pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ต่อมาได้มีการปรับปรุงการใช้ธงเกตุหลายครั้ง โดยในปี พ.ศ. 2440 ได้มีการเปลี่ยนชื่อธงเกตุเป็น "ธงฉาน" และกำหนดขอบเขตการใช้ธงให้ชัดเจนขึ้นว่า ธงนี้ใช้สำหรับชักขึ้นที่หน้าเรือหลวงทั้งปวง และยังคงใช้เป็นธงหมายยศนายพลเรือเอก โดยชักธงขึ้นที่เสาใหญ่ ส่วนธงหมายยศชั้นอื่น ๆ นั้น ได้กำหนดให้มีลักษณะต่างกันออกไปจากธงฉานเดิม โดยธงนายพลเรือโทจะมีจักรเพิ่มที่หน้ารูปช้างในธงฉาน 1 จักร ถ้าเป็นธงนายพลเรือตรีก็เพิ่มรูปจักรขึ้นเป็น 2 จักร ส่วนธงนายพลเรือจัตวานั้นใช้ธงฉานตัดชายเป็นรูปหางนกแซงแซวแทน ต่อมาก็ได้ปรับปรุงขอบเขตของการใช้ธงอีกครั้งใน พ.ศ. 2453 สมัยรัชกาลที่ 6 โดยมีข้อกำหนดเพิ่มเติมว่า ถ้าชักธงนี้ขึ้นที่ปลายพรวนเสาหน้าเรือลำใด เป็นเครื่องหมายว่าเรือลำนั้นเป็นเรือยามประจำอ่าว และใช้ธงนี้เป็นธงประจำกองทหารในเวลายกพลขึ้นบก
พ.ศ. 2460 ได้มีการเปลี่ยนแปลงธงชาติสยามมาเป็นธงไตรรงค์ ธงฉานจึงได้เปลี่ยนลักษณะจากเดิมมาเป็นแบบที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน คือ พื้นธงเป็นธงชาติ (ธงไตรรงค์) แต่ตรงกลางมีรูปสมอสอดวงจักรและมีพระมหามงกุฎอยู่เบื้องบน และใช้สีเหลืองเป็นสีประจำรูปนั้น ความหมายในการใช้ธงยังคงเหมือนเดิม ส่วนธงฉานรูปแบบเดิมนั้นก็ยังคงใช้ต่อไปในฐานะธงหมายยศนายทหารเรือจนถึง พ.ศ. 2479
ภายหลังได้มีการกำหนดความหมายในการใช้ธงเพิ่มขึ้นอีกข้อหนึ่ง ตามพระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2479 ว่า ถ้าชักขึ้นที่เสากาฟฟ์ของเรือลำใด เป็นเครื่องหมายว่าในเรือลำนั้นเป็นที่ตั้งของศาลทหาร ซึ่งดำเนินการพิจารณาคดีอยู่ ซึ่งได้ใช้มาจนถึง พ.ศ. 2522 จึงลดความหมายของการใช้ธงลงมาตามพระราชบัญญัติธงฉบับปัจจุบันเหลือเพียง ใช้เป็นธงหมายเรือพระที่นั่ง และเรือหลวง หรือ เป็นธงสำหรับหน่วยทหารเรือที่ยกพลขึ้นบก ซึ่งหน่วยทหารนั้น ไม่ได้รับพระราชทานธงไชยเฉลิมพล
ลูซี่ ไท
ลูซี่ ไท (13 พฤศจิกายน พ.ศ. 2527 - ) เป็นนักแสดงหนังโป๊ชาวอเมริกัน เกิดที่ประเทศสิงคโปร์ และเติบโตที่ สหรัฐอเมริกา เป็นลูกครึ่งไทย-กัมพูชา เธอมีน้องสาวชื่อ ไนล่า ไท ซึ่งเป็นนักแสดงหนังโป๊เช่นกัน
Luci Thai
ข้าวหลามดง
ข้าวหลามดง  ชื่ออื่น จำปีหิน (ชุมพร) นมงัว (ปราจีนบุรี) เป็นไม้ตระกูลเดียวกับกระดังงา เป็นไม้ต้นขนาดเล็ก สูง 3-7 เมตร ทรงพุ่มโปร่ง เปลือกต้นสีเทาอมดำ เนื้อไม้เหนียว ปลูกเป็นไม้ดอกไม้ประดับ ใช้เป็นสมุนไพรหลังคลอดบุตร ทางภาคอีสานแก่นต้นเป็นส่วนผสมของยารักษาโรคซางในเด็ก
ใบ เป็นใบเดี่ยว เรียงสลับสองข้างกิ่ง แผ่นใบรูปขอบขนาน กว้าง 3-4 ซม. ยาว 10-16 ซม. ปลายใบเรียวแหลม โคนใบรูปลิ่ม ผิวใบด้านบนสีเขียวกว่าผิวใบด้านล่าง ก้านใบยาวราว 0.8 ซม. ดอก เป็นดอกเดี่ยวออกที่ซอกใบตามลำต้นหรือกิ่ง 1-3 ดอก กลีบเลี้ยงมีขนาดเล็ก 3 กลีบ สีเขียวแผ่กางออก กลีบดอกมี 6 กลีบ เรียงเป็น 2 ชั้น ๆ ละ 3 กลีบ ชั้นนอกรูปไข่ กว้าง 2.5-3 ซม. ยาว 4-5 ซม.ชั้นในยาว 1 เซนติเมตรประกบกันเป็นรูปสามเหลี่ยม กลีบดอกชั้นนอกอวบหนารูปหอก กว้าง 2.5-3 เซนติเมตร ยาว 4-5 เซนติเมตร ก้านดอกยาวประมาณ 1 ซม ดอกอ่อนสีเขียว เมื่อบานเปลี่ยนเป็นสีเหลืองหรือชมพูกางออก จากกัน เมื่อบานมีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางของดอก 3-3.5 เซนติเมตร ส่งกลิ่นหอมเย็น ดอกบาน 2-3 วัน แล้วจึงโรย มีอีกพันธุ์หนึ่งที่ดอกบาน แล้วเปลี่ยนจากสีเขียวอมเหลืองเป็นสีส้มแดงแล้วจึงโรย ซึ่งเป็นพันธุ์ที่หายากมากกว่า ออกดอกทยอยตลอดปี ดอกส่งกลิ่นหอมเย็นตลอดวัน ผล ออกเป็นกลุ่ม กลุ่มละ 6-12 ผล แต่ละผลรูปรี ยาว 2-3 ซม. ไม่มีก้านผล ผลแก่สีเขียวอมเหลือง มี 2-5 เมล็ด
ขยายพันธุ์ ด้วยการเพาะเมล็ด เจริญเติบโตได้ดีในที่ร่ม และมีแสงแดดรำไร ปลูกในกระถางควรใช้วิธีการทาบกิ่ง ส่วนวิธี การตอนพบว่าออกรากได้ยากมาก
จำปีหิน
สะบันงา
ลูคัส เกรบีล
ลูคัส สเตเฟน เกรบีล (เกิด 23 พฤศจิกายน, พ.ศ. 2527) เป็นนักแสดงและนักร้องชาวอเมริกัน. ลูคัสได้รับบทภาพยนตร์โทรทัศน์เรื่องไฮสคูลมิวสิกเคิลเป็นไรอาน เอวานส์.
ไรอาน เอวานส์
Nicholas Cage
เปศวาร์
เปศวาร์ (Peshawar; "Pēx̌awar" ; ; ; ) เป็นเมืองหลวงของแคว้นไคเบอร์ปัคตูนควา ประเทศปากีสถาน และเป็นเมืองใหญ่สุดของแคว้น และใหญ่เป็นอันดับที่หกในประเทศปากีสถาน และยังเป็นเมืองที่มีชาวปาขตูนเป็นหลักที่ใหญ่ที่สุดในปากีสถาน เปศวาร์ตั้งอยู่ในหุบเขาเปศวาร์ ใกล้กับปลายทางตะวันออกของช่องแคบคายเบร์ ใกล้กับพรมแดนดูรันด์ที่ติดกับประเทศอัฟกานิสถาน พบประวัติศาสตร์จารึกเมืองเปศวาร์เก่าแก่ถึง 539 ก่อนคริสต์กาล จึงเป็นเมืองที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศปากีสถาน และหนึ่งในเมืองที่เก่าแก่ที่สุดในเอเชียใต้
เทศบาลตำบลแม่สาย
แม่สาย (ไทใหญ่: , ) เป็นเทศบาลตำบลแห่งหนึ่งอยู่ในอำเภอแม่สายทางเหนือสุดของจังหวัดเชียงราย เป็นเทศบาลที่อยู่เหนือสุดของประเทศไทย และตั้งอยู่ปลายสุดของถนนพหลโยธิน แม่สายเป็นด่านข้ามชายแดนสำคัญ โดยมีทางหลวงเอเชียสาย 2 (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 หรือ ถนนพหลโยธิน) ข้ามสะพานข้ามแม่น้ำสายไปยังเมืองท่าขี้เหล็กในประเทศพม่า
เดิมเทศบาลตำบลแม่สายมีฐานะเป็น "สุขาภิบาลแม่สาย" เมื่อวันที่ 14 พฤษภาคม พ.ศ. 2499 ต่อมาเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2536 สุขาภิบาลแม่สายได้มีพระราชกฤษฎีกาเปลี่ยนแปลงเขตพื้นที่การปกครองของสุขาภิบาลแม่สายใหม่ ได้ขยายอาณาบริเวณของเขตสุขาภิบาลเป็น 5.13 ตารางกิโลเมตร ต่อมาได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะจากสุขาภิบาลเป็น "เทศบาลตำบลแม่สาย" เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 มีพื้นที่ครอบคลุม หมู่ 1 หมู่ 2 หมู่ 3 หมู่ 10 ตำบลเวียงพางคำ และ หมู่ 2 หมู่ 6 หมู่ 7 หมู่ 8 หมู่ 10
เทศบาลตำบลแม่สายเป็นเทศบาลที่ตั้งอยู่ใน อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย มีอาณาเขตติดต่อดังต่อไปนี้
ครอบคลุมบางส่วนของ 2 ตำบล คือ ตำบลแม่สาย และตำบลเวียงพางคำ จำนวน 9 หมู่บ้าน ได้แก่
ชุมชนในเทศบาลตำบลแม่สาย ประกอบด้วย 10 ชุมชน ได้แก่
จำนวนประชากรในเขตเทศบาลตำบลแม่สายมี 28,250 คน และ จำนวนหลังคาเรือน 13,307 หลังคาเรือน
เทศบาลตำบลแม่สายมีแหล่งท่องเที่ยวที่น่าสนใจและขึ้นชื่อมากมาย เช่น ตลาดการค้าชายแดนไทย-เมียนม่าร์ วัดพระธาตุดอยตุง วัดพระธาตุดอยเวา วนอุทยานถ้ำหลวง-ขุนน้ำนางนอน ถ้ำที่คาดว่ายาวที่สุดของไทย ถ้ำปุ่ม ถ้ำปลา ถ้ำเสาหินพญานาค วัดถ้ำผาจม
เปรชวา
ปุรุษปุระ
แซ็ก เอฟรอน
แซ็กคารี เดวิด อเล็กซานเดอร์ "แซ็ก" เอฟรอน  เกิดเมื่อ 18 ตุลาคม ค.ศ. 1987 เป็น นักแสดงและนักร้องชาวอเมริกัน มีชื่อเสียงจากบททรอย บอลตันในภาพยนตร์ของดิสนีย์เรื่องไฮสคูลมิวสิกเคิล หรือ ชื่อไทย "มือถือไมค์ หัวใจปิ๊งรัก" และ ซีรีส์ของ WB เรื่อง Summerland
แซ็ก เกิดใน San Luis Obispo, California และต่อมาย้ายไปอยู่ที่ อาร์โรโยแกรนด์, California พ่อเขาชื่อ เดวิด เอฟรอน มีอาชีพเป็น วิศวกรไฟฟ้าที่สถานีไฟฟ้า และ แม่ของเขา ชื่อ สตาร์ล่า บาสเก็ตต์ เคยมีอาชีพเป็นอดีตเลขานุกรที่โรงไฟฟ้า ที่เดียวกับพ่อของเขา แซ็กมีน้องชาย 1 คน ชื่อ ดีแลน แซ็กเกิดในครอบครัวชนชั้นกลาง และ นามสกุลของแซ็กคือ " เอฟรอน "ในภาษาฮิบรู หมายถึง ความสนุกสนาน(ปู่ของเขาเป็นชาวยิว)
แซ็ก มีสุนัข 2 ตัว, พันธุ์ Australian shepherd ชื่อดรีมเมอร์กับพัปปี้, และมีแมววิเชียรมาศชื่อไซมอน.
แซ็ก จบการศึกษาจาก โรงเรียนมัธยมอาร์โรโยแกรนด์ ในปี 2006 และได้รับการยอมรับแล้วใน University of Southern California แต่ได้รอการตัดบัญชีลงทะเบียนเรียนของเขาที่จะทำงานในโครงการภาพยนตร์ นอกจากนี้เขายังได้เข้าร่วม แปซิฟิกวิทยาลัยศิลปะการแสดง วิทยาลัยชุมชนที่ตั้งอยู่ใน ซานตามาเรีย, แคลิฟอร์เนีย
ทรอย บอลตัน
สุรชัย สมบัติเจริญ
สุรชัย สมบัติเจริญ (25 สิงหาคม พ.ศ. 2499 - ) นักร้องเพลงลูกทุ่งและนักแสดงชาวไทย เป็นบุตรชายคนที่สองของสุรพล สมบัติเจริญ มีพี่ชาย 1 คนคือ สมพงษ์ สมบัติเจริญ มีน้องชาย 2 คนคือ สุรชาติและสุรเดช สมบัติเจริญ และมีน้องสาว 1 คนคือ ศิรินทิพย์ สมบัติเจริญ เข้าวงการเพลงลูกทุ่งในปี พ.ศ. 2522 โดยเพลงที่สร้างชื่อเสียงคือ เพลงฝนตกรถติด จากผลงานการประพันธ์ของ ชัยพร เมืองสุพรรณ
สุรชัย สมบัติเจริญ มีชื่อเล่นว่า "แอ๊ด" เกิดที่อำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี เติบโตที่ธนบุรีที่บ้านย่านคลองสาน วงเวียนใหญ่ จบไฮสกูลจากประเทศอังกฤษ และอนุปริญญาด้านดนตรีสากล สถาบันราชภัฏจันทรเกษม ปริญญาตรี คณะวิทยาการจัดการ ภาควิชาบริหารธุรกิจ สาขาการบริหารทรัพยากรมนุษย์ ปริญญาโท คณะรัฐศาสตร์ สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพธนบุรี ปริญญาโทใบที่ 2 คณะบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนอร์ทกรุงเทพ
สุรชัย เริ่มเข้าสู่วงการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2522 โดย เจนภพ จบกระบวนวรรณ โดยร้องเพลงลูกทุ่ง แสดงภาพยนตร์ และละครโทรทัศน์ มีผลงานแสดงภาพยนตร์เรื่อง โก๋บ้านนอก กี๋บางกอก (2521), ทายาทลูกทุ่ง (2523), เพลงรักก้องโลก (2526), ขอโทษที ที่รัก (2527) และ บอดี้การ์ดหน้าเหลี่ยม 2 (2550) ส่วนละครโทรทัศน์ ได้แก่ ละครชีวประวัติเรื่อง สุรพล(คนจริง) สมบัติเจริญ (2541) โดยรับบทเป็นคุณพ่อของตัวเอง, หัวใจไกลปืนเที่ยง (2545), หมอลำซัมเมอร์ (2546) และ เคยแสดงใน Guest หม่ำ On Stage Show ณ ธันเดอร์โดม เมืองทองธานี (2552) ฯลฯ
สุรชัย มีผลงานเพลงที่เป็นที่นิยม เช่น สาวเอวต่ำลำซิ่ง, ฝนตกรถติด, เทพธิดาเทวี, สาวมอญคนสวย และเพลงที่เป็นรู้จักอย่างกว้างขวาง นอกวงการเพลงลูกทุ่ง คือเพลง "ไอ้หนุ่มผมยาว" ของดนู ฮันตระกูล เมื่อ พ.ศ. 2537 มีเพลงร้องแก้ ชื่อ "จดหมายจากเพียงจันทร์" ขับร้องโดย ฉัตรศรินทร์ อินทรโยธา เมื่อ พ.ศ. 2539 สุรชัย สมบัติเจริญ สมรสกับ นางอัฐพรพิมพ์ สมบัติเจริญ มีบุตร 4 คน คือ สุรบดินทร์ สมบัติเจริญ (ร็อกกี้) นักจัดรายการวิทยุ และ นักแสดง, สิตาภา สมบัติเจริญ (แพตตี้), ชินาภา สมบัติเจริญ (พีช) และ กมลชนก สมบัติเจริญ (ดิ๊ง)
และสุรชัยมีน้องชายคนหนึ่งซึ่งเป็นนักร้องลูกทุ่งเช่นกัน คือ สุรชาติ สมบัติเจริญ (อุ้ม)
ในการเลือกตั้ง พ.ศ. 2550 สุรชัย สมบัติเจริญ ลงสมัครรับเลือกตั้งในนามพรรคมัชฌิมาธิปไตย ในเขต 9 กรุงเทพมหานคร ซึ่งประกอบด้วยเขตบางกอกใหญ่ เขตธนบุรี เขตคลองสาน และเขตราษฎร์บูรณะ แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง
กระทั่งปี พ.ศ. 2561 สุรชัยได้เข้าร่วมทำงานการเมืองกับ พรรคพลังไทสร้างชาติ ในตำแหน่ง โฆษกพรรค แต่ต้องพ้นจากตำแหน่งเมื่อ นายณภัคธร ชัยสงคราม ผู้เป็นหัวหน้าพรรคได้ลาออกจากตำแหน่งหัวหน้าพรรคและสมาชิกพรรคเมื่อวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2562
ปัจจุบัน สุรชัยไม่ค่อยมีอัลบั้มเพลงออกมาอีก แต่รับงานแสดงละคร และจัดรายการวิทยุ ผลงานแสดงในระยะหลัง ๆ เช่น ละครโทรทัศน์และภาพยนตร์ โดยมักรับบทเป็นพ่อของพระเอกหรือนางเอกหรือไม่ก็ตัวร้าย นอกจากนี้สุรชัยได้เป็นศิลปินรับเชิญให้กับเพลง Beautiful (สวย) ของ ฟักกลิ้ง ฮีโร่ ในปี พ.ศ. 2556 อีกด้วย และ ปัจจุบันก็มีเพลงใหม่ออกมา "หัวใจผมกว้าง" และ "ผมบางไม่จางรัก"
กลางเดือนกุมภาพันธ์ 2559 สุรชัย สมบัติเจริญได้ผ่าตัดเปลี่ยนใบหน้าให้ดูหนุ่มขึ้นด้วยวิธีการที่เรียกว่า เฟซ ออฟ โดยเป็นการผ่าตัดตั้งแต่บริเวณทั้งใบหน้า ตา คิ้ว คาง คอ ไปจนถึงศัลยกรรมกล้ามเนื้อให้ตึง สุรชัย ยังเผยตัดสินใจที่จะทำตั้งแต่อายุ 50 และเมื่อ เมษายน พ.ศ. 2560 ได้ตั้งวงดนตรีขึ้น "รำวงลูกทุ่งขวัญใจ สุรชัย สมบัติเจริญ" โดยมี น้องดิ๊ง กมลชนก สมบัติเจริญ เป็นนักร้องหญิงคู่ สืบทอดทายาทสมบัติเจริญ รุ่นต่อไป
ธงยูเนี่ยนแจ็ค
วัตถุให้ความหวานทดแทนน้ำตาล
Three gorge
เขื่อนสามเขา
คม-ชัด-ลึก
สารให้ความหวานแทนน้ำตาล
สารให้ความหวาน
ประกอบ จิรกิติ
ดร.ประกอบ จิรกิติ (7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2496 - ) อดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรสามสมัย สังกัดพรรคประชาธิปัตย์ อดีตรองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานครในสมัยของ ม.ร.ว.สุขุมพันธุ์ บริพัตร เกิดวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2496 ที่เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรของนายประสิทธิ และนางอิงอร จิรกิติ สมรสกับ นางวรรณา จิรกิติ (สกุลเดิม เบญจรงคกุล) น้องสาวของ นายบุญชัย เบญจรงคกุล อดีตผู้บริหารกลุ่มยูคอมและดีแทค และเป็นพี่สาวนายสมชาย เบญจรงคกุล อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงสาธารณสุข ในรัฐบาลพลเอกชวลิต ยงใจยุทธ
ดร.ประกอบ จิรกิติ เคยทำงานด้านวิชาการเป็นอาจารย์ สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) มีผลงานจนได้ดำรงตำแหน่งรองอธิการบดีฝ่ายวิชาการ ก่อนจะเข้าเป็นผู้บริหารบริษัทหลายแห่งในเครือยูคอม ที่เป็นหนึ่งในธุรกิจสื่อสารยักษ์ใหญ่ของไทย กระทั่งได้ขึ้นดำรงตำแหน่ง รองกรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ยูไนเต็ด คอมมูนิเกชั่น อินดัสตรี จำกัด (มหาชน) หรือ ยูคอม และต่อมาเป็น กรรมการผู้จัดการบริษัท เลิร์นทูเกเธอร์ จำกัด ธุรกิจการเรียนการสอนแบบออนไลน์ (e-Learning) ในเครือยูคอม ซึ่งเท่ากับได้ทำงานในสายงานการศึกษาอีกครั้ง
ดร.ประกอบ จิรกิติ เคยเข้าสู่วงการเมือง โดยลงสมัครรับเลือกตั้งในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในประเทศไทย พ.ศ. 2539 กรุงเทพมหานคร เขต 10 ในสังกัดพรรคประชาธิปัตย์ และชนะการเลือกตั้ง ต่อมาในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในประเทศไทย พ.ศ. 2544 ลงสมัครรับเลือกตั้งอีก แต่ได้คะแนนเป็นอันดับ 2 ไม่ได้รับเลือกตั้งโดยแพ้อันดับ 1 เพียง 5 พันกว่าคะแนน และในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในประเทศไทย พ.ศ. 2548 ดร.ประกอบลงสมัครรับเลือกตั้งเป็น ส.ส. บัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ลำดับที่ 39 แต่พรรคได้รับคะแนน ส.ส.บัญชีรายชื่อเพียง 26 ลำดับแรก เนื่องจากกระแสไทยรักไทยฟีเวอร์ในช่วงนั้น
ในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในประเทศไทย พ.ศ. 2550 ดร.ประกอบ จิรกิติ ลงสมัครรับเลือกตั้งอีกครั้งเป็น ส.ส. แบบสัดส่วน กลุ่ม 6 ในสังกัด พรรคประชาธิปัตย์ เช่นเดิม และได้รับการเลือกตั้ง ต่อมาใน การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในประเทศไทย พ.ศ. 2554 ได้ลงสมัครรับเลือกตั้งในระบบบัญชีรายชื่อ สังกัดพรรคประชาธิปัตย์ และได้รับเลือกตั้งเป็น ส.ส.อีกสมัย
ในปี 2562 เขาลงสมัคร ส.ส.แบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาธิปัตย์ ลำดับที่ 55 แต่ไม่ได้รับเลือกตั้ง
เศษส่วน
ในทางคณิตศาสตร์ เศษส่วน คือความสัมพันธ์ตามสัดส่วนระหว่างชิ้นส่วนของวัตถุหนึ่งเมื่อเทียบกับวัตถุทั้งหมด เศษส่วนประกอบด้วยตัวเศษ (numerator) หมายถึงจำนวนชิ้นส่วนของวัตถุที่มี และตัวส่วน (denominator) หมายถึงจำนวนชิ้นส่วนทั้งหมดของวัตถุนั้น ตัวอย่างเช่น อ่านว่า เศษสามส่วนสี่ หรือ สามในสี่ หมายความว่า วัตถุสามชิ้นส่วนจากวัตถุทั้งหมดที่แบ่งออกเป็นสี่ส่วนเท่าๆ กัน นอกจากนั้น การแบ่งวัตถุสิ่งหนึ่งออกเป็นศูนย์ส่วนเท่า ๆ กันนั้นเป็นไปไม่ได้ ดังนั้น 0 จึงไม่สามารถเป็นตัวส่วนของเศษส่วนได้ (ดูเพิ่มที่ การหารด้วยศูนย์)
เศษส่วนเป็นตัวอย่างชนิดหนึ่งของอัตราส่วน ซึ่งเศษส่วนแสดงความสัมพันธ์ระหว่างชิ้นส่วนย่อยต่อชิ้นส่วนทั้งหมด ในขณะที่อัตราส่วนพิจารณาจากปริมาณของสองวัตถุที่แตกต่างกัน (ดังนั้น อาจไม่เท่ากับ 3 : 4) และเศษส่วนนั้นอาจเรียกได้ว่าเป็นผลหาร (quotient) ของจำนวน ซึ่งปริมาณที่แท้จริงสามารถคำนวณได้จากการหารตัวเศษด้วยตัวส่วน ตัวอย่างเช่น คือการหารสามด้วยสี่ ได้ปริมาณเท่ากับ 0.75 ในทศนิยม หรือ 75% ในอัตราร้อยละ
การเขียนเศษส่วน ให้เขียนแยกออกจากกันด้วยเครื่องหมายทับหรือ "ซอลิดัส" (solidus) แล้ววางตัวเศษกับตัวส่วนในแนวเฉียง เช่น ¾ หรือคั่นด้วยเส้นแบ่งตามแนวนอนเรียกว่า "วิงคิวลัม" (vinculum) เช่น ในบางกรณีอาจพบเศษส่วนที่ไม่มีเครื่องหมายคั่น อาทิ 34 บนป้ายจราจรในบางประเทศ
รูปแบบของเศษส่วน.
เศษส่วนสามัญ เศษส่วนแท้ และเศษเกิน.
เศษส่วนสามัญ (vulgar/common fraction) คือจำนวนตรรกยะที่สามารถเขียนอยู่ในรูป "a"/"b" หรือ โดยที่ "a" และ "b" ซึ่งเรียกว่า "ตัวเศษ" และ "ตัวส่วน" ตามลำดับ เป็นจำนวนเต็มทั้งคู่ ตัวเศษแสดงแทนจำนวนของส่วนแบ่ง และตัวส่วนซึ่งไม่เท่ากับศูนย์แสดงแทนการแบ่งส่วนจากทั้งมวล เช่น , นั้นเศษส่วนสามัญยังแยกออกเป็นเศษส่วนแท้ (proper fraction) ซึ่งมีค่าของตัวเศษน้อยกว่าตัวส่วน ทำให้ปริมาณของเศษส่วนน้อยกว่า 1 เช่น และเศษเกิน (improper fraction) คือเศษส่วนที่ค่าของตัวเศษมากกว่าหรือเท่ากับตัวส่วน เช่น ,
จำนวนคละ.
จำนวนคละ (mixed number) เป็นการนำเสนอเศษส่วนอีกรูปแบบหนึ่ง โดยนำจำนวนเต็มประกอบเข้ากับเศษส่วนแท้ และมีปริมาณเท่ากับสองจำนวนนั้นบวกกัน ตัวอย่างเช่น คุณมีเค้กเต็มถาดสองชิ้น และมีเค้กที่เหลืออยู่อีกสามในสี่ส่วน คุณสามารถเขียนแทนได้ด้วย ซึ่งมีค่าเท่ากับ 2 + จำนวนคละสามารถแปลงไปเป็นเศษเกินและสามารถแปลงกลับได้ตามขั้นตอนดังนี้
การแปลงจำนวนคละไปเป็นเศษเกิน
การแปลงเศษเกินไปเป็นจำนวนคละ
เศษส่วนที่เทียบเท่ากัน.
เศษส่วนที่เทียบเท่ากับอีกเศษส่วนหนึ่ง สามารถหาได้จากการคูณหรือการหารทั้งตัวเศษและตัวส่วนด้วยจำนวนที่เท่ากัน (ไม่จำเป็นต้องเป็นจำนวนเต็ม) เนื่องจากจำนวน "n" ที่คูณหรือหารทั้งตัวเศษและตัวส่วน คือเศษส่วน ที่มีค่าเท่ากับ 1 ดังนั้นปริมาณของเศษส่วนจึงไม่เปลี่ยนแปลง ตัวอย่างเช่น กำหนดเศษส่วน เมื่อคูณด้วย 2 ทั้งตัวเศษและตัวส่วนจะได้ผลลัพธ์เป็น ซึ่งยังคงมีปริมาณเท่ากับ จึงกล่าวได้ว่า เทียบเท่ากับ เมื่อลองจินตนาการจะพบว่าสองในสี่ส่วนของเค้กหนึ่งก้อน ไม่แตกต่างจากการแบ่งเค้กครึ่งก้อน
การหารเศษส่วนด้วยจำนวนที่เท่ากัน (ซึ่งจะไม่ใช้ 0 เป็นตัวหาร) เป็นการตัดทอนหรือการลดรูปเศษส่วนให้มีตัวเลขน้อยลง สำหรับเศษส่วนที่ตัวเศษและตัวส่วนไม่มีตัวประกอบร่วมอื่นใดนอกจาก 1 กล่าวคือไม่มีตัวเลขอื่นนอกจาก 1 ที่สามารถหารแล้วได้เศษส่วนสามัญ เรียกว่า เศษส่วนอย่างต่ำ ตัวอย่างเช่น เป็นเศษส่วนอย่างต่ำเพราะมีตัวประกอบร่วมเพียงตัวเดียวคือ 1 ในทางตรงข้าม ไม่เป็นเศษส่วนอย่างต่ำเนื่องจากยังสามารถหารด้วย 3 ได้อีกเป็น
นอกจากนั้นการเปรียบเทียบปริมาณของเศษส่วน หากไม่สามารถจินตนาการหรือวาดรูปได้ จำเป็นต้องสร้างเศษส่วนที่เทียบเท่าขึ้นมาใหม่โดยให้มีตัวส่วนเท่ากันก่อนจึงจะสามารถเปรียบเทียบได้ ซึ่งตัวส่วนดังกล่าวสามารถคำนวณได้จากการคูณตัวส่วนทั้งสอง หรือจากตัวคูณร่วมน้อย ตัวอย่างเช่น ถ้าต้องการเปรียบเทียบระหว่าง กับ ตัวส่วนสำหรับการเปรียบเทียบคือ ครน. ของ 4 กับ 18 มีค่าเท่ากับ 36 ดังนั้นจะได้เศษส่วนที่เทียบเท่าได้แก่ กับ ตามลำดับ ทำให้ทราบได้ว่า มีปริมาณมากกว่า
เศษส่วนซ้อน.
เศษส่วนซ้อน หรือ เศษซ้อน (complex/compound fraction) คือเศษส่วนที่มีตัวเศษหรือตัวส่วนเป็นเศษส่วนอื่น ตัวอย่างเช่น formula_1 เป็นเศษส่วนซ้อน ในการลดรูปเศษส่วนซ้อนสามารถทำได้โดยการหารตัวเศษด้วยตัวส่วน เหมือนการหารธรรมดา ดังนั้น formula_1 จะมีค่าเท่ากับ ÷ = นอกจากนั้นตัวเศษหรือตัวส่วนสามารถเป็นนิพจน์ของเศษส่วนอื่นต่อๆ กันไปได้ อย่างเช่นเศษส่วนต่อเนื่อง (continued fraction)
ส่วนกลับและตัวส่วนที่ไม่ปรากฏ.
ส่วนกลับของเศษส่วน (reciprocal/inverse) หมายถึงเศษส่วนอีกจำนวนหนึ่งที่มีตัวเศษและตัวส่วนสลับกัน เช่น ส่วนกลับของ คือ และเนื่องจากจำนวนใดๆ หารด้วย 1 จะได้จำนวนเดิม ดังนั้นจำนวนใดๆ จึงสามารถเขียนให้อยู่ในรูปเศษส่วนโดยมีตัวส่วนเท่ากับ 1 ตัวอย่างเช่น 17 เขียนให้เป็นเศษส่วนได้เป็น ตัวเลข 1 นี้คือตัวส่วนที่ไม่ปรากฏ ดังนั้นจึงสามารถบอกได้ว่าเศษส่วนและจำนวนทุกจำนวน (ยกเว้น 0) สามารถมีส่วนกลับได้เสมอ จากตัวอย่าง ส่วนกลับของ 17 คือ
เลขคณิตของเศษส่วน.
การเปรียบเทียบค่า.
สำหรับการเปรียบเทียบค่าของเศษส่วนนั้น หากตัวส่วนเท่ากันสามารถนำตัวเศษมาเปรียบเทียบกันได้เลย ถ้าส่วนไม่เท่ากันก็นำเศษไปคูณกับส่วนของอีกฝั่งและนำไปคูณทั้งสองจำนวนเหมือนกัน
วิธีหนึ่งที่จะเปรียบเทียบเศษส่วนที่มีตัวส่วนไม่เท่ากันคือการหาตัวส่วนร่วม ในการเปรียบเทียบ formula_5 กับ formula_6 ให้แปลงทั้งสองเป็น formula_7 และ formula_8 เมื่อได้ว่า formula_9 เป็นตัวส่วนร่วมแล้ว ตัวเศษ formula_10 และ formula_11 ก็สามารถนำมาเปรียบเทียบกันได้
ตัวอย่างเช่น เปรียบเทียบระหว่าง formula_12 กับ formula_13 ให้แปลงเป็น formula_14 กับ formula_15 ซึ่งสามารถเปรียบเทียบกันได้
อีกกรณีหนึ่งที่เศษส่วนทั้งสองมีตัวเศษเท่ากัน เศษส่วนตัวที่มีตัวส่วนมากกว่าจะมีค่าน้อยกว่าตัวที่มีตัวส่วนน้อยกว่า
การบวกลบคูณหาร.
เศษส่วนสามารถบวกลบคูณหารได้ และมีสมบัติการสลับที่ การเปลี่ยนกลุ่ม การกระจาย รวมทั้งข้อยกเว้นของการหารด้วยศูนย์ เหมือนจำนวนทั่วไป
การบวกและการลบเศษส่วน แบ่งเป็นสองกรณีคือ กรณีที่ตัวส่วนเท่ากันและกรณีตัวส่วนไม่เท่ากัน สำหรับกรณีที่ตัวส่วนเท่ากัน เราสามารถนำตัวเศษมาบวกหรือลบกันได้ทันที และได้ผลลัพธ์เป็นเศษส่วนที่ยังคงมีตัวส่วนคงเดิม เช่น
ส่วนกรณีที่ตัวส่วนไม่เท่ากัน จำเป็นต้องหาเศษส่วนเทียบเท่าที่มีตัวส่วนที่เท่ากันก่อน จากการหาผลคูณหรือตัวคูณร่วมน้อยของตัวส่วนทั้งหมด เมื่อตัวส่วนเท่ากันแล้วจึงนำตัวเศษของเศษส่วนที่เทียบเท่ามาบวกหรือลบกันตามปกติ ตัวอย่างเช่น
การคูณเศษส่วนสามารถทำได้ง่าย โดยการนำตัวเศษคูณตัวเศษ ตัวส่วนคูณตัวส่วน ได้ผลลัพธ์ออกมาเป็นเศษส่วนที่เกิดจากผลคูณทั้งสอง อาทิ
สำหรับการหารเศษส่วน ให้ทำตัวหารเป็นส่วนกลับแล้วทำการคูณแทนที่จะเป็นการหาร ดังตัวอย่าง
เจ้าหลวงเมืองล้า
เจ้าหลวงเมืองล้า เป็นเจ้าเมืองที่ปกครองเมืองล้าในสิบสองปันนา เป็นนักรบที่เก่งกล้าสามารถและเป็นแม่ทัพนายกองของชาวไทลื้อเมืองล้าทั้งมวล และท่านได้สิ้นชีพพิตักษัยในดินแดนสิบสองปันนา
ปัจจุบันชาวไทลื้อจัดประเพณีบวงสรวงดวงวิญญาณเจ้าหลวงเมืองล้า อำเภอท่าวังผา จังหวัดน่าน ทุก 3 ปี เรียกว่า "สามปี๋สี่ฮวงข้าว"
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช (2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2374 – 5 เมษายน พ.ศ. 2461) ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 63 และองค์ที่ 13 แห่งราชวงศ์ติ๋นมหาวงศ์ (21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2436 – 5 เมษายน พ.ศ. 2461) เป็นพระโอรสองค์ที่สองในเจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62 และเป็นพระนัดดา (หลานปู่) ใน สมเด็จเจ้าฟ้าอัตถวรปัญโญ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 57 และเป็นพระเชษฐาต่างเจ้ามารดากับ เจ้ามหาพรหมสุรธาดาฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 64 ชาวเมืองน่านเรียกพระนามอย่างลำลองว่า "พระเจ้าน่าน" และทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครที่ได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาเลื่อนพระเกียรติยศขึ้นเป็น "พระเจ้าประเทศราช" องค์ที่ 7 (18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2446 – 5 เมษายน พ.ศ. 2461) ในรัชสมัยรัชกาลที่ 5
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช มีพระนามเดิมว่า เจ้าสุริยะ ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดี ที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2374 (ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 3 ปีเถาะ จ.ศ. 1193) เป็นพระโอรสองค์ที่ 2 ในเจ้าอนันตวรฤทธิเดชฯ เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ 62 ประสูติแต่แม่เจ้าสุนันทาอรรคราชเทวี (พระชายาที่ 1) มีพระเชษฐาพระอนุชาและพระขนิษฐาร่วมพระมารดา 6 พระองค์ ดังนี้
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน ทรงได้รับพระราชทานพระอิสริยยศ ต่างๆ ดังนี้
ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่านพระองค์แรกและพระองค์เดียวในประวัติศาสตร์น่านที่ได้รับการสถาปนาพระอิสริยยศสูงสุดถึง พระเจ้านครเมืองน่าน มีพระสถานะเป็น พระเจ้าประเทศราชล้านนา องค์ที่ 7 (องค์สุดท้าย) นอกจากนี้พระองค์ยังทรงได้รับพระราชทานมหามงกุฎจากพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว นับว่าเป็น พระเจ้าประเทศราชล้านนา พระองค์เดียวที่ได้รับพระราชทานพระเกียรติยศนี้
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน ทรงได้รับพระราชทานเครื่องประกอบพระอิสริยยศต่าง ๆ ดังนี้
1.) เครื่องประกอบพระอิสริยยศครั้งที่ได้รับสถาปนาขึ้นเป็น เจ้านครเมืองน่าน
2.) เครื่องประกอบพระอิสริยยศครั้งที่ได้รับสถาปนาขึ้นเป็น พระเจ้านครเมืองน่าน
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้าผู้ครองนครน่าน ประชวรเป็นพระโรคชรา อาการทรงบ้างทรุดบ้างเสมอมา จนถึงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2461 พระอาการได้กำเริบมากขึ้น แพทย์หลวงและแพทย์ชเลยศักดิประกอบโอสถถวายการรักษาโดยเต็มกำลังพระอาการหาคลายไม่ ครั้นถึงวันที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2461 (เวลา 4.50 น.) พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ ก็ได้เสด็จถึงแก่พิราลัย ณ หอคำหลวงเมืองนครน่าน (ปัจจุบันคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ น่าน) สิริพระชนมายุได้ 87 ปี 2 เดือน 28 วัน รวมระยะเวลาที่ทรงครองเมืองนครน่าน 25 ปี
ด้านการถวายความจงรักภักดีต่อราชวงศ์จักรี.
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน ได้เข้าเฝ้าทูลอองธุลีพระบาท พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 รวมทั้งสิ้น 12 ครั้ง ดังนี้
เหตุการณ์สำคัญในเมืองนครน่าน.
เหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สำคัญของเมืองนครน่าน ในยุคสมัยที่พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ ทรงเป็นเจ้าผู้ครองนครน่าน (พ.ศ. 2436 – พ.ศ. 2461) มีเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ที่สำคัญ ดังนี้
1.) นครน่าน เสียดินแดนฝั่งขวาแม่น้ำโขง (ประเทศไทยเสียดินแดน ครั้งที่ 11 )
การเสียดินแดนฝั่งขวาของแม่น้ำโขงในอาณาเขตเมืองนครน่าน ให้กับจักรวรรดิฝรั่งเศส เมื่อปี พ.ศ. 2446 โดยในอดีตพื้นที่บริเวณฝั่งขวาของแม่น้ำโขงเป็นเขตอิทธิพลของล้านนา ซึ่งถือกันมาตั้งแต่โบราณว่าเป็นเขตแดนล้านนาจรดกับแม่น้ำโขงโดยมีแม่น้ำโขงเป็นพรมแดนธรรมชาติกั้นอาณาจักรล้านนากับอาณาจักรล้านช้าง (ลาว) หลักการข้างต้นยังปฏิบัติสืบมาถึงต้นพุทธศตวรรษที่ 25 เพราะมีหลักฐานกล่าวถึง เมืองเงิน หรือ (เมืองกุฎสาวดี) ที่ตั้งอยู่ริมฝั่งขวาของแม่น้ำโขงและอยู่ภายใต้การปกครองของเมืองนครน่าน เมื่อปี พ.ศ. 2415 คนในบังคับของอังกฤษเดินทางเข้ามาค้าขายที่เมืองเงิน ถูกคนร้ายฆ่าตาย แล้วเหตุการณ์ในครั้งนั่น เจ้าหลวงเมืองนครน่าน เป็นผู้ชดใช้ค่าเสียหายทั้งหมดให้กับคนในบังคับของอังกฤษ หัวเมืองชายแดนฝั่งขวาของแม่น้ำโขงที่เป็นเมืองขึ้นกับเมืองนครน่าน ประกอบด้วย เมืองเงิน (เมืองกุฎสาวดี), เมืองคอบ, เมืองเชียงลม, เมืองเชียงฮ่อน และเมืองหลวงภูคา แม้ว่าทั้ง 5 เมืองนี้จะเป็นเมืองชายขอบของเมืองนครน่าน แต่เจ้าผู้ครองนครน่าน ก็ดูแลเอาใจใส่อย่างใกล้ชิด อย่างไรก็ตามเมื่อจักรวรรดินิยมมีความต้องการดินแดนในส่วนนี้ก็เข้าแทรกแซงด้วยกำลังที่เหนือกว่า จนกระทั่งได้ไปในที่สุด
- ประการที่ 1 ผลของการตีความในสนธิสัญญาที่ลงนามเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2436 ซึ่งมีข้อความเกี่ยวกับดินแดนฝั่งขวาของแม่น้ำโขงในเขตพื้นที่ 25 กิโลเมตร
- ประการที่ 2 สืบเนื่องมาจากปัญหาการแย่งชิงบ่อเกลือ ซึ่งมีอยู่เป็นจำนวนมาก โดยเฉพาะในบริเวณต้นแม่น้ำน่าน เมืองที่มีบ่อเกลือจำนวนมาก ได้แก่ เมืองเงิน (เมืองกุฎสาวดี) จึงเกิดปัญหาโต้เถียงกันบ่อยที่สุด และเป็นเมืองที่อยู่ในเขตพื้นที่ 25 กิโลเมตร ทางฝั่งขวาของแม่น้ำโขง โดยตั้งอยู่ริมแม่น้ำเงินซึ่งไหลลงสู่แม่น้ำโขง ประกอบกับเป็นเมืองที่มีพืชพันธุ์ธัญญาหารอุดมสมบูรณ์ ราษฎรส่วนใหญ่มีเชื้อสายไทลื้อ สิ่งต่าง ๆ ดังกล่าวเป็นสิ่งยั่วยุให้ฝรั่งเศสคิดเข้าครอบครองพื้นที่บริเวณส่วนนี้มากขึ้น แต่อย่างไรก็ตามราษฎรส่วนใหญ่ในเมืองเงินมีความจงรักภักดีต่อ เจ้าหลวงเมืองน่าน เป็นอย่างมาก จึงเป็นอุปสรรคต่อการเกลี้ยกล่อมของฝรั่งเศสไม่น้อย นอกจากเมืองเงินซึ่งเป็นปัญหาสำคัญในเขตพื้นที่ 25 กิโลเมตรแล้ว ยังมีเมืองคอบ เมืองเชียงลม และเมืองเชียงฮ่อน ล้วนต้องประสบปัญหาการเข้าแทรกแซงของฝรั่งเศสทั้งสิ้น
เหตุผลที่ไทยต้องยอมสูญเสียดินแดนดังกล่าวให้แก่ฝรั่งเศสในครั้งนั้น เพราะไทยต้องการยุติปัญหาการแย่งชิง เมืองเงินระหว่างเมืองนครน่าน กับ เมืองหลวงพระบาง ซึ่งทั้งสองเมืองได้เข้ามาแย่งกันปกครองในพื้นที่จนเกิดการวิวาทถกเถียงกันเสมอ โดยทุกครั้งสยามต้องพยายามอดกลั้นไม่ใช้กำลังโต้ตอบตลอดมา เพราะไม่ปรารถนาประจัญหน้ากับฝรั่งเศส ผู้ที่สนับสนุนการกระทำของเมืองหลวงพระบาง ฉะนั้นเพื่อยุติปัญหาที่ยืดเยื้อสยามจึงต้องยอมยกเมืองเงินและเมืองอื่น ๆ ในเขต 25 กิโลเมตร (พื้นที่ 25,500 ตร.กม.) ให้แก่จักรวรรดิฝรั่งเตามที่ต้องการ ซึ่งเป็นผลให้การคุกคามของจักรวรรดิฝรั่งเศสในหัวเมืองมณฑลพายัพ ด้านทิศตะวันออก ยุติลงด้วย จึงทำให้ฝ่ายสยามเห็นโอกาสที่จะผนวกหัวเมืองประเทศราชล้านนาเข้าเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรสยาม จึงจัดการปฏิรูปการปกครองภายในมณฑลพายัพทั้งหมดในปี พ.ศ. 2458 นอกจากนั้นการสูญเสียดินแดนดังกล่าว เพื่อแลกกับการยึดครองเมืองจันทบุรีที่จักรวรรดิฝรั่งเศสยึดเอาไว้เป็นประกันซึ่งเป็นเมืองไทยแท้กว่าเมืองประเทศราช .
2.) จัดตั้งมณฑลเทศาภิบาล
- ในปี พ.ศ. 2437 จากการที่หัวเมืองประเทศราชล้านนา 5 หัวเมือง ถูกจักรวรรดิอังกฤษและจักรวรรดิฝรั่งเศสขนาบโอบล้อมทั้ง 2 ด้าน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวม 5 หัวเมืองประเทศราชล้านนา ซึ่งประกอบด้วย เมืองนครเชียงใหม่ , เมืองนครลำปาง , เมืองนครน่าน , เมืองนครลำพูน และเมืองนครแพร่ จัดตั้งเป็นมณฑลลาวเฉียง
- ในปี พ.ศ. 2458 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้แยก เมืองนครลำปาง , เมืองนครน่าน และเมืองนครแพร่ จัดตั้งเป็นมณฑลมหาราษฎร์ ตั้งสำนักข้าหลวงใหญ่มณฑลที่เมืองนครแพร่
- ในปี พ.ศ. 2469 พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยุบมณฑลมหาราษฎร์ แล้วให้มารวมกับมณฑลพายัพตามเดิม
รับราชการพิเศษ.
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดชฯ พระเจ้านครเมืองน่าน ทรงรับราชการสนองพระเดชพระคุณ ในวาระโอกาศต่าง ๆ ดังนี้
พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช มีพระชายา 7 องค์ และพระโอรสพระธิดา รวมทั้งสิ้น 41 พระองค์ (อยู่ในราชสกุล ณ น่าน สายที่ 1) มีรายพระนามตามลำดับ ดังนี้
พระชายาที่ 1 แม่เจ้ายอดหล้าอัครราชเทวี (ชายาเอก) ประสูติพระโอรสพระธิดา 13 พระองค์ ดังนี้
พระชายาที่ 2 แม่เจ้าคำปลิวราชเทวี ประสูติพระธิดา 4 พระองค์ (ถึงแก่กรรมไปตั้งแต่เยาว์วัยทั้งหมด ไม่ปรากฏพระนาม)
พระชายาที่ 3 แม่เจ้าจอมแฟงราชเทวี ประสูติพระโอรสพระธิดา 3 พระองค์ ดังนี้
พระชายาที่ 4 แม่เจ้าคำเกี้ยวเทวี ประสูติพระธิดา 2 พระองค์ ดังนี้
พระชายาที่ 5 แม่เจ้ายอดหล้าเทวี (คนละองค์กับชายาเอก) ประสูติพระโอรสพระธิดา 7 พระองค์ ดังนี้