pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ถึงแม้ว่าการดื้อต่อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียนั้นมีมาก่อนที่จะมีการใช้ยาดังกล่าวในมนุษย์ แต่การใช้ยาปฏิชีวนะโดยมนุษย์กันอย่างแพร่หลายในปัจจุบันนี้ทำให้การดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียเพิ่มมากขึ้นกว่าปกติผ่านกระบวนการการกดดันทางวิวัฒนาการ (evolutionary pressure) ทั้งนี้ สาเหตุหลักที่ทำให้การใช้ยาปฏิชีวนะในมนุษย์ได้รับความนิยมเป็นอย่างมาก โดยเป็นผลมาจากความสามารถในการผลิตยาปฏิชีวนะในระดับอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นทั่วโลกตลอดทุกช่วงเวลาตั้งแต่ปี 1950 ทำให้ปริมาณยาปฏิชีวนะที่ผลิตขึ้นมีจำนวนมากพอที่จะจำหน่ายแก่ประชาชนได้อย่างกว้างขวาง ประกอบกับการที่รัฐไม่สามารถควบคุมการขายได้ โดยเฉพาะในกลุ่มประเทศรายได้น้อยและรายได้ปานกลางหลายประเทศ ซึ่งสามารถซื้อยาดังกล่าวได้โดยไม่ต้องใช้ใบสั่งยาจากแพทย์ และการซื้อยาใช้เองในกรณีดังกล่าว ส่วนใหญ่มักเป็นการใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่ตรงข้อบ่งใช้ ซึ่งจะส่งผลให้ความเสี่ยงที่อาจเกิดการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียสูงขึ้นได้ในทุก ๆ สายพันธุ์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน
เหตุผลอื่น ๆ ที่ทำให้เกิดการดื้อยาของจุลชีพในปัจจุบัน ได้แก่:
การดื้อยาจากการใช้ยาปฏิชีวนะในมนุษย์.
การเพิ่มขึ้นของการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียนั้นมีความสัมพันธ์กับปริมาณการสั่งใช้ยาหรือการใช้ยาดังกล่าว รวมไปถึงการรับประทานยาปฏิชีวนะไม่ครบตามที่ได้ควรได้รับ โดยการสั่งยาใช้ปฏิชีวนะที่ไม่เหมาะสมนี้มีสาเหตุมาจากหลายประการ ทั้งจากการที่ผู้ป่วยยืนยันที่จะให้แพทย์สั่งใช้ยาปฏิชีวนะแก่ตน ถึงแม้จะไม่มีข้อบ่งชี้ที่จำเป็นต้องใช้ยาดังกล่าว และแพทย์บางรายก็อาจสั่งจ่ายยาปฏิชีวนะให้แก่ผู้ป่วยของตนตามที่ร้องขอ เนื่องจากไม่มีเวลามากพอที่จะอธิบายให้ผู้ป่วยตระหนักรู้ได้ถึงเหตุผลที่ไม่ควรใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษาการเจ็บป่วยครั้งนั้น ๆ และในบางกรณี แพทย์ผู้สั่งใช้ยาเองก็ไม่ทราบแน่ชัดว่าเมื่อใดที่จำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะหรือมีความระมัดระวังมากเกินไปในการสั่งใช้ยาเนื่องมาจากเหตุผลทางการแพทย์ รวมไปถึงเหตุผลทางกฎหมาย นอกจากนี้แล้ว การที่มีระดับความเข้มข้นของยาปฏิชีวนะในร่างกายต่ำมากเกินไปก็อาจก่อให้เกิดการดื้อยาของแบคทีเรียได้ผ่านกระบวนการการเหนี่ยวนำให้เกิดการกลายพันธุ์ของแบคทีเรียนั้น ๆ ส่งผลให้แบคทีเรียดังกล่าวสามารถเจริญเติบโตอยู่ได้ตามปกติถึงแม้จะมีการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะชนิดเดิมที่ให้ความเข้มข้นของยาในกระแสเลือดมากขึ้นกว่าเดิมก็ตาม ยกตัวอย่างเช่น การดื้อยาของแบคทีเรีย "Pseudomonas aeruginosa" และ "Bacteroides fragilis" ที่ถูกเหนี่ยวนำให้เกิดการกลายพันธุ์จากการได้รับยาปฏิชีวนะในขนาดที่ให้ความเข้มข้นของยาดังกล่าวในร่างกายต่ำกว่าความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของแบคทีเรียดังกล่าว (subinhibitory concentration)
ดังที่กล่าวไปในข้างต้นว่า การใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่เหมาะสมและไม่จำเป็นเพื่อการรักษาความเจ็บป่วยของมนุษย์ในปัจจุบันนั้นเป็นสาเหตุหลักที่ก่อให้เกิดภาวะฉุกเฉินด้านการดื้อยาของแบคทีเรีย โดยมากกว่าร้อยละ 50 ของการใช้ยาปฏิชีวนะในมนุษย์พบว่าเป็นการใช้ยาที่ไม่เหมาะสมและไม่ตรงตามข้อบ่งใช้ ยกตัวอย่างเช่น คน 1 ใน 3 คน ยังคงมีความเชื่อว่ายาปฏิชีวนะมีประสิทธิภาพในการรักษาโรคไข้หวัด โดยพบว่าการสั่งจ่ายยาปฏิชีวนะเพื่อรักษาโรคไข้หวัดนั้นพบเห็นได้มากที่สุดในประเด็นของการสั่งใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่ตรงตามข้อบ่งใช้ ถึงแม้จะเป็นที่ทราบกันดีของบุคลากรทางการแพทย์ว่ายาดังกล่าวไม่มีประสิทธิภาพในการต้านไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรคไข้หวัด นอกจากนี้การใช้ยาปฏิชีวนะแม้เพียงครั้งเดียว ถึงแม้จะเป็นการใช้ในผู้ที่มีข้อบ่งใช้ที่จำเป็นต้องได้รับยาดังกล่าว ก็สามารถเพิ่มความเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียได้ โดยความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นดังกล่าวจะคงอยู่ได้นานประมาณ 1 เดือน ถึง 1 ปี ตั้งแต่เริ่มมีการใช้ยาดังกล่าว
ความเสี่ยงที่จะเกิดการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียนั้นจะเพิ่มขึ้นตามระยะเวลาที่ใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษา ดังนั้น ตราบใดที่ยังมีการใช้ยาปฏิชีวนะในจำนวนที่น้อยที่สุดที่ให้ประสิทธิภาพดีในการรักษา และใช้ยาดังกล่าวเป็นระยะเวลาที่สั้นที่สุดเท่าที่เป็นได้จะช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดการดื้อยาของแบคทีเรีย ช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย ให้ผลลัพธิ์การรักษาที่ดีกว่าและมีภาวะแทรกซ้อนน้อย .ทำให้ในปัจจุบันมีการใช้สูตรการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะระยะสั้นในผู้ที่เจ็บป่วยด้วยโรคติดเชื้อแบคทีเรียหลายชนิด ได้แก่ โรคปอดอักเสบชุมชน (community-acquired pneumonia; CAP), เยื่อบุช่องท้องอักเสบเองจากแบคทีเรีย (spontaneous bacterial peritonitis; SBP), ผู้ป่วยหนักในหน่วยอภิบาลที่คาดว่าอาจมีการติดเชื้อแบคทีเรียในปอด, กลุ่มอาการที่เข้าได้กับอาการปวดท้องเฉียบพลัน (acute abdominal), หูชั้นกลางอักเสบ, โพรงอากาศอักเสบ และการติดเชอื้แบคทีเรียในช่องคอ (throat infection), และการเจ็บป่วยจากการทะลุของลำไส้ ในบางกรณี การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะสูตรระยะสั้นอาจไม่สามารถรรักษาภาวะการติดเชื้อนั้น ๆ ได้ เช่นเดียวกันกับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะสูตรระยะยาว การศึกษาทางคลินิกที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารทางการแพทย์ของสมาคมการแพทย์อังกฤษ (British Medical Association) พบว่า หากอาการและอาการแสดงของการติดเชื้อแบคทีเรียถูกกำจัดออกไปด้วยการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะแล้ว ควรหยุดการบริหารยาดังกล่าว ณ 72 ชั่วโมงหลังอาการดีขึ้น ทั้งนี้ ส่วนใหญ่ผู้ป่วยมักมีอาการดีขึ้นก่อนที่เชื้อก่อโรคจะถูกกำจัดออกไปหมด ดังนั้นแพทย์ควรให้คำแนะนำแก่ผู้ป่วยทุกคนที่ได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะให้ตระหนักรู้ถึงการได้รับการรักษาด้วยยาดังกล่าวจนถึงระยะเวลาที่แนะนำในแนวทางการรักษามาตรฐาน นักวิจัยบางคนสนับสนุนให้แพทย์ใช้หลักสูตรยาปฏิชีวนะที่สั้นมากในการรักษา และประเมินผู้ป่วยหลังจากนั้น 2–3 วันและหยุดการรักษาหากไม่มีอาการทางคลินิกที่บ่งบอกถึงการติดเชื้อแบคทีเรีย
นอกจากนี้ การใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มที่แตกต่างกันพบว่ามีความสัมพันธ์กับการเกิดการดื้อยาหรือการแพร่กระจายของเชื้อบางสายพันธ์ที่มากกว่าการใช้ยาปฏิชีวนะในกลุ่มอื่น อาทิ อัตราการติดเชื้อสแตปฟิโลคอคคัส ออเรียสที่ดื้อต่อยาเมทิซิลลิน (Methicillin-resistant "Staphylococcus aureus"; MRSA) จะสูงขึ้นเมื่อมีการใช้ยาปฏิชีวนะกลุ่มไกลโคเปปไทด์ (Glycopeptide antibiotics), เซฟาโลสปอริน, และควิโนโลน เซฟาโลสปอริน และโดยเฉพาะควิโนโลนและคลินดามัยซินนั้นมีสามารถเหนี่ยวนำให้เกิดการเพิ่มจำนวนที่มากเกินปกติของแบคทีเรีย "Clostridium difficile" ในทางเดินอาหารได้
นอกเหนือจากปัจจัยดังข้างต้นแล้ว ปัจจัยบางประการที่จำเป็นต่อการรักษาผู้ป่วยในหน่วยอภิบาล (intensive care unit; ICU) อย่างการใส่เครื่องช่วยหายใจ (mechanical ventilation) และการมีโรคร่วมหลายโรค ก็เป็นปัจจัยเสริมที่เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อแบคทีเรียดื้อยาได้เช่นกัน รวมถึงการล้างมือและการทำให้ปราศจากเชื้อ (disinfecting) ที่ไม่ดีพอระหว่างการสัมผัสผู้ป่วยแต่ละคนของบุคลากรทางการแพทย์และเจ้าหน้าที่หอผู้ป่วยนั้นก็มีความสัมพันธ์กับการแพร่กระจายของจุลชีพดื้อยาเช่นกัน
การดื้อยาจากการใช้ยาปฏิชีวนะในสัตว์.
ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา เป็นที่สงสัยถึงความสัมพันธ์ระหว่างการใช้ยาปฏิชีวนะในการปศุสัตว์กับการเกิดการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรีย จนกระทั่งองค์การอนามัยโลกได้ให้ข้อสรุปในประเด็นดังกล่าวว่า "การใช้ยาปฏิชีวนะที่ไม่เหมาะสมในการเลี้ยงสัตว์เป็นปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดและการแพร่กระจายของเชื้อโรคที่ทนต่อยาปฏิชีวนะและควรห้ามไม่ให้มีการใช้ยาปฏิชีวนะเป็นตัวกระตุ้นการเจริญเติบโตในอาหารสัตว์" องค์การอนามัยโลกได้เพิ่มหลักเกณฑ์ด้านสุขอนามัยสัตว์บกเพื่อเป็นแนวทางในการให้คำแนะนำแก่สมาชิกขององค์กรในการสร้างและประสานการตรวจสอบและติดตามเฝ้าระวังการดื้อยาต้านจุลชีพระดับประเทศ, ติดตามตรวจสอบปริมาณยาปฏิชีวนะที่ใช้ในการเลี้ยงสัตว์, และให้คำแนะนำแก่องค์กรหรือหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อให้มั่นใจว่ามีการใช้ยาปฏิชีวนะอย่างเหมาะสมและรอบคอบ ส่วนอีกแนวทางหนึ่งคือ การใช้วิธีการที่จะช่วยในการตรวจหาปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการดื้อยา และประเมินความเสี่ยงนั้น ๆ ต่อการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรีย
การดื้อยาโดยธรรมชาติ.
การดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียนั้นสามารถเกิดขึ้นได้เองทั่วไปในธรรมชาติ โดยมีการค้นพบยีนที่มีมาแต่โบราณซึ่งเป็นยีนทำให้แบคทีเรียเหล่านั้นดื้อต่อยาปฏิชีวนะ โดยยาปฏิชีวนะนั้นอาจเป็นยาที่ถูกผลิตขึ้นมาโดยแบคทีเรียนั้น ๆ ซึ่งยีนที่ทำให้เกิดการดื้อยาดังกล่าวเป็นที่รู้จักกันดีว่าเป็นรีซิสโตม (resistome) ที่พบการเกิดขึ้นได้เองในธรรมชาติ โดยยีนเหล่านั้นอาจถูกถ่ายทอดจากแบคทีเรียที่ไม่ก่อโรคไปยังแบคทีเรียอื่นที่ก่อโรคและทำให้แบคทีเรียที่ได้รับยีนนี้เข้าไปสามารถทนต่อยาปฏิชีวนะได้เช่นกัน
ใน ค.ศ. 1952 มีการค้นพบการดื้อยาเพนิซิลลินในแบคทีเรียบางสายพันธุ์ ซึ่งเป็นช่วงเวลาก่อนที่จะมีการนำยาดังกล่าวมาใช้ในทางคลินิก นอกจากนี้ยังมีการค้นพบว่ามีการดื้อยาสเตรปโตมัยซินของแบคทีเรียบางชนิดในช่วงเวลาก่อนหน้านั้นอีกด้วย ต่อมาใน ปี ค.ศ. 1962 ได้มีการตรวจพบเอนไซม์เพนิซิลิเนสในเอนโดสปอร์ของแบคทีเรีย "Bacillus licheniformis" ซึ่งเอนไซม์ดังกล่าวเป็นเอนไซม์ที่ทำลายโครงสร้างหลักของยากลุ่มเพนิซิลลิน จากดินแห้งบนรากพืชที่ถูกเก็บไว้ในพิพิธภัณฑ์บริติชตั้งแต่ปี ค.ศ. 1689 นอกจากนั้น การศึกษาจุลชีพในทางเดินอาหารของวิลเลียม เบรน (William Braine) และจอห์น ฮาร์ทเนลล์ (John Hartnell) ซึ่งเป็นลูกเรือที่เสียชีวิตในการเดินสำรวจมหาสมุทรอาร์กติกของจอห์น แฟรงคลิน (Franklin's lost expedition) พบแบคทีเรียสกุล "Clostridium" จำนวน 6 สเตรนที่ดื้อต่อเซโฟซิตินและคลินดามัยซิน
ทั้งนี้ การสร้างเอนไซม์เพนิซิลิเนสของแบคทีเรียนั้นอาจขึ้นอยู่กับบางสถานการณ์และสิ่งแวดล้อมด้วย โดยการหลั่งเอนไซม์นี้อาจเป็นผลมาจากการสร้างกลไกการป้องกันตนเองของแบคทีเรีนนั้น ๆ จากสภาพแวดล้อมในแหล่งที่อยู่ของตนที่เป็นอันตราย ยกตัวอย่างเช่น "Staphylococcus aureus" จะมีการสร้างเอนไซม์เพนิซิลิเนสออกมาเป็นจำนวนมากเมื่อต้องอาศัยอยู่ในแหล่งที่มีราตระกูลสกุลทริโคไฟตอนที่ผลิตเพนิซิลลิน ซึ่งส่งผลให้แบคทีเรียเกิดการดื้อต่อยาเพนิซิลลินได้ Search for a penicillinase ancestor has focused on the class of proteins that must be "a priori" capable of specific combination with penicillin. แต่ในทางกลับกัน การดื้อยาของแบคทีเรียที่พบในทางเดินอาหารของวิลเลียม เบรน และจอห์น ฮาร์ทเนลล์ ดังที่ได้กล่าวไว้ในข้างต้น อาจเป็นผลมาจากการที่ทั้งสองคนได้รับเชื้อแบคทีเรียที่สามารถสร้างเอนไซม์หรือเกิดการกลายพันธุ์แบบสุ่มของโครโมโซมได้เองตามธรรมชาติจนทำให้ทนต่อยาปฏิชีวนะดังกล่าวก็เป็นได้
นอกจากนี้ยังมีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่บ่งชี้ได้ว่าโลหะหนัก และสารก่อมลพิษอื่น ๆ อาจมีส่วนในการทำให้เกิดการแพร่กระจายของแบคทีเรียดื้อยาได้โดยโลหะหนักและสารพิษเหล่านั้นจะทำให้แบคทีเรียที่ไม่ดื้อยาไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ แต่ในทางตรงกันข้าม แบคทีเรียที่ดื้อยาจะไม่ได้รับผลกระทบดังกล่าวและจะมีการเพิ่มจำนวนมากขึ้นเพื่อทดแทนแบคทีเรียไม่ดื้อยาที่ลดจำนวนลงไป
การดื้อยาจากมลภาวะในสิ่งแวดล้อม.
ปัญหาการดื้อต่อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียในปัจจุบันได้ทวีความรุนแรงมากขึ้นจนเป็นภัยคุกคามต่อสุขภาพทั้งมนุษย์และสัตว์ต่าง ๆ ไม่ว่าจะมีแหล่งอาศัยอยู่บนบกหรือในน้ำ โดยปัจจัยสำคัญอีกประการหนึ่งที่มีส่วนหนุนให้ปัญหาดังกล่าวแพร่กระจายจนส่งผลกระทบในวงกว้างก็คือ การปนเปื้อนและการแพร่กระจายของยาปฏิชีวนะหรือสารที่ออกฤทธิ์เป็นยาปฏิชีวนะในสิ่งแวดล้อม โดยเฉพาะอย่างยิ่ง น้ำเสียจากโรงพยาบาลและน้ำเสียจากชุมชนเมืองที่ถูกปล่อยออกสู่ธรรมชาติโดยไม่ได้รับการบำบัดหรือมีระบบการบำบัดที่ไม่รัดกุม ถือเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดการปนเปื้อนดังกล่าว ยาปฏิชีวนะได้ก่อให้เกิดมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมนับตั้งแต่มีการนำมาใช้ในมนุษย์ (ยา, การเกษตร) ผ่านทางของเสียต่าง ๆ ที่ถูกขับออกจากร่างกายกมนุษย์ สัตว์เลี้ยง และของเสียจากอุตสาหกรรมยา การที่ของเสียที่มีการปนเปื้อนของยาปฏิชีวนะถูกปล่อยสู่สิ่งแวดล้อมโดยไม่ได้รับการบำบัดหรือได้รับการบำบัดที่ไม่ดีมาก จะเป็นปัจจัยเสริมให้เกิดการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียได้มากขึ้น และเกิดการปนเปื้อนและแพร่กระจายของแบคทีเรียดื้อยาดังกล่าวในสิ่งแวดล้อมนั้นอีกด้วย ในปี ค.ศ. 2011 การทำแผนที่ของตัวอย่างน้ำทิ้งและน้ำประปาในนิวเดลี ประเทศอินเดีย ซึ่งเป็นที่ทราบกันดีว่ามีจำนวนการใช้ยาปฏิชีวนะของประชาชนบริเวณนั้นในสัดส่วนที่สูง ผลการตรวจพบว่ามีการปนเปื้อนแบคทีเรียอยู่เป็นจำนวนมากและยังส่งผลให้เกิดการติดเชื้อแบคทีเรียในทางเดินอาหารในชุมชนที่อุปโภคบริโภคน้ำจากแหล่งดังกล่าวอย่างเป็นวงกว้างและยากแก่การควบคุมโรค โดยพบว่าเชื้อก่อโรคดังกล่าวส่วนใหญ่มักมีผลตรวจเอนไซม์ NDM-1 เป็นบวก ซึ่งเป็นเอนไซม์ดังกล่าวจะส่งผลให้แบคทีเรียนั้น ๆ เกิดการดื้อต่อยาที่มีโครงสร้างหลักเป็นวงบีตา-แลคแตมได้หลายชนิด ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว ร้อยละ 70–80 ของผู้ปวยที่มีอาการท้องร่วงมักมีสาเหตุมาจากการติดเชื้อไวรัส ซึ่งไม่สามารถรักษาได้โดยการใช้ยาปฏิชีวนะ แต่ในการข้อมูลจากการศึกษากลับพบว่าราวร้อยละ 40 ของผู้ป่วยที่มีอาการข้างต้นยังคงพยายามที่จะรักษาอาการท้องร่วงนั้นด้วยยาปฏิชีวนะ ในบางพื้นที่ผู้ที่รักษาอาการท้องร่วงอย่างไม่เหมาะสมด้วยยาปฏิชีวนะนั้นมีสัดส่วนที่มากถึงร้อยละ 80
เนื่องจากแบคทีเรียเป็นสิ่งมีชีวิตที่สามารถแบ่งเซลล์เพื่อเพิ่มจำนวนได้อย่างรวดเร็ว ทำให้แบคทีเรียดื้อยาที่แพร่กระจายลงสู่สิ่งแวดล้อมนั้นสามารถเจริญเติบโตและแพร่จำนวนได้มากภายในระยะเวลาอันสั้น ยิ่งไปกว่านั้น แบคทีเรียที่ดื้อยาเหล่านี้ยังสามารถถ่ายทอดยีนดื้อยาไปยังแบคทีเรียสายพันธุ์หรือสเตรนอื่น ๆ ได้ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า การถ่ายทอดยีนในแนวราบ (horizontal gene transfer; HGT) ดังนั้น ถึงแม้ว่ายาปฏิชีวนะที่แบคทีเรียดังกล่าวดื้อยาจะไม่ถูกปล่อยลงสู่ธรรมชาติเพิ่มเติมในอนาคต ยีนที่ดื้อยาปฏิชีวนะดังกล่าวก็จะยังคงพบเห็นอยู่ในแบคทีเรียธรรมชาติทั่วไป เนื่องจากแบคทีเรียดังกล่าวจะมีการแบ่งตัวและถ่ายทอดยีนดื้อยาให้กันจากรุ่นสู่รุ่น นอกจากนี้ยังพบว่า มีการแพร่กระจายเป็นวงกว้างของแบคทีเรียดื้อยาในสัตว์ทะเลที่มีกระดูกสันหลัง ซึ่งเป็นที่คาดการณ์กันว่าแบคทีเรียดื้อยาที่พบเหล่านี้อาจเป็นแหล่งสำคัญที่จะทำให้เกิดการแพร่กระจายของเชื้อดื้อยาในสิ่งแวดล้อมทางทะเล
ในปัจจุบัน มีการเรียกร้องให้มีมาตรการจัดการกับปัญหาการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียที่มีอุบัติการณ์และความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น ซึ่งรวมไปถึงการร่างสนธิสัญญาระหว่างประเทศเพื่อแก้ปัญหาด้านการดื้อยาของจุลชีพ อย่างไรก็ตาม การดำเนินงานนี้จำเป็นต้องมีรายละเอียดและได้รับความสนใจจากภาคส่วนต่าง ๆ มากขึ้นเพื่อที่จะประมาณการและวัดแนวโน้มความรุนแรงของปัญหาดังกล่าวในระดับนานาชาติ โดยที่ผ่านมามีแนวคิดที่จะนำระบบการติดตามและประเมินผลการรักษา (tracking system) มาใช้จัดการกับปัญหานี้ แต่การใช้งานจริงนั้นยังไม่อาจเกิดขึ้นได้มากเท่าใดนัก ซึ่งระบบในลักษณะนี้จะให้ข้อมูลเชิงลึกแก่พื้นที่ที่มีการดื้อยาสูง รวมถึงข้อมูลที่จำเป็นสำหรับการประเมินการดำเนินงานและการเปลี่ยนแปลงอื่น ๆ ที่ทำขึ้นเพื่อต่อสู้หรือจัดการกับปัญหาการทนต่อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรีย โดยกลยุทธิ์สำคัญ 5 ประการที่จำเป็นสำหรับการลดการเกิดการดื้อยาของแบคทีเรีย ได้แก่
ระยะเวลาการใช้ยาปฏิชีวนะ.
ระยะเวลาที่ใช้สำหรับการรักษาโรคติดเชื้อแบคทีเรียด้วยยาปฏิชีวนะนั้นจะขึ้นอยู่กับชนิดของโรคและปัญหาด้านสุขภาพอื่น ๆ ของผู้ป่วยแต่ละราย การหยุดการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะหลังจากผู้ป่วยมีอาการดีขึ้นโดยที่ไม่ได้รับยาปฏิชีวนะครบตามกรอบระยะเวลาที่กำหนดในแบบแผนการรักษานั้น มีหลักฐานเชิงประจักษ์บางแหล่งที่พบว่า การเกิดการดื้อยาปฏิชีวนะของแบคทีเรียจะเกิดขึ้นได้มากกว่าปกติในกรณีดังกล่าว แต่ข้อมูลบางแหล่งก็ระบุไปในอีกทิศทางหนึ่งว่า การหยุดการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะเร็วกว่าปกตินั้นอาจเป็นการกระทำที่สมเหตุสมผลได้ในผู้ป่วยบางราย แต่ผู้ป่วยโรคติดเชื้อบางชนิดจำเป็นที่จะต้องได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะเป็นระยะเวลานาน การพิจารณาหยุดการใช้ยาในผู้ป่วยดังกล่าวไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าผู้ป่วยจะมีอาการดีขึ้นหรือไม่ก็ตาม
Militsiya
กระทรวงคมนาคม (รัสเซีย)
แยกแปลงนาม
สี่แยกแปลงนาม
พิซซาเป็นชิ้น
พิซซาเป็นชิ้น  เป็นอาหารจานด่วนที่จัดให้มีขายในร้านพิซซ่าและแผงขายอาหารโดยเตรียมพิซซ่าไว้เป็นชิ้นเป็นอาหารยอดนิยมและอาหารข้างถนนในหลายพื้นที่ในโลก ร้านอาหารบ้างร้านและแผงขายพิซซ่าอาจขายพิซซ่าเป็นชิ่้นเท่านั้น และมีบางร้านที่ขายทั้งแบบเป็นชั้นและทั้งถาด พิซซ่าขนาดจัมโบ้เป็นนิวยอร์กสไตล์พิซซ่าชิ้นใหญ่ที่มีขายอย่างแพร่หลายในวอชิงตัน ดี.ซี. พิซซ่า อัล แทจลีโอ เป็นอีกรูปแบบของพิซซ่าที่มีต้นกำเนิดมาจากโรม ประเทศอิตาลี เสิร์ฟเป็นชิ้นและขายตามน้ำหนัก
การขายพิซซ่าเป็นชิ้นพบเห็นได้มากในสหรัฐอเมริกาและมีความต้องการของลูกค้าอยู่มากในสหรัฐ ร้านขายพิซซ่าในนครนิวยอร์กโดยมากขายพิซซ่าสไตลย์นิวยอร์กเป็นชึ้นและบางแห่งก็มีสิซิเลี่ยนพิซซ่าเป็นชิ้นขายด้วยมีร้านขายเป็นพิซซ่ามากกว่าพันร้านในนครนิวยอร์กและหลายร้านขายทั้งถาดและเป็นชิ้นในนครนิวยอร์ก พิซซ่าเป็นชิ้นสไตล์นิวยอร์กเป็นพิซซ่าที่ลูกค้าสั่งมากที่สุด พิซซ่าเป็นอาหารข้างถนนที่พบเห็นได้ง่ายในนครนิวยอร์กหลายร้านแข่งขัน ประชันกันว่าร้านตัวเองขายพิซซ่าชิ้นที่ดีที่สุดในเมือง
พิซซ่าเป็นชิ้นพบเห็นได้มากในบางพื้นที่ของบอลข่าน เช่น บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา บัลแกเรีย โครเอเชีย มาซิโดเนีย สโลวีเนียในบัลแกเรีย พิซซ่าเป็นชิ้นเป็ยอาหารข้างถนนที่ขายโดยร้านข้างทางและแผฃพิซซ่าข้างถนน
พิซซ่าเป็นชิ้นยังถูกผลิตขายเป็นในรูปแบบอาหารแช่แข็ง และบางครคั้งยังถูกแพ็คเป็นชิ้นๆอีกด้วยหนึ่งในตัวอย่างได้แก่ ยี่ห้อเรด บารอน "ทีละชิ้น" ทีี่สามารถนำเข้าไมโครเวฟได้ ผลิคโดยบริษัทชวาน (Schwan's)
จัมโบ้สไลส์.
จัมโบ้สไลส์เป้นพิซซ่าสไตล์นิวยอร์กขนาดใหญ่ที่มักจะขายเป็นชิ้น
เป็นอาหารที่แพร่หลายในวอชิงตัน ดี ซี และบางครั้งก็เป็นอาหารวางยามดึกเมื่อบาร์ใกล้บ้านปิดร้านพิซซ่าในวอชิงตัน ดี ซีหลายร้านขึ้นชื่อเรื่องพิซซ่าจัมโบ้สไลส์
พิซซ่า อัล แทจลีโอ.
พิซซ่า อัล แทจลีโอเป็นพิซซ่าแบบอิตาเลี่ยนที่เป็นสี่เหลี่ยมพื้นผ้า ขายเป็นชิ้นและโดยมากตามน้ำหนักอาหารประเภทนี้มีต้นกำเนิดและเป็นที่นิยมในโรม ประเทศอิต่าลี หาทานได้ในหลายพื้นที่ของโลกในปัจจุบันแป้งของพิซซ่า อัล แทจลีโอบางครั้งจะทำให้สุกก่อน เพื่อความรวดเร็วในการเตรียม โดยซอสและหน้าพิซซ่าจะถูกใส่ในพิซซ่าแล้วจึงนำไปอบอีกที
สถานีมีนบุรี (รถไฟฟ้าสายสีส้มและสายชมพู)
บิล เวิร์ซ
บิล เวิร์ซ (; ตามแบบตัวพิมพ์เล็กเป็น bill wurtz หรือ billwurtz) เป็นนักร้อง-นักเขียนเพลงชาวสหรัฐ และผู้ผลิตวิดีโอออนไลน์ที่มีฐานในนิวยอร์ก เขาเป็นที่รู้จักจากดนตรี มุขตลก และโครงสร้างการบรรยายคู่กับการร้องเพลงกับภาพแบบเหนือจริง
โปรเจกต์และวิดีโอที่สำคัญ.
วิดีโอไวน์.
ในตอนแรก เวิร์ซเป็นที่รู้จักจากแพลตฟอร์มวิดีโอออนไลน์ไวน์ โดยได้รับผู้ติดตามใน ค.ศ. 2014 ผ่านการถ่ายวิดีโอสั้น ๆ ที่เคยโพสต์ไว้ในเว็บไซต์และตัดต่อให้เข้ากับวิดีโอ 6 วินาทีของไวน์ ก่อนจะย้ายเข้ายูทูบโดยสมบูรณ์ เวิร์ซอัปโหลดวิดีโอลงในไวน์เกือบทุกวัน ใน ค.ศ. 2015 เขาได้รับความสนใจในระยะแรกกับวิดีโอสั้น "Shaving My Piano" ซึ่งถูกกล่าวถึงโดยย่อใน"เดอะเวิร์จ" ณ วันที่ 11 เมษายน ค.ศ. 2016 ในงานชอร์ตีอะวอร์ดครั้งที่ 8 เวิร์ซชนะรางวัลชอร์ตีอะวอร์ดในสาขา "Tech &amp; Innovation: Weird" ด้วยวิดีโอ "I'm Still a Piece of Garbage" ตอนเขาไปรับรางวัล เขาเดินไปพูดแค่คำว่า "ขอบคุณ" แล้วลงจากเวทีทันที
"ฮิสทรีออฟเจแปน".
นอกจากไวน์แล้ว เวิร์ซได้รับความนิยมมากกว่าเดิมจากวิดีโอความยาว 9 นาทีในยูทูบ "ฮิสทรีออฟเจแปน" (History of Japan) ใน ค.ศ. 2016 ที่กล่าวถึงบทสรุปของประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น วิดีโอนี้กล่าวถึงประวัติศาสตร์ของประเทศ ดังนี้: "ศาสนาพุทธ, ปัญหาภายใน, เป็นพันธมิตรกับอังกฤษ, สงครามโลกครั้งที่หนึ่งและสอง, การทิ้งระเบิดนิวเคลียร์ และปาฏิหาริย์เศรษฐกิจหลังสงคราม" วิดีโอนี้กลายเป็นกระแสในสื่อสังคมหลังเผยแพร่ในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2016 และในวันที่ 8 ของเดือนเดียวกัน มีผู้เข้าชมวิดีโอมากกว่า 4 ล้านคน โดยได้รับความสนใจจากทัมเบลอร์ และเรดดิต ในเดือนเมษายน ค.ศ. 2021 วิดีโอนี้มีผู้ชมมากกว่า 65 ล้านครั้ง German Lopez นักเขียนจากเว็บไซต์ข่าว"ว็อกซ์"กล่าวถึงวิดีโอนี้ว่า "แปลก", "ดูดี – และค่อนข้างตลก" ถึงกระนั้น เธอวิจารณ์ถึงการไม่พูดถึงอาชญากรรมสงครามญี่ปุ่นต่อชาวเกาหลีและจีนในคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยเฉพาะการสังหารหมู่ที่หนานจิงและการใช้นางบำเรอชาวเกาหลี เวิร์ซตอบความเห็นนี้ว่า ให้ผู้ใช้ไปดูวิดีโอเกี่ยวกับเรื่องนี้ที่ช่องอื่นแทน
"ฮิสทรีออฟดิเอนไทร์เวิล์ด, ไอเกส".
เวิร์ซยังเป็นที่รู้จักจากวิดีโอความยาว 20 นาที "ฮิสทรีออฟดิเอนไทร์เวิล์ด, ไอเกส" (History of the Entire World, I Guess) ที่อัปโหลดในวันที่ 10 พฤษภาคม ค.ศ. 2017 โดยใช้เวลาผลิต 11 เดือน ซึ่งรวมเวลาค้นคว้าเกือบ 3 เดือน – วิดีโอนี้กล่าวถึงหัวข้อธรรมชาติวิทยาและอารยธรรมมนุษย์ตั้งแต่บิกแบงถึงอนาคตอันใกล้
"ฮิสทรีออฟดิเอนไทร์เวิล์ด, ไอเกส" อยู่ในยอดเทรนด์ยูทูบตั้งแต่วันที่เผยแพร่ ได้ผู้ชม 3.2 ล้านคนในวันแรก และบนเรดดิต มันกลายเป็นลิงก์วิดีโอที่มีผู้กดอัปโหวดมากที่สุดตลอดกาล มันกลายเป็นอินเทอร์เน็ตมีม และติดเทรนด์อันดับ 8 จาก 10 อันดับของยูทูบในปีนั้น มีผู้เข้าชมมากกว่า 117 ล้านคน German Lopez นักเขียนจากเว็บไซต์ข่าว"ว็อกซ์" ยกย่องวิดีโอที่ไม่ได้เน้นโฟกัสอย่างหนักกับประวัติศาสตร์สหรัฐและตะวันตกอย่างเดียว และประสบความสำเร็จในการครอบคลุมพื้นที่อื่นตามประวัติศาสตร์โลก ซึ่งเป็นสิ่งที่โรงเรียนในสหรัฐละเลย เช่น อำนาจของจีน, เปอร์เซีย และอินเดีย ใน ค.ศ. 2020 "ธริลลิสต์" จัดให้วิดีโอนี้อยู่ในอันดับ 40 จากรายชื่อวิดีโอที่ยอดเยี่ยมตลอดกาลของตน
หลังผลิตวิดีโอประวัติศาสตร์แล้ว เวิร์ซหันไปทำมิวสิกวิดีโอต่อ ในช่วงวันที่ 21 สิงหาคมถึง 25 ธันวาคม ค.ศ. 2018 เขาเผยแพร่มิวสิกวิดีโอและเพลงใหม่ทุก ๆ สองสัปดาห์ รวมแล้วได้ 9 วิดีโอ
เวิร์ซได้พัฒนาวิดีโอรูปแบบเหนือจริงทั้งด้านดนตรีและแอนิเมชัน
เวิร์ซเริ่มเล่นดนตรีตั้งแต่วัยเด็ก และใช้โปรแกรมตัดต่อดนตรีหลายอัน เช่นการาจแบนด์ใน ค.ศ. 2009 ถึง 2010 และลอจิกเอกซ์เพรส 9 จนถึง ค.ศ. 2016
วิดีโอของเวิร์ซมักออกในแนวโล-ไฟ, สุนทรียะแบบนีออน และถูกกล่าวถึงเป็นศิลปินเหนือจริง และประสาทหลอน
สี่แยกยมราช
แบคทีเรียดื้อยาปฏิชีวนะ
จุลชีพดื้อยา
จุลชีพดื้อยาต้านจุลชีพ
Antimicrobial resistance
พิซซ่าเป็นชิ้น
คริส เฮมส์เวิร์ธ
คริส อีวานส์
สการ์เลตต์ โจแฮนสัน
แซมวล แอล แจ็กสัน
โคบี สมัลเดอร์ส
อารอน เทเลอร์-จอห์นสัน
เชื้อดื้อยา
ผลงานเพลงของเอ็นซีที
รายชื่อผลงานของกลุ่มนักร้องชายจากประเทศเกาหลีใต้ เอ็นซีที ซึ่งก่อตั้งวงในปี พ.ศ. 2559 ภายใต้สังกัดเอสเอ็มเอนเตอร์เทนเมนต์
กองทัพกัวเตมาลา
กองทัพกัวเตมาลา  เป็นองค์การทหารของกัวเตมาลา มีหน้าที่หลักคือดูแลความปลอดภัยของอิสรภาพ เอกราช และ บูรณภาพดินแดนของประเทศ รวมถึงภารกิจต่อต้านการก่อการร้ายระหว่างประเทศ ภารกิจสนับสนุนในการรักษาความสงบเรียบร้อย พิทักษ์ผลประโยชน์และทรัพยากรของชาติในเขตเศรษฐกิจจำเพาะ รวมถึงช่วยเหลือผู้ประสบภัยธรรมชาติร่วมกับกองกำลังเฉพาะกิจอาสาสมัครรักษาดินแดน ประกอบด้วย กองทัพบก ("Ejercito Nacional de Guatemala", ENG), กองทัพเรือ ("Marina de la Defensa Nacional", และ นาวิกโยธิน), กองทัพอากาศ ("Fuerza Aerea Guatemalteca", FAG), และ กองเกียรติยศประธานาธิบดี ("Guardia de Honor Presidencial").
คาร์คาโน
ปืนไรเฟิล คาร์คาโน ไทป์ 1 เป็นรุ่นที่ถูกผลิตขึ้นโดยอิตาลีสำหรับจักรวรรดิญี่ปุ่นในช่วงก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ภายหลังจากการบุกครองจีน การผลิตปืนไรเฟิลรุ่นอาริซากะทั้งหมดเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการใช้งานของกองทัพบกจักรวรรดิ ดังนั้นกองทัพเรือจักรวรรดิจึงได้ทำสัญญากับอิตาลีสำหรับอาวุธปืนนี้ในปี ค.ศ. 1937 ปืนรุ่นไทป์ 1 มาจากต้นแบบของของปืนรุ่นไทป์ 38 และใช้ระบบลูกเลื่อนของปืนคาร์คาโน แต่ยังคงมีตลับกระสุน 5 นัดของประเภทปืนรุ่นอาริซากะ/เมาเซอร์ ปืนรุ่นไทป์ 1 ถูกใช้งานเป็นหลักโดยกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นและถูกบรรจุกระสุนด้วยตลับกระสุนขนาด 6.5×50มม. ของญี่ปุ่น ปืนรุ่นไทป์ 1 มีจำนวนประมาณ 60,000 กระบอกที่ถูกผลิตขึ้นโดยคลังสรรพาวุธอิตาลีสำหรับญี่ปุ่น
คาร์คาโน โมเดล 91/38 ถูกใช้งานเพื่อลอบสังหารประธานาธิบดีแห่งสหรัฐ จอห์น เอฟ เคนเนดี้ เมื่อวันที่ 22 พฤศจิกายน ค.ศ. 1963 ในแดลลัส
วงเวียนสิบสามห้าง
สี่แยกลำสาลี
ถนนสุขาภิบาล 3
แยกดินแดง
แยกดินแดง สามารถหมายถึง
สามแยกดินแดง
ไฉซิ้งเอี้ย
ไฉ่ซิ้งเอี้ย
ศาสนาพุทธในประเทศพม่า
พุทธศาสนา  ส่วนใหญ่เป็นเถรวาท  เป็นศาสนาประจำชาติพม่าตั้งแต่ พ.ศ. 2504 มีผู้นับถือโดยประมาณ 90% ของประชากรภายในประเทศ เป็นประเทศที่นับถือศาสนาพุทธมากที่สุดในแง่ของสัดส่วนพระสงฆ์ต่อประชากรและสัดส่วนของรายได้ที่ใช้ในศาสนา พบการนับถือมากในหมู่ชาวพม่า, ชาน, ยะไข่, มอญ, กะเหรี่ยง, และชาวจีนในพม่า พระภิกษุสงฆ์เป็นที่เคารพบูชาทั่วไปของสังคมพม่า ในบรรดากลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ ในประเทศพม่า ได้แก่ ชาวพม่า และ ชาน พุทธศาสนาเถรวาทมักเกี่ยวข้องกับการนับถือ นะ (วิญญาณ) และสามารถเข้าแทรกแซงกิจการทางโลกได้
พุทธศาสนาเข้ามาสู่ประเทศพม่า เมื่อคราวที่พระเจ้าอโศกมหาราชแห่งอินเดีย ได้อุปถัมภ์การสังคายนาครั้งที่ 3 เมื่อ พ.ศ. 236 ได้มีการส่งพระสมณทูตไปเผยแผ่พระพุทธศาสนาในแถบสุวรรณภูมิ ประเทศต่าง ๆ รวม 9 สายด้วยกัน พม่าก็อยู่ในส่วนของสุวรรณภูมิด้วยและชาวพม่ายังเชื่อว่า สุวรรณภูมิ มีศูนย์กลางอยู่ที่ เมืองสะเทิม อาณาจักรมอญทางตอนใต้ของพม่า จากประวัติศาสตร์ทราบได้ว่า พุทธศาสนาได้เจริญรุ่งเรืองในพม่าราวพุทธศตวรรษที่ 6 เพราะได้พบหลักฐานเป็นคำจารึกภาษาบาลี และจารึกเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา
พระพุทธศาสนาที่เผยแผ่เข้าสู่ดินแดนประเทศพม่าในระยะแรก คือพระพุทธศาสนาลัทธิเถรวาทหรือนิกายหินยานได้เข้าไปประดิษฐานที่เมืองสุธรรมบุรีหรือเมืองสะเทิม ซึ่งเป็นเมืองของชาวมอญทางตอนใต้ของประเทศ ส่วนชาวพม่าตอนเหนือมีเมืองพุกามเป็นเมืองหลวง พงศาวดารมอญพม่าและตำนานพระพุทธศาสนาเถรวาทในพม่ากล่าวว่า พ่อค้าชาวมอญสองนายจากบริเวณพม่าตอนล่างได้เส้นพระเกศาของพระพุทธเจ้านำมาประดิษฐานไว้ในวัดเล็กๆ วัดหนึ่ง ต่อมาเป็นที่สร้างเจดีย์พระเกศาธาตุหรือเจดีย์ชเวดากอง
ส่วนพระพุทธศาสนาลัทธิอาจริยวาทหรือนิกายมหายานได้เผยแผ่มาจากแคว้นเบงกอลและโอริศาของอินเดีย พระภิกษุมอญมีส่วนในการสร้างอาณาจักรพม่าในยุคแรก ดังที่หนังสือประวัติศาสตร์พม่าบันทึกไว้ตอนหนึ่งว่า “ในพุทธศักราช 1587 (ค.ศ. 1044) พระเจ้าอนุรุทธะ (พระเจ้าอโนรธา) ขึ้นครองราชย์ที่กรุงพุกามซึ่งตั้งอยู่ตรงใต้จุดบรรจบของแม่น้ำอิรวดีกับแม่น้ำซินต์ พระเจ้าอนุรุทธะไม่ทรงพอพระทัยในศาสนาที่ประชาชนนับถืออยู่ในขณะนั้นซึ่งเป็นศาสนาที่มีส่วนผสมปนเปของหลักพระพุทธศาสนานิกายมหายานกับความเกรงกลัวอำนาจธรรมชาติแบบพื้นเมือง ซึ่งพระองค์ไม่เห็นด้วย ในขณะนั้นพระภิกษุมอญรูปหนึ่งชื่อพระชินอรหันต์ได้เดินทางมายังอาณาจักรพุกาม ท่านเป็นผู้หนึ่งในหมู่ชนจำนวนน้อยที่ไม่นิยมรับความเชื่อแบบฮินดูที่เมืองสะเทิม ในเวลานั้นไม่นานนักพระชินอรหันต์ก็สามารถชักนำให้พระอนุรุทธะหันมานับถือพระพุทธศาสนาเถรวาทได้”
เมื่อขึ้นครองราชย์ประชาชนมีความเชื่อหลากหลาย แต่สงบได้เพราะพุทธศาสนาดังที่อ้างไว้ว่าตอนที่พระเจ้าอโนรธายังมิได้ขึ้นครองบัลลังก์นั้น ในเมืองพุกามยังมีความเชื่อถืออันผิดๆ โดยเฉพาะความเชื่อแบบพวกอะยีกำลังครอบงำแผ่นดินพุกามอยู่ขณะนั้น เมื่อพระเจ้าอโนรธาขึ้นครองบัลลังก์และทรงปรารถนาในศาสนาอันชอบ ในเพลาเดียวกันนั้นพระชินอรหันต์ได้เดินทางจาริกจากเมืองสะเทิมมาเผยแผ่ศาสนายังเมืองพุกาม จึงทรงขอร้องให้พระชินอรหันต์เผยแผ่ศาสนาในพุกาม ด้วยความช่วยเหลือของพระชินอรหันต์ พระเจ้าอโนรธาจึงสามารถกำจัดความเชื่อของเหล่าอะยีลงได้ พวกอะยีถูกจับสึกแล้วให้คนเหล่านั้นรับใช้ในงานอันควรแก่อาณาจักรต่อไป ด้วยเหตุผลนี้ความเชื่อแบบอะยีจึงค่อยๆ หมดไปจากพุกาม พระเจ้าอโนรธาทำให้ประชาชนทั่วแผ่นดินพุกามหันมานับถือพุทธศาสนาและยังเป็นการรวมชาติโดยผนึกความเชื่อต่างๆ ให้เข้าเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันได้ หากไม่มีความเชื่อใหม่คือพระพุทธศาสนาก็ยากที่จะรวมชาติได้ หลังรวบรวมดินแดนของชาวพม่าให้เป็นปึกแผ่นได้สำเร็จ พระเจ้าอโนรธายังได้จัดทัพไปตีได้เมืองสะเทิมของชาวมอญ พร้อมกับอันเชิญพระภิกษุสงฆ์ พระไตรปิฎก และพระเถระผู้เชี่ยวชาญในพระคัมภีร์จากเมืองสะเทิมไปยังเมืองพุกาม พระเถระชาวมอญซึ่งชำนาญในคัมภีร์ได้ช่วยพระชินอรหันต์เป็นอย่างมากในการเผยแพร่พุทธศาสนาให้เป็นที่แพร่หลาย นอกจากนี้พระเจ้าอโนรธามังช่อยังได้ทรงส่งสมณทูตไปติดต่อกับลังกา และเชิญไตรปิฎกฉบับสมบูรณ์มาจากลังกามาด้วย พระเจ้าอโนรธามิได้สร้างพระเจดีย์เฉพาะในพุกามแต่ยังทรงสร้างเจดีย์ในทุกที่ที่เสด็จไปถึง ในบรรดาเจดีย์เหล่านี้เจดีย์ที่โดดเด่นที่สุดคือ เจดีย์ชเวซีโกน