pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
เจดีย์ที่พัฒนาขึ้น มีตัวอย่างสำคัญคือเจดีย์หลวง ที่พระเจ้าติโลกราชโปรดให้ ” รวบเป็นกระพุ่มยอดเดียว ” นักวิชาการบางท่านกล่าวว่าอาจเป็นการปรับเปลี่ยนรูปแบบจากเจดีย์ 5 ยอดเป็นเจดีย์ยอดเดียวหรือเจดีย์ทรงปราสาทยอด แม้ส่วนยอดเจดีย์หลวงจะหักหายแต่เชื่อว่าส่วนยอดเดิมน่าจะเกี่ยวเนื่องกับ ส่วนยอดเจดีย์วัดเชียงมั่นซึ่งจารึกวัดเชียงมั่นกล่าวว่าเป็นที่แรกที่พญา มังรายโปรดให้สถาปนาขึ้นเป็นแห่งแรกเมื่อตั้งเมืองเชียงใหม่นั้น แต่องค์ที่เห็นในปัจจุบันนั้น จารึกวัดเชียงมั่นกล่าวว่าพระเจ้าติโลกราชโปรดให้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2016 โดยได้สร้างเป็นทรงกระพุ่มยอดเดียว
นอกจากนั้นยังพบกลุ่มเจดีย์ทรงระฆังที่เริ่มปรับรูปแบบจากผังกลมไปเป็นผัง หลายเหลี่ยม ดังตัวอย่างของเจดีย์วัดพระธาตุดอยสุเทพฯ เป็นต้นและเจดีย์ทรงปราสาทยอดทรงระฆัง ดังตัวอย่างขงเจดีย์บรรจุอัฐิพระเจ้าติโลกราช วัดเจ็ดยอด ที่สร้างในรัชกาลพระเมืองแก้ว
เจดีย์ที่รับอิทธิพลจากรูปแบบภายนอก ในช่วงเวลานี้พระเจ้าติโลกราชได้ยึดครองเมืองเชลียงหรือศรีสัชชนาลัย อันเป็นฐานอำนาจสำคัญของสุโขทัย ก่อนที่พระองค์จะทำสงครามยืดเยื้อกับอยุธยาในรัชกาลพระบรมไตรโลกนาถ ดังนั้นจึงอาจเป็นที่มาของอิทธิพลสถาปัตยกรรมสุโขทัย ดังตัวอย่างสำคัญที่เจดีย์วัดป่าแดง เชียงใหม่และวัดป่าแดงบุนนาค เมืองพะเยา ที่เด่นชัดทางรูปแบบเจดีย์ทรงระฆังแบบสุโขทัย การผสานอิทธิพลสถาปัตยกรรมสุโขทัยกับล้านนาเด่นชัดอย่างมากในรัชกาลนี้ ดังตัวอย่างสำคัญที่เจดีย์วัดพระธาตุลำปางหลวง เมืองลำปาง มีจารึกระบุสร้าง พ.ศ. 2039ปรากฏอิทธิพลสถาปัตยกรรมสุโขทัยเด่นชัดที่รูปแบบชั้นฐานรองรับองค์ระฆัง แบบบัวถลา
รูปแบบของวิหาร.
ในช่วงยุคทองนี้ปรากฏหลักฐานอาคารหลังคาคลุม มีตัวอย่างสำคัญได้แก่วิหารพระพุทธและวิหารหลวง วัดพระธาตุลำปางหลวง นักวิชาการบางท่านเสนอว่ารูปแบบสำคัญของวิหารล้านนาคือ การยกเก็จอันสัมพันธ์กับการซ้อนชั้นหลังคา โครงสร้างหลักของวิหารได้แก่ วิหารแบบเปิดหรือที่เรียกว่า ” วิหารป๋วย ”
และวิหารแบบปิด โดยวิหารส่วนใหญ่ให้ความสำคญกับการใช้ระบบม้าต่างไหมในส่วนหน้าบัน
นอกจากนั้นยังปรากฏวิหารปราสาท คือการก่อรูปปราสาทต่อท้ายวิหาร ใช้ปราสาทเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูป มีตัวอย่างสำคัญที่วิหารลายคำ วัดพระสิงห์ เชียงใหม่ที่เชื่อว่าน่าจะใช้เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธสิหิงส์ เป็นต้น อันน่าจะเกี่ยวข้องกับสถาปัตยกรรมสุโขทัยหรือพม่าสมัยพุกามด้วย
ในช่วงยุคทองนี้ จึงอาจกล่าวได้ว่าสถาปัตยกรรมประเภทต่าง ๆ แสดงความหลากหลายทางด้านรูปแบบ
อันล้วนได้แรงบันดาลใจทั้งจากงานสถาปัตยกรรมในยุคก่อน อิทธิพลจากสถาปัตยกรรมภายนอกดังเช่นสุโขทัย พม่าสมัยพุกาม เป็นต้น จนกระทั่งมีพัฒนาการที่ลงตัว และรูปแบบสถาปัตยกรรมในช่วงเวลานี้จะได้รับการสืบทอดไปในยุคต่อมา แต่จะเริ่มแสดงถึงความเสื่อมของงานช่างลงมาเป็นลำดับในสมัยต่อมา
จิตรกรรมในศิลปะล้านนาพบงานเขียนบนผืนผ้า หรือ พระบฏ เพื่อแขวนไว้ในอาคาร พระบฏที่เก่าที่สุดพบจากกรุวัดเจดีย์สูง จังหวัดเชียงใหม่ ส่วนจิตรกรรมบนผนังอาคารเก่าที่สุด คือภาพอดีตพุทธในกรุเจดีย์วัดอุโมงค์ จังหวัดเชียงใหม่ บ้างว่าเก่าที่สุดอยู่ที่วัดพระธาตุลำปางหลวง ภายในมีจิตรกรรมฝาผนังที่เขียนบนไม้
ในช่วงครึ่งแรกของพุทธศตวรรษที่ 25 แบ่งออกได้ตามสกุลและฝีมือช่าง ได้แก่ จิตรกรรมสกุลช่างเชียงใหม่ เป็นงานเขียนตามแบบศิลปะกรุงเทพ จิตรกรรมสกุลช่างไทใหญ่มีแบบอย่างเป็นของตนเองโดยมักกำหนดตำแหน่งของภาพให้อยู่ส่วนบน ของผนัง กรอบของภาพเขียนเป็นแถบลายเชิงผ้าคล้ายผ้าปักของพม่า ในรายละเอียดของภาพพบว่ามีการใช้รูปแบบของศิลปะพม่าในส่วนของภาพบุคคลชั้นสูง จิตรกรรมสกุลช่างน่านมีความคิดอ่านของตัวเองในระดับหนึ่งด้วย งานเขียนที่ออกมาจึงมีโครงสีที่ค่อนข้างอ่อนหวานนุ่มนวลกว่า จิตรกรรมที่ลำปาง มีความสัมพันธ์กับศิลปะพม่าเป็นอย่างมาก สืบเนื่องจากผู้อุปถัมภ์ที่เป็นชาวพม่า และจิตรกรรมลายคำ หรือที่เรียกว่าปิดทองล่องชาด ในศิลปะล้านนาที่หลงเหลืออยู่เก่าที่สุดอาจมีอายุการสร้างราวพุทธศตวรรษที่ 23 เท่านั้น และพบมากแถบเมืองลำปาง งานลายคำบางแห่งมีการใช้เทคนิคของงานเครื่องเขินเข้ามาด้วย
ลักษณะสำคัญของพระพุทธรูป ศิลปะล้านนา ซึ่งมักเรียกว่า "พระพุทธรูปสิงห์แบบเชียงแสน" แบ่งออกเป็น "พระพุทธรูปสิงห์ 1" มีลักษณะประทับนั่งขัดสมาธิเพชร เห็นฝ่าพระบาททั้งสองข้าง พระพักตร์กลม อมยิ้ม ขมวดพระเกศาใหญ่ รัศมีดอกบัวตูม พระวรกายอวบอ้วน ชายสังฆาฏิสั้นเหนือพระถัน "พระพุทธรูปสิงห์ 2" มีลักษณะประทับขัดสมาธิราบ พระพักตร์รูปไข่ ขมวดพระเกศาเล็ก รัศมีเป็นเปลว พระวรกายบอบบาง พระอังสาใหญ่ เอวเล็ก ชายสังฆาฏิ เส้นเล็กยาวมาจนถึงพระนาภีได้รับอิทธิพลสุโขทัย
วรรณกรรมล้านนาสามารถแบ่งได้ 2 ประเภท คือ วรรณกรรมลายลักษณ์อักษร คือ วรรณกรรมที่ถ่ายทอดด้วยตัวอักษร และวรรณกรรมมุขปาฐะ คือ
ประเพณีเดือนยี่ คือ ประเพณีลอยกระทงแบบล้านนาโดยคำว่า ยี่ แปลว่า สอง ส่วน เป็ง แปลว่า เพ็ญ หรือ คืนพระจันทร์เต็มดวง ซึ่งหมายถึงประเพณีในวันเพ็ญเดือนสองของชาวล้านนา ซึ่งตรงกับเดือนสิบสองของไทย
งานประเพณีจะมีสามวัน
ในช่วงวันยี่เป็งจะมีการประดับตกแต่งวัด บ้านเรือน ทำประตูป่า ด้วยต้นกล้วย ต้นอ้อย ทางมะพร้าว ดอกไม้ ตุง ช่อประทีป และชักโคมยี่เป็งแบบต่าง ๆ ขึ้นเป็นพุทธบูชา และมีการจุดถ้วยประทีป(การจุดผางปะตี๊บ) เพื่อบูชาพระรัตนตรัย และมีการจุดว่าวไฟปล่อยขึ้นสู่ท้องฟ้าเพื่อบูชาพระเกตุแก้วจุฬามณีบนสรวงสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
ท่านมุ้ย
โพรมิเทียม
บริหารเภสัชกิจ
บริหารเภสัชกิจ  เป็นกลุ่มวิชาที่เรียนในคณะเภสัชศาสตร์ว่าด้วยเรื่องการจัดการบริหารในอุตสาหกรรมยาประกอบด้วยวิชาที่ต้องเรียนดังนี้
การบริหารเภสัชกิจ.
และงบประมาณขององค์กรเภสัชกิจ
Xxxโฮลิค
xxxโฮลิค  เป็น การ์ตูนญี่ปุ่น ผลงานของกลุ่มนักวาดการ์ตูนญี่ปุ่น แคลมป์ ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร "ยังก์แมกกาซีน" ของสำนักพิมพ์โคดันฉะ เมื่อราวๆ ปี พ.ศ. 2546 ส่วนในประเทศไทย ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร "เคซีทริโอ" ของสำนักพิมพ์วิบูลย์กิจ ส่วนในสหรัฐอเมริกา ได้รับลิขสิทธิ์โดยสำนักพิมพ์ Del Rey Manga
นอกจากหนังสือการ์ตูนแล้ว xxxโฮลิค ยังได้รับการสร้างเป็นภาพยนตร์การ์ตูน ในชื่อว่า 劇場版 xxxHOLiC 真夏ノ夜ノ夢 (คำอ่าน: เกคิโจบัง โฮลิค มานัทสึ โนะ โยะ โนะ ยูเมะ;ภาษาอังกฤษ: xxxHOLiC: A Midsummer Night's Dream) เข้าฉายในประเทศญี่ปุ่น เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม พ.ศ. 2548 ต่อมาได้ถูกสร้างเป็นอนิเมะ ออกอากาศทางสถานี TBS ความยาว 25 ตอนจบ
ในประเทศไทย xxxโฮลิค ออกจำหน่ายในรูปแบบวีซีดี-ดีวีดีลิขสิทธิ์โดย TIGA
ความปรารถนาของเธอนั้นฉันจะช่วยทำให้มันเป็นจริงเอง นั้นเป็นคำพูดของคุณยูโกะ ผู้ตั้งร้านสมความปรารถนาเพื่อรับมือกับการเปลี่ยนแปลงห้วงเวลา และขอยืมพลังจาก'วาตานุกิ คิมิฮิโระ" นักเรียน ม.ปลาย ที่มีเคราะห์กรรม อันเนื่องจากสายเลือดอันเข็มข้นของผู้ทรงวิญญาณ ทำให้เขามักจะเห็นสิ่งลี้ลับ เหนือธรรมชาติได้ เขาได้เผลอเข้าไปในร้านๆ หนึ่ง ซึ่งดูพิลึกกึกกือ ในร้านมีผู้หญิงที่ชื่อ "อิจิฮาระ ยูโกะ" บอกว่าจะทำให้เขาสมปรารถนา โดยให้เขา มาทำงานพิเศษที่ร้าน แลกกับการลบล้างพลังนั้นให้ ในระหว่างที่ทำงานนั้น วาตานุกิก็ได้พบกับเรื่องราวเกี่ยวกับสิ่งลี้ลับมากมาย และเค้าก็เข้าใจว่า "ไม่ใช่ความบังเอิญ ที่ทำให้เค้ามาอยู่ ณ ที่แห่งนี้ แต่เป็นเพราะพรหมลิขิตต่างหาก ไม่มีความบังเอิญบนโลกใบนี้ และโลกใบไหนๆ"
มีเรื่องราวที่เชื่อมต่อกับเรื่องอื่นๆ ของแคลมป์.
xxxโฮลิค เป็นผลงานเรื่องหนึ่งของแคลมป์ที่เชื่อมต่อกับเรื่อง "สึบาสะ สงครามเทพข้ามมิติ" ซึ่งเรื่องทั้ง 2 ต่างมีเหตุการ์ณที่เชื่อมต่อกัน(โลกคู่ขนาน) โดยตัวละครต่างๆ ในเรื่องสึบาสะนั้น เป็นการนำตัวละครในผลงานของแคลมป์ที่ผ่านมาลงจออีกครั้ง ถือเป็นสีสันของแคลมป์ในการใช้ตัวละครในอดีต แต่ถึงแม้จะเป็นตัวละครคนเดียวกันแต่ก็ไม่ใช่คนเดียวกัน เป็นเพียงตัวละครที่มีรากฐานของแก่นวิญญาณเดียวกัน ซึ่งจะมีความทรงจำ และอุปนิสัยแตกต่างกันไป ตามสถานที่และกาลเวลา
ในประเทศญี่ปุ่น xxxโฮลิค ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร ยังก์แมกกาซีน และตีพิมพ์ฉบับรวมเล่มโดยสำนักพิมพ์โคดันฉะ
ในประเทศไทย xxxโฮลิค ลงตีพิมพ์ในนิตยสาร เคซีทริโอ และตีพิมพ์ฉบับรวมเล่มโดยสำนักพิมพ์วิบูลย์กิจ
ฉากบางฉากในภาพยนตร์มาจากเรื่อง สึบาสะ สงครามเทพข้ามมิติ ฉบับภาพยนตร์
ฉบับอนิเมะ.
มีกำหนดการออกอากาศดังนี้
1.พรหมลิขิต
2.การพูดเท็จ
3.แองเจิล
4.คำทำนาย
5.เล่นต่อคำ
6.อ่อนแอ
7.ไฮเดรนเยีย
8.ข้อตกลง
9.เกี่ยวก้อย
10.แสงไฟ
11.สารภาพรัก
12.เงาหน้าร้อน
13.กลายร่าง
14.พันธนาการ
15.ปลดปล่อย
16.พบกันอีกครั้ง
17.ตัวเอง
18.โคมปีศาจ
19.ไร้เหตุผล
20.ชดเชย
21.ตัดเล็บ
22.ลวงใจ
23.ทางเลือก
24.ตอนพิเศษ : หวนอดีต
ทะเลบอลติก  ตั้งอยู่ในภูมิภาคยุโรปเหนือ ห้อมล้อมด้วยคาบสมุทรสแกนดิเนเวีย แผ่นดินใหญ่ของภูมิภาคยุโรปเหนือ ภูมิภาคยุโรปตะวันออก ภูมิภาคยุโรปกลาง และหมู่เกาะของประเทศเดนมาร์ก ทะเลนี้เชื่อมเข้าสู่ช่องแคบแคตทีแกต (Kattegat) ผ่านทางช่องแคบเออเรซุนด์ (Öresund) ช่องแคบเกรตเบลต์ (Great Belt) และช่องแคบลิตเทิลเบลต์ (Little Belt) ซึ่งหากผ่านช่องแคบแคทีแกตต่อไปก็จะพบช่องแคบสแกเกอร์แรก (Skagerrak) ที่จะเข้าสู่ทะเลเหนือและมหาสมุทรแอตแลนติก ทะเลบอลติกยังเชื่อมต่อกับทะเลขาวด้วยคลองไวต์ซี (White Sea) และเชื่อมต่อกับทะเลเหนือโดยผ่านทางคลองคีล (Kiel)
พื้นน้ำส่วนย่อยของทะเลบอลติก.
เมื่อรวมพื้นน้ำส่วนย่อยทั้งหมดแล้ว ทะเลบอลติกจะมีพื้นที่ทั้งหมด 370,000 ตารางกิโลเมตร และมีปริมาตรน้ำทะเลประมาณ 21,000 ลูกบาศก์กิโลเมตร
นครใหญ่ที่สุดริมฝั่งทะเลบอลติก :
เมืองท่าสำคัญริมฝั่งทะเลบอลติก (ไม่เป็นนครใหญ่) :
ศีลอด
ศีลอด หรือภาษามลายูปัตตานีว่า ปอซอ หรือ ศิยาม ในภาษาอาหรับ หมายถึง การอดอาหารและเครื่องดื่ม และงดการร่วมประเวณี ตั้งแต่ยามรุ่งอรุณ จนกระทั่งถึงเวลาหลังตะวันตกดิน
ประเภทของศีลอด.
การถือศีลอดมีหลายประเภทเช่น
สาเหตุทำให้ศีลอดเสีย.
หมายถึง ผู้ถือศีลอดคนใดคนหนึ่งได้กระทำในสิ่งดังต่อไปนี้ถือว่า ศีลอดของเขาเสียทันที และจะต้องถือศีลอดชดใช้ภายหลังจากเดือนรอมะฎอนได้ผ่านพ้นไปแล้ว สิ่งที่ทำให้ศีลอดเสียมีดังต่อไปนี้
ฮิจญ์เราะหฺศักราช
หินดำ
หินดำ (; อัลฮะญัร อัลอัสวัด) คือหินสีดำที่ประดิษฐานอยู่ที่มุมหนึ่งของกะอฺบะหฺ มีทรงกลมรี มีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 50 ซม. ล้อมกรอบด้วยเงิน ลักษณะโดยทั่ว ๆ ไปแล้ว มีการแตกหักออกเป็นหลายชิ้น เนื่องจากการเสียหายในช่วงที่หินดำถูกขโมยและนำออกไปในช่วงปี ค.ศ. 930 และได้ถูกนำกลับมาใน 22 ปีต่อมา หินดำจึงได้รับการซ่อมแซมด้วยการพันเศษชิ้นส่วนหินที่แตกเหล่านั้นด้วยลวดโลหะเงินแท้ ดังที่เห็นในปัจจุบัน
ตามความเชื่อมีหลายทัศนะของชนมุสลิม ทัศนะหนึ่งเชื่อว่าเมื่อครั้งที่พลอยนี้ลงมาครั้งแรกจากสวรรค์ มีสีขาวยิ่งกว่านม ต่อมาเนื่องถูกมลทินและความบาปของผู้ที่มาสัมผัสและจุมพิต จึงทำให้หินนี้กลายเป็นสีดำอย่างที่เห็นทุกวันนี้
วิทยาศาสตร์ของหินดำ.
ขณะที่มีความเชื่อมากมายเกี่ยวกับนัยสำคัญทางด้านศาสนาและความเชื่อของหินดำ ทางด้านวิทยาศาตร์เองก็มีความคิดเห็นมากมายเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และธรรมชาติของหินดำเช่นกัน
ชาวมุสลิมกล่าวว่าหินดำนี้ถูกพบโดยอับราฮัม (อิบรอฮีม) และอิชมาเอล (อิสมาอีล) บุตรชายของท่าน ในขณะกำลังหาหินเพื่อนำมาก่อสร้างกะอ์บะฮ์ โดยท่านทั้งสองตระหนักเห็นในคุณค่าของหินดำ จึงได้นำหินดำมาประดิษฐานที่มุมหนึ่งของกะอ์บะฮ์
หากพิจารณาประวัติความเชื่อโดยเฉพาะอย่างยิ่งการบูชาหินอุกกาบาต ในสังคมก่อนยุคอิสลาม (มุสลิมไม่บูชาหินดำอย่างที่คนศาสนิกอื่นเข้าใจผิด) หินดำอาจจะเป็นหินอุกกาบาตชนิดหนึ่ง แต่ว่าไม่มีความเป็นไปได้เลยที่จะพิสูจน์แนวความคิดนี้ได้โดยปราศจากการนำหินดำออกมาตรวจสอบ ซึ่งไม่มีทางที่จะได้รับการยอมรับให้นำหินดำออกมาจากมุสลิมชนอย่างแน่นอน
อิหม่าม
อิหม่าม หรือ โต๊ะอิหม่าม หรือภาษามลายูปัตตานีว่า โต๊ะอีแม มาจากคำอาหรับว่า อิมาม  แปลว่าผู้นำ มีหน้าที่สอนและปฏิบัติการละหมาดแก่สัปบุรุษเพื่อมุ่งศรัทธาต่ออัลลอฮ์และนบีมุฮัมมัด เป็นผู้มีความรู้และมีคุณธรรม
ทั้งนี้อิหม่ามยังทำหน้าที่เป็นประธานของกิจต่าง ๆ อาทิ การเกิด การสมรส และการตาย รวมทั้งการรังสรรค์ความเจริญก้าวหน้าแก่มัสยิดและชุมชน
อิมาม (ชีอะฮ์)
อิมาม เป็นคำภาษาอาหรับ แปลว่า ผู้นำ ซึ่งในทัศนะของชาวมุสลิมชีอะฮ์ หมายถึงบุคคลที่นบีมุฮัมมัดได้แต่งตั้งให้เป็นผู้นำหลังจากท่านเสียชีวิต บรรดาอิมามเหล่านี้จะเป็นผู้อธิบายความหมายของสาส์นอิสลามให้แก่ชนร่วมสมัย ยามใดที่พวกเขาเหล่านั้นไม่อยู่หรือเสียชีวิต ผู้ที่จะทำหน้าที่แทนก็คือบรรดาผู้ที่มีคุณวุฒิสูงสุด เรียกว่า มุจญ์ตะฮิด ซึ่งเป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับอัลกุรอานและหะดีษ
อิมามสิบสองท่าน อิมามียะหฺ หรือ ญะอฺฟะรียะหฺ เป็นชื่อเรียกชาวชีอะฮ์ใช้เรียกอิมามสูงสุด ที่นบีมุฮัมมัดแต่งตั้งมา มี 12 คน ได้แก่
ฮุซัยน์ อิบน์ อะลี
ฮุซัยน์ อิบน์ อะลี อิบน์ อะบี ฏอลิบ  เกิดปี ฮ.ศ. 4 เป็นบุตรของอิมามอะลี (อ) กับท่านหญิงฟาฏิมะหฺ บุตรีนบีมุฮัมมัด เป็นน้องชายของอิมามฮะซัน
นบีมุฮัมมัดรัก ฮะซัน และ ฮุซัยน์ หลานทั้งสองคนนี้มากและมักกล่าวเสมอว่า "เขาทั้งสองคือลูกของฉัน" "ลูกของฉันทั้งสองคือ อิมามทั้งในยามนั่งและยามยืน" ทั้งในยามนั่งและยามยืนหมายถึง การดำรงตำแหน่งผู้นำและการยืนหยัดต่อสู้กับศัตรูของศาสนา และ "ฮะซันและฮุซัยน์เป็นหัวหน้าชายหนุ่มแห่งสรวงสวรรค์"
หลังจากอิมามฮะซันเสียชีวิตแล้ว อิมามฮุซัยน์ น้องชายของท่านได้ขึ้นรับตำแหน่งอิมามแทน ตามคำสั่งเสียของพี่ชาย อิมามฮุซัยน์ได้ทำหน้าที่ในการชี้นำประชาชนและยืนหยัดต่อสู้กับความเลยร้ายของ มุอาวิยะหฺ บุตรอะบูซุฟยาน
มุอาวิยะหฺ ตาย 9 ปี 6 เดือนต่อมา เขาได้เปลี่ยนแปลงระบอบการปกครองแบบคอลีฟะหฺเป็นระบอบการปกครองแบบราชาธิปไตย โดยตั้งตนเองขึ้นเป็นกษัตริย์และได้แต่งตั้งให้ ยะซีด บุตรชายเป็นมกุฎราชกุมาร ยะซีดชอบดื่มสุรา เล่นการพนัน ผิดประเวณี และมีใจคอโหดร้าย เมื่อขึ้นปกครองก็ได้มีคำสั่งให้เจ้าเมืองมะดีนะหฺไปเจรจากับอิมามฮุซัยน์ให้ยอมใหคำสัตยาบันแก่ตน ถ้าอิมามฮุซัยน์ ปฏิเสธก็ให้ฆ่าทิ้งเสีย อิมามฮุซัยน์ขอถ่วงเวลาเรื่องสัตยาบัน และในคืนนั้นเอง อิมามฮุซัยน์และสมาชิกในครอบครัว พร้อมด้วยศรัทธาชนกลุ่มหนึ่ง ได้ออกเดินทางจากนครมะดีนะหฺไปยังนครมักกะหฺ อิมามฮุซัยน์พักอยู่ที่มักกะหฺได้ 2-3 เดือนก็ทราบข่าวว่ายะซีดไม่ยอมลดละที่จะหาทางสังหารท่านให้ได้หากไม่ยอมให้คำสัตยาบัน ในเวลานั้นประชาชนจากนครกูฟะหฺ อิรัก ได้ส่งจดหมายหลายพันฉบับถึงท่าน เพื่อเชิญชวนให้ไปเป็นอิมามในอิรัก ซึ่งในอดีตเคยเป็นศูนย์กลางการปกครองของบิดาและพี่ชาย พวกเขาสัญญาว่าจะให้ความช่วยเหลือท่านในการต่อสู้กับพวกอุมัยยะหฺ
ยุทธการที่กัรบะลาอ์.
อิมามฮุซัยน์ได้ตัดสินใจปฏิเสธการให้สัตยาบันต่อยะซีดและเลือกความตายเพื่อสานต่ออุดมการณ์แห่งอิสลาม หลังจากนั้นท่านและครอบครัว พร้อมด้วยศรัทธาชนกลุ่มหนึ่งได้เดินทางออกจากมักกะหฺเพื่อมุ่งหน้าไปยังนครกูฟะหฺ ในระหว่างการเดินทาง ท่านได้อธิบายเจตนารมณ์ในการเดินทางแก่ผู้ร่วมขบวนการ และสุดท้ายท่านอิมามได้ตัดสินใจแจ้งให้ผู้ร่วมขบวนการฟังว่า การเดินทางไปครั้งนี้อาจจะไม่มีใครรอดชีวิตกลับมา เมื่อถึงกัรบะลาอ์ ซึ่งอยู่ห่างจากกูฟะหฺประมาณ 70 กม. อิมามฮุซัยน์ได้เผชิญหน้ากับกองทัพของยะซีดที่สกัดกั้นทางไว้ กองคาราวานของอิมามฮุซัยน์ถูกทหารยะซีดจำนวนมากมายล้อมกรอบและถูกปิดเส้นทางเอาน้ำดื่ม จนทำให้กองคาราวานของอิมามฮุซัยน์ต้องทนกระหายน้ำท่ามกลางทะเลทรายที่ร้อนระอุเป็นเวลาหลายวัน ในสภาพการเช่นนั้นอิมามมีทางเลือกอยู่สองทางคือ ยอมใหคำสัตยาบันหรือยอมตาย
ในวันที่ 10 มุฮัรรอม ปี ฮ.ศ. 61 ตรงกับวันที่ 10 ตุลาคม พ.ศ. 1223 อิมามฮุซัยน์และครอบครัวได้ร่วมกันต่อสู้กับกองทหารที่มีจำนวนพลสามหมื่นคนตั้งแต่เช้าจนถึงเวลาบ่าย ซึ่งในการต่อสู้ครั้งนี้ชีวิตของท่าน ลูกชาย น้องชาย หลานชาย อา และสาวกบางคนของท่าน รวมแล้วประมาณ 132 คนได้เสียชีวิตจนหมดสิ้น ยกเว้นอิมามซัยนุลอาบิดีน บุตรชายคนหนึ่งของท่านที่ไม่สามารถออกรบได้ เพราะป่วยอยู่ในขณะนั้น จึงรอดชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าวแต่เหตการณ์ในครั้งนั้นก็ได้ทำให้ศาสนาอิสลามคงอยู่ได้จนถึงทุกวันนี้
อับบาส บุตรของ อิมามอะลี(อ)น้องชายอิมามฮุซัยน์ ได้ขออนุญาตครั้งแล้วครั้งเล่าเพื่ออาสาออกไปรบแต่ท่านอิมามฮุซัยน์ก็มิให้ออกรบเพราะท่านรักน้องชายของท่านมาก แต่ท่านอิมาม(อ)ก็อนุญาตให้ออกไปเอาน้ำจากฝั่งกองทัพยะซีด อับบาสควบม้าฝ่ากองทัพศัตรูจนถึงแม่น้ำฟุรอต (ยูเฟรติส) อับบาสตักน้ำใส่ถุงน้ำเพื่อนำกลับ โดยตัวเองไม่ได้ดื่ม แต่ก็ถูกทหารสกัดกั้น อับบาสต่อสู้จนตกจากหลังม้า ถูกม้าของเหล่าศัตรูเหยียบย่ำจนสิ้นชีพ
หลังจากเหล่าบุรุษในกองคาราวานอิมามฮุซัยน์ถูกสังหาร กองทหารของยะซีดได้ยึดทรัพย์สินและจับกุมลูกหลานของอิมามฮุซัยน์ ซึ่งส่วนมากเป็นเด็กและสตรีไปเป็นเชลยร่วมเดินทางไปพร้อมกับศีรษะของท่านอิมามฮุซัยน์ไปยังกูฟะหฺ และจากกูฟะหฺมุ่งหน้าไปยังนครดามัสคัส ซีเรีย
ในบรรดาเชลยเหล่านั้นมีท่านอิมามซัยนุลอาบิดีน และซัยนับ น้องสาวของอิมามฮุซัยน์ ร่วมอยู่ด้วย ซัยนับได้กล่าวคำปราศรัยท่ามกลางผู้คนที่เนีองแน่นในกูฟะหฺและในห้องประชุมของ อิบนุซิยาด ผู้ปกครองกูฟะหฺในเวลานั้น เมื่อไปถึงซีเรียทั้งสองได้กล่าวคำปราศรัยตอบโต้ยะซีดและพรรคพวก เป็นคำปราศรัยที่ได้รับการบันทึกไว้จนถึงวันนี้
อาชูรออ์ พิธีไว้อาลัยอิมามฮุซัยน์.
ชาวชีอะหฺไว้อาลัยฮุซัยน์และรำลึกโศกนาฏกรรมดังกล่าว ทุก ๆ วันที่ 10 มุฮัรรอม ที่เรียกว่า วันอาชูรออ์
ชนมุสลิมในประเทศไทยมีการทำขนมวันอาชูรออ์ ซึ่งจากการศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมา พบว่าขนมวันอาชูรออ์ (บูโบร์ซูรอ) เป็นประเพณีชีอะหฺที่ผู้คนในภูมิภาคนี้รับและสืบทอดมาจากบรรพชนในอดีต
การไว้อาลัยสิบวันแรกของเดือนมุฮัรรอมของแขกเจ้าเซ็นในประเทศไทยเป็นที่รู้จักกันมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา
อิรัก
อภิธานศัพท์ศาสนาอิสลาม
นี่คือคำศัพท์เกี่ยวกับศาสนาอิสลาม
กะอฺบะหฺ (อาหรับ แปลว่า ลูกบาศก์) หมายถึง สิ่งก่อสร้างที่อยู่ในมัสยิดอัลฮะรอม มหานครมักกะหฺ ซาอุดีอาระเบีย อันเป็นจุดศูนย์รวมของมุสลิมทั่วโลก เมื่อจะประกอบพิธีฮัจญ์ หรือต้องผินหน้าไปสู่เมื่อต้องการนมาซ
กิตาบ (อาหรับ แปลว่า หนังสือ) หมายถึงหนังสือเรียนศาสนาอิสลาม
กิบละหฺ, กิบลัต (อาหรับ แปลว่า ชุมทิศ) หมายถึง ทิศทางอันเป็นที่ตั้งของกะอฺบะหฺ ซึ่งมุสลิมหันหน้าเข้าหาเวลาละหมาด
กุรอาน, อัลกุรอาน หรือ อัลกุรอานุลกะรีม (อาหรับ แปลว่า การรวบรวม หรือการอ่าน) หมายถึงคัมภีร์ของอิสลามซึ่งถือว่าเป็น ธรรมนูญแห่งชีวิต เป็นคัมภีร์ที่อัลลอหฺที่ได้ทรงประทานให้ท่านศาสดามุฮัมมัด (ศ) เพื่อเป็นทางนำ แก่มนุษยชาติ
กุรบาน (อาหรับ แปลว่า การเข้าใกล้) ในอิสลามหมายถึง การเข้าใกล้ต่ออัลลอหฺด้วยการการเชือดสัตว์พลีต่อพระองค์ในวันอีดุลอัฎฮา
กุบูรฺ (อาหรับ) สุสาน
กุโบร์ สุสานมุสลิม ยืมจากภาษามลายู กุโบรฺ จาก กุโบรฺ จากภาษาอาหรับ ดู กุบูรฺ
กาฟิร (อาหรับ แปลว่า ผู้ปฏิเสธ ผู้ไม่ยอมรับ ผู้เนรคุณ) หมายถึงผู้ไม่ใช่มุสลิม หรือผู้ไม่ยอมรับสัจธรรมอิสลาม
กะลาม (อาหรับ) คำพูด
กะลิมะหฺ (อาหรับ) คำ
กะลิมะหฺ อัชชะฮาดะหฺ (อาหรับ แปลว่า คำสักขีพยาน) คือประโยค อัชหะดุ อัลลา อิลาหะ อิลลัลลอหฺ วะอัชฮะดุ อันนา มุฮัมมะดุร รอซูลุลลอหฺ "ข้าปฏิญาณว่าไม่มีพระเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอหฺ และข้าปฏิญาณว่ามุฮัมมัดเป็นศาสนทูตของพระองค์" เป็นคำแรกที่ผู้จะรับนับถือศาสนาอิสลามต้องกล่าว
คอฏีบ (อาหรับ) ผู้บรรยายธรรมตักเตือนมุสลิม ก่อนการละหมาดวันศุกร์
คอเต็บ (มลายู ยืมจากอาหรับ) ดู คอฏีบ
คอตัน (อาหรับ) การขริบหนังที่ปลายอวัยวะเพศชาย ดู สุหนัต
คอตัม (มลายู ยืมจากอาหรับ แปลว่า ปิดท้าย) หมายถึงการอ่านอัลกุรอานจนจบเล่ม
เคาะวาริจญ์ (อาหรับ แปลว่า บรรดาคนที่ออก) พวกของอิมามอะลีย์ที่ปฏิเสธการปกครองของอิมามอะลีย์ ออกมาตั้งพรรคและนิกายใหม่ ตั้งตนเป็นปฏิปักษ์ต่ออะลีย์
คุฏบะหฺ (อาหรับ) การบรรยายธรรมตักเตือนมุสลิม
คุฏบะห์ ญุมอะหฺ (อาหรับ) การบรรยายธรรมตักเตือนมุสลิม ก่อนการละหมาดวันศุกร์
คุฏบะห์ นิกาฮฺ (อาหรับ) การบรรยายธรรมตักเตือนมุสลิมคู่บ่าวสาวที่จะแต่งงาน
เชาวาล เดือนที่ 10 ของปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ หรือปฏิทินอิสลาม
ซอฮีฮฺ ดู ศอฮีฮฺ
ซอฮาบะหฺ ดู ศอฮาบะหฺ
ซอฮาบีย์ คือ สาวก (ชาย) ของนบีที่ได้พบเห็นท่านนบีมุฮำมัด (ศ) และตายในฐานะมุสลิม
ซอฮาบียะหฺ คือ สาวก (หญิง) ของนบีที่ได้พบเห็นท่านนบีมุฮำมัด (ศ) และตายในฐานะมุสลิม
ซะกาต (อาหรับ) แปลว่า การทำให้บริสุทธิ์ หมายถึง การบริจาคทานบังคับ เช่น 2.5% ของเงินทองที่เหลือจากการใช้
ซิยาเราะหฺ (อาหรับ แปลว่า การเยี่ยม) ในชีอะห์หมายถึงการเยี่ยมสุสาน หรือการรำลึกถึงบรรดาผู้บริสุทธิ์ทั้งสิบสี่ท่านด้วยการอ่านดุอาอฺให้
ซุลเกาะอฺดะหฺ (หรือ ซุลกิอฺดะหฺ) เดือนที่ 11 ของปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ หรือปฏิทินอิสลาม
ซุลฮิจญะหฺ เดือนที่ 12 ของปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ หรือปฏิทินอิสลาม
ซุนนะหฺ ภาษาอาหรับ แปลว่า แนวทาง ในวิชาฮะดีษ และ อุศูลุลฟิกหฺ หมายถึง คำพูด การกระทำ หรือการยอมรับของท่านนบีมุฮำมัด (ศ) ในวิชาฟิกหฺ คือ การเจริญรอยท่านนบี (ศ) ด้วยการปฏิบัติตามสิ่งที่ท่านนบี (ศ) เคยปฏิบัติ ซึ่งถือว่าหากทำแล้วจะได้รับผลบุญ แต่ถ้าละทิ้งก็ไม่เป็นบาปแต่ประการใด
ซุนนีย์ (อาหรับ) ผู้ที่ยึดถือแนวทางอะห์ลุซซุนนะห์
ซุฮูรฺ อาหารที่ต้องรับประทานก่อนดวงอาทิตย์ขึ้น เพื่อที่จะทำการถือศีลอด
ดะอฺวะหฺ (อาหรับ แปลว่า การเชิญชวน) หมายถึงเผยแพร่ศาสนา
ดะอฺวะห์ตับลีฆ (อาหรับ แปลว่า การเชิญการเผยแพร่) องค์กรอิสลามที่ก่อตั้งในอินเดีย มีเป้าหมายฟื้นฟูและเผยแพร่ศาสนาอิสลามทุกท้องถิ่นทั่วโลก
ดัจญาล (อาหรับ แปลว่า ผู้หลอกลวง) หมายถึงผู้หลอกลวงมนุษย์ตั้งตนเป็นศาสดาศาสนาจอมปลอม ดัจญาลที่ยิ่งใหญ่ที่สุดจะปรากฏในยุคสุดท้าย สามารถชุบชีวิตคนตาย แสดงปาฏิหาริย์และแสดงนรกสวรรค์ปลอมให้มนุษย์เห็น
ดาอิม (อาหรับ แปลว่า ถาวร) ดู นิกาฮฺ ดาอิม
ดาอี (อาหรับ แปลว่า ผู้เชิญชวน) หมายถึงผู้เชิญชวนสู่ศาสนาอิสลาม
ดุอาอ์ (อาหรับ แปลว่า การวิงวอน) การขอในสิ่งที่ต้องการจากอัลลอหฺ
ต.
ตัมมัต (มลายู) ยืมจากอาหรับ ตัมมัต (กริยา แปลว่า บริบูรณ์) หมายถึงการอ่านอัลกุรอานจบหนึ่งเล่ม
ตัฟซีร (อาหรับ) การอรรถาธิบายอัลกุรอาน
ตะวีล (อาหรับ) การตีความหมาย เช่นการตีความหมายอัลกุรอาน หรือการทำนายฝัน
เตาฮีด (อาหรับ) เอกภาพ
นบี (อาหรับ)แปลว่า ผู้พยากรณ์, ศาสดาพยากรณ์ คือ บุรุษที่อัลลอหฺทรงติดต่อด้วยเพื่อให้ทราบเรื่องศาสนาของพระองค์
นมาซ (ฟารซี) แปลว่าการวิงวอนขอพรจากอัลลอหฺที่มุสลิมทุกคนจำเป็นต้องปฏิบัติ วันละห้าเวลา คือเวลารุ่งอรุณก่อนตะวันขึ้น (ฟัจญ์ริ) เวลาหลังเที่ยง (ซุหฺริ (ดุหฺริ) และ อัศริ) เวลาหลังตะวันตกดิน (มัฆริบ และ อิชาอ์) การนมาซถือว่าเป็นการทำอิบาดะหฺที่สำคัญที่สุดข้อหนึ่ง เป็นหลักอิสลามข้อหนึ่งซึ่งมุสลิมต้องปฏิบัติ ดู ศอลาต
นะญาซะหฺ ดู นะญิส
นะญิส (อาหรับ) สิ่งสกปรกต่าง ๆ ในกฎบัญญัติอิสลามหมายถึงสิ่งสกปรกที่ห้ามรับประทาน หรือใช้สอย ตัวอย่างเช่นเลือด ปัสสาวะ เนื้อสุกร
นุบูวะห์ (อาหรับ) การเป็นศาสดาพยากรณ์
นัฟซุ (อาหรับ แปลว่า ร่างกาย จิตใจ ตัณหา) ใช้ในภาษาไทยและมลายู มีความหมายว่า ตัณหา
นิฟาซ, นิฟาส (อาหรับ) เลือดหลังคลอด สตรีที่ยังมีเลือดหลังคลอด ห้ามนมาซ หรือ ถือศีลอด
นิสฟู ชะอิบาน (อาหรับ) คืนวันเพ็ญแห่งเดือนชะอฺบาน เป็นวันเกิดของอิมามมะหฺดี
บะนี (อาหรับ) วงศ์วาน
บัยตุลลอหฺ (อาหรับ แปลว่า บ้านแห่งอัลลอหฺ) หมายถึง กะอฺบะหฺใน อัลมัสยิด อัลฮะรอม ในพระมหานครมักกะหฺ เป็นหลักของชุมทิศ ที่มุสลิมหันเข้าหาเมื่อนมาซ
บิลาล ชื่อสาวกศาสนทูต เป็นมุสลิมรุ่นแรก มีหน้าที่กล่าวคำอะซานเรียกผู้คนสู่การนมาซ เดิมเป็นทาส
บิลาล หรือ บิหล่าล (อาหรับ) ผู้ประกาศเรียกร้องมุสลิม สู่การนมาซเมื่อถึงเวลา เดิมเป็นชื่อของสาวกคนแรกที่ประกาศอะซาน มุอัซซิน ก็เรียก
ปอเนาะ (ยืมจากภาษามลายูกลาง ปนดก ยืมจากอาหรับ ฟุนดุก แปลว่า โรงแรม) โรงเรียนสอนศาสนาอิสลามที่จัดเตรียมหอพักให้นักเรียนอาศัย
ฟัรดู ดู ฟัรฎ (อาหรับ การกำหนด การบังคับ) กฎบังคับ
ฟัรดูอัยนิ (อาหรับ) ข้อบังคับที่มุสลิมทุกคนต้องปฏิบัติ ในภาษาไทยเพี้ยนเป็น ฟัรดูอีน เช่น โรงเรียนฟัรดูอีน คือโรงเรียนสอนศาสนาอิสลามที่สอนวิชาภาคบังคับ เกี่ยวกับความเชื่อถือและการปฏิบัติ
ฟัรดูกิฟายะหฺ (อาหรับ) ข้อบังคับที่คนใดคนหนึ่งในชุมชนมุสลิมต้องปฏิบัติ เช่นการจัดการฝังศพผู้ตาย
ฟะกีหฺ (อาหรับ) นักนิติศาสตร์อิสลาม
ฟะรีเฎาะหฺ (อาหรับ) กฎข้อบังคับ
ฟิร่อก (อาหรับ พหูพจน์ของคำว่า ฟิรเกาะหฺ) กลุ่ม พวก
ฟิกหฺ (อาหรับ แปลว่า ความเข้าใจ) หมายถึงนิติศาสตร์ศาสนาอิสลาม
ฟุรูอฺ (อาหรับ) แขนง
ฟาฎิล (อาหรับ) ผู้มีเกียรติ
ฟาดีละห์ (อาหรับ) หญิงผู้สูงส่ง
มะมูม (อาหรับ) ผู้นมาซตามอิมาม
มะนีย์ (อาหรับ) น้ำอสุจิ
มะกอม (อาหรับ สถานที่ยืน) สถานที่อันเคยเป็นที่ยืน เช่น มะกอม อิบรอฮีม หรือสุสานของบุคคลสำคัญ
มุอัลลัฟ (อาหรับ) ผู้ที่พึ่งเข้ารับนับถือศาสนาอิสลาม
มักรูหฺ (อาหรับ แปลว่า สิ่งที่น่ารังเกียจ) ในทางฟิกห์ หมายถึง สิ่งที่ไม่พึงปฏิบัติ หากละทิ้งจะได้รับผลบุญ แต่ถ้าหากปฏิบัติก็ไม่เป็นบาป
มับอัษ (อาหรับ แปลว่า กาลเวลา หรือ สถานที่ส่ง) การที่อัลลอหฺทรงได้ส่งมุฮัมมัดเป็นศาสนทูต
มัยยิต (อาหรับ) ศพ, ผู้ตาย ศอลาต มัยยิต การละหมาดให้แก่ศพมุสลิม
มัรยัม (อาหรับ จากฮิบรู) คือ มาเรีย ผู้เป็นมารดาศาสนทูตอีซา (เยซู)
มัสยิด (อาหรับ) ศูนย์รวมมุสลิมในชุมชนเพื่อทำการละหมาด ประชุม สอนหนังสือ หรืออื่น ๆ ในการทำกิจการที่ดี มีประโยชน์ต่อสังคมส่วนรวม
มาซุ ญาวี, มาโซะ ญาวี (มลายู แปลว่า เข้าญาวี) หมายถึง การขลิบปลายหนังอวัยวะเพศชายเพื่อเข้าศาสนาของคนญาวี(มลายูมุสลิม)
มาซุ เมอลายู, มาโซะ มลายู (มลายู แปลว่า เข้ามลายู) หมายถึงการเข้ารีตของพวกมลายู นั่นคือ เข้ารับนับถือศาสนาอิสลาม
มิมบัร (อาหรับ) ธรรมาสน์ในมัสยิด ที่คอฏีบขึ้นยืนบรรยายธรรม ส่วนมากเป็นแท่นหรือพื้นยกระดับ
มุอัซซิน (อาหรับ) ผู้ประกาศเรียกร้องมุสลิม สู่การนมาซเมื่อถึงเวลา บิหล่าล หรือ บิลาล ก็เรียก
มุชฺริก (อาหรับ แปลว่า ผู้ตั้งภาคี) ในอิสลามหมายถึง ผู้ที่ตั้งภาคีต่ออัลลอหฺ เคารพบูชาสิ่งอื่นร่วมกับอัลลอหฺ
มุรีด (อาหรับ แปลว่า ผู้ต้องการ, ลูกศิษย์) ใช้ในภาษามลายูมีความหมายว่า นักเรียน ใช้ในวงการซูฟีย์ มีความหมายว่า ศิษย์
มุนาฟิก (อาหรับ แปลว่า คนสับปลับ) หมายถึง ผู้ที่แสดงตนเป็นมุสลิมแต่ซ่อนความปฏิเสธ หรือความสับปลับไว้ในใจ
มุอฺตะซิละหฺ (อาหรับ แปลว่า ชนผู้แยกตัว) สำนักปรัชญาหนึ่งในอิสลาม
มุอัลลิม (อาหรับ) ครู
มุฮัรร็อม (อาหรับ) เดือนแรกในปฏิทินอิสลาม
มูซา ศาสนทูตท่านหนึ่ง เป็นบุตรของอิมรอน ประสูติในอิยิปต์และเติบโตในวังของฟาโรห์ ในที่สุดได้ช่วยเหลือบะนีอิสรออีลให้พ้นจากการตกเป็นทาสของฟาโรห์
ยามีนะห์ (อาหรับ) ที่ถูกต้องและ เหมาะสม มีความสุข
ยารา  ผีเสื้อ เล็ก ๆ น้อย ๆ
ยาซัร (อาหรับ) ความมั่งคั่ง ความสะดวกสบาย ได้อย่างง่ายดาย
ยาซีน ตัวอักษร สอง เปิด Surah 36 ใน คัมภีร์อัลกุรอาน หนึ่งในชื่อที่ ผู้เผยพระวจนะ
ยาลอ แห ตาข่าย การทอดแห การกอบโกย การทำให้ได้ เปรียบเสมือนการทอดแห ให้ได้สิ่งนั้น (ปลา) มามากๆ
ยัซมิน ดอกไม้กลิ่นหอม มีสีขาว หรือ ดอกมะลิ
ยาวัร การช่วยเหลือซึ่งกันและกัน
รอมะฎอน เดือนที่ 9 ของปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ หรือปฏิทินอิสลาม เป็นเดือนที่มุสลิมถือศีลอดทั้งเดือน
รอชีด (อาหรับ) รอเสด , รอเศรษฐ์ แปลว่า ความเป็น ผู้นำที่ถูกต้องตามหลักศาสนา หรือ ผู้นำที่ประเสริฐยิ่ง
ละหมาด ดู นมาซ
ละอฺนัต หรือ ละอฺนะห (อาหรับ) การสาปแช่ง
ลาอิลาหะ อิลลัลลอหฺ มุฮัมมะดุร รอซูลุลลอหฺ (อาหรับ) คำปฏิญาณตนเพื่อเป็นมุสลิม มีความหมายว่า "ไม่มีพระผู้เป็นเจ้าอื่นใดนอกจากอัลลอหฺ มุฮัมมัดเป็นศาสนทูตของอัลลอหฺ"
ว.
วะลีย์ (อาหรับ) ผู้ปกครอง
วาลี (อาหรับ) ผู้ปกครองเมือง
วาญิบ (อาหรับ) ที่บังคับ หมายถึง การปฏิบัติภาคบังคับในศาสนา
ศ.
(ศ) หรือ (ศล) คือ อักษรย่อแทนประโยค "ศอลลัลลอหุ อะลัยฮิ วะอาลิฮี วะซัลลัม" (อัลลอหฺทรงประทานพรและความสันติแก่มุฮัมมัดและวงศ์วานของท่าน) ซึ่งใช้ต่อท้ายชื่อของท่านศาสดามุฮัมมัด(ศ) เพื่อเป็นการให้เกียรติและยกย่องท่าน
ศอฟัร เดือนที่ 2 ของปฏิทินฮิจญ์เราะหฺ หรือปฏิทินอิสลาม
ศอฮีฮฺ คือ สิ่งที่ถูกต้อง ได้รับการยอมรับ
ศอฮาบะหฺ คือ เหล่าผู้ที่มีความศรัทธาต่อศาสนาอิสลามในขณะที่ท่านนบีมุฮำมัด (ศ) มีชีวิตอยู่
ศอฮาบีย์ คือ บุรุษที่มีความศรัทธาต่อศาสนาอิสลามในขณะที่ท่านนบีมุฮำมัด (ศ) มีชีวิตอยู่
ศอฮาบียะหฺ คือ สตรีที่มีความศรัทธาต่อศาสนาอิสลามในขณะที่ท่านนบีมุฮำมัด (ศ) มีชีวิตอยู่
สุนัต การขริบหนังที่อวัยเพศชาย เป็นคำที่ยืมจากภาษามลายู ซูนัต ซึ่งมีความหมายเดียวกัน ยืมมาจากภาษาอาหรับ ซุนนะหฺ แปลว่า แนวทาง เข้าสุนัต ขริบหนังที่อวัยเพศชาย ยืมจากคำแรกของวลี มาซุก ญาวี (แปลว่า เข้าญาวี) ในภาษามลายู หมายถึง เข้า (ศาสนาของ) คนญาวี (มลายูมุสลิม) ด้วยการขลิบหนังอวัยวะเพศ
สุหนี่ ดู ซุนนีย์
อัจมัล.
อะมัล ใช้ในภาษามลายู หมายถึง การกระทำความดี หรือ การทำอิบาดะหฺ ยืมจากอาหรับ อะมัล แปลว่า การทำ
อะบีด (อาหรับ) ทาส
อะห์ลุซซุนนะห์ คือ ผู้ที่ยึดมั่นในซุนนะฮ(แนวทางของท่านนบีมุฮัมมัด)และยึดมั่นในสิ่งที่บรรดากลุ่มชนมุสลิมยุคแรก (บรรดาสาวกของท่านนบีและบรรดาตาบิอีน) และพวกเขารวมตัวกัน (เป็นกลุ่ม) บนพื้นฐานของซุนนะฮ
อะฮฺกาม (อาหรับ) พหูพจน์ของคำว่า ฮุกุม กฎบัญญัติศาสนาอิสลาม