pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
อาณานิคมสยามในเขตตะนาวศรี ในจักรวรรดิอังกฤษ ได้รับเอกราชแล้ว เช่นเดียวกับประเทศมาเลเชีย ประเทศสิงคโปร์ แต่เกิดสงครามโลกครั้งที่ 2 จอมพล ป.พิบูลสงคราม ได้ขอความร่วมมือตีย่างกุ้งกับกองทัพญี่ปุ่น ทำให้อังกฤษและพม่าไม่พอใจ ในปี พ.ศ. 2492 รัฐบาลพม่าได้ระดมกำลังทหารเข้ายึดและปกครองเมืองมะริด ทะวาย และตะนาวศรี ต่อมาได้มีการกวาดล้างชนกลุ่มน้อยจนทำให้กะเหรี่ยงเสรีต้องอยู่ตามแนวชายแดนไทย-พม่า ส่วนคนไทยต้องอพยพเข้าประเทศไทยตั้งแต่นั้นมา และผู้อพยพกลับหลังจาก พ.ศ. 2520 จะเป็นคนไทยไม่มีบัตรประชาชน หรือ ที่เรียกว่า ไทยพลัดถิ่นในเขตตะนาวศรี, เขตตะนาวศรี
รายนามผู้ปกครองอาณานิคมสยามในเขตตะนาวศรี ในจักรวรรดิอังกฤษ ผู้ปกครองทั้งหมดมีทายาทอยู่ในตำบลสลุย เดิมก่อนแยกเป็น ตำบลหงษ์เจริญ ตำบลสลุย ตำบลสองพี่น้อง อำเภอท่าแซะ จังหวัดชุมพร ในปัจจุบัน เพราะเป็นดินแดนตรงกันผ่านช่องทาง ด่านทัพต้นไทร (เนิน 491)
สุพรรณหงส์
สุพรรณหงส์ อาจหมายถึง
นิ้งค์-ปิงค์
มารีส
ซูมิเระ ซาโต
ซูมิเระ ซาโต  (เกิดวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2536) เป็นนักร้องหญิงชาวญี่ปุ่นสังกัด "AKB48" ทีม B ในปี 2014 เธอได้ย้ายไป SKE48 ทีม E ปัจจุบันได้ประกาศจบการศึกษาตั้งแต่ปี 2018 เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ผลงานซิงเกิลที่มีส่วนร่วม.
AKB48 ซิงเกิล.
AKB48 A-Sides.
AKB48 B-side (เพลงรองในซิงเกิ้ล)
SKE48 ซิงเกิ้ล.
SKE48 A-Sides(เซ็มบัตสึ)
SKE48 B-Sides(เพลงรองในซิงเกิ้ล)
HE 1523-0901
HE 1523-0901 คือรหัสใช้เรียกดาวยักษ์แดงซึ่งตั้งอยู่ในดาราจักรทางช้างเผือกห่างจากเราไปประมาณ 7500 ปีแสง เชื่อว่าเป็นดาวฤกษ์ชนิดดารากร 2 หมายความว่าเป็นดาวที่มีโลหะเป็นส่วนประกอบอยู่น้อย แอนนา ฟรีเบล และคณะ ใช้กล้องสำรวจ Hamburg/ESO Survey ตรวจพบดาวดวงนี้อยู่ในกลุ่มตัวอย่างดาวฤกษ์ฮาโลสว่างที่มีโลหะน้อย งานวิจัยของคณะนี้ได้ตีพิมพ์เผยแพร่เมื่อ 10 พฤษภาคม 2007 ใน "Astrophysical Journal"
กล้องดูดาวขนาดใหญ่มาก (Very Large Telescope) ของหอดูดาวยุโรปใต้ ประมาณการอายุของดาวดวงนี้ไว้ที่ประมาณ 13,200 ล้านปี ทำให้มันเป็นวัตถุที่มีอายุมากที่สุดเท่าที่มีการค้นพบในดาราจักรในปัจจุบัน และเกือบจะมีอายุเก่าแก่เท่ากับอายุโดยประมาณของเอกภพ (13,700 ล้านปี จากการประมาณการของ WMAP) HE 1523-0901 เป็นดาวดวงแรกที่ใช้การประมาณการอายุด้วยเทคนิคตรวจสอบการเสื่อมสลายของธาตุกัมมันตรังสียูเรเนียมและทอเรียม โดยการตรวจวัดธาตุที่ตรวจจับนิวตรอน เชื่อกันว่า มันเกิดขึ้นมาจากเศษซากดาวฤกษ์ยุคแรกโดยตรง ซึ่งหมดอายุขัยและระเบิดเป็นซูเปอร์โนวานับแต่ยุคแรกๆ ของประวัติศาสตร์เอกภพ
HE 1523-0901 มีมวลประมาณ 0.8 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ ดาวฤกษ์ดังกล่าวสามารถสังเกตได้ค่อนข้างดีจากซีกโลกใต้โดยการใช้กล้องโทรทรรศน์ขนาดเล็ก นอกจากนี้ยังอาจสามารถสังเกตได้จากพื้นที่ทางใต้ในซีกโลกเหนือ อย่างเช่น ประเทศกรีซ
Spontaneous bacterial peritonitis
Hordeolum
Pterygium
G-6-PD deficiency
Glucose-6-phosphate dehydrogenase deficiency
G6PD deficiency
การทำแท้ง
แมวพม่า
ศาสนาพุทธในทิเบต
วิงกันดั้มซีโร่ คัสตอม
ไทรโศก
ไทรโศก เป็นภาพยนตร์ไทย ถ่ายทำด้วยฟิล์ม 16 มม. จากบทประพันธ์ของ จำลักษณ์ กำกับการแสดงโดย วิจิตร คุณาวุฒิ สร้างโดย แหลมทองภาพยนตร์ นำแสดงโดย มิตร ชัยบัญชา, โสภา สถาพร, รักชนก จินดาวรรณ, บุศรา นฤมิตร, อดุลย์ ดุลยรัตน์, บุษกร สาครรัตน์ เข้าฉายเมื่อ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2510 ฉายครั้งแรกที่โรงภาพยนตร์เฉลิมกรุง
สร้างใหม่ในปี พ.ศ. 2524 ถ่ายทำด้วยฟิล์ม 35 มม. กำกับการแสดงโดย น้อยเศวต สร้างโดย ศรีเศวตภาพยนตร์ นำแสดงโดย เนาวรัตน์ ยุกตะนันท์, พอเจตน์ แก่นเพชร, ดวงใจ หทัยกาญจน์, นาวี สุวรรณทัพ, ลักษณ์ อภิชาติ, ประจวบ ฤกษ์ยามดี, เมตตา รุ่งรัตน์, สุพรรณี จิตต์เที่ยง เข้าฉายเมื่อ 14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2524 ออกอากาศในรายการ แกะกล่องหนังไทย ทาง ทีวีไทย เมื่อวันที่ 12 มิถุนายน พ.ศ. 2553
สร้างเป็นละครโทรทัศน์ ใน ช่อง 7 กำกับการแสดงโดย ภราดร เล็กประเสริฐ นำแสดงโดย บิณฑ์ บรรลือฤทธิ์, เอกพันธ์ บรรลือฤทธิ์, ชไมพร จตุรภุช, พิศมัย วิไลศักดิ์, ชุติมา นัยนา, จามิน เหมพิพัฒน์, ดาริน กรสกุล, สมชาย สามิภักดิ์, ปัทมา ปานทอง, ไปรมา รัชตะ, อำนวย ศิริจันทร์, น้ำเงิน บุญหนัก, ทัศน์วรรณ เสนีย์วงศ์ ณ อยุธยา, ผจญ ดวงขจร, คมสัน พงษ์สุธรรม ปิดกล้องปี พ.ศ. 2534 แต่ไม่ได้ออกอากาศ
และในปี พ.ศ. 2553 ใน ช่อง 3 กำกับการแสดงโดย ยุทธนา ลอพันธุ์ไพบูลย์ ผลิตโดยบริษัท โนพรอบเล็ม จำกัด จัดโดย วรายุธ มิลินทจินดา และ ธิติมา สังขพิทักษ์ บทโทรทัศน์โดย ปารดา กันตพัฒนกุล นำแสดงโดย พัชฏะ นามปาน, จิตตาภา แจ่มปฐม, คะนึงนิจ จักรสมิทธานนท์, ภูริ หิรัญพฤกษ์, พิเชษฐ์ไชย ผลดี, พิมพ์อักษิพร วินโกมินทร์, กมลชนก เขมะโยธิน, ชาตโยดม หิรัณยัษฐิติ, สุวัจนี ไชยมุสิก, วรวุฒิ นิยมทรัพย์, ดวงตา ตุงคะมณี, รอน บรรจงสร้าง, ปวันรัตน์ นาคสุริยะ, เกรียงไกร อุณหะนันท์ ออกอากาศทุกวันพุธ–พฤหัสบดี เวลา 20.30 น.
ผืนดินสองพันไร่กลายเป็นมรดกเลือดที่ต้องสาบผู้คนแห่งบ้านไทรโศกถึงสามรุ่น เพราะความมักมากในทรัพย์สินและกามารมณ์ จาก พระยาธีระรัตน์ ผู้เป็นเจ้าบ้านจนกลายเป็นอัมพาต กิติ ทายาทผู้เดียวที่เป็นใบ้เพราะถูกวางยาพิษ จนถึง ยิ่งยง หนุ่มอาภัพผู้เติบโตมาโดยไม่รู้กระทั่งชาติกำเนิดของตน และตกเป็นเป้าสังหารของบรรดาผู้คนที่หมายปองมรดกแห่งไทรโศก
สินค้า OTOP
พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ
พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ เป็นนวนิยายไทย ผลงานการเขียนของ สุวรรณี สุคนธา เป็นนวนิยายประเภทโรแมนติก ที่ได้สร้างเป็นภาพยนตร์และละครโทรทัศน์มาแล้วหลายครั้ง เป็นเรื่องราวของนิอร ถูกแท็กซี่ที่นั่งไปโปะยาสลบ นนท์ผ่านมาเห็นเหตุการณ์จึงได้ช่วยไว้ แต่นิอรสลบเมื่อตื่นขึ้นมาเห็นว่าตัวเองอยู่ในโรงแรมก็เข้าใจผิด นิอรเล่าให้สุภัคฟังเพียงว่าถูกพาเข้าโรงแรม นนท์พยายามตามหานิอรเพื่อบอกความจริง ประนาทพี่ของนิอรมาเยี่ยม ได้พบกับสุภัคและพอใจสุภัคแต่ไม่กล้าบอก นนท์พยายามใกล้ชิดนิอร แต่เธอบ่ายเบี่ยงตลอด จึงเข้าทางสุภัคจึงแกล้งชอบสุภัค แต่ก็ยังไม่บอกความจริงแก่นิอร เนวินเศรษฐีน้ำมันชอบพอนิอรถึงขั้นจะหมั้นกัน นนท์จึงประกาศหมั้นสุภัค ทำให้ประนาทและนิอรตกใจ วันแต่งงานสุภัคและนนท์ นนท์กลับพานิอรหนีการแต่งงาน ประนาทจึงขอสุภัคแต่งงานแทน นนท์สารภาพนิอรถึงวันที่เจอที่โรงแรมว่าไม่ได้มีอะไรกันและนิอรก็บอกกับสุภัคว่าชายที่เธอเจอคือนนท์ ทั้งนิอรและนนท์ก็เข้าใจกันรวมถึงประนาทและสุภัคด้วย
พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ ได้ถูกนำไปทำเป็นภาพยนตร์ 3 ครั้ง ได้แก่ปี พ.ศ. 2515, พ.ศ. 2523, พ.ศ. 2532 และถูกนำไปสร้างเป็นละครโทรทัศน์ 3 ครั้ง ได้แก่ปี พ.ศ. 2525 ทางช่อง 3, พ.ศ. 2536 ทางช่อง 5 พ.ศ. 2542 ทางช่อง 7
นิอร เป็นนักศึกษาที่ถูกโชเฟอร์แท็กซี่โป๊ะยาสลบ หมายจะขืนใจแต่ระหว่างรถติดไฟแดง นนท์เกิดเหลือบมองไปเห็นและเห็นท่าทีมีพิรุธของโชเฟอร์ด้วยก็เลยลองขับรถยนต์ตามไปดูกระทั่งรถแท็กซี่วิ่งเข้าโรงแรมม่านรูดก็เห็นโชเฟอร์แท็กซี่ประคองนิอรที่หมดสติเข้าห้องไปนนท์ก็เลยไปเปิดห้องข้างๆ แล้วแกล้งทำทีโทรศัพท์เข้าไปหาบอกว่าเป็นบ๋อยโรงแรม แจ้งว่ามีตำรวจเข้ามาโชเฟอร์ก็เลยเผ่นหนีทันที นนท์ก็เข้าไปหานิอรพยายามปลุกแล้วแต่นิอรไม่ตื่นนนท์ก็สั่งเบียร์มานั่งกินรอแล้วก็เมาหลับบนเตียงนอนข้างนิอร
ฝ่ายนิอรเมื่อตื่นขึ้นมาเห็นผู้ชายนอนข้างๆก็เข้าใจว่าถูกข่มขืนรีบหนีกลับบ้านทันทีอาบน้ำทำความสะอาดร่างกายจนเพื่อนพี่สาวที่อยู่ด้วยชื่อ สุภัค สงสัยว่าเป็นอะไร นิอรก็เลยเล่าให้ฟังพอถามว่าจำหน้าผู้ชายคนนั้นได้ไหม ก็บอกว่าได้แต่ไม่กล้าไปแจ้งความ เรื่องมันก็เกิดขึ้นเพราะนนท์ได้เจอกับนิอรอีกครั้งก็ตามไปจนถึงบ้านนิอรนิอรก็กลัวพยายามจะหนีและหนีไปเรียนเมืองนอกระหว่างนั้นนนท์ก็แวะเวียนมาดูที่บ้านนิอรบ่อยก็เลยเจอกับสุภัคที่เป็นเพื่อนพี่นิอร นนท์ก็เลยทำทีตีสนิทหาข่าวนิอรแต่พอเห็นมีผู้ชายอีกคนมาจีบสุภัค นนท์ก็เลยทำทีจีบแข่ง ฝ่ายสุภัคก็เกิดเทใจให้นนท์
ระหว่างนั้นสุภัคก็จดหมายไปบอกนิอรว่ามีผู้ชายมาชอบ 2 คนแต่เธอจะเลือกนนท์ นิอรก็เลยกลับจากเมืองนอกมาดูหน้าผู้ชายที่ทำให้สุภัคเปลี่ยนใจ พอเห็นหน้านนท์ก็ผงะเพราะเป็นผู้ชายคนที่นอนในโรงแรมนั่นเอง นิอรพยายามจะบอกสุภัคว่านนท์เป็นคนไม่ดีแต่ดูเหมือนสุภัคจะไม่เชื่อเพราะรักนนท์แล้ว ฝ่ายนนท์ก็พยายามจะพูดคุยกับนิอรแต่พอรู้ว่านิอรคิดว่าตนเสียตัวให้นนท์แล้ว นนท์ก็เลยตีลูกมึนรับสมอ้างเลยว่ามีอะไรกันกับนิอรแล้วก็ยิ่งทำให้นิอรโกรธเข้าไปอีกแต่ก็ทำอะไรไม่ได้เพราะสุภัคชอบนนท์อยู่เข้าข้างนนท์ กระทั่งนนท์บอกว่าจะแต่งงานกับสุภัค นิอรก็ยิ่งเกลียดที่นนท์จะมาหลอกสุภัคอีกคน
ในวันแต่งงานนั้น นิอรก็เป็นเพื่อนเจ้าสาวแต่นนท์ก็ยังคงตามง้อนิอรจนถูกตบหน้า นนท์ก็เลยฉุดนิอรหนีไปด้วยกันไปบ้านพักชายทะเล ทำให้สุภัคโกรธคิดว่านิอรแย่งคนรักของตนไปก็เลยพาคนรักเก่าตามไปหาแต่บังเอิญว่าไปเห็นตอนที่นิอรและนนท์ตบตีกัน แต่มองไกลๆจะเป็นเห็นหยอกเย้ากัน ก็เลยปลงใจไปรักคนเก่าคืน ปล่อยให้นนท์และนิอรอยู่ด้วยกัน แล้วพออยู่ด้วยกันจริงๆ นนท์ก็เลยเล่าบอกความจริงต่างๆ ในคืนนั้นให้ฟัง ทั้งนิอรและนนท์ก็เข้าใจกันรวมถึงประนาทและสุภัคด้วย
วงศ์ปลาอินซีเน็ต
วงศ์ปลาอินซีเน็ต  เป็นวงศ์ปลาน้ำจืดจำพวกหนึ่ง ในอันดับปลาคาราซิน (Characiformes) ใช้ชื่อวงศ์ว่า Prochilodontidae (/โพร-ชิ-โล-ดอน-ทิ-ดี/)
ปลาในวงศ์นี้มีรูปร่างคล้ายปลาในวงศ์ปลาตะเพียน (Cyprinidae) กล่าวคือ มีรูปร่างแบนข้าง ผอมเพรียว เกล็ดมีสีเงินแวววาว มีลายแถบสีคล้ำ ดวงตากลมโต ปากมีขนาดเล็ก ริมฝีปากหนา โดยเฉพาะปากบน และสามารถขยับไปมาได้ตลอด ฟันมี 2 แถวและมีขนาดเล็ก ครีบหางและครีบหลังในบางสกุลมีลายแถบสีดำ
มีพฤติกรรมอยู่รวมกันเป็นฝูงขนาดใหญ่ พบกระจายพันธุ์ทั่วไปในแม่น้ำและแหล่งน้ำจืดของทวีปอเมริกาใต้ เช่น แม่น้ำอเมซอนและสาขา เป็นปลาที่กินได้ทั้งพืชและสัตว์ โดยใช้ปากที่ขยับไปมาได้ตลอดเวลานั้นตอดหาอาหารกินตามพื้นท้องน้ำ และวัสดุใต้น้ำต่าง ๆ ผสมพันธุ์และวางไข่ได้ครั้งละ 100,000 ฟอง
มีขนาดโดยเฉลี่ยประมาณ 30 เซนติเมตร พบใหญ่ที่สุดถึง 80 เซนติเมตร นับเป็นปลาเศรษฐกิจที่นิยมบริโภคกันในท้องถิ่น
อีกทั้งยังนิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามอีกด้วย โดยเฉพาะในสกุล "Semaprochilodus" หรือที่รู้จักกันดีในแวดวงปลาสวยงามว่า "อินซีเน็ต" โดยนิยมเลี้ยงกันเป็นปลาที่ใช้ทำความสะอาดตู้เลี้ยง เพราะเป็นปลาที่ใช้ปากตอดเศษอาหารและตะไคร่น้ำได้เป็นอย่างดี อีกทั้งยังมีความสวยงามอีกด้วย นอกจากนี้ยังมีความเชื่อว่า ปลาชนิดนี้ควรเลี้ยงคู่กับปลาอะโรวาน่าหรือปลามังกร เพราะมีชื่อเรียกในภาษาจีนว่า "เฟยหง" (จีนตัวเต็ม: 飛鳳) เมื่อเลี้ยงคู่กันแล้วจะเปรียบเสมือนหงส์คู่มังกร
มีทั้งหมด 21 ชนิด 3 สกุล
สกุล "Ichthyoelephas"
สกุล "Prochilodus"
สกุล "Semaprochilodus"
Prochilodontidae
โรงเรียนบ้านดู่ (สหราษฎร์วิทยา)
โรงเรียนบ้านดู่(สหราษฎร์วิทยา) เป็นโรงเรียนสหศึกษาระดับประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมา เขต 3 ตั้งอยู่ที่ หมู่ 6 ตำบลเมืองปัก อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา
ปัจจุบันมีอายุ 83 ปี ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2482
ปัจจุบันโรงเรียนบ้านดู่(สหราษฎร์วิทยา) จัดการศึกษาทั้งระบบปฐมวัย ประถมศึกษา และมัธยมศึกษาตอนต้น เป็นโรงเรียนแบบสหศึกษา มีอาคารเรียนถาวรจำนวน 3 หลัง หอสมุด 1 หลัง โรงอาหาร 1 หลัง
หลวงตาพระมหาบัว ญาณสัมปันโน
สหพันธ์คิกบ็อกซิงและมวยไทยแห่งประเทศโปรตุเกส
สหพันธ์คิกบ็อกซิงและมวยไทยแห่งประเทศโปรตุเกส  เป็นสถาบันที่ก่อตั้งขึ้นในประเทศโปรตุเกส เมื่อเดือนมกราคม ค.ศ. 1988 เพื่อสนับสนุนส่งเสริมกีฬาคิกบ็อกซิงในประเทศโปรตุเกส
ศึกสเปญ
ศึกสเปญ  เป็นนวนิยายที่ประพันธ์โดยเออร์เนสต์ เฮมิงเวย์ ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1940 ซึ่งเล่าเรื่องราวของโรเบิร์ต จอร์แดน ชายหนุ่มชาวอเมริกันที่มีความเกี่ยวกันกับหน่วยรบ หน่วยการรบแบบกองโจร ในช่วงสงครามกลางเมืองสเปน โดยเป็นผู้เชี่ยวชาญในการใช้วัตถุระเบิด เขาถูกมอบหมายให้ระเบิดสะพานในช่วงการโจมตีเมืองเซโกเบีย คนเขียนชีวประวัติเฮมิงเวย์ที่มีชื่อว่าเจฟฟรี่ เมเยอร์ ได้เขียนว่าเป็นหนึ่งในนวนิยายที่ดีที่สุดของเฮมิงเวย์ ร่วมกับ แล้วดวงตะวันก็ฉายแสง, เฒ่าผจญทะเล และรักระหว่างรบ
นวนิยายเรื่องนี้มุ่งเล่าเรื่องราวผ่านทางความคิดและประสบการณ์ของโรเบิร์ต จอร์แดน โดยตัวละครดังกล่าวเกิดจากแรงบันดาลใจที่มาจากประสบการณ์ของตัวเฮมิงเวย์เอง โรเบิร์ต จอร์แดนเป็นชาวอเมริกันคนหนึ่งที่เดินทางไปสเปนเพื่อต่อต้านกองกำลังชาตินิยมของฟรันซิสโก ฟรังโก
สิ่งที่นอกเหนือจากนั้นคือได้มีคำสั่งให้เขาเดินทางติดตามศัตรูและทำลายสะพาน โดยได้รับความช่วยเหลือจากกลุ่มการรบแบบกองโจรที่ได้อาศัยอยู่ในเทือกเขาบริเวณใกล้เคียง ในค่ายของพวกเขา โรเบิร์ต จอร์แดน ได้พบกับมาเรีย ซึ่งเป็นหญิงสาวพื้นเมืองชาวสเปน ซึ่งใช้ชีวิตอย่างขมขื่นจากการปะทุของสงคราม ความเด็ดเดี่ยวของเขาในการทำหน้าที่ปะทะผู้นำทั้งสองที่มีความเอนเอียงในทางสาธารณรัฐ ที่ปาโบลหวาดหวั่น และไม่เต็มใจจะกระทำแบบดำเนินการแอบแฝงที่จะส่งผลกระทบต่อตัวเขาและความรักครั้งใหม่ที่มีต่อมาเรีย ซึ่งนวนิยายดังกล่าวได้อธิบายถึงความโหดร้ายของสงครามกลางเมืองไว้อย่างชัดเจน
ท้องมาน
ท้องมาน หรือ ท้องบวม  เป็นการสะสมของของเหลวมากผิดปกติในช่องท้อง ทางเทคนิกแล้วหมายถึงของเหลวมากกว่า 25 มิลลิลิตรในช่องเพอริโตเนียล แต่อาจพบได้สูงถึงหนึ่งลิตร อาการแสดงอาจประกอบด้วยขนาดท้องโต, น้ำหนักตัวเพิ่ม, รู้สึกแน่นท้อง และหายใจลำบาก อาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดได้ เช่น การติดเชื้อแบคทีเรียเองของเพริทอเนียล
Ascites
Ascitic fluid
การตรวจอัลตราซาวนด์
คาบสมุทรซีนาย
เยื่อหุ้มสมองอักเสบ หรือเยื่อหุ้มสมอง (และไขสันหลัง) อักเสบ  เป็นภาวะที่มีการอักเสบของเยื่อที่อยู่รอบสมองและไขสันหลังซึ่งเรียกรวมว่าเยื่อหุ้มสมอง การอักเสบนี้อาจเกิดจากการติดเชื้อไวรัส แบคทีเรีย หรือจุลชีพอื่น ๆ และบางครั้งเกิดจากยาบางชนิด เป็นภาวะที่อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตเนื่องจากเป็นการอักเสบที่อยู่ใกล้เนื้อสมองและไขสันหลัง ดังนั้นจึงเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์
อาการที่พบบ่อยได้แก่อาการปวดศีรษะและคอแข็งเกร็งพร้อมกับมีไข้ สับสนหรือซึมลง อาเจียน ทนแสงจ้าหรือเสียงดังไม่ได้ บางครั้งอาจมีเพียงอาการแบบไม่จำเพาะเจาะจง เช่น อาการไม่สบายตัวหรือง่วงซึมได้โดยเฉพาะในเด็กเล็ก หากมีผื่นร่วมด้วยอาจบ่งชี้ถึงสาเหตุเฉพาะบางอย่างของเยื่อหุ้มสมองอักเสบ เช่น เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย"เมนิงโกคอคคัส" ซึ่งมีผื่นที่มีลักษณะเฉพาะ
แพทย์อาจเจาะน้ำไขสันหลังเพื่อวินิจฉัยหรือแยกโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ทำโดยใช้เข็มเจาะเข้าช่องสันหลังเพื่อนำเอาน้ำหล่อสมองไขสันหลังออกมาตรวจทางห้องปฏิบัติการ การรักษาโดยทั่วไปทำโดยให้ยาปฏิชีวนะอย่างทันท่วงที บางครั้งอาจมีการใช้ยาสเตียรอยด์เพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการอักเสบรุนแรง เยื่อหุ้มสมองอักเสบอาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนระยะยาวที่รุนแรง เช่น หูหนวก โรคลมชัก โพรงสมองคั่งน้ำ และสติปัญญาเสื่อมถอย โดยเฉพาะหากรักษาไม่ทันท่วงที เยื่อหุ้มสมองอักเสบบางชนิดอาจสามารถป้องกันได้ด้วยการให้วัคซีน เช่น เยื่อหุ้มสมองอักเสบที่เกิดจากเชื้อ"เมนิงโกคอคคัส", "ฮีโมฟิลุส อินฟลูเอนซา" ชนิดบี, "นิวโมคอคคัส" หรือไวรัสคางทูม เป็นต้น
เยื่อหุ้มสมองอักเสบส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อ โดยเฉพาะเชื้อไวรัส แบคทีเรีย เชื้อรา และปรสิต ตามลำดับ และยังอาจเกิดจากสาเหตุอื่นที่ไม่ใช่การติดเชื้อได้ด้วย
แบคทีเรียที่ทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบนั้นแตกต่างออกไปตามช่วงอายุ ในทารกแรกเกิดจนถึงอายุ 3 ปี เชื้อส่วนใหญ่เป็น "สเตร็ปโตคอคคัส" กลุ่ม B (ชนิดย่อยที่ 3 ซึ่งปกติอาศัยอยู่ในช่องคลอด) และเชื้อในทางเดินอาหาร เช่น "เอสเคอริเชีย โคไล" (ชนิดที่มีแอนติเจน K1) "ลิสทีเรีย โมโนซัยโตจีเนส" (ซีโรทัยป์ IVb) ซึ่งอาจทำให้เกิดโรคในทารกแรกเกิดและเกิดการระบาดได้ เด็กโตขึ้นมาส่วนใหญ่ติดเชื้อ "ไนซีเรีย เมนิงไจไทดิส" (เมนิงโกคอคคัส), "สเตรปโตคอคคัส นิวโมนิอี" (ซีโรทัยป์ 6, 9, 14, 18 และ 23) และ"ฮีโมฟิลุส อินฟลูเอนเซ" ชนิด B ในเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปีที่ไม่ได้รับวัคซีน ส่วนในผู้ใหญ่นั้น เชื้อ "N. meningitidis" และ "S. pneumoniae" เป็นสาเหตุของเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรียรวมกัน 80% โดยผู้ที่มีอายุมากกว่า 50 ปี จะมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นกับ "L. monocytogenes" อัตราการเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัสเริ่มน้อยลงทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ เนื่องจากมีการนำวัคซีนนิวโมคอคคัสเข้ามาใช้
การบาดเจ็บของกะโหลกศีรษะทำให้มีโอกาสที่แบคทีเรียในโพรงจมูกจะเข้าไปถึงชั้นเยื่อหุ้มสมองได้ เช่นเดียวกับผู้ที่เคยทำทางเชื่อมเนื้อสมองหรือสิ่งอื่นที่ใกล้เคียงจะมีความเสี่ยงที่จะติดเชื้อผ่านเครื่องมือเหล่านี้ ในกรณีเช่นนี้เชื้อส่วนใหญ่จะเป็นเชื้อสแตฟฟิลโลคอคคัสรวมถึงซูโดโมแนสและแบคทีเรียกรัมลบชนิดแท่งอื่น ๆ เชื้อกลุ่มเดียวกันนี้พบบ่อยเช่นกันในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง ผู้ป่วยที่มีการติดเชื้อบริเวณศีรษะและคอเช่นหูชั้นกลางอักเสบหรือปุ่มกระดูกกกหูอักเสบอาจมีเยื่อหุ้มสมองอักเสบตามมาได้แม้ไม่มากนัก ผู้ป่วยที่เคยรับการผ่าตัดฝังประสาทหูชั้นในเทียมเพื่อรักษาภาวะสูญเสียการได้ยินมีความเสี่ยงที่จะเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อนิวโมคอคคัส
เยื่อหุ้มสมองอักเสบจากวัณโรคเกิดจากการติดเชื้อ "มัยโคแบคทีเรียม ทิวเบอร์คูโลซิส" พบได้บ่อยในประเทศที่มีการระบาดของวัณโรคเช่นประเทศไทย โดยเฉพาะในผู้ป่วยที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่นผู้ป่วยเอดส์
การเกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรียซ้ำ ๆ อาจเป็นผลจากการมีความผิดปกติของโครงสร้างไม่ว่าจะเป็นตั้งแต่กำเนิดหรือเป็นภายหลัง หรือเป็นผลจากความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน ความผิดปกติของโครงสร้างทำให้เกิดมีทางเชื่อมต่อระหว่างสิ่งแวดล้อมภายนอกกับระบบประสาท สาเหตุส่วนใหญ่ของการเกิดเยื่อหุ้มสมองเป็นซ้ำคือการมีกะโหลกศีรษะแตก โดยเฉพาะตำแหน่งฐานกะโหลกศีรษะหรือการมีรอยแตกเชื่อมต่อกับโพรงอากาศหรือพีทรัสปิรามิด บททบทวนวรรณกรรมรายงานกรณีผู้ป่วย 363 รายที่เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบเป็นซ้ำพบว่า 59% มาจากความผิดปกติของโครงสร้าง 36% มาจากภูมิคุ้มกันบกพร่อง (เช่นภาวะพร่องคอมพลีเมนท์ ซึ่งทำให้เสี่ยงต่อเยื่อหุ้มสมองอักเสบซ้ำจากเชื้อเมนิงโกคอคคัสเป็นพิเศษ) และ 5% เกิดจากการมีการติดเชื้อบริเวณข้างเคียงเยื่อหุ้มสมองที่ยังคงเป็นอยู่ต่อเนื่อง
ไร้เชื้อ.
เยื่อหุ้มสมองอักเสบไร้เชื้อนั้นโดยคร่าว ๆ หมายถึงเยื่อหุ้มสมองอักเสบทุกชนิดที่ไม่สามารถยืนยันได้ว่าเกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย ซึ่งอาจเกิดจากไวรัส หรืออาจเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียที่ได้รับการรักษาไปบางส่วนแล้วก็ได้ ทำให้เชื้อแบคทีเรียหายไปจากเยื่อหุ้มสมอง หรือการติดเชื้อเกิดขึ้นที่บริเวณข้างเคียงเยื่อหุ้มสมอง เช่น โพรงอากาศอักเสบ หรืออาจเกิดจากเยื่อบุหัวใจอักเสบ ทำให้มีการติดเชื้อที่ลิ้นหัวใจแล้วแพร่กระจายไปทางระบบเลือด หรืออาจเป็นผลจากการติดเชื้อแบคทีเรียรูปเกลียวสไปโรชีท เช่น "เทรโปนีมา พาลลิดุม" ซึ่งก่อโรคซิฟิลิส หรือ"บอร์เรเลีย เบิร์กโดร์เฟอไร" ซึ่งก่อโรคไลม์ บางครั้งอาจพบเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้ในมาลาเรียสมอง หรืออาจเป็นเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่เกิดจากเชื้อรา เช่น "คริปโตคอคคัส นีโอฟอร์แมนส์"ซึ่งมักพบในผู้ป่วยภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่นเอดส์ นอกจากนี้ยังมีเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้ออะมีบา เช่น "นีกลีเรีย ฟาวเลอไร" ซึ่งติดจากแหล่งน้ำจืด เป็นต้น
ไวรัส.
ไวรัสที่ทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้ เช่น เอนเทอโรไวรัส เฮอร์ปีส์ซิมเพลกซ์ไวรัสชนิดที่ 2 (ชนิดที่ 1 ก็พบได้แต่น้อย) วาริเซลลาซอสเตอร์ไวรัส (ทำให้เกิดอีสุกอีใสและงูสวัด) ไวรัสคางทูม เอชไอวี และแอลซีเอ็มวี
ส่วนใหญ่จะนึกถึงการติดเชื้อปรสิตก็ต่อเมื่อมีการตรวจพบอีโอซิโนฟิลในน้ำหล่อสมองไขสันหลัง ส่วนใหญ่เป็นเชื้อ"แองจิโอสตรองไจลัส แคนโตเนนซิส" (พยาธิหอยโข่ง) หรือ"นาโทสโตมา สปินิเจอรัม" (พยาธิตัวจี๊ด) สาเหตุของเยื่อหุ้มสมองอักเสบที่มีอีโอซิโนฟิลสูงสาเหตุอื่นๆ ที่พบน้อยแต่อาจต้องนึกถึงได้แก่วัณโรค ซิฟิลิส โรคติดเชื้อราคริปโตค็อกคัส โรคติดเชื้อราค็อกซิดิออยด์
ไม่ติดเชื้อ.
เยื่อหุ้มสมองอักเสบอาจเกิดจากสาเหตุที่ไม่ใช่การติดเชื้อได้หลายอย่าง เช่น การแพร่กระจายของมะเร็งมายังเยื่อหุ้มสมอง (เยื่อหุ้มสมองอักเสบเหตุเนื้องอก) และยาบางชนิด ส่วนใหญ่เป็นยาในกลุ่มยาแก้อักเสบชนิดไม่ใช่สเตรอยด์ ยาปฏิชีวนะ และอิมมูโนกลอบูลินแบบให้ทางหลอดเลือดดำ หรืออาจเกิดจากภาวะการอักเสบอื่นๆ ได้หลายอย่าง เช่น ซาร์คอยโดซิส (ซึ่งในกรณีนี้จะเรียกว่าซาร์คอยโดซิสที่ระบบประสาท) โรคของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เช่น ลูปัส อีริทีมาโตซัส ทั่วร่าง หรือหลอดเลือดอักเสบบางชนิด เช่น โรคเบเซท ถุงน้ำของหนังกำพร้าและเดอร์มอยด์ซีสต์อาจหลั่งสารที่ทำให้เกิดการระคายเคืองเข้าช่องใต้เยื่อหุ้มสมองชั้นกลางทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้ เยื่อหุ้มสมองอักเสบแบบมอลลาเร็ตเป็นกลุมอาการอย่างหนึ่งที่ทำให้มีเยื่อหุ้มสมองอักเสบไร้เชื้อเป็นซ้ำๆ ปัจจุบันเชื่อว่าเกิดจากการติดเชื้อเฮอร์ปีส์ซิมเพล็กซ์ไวรัสชนิดที่ 2 นอกจากนี้ไมเกรนยังอาจเป็นสาเหตุของเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้แต่พบน้อยมาก ส่วนใหญ่จะให้การวินิจฉัยก็ต่อเมื่อตรวจหาสาเหตุอื่นๆ แล้วยังไม่พบ
ลักษณะทางคลินิก.
อาการที่พบบ่อยที่สุดในผู้ป่วยที่เป็นผู้ใหญ่ได้แก่อาการปวดศีรษะ พบบ่อยถึงเกือบ 90% ของผู้ป่วยเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรีย รองลงมาได้แก่อาการคอแข็งเกร็ง อาการสามอย่างที่มักใช้เป็นเกณฑ์ในการวินิจฉัยได้แก่อาการคอแข็งเกร็ง ไข้สูงเฉียบพลัน และการเปลี่ยนแปลงของสภาพจิต อย่างไรก็ดีผู้ป่วยเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรียเพียง 44-46% เท่านั้นที่มีอาการครบทั้งสามอย่างนี้ หากไม่มีอาการใดๆ เลยในสามอย่าง โอกาสเป็นเยื่อหุ้มสมองอักเสบมีน้อยมาก อาการแสดงอื่นที่มักพบว่ามีความสัมพันธ์กับเยื่อหุ้มสมองอักเสบได้แก่อาการทนแสงจ้าไม่ได้และทนเสียงดังไม่ได้ ผู้ป่วยเด็กเล็กมักไม่มีอาการดังที่กล่าวมา โดยอาจมีอาการเพียงดูไม่สบายหรือดูหงุดหงิดก็ได้ ทารกที่อายุไม่เกิน 6 เดือนอาจพบมีกระหม่อมโป่งตึงได้ อาการอื่นๆ ที่อาจใช้แยกโรคเยื่อหุ้มสมองอักเสบออกจากภาวะอื่นที่ไม่อันตรายเท่าได้ในเด็กเล็กได้แก่ อาการปวดขา แขนขาเย็น และสีผิวผิดปกติ
การมีคอแข็งเกร็งนั้นพบได้ในผู้ป่วยเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรียที่เป็นผู้ใหญ่สูงถึง 70% อาการแสดงอื่นของภาวะระคายเคืองเยื่อหุ้มสมองนั้น เช่น มีอาการแสดงเคอร์นิกหรือบรุดซินสกี โดยอาการแสดงเคอร์นิกตรวจโดยให้ผู้ป่วยนอนหงาย แพทย์จับขาให้สะโพกและเข่าของผู้ป่วยงอ 90 องศา แล้วเหยียดขาออก การที่ผู้ป่วยมีอาการเจ็บปวดเมื่อแพทย์พยายามจับขาให้เหยียดออกจนเกร็งต้านคือผลการตรวจอาการแสดงเคอร์นิกเป็นบวก ส่วนอาการแสดงบรุดซินสกีนั้นคือมือแพทย์จับคอผู้ป่วยก้มลงในท่านอนแล้วผู้ป่วยมีการงอสะโพกและเข่าขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจ ถึงแม้อาการแสดงทั้งสองนี้จะถูกใช้ในการคัดกรองเยื่อหุ้มสมองอักเสบอยู่โดยทั่วไป แต่ความไวของการตรวจทั้งสองยังมีข้อจำกัดมาก ทั้งนี้การตรวจทั้งสองมีความจำเพาะต่อภาวะเยื่อหุ้มสมองอักเสบสูง น้อยมากที่จะพบในโรคอื่น การตรวจอีกอย่างหนึ่งเรียกว่า "การทำท่าให้กระตุกโดยเน้น" (jolt accentuation maneuver) ช่วยในการตรวจว่าผู้ป่วยที่มีไข้และปวดศีรษะนี้มีเยื่อหุ้มสมองอักเสบหรือไม่ โดยให้ผู้ป่วยส่ายหน้าเร็วๆ ถ้าทำแล้วไม่มีอาการปวดศีรษะมากขึ้น แสดงว่ามีโอกาสน้อยที่จะเป็นเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
เยื่อหุ้มสมองอักเสบที่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย "Neisseria meningitidis" เรียกว่าเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อเมนิงโกคอคคัสหรือไข้กาฬหลังแอ่น มีลักษณะแตกต่างจากเยื่อหุ้มสมองอักเสบชนิดอื่นโดยมีผื่นจุดเลือดที่กินบริเวณกว้างอย่างรวดเร็วนำมาก่อนอาการอื่นๆ ผื่นนี้จะมีจุดเลือดออกสีแดงหรือม่วงขนาดเล็กและมีจำนวนมากอยู่บนตัว ขา เยื่อบุ ตาขาว บางครั้งพบที่ฝ่ามือฝ่าเท้า กดแล้วไม่จางลง ถึงแม้จะไม่ได้พบในผู้ป่วยเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อเมนิงโกคอคคัสทุกคนแต่ก็ค่อนข้างมีความจำเพาะกับโรค อย่างไรก็ดียังสามารถพบในเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียชนิดอื่นได้ ข้อชวนสงสัยเชื้อที่เป็นสาเหตุอื่นๆ เช่น อาการของโรคมือ เท้า ปาก และเริมอวัยวะเพศ มีความสัมพันธ์กับเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากไวรัสหลายๆ ชนิด
ภาวะแทรกซ้อนระยะแรก.
ผู้ป่วยเยื่อหุ้มสมองอักเสบอาจแสดงอาการอื่นๆ ในระยะแรกของโรคได้ อาการเหล่านี้อาจจำเป็นต้องได้รับการรักษาเฉพาะ บางครั้งบ่งชี้พยากรณ์โรคที่แย่ การติดเชื้ออาจทำให้เกิดภาวะพิษเหตุติดเชื้อ กลุ่มอาการตอบสนองต่อการอักเสบทั่วร่างกาย ความดันเลือดตก หัวใจเต้นเร็ว ไข้สูงหรืออุณหภูมิกายต่ำผิดปกติ และ/หรือหายใจเร็วได้ ผู้ป่วยอาจมีความดันเลือดต่ำตั้งแต่ระยะแรกๆ โดยเฉพาะจากเชื้อเมนิงโกคอคคัส ความดันเลือดที่ต่ำนี้อาจทำให้เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงร่างกายไม่เพียงพอได้ ภาวะเลือดแข็งตัวในหลอดเลือดแบบแพร่กระจายซึ่งมีการกระตุ้นการแข็งตัวของเลือดทั่วร่างกายมากผิดปกติอาจทำให้มีการอุดกั้นของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงอวัยวะและทำให้เกิดเลือดออกง่ายได้ ในภาวะติดเชื้อเมนิงโกคอคคัสนั้นอาจทำให้แขนขาเกิดเนื้อตายเน่าได้ การติดเชื้อเมนิงโกคอคคัสหรือนิวโมคอคคัสอย่างรุนแรงอาจทำให้มีการตกเลือดที่ต่อมหมวกไต ทำให้เกิดกลุ่มอาการวอเตอร์เฮาส์-ฟริเดอริกเซนได้ ซึ่งมักเป็นอันตรายถึงชีวิต
เนื้อสมองอาจบวม ทำให้เกิดความดันในกะโหลกศีรษะสูง และเสี่ยงต่อการเกิดสมองถูกกดทับ อาจตรวจพบผู้ป่วยมีการเปลี่ยนแปลงของระดับความรู้สึกตัว ไม่มีรีเฟลกซ์รูม่านตาตอบสนองต่อแสง แขนขาเกร็งผิดปกติ การอักเสบของเนื้อเยื่อสมองอาจทำให้เกิดการอุดกั้นจนน้ำหล่อสมองไขสันหลังไหลเวียนไม่ได้ตามปกติ มีโพรงสมองคั่งน้ำ ผู้ป่วยอาจชักได้จากหลายสาเหตุ โดยในผู้ป่วยเด็กนั้นอาการชักสามารถพบเป็นอาการในเยื่อหุ้มสมองอักเสบระยะแรกๆ ได้ถึง 30% และมักไม่จำเป็นต้องมีสาเหตุอื่นเบื้องหลัง นอกจากนี้การชักยังอาจเกิดจากการมีความดันในกะโหลกศีรษะสูงหรือเกิดจากบริเวณที่มีการอักเสบได้ การชักเฉพาะที่ การชักต่อเนื่อง การชักที่เป็นภายหลัง และการชักที่ไม่สามารถควบคุมได้ด้วยยา เป็นตัวบ่งชี้ว่าผลการรักษาระยะยาวอาจไม่ดีนัก
การอักเสบของเยื่อหุ้มสมองอาจทำให้มีความผิดปกติของเส้นประสาทสมองได้ โดยอาจพบอาการเกี่ยวกับการมองเห็นหรือการได้ยินหลังการป่วยเยื่อหุ้มสมองอักเสบ การมีเนื้อสมองอักเสบหรือหลอดเลือดสมองอักเสบ รวมทั้งการเกิดลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำสมองอาจนำไปสู่อาการอ่อนแรง ชา หรือมีการเคลื่อนไหวที่ผิดปกติในบริเวณที่ถูกควบคุมโดยเนื้อสมองส่วนนั้นๆ ได้
เยื่อหุ้มสมองประกอบด้วยเยื่อสามชั้น เมื่อรวมกับน้ำหล่อสมองไขสันหลังแล้วนับเป็นโครงสร้างที่คอยห้อมล้อมปกป้องสมองและไขสันหลังซึ่งเป็นโครงสร้างหลักของระบบประสาทส่วนกลางเอาไว้ เยื่อเปียเป็นเยื่อละเอียดยึดติดกับผิวเนื้อสมองรวมทั้งรอยหยักทั้งหมด ไม่ให้สารใดผ่านได้ เยื่ออะแร็กนอยด์ (มีรูปร่างคล้ายใยแมงมุมจึงชื่อว่าอะแร็กนอยด์) ห่อหุ้มเยื่อเปียอยู่อย่างหลวมๆ โดยมีช่องว่างใต้เยื่ออะแร็กนอยด์แยกระหว่างเยื่อเปียและเยื่ออะแร็กนอยด์ หล่อด้วยน้ำหล่อสมองไขสันหลัง ชั้นนอกสุดคือเยื่อดูรา หนาและทนกว่าชั้นอื่นๆ ยึดติดกับเยื่ออะแร็กนอยด์และกะโหลกศีรษะ
ในเยื่อหุ้มสมองอักเสบจากแบคทีเรีย เชื้อแบคทีเรียมาถึงเยื่อหุ้มสมองได้สองทาง ทางหนึ่งคือผ่านทางระบบเลือด และอีกทางหนึ่งคือทางการสัมผัสโดยตรงระหว่างเยื่อหุ้มสมองกับโพรงจมูก ผิวหนัง หรือโครงสร้างอื่น ส่วนใหญ่เยื่อหุ้มสมองอักเสบเกิดจากเชื้อที่มาตามกระแสเลือด เชื้อเหล่านี้เดิมอยู่ในผิวเยื่อบุของร่างกาย เช่นโพรงจมูก ส่วนใหญ่มีการติดเชื้อไวรัสนำมาก่อนซึ่งทำให้มีการสูญเสียการทำงานเป็นชั้นเยื่อป้องกันของเยื่อบุปกติ เมื่อเชื้อแบคทีเรียเข้าถึงกระแสเลือดจะสามารถเข้าถึงช่องว่างใต้เยื่ออะแร็กนอยด์ในตำแหน่งที่ปราการกั้นเลือด-สมองเปิดช่องว่างได้ เช่นในตำแหน่งของคอรอยด์ เพล็กซัส ซึ่งเยื่อหุ้มสมองอักเสบในทารกแรกเกิด 25% เกิดจากการติดเชื้อสเตร็ปโตคอคคัสกลุ่ม Bจากกระแสเลือด ปรากฏการณ์เช่นนี้พบน้อยในผู้ใหญ่ การติดเชื้อโดยตรงถึงน้ำหล่อสมองไขสันหลังอาจเกิดจากการใส่อุปกรณ์คาไว้ เกิดจากกะโหลกแตกร้าว หรือเกิดจากการติดเชื้อของช่องคอหลังโพรงจมูกหรือโพรงอากาศข้างจมูกที่ทำให้เกิดทางเชื่อมกับช่องว่างใต้เยื่ออะแร็กนอยด์ บางครั้งอาจพบมีความผิดปกติแต่กำเนิดของเยื่อดูราเป็นสาเหตุได้