pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ซอลออีเริ่มเล่นให้กับทีมชาติฮังการีในปี ค.ศ. 2009 และเคยติดทีมชาติในการแข่งขันฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป 2016
ฟลอรีย็อง โตแว็ง
ฟลอรีย็อง ทริสต็อง มารียาโน โตแว็ง (; เกิดวันที่ 26 มกราคม ค.ศ. 1993) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวฝรั่งเศส ปัจจุบันลงเล่นตำแหน่งปีกให้กับออแล็งปิกเดอมาร์แซย์ในลีกเอิง และทีมชาติฝรั่งเศส
โตแว็งเริ่มต้นอาชีพกับสโมสรเกรอนอบล์ใน ค.ศ. 2011 ต่อมาเขาย้ายไปสโมสรบัสตียาซึ่งเขาพาทีมคว้าแชมป์ลีกเดอในฤดูกาลแรกที่เขาได้เล่น และในปีถัดมา เขาได้รับรางวัลผู้เล่นเยาวชนยอดเยี่ยมแห่งปี ต่อมาเขาย้ายไปออแล็งปิกเดอมาร์แซย์ด้วยค่าตัว 15 ล้านปอนด์ และได้ลงเล่นให้กับสโมสรกว่า 150 นัด โดยมีช่วงคั่นกลางที่เขาย้ายไปนิวคาสเซิลยูไนเต็ด ก่อนที่จะย้ายกลับมาร์แซย์อีกครั้ง
ซีลฟาโน โกมฟาลียึส
ซีลฟาโน โดมีนีก โกมฟาลียึส (; เกิดวันที่ 10 สิงหาคม ค.ศ. 1987) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวดัตช์ เขามีบิดาเป็นชาวซูรินาม
โกมฟาลียึสเคยเล่นให้กับหลายสโมสร แต่ช่วงเวลาที่โดดเด่นคือช่วงที่เขาอยู่กับสโมสร Birkirkara ในมอลตีสพรีเมียร์ลีก ซึ่งเขากลายเป็นดาวซัลโวของสโมสร และพาทีมคว้าแชมป์ลีกของมอลตาได้
วันที่ 1 ตุลาคม ค.ศ. 2010 โกมฟาลียึสเซ็นสัญญาระยะสั้นกับสโมสรสเตอร์ลิงแอลเบียนในสกอตติชเฟิสต์ดิวิชัน ต่อมาเดือนมกราคม ค.ศ. 2011 เขาย้ายไป Al-Salmiya ในคูเวต และในเดือนมิถุนายนปีเดียวกัน เขาย้ายไปร่วมทีมอาเตอเราในคาซัคสถาน
ต่อมาในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2012 โกมฟาลียึสย้ายไปสโมสร Fujian Smart Hero ในไชนาลีกวัน ต่อมาเขาย้ายไปเล่นให้กับสามสโมสรในเยอรมนีอย่างไอน์ทรัคท์เทรียร์, ดือนาโมเดรสเดิน และเฮ็สเซินคัสเซิล และได้ย้ายไปเล่นให้กับ Stal Kamianske ในยูเครน
ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2017 เขาย้ายไปบาหลียูไนเต็ด ด้วยสัญญา 1 ปี และได้เล่นร่วมกับเพื่อนที่เคยอยู่อายักซ์ด้วยกันอย่างอีร์ฟัน บัคดิม เขาเป็นดาวซัลโวของสโมสรและพาทีมจบรองแชมป์ ต่อมาในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2017 เขาย้ายไปร่วมทีมสุพรรณบุรีในไทยลีก แต่กลับทำผลงานได้ไม่ดีนัก
Sylvano Comvalius
เอ็ม 1911
เอ็ม 1911  เป็นปืนพกกึ่งอัตโนมัติที่ทรงพลังชนิดหนึ่งของโลก ออกแบบโดยจอห์น บราวนิง ผู้ออกแบบอาวุธปืนชาวเบลเยียม ผลิตโดยบริษัทโคลต์ เมื่อปี พ.ศ. 2454
เอ็ม 1911 ถูกนำไปใช้ในหลายกองทัพและหลายสงคราม โดยเฉพาะสงครามโลกครั้งที่ 1, สงครามโลกครั้งที่ 2, สงครามเกาหลี, สงครามเวียดนาม ฯลฯ และยังเคยถูกใช้ในกองทัพสหรัฐ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2454 - พ.ศ. 2529
เอ็ม 1911 ยังผลิตอยู่ในปัจจุบัน ใช้กระสุน.45 เอซีพี บรรจุกระสุนได้ 7 นัด ซึ่งรุ่นของเอ็ม 1911 ได้แก่ เอ็ม 1911 เอ 1, เอ็ม 1911 เอ 2 และอาร์ไอเอ ออฟฟิเชอร์
เอ็ม 1911 ใช้กระสุน .45 เอซีพี (แต่ยังมีแบบที่ใช้.38 ซูเปอร์, 9×19 มิลลิเมตร, 7.65 มิลลิเมตร และ9 มม. สเตรย์เลอร์ อีกด้วย) น้ำหนัก 1.1 กิโลกรัม ความยาว 13.3 เซนติเมตร ความสูง 21.0 เซนติเมตร บรรจุกระสุนได้ 7 นัด
ลมไพรผูกรัก
ใต้ปีกปักษา
มนตราลายหงส์
มาตุภูมิแห่งหัวใจ
สโมสรฟุตบอลเรอัลมาดริดกัสตียา
วันส้วมโลก
วันส้วมโลก (; WTD) เป็นวันที่ได้รับอนุมัติอย่างเป็นทางการจากสหประชาชาติ ตรงกับวันที่ 19 พฤศจิกายนของทุกปี เพื่อให้ประชาชนตระหนักถึงปัญหาของสุขาภิบาล มีผู้คนทั่วโลกถึง 4.5 พันล้านคนที่มีส้วมไม่ได้มาตรฐาน วันส้วมโลกได้ถูกกำหนดขึ้นโดยองค์การส้วมโลกเมื่อปี พ.ศ. 2544 สิบสองปีต่อมาสมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติ ได้มีมติเห็นชอบให้บรรจุวันส้วมโลกเป็นวันสำคัญของสหประชาชาติ
องค์การน้ำแห่งสหประชาชาติได้เป็นผู้ดูแลหลักของวันส้วมโลก องค์การน้ำแห่งสหประชาชาติยังเป็นผู้จัดทำเว็บไซต์วันส้วมโลกและยังจัดหัวข้อพิเศษในแต่ละปี ในปี พ.ศ. 2563 หัวข้อในปีนี้คือ "การสุขาภิบาลอย่างยั่งยืนและการเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศ" ในวันส้วมโลกจะมีการให้ความรู้และกิจกรรมอื่น ๆ กิจกรรมและการวางแผนถูกจัดขึ้นโดยองค์การน้ำแห่งสหประชาชาติ, องค์การนอกภาครัฐ หรืออาสาสมัคร
การเข้าห้องส้วมที่ปลอดภัย ล้วนมีผลต่อสุขภาพ, ความเป็นส่วนตัว และศักดิ์ศรีของคนโดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับกลุ่มสตรี ระบบสุขาภิบาลที่ไร้มาตรฐานจะทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อโรคได้ โดยส่วนมากจะเป็นโรคเกี่ยวกับทางเดินอาหาร เช่น โรคอหิวาตกโรค, ท้องร่วง, ไทรฟอร์ย, โรคบิด และโรคพยาธิใบไม้ในเลือด ซึ่งมีผู้ป่วยทั่วโลกเป็นโรคท้องร่วงกว่า 892 ล้านคน
หัวข้อ.
การกำหนดหัวข้อแต่ละปีเริ่มเมื่อปี ค.ศ. 2012 หัวข้อของวันส้วมโลกขึ้นอยู่กับสิ่งที่เกี่ยวข้องภายในปีนั้น หรือสิ่งต้องการจะสื่อสาร ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2016 หัวข้อของวันส้วมโลกถูกใช้ร่วมกันวันน้ำโลก โดยมีเกณฑ์กำหนดโดยอิงมาจากรายงานการพัฒนาน้ำโลกของสหประชาชาติ
ข้างล่างนี้คือหัวข้อแต่ละประจำปีของวันส้วมโลก:
ตัวอย่างงานกิจกรรมและเหตุการณ์.
การเผยแพร่รายงาน.
บางองค์การเผยแพร่รายงานเกี่ยวข้องกับห้องน้ำ (หรือสุขอนามัย) ในวันส้วมโลกตัวอย่างเช่น:
ผลสืบเนื่องในโซเชียลมีเดีย.
แคมเปญวันส้วมโลกและสื่อสิ่งพิมพ์สามารถเข้าถึงผู้คนกว่าล้านคนในโซเชียลมีเดียได้โดยไม่ว่าจะเป็นในเว็บไซต์เฉพาะ และช่องทางอื่น ๆ กิจกรรมกว่า 100 กิจกรรมภายใน 40 ประเทศได้ถูกบันทึกไว้ในเว็บไซต์วันส้วมโลกทั้งในปี 2016 และในปี 2017 ในปี 2017 ได้มีแฮชแท็ก #WorldToiletDay โดยมีผู้เข้าถึงสูงสุดกว่า 750 ล้านคนในโซเชียลมีเดีย ในปี 2018 มีผู้เข้าถึงสูงสุดกว่าร้อยละ 15 เมื่อเทียบกับกิจกรรมในออนไลน์ปี 2017 และมีผู้มีส่วนรวมจากร้อยละ 12 ซึ่งเกิดขึ้นในปี 2017 เป็นร้อยละ 22 ภายในปี 2018
ปีที่เสียไปเพราะสุขภาพไม่ดี พิการ หรือเสียชีวิตก่อนวัย
จำนวนปีที่เสียไปเพราะสุขภาพไม่ดี พิการ หรือเสียชีวิตก่อนวัย
DALY
เนื้อแดง
ในเรื่องการทำอาหารของชาวตะวันตก เนื้อแดง  ปกติจะแดงเมื่อยังสด และมีสีเข้มขึ้นเมื่อสุก เทียบกับกับ "เนื้อขาว" ที่มีสีออกซีด ๆ ทั้งสดทั้งสุก
เนื้อจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหรือสัตว์ปีกเท่านั้น (ไม่รวมปลา) จะจัดเป็นเนื้อแดงเนื้อขาว
ในโภชนศาสตร์ เนื้อแดงหมายถึงเนื้อใดก็ได้ที่มีโปรตีนไมโยโกลบินมากกว่า "เนื้อขาว" ที่นิยามว่า เป็นเนื้อสีไม่เข้มจากไก่ (ไม่รวมน่องหรือขา) หรือจากปลา
เนื้อบางอย่าง เช่น เนื้อหมู จัดเป็นเนื้อแดงตามโภชนศาสตร์ แต่จัดเป็นเนื้อขาวตามการทำอาหาร
ตามกระทรวงเกษตรสหรัฐ  เนื้อที่ได้มาจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทั้งหมดไม่ว่าจะเป็นส่วนไหนหรืออายุเท่าไร เป็นเนื้อแดงเพราะมีไมโยโกลบินมากกว่าปลาหรือเนื้อขาว
จากไก่ (แต่อาจไม่มากกว่าเนื้อเข้ม)
ตามนิยามของการทำอาหาร เนื้อจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่โตแล้ว หรือเนื้อป่า รวมทั้งเนื้อวัว เนื้อม้า เนื้อแกะ เนื้อกวาง เนื้อหมูป่า เนื้อกระต่ายเป็นต้น เป็นเนื้อแดง แต่เนื้อจากสัตว์ที่ยังไม่โต (รวมทั้งลูกกระต่าย ลูกวัว และลูกแกะ) เป็นเนื้อขาว
เนื้อสัตว์ปีกโดยมากเป็นเนื้อขาว แต่เป็ดและห่านเป็นเนื้อแดง
เนื้อส่วนต่าง ๆ จากหมูโดยมากเป็นเนื้อแดง แต่ส่วนอื่น ๆ จัดเป็นเนื้อขาว
เนื้อป่าบางครั้งจัดเป็นหมวดต่างหาก ( = dark meats)
นักเขียนอื่น ๆ จัดเนื้อบางอย่าง (เช่น แกะ หมู) ในหมู่อื่น ๆ
เนื้อหมูบางส่วนจัดเป็นเนื้อขาวตามหลักการทำอาหาร แต่ในโภชนาการ นี้จัดเป็นเนื้อแดง
องค์กรโปรโหมตเนื้อหมูบางองค์กร (เช่น National Pork Board) อาจโฆษณาหมูว่าเป็นเนื้อขาวอีกอย่างหนึ่ง โดยถือเอาประโยชน์จากความคลุมเครือแล้วกล่าวโดยนัยว่า มีคุณลักษณะเหมือนเนื้อขาวและถูกสุขภาพมากกว่า
เนื้อแดงมีแร่ธาตุและวิตามินต่าง ๆ รวมทั้งธาตุเหล็ก, creatine, สังกะสีและฟอสฟอรัส, วิตามินบี (รวมทั้งไนอาซิน วิตามินบี12 ไทอามีน และไรโบเฟลวิน )
เป็นแหล่งหนึ่งของ alpha lipoic acid
เนื้อแดงมีวิตามินดีเล็กน้อย
โดยตับจะมีจำนวนมากที่สุดในบรรดาส่วนต่าง ๆ
ในปี 2011 กระทรวงเกษตรสหรัฐเริ่มโครงการอาหาร MyPlate ซึ่งไม่ได้จำแนกเนื้อเป็นชนิดต่าง ๆ แต่ก็แนะนำให้ทานปลาอย่างน้อย 227 กรัมต่อสัปดาห์
ในปีเดียวกันคณะสาธารณสุขศาสตร์ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดก็ได้เริ่มโครงการ Healthy Eating Plate ส่วนหนึ่งก็เพราะมองว่า คำแนะนำของกระทรวงเกษตรไม่ดีพอ
โครงการแนะนำให้ผู้บริโภคเลี่ยงเนื้อแปรรูปและจำกัดการทานเนื้อเพียงแค่ 2 ครั้งต่ออาทิตย์เพราะสัมพันธ์กับโรคหัวใจ โรคเบาหวาน และมะเร็งลำไส้ใหญ่
โดนแนะนำให้ทานปลา ไก่ พืชถั่วหรือเมล็ดถั่วแทน
สุขภาพมนุษย์.
เนื้อแดงไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ที่เหมือนกันทั้งหมด
ผลต่อสุขภาพจะขึ้นอยู่กับไขมันที่มีและกระบวนการแปรรูป
เนื้อแดงแปรรูปสัมพันธ์กับอัตราการตายที่สูงกว่า โดยหลักเนื่องกับโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดและมะเร็ง
แต่ก็มีหลักฐานด้วยว่าการบริโภคเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปก็อาจมีผลลบต่อสุขภาพของมนุษย์
เนื้อแดง.
ความเห็นพ้องว่าการบริโภคเนื้อแดงมีผลเพิ่มความเสี่ยงโรคหัวใจร่วมหลอดเลือดได้เปลี่ยนไปเมื่อเร็ว ๆ นี้
งานศึกษาที่แยกแยะผลของเนื้อแปรรูปและเนื้อสดไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปกับโรคหัวใจ
เนื้อแดงมีกรด arachidonic acid,
มีเหล็กแบบ heme,
มี homocysteine
และมีไขมันอิ่มตัวสูง
งานศึกษาหลายงานได้พบความสัมพันธ์ระหว่างเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปกับการเกิดโรคหลอดเลือดเลี้ยงหัวใจ  และโรคหลอดเลือดสมองบางประเภทโดยได้ควบคุมปัจจัยเสี่ยงที่เป็นตัวแปรกวนหลายอย่างแล้ว
งานศึกษาในหญิง 84,000 คนเป็นเวลา 26 ปี พบว่า ผู้ที่ทานเนื้อแดงไม่ได้แปรรูปมากที่สุด เสี่ยงโรค CHD สูงขึ้น 13%
เช่นเดียวกัน งานศีกษาของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดปี 2012 พบว่า การบริโภคเนื้อแดงที่ไม่ได้แปรรูปปริมาณที่หนึ่งต่อวัน (ประมาณ 42 กรัม/วัน) เพิ่มความเสี่ยงตาย 13%
ส่วนเนื้อแดงที่แปรรูปปริมาณเท่ากันเพิ่มความเสี่ยงตาย 20%
แม้อัตราทั้งสองจะรวมทั้งโรคมะเร็งและโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด  แต่งานศึกษาก็บ่งว่า ในบรรดาผู้เสียชีวิต 23,926 ราย ที่ได้ตรวจสอบเมื่อกำลังทำงานศึกษา
5,910 รายเสียชีวิตเนื่องกับ CVD
การเสียชีวิตสัมพันธ์กับเนื้อแปรรูปและกับเนื้อไม่ได้แปรรูปโดยไม่ต่างกันอย่างสำคัญ
งานวิเคราะห์อภิมานปี 2012 พบว่า ความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหารสูงขึ้นเมื่อทานเนื้อแดงหรือเนื้อแปรรูปมากขึ้น
คือเนื้อแดงเองมีสารบางอย่างที่ในสถานการณ์โดยเฉพาะ ๆ จะเกิดสารก่อมะเร็งเช่นสารประกอบ N-nitroso (N-nitroso compound, NOC)
ในปี 2015 สำนักงานวิจัยมะเร็งนานาชาติ  สรุปว่า เนื้อแดงน่าจะเป็นสารก่อมะเร็ง (กลุ่ม 2A) สำหรับมนุษย์
และรายงานว่า การได้เนื้อแดงมากขึ้นแต่ละ 100 กรัม (จนถึงประมาณ 140 ก.) ต่อวัน
เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ 17%
และก็ดูเหมือนจะเสี่ยงมะเร็งตับอ่อนและมะเร็งต่อมลูกหมากเพิ่มขึ้นด้วย แม้ความสัมพันธ์จะไม่ชัดเจนเท่า
ให้มองเห็นง่ายขึ้นก็คือ ในสหราชอาณาจักร คน 56 คนจาก 1,000 คนที่ทานเนื้อแดงน้อยที่สุดจะเกิดมะเร็งลำไส้ใหญ่ (5.6%) เทียบกับ 66 คนจาก 1,000 คนที่ทานเนื้อแดงมากกว่า (6.6%) คือเสี่ยงมะเร็งมากกว่า 17% (1.17 x 5.6 = 6.6)
งานทบทวนวรรณกรรมปี 2016 รายงานว่า การทานเนื้อแดงมากขึ้นทุก ๆ 100 ก. ต่อวัน จะเพิ่มความเสี่ยงโรคหลอดเลือดสมองและมะเร็งเต้านมแต่ละอย่างขึ้น 11%, ความเสี่ยงตายเพราะโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด 15%, ความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ 17% และความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมากระยะท้าย ๆ 19%
งานศึกษาปี 2018 ยังพบการแพ้เนื้อแดงที่สูงขึ้นในสหรัฐเพราะถูกแมงปรสิต (tick) กัด
เนื้อแปรรูป.
เนื้อแปรรูปโดยมากมีเนื้อแดงอย่างน้อยก็เป็นบางส่วน
เพื่อเพิ่มรสชาติหรือเพื่อให้อยู่ได้นาน เนื้อจะหมักเกลือ หมักเกลือ+ไนเตรต (nitrate)+ไนไตรต์ (nitrite)/น้ำตาล ผ่านกระบวนการหมัก รมควัน หรือผ่านกระบวนการอื่น ๆ กลายเป็นเนื้อแปรรูป
แต่ไนเตรตและไนไตรต์ที่พบในเนื้อเช่นนี้ (เช่น เบคอน แฮม ไส้กรอกอิตาลี/ซาลามิ ไส้กรอกอเมริกัน/เป็บเปอโรนี ฮอตดอก) อาจเปลี่ยนในร่างกายมนุษย์เป็นไนโตรซามีน (nitrosamine) ที่เป็นสารก่อมะเร็ง ทำให้เซลล์ในลำไส้ใหญ่/ไส้ตรงกลายพันธุ์ โดยก่อเนื้องอกแล้วในที่สุดก็กลายเป็นมะเร็ง
สำนักงานวิจัยมะเร็งนานาชาติ  ได้แถลงข่าวในปี 2015 อาศัยการทบทวนงานศึกษากว่า 800 งานที่ทำในช่วง 20 ปี แล้วสรุปว่า เนื้อแปรรูปเป็นสารก่อมะเร็ง (กลุ่ม 1) อย่างชัดเจน และพบว่า เนื้อแปรรูปที่ทานเพิ่มขึ้น 50 กรัมในแต่ละวัน จะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่ขึ้น 18% (จนถึงขนาดมากสุดคือ 140 ก.)
องค์กรยังพบว่ามันเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งกระเพาะอาหารอีกด้วยแต่ยังไม่ชัดเจนเท่า
งานทบทวนวรรณกรรมปี 2016 พบว่า การทานเนื้อแปรรูปเพิ่มขึ้น 50 กรัมแต่ละวัน (เช่น เบคอน แฮม ฮอตดอก และไส้กรอก) จะเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งต่อมลูกหมาก 4%, ความเสี่ยงตายเพราะมะเร็ง 8%, มะเร็งเต้านม 9%, มะเร็งลำไส้ใหญ่ 18%, มะเร็งตับอ่อน 19%, โรคหลอดเลือดสมอง 13%, ความเสี่ยงตายเพราะโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด 24% และเบาหวาน 32%
การทำเนื้อด้วยความร้อนสูง หรือการรมควันเนื้อ จะสร้างสารประกอบ polycyclic aromatic hydrocarbon (PAH) และ heterocyclic amine (HCA) ที่ก่อมะเร็ง
กลุ่มย่อยของ HCA รวมทั้ง amino-dimethylimidazo-quinoxaline (MelQx), amino-dimethylimidazo-quinoxaline (DiMelQx) และ amino-methyl-phenylimidazo-pyridine (PhIP) ซึ่งเกิดโดยมากเพราะทำเนื้อด้วยความร้อนสูง
ยังพบสารประกอบ Benzo[a]pyrene (B[a]P) ในเนื้อที่ทำด้วยความร้อนสูงมากอีกด้วย
ดังนั้น การหมักเนื้อแดงสดมีไขมันน้อยในซอสแล้วหุงต้มที่ความร้อนต่ำ จึงน่าจะช่วยลดการสร้างสารประกอบซึ่งก่อมะเร็ง และลดความเสี่ยงมะเร็งลำไส้ใหญ่
วินิจฉัยโรค
อคติเพราะเวลานำ
เวลานำ  หมายถึงช่วงเวลาระหว่างการตรวจพบโรค (ปกติโดยใช้กฎเกณฑ์ใหม่หรือทำทดลอง) กับการพบและวินิจฉัยอาการ (ตามเกณฑ์ปกติ)
เป็นระยะเวลาระหว่างการวินิจฉัยโรคที่อาศัยการการตรวจคัดโรค กับเวลาปกติที่จะวินิจฉัยโรคได้โดยไม่ได้ตรวจคัด
เป็นปัจจัยสำคัญเมื่อประเมินประสิทธิภาพของการตรวจสอบหนึ่ง ๆ
การตรวจคัดโรคกับการรอดชีวิต.
จุดหมายของการตรวจคัดโรคก็เพื่อให้สามารถวินิจฉัยโรคได้เร็วกว่าเมื่อไม่ตรวจคัด
เพราะการตรวจพบโรควิธีหลังจะช้ากว่าคือพบเมื่ออาการปรากฏ
แต่การวินิจฉัยได้เร็วโดยตรวจคัดโรค เช่น การตรวจดีเอ็นเอ อาจไม่ทำให้รอดชีวิตได้นานขึ้น เพียงแต่ตรวจพบแนวโน้มที่บุคคลจะเกิดโรค
คนไข้อาจจะวิตกกังวลนานขึ้น เพราะรู้ตัวว่ามีโรคนานขึ้น
ยกตัวอย่างเช่น โรคพันธุกรรมคือโรคฮันติงตัน ปกติแพทย์จะวินิจฉัยได้เมื่ออายุประมาณ 50 ปีเพราะอาการปรากฏ และคนไข้จะเสียชีวิตราวอายุ 65 ปี
ดังนั้น คนไข้ทั่วไปจะมีชีวิตอยู่ได้ 15 ปีหลังจากวินิจฉัยโรค
แต่การทดสอบยีนเมื่อคลอดอาจทำให้วินิจฉัยโรคนี้ได้เร็วกว่า
ถ้าทารกเกิดใหม่จะเสียชีวิตราวอายุ 65 ปี ดังนั้น คนไข้ก็จะรอดชีวิต 65 ปีหลังวินิจฉัยโรค โดยไม่ได้รอดชีวิตได้นานกว่าผู้ที่วินิจฉัยโดยไม่ได้ตรวจยีน
ข้อมูลสถิติที่ไม่ได้กรองอาจทำให้การตรวจคัดโรคดูเหมือนจะเพิ่มเวลาที่รอดชีวิต (คือเพิ่มเวลานำ)
เพราะถ้าบุคคลยังเสียชีวิตในช่วงอายุปกติ จริง ๆ ชีวิตของบุคคลนั้นก็ไม่ได้ยืนขึ้นแม้ตรวจพบโรคเร็วกว่า
เพราะการตรวจพบโรคได้เร็ว ไม่ได้หมายความว่าจะรอดชีวิตได้นานขึ้น
ดังนั้น ความเอนเอียงเพราะเวลานำอาจทำให้แปลความหมายข้อมูลทางสถิติ เช่น อัตรารอดชีวิตอย่างน้อย 5 ปี (five-year survival rate) ผิด ๆ
อคติเหตุเวลานำ
ความเอนเอียงเพราะเวลานำ
ความเอนเอียงเหตุเวลานำ
อคติเข้าข้างเวลายาว
อคติเข้าข้างเวลายาว  เป็นรูปแบบหนึ่งของอคติที่เกิดจากการเลือกตัวอย่าง เป็นความบิดเบือนทางสถิติที่ทำให้สรุปข้อมูลอย่างผิด ๆ
เกิดเมื่อเลือกวิเคราะห์ช่วงเวลาหนึ่ง ๆ ที่มีผลต่อข้อสรุปเพราะสิ่งที่วิเคราะห์มีช่วงเวลาการเกิด/การปรากฏที่แตกต่างกัน
กระบวนการเช่นนี้เข้าข้างช่วงเวลาที่ยาวกว่าและดังนั้น จึงบิดเบือนข้อมูล
ประโยชน์ของการตรวจคัดกรองโรคมะเร็งมักกล่าวคู่กับอคตินี้ เป็นความเอนเอียงซึ่งทำให้รู้สึกว่า การตรวจคัดโรคทำให้ได้ผลที่ดีกว่าแม้จริง ๆ จะไม่มีผลอะไร
คือเนื้องอกที่โตอย่างรวดเร็วทั่วไปจะมีระยะที่ไม่แสดงอาการสั้นกว่าเนื้องอกที่โตอย่างช้า ๆ
ระยะที่คนไข้มีมะเร็ง (ที่อาจตรวจคัดกรองพบ) แต่ยังไม่ใหญ่พอให้เกิดอาการที่ทำให้คนไข้ปกติไปหาแพทย์แล้วตรวจพบ จึงสั้นกว่าในกรณีที่มีเนื้องอกแบบโตช้า
ดังนั้น ถ้ามีเนื้องอกที่โตเร็วและที่โตช้าเกิดขึ้นจำนวนเท่า ๆ กันในปีหนึ่ง การตรวจคัดโรคจะตรวจพบเนื้องอกที่โตช้าได้มากกว่า
ถ้าเนื้องอกที่โตช้ามีโอกาสทำให้เสียชีวิตได้น้อยกว่ามะเร็งที่โตเร็ว คนไข้มะเร็งที่ตรวจคัดโรคเจอก็จะเหมือนได้ผลที่ดีกว่าโดยเฉลี่ยเทียบกับคนไข้ที่ตรวจพบอาการตามปกติ (เช่น โดยตัดเนื้อออกตรวจ) แม้จะไม่มีประโยชน์จริง ๆ เพราะตรวจพบโรคได้ก่อน
ซึ่งทำให้รู้สึกว่า การตรวจคัดกรองมะเร็งลดอันตราย แม้จริง ๆ เป็นการตรวจพบมะเร็งที่อันตรายน้อยกว่าและตรวจพบได้ง่ายกว่าด้วยการตรวจคัดโรค
ความเอนเอียงเข้าข้างเวลายาว
Length time bias
ติดต่อทางเพศสัมพันธ์
ความบาดเจ็บ
Aflatoxin
วิทยาการระบาดของมะเร็ง
วิทยาการระบาดของมะเร็ง  เป็นการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อมะเร็ง เพื่ออนุมานทิศทาง/แนวโน้มและเหตุของโรค
โดยใช้วิธีการทางวิทยาการระบาดเพื่อหาเหตุแล้วระบุและพัฒนา/ปรับปรุงการรักษา
การศึกษาในเรื่องนี้ต้องเผชิญกับปัญหาอคติเพราะเวลานำ (lead time bias) และอคติเข้าข้างเวลายาว (length time bias)
อคติเพราะเวลานำเป็นแนวคิดว่า การวินิจฉัยพบโรคได้เร็วอาจทำให้สถิติของเวลาที่รอดชีวิตจากมะเร็งเกินจริง โดยไม่ได้ปรับปรุงการดำเนินของโรคจริง ๆ
ส่วนอคติเข้าข้างเวลายาวเป็นแนวคิดว่า เนื้องอกที่โตช้ากว่ามีโอกาสวินิจฉัยพบมากกว่าด้วยการตรวจคัดกรองโรค แต่การปรับปรุงให้ตรวจพบมะเร็งที่โตช้าเป็นจำนวนมากกว่าอาจไม่ทำให้คนไข้ได้ผลดีจริง ๆ
ปัญหาที่เกี่ยวกันอีกอย่างหนึ่งก็คือการวินิจฉัยพบโรคเกินจริง คือการตรวจคัดโรคมีแนวโน้มในการวินิจฉัยพบโรคโดยไม่มีผลเพิ่มชีวิตคนไข้ได้จริง ๆ
ตัวอย่างเด่น คือมะเร็งต่อมลูกหมากกับการตรวจคัดโรคด้วยการเช็คค่าแอนติเจนเฉพาะต่อมลูกหมาก (Prostate-specific antigen, PSA)
นักวิชาการทางมะเร็งบางท่านอ้างว่า การทดลองทางคลินิกของมะเร็งที่ได้ผลลบ/ผลว่าง ไม่มีกำลังทางสถิติเพื่อค้นพบประโยชน์ต่อการรักษาได้จริง ๆ
ซึ่งอาจเป็นเพราะมีคนไข้สมัครเข้าร่วมการทดลองเป็นจำนวนน้อยกว่าที่วางแผนไว้ดั้งเดิม
สำนักงานทะเบียนมะเร็ง (cancer registry) ไม่ว่าจะในระดับประเทศหรือระดับภูมิภาค เป็นองค์กรที่สรุปข้อมูลมะเร็งจากทะเบียนคนไข้
องค์กรที่ใหญ่สุดและอาจสำคัญสุดแห่งหนึ่งก็คือ Surveillance Epidemiology and End Results (SEER) ซึ่งรัฐบาลกลางสหรัฐเป็นผู้บริหาร
อย่างไรก็ดี ความเป็นห่วงเรื่องความเป็นส่วนตัวของข้อมูลสุขภาพได้ทำให้จำกัดการแชร์ข้อมูลทะเบียนมะเร็ง เช่น กระทรวงทหารผ่านศึกสหรัฐ  และสถาบันอื่น ๆ
สมาคมมะเร็งอเมริกัน  ได้พยากรณ์ว่า ในสหรัฐปี 2012 จะมีคนไข้มะเร็งใหม่ 1,690,000 ราย และผู้เสียชีวิตเพราะมะเร็ง 577,000 ราย (จากประชากรประมาณ 323 ล้านคน)
ต่อจากนั้น การทดลองแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม  จึงตรวจสอบสมมติฐานที่ได้จากงานศึกษาเช่นนั้นและจากการวิจัยแบบทดลองว่า ช่วยลดอุบัติการณ์หรือพยาธิภาวะของโรคจริง ๆ หรือไม่
ปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สุดก็คืออายุ
ตามนักวิจัยมะเร็งผู้หนึ่ง "ถ้าเรามีชีวิตนานพอ ไม่ช้าก็เร็วทุกคนก็จะเป็นมะเร็ง"
แม้การเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตามอายุจะมีหลักฐานที่ชัดเจน แต่รูปแบบตามอายุก็ค่อนข้างซับซ้อน
มะเร็งบางอย่าง เช่น มะเร็งอัณฑะ มีอุบัติการณ์สูงสุดในช่วงต้นของชีวิตโดยยังไม่ทราบสาเหตุ
มะเร็งทั่วโลกประมาณ 1/3 (แต่ประมาณ 75-80% ในสหรัฐ)
เกิดจากปัจจัยเสี่ยงที่อาจเปลี่ยนได้
ปัจจัยระดับต้น ๆ ทั่วโลกรวมทั้ง
ชายที่เป็นมะเร็งมีโอกาสมีปัจจัยเสี่ยงที่เปลี่ยนได้เป็นสองเท่าของหญิงที่เป็นมะเร็ง
พฤติกรรมและปัจจัยทางสิ่งแวดล้อมที่รู้ว่ามีผลต่อความเสี่ยงมะเร็ง ไม่ว่าจะเป็นผลบวกหรือลบ
รวมทั้งการใช้ฮอร์โมนสังเคราะห์ (เช่น การบำบัดด้วยการทดแทนฮอร์โมน คือ อันเป็นเหตุของมะเร็งเต้านม), การรับ/ถูกต้องกับรังสีแตกตัว (ionizing radiation) หรือรังสีอัลตราไวโอเลต และการรับปัจจัยเสี่ยงเช่นสารเคมีเนื่องกับอาชีพ
ทุก ๆ ปี คนอย่างน้อย 200,000 คนเสียชีวิตทั่วโลกเพราะมะเร็งที่เกี่ยวกับอาชีพ
ผู้ประกอบอาชีพเป็นล้าน ๆ คนเสี่ยงเกิดมะเร็งเช่น pleural mesothelioma (มะเร็งเยื่อหุ้มปอด) และ peritoneal mesothelioma (มะเร็งเยื่อบุท้อง) เพราะสูดแร่ใยหินเข้าทางอากาศ หรือมะเร็งเม็ดเลือดขาวเพราะได้รับ/ถูกต้องน้ำมันเบนซีนในอาชีพ
ปัจจุบัน การตายเพราะมะเร็งเกี่ยวกับปัจจัยทางอาชีพเกิดโดยมากในประเทศพัฒนาแล้ว
ในสหรัฐ ประมาณว่า ผู้ตายเพราะมะเร็ง 20,000 รายและคนไข้มะเร็งใหม่ 40,000 รายในแต่ละปีเกี่ยวข้องกับอาชีพ (จากประชากรทั้งหมด 323 ล้านคน)
อัตราการเกิดโรคและการเสียชีวิต.
ในสหรัฐ มะเร็งเป็นเหตุความตายเป็นอันดับสองรองจากโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด  เท่านั้น
แต่ในสหราชอาณาจักร มันเป็นเหตุอันดับหนึ่ง
ในประเทศกำลังพัฒนาหลายประเทศ อุบัติการณ์ของมะเร็ง (ตามที่วัดได้) ดูเหมือนจะต่ำกว่ามาก โดยน่าจะเป็นเพราะอัตราความตายเนื่องกับโรคติดต่อหรือการบาดเจ็บที่สูงกว่า
แต่เมื่อควบคุมมาลาเรียและวัณโรคได้ดีขึ้น อุบัติการณ์ของมะเร็งเชื่อว่าจะสูงขึ้น
เป็นปรากฏการณ์ที่เรียกว่า epidemiological transition (การเปลี่ยนสถานะทางวิทยาการระบาด)
การระบาดของมะเร็งเป็นกระจกส่องปัจจัยเสี่ยงที่มีอยู่ในประเทศต่าง ๆ
มะเร็งเซลล์ตับ  เกิดในประเทศตะวันตกน้อยแต่เป็นมะเร็งหลักในจีนและประเทศใกล้เคียง โดยน่าจะเป็นเพราะมีไวรัสตับอักเสบ บี และสารพิษอะฟลาทอกซิน เป็นของประจำถิ่น
เช่นเดียวกัน เพราะการสูบบุหรี่ได้กลายเป็นเรื่องสามัญในประเทศโลกที่สามต่าง ๆ อุบัติการณ์ของมะเร็งปอดจึงได้เพิ่มตาม
ในประเทศไทยระหว่างปี 2013-2015 ชายมีอัตราอุบัติการณ์เฉลี่ยของโรคต่อปีปรับตามอายุ (age-standardized incidence rate, ASR) ต่อประชากร 100,000 คนที่ 143.8 รายและหญิง 134.2 ราย (ชายเกิดโรคทั้งหมด 61,416 คนและหญิง 65,139 คน)
เมื่อแบ่งเป็นภาค ๆ อัตราจะสูงสุดในภาคตะวันออก คือ ชายมีอัตรา 164.5 ราย และหญิง 214.8 ราย
มะเร็งที่เกิดในอัตราสูงสุดต่อประชากร 100,000 คนในชายตามลำดับคือ ตับและท่อน้ำดี (33.9 ราย) ท่อลม หลอดลม และปอด (23.0 ราย) ลำไส้ใหญ่และไส้ตรง (16.2 ราย) และต่อมลูกหมาก (7.5 ราย)
มะเร็งที่เกิดในหญิงตามลำดับคือ เต้านม (31.4 ราย) ตับและท่อน้ำดี (12.9 ราย) ปากมดลูก (11.7 ราย) และลำไส้ใหญ่และไส้ตรง (11.1 ราย)
ตามงานปี 2017 ภาระโรคมะเร็งในประเทศไทย 60% มาจากมะเร็ง 5 อย่าง คือมะเร็งเต้านม ปากมดลูก ลำไส้ใหญ่กับไส้ตรง ตับ และปอดโดยมีอัตราอุบัติการณ์ที่ 59.2% อัตราตายที่ 63.1% และความชุกโรคภายใน 5 ปีที่ 54.3% ของมะเร็งทั้งหมด
ตามคณะกรรมการวิจัยการแพทย์แห่งอินเดีย (India Council of Medical Research, ICMR) คนอินเดียเกิน 1,300 คนเสียชีวิตทุกวันเพราะมะเร็ง (ปีละ 474,500 รายจากประชากร 1,327 ล้านคน)
ระหว่างปี 2012-2014 อัตราการตายเพราะมะเร็งได้เพิ่มประมาณ 6%
ในปี 2012 มีผู้เสียชีวิต 478,180 รายจากคนไข้ 2,934,314 คนที่รายงาน (16.29%)
ในปี 2013 มีผู้เสียชีวิต 465,169 รายจากคนไข้ 3,016,628 คน (15.4%)
ในปี 2014 มีผู้เสียชีวิต 491,598 รายจากคนไข้ 2,820,179 คน (17.4%)
ตามทะเบียนมะเร็งประชากรของ อุบัติการณ์และการตายเพราะมะเร็งสูงสุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ
มะเร็งเต้านมสามัญที่สุด มะเร็งกระเพาะอาหารเป็นเหตุมะเร็งที่ทำให้เสียชีวิตมากที่สุดในประชากรทั้งหมด
มะเร็งเต้านมทำให้หญิงเสียชีวิตมากที่สุด และมะเร็งปอดทำให้ชายเสียชีวิตมากที่สุด
ในแคนาดาปี 2007 มะเร็งเป็นเหตุให้เสียชีวิตอันดับหนึ่ง คือที่อัตราร้อยละ 29.6
เหตุอันดับสองคือโรคหัวใจร่วมหลอดเลือด (CVD)
ในปี 2011 มะเร็งต่อมลูกหมากเป็นมะเร็งสามัญที่สุดในชาย (คนไข้มะเร็งใหม่ 28%) และมะเร็งเต้านมสามัญที่สุดในหญิง (คนไข้มะเร็งใหม่ 28% เหมือนกัน)
มะเร็งที่ทำให้เสียชีวิตมากที่สุดทั้งในชายหญิงคือมะเร็งปอด เป็นเหตุให้ตายเพราะมะเร็ง 26.8%
ข้อมูลสถิติชี้ว่า ระหว่างอายุ 20-50 ปี อัตราอุบัติการณ์ (incidence rate) ของมะเร็งสูงกว่าในหญิง เทียบกับหลังอายุ 50 ปีที่อัตราอุบัติการณ์ในชายจะสูงขึ้น
สมาคมมะเร็งแคนาเดียนพยากรณ์ว่า ในอนาคต อัตราอุบัติการณ์ของมะเร็งจะสูงขึ้นทั้งในชายหญิง
ดังนั้น ก็จะคงเป็นปัญหาเรื้อรังต่อไปในอนาคต
ในสหรัฐ มะเร็งเป็นเหตุให้เสียชีวิต 25% โดย 30% จากนั้นมีเหตุจากมะเร็งปอด
มะเร็งต่อมลูกหมากสามัญที่สุดในชาย (คนไข้มะเร็งใหม่ 25%) และมะเร็งเต้านมในหญิง (คนไข้มะเร็งใหม่ 25% เช่นกัน)
เด็กและวัยรุ่นก็อาจเป็นมะเร็ง แต่ก็ไม่สามัญ (มีกรณี 150 รายต่อล้านคน) โดยมะเร็งเม็ดเลือดขาวสามัญที่สุด
แต่ในปีแรกของชีวิต อุบัติการณ์อยู่ที่ 230 กรณีต่อล้านคน โดยนิวโรบลาสโตมาสามัญที่สุด
ข้อมูลปี 2004-2008 บ่งว่า อุบัติการณ์การเกิดมะเร็งที่ปรับตามอายุ (age-adjusted) โดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 460 รายต่อชายหญิง 100,000 คนต่อปี
ในสหรัฐ มะเร็งเป็นเหตุให้เสียชีวิต 25% ส่วนในโลกหลาย ๆ แห่ง ก็เป็นปัญหาหลักทางสาธารณสุขอย่างหนึ่ง
ข้อมูลทางสถิติต่อไปเป็นค่าประเมินสำหรับสหรัฐในปี 2008, อาจต่างกับประเทศอื่น ๆ อย่างสำคัญ,
ยกเว้นมะเร็งผิวหนังแบบ basal cell และ squamous cell, และยกเว้น carcinoma in situ ในตำแหน่งต่าง ๆ นอกเหนือจากกระเพาะปัสสาวะ
ในเรื่องการเสียชีวิตเพราะมะเร็งก็เช่นกัน แต่มะเร็งปอดจะเป็นเหตุหลักแทนมะเร็งเต้านม/ต่อมลูกหมาก
ในปี 2016 จะมีคนไข้ที่วินิจฉัยว่าเป็นมะเร็งใหม่ 1,685,210 ราย โดย 595,690 ราย (35.37%) จะเสียชีวิตเพราะโรค (จากประชากรประมาณ 324 ล้านคน)
มะเร็งอย่างที่สองในคนไข้ที่หายจากมะเร็งอย่างแรก.
ในประเทศพัฒนาแล้ว คน 1/3 จะเกิดมะเร็งในช่วงชีวิต
ถ้าคนไข้ทั้งหมดรอดชีวิตและมะเร็งเกิดโดยสุ่ม โอกาสการเกิดมะเร็งหลักอย่างที่สอง (ที่ไม่เกี่ยวกับมะเร็งที่เป็นอย่างแรก) ชั่วชีวิตปกติจะอยู่ที่ 1/9
แต่จริง ๆ แล้วคนไข้มีโอกาสเป็นมะเร็งหลักอย่างที่สอง 2/9 คือเสี่ยงเป็นมะเร็งอย่างที่สองมากขึ้น
คนไข้ประมาณครึ่งหนึ่งดังกล่าวจัดอยู่ในโอกาสเสี่ยง 1 ใน 9 ตามปกติดังที่ว่า
ความเสี่ยงเพิ่มเชื่อว่าเกิดจากปัจจัยเสี่ยงเดียวกันที่ก่อมะเร็งอย่างแรก เช่น กรรมพันธุ์ การสูบบุหรี่ทานแอลกอฮอล์ โรคอ้วน ปัจจัยทางสิ่งแวดล้อม และส่วนหนึ่งเกิดจากการรักษามะเร็งอย่างแรก ซึ่งอาจใช้ยาคีโมหรือการฉายรังสีซึ่งทำให้ยีนกลายพันธุ์ (mutagenic)
อนึ่ง ผู้รอดชีวิตอาจทำตามคำแนะนำของแพทย์ให้ตรวจคัดโรคได้ดีกว่า จึงตรวจพบมะเร็งมากกว่าคนทั่วไป
มะเร็งในเด็กและวัยรุ่นมีน้อย (ประมาณ 150 กรณีต่อ 1 ล้านคนต่อปีในสหรัฐ)
ในสหรัฐ มะเร็งเม็ดเลือดขาว (ปกติ acute lymphoblastic leukemia) เป็นมะเร็งสามัญที่สุดในเด็กวัยระหว่าง 1-14 ปี ตามด้วยมะเร็งในระบบประสาทกลาง (มะเร็งสมอง), นิวโรบลาสโตมา, Wilms' tumor และ non-Hodgkin's lymphoma
สถิติของ แสดงว่า มะเร็งวัยเด็กเพิ่มขึ้น 19% ระหว่างปี 1975-1990 เพราะ acute leukemia เป็นหลัก
แต่ตั้งแต่ปี 1990 อัตราก็ได้ลดลง
การเกิดมะเร็งวัยเด็กสูงสุดในช่วงปีแรกของชีวิต
อุบัติการณ์ต่อปีเฉลี่ยในสหรัฐระหว่างปี 1975-1995 อยู่ที่ 233 รายต่อทารกล้านคน
มีค่าประเมินต่าง ๆ
ในสหรัฐตาม
เนื้องอกวิรูป (teratoma เป็นเนื้องอกของเซลล์สืบพันธุ์) บางครั้งจัดว่าเป็นเนื้องอกสามัญที่สุดในเด็กวัยนี้
แต่เนื้องอกวิรูปโดยมากตัดออกเมื่อยังไม่ร้าย ดังนั้น อาจจะไม่จัดว่าเป็นมะเร็ง
ก่อนเริ่มตรวจทารกในครรภ์ด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงอย่างกว้างขวาง อุบัติการณ์ของ sacrococcygeal teratoma เมื่อคลอดอยู่ที่ 25-29 รายต่อทารกล้านคน
ทารกทั้งหญิงและชายมีอัตราอุบัติการณ์โรคมะเร็งทั่วไปเกือบเท่ากัน ซึ่งต่างกับเด็กที่สูงวัยกว่านี้
ทารกผิวขาวมีอัตราการเกิดมะเร็งสูงกว่าทารกผิวดำ
ความต่างที่มีเกิดจากมะเร็งเม็ดเลือดขาวเป็นส่วนสำคัญ อัตราเฉลี่ยต่อปีของทารกผิวขาว (ที่ 48.7 รายต่อล้านคน) สูงกว่าของทารกผิวดำ 66% (ที่ 29.4 รายต่อล้านคน)
การรอดชีวิตโดยสัมพัทธ์ของทารกดีมากสำหรับนิวโรบลาสโตมา, Wilms' tumor และ retinoblastoma และดี (80%) สำหรับมะเร็งเม็ดเลือดขาว แต่ไม่ดีสำหรับมะเร็งแบบอื่น ๆ
วิทยาการระบาดของโรคมะเร็ง
การระบาดของมะเร็ง
การระบาดของโรคมะเร็ง
Epidemiology of cancer
เซลล์เบ็ตซ์
เซลล์เบ็ตซ์  เป็นเซลล์ประสาทพีระมิดขนาดยักษ์ในชั้นที่ 5 ของเนื้อเทาในเปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิ (primary motor cortex)
มีชื่อตามนักวิทยาศาสตร์ชาวยูเครน วลาดิเมียร์ เบ็ตซ์ (Vladimir Betz) ผู้ระบุลักษณะของเซลล์ในงานที่ตีพิมพ์ปี 1874
เป็นเซลล์ประสาทที่ใหญ่สุดในระบบประสาทกลาง บางครั้งมีเส้นผ่าศูนย์กลางถึง 100 ไมโครเมตร (μm)
เซลล์เบ็ตซ์เป็นเซลล์ประสาทสั่งการบน (upper motor neuron, UMN) ที่ส่งแอกซอนลงไปยังไขสันหลังผ่านลำเส้นใยประสาทเปลือกสมอง-ไขสันหลัง (corticospinal tract) ในมนุษย์แอกซอนไปยุติที่ไซแนปส์กับเซลล์ประสาทในไขสันหลังปีกหน้า (anterior horn) ซึ่งก็ส่งแอกซอนไปยังกล้ามเนื้อที่เป็นเป้าหมาย
แม้เซลล์จะมีเดนไดรต์ที่เป็นยอดหนึ่งอันเหมือนกับเซลล์ประสาทพีระมิดทั่วไป แต่ก็มีก้านเดนไดรต์หลัก (primary dendritic shaft) หลายอัน ซึ่งสามารถงอกออกจากตัวเซลล์ (soma) เกือบได้ทุกจุด
เดนไดรต์รอบตัวเซลล์เช่นนี้บวกกับเดนไดรต์ที่ฐาน (basal dendrite) ส่งไปยังชั้นทุกชั้นในเปลือกสมอง แต่สาขาในแนวนอนจะส่งไปยังชั้นที่ 5 และ 6 โดยมีบางส่วนที่ส่งลงไปถึงเนื้อขาว
งานศึกษาหนึ่งแสดงว่า เปลือกสมองสั่งการปฐมภูมิของมนุษย์ชั้น 5b (Vb) เป็นเซลล์เบ็ตซ์ 10% ในบรรดาเซลล์พีระมิดทั้งหมด
คงจะดีถ้ามีน้องสาวสักคน