pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
นัมซอจ็อกแด.
นัมซอจ็อกแด (남서적대) เป็นหอรบติดตั้งปืนใหญ่ สร้างยื่นออกจากกำแพงทางทิศตะวันตกของประตูพัลดัลมุน สร้างขึ้นเพื่อเสริมการคุ้มกันประตูพัลดัลมุน
นัมชิ.
นัมชิ (남치) เป็นหอรบประจำทิศใต้ สร้างยื่นออกจากกำแพง อยู่บริเวณลาดเชิงเขาพัลดัลซาน
นัมโพรู.
นัมโพรู (남포루) เป็นป้อมปืนประจำทิศใต้ สร้างด้วยอิฐดินเผาสีดำสูง 3 ชั้น ยื่นออกจากกำแพง ชั้นบนมีหลังคาและหน้าต่างมีช่องธนู ใช้เป็นหอยิงปืนและธนู ป้องกันข้าศึกที่เข้าตีกำแพง
ประตูซอนัมอัมมุน.
ซอนัมอัมมุน (서남암문) เป็นประตูเล็กที่เปิดออกสู่ย็องโด (용도) ซึ่งเป็นเชิงเทินบนสันเขาพัลดัลซานทางทิศใต้ ประตูก่อด้วยอิฐสีดำ เหนือประตูมีอาคารพร้อมหน้าต่างไม้เจาะช่องธนู ใช้ในการส่งสัญญาณให้กับทหารที่ประจำอยู่ในจุดต่าง ๆ
ย็องโด.
ย็องโด (용도) เป็นเชิงเทินที่ยื่นออกนอกตัวกำแพงหลัก ทอดอยู่บนสันเขาพัลดัลซานบนทิศใต้ เพื่อเสริมการป้องกันตัวเมือง และเป็นจุดสังเกตการณ์ข้าศึกจากทิศใต้
ย็องโดดงชิ.
ย็องโดดงชิ (용도동치) เป็นหอรบขนาดเล็กที่ยื่นออกจากทิศตะวันออกของย็องโด (용도)
ศาลาซอนัมกังนู.
ซอนัมกังนู (서남각루) หรือศาลาฮวายังนู (화양루) เป็นศาลาประจำทิศตะวันตกเฉียงใต้ สร้างขึ้นเพื่อเป็นหอบัญชาการย่อย ที่สังเกตการณ์ และเป็นที่พักของทหารที่ประจำการในทิศตะวันตกเฉียงใต้ ตั้งอยู่บริเวณปลายสุดของย็องโด (용도) เดิมติดตั้งประตูและหน้าต่างเจาะช่องธนู
ย็องโดซอชิ.
ย็องโดซอชิ (용도서치) เป็นหอรบขนาดเล็กที่ยื่นออกจากทิศตะวันตกของย็องโด (용도)
ซอซัมชิ.
ซอซัมชิ (서삼치) เป็นหอรบที่ 3 ของทิศตะวันตก สร้างยื่นออกจากตัวกำแพงบนสันเขาพัลดัลซาน
ซอโพรู.
ซอโพรู (서포루) เป็นแท่นรักษาการณ์ประจำทิศตะวันตก สร้างยื่นออกจากกำแพง ตั้งศาลายกพื้นมีหน้าต่างเจาะช่องธนู ใช้เป็นหอรักษาการณ์และเป็นหอธนู
ประตูซออัมมุน.
ซออัมมุน (서암문) เป็นประตูเล็กทิศตะวันตก ตั้งอยู่บนสันเขาพัลดัลซาน ใช้เป็นทางเข้าออกลับและใช้ขนส่งเสบียงอาวุธ ลักษณะประตูสร้างขึ้นด้วยอิฐสีดำ โดยมีกำแพงอิฐสีดำมีเชิงเทิน สร้างยื่นออกไปเพื่อบดบังทางเข้า พร้อมกับตัวประตูซ่อนอยู่ด้านใน ในกรณีที่ถูกปิดล้อมเมือง สามารถนำดินถมปิดประตูได้
ศาลาบัญชาการซอจังแด.
ซอจังแด (서장대) หรือศาลาฮวาซองจังแด (화성장대) เป็นศาลาบัญชาการฝั่งตะวันตก มีลักษณะเป็นศาลาไม้ 2 ชั้น เป็น 1 ใน 2 ที่ประจำการของแม่ทัพในป้อมฮวาซอง เดิมด้านข้างเคยมีอาคารที่พักสำหรับทหาร ติดกับแท่นธนูซอโนแด (서노대)
แท่นธนูซอโนแด.
ซอโนแด (서노대) เป็นหอแท่นธนูทิศตะวันตก เป็นแท่นยกสูงรูปแปดเหลี่ยมสร้างด้วยอิฐสีดำ เพื่อให้พลธนูใช้ยิงข้าศึกและสังเกตการณ์รอบบริเวณทิศตะวันตกของเมือง โดยแท่นนี้ตั้งอยู่ริมกำแพงติดกับศาลาบัญชาการซอจังแด (서장대)
ซออีชิ.
ซออีชิ (서이치) เป็นหอรบที่ 2 ของทิศตะวันตก สร้างยื่นออกจากตัวกำแพงบนสันเขาพัลดัลซาน ฝั่งลาดลงทิศเหนือ
ซอโพรู (서포루) เป็นป้อมปืนประจำทิศตะวันตก สร้างด้วยอิฐดินเผาสีดำสูง 3 ชั้น ยื่นออกจากกำแพง บริเวณเชิงเขาพัลดัลซานฝั่งเหนือ ชั้นบนมีหลังคามีหน้าต่างเจาะช่องธนู ใช้เป็นหอยิงปืนและธนู ป้องกันข้าศึกที่เข้าตีกำแพง
ซออิลชิ.
ซออิลชิ (서일치) เป็นหอรบที่ 1 ของทิศตะวันตก สร้างยื่นออกจากตัวกำแพงบริเวณเขาพัลดัลซาน ฝั่งเหนือ
ศาลาซอบักกังนู.
ซอบักกังนู (서북각루) เป็นศาลาประจำทิศตะวันตกเฉียงเหนือ สร้างขึ้นเพื่อเป็นหอบัญชาการย่อย ที่พักทหาร และที่สังเกตการณ์บริเวณทุ่งหน้าภูเขาซุกจิซาน นอกเมืองซูวอน และประตูฮวาซอมุน มีพื้นทำความร้อนและเดิมติดตั้งหน้าต่างเจาะช่องธนู
ประตูฮวาซอมุน.
ฮวาซอมุน (화서문) เป็นประตูใหญ่ทิศตะวันตกของป้อมฮวาซอง เหนือประตูมีอาคารไม้ชั้นเดียว ด้านหน้ามีแท่นกำแพงม่าน (อ็องซ็อง) ก่อด้วยอิฐสีดำมีเชิงเทินเจาะช่องยิงโอบปิดด้านหน้าประตู โดยเปิดเป็นช่องขนาดเล็กทางใต้สำหรับผ่านเข้าออก
หอคอยซอบักกงซิมด็อน.
ซอบักกงซิมด็อน (서북공심돈) เป็นหอคอยสูงสังเกตการณ์ประจำทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ก่อด้วยอิฐสีดำสูง 3 ชั้น สร้างเสมอแนวกำแพง ส่วนที่ยื่นออกมา เจาะช่องยิงรอบหอ ชั้นบนสุดมีศาลาไม้ติดตั้งหน้าต่างเจาะช่องธนู โดยหอคอยซอบักกงซิมด็อนนี้ ถือเป็นหอคอยกงซิมด็อนแห่งแรกในเกาหลี และเป็น 1 ใน 3 หอคอยของป้อมฮวาซอง
บักโพรู.
บักโพรู (북포루) เป็นแท่นรักษาการณ์ประจำทิศเหนือ สร้างยื่นออกจากกำแพง ตั้งศาลายกพื้นมีหน้าต่างเจาะช่องธนู ใช้เป็นหอรักษาการณ์และเป็นหอธนู
บักซอโพรู.
บักซอโพรู (북서포루) เป็นป้อมปืนประจำทิศตะวันตกเฉียงเหนือ สร้างด้วยอิฐดินเผาสีดำสูง 3 ชั้น ยื่นออกจากกำแพง บริเวณกึ่งกลางระหว่างประตูฮวาซอมุนและประตูจางอันมุน ชั้นบนมีหลังคามีหน้าต่างเจาะช่องธนู ใช้เป็นหอยิงปืนและธนู ป้องกันข้าศึกที่เข้าตีกำแพง
บักซอจ็อกแด.
บักซอจ็อกแด (북서적대) เป็นหอรบติดตั้งปืนใหญ่ สร้างยื่นออกจากกำแพงทางทิศตะวันตกของประตูจางอันมุน สร้างขึ้นเพื่อเสริมการคุ้มกันประตูจางอันมุน
ประตูจางอันมุน.
จางอันมุน (장안문) เป็นประตูใหญ่ทางทิศเหนือของป้อมฮวาซอง เป็นประตูที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของเมืองซูวอน เพราะเป็นทางเสด็จของพระเจ้าจองโจขณะเสด็จแปรพระราชฐานมาประทับยังเมืองซูวอน ตัวประตูก่อขึ้นจากหินแกรนิตเหนือประตูเป็นอาคารไม้ 2 ชั้น ด้านหน้าโอบล้อมด้วยกำแพงม่าน (อ็องซ็อง) เป็นเชิงเทินก่อด้วยอิฐสีดำ ใช้สำหรับเสริมการป้องกันประตู มีช่องประตูเล็กด้านหน้าพร้อมศาลาไม้ด้านบน
บักดงจ็อกแด.
บักดงจ็อกแด (북동적대) เป็นหอรบติดตั้งปืนใหญ่ สร้างยื่นออกจากกำแพงทางทิศตะวันออกของประตูจางอันมุน สร้างขึ้นเพื่อเสริมการคุ้มกันประตูจางอันมุน
บักดงชิ.
บักดงชิ (북동치) เป็นหอรบด้านทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สร้างยื่นออกจากตัวกำแพง เข้ามุมติดกับบักดงจ็อกแด
บักดงโพรู.
บักดงโพรู (북동포루) เป็นป้อมปืนประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สร้างด้วยอิฐดินเผาสีดำสูง 3 ชั้น ยื่นออกจากกำแพง บริเวณกึ่งกลางระหว่างประตูจางอันมุนและประตูน้ำบักซูมุน ชั้นบนมีหลังคาแต่ไม่มีหน้าต่าง ใช้เป็นหอยิงปืนและธนู ป้องกันข้าศึกที่เข้าตีกำแพง
ประตูน้ำบักซูมุน.
บักซูมุน (동수문) หรือประตูฮวาฮงมุน (화홍문) เป็นประตูน้ำทิศเหนือของป้อมฮวาซอง สร้างบนแม่น้ำซูวอนช็อน โดยทำเป็นช่องซุ้มโค้ง 7 ช่อง เดิมมีประตูลูกกรงให้น้ำไหลผ่าน ด้านบนสร้างเชิงเทินอิฐสีดำเจาะช่องยิง มีศาลาไม้ติดตั้งประตู-หน้าต่าง พร้อมเชิงเทินไม้มีหน้าต่างเจาะช่องธนู โดยประตูสร้างขึ้นเพื่อควบคุมปริมาณน้ำที่จะไหลเข้าตัวเมืองและคุ้มกันทางน้ำจากข้าศึก รวมถึงเป็นสะพานสำหรับชาวเมืองด้วย
ศาลาดงบักกังนู.
ดงบักกังนู (동북각루) หรือศาลาบังฮวาซูริวจอง (방화수류정) เป็นศาลาประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นศาลาไม้รูปตัว L ตั้งอยู่บนยอดเนินเหนือบึงยงย็อน สร้างขึ้นเพื่อเป็น หอบัญชาการย่อย ที่พักทหาร และที่สังเกตการณ์รวมถึงเป็นที่ชมทัศนียภาพมีพื้นทำความร้อนและเดิมติดตั้งประตูหน้าต่าง พร้อมเชิงเทินหน้าต่างไม้เจาะช่องธนู
ประตูบักอัมมุน.
บักอัมมุน (북암문) เป็นประตูเล็กประจำทิศเหนือ ใช้เป็นทางเข้าออกและขนส่งเสบียงอาวุธข้างบึงยงย็อน ด้านหลังประตูสามารถถมดินอุดประตูได้ในกรณีถูกข้าศึกล้อม ลักษณะประตูก่อด้วยอิฐสีดำเป็นซุ้มโค้ง โดยกำแพงสองข้างประตูใช้อิฐสีดำทำโค้งเว้าเข้าไป เพื่อให้เกิดเงาบดบังประตูจากสายตาข้าศึก
ดงบักโพรู.
ดงบักโพรู (동북포루) เป็นแท่นรักษาการณ์ประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ สร้างยื่นออกจากกำแพง ตั้งศาลายกพื้นมีหน้าต่างเจาะช่องธนู ใช้เป็นหอรักษาการณ์และเป็นหอธนู ตั้งอยู่บนยอดเนินระหว่างประตูบักอัมมุนและประตูดงอัมมุน
ประตูดงอัมมุน.
ดงอัมมุน (동암문) เป็นประตูเล็กประจำทิศตะวันออก ใช้เป็นทางเข้าออกและขนส่งเสบียงอาวุธ โดยประตูสร้างด้วยอิฐสีดำทำเป็นซุ้มโค้ง กำแพงในส่วนนี้เว้าลึกเข้าไปเพื่อบดบังประตูจากข้าศึกเช่นเดียวกับประตูบักอัมมุน ด้านหลังประตูสามารถถมดินอุดประตูในกรณีถูกปิดล้อมเมืองได้
ศาลาบัญชาการดงจังแด.
ดงจังแด (동장대) หรือศาลายอนมูแด (연무대) เป็นศาลาบัญชาการฝั่งตะวันออก มีลักษณะเป็นศาลาไม้ชั้นเดียว เดิมด้านในติดตั้งประตู-หน้าต่าง รอบบริเวณมีรั้วล้อม พื้นที่ภายในรั้วแบ่งเป็น 3 ชั้น โดยมีศาลาดงจังแดตั้งอยู่ชั้นบนสุดริมกำแพง ชั้นกลางเป็นพื้นที่โล่ง ชั้นล่างใช้เป็นที่ฝึกทหารและมีโรงพักทหาร เป็น 1 ใน 2 ที่ประจำการของแม่ทัพในป้อมฮวาซอง รวมถึงเป็นที่ซึ่งพระเจ้าจองโจใช้เสด็จทอดพระเนตรการฝึกทหารและพระราชทานเลี้ยงนายช่างผู้ร่วมในการก่อสร้างป้อมฮวาซองอีกด้วย
หอคอยดงบักกงซิมด็อน.
ดงบักกงซิมด็อน (동북공심돈) เป็นหอคอยสูงสังเกตการณ์ประจำทิศตะวันออกเฉียงเหนือ รูปแบบเป็นหอคอยกลมก่อด้วยอิฐสีดำสูง 3 ชั้น สร้างขึ้นบนเชิงเทินหลังกำแพงเพื่อลดจุดบอดในการยิงต่อสู้ข้าศึกเจาะช่องยิงรอบหอ ชั้นบนสุดมีศาลาไม้เปิดโล่งใช้เป็นที่สังเกตการณ์ ภายในเป็นบันไดเวียนวนขึ้นไปบนยอด
แท่นธนูดงบักโนแด.
ดงบักโนแด (동북노대) เป็นแท่นยิงธนูฝั่งตะวันออก สร้างยกสูงกว่ากำแพงด้วยอิฐสีดำยื่นออกจากตัวกำแพงเป็นรูปเหลี่ยมมุมโค้ง บนแท่นมีใบสอสูงเจาะช่องยิงสำหรับบังการโจมตีจากข้าศึก สร้างขึ้นเพื่อสนับสนุนการป้องกันประตูชางรยองมุนร่วมกับดงบักกงซิมด็อน
ประตูชางรยองมุน.
ชางรยองมุน (창룡문) เป็นประตูใหญ่ทิศตะวันออกของป้อมฮวาซอง เหนือประตูมีอาคารไม้ชั้นเดียว ด้านหน้ามีแท่นกำแพงม่าน (อ็องซ็อง) ก่อด้วยอิฐสีดำพร้อมเชิงเทินมีใบสอ โอบปิดด้านหน้าประตู โดยเปิดเป็นช่องขนาดเล็กทางเหนือสำหรับผ่านเข้าออก
ดงอิลโพรู.
ดงอิลโพรู (동일포루) เป็นแท่นรักษาการณ์ลำดับที่ 1 ประจำทิศตะวันออก สร้างยื่นออกจากกำแพง ตั้งศาลายกพื้นเปิดโล่ง ใช้เป็นหอรักษาการณ์และเป็นหอธนู โดยเป็นแท่นรักษาการณ์ที่ยื่นออกจากกำแพงมากกว่าแท่นอื่น เพื่อใช้ช่วยคุ้มกันบงด็อน (봉돈)
ดงอิลชิ.
ดงอิลชิ (동일치) เป็นหอรบที่ 1 ของทิศตะวันออก สร้างยื่นออกจากตัวกำแพง
ดงโพรู.
ดงโพรู (동포루) ป้อมปืนประจำทิศตะวันออก สร้างด้วยอิฐดินเผาสีดำสูง 3 ชั้น ยื่นออกจากกำแพง ชั้นบนมีหลังคามีหน้าต่างเจาะช่องธนู ใช้เป็นหอยิงปืนและธนู ป้องกันข้าศึกที่เข้าตีกำแพง
ดงอีชิ.
ดงอีชิ (동이치) เป็นหอรบที่ 2 ของทิศตะวันออก สร้างยื่นออกจากตัวกำแพง
หอสัญญาณควันบงด็อน.
บงด็อน (봉돈) เป็นหอสัญญาณควันประจำป้อมฮวาซอง ใช้รับ-ส่งสัญญาณควันจากป้อมอื่นๆในเกาหลี เพื่อแจ้งข่าวภัยพิบัติหรือสงคราม โดยมีปล่องไฟจำนวน 5 ปล่อง โดนในสภาวะปกติปล่องใต้สุด 1 ปล่องจะปล่อยควันตลอดเวลา และจะเพิ่มจำนวนตามความรุนแรงของภัยพิบัติ สร้างด้วยอิฐสีดำก่อเป็นชั้น ใต้ปล่องควันเจาะช่องยิง มีที่พักทหารเฝ้าปล่องควันและที่เก็บเชื้อเพลิง
ดงอีโพรู.
ดงอีโพรู (동이포루) เป็นแท่นรักษาการณ์ลำดับที่ 2 ประจำทิศตะวันออก สร้างยื่นออกจากกำแพง ตั้งศาลายกพื้นเปิดโล่ง ใช้เป็นหอรักษาการณ์และเป็นหอธนู
ดงซัมชิ.
ดงซัมชิ (동삼치) เป็นหอรบที่ 3 ของทิศตะวันออก สร้างยื่นออกจากตัวกำแพง
ศาลาดงนัมกังนู.
ดงนัมกังนู (동남각루) เป็นศาลาประจำทิศตะวันออกเฉียงใต้ สร้างขึ้นเพื่อเป็นหอบัญชาการย่อย รวมถึงเป็นที่พักทหารและสังเกตการณ์บนยอดเนินริมแม่น้ำซูวอนช็อนและประตูน้ำนัมซูมุน มีพื้นทำความร้อนและหน้าต่างเจาะช่องธนู
ประตูน้ำนัมซูมุน.
นัมซูมุน (남수문) เป็นประตูน้ำทางทิศใต้ของป้อมฮวาซอง สร้างบนแม่น้ำซูวอนช็อน โดยทำเป็นซุ้มโค้ง 9 ช่อง เดิมมีประตูลูกกรงให้น้ำไหลผ่าน เหนือประตูก่อด้วยอิฐสีดำสูง 2 ชั้นเจาะช่องยิง ด้านบนมีเชิงเทินพร้อมใบสอ โดยสร้างขึ้นเพื่อป้องกันข้าศึกและควบคุมน้ำที่ไหลออกจากเมืองซูวอน รวมถึงเป็นสะพานให้ชาวเมือง โดยประตูนัมซูมุนเสียหายโดยน้ำท่วมครั้งใหญ่ในแม่น้ำซูวอนช็อนถึง 2 ครั้ง ก่อนได้รับการบูรณะขึ้นใหม่
หอคอยนัมกงซิมด็อน.
นัมกงซิมด็อน (남공심돈) เป็นหอคอยสูงสังเกตการณ์ประจำทิศใต้ ก่อด้วยอิฐสีดำเป็นทรงเหลี่ยมสูง 3 ชั้น สร้างบนเชิงเทินมีใบสอที่ยื่นออกจากกำแพง เจาะช่องยิงรอบหอ ชั้นบนสุดมีศาลาไม้เปิดโล่ง ใช้เป็นหอสังเกตการณ์และคุ้มกันบริเวณทิศใต้ของป้อมฮวาซอง รวมถึงแม่น้ำซูวอนช็อน
ประตูนัมอัมมุน.
นัมอัมมุน (남암문) เป็นประตูเล็กทางทิศใต้ ใช้สำหรับสัญจรเข้าออกและขนส่งเสบียงอาวุธ รวมถึงใช้นำร่างของผู้เสียชีวิตในเมืองซูวอนออกจากเมือง บานประตูจึงกว้างกว่าประตูเล็กอื่น ด้านบนเป็นใบสอก่ออิฐสีดำ มีศาลาไม้เปิดโล่ง
หมู่สุสานโคกูรยอ
หมู่สุสานโคกูรยอ  ตั้งอยู่ในประเทศเกาหลีเหนือ โดยสุสานทั้งหมดมี 30 สุสาน ยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก (World Heritage) ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2004 (พ.ศ. 2547) พร้อมกับพื้นที่สุสานส่วนที่อยู่ในประเทศจีน โดยสถานที่นี้เป็นมรดกโลกแห่งแรกของเกาหลีเหนือ
หมู่สุสานโคกูรยอได้รับจดทะเบียนให้เป็นมรดกโลกในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครั้งที่ 28 เมื่อปี พ.ศ. 2547 ที่เมืองซูโจว ประเทศจีน ด้วยข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณาให้เป็นแหล่งมรดกโลก ดังนี้
พระชายาเฮคยอง
พระชายาเฮคยอง(Heongyeong)(헌경왕후 홍씨, 1735-1815)จากสกุลฮง(Hong Clan)โดยทรงเป็นธิดาของ
ใต้เท้าฮงพงฮันขุนนางชั้นผู้ใหญ่ในรัชสมัยพระเจ้ายองโจต่อมาพระนางได้เป็นชายาขององค์ชายซาโดและเป็นพระราชมารดาของพระเจ้าจองโจ
แต่ตลอดช่วงรัชกาลพระเจ้ายองโจทั้งพระสวามีและพระโอรสมีพวกขุนนางหัวเก่าและเชื้อพระวงศ์คอยขัดขวางไม่ให้ทั้งพระสวามีและพระโอรสได้ขึ้นครองราชย์เช่นพระมเหสีจองซุน
พระมเหสีองค์ที่2ของพระเจ้ายองโจเป็นต้นทรงอยู่อย่างเป็นสุขในรัชกาลพระเจ้าจองโจและพระเจ้าซุนโจทรงสิ้นพระชนม์ในรัชกาลพระเจ้าซุนโจในปีค.ศ.1815
(พ.ศ.2358)ขณะพระชนม์ถึง80พรรษา
อุมาพร บัวผึ้ง
เจ้าฟ้ากรมขุนพรพินิต
จักรพรรดิโจวจิ้ง
สมเด็จพระจักรพรรดิจิงตี้ หรือ โจวจิ้งตี้ (ค.ศ. 573 - 581) ทรงเป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 5 และพระองค์สุดท้ายแห่งราชวงศ์เป่ยโจว (โจวเหนือ) มีพระนามเดิมว่า อูเหวินเอี๋ยน ต่อมาเปลี่ยนเป็น อูเหวินชาน (Yuwen Chan)
ประสูติเมื่อปี ค.ศ. 573 (พ.ศ. 1116) โดยเป็นพระราชโอรสใน จักรพรรดิโจวเสวียนตี้ เมื่อพระราชบิดาสวรรคตใน
ปี ค.ศ. 579 (พ.ศ. 1122) องค์ชายอูเหวินชานจึงเสด็จขึ้นครองราชย์แทน มีพระนามว่า จักรพรรดิโจวจิงตี้ ขณะพระชนม์เพียง 6 พรรษา
จักรพรรดิโจวจิงตี้ ทรงครองราชย์ได้เพียง 2 ปีเท่านั้น ก็ทรงถูกหยางเจียง ขุนนางชั้นผู้ใหญ่ และพระบิดาของหยางฮองเฮา ฮองเฮาในจักรพรรดิเสวียนตี้โค่นราชบัลลังก์ พร้อมกับสำเร็จโทษพระองค์ และต่อมาได้สถาปนาตนเองขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์แรกแห่งราชวงศ์สุย มีพระนามว่าจักรพรรดิสุยเหวินตี้
แมนเนอริสต์
แบล็กแซ็บบาธ
แบล็กแซ็บบาธ  เป็นวงดนตรีเฮฟวีเมทัลจากเมืองเบอร์มิงแฮม ประเทศอังกฤษ ก่อตั้งมาตั้งแต่ปี 1968 โดยมีสมาชิกผลัดเปลี่ยนหมุนเวียนเป็นจำนวนมากถึง 22 คน
แต่มีสมาชิกหลักจำนวน 4 คน คือ ออซซี ออสบอร์น โทนี ไอออมมี กีเซอร์ บัทเลอร์ และบิล วอร์ด ซึ่งเป็นสมาชิกตั้งแต่ก่อตั้งวง แบล็กแซ็บบาธ ได้รับการยอมรับว่าเป็นวงดนตรีวงแรก ๆ ในแนวเฮฟวีเมทัล โดยเน้นเสียงกีตาร์ที่มีโทนเสียงโหยหวน และเนื้อร้องที่มี
ความหมายแนวสยองขวัญเป็นเอกลักษณ์ ได้รับความนิยมเป็นอย่างสูง ขายอัลบั้มได้มากกว่า 15 ล้านแผ่น เฉพาะในสหรัฐอเมริกา และมากกว่า 70 ล้านแผ่นทั่วโลก
ผลงานเพลงของแบล็กแซ็บบาธ ที่มีชื่อเสียงที่สุด คือเพลง "Paranoid" จากอัลบั้มที่สอง ในปี ค.ศ. 1970 ก่อนหน้าที่จะมาเป็นวงเฮฟวี่เมทัล ในปี ค.ศ. 1968 แบล๊ค ซับบาธเล่นดนตรีแนว heavy blues rock มีวงชื่อว่า Earth และเปลี่ยนชื่อเป็น Black Sabbath ในปี 1969เขียนเพลงที่นำชื่อเพลงมาจาก นวนิยายลึกลับของ Dennis Wheatley ชื่อว่า Black Sabbath และนำมาใช้ตั้งเป็นชื่อวงอีกด้วย การเล่นดนตรีของวงแบล็กแซ็บบาธนอกจากจะเล่นดนตรีที่ให้อารมณ์ น่ากลัว ลึกลับ หวาดกลัว แล้วผลงานอัลบั้มต่าง ๆ ยังกล่าวถึงสังคมในสมัยนั้น เรื่องความไม่มั่นคงทางสังคม การทุจริตทางการเมือง และเรื่องยาเสพติด หรือบางเพลงก็กล่าวถึงความน่ากลัวของสงคราม
แบล็กแซ็บบาธ ตั้งวงพร้อม ๆ กับ Led Zeppelin และ Deep Purple ซึ่งเป็นผู้บุกเบิกแนวเพลง เฮฟวี่เมทัล
วงแบล็กแซ็บบาธได้เป็น ศิลปินฮาร์ดร็อกที่ยิ่งใหญ่ที่สุดรองลงมาจาก Led Zeppelin
ออซซี ออสบอร์น มีปัญหาเรื่องการติดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างหนัก และใช้สารเสพติดจน ทำให้ทางวงต้องไล่ออก ในปี ค.ศ. 1979 หลังจากที่เขาเริ่มทำอัลบั้มเดี่ยวที่ประสบความสำเร็จมากขายกว่า 55 ล้านอัลบั้ม จึงมีคนมาแทนที่ในตำแหน่งนักร้องจากวง Rainbow คือ Ronnie James Dio ในปี ค.ศ 1980-1990และIan Gillan, Glenn Hughes, Ray Gillen Tony Martinตามลำดับ ในปี 1992 Iommi และ Butler ได้เข้าร่วมวง Dio และกลับมารวมตัวกับ ออซซี ออสบอร์น อีกครั้งในปี ค.ศ. 1997 ใน อัลบั้มบันทึกแสดงสด Reunion
เมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2011 สมาชิกดั้งเดิมของแบล็กแซ็บบาธ ที่แยกวงได้กลับมารวมตัวกันอีกครั้ง เพื่อทำอัลบั้มใหม่ และวางแผนทัวร์รอบโลก เมื่อวันที่ 13 มกราคม ค.ศ. 2013 วงแบล็กแซ็บบาธ ได้บันทึกสตูดิโออัลบั้มใหม่ที่ 19 คือ 13 กับมือกลองคนใหม่ Brad Wilk
ก่อนก่อตั้งวง (1968–69).
หลังจากที่สมาชิกทุกคนลาออกจากวง Mythology ในปี 1968 มือกีตาร์ Tony Iommi และ มือกลอง Bill Ward ตั้งวงดนตรีแนว เฮฟวี บลูร็อก ขึ้นที่ แอสตัน เบอร์มิงแฮม และสมาชิกอีกสองคนคือ มือเบส Geezer Butler และ นักร้องนำ Ozzy Osbourne ก็เข้ามาร่วมวง แล้วจึงตั้งวงที่ชื่อ The Polka Tulk และได้สมาชิกเพิ่มอีกคือ Jimmy Phillips ตำแหน่งมือสไลด์กีตาร์ และ Alan "Aker" Clarke เล่นแซ็กโซโฟน แล้วจึงเปลี่ยนชื่อวงเป็น Earth แต่มีสมาชิกแค่สี่คนโดยไม่มี Phillips และ Clarke ในช่วงที่วงใช้ชื่อว่า Earth พวกเขาเขียนเพลงขึ้นมาคือ "The Rebel", "Song for Jim", และ "When I Came Down" เป็นเดโมเทป
ในเดือน ธันวาคม 1968 ไอออมมีเข้าร่วมเล่นกับวง Jethro Tull เป็นช่วงสั้น ๆ เพราะพอใจกับทิศทางของวง ไอออมมีจึงกลับมาเล่นกับวง Earth ในช่วง มกราคม 1969 ในขณะที่แสดงอยุ่ที่อังกฤษช่วง 1969 พวกเขาถูกเข้าใจผิดว่าเป็นวง Earth อีกวงที่มีชื่อเดียวกัน พวกเขาจึงเปลียนชื่อวงอีกครั้ง จากการไปดูหนังเรื่อง "Black Sabbath" เขียนโดย Mario Bava พวกเขาทั้งหมดจึงเริ่มเขียนเพลงชื่อ "Black Sabbath" ได้รับแรงบันดาลมาจากนวนิยายของ Dennis Wheatley พวกเขาเปลี่ยนชื่อวงเป็บ แบล็กแซ็บบาธ ในช่วง สิงหาคม 1969 และมุ่งเน้นเขียนเพลงที่เกี่ยวกับเรื่องสยองขวัญ
"Black Sabbath" และ "Paranoid" (1970–71).
แบล็กแซ็บบาธ ตกลงเซ็นสัญญากับค่าย Philips Records ในช่วง พฤศจิกายน 1969 แล้วเริ่มปล่อยซิเกิลแรกคือ "Evil Woman" (คับเวอร์จากวง Crow) ผ่านบริษัทย่อยของ Philips Fontana Records ในช่วง มกราคม 1970 "Black Sabbath" บันทึกตอน วันศุกร์13 เดือน กุมภาพันธ์ 1970 อัลบั้มนี้ขึ้นชาร์ด UK Albums Chart และวางขายใน สหรัฐฯ และ แคนาดาโดยค่ายWarner Bros. Records ติดอันดับ 23 ของชาร์ด "Billboard" 200 ติดชาร์ดนานนับปี หลังจากประสบผลสำเร็จจากอัลบั้มแรกพวกเขา ก็เข้าสตูดิโอ เพื่อจะทำอัลบั้มใหม่ช่วง มิถุนายน 1970 ในอัลบั้มใหม่มือชื่อเดิมว่า War Pigs แต่ต้องเปลี่ยนเพราะทางค่ายกลัวว่าจะเป็นการขัดแย้งกับเวียดนามเพราะในช่วงนั้น เกิดสงครามที่เวียดนาม จึงเปลี่ยนชื่อเป็น "Paranoid" เปิดอัลบั้มด้วยเพลง "Paranoid" ในเดือนกันยายน 1970 ได้อันดับสี่ของ UK charts และเพลง "Paranoid" ขึ้นอันดับหนึ่งของชาร์ด
"Master of Reality" และ "Volume 4" (1971–73).
ในช่วง กุมภาพันธ์ 1971 แบล็กแซ็บบาธ กลับไปสตูดิโอเพื่อบันทึดอัลบั้มที่สามของพวกเขา หลังจากที่อัลบ้ม Paranoid ประสบความสำเร็จ อัลบั้ม "Master of Reality" บันทึกเสร็จในเดือน เมษายน 1971 และในเดือนกรกฎาคมก็ปล่อยอัลบั้มวางจำหน่าย หลังจากนั้นอัลบั้มนี้ก็ขึ้นท็อปเท็น ของชาร์ดที่ US และ UK ได้รับรางวัลแพลททินัม ในช่วง 1980s เพลงยอดฮิตจากอัลบั้มนี้คือ "Children of the Grave" และ "Sweet Leaf" หลังจากทัวร์คอนเสิร์ต Master of Reality จบในปี 1972 ในช่วง มิถุนายน 1972 พวกเขาประชุมกันที่ลอสแอนเจลิเพื่อเริ่มต้นการทำงานในอัลบั้มต่อไปของพวกเขาที่ Record Plantแต่เกิดปัญหา ในการบันทึกเพลง "Cornucopia" หลังมีปัญหาเรื่องยาเสพติด พวกเขาจึงบันทึกอัลบั้ม "Volume 4" เสร็จช่วง กันยายน 1972 และประสบความสำเร็จอย่างล้นหลาม
"Sabbath Bloody Sabbath" และ "Sabotage" (1973–76).
หลังทัวร์คอนเสิร์ตอัลบั้ม Vol. 4 Black Sabbath กลับไป Los Angeles เพื่อทำอัลบ้มใหม่ ในขณะที่พวกเขาเขียนเพลงอยู่ในห้องอัด ไอออมมี เริ่มแต่งเพลง"Sabbath Bloody Sabbath, " จนเสร็จ อัลับั้มนี้บันทึกที่ มอร์แกนสตูดิโอในลอนดอนโดย Mike Butcher แนวที่เล่นอาจจะเปลี่ยนสไตล์ไปจากเดิม มีการเพิ่มเครื่องสังเคราห์เสียง คีย์บอร์ด เป็นการเปลี่ยนแปลงทิศทางของวงที่ได้ มือคีย์บอร์ด Rick Wakeman จากวง Yes มาช่วยเล่นคีย์บอร์ดให้เพลง Sabbra Cadabra ในเดือน พฤศจิกายน 1973 แบล็กแซ็บบาธได้รับการตอบรับอย่างดีจากอัลบั้ม Sabbath Bloody Sabbath นับเป็นครั้งแรกของพวกเขาที่ได้รับกระแสตอบรับที่ดี อัลบั้มนี้ได้รับรางวัลแผ่นทองคำขาวติดต่อกันจากสหรัฐฯ ติดชาร์ดอันดับที่4ของ UK ชาร์ด และอันดับที่11ในสหรัฐฯ
ทางวงเริ่มทัวร์รอบโลกในเดือน มกราคม 1974 เป็นการแสดถึงความสำเร็จที่ถึงจุดสูงสุด ที่งาน California Jam ที่รัฐออนแทรีโอ วันที่ 6 เมษายน 1974 ซึ่งดึงดูดแฟนเพลงได้มากกว่า สองแสนคน
Black Sabbath เริ่มทำงานในอัลบั้มที่หกของพวกเขาใน กุมภาพันธ์ 1975 อัลบั้มนี้แตกต่างจากอัลบั้ม Sabbath, Bloody Sabbath ผลิตโดย Black Sabbath และ Mike Butcher มันคืออัลบั้ม "Sabotage" ได้เปิดตัวในเดือน กรกฎาคม 1975 อัลบั้มนี้ติด20อันดับในชาร์ดของ อังกฤษและสหรัฐฯ ถึงแม้ซิงเกิล "Am I Going Insane (Radio) " จะไม่ประสบความสำเร็จ แต่ซิงเกิล "Hole in the Sky", และ "Symptom of the Universe"ก็ทำให้เป็นที่นิยมในกลุ่มผู้ฟังได้
"Technical Ecstasy" และ "Never Say Die!" (1976–79).
Black Sabbath เริ่มทำงานสำหรับอัลบั้มต่อไปของพวกเขาที่Criteria Studiosที่ ฟลอริด้า ในเดือน มิถุนายน 1976 ได้สมาชิกมาใหม่เล่นในตำแหน่งคีย์บอร์ดคือ Gerry Woodruffe เคยได้ร่วมงานกับวงในอัลบั้ม Sabotage "Technical Ecstasy" เปิดตัวเมื่อวันที่ 25 กันยายน 1976 ก็พบกันความเห็นที่หลากหลายมากขึ้น แต่ก็ไม่ได้เป็นความเห็นที่ดีเท่าไหร่ ออมิวสิกให้คะแนนอัลบั้มนี้แค่2ดาวเท่านั้น เป็นสิ่งที่น่าตกใจสำหรับวงแบล็กแซ็บบาธ ในเดือน พฤศจิกายน 1977 ในขณะที่ในการฝึกซ้อมสำหรับอัลบั้มต่อไปของพวกเขาเพียงไม่กี่วันก่อนที่จะเข้าสตูดิโอ Ozzy Osbourne ก็ออกจากวงเขาพูด มันเป็นอัลบั้มสุดท้ายของแบล็คซับบาธที่ตกต่ำที่สุด Dave Walker จากวงSavoy Brown จึงเข้ามาร้องแทน ออสบอร์น ในช่วงเดือน ตุลาคม 1977 วงจึงเริ่มงานเพลงใหม่ ในช่วงนั้นเอง ออสบอร์ดเตรียมตัวเพื่อจะเป็นศิลปินเดี่ยว ตั้งวงใหม่ในช่วง เดือนมากราคม 1978 ออสบอร์นก็เกิดเปลี่ยนใจกลับไปร่วมวงกับแบล็กแซ็บบาธ แล้วไปสตูดิโอที่แคนาดาเพิ่มเริ่มทำอัลบั้มใหม่ "Never Say Die!" อัลบั้มนี้ได้รับการเปิดตัวในช่วง กันยายน 1978 และติดอันดับที่ 12 ในชาร์ดของอังกฤษ และอันดับที่ 6 ในชาร์ดของสหรัฐฯเสียงตอบรับจากอัลบั้มนี้ค้อนข้างเงียบเพราะ สมาชิกของวงมีปัญหาด้านยาเสพติด หลังจากการทัวร์จบ แบล็กซับบาธ ก็กลับไปที่ ลอสแอนเจลิสเพื่อจะทำอัลบั้มใหม่ด้วยแรงกดดันจากค่าย กับนักร้องของวงที่มีปัญหาเรื่องยาเสพติดทำให้ ไอออมมี จึงต้องไล่ ออซซี ออสบอร์น ออก ในปี 1979
"Heaven and Hell" และ "Mob Rules" (1979–82).
"Sharon Osbourne" ลูกสาวของผู้จัดการวง แบล็กแซ็บาธ "Don Arden" เสนอชื่อนักน้องที่จะมาแทน Ozzy Osbourne คือ Ronnie James Dio จากวง Rainbow ในปี 1979 ดิโอ จึงเข้าร่วมวงอย่างเป็นทางการในเดือนมิถุนายนด้วยเสียงร้องที่แตกต่างจาก ออสบอร์นทำให้ภาพพจน์ของวงเปลี่ยนไป แต่ดิโอก็ต้องร้องในแนวเดียวกับ ออซซี อย่างเช่นเพลง "Iron Man" ในช่วง กันยายน 1979 Geezer Butler ลาออกจากวงชั่วคราวและแทนที่โดย "Geoff Nicholls" จากวง Quartz มาเล่นตำแหน่งเบส ในเดือนพฤศจิกายน พวกเขาไปสตูดิโอเพื่อเริ่มบันทึกอัลบั้มใหม่ บัทเลอร์ก็กลับมาเล่นในช่วงมกราคม 1980และ Nicholls ก็ไปเล่นตำแหน่งคีย์บอร์ด โปรดิวเซอร์โดย "Martin Birch" กับอัลบั้ม "Heaven and Hell" วางขายช่วง 25 เมษายน 1980 กว่าทศวรรษที่ผ่านมาหลังจากปล่อยอัลบั้มนี้ ออมิวสิกกล่าวว่า นี้คือผลงานที่มีเสียงร้องที่ดีที่สุด และมีพลัง"Heaven and Hell" จึงได้อันดับที่9ในชาร์ดของอังกฤษ และอันดับที่28ในสหรัฐฯ เป็นการสร้างยอดขายอันบั้มที่สูง ตั้งแต่ปล่อยอลบั้ม Sabotageในปี1975 อัลบั้มนี้ขายได้ล้านแผ่นในสหรัฐฯ จึงเกิดการทัวร์คอนเสริ์ตรอบโลกครั้งแรกกับ ดิโอ ที่ประเทศเยอรมัน ในวันที่ 17 เมษายน 1980 และการทัวร์ที่สหรัฐฯ ในงาน"แบล็กแอนด์บลู" ที่นิวยอร์ก ในวันที่ 18 สิงหาคม 1980 หลังแสดงที่ มินนีแอโพลิส บิลวอร์ด ก็ออกจากวงเขาพูดว่ามันมันเป็นเรื่องที่ยากถ้าเขาจะแสดงโดยไม่มี ออซซี จึงแทนที่ด้วย "Vinny Appice" ในตำแหน่งมือกลอง หลังการทัวร์Heaven and Hell จบในเดือน กุมภาพันธ์ 1981 พวกเขากลับไปสตูดิโอเพื่อเขียนอัลบั้มใหม่ เป็นอัลบั้มที่สองที่ Martin Birch เป็นโปรดิวเซอร์และ Ronnie James Dio เป็นนักร้อง"Mob Rules"จึงวางขายในเดือน ตุลาคม 1981 ได้รับการตอบรับอย่างดีจากแฟน ๆ แต่จากนักวิจารณ์ก็ไม่ค่อยดีเท่าไหร่. แต่อย่างไรอัลบั้มนี้ก็ได้รางวัลแผ่นเสียงทองคำ และได้อันดับที่20จากชาร์ดของอังกฤษ หลังจากนั้นดิโอออกจากวงในปี 1982
"Born Again" (1983–84).
โทนี ไอออมมี และ กีเซอร์ บัทเลอร์ เริ่มออดิชันนักร้องที่จะมาเป็นรุ่นถัดไป คือสมาชิกของวง Samson นิกกี้ มัวร์ และอีกคน เป็นสมาชิกของวงLone Star "John Sloman" แต่ทั้งสองเห็นว่า "Ian Gillan" จากวง Deep Purple ควรมาแทน ดิโอ ในเดือนธันวาคม 1982 พวกเขาจึงเริ่มบันทึกอัลบั้มใหม่ที่ "The Manor Studio" ใน "Shipton-on-Cherwell" เดือนมิถุนายน 1983 และอดีตมือกลอง Bill Ward ก็กลับมาเล่นให้กับวงอีกครั้ง อัลบั้ม"Born Again"จึงเสร็จสมบูรณ์ แม้จะได้คำวิจารณ์ในเชิงลบ แต่มันก็ได้อันดับที่4ในชาร์ดของอังกฤษ และที่39ในสหรัฐฯ ถึงแม้บิล วอร์ดจะกลับมาเล่นกลองอีกครั้ง แต่เขาก็ไม่สามารถร่วมทัวร์คอนเสิร์ตกับวงได้เพราะได้รับแรงกดดันจากต้นสังกัด เขาจึงลาออกจากวงอีกครั้ง และแทนที่โดย "Bev Bevan"
"Seventh Star" (1984–86).
หลังจบการทัวร์ "Born Again" tour ในเดือน มีนาคม 1984 เอียน กิลแลนก็กลับมาทำงานอีกครั้ง หลังจาก ที่เขาไปร่วมงานกับ ดีฟ เพอร์เพิล และออกจากวงในภายหลัง พวกเขาเก็บตัวเพื่อซ้อมและเขียนอัลบั้มใหม่ และที่สุดก็บันทึกเทปเดโมกับโปรดิวเซอร์ Bob Ezrin ในเดือนตุลาคม ในช่วงนั้นถือว่าเป็นช่วงที่ตกต่ำของวงเลยทีเดียว. กีเซอร์ บัทเลอร์ มือเบสของวงก็ลาออกเพื่อสร้างวงของตัวเองใหม่ ในเดือนพฤศจิกายน 1984 หลังจากที่ บัทเลอร์ ออกจากวงไปก็เหลือเพียงโทนี ไอออมมี ในวงแบล็กแซ็บาธ เขาเริ่มทำอัลบั้มเดี่ยวกับ Geoff Nicholls มือคีย์บอร์ด ในขณะนั้นเองแบล็กแซ็บบาธ ก็ถูกเชิญให้ไปร่วมแสดงคอนเสิร์ต Live Aid ที่ฟิลาเดลในวันที่ 13 กรกฎาคม 1985เป็นช่วงการกลับมารวมตัวของวง The Who และ Led Zeppelin หลังจากปี 1978 เวลาที่เหลือในปีนั้นทางวงได้ใช้มันเพื่อบันทึกอัลบั้ม"Seventh Star" Warner Bros ปฏิเสธให้โทนี ไอออมมีออกอัลบั้มเดี่ยว แต่ให้ใช้ชื่อ แบล็กแซ็บบาธ อัลบั้มนี้จึงออกวางขายในเดือน มกราคม 1986. โทนี ไอออมมีได้รับการยืนยันให้ทำอัลบั้มเดี่ยวภายใต้ชื่อแบล็กแซ็บบาธ และเป็นอัลบั้มของแบล็กแซ็บบาธ
"The Eternal Idol, Headless Cross" และ "TYR" (1986–90).