pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ปักเป้ายักษ์
ปลาปักเป้าลายเสือ
ปลาปักเป้าก้นดำ
Starry blowfish
Starry toadfish
Star puffer
ปักเป้าก้นดำ
กราฟเส้น (ทฤษฎีกราฟ)
นิกกี โรเมโร
นิก โรเตเฟล  เป็นที่รู้จักกันดีในวงการของเขา นิกกี โรเมโร  เป็นดีเจและโปรดิวเซอร์เพลงเฮาส์ชาวดัตช์ เขาได้ทำงานร่วมและได้รับการสนับสนุนจากดีเจชื่อดัง เช่น เชสโต Fedde Le Grand Sander Van Doorn เดวิด เกตตา Toshaan Saini, แคลวิน แฮร์ริส และ Avicii
นิกกี้ โรเมโร
โดกิโดกิ!พรีเคียว
วิทยาลัยสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
เขมรภูมินทร์
เขมรภูมินทร์ [เข-มะ-ระ-พู-มิน]  หรือ เมืองเกาะกง  เป็นเมืองหลักของจังหวัดเกาะกง ประเทศกัมพูชา ตั้งอยู่ใกล้ปากแม่น้ำเกาะปอที่ไหลลงสู่อ่าวไทยในเขตอำเภอสมัคเมียนเจย เมืองเขมรภูมินทร์อยู่ห่างจากชายแดนไทยเพียง 10 กิโลเมตร ห่างจากเมืองแซรแอมเปิล (นาเกลือ) 138 กิโลเมตร และเดินทางอีก 133 กิโลเมตร ก็จะถึงพนมเปญ
หลังจากการก่อสร้างสะพาน และปรับปรุงทางหลวงหมายเลข 48 ซึ่งก่อสร้างในช่วงปี พ.ศ. 2550-2553 เพื่อเชื่อมเกาะกงไปกรุงพนมเปญและเมืองพระสีหนุ ทำให้เมืองแห่งนี้มีความสำคัญมากขึ้น
ชาวเกาะกงทั้งที่มีเชื้อสายเขมรและไทย เรียกเมืองหลักนี้ว่า "เกาะกง" ซึ่งทั้งคำว่าเกาะและกงมีความหมายตรงตัวว่า "เกาะ" ต่อมาเมื่อช่วงที่เกาะกงอยู่ภายใต้อิทธิพลของกรุงสยาม รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้พระราชทานนามเมืองแห่งนี้ว่า "ปัจจันตคิรีเขตร" ซึ่งมีความหมายว่า "ปลายเขตแดนที่ภูเขา" และตั้งนามเมืองให้คล้องกับเมืองประจวบคีรีขันธ์ (เดิมชื่อ "บางนางรม") ซึ่งเมืองทั้งสองตั้งอยู่ในแนวรุ้งเดียวกัน ดังปรากฏไว้ความว่า
"...ขุนสารประเสริฐรับพระบรมราชโองการใส่เกล้าฯ ทรงพระกรุณา โปรดเกล้าฯ สั่งว่า เมืองบางนางรมนั้นโปรดเกล้าฯ ให้เรียกเมืองประจวบคีรีขันธ์ กับที่เกาะกงนั้น โปรดเกล้าฯ ให้เรียกว่า เมืองปัจจันตคิรีเขตร ให้กรมวัง หมายไปยังกรมพระกลาโหม กรมท่า กรมพระศุภรัต สัสดีซ้ายขวา ให้เรียกชื่อเมืองทั้ง ๒ ให้ถูกตามแบบรับสั่ง"
ต่อมาในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ ทรงพระราชทานนามให้เมืองนี้ใหม่ว่า "เขมรภูมินทร์" มีความหมายว่า "เขตแดนของกษัตริย์กัมพูชา" ซึ่งปัจจุบันยังคงใช้ชื่อนี้อยู่ แต่กลับไม่เป็นที่นิยมเรียกนัก ประชาชนส่วนใหญ่ยังนิยมเรียกเมืองนี้ว่า "กรุงเกาะกง"
แต่เดิมที่ทำการเมืองเกาะกงตั้งอยู่ที่เกาะเสก็ดและขึ้นต่อจังหวัดกำปอต ต่อมาในปี พ.ศ. 2502 ได้มีการสร้างที่ทำการเมืองใหม่ที่เสาธงแล้วเสร็จ จึงได้แยกเกาะกงออกมาตั้งเป็นจังหวัดใหม่
กรุงเกาะกงตั้งอยู่บริเวณปากแม่น้ำ สามารถเข้าถึงได้ทั้งทางบก ทางทะเล และทางอากาศ ที่นี่ห่างจากกรุงเทพฯ ประมาณ 450 กิโลเมตรตามถนนที่เชื่อมระหว่างชายแดนต่อกับบ้านหาดเล็กในฝั่งประเทศไทย ซึ่งห่างจากตัวเมืองเกาะกงเพียง 10 กิโลเมตร ในปี พ.ศ. 2545 ได้มีการสร้างสะพานข้ามแดนจากเกาะกงมายังฝั่งชายแดนไทยด้วยวงเงิน 7.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ และมีความยาว 1,900 เมตร ซึ่งถือเป็นสะพานที่ยาวที่สุดในกัมพูชา
ส่วนการเดินทางจากพนมเปญมายังเกาะกงต้องเดินทางตามทางหลวงหมายเลข 4 เข้ามาถึงเมืองแซรแอมเปิล 133 กิโลเมตร และเดินทางออกจากเมืองแซรแอมเปิลด้วยถนนที่คดเคี้ยวตามเชิงเขากระวานอีก 138 กิโลเมตรก็จะมาถึงตัวเมืองเกาะกง
เชสโต
เกาะกง (แก้ความกำกวม)
เกาะกง อาจหมายถึง
หม่อมราชวงศ์กัลยา ติงศภัทิย์
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์กัลยา ติงศภัทิย์ รองอธิการบดีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย,อดีตคณบดีคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์กัลยา ติงศภัทิย์ หรือที่รู้จักในนาม ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.หม่อมราชวงศ์กัลยา ติงศภัทิย์ เป็นธิดาของหม่อมเจ้าเพลารถ จิตรพงศ์ซึ่งเป็นพระโอรสลำดับที่ 8 ใน สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ กับหม่อมเจ้ากุมารีเฉลิมลักษณ์ ดิศกุล ม.ร.ว.กัลยา ติงศภัทิย์ สมรสกับนายจาริต ติงศภัทิย์ (บุตรของศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์) อดีตองคมนตรี มีบุตร ๑ คน คือ นางสาวรมณียา ติงศภัทย์
วิตาลี เกอร์คอฟ
วิตาลี เกอร์คอฟ (; ; 27 มีนาคม ค.ศ. 1985 — ) บางครั้งสะกดเป็น วิตาลี เฮอร์คู เป็นนักมวยไทยชาวเบลารุสรุ่นเวลเตอร์เวท ผู้มาจากค่ายมวยแพทริออต ณ กรุงมินสค์ เขาเป็นแชมป์โลกมวยไทยสมัครเล่นเจ็ดสมัย และเป็นแชมป์ยุโรปตะวันออกในรายการเค-วัน เวิลด์แมกซ์ 2010 ซึ่งปัจจุบัน เขาเข้าแข่งขันรายการเค-วัน แมกซ์
ผลงานระดับสมัครเล่น.
วิตาลีเป็นสมาชิกคนสำคัญของมวยไทยทีมชาติเบลารุส เขาชนะรายการแข่งขันระดับนานาชาติครั้งแรกเมื่อครั้งที่เขายังเป็นวัยรุ่น โดยได้รับรางวัลเหรียญทองจากการชิงแชมป์ทวีปยุโรปของสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติ จากนั้นสองปีเมื่อเขามีอายุเพียง 17 ปีก็ชนะรางวัลเหรียญทองในรุ่น 61 กก. ของรายการชิงแชมป์โลกสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติที่จัดขึ้น ณ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย ระหว่าง ค.ศ. 2004 และ 2008 วิตาลีได้รับสี่เหรียญทองจากรายการชิงแชมป์โลกของสหพันธ์มวยไทยโลก (ใน ค.ศ. 2004, 2005, 2006, 2007) รวมถึงได้รับเหรียญทองจากรายการแข่งขันชิงแชมป์โลกของดับเบิลยูเคพีเอฟ และเหรียญทองจากการแข่งขันชิงแชมป์ยุโรปขององค์กรสมาคมคิกบ็อกซิ่งโลก ใน ค.ศ. 2006
ใน ค.ศ. 2008 วิตาลีเข้าแข่งขันรายการปูซานทาฟีซาเวิลด์เกมส์ครั้งที่สี่ในปูซาน ประเทศเกาหลีใต้ ที่ซึ่งมีการจัดรายการแข่งขันชิงแชมป์โลกของสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติประจำ ค.ศ. 2008 เขาได้เข้าสู่รอบชิงชนะเลิศหากแต่ได้รับรางวัลเหรียญเงิน โดยเป็นฝ่ายแพ้รอบชิงชนะเลิศให้แก่นักชกชาวยูเครนนามว่าเปโตร นาโคเนชนี เขาได้หวนกลับมาเพื่อล้างตาในปีถัดมาโดยเป็นฝ่ายชนะรายการชิงแชมป์ยุโรป และชิงแชมป์โลกของสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติใน ค.ศ. 2009 โดยในรายการชิงแชมป์โลก เขาเป็นฝ่ายชนะมาร์คัส โอเบิร์ก ในรอบควอเตอร์ไฟนอลก่อนจะพบกับคู่ปรับอย่างนาโคเนชนีในรอบเซมิไฟนอลของเส้นทางการมุ่งสู่เหรียญทอง ในการแข่งขันชิงแชมป์โลกของสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติ ค.ศ. 2010 วิตาลีสามารถเข้าสู่รอบไฟนอล หากแต่พลาดการได้รับเหรียญทอง แม้ว่าเขาจะเป็นฝ่ายชนะรางวัลเหรียญทองจากการชิงแชมป์ยุโรปของสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติในปีก่อนก็ตาม จากการแข่งขันอันยาวนานในการแข่งขันในระดับอาชีพ เขาได้รับเหรียญรางวัลเก้าเหรียญในการแข่งขันชิงแชมป์โลก (เจ็ดเหรียญทอง, สองเหรียญเงิน) และสามเหรียญทองจากรายการชิงแชมป์ยุโรปตั้งแต่รุ่น 61 กก. ไปจนถึงน้ำหนักปัจจุบันของเขาที่ 71 กก.
สืบเนื่องมาจากการที่เขาประสบความสำเร็จอย่างมากในระดับสมัครเล่น วิตาลีก็ได้หันมาเกี่ยวข้องในระดับอาชีพมากขึ้น ใน ค.ศ. 2007 เขาได้มีส่วนร่วมในรายการแข่งขันดับเบิลยูเอ็มซีบรุทฟอร์ซ 8 จัดจ์เมนท์เดย์ รุ่นน้ำหนักไม่เกิน 72 กก. ณ เมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย วิตาลีได้แสดงให้เห็นว่าทักษะระดับสมัครเล่นของเขาไม่ได้ทำให้เขาเป็นฝ่ายแพ้ในระดับอาชีพด้วยการเป็นฝ่ายชนะนักชกชาวออสเตรเลียนามว่าเกร็ก โฟลีย์ ในรอบชิงชนะเลิศ ส่วนใน ค.ศ. 2008 เขาได้พยายามเข้ารับการคัดเลือกสู่การแข่งขันรายการมวยไทยเรียลลิตีโชว์ "เดอะ คอนเทนเดอร์เอเชีย" ซีซัน 2 ที่จัดขึ้น ณ เชลยาบินสค์ ประเทศรัสเซีย โดยเขาเป็นฝ่ายชนะคู่ปรับระดับสมัครเล่นอย่างเปโตร นาโคเนชนี ในรอบรองชนะเลิศ แต่เป็นฝ่ายแพ้ต่อแชมป์โลกสหพันธ์มวยไทยสมัครเล่นนานาชาติรุ่น 75 กก. ที่มีชื่อว่าอาร์เทม เลวิน ด้วยการชนะน็อกโดยเทคนิคในรอบชิงชนะเลิศ ส่วนใน ค.ศ. 2009 เขาประสบกับความผิดหวังมากขึ้น เมื่อเป็นฝ่ายแพ้ในรอบชิงชนะเลิศของการแข่งขันรายการทัตเนฟต์คัพในรุ่นน้ำหนักไม่เกิน 70 กก.
ใน ค.ศ. 2010 วิตาลีได้สร้างผลงานระดับอาชีพในรายการเค-วัน เวิลด์แมกซ์ 2010 ของทัวร์นาเมนท์ยุโรปตะวันออก ณ วันที่ 19 มีนาคม ที่กรุงมินสค์ ประเทศเบลารุส โดยเป็นฝ่ายชนะฝ่ายตรงข้ามสองรายได้เป็นครั้งแรกจากคะแนนตัดสินของกรรมการ ก่อนที่จะเผชิญกับซามิน กูเซย์นอฟ จากประเทศอาเซอร์ไบจานในรอบชิงชนะเลิศ หลังจากการแข่งรอบที่สาม วิตาลีได้รับมงกุฎแชมป์ยุโรปตะวันออกเค-วัน เวิลด์แมกซ์ 2010 ด้วยการชนะคู่ชกจากการตัดสินอย่างเป็นเอกฉันท์ ชัยชนะครั้งนี้หมายถึงวิตาลีมีคุณสมบัติสำหรับการแข่งขันคิกบ็อกซิ่งที่มีชื่อเสียงที่กำลังจะมาถึงอย่างเค-วัน เวิลด์แมกซ์ 2010 ไฟนอล 16 ในรายการดังกล่าว เขากระทำการตีเสมอได้ยากยิ่งเมื่อเผชิญกับแชมป์เค-วัน ระดับสุดยอดอย่างจอร์จิโอ เปโตรเซียน ที่โซล ภายหลังจากเป็นฝ่ายแพ้พ่ายในรอบที่สามวิตาลีก็เกิดอาการผิดหวัง เนื่องด้วยเขาจบการแข่งขันเค-วันแมกซ์โดยเป็นฝ่ายแพ้คะแนนการตัดสินอย่างเป็นเอกฉันท์ หลังจากนั้นเพียงไม่กี่สัปดาห์เขาก็เป็นฝ่ายแพ้เพชรมั่นคง เพชรฟอร์กัส ในรอบสองของการแข่งขันไทยไฟท์
เขาเป็นฝ่ายชนะฟาเรส เบอชาร์ โดยคะแนนตัดสินในรอบก่อนรองชนะเลิศของการแข่งขัน "ไทยไฟท์ 2012: คิงออฟมวยไทย" ในรุ่น 72 กก. ที่กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย ณ วันที่ 23 ตุลาคม ค.ศ. 2012
หลังจากนั้น เขาเป็นฝ่ายชนะอันเตโร ฮีนีเนน ในการแข่งขันรอบรองชนะเลิศที่จังหวัดนครราชสีมา ประเทศไทย ณ วันที่ 25 พฤศจิกายน ค.ศ. 2012
เขาได้สู้กับบัวขาว ป.ประมุข ในรอบชิงชนะเลิศ ณ วันที่ 16 ธันวาคม ค.ศ. 2012
อุลตร้าแมนเซเว่น
เลมีเซราบล์
เลมีเซราบล์ (; "เหล่าผู้น่าสังเวช") เป็นนวนิยายภาษาฝรั่งเศสแนวประวัติศาสตร์ ผู้ประพันธ์ คือ วิกตอร์ อูว์โก เผยแพร่ครั้งแรกใน ค.ศ. 1862 และถือเป็นหนึ่งในนวนิยายอันยิ่งใหญ่ที่สุดแห่งคริสต์ศตวรรษที่ 19
เนื้อหาเริ่มใน ค.ศ. 1815 และถึงจุดสุกงอมในเหตุการณ์กบฏมิถุนายนเมื่อ ค.ศ. 1832 ที่ปารีส โดยว่าด้วยชีวิตและปฏิสัมพันธ์ของตัวละครหลายตัว โดยเฉพาะความดิ้นรนเอาชีวิตรอดของฌ็อง วัลฌ็อง กับการที่คนผู้นี้ได้รับการไถ่บาป
เนื้อหาของนวนิยายเป็นการตั้งคำถามต่อสภาพของกฎหมายและความผ่อนปรน โดยพรรณนาถึงประวัติศาสตร์ฝรั่งเศส สถาปัตยกรรมและการออกแบบชุมชนเมืองในปารีส จริยปรัชญา การต่อต้านระบอบกษัตริย์ ความยุติธรรม ศาสนา รวมถึงชนิดและสภาพของความรักแบบชู้สาวกับแบบครอบครัว นวนิยายเรื่องนี้ยังมีชื่อเสียงผ่านการดัดแปลงหลายต่อหลายครั้งเป็นภาพยนตร์ ละครโทรทัศน์ ละครเวที อันรวมถึงละครเพลง
จูเลียต (นามปากกาของชนิด สายประดิษฐ์) แปลเพียง 2 ภาคแรกเป็นภาษาไทย ใช้ชื่อว่า "เหยื่ออธรรม" พิมพ์ครั้งแรกเมื่อใดไม่ปรากฏ ต่อมา วิภาดา กิตติโกวิท แปลทุกภาคเป็นภาษาไทย ใช้ชื่อว่า "เหยื่ออธรรม" เช่นกัน พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2553
กฎหมายจีนดั้งเดิม
กฎหมายจีนดั้งเดิม  หมายถึง บรรดากฎหมาย ระเบียบ และข้อบังคับที่ใช้บังคับในประเทศจีนนับแต่โบราณกาลมาจนถึง พ.ศ. 2454 อันเป็นปีที่ราชวงศ์ชิงสิ้นสุดลง กฎหมายดั้งเดิมเหล่านี้มีความแตกต่างจากกฎหมายในระบบคอมมอนลอว์  และระบบซีวิลลอว์  อันเป็นระบบกฎหมายสองระบบที่นิยมใช้และมีอิทธิพลมากที่สุดในโลกปัจจุบัน และกฎหมายจีนดั้งเดิมยิ่งต่างไปจากกฎหมายจีนปัจจุบันอย่างถึงที่สุด เนื่องจากกฎหมายจีนดั้งเดิมมีองค์ประกอบสำคัญคือความนิยมกฎหมายและความนิยมลัทธิขงจื้อซึ่งมีอิทธิพลต่อแบบแผนของสังคมและการปกครองของจีนในสมัยโบราณอย่างยิ่ง
พัฒนาการเริ่มแรก.
ในสังคมยุคเริ่มแรกของจีน ชนชั้นบรรดาศักดิ์จะต้องประพฤติปฏิบัติตาม "กฎแห่งจารีต"  ของตน ส่วนชนชั้นรากหญ้าต้องอยู่ภายในกฎเกณฑ์ที่ชนชั้นบรรดาศักดิ์กำหนดไว้อีกทีหนึ่ง หากฝ่าฝืนจะต้องรับโทษตาม "กฎแห่งโทษทัณฑ์"  หลักการเช่นนี้ถึงแม้จะส่งผลดีต่อการควบคุมประชากรแต่ก็ทำให้เกิดช่องว่างระหว่างชนชั้นวรรณะต่าง ๆ อย่างยิ่งยวด
ชนชั้นปกครองยุคเริ่มแรกของราชวงศ์โจวซึ่งเป็นราชวงศ์ลำดับที่สามตามประวัติศาสตร์จีนได้ตรากฎหมายหลายฉบับเพื่อรองรับค่านิยมในความเป็นบุตรหัวปี  เช่น ค่านิยมเรื่องความกตัญญู โดยกฎหมายฉบับเริ่มแรกที่สุดฉบับหนึ่งของจีนที่เชื่อกันว่าเป็นของแท้ คือ ประมวลพระราชโองการของพระเจ้าโจวอู่หวังที่มีไปถึงเจ้าฟ้าชายพระองค์น้อยสำหรับเป็นแนวทางในการจัดระเบียบศักดินา ชื่อว่า "คังเก้า"
ต่อมาในระหว่างช่วงหกศตวรรษก่อนคริสต์ศาสนา แคว้นต่าง ๆ ที่พากันแยกตัวเป็นอิสระไม่ขึ้นต่อราชวงศ์โจว ได้จัดทำประมวลกฎหมายอาญาเป็นของตนและจารึกไว้บนกาน้ำสาริดซึ่งหลงเหลือซากมาถึงทุกวันนี้ เช่น ประมวลกฎหมายอย่างน้อยสองฉบับของแคว้นเจิงที่มีอายุราว 536-504 ปีก่อนคริสต์ศักราช โดยฉบับแรกปรากฏบนกาน้ำ และอีกฉบับบนไม้ไผ่ ในจำนวนประมวลกฎหมายที่ตราขึ้น ณ ช่วงนี้ ชุดประมวลกฎหมายแห่งแคว้นเว่ยซึ่งร่างโดยลี้กุย  นับว่ามีชื่อเสียงที่สุด การจัดทำประมวลกฎหมายดังกล่าวเป็นกระบวนการที่ชนชั้นปกครองพยายามจะปฏิรูปอำนาจการปกครองของส่วนกลางให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น แต่ก็ได้รับเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากรัฐบุรุษหลายคน เช่น ขงจื้อ ว่าทำให้ระบบชนชั้นวรรณะเสื่อมลง
ความนิยมกฎหมายในแคว้นฉิน.
221 ปีก่อนคริสต์ศักราช แคว้นฉินปราบแคว้นทั้งหลายได้แล้วจัดการรวมเข้าเป็นสุวรรณปฐพีอันหนึ่งอันเดียวกัน พร้อมสถาปนาราชวงศ์ฉินขึ้นเป็นรัฏฐาธิปัตย์ ความสำเร็จของราชวงศ์ฉินในครั้งนี้เป็นผลมาจากการประกาศใช้ประมวลกฎหมายอาญาและประมวลกฎหมายปกครองฉบับเดียวกันทั่วราชอาณาจักรเมื่อ 4 พันปีก่อนคริสต์ศักราช ตามคำแนะนำของรัฐบุรุษชางยาง  สาระสำคัญเป็นการกำหนดโทษหนักสำหรับผู้ฝ่าฝืนหรือละเลยไม่ปฏิบัติหน้าที่ที่รัฐมอบหมายให้ และโทษอื่น ๆ ตามแต่ชั้นความผิด กฎหมายในชั้นนี้ล้วนแต่ได้รับการผลิตขึ้นตามเจตนารมณ์อันบริสุทธิ์ที่มีความนิยมกฎหมาย ซึ่งเจตนารมณ์เช่นนี้เป็นปฏิปักษ์ต่อมโนทัศน์ของลัทธิขงจื้อเกี่ยวกับค่านิยมทางจริยธรรมต่าง ๆ
ฝ่ายนิยมกฎหมาย เช่น นักคิดนักเขียนหันเฟย์  นั้นยืนยันว่า ชนชั้นปกครองต้องใช้บทลงโทษอันเฉียบขาดในการดำเนินการปกครอง โดยไม่ต้องคำนึงค่านิยมทางจริยธรรมต่าง ๆ เลย แต่ชนชั้นปกครองต้องจัดให้มีความเสมอภาคกันภายในกฎหมาย และกฎหมายนั้นต้องตราขึ้นโดยมีความชัดเจนเพื่อให้คนทั่วไปอ่านแล้วก็เข้าใจ กับทั้งต้องตราขึ้นโดยเชื่อมโยงกับคนทั่วไปอย่างเหมาะสมด้วย
กฎหมายราชสำนัก.
ภายหลังจากที่ราชวงศ์ฮั่นเข้าแทนที่ราชวงศ์ฉิน มโนทัศน์ตามความนิยมกฎหมายข้างต้นก็หลงเหลืออยู่อย่างเบาบาง เพราะชนชั้นปกครองต่างสำเหนียกได้ว่า ควรปรับปรุงประมวลกฎหมายอาญาและประมวลกฎหมายปกครองให้มีโครงสร้างเจาะลึกยิ่งขึ้น เพื่อช่วยให้การปกครองแผ่นดินเป็นไปอย่างราบรื่นผ่านการกระจายอำนาจสู่กระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ แต่ต้องรับผิดชอบต่อสมเด็จพระจักรพรรดิพระองค์เดียว ซึ่งกฎหมายยังคงได้รับการผลิตภายในมโนทัศน์ที่นิยมกฎหมายที่ว่า กฎหมายจะต้องมีความชัดเจนเพื่ออำนวยความสะดวกในการทำความเข้าใจ และจะต้องมีการกำหนดโทษสำหรับผู้ละเมิดฝ่าฝืนไม่ว่าได้กระทำโดยความจงใจหรือไม่ แต่ก็รับเอามโนทัศน์ของลัทธิขงจื้อเกี่ยวกับค่านิยมทางจริยธรรมเข้ามาประกอบให้กฎหมายมีความเหมาะสมยิ่งขึ้นด้วย เพราะเหตุที่การปฏิรูปกฎหมายเกิดขึ้นจากราชสำนัก กฎหมายจีนในช่วงนี้จึงได้ชื่อว่า "กฎหมายราชสำนัก"
การตรากฎหมายภายในมโนทัศน์ดังกล่าวดำเนินเรื่อย ๆ ต่อมาในราชวงศ์หลัง ๆ และได้รับการเชิดชูอย่างถึงที่สุดในสมัยราชวงศ์ถัง ซึ่งมีการประสานมโนทัศน์ตามความนิยมกฎหมายและตามลัทธิขงจื้อซึ่งนิยมจริยธรรมเข้าด้วยกัน และผลิตออกมาเป็น "ประมวลกฎหมายราชวงศ์ถัง"  อันประกาศใช้เมื่อ พ.ศ. 1167 โดยพระเจ้าถังเกาจู่ ปฐมฮ่องเต้ราชวงศ์ถัง ประมวลกฎหมายราชวงศ์ถังนี้เป็นถือว่าแบบอย่างในเรื่องการใช้ถ้อยคำที่ชัดเจนและโครงสร้างอันเป็นระบบระเบียบ เนื่องจากร่างขึ้นโดยมีประมวลกฎหมายแห่งราชวงศ์โจวตะวันออก  เป็นแม่แบบ ซึ่งประมวลกฎหมายแห่งราชวงศ์โจวเหนือนี้ก็ร่างขึ้นโดยมีประมวลกฎหมายที่เคยประกาศใช้มาแล้วเป็นแม่แบบเช่นกัน คือ ประมวลกฎหมายแห่งวุยก๊ก และประมวลกฎหมายแห่งราชวงศ์จิ้นตะวันตก กระนั้น มโนทัศน์ตามลัทธิขงจื้อก็ยังไม่มีอิทธิพลต่อการผลิตกฎหมายควบคุมความสงบเรียบร้อยของสังคมมากนัก
นอกจากนี้ ในปลายสมัยราชวงศ์โฮ่วจิ้น พ.ศ. 1488 รัฐบาลจีนยังจัดให้มีการประมวลคตินิยมของจีนเท่าที่มีมาในประวัติศาสตร์ โดยปรากฏว่ามีการกล่าวถึงโทษและกฎหมายในบทสุดท้ายแห่งประมวลคตินิยมดังกล่าวอีกด้วย ตามลำดับดังนี้ เจ็ดบทแรกว่าด้วยเรื่องพิธีกรรม, ต่อมาเป็นบทที่ว่าด้วยเรื่องสุนทรียศาสตร์จำนวนสี่บท, ว่าด้วยปฏิทินจำนวนสามบท, ว่าด้วยดาราศาสตร์และโหราศาสตร์จำนวนสองบท, ว่าด้วยศาสตร์ทางฟิสิกส์จำนวนหนึ่งบท, ว่าด้วยภูมิศาสตร์จำนวนสี่บท, ว่าด้วยลำดับชั้นบังคับบัญชาจำนวนสามบท, ว่าด้วยการคมนาคมและการแต่งกายจำนวนหนึ่งบท, ว่าด้วยพระสูตรและปกรณ์ต่าง ๆ จำนวนสองบท, ว่าด้วยโภคภัณฑ์จำนวนสองบท และปิดท้ายด้วยบทว่าด้วยโทษและกฎหมายจำนวนหนึ่งบท
ประมวลพิธีกรรมตามลัทธิขงจื้อ แม้มิใช่กฎหมาย แต่ก็จัดทำขึ้นภายในความคาดหวังให้เป็นที่ควบคุมพฤติกรรมประชาชนให้มีอารยธรรมแล้ว ซึ่งตามมโนทัศน์ของลัทธินี้แล้วเห็นว่า หลักนิติธรรมควรนำมาใช้แก่ผู้มีพฤติกรรมนอกขอบเขตของอารยธรรมแล้วเท่านั้น บุคคลที่ได้ชื่อว่ามีอารยธรรมมีหน้าที่ปฏิบัติตามพิธีกรรมโดยสมควร และโดยที่ลัทธิขงจื้อให้ความสำคัญเรื่องชนชั้นวรรณะ จึงมีความเห็นอีกว่ากฎหมายนั้นมีไว้สำหรับควบคุมพฤติกรรมของชนชั้นจัณฑาลหรือบุคคลสังคมรังเกียจเท่านั้น ทางลัทธิยังเห็นว่าหลักนิติธรรมเป็นจุดเริ่มต้นของคนป่าคนดอยไร้อารยธรรม เมื่อเขาเหล่านั้นเข้ามาปฏิบัติพิธีกรรมตามลัทธิขงจื้อแล้วจึงจะชื่อว่ามีอารยธรรม ตามมโนทัศน์ของลัทธินี้ ความถูกกฎหมายจึงไม่จำเป็นจะต้องถูกต้องตามจริยธรรมหรือมีความยุติธรรม
ภายในการกำกับดูแลของฟางซวนหลิง  รัฐมนตรีแห่งราชวงศ์ถังผู้นิยมลัทธิขงจื้อ กฎหมายโบราณที่มีกว่าห้าร้อยมาตราก็ได้รับการประมวลเและตราเป็น "ประมวลกฎหมายราชวงศ์ถัง" อย่างลุล่วงเรียบร้อย โดยประมวลกฎหมายนี้ประกอบด้วย 12 ภาค ดังต่อไปนี้
ตามประมวลกฎหมายถังแล้ว กำหนดโทษทางอาญาไว้ห้าสถาน ดังต่อไปนี้
นอกจากนี้ยังมีการกำหนด "ข้อพิจารณาแปดประการ" เพื่อเป็นเหตุสำหรับปลี่ยนโทษหนักเป็นเบาด้วย ดังต่อไปนี้
กลวิธีวัจนลีลา
กลวิธีวัจนลีลา  หรือ ภาพพจน์ คือ ถ้อยคำที่เป็นสำนวนโวหารทำให้นึกถึงความหมาย มโนภาพ หรือเห็นเป็นภาพที่นอกเหนือจากสิ่งที่เขียนลงไป หรือถ้อยคำที่เรียบเรียงอย่างมีชั้นเชิงเป็นโวหาร มีเจตนาให้มีประสิทธิผลต่อความคิด ความเข้าใจ ให้จินตนาการและถ่ายทอดอารมณ์ได้อย่างกว้างขวางลึกซึ้งกว่าการบอกเล่าที่ตรงไปตรงมา
หวังอันฉือ
หวังอันฉือ (; เกิด: พ.ศ. 1564; ตาย: วันที่ 6 เดือน 4 ปีหยวนโหยวที่ 1 ตรงกับวันที่ 21 พฤษภาคม พ.ศ. 1629 ตามปฏิทินสุริยคติ) เป็นข้าราชการชาวจีนในประวัติศาสตร์ มีบทบาทเป็นนักเศรษฐศาสตร์ นักปฏิรูป อัครมหาเสนาบดีซึ่งตรงกับตำแหน่ง "นายกรัฐมนตรี" ในปัจจุบัน และกวีสมัยราชวงศ์ซ่งเหนือ
หวังอันฉือมีผลงานโดดเด่นในด้านการปฏิรูปเศรษฐกิจ เขาเล็งเห็นความล้าหลังของสังคมและเป็นผู้นำการปฏิรูปทางเศรษฐกิจสังคม ส่งผลให้การใช้จ่ายของประชาชนคล่องตัว ทำลายการผูกขาดทางการค้า และสร้างระเบียบทางการปกครองและสวัสดิการสังคมรูปแบบใหม่ หวังอันฉือยังปรับปรุงระบบการสอบคัดเลือกบุคคลเข้ารับราชการ โดยขัดขวางคติเห็นแก่ญาติและระบบอุปถัมภ์อันฝังรากลึกในมาแต่เดิม การปฏิรูปของหวังอันฉือไม่เป็นที่พึงใจของกลุ่มอนุรักษนิยมอันนำโดยรัฐมนตรีซือหม่ากวงอย่างยิ่ง นอกจากนี้ สมเด็จพระจักรพรรดิเหรินจงซึ่งมีพระราชอัธยาศัยใฝ่พระราชหฤทัยไปทางซือหม่ากวงก็ไม่โปรดด้วย ทำให้การปฏิรูปดำเนินการและประสบความสำเร็จในช่วงสั้น ๆ เท่านั้น
อัครมหาเสนาบดีหวังมีชีวิตอยู่ในช่วงก่อนกรุงสุโขทัยเมื่อเทียบกันแล้ว
หวังอันฉือนั้นถือกำเนิดในครอบครัวบัณฑิตหลวงทางภาคใต้ของจีน และใน พ.ศ. 1585 ผ่านการสอบคัดเลือกบุคคลเข้ารับราชการได้คะแนนเป็นอันดับสี่ โดยหลังจากสอบผ่านยี่สิบปีแรกได้รับราชการส่วนภูมิภาค ณ มณฑลต่าง ๆ บริเวณน้ำแยงซี ในช่วงนี้หวังอันฉือได้พัฒนาตนและเก็บเกี่ยวประสบการณ์ในการบริหารราชการส่วนภูมิภาคจนปรากฏผลงานโดดเด่น และส่งผลให้เขาเล็งเห็นหนทางแก้ไขสภาพปัญหาของบ้านเมืองที่นับวันยิ่งเสื่อมทรามลงยากจะแก้ไข ปัญหาหลักที่ราชวงศ์ซ่งประสบในครั้งนั้น ได้แก่ การเลี่ยงภาษีของเจ้าของที่ดินอันส่งผลให้ชาวไร่ชาวนาต้องรับภาระแห่งหนี้หนักหน่วงขึ้น ประกอบกับปัญหางบประมาณแผ่นดินขาดดุล และภาวะเงินเฟ้ออย่างกว้างขวาง ยังให้หวังอันฉือซึ่งเป็นคนหัวก้าวหน้าเป็นที่ต้องการของสมเด็จพระจักรพรรดิเจินจงอย่างยิ่ง
Anderson, Gregory E., "To Change China: A Tale of Three Reformers ", "Asia Pacific: Perspectives" , 1:1 (2001).
โมฆียกรรม
โมฆียกรรม  หมายถึง นิติกรรมซึ่งอาจบอกล้าง เพิกถอน หรือให้สัตยาบันได้, ถ้าบอกล้างก็เป็นโมฆะมาแต่เริ่มแรก ถ้าให้สัตยาบันก็มีผลสมบูรณ์มาแต่เริ่มแรก ทั้งนี้ กฎหมายเขียนเป็น "โมฆียะกรรม" ตามรูปแบบการเขียนโบราณสมัยรัชกาลที่ 6 ซึ่งยังไม่มีการบังคับให้การเขียนสะกดคำต้องเป็นไปตามพจนานุกรมของทางราชการ
โมฆียกรรมที่มีความผิดปรกติแต่ไม่ร้ายแรง กฎหมายจึงยอมให้โมฆียกรรมมีผลชั่วคราวจนกว่าจะมีการบอกล้างอันจะมีผลให้โมฆียกรรมกลายเป็นโมฆกรรม  หรือให้สัตยาบันอันจะมีผลให้โมฆียกรรมกลายเป็นนิติกรรมที่สมบูรณ์ ขณะที่โมฆกรรมไม่ได้มีความผิดปรกติเบาบางขนาดนั้น กฎหมายจึงไม่อาจยอมให้มีผลในทางกฎหมายได้
คำว่า "โมฆียะ" เป็นคำวิเศษณ์ซึ่งมีความหมายในทางกฎหมายว่า "ที่อาจเป็นโมฆะได้เมื่อมีการบอกล้าง หรือมีผลสมบูรณ์เมื่อมีการให้สัตยาบัน" มีความหมายตรงตัวว่า "อันน่าจะเป็นโมฆะ"
โมฆียกรรม หรือนิติกรรมที่อาจเป็นโมฆะ คือ นิติกรรมที่กฎหมายถือว่าสมบูรณ์ตราบที่ยังไม่ถูกบอกล้าง ที่เป็นเช่นนี้เพราะนิติกรรมนี้มีความผิดปรกติอย่างไม่ร้ายแรงนัก กฎหมายจึงเปิดโอกาสให้บุคคลผู้เกี่ยวข้องโดยตรงได้มีโอกาสตัดสินใจว่าจะเอาไว้หรือไม่ ทั้งนี้ เพื่อคุ้มครองบุคคลเหล่านี้เอง
ในตำราโบราณของไทยมักอธิบายว่า โมฆียกรรมนั้นมีความสมบูรณ์เต็มร้อยแล้ว แต่อาจถูกบอกล้างให้กลายเป็นโมฆะไปเสียได้ ขณะที่นักกฎหมายปัจจุบันเห็นต่างไปจากนั้น โดยเห็นว่า โมฆียกรรมนั้นหามีความสมบูรณ์เต็มร้อยไม่ หากแต่กฎหมายถือว่าให้มีความสมบูรณ์เพียงชั่วคราวจนกว่าจะบอกล้างให้เป็นโมฆะไป หรือรับรองโดยการให้สัตยาบันก็จะสมบูรณ์ตลอดไป เพราะลำพังแต่การเกิดขึ้นก็เกิดขึ้นอย่างมีความผิดปรกติแล้วจะว่าสมบูรณ์เต็มร้อยไม่ได้ ซึ่งความผิดปรกตินี้เองก่อให้เกิดสิทธิของผู้เกี่ยวข้องที่จะตัดสินใจว่าจะเอาโมฆียกรรมนั้นอยู่หรือไม่
สารานุกรมของเวสต์ว่าด้วยกฎหมายอเมริกัน  อธิบายถึงโมฆียกรรมไว้ว่า ในกฎหมายว่าด้วยสัญญา คำว่า "โมฆียกรรม" หมายถึง สัญญาที่มีผลสมบูรณ์ตามกฎหมายและผูกพันคู่สัญญา จนกว่าคู่สัญญาฝ่ายที่มีสิทธิจะใช้สิทธิบอกล้างหรือรับรองด้วยการให้สัตยาบันซึ่งโมฆียกรรมนั้น สัญญาจะตกเป็นโมฆียะโดยเนื่องมาจากกลฉ้อฉล ความสำคัญผิด การแถลงข้อความเป็นเท็จ (เพื่อฉ้อฉล) การมีความสามารถบกพร่องตามกฎหมาย และการผิดต่อความไว้วางใจที่ได้รับ สัญญาที่มีความเกี่ยวเนื่องกับสิ่งดังกล่าวนี้มิได้ตกเป็นโมฆะโดยอัตโนมัติ แต่จะตกเป็นโมฆะตามความเห็นชอบของคู่สัญญาฝ่ายที่มีสิทธิจะบอกล้างสัญญานั้น ตัวอย่างเช่น บุคคลผู้ถูกล่อลวงโดยกลฉ้อฉลให้เข้าทำสัญญาอาจขอเลิกสัญญาโดยกระทำการบางอย่างตามที่กฎหมายกำหนดเพื่อแสดงเจตนาว่าไม่ยอมรับสัญญานั้น หรือผู้ถูกล่อลวงโดยกลฉ้อฉล หลังจากเขาทราบความแล้วแล้วอาจพิจารณาให้สัตยาบันแก่สัญญานั้นเพื่อให้มีผลสมบูรณ์ต่อไปก็ได้
พจนานุกรมศัพท์กฎหมายสหรัฐอเมริกา  ว่า "โมฆียะ" นั้น หมายถึง มีอำนาจใช้บังคับหรือมีผลตามกฎหมายอยู่ แต่ด้วยลักษณะบางอย่างในตัวของมัน ทำให้การนั้นอาจถูกบอกล้างไปเสียตามกฎหมายได้ ตัวอย่างเด่นชัดที่สุดคือกรณีของสัญญาที่ผู้เยาว์กระทำขึ้น ผู้เยาว์อาจบอกล้างไปเสียเมื่อเขาบรรลุนิติภาวะแล้วได้ สัญญาที่เป็นโมฆียะนั้นโดยปรกติแล้วมีผลผูกพันคู่สัญญาจนกว่าคู่สัญญาฝ่ายที่มีสิทธิจะใช้สิทธิบอกล้างมันเสีย
นิติกรรมใดจะกลายเป็นโมฆียะ ย่อมมีสาเหตุอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้
ความสามารถบกพร่อง.
กฎหมายไทยว่า "การใดมิได้เป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยความสามารถของบุคคล การนั้นเป็นโมฆียะ" สำหรับบทบัญญัติของกฎหมายว่าด้วยความสามารถของบุคคลนั้น ได้แก่ (ม. 153 ป.พ.พ.)
1. ผู้เยาว์ คือ ผู้ที่ยังไม่บรรลุนิติภาวะตามกฎหมาย ไม่ว่าจะยังโดยอายุหรือโดยการสมรสก็ตาม ทำนิติกรรมโดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม (ม.19-20 ป.พ.พ.)
2. คนไร้ความสามารถทำนิติกรรม (ม.29 ป.พ.พ.)
3. คนเสมือนไร้ความสามารถทำนิติกรรมบางประเภทตามที่กฎหมายระบุไว้ โดยไม่ได้รับความยินยอมจากผู้พิทักษ์
4. คนวิกลจริตทำนิติกรรมขณะวิกลจริต และคู่กรณีอีกฝ่ายรู้ถึงอาการวิกลจริตนั้น (ม.30 ป.พ.พ.)
เจตนาบกพร่อง.
นิติกรรมจะเป็นโมฆียะได้เมื่อกระทำขึ้นด้วยการแสดงเจตนาโดยวิปริตเท่านั้น ซึ่งได้แก่
1. การแสดงเจตนาโดยมีความเข้าใจในคุณสมบัติอันเป็นสาระสำคัญของบุคคลหรือทรัพย์สินผิดไปจากความจริง ซึ่งหากไม่ได้มีความสำคัญผิดนี้ ก็คงไม่มีนิติกรรมนั้น แต่คุณสมบัติอันเป็นสาระสำคัญของบุคคลหรือทรัพย์สินดังกล่าว ไม่ได้หมายเอาแต่รูปลักษณ์ภายนอกเท่านั้น หากหมายถึงคุณสมบัติทั้งหลายทั้งปวงที่กระทบกระเทือนถึงความเชื่อถือในคุณค่าแห่งบุคคลหรือทรัพย์สินนั้น (ม.157 ป.พ.พ.)
2. การแสดงเจตนาโดยมีความเข้าใจในข้อเท็จจริงผิดไปจากความจริง เพราะถูกบุคคลอื่นซึ่งอาจเป็นได้ทั้งคู่กรณีหรือบุคคลภายนอกก็ได้ใช้กลฉ้อฉล โดยรวมถึงการฉ้อฉลด้วยการนิ่งไม่บอกความจริงในกรณีที่ควรบอกด้วย ทั้งนี้ กรณีที่บุคคลภายนอกกระทำกลฉ้อฉล นิติกรรมจะเป็นโมฆียะหากอีกฝ่ายที่ไม่ได้ถูกกลฉ้อฉลได้รับรู้หรือควรจะรับรู้ถึงกลนั้น (ม.161 ป.พ.พ.)
3. การแสดงเจตนาโดยถูกข่มขู่ให้เกรงกลัวว่าจะเกิดภยันตรายที่ใกล้จะถึง  ต่อตัวผู้แสดงเจตนาเอง หรือต่อญาติพี่น้องหรือทรัพย์สินของเขา (ม.164-166 ป.พ.พ.)
เหตุที่กฎหมายกำหนด.
นอกเหนือจากสาเหตุข้างต้น นิติกรรมยังเป็นโมฆียะได้ถ้ากฎหมายกำหนดให้เป็น เช่น การสมรสที่ถูกข่มขู่ถึงขนาดที่หากไม่ถูกข่มขู่การสมรสนั้นก็จะไม่เกิด ให้เป็นโมฆียะ (ม.1507 ป.พ.พ.) เป็นต้น
อย่างไรก็ดี ในกรณีการสมรสเป็นโมฆียะนี้ แม้จะเป็นโมฆียกรรมตามโมฆียกรรมทั่ว ๆ ไปก็ดี แต่ผลในทางกฎหมายและวิธีการบอกล้างกลับแตกต่างกัน เพราะการสมรสเป็นการเปลี่ยนแปลงสถานะของบุคคล จึงเพิกถอนได้ก็แต่โดยคำพิพากษาของศาลที่สั่งให้การสมรสเป็นโมฆะเท่านั้น แต่การกลับคืนสู่สถานะเดิมของคู่กรณีเช่นในโมฆกรรมทั่ว ๆ ไป จะเป็นไปไม่ได้ในทางข้อเท็จจริง
การรับรองหรือไม่รับรองโมฆียกรรม.
โมฆียกรรมนั้นเป็นนิติกรรมที่มีความบกพร่องเนื่อง จึงมีลักษณะไม่สมบูรณ์เต็มร้อย แต่สามารถใช้บังคับได้ชั่วคราวจนกว่าจะมีการรับรองโดยการให้สัตยาบัน  ก็จะกลับกลายมีผลสมบูรณ์ตลอดไป หรือจนกว่าจะมีการไม่รับรองโดยการบอกล้าง  เสีย ก็จะกลับกลายเป็นโมฆกรรมทันที
สัตยาบันนั้นกฎหมายไทยไม่ได้ให้นิยามไว้อย่างชัดเจน แต่เมื่อพิจารณาตามบทบัญญัติของกฎหมาย คือ ม.176 และ ม.177 ป.พ.พ. แล้ว จะสรุปนิยามของสัตยาบันได้ว่าคือ การเห็นชอบและรับรองโมฆียกรรมให้มีผลสมบูรณ์เพื่อสามารถใช้บังคับกันได้ต่อไปในระหว่างคู่กรณีแห่งนิติกรรมที่ตกเป็นโมฆียนะนั้น
ผู้มีสิทธิให้สัตยาบันหรือบอกล้างโมฆียกรรม.
ตามกฎหมายไทยแล้ว บุคคลผู้มีสิทธิให้สัตยาบันหรือบอกล้างโมฆียกรรมนั้นเป็นบุคคลเดียวกัน โดย ม.177 ป.พ.พ. บัญญัติว่า "ถ้าบุคคลผู้มีสิทธิบอกล้างโมฆียกรรมตาม ม.175 ผู้หนึ่งผู้ใดได้ให้สัตยาบันแก่โมฆียกรรม ให้ถือว่าการนั้นเป็นอันสมบูรณ์มาแต่เริ่มแรก แต่ทั้งนี้ย่อมไม่กระทบกระเทือนถึงสิทธิของบุคคลภายนอก" ซึ่ง ม.175 ป.พ.พ. กำหนดว่าได้แก่บุคคลดังต่อไปนี้
1. นิติกรรมที่บุคคลผู้มีความสามารถบกพร่องตามกฎหมาย ได้แก่ ผู้เยาว์ คนไร้ความสามารถ คนเสมือนไร้ความสามารถ และคนวิกลจริต กระทำขึ้นนั้นจะตกเป็นโมฆียะ ดังนั้น ผู้เยาว์จะมีสิทธิให้สัตยาบันหรือบอกล้างโมฆียกรรมของตนเมื่อตนพ้นจากความเป็นผู้เยาว์คือบรรลุนิติภาวะแล้ว สำหรับคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถจะมีสิทธิเมื่อศาลสั่งให้เขาพ้นจากความเป็นคนไร้ความสามารถหรือคนเสมือนไร้ความสามารถแล้ว แต่คนเสมือนไร้ความสามารถจะใช้สิทธิดังกล่าวก่อนพ้นจากความเป็นคนไร้ความสามารถก็ได้ ถ้าผู้แทนของเขาตามกฎหมาย คือ ผู้พิทักษ์ ได้ให้ความยินยอมแล้ว ส่วนคนวิกลจริตจะมีสิทธิเช่นนั้นเมื่อเขาไม่วิกลจริต
2. นิติกรรมที่กระทำขึ้นโดยการแสดงเจตนาอันวิปริต คือ เกิดจากความสำคัญผิดในคุณสมบัติของบุคคลหรือทรัพย์สิน หรือถูกข่มขู่ หรือถูกกลฉ้อฉล จะตกเป็นโมฆียะ ดังนั้น ผู้มีสิทธิให้สัตยาบันหรือบอกล้างโมฆียกรรมในกรณีนี้ได้แก่ตัวผู้กระทำโมฆียกรรมนั้น เมื่อเขาทราบได้ว่าตนสำคัญผิดหรือต้องกลฉ้อฉลเช่นนั้น หรือเมื่อพ้นจากการถูกข่มขู่แล้ว
3. ผู้แทนตามกฎหมายของบุคคลผู้มีความสามารถบกพร่องมีสิทธิให้สัตยาบันหรือบอกล้างโมฆียกรรมที่ผู้มีความสามารถบกพร่องกระทำขึ้น ผู้แทนเช่นว่า ได้แก่ ผู้แทนโดยชอบธรรมของผู้เยาว์ ผู้อนุบาลคนไร้ความสามารถ หรือผู้พิทักษ์คนเสมือนไร้ความสามารถ
4. ทายาทของบุคคลผู้กระทำนิติกรรมอันป็นโมฆียะ มีสิทธิให้สัตยาบันหรือบอกล้างโมฆียกรรมเมื่อตัวผู้กระทำโมฆียกรรมนั้นถึงแก่ชีวิตแล้ว แต่ต้องเป็นกรณีที่ตัวผู้กระทำตายลงก่อนจะได้ใช้สิทธิเท่านั้น ทายาทจึงจะใช้สิทธิแทนได้
ระยะเวลาการใช้สิทธิ.
ตามกฎหมายไทยแล้ว กำหนดจุดเริ่มต้นของระยะเวลาในการใช้สิทธิบอกล้างหรือให้สัตยาบันแก่โมฆียกรรมว่า ให้เริ่มเมื่อมูลเหตุที่ทำให้นิติกรรมกลายเป็นโมฆียะสิ้นสุดลง กล่าวคือได้แก่ เมื่อพ้นจากมูลเหตุแห่งการแสดงเจตนาโดยวิปริต คือ พ้นจากภาวะสำคัญผิด พ้นจากการถูกกลฉ้อฉลหรือทราบความจริงแห่งกลฉ้อฉล หรือพ้นจากการถูกข่มขู่, เมื่อผู้เยาว์พ้นจากความเป็นผู้เยาว์ คือ บรรลุนิติภาวะ, เมื่อ
วิธีการใช้สิทธิ.