pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
อย่างไรก็ตาม ในการอภิปรายไม่วางใจ เมื่อ พ.ศ. 2538 เกิดความขัดแย้งภายในพรรคพลังธรรม เพราะสมาชิกส่วนหนึ่งนำโดย น.ต.ประสงค์ สุ่นศิริ และ พ.อ.วินัย สมพงษ์ ไม่พอใจเรื่องการปรับคณะรัฐมนตรีในส่วนของพรรค เพราะเมื่อ พล.ต.จำลอง ศรีเมือง กลับมารับตำแหน่ง ได้ล้างไพ่รัฐมนตรีของพรรคใหม่ทั้งหมด และก่อตั้งกลุ่ม 23 ขึ้นมา ซึ่งกลุ่มดังกล่าวมีแนวคิดขัดแย้งกับรัฐบาลหลายหน และในวันก่อนลงมติไม่ไว้วางใจ สมาชิกของกลุ่ม 23 ของพรรคพลังธรรม รวมถึงกลุ่ม 16 ที่อยู่ในสังกัดพรรคชาติพัฒนา ประกาศลงมติไม่ไว้วางใจ พรรคพลังธรรมจึงถอนตัวจากการร่วมรัฐบาล ส่งผลให้ นายชวน หลีกภัย ประกาศยุบสภาผู้แทนราษฎร ในเช้าวันนั้นก่อนที่สภาผู้แทนราษฎรจะมติ
ในวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2535 ได้มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งคณะรัฐมนตรี ดังต่อไปนี้
และแต่งตั้งให้เป็น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม สืบแทนพลเอก ชวลิต ยงใจยุทธ ซึ่งลาออกจากตำแหน่ง
และในวันเดียวกัน ได้มีประกาศให้รัฐมนตรีพ้นจากความเป็นรัฐมนตรีและแต่งตั้งรัฐมนตรี ดังนี้
วันที่ 18 พฤษภาคม พ.ศ. 2538 ภายหลังการลงมติการอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลกรณีการแจกเอกสารสิทธิที่ดิน ส.ป.ก.4-01 พรรคพลังธรรมถอนตัวออกจากการร่วมเป็นรัฐบาล ทำให้นายชวน หลีกภัย นายกรัฐมนตรีตัดสินใจที่จะตราพระราชกฤษฎีกายุบสภาขึ้นในวันที่ 19 พฤษภาคม ซึ่งมีการตีความกันว่าป็นการรับผิดชอบที่ฝ่ายค้านโจมตีนโยบายการปฏิรูปที่ดินในเรื่องการแจก ส.ป.ก. 4-01 ให้แก่พวกพ้องและเศรษฐี
คณะรัฐมนตรีคณะนี้จึงสิ้นสุดลง เนื่องจากมีพระบรมราชโองการประกาศยุบสภาผู้แทนราษฎร ในวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2538 ต่อมาได้มีการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเป็นการทั่วไปในวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2538 ทำให้คณะรัฐมนตรีที่บริหารงานอยู่ ต้องพ้นจากตำแหน่งไปตามวาระ
คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 48
คณะรัฐมนตรี คณะที่ 48 ของไทย (7 เมษายน พ.ศ. 2535 - 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2535)
พลเอกสุจินดา คราประยูร เป็นนายกรัฐมนตรี ประกาศพระบรมราชโองการเมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2535 พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงลงพระปรมาภิไธยในประกาศ พลเอกสุนทร คงสมพงษ์ ประธานสภารักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติเป็นผู้ลงนามรับสนองพระบรมราชโองการในวันที่ 17 เมษายน พ.ศ. 2535
การเปลี่ยนแปลงในคณะรัฐมนตรีชุดที่ 48 ของไทย.
พลตำรวจโท วิโรจน์ เปาอินทร์ ได้ขอลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงมหาดไทย
ตั้งแต่วันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2535
การสิ้นสุดของคณะรัฐมนตรีคณะที่ 48 ของไทย.
คณะรัฐมนตรีคณะนี้สิ้นสุดลง เนื่องจากเกิดเหตุการณ์ไม่สงบในวันที่ 17 - 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2535 มีการชุมนุมประท้วงต่อต้านนายกรัฐมนตรีที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้ง
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จึงได้มีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ ให้ พลเอก สุจินดา คราประยูร นายกรัฐมนตรี
และ พลตรีจำลอง ศรีเมือง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคพลังธรรม เข้าเฝ้าฯ เพื่อแก้ไขสถานการณ์บ้านเมืองที่กำลังเลวร้ายลงทุกขณะ
ต่อมาพลเอก สุจินดา คราประยูร ได้ประกาศลาออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2535
นายมีชัย ฤชุพันธ์ รองนายกรัฐมนตรี จึงทำหน้าที่รักษาการนายกรัฐมนตรีแทนเป็นการชั่วคราว
จนกระทั่งมีการแต่งตั้ง นายอานันท์ ปันยารชุน เป็นนายกรัฐมนตรี ในวันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ. 2535
คณะรัฐมนตรีชุดนี้จึงพ้นจากตำแหน่งไปตามวาระ
มาโนช พุฒตาล
มาโนช พุฒตาล (เกิด 16 กันยายน พ.ศ. 2499) เป็นนักร้อง นักดนตรี เคยเป็นนักจัดรายการดนตรีเพลงสากลทางโทรทัศน์ และทำนิตยสารเกี่ยวกับดนตรี ปัจจุบันเป็นนักจัดรายการวิทยุ
มาโนช พุฒตาล เกิดในครอบครัวมุสลิมที่ชุมชนหัวแหลม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีชื่อว่า ฮะซัน ซึ่งเป็นที่มาของชื่อเล่น "ซัน" เป็นบุตรคนสุดท้องของนายเฉลียว และนางอำไพ พุฒตาล มาโนชเป็นน้องชายของดำรง พุฒตาล และขนิษฐา พุฒตาล
มาโนช ชอบเล่นดนตรีและฟังเพลงมาตั้งแต่เด็ก เมื่อจบชั้นมัธยม 8 ที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยา สอบเข้ามหาวิทยาลัยที่คณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ แต่ไม่ติด แต่ได้รับทุนเอเอฟเอสไปเรียนที่รัฐวิสคอนซิน สหรัฐอเมริกาเป็นเวลาหนึ่งปี เมื่อกลับมาจึงเข้าศึกษาต่อที่คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ภาควิชาวิทยุ-โทรทัศน์
ขณะเรียนที่คณะนิเทศศาสตร์ จุฬาฯ ตั้งวงดนตรีกับเพื่อน เล่นเพลงแนวร็อก วง CANNED CAN﻿ มาโนชมีโอกาสได้ช่วยงานพี่ชาย และพี่สาว ซึ่งจัดรายการโทรทัศน์ทางช่อง 5 และช่อง 9 หลายรายการ เช่น "อาทิตย์ยิ้ม" "พระจันทร์แย้ม" "ครอบครัวบันเทิง" "สุขสันต์วันเสาร์" มีหน้าที่เขียนบทรายการ และเริ่มจัดรายการของตัวเอง เมื่อ พ.ศ. 2525 เป็นโปรเจกต์เพื่อจบการศึกษาในชั้นปีที่ 4 ชื่อ "เที่ยงวันอาทิตย์"
รายการเที่ยงวันอาทิตย์ของมาโนชเป็นรายการเพลงสากลความยาวครึ่งชั่วโมง เป็นรายการแรก ๆ ที่นำมิวสิกวิดีโอมาเปิดในรายการ รายการเที่ยงวันอาทิตย์จัดอยู่สองปีจึงถูกย้ายเวลาไปอยู่วันอื่น จึงเปลี่ยนชื่อเป็น "บันเทิงคดี" เมื่อ พ.ศ. 2527 และย้ายไปช่อง 11 เมื่อ พ.ศ. 2533 ผู้ที่ตั้งชื่อรายการให้คือ ดนู ฮันตระกูล ต่อมามาโนชได้ก่อตั้งบริษัทชื่อ "ไมล์สโตน" ทำรายการโทรทัศน์ทางช่อง 3 ชื่อ "เกมเปิดโลก" และรายการเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมชื่อ "2534 โลกนี้ของใคร" ทำนิตยสารเกี่ยวกับดนตรีสากล ชื่อ "บันเทิงคดี" เมื่อ พ.ศ. 2532 จัดจำหน่ายผลงานให้กับดิ โอฬาร โปรเจ็คต์, มาลีฮวนน่า, โกรอิ้งเพน, พาราณสี ออเคสตรา และผลิตผลงานออกมาจำนวนหนึ่ง
เมื่อปี พ.ศ. 2550 มาโนชจัดรายการวิทยุเป็นประจำทุกวันจันทร์–ศุกร์ เวลา 8.00–11.00 น. ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2549 มีคำพูดเปิดและปิดรายการที่เป็นเอกลักษณ์ คือ "สวัสดีครับ ผม มาโนช พุฒตาล บุตรของนายเฉลียว กับนางอำไพ" และ "ถ้าไม่ตายไปเสียก่อน พรุ่งนี้กลับมาเจอกันครับ"
ปัจจุบันมาโนชจัดรายการวิทยุอยู่ที่ 96.5 คลื่นความคิด ในช่วงคนกรุงเก่า เล่าเรื่อง ทุกวันจันทร์ถึงวันพฤหัสบดี 23.30–00.30 น. และที่วิทยุไทย เพื่อเด็กและครอบครัว FM 105 MHz รายการ "I Jude" (ไอ้จู๊ด) ทุกวันเสาร์และอาทิตย์ เวลา 22.00–24.00 น.
ชีวิตส่วนตัว แต่งงานกับ น.ส.กาญจนา นิยมธรรม หรือครูนิด ปัจจุบันครูนิดได้ใช้นามสกุลพุฒตาลแล้ว แต่คำนำหน้าชื่อยังใช้ นางสาวอยู่ มีลูกสาวแล้ว 2 คน
มาโนช พุฒตาล และสถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากจากแฟนเพลงของไมเคิล แจ็กสันในประเทศไทย จากการเป็นผู้บรรยายร่วมในรายการพิเศษที่ถ่ายทอดสดงานศพของไมเคิล แจ็กสัน โดยแฟนเพลงของไมเคิล แจ็กสันในประเทศไทยวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางว่า การที่สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอสเชิญมาโนช พุฒตาลมาบรรยายโดยที่ไม่มีความรู้ทั้งข้อมูล และมีอคติต่อตัวนักร้องผู้จากไปอย่างเห็นได้ชัด ทั้งการวิจารณ์นอกประเด็นหรือแม้กระทั่งโยงเข้าเรื่องกฎหมายที่ยังอยู่ในชั้นศาล โดยที่ไม่ให้เกียรติผู้ตายและแฟนเพลงไมเคิลชาวไทยที่รับชมการถ่ายทอดสดในคืนนั้นเลย
นอกจากนี้ มาโนช พุฒตาลยังคงแสดงความคิดเห็นด้านลบต่อไมเคิล แจ็กสันในหนังสือคู่สร้าง คู่สม ฉบับประจำวันที่ 10–20 กรกฎาคม โดยการนำข่าวลือต่าง ๆ และเจือความคิดเห็นส่วนตัวในด้านลบเกี่ยวกับตัวศิลปิน ไม่ว่าจะเป็นแต่งงานกับลูกสาวของเอลวิส เพรสลีย์เพื่อปกปิดความเป็นเกย์และหวังผลประโยชน์ สร้างบ้านเป็นสวนสนุกเพื่อหลอกเด็กผู้ชายไปข่มขืน แกล้งทำท่าว่าจะโยนลูกออกมาทางหน้าต่างโรงแรมที่พักเพื่อหยอกล้อกับแฟนเพลงจนเป็นข่าวถูกโจมตีไปทั่วโลก แต่เนื่องจากมีกระแสไม่น้อยที่โจมตีการทำข่าวในคืนนั้นว่า เป็นปกติที่เชิญบุคคลผู้มีความคิดเป็นของตนเองไปทำการบรรยาย ซึ่งตัวมาโนชก็กล่าวในตอนต้นแล้วว่าเขาไม่ได้เป็นแฟนของแจ็กสันผู้ล่วงลับ
ทั้งนี้แม้กระแสต่อต้านของแฟนคลับทั่วไปได้ลดลงแล้ว แต่มาโนช พุฒตาลยังคงถูกพิพากษ์วิจารณ์ในแง่ของนักวิจารณ์เพลงว่าจะยอมรับกระแสสังคมได้หรือไม่หากเขาถูกวิจารณ์บ้าง
ซิงเกิ้ลและอีพี.
- ไกล (วันสุดท้าย, โหมโรง, สายน้ำและความหมาย, การเดินทาง, หมอผีครองเมือง, แค้น, ไกล)
สมาคมนักเรียนเก่าเตรียมอุดมศึกษา
อำเภอพุทไธสง
พุทไธสง เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์เป็นเมืองประวัติศาสตร์ ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีชื่อเสียงด้านการเป็นแหล่งทอผ้าไหมมัดหมี่ที่สวยงาม และมีพระคู่บ้านคู่เมือง คือ พระเจ้าใหญ่ วัดหงษ์
ประวัติศาสตร์เมืองพุทไธสง.
ตามหลักฐานจากการสำรวจของรองศาสตราจารย์ ศรีศักดิ์ วัลลโภดม และของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ทิวา ศุภจรรยาและคณะ ได้ปรากฏว่ามีชุมชนโบราณที่มีลักษณะมีคูน้ำคันดินล้อมรอบในแถบลุ่มน้ำมูลและลุ่มน้ำชีถึงจำนวน 671 แห่ง ซึ่งลักษณะที่มาของคูน้ำคันดินแบ่งออกเป็น 2 ลักษณะใหญ่ ๆ คือ แบบสี่เหลี่ยมและแบบทรงกลม จากหลักฐานแบบสี่เหลี่ยมเกิดขึ้นในยุคที่ได้รับอิทธิพลจากอินเดีย เกิดขึ้นตั้งแต่ราวพุทธศวรรษที่ 7 สำหรับแบบทรงกลมได้รับอิทธิพลจากเพื่อนบ้านที่มีอารยธรรมสูงกว่า และมีความมั่นคงทางการเมือง เกิดขึ้นราว 3,000 – 5,000 ปีมาแล้ว ก่อนสมัยทวาราวดีของอินเดีย ผศ. ทิวา ศุภจรรยา ให้ความเห็นว่า การสร้างคูน้ำคันดินรอบชุมชนนี้น่าจะเกิดขึ้นเองเป็นครั้งแรกในแถบลุ่มแม่น้ำมูลและลุ่มแม่น้ำชีและใกล้เคียงแอ่งสกลนครและแอ่งโคราช จากจำนวนชุมชนที่มีคูน้ำคันดินทั้งภาคตะวันออกเฉียงเหนือกว่า 700 แห่ง ความหนาแน่นของชุมชนอยู่ในเขตทุ่งกุลาร้องไห้และเขตติดต่อระหว่างจังหวัดบุรีรัมย์และจังหวัดนครราชสีมา
โดยหนึ่งในชุมชนเหล่านั้นคือ เมืองพุทไธสง ตามที่นักโบราณคดีสำนักศิลปากรที่ 12 อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา สันนิษฐานว่าเมืองพุทไธสงโบราณถูกสร้างมาประมาณ 3,000 ปีแล้ว และถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มเมืองในสมัยทวาราวดี ซึ่งลักษณะของเมืองในสมัยทวาราวดี ที่ปรากฏในภาคตะวันออกเฉียงเหนือนี้ มีลักษณะเป็นเมืองที่มีคูน้ำและคันดินล้อมรอบมีลักษณะทรงกลม คล้ายเมืองโบราณในประเทศอังกฤษและประเทศจีน เมื่อประมาณ 3,000 ปีมาแล้ว ซึ่งในประเทศไทยพบการตั้งถิ่นฐานจำนวนมากตามลุ่มแม่น้ำมูลและลุ่มแม่น้ำชี
ลักษณะทางทางภูมิศาสตร์ของเมืองพุทไธสง
ตัวเมืองมีคูเมืองเก่าที่เป็นคันคูน้ำอยู่จำนวน 2 ชั้น ตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลพุทไธสงในปัจจุบัน ประกอบไปด้วย
1.คูบึงชั้นนอกด้านทิศเหนือประกอบไปด้วย บึงสระบัวหรือบึงใหญ่ หนองเม็ก คูบึงชั้นในด้านทิศเหนือ มีบึงเจ๊กและบึงอ้อ ตั้งอยู่เขตหมู่ที่ 1 บ้านพุทไธสง ในเขตตำบลพุทไธสง รอบโนนที่ตั้งเมืองพุทไธสง
2.คูบึงชั้นนอกด้านทิศตะวันออกประกอบไปด้วย บึงมะเขือ บึงบัวขาว ง คูบึงชั้นในด้านทิศตะวันออก มีบึงกลาง บึงสร้างนาง และมีหนองน้ำชั้นนอกคือหนองกระจับ หนองสรวง
3.คูบึงชั้นนอกด้านทิศใต้ประกอบไปด้วย บึงฆ่าแข่ ห้วยเตย หนองบัว คูบึงชั้นในด้านทิศใต้ มีบึงสร้างนาง หนองกระทุ่มหนา
4.คูบึงชั้นนอกด้านทิศตะวันตก มีหนองน้ำชื่อร่องเสือเต้น กั้นเขตแดนระหว่างโรงเรียนพุทไธสงและโรงเรียนตงศิริราษฎร์อนุสรณ์ในปัจจุบัน เป็นลักษณะบึงสั้นๆ ไม่ตลอดแนว และด้านนี้ไม่มีคูบึงชั้นใน ลักษณะพื้นที่เป็นที่ราบสลับที่เนินเตี้ยๆ พื้นที่โดยรวมลาดเอียงจากทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้
นอกจากนี้ยังมีบริเวณที่ดอนที่เรียกว่าโนน(เนิน)เมืองจำนวน 7 โนนดังนี้
1.โนนโรงเรียนพุทไธสงเดิม ปัจจุบันเป็นที่ตั้งคิวรถและตลาดสดเทศบาลตำบลพุทไธสง ในอดีตเป็นเนินใหญ่สุดและเป็นศูนย์กลางตั้งตัวเมืองจนถึงปัจจุบัน
2.โนนอนามัยเดิม ปัจจุบันเป็นที่ตั้งสำนักงานสาธารณสุขอำเภอพุทไธสง สถานีตำรวจภูธรพุทไธสง เป็นเนินที่มีความสูงที่สุด
3.โนนโรงเรียนนุบาลพุทไธสง (โอภาสประชานุกูล) เดิมมีน้ำล้อมรอบและใช้เป็นป่าช้าที่ฝังศพ
4.โนนบ้านโพนทอง เป็นโนนสูงกว้างใหญ่ หลังจากตั้งเมืองพุทไธสงใหม่ที่บ้านมะเฟือง มีข้าราชการจากเมืองมาตั้งหมู่บ้านขึ้นใหม่ที่โนนแห่งนี้
5.โนนโรงเรียนตงศิริราษฎร์อนุสรณ์ เป็นโนนสูงด้านทิศตะวันตก หลังจากการขุดปรับแต่งหน้าดิน พบว่าดินมีลักษณะเป็นดินปนหินขี้ตะกรันเหล็ก อาจเป็นแหล่งถลุงเหล็กทำเครื่องมือและอาวุธในอดีต
6.โนนหนองสรวงตั้งอยู่ทางทิศใต้ ลักษณะยาวตามทิศตะวันออกไปตะวันตก เป็นที่ตั้งบ้านโนนหนองสรวง
7.โนนอีแก้ว เป็นโนนสูงขนาดเล็กอยู่ทางทิศใต้ ปัจจุบันเป็นที่ตั้งศูนย์หม่อนไหมบุรีรัมย์สาขาพุทไธสง
ในยุคอารยธรรมขอมรุ่งเรือง ได้พบหลักฐานการสร้างปราสาทหินและหลักฐานอื่นๆ ในบริเวณเมืองพุทไธสง ได้แก่ ปรางค์กู่สวนแตง ที่บ้านกู่สวนแตง ตำบลกู่สวนแตง กุฏิฤๅษีที่บ้านกู่ฤๅษี ตำบลหนองเยือง ในเขตอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ พระธาตุบ้านดู่ อำเภอนาโพธิ์
ทั้งยังมีหลักฐานสำคัญทางประวัติศาสตร์ของเมืองพุทไธสงอื่นๆอีก เช่น พระเจ้าใหญ่วัดหงษ์ บ้านศีรษะแรต ตำบลมะเฟือง เป็นพระพุทธรูปประจำคู่เมืองพุทไธสง สร้างขึ้นในช่วงราวปี พ.ศ. 1500 เป็นพระพุทธรูปศิลปะทวารวดี สร้างด้วยมวลสารและยางบง ปางสมาธิ ขนาดหน้าตักกว้าง 1.6 เมตร สูง 2 เมตร องค์พระเจ้าใหญ่เป็นศิลปะการก่อสร้างที่แตกต่างไปจากขอม กล่าวคือเป็นศิลปะทางพระพุทธศาสนาโดยสันนิษฐานว่าคงสร้างตามอิทธิพลของอารยธรรมลาว(ล้านช้าง)ในถิ่นนี้ และยังพบพระธาตุ 1 องค์ตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกของวิหารพระเจ้าใหญ่ วัดหงษ์ ซึ่งมีส่วนสูงของพระธาตุ 12 เมตร ฐานกว้าง 6 เมตร ก่อด้วยอิฐแดงไม่ฉาบปูนคงจะเป็นรุ่นเดียวกันกับพระธาตุพระพนมฝีมือลาวในสมัยทวารวดี ปัจจุบันได้สร้างพระธาตุใหม่ครอบไว้ นอกจากนี้ยังมีหลักฐานพระพุทธรูปในสมัยเดียวกันในท้องที่อำเภอข้างเคียง เช่น พระพุทธรูปในลำน้ำมูล พบที่บ้านวังปลัด อำเภอคูเมือง และพบใบเสมาที่บ้านปะเคียบ อำเภอคูเมือง เป็นต้น
ในระยะต่อมาเมืองพุทไธสง ได้เป็นถิ่นที่อยู่กลุ่มชาติพันธุ์ลาวที่มาอยู่รวมกันในแถบลุ่มน้ำมูล ทั้งนี้จากหลักฐานต่างๆถิ่นที่อยู่ของกลุ่มชาติพันธุ์ในจังหวัดบุรีรัมย์ จะรวมกลุ่มกันตั้งถิ่นฐานอยู่ 3 เมืองใหญ่ๆ ในช่วงเวลาเดียวกันคือ กลุ่มชาติพันธุ์เขมรจะรวมกลุ่มกันอยู่เมืองตลุง(ประโคนชัย) กลุ่มชาติพันธุ์ไทยโคราชจะรวมกลุ่มกันอยู่ที่เมืองนางรอง กลุ่มชาติพันธุ์ไทยอีสานหรือไทลาวจะรวมกลุ่มกันอยู่ที่เมืองพุทไธสง ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามีเมืองอยู่เดิมแล้วในบริเวณที่กล่าวถึงนี้
ในสมัยกรุงศรีอยุธยา รัชสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช เมืองพุทไธสงเป็นเมืองหน้าด่านของกรุงศรีอยุธยา เป็นเมืองหน้าด่านกันชนให้ทั้งสามราชอาณาจักร สยาม ลาว เขมร พร้อมกับเมืองสำคัญที่เป็นเมืองหน้าด่านทางภาคอีสานซึ่งประกอบไปด้วย เมืองพิมาย เมืองกันทรลักษณ์ เมืองกันทรวิชัย เมืองพุทไธสง เมืองนางรอง เมืองตลุง(ประโคนชัย) เมืองเหล่านี้ต่างเป็นเมืองใหญ่มีประชากรมากและมีเจ้าเมืองปกครอง ต่อมาเมืองพุทไธสงได้ถูกทิ้งร้างไป
ในสมัยกรุงธนบุรี สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมให้ เจ้าพระยาจักรี ทรงยกทัพไปตีเมืองจันทบุรีศรีสัตนาคนหุตในปี พ.ศ. 2318 และได้เกณฑ์ไพร่พลในหัวเมืองต่างๆในบริเวณต่างๆของภาคตะวันออกเฉียงเหนือในปัจจุบัน และในจำนวนนี้มีเพี้ยศรีปาก(นา) ซึ่งเป็นคณะอาญาสี่ของเมืองสุวรรณภูมิ รวมถึง เพียเหล็กสะท้านผู้มีหน้าที่จัดทำอาวุธ เพียไกรสอนผู้มีหน้าที่เกณฑ์ไพร่พลทหารและทหารรวม 200 คนไปด้วย เพียศรีปากได้ทำการสู้รบด้วยความองอาจกล้าหาญ มีความสามารถ จนกองทัพไทยทำการสำเร็จได้รับชัยชนะกลับกรุงธนบุรี และได้กวาดต้อนผู้คนกลับมาเป็นจำนวนมาก ในช่วงเดินทัพกลับนั้นได้เดินทัพผ่านมายังเมืองพุทไธสงเก่า และได้พักแรมที่หนองแสนโคตร (บริเวณบ้านมะเฟืองในปัจจุบัน) และได้สำรวจตัวเมืองเก่า เพื่อตั้งเมืองพุทไธสงขึ้นใหม่ เห็นว่าเมืองเก่าถูกละทิ้งมานานเป็นป่ารกยากแก่การบูรณะ จึงให้สร้างเมืองขึ้นใหม่ที่บ้านโนนหมากเฟืองและบ้านหัวแฮด
ในปี พ.ศ. 2342 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เพี้ยศรีปาก(นา) พร้อมบุตรชาย 2 คน คือ ท้าวหน่อ (เพี้ยเหล็กสะท้อน) และท้าวนา (เพี้ยไกรศรเสนา) ได้นำความกราบบังทูลขอพระราชทานตั้งบ้านโนนหมากเฟือง ขึ้นเป็นเมืองพุทไธสง ขึ้นกับเมืองนครราชสีมา โดยแบ่งเขตแดนจากเมืองสุวรรณภูมิ และเพี้ยศรีปาก ได้เป็นเจ้าเมืองพุทไธสงคนแรก มีราชทินนามว่า พระยาเสนาสงคราม ดังปรากฏในพงศาวดารหัวเมืองมณฑลอีสาน ภาค 1 ว่า
"ลุจุลศักราช ๑๑๖๑ ปีมแมเอกศก เพี้ยศรีปาก เพี้ยเหล็กสะท้อน เพี้ยไกรสร เสนาเมืองสุวรรณภูมิ คบคิดกันเกลี้ยกล่อมผู้คนเข้าเปนพวกพ้องตัวเลขได้สองร้อยคนเศษ แยกออกจากเมืองสุวรรณภูมิ ไปสมัคขึ้นอยู่กับเจ้าพระยานครราชสิมา ๆ มีบอกมายังกรุงเทพ ฯ จึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้า ฯ ตั้งให้เพี้ยศรีปากเปนพระเสนาสงครามเจ้าเมือง ยกบ้านหมากเฟืองบ้านหนองหัวแรดซึ่งอยู่ริมเมืองพุดไทยสงเก่า เปนเมืองพุดไทยสงขึ้นกับเมืองนครราชสิมา (มณฑลนครราชสิมา) โปรดเกล้า ฯ ให้เมืองสุวรรณภูมิปันเขตรแขวงให้ ตั้งแต่ฟากลำพังชูทางตวันตกไป ถึงลำสะแอกเปนเขตรแดนเมืองพุดไทยสง"
อุปฮาดราชวงศ์ เจ้าอาญาสี่ผู้ปกครองเมืองพุทไธสง.
พระยาเสนาสงคราม เดิมชื่อ เพียศรีปาก(นา) เกิดที่ เมืองท่งศรีภูมิ แห่งราชอาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ เป็นบุตรชายของท้าวพร และเป็นหลานของท้าวเซียงหรือพระรัตนวงศา เจ้าเมืองสุวรรณภูมิคนที่4 ซึ่งมีเชื้อสายของเจ้าแก้วมงคลเจ้าเมืองท่งศรีภูมิท่านแรก เพี้ยศรีปากมีพี่น้องอยู่1คนได้แก่ เพี้ยเมืองแพน(ศักดิ์)หรือพระนครศรีบริรักษ์เจ้าเมืองขอนแก่นคนแรก เดิมเพี้ยศรีปากเป็นกรมการเมืองสุวรรณภูมิ ต่อมาเกิดการผลัดอำนาจจากกลุ่มท้าวเซียงเป็นกลุ่มท้าวสุทนต์มณี ในปีพ.ศ. 2335 โดยท้าวอ่อนบุตรชายของท้าวสุทนต์ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมือง ซึ่งท้าวสุทนต์มณีเป็นเจ้าอาวของท้าวเซียงและมีสายเลือดเจ้าจารย์แก้วเหมือนกันซึ่งอาวกับหลานมีความขัดแย้งกันจากการแย่งชิงอำนาจกันในเครือญาติอยู่ก่อนหน้านั้นแล้ว หลังจากท้าวอ่อนดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองสุวรรณภูมิ ต่อมาเพี้ยศรีปากจึงได้พาไพร่คนในบังคับบัญชาของตนแยกออกจากเมืองทุ่งศรีภูมิหรือเมืองสุวรรณภูมิ มาตั้งบ้านเมืองขึ้นเมืองที่ริมกำแพงเมืองผะไธสงฆ์เก่า (พุทไธสง) ภายหลังได้รับพระราชทานราชทินนามเป็น พระยาเสนาสงคราม เจ้าเมืองพุทไธสง พร้อมกับการตั้งเมืองพุทไธสง เมื่อ พ.ศ. 2342
พระยาเสนาสงคราม มีบุตรปรากฏนาม 2 คนคือ
1.ท้าวหน่อพุทธางกูรหลวงเวียงพุทไธสง (พระยานครภักดี) ต่อมาได้รับพระราชทานแต่งตั้งให้เป็นเจ้าเมืองแปะ(บุรีรัมย์)คนแรก
2.ท้าวนา ต่อมาได้เป็นพระเสนาสงครามที่ 2 เจ้าเมืองพุทไธสงคนที่ 2
พระยาเสนาสงคราม ได้ปกครองเมืองพุทไธสงตั้งแต่ พ.ศ. 2342 - พ.ศ. 2370 เป็นระยะเวลา 28 ปี และได้ถึงแก่กรรมในปีนั้น สิริอายุ 81 ปี
ลำดับเจ้าเมืองพุทไธสง.
1.พระยาเสนาสงคราม (เพียศรีปาก) (พ.ศ. 2342-2370)
2.พระเสนาสงครามที่ 2 (พ.ศ. 2370-2407)
3.พระเสนาสงครามที่ 3 (พ.ศ. 2407-2440)
เมืองพุทไธสงสู่รูปแบบการปกครองในปัจจุบัน.
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2435 ได้มีการยกเลิกการปกครองแบบเดิมและจัดการปกครองแบบใหม่ การปกครองหัวเมืองอยู่ในอำนาจของกระทรวงมหาดไทยซึ่งเป็นการรวมศูนย์อำนาจสู่ส่วนกลาง ทั้งนี้ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้จัดตั้งการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาลขึ้น
ในวันที่ 25 พฤษภาคม ร.ศ.118 (พ.ศ. 2442) เมืองพุทไธสง ได้รับการจัดตั้งเป็น อำเภอเมืองพุทไธสง (ชื่ออำเภอในระยะแรกตามที่ปรากฏในราชกิจจานุเบกษา) ขึ้นกับมณฑลนครราชสีมา พร้อมกับอีก 18 อำเภอ โดยมีหลวงเจริญทิพยผล (คง) เป็นนายอำเภอเมืองพุทไธสงคนแรก
ในปีเดียวกันนี้เอง พระรังสรรค์สารกิจ (เลื่อน) ข้าหลวงประจำเมืองบุรีรัมย์ ได้ทำการย้ายที่ตั้งอำเภอพุทไธสงขึ้นใหม่ที่บริเวณที่ดินในคูเมืองในเขตเทศบาลตำบลพุทไธสงในปัจจุบัน ซึ่งเดิมนั้นเป็นป่ารกทึบมีสัตว์ป่า มีภูมิแข็ง มีไก่ป่า นกกระทา ชาวบ้านจะแตะต้องไม่ได้ถ้ามีใครแตะต้องจะต้องเป็นไข้ตาย ลงท้องตาย อาศัยพระราชอำนาจของพระเจ้าแผ่นดินเบิกป่าจึงสามารถผ่าเหตุการณ์ไปได้สะดวก
โดยแต่แรกเริ่มนั้นอำเภอพุทไธสง มีพื้นที่ในการปกครองประมาณ 760 ตารางกิโลเมตร มีตำบลในการปกครอง ได้แก่
1.ตำบลพุทไธสง
2.ตำบลมะเฟือง
3.ตำบลบ้านจาน
4.ตำบลบ้านเป้า
5.ตำบลนาโพธิ์
6.ตำบลบ้านดู่
และได้มีเหตุการณ์เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงเขตการปกครองของอำเภอพุทไธสงตามลำดับ ดังนี้
พ.ศ. 2450 อำเภอพุทไธสง ได้ขึ้นตรงต่อกับเมืองบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา ตามการจัดระเบียบการปกครองของกระทรวงมหาดไทย
(ไม่ทราบปี) ตั้งตำบลบ้านคู โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลนาโพธิ์
พ.ศ. 2457 ตั้งตำบลทองหลาง โดยแบ่งเขตการปกครองจากบ้านเป้า
28 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนการเรียกเมืองเป็นจังหวัด เมืองบุรีรัมย์ จึงถูกเปลี่ยนเป็นจังหวัดบุรีรัมย์ อำเภอพุทไธสง จึงได้อยู่ในการปกครองของจังหวัดบุรีรัมย์ มณฑลนครราชสีมา ตั้งแต่นั้นมา
พ.ศ. 2476 หลังการเปลี่ยนแปลงการปกครองได้มีการยกเลิกการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล มณฑลนครราชสีมาจึงถูกยกเลิกไป
27 มีนาคม พ.ศ. 2481 ตั้งตำบลหนองแวง โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลทองหลาง
24 กันยายน พ.ศ. 2512 ตั้งตำบลบ้านแวง โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลพุทไธสง
29 กันยายน พ.ศ. 2521 ตั้งตำบลแดงใหญ่ โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลบ้านเป้า
26 กันยายน พ.ศ. 2522 ตั้งตำบลบ้านยาง โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลมะเฟือง และตั้งตำบลดอนกอก โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลบ้านคู
18 มีนาคม พ.ศ. 2524 ได้แบ่งเขตการปกครอง ตำบลนาโพธิ์ ตำบลบ้านคู ตำบลบ้านดู่ และตำบลดอนกอก รวมพื้นที่ 255 ตารางกิโลเมตร จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอนาโพธิ์ ขึ้นกับเภอพุทไธสง
9 มิถุนายน พ.ศ. 2524 ตั้งตำบลศรีสว่าง โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลนาโพธิ์ ในท้องที่กิ่งอำเภอนาโพธิ์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์
29 กรกฎาคม พ.ศ. 2524 ตั้งตำบลหายโศก โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลบ้านจาน
2 กันยายน พ.ศ. 2528 ตั้งตำบลกู่สวนแตง โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลหนองแวง
3 กรกฎาคม พ.ศ. 2530 ตั้งตำบลหนองเยือง โดยแบ่งเขตการปกครองจากตำบลทองหลาง
30 ธันวาคม พ.ศ. 2530 ตั้งกิ่งอำเภอนาโพธิ์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ เป็น อำเภอนาโพธิ์ จังหวัดบุรีรัมย์
13 มีนาคม พ.ศ. 2535 ได้แบ่งเขตการปกครอง ตำบลหนองแวง ตำบลกู่สวนแตง ตำบลทองหลาง ตำบลหนองเยือง และ ตำบลแดงใหญ่ พื้นที่ 175 ตารางกิโลเมตร จัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ ขึ้นกับอำเภอพุทไธสง
15 กันยายน พ.ศ. 2540 ตั้งกิ่งอำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ อำเภอพุทไธสง จังหวัดบุรีรัมย์ เป็น อำเภอบ้านใหม่ไชยพจน์ จังหวัดบุรีรัมย์
อำเภอพุทไธสงแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 97 หมู่บ้าน
ท้องที่อำเภอพุทไธสงประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
อำเภอพุทไธสงตั้งอยู่ทางทิศเหนือของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
อำเภอเมืองบุรีรัมย์
เมืองบุรีรัมย์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์ โดยเป็นศูนย์กลางทางด้านการปกครอง เศรษฐกิจ และการคมนาคมของจังหวัด และเป็น 1 ใน 4 อำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือผ่าน
อำเภอเมืองบุรีรัมย์มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
จากการศึกษาของนักโบราณคดีพบหลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์ในแถบนี้มาตั้งแต่สมัยก่อนประวัติศาสตร์ แต่ที่พบมากที่สุดคือหลักฐานทางวัฒนธรรมของขอมโบราณ ไม่ว่าจะเป็นทั้งปราสาทหิน ปราสาทอิฐต่างๆ หรือชิ้นส่วนโบราณวัตถุประเภทภาชนะ เครื่องปั้นดินเผาต่างๆ ซึ่งหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญจริงๆ ของบุรีรัมย์นั้นจะเริ่มประมาณสมัยกรุงศรีอยุธยาตอนปลายโดยปรากฏชื่อว่าเป็นเมืองขึ้นของเมืองนครราชสีมา เรียกว่า เมืองแปะ
ความเป็นมานั้นย้อนกลับไปได้ถึงรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชกรุงธนบุรี ครั้งนั้นพระยานางรองคบคิดเป็นกบฏร่วมกับเจ้าโอ, เจ้าอิน และอุปฮาด เมืองจำปาศักดิ์ จึงโปรดให้รัชกาลที่ 1 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมื่อยังดำรงตำแหน่งเจ้าพระยาจักรี เป็นแม่ทัพไปปราบและจับตัวพระยานางรองประหารชีวิต จากนั้นสมทบกับเจ้าพระยาสุรสีห์ (สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท) คุมกองทัพหัวเมืองฝ่ายเหนือยกไปตีเมืองจำปาศักดิ์, เมืองโขง และเมืองอัตตะปือ ได้ทั้ง 3 เมือง ประหารชีวิต เจ้าโอ, เจ้าอิน และอุปฮาด เมืองจำปาศักดิ์ แล้วเกลี้ยกล่อมเมืองต่าง ๆ ใกล้เคียงให้สวามิภักดิ์ ได้แก่ เขมรป่าดง, ตะลุง, สุรินทร์, สังขะ และเมืองขุขันธ์ รวบรวมผู้คนตั้งเมืองขึ้นในเขตขอม และให้บุตรเจ้าเมืองผไทสมันต์แห่งพุทธไธสงขึ้นเป็นเจ้าเมืองคนแรก
ต่อมาประมาณปี พ.ศ. 2440 - 2441 เมืองบุรีรัมย์ได้กลับไปขึ้นกับมณฑลนครราชสีมาเรียกว่า "บริเวณนางรอง" ประกอบด้วย เมืองบุรีรัมย์ นางรอง รัตนบุรี ประโคนชัย และพุทไธสง พ.ศ. 2442 มีประกาศเปลี่ยนชื่อ ในคราวนี้เปลี่ยนชื่อ บริเวณนางรองเป็น "เมืองนางรอง" มีฐานะเป็นเมืองจัตวา ตั้งที่ว่าการอยู่ที่เมืองบุรีรัมย์ แต่ตราตำแหน่งเป็นตราผู้ว่าการนางรอง กระทรวงมหาดไทยจึงได้ประกาศเปลี่ยนชื่อเมืองเป็น "บุรีรัมย์" และเปลี่ยนตราตำแหน่งเป็นผู้ว่าราชการเมืองบุรีรัมย์ ตั้งแต่วันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2444 เป็นต้นมา จนกระทั่งสมัยปี พ.ศ. 2476 ได้มีการจัดระเบียบภูมิภาคใหม่ จึงได้ชื่อจังหวัดบุรีรัมย์ ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
อำเภอเมืองบุรีรัมย์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 19 ตำบล 323 หมู่บ้าน
ท้องที่อำเภอเมืองบุรีรัมย์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 19 แห่ง ได้แก่
อำเภอหนองกี่
หนองกี่ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์
อำเภอหนองกี่ เดิมเป็นพื้นที่อยู่ในเขตการปกครอง อำเภอนางรอง กระทรวงมหาดไทย ประกาศตั้งเป็นกิ่งอำเภอหนองกี่ เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2517 ขณะนั้นแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 3 ตำบล ได้แก่ ตำบลหนองกี่ ตำบลเย้ยปราสาท ตำบลหนองไผ่ ต่อมาได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะขึ้นเป็นอำเภอ เมื่อวันที่ 13 เมษายน 2522
ตำนานเล่ากันว่านางอรพิมพ์ สาวงามแห่งเมืองพิมายออกเดินทางมาหาคนรักชื่อปราจิต ซึ่งท้าวพรหมทัต เจ้าเมืองพิมายขี้เมากลั่นแกล้งสั่งให้ออกรบทัพจับศึกชายแดนเขมร โดยออกเดินทางมาเป็นเวลาแรมคืน พอถึงลำน้ำมูลนางอรพิมพ์ได้อาศัยเรือของสามเณร สามเณรพอใจหลงรักไม่ส่งขึ้นฝั่ง จึงลอยเรือต่อไปจนกระทั่งถึงต้นมะเดื่อริมน้ำ นางอรพิมพ์หิวกระหาย จึงพยายามขอร้องสามเณรเก็บให้กิน เมื่อสามเณรขึ้นต้นมะเดื่อนางอรพิมพ์ จึงหาหนามและมดแดงวางขวางปิดกั้นทางลง และรีบพายเรือหนี เมื่อขึ้นฝั่งมาถึงหนองน้ำใหญ่ได้เข้าไปขออาศัยอยู่กับชาวไร่ชาวป่าเพื่อพักพิง นางอรพิมพ์คิดว่าเดินทางคนเดียวคงไม่ปลอดภัย จึงได้ขอบริจาคผ้าขาวจากชาวไร่ ชาวป่า เพื่อมาทอเป็นผ้าขาวเตรียมตัวบวชริมหนองน้ำ ชื่อว่า " หนองกี่ " และเป็นชื่อบ้านหนองกี่ อำเภอหนองกี่ในปัจจุบัน ต่อมามีเรื่องเล่าขานกันว่า ที่หนองน้ำหนองกี่ จะมีปรากฏการณ์อภินิหารมีกี่ทอง (เสากี่ทอง) ลอยขึ้นมากลางหนองน้ำในวันเพ็ญหรือวันพระสำคัญๆ สักครู่หนึ่งและจมหายไป
อำเภอหนองกี่ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
อำเภอหนองกี่แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 10 ตำบล 108 หมู่บ้าน
ท้องที่อำเภอหนองกี่ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 11 แห่ง ได้แก่
ทางแยกต่างระดับ อำเภอสีคิ้ว เลี้ยวมาทางอำเภอโชคชัย ผ่านอำเภอหนองบุญมาก ถึงสี่แยกอำเภอหนองกี่ จากนั้นเลี้ยวซ้ายประมาณ 3 กิโลเมตร ก็จะถึงหาด
อำเภอหนองหงส์
หนองหงส์ เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดบุรีรัมย์
มีเรื่องเล่าว่า ครั้งหนึ่งมีนายพรานชื่อ "พรานแสน" มองเห็นสิ่งประหลาดอยู่ที่กลางหนองน้ำในป่า มีรูปร่างคล้ายหงส์ยืนอยู่บนเสาหิน ต่อมาชาวบ้านมาเห็นจึงพากันเรียกหนองน้ำแห่งนี้ว่า "หนองหงส์" ซึ่งปัจจุบันเป็นหนองน้ำอยู่ภายในวัดหนองหงษ์ และสัญลักษณ์รูปหงส์พรานยืนอยู่บนเสาหินได้นำมาเป็นตราประจำเทศบาลตำบลหนองหงส์
ใน พ.ศ. 2495 ทางราชการได้ยกฐานะเป็นหมู่บ้าน เรียกว่า "บ้านสระแก้ว" และยกฐานะเป็นตำบลสระแก้วในปี พ.ศ. 2511 และได้ยกฐานะเป็น กิ่งอำเภอหนองหงส์ เมื่อวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2524 และได้มีพระราชกฤษฎีกายกฐานะเป็น อำเภอหนองหงส์ เมื่อวันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2531
อำเภอหนองหงส์ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
อำเภอหนองหงส์แบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 7 ตำบล 100 หมู่บ้าน
ท้องที่อำเภอหนองหงส์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 8 แห่ง ได้แก่
ดิอีเกิลส์
คอมพิวเตอร์โน้ตบุ๊ก
ยุทธพงศ์ จรัสเสถียร
ยุทธพงศ์ จรัสเสถียร เป็นรองหัวหน้าพรรคเพื่อไทย อดีตรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ในรัฐบาลของนางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร และสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดมหาสารคาม เขต 3 สังกัดพรรคเพื่อไทย และเคยเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดมหาสารคาม สังกัดพรรคประชาธิปัตย์ และอดีตผู้ช่วยเลขาธิการพรรคประชาธิปัตย์
ยุทธพงศ์ จรัสเสถียร (ชื่อเล่น : โจ้) เกิดวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2515 ที่ ตำบลปะหลาน อำเภอพยัคฆภูมิพิสัย จังหวัดมหาสารคาม เป็นบุตรของ นายศุภกร จรัสเสถียร หรือ กำนันตง อดีตนักธุรกิจใหญ่ใน จ.มหาสารคาม เจ้าของโรงสีข้าวแหลมทอง (เสียชีวิตแล้ว พ.ศ. 2543) และนางเตือนใจ จรัสเสถียร
จบการศึกษาจากโรงเรียนเทพศิรินทร์ รุ่น 29 - 32 สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี จากคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2538 และปริญญาโท สาขาเศรษฐศาสตร์ CLAREMONT GRADUATE UNIVERSITY ในปี พ.ศ. 2543