pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
วัดม่อนทรายนอน สร้างเมื่อปีพุทธศักราช 2386 ชาวอำเภองาวเรียกว่าวัดดอย ตามตำนานปรากฏเชื่อมโยงกับพระโพธิสัตว์พระพุทธเจ้าแปลงกายเป็นเนื้อทรายเพื่อโปรดสรรพสัตว์ ถูกนายพรานตามล่าจนถึงสถานที่ตั้งวัดปัจจุบัน ทรายตัวดังกล่าวได้แวะดื่มน้ำบริเวณตีนเขา กลายเป็นบ่อน้ำทิพย์ศักดิ์สิทธิให้ประชาชนกินดื่มทางขึ้นสู่วัดม่อนทรายนอน (วัดดอย) สามารถขึ้นได้สองทางได้แก่ทางถนนและทางบันไดนาคเริ่มจากบริเวณข้างบ่อน้ำทิพย์ตีนเขามีความสูงประมาณ 300 ขั้น
วัดจองคำ พระอารามหลวง.
ตั้งอยู่ตำบลบ้านหวด บนถนนพหลโยธิน สายลำปาง-งาว ห่างจากตัวอำเภองาว 10 กิโลเมตร วัดจองคำเป็นวัดเก่าแก่แห่งหนึ่งในจังหวัดลำปาง โดยสถาปัตยกรรมแบบไทยใหญ่ สันนิษฐานว่าก่อสร้างโดยชาวพม่าที่ทำสัมปทานป่าไม้เขตอำเภองาว ไม่ปรากฏหลักฐานการสร้างที่แน่ชัด วิหารชัยภูมิเป็นศิลปะแบบไทยใหญ่ หลังเดิมถูกย้ายไปไว้ ณ เมืองโบราณ จังหวัดสมุทรปราการ หลังปัจจุบันสร้างขึ้นมาใหม่ ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2549 วโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงครองสิริราชสมบัติครบ 60 ปี มีการยกวัดราษฎร์ขึ้นเป็นพระอารามหลวง วัดจองคำได้รับคัดเลือกเป็นพระอารามหลวง ชั้นตรี ชนิดสามัญ ถือเป็นพระอารามหลวงลำดับที่สามในจังหวัดลำปาง เป็นโรงเรียนสอนพระปริยัติธรรมแผนกบาลีประจำจังหวัด แต่ละปีผู้ศึกษาปริยัติธรรมสามารถสอบเปรียญธรรมบาลีได้ถึง ป.ธ.9 รับพระราชทานอุปสมบทเป็นนาคหลวงหลายรูป เจ้าอาวาสและเจ้าสำนักปัจจุบันดำรงสมณศักดิ์พระราชาคณะชั้นรองเจ้าคณะ พระพรหมมงคลวัชโรดม
ศูนย์วิจัยกีฏวิทยาป่าไม้ที่ 1.
ศูนย์วิจัยกีฏวิทยาป่าไม้ที่ 1 ตั้งอยู่ริมถนนสายพหลโยธินจากจังหวัดลำปางไปพะเยา- เชียงราย ระยะทางจากตัวอำเภองาว 12 กิโลเมตร สองฝั่งถนนมีทิวทัศน์ป่าไม้ ภูเขา ผ่าน สถานีฝึกนิสิตคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สถานีบำรุงพันธุ์ไม้สัก สวนรุกขชาติห้วยทาก และศูนย์วิจัยแมลงและจุลชีววิทยาป่าไม้ที่ 1 และห่างจากตัวจังหวัดลำปาง ประมาณ 72 กิโลเมตร
ศาลเจ้าพ่อประตูผา.
พ.ศ. 2272 สวาธุหลวง (เจ้าอาวาส) วัดนายาง ตั้งตัวเป็นตนบุญเลี้ยงผีพราย มีคนเข้าหานับถือมาก ธุหลวงวัดสามขากับธุหลวงวัดบ้านฟ่อนสึกออกมาเป็นเสนา เวลานั้นเมืองลำปางไม่มีเจ้าเมืองปกครอง มีแต่พ่อเมืองทั้ง 4 ดูแลบ้านเมือง เจ้าเมืองลำพูนได้ข่าวตนบุญวัดนายาง จึงส่งกองทัพลำพูน นำโดยท้าวมหายสมาปราบ สู้รบกันที่ป่าทันคุมเมือง ฝ่ายตนบุญวัดนายางแตกพ่ายไป แกนนำทั้ง 3 ถูกยิงเสียชีวิต ท้าวมหายสมาตั้งทัพที่วัดพระธาตุลำปางหลวง ท้าวมหายสออกอุบายส่งหาญฟ้าแมบ หาญฟ้างำ หาญฟ้าฟื้นไปทำทีเจรจากับแสนหนังสือ แสนเทพ นายเรือน ชะเรหน้อย ท้าวลิ้นก่าน แต่เกิดการสู้รบกันขึ้น ชาวลำปางแตกหนีไปอยู่เมืองต้า เมืองลอง เมืองเมาะ เมืองขาง
ตำนานมุขปาฐะของท้องถิ่นเล่าว่า หนานข้อมือเหล็กเป็นศิษย์ของวัดนายาง ภายหลังเป็นองครักษ์ให้ท้าวลิ้นก่าน เมื่อท้าวลิ้นก่านและชะเรหน้อยหลบหนีไปยังประตูผา กองทัพเมืองลำพูนติดตามมา หนานข้อมือเหล็กจึงสู้รบกับกองทัพลำพูนตายไปจำนวนมาก สามารถปกป้องท้าวลิ้นก่านกับชะเรหน้อยไว้ได้ กองทัพลำพูนถอยทัพกลับเมืองลำปาง ส่วนหนานข้อมือเหล็กสู้รบกับทหารลำพูนจำนวนมากจนตัวเองจนมุมยืนหยัดพิงหน้าผาตาย ต่อมาท้าวลิ้นก่านและชะเรหน้อยสร้างศาลเพียงตาให้แก่หนานข้อมือเหล็ก ซึ่งรู้จักกันในเวลาต่อมาว่า “เจ้าพ่อประตูผา”
กระทรวงกลาโหมได้อัญเชิญนามมาตั้งเป็นค่ายรบพิเศษประตูผา เพื่อเป็นขวัญและกำลังใจของทหารตราบจนปัจจุบัน
อนุสาวรีย์พญางำเมือง.
พญางำเมือง อดีตกษัตริย์ผู้ปกครองแคว้นพะเยา นครรัฐอิสระ เป็นพระสหายร่วมน้ำสาบานกับพญามังรายกษัตริย์เมืองเชียงใหม่ และพญาร่วงหรือ พ่อขุนรามคำแหงมหาราช กษัตริย์สุโขทัย ซึ่งทั้งสามกษัตริย์ได้ทรงกระทำสัตย์ต่อกัน ณ บริเวณน้ำแม่อิง อนุสาวรีย์แห่งนี้เริ่มก่อสร้างเมื่อปี 2560 ตั้งอยู่บริเวณริมแม่น้ำงาว ใกล้วัดท่านาคบ้านทุ่งศาลา ตำบลนาแก อำเภองาว จังหวัดลำปาง บริเวณต้นสมพงษ์เชื่อว่าเป็นสถานที่สวรรคตของพระองค์
อุทยานแห่งชาติถ้ำผาไท.
มีเนื้อที่ประมาณ 758,750 ไร่ มีอาณาบริเวณครอบคลุม อำเภอเมืองลำปาง อำเภอแม่เมาะ และอำเภองาว ที่ทำการอุทยานฯ ตั้งอยู่บริเวณถนนพหลโยธิน ตำบลบ้านหวด ระยะทางจากตัวเมืองลำปางประมาณ 66 กิโลเมตร แยกเข้าทางเข้าบริเวณปากถ้ำผาไทประมาณหนึ่งกิโลเมตร รถยนต์สามารถเข้าถึงบริเวณตีนถ้ำภายในถ้ำมีหินงอกหินย้อย สวยงามมาก สลับซับซ้อนและมีถ้ำเล็กถ้ำน้อยมากมายที่มีความสวยงามแตกต่างกันไป เหตุการณ์สำคัญเมื่อ พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวได้เคยเสด็จประพาสถ้ำผาไท ในครั้งนั้นได้จารึกพระปรมาภิไธยย่อ ปปร. ไว้ภายในถ้ำเพื่อระลึกในการเสด็จประพาส อุทยานแห่งชาติฯ มีสถานที่ท่องเที่ยวทางธรรมชาติอื่น ระยะทางเริ่มจากตัวอำเภอดังนี้
อำเภองาว ห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 640 กิโลเมตร
อำเภองาวเป็นอำเภอยุทธศาสตร์ชายแดนมีระยะทางเดินทางไปตัวจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
การคมนาคมขนส่งมุ่งสู่อำเภองาวมีหลายเส้นทางค่อนข้างสะดวก เนื่องจากอยู่ติดถนนหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 ถนนพหลโยธิน
1. ถนนพหลโยธิน สายเหนือ (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-ตาก-ลำปาง-พะเยา-เชียงราย) ถนนหลักเริ่มจากกรุงเทพมหานคร ผ่านจังหวัดนครสวรรค์ กำแพงเพชร ตากเข้าเขตจังหวัดลำปางผ่าน อ.เถิน
อ.สบปราบ อ.เกาะคา เข้าสู่ตัวเมืองลำปาง 600 กิโลเมตร ขับรถขึ้นเหนือเส้นทางถนนซุปเปอร์ไฮเวย์ลำปาง-งาวอีกประมาณ 83 กิโลเมตรก็จะถึงตัวอำเภองาว ถนนพหลโยธินเป็นถนน 4 ช่องทางการจราจร
สามารถสัมผัสธรรมชาติสวยงามตลอดสองข้างทาง
2. ถนนวังซ้าย หรือทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 103 เส้นทางร้องกวาง-งาว ที่แยกบ้านเป๊าะบรรจบกับทางหลวงหมายแผ่นดินเลข 1 ถนนพหลโยธิน(กรุงเทพ-นครสวรรค์) ทางหลวงหมายเลข 117 (นครสวรรค์-พิษณุโลก)ต่อด้วยทางหลวงหมายเลข 11 (พิษณุโลก-เด่นชัย) จากนั้นผ่านทางทางหลวงหมายเลข 101 (กำแพงเพชร-น่าน) ที่จังหวัดแพร่ ใช้เส้นทางถนนวังซ้ายสายแพร่-สอง-งาว
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 103 บรรจบกับทางหลวงหมายเลข 1 (กรุงเทพฯ-นครสวรรค์-ตาก-เชียงราย) ที่ อ.งาว จ.ลำปาง ใช้เวลาเดินทางประมาณ 10 ชั่วโมง
ทางรถไฟสายเหนือ ลงที่สถานีรถไฟนครลำปาง แล้วต่อรถประจำทางสู่อำเภองาวอีก 83 กิโลเมตร
อนาคตอันใกล้อำเภองาวกำลังจะมีการก่อสร้างทางรถไฟทางคู่สายใหม่เริ่มต้นจากชุมทางสถานีเด่นชัยสิ้นสุดที่สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย) ที่อำเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ทางรถไฟผ่านอำเภองาวระยะทางยาวทั้งสิ้น 52 กิโลเมตรของเส้นทางรถไฟสายเด่นชัย-เชียงราย-เชียงของ มีสถานีรถไฟระดับ 2 เป็นสถานีขนาดกลาง 1 สถานี 2 ป้ายหยุดรถได้แก่
เทียนจิน
เทียนจิน หรือ เทียนสิน (; พินอินระบบไปรษณีย์: Tientsin) เป็นหนึ่งในสี่นครปกครองโดยตรงของประเทศจีน ตั้งอยู่ทางภาคเหนือของประเทศ ติดชายฝั่งทะเลปั๋วไห่ เป็นหนึ่งในนครศูนย์กลางแห่งชาติทั้งเก้าแห่งของประเทศจีน มีประชากรในปี ค.ศ. 2016 ประมาณ 15,621,200 คน ใจกลางเมืองของเทียนจินมีผู้อาศัยในปี ค.ศ. 2016 อยู่ราว 12,491,300 คน เป็นกลุ่มประชากรที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 29 ของโลก (อยู่ระหว่างเฉิงตูและรีโอเดจาเนโร) และเป็นนครที่มีประชากรมากเป็นอันดับที่ 11 ของโลก
เทียนจินปกครองแบบนครที่อยู่ภายใต้การบริหารโดยตรงของรัฐบาลกลางสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งเทศบาลนครเป็นเขตการปกครองที่มีระดับเทียบเท่ากับมณฑล อาณาเขตของเทียนจินถูกล้อมรอบโดยมณฑลเหอเป่ย์ทั้งทางทิศเหนือ ทิศตะวันตก และทิศใต้ ติดต่อกับปักกิ่งทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ และติดต่อกับทะเลปั๋วไห่ทางทิศตะวันออก ในแง่ของจำนวนประชากรเฉพาะในเขตเมือง เทียนจินเป็นนครที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 4 ของประเทศจีน รองจากเซี่ยงไฮ้ ปักกิ่ง และกว่างโจว ส่วนในแง่จำนวนประชากรตามเขตเทศบาลนคร จะอยู่ในอันดับที่ 5 ของประเทศ เทียนจินเป็นส่วนหนึ่งของขอบเศรษฐกิจปั๋วไห่ (Bohai Economic Rim)
เมืองเทียนจินและกำแพงเมืองสร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1404 ต่อมาหลังจากที่เปิดให้มีการค้าต่างประเทศในปี ค.ศ. 1860 เทียนจินได้กลายเป็นเมืองท่าที่สำคัญและเป็นประตูสู่ปักกิ่ง ในเวลานั้น มีการก่อสร้างอาคารและคฤหาสน์ที่มีสถาปัตยกรรมแบบยุโรปจำนวนมาก ซึ่งหลายแห่งก็ได้รับการบำรุงรักษามาจนถึงปัจจุบัน หลังจากก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน เทียนจินประสบกับภาวะเศรษฐกิจตกต่ำอันเนื่องมาจากนโยบายของรัฐบาลกลาง อีกทั้งมาจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวในถังชาน ซึ่งเป็นเมืองทางตะวันออกเฉียงเหนือของเทียนจิน แต่ก็ได้รับการฟื้นฟูในทศวรรษ 1990 ปัจจุบัน เทียนจินเป็นนครที่มีศูนย์กลางสองแห่ง ได้แก่ ศูนย์กลางแห่งที่หนึ่งอยู่ในเขตเมือง (รวมถึงเมืองเก่าด้วย) ตั้งอยู่ริมแม่น้ำไห่ ซึ่งเป็นแม่น้ำที่เชื่อมต่อกับแม่น้ำหวงและแม่น้ำแยงซีผ่านทางคลองใหญ่ และศูนย์กลางแห่งที่สองคือ เขตปินไห่ เป็นพื้นที่เมืองใหม่ที่ตั้งอยู่ริมฝั่งทะเลปั๋วไห่ ซึ่งอยู่ทางตะวันออกของเมืองเก่า ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2010 ย่านการเงินยฺหวีเจียพู่ของเทียนจินกลายเป็นที่รู้จักในนาม "แมนฮัตตันของจีน"
เทียนจิน ตั้งอยู่ทางด้านตะวันตกเฉียงเหนือติดกับปักกิ่ง ด้านตะวันออกติดกับอ่าวป๋อไห่ (Bohai Bay) มีสถานภาพเป็น "เทศบาลเมือง" (Special Municipality) ซึ่งการปกครองขึ้นตรงต่อรัฐบาลกลาง ห่างจากเมืองปักกิ่งซึ่งเป็นเมืองหลวง ประมาณ 120 กิโลเมตร
พื้นที่เมืองของเทียนจินตั้งอยู่ตามแม่น้ำไห่เหอ (Hai He River) ท่าเรือที่อยู่ห่างไกลตั้งอยู่บนอ่าวป๋อไห่ (Bohai Gulf) บนมหาสมุทรแปซิฟิก เทศบาลนครเมียนจินมีพรมแดนติดต่อกับเหอเป่ย ไปทางเหนือ ใต้ และ ตะวันตก ติดต่อกับเทศบาลนครปักกิ่งในส่วนเล็ก ๆ ทางตะวันตกเฉียงเหนือ และติดต่อกับอ่าวป๋อไห่ไปทางตะวันออก
เทียนจิน นอกจากจัดเป็นเมืองท่าที่ใหญ่เป็นอันดับ 3 ของประเทศจีนท่าเรือเทียนจินมีสินค้าเข้าออกราว 160 ล้านตัน โดยสินค้าที่ผ่านท่าเรือแห่งนี้กว่า 80% เป็นถ่านหิน แร่ธาตุ และผลิตภัณฑ์น้ำมัน จึงนับเป็นศูนย์ท่าเรือใหญ่ริมทะเลป๋อไห่ทางภาคเหนือของประเทศ ยังเป็นเมืองอุตสาหกรรมที่สำคัญและเป็นศูนย์กลางทางการค้า การขนส่งการสื่อสารที่สำคัญของจีนตอนเหนือ มีชายฝั่งทะเลยาว 133 กม.ทางฝั่งตะวันออก อุดมด้วยทรัพยากรทางทะเล และยังเป็นเขตเมืองท่าและฐานอุตสาหกรรมทางทะเลที่สำคัญของประเทศ โดยเฉพาะอุตสาหกรรมปิโตรเคมีในมหาสมุทร
สภาพภายในเมืองยังมีสถาปัตยกรรมแบบตะวันตกปรากฏให้เห็นอยู่ทั่วไป ซึ่งตกค้างมาตั้งแต่สมัยศตวรรษที่ 19 ในยุคล่าอาณานิคม
ทอพอลอยี
ประเทศเอกวาดอร์
เอกวาดอร์ (, ; ; ) หรือชื่อทางการว่า สาธารณรัฐเอกวาดอร์ (, ; ; ) เป็นประเทศทางภาคตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกาใต้ มีอาณาเขตจรดประเทศโคลอมเบียทางทิศเหนือ จรดประเทศเปรูทางทิศตะวันออกและทิศใต้ และจรดมหาสมุทรแปซิฟิกทางทิศตะวันตก เอกวาดอร์ยังมีอำนาจอธิปไตยเหนือหมู่เกาะกาลาปาโกส (กลุ่มเกาะโกลอน) ในมหาสมุทรแปซิฟิก ซึ่งอยู่ห่างจากแผ่นดินใหญ่ไปทางตะวันตกประมาณ 1,000 กิโลเมตร (621 ไมล์) เมืองหลวงของประเทศคือกรุงกีโต
ดินแดนที่เป็นประเทศเอกวาดอร์เคยเป็นถิ่นที่อยู่ของกลุ่มชนพื้นเมืองหลายกลุ่มซึ่งค่อย ๆ ถูกรวมเข้ากับจักรวรรดิอินคาในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ภูมิภาคนี้ตกเป็นอาณานิคมของจักรวรรดิสเปนในคริสต์ศตวรรษที่ 16 และได้รับเอกราชใน ค.ศ. 1820 ในฐานะส่วนหนึ่งของประเทศกรันโกลอมเบีย จากนั้นเอกวาดอร์จึงแยกตัวออกมาเป็นรัฐเอกราชใน ค.ศ. 1830 มรดกของจักรวรรดิทั้งสองสะท้อนให้เห็นอยู่ในหมู่ประชากรที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์ของเอกวาดอร์ โดยส่วนใหญ่เป็นประชากรเลือดผสมหรือเมสติโซ รองลงมาเป็นชนกลุ่มน้อยเชื้อสายแอฟริกา ชนพื้นเมือง และยุโรป ภาษาสเปนเป็นภาษาราชการและภาษาที่ประชากรส่วนใหญ่ใช้กัน แต่ภาษาพื้นเมือง 13 ภาษาก็ได้รับการรับรองตามกฎหมาย รวมทั้งภาษาเกชัวและภาษาชัวร์
รัฐเอกราชเอกวาดอร์เป็นสาธารณรัฐประชาธิปไตยแบบมีผู้แทนและเป็นประเทศกำลังพัฒนา ที่มีรายได้ปานกลางและพึ่งพิงการส่งออกสินค้าโภคภัณฑ์ (ได้แก่ ปิโตรเลียมและผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร) เป็นอย่างสูง ประเทศนี้เป็นสมาชิกสหประชาชาติ องค์การนานารัฐอเมริกา ตลาดร่วมอเมริกาใต้ตอนล่าง ที่ประชุมเพื่อความก้าวหน้าและการพัฒนาอเมริกาใต้ และขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด
เอกวาดอร์เป็นหนึ่งในสิบเจ็ดประเทศของโลกที่มีความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยิ่ง โดยมีพืชและสัตว์เฉพาะถิ่นหลายชนิดเช่นที่หมู่เกาะกาลาปาโกส เพื่อแสดงความตระหนักรู้ถึงมรดกทางนิเวศวิทยาอันเป็นเอกลักษณ์ดังกล่าว รัฐธรรมนูญเอกวาดอร์ฉบับ ค.ศ. 2008 จึงเป็นรัฐธรรมนูญฉบับแรกของโลกที่รับรองสิทธิของธรรมชาติหรือสิทธิของระบบนิเวศอันมีผลบังคับใช้ได้ตามกฎหมาย
จากข้อมูลของศูนย์วิจัยทางเศรษฐกิจและนโยบายซึ่งตั้งอยู่ในสหรัฐ ในช่วง ค.ศ. 2006 ถึง 2016 ความยากจนในเอกวาดอร์ลดลงจากร้อยละ 36.7 เหลือร้อยละ 22.5 และการเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศต่อหัวต่อปีอยู่ที่ร้อยละ 1.5 (เทียบกับร้อยละ 0.6 ในช่วงสองทศวรรษก่อนหน้า) ในขณะเดียวกัน ดัชนีจีนีว่าด้วยความไม่เท่าเทียมกันทางเศรษฐกิจของประเทศก็ลดลงจาก 0.55 เหลือ 0.47
ประธานาธิบดีเป็นทั้งประมุขของรัฐและหัวหน้าคณะรัฐบาล และเป็นผู้แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ทั้งประธานาธิบดีและรองประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้งในคราวเดียวกันในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปี โดยสามารถดำรงตำแหน่งในวาระที่ 2 ติดต่อกันได้
รัฐสภาเอกวาดอร์เป็นสภาเดี่ยว มีจำนวน 124 ที่นั่ง สมาชิกมาจากการเลือกตั้งในระบบบัญชีรายชื่อตามสัดส่วน วาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปี
เอกวาดอร์เน้นการดำเนินนโยบายต่างประเทศในกรอบพหุภาคี โดยเป็นสมาชิกองค์กรระหว่างประเทศต่าง ๆ ทั้งในระดับภูมิภาคและระดับโลก เน้นการพัฒนาความสัมพันธ์ทั้งในด้านการเมืองและเศรษฐกิจกับประเทศต่าง ๆ ทั้งในลาตินอเมริกา ยุโรป และเอเชียอย่างหลากหลาย เพื่อลดการพึ่งพาพันธมิตรเดิมอย่างสหรัฐซึ่งเป็นคู่ค้าหลักและเคยมีความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับเอกวาดอร์มาก่อนหน้านี้
ประเทศเอกวาดอร์แบ่งเขตการปกครองออกเป็น 24 จังหวัด  แต่ละจังหวัดมีเมืองหลวงเป็นของตนเอง โดยชื่อเมืองหลักอยู่ในวงเล็บ
ประเทศโคลอมเบีย
โคลอมเบีย  หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐโคลอมเบีย  เป็นประเทศในภาคตะวันตกเฉียงเหนือของทวีปอเมริกาใต้ มีอาณาเขตทางทิศตะวันออกติดต่อกับเวเนซุเอลาและบราซิล ทางทิศใต้ติดต่อกับเอกวาดอร์และเปรู ทางทิศเหนือจรดทะเลแคริบเบียน ส่วนทางทิศตะวันตกติดต่อกับปานามาและมหาสมุทรแปซิฟิก ครอบคลุมพื้นที่ 1,141,748 ตารางกิโลเมตร (440,831 ตารางไมล์) โคลอมเบียใช้ภาษาสเปนเป็นภาษาราชการ และมีภาษาท้องถิ่นมากกว่า 70 ภาษา
โคลอมเบียเป็นที่อยู่อาศัยของชนพื้นเมืองหลายกลุ่มตั้งแต่ 12,000 ปีก่อนคริสต์ศักราช เช่น มุยสกา กิมบายา และไทโรนา ชาวสเปนค้นพบดินแดนแห่งนี้ครั้งแรกที่ลากัวฮิราใน ค.ศ. 1499 และในช่วงกลางศตวรรษที่ 16 ภูมิภาคนี้ได้กลายเป็นอาณานิคมของสเปน ตามมาด้วยการก่อตั้งอาณาจักรกรานาดาใหม่ โดยมีซานตาเฟเดโบโกตาเป็นเมืองหลวง ก่อนจะได้รับอิสรภาพจากจักรวรรดิสเปนใน ค.ศ. 1819 และได้กลายมาเป็นสหมณฑลแห่งนิวกรานาดา ก่อนจะเป็นสหพันธรัฐในฐานะสมาพันธ์กรานาดา (1858) และจากนั้นได้เป็นสหรัฐโคลอมเบีย (1863) และท้ายที่สุดมาเป็นสาธารณรัฐโคลอมเบียใน ค.ศ. 1886 ถึงปัจจุบัน นับตั้งแต่ต้นคริสต์ทศวรรษ 1960 ประเทศได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งทางสงครามและการเมืองซึ่งทวีความรุนแรงขึ้นในทศวรรษ 1990 นับตั้งแต่ ค.ศ. 2005 เป็นต้นมา ความมั่นคง เสถียรภาพ และหลักนิติธรรมได้พัฒนาขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เช่นเดียวกับการเติบโตและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ
โคลอมเบียเป็นหนึ่งในสิบเจ็ดประเทศที่มีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุดในโลก และมากเป็นอันดับสองของโลก อาณาเขตทั้งหมดของประเทศครอบคลุมป่าดิบชื้นแอมะซอน ที่ราบสูง ทุ่งหญ้า และ ทะเลทราย และเป็นประเทศเดียวในอเมริกาใต้ที่มีแนวชายฝั่งและเกาะต่าง ๆ ทอดยาวตลอดมหาสมุทรแอตแลนติกและมหาสมุทรแปซิฟิก โคลอมเบียเป็นสมาชิกขององค์กรระดับโลกและระดับภูมิภาคที่สำคัญ ได้แก่ สหประชาชาติ, องค์การการค้าโลก, องค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ, องค์การนานารัฐอเมริกัน, พันธมิตรแปซิฟิก, ชุมชนแอนเดียน และเนโท และมีขนาดเศรษฐกิจที่ใหญ่เป็นอันดับสามในอเมริกาใต้ โดยมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจมหภาคและแนวโน้มการเติบโตในระยะยาวที่ได้รับการยอมรับจากนานาชาติ
คำว่า "โคลอมเบีย" มาจากชื่อของนักสำรวจคริสโตเฟอร์ โคลัมบัส ("กริสโตบัล โกลอน" ในภาษาสเปน และ "กริสโตโฟโร โกลอมโบ" ในภาษาอิตาลี) ถูกนำมาใช้โดยนักปฏิวัติฟรันซิสโก เด มีรันดาซึ่งเขาใช้อ้างอิงถึง "โลกใหม่" โดยเฉพาะดินแดนและอาณานิคมอเมริกันทั้งหมดที่อยู่ภายใต้การปกครองของสเปนและโปรตุเกส ชื่อนี้ได้มาเป็นชื่อของสาธารณรัฐโคลอมเบียใน พ.ศ. 2362 ซึ่งประกอบด้วยดินแดนของประเทศโคลอมเบีย เวเนซุเอลา เอกวาดอร์ และปานามาในปัจจุบัน
สถานภาพสาธารณรัฐแห่งนี้สิ้นสุดลงใน พ.ศ. 2373 เมื่อเวเนซุเอลาและเอกวาดอร์ขอแยกตัวออกไป ส่วนจังหวัดกุนดีนามาร์กา (Cundinamarca) ก็กลายเป็นประเทศใหม่ในชื่อ สาธารณรัฐนิวกรานาดา (República de la Nueva Granada) ต่อมาใน พ.ศ. 2406 นิวกรานาดาเปลี่ยนชื่อทางการของตนเป็น สหรัฐโคลอมเบีย (Estados Unidos de Colombia) และใน พ.ศ. 2429 ก็ได้เปลี่ยนเป็นชื่อที่ใช้ในปัจจุบันคือสาธารณรัฐโคลอมเบีย
พื้นที่ทั้งหมด 1,138,910 ตารางกิโลเมตร พื้นดิน 1,038,700 ตารางกิโลเมตร พื้นน้ำ 100,210 ตารางกิโลเมตร พรมแดนทั้งหมดยาว 3,208 กิโลเมตร (ฝั่งทะเลแคริบเบียนยาว 1,760 กิโลเมตร ฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิคยาว 1,448 กิโลเมตร)
เป็นที่ราบแถบชายฝั่ง ภาคกลางเป็นที่ราบสูงบริเวณภูเขาแอนดีส ภาคตะวันออกเป็นที่ราบต่ำ
ภูมิอากาศของโคลอมเบียได้รับอิทธิพลมาจากการเป็นประเทศเขตร้อน โดยพบความแปรปรวนในแต่ละภูมิภาคแตกต่างกันไป และขึ้นอยู่กับระดับความสูง อุณหภูมิ ความชื้น ลม และปริมาณน้ำฝน โคลอมเบียมีเขตภูมิอากาศที่หลากหลาย รวมทั้งป่าฝนเขตร้อน ทุ่งหญ้าสะวันนา สเตปป์ ทะเลทราย และภูมิอากาศแบบภูเขา
ภูมิอากาศแบบเทือกเขาสูงเป็นลักษณะภูมิอากาศที่พบได้มากที่สุดใปนระเทศ โดยที่สภาพอากาศถูกกำหนดโดยระดับความสูง บริเวณระดับความสูงที่ต่ำกว่า 1,000 เมตร (3,281 ฟุต) และเป็นเขตอบอุ่นซึ่งมีอุณหภูมิสูงกว่า 24 °C (75.2 °F) ประมาณ 82.5% ของพื้นที่ทั้งหมดของประเทศโคลอมเบียตั้งอยู่ในเขตพื้นที่สูงที่อบอุ่น เขตระดับความสูงของภูมิอากาศแบบอบอุ่นซึ่งอยู่ระหว่าง 1,001 ถึง 2,000 เมตร (3,284 และ 6,562 ฟุต) มีลักษณะเฉพาะสำหรับอุณหภูมิเฉลี่ยระหว่าง 17 ถึง 24 °C (62.6 ถึง 75.2 °F) สภาพอากาศหนาวเย็นอยู่ระหว่าง 2,001 ถึง 3,000 เมตร (6,565 และ 9,843 ฟุต) และอุณหภูมิจะแตกต่างกันระหว่าง 12 ถึง 17 °C (53.6 และ 62.6 °F)
เนื่องจากสถานที่ตั้งของดินแดนที่ปัจจุบันของโคลอมเบียเป็นทางเดินของการย้ายถิ่นของมนุษย์จากต้นเมโสและแคริบเบียนกับแอนดีสและลุ่มน้ำอเมซอน แหล่งโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดจาก Pubenza และ El Totumo ใน Magdalena Valley ห่างจาก Bogotá ไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 100 กม. พบร่องรอยจากสมัยโบราณ ประมาณ 8000-2000 ก่อนคริสต์ศักราช ร่องรอยยังระบุด้วยว่ามีการยึดครองในภูมิภาค El Abra และ Tequendama ในเมือง Cundinamarca ด้วย เครื่องปั้นดินเผาที่เก่าแก่ที่สุดที่ค้นพบในอเมริกาพบที่ซานจาคิน 5000-4000 ก่อนคริสต์ศักราช
สาธารณรัฐโคลอมเบียปกครองในรูปแบบสาธารณรัฐแบบประธานาธิบดี มีประธานาธิบดีเป็นประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาล รัฐบาลเป็นผู้ใช้อำนาจบริหาร
ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งประมุขของรัฐและหัวหน้าคณะรัฐบาล นอกจากนี้ยังเป็นผู้แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ประธานาธิบดีและรองประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปี (ดำรงตำแหน่งได้ไม่เกิน 2 วาระ) ประธานาธิบดีคนปัจจุบันคือ กุสตาโบ เปโตร รับตำแหน่งตั้งแต่ 7 สิงหาคม ค.ศ. 2022
ระบบ 2 สภา (Bicameral Congress หรือ Congreso) ประกอบด้วย (1) Senate หรือ Senado จำนวน 102 ที่นั่ง สมาชิกมาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปี และ (2) Chamber of Representatives หรือ Camera de Representantes จำนวน 166 ที่นั่ง มาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 4 ปี การเลือกตั้งครั้งต่อไปจะมีขึ้นในเดือนมีนาคม 2014
ประกอบด้วยศาลสูงสุดที่มีอำนาจในระดับเดียวกัน 4 ศาล ได้แก่ (1) Supreme Court of Justice หรือ Corte Suprema de Justicia เป็นศาลสูงสุดด้านคดีอาชญากรรม (2) Council of State ซึ่งเป็นศาลสูงสุดด้านกฎหมายปกครอง (court of administrative law) (3) ศาลรัฐธรรมนูญ (Constitutional Court) และ (4) คณะกรรมการกฤษฎีกา หรือ Superior Judicial Council
รัฐธรรมนูญ: 5 กรกฎาคม พ.ศ. 2534 มีการแก้ไขหลายครั้ง
ระบบกฎหมาย: ระบบกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่ได้รับอิทธิพลมาจากประมวลกฎหมายของสเปนและฝรั่งเศส
โคลอมเบียแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 32 จังหวัด (departments) ชื่อเมืองหลวงอยู่ในวงเล็บ
นอกจากนี้ ยังมีเขตนครหลวง ("Distrito Capital") อีก 1 แห่ง คือ 33. โบโกตาดิสตรีโตกาปีตัล (Bogotá, Distrito Capital)
นโยบายด้านการต่างประเทศของโคลอมเบียอยู่ในความดูแลของประธานาธิบดี ในฐานะประมุข และบริหารจัดการโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ โคลอมเบียมีคณะทูตประจำการอยู่ในทุกทวีป โคลอมเบียเป็นหนึ่งในสมาชิกผู้ก่อตั้งของ Pacific Alliance ซึ่งเป็นกลไกการรวมกลุ่มทางการเมือง เศรษฐกิจ และความร่วมมือที่ส่งเสริมการหมุนเวียนสินค้า บริการ ทุน และบุคคลระหว่างสมาชิกอย่างเสรี ตลอดจนตลาดหลักทรัพย์ และสถานทูตในหลายประเทศ โคลอมเบียยังเป็นสมาชิกขององค์การสหประชาชาติ องค์การการค้าโลก องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา องค์การรัฐอเมริกัน องค์การรัฐไอเบโร-อเมริกัน และประชาคมแอนเดียน และเป็นพันธมิตรของเนโท
สาธารณรัฐโคลอมเบียกับราชอาณาจักรไทยสถาปนาความสัมพันธ์ทางการทูตเมื่อวันที่ 20 เมษายน 2522 โดยโคลอมเบียมีสถานเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทยที่กรุงเทพมหานคร และมีสถานกงสุลกิตติมศักดิ์ ณ จังหวัดเชียงราย ปัจจุบัน สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงลิมา ประเทศเปรู มีเขตอาณาครอบคลุมประเทศโคลอมเบีย โดยโคลอมเบียเป็นคู่ค้าอันดับ 6 ของไทยในลาตินอเมริกาและภูมิภาคแคริบเบียน
ในปี 2561 มีนักท่องเที่ยวชาวโคลอมเบียเดินทางมาประเทศไทยจำนวน 14,644 คน และมีชาวโคลอมเบียอาศัยอยู่ในประเทศไทยประมาณ 250 คน
มวยไทยเริ่มเป็นที่นิยมแพร่หลายในโคลอมเบีย และมีชาวโคลอมเบียเดินทางมาฝึกหัดมวยไทย
ที่ประเทศไทยจำนวนมาก
วันที่ 4 กันยายน 2562 ปวีณสุดา ดรูอิ้น มิสยูนิเวิร์สไทยแลนด์ 2562 กล่าวในงานฉลองครบรอบ 40 ปีแห่งความสัมพันธ์ทางการทูตระหว่างไทย และโคลอมเบีย โดยยกย่องความก้าวหน้าในการสนับสนุนความเสมอภาคทางเพศ และการส่งเสริมบทบาทของสตรี ในสังคมของทั้งสองประเทศ
ฝ่ายบริหารของรัฐบาลมีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการการป้องกันประเทศโคลอมเบีย โดยมีประธานาธิบดีผู้บัญชาการทหารสูงสุด กระทรวงกลาโหมใช้การควบคุมประจำวันของกองทัพและตำรวจแห่งชาติโคลอมเบีย โคลอมเบียมีทหารประจำการ 455,461 นาย ในปี 2016 3.4% ของจีดีพีในประเทศถูกใช้ไปกับด้านการทหาร มากเป็นอันดับที่ 24 ของโลก กองกำลังติดอาวุธของโคลอมเบียเป็นกองกำลังที่ใหญ่ที่สุดในลาตินอเมริกา และเป็นกำลังทหารที่ใหญ่เป็นอันดับสองรองจากบราซิล ในปี 2018 โคลอมเบียได้ลงนามในสนธิสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการห้ามครอบครองอาวุธนิวเคลียร์
กองทัพโคลอมเบียแบ่งออกเป็นสามประเภทหลัก ได้แก่: กองทัพแห่งชาติโคลอมเบีย (กองทัพบก), กองทัพอากาศโคลอมเบีย; และกองทัพเรือโคลอมเบีย สำนักงานตำรวจแห่งชาติทำหน้าที่เป็นหน่วยทหารที่ปฏิบัติการโดยอิสระจากกองทัพในฐานะหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายสำหรับทั้งประเทศ และแยกจากคณะกรรมการข่าวกรองแห่งชาติ
เศรษฐกิจของโคลอมเบียมีอัตราการเจริญเติบโตในอัตราสูงในช่วงหลายปีที่ผ่านมา นโยบายเศรษฐกิจหลัก ได้แก่: การแปรรูปรัฐวิสาหกิจ การเร่งการสร้างงาน การสนับสนุนการค้าเสรี และการลดอุปสรรคทางการค้า แต่ยังคงมีการอุดหนุนภาคเกษตรกรรมและธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม นโยบายดังกล่าวสามารถลดอัตราการว่างงานลงได้ และทำให้โคลอมเบียมีเศรษฐกิจค่อนข้างดีเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้าน เช่น เอกวาดอร์ และเปรู รัฐบาลมุ่งเน้นการส่งเสริมความเท่าเทียมด้านเศรษฐกิจให้แก่ประชาชน และเพิ่มประสิทธิภาพของการบริการสาธารณะ ตลอดจนส่งเสริมให้โคลอมเบียเป็นแหล่งการศึกษาและความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ สหรัฐอเมริกาเป็นประเทศที่มีบทบาทสำคัญต่อการค้าและการลงทุนของโคลอมเบีย ทั้งสองฝ่ายต่างเห็นชอบที่เรื่องการสร้างความเป็นเอกภาพในทวีปอเมริกา (Unity of the Americas) แสดงความมุ่งมั่นที่จะร่วมมือในด้านการต่อต้านการก่อการร้าย นอกจากนี้ สหรัฐอเมริกา ยังให้ความช่วยเหลือในการส่งเสริมภาคเกษตรและผู้ประกอบการขนาดกลางและขนาดย่อมของโคลอมเบีย และผลักดันให้มีการลงทุนเพิ่มเติมจากสหรัฐอเมริกาในภาคอุตสาหกรรมน้ำมันและพลังงาน
รายจ่ายของรัฐบาลคิดเป็นร้อยละ 27.9 ของเศรษฐกิจภายในประเทศ หนี้ต่างประเทศคิดเป็นร้อยละ 39.9 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ ประชากรส่วนมากยังเผชิญปัญหากับภาวะหนี้สิ้นนอกระบบ โคลอมเบียอุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ และการส่งออกที่สำคัญ ได้แก่ เชื้อเพลิงแร่ น้ำมัน ผลิตภัณฑ์กลั่น ผลไม้และผลิตภัณฑ์ทางการเกษตรอื่น ๆ น้ำตาลและขนมหวาน ผลิตภัณฑ์อาหาร พลาสติก อัญมณี โลหะ ผลิตภัณฑ์จากป่า เคมีภัณฑ์ ยารักษาโรค ยานพาหนะ ผลิตภัณฑ์อิเล็กทรอนิกส์ อุปกรณ์ไฟฟ้า น้ำหอมและเครื่องสำอาง เครื่องจักร สินค้าที่ผลิต สิ่งทอและผ้า เสื้อผ้าและรองเท้า แก้วและเครื่องแก้ว เฟอร์นิเจอร์ อาคารสำเร็จรูป ผลิตภัณฑ์ทางการทหาร เครื่องใช้ในบ้านและสำนักงาน อุปกรณ์ก่อสร้าง ซอฟต์แวร์ และอื่น ๆ โดยมีประเทศคู่ค้าหลัก ได้แก่ สหรัฐอเมริกา จีน สหภาพยุโรป และบางประเทศในลาตินอเมริกา
ความมั่งคั่งธรรมชาติเป็นสิ่งที่แสดงออกถึงความอุดมสมบูรณ์ของโคลอมเบีย ประเทศนี้อุดมไปด้วยทรัพยากร ทองแดง และเหล็กนิกเกิลทอง (เป็นผู้ผลิตรายใหญ่ที่สุดในละตินอเมริกา) และอื่น ๆ อีกมากมาย รวมถึงการมีถ่านหินและน้ำมัน โคลอมเบียปัจจุบันมียอดการค้าเชิงลบ ซึ่งหมายความว่าเป็นประเทศที่มีการนำเข้ามากกว่าการส่งออก บางส่วนของสินค้าส่งออกหลักของประเทศได้แก่ กาแฟ, ถ่านหิน, นิกเกิล กล้วยและน้ำมัน คู่ค้าหลักของประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา (30% ของตลาดส่งออก) ตามมาด้วยเวเนซุเอลาและเอกวาดอร์ซึ่งมีการซื้อขาย แต่ยอดสิ้นส่งออกที่สูงที่สุดในแต่ละปีคือโคเคน การส่งออกโคเคนเพิ่มขึ้น 1,000% ระหว่างปี 1991 และปี 2001 ซึ่งนำไปสู่ปัญหายาเสพติดซึ่งเป็นปัฐหาหลักมาถึงปัจจุบัน
สินค้านำเข้าหลักของประเทศมักเป็นสินค้าที่โคลอมเบียไม่สามารถผลิตตัวเอง นอกจากนี้ยังนำเข้าผลิตภัณฑ์เคมีต่าง ๆ ผลิตภัณฑ์กระดาษและไฟฟ้า
ระบบการศึกษาของโคลอมเบียเริ่มต้นจากการเข้าเรียนในโรงเรียนอนุบาล (Educación preescolar) การศึกษาขั้นพื้นฐาน (Educación básica) เป็นกฎหมายบังคับ แบ่งออกเป็นสองระดับได้แก่: การศึกษาขั้นพื้นฐานขั้นพื้นฐาน (Educación básica primaria) ซึ่งเริ่มจากชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 - เด็กอายุตั้งแต่ 6-10 ปีและการศึกษาขั้นพื้นฐานระดับมัธยมศึกษา (Educación básica secundaria) ซึ่งเริ่มจากชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 9 การศึกษาขั้นพื้นฐานตามมาด้วยอาชีวศึกษาระดับกลาง (Educación media vocacional) ซึ่งประกอบด้วยเกรดที่สิบและสิบเอ็ด อาจมีรูปแบบการฝึกอาชีพหรือความชำนาญพิเศษที่แตกต่างกัน (วิชาการ เทคนิค ธุรกิจ และอื่น ๆ) ตามหลักสูตรที่แต่ละโรงเรียนนำมาใช้
หลังจากสำเร็จการศึกษาขั้นพื้นฐานและมัธยมศึกษาเรียบร้อยแล้ว จะได้รับประกาศนียบัตรมัธยมปลาย ผู้สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมปลายเรียกว่า bachiller เนื่องจากโรงเรียนพื้นฐานระดับมัธยมศึกษาและมัธยมศึกษาตอนต้นได้รับการพิจารณาร่วมกันว่าเป็นหน่วยที่เรียกว่า bachillerato (เกรดหกถึงสิบเอ็ด) นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีสุดท้ายต้องทำการทดสอบ ICFES (ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น Saber 11) เพื่อเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษา (Educación superior) การศึกษาระดับอุดมศึกษานี้รวมถึงการศึกษาระดับมืออาชีพในระดับปริญญาตรี การศึกษาทางวิชาชีพด้านเทคนิค เทคโนโลยี และระดับกลาง และการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา สถาบันวิชาชีพด้านเทคนิคของการศึกษาระดับอุดมศึกษายังเปิดรับนักศึกษาที่มีวุฒิการศึกษาด้านศิลปศาสตร์และธุรกิจ และมักจะเป็นหลักสูตรสองปี
การใช้จ่ายภาครัฐเพื่อการศึกษาตามสัดส่วนของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศในปี 2015 อยู่ที่ 4.49% คิดเป็น 15.05% ของรายจ่ายทั้งหมด อายุเฉลี่ยของเด็กในโรงเรียนเท่ากับ 14.42 ปี และ 94.58% ของประชากรอายุ 15 ปีขึ้นไปได้รับการบันทึกว่าเป็นผู้รู้หนังสือ ซึ่งคิดเป็น 98.66% ของผู้ที่มีอายุ 15-24 ปี
อายุขัยโดยเฉลี่ยของประชากรคือ 79.3 ปี (76.7 ปีสำหรับผู้ชายและ 81.9 ปีสำหรับผู้หญิง) การปฏิรูปการดูแลสุขภาพในหลายรัฐบาลที่ผ่านมาได้นำไปสู่การปรับปรุงครั้งใหญ่ในระบบการดูแลสุขภาพของประเทศ โดยมาตรฐานด้านสุขภาพในโคลอมเบียมีการปรับปรุงอย่างมากตั้งแต่ช่วงทศวรรษ 1980 ระบบใหม่ได้ขยายความครอบคลุมของประชากรโดยระบบประกันสังคมและสุขภาพจาก 21% (ก่อนปี 1993) โคลอมเบียมีโรงพยาบาล 26 แห่ง (ภาครัฐและเอกชน) ใน 63 อันดับที่ดีที่สุดในการจัดอันดับ 2020 ของละตินอเมริกาเป็นประเทศในละตินอเมริกาที่มีโรงพยาบาลจำนวนมากที่สุด
ชาติพันธุ์และถิ่นที่อยู่.
สังคมโคลอมเบียได้รับการยกย่องจากนักประวัติศาสตร์หลายคนว่าเป็นหนึ่งในสังคมที่มีความหลากหลายที่สุดในโลก เป็นผลมาจากประวัติศาสตร์ซึ่งมีการอพยพของผู้คนมากมายจากทั่วทุกมุมโลก ส่งผลให้ชาวโคลอมเบียที่อาศัยอยู่ในปัจจุบันประกอบด้วยหลากหลายเชื้อชาติ แต่มีความจงรักภักดีต่อโคลอมเบีย ประชากรโคลอมเบียส่วนใหญ่ประกอบด้วยผู้อพยพจากดินแดนโลกเก่า (ยุโรปแอฟริกาและเอเชีย)