pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
"ประเทศจีนตกอยู่ภาวะคับขัน ปัจจุบันมีศัตรูล้อมรอบคอยจ้องตะครุบทรัพยากรธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ของจีน โดยเหล่าศัตรูพากันรุมเข้ามารุกรานและยึดครองจีน แล้วดำเนินการแบ่งสันปันส่วนอันเป็นสิ่งน่าวิตกอย่างยิ่ง พร้อมกันนั้นก็ประนามชนชั้นปกครองราชวงศ์ชิงที่โง่เขลาและไร้สมรรถภาพว่า ฝ่ายราชสำนักก็โอนอ่อนผ่อนตาม ส่วนขุนนางหรือก็โง่เขลาเบาปัญญา ไม่สามารถมองการณ์ไกล ทำให้ประเทศชาติต้องเสียทหาร ได้รับความอัปยศอดสูพวกขี้ข้าพาให้บ้านเมืองสู่ความหายนะ มวลชนต้องได้รับเคราะห์กรรมทนทุกข์ทรมานไม่มีวันโงหัว การก่อตั้งสมาคมนี้ขึ้นก็เพื่อกอบกู้ชาติบ้านเมือง ผดุงไว้ซึ่งศักดิ์ศรี เพื่อรวบรวมประชาชนจีนทั้งใน และนอกประเทศ เผยแพร่อุดมการณ์กู้ชาติ"
ในคำปฏิญาณของผู้สมัครเข้าเป็นสมาชิกนั้น ยังได้ย้ำอีกว่า จะต้องขับไล่พวกแมนจู ที่ป่าเถื่อนออกไป ฟื้นฟูประเทศจีนจัดตั้งสาธารณรัฐ อันเป็นความคิดที่มีลักษณะปฏิวัติ ได้เสนออุดมการณ์ให้โค่นล้มราชวงศ์ชิง ซึ่งเป็นทาสรับใช้ของจักรวรรดินิยม และสถาปนาสาธารณรัฐ ปกครองโดยประชาธิปไตย มีชนชั้นนายทุนสนับสนุนแบบตะวันตกต่อประชาชนจีนเป็นครั้งแรก ซึ่งได้กลายเป็นหลักนโยบายอันแรกของการปฏิวัติของชนชั้นนายทุนประเทศจีน
การปฏิวัติที่กว่างโจว.
ด้วยความรวดเร็ว สมาคมซิงจงฮุ่ย วางแผนการปฏิวัติในทันที และกำหนดเอาวันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ.1895 เป็นวันลงมือ โดยแผนการดังกล่าวนั้น ใช้กำลังคน 3,000 คน เพื่อยึดเมืองกว่างโจว เมืองหลวงของมณฑลกวางตุ้ง เพื่อใช้เป็นฐานในการขยายการปฏิวัติต่อไป โดยในการปฏิวัติดังกล่าว ลู่เฮ่าตง เพื่อนสนิทตั้งแต่ยังเด็กผู้เชื่อมั่นในอุดมการณ์ปฏิวัติของซุน ได้ออกแบบ "ธงฟ้าสีน้ำเงินกับดวงตะวันสีขาว" ไว้ใช้ด้วย (ในเวลาต่อมาธงดังกล่าวได้กลายเป็นธงชาติของสาธารณรัฐจีน) อย่างไรก็ตาม การลงมือปฏิวัติครั้งแรกของซุน กลับล้มเหลวลงอย่างไม่เป็นท่า เนื่องจากมีคนทรยศ นำข่าวไปบอกกับเจ้าหน้าที่ของราชสำนักชิงก่อน ซึ่งก็ทำให้ผู้ร่วมปฏิวัติถูกประหารชีวิตตัดหัวไป 47 คน รวมถึง ลู่เฮ่าตง ส่วนดร.ซุนซึ่งไหวตัวทันก่อนจึงได้รอดชีวิตและหลบหนีได้สำเร็จ หลังจากการปฏิวัติในกว่างโจวประสบความล้มเหลว ซุนได้สลายผู้ที่มาร่วมก่อการอย่างสุขุม จากนั้นเขาก็เดินทางโดยทางเรือออกจากกว่างโจว ผ่านฮ่องกงไปลี้ภัยที่ประเทศญี่ปุ่น แล้วก็ก่อตั้งสาขาสมาคมซิงจงฮุ่ยขึ้นที่โยโกฮามา ซุนก็ตัดผมหางเปียแบบแมนจูทิ้ง เปลี่ยนเครื่องแต่งกายมาใส่สูทแบบชาวตะวันตกเพื่อแสดงถึงความเด็ดเดี่ยวในการปฏิวัติ และเดินทางไปประเทศต่าง ๆ เพื่อปลุกระดมชาวจีนให้เข้าร่วมการปฏิวัติ
หลังจากตั้ง สาขาซิงจงฮุ่ย ขึ้นที่ญี่ปุ่น เดือนมิถุนายน ค.ศ. 1896 ซุนก็เดินทางต่อไปยังสหรัฐอเมริกา และอังกฤษ เพื่อศึกษาแนวคิดทางการเมืองของประเทศต่าง ๆ ในสหรัฐฯ และ ยุโรป โดยได้รับความช่วยเหลือจาก ดร.เจมส์ แคนต์ลี (Dr. James Cantlie) อาจารย์ชาวอังกฤษที่เคยสอนเขา ณ วิทยาลัยการแพทย์ในฮ่องกง และได้รับการสนับสนุนทางการเงินจากพี่ชายคนเดิม
การถูกจับลักพาตัวที่อังกฤษ ประชาชาติเคลื่อนไหว.
วันที่ 11 ตุลาคม ค.ศ. 1896 ระหว่างการเดินไปตามท้องถนนในกรุงลอนดอน ซุนก็ถูกลักพาตัวเข้าไปยังสถานทูตจีนประจำกรุงลอนดอน เพื่อส่งตัวลงเรือจากลอนดอนกลับไปยังจีนเพื่อ 'ตัดหัว' ตามคำบัญชาขององค์ชายไจ้เฟิง ราชสำนักชิงนั้นตั้งค่าหัวของเขาไว้ 7,000 ปอนด์ ในฐานะกบฏต่อราชสำนัก หรือไม่ถ้าการลอบพาตัวซุน กลับไปจีนไม่สำเร็จก็จะสังหารเสียที่สถานทูตจีนที่ลอนดอน
อย่างไรก็ตามด้วยความช่วยเหลือจาก พนักงาน ชาวอังกฤษในสถานทูต ที่ส่งข่าวไปให้ ดร.แคนต์ลี อาจารย์แพทย์ผู้ชิดเชื้อกับ ซุน ยัตเซ็น ดร.แคนต์ลีก็ทำการช่วยเหลือศิษย์ทุกวิถีทาง โดยทางหนึ่งติดต่อไปยัง สก๊อตแลนด์ยาร์ด เมื่อไม่ได้ผลจึงประโคมข่าวผ่านทางหนังสือพิมพ์เดอะ โกลบ และ เดอะไทมส์ ที่ลงพาดหัวว่า "นักปฏิวัติจีนถูกลักพาตัวในลอนดอน" ข่าวดังกล่าวเป็นกระแสในหมู่คนอังกฤษ และกดดันให้รัฐมนตรีต่างประเทศอังกฤษต้องติดต่อไปยังสถานทูตจีนเพื่อเจรจา จนสุดท้ายสถานทูตจีนในลอนดอนต้องปล่อยตัวซุน ออกมาหลังจากกักตัวไว้นาน 12 วัน ซึ่งในตอนหลังซุนได้นำเหตุการณ์ตอนนี้มาเขียนโดยละเอียดโดยใช้ชื่อว่า Kidnapped in London
หลังจากรอดพ้นจากวิกฤตการณ์ที่เกือบถึงแก่ชีวิตซุน ก็ขลุกตัวอยู่ในห้องสมุดของบริติชมิวเซียมเป็นเวลาถึง 9 เดือนเศษ จากนั้นถึงเดินทางมายังแผ่นดินยุโรป เพื่อศึกษาถึงแนวทางการเมืองของสังคมโลกในขณะนั้น โดยเฉพาะแนวโน้มในการปฏิรูป ปฏิวัติ รวมถึงการพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศต่าง ๆ จนในที่สุด ปี ค.ศ.1897 เขาจึงพัฒนาแนวคิดที่ว่าด้วยการปฏิวัติสังคม อันต่อเนื่องกันกับการปฏิวัติชาติกับประชาธิปไตยที่คิดไว้ก่อน
หลักแนวคิดลัทธิไตรราษฎร์.
หลักการประชาธิปไตยของดร.ซุน ยัดเซ็นซึ่งเป็นที่รู้จักกันแพร่หลายที่สุดก็คือ หลักสามประการแห่งประชาชน หรือ ลัทธิไตรราษฎร์ ซานหมินจู่อี้  (The Three Principles of the people) อันได้แก่เอกราชแห่งชาติ (หมินจู่) อำนาจอธิปไตยของประชาชน (หมินฉวน) และหลักในการครองชีพ (หมินเซิง) ภาษาอังกฤษนิยมแปลเป็นหรือ socialism ซึ่งสามารถสรุปได้โดยย่อคือ
(ประเทศจีนประกอบด้วยเชื้อชาติกลุ่มใหญ่ 5 เผ่า คือ ชาวฮั่น ชาวแมนจู ชาวมองโกล ชาวทิเบต ชาวอุยกูร์ ซุนถือว่าราชวงศ์ชิงในขณะนั้นปกครองโดยอภิสิทธิ์ชนชาวแมนจูจึงขัดกับหลักการจึงต้องทำการโค่นล้มราชวงศ์ชิงและให้ชาวแมนจูลงมามีฐานะเท่ากับเชื้อชาติอื่น ๆ
ในขณะเดียวกันต้องถือว่าประชาชนจะเป็นผู้มีอำนาจมากที่สุด การเป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยของประชาชนอาจแสดงออกได้ 4 ทาง อำนาจการออกเสียงเลือกตั้ง (Election) อำนาจถอดถอน (Recall) และอำนาจการลงประชามติ (Referendum)
แนวคิดทั้งสามดังกล่าวต่อมาได้กลายเป็นหลักการพื้นฐานที่ยึดถือในการปฏิวัติของจีนตลอดระยะเวลาหลายสิบปี
ถงเหมิงฮุ่ย.
ระหว่างที่ซุนเคลื่อนไหวเพื่อสร้างกระแสการปฏิวัติจีนนั้น ในพื้นที่อื่น ๆ ของประเทศจีนก็มีความเคลื่อนไหวจากคนกลุ่มต่าง ๆ ด้วยเช่นกัน เพียงแต่กลุ่มอื่นนั้นเป็นเป็นเพียงกลุ่มที่กระจุกแต่เพียงในพื้นที่นั้น ๆ มิได้มีการคิดการใหญ่ซึ่งครอบคลุมไปทั่วประเทศ และที่สำคัญไม่มีหลักการพื้นฐานของการปฏิวัติที่แน่ชัด ดังเช่น ลัทธิไตรราษฎร์ ของ ซุน ยัตเซ็น
จนในเดือน สิงหาคม ปี ค.ศ. 1905 ก็มีการประกาศรวมกลุ่มผู้สนับสนุนการปฏิวัติจีนที่ชื่อ สมาคมพันธมิตรปฏิวัติจีน (จงกั๋วถงเหมิงฮุ่ย:中国同盟会) ขึ้นอย่างเป็นทางการ โดย "ถงเหมิงฮุ่ย" นี้มีจุดมุ่งหมายในการปฏิวัติล้มราชวงศ์ชิง โดยยึดหลักการของลัทธิไตรราษฎร์ โดยศูนย์กลางของถงเหมิงฮุ่ยนั้น อยู่ที่เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น
ช่วงก่อนหน้าที่ "ถงเหมิงฮุ่ย" จะเกิดขึ้นนั้น ทางฝั่งราชสำนักจีนที่ประกาศสงครามกับญี่ปุ่น-ชาติตะวันตก และปล่อยให้กบฏนักมวยออกมาสร้างความวุ่นวายในปักกิ่ง กำลังตกอยู่ในสถานะแพ้สงครามให้กับกองทัพมหาอำนาจพันธมิตร 8 ประเทศ จนต้องมีการลงนามในสนธิสัญญาที่เรียกว่า Boxer Protocol ( ลงนามในวันที่ 7 กันยายน ค.ศ.1901) เพื่อยืนยันว่า จีนยินยอมชดใช้ค่าปฏิกรรมสงครามจำนวนมหาศาล จักรพรรดิกวังซฺวี่ก็กำลังพยายามทำการปฏิรูปทางการปกครองประเทศ การทหาร อยู่เช่นกัน โดยมีการส่งคนไปศึกษายังต่างประเทศเพื่อเตรียมประกาศรัฐธรรมนูญ (ระบบการสอบจอหงวนก็สิ้นสุดลงในช่วงนี้ และ การสะสมกำลังทหารเพื่อสร้างเป็นกองทัพของหยวนซื่อไข่ก็เกิดขึ้นในช่วงนี้เช่นกัน) แต่ทั้งหมดก็สิ้นสุดลงเพราะการขัดขวางของพระนางซูสีไทเฮา
อย่างไรก็ตาม ดังเช่น ที่ ซุนกล่าวไว้ถึง ความสิ้นหวังต่อระบอบจักรพรรดิ การปฏิรูปที่ราชสำนักชิงพยายามทำนั้น ในสายตาของประชาชนกลับไม่มีอะไรเปลี่ยนแปลง และยิ่งเป็นการเหยียบย่ำซ้ำเติมให้ทุกข์ยากยิ่งขึ้นไปอีก จากกระแสความไม่พอใจของประชาชนต่อราชสำนักชิงที่พุ่งขึ้นสูง ส่งผลให้ภายในระยะเวลาแค่หนึ่งปี ถงเหมิงฮุ่ย รวบรวมสมาชิกได้มากกว่าหมื่นคน มีการเปิดหนังสือพิมพ์เพื่อ ปลุกระดม และเผยแพร่ ลัทธิไตรราษฎร์ และที่สำคัญพยายามลงมือกระทำการปฏิวัติต่อเนื่อง
การเยี่ยมชาวจีนโพ้นทะเล.
การปฏิบัติของเยี่ยมชาวจีนโพ้นทะเลของ ซุน ยัตเซ็น ได้เกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1910 ซุนได้มาเยี่ยมชาวจีนโพ้นทะเลในเอเชียอาคเนย์ อาทิเช่น เวียดนาม ขณะนั้นเป็นส่วนหนึ่งของอินโดจีนฝรั่งเศส มาเลเซีย สิงค์โปร์ และ สยาม
มลายาและสิงค์โปร์.
ความโดดเด่นและความนิยมของซุนได้ขยายไปทั่วประเทศจีน รวมทั้งภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ด้วย ซึ่งมีชาวจีนโพ้นทะเลจำนวนมากอาศัยอยู่ที่มลายา (มาเลเซียและสิงคโปร์) เป็นจำนวนมาก ที่สิงคโปร์เขาได้พบกับพ่อค้าท้องถิ่นชาวจีน เช่น เตียว เอ็ง ฮก ตัน ชอ นัม และ ลิม นีซูน ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการสนับสนุนโดยตรงจากกลุ่มชาวจีนโพ้นทะเล สมาคมถงเหมิงฮุ่ย สาขาสิงค์โปร์ ก่อตั้งเมื่อวันที่ 6 เมษายน ค.ศ. 1906 บ้านพักที่ซุนพักในสิงค์โปร์ที่รู้จักกันในชื่อ วาน ชิงหยวน ซึ่งเป็นฐานที่มั่นของสมาคม
ไทย (สยาม).
ซุนได้เข้ามาในประเทศไทย ตั้งแต่ในปี ค.ศ. 1903 ซึ่งท่านได้ทางสลับไปมาระหว่างไทย มลายาและสิงค์โปร์ เมื่อซุนมาถึงกรุงเทพฯ ท่านได้เข้าเฝ้าฯ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว (ครั้งยังดำรงพระอิสริยยศเป็นสยามมกุฎราชกุมาร) เพื่อขอพระราชทานพระราชานุญาตพบปะกับชาวจีนในประเทศไทย พระองค์ทรงมีพระบรมราชานุญาตให้ท่านสามารถพบปะกับชาวจีนในประเทศไทยให้ถูกต้องตามกฎหมายของประเทศ ต่อมาท่านได้จึงมาปราศรัยที่ถนนเยาวราช เพื่อปลุกระดมชาวจีนโพ้นทะเล (หัวเฉียว) ในสยามให้สนับสนุนการปฏิวัติโค่นล้มราชวงศ์ชิง ซุนได้พบกับหัวหน้าของชาวจีนในกรุงเทพฯ ในขณะนั้น คือ เซียวฮุดเสง (ต้นตระกูล สีบุญเรือง) ผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์จีนโนสยามวารศัพท์ ซึ่งได้ช่วยตีพิมพ์แนวความคิดของซุนลงในหนังสือพิมพ์จีน และช่วยส่งเงินในการสนับสนุนสมาคมถงเหมิงฮุ่ยด้วย
นับแต่ปี ค.ศ. 1907 ถงเหมิงฮุ่ยทำการเคลื่อนไหวเพื่อปฏิวัติในพื้นที่ภาคใต้ของจีนสิบกว่าครั้ง ก่อนจะสำเร็จที่สุดในวันที่ 10 ตุลาคม ค.ศ. 1911 ที่ อู่ชาง มณฑลหูเป่ย การปฏิวัติครั้งประวัติศาสตร์ เริ่มกระทำการอย่างเร่งด่วนในคืนวันที่ 10 ตุลาคม โดย ทหารสมาชิกพรรคปฏิวัติในกองทัพใหม่ที่ประจำการอยู่ภายในเมืองอู่ชางซึ่งนำโดยผู้บังคับการที่ชื่อว่า หลีหยวนหง (黎元洪) แต่ปราศจากผู้นำของถงเหมิงฮุ่ย คอยสั่งการแม้แต่คนเดียว เนื่องจากแผนปฏิวัติรั่วไหลไปเข้าหูทางการเข้า
เหตุการณ์ในครั้งนั้นเรียกกันว่า การก่อการกำเริบอู่ชาง (武昌起义) หรือเรียกกันง่าย ๆ ว่า สองสิบ (双十) เนื่องจากเกิดขึ้นในวันที่ 10 เดือน 10 (ปัจจุบันชาวไต้หวันยังถือเอาวันนี้เป็นวันชาติอยู่ ขณะที่จีนแผ่นดินใหญ่ถือเอาวันที่ 1 ตุลาคม เป็นวันชาติ) ส่วนชื่อทางการของการปฏิวัตินั้นเรียกว่า การปฏิวัติซินไฮ่ (辛亥革命) เนื่องจากตามปฏิทินจันทรคตินั้นเป็น ปี ค.ศ. 1911 ชาวจีนเรียกว่าปีซินไฮ่
ประกายไฟแห่งความสำเร็จของการก่อการที่อู่ชาง ปลุกให้เกิดการปฏิวัติทั่วประเทศจีน โดยในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1911 มีถึง 14 มณฑล จากทั้งหมด 24 มณฑลของจีนที่ประกาศปลดปล่อยตัวเองออกจากการปกครองของรัฐบาลชิงที่ปักกิ่ง
เดินทางกลับประเทศ.
เมื่อฝ่ายปฏิวัติได้ชัยชนะในการก่อการที่อู่ชางทำให้สามารถตั้งหลักในการสู้กับราชสำนักชิงได้ ขณะนั้นซุน ยัตเซ็นกำลังลี้ภัยที่สหรัฐอเมริกาได้รับข่าวทำให้ท่านบรรลุความใฝ่ฝันและยินดีเป็นอย่างมาก ท่านจึงได้ตัดสินใจนั่งเรือเดินทางผ่านมหาสมุทรแปซิฟิกกลับประเทศจีน เพื่อติดตามสถานการณ์การรบอย่างใกล้ชิดและเพื่อขวัญกำลังใจของกองทัพปฏิวัติ
ในวันคริสต์มาสของปี ค.ศ. 1911 ซุน ยัตเซ็นก็กลับจากต่างประเทศมาถึงเซี่ยงไฮ้ เมื่อเรือกลไฟแล่นถึงเซี่ยงไฮ้ ที่ท่าเรือมีฝูงชนมาต้อนรับอย่างเนืองแน่น ทั้งสมาชิกพันธมิตรคณะปฏิวัติ ผู้สื่อข่าว กรรมกร พ่อค้าและชาวเมืองจำนวนมาก เมื่อซุน ยัตเซ็นลงจากเรือก็ยิ้มและชูหมวกขึ้นโบกทักทายมวลชนที่มาต้อนรับ และขณะเดินออกจากท่าเรือผู้สื่อข่าวจำนวนมากก็ห้อมล้อมไว้ แต่ละคนมีกล่องถ่ายรูปในมือและแย่งกันถ่ายรูป ซุนยัตเซ็นได้จับมือและพูดทักทายกับทุกคน ณ ที่นั้น มีนักข่าวคนหนึ่งได้ถามซุนว่า "ได้ข่าวว่าท่านได้นำเงินก้อนใหญ่และเรือรบมาจากต่างประเทศ" ซุนตอบว่า "ผมกลับมาครั้งนี้ ไม่มีเงินติดตัว แต่ที่นำติดตัวมาคือจิตใจปฏิวัติ" พลางแหวกกระเป๋ากางเกงให้นักข่าวดู นักข่าวยังได้ถามคำถามทิ้งท้ายอีกว่า "ท่านคิดอย่างไรกับชัยชนะครั้งนี้" ซุนยัตเซ็นตอบอย่างเฉียบขาดว่า "ชัยชนะครั้งนี้คือชัยชนะของพวกเราทุกคนซึ่งเป็นประชาชน"
สถาปนาสาธารณรัฐ.
ดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีชั่วคราว.
รัฐบาลเฉพาะกาลแห่งสาธารณรัฐจีน (1912).
การปฏิวัติซินไฮ่ยังคงดำเนินต่อไปฝ่ายราชวงศ์ชิงเป็นฝ่ายพ่ายแพ้และถอยร่นไปเรื่อยๆ ฝ่ายราชวงศ์ยังคงควบคุมพื้นที่ในภาคเหนือรอบนครหลวงปักกิ่งไว้ได้อย่างเข้มแข็งโดยที่ฝ่ายปฏิวัติยังไม่สามารถบุกเข้าไปได้ มีเพียงยฺเหวียน ชื่อไข่แม่ทัพเพียงคนเดียวที่ค้ำบัลลังก์ราชวงศ์ชิงไว้เท่านั้น ซุนยัตเซ็นพยายามเกลี้ยกล่อมให้ยฺเหวียนชื่อไข่แปรพักตร์จากราชสำนักชิงมาเข้าร่วมการปฏิวัติกับฝ่ายปฏิวัติ โดยยื่นเงื่อนไขว่าจะมอบตำแหน่งประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐให้ หากบังคับให้จักรพรรดิราชวงศ์ชิงสละราชสมบัติได้ ทั้งนี้เป็นเพราะซุนต้องการหลีกเลี่ยงการสูญเสียเลือดเนื้อ ยุติสงครามโดยเร็ว และรีบสถาปนาสาธารณรัฐ
ขณะที่ซุนยัตเซ็นพำนักในเซี่ยงไฮ้ บรรดาคณะปฏิวัติจากมณฑลต่างๆได้เสนอให้ท่านดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีเลย แต่ในใจจริงของซุนยัตเซ็นไม่อยากรับตำแหน่ง ท่านได้เสนอให้ย้ายเมืองหลวงไปที่กรุงหนานจิง เนื่องจากนครปักกิ่งนั้นเป็นเมืองหลวงของราชวงศ์ชิงเต็มไปด้วยพระราชวังสะท้อนซึ่งสัญลักษณ์แห่งระบอบศักดินาเสียดแทงจิตใจของประชาชน ขอให้ย้ายเมืองหลวงไปเมืองหนานจิงแทนและขอให้จัดการเลือกตั้งประธานาธิบดีแบบประชาธิปไตยที่เมืองดังกล่าวพร้อมเตรียมการสถาปนาประเทศแบบสาธารณรัฐ ระหว่างนี้ให้ใช้ธงชาติห้าสีไปพลางๆก่อน
ต่อมาคณะตัวแทนจากมณฑลต่างๆได้เปิดประชุมที่หนานจิงเพื่อจัดรัฐบาล มีตัวแทน 40 คน จาก 17 มณฑลเข้าร่วมประชุม มีการลงคะแนนเลือกตั้งประธานาธิบดีจากการคำนวณคะแนนที่มีผล 17 คะแนนเสียง เมื่อทำการเปิดหีบ เสียงส่วนใหญ่เลือกซุนยัตเซ็น 16 คะแนนเสียงทำให้ซุนยัตเซ็นได้รับเลือกเป็นประธานาธิบดี แต่อย่างไรซุนยังคงไม่อยากรับตำแหน่งเพราะเกรงจะเป็นที่ครรหา ซุนรับผิดชอบต่อสายตาสาธารณชนมากจึงขอให้เรียก "ประธานาธิบดีชั่วคราว" และ "รัฐบาลเฉพาะกาล" แทน
วันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1912 วันขึ้นปีใหม่ ซุนยัตเซ็นเดินทางจากเซี่ยงไฮ้ไปเมืองหนานจิงเพื่อรับตำแหน่งประธานาธิบดีชั่วคราว เมื่อซุนถึงทำเนียบประธานาธิบดีชั่วคราว พิธีเข้ารับตำแหน่งประธานาธิบดีชั่วคราวได้เริ่มชึ้น ซุนกล่าวปาฐกถาเรื่องลัทธิไตรราษฎร์ (สามหลักการแห่งประชาชน) เมื่อจบการปาฐกถา ซุน ยัตเซ็นหันหน้าเข้าหาธงชาติห้าสีพร้อมชูมือขวาอย่างเคร่งขรึม กล่าวคำสาบานต่อประชาชนทั่วประเทศ หลังจากนั้นมีคำแถลงการณ์กำหนดชื่อประเทศ โดยมีการใช้คำว่า "หมินกั๋ว" (民國) ที่แปลว่า "ประเทศของประชาชน" รวมกับคำว่า "จงฮวา" (中華) ที่แปลว่า ประเทศจีน เป็น จงฮวาหมินกั๋ว "中華民國" หรือ "สาธารณรัฐจีน"
เมตตาธรรมต่อราชวงศ์ชิง.
การประชุมวุฒิสภาของรัฐบาลเฉพาะกาลหนานจิงได้หารือต่อการดำเนินการต่อราชวงศ์ชิง ที่ประชุมส่วนใหญ่เสนอให้นำบรรดาเชื้อพระวงศ์มาขึ้นศาลและพิจารณาตัดสินโทษ แต่ดร.ซุนไม่เห็นด้วยกับการนำเชื้อพระวงศ์มาขึ้นศาลและได้แย้งต่อข้อเสนอของที่ประชุมว่า "การปฏิวัติไม่จำเป็นต้องมีการนองเลือด" ซุนยังเสนอให้สมาชิกในที่ประชุมคำนึงต่อความเมตตาซึ่งจะเป็น "คุณธรรมของสาธารณรัฐ" (民國道德) เชื้อพระวงศ์ชิงจึงไม่ถูกสำเร็จโทษในที่สุด
คณะรัฐบาลของดร.ซุน ได้มีนโยบายให้บรรดาเชื้อพระวงศ์และขุนนางของราชวงศ์ชิงมีสิทธิและฐานะเท่าเทียมพลเมืองธรรมดาและอนุญาตให้ประทับอยู่ในพระราชวังต้องห้ามต่อไปได้ รัฐบาลแห่งสาธารณรัฐจะให้การคุ้มครองและถวายเงินเพื่อรักษาพระเกียรติปีละ 4 ล้านตำลึง แต่ต้องเคารพต่อกฎหมายของสาธารณรัฐอย่างเคร่งครัด
การลาออกจากตำแหน่งและการถูกทรยศ.
รัฐบาลเป่ย์หยาง.
วันที่ 12 กุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 1912 ยฺเหวียน ชื่อไข่บีบบังคับให้จักรพรรดิผู่อี๋สละราชสมบัติได้สำเร็จ ราชวงศ์ชิงที่ปกครองประเทศจีนมาหลายร้อยปีต้องล่มสลาย ยฺเหวียน ชื่อไข่ได้เริ่มเรียกร้องให้ซุนยัตเซ็นลาออกและมอบตำแหน่งประธานาธิบดีตามสัญญา ซุนยัตเซ็นจึงได้เตรียมการลาออกจากตำแหน่งประธานาธิบดีเพื่อให้คำสัตย์แก่สัญญา
แต่ต่อมายฺเหวียน ชื่อไข่สถาปนาตนเองขึ้นเป็นกษัตริย์เสียเอง ซึ่งหยวนก็ได้ตาย แต่ประเทศจีนนั้นก็แตกแยกสาแหรกขาดมีสงครามและขุนศึกตลอดเวลา ต่อมานายแพทย์ ซุน ยัตเซน ได้พบกับเจียงไคเช็ค แล้วตั้งโรงเรียนทหารหวางผู่ขึ้นมาเพื่อสร้างกองทัพพรรคก๊กมินตั๋งของตนเองด้วยความช่วยเหลือทั้งด้านการฝึกทหารและการเงินจากโซเวียต รวบรวมแผ่นดินจีนให้เป็นปึกแผ่นแต่ว่าหลังตั้งโรงเรียนหวางผู่ได้แค่ 11 เดือน ท่านก็เสียชีวิตด้วยวัย 59 ปี ด้วยโรคมะเร็งตับ เมื่อ 12 มีนาคม ค.ศ. 1925
คาร์บอนิกแอซิก
เฟส (สสาร)
เวทมนตร์ใน คุณครูจอมเวท เนกิมะ!
บทความนี้อธิบายเวทมนตร์ต่างๆ ที่ปรากฏอยู่ในการ์ตูนเรื่อง "คุณครูจอมเวท เนกิมะ!"
เวทมนตร์และจิต.
เวทมนตร์ในเรื่อง คุณครูจอมเวท เนกิมะ! เป็นพลังงานของธรรมชาติ เช่น น้ำ อากาศ ที่มีอยู่รอบตัวมนุษย์ พลังงานเหล่านี้ซึมซับเข้าสู่ร่างกายมนุษย์และสามารถนำไปใช้ได้ด้วยการร่ายมนต์ หากมนุษย์ใช้พลังเวทมนตร์ในร่างกายจนหมดจะหมดสติ แต่พลังจะกลับคืนมาหลังจากนอนพักผ่อนสักครู่ วิชาการใช้เวทมนตร์มีอยู่สองตระกูล ได้แก่ ตะวันตกและตะวันออก แม้วิชาเวทมนตร์ฝ่ายตะวันตกจะนิยมใช้มากกว่า แต่ก็ยังมีคนใช้วิชาเวทมนตร์ฝ่ายตะวันออกควบคู่กันไปด้วย มนุษย์ทุกคนสามารถใช้เวทมนตร์ได้ แต่การจะใช้เวทมนตร์ให้เป็นนั้นต้องผ่านการฝึกวิชาเฉพาะทางเสียก่อน
ในทางกลับกัน "จิต" เป็นพลังงานแห่งชีวิตที่เกิดขึ้นจากร่างกายของมนุษย์ วิชาองเมียวโด ชินเมริว และวิทยายุทธจีนทั้งหลายล้วนแล้วแต่ใช้จิตเป็นแหล่งพลังงาน สังเกตได้ว่าปราณนั้นจะถูกใช้เพิ่มความแข็งแรงของร่างกายหรือให้ชีวิตกับสิ่งไม่มีชีวิตเป็นส่วนใหญ่ ต่างกับเวทมนตร์ที่ใช้สร้างอิทธิฤทธิ์ได้หลายๆ รูปแบบ
เวทมนตร์และจิตเป็นของตรงข้ามกัน แต่ก็ยังมีวิชา "คังกะ" (咸卦法) ซึ่งทำให้ผู้ใช้สามารถใช้เวทมนตร์และจิตในการต่อสู้ได้พร้อมๆ กัน
อนึ่ง แนวความคิดของทางตะวันออกนั้นจะเรียกทั้งเวทมนตร์และจิตว่า "จิต" ทั้งคู่ โดยเมื่อต้องการแยกความแตกต่างจะเรียกเวทมนตร์ว่า "จิตหยาง" และจิตว่า "จิตหยิน"
โลกและสมาคมเวทมนตร์.
"โลกเวทมนตร์" เป็นคำเรียกสังคมของพ่อมดและแม่มดซึ่งคนทั่วไปไม่รู้ว่ามีอยู่ พ่อมดและแม่มดจะรวมกลุ่มกันเป็น "สมาคมเวทมนสฟสหหกมกสๆยๆนนหาหากสหสหสหหนครรชิตตร์" ตามถิ่นที่ตนเองอาศัยอยู่ ตามเนื้อเรื่องแล้วมีสมาคมเวทมนตร์อยู่อย่างน้อยสามสมาคม ได้แก่ สมาคมเวทมนตร์แห่งอิสตันบูล สมาคมเวทมนตร์แห่งคันโต และสมาคมเวทมนตร์แห่งคันไซ โดยทั้งสามสมาคมมีบทบาทในเรื่องดังต่อไปนี้
นอกจากนี้ในโลกของเวทมนตร์ยังมีโรงเรียนฝึกหัดพ่อมดและแม่มดอยู่อย่างน้อยสองแห่ง ได้แก่ โรงเรียนเมลเดียนาแคว้นในเวลส์ที่เนกิจบการศึกษาด้วยคะแนนสูงสุด และโรงเรียนจอห์นสันในอเมริกาที่ เมย์ ซากุระ จบการศึกษาออกมา
โลกเวทมนตร์และสังคมลับอื่นๆ (เช่น สังคมของนินจา) ถูกเรียกรวมกันว่า "โลกเบื้องหลัง" (裏の世界)
ไม้เท้าของพ่อมด.
ไม้เท้าของพ่อมดนอกจากจะใช้ร่ายคาถาแล้ว ยังสามารถขี่บินได้เหมือนไม้กวาด โดยมีความเร็วพอๆ กับจักรยาน ไม้เท้าที่เนกิใช้นั้นได้รับมาจากบุคคลที่มีหน้าตาเหมือนพ่อของเขาเมื่อ 6 ปีก่อน ตอนนั้นที่เข้าใจเพราะไม่เห็นหน้า จนมาเจอหัวเป็นๆจากบันทึกของพ่อโคโนกะ
อุปกรณ์ที่ใช้ร่ายคาถานอกจากไม้เท้า ได้แก่ แหวนเซนิลของ เอวานเจลีน อาจารย์ของเนกิที่โรงเรียน มาโฮระ และคทาขนาดเล็กสำหรับฝึกเวทมนตร์รูปดาว
การร่ายคาถา.
คาถาในวิชาเวทมนตร์ฝ่ายตะวันตกจะถูกร่ายเป็นภาษาละตินหรือภาษากรีกโบราณ โดยคาถาที่ร่ายเป็นภาษากรีกโบราณมักจะมีฤทธิ์มากกว่า ก่อนจะร่ายคาถา พ่อมดจะต้องร่าย "กุญแจเปิดผนึก" (発動キー) ซึ่งเป็นข้อความที่เป็นรหัสเฉพาะของพ่อมดแต่ละคนก่อน แต่เวลาใช้คาถาพื้นๆ ขณะฝึกหัดเวทมนตร์ก็ไม่ต้องร่ายกุญแจเปิดผนึกของตนเองก็ได้ เช่น นักเรียนโรงเรียนเวทมนตร์เมลเดียนาจะใช้ข้อความ "พรากตี้บิกิ นาร์" เป็นกุญแจเปิดผนึกจนถึงวันจบการศึกษา ซึ่งเป็นวันแรกที่พวกเขาได้รับอนุญาตให้ใช้กุญแจเปิดผนึกของตัวเอง
คาถาของเวทมนตร์ฝ่ายตะวันออกนั้นจะร่ายเป็นภาษาสันสกฤตหรือบทสวดในศาสนาชินโตโดยตรง ไม่มีกุญแจเปิดผนึก
อุปกรณ์และอาร์ติแฟค.
ในการ์ตูนเรื่อง คุณครูจอมเวท เนกิมะ! หลังจากที่ผู้ใช้เวททำพันธสัญญาหรือบัคดิโอแล้ว จะเกิดการ์ดบัคดิโอ้ ซึ่งสามารถใช้อัญเชิญอุปกรณ์ในการต่อสู้ให้แก่คู่หูที่ทำพันธสัญญาด้วยได้ อุปกรณ์นั้นเรียกว่า อาร์ติแฟค โดยอาร์ติแฟคของคู่หูแต่ละคนนั้นจะไม่เหมือนกัน ทั้งด้านรูปร่างและความสามารถพิเศษ
รูปแบบอาร์ติแฟคในมังงะ.
อาร์ติแฟคเหล่านี้เป็นอาร์ติแฟคที่ปรากฏในภาคมังงะของคุณครูจอมเวท เนกิมะ! และปรากฏในอนิเมะภาคแรก
อาร์ติแฟคของเนกิ.
อาร์ติแฟคของเนกิ เป็นกระเป๋าใบเล็กที่ใส่การ์ดของคนที่ทำสัญญาชั่วคราวกับเนกิและเป็นอาร์ติแฟคที่สามารถใช้อาร์ติแฟคของคนที่ทำสัญญาชั่วคราวกับเนกิเช่นของอาซึนะ เนกิสามารถใช้ดาบได้เหมือนกัน{|
อาร์ติแฟคของอาซึนะ.
อาร์ติแฟคของอาซึนะอาซึนะ มีชื่อว่า "ฮามะโนสึรุงิ" (ชื่อละติน:เอ็นซิสเอ็คโซ็คแทนส์) แปลตรงๆว่า "ดาบปราบมารพิฆาต" มี 2 โหมด คือ พัดกระดาษ และดาบยักษ์ โดยจะออกมาเป็นโหมดอะไรขึ้นอยู่กับจิตใจของอาซึนะ มีพลังในการลบล้างเวทมนตร์บางชนิดได้
อาร์ติแฟคของโนโดกะ.
อาร์ติแฟคของโนโดกะ
มีชื่อว่า "ดิอาเรียม อีจุส(diarium ejus)" ลักษณะเป็นเหมือนหนังสือเวทมนตร์ มีพลังในการอ่านใจศัตรูที่มีชีวิตได้ แต่ต้องทราบชื่อของอีกฝ่ายก่อน
อาร์ติแฟคของโคโนกะ.
อาร์ติแฟคของโคโนกะ มี 2 ชิ้น ได้แก่ "พัดแห่งสายลมทิศตะวันออก" (ชื่อละติน:ฟลาเบลุ่ม เอวลี่) และ "พัดแห่งสายลมทิศตะวันตก" (ชื่อละติน:ฟลาเบลุ่ม อาอุสโทราล) มีลักษณะเป็นพัด ทุกครั้งที่อัญเชิญจะเปลี่ยนชุดของโคโนกะเป็นแบบจอมเวทองเมียว
มีความสามารถในการรักษาบาดแผลและอาการบาดเจ็บในเวลาสามนาทีที่ได้รับบาดแผล
อาร์ติแฟคของเซ็ทสึนะ.
อาร์ติแฟคของเซ็ทซึนะ มีชื่อว่า "ชีก้า ชิชิ คุชิโร่"(7 โคลง 16 ท่อน) มีลักษณะเป็นดาบสั้น มีพู่สีแดงผูกที่ด้าม โดยสามารถใช้คู่กับดาบประจำตัวของเธอในเวลาสัประยุทธ หรือจะใช้เป็นอาวุธซัดก็ได้ และยังแยกออกเป็นดาบสั้นหลายๆเล่ม โดยที่อาร์ติแฟคของจริงจะมีพู่ผูกติดไว้ ดาบที่แยกไปจะไม่มีพู่
อาร์ติแฟคของยูเอะ.
อาร์ติแฟคของยูเอะ มีชื่อว่า "โอลบิส เซ้นท์อารีอุม วิคโทอุส" มีรูปแบบเป็นชุดฝึกเวทมนตร์เบื้องต้น ประกอบด้วยหมวกแหลมทรงสูงปีกกว้าง เสื้อคลุม ไม้กวาด และตำราเวทมนตร์ที่เป็นเหมือนกับแบบเรียนเวทมนตร์ฉบับย่อ สารานุกรมโลกเวทมนตร์เคลื่อนที่ และแหล่งข้อมูลที่สามารถค้นหาข้อมูลที่เกี่ยวกับโลกเวทมนตร์ได้แทบทุกเรื่อง
อาร์ติแฟคของจิซาเมะ.
อาร์ติแฟคของจิซาเมะ คือ คฑาแห่งพลัง (มีชื่อลาตินคือ Sceptrum Virtuale) มีลักษณะเป็นคฑาซึ่งหัวคฑานั้นจะมีรูปร่างเป็นหัวใจ ความสามารถคือการเปลี่ยนจิตของผู้ใช้(จิซาเมะและผู้ที่อยู่ใกล้เคียง)เป็นข้อมูลระบบบิตโดยเป็นไฟล์นามสกุล.EXE(สามารถทำงานได้ด้วยตนเอง)และมีภูตหนูไฟฟ้า 7 ตัวคอยรับใช้และประสานงาน หาข้อมูลในโลกไซเบอร์ได้อย่างอิสระ และภูตหนูไฟฟ้าทั้ง7ตัวนั้นถ้าแบตมือถือหรือโน้ตบุ๊กหมดภูตก็จะหายไปเพราะภูตพวกนี้ใช้ไฟฟ้าเป็นพลังงาน
อาร์ติแฟคของฮารุนะ.
อาร์ติแฟคของฮารุนะ มีชื่อว่า "อิมพีเรี่ยม กราฟิเคท" เป็นสมุดสเก็ตภาพกับปากกาขนนกและชุด มีความสามารถในการสร้างโกเลม (ในที่นี้คือ สิ่งมีชีวิตที่สร้างจากเวทมนตร์) ขึ้นมาจากภาพวาด
อาร์ติแฟคของคาเอเดะ.
อาร์ติแฟคของคาเอเดะ คือผ้าคลุมพรางกาย ซึ่งข้างในจะมีบ้านพร้อมครัวอยู่ด้วย รวมทั้งแก้เวทมนตร์ได้บางชนิด
อาร์ติแฟคของคูเฟย.
อาร์ติแฟคของคูเฟยคือพลองทองค้ำสมุทร(แบบเดียวกับของเห้งเจียในวรรณกรรมเรื่องไซอิ๋ว)ของเทียมซึ่งสามารถขยายและหดได้ตามใจนึก
อาร์ติแฟคของอีมา.
อาร์ติแฟคของ อัลบิเรโอ อีมา)เรียกว่าDo Phiron Biographicron(โท ฟิร่อน โท บิโอกราฟิคร่อน) มีความสามารถในการเปลี่ยนรูปร่างและพลังไปเหมือนคนที่เคยพบได้แต่จะใช้กับคนที่แข็งแกร่งกว่าไม่ได้ และความสามารถในการดึงลักษณะนิสัย ความทรงจำ อารมณ์ และตัวตนที่แท้จริงขึ้นมาได้ในเวลา 10 นาที
รูปแบบอาร์ติแฟคในอนิเมะภาค เนกิมะ!?
ในอนิเมะภาคเนกิมะ!? ได้มีการออกแบบอาร์ติแฟคใหม่ให้กับตัวละครหลายๆตัว ซึ่งแตกต่างจากของเดิมในมังงะ และในอนิเมะภาคแรก ตามรูปแบบของนีโอบัคดิโอ้การ์ดที่จับได้
อาร์ติแฟคของอาซึนะ (คากุระซากะ อาซึนะ) มีชื่อว่า "เพียวริฟิเคเชี่ยนส์ ซอร์ด" ลักษณะเป็นดาบยักษ์พร้อมชุดเหล็กสีม่วงอ่อน
เมื่อจับได้อาร์เมอร์การ์ด และจะกลายเป็นพัดกระดาษกับชุดฮากามะเมื่อจับได้คอสเพลย์การ์ด
บัคดิโอ.
ในการ์ตูนเรื่อง คุณครูจอมเวท เนกิมะ! บัคดิโอ   คือการทำพันธสัญญาระหว่างผู้ใช้เวทบุคคลอื่น ซึ่งผู้ใช้เวทสามารถถ่ายทอดพลังไปให้กับผู้ที่ได้รับการบัคดิโอได้ การบัคดิโอทำได้การจูบ และต้องเป็นการจูบแบบปากต่อปากเท่านั้นจึงจะเป็นการทำพันธสัญญาที่สมบูรณ์ และผู้ที่เป็นคู่หูจะได้การ์ดบัคดิโอเก็บไว้สำหรับใช้พลังเวท การบัคดิโอแบ่งได้เป็น 3 ระดับ ได้แก่ บัคดิโอเสีย กาทำพันธสัญญาเสมือน และการทำพันธสัญญาแท้
บัคดิโอเสีย.
เป็นการบัคดิโอที่เกิดข้อผิดพลาด การ์ดบัคดิโอที่ได้จะไม่สมบูรณ์และจะไม่มีพลังเวทใดๆ
ในมังงะ เนกิได้ทำบัคดิโอเสียกับ อาซึนะ, โคโนกะ, อายะกะ, คู เฟย, มากิเอะ ,ฟูกะ และฟูมิกะ โดยอาซึนะและโคโนกะได้มาจากการจูบแก้มเนกิ ส่วนคนที่เหลือได้มาจากการจูบร่างปลอมของเนกิหว่างการไปทัศนศึกษาที่เกียวโต ฟูกะและฟูมิกะจูบร่างปลอมพร้อมกันและได้รับการ์ดบัคดิโอใบเดียวสำหรับทั้งคู่
พันธสัญญาเสมือน.
ผู้ใช้เวทสามารถทำพันธสัญญาชั่วคราวกับผู้อื่นได้ไม่จำกัดคน ผู้ที่ทำการบัคดิโอจะกลายเป็นคู่หูของผู้ใช้เวทซึ่งสามารถรับพลังเวทจากผู้ใช้เวทคนนั้นได้ เมื่อทำการบัคดิโอ ผู้ใช้เวทจะมีการ์ดบัคดิโอของคู่หูนั้น และสามารถทำการ์ดเทียมเพื่อให้คู่หูเก็บไว้สำหรับเรียกใช้พลังเวท
ในมังงะ เนกิมีคู่พันธสัญญาทั้งหมด 12 คนในปัจจุบัน ได้แก่ อาซึนะ, โนโดกะ, เซ็ตซึนะ, โคโนกะ, ยูเอะ, ฮารุนะ,จิซาเมะ, คาซึมิ, คาเอเดะ, คู เฟย , ชาช่ามารุและชิโอริ และ โคท่าโร่ ยังได้ทำพันธสัญญาเสมือนกับ นัตซึมิ แล้วด้วย ส่วนในการ์ตูนโทรทัศน์ เนกิได้ทำบัคดิโอกับนักเรียนทุกคนในห้อง (ในอนิเมะกับนักเรียนที่ไม่ได้ทำสัญญาในมังงะ การ์ดจะต่างออกไปจากในมังงะ)
พันธสัญญาแท้.
เป็นการบัคดิโอที่สร้างคู่พันธสัญญาถาวรที่สามารถถ่ายทอดและรับพลังเวทได้อย่างเต็มที่ แต่ละคนสามารถทำพันธสัญญาแท้กับผู้อื่นได้คนเดียวเท่านั้น
นีโอ บัคดิโอ.
เป็นการทำพันธสัญญาชั่วคราวในอนิเมะภาคเนกิมะ!? ซึ่งหลังจากทำพันธสัญญาแล้ว จะเกิดการ์ด 3 ใบและเก็บไว้ในตัวของคู่หู(ต่างกับในภาคมังงะและอนิเมะภาคแรกที่การ์ดจะอยู่กับผู้ใช้เวทหรือคู่หู) และจะสุ่มในการเรียกใช้แต่ละครั้งจากการ์ดทั้ง 3 ใบ "(ดูเพิ่มเติม:นีโอ บัคดิโอ การ์ด)"
บิล รัสเซล
วิลเลียม เฟลตัน รัสเซล (; 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2477 — 31 กรดฎาคม พ.ศ. 2565) อดีตนักกีฬาบาสเกตบอลชาวอเมริกัน เป็นที่รู้จักและจดจำในฐานะผู้เล่นสำคัญ ในยุคเฟื่องฟูของทีมบอสตัน เซลติกส์ ซึ่งชนะเลิศ 11 ครั้งจากฤดูกาลแข่งขัน 13 ฤดูกาล เขาเป็นผู้เล่นที่ยกระดับการเล่นเกมรับของกีฬานี้ขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง เขาได้รับการยกย่องว่าเป็น ผู้เล่นตำแหน่งเซนเตอร์ ที่เป็นผู้เล่นเกมรับที่ยิ่งใหญ่ที่สุด ในประวัติศาสตร์ของกีฬาบาสเกตบอล
บิล รัสเซล เกิดที่เมืองมอนโร รัฐลุยเซียนา เติบโตที่เมืองโอคแลนด์ รัฐแคลิฟอร์เนีย ส่วนสูง 6 ฟุต 9 นิ้ว (2.06 เมตร) เล่นบาสเกตบอลระดับมหาวิทยาลัยให้กับ มหาวิทยาลัยแห่งเมืองซานฟรานซิสโก และนำทีมไปสู่ชัยชนะ ในการแข่งขันชิงชนะเลิศระดับมหาวิทยาลัย เอ็นซีดับเบิลเอ (NCAA) ในปี ค.ศ. 1955 และ 1956 รวมทั้งการชนะการแข่งขันติดต่อกันถึง 55 เกม นอกจากนั้นแล้ว บิล รัสเซล ยังเป็นกัปตันทีมบาสเกตบอลชาย ตัวแทนสหรัฐอเมริกา ในการแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ที่เมืองเมลเบิร์น ประเทศออสเตรเลีย ในปี ค.ศ. 1956
บิล รัสเซล เล่นบาสเกตบอลให้กับทีม บอสตัน เซลติกส์ ปี ค.ศ. 1956 ถึง ค.ศ. 1969 ชนะเลิศการแข่งขันเอ็นบีเอ เกือบทุกปียกเว้นปี ค.ศ. 1958 และ 1967 เท่านั้น ในปี ค.ศ. 1966 หัวหน้าโค้ช เรด ออร์บาค ได้เสนอชื่อให้บิล รัสเซล เป็นหัวหน้าโค้ช คนถัดไป ซึ่งทำให้ บิล รัสเซล นั้นได้เป็นหัวหน้าโค้ช และเขาก็เป็นชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกันคนแรกในประวัติศาสตร์ ที่ได้รับตำแหน่งนี้ในทีมกีฬาในลีกใหญ่ของสหรัฐอเมริกา เขาเป็นทั้งผู้เล่น และหัวหน้าโค้ช จากปี ค.ศ. 1966 ถึง 1969 และ ชนะเลิศเอนบีเอสองครั้ง ต่อมาเขาได้เป็นหัวหน้าโคช ให้แก่ทีมซีแอตเติล ซุปเปอร์โซนิกส์ จากปี ค.ศ. 1973 ถึง 1977 และต่อมาให้แก่ทีมซาคราเมนโต คิงส์ จากปี ค.ศ. 1987 ถึง 1988 แต่ก็ไม่สามารถนำทีมทั้งสองไปสู่ชัยชนะเลิศได้