้องชายเดี่ยวเพลงไทยสากลสัญชาติไทย
รายชื่อนักร้องหญิงเดี่ยวเพลงไทยสากลสัญชาติไทย
Ў
Short U (Ў, ў) เป็นอักษรซีริลลิกตัวหนึ่ง มีใช้เฉพาะในภาษาเบลารุส และอักษรนี้จะถูกเรียกว่า "U Nieskładovaje" ซึ่งหมายถึง "U ที่ไม่มีเสียง" เนื่องจากเสียงกึ่งสระนี้เทียบเท่ากับ У แต่ไม่ได้ใช้ออกเสียงเต็มพยางค์ อักษรนี้สามารถแปลงเป็นอักษรละตินได้เป็น Ŭ, ŭ
ในคำต่างๆ ของภาษาเบลารุส อักษร Ў จะใช้คู่กับสระตัวอื่นให้เกิดเสียงสระประสมกับ // เหมือนมี ว สะกด เช่น хлеў "(khleŭ เฮฺลว์)" กระท่อม หรือ воўк "(voŭk โวว์ก)" หมาป่า บางครั้งก็ถูกใช้ทับศัพท์เสียง // ในภาษาต่างประเทศ เช่น ўіскі "(ŭiski วิสกี)" วิสกี้ เป็นต้น แต่อย่างไรก็ตาม ชาวเบลารุสมักจะมีปัญหาเกี่ยวกับการออกเสียง // และตั้งใจจะออกเสียงเป็น // ในคำทับศัพท์ดังกล่าว
ปกติแล้วอักษรนี้ไม่สามารถวางหน้าสระได้ แต่เมื่อไวยากรณ์บังคับให้เป็นเช่นนั้น จะต้องเปลี่ยน Ў ให้เป็น В เช่น
นอกจากนั้น เมื่อนำคำหรือวลีที่ขึ้นต้นด้วย У ไปต่อท้ายคำหรือวลีที่ลงท้ายด้วยสระ ซึ่งจะทำให้เกิดการโยงเสียงเป็นเสียงสระผสม เมื่อนั้นจะต้องเปลี่ยน У ให้เป็น Ў เช่นกัน
อักษรตัวนี้ไม่มีใช้ในภาษาในกลุ่มภาษาสลาวิกอื่นใด แต่ภาษาที่ใช้อักษรนี้ก็ยังมี ภาษาตุงกาน ภาษาไซบีเรียนเอสกิโม นอกจากนั้นก็ยังเคยมีใช้ในภาษาอุซเบกก่อนจะเปลี่ยนไปใช้อักษรละตินเมื่อ ค.ศ. 1992
U Nieskładovaje
ภาษาอุสเบก
เอฟ-14 ทอมแคท
เอฟ-14 ทอมแคท  เป็นเครื่องบินขับไล่ปีกพับสองที่นั่งสองเครื่องยนต์มีความเร็วเหนือเสียง เอฟ-14 เป็นเครื่องบินขับไล่ครองความได้เปรียบทางอากาศเครื่องบินสกัดกั้น และเครื่องบินลาดตระเวนทางยุทธวิธีของกองทัพเรือสหรัฐตั้งแต่ปี พ.ศ. 2517–2549 ต่อมามันได้เปลี่ยนมาทำภารกิจโจมตีที่แม่นยำเมื่อได้ใช้ระบบอินฟราเรดจับเป้ากลางคืนแลนเทิร์น ("LANTIRN") เอฟ-14 ถูกสร้างขึ้นหลังจากที่โครงการเอฟ-111 ล้มเหลว และเป็นเครื่องบินรุ่นใหม่แบบแรกของสหรัฐฯ ซึ่งถูกออกแบบมาเพื่อต่อสู้กับเครื่องบินมิกในสงครามเวียดนาม
มันได้เข้าประจำการในกองทัพเรือสหรัฐฯ เมื่อปี พ.ศ. 2517 โดยเข้าแทนที่เอฟ-4 แฟนทอม 2 ต่อมาถูกส่งให้กับกองทัพอากาศอิหร่านในปี พ.ศ. 2519 เมื่อสหรัฐฯ ยังคงมีความสัมพันธ์ที่ดีกับอิหร่าน มันถูกปลดประจำการจากกองทัพเรือสหรัฐ เมื่อวันที่ 22 กันยายน พ.ศ. 2549 โดยถูกแทนที่โดยเอฟ/เอ-18อี/เอฟ ซูเปอร์ฮอร์เน็ท ในปีพ.ศ. 2551 มันยังคงประจำการในกองทัพอากาศสาธารณรัฐอิหร่าน
โครงการเอฟ-14 ทอมแคทนั้นเริ่มขึ้นเมื่อกองทัพเรือสหรัฐตระหนักว่า ปัญหาน้ำหนักและความคล่องตัวกำลังทำลายเครื่องบินมากมายของตน (อย่างเอฟ-111บี) ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับกองทัพเรืออย่างมาก ทางกองทัพเรือต้องการเครื่องบินขับไล่ป้องกันกองเรือ พร้อมด้วยบทบาทหลักในการเข้าสกัดกั้นเครื่องบินทิ้งระเบิดของโซเวียต ก่อนที่พวกมันจะยิงขีปนาวุธเข้าใส่หมวดเรือบรรทุกเครื่องบินได้ กองทัพเรือยังต้องการให้เครื่องบินมีเอกลักษณ์เป็นเครื่องบินครองความได้เปรียบทางอากาศตามปกติ กองทัพเรือต่อต้านโครงการทีเอฟเอกซ์อย่างมาก ซึ่งร่วมกับความต้องการของกองทัพอากาศเพื่อให้ได้มาซึ่งเครื่องบินโจมตีระดับต่ำ พวกเขากลัวว่าหากไม่คัดค้านจะทำให้ได้เครื่องบินที่ไม่สมบูรณ์ แต่ก็ถูกบังคับให้เข้าร่วมในโครงการจากคำสั่งโดยตรงของรัฐมนตรีกระทรวงกลาโหมโรเบิร์ต แมคนามาร่าผู้ที่ต้องการแก้ไขปัญหาร่วมกันเพื่อที่จะได้ลดค่าใช้จ่ายในโครงการพัฒนา ตัวอย่างก่อนหน้าอย่างเอฟ-4 แฟนทอม 2 ซึ่งเป็นโครงการของกองทัพเรือและกองนาวิกโยธินสหรัฐ ได้ถูกนำมาใช้โดยกองทัพอากาศ รองนายพลเรือโธมัส คอนนอลลี่ใช้การพัฒนาของเอฟ-111เอมาทดสอบและพบว่ามันในควมเร็วเหนือเสียงได้ยากและลงจอดก็ยากเช่นกัน ต่อมาเขาพิสูจน์ให้สภาคองเกรสเห็นว่าความกังวลของเขาต่อตำแหน่งของกระทรวงกองทัพเรือและในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2511 สภาคองเกรสก็ตัดงบของเอฟ-111บี ทำให้กองทัพเรือสามารถซื้อความต้องการใหม่ได้
ไม่นานกองบัญชาการระบบอากาศของกองทัพเรือได้ประกาศหาข้อเสนอสำหรับเครื่องบินขับไล่สำหรับกองทัพเรือ โดยเป็นเครื่องบินสองที่นั่งเรียงพร้อมความเร็วที่ 2.2 มัคและมีความสามารถในการสนับสนุนทางอากาศโดยใกล้ชิด ด้วยห้าบริษัทที่ยอมรับข้อเสนอ (สี่บริษัทร่วมกันสร้างแบบที่ปีกพับได้เหมือนกับเอฟ-111) แมคดอนเนลล์ ดักลาสและกรัมแมนถูกเลือกให้เป็นสองบริษัทสุดท้ายในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2511 และกรัมแมนก็ชนะสัญญาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2512 กรัมแมนนั้นเป็นผู้ร่วมงานในเอฟ-111บี และได้เริ่มงานในอีกทางเลือกเมื่อพวกเขาเห็นว่าโครงการเดิมกำลังแย่ลง การออกแบบก่อนหน้านี้ของพวกเขาถูกหารือกับนายทหารของกองทัพเรือเพื่อเป็นอีกทางเลือกของเอฟ-111บี
กรัมแมนได้นำเครื่องยนต์ทีเอฟ30 ของเอฟ-111บี มาใช้อีกครั้ง แม้ว่ากองทัพเรือได้วางแผนที่จะแทนที่มันด้วยเอฟ401-พีดับบลิว-400 ที่กำลังอยู่ในการพัฒนา แม้ว่าจะเบากว่าเอฟ-111บี มันก็ยังใหญ่และหนักกว่าเครื่องบินขับไล่ของกองทัพอากาศสหรัฐลำใด ๆ ที่เคยบินบนเรือบรรทุกเครื่องบิน ขนาดของมันมาจากการที่ต้องบรรทุกเรดาร์เอดับบลิว-9 ขนาดใหญ่และขีปนาวุธเอไอเอ็ม-54 ฟีนิกซ์ นอกจากนั้นเชื้อเพลิงข้างในยังมีถึง 7,300 กิโลกรัม เอฟ-14 ยังมีช่องรับลม ปีก และอุปกรณ์ลงจอดที่เหมือนกันกับเอ-6 อินทรูเดอร์ของกรัมแมน
ด้วยการที่ได้สัญญาในการสร้างเอฟ-14 กรัมแมนจึงได้ขยายโรงงานที่นิวยอร์กเพื่อเป็นที่ทดสอบและพัฒนาเครื่องบินสกัดกั้นแบบใหม่ เพื่อประหยัดเวลาและป้องกันการแทรกแซงจากกระทรวงกลาโหม กองทัพเรือจึงข้ามขั้นตอนต้นแบบและมุ่งไปที่การพัฒนาเต็มรูปแบบ กองทัพอากาศก็ทำเช่นเดียวกันในเอฟ-15 ของพวกเขา .
เอฟ-14 ทำการบินครั้งแรกในวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2513 เพียง 22 เดือนหลังจากที่กรัมแมนได้รับสัญญา และเริ่มการทดสอบความมีประสิทธิภาพในพ.ศ. 2516 กองนาวิกโยธินสหรัฐสนใจในเอฟ-14 เพื่อนำมาแทนที่เอฟ-4 แฟนทอม 2และได้ส่งนักบินและเรดาร์เพื่อทำการฝึก นาวิกโยธินไม่เคยขายเครื่องบินเต็มอัตราและถอนออก เมื่อระบบการจัดการคลังแสงสำหรับอาวุธโจมตีภาคพื้นดินถูกทิ้งให้ไม่ได้รับการพัฒนา ทำให้เครื่องบินไม่สามารถใช้อาวุธเหล่านั้นได้ สิ่งเหล่านี้ไม่ได้รับการพัฒนาจนกระทั่งปี พ.ศ. 2533
การพัฒนาและการเปลี่ยนแปลง.
ขีปนาวุธเอไอเอ็ม-54 ฟีนิกซ์ ลูกแรกยิงโดยเอฟ-14 เมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2515 ในเดือนพฤศจิกายนปีเดียวกันนั้นมีการยิงเพื่อทำลายเป้าหมายที่พุ่งตรงเข้ามาจากระยะ 200 กิโลเมตร นี่คือเกินระยะปกติของระบบอาวุธของเอฟ-14 ที่มีเพียง 166 กิโลเมตร อีกการทดสอบที่ไม่ธรรมดาคือในวันที่ 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2516 โดยขีปนาวุธหกลูกถูกยิงภายใน 38 วินาทีที่ความเร็ว 0.78 มัคในระดับ 24,800 ฟุต ซึ่งมีสี่ลูกที่ยิงโดนเป้า ขีปนาวุธนี้ได้เข้าประจำการในต้นปี พ.ศ. 2518 หลังจากสงครามเวียดนามจบลง
ขีปนาวุธรุ่นแรก ๆ ถูกแทนที่โดยรุ่นที่ก้าวหน้ากว่า โดยเฉพาะการมาของอิเล็กทรอนิกส์ซึ่งทำให้มันเชื่อถือได้มากยิ่งขึ้น และยังเป็นการเพิ่มพื้นที่ให้กับเครื่องยนต์จรวด ดังนั้นจึงมีการเปลี่ยนเอไอเอ็ม-54เอ ฟีนิกซ์ เอไอเอ็ม-7อี-2 สแปร์โรว์ และเอไอเอ็ม-9เจ ไซด์ไวน์เดอร์มาเป็นฟีนิกซ์แบบบีและซี แบบเอฟ เอ็ม พีสำหรับสแปร์โรว์ และไซด์ไวน์เดอร์ก็เปลี่ยนเป็นแบบแอลและเอ็ม
ระบบกระเปาะลาดตระเวนทางอากาศทางยุทธวิธีหรือทาร์ปส์ ("Tactical Airborne Reconnaissance Pod System, TARPS") ถูกสร้างขึ้นในปลายปี พ.ศ. 2513 สำหรับทอมแคท กระเปาะทาร์ปส์จะติดตั้งอยู่ที่ด้านขวาของลำตัวส่วนท้ายและต้องมีการเชื่อมต่อเพิ่มเติม มีเอฟ-14เอประมาณ 65 ลำ และเอฟ-14ดีทั้งหมดที่ถูกดัดแปลงให้ใช้กระเปาะดังกล่าว ระบบนี้จะควบคุมโดยนั่งบินที่นั่งอยู่ด้านหลังเพื่อใช้มันในการลาดตระเวนหาข้อมูล ระบบทาร์ปส์ถูกนำมาใช้ในปี พ.ศ. 2523 ทาร์ปส์ถูกพัฒนาด้วยกล้องดิจิตอลในปี พ.ศ. 2539 กล้องดิจิตอลทำการพัฒนาต่อในปี พ.ศ. 2541 โดยใช้ชื่อว่า"ทาร์ปส์-ซีดี"
เอฟ-14เอบางลำเผชิญกับการพัฒนาเครื่องยนต์ให้เป็นจีอี เอฟ110-400 ในปี พ.ศ. 2520 ทอมแคทที่พัฒนาเหล่านี้ถูกตั้งชื่อใหม่ว่าเอฟ-14เอ+ ซึ่งต่อมาเปลี่ยนเป็นเอฟ-14บี ในปี พ.ศ. 2534 เอฟ-14ดี ถูกพัฒนาขึ้นมาในช่วงเวลานี้เอง มันรวมทั้งเครื่องยนต์จีอี เอฟ110-400 พร้อมกับระบบอิเล็กทรอนิกส์อากาศดิจิตอลแบบใหม่และห้องนักบินแบบกระจก เอฟ-14ดี ยังได้รับระบบลิงก์ 16 เพื่อใช้ในการแลกเปลี่ยนข้อมูล ทอมแคทยังได้เปรียบจากระบบควบคุมการบินที่เป็นดิจิตอลหรือดีเอฟซีเอส ("Digital Flight Control System, DFCS") ระบบนี้พัฒนาการควบคุมให้มีประสิทธิภาพสำหรับเครื่องบินบนเรือบรรทุกเครื่องบิน ทั้งในมุมปะทะระดับสูง และในการหลบหลีก
การเพิ่มความสามารถในการโจมตีภาคพื้นดิน.
ในคริสต์ทศวรรษ 1990 เมื่อเอ-6 อินทรูเดอร์ถูกปลดประจำการโครงการอากาศสู่พื้นของเอฟ-14 ก็เริ่มขึ้นอีกครั้ง การทดลองครั้งแรกกับระเบิดเกิดขึ้นในปลายคริสต์ทศวรรษ 1980 อย่างไรก็ดีงานหลักของเอฟ-14 คือให้การป้องกันทางอากาศในปฏิบัติการพายุทะเลทราย ดังนั้นภารกิจโจมตีภาคพื้นดินจึงตกเป็นของเอ-7 และเอฟ/เอ-18 เพื่อให้เอฟ-14 สามารถใช้อาวุธนำวิถีได้จึงมีโครงการพัฒนาสำหรับเอฟ-14เอ และเอฟ-14บี ที่เหลือ การพัฒนารวมทั้งระบบอิเล็กทรอนิกส์อากาศแบบดิจิตอลแบบใหม่ จอแสดงภาพในห้องนักบิน การพัฒนาด้านโครงสร้าง และระบบป้องกันภัย เครื่องบินที่พัฒนาแล้วมีอิเล็กทรอนิกส์อากาศที่เทียบได้กับเอฟ-14ดีและถูกตั้งชื่อใหม่ว่าเอฟ-14เอ (อัพเกรด) และเอฟ-14บี (อัพเกรด) ตามลำกับ
ในปี พ.ศ. 2537 กรัมแมนและกองทัพเรือได้รับข้อเสนอสำหรับการพัฒนาทอมแคทเพื่อเติมช่องว่างระหว่างเอ-6 ที่ปลดประจำการกับเอฟ/เอ-18อี/เอฟ ซูเปอร์ฮอร์เน็ทที่กำลังเข้าประจำการ แต่สภาคองเกรสก็ขัดขวางเอาไว้ การพัฒนานั้นมีมูลค่าพันล้านและอาจใช้เวลานาน สุดท้ายทางออกคือการพัฒนาที่รวดเร็วและไม่แพง ด้วยการเติมระบบการนำร่องที่ความสูงต่ำและอินฟราเรดหาเป้าตอนกลางคืนหรือเรียกสั้น ๆ ว่าแลนเทิร์น ("LANTIRN") ซึ่งทำให้เอฟ-14 มีกล้องอินฟราเรดด้านหน้าสำหรับตอนกลางคืนและเลเซอร์จับเป้าเพื่อชี้เป้าให้กับระเบิดนำวิถี
แม้ว่าแลนเทิร์นเป็นระบบที่จะต้องมีสองกระเปาะ คือกระเปาะนำร่องเอเอ็น/เอเอคิว-13 และกระเปาะจับเป้าเอเอ็น/เอเอคิว-14 การตัดสินใจลงเอยด้วยการใช้กระเปาะจับเป้าเพียงอย่างเดียว กระเปาะจับเป้าในระบบแลนเทิร์นของเอฟ-14 มีจุดเด่นที่มีการพัฒนาเหนือแบบทั่วไป โดยเฉพาะระบบจีพีเอส-ไอเอ็นเอส ("Global Positioning System / Inertial Navigation System, GPS-INS") ซึ่งทำให้เอฟ-14 รู้ตำแหน่งของตัวเองเสมอ กระเปาะถูกติดตั้งที่ใต้ปีกขวา
กระติดตั้งกระเปาะแลนเทิร์นเข้าไปนั้นไม่ได้ทำให้เอฟ-14 ต้องเปลี่ยนแปลงระบบซอฟต์แวร์ใด ๆ ของมัน ซึ่งเป็นการประหยัดเวลาและขยายการพัฒนาออกไปอีก นักบินคนที่สองหรือผู้สกัดกั้นเรดาร์จะได้รับภาพจากกระเปาะบนหน้าจอของเขา และใช้คันบังคับแบบใหม่เพื่อนำทางระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์ คันบังคับแบบแรกนั้นแทนที่ระบบทาร์ปส์ แปลว่าเอฟ-14 จะไม่สามารถใช้ระบบแลนเทิร์นคู่กับระบบทาร์ปส์ได้ แต่ในที่สุดการพัฒนาก็ทำให้เอฟ-14 ใช้ได้ทั้งสองอย่าง แลนเทิร์นที่ได้รับการพัฒนาถูกเรียกว่า"แลนเทิร์น 40เค"พร้อมด้วยเลเซอร์ 40เคที่ทำให้มันทำงานได้ในระดับ 40,000 ฟุตซึ่งถูกนำมาใช้ในปี พ.ศ. 2544
ทอมแคทยังได้รับความสามารถใหม่ในการใช้ระเบิดจีบียู-38 หรือเจแดมในปีพ.ศ. 2546 ทำให้มันมีระเบิดนำวิถีด้วยเลเซอร์และอาวุธนำวิถีด้วยจีพีเอสที่หลากหลาย เอฟ-14ดีบางลำถูกพัฒนาในปี พ.ศ. 2548 ด้วยระบบโรเวอร์ 3 ที่ทำหน้าที่ส่งภาพจริงจากเครื่องบินไปยังแล็ปท็อปของผู้ควบคุมอากาศยานหน้าบนพื้นดิน
เอฟ-14 ทอมแคทถูกออกแบบมาให้เป็นทั้งเครื่องบินขับไล่ครองความได้เปรียบทางอากาศ และเครื่องบินสกัดกั้นทางทะเลพิสัยไกล เอฟ-14 มีสองที่นั่งพร้อมฝาครอบห้องนักบินที่ให้มุมมอง 360 องศา เครื่องบินมีจุดเด่นที่ปีกซึ่งสามารถพับได้อย่างอัตโนมัติเมื่อทำการบิน ในการเข้าสกัดกั้นด้วยความเร็วสูงปีกจะลู่ไปข้างหลัง พวกมันจะกางออกเพื่อทำให้เอฟ-14 เลี้ยวได้แคบขึ้นและได้เปรียบในการต่อสู้ มันถูกออกแบบมาเพื่อพัฒนาการทำงานของเอฟ-4 แฟนทอม 2 ในหลาย ๆ ด้าน ลำตัวและปีกของเอฟ-14 ทำให้มันไต่ระดับได้รวดเร็วกว่าเอฟ-4 ในขณะที่หางคู่นั้นช่วยเพิ่มความเสถียร เอฟ-14 มีปืนแกทลิ่งเอ็ม61 วัลแคนขนาด 20 ม.ม.ติดอยู่ที่ด้านซ้าย และสามารถใช้ขีปนาวุธเอไอเอ็ม-54 ฟีนิกซ์ เอไอเอ็ม-7 สแปร์โรว์ และเอไอเอ็ม-9 ไซด์ไวน์เดอร์ได้ กองทัพเรือสหรัฐต้องการให้เอฟ-14 มีอัตราแรงขับต่อน้ำหนักให้เท่ากับหนึ่งหรือมากกว่า แต่นั่นก็ไม่สามารถเป็นจริงได้จนกระทั่งเอฟ-14 เข้าประจำการ เพราะว่าการพัฒนาเครื่องยนต์ที่ล้าช้า
ลำตัวและปีก.
ลำตัวนั้นประกอบด้วยพื้นที่ราบขนาดใหญ่ที่เรียกว่า"แพนเค้ก"อยู่ระหว่างส่วนแยกของเครื่องยนต์ เชื้อเพลิง อิเล็กทรอนิกส์ ระบบควบคุมการบิน และกลไกของปีกจะอยู่ที่ส่วนนี้ "แพนเค้ก"ยังช่วยสร้างแรงยกอีกด้วย เครื่องยนต์ทั้งสองถูกติดตั้งอยู่ที่ด้านใต้ของส่วนแยกและเยื้องออกไปทางข้างหลังเล็กน้อย โดยมีลำตัวที่ผสมกลืนเข้าไปในรูปของท่อไอเสีย ส่วนแยกจะมีขนาด 1.3 ฟุต สิ่งนี้ช่วยให้เกิดอุโมงค์ที่กว้างระหว่างส่วนแยกซึ่งสร้างแรงฉุดเล็กน้อย อย่างไรก็ตามมันก็เพิ่มพื้นที่ให้ติดตั้งขีปนาวุธฟีนิกซ์และสแปร์โรว์ ระเบิด หรือกระเปาะทาร์ปส์ และเพิ่มพื้นที่ให้กับเชื้อเพลิงและอุปกรณ์
ปีกของเอฟ-14 สามารถทำมุมได้ระหว่าง 20–68 องศา และจะควบคุมโดยคอมพิวเตอร์โดยอัตโนมัติ สิ่งนี้จะคอยดูให้ปีกมีความเหมาะสมในอัตราแรงยกต่อแรงฉุดเมื่อความเร็วมัคเปลี่ยนไป แต่มันก็สามารถบังคับด้วยมือโดยนักบินได้หากจำเป็น เมื่อจอดเครื่องบินปีกจะสามารถพับได้ 75 องศาซึ่งมันจะไปทับส่วนหางเมื่อลดพื้นที่ที่มันใช้จอด หากฉุกเฉินเอฟ-14 สามารถลงจอดพร้อมปีกลู่เต็มที่ 68 องศา แม้ว่ามันจะไม่ค่อยเหมาะสมและเสี่ยง เอฟ-14 สามารถบินและลงจอดอย่างปลอดภัยด้วยปีกที่ลู่หากว่าจำเป็น
ปีกนั้นมีสองโครงสร้างกับถังเชื้อเพลิง โครงสร้างส่วนใหญ่อย่างกล่องปีก แกนหมุน และผิวบนล่างของปีกทำมาจากไทเทเนียม มันเป็นวัสดุที่เบาและแข็งแรง แต่ยากที่จะเชื่อมและมีราคาสูง การบินหมุนควงนั้นจะเกิดจากสปอยเลอร์ที่ความเร็วระดับต่ำ (ซึ่งจะถูกยกเลิกหากปีกทำมุมเกิน 57 องศา) และโดยการเปลี่ยนแพนหางทั้งหมดในความเร็วสูง ขอบส่วนหน้าของปีกหรือสแล็ท ("Slat") ที่ยาวตลอดแนวและแฟล็บ ("Flap") ถูกใช้เพื่อเพิ่มแรงยกทั้งในตอนลงจอดและต่อสู้ โดยสแล็ทจะทำมุม 17 องศาสำหรับลงจอดและ 7 องศาสำหรับต่อสู้ ในขณะที่แฟล็บจะทำมุม 35 องศาและ 10 องศาตามลำดับ หางทั้งสองจะช่วยในการเคลื่อนไหวที่มุมปะทะระดับสูง ในขณะที่ลดความสูงของเครื่องบินเพื่อให้เก็บเข้าโรงเก็บบนเรือบรรทุกเครื่องบินได้ง่าย เครื่องยนต์ทั้งสองที่ติดตั้งอยู่ข้างใต้นั้นก็เพื่อติดตั้งถังเชื้อเพลิง
ผิวหน้าที่คืนรูปได้ ถูกเรียกว่ากังหันนวม  เดิมทีติดตั้งอยู่ที่ส่วนหน้าของปีก และสามารถขยายได้อัตโนมัติด้วยระบบควบคุมการบินที่ความเร็วสูง พวกมันถูกใช้เพื่อสร้างแรงยกเพิ่มที่ส่วนหน้าของเครื่องบิน ดังนั้นมันจึงเป็นการช่วยชดเชยแนวโน้มที่เครื่องจะปักหัวลงเมื่อทำความเร็วเหนือเสียง มันจะถูกใช้งานโดยอัตโนมัติที่ความเร็วประมาณ 1 มัค อย่างไรก็ตามมันก็เป็นการเพิ่มน้ำหนักและความซับซ้อน
เบรกอากาศประกอบด้วยผิวหน้าที่ยืดออกได้ที่ส่วนหลังสุดของลำตัว ระหว่างเครื่องยนต์ทั้งสอง ผิวหน้าด้านใต้จะแยกเป็นครึ่งซ้ายกับขวา รูปแบบจัดการนี้บางครั้งก็เรียกว่า"คาสเตอร์เทล" ("castor tail") หรือ"บีเวอร์เทล" ("beavertail") ทอมแคทใช้กลไลควบคุมการบินทั้งหมด ยกเว้นเพียงสปอยเลอร์ซึ่งเป็นการใช้ไฮดรอลิก
เครื่องยนต์และอุปกรณ์ลงจอด.
เครื่องยนต์จะมีช่องรับลมสี่เหลี่ยมมุมฉากที่ติดตั้งอยู่ใต้ปีกทั้งสองข้าง แพรทท์ แอนด์ วิทนีย์ เจที10เอนั้นให้กำลังมหาศาลในชั่วขณะหนึ่งและเป็นเครื่องยนต์เทอร์โบแฟน พวกมันทำให้เกิดการลดการใช้เชื้อเพลิงในขณะที่บินร่อน ซึ่งจำเป็นในภารกิจลาดตระเวนระยะยาว