pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
"ผมเป็นของคุณไปแล้ว" เป็นซิงเกิลของสุกฤษฎิ์ วิเศษแก้ว ในปี พ.ศ. 2558 ประพันธ์เนื้อร้อง-แต่งทำนองโดย อัจฉริยา ดุลยไพบูลย์ และเรียบเรียงโดย ภัทรกร ตั้งจิตการุญ ออกจำหน่ายในวันที่ 20 มกราคม พ.ศ. 2558
มิวสิควิดีโอนี้เผยแพร่ครั้งแรกในวันที่ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 ถ่ายทำที่รัตนศิลป์ศกสตูดิโอ ย่านสี่พระยา โดยมี ดาว-พิมพ์ทอง วชิราคม มาแสดงเป็นนางเอกในมิวสิควิดีโอ เรื่องราวของเพลงที่บี้บังเอิญไปติดฝนด้วยกันกับดาว แค่ผมเห็นหน้า เค้าแว๊บแรกก็ปิ๊งทันที แล้วก็จินตนาการไปว่าผมเป็นคนรักของเค้าไปแล้ว
ดนตรีเพลง.
ในส่วนของซาวน์ดนตรีผมก็นำเสนอเพิ่มเข้าไปว่าอยากได้ ดนตรีอัดสดทุกชิ้น โชคดีมากๆ ที่คราวนี้ได้นัก ดนตรีเก่งๆ หลายคนมาช่วยอัดให้ อย่างเครื่องเป่าก็ได้ทีม Brass Section “Stonehorn” ซึ่งเคยผลิตผลงานให้ศิลปินดังๆ มาหลายคน ส่วนมือกลองก็ได้ Mr.Kevin Biddle เคยทำเพลงให้ศิลปินไทยและต่างประเทศมาแล้ว
การแปลงเพลง.
เพลงผมเป็นของคุณไปแล้วได้นำไปแปลงเป็นเพลงลูกเสือ และใช้ในชื่อเพลงว่า "ผมเป็นลูกเสือไปแล้ว" และนำมาร้องโดย เหล่าวิทยากรในค่ายลูกเสือปิยมงคล ในวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2558 ที่ผ่านมานี้เอง
เพลง "ผมเป็นของคุณไปแล้ว" ได้อันดับสูงสุด 1 ของชาร์ต GMM Grammy Gmember Song Chart Top 100 ประประจำวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 และอันดับสูงสุด 3 GMM Grammy Gmember MV Chart Top 5 ประจำวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2558 จากการจัดอันดับของเว็บไซต์ Gmember.com
คอมมานเดียร์
คอมมานเดียร์  เป็นการ์ดเกมประเภทเทรดดิ้งการ์ดเกมสัญชาติไทย ผลิตโดยบริษัท ไทยยูเนียนกราฟิกส์ จำกัด จัดจำหน่ายโดยบริษัท คิดช์ แอนด์ คิดช์ จำกัด เปิดตัวครั้งแรกเมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2558 โดยเป็นเกมการ์ดสำหรับเล่น 2 คนซึ่งจำลองการรบของหน่วยทหารของประเทศสมมุติต่างๆ ในปัจจุบันมีด้วยกันทั้งหมด 4 ประเทศ
ประเทศสมมุติ.
มีทั้งหมด 4 ประเทศ ได้แก่
1. อวาลอน  สโลแกน แข็งแกร่งและเป็นปึกแผ่น ต่อสู้เพื่อปกป้องในสิ่งที่ตนศรัทธา
เป็นทวีปที่มีความเชื่อมั่นในศาสนาเป็นอย่างมาก โดยการ์ดในสังกัดนี้จะมีลักษณะเด่นเป็นอัศวิน นักรบเกราะยุคกลางทางตะวันตก และนักบุญ
2. เลมิวเรีย  สโลแกน จ้าวแห่งเวทมนตร์และพลังเหนือธรรมชาติ
เป็นทวีปที่ประชากรมีความสามารถในการใช้เวทมนตร์เป็นพิเศษ โดยการ์ดในสังกัดนี้จะมีลักษณะเด่นเป็นแม่มด และนักเวทย์
3. แชงกรีลา  สโลแกน ต่อสู้ด้วยความรวดเร็วและเด็ดขาด ด้วยวิถีแห่งดาบและจิตวิญญาน
เป็นทวีปที่มีความหลากหลายทางเผ่าพันธุ์ รวมถึงสภาพของภูมิประเทศ โดยการ์ดในสังกัดนี้จะมีลักษณะเด่นเป็นซามูไร นินจา รวมถึงสัตว์อสูรต่างๆ
4. ไฮเซนแบร์ก  สโลแกน บทขยี้ศัตรูด้วยเทคโนโลยีที่เหนือกว่าทุกคนบนโลก
เป็นทวีปที่โดดเด่นในเรื่องการพัฒนาเทคโนโลยีต่างๆ โดยการ์ดในสังกัดนี้จะมีลักษณะเด่นเป็นทหาร นักรบแขนกล มนุษย์ดัดแปลง และหุ่นยนต์
ประเภทของการ์ด.
ยูนิตการ์ด.
เป็นการ์ดหน่วยทหารของประเทศสมมุตินั้นๆ โดยมีลักษณะเด่นคือที่มุมบนขวาจะมีตัวเลขแสดงค่าพลังโจมตีและค่าพลังชีวิตของยูนิตนั้นๆ รวมถึงด้านริมของการ์ดจะมีลูกศรสีเทาอย่างน้อย 1 ด้าน
อีเวนต์การ์ด.
เป็นการ์ดกลยุทธ์ หรือยุทธโนปกรณ์ เพื่อสร้างสถานการณ์ต่างๆภายในเกม โดยมีลักษณะเด่นคือที่มุมบนขวาจะมีสัญลักษณ์โล่พร้อมทั้งข้อความภาษาอังกฤษ "planning" หรือ "Defensive"
สนามที่ใช้ในเกม.
ในเกมนี้จำเป็นต้องใช้สนามสำหรับวางการ์ดในการเล่น โดยแบ่งออกเป็น 2 ส่วน ดังนี้
ส่วนของผู้เล่น.
เป็นส่วนที่ใช้สำหรับการจัดการต่างๆของตัวผู้เล่น ซึ่งมีส่วนต่างๆ ดังนี้
ส่วนสนามรบ.
เป็นส่วนหลักภายในเกมสำหรับวางการ์ดขนาด 36 ช่อง โดยจัดเรียงในลักษณะ 6 x 6 ซึ่งมีบริเวณต่างๆ ดังนี้
กติกาโดยสังเขป.
ช่วงการเล่น.
ในตาเล่นของผู้เล่น ผู้เล่นจะได้รับแต้มจำนวน 3 Command Point และจะดำเนินเข้าสู่ช่วงต่างๆ ตามลำดับดังนี้
ช่วงวางแผน (Planning Phase) เป็นช่วงที่ผู้เล่นสามารถใช้แต้มที่ได้ร่วมกับ Energy ที่มีเพื่อลงการ์ดยูนิตในสนาม, เล่นอีเวนต์การ์ดที่มีสัญลักษณ์ Planning, จั่วการ์ดจากสำรับตนเอง 2 ใบแล้วเลือกทิ้ง 1 ใบลงในEnergy Zone และ/หรือ เคลื่อนที่Unit Card
ช่วงป้องกัน (Defending Phase) เป็นช่วงที่อนุญาตให้ผู้เล่นอีกฝ่ายสามารถใช้ Energy ที่มีเพื่อเล่นการ์ดอีเวนต์ที่มีสัญลักษณ์ Defensive ซึ่งผู้เล่นอีกฝ่ายมีสิทธิ์บอกผ่านได้
ช่วงการรบ (Combat Phase) เป็นช่วงที่ผู้เล่นสามารถเลือกโจมตีการ์ดยูนิตของฝ่ายตรงข้ามได้ โดยยูนิตที่แพ้จากการรบจะถูกนำไปไว้ใน Defeat Zone ของเจ้าของการ์ดในสภาพหงายหน้า
ช่วงจบตาเล่น (End Phase) เป็นช่วงที่นำแต้ม Command Point ที่เหลืออยู่ออกทั้งหมด และตรวจสอบการ์ดที่เหลืออยู่บนมือไม่ให้เกิน 7 ใบ
การตัดสินผล.
ผู้เล่นจะเป็นฝ่ายแพ้ทันทีหากการ์ดที่อยู่ในสนามเข้าเงื่อนไขเงื่อนไขหนึ่งต่อไปนี้
การ์ดเกม
เฟซบุ๊คแฟนเพจอย่างเป็นทางการ
เกมกลยุทธ์  หรือ เกมเชิงกลยุทธ์  เป็นเกม (เช่น วิดีโอเกม หรือเกมกระดาน) ในการข่มขู่ของผู้เล่น และมักจะขึ้นอยู่กับการตัดสินใจของตนเองที่มีความสำคัญสูงในการกำหนดผล เป็นประเภทเกมที่แยกออกมาจากประเภทเกมการจำลอง โดยเกมประเภทนี้มีแนวทางของตัวเองที่ชัดเจนขึ้น คือเกมที่เน้นการควบคุมและบริหารทรัพยากรที่มีในการวางแผนและต่อสู้
เกือบทุกเกมกลยุทธ์ต้องตัดสินใจด้วยการคิดแบบต้นไม้ตัดสินใจ และมักจะใช้การรับรู้สถานการณ์ในระดับสูง
คำว่า "strategy" มาจากภาษากรีก ("στρατηγια" หรือ strategia) ซึ่งหมายถึง ยุทธวิธี มันแตกต่างจาก "tactics" ที่หมายถึงรูปแบบทั่วไป แต่ทว่า "tactics" จะหมายถึงการจัดการและการกระทำ
แอร์โคเรียว
เม่าสร้อย
เม่าสร้อย  ภาษากะเหรี่ยงเรียก พอชาซ่า ห่อชึกาสะ อยู่ในวงศ์ Euphorbiaceae ไม้พุ่ม ลำต้นสีน้ำตาลปนเทา เปลือกผิวไม่เรียบ แตกตามยาว หูใบติดคงทน ใบเดี่ยว ผิวใบเกลี้ยง หนา ท้องใบมีขนเล็กน้อย ดอกช่อ แยกเพศ แยกต้น ออกตามซอกใบ ผลเมื่ออ่อนสีเขียว แก่เป็นสีแดงหรือดำ มีขนเล็กน้อย เมล็ดเล็กแบน มีเมล็ดเดียว ผลสุก รับประทานได้ รสเปรี้ยวอมหวาน ยอดอ่อน นำไปประกอบอาหารเช่นใส่ในแกงปลา แกงกบ แกงเขียด
Antidesma acidum
ตะคร้ำ
ตะคร้ำ เป็นพืชในวงศ์ Burseraceae เป็นไม้ยืนต้น ใบประกอบแบบขนนกชั้นเดียว โคนใบไม่เท่ากัน ยอดอ่อนมีขนปกคลุมหนาแน่น ไม่มีหูใบ ดอกสีเหลืองอ่อนหรือชมพู ผลกลมมน ภายในเนื้อผลฉ่ำน้ำ
Garuga pinnata
พระยาไชยยศสมบัติ (เสริม กฤษณามระ)
มหาอำมาตย์ตรี พระยาไชยยศสมบัติ (เสริม กฤษณามระ) เป็น อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ในรัฐบาลพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) และอดีตคณบดีคณะพาณิชยศาสตร์และการบัญชี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยคนแรก และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งธนาคารไทยทนุ เมื่อปี พ.ศ. 2492
พระยาไชยยศสมบัติ (เสริม กฤษณามระ) เป็นบุตรของอำมาตย์เอกพระยาราชธนพิทักษ์ (สังข์ กฤษณามระ) และคุณหญิงแสง ราชธนพิทักษ์ (แสง ศรัทธาคุ้ม) จบการศึกษาจากโรงเรียน ภ.ป.ร. ราชวิทยาลัย ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อจบการศึกษาจึงเข้ารับราชการที่กระทรวงพระคลังมหาสมบัติในปีพ.ศ. 2456 ในตำแหน่งเสมียนกรมที่ปรึกษาการคลัง จากนั้นจึงสอบชิงทุนไปศึกษาต่อที่ประเทศอังกฤษ
แล้วกลับมาเข้ารับราชการที่กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ได้รับบรรจุในตำแหน่งเสมียนอังกฤษ ในเดือนตุลาคมพ.ศ. 2465 พร้อมทั้งได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น หลวงกฤษณามระพัต ต่อจากนั้นจึงลาออกจากกระทรวงพระคลังมหาสมบัติเข้าทำงานในกรมบัญชีกลาง ตำแหน่งนายเวรชั้น 2 สักระยะหนึ่งได้โอนไปอยู่กรมตรวจเงินแผ่นดิน ตำแหน่งนายเวรชั้น 1 ภายหลังต่อมาเปลี่ยนชื่อตำแหน่งเป็นปลัดกรมชั้น 1 รับราชการอยู่ในกรมตรวจเงินแผ่นดิน จนได้เลื่อนตำแหน่งเป็นผู้ช่วยอธิบดีกรมตรวจเงินแผ่นดิน ในปี พ.ศ. 2472 ได้รับการโอนกลับมาที่กรมบัญชีกลางอีกครั้ง พร้อมตำแหน่งรักษาการอธิบดีกรมบัญชีกลางเมื่อเดือน กุมภาพันธ์ 2472 จนรับตำแหน่งอธิบดีกรมบัญชีกลางเมื่อเดือนเมษายน 2472 ด้วยวัยเพียง 32 ปี และได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น พระยาไชยยศสมบัติ
พระยาไชยยศสมบัติ (เสริม กฤษณามระ) ได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังในรัฐบาลพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) ครั้งแรกเมื่อ 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2479 ในคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 6 และดำรงตำแหน่งต่อมาในคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 7 และคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 8 และพ้นจากตำแหน่งไปเมื่อ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2481 นอกจากนี้ยังเคยได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในสภาผู้แทนราษฎรไทย (ผู้แทนราษฎรชั่วคราว พ.ศ. 2475)
คู่สมรสคือ คุณหญิงศรี ไกรฤกษ์ และน้องสาว - คุณดารา ไกรฤกษ์
รักที่ไม่มีวันเป็นจริง
ชักดิ้นชักงอ
"ชักดิ้นชักงอ" เป็นซิงเกิ้ลแรกของนักร้องป็อปร็อก พลอยชมพู (ญานนีน ภารวี ไวเกล) และเป็นผลงานเพลงชุดแรกของเธอนับแต่ได้เป็นศิลปินสังกัดจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ ซิงเกิ้ลนี้ประพันธ์คำร้องโดย เหมือนเพชร อำมะระ และเรียงเรียงทำนองโดย Bellsnowbear ออกจำหน่ายในวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2558 มิวสิกวิดีโอเริ่มเผยแพร่เมื่อวันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2558
ญานนีน ภารวี ไวเกล (พลอยชมพู) ได้คัฟเวอร์เพลงบนช่องยูทูบของเธอที่ชื่อ Jannina W และมีชื่อเสียงจากการคัฟเวอร์เพลง "Let Her Go" หลังจากนั้นจึงได้เป็นศิลปินสังกัดไวท์ มิวสิค ในเครือของจีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จนได้ออกซิงเกิ้ลแรก คือ "ชักดิ้นชักงอ"
"ชักดิ้นชักงอ" เป็นเพลงแนวป็อปร็อก กล่าวถึงวัยรุ่นปัจจุบันที่มักใช้โทรศัพท์สื่อสารและส่งสติกเกอร์หากัน และความรู้สึกครึ่ง ๆ กลาง ๆ ว่าจะชอบหรือไม่ชอบกันแน่
สิทธิชนพื้นเมือง
สิทธิชนพื้นเมือง (Indigenous Rights) หมายถึงสิทธิของกลุ่มชนซึ่งเป็นชนพื้นเมืองอยู่แต่ดั้งเดิมมาก่อนที่ประชาชนซึ่งเป็นชนส่วนใหญ่ในปัจจุบันจะอพยพมาตั้งถิ่นฐานหรือทำการรุกรานจับจองเป็นอาณานิคม เช่น ชาวอเมริกันพื้นเมือง (อินเดียนแดง) เผ่าต่าง ๆ ในอเมริกา ชาวอะบอริจินในออสเตรเลีย ชาวมาวรีในนิวซีแลนด์ เป็นต้น โดยที่คำว่าชนพื้นเมือง หมายถึงกลุ่มชนซึ่งอาศัยอยู่ในพื้นที่ก่อนการก่อตั้งอาณานิคมหรือรัฐชาติและมีระบบการเมืองและวัฒนธรรมต่างไปจากการเมืองและวัฒนธรรมหลักของรัฐซึ่งพื้นที่ของชนพื้นเมืองนั้นตั้งอยู่
หลักเกณฑ์ที่สหประชาชาติใช้ในการพิจารณาชนพื้นเมือง คือ (อ้างอิงจาก สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ)
สิทธิชนพื้นเมืองนั้นนอกจากจะระบุอยู่ในสิทธิมนุษยชนพื้นฐานแล้ว ยังรวมถึงสิทธิในการครอบครองดินแดนดั้งเดิม สิทธิในการรักษาภาษา วัฒนธรรม และศาสนาซึ่งถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ความเป็นชนพื้นเมืองไว้ โดยรัฐจะต้องให้การคุ้มครองหรือให้อิสระสำหรับชนพื้นเมืองในการตัดสินใจเลือกอัตลักษณ์ของตนเองโดยไม่พยายามกลืนกินทางวัฒนธรรมหรือพยายามกำจัดให้หมดไป รวมถึงการป้องกันผลกระทบทางอ้อมอันส่งผลต่อการดำรงชีวิตของชนพื้นเมือง เช่น การพัฒนาอุตสาหกรรมที่ส่งผลต่อสิ่งแวดล้อมในดินแดนของชนพื้นเมือง รวมไปจนถึงวาทกรรมการ “พัฒนา” ในมิติอื่น ๆ ที่หลายครั้งมองผู้คนเป็นอุปสรรคในกระบวนการพัฒนา รวมถึงการพัฒนาที่ทำให้อัตลักษณ์ของชนพื้นเมืองถูกดูดกลืน หรือหลอมรวมกับวัฒนธรรมและความเจริญชุดใหม่ อันเป็นผลจากการพัฒนาโดยคนภายนอก
ปัจจุบันสิทธิชนพื้นเมืองได้รับการรับรองและอาศัยปฏิญญาสหประชาชาติว่าด้วยสิทธิของชนพื้นเมือง ค.ศ. 2007 เป็นหลัก กฎหมายเกี่ยวกับชนพื้นเมืองของรัฐที่ลงนามรับรองต้องปรับให้สอดคล้องกับบทบัญญัติในปฏิญญา (สหประชาชาติ) แต่ในสภาพความเป็นจริงนั้นชนพื้นเมืองในหลาย ๆ ที่ อาทิ พม่า ก็ยังคงได้รับผลกระทบจากการกดขี่ และใช้ความรุนแรงจากรัฐในการปราบปราม ฉะนั้นปัญหาสำคัญ ณ เวลานี้จึงอยู่ที่การทำให้สิทธิชนพื้นเมืองเหล่านี้ได้รับการรับรองเป็นพลเมืองที่สมบูรณ์ของประเทศ มีสิทธิในการเลือกตั้ง ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมาย และได้รับการปฏิบัติให้เป็นสากลเฉกเช่นเดียวกันกับสิทธิมนุษยชน
ประเทศไทยยังไม่มีการรับรองสิทธิของชนพื้นเมืองใด ๆ แม้จะมีชนพื้นเมืองอยู่มากก็ตาม เช่น ชนชาวมอเก็นหรือชาวเล (Morken), ชาวซาไกหรือสินอย (Sakai, Senoi), ชนชาวชอง (Chong), ชนชาวเซมังหรือเงาะป่า (Semang), ชาวลัวะ (Lua), ชาวไทเขิน (Tai Kheun), ชาวมลาบรีหรือผีตองเหลือง (Mlabri), ชาวกะเหรี่ยง, ชาวไทยเบิ้ง, ชาวไทยเชื้อสายมลายู เป็นต้น
ปัญหาชนพื้นเมืองและชนกลุ่มน้อยในประเทศไทยที่ปรากฏชัด เช่น ปัญหาที่เกิดกับกลุ่มม้งและชาวกะเหรี่ยงในภาคเหนือ ซึ่งมีจำนวนหลายแสนคนที่ถูกละเลย และได้รับการปฏิบัติที่เลวร้ายจากเจ้าหน้าที่รัฐทั้งจากส่วนกลาง และเจ้าหน้าที่ปกครองในพื้นที่มาโดยตลอด ทั้งนี้เพราะพวกเขาถูกมองว่ามิใช่ชนพื้นเมืองของไทย หากแต่เป็น “ผู้อพยพ” ที่ลี้ภัยการเมือง หรือ หลบหนีมาจากประเทศเพื่อนบ้านเข้ามาอาศัยอยู่ในบริเวณประเทศไทยเท่านั้น ฉะนั้นชนกลุ่มน้อย (ที่มีมาก) เหล่านี้จึงไม่ได้มีมีสถานะเป็นพลเมืองไทย และเป็นเหตุให้ถูกปฏิบัติด้วยการแบ่งแยกและกีดกัน โดยเฉพาะการได้รับสวัสดิการขั้นพื้นฐานมาโดยตลอด เช่น การให้บุตรหลานได้รับการเล่าเรียนในโรงเรียนปกติเฉกเช่นเดียวกับเด็กคนอื่น ๆ ที่มีสถานะเป็นพลเมืองไทย เป็นต้น
ชนพื้นเมืองในแทบทุกประเทศทั่วโลกมักกลายเป็นชนกลุ่มน้อยในปัจจุบันของประเทศนั้น ความเป็นชนกลุ่มน้อยมักจะทำให้เป็นผู้ด้อยสิทธิ แม้ว่า “สิทธิมนุษยชน” ที่เป็น “สิทธิทางศีลธรรม” (Moral Rights) จะได้รับการรับรองในฐานะที่เป็นสิทธิทางธรรมชาติหรือสิทธิขั้นพื้นฐานของมนุษย์ แต่ “สิทธิทางกฎหมาย” (Legal Rights) อาจไม่ได้รับการคุ้มครองเสมอไป เช่น กำหนดกติกาในทางกฎหมายอันจะทำให้ชนพื้นเมืองเดิมตามตะเข็บชายแดนไม่อาจมีสัญชาติหรือมีภูมิลำเนาในประเทศ หรือไม่มีสิทธิเลือกตั้ง หรือไม่สามารมีตัวแทนในระบบการเมือง ในประเด็นนี้เอง ประเทศไทยควรทบทวนการกำหนดสถานภาพในทางกฎหมายของบุคคล และตรวจสอบว่าได้สร้างอุปสรรคในการให้สัญชาติหรือภูมิลำเนา และสิทธิตามกระบวนการทางการเมืองแก่ชนพื้นเมืองอย่างไม่เป็นธรรมหรือไม่
หินออบซีเดียน
อาหารออร์แกนิค
แซนเกรีย
คริสตอเฟอ กาลตีเยร์
ฮิวแมนไรท์วอทช์
อัลคาลอยด์
เซลล์เชื้อเพลิงอัลคาไลน์
เทอมฤดูใบไม้ร่วง
เอนไซม์ไทโรซีนไฮดร๊อกซิเลส
ความโปร่งใส (ทางการเมือง) (Political Transparency) หมายถึง ความสามารถของประชาชนในระบอบประชาธิปไตยที่จะเข้าถึง และอภิปรายเกี่ยวกับข้อเท็จจริง เอกสาร และข้อมูลเกี่ยวกับการตัดสินใจดำเนินนโยบายสาธารณะ การใช้อำนาจบริหารประเทศของรัฐบาลและทางราชการ ตลอดจนการแต่งตั้งบุคคลเข้าสู่ตำแหน่งทางการเมือง และในระบบราชการ โดยที่มาของคำว่าความโปร่งใสนี้มาจากความหมายในทางวิทยาศาสตร์กายภาพที่นำไปใช้อธิบายคุณลักษณะของวัตถุที่มีคุณสมบัติ “โปร่งใส” คือ วัตถุที่แสงสว่างสามารถลอดผ่านผิวของวัตถุทำให้สามารถมองทะลุพื้นผิวของวัตถุได้นั่นเอง แต่อย่างไรก็ตาม ความหมายในเชิงการเมืองยังมีความหมายที่ลึกกว่าแค่เพียงการมองเห็นการทำงานของรัฐบาล และราชการ แต่ยังรวมถึงการที่ประชาชนสามารถเข้าใจ มีส่วนร่วม และควบคุมตรวจสอบการทำงานของรัฐบาลได้อีกด้วย (Kurian, 2011: 1686)
ตั้งแต่โบราณกาลมาแล้ว ที่หัวใจของการรักษาอำนาจทางการเมืองอยู่ที่การครอบครองข้อมูลข่าวสาร ซึ่งข้อมูลในที่นี้มีหมายความรวมถึงความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเมืองการปกครอง ด้วยเหตุนี้ในสมัยโรมันจึงเป็นยุคที่ห้ามไม่ให้มีการเรียนการสอนเกี่ยวกับกฎหมายมหาชน เนื่องจากเป็นความรู้เกี่ยวกับกลไก และสถาบันทางการเมืองการปกครองของรัฐ (บวรศักดิ์, 2554: 5-6) ดังนั้น ด้วยความที่ผู้ปกครองตั้งแต่สมัยโบราณใช้อำนาจปกครองโดยที่ผู้ใต้ปกครองไม่สามารถเข้าใจ และมีความรู้เกี่ยวกับกลไกการทำงานของรัฐบาล ผู้ปกครองจึงไม่จำเป็นจะต้องได้รับความนิยมชมชอบ (popularity) หรือ ความยินยอมจากผู้ใต้ปกครอง แต่จะปกครองด้วยความกลัว (ของผู้ถูกปกครอง) และความรุนแรงแทนนั่นเอง
การปิดกั้นการเข้าถึงข้อมูลและการผูกขาดอำนาจการเมือง เริ่มเปลี่ยนแปลงไปหลังจากเกิดสงครามกลางเมืองในอังกฤษ (ค.ศ. 1642-1649) ที่ทำให้ประชาชน หรือ ผู้ถูกปกครองต่างตระหนักในความจำเป็นของความโปร่งใสทางการเมือง หรือ อีกนัยหนึ่งก็คือ ศักยภาพในการตรวจสอบรัฐบาลไม่ว่าจะโดยรัฐสภา หรือ โดยประชาชน ซึ่งจิตวิญญาณของหลักการดังกล่าวนี้ได้สะท้อนออกมาให้เห็นเป็นรูปธรรมภายหลังจากการปฏิวัติอเมริกา (ค.ศ. 1776) และการปฏิวัติฝรั่งเศส (ค.ศ. 1789) พร้อมๆกันกับการเกิดลัทธิรัฐธรรมนูญนิยม ที่ในทางกฎหมายมหาชน แนวความคิดความโปร่งใสของรัฐบาลในช่วงสงครามกลางเมืองของอังกฤษได้นำไปสู่การวางกลไกทางสถาบันการเมืองในรัฐธรรมนูญที่เรียกว่า “การตรวจสอบถ่วงดุล” (checks and balances) ที่ซ้อนอยู่ภายใต้หลักการแบ่งแยกอำนาจ (separation of powers) ของทั้งสหรัฐอเมริกา และฝรั่งเศส ซึ่งเป็นแนวคิดที่สนับสนุนหลักการความโปร่งใสทางการเมืองที่ได้รับอิทธิพลมาจากกลไกการถ่วงดุลอำนาจตามระบบรัฐสภาของอังกฤษที่ฝ่ายบริหารจะต้องถูกตรวจสอบการทำงานโดยฝ่ายนิติบัญญัติอยู่เสมอ (Wormuth, 1949: 72) ดังนั้น กลไกการตรวจสอบถ่วงดุลของทั้งสามอำนาจ นอกจากจะเป็นการทำให้แต่ละฝ่ายจะต้องทำงานอย่างเปิดเผยเพราะจะถูกตรวจสอบจากอีกสอง อำนาจแล้ว ยังจะต้องเปิดเผยให้ประชาชนซึ่งเป็นแหล่งที่มาอันชอบธรรมของอำนาจทางการเมืองได้รับรู้อีกด้วย
ทว่าในการปกครองสมัยใหม่ ยังคงมีพื้นที่ที่เรียกว่า “ความลับของทางการ” ซึ่งยังเป็นข้อยกเว้นของหลักความโปร่งใสทางการเมือง เนื่องจากบางครั้ง การปกครองจำเป็นต้องอาศัยความลับในการดำเนินการต่างๆ ที่ยังไม่อาจเปิดเผยให้ประชาชนทั่วไปได้รับทราบได้จนกว่าจะถึงเวลาที่เหมาะสมด้วยเหตุผลสำคัญหลายๆประการตั้งแต่เพื่อรักษาความสงบเรียบร้อยไปจนถึงเพื่อผลประโยชน์แห่งรัฐ ซึ่งเป็นไปในลักษณะเดียวกันกับการที่พนักงานสอบสวนไม่อาจเปิดเผยข้อเท็จจริงให้สื่อทราบได้เพราะจะเป็นการทำให้สูญเสียรูปคดีไป ด้วยเหตุนี้ทุกๆรัฐบาลในโลกสมัยใหม่จึงยังคงสงวนพื้นที่ที่เรียกว่า “ความลับของทางการ” เอาไว้ไม่มากก็น้อย
แต่ในบางครั้งฝ่ายผู้ปกครอง หรือ รัฐบาลเองก็ใช้ข้ออ้างเรื่องความลับของทางการมากีดกัน และขัดขวางประชาชนในการรับรู้ข้อมูลทางการเมืองการปกครองเพื่อที่จะเอาเปรียบ หรือ ซ่อนเร้นบางสิ่งบางอย่างที่ไม่ชอบมาพากล ด้วยเหตุนี้ในปัจจุบันจึงได้เกิดขบวนการเคลื่อนไหวเพื่อเรียกร้องให้ลดพื้นที่ “ความลับของทางการ” ลง และจัดระบบของการเข้าถึงข้อมูล และเอกสารของทางการโดยประชาชนอย่างเป็นระบบ เช่น การออกรัฐบัญญัติสิทธิในการเข้าถึงข้อมูล (Rights to Information Act : RTI) ของอินเดียในปี ค.ศ. 2005 และรัฐบัญญัติอิสรภาพในการเข้าถึงข้อมูล (Freedom of Information Act : FOIA) ของสหรัฐฯ ที่บังคับให้หน่วยงานของรัฐบาลจะต้องเปิดเผยข้อมูลในการบริหารบ้านเมืองเมื่อครบกำหนดระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดโดยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ นอกจากนี้ยังมีกฎหมายลูกที่บังคับให้หน่วยงานของรัฐจะต้องจัดทำสิ่งพิมพ์ทางการเหล่านี้ให้เป็นเอกสารอิเล็กทรอนิกส์เพื่อให้ประชาชนทั่วไปสามารถเข้าถึงได้ผ่านการเชื่อมต่อเครือข่ายไร้สายอินเทอร์เน็ต
นอกจากนี้ในปัจจุบันยังมีองค์กรที่เรียกว่า "องค์กรเพื่อความโปร่งใสระหว่างประเทศ" (Transparency International) ที่จะคอยจัดทำดัชนีภาพลักษณ์ของการทุจริตคอร์รัปชั่นออกมาเป็นรายงานประจำปีทุกๆ ปี เพื่อให้คนจากทั่วโลกสามารถรับรู้ถึงพัฒนาการ และความเป็นไปของความโปร่งใสทางการเมืองของรัฐบาลจากทั่วทุกมุมโลกอีกด้วย นอกจากนี้ “สื่อ” (media) ที่เสรี และเป็นมืออาชีพ ก็เป็นกลไกที่สำคัญอีกประการหนึ่งในระบอบเสรีประชาธิปไตยสมัยใหม่ ที่จะช่วยทำหน้าที่ตรวจสอบความโปร่งใสทางการเมือง และสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ประชาชนของรัฐได้จากการรายงาน และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่ถูกต้อง และเที่ยงตรงอย่างปราศจากอคติ และการแทรกแซงจากฝ่ายการเมือง
ประเทศไทยตั้งแต่ต้นทศวรรษ 2500 ขึ้นชื่อเรื่องรัฐบาลที่มีความเป็นระบบราชการสูงจนนักวิชาการอย่าง เฟร็ด ดับบลิว ริกส์ (Fred W. Riggs) เรียกการปกครองของไทยว่าเป็นรัฐราชการ หรือ รัฐอำมาตยาธิปไตย (bureaucratic polity) ซึ่งหมายถึงการบริหารราชการแผ่นดินของข้าราชการที่สร้างภาพลักษณ์ของความเป็นผู้ปกครองแบบเจ้าขุนมูลนาย และมองประชาชนเจ้าของอำนาจเป็นเพียงผู้ถูกปกครอง ดังนั้นช่วงเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2500 - 2540 การเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของทางราชการของคนไทยจึงถูกกีดกันประการหนึ่งจากระบบความสัมพันธ์ระหว่างข้าราชการกับประชาชนที่เป็นเสมือนเจ้านาย กับ บ่าว กับอีกประการหนึ่งจากขั้นตอน และกระบวนการที่ทำให้เกิดความยุ่งยาก และซับซ้อน สร้างขั้นตอนเกินจำเป็น (red tape) ของระบบราชการไทย
จนกระทั่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534 มาตรา 3/1 และ 71/10 (5) ได้นำไปสู่การออกพระราชกฤษฎีกา ว่าด้วยหลักเกณฑ์ และวิธีการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี พ.ศ. 2546 ซึ่งระบุไว้อย่างชัดเจนในมาตรา 6 ที่มีใจความสำคัญว่าการบริหารราชการแผ่นดินนั้นจะต้องก่อให้เกิดประสิทธิภาพ ความคุ้มค่า ลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็น และบริการตลอดจนอำนวยความสะดวกให้แก่ประชาชน ซึ่งการอำนวยความสะดวกนี้รวมถึงมาตรา 43 ที่ระบุว่า
"การปฏิบัติราชการในเรื่องใดๆ โดยปกติให้ถือว่าเป็นเรื่องเปิดเผย เว้นแต่กรณีมีความจำเป็นอย่างยิ่งเพื่อประโยชน์ในการรักษาความมั่นคงของประเทศ ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ การรักษาความสงบเรียบร้อยของประชาชน หรือการคุ้มครองสิทธิส่วนบุคคล จึงให้กำหนดเป็นความลับได้เท่าที่จำเป็น"
จะเห็นได้ว่ากฎหมายฉบับดังกล่าวของไทยนั้นระบุถึงหลักการความโปร่งใสทางการเมืองอย่างชัดเจนเช่นเดียวกันกับที่เกิดขึ้นกับระบบการเมืองการปกครองของโลกตะวันตก แต่จะสังเกตได้ว่าประเทศไทยเองก็เป็นเช่นเดียวกับประเทศอื่นๆ ที่ยังคงมีการสงวนรักษาพื้นที่ที่เรียกว่า "ความลับของทางการ" อยู่ด้วยเช่นกัน แตกต่างก็ตรงที่ พื้นที่ตรงจุดนี้ของไทยนั้นยังไม่ได้รับการทำให้เป็นสมัยใหม่ (modernize) โดยการจัดระบบ และทำให้เกิดความชัดเจนให้เกิดขึ้นในบริเวณที่เป็นพื้นที่สีเทานี้ด้วยการตรากฎหมายเฉพาะ ดังเช่นที่เกิดขึ้นในอินเดีย สหรัฐอเมริกา และอีกหลายๆ ประเทศ ดังนั้น ประเทศไทยในปัจจุบันจึงยังคงมีช่องโหว่ของกระบวนการตรวจสอบ และการทำให้เกิดความโปร่งใสในการบริหารราชการแผ่นดินของรัฐ ทั้งกระบวนการออกนโยบายสาธารณะ และการแต่งตั้งโยกย้ายข้าราชการประจำ และข้าราชการทางการเมือง ซึ่งในหลายกรณีมักเกิดขึ้นผ่านข้ออ้างของนักการเมือง และข้าราชการดังที่ระบุในตัวบทกฎหมายว่า เป็นเรื่องของความมั่นคง และความสงบเรียบร้อย ซึ่งไม่อาจมีใครสามารถพิสูจน์ หรือ รับรู้ความเป็นจริงดังกล่าวนั้นได้เลยนอกเสียจากตัวรัฐบาล ดังนั้นก้าวต่อไปของกระบวนการสร้างความโปร่งใสของรัฐบาลไทย จึงอยู่ที่การยอมเปิดเผยพื้นที่สีเทานี้ให้ชัดเจนมากขึ้น ไม่ว่าจะด้วยการออกกฎหมาย หรือ การกำหนดกลไกการตรวจสอบจากองค์กรอิสระต่างๆ จึงจะทำให้ประเทศไทยสามารถบรรลุเจตนารมณ์ของแนวคิดเรื่องความโปร่งใสทางการเมืองได้อย่างแท้จริง
ปัจจุบันประเทศไทยมีพระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ที่ได้กำหนดให้หน่วยงานของรัฐเปิดเผยข้อมูลข่าวสารของทางราชการให้แก่ประชาชนทั่วไป โดยกำหนดวิธีการเปิดเผยข้อมูลไว้ 3 วิธี ได้แก่
และยังมีองค์กรเพื่อความโปร่งใสเป็นของเราเอง ซึ่งมีหลักการทำงาน และกุศโลบายที่คล้ายคลึงกับองค์กรเพื่อความโปร่งใสระหว่างประเทศ คือคอยติดตามและเฝ้าระวังในเรื่องที่เกี่ยวกับการทุจริตต่างๆ เพียงแต่จะไม่มีการทำรายงานประจำปีออกมาเหมือนกับองค์กรเพื่อความโปร่งใสระหว่างประเทศ
เครื่องดื่มนมปั่น
การปรองดอง (reconciliation) หมายจัดการความขัดแย้งระหว่างกลุ่ม ในสังคมที่เคยแตกแยก ต่อสู้ และปะทะกัน ทั้งในระดับความคิดและในระดับการใช้ความรุนแรงทางกายภาพ ในการตกลงเพื่อเข้าสู่การเจรจาสันติภาพ ระหว่างกลุ่มต่าง ๆ โดยไม่ใช้ความรุนแรง และทำการสร้างองค์กรหรือสถาบันที่เป็นประชาธิปไตยในการเข้ามาช่วยปรองดองและต่อรองอำนาจระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ในที่นี้อาจจะรวมถึงการใช้มาตรการออกกฎหมายนิรโทษกรรม เพื่อเป็นเครื่องมือเยียวยาความเสียหายโดยเริ่มจากการแสวงหาความจริงในอดีต สาเหตุความไม่เป็นธรรมในสังคม การช่วยเหลือเยียวยาผู้ได้รับความเดือดร้อนจากความขัดแย้ง การแสวงหาข้อเท็จจริงของความคิดแต่ไม่หาคนผิด และการจัดสรรอำนาจใหม่ระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ในสังคมให้สามารถอยู่ร่วมกันได้ แต่ควรระลึกด้วยว่า การใช้กฎหมายนิรโทษกรรมแต่เพียงอย่างเดียว ไม่สามารถนำไปสู่การปรองดองอย่างแท้จริงได้ การปรองดองจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อต้นตอของความขัดแย้งในสังคมได้รับการแก้ไข การจะเริ่มแก้ไขได้ก็โดยการพิสูจน์ทราบ บันทึก และชี้แจงข้อเท็จจริงในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น เพราะสังคมมีสิทธิในการเข้าถึงความจริง การรับทราบความจริงจึงจะนำมาสู่ความเข้าใจ การให้อภัย และเมื่อนั้นการปรองดองจึงจะเกิดขึ้นได้ (Murphy, 2010: 1-37)
สถาบันส่งเสริมประชาธิปไตยและการเลือกตั้งสากล (International Institute for Democracy and Electoral Assistance: IDEA) ได้กล่าวถึงกระบวนการการปรองดองใน 3 ขั้นตอนไว้ดังนี้
อย่างไรก็ดี ในทางปฏิบัติจะพบว่าไม่มีการปรองดองในที่ใดไม่เกี่ยวกับ “การเมือง” และแทบจะไม่มีการปรองดองในที่ใดไม่มีผลประโยชน์ทาง “เศรษฐกิจ” ตัวอย่างเช่นในประเทศแอฟริกาใต้ที่เคยเกิดสงครามกลางเมืองและการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ ได้ทำการสร้างกระบวนการปรองดอง การเลือกตั้งที่ได้เนลสัน แมนเดลาขึ้นมาเป็นประธานาธิบดี แม้จะได้คะแนนเสียงจากคนดำอย่างท่วมท้น แต่เนลสัน แมนเดลาถือว่าตนเป็นประธานาธิบดีของคนแอฟริกาใต้ทั้งประเทศ ไม่ว่าคนดำหรือคนขาว ความปรองดองของคนในชาติถือเป็นสิ่งสำคัญทำให้เนลสัน แมนเดลาเลือกอดีตประธานาธิบดีเดอเคลิร์กซึ่งเป็นคนขาว มาเป็นรองประธานาธิบดีในคณะรัฐบาลแห่งชาติ เพื่อเปิดกระบวนการปรองดอง การสืบค้นหาความจริง การเยียวยา การนิรโทษกรรม และการเจรจากับกลุ่มต่าง ๆ อีกหลายครั้ง การสร้างกระบวนการปรองดองจึงต้องใช้เวลานานและความอดทนต่อความคิดเห็นที่แตกต่างอย่างมาก (Whittaker, 1999: 28-29)
นอกจากนี้ยังมีตัวอย่างในประเทศพม่า การพัฒนาเขตเศรษฐกิจและท่าเรือน้ำลึกทวายในช่วงปี 2008 เป็นต้นมา ได้มีการพัฒนาเศรษฐกิจทำให้ผลประโยชน์จำนวนมหาศาลเข้าสู่ประเทศ ความขัดแย้งระหว่างรัฐบาลทหารพม่ากับชนกลุ่มน้อยจึงเบาบางลง เพราะถนนในการเข้าถึงพื้นที่ทวายจำเป็นต้องตัดผ่านเขตการปกครองของชนกลุ่มน้อย ทำให้รัฐบาลเปิดกระบวนการเจรจาสันติภาพกับชนกลุ่มน้อยต่าง ๆ เพื่อเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ร่วมกันทางเศรษฐกิจ
จะเห็นได้ว่ากระบวนการสร้างความปรองดองนั้นวางอยู่บนกรอบความคิดทางการเมืองพื้นฐานสามประการ ประการแรกคือการยึดหลักนิติธรรม (rule of law) เพราะแม้กระบวนการปรองดองจะพยายามไกล่เกลี่ย และมีการรอมชอมระหว่างคู่ขัดแย้ง แต่ความจริงทางการเมือง และความถูก-ผิด ภายใต้กรอบของกฎหมายก็ยังคงต้องดำรงอยู่ และมีการตัดสินไปตามกระบวนการปกติเพื่อก่อให้เกิดความเป็นธรรม แต่ความเป็นธรรมที่ว่านี้ ตั้งอยู่ภายใต้แนวคิดความยุติธรรมในช่วงเปลี่ยนผ่าน ประการที่สองคือ การสร้างความไว้วางใจทางการเมือง (political trust) ระหว่างคู่ขัดแย้ง และประการสุดท้ายก็คือ การสร้างศักยภาพ (capability) ให้แก่สถาบันทางการเมืองทั้งที่เป็นทางการ และไม่เป็นทางการเพื่อก่อร่างสร้างความสัมพันธ์ทางการเมืองที่ดีระหว่างคู่ขัดแย้ง (Murphy, 2010: 41, 71, 94)
สำหรับงานศึกษาของไทย พบงานของสถาบันพระปกเกล้า (2555: 18) ได้ให้ความหมายของการปรองดองไว้ว่า การปรองดองได้แก่กระบวนการต่าง ๆ ที่ป้องกันแก้ไขไม่ให้ความขัดแย้งเกิดขึ้นมาใหม่อีกครั้ง โดยการสร้างสันติภาพ หยุดยั้งวงจรความรุนแรง และสร้างสถาบันที่เป็นประชาธิปไตยให้กลับคืนมาอีกครั้งหนึ่ง แต่ในส่วนของแนวทางการปฏิบัตินั้นเป็นที่ยอมรับว่าอาจไม่ง่ายนักที่จะสามารถทำตามแนวคิดทฤษฎีของการปรองดอง เนื่องจากกระบวนการปรองดองไม่สามารถแยกออกจากสังคมที่มีปัญหาความขัดแย้งและความหวาดกลัวอย่างรุนแรงได้ การปรองดองเป็นกระบวนการที่ยากลำบาก ยาวนาน คาดเดาได้ยากและเกี่ยวข้องกับการวางแผน ขั้นตอนและวิธีการต่าง ๆ ที่เหมาะสม และต้องทำอย่างต่อเนื่อง เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงทัศนคติ เช่น การมีสันติธรรมแทนที่จะแก้แค้น การจัดการความทรงจำร่วมกัน และสร้างการอธิบายจากมุมมองต่าง ๆ ของความขัดแย้งอย่างเท่าเทียมกัน
ในทางปฏิบัติ สังคมไทยหลังปี พ.ศ. 2548 เป็นต้นมา เป็นสังคมที่มีความแตกแยกกันอย่างมาก ทั้งความแตกแยกทางการเมือง (ระหว่างกลุ่มสีเสื้อต่าง ๆ ) ความแตกแยกทางเศรษฐกิจ (ความแตกต่างระหว่างชนชั้น ความไม่เป็นธรรมในการแบ่งบันทรัพยากร) และความแตกแยกทางสังคม (การไม่ได้รับความยุติธรรม หรือ ถูกปฏิบัติแบบ “สองมาตรฐาน”) นำมาสู่การจัดการปัญหาด้วยการตั้งคณะกรรมการอิสระตรวจสอบและค้นหาความจริงเพื่อการปรองดองแห่งชาติ (คอป.) สมัชชาปฏิรูปประเทศ และคณะกรรมการปฏิรูปประเทศไทยในการสร้างความปรองดองในชาติ
การสืบค้นหาความจริงของ “คณะกรรมการอิสระตรวจสอบและค้นหาความจริงเพื่อการปรองดองแห่งชาติ” ที่ได้ออกผลการศึกษาในช่วงปลายปี พ.ศ. 2555 และรายงานที่จัดทำโดยคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ถึงผลการตรวจสอบกรณีเหตุการณ์การชุมนุมของกลุ่มแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ (นปช. หรือกลุ่มคนเสื้อแดง) ระหว่างวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2553-19 พฤษภาคม พ.ศ. 2553 นำมาสู่ข้อถกเถียงและการตั้งคำถามอย่างกว้างขวางต่อเนื้อหาและข้อสรุป ความพยายามสร้างความปรองดองที่ผ่านมาของสังคมไทยสะท้อนว่า กระบวนการปรองดองเป็นเรื่องละเอียดอ่อน ต้องอาศัยการถกเถียงอย่างสร้างสรรค์ ต้องอดทนต่อข้อมูลและการแสดงความคิดเห็นที่แตกต่าง จริงใจและเปิดใจยอมรับฟังเสียงจากผู้เห็นต่างให้มากกว่าเดิม ทั้งนี้เป้าหมายคือการสร้างความไว้วางใจระหว่างคนในสังคม