pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ขุนพลปั๋วหยานต้องการปราบปรามราชวงศ์ซ่งให้สิ้นซาก จึงนำทัพมารุกรานใน ค.ศ. 1278 ทำให้จ้าว ชื่อ ต้องลี้ภัยอีกครั้ง ครั้งนี้ จ้าว ชื่อ มุ่งลงใต้ไปจนถึงดินแดนซึ่งปัจจุบันคือฮ่องกง แต่ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1278 นั้นเอง ขณะลงเรือหนีมองโกล จ้าว ชื่อ ตกเรือจนแทบจมน้ำเสียชีวิต แม้ได้รับการช่วยเหลือไว้ทัน แต่ก็เป็นเหตุให้ประชวรจนสิ้นพระชนม์ในไม่กี่เดือนถัดมา จ้าว ปิ่ง น้องชาย ได้รับการสถาปนาขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่สืบราชวงศ์ซ่งต่อไป
ลอนดอนอาย
ลอนดอนอาย  หรือยังรู้จักในชื่อ มิลเลเนียมวีล  เป็นชิงช้าสวรรค์ที่สูงที่สุดในทวีปยุโรป มีความสูง 135 เมตร (443 ฟุต) และกลายมาเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่ได้รับความนิยมและเป็นจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวได้อย่างมากในสหราชอาณาจักร มีผู้มาเยือนมากกว่า 3 ล้านคนต่อปี ส่วนบัตรเข้าชมสำหรับผู้ใหญ่อยู่ที่ 15 ปอนด์ต่อคน ซึ่งในอดีตเคยเป็นชิงช้าสวรรค์ก่อสร้างที่สูงที่สุดในโลก ก่อนจะถูกชิงตำแหน่งไปจากชิงช้าสวรรค์ เดอะ สตาร์ ออฟ นานชาง ในประเทศจีน (160 เมตร) ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 2006 ต่อมาภายหลังตำแหน่งตกเป็นของ สิงคโปร์ฟลายเออร์ ในประเทศสิงคโปร์ (165 เมตร) ในวันที่ 11 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2008 อย่างไรก็ตาม ลอนดอน อาย ก็ยังคงได้รับตำแหน่งจากการให้บริการว่า "ชิงช้าสวรรค์ที่ก่อสร้างด้วยโครงเหล็กค้ำข้างเดียวที่สูงที่สุดในโลก" (เพราะการโครงสร้างทั้งหมดใช้โครงค้ำเหล็กรูปตัว A ในการให้บริการโดยใช้โครงค้ำเพียงแค่ด้านเดียวเท่านั้นไม่เหมือนชิงช้าสวรรค์อื่นๆ ทั่วไป ที่มีโครงค้ำสองข้าง)
ลอนดอน อาย ตั้งอยู่ ณ ที่ฝั่งสุดด้านตะวันตกของสวนจูบิลี่ บนริมฝั่งทางใต้ของแม่น้ำเทมส์ ในกรุงลอนดอน สหราชอาณาจักร ตั้งอยู่ระหว่างสะพานเวสต์มินสเตอร์กับสะพานฮันเกอร์ฟอร์ด โดยสถานที่แห่งนี้เคยเป็นที่ตั้งของโดมแห่งการค้นพบ ที่เคยสร้างขึ้นเพื่อใช้ในงานนิทรรศการเฟสติวัล ออฟ บริเตน ในปี ค.ศ. 1951
สถานีรถไฟของบริษัทการรถไฟแห่งสหราชอาณาจักรที่ใกล้ที่สุด ได้แก่
สถานีรถไฟฟ้าใต้ดินกรุงลอนดอน ได้แก่
เรือประจำทางเพื่อการท่องเที่ยว ได้แก่
ชัค เบอร์รี
ชาร์ลส เอ็ดวาร์ด แอนเดอร์สัน "ชัค" เบอร์รี  (18 ตุลาคม พ.ศ. 2469 – 18 มีนาคม พ.ศ. 2560) เกิดที่เซนต์หลุยส์ รัฐมิสซูรี เป็นนักกีตาร์ นักร้อง และนักแต่งเพลงชาวอเมริกัน
ชัค เบอร์รี ถือเป็นบุคคลแถวหน้าของวงการดนตรีร็อกแอนด์โรล จากเว็บไซต์ร็อกแอนด์โรลฮอลออฟเฟม พูดถึงเขาว่า "ถ้าไม่มีใครที่สามารถพูดว่าเป็นคนคิดค้นร็อกแอนด์โรลได้ ชัค เบอร์รี ดูจะเป็นคนที่ใกล้เคียงที่สุดกว่าใครที่เป็นคนนำหลาย ๆ สิ่งรวมเข้าด้วยกัน" จอห์น เลนนอน พูดว่า "ถ้าคุณพยายามตั้งชื่อร็อกแอนด์โรลอีกชื่อหนึ่ง คุณอาจจะเรียกมันว่า ชัค เบอร์รี"
เบอร์รีเป็นหนึ่งในนักดนตรียุคแรก ๆ ที่ติดในร็อกแอนด์โรลฮอลออฟเฟม ที่เปิดตัวเมื่อปี 1986 เขาได้รับ Kennedy Center Honors ในปี 2000 และนิตยสารโรลลิงสโตนจัดเขาอยู่อันดับ ที่ 5 ของอันดับ 100 ศิลปินที่เยี่ยมที่สุดตลอดกาล เขายังติดอันดับ 6 ในนิตยสารโรลลิงสโตนอีกหัวข้อ ที่จัดอันดับ 100 นักกีตาร์ที่ยอดเยี่ยมที่สุดตลอดกาล
ชัค เบอร์รี่
การตรวจทางน้ำเหลือง
คณวัฒน์ วศินสังวร
นายคณวัฒน์ วศินสังวร อดีตรองหัวหน้าพรรคเพื่อไทย และทีมเศรษฐกิจพรรคเพื่อไทย อดีตประธานอนุกรรมการจัดเตรียมข้อมูลศูนย์ปฏิบัติการนายกรัฐมนตรี อดีตเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง และอดีตที่ปรึกษารัฐมนตรีหลายกระทรวง
คณวัฒน์ วศินสังวร เกิดเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2505 จบการศึกษาด้านบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต และนิติศาสตรบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ผ่านการศึกษาหลักสูตรวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่น 51 รุ่นน้องของพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา มีเพื่อนร่วมรุ่น วปอ.51 ที่เป็นนายทหารระดับคุมกำลัง เช่น พลตรีอุดมเดช สีตบุตร และผ่านการอบรมหลักสูตรการเมืองการปกครอง รุ่น 8 สถาบันพระปกเกล้า อีกทั้งยังเป็น Candidate for Phd หลักสูตรปริญญาเอกด้านการบริหารธุรกิจของมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย โดยศึกษาและสอบผ่านรายวิชาตามหลักสูตรปริญญาเอก แต่ไม่ได้ทำดุษฎีนิพนธ์จนเสร็จ เนื่องจากต้องลาออกมารับตำแหน่งผู้ช่วยรัฐมนตรีกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ในปี พ.ศ. 2548 ปัจจุบันนายคณวัฒน์ ดำรงตำแหน่งเป็นรองหัวหน้าพรรคเพื่อไทย ดูแลด้านเศรษฐกิจ การจัดทำนโยบายพรรค และวางยุทธศาสตร์ campaign การหาเสียง
คณวัฒน์ วศินสังวร ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ในปี พ.ศ. 2548 ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นที่ปรึกษารัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และที่ปรึกษารองนายกรัฐมนตรีจนกระทั่งเกิดการรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2549
ต่อมาในปี พ.ศ. 2551 ได้รับการแต่งตั้งเป็นเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในรัฐบาลของนายสมัคร สุนทรเวช และเป็นรองเลขาธิการนายกรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง ในรัฐบาลของนายสมชาย วงศ์สวัสดิ์
โรคท่อน้ำดีตัน
ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว
ภาวะสมองขาดเลือดชั่วคราว  หรือ มินิสโตรก  คือภาวะที่ผู้ป่วยมีการสูญเสียการทำงานของระบบประสาทไปชั่วครู่ ซึ่งเกิดจากการขาดเลือดเฉพาะที่ของสมอง ไขสันหลัง หรือจอตา ลดลง โดยไม่ทำให้เกิดการตายของเนื้อเยื่อที่เป็นผลมาจากการขาดเลือด กลไกการเกิดภาวะนี้เป็นกลไกเดียวกันกับที่ทำให้เกิดโรคสมองขาดเลือดเฉียบพลัน แต่ดั้งเดิมแล้วจะแยกกันโดยอาศัยระยะเวลาที่เกิดอาการเป็นหลัก อย่างไรก็ดีในปัจจุบันจะแยกออกจากกันโดยดูจากภาพถ่ายรังสีว่ามีการตายของเนื้อเยื่อสมองหรือไม่
อาจมีอาการได้หลากหลายขึ้นอยู่กับบริเวณของสมองที่ได้รับผลกระทบ อาการที่พบบ่อยเช่นการสูญเสียการมองเห็นชั่วคราว ("amaurosis fugax"), พูดลำบาก (aphasia), ชาครึ่งซีก (hemiparesis), เหน็บ (paresthesia) ซึ่งมักเป็นครึ่งซีก ภาวะการรับรู้บกพร่องนั้นพบไม่บ่อย เคยมีรายงานกรณีผู้ป่วยที่เป็นอัมพาตในบางส่วนของใบหน้าหรือลิ้นด้วย
โกซีโม เด เมดีชี
โคสิโม เดอ เมดิชิ  (27 กันยายน ค.ศ. 1389 - 1 สิงหาคม ค.ศ. 1464) โคสิโมเกิดเมื่อวันที่ 27 กันยายน ค.ศ. 1389 ที่เมืองฟลอเรนซ์ในประเทศอิตาลี เป็นบุตรของ จิโอวานนิ ดิ บิชชิ เดอ เมดิชิ (Giovanni di Bicci de' Medici) และพิคคาร์ดา บูเอริ โคสิโมสมรสกับคอนเทสสินา เดอ บาร์ดิ (Contessina de' Bardi) และเสียชีวิตเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1464 ที่คาเร็จจิในประเทศอิตาลี โคสิโมเป็นนักการเมืองคนแรกที่ก่อสร้างความสำคัญของตระกูลเมดิชิซึ่งเป็นเหมือนผู้ปกครองฟลอเรนซ์โดยปริยาย บางครั้งโคสิโมก็รู้จักกันในนามว่า “โคสิโมผู้อาวุโส” (il Vecchio) หรือ “Cosimo Pater Patriae”
Helper T cell
Parasitic
ลอเรนโซ ดิ โคสิโม เดอ เมดิชิ
เอลิซาเบธ มารี อาร์คดัชเชสแห่งออสเตรีย
มารีอา เด เมดีชี
มารีอา เด เมดีชี สมเด็จพระราชินีนาถแห่งฝรั่งเศส (; 26 เมษายน ค.ศ. 1575 – 3 กรกฎาคม ค.ศ. 1642) ประสูติที่ฟลอเรนซ์ในประเทศอิตาลี เป็นพระธิดาของฟรันเชสโกที่ 1 เด เมดีชี และอาร์ชดัชเชสโจแอนนาแห่งออสเตรีย (Archduchess Joanna of Austria) เป็นพระราชินีในพระเจ้าอ็องรีที่ 4 แห่งฝรั่งเศสแห่งราชวงศ์บูร์บงระหว่างวันที่ 17 ธันวาคม ค.ศ. 1600 ถึงวันที่ 14 พฤษภาคม ค.ศ. 1610 หลังจากพระสวามีถูกลอบปลงพระชนม์ มารีอา เด เมดีชีก็ทรงเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ในพระราชโอรสพระเจ้าหลุยส์ที่ 13 แห่งฝรั่งเศส สมเด็จพระราชินีนาถมารีอา เด เมดีชีสวรรคตเมื่อ 3 กรกฎาคม ค.ศ. 1642 ที่โคโลญในประเทศเยอรมนี
Marie de’ Medici
มารี เดอ เมดิชิ
มารี เดอ เมดิชิ สมเด็จพระราชินีแห่งฝรั่งเศส
เทศบาลเมืองราชบุรี
ราชบุรี เป็นเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองราชบุรี จังหวัดราชบุรี ตั้งอยู่ริมแม่น้ำแม่กลองฝั่งตะวันตก เขตเทศบาลมีพื้นที่ครอบคลุมตำบลหน้าเมืองทั้งตำบล มีประชากรในปี พ.ศ. 2561 จำนวน 36,040 คน
มีทั้งหมด 35 ชุมชนดังต่อไปนี้
เจ้าจอมมารดาชุ่ม ในรัชกาลที่ ๔
ก้อย รัชวิน
Biliary atresia
Congenital biliary atresia
เจ้าชายอะกิชิโนะ โทะชิ
เจ้าชายโนะริฮิโตะ เจ้าแห่งทะกะมะโดะ
ซากากิ
ซากากิ  เป็นบทที่ 10 ของตำนานเก็นจิ ผลงานของ มุระซะกิ ชิคิบุ จากทั้งหมด 54 บท
ที่มาของชื่อบท ซะคะกิ.
ซะคะกิ (sakaki) มีชื่อทางพันธุศาสตร์ว่า Cleyera japonica เป็นไม้ ใบกว้าง สีเขียวเป็นมัน เขียวตลอดปี ขยายพันธุ์ในที่ๆมีอากาศอบอุ่น พบที่ญี่ปุ่น เกาหลี และจีนแผ่นดินใหญ่ มีดอกสีขาวนวล กลิ่นหอม เจริญเติบโตเป็นผลสีแดงและจะเปลี่ยนเป็นสีดำเมื่อแก่จัด ต้นมีทั้งสูงได้ถึง 10 เมตร และเป็นพุ่ม ญี่ปุ่นถือเป็นไม้ศักดิ์สิทธิ์ ใช้กิ่งและใบใช้ประกอบพิธีทางศาสนา และใช้เป็นเครื่องบูชาเทพเจ้าในลัทธิชินโต
ในตำนานเก็นจิ บท "ซะคะกิ" ฉากที่น่าจดจำเกี่ยวกับกิ่งซะคะกิคือ ตอนที่เก็นจิเดินทางไปหาอดีตพระชายาโระคุโจ ซึ่งติดตามบุตรี อะกิโคะโนะมุ ผู้ได้รับเลือกให้เป็น ไซกู และไปพำนักที่"ศาลเจ้าโนะโนะมิยะ" กลางทุ่งซะงะโนะ ชั่วคราวเป็นเวลา 1 ปี ก่อนเดินทางไปศาลเจ้าใหญ่ที่เมืองอิเสะ เมื่อเก็นจิได้พบอดีตพระชายาแห่งโระคุโจผ่านมู่ลี่ไม้ไผ่ เขายื่นกิ่งซะคะกิ ลอดใต้มู่ลี่ส่งให้นางพลางกล่าวว่า
「 変らぬ色をしるべにてこそ、 斎垣も越えはべりにけれ。さも心憂く」
นางตัดพ้อเขาเป็นร้อยกรอง ว่า
「神垣は しるしの杉もなきものを
いかにまがへて折れる榊ぞ」
"Kami-gaki ha shirushi no sugi mo naki mono wo
ika ni magahe te wore ru "sakaki" zo"
และกิ่งซะคะกินี้เอง กลายเป็นที่มาของชื่อบท "ซะคะกิ"
ศาลเจ้าโนะโนะมิยะ.
ศาลเจ้าโนะโนะมิยะ หรือ โนะโนะมิยะจินจะ ( 野宮神社 Nonomiyajinja ) ตั้งอยู่ในซะงะโนะ ซึ่งอยู่ในเขตอุเคียวคุหรือด้านตะวันตกของเกียวโต ( 京都市右京区) เป็นศาลเจ้าลัทธิชินโต บูชา เทวี อะมะเทะระสุโอมิคะมิ (天照皇大神) เทวีแห่งดวงอาทิตย์ เป็นศาลเจ้าที่ "ไซกู" ต้องมาพำนักเตรียมตัว ก่อนจะเดินทางไปรับหน้าที่หญิงพรมจาริณีศักดิ์สิทธิ์ที่ศาลเจ้าใหญ่แห่งเมืองอิเสะ เมื่อมีการผลัดเปลี่ยนจักรพรรดิทุกครั้ง ต้องเปลี่ยนคนที่จะมาดำรงตำแหน่ง ไซกู ด้วยทุกครั้งเช่นกัน ไซกู นั้น จะได้รับการเลือกสรรจากพระราชธิดา หรือ องค์หญิง ที่ยังไม่ได้อภิเษก และเมื่อได้รับเลือก ก่อนที่จะเดินทางไปอิเสะ ต้องพำนักที่ศาลเจ้าโนะโนะมิยะเป็นเวลา 1 ปี เพื่อทำพิธีชำระปัดเป่าให้บริสุทธิ์ จากนั้นจึงเดินทางต่อไปรับหน้าที่ ณ ศาลเจ้าใหญ่เมืองอิเสะ และจะกลับเมืองหลวงไม่ได้ จนกว่าจะมีการผลัดแผ่นดินใหม่
ศาลเจ้าโนะโนะมิยะ ในสมัยโบราณ จะไม่ตั้งเป็นศาลถาวร แต่จะสร้างใหม่ทุกๆครั้งที่จะมี "ไซกู" คนใหม่มาพำนัก ปัจจุบันได้รับการสร้างเป็นศาลเจ้าถาวรแล้ว สิ่งที่โดดเด่นเป็นสัญลักษณ์ของศาลนี้คือ โทริอิไม้สีดำทั้งเปลือก ไม่ตบแต่ง ขัดเกลา ทาสี หรือเคลือบเงา อีกทั้งในปัจจุบันยังมีการจำลองขบวนแห่ไซกู ในเดือนตุลาคมของทุกๆปีอีกด้วย
ซะคะกิ ฉบับ ละครโนห์.
ตำนานเก็นจิ บท ซะคะกิ นี้ ได้รับการดัดแปลงเป็นละครโนห์ ( Noh ) โดยใช้ชื่อว่า โนะโนะมิยะ ( Nonomiya ) หรือ ศาลเจ้าแห่งทุ่งซะงะโนะ (The Shrine in the Fields ) ที่แต่งขึ้นโดย เซะอะมิ ( Zeami ) นักแสดงและผู้ประพันธ์บทละครโนห์ ผู้มีชีวิตในช่วงปี ค.ศ. 1363 - 1443 ปัจจุบันแสดงอย่างแพร่หลายโดยสำนักโนห์ทุกคณะ
ตั้งแต่อะโอะอิตายไป เก็นจิไม่ไปพบอดีตพระชายาแห่งโระคุโจอีกเลย นางจึงตัดสินใจจะตามบุตรีไปอิเสะ ต้นเดือนกันยายน วันเดินทางออกจากเมืองหลวงของนางใกล้เข้ามา เก็นจิจึงไปหานางที่ศาลเจ้าชั่วคราวในซะงะโนะ ดอกไม้ในฤดูใบไม้ร่วงต่างโรยราสิ้น เสียงแมลงหรีดหริ่งระงม สายลมพัดผ่านทิวสนแสนเปล่าเปลี่ยว รั้วที่ลอมตัวศาลเจ้านั้นข่มให้ โทริอิไม้สีดำ ดูเด่นเป็นสง่า เก็นจิพยายามขอพบอดีตพระชายาแต่นางปฏิเสธ เข้าเกลี้ยกล่อมจนสามารถเข้าพบนางผ่านม่านมู่ลี่ไม้ไผ่บัง แล้วยื่นกิ่งซะคะกิลอดใต้ม่านส่งให้นาง พลางกล่าวว่า
หลังจากนั้นทั้งสองพูดคุยปรับความเข้าใจกันตลอดทั้งคืน ความขมขื่นของอดีตพระชายาค่อยเบาบางจางลง
กลางเดือนกันยายน อดีตพระชายาแห่งโระคุโจติดตามบุตรีเดินทางสู่อิเสะ ชีวิตของอดีตพระชายานั้น เมื่อยามรุ่นสาว นางได้รับการคาดหมายว่า จะขึ้นเป็นจักรพรรดินี เพราะนางเป็นชายาเอกของเองค์รัชทายาทเมื่ออายุ 16 ทว่าเมื่ออายุ 20 ปี องค์รัชทายาทก็มาด่วนสิ้น และขณะนี้ ยามอายุได้ 30 จำต้องจากเมืองหลวงไปสู่ดินแดนอิเสะที่ห่างไกล ทุกนาทีช่างเปี่ยมไปด้วยความทรงจำ
เมื่อขบวนของนางเดินทางผ่านหน้าคฤหาสน์ของเก็นจิ เขาส่งโคลงกลอนเหน็บมากับกิ่งซะคะกิ แล้วเก็บตัวอยู่ลำพัง จมอยู่ในห้วงคำนึงอันแสนเศร้า
คิริสึโบะอินประชวรหนัก หลังจากฝากคำสั่งเสียกับพระโอรสน้อยแล้ว พระองค์ทรงเรียกเก็นจิเข้าเฝ้า ฝากให้เก็นจิดูแลปกป้องพระโอรสน้อยให้ดี พระองค์มอบวังที่ประทับให้เป็นสมบัติขององค์รัชทายาทน้อย จากนั้นพระองค์ก็สูสวรรคาลัยอย่างสงบในต้นเดือนพฤศจิกายน ยังความโศกเศร้าเสียใจใหญ่หลวงแก่ฟุจิตสึโบะและเก็นจิเหนือกว่าผู้ใด พระชายาทั้งหลายต่างมารวมกันที่ตำหนักที่ประทับ ประกอบพิธีทำบุญ 49 วัน
หลังการสิ้นพระชนม์ ฟุจิตสึโบะออกจากวังกลับไปอยู่ตำหนักเดิมของนางแถบซันโจ นางทำบุญ และฝักใฝ่ในศาสนาเพื่อหวังจะหลีกเลี่ยงจากความเสน่หาของเก็นจิ และระมัดระวังตัวที่จะไม่พบกับเขา แต่ทว่าเก็นจิก็หาหนทางพบนางตามลำพังจนได้ นางสงบไปด้วยความเจ็บปวด เก็นจิอยูที่นั่นจนรุ่งสาง โดยโอเมียวบุ และ เบ็น ซ่อนเขาไว้ในตู้เก็บเสื้อผ้า แลทั้งสองก็เฝ้าดูแลฟุจิตสึโบะ เฮียวบุเคียวโนะมิยะ พี่ชายของนางมาเยี่ยมอาการป่วยและส่งคนไปเรียกพระมาปัดรังควานเป็นการด่วน
เก็นจิทุกข์ใจจากการหลบหน้าของฟุจิตสึโบะ เขาไปวัดอุรินอิน ที่พี่ชายของมารดาบวชอยู่ หลเก็บตัวอยู่ในกุฏิของพระ 2-3วัน สนทนาธรรมกับพระหลายรูป สีสันของใบไม้ร่วงงดงามยิ่ง เขาตั้งใจศึกษาพระธรรม เมื่อเขากลับเข้าเมืองหลวง ผู้คนต่างๆ แม้สามัญชนต่างคอยเพื่อมาชมบารมี
ฟุจิตสึโบะทำบุญใหญ่ครบรอบวันสวรรคตของคิริสึโบะอินในเดือนพฤศจิกายน ทำพิธีสวดพำเบ็ญกุศลใหญ่ วันแรกอุทิศให้พระราชบิดา วันที่สองอุทิศให้พระราชมารดา วันที่สามอุทิศให้พระสวามีผู้ล่วงลับ ดฮียวบุเคียวโนะมิยะ และ เก็นจิถวายเครื่องบูขาสงฆ์ วันสุดท้าย ฟุจิตสึโบะประกาศว่า นางจะออกบวชเป็นชี อย่างกะทันหัน ท่ามกลางความตกตะลึงและเสียใจของทุกคน
อิทธพลของพระชนนีโคกิเด็งยิ่งกล้าแข็งขึ้นทุกวัน สะไดจินประท้วงด้วยการลาออกจากตำแหน่ง สถานภาพทั้งเก็นจิและโทโนะจูโจเริ่มสั่นคลอน พวกเขาจึงไม่ใคร่จะเข้าวัง ต่างพากันบรรเลงสังคีต แต่งโคลงกลอน วันหนึ่งในคิมหันตฤดูที่ฝนพร่างลงบางเบา โทโนะจูโจนำกรุกวีจีนออกมาให้เก็นจิอ่าน ทั้งคู่เชิญนักปราชญ์ราชบัณฑิตมาเล่นทายบทกวีกัน
โอะโบะโระซึกิโยะ ออกจากวังไปพักที่บ้านบิดานางเป็นครั้งคราว เก็นจิมักจะลอบพบและมีความสัมพันธ์กับนางอยู่เนืองๆ ในคืนพายุฝนฟ้าคะนอง ฟ้าผ่าอย่างน่ากลัว อุไดจิน ไปหาโอะโบะโระซึกิโยะที่ห้องอย่างกะทันหันด้วยความเป็นห่วงบุตรี โอะโบะโระซึกิโยะรีบร้อนออกจากม่านกั้นมาพบบิดาด้วยความตื่นตระหนกสีหน้าแดงซ่าน อุไดจินฉงนใจเมื่อเห็นผ้าผูกเอวของผู้ชาย (เก็นจิ) พันอยู่กับชายผ้าของนาง จากนั้นเขาค้นจนเจอสาส์นรักที่เก็นจิเขียน อุไดจินโมโหมาก จึงไปร้องเรียนต่อบุตรีของเขา พระราชชนนีโคกิเด็ง จนเป็นเรื่องอื้อฉาวไปทั่ว
ภูเขาโอลิมปัส
การพิพากษาครั้งสุดท้าย
การพิพากษาครั้งสุดท้าย หรือ วันแห่งการพิพากษา (Day of Judgment) หรือ วันโลกาวินาศ (Doomsday) ตามหลักอวสานวิทยาศาสนาคริสต์ (Christian eschatology) หมายถึง วันที่พระเป็นเจ้าทรงพิพากษาบรรดาประชาชาติต่าง ๆ ซึ่งจะเกิดขึ้นหลังจากการคืนชีพของบรรดาผู้ตายและการมาครั้งที่สองของพระเยซู หัวข้อนี้เป็นที่นิยมทำในงานศิลปะต่าง ๆ
ในคัมภีร์ไบเบิลระบุว่าพระเจ้าทรงกำหนดวันหนึ่งไว้เพื่อจะพิพากษาโลก และวันแห่งการพิพากษานั้นจะยาวนานหนึ่งพันปี พระเจ้าจะทรงทำลายองค์ประกอบต่างๆของสังคมมนุษย์ที่เสื่อมทรามและกำจัดคนชั่ว ผู้รอดชีวิตจากอวสานของยุคนี้คือ "คนเป็น" ที่จะถูกพิพากษา ในช่วงการพิพากษาซึ่งยาวนานหนึ่งพันปีนั้น พระเยซูพร้อมด้วยชายและหญิง 144,000 คนที่ถูกปลุกขึ้นจากตายสู่ชีวิตในสวรรค์จะปกครองแผ่นดินโลก ในวันพิพากษา ซาตานและเหล่าผีปิศาจจะถูกจำกัดไม่ให้มีอำนาจครอบงำกิจการของมนุษย์
เอ็ดเวิร์ด ไฮด์ เอิร์ลที่ 1 แห่งแคลเรนดัน
เอ็ดเวิร์ด ไฮด์ เอิร์ลแห่งแคลเร็นดอนที่ 1 (ภาษาอังกฤษ: Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon) (18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1609 - 9 ธันวาคม ค.ศ. 1674) เอ็ดเวิร์ด ไฮด์ เอิร์ลแห่งแคลเร็นดอนที่ 1 เป็นรัฐบุรุษคนสำคัญของอังกฤษผู้มีบทบาทสำคัญในการฟื้นฟูราชวงศ์อังกฤษ เกิดเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1609 เป็นบุตรของ เฮนรีไฮด์แห่งดิลตัน เอ็ดเวิร์ดสมรสครั้งแรกกับแอนน์ผู้มีชีวิตอยู่เพียงหกเดือนหลังจากแต่งงาน และครั้งที่สองกับฟรานซ ไฮด์ เคานทเตสแห่งแคลเร็นดอน (Frances Hyde, Countess of Clarendon) ผู้เป็นแม่ของแอนน์ ไฮด์ผู้เป็นชายาของพระเจ้าเจมส์ที่ 2 แอนน์ ไฮด์เป็นพระมารดาของพระราชินีนาถแมรีที่ 2 และพระราชินีนาถแอนน์ ฉะนั้นเอ็ดเวิร์ด ไฮด์จึงเป็นปู่ของพระมหากษัตรีย์ของอังกฤษสองพระองค์ เอ็ดเวิร์ดเสียชีวิตเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม ค.ศ. 1674 ขณะที่ลี้ภัยอยู่ในฝรั่งเศส
Edward Hyde, 1st Earl of Clarendon
ปีเอโตร โลเรนเซตตี
ปีเอโตร โลเรนเซตตี (; ราว ค.ศ. 1280 - 1348) เป็นจิตรกรสมัยกอธิคชาวอิตาลีของตระกูลการเขียนภาพแบบเซียนนาในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เป็นผู้มีความเชี่ยวชาญทางการเขียนจิตรกรรมฝาผนังและจิตรกรรมแผง
ปีเอโตร โลเรนเซตตีเกิดเมื่อราว ค.ศ. 1280 ที่ เซียนนา ประเทศอิตาลี และเสียชีวิตด้วยกาฬโรคเช่นเดียวกับอัมโบรจิโอ ลอเร็นเซ็ตติน้องชายที่เป็นจิตรกรเช่นกันเมื่อปี ค.ศ. 1348 ที่เซียนนา ปีเอโตรเป็นหนึ่งในศิลปินที่มีชื่อเสียงที่จอร์โจ วาซารีลงบันทึกไว้ในหนังสือ “ชีวิตศิลปิน” ปีเอโตรมีผลงานราวระหว่าง ค.ศ. 1306 ถึง ค.ศ. 1345
ปีเอโตรได้รับอิทธิพลจากจิโอวานนี ปิซาโนและจอตโต ดี บอนโดเน และทำงานด้วยกันกับซิโมเน มาร์ตินิที่อาซิซิ ปีเอโตรและน้องชายอัมโบรจิโอ ลอเร็นเซ็ตติเป็นผู้นำการภาพเขียนแบบธรรมชาตินิยมในศิลปะการเขียนในเซียนนา งานเขียนของทั้งสองคนเป็นงานเขียนที่ทดลองการวาดแบบสามมิติและการจัดช่องว่างภายในรูป ซึ่งเป็นแนวทางที่นำมาสู่ศิลปะยุคเรอเนสซองซ์ต่อมา
งานหลายชิ้นของปีเอโตรเป็นงานที่ทำให้วัดต่างๆ ในเมืองเซียนนา, อเรซโซ และ อาซิซิ งานชิ้นสุดท้ายชิ้นหนึ่งที่ทำคือ “การประสูติของพระแม่มารี” (ค.ศ. 1342) ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์เดลลโอเปราเดลดูโอโมที่มหาวิหารเซียนนา งานชิ้นเอกคืองานเขียนสีฝุ่นตกแต่งชั้นล่างของมหาวิหารเซนต์ฟรานซิสแห่งอาซิซิที่ปีเอโตรเขียนภาพใหญ่ชุด “ตรึงกางเขน, ชะลอร่างจากกางเขน, และ การบรรจุพระเยซู” ซึ่งประกอบด้วยตัวแบบที่แสดงอารมณ์และความรู้สึก นอกจากนั้นโดยรวมแล้วตัวแบบทั้งหมดในภาพก็มีอารมณ์ที่สอดคล้องกัน ซึ่งแตกต่างไปจากภาพที่เขียนกันก่อนหน้านั้นที่ดูเหมือนว่าตัวแบบแต่ละตัวในภาพจะมีอารมณ์ต่างๆ กันไปราวกับว่าเอามาปะไว้ด้วยกันโดยไม่มีความสัมพันธ์ร่วมกันทางอารมณ์ อิทธิพลกาลบรรยายเรื่องโดยภาพเขียนที่ได้รับจากจอตโตที่ใช้ในการเขียนจิตรกรรมฝาผนังที่ชาเปลบาร์ดิ และ ชาเปลเปรุซซิภายในบาซิลิกาแห่งซานตาโครเช (Basilica of Santa Croce) ที่ฟลอเร็นซ์ และที่ ชาเปลสโครวินยี (Scrovegni Chapel) ที่ปาดัว จะเห็นได้จากงานเขียนของเปียโรที่มหาวิหารเซนต์ฟรานซิส
พี่น้องลอเร็นเซ็ตติ, จอตโต และช่างเขียนร่วมสมัยดูเหมือนจะปฏิวัติการเขียนภาพของอิตาลีในยุคนั้นโดยการนำไอคอนจากศิลปะไบแซนไทน์มาปรับปรุงให้เป็นศิลปะที่เป็นธรรมชาติมากขึ้น แต่กระนั้นงานของตระกูลการเขียนภาพแบบเซียนนาก็ยังเป็นธรรมชาติไม่เท่าตระกูลการเขียนภาพแบบฟลอเร็นซ์ แต่จะมีแนวโน้มที่ไปทางที่มีเสน่ห์และมนต์ขลังมากกว่าจนบางครั้งดูเหมือนว่าจะออกไปทางทัศนียภาพแบบเหนือจริงของภาพเขียนสมัยใหม่เสียด้วยซ้ำ
การประสูติของพระเยซู (คอร์เรจจิโอ)
"ดูบทความหลักที่ การประสูติของพระเยซู"
การประสูติของพระเยซู หรือ การชื่นชมของคนเลี้ยงแกะ (ภาษาอังกฤษ: Nativity หรือ Adoration of the Shepherds หรือ Holy Night) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยอันโตนิโอ ดา คอร์เรจจิโอจิตรกรสมัยเรอเนซองส์คนสำคัญจากปาร์มาในประเทศอิตาลีในคริสต์ศตวรรษที่ 16 ที่ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่หอจิตรกรรมชั้นครูแห่งเดรสเดนที่เดรสเด็นในประเทศเยอรมันี
อันโตนิโอ ดา คอร์เรจจิโอ เขียนภาพ “การประสูติของพระเยซู” เสร็จราวปี ค.ศ. 1529 ถึงปี ค.ศ. 1530 งานนี้ได้รับจ้างเมื่อเดือนตุลาคม ค.ศ. 1522 โดยอัลเบิร์ตโต ปราโตเนริสำหรับชาเปลของตระกูลในวัดพรอสเพอร์ที่เร็จจิโอ เอมีเลีย ภาพเขียนตั้งอยู่ในชาเปลตั้งแต่ปี ค.ศ. 1530 จนกระทั่งถึงปี ค.ศ. 1640 เมื่อถูกย้ายไปโมดีนา โดยฟรานเชสโคที่ 1 เดสเต ดยุคแห่งโมดีนาและเร็จจิโอ (Francesco I d'Este Duke of Modena and Reggio) หลังจากนั้นก็ถูกนำไปเดรสเด็นในปี ค.ศ. 1746
คอร์เรจจิโอในยุคที่ตามมาหลังจากจิตรกรคนสำคัญๆ เช่นทิเชียนตีความหมายของฉากชีวิตของพระเยซูฉากนี้ที่เห็นได้จากความเด่นในการใช้แสง ศูนย์กลางจุดสนใจของภาพอยู่รอบพระบุตรที่โอบอยู่ในวงแขนของพระแม่มารี โดยมีกลุ่มคนเลี้ยงแกะยืนอยู่ทางซ้าย ชายที่มีหนวดยืนอยู่ในท่าเดียวกับนักบุญเจอโรมในภาพ “พระแม่มารีกับนักบุญเจอโรม” ที่คอร์เรจจิโอเขียนในปี ค.ศ. 1523 ทางด้านขวาเป็นสัตว์ต่างๆ ที่มักจะปรากฏในฉากการประสูติของพระเยซู (Nativity scene) และนักบุญจอห์นแบ็พทิสต์ บนมุมซ้ายเป็นเทวดาที่คล้ายกับเทวดาที่คอร์เรจจิโอวาดในมหาวิหารปาร์มาที่เขียนในปีเดียวกัน
งานนี้อาจจะเป็นงานที่เป็นการศึกษาของลอมบาร์ดเกี่ยวกับการใช้แสงและใช้เป็นตัวอย่างโดยจิตรกรเช่นคามิลโล โปรคาชชินิ (Camillo Procaccini), ลูคา คัมบิอาซิ (Luca Cambiasi), จุยโด เรนิ (Guido Reni) และ โดเม็นนิโค แซมเปียริ (Domenico Zampieri) และแม้แต่ต่อมาโดย เฟเดอริโค บารอชชิ (Federico Barocci) และ คาร์โล มารัตตา (Carlo Maratta)
ภาพเหมือนของเอเลเนอร์แห่งโทเลโด
ภาพเหมือนของเอเลเนอร์แห่งโทเลโดและลูกชาย (ภาษาอังกฤษ: Portrait of Eleonora of Toledo and Her Son) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยอักโนโล บรอนซิโนจิตรกรสมัยเรอเนซองส์ชาวอิตาลี ที่ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่หอศิลป์อุฟฟิซิที่ฟลอเรนซ์ในประเทศอิตาลี
อักโนโล บรอนซิโนเขียนภาพ “ภาพเหมือนของเอเลเนอร์แห่งโทเลโด” เสร็จในปี ค.ศ. 1545 เป็นภาพของ เอเลเนอร์แห่งโทเลโดภรรยาของโคสิโมที่ 1 เดอเมดิชิ ดยุคแห่งทัสเคนี เอเลเนอร์นั่งโดยมีมือขวาวางบนไหล่ลูกชายคนหนึ่ง ท่าทางที่นั่งและการใช้ลายทับทิมบนเสื้อผ้าเป็นการแสดงฐานะของความเป็นแม่ ลูกที่ยืนอยู่ในภาพบ้างก็ว่าอาจจะเป็น ฟรานเชสโค (Francesco I de' Medici) (เกิด ค.ศ. 1541), หรือ จิโอวานนิ (Cardinal Giovanni de' Medici) (เกิด ค.ศ. 1543) หรือ กราเซีย (เกิด ค.ศ. 1547) ถ้าเป็นคนหลังภาพเขียนก็น่าจะเขียนระหว่างปี ค.ศ. 1550 ถึงปี ค.ศ. 1553 แต่เป็นที่ตกลงกันโดยทั่วไปว่าปีที่เขียนคือปี ค.ศ. 1545 ฉะนั้นลูกจึงควรจะเป็นจิโอวานนิ
เมื่อร่างของเอเลเนอร์ถูกขุดขึ้นมาในคริสต์ศตวรรษที่ 19 กล่าวกันว่าเอเลเนอร์ใส่ชุดเดียวกับชุดที่ใส่ในภาพเขียน ตาข่ายคลุมผมที่เกือบเหมือนกับอันที่ใช้ในรูปอาจจะทำให้เกิดการสับสน แต่การค้นคว้าต่อมาพิสูจน์ว่าเป็นชุดอีกชุดหนึ่งที่แสดงในหนังสือ “Patterns of Fashion” โดย แจเน็ต อาร์โนลด์ (Janet Arnold) และ “Moda a Firenze”โดย โรเบิร์ตตา ออร์ซิ ลันดินิและบรูนา นิคโคลิ ชิ้นส่วนที่ยังเหลืออยู่ของเสื้อชุดนั้นยังคงเก็บรักษาไว้ในพาลัซโซพิตติในฟลอเรนซ์
Nativity (Correggio)
Portrait of Eleonora of Toledo and Her Son
แม่พระรับสาร (ทิเชียน)
"ดูบทความหลักที่ แม่พระรับสาร"
แม่พระรับสาร (ภาษาอังกฤษ: Annunciation) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยทิเชียนจิตรกรสมัยเรอเนซองส์คนสำคัญชาวอิตาลี ที่ตั้งอยู่ที่วัดซานซาลวาดอร์แห่งเวนิสในประเทศอิตาลี ทิเชียนเขียนภาพ “แม่พระรับสาร” ระหว่างปี ค.ศ. 1559 ถึงปี ค.ศ. 1564
Annunciation (Titian)
ภาพเหมือนของโคสิโม เดอ เมดิชิ
ภาพเหมือนของโคสิโม เดอ เมดิชิ (ภาษาอังกฤษ: Portrait of Cosimo I de’ Medici) เป็นภาพเขียนสีน้ำมันที่เขียนโดยบรอนซิโนจิตรกรสมัยเรอเนซองส์คนสำคัญชาวอิตาลีที่ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่หอศิลป์อุฟฟิซิที่เมืองฟลอเรนซ์ในประเทศอิตาลี
บรอนซิโนเขียนภาพ “ภาพเหมือนของโคสิโม เดอ เมดิชิ” เสร็จในปี ค.ศ. 1545 เพราะตำแหน่งช่างเขียนประจำสำนักของตระกูลเมดิชิบรอนซิโนจึงมืโอกาสเขียนภาพของแกรนด์ดยุคโคสิโม เดอ เมดิชิหลายภาพ ภาพนี้เป็นภาพขณะที่โคสิโมยังหนุ่มที่จอร์โจ วาซารีบรรยายว่าเป็นภาพดยุคที่ “ใส่เสื้อเกราะขาวเต็มยศและวางมือบนหมวก” สันนิษฐานกันว่าภาพเขียนที่วิลลาของพอจจิโอ อา คาเอียโนในปี ค.ศ. 1545 และมีการอ้างอิงในจดหมายบางฉบับ
ภาพเขียนแสดงให้เห็นความเด็ดเดี่ยวและความมีอำนาจเหนือผู้อื่นของโคสิโมโดยมีแสงส่องมาบนใบหน้าทางด้านข้างและสะท้อนบนเสื้อเกราะโลหะ
ข้างหลังภาพ (ภาพยนตร์ปี พ.ศ. 2544)
ข้างหลังภาพ ฉบับที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2544 เป็นภาพยนตร์ไทยที่เขียนบท และกำกับโดยเชิด ทรงศรี จากนวนิยายเรื่อง ข้างหลังภาพ ของศรีบูรพา
ธม ธาตรี
ข้างหลังภาพ (แก้ความกำกวม)
ข้างหลังภาพ สามารถหมายถึง
ตาวันตินซูยู
ตาวันตินซูโย
กุซโก้
เวียงแก้ว
เวียงแก้ว เป็นเขตพระราชฐานของเวียงเชียงใหม่ เปรียบได้ดังพระราชวังและสัญลักษณ์ของเจ้าผู้ครองนคร ตั้งอยู่กลางเวียงค่อนไปทางเหนือของเวียงเชียงใหม่ สันนิษฐานว่า สร้างมาพร้อมกับการสร้างเวียงเชียงใหม่ของพญามังราย ซึ่งภายในเวียงแก้วเดิม มีกำแพงแบ่งอาณาเขตออกเป็น 3 ส่วน คือส่วนเหนือ ส่วนใต้ และส่วนตะวันออก ภายในเวียงแก้วแต่ละส่วนประกอบไปด้วยหมู่อาคารราชมณเฑียร
ในรัชสมัยเจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ครองนครเชียงใหม่ ขณะนั้นเชียงใหม่มีฐานะเป็นมณฑลพายัพในกำกับของรัฐบาลสยาม พื้นที่เวียงแก้วเป็นที่รกร้างไม่มีสิ่งปลูกสร้างใดๆ เจ้าอินทวโรรสสุริยวงษ์ ได้ยกพื้นที่เวียงแก้วส่วนใต้ ทำเป็นเรือนจำ และอีกส่วนทำเป็นสวนสัตว์ และแบ่งให้เจ้านายบุตรหลาน
ไม่มีหลักฐานทางประวัติศาสตร์บันทึกว่าเหตุใดจึงมีชื่อว่าเวียงแก้ว แต่จากการสันนิษฐานตามพงศาวดารโยนกในสมัยของพระเจ้าเมกุฏิสุทธิวงศ์ ซึ่งบันทึกไว้ว่า "ครั้นอยู่มา ท้าวพระยารามัญผู้อยู่รั้งเมืองนครเชียงใหม่กระทำการอุกอาจ มิได้อ่อนน้อมต่อพระเจ้านครเชียงใหม่ กิตติศัพท์ทราบไปถึงพระเจ้าหงสาวดี จึงมีตราให้ข้าหลวงถือมาบังคับท้าวพระยารามัญผู้รั้งเมืองนครเชียงใหม่ ให้ฟังบังคับบัญชาพระเจ้านครเชียงใหม่ และน้อมนำคำรพต่อพระเจ้านครเชียงใหม่สืบไป" นั้นชี้ชัดว่า เมื่อเชียงใหม่ยอมสวามิภักดิ์เป็นข้าขอบขัณฑสีมาของอาณาจักรอังวะใน พ.ศ. 2101 แล้ว คงจะได้มอบหมายให้ขุนนางพม่าจำนวนหนึ่งคงอยู่ที่เวียงเชียงใหม่ แต่ขุนนางพม่าผู้อยู่รั้งเมืองนครเชียงใหม่นั้นจะไปตั้งฐานที่พำนักอยู่ที่ใด ในเมื่อภายในกำแพงเมืองเวียงเชียงใหม่นั้นมีวัดวาอารามและบ้านเรือนไพร่ฟ้าประชาชนปลูกอยู่เต็มไปหมด จึงคงจะมีแต่ "ข่วงหลวง" ที่ฝั่งตรงกันข้ามคุ้มแก้ว ที่เป็นพื้นที่ว่างที่กว้างขวางพอจะจัดเป็นค่ายพักแรมของขุนนางพม่านั้นได้ ชาวนครเชียงใหม่ในเวลานั้นจึงคงจะเรียกค่ายพำนักของขุนนางพม่านั้นว่า "เวียงหน้าคุ้มแก้ว" ซึ่งต่อมาถูกกร่อนเหลือเพียงแต่ "เวียงแก้ว" นอกจากนี้ แผนที่เมืองนครเชียงใหม่ พ.ศ. 2436 ได้ระบุตำแหน่ง ขอบเขต รูปร่าง และชื่อ "เวียงแก้ว" อย่างชัดเจน
ในอดีตเป็นที่ตั้งของคุ้มหลวงหอคำสมัยพระเจ้ากาวิละ สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2339 ใช้เป็นคุ้มของพระเจ้าเชียงใหม่ต่อมา ทว่าตามธรรมเนียมล้านนาผู้ที่สามารถประทับบนหอคำได้ ต้องมีสถานภาพเป็นกษัตริย์ล้านนาเท่านั้น แต่เจ้าล้านนาในฐานะหัวเมืองประเทศราชของสยาม ต้องได้รับการแต่งตั้งจากกรุงรัตนโกสินทร์เสียก่อน ในประวัติศาสตร์ล้านนาจึงมีพระเจ้าเชียงใหม่เพียง 4 พระองค์ คือ พระเจ้ากาวิละ (เจ้าหลวงองค์ที่ 1) พระเจ้ามโหตรประเทศ (เจ้าหลวงองค์ที่ 5) พระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ (เจ้าหลวงองค์ที่ 6) และพระเจ้าอินทวิชยานนท์ (เจ้าหลวงองค์ที่ 7)
ในสมัยเจ้าหลวงพุทธวงศ์ เจ้าหลวงองค์ที่ 4 จึงให้สร้าง "หอเทียม" ทางทิศใต้ของหอคำของพระเจ้ากาวิละ เพื่อใช้เป็นที่ประทับ ครั้นในสมัยพระเจ้ากาวิโลรสสุริยวงษ์ จึงได้โปรดให้สร้างหอคำประดับเกียรติยศ แทนหอเทียมของเจ้าพุทธวงศ์
ในสมัยพระเจ้าอินทวิชยานนท์ ได้สร้างคุ้มหลวงแห่งใหม่บริเวณข่วงหลวงหน้าศาลาสนาม (โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย ในปัจจุบัน) ทำให้พื้นที่เวียงแก้วที่ใช้มาตั้งแต่ พ.ศ. 2339 ถูกลดบทบาทลงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2413 เป็นต้นมา และมีการรื้อหอคำ ในช่วงปี พ.ศ. 2418 - 2420 อย่างไรก็ตามมีการสันนิษฐานว่ายังคงมีการใช้งานอยู่บ้าง อ้างอิงจากแผนที่เมืองนครเชียงใหม่ พ.ศ. 2436 ซึ่งระบุชื่อ "เวียงแก้ว" แต่ไม่มีคำว่า "ร้าง" ต่อท้ายน่าจะหมายถึงว่ายังมีการใช้งานอยู่บ้าง และยังพบว่ามีการจัดงานราชพิธีในปี พ.ศ. 2434 อีกด้วย
ในสมัยเจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์ เกิดน้ำท่วมใหญ่ ในปี พ.ศ. 2448 จึงมีการย้ายที่ว่าการมณฑลพายัพมาใช้สถานที่ของ "เค้าสนามหลวง" เดิมทีเจ้าอินทวโรรสสุริยวงศ์ มีดำริที่จะยกพื้นที่ฝั่งตรงข้ามเค้าสนามหลวงด้านทิศใต้ ให้เป็นศาลารัฐบาลมณฑลพายัพ แต่ในห้วงเดียวกันเจ้าพระยาสุรสีห์วิสิษฐศักดิ์ (เชย กัลยาณมิตร) ข้าหลวงใหญ่มณฑลพายัพ ได้ขอเวียงแก้วสำหรับสร้าง "คอกหลวง" หรือเรือนจำประจำมณฑลพายัพ แต่ไม่ทราบชัดเจนว่าเรือนจำถูกสร้างขึ้นในปีใด แต่จากการสันนิษฐานจึงประมาณได้ว่าเรือนอาจถูกสร้างขึ้นในระหว่างปี พ.ศ. 2459 - 2460 ต่อมาภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองจึงเปลี่ยนสถานะมาเป็น "เรือนจำกลางเชียงใหม่" จนในปี พ.ศ. 2544 ทัณฑสถานหญิงเชียงใหม่ เข้ามาแทนที่จนถึงในปี พ.ศ. 2555 จึงมีการย้ายออกจากพื้นที่ดังกล่าว
การเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่.