pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ในวันที่ 1 ธันวาคม นักโทษสามรายที่คุกสตรีอาร์มากเข้าร่วมการประท้วงอดอาหาร ในจำนวนนี้รวมถึงไมเรด ฟาร์เรล ท่ามกลางสงครามประสาทระหว่างแกนนำ IRA กับรัฐบาลบริเตนนี้ แม็กเคนนาทรุดโทรมลง เข้าสู่ภาวะโคมา และเกือบเสียชีวิต รัฐบาลมีท่าทีจะยอมรับข้อเรียกร้องห้าประการภายใต้เอกสารขนาดสามสิบหน้าซึ่งระบุรายละเอียดเกี่ยวกับข้อตกลง ขณะเอกสารกำลังเดินทางไปยังเบลฟาสท์ ฮิวส์ตัดสินใจที่จะช่วยชีวิตแม็กเคนนาและสิ้นสุดการประท้วงอดอาหารในวันที่ 18 ธันวาคม รวมระยะเวลา 53 วัน
ในปัจจุบันมีอนุสรณ์สถานและภาพเขียนเพื่อระลึกถึงการอดอาหารประท้วงในเมืองต่าง ๆ ทั่วไอร์แลนด์ เช่น เบลฟาสต์, ดับลิน, เดรี, ครอสแมกเลน และ คามโล มีการระลึกประจำปีถึงผู้เสียชีวิตทุกคนทั่วทั่งไอร์แลนด์ และมีการเดินขบวนระลึกการประท้วงอดอาหารในเบลฟาสต์ทุกปี เช่นเดียวกับอาษิรวาทเกี่ยวกับประวัติชีวิตของบอบบี แซนส์ หลายเมืองในประเทศฝรั่งเศสมีถนนและสถานที่ตั้งชื่อตามบอบบี แซนส์ รวมทั้งในปารีสและเลอมังส์ รัฐบาลในเตหะราน ประเทศอิหร่าน เปลี่ยนขื่อถนนที่ตั้งสถานทูตสหราชอาณาจักรเป็นถนนบอบบี แซนส์ จากชื่อเดิม ถนนเชอร์ชิล
เกาะปอดะ
เกาะปอดะ เป็นเกาะในจังหวัดกระบี่ ประเทศไทย อยู่ห่างจากอ่าวนางประมาณ โดยเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะปอดะซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลของอุทยานแห่งชาติหาดนพรัตน์ธารา-หมู่เกาะพีพี หมู่เกาะดังกล่าวประกอบด้วยเกาะปอดะ เกาะไก่ เกาะหม้อ และเกาะทับ
ชัฟ
"ชัฟ"  หรือ "ชาร์เฟอร์" (charver) และ "สกัลลี" (scally) เป็นคำเชิงเหยียดในสหราชอาณาจักรเพื่อใช้เรียกเยาวชนชั้นล่างต่อต้านสังคมที่แต่งตัวด้วยชุดกีฬา "ชัฟเฟท" (Chavette) เป็นคำเรียกชัฟที่เป็นผู้หญิง ส่วนคำวิเศษณ์ปรากฏในรูป "ชัฟฟี" (chavvy) "ชัฟฟิช" (chavvish) และ "ชัฟทัสทิก" (chavtastic) ส่วนในไอร์แลนด์ใช้คำว่า "สแคงเกอร์" (skanger) ลักษณะวัฒนธรรมย่อยที่เทียบเท่าในวัฒนธรรมอื่น ๆ เช่น เรดเน็ก และ กอปนิค
เจ้าชายชาร์ลแห่งลักเซมเบิร์ก (ประสูติ ค.ศ. 1927)
อับราช อัลบาอิดทาวเวอร์
เกาะทับ
เกาะทับ เป็นเกาะในจังหวัดกระบี่ ประเทศไทย โดยเป็นส่วนหนึ่งของหมู่เกาะปอดะซึ่งประกอบด้วยเกาะปอดะ เกาะทับ เกาะหม้อ และเกาะไก่
นอกจากชายหาดแล้ว ยังมีแนวปะการังรอบ ๆ บริเวณเกาะ จึงดึงดูดกิจกรรมการดำน้ำตื้นและกิจกรรมกลางแจ้งอื่น ๆ
ทะเลแหวก.
ในช่วงน้ำลง เกาะทั้งสามจะเชื่อมด้วยกัน ก่อให้เกิด "ทะเลแหวก" ซึ่งนักท่องเที่ยวสามารถเดินข้ามไปยังเกาะอื่น ๆ ได้
โจะเซ โทะดะ
อิอันโจะ
อิอันโจะ  เป็นซ่องทหารที่ก่อตั้งในจักรวรรดิญี่ปุ่นช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง อิอันโจะแรกก่อตั้งที่เซี่ยงไฮ้ ประเทศจีน ข้อมูลจากสื่อต่างประเทศส่วนใหญ่รายงานว่า มีหญิงสาวประมาณ 200,000 คนถูกทหารชาวญี่ปุ่นลักพกตัวไปใช้บริการที่ซ่องทหาร โดยบีบีซีบันทึกเป็น "200,000 ถึง 300,000 คน" และคณะกรรมการตุลาการระหว่างประเทศบันทึกว่า "นักประวัติศาสตร์ประมาณการว่ามีผู้หญิง 100,000 ถึง 200,000 คน"
นโยบายการคลัง
ในวิชาเศรษฐศาสตร์และรัฐศาสตร์ นโยบายการคลัง  เป็นการใช้การเก็บรายได้ภาครัฐ (ภาษี) และรายจ่ายภาครัฐเพื่อส่งอิทธิพลต่อเศรษฐกิจของประเทศ การใช้รายได้และรายจ่ายภาครัฐเพื่อให้มีผลต่อตัวแปรเศรษฐกิจมหภาคนั้นพัฒนาขึ้นในช่วงหลังภาวะเศรษฐกิจตกต่ำครั้งใหญ่ เมื่อแนวทางจัดการเศรษฐกิจแบบปล่อยให้ทำไปแต่เดิมเสื่อมความนิยม นโยบายการคลังตั้งอยู่บนทฤษฎีของจอห์น เมย์นาร์ด เคนส์ นักเศรษฐศาสตร์ชาวบริติช ซึ่งมีทฤษฎีว่าการเปลี่ยนแปลงระดับการจัดเก็บภาษีและรายจ่ายของรัฐบาลมีอิทธิพลต่ออุปสงค์มวลรวมและระดับกิจกรรมทางเศรษฐกิจ นโยบายการเงินและการคลังเป็นยุทธศาสตร์สำคัญที่รัฐบาลและธนาคารกลางใช้เพื่อบรรลุวัตถุประสงค์ทางเศรษฐกิจ การใช้นโยบายทั้งสองร่วมกันทำให้องค์การดังกล่าวตั้งเป้าเงินเฟ้อและเพิ่มการจ้างงาน นอกจากนี้ ยังออกแบบมาเพื่อให้ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศเติบโตอย่างต่อเนื่องและอัตราว่างงานอยู่ใกล้กับอัตราธรรมชาติร้อยละ 4–5 จึงเป็นการส่อความว่านโยบายการคลังใช้เพื่อรกษาเสถียรภาพทางเศรษฐกิจในห้วงวัฏจักรธุรกิจ
การเปลี่ยนแปลงระดับและองค์ประกอบของการเก็บภาษีอากรและรายจ่ายภาครัฐมีผลต่อตัวแปรเศรษฐกิจมหภาค ดังนี้
เศรษฐกิจมหภาค
ออโตทรอพ
เคาน์ตีฟลานเดอส์
เคาน์ตีแห่งฟลานเดอส์ (; ; ; ) เป็นอาณาจักรในอดีตที่มีเขตแดนอยู่ภายในกลุ่มประเทศแผ่นดินต่ำ
ตั้งแต่ ค.ศ. 862 เป็นต้นมา บรรดาศักดิ์ "เคานต์แห่งฟลานเดอส์" เป็นหนึ่งในสิบสองบรรดาศักดิ์สำคัญของราชอาณาจักรฝรั่งเศส โดยมีศูนย์กลางอยู่ใกล้ ๆ กับเมืองเกนต์ บรูช และอีเปอร์ (ในเบลเยียมปัจจุบัน) ซึ่งเคยเป็นแคว้นที่สำคัญแห่งหนึ่งของยุโรปในอดีต
ก่อนช่วง ค.ศ. 1477 ดินแดนนี้ตกเป็นเมืองประเทศราชของฝรั่งเศสโดยตั้งอยู่ฝั่งตะวันตกของแม่น้ำสเกลต์ โดยเรียกว่า "รอยัลฟลานเดอส์"  นอกจากนี้ตั้งแต่ช่วงภายหลังศตวรรษที่ 11 เป็นต้นมา เคานต์แห่งฟลานเดอส์มีอำนาจเหนือดินแดนฝั่งตะวันออกของแม่น้ำโดยเป็นรัฐศักดินาในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ โดยเรียกว่า "อิมพิเรียลฟลานเดอส์"  ในช่วง ค.ศ. 1384 เป็นต้นมากลายเป็นส่วนหนึ่งของเนเธอร์แลนด์ของบูร์กอญซึ่งมีความสัมพันธ์ที่ไม่ค่อยสู้ดีนักกับราชสำนักฝรั่งเศส และในที่สุดเคาน์ตีได้ตกเป็นของจักรวรรดิจากสนธิสัญญามาดริดใน ค.ศ. 1526 และสงครามสันนิบาตกอญักใน ค.ศ. 1529
ต่อมาใน ค.ศ. 1795 ก็ได้ยึดครองดินแดนที่เสียไปกลับมา ซึ่งเคยอยู่ในเนเธอร์แลนด์ของออสเตรีย และได้ถูกผนวกเข้ากับฝรั่งเศสในสมัยสาธารณรัฐฝรั่งเศส และต่อมาในยุทธการวอเตอร์ลู เคาน์ตีนี้ก็ได้ผนวกเข้ากับสหราชอาณาจักรเนเธอร์แลนด์ใน ค.ศ. 1815
ธงและตราอาร์ม.
ตราอาร์มของเคาน์ตีฟลานเดอส์นั้นถูกริเริ่มโดยฟีลิปแห่งอาลซัส ผู้ครองบรรดาศักดิ์เคานต์แห่งฟลานเดอส์ระหว่าง ค.ศ. 1168–1191 โดยมีสัญลักษณ์เป็นสิงโตสีดำปีนอยู่บนพื้นหลังสีทอง ในเรื่องเล่าเกี่ยวกับยุทธการเดือยทอง (Battle of the Golden Spur) โดยมีตราอาร์มนี้เป็นชุดเกราะ และทั้งกองทัพได้พร้อมใจกันร้องเป็นภาษาเดียวกันว่า "ฟลานเดอส์เจ้าสิงโต"  ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการสร้างขวัญกำลังใจชาวเฟลมิชทั้งหลาย ซึ่งต่อมาได้มีอิทธิพลในวรรณกรรม ประพันธ์โดยแฮ็นดริก กงซีย็องส์ และในที่สุดสัญลักษณ์นี้ก็ได้กลายมาเป็นตราอาร์มประจำเคาน์ตีฟลานเดอส์ในเวลาต่อมา
การเปิดเสรีทางเศรษฐกิจ
การเปิดเสรีทางเศรษฐกิจ  เป็นการลดข้อบังคับและข้อจำกัดในเศรษฐกิจของรัฐบาลเพื่อแลกกับการให้ภาคเอกชนมีส่วนร่วมในเศรษฐกิจมากขึ้น สำหรับในทางการเมือง ลัทธินี้สัมพันธ์กับเสรีนิยมคลาสสิกและเสรีนิยมใหม่
ประเทศรายได้สูงส่วนใหญ่ยึดแนวทางการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจในหลายทศวรรษหลังโดยมีเป้าหมายตามแถลงเพื่อธำรงและเพิ่มความสามารถในการแข่งขันในสิ่งแวดล้อมทางธุรกิจ นโยบายเปิดเสรีทางเศรษฐกิจมีทั้งการโอนกิจการของรัฐทั้งหมดหรือบางส่วนเป็นของเอกชน มีความยืดหยุ่นของตลาดแรงงานสูงขึ้น อัตราภาษีธุรกิจต่ำลง จำกัดทุนในประเทศและต่างประเทศลเลง เปิดตลาด เป็นต้น สำหรับประเทศกำลังพัฒนา การเปิดเสรีทางเศรษฐกิจหมายความถึงการเปิดเศรษฐกิจรับทุนและการลงทุนจากต่างประเทศให้มากขึ้น ประเทศที่เศรษฐกิจโตเร็วที่สุดสามประเทศ บราซิล จีนและอินเดีย มีสาเหตุส่วนหนึ่งมาจากการเปิดเสรีเศรษฐกิจของตนเพื่อรับทุนต่างประเทศ
ปัจจุบันมีการให้เหตุผลว่าหลายประเทศโดยเฉพาะในโลกที่สามไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากเปิดเสรีเศรษฐกิจของตนเพื่อให้มีความสามารถในการแข่งขันในการดึงดูดและเก็บรักษาการลงทุนจากในประเทศและต่างประเทศ ตัวอย่างเช่น ประเทศอินเดียในปี 2534 และประเทศฟิลิปปินส์มีข้อเสนอการแก้ไขเพิ่มเติมรัฐธรรมนูญปี 2530 เพื่อตัดบทบัญญัติที่จำกัดทางเศรษฐกิจ
ในทางกลับกัน แนวคิดตรงข้ามกับเศรษฐกิจเสรี คือ เศรษฐกิจเกาหลีเหนือที่ใช้ระบบการพึ่งตนเองทางเศรษฐกิจ (autarky) ซึ่งปิดรับการค้าและการลงทุนต่างประเทศ แต่ยังมีการค้าขายกับประเทศจีนและรับความช่วยเหลือจากต่างประเทศเพื่อแลกกับสันติภาพและการจำกัดโครงการอาวุธนิวเคลียร์ อีกตัวอย่างหนึ่งได้แก่ประเทศที่อุดมด้วยน้ำมันซึ่งไม่มีความจำเป็นต้องเปิดเสรีทางเศรษฐกิจเพิ่มเติมเพราะมีรายได้จากการส่งออกสูงอยู่แล้ว
อย่างไรก็ดี บางส่วนให้เหตุผลว่าบริษัทต่างประเทศอาจเก็บเอากำไรไว้เองและนำเงินออกนอกประเทศได้ นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงอื่นของการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจ เช่น
ภาษีในประเทศออสเตรเลีย
ภาษีในประเทศเยอรมนี
Orthomorpha
Orthomorpha เป็นสกุลของกิ้งกือในวงศ์ Paradoxosomatidae ประกอบไปด้วยประมาณ 50 สปีชีส์ กระจายตัวอยู่ทางเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
สปีชีส์ในสกุล "Orthomorpha" มีปล้องลำตัว 20 ปล้อง ตัวเต็มวัยมีขนาดตั้งแต่ 15–50 มม. ความกว้างตั้งแต่ 1.1–3.1 มม. โดยมีพาราโนตา (paranota; สันด้านข้าง) ยื่นออกมา ทำให้ความกว้างเพิ่มขึ้นเป็น 1.5–6.7 มม. สีของลำตัวมีตั้งแต่น้ำตาลจนถึงดำ มีพาราโนตาสีสันสดใสและแต้มที่มีเฉดสีเหลือง ส้ม และน้ำตาล ซึ่งจะจางลงไปในตัวอย่างที่ถนอมด้วยแอลกอฮอล์ บางสปีชีส์มีปุ่ม (tubercle) ที่มองเห็นได้อย่างชัดเจนอยู่ด้านบนปล้องส่วนเมตาเทอร์กัล (metatergal)
สปีชีส์ของ "Orthomorpha" มีพิสัยตั้งแต่พม่าทางตะวันตก ไปจนตลอดทั้งคาบสมุทรอินโดจีนถึงเกาะลอมบอก อินโดนีเซีย นอกจากนี้กิ้งกือสปีชีส์ "O. coarctata" (ชื่อพ้อง "Asiomorpha coarctata") ยังเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่มนุษย์พาไปยังเขตร้อนทั่วโลก
อนุกรมวิธานของสกุล "Orthomorpha" ได้รับการปรับปรุงโดยณัฐดนัย ลิขิตตระการ, เซียร์เกย์ โกโลวัตช์, และสมศักดิ์ ปัญหา ใน พ.ศ. 2554 ซึ่งได้มีการอธิบายสปีชีส์ที่พบใหม่จำนวนหนึ่ง สองสปีชีส์ถูกจัดไปอยู่ในสกุลใหม่ "Orthomorphoides" ทำให้ "Orthomorpha" มีสปีชีส์ที่ได้รับการตั้งชื่อรวม 51 สปีชีส์ ใน พ.ศ. 2557 มีการอธิบายสปีชีส์ที่พบในลาวเพิ่มอีกสามสปีชีส์
ตะเข็บ
กิ้งกือตะเข็บ
สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี ดลามินีแห่งซูลู
สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี ดลามินีแห่งซูลู  (พระนามาภิไธยเดิม:เจ้าหญิงมันต์ฟอมบีแห่งเอสวาตินี) เสด็จพระราชสมภพเมื่อปี 2499 ณ ประเทศเอสวาตีนี โดยเป็น 1 ในพระราชธิดาของ สมเด็จพระราชาธิบดีซอบูซาที่ 2 แห่งเอสวาตีนี และเป็น 1 ใน พระเชษฐภคินีใน สมเด็จพระราชาธิบดีอึมสวาตีที่ 3 แห่งเอสวาตีนี รัชกาลปัจจุบัน พระองค์ทรงเข้าพระราชพิธีอภิเษกสมรสกับ สมเด็จพระราชาธิบดีกูดวิลล์ ซเวเลตินี กาเบกูซูลู ในปี 2516 ขณะพระองค์มีพระชันษาเพียง 17 ปี โดยพระองค์ดำรงตำแหน่งเป็น สมเด็จพระอัครมเหสี ถึงแม้พระราชสวามี จะทรงมีพระมเหสีอีก 5 พระองค์ โดยทั้ง 2 มีพระราชโอรส-ธิดารวม 8 พระองค์ คือ
ภายหลังสมเด็จพระราชาธิบดี เสด็จสวรรคตลงเมื่อวันที่ 12 มีนาคม 2564 สิริพระชนมพรรษา 72 พรรษา โดยนายกรัฐมนตรีท้องถิ่นของซูลู เจ้าชายมังโกซูธู บูเธเลซี ได้ออกแถลงการณ์ว่าพระบรมวงศ์ชั้นสูงทั้งหลายจะทรงพบปะในการประชุมในวันพุธนี้ ที่เมืองกวาโนโงมา เพื่อทรงหารือว่าด้วยการเลือกผู้สืบราชบัลลังก์พระองค์ใหม่ โดยมีกระแสข่าวว่า หนึ่งในพระราชโอรสของสมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี เจ้าชายมิซูซูลู ซูลู อาจเป็นผู้สืบราชบัลลังก์พระองค์ถัดไป ในฐานะพระอัครมเหสีตลอด 44 ปีที่ผ่านมา ทรงร่วมปฏิบัติพระราชกรณียกิจเพื่อคงความเป็นเอกลักษณ์ท้องถิ่นของชาติซูลูร่วมกับพระราชสวามีตลอดมา
สมเด็จพระราชินีมันต์ฟอมบี ดลามินีแห่งซูลู ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งอาณาจักรซูลูในแอฟริกาใต้ เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 29 เมษายน 2021 สิริพระชนมายุ 65 พรรษา เพียง 1 เดือนหลังจากทรงขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ชั่วคราวหลังการสวรรคตของสมเด็จพระราชาธิบดีกู๊ดวิว ซเวลิตินี โดยเจ้าชายมังโกซูธู บูเธเลซี นายกรัฐมนตรีของซูลู ได้ออกแถลงการณ์การสวรรคต "เป็นเรื่องที่น่าเศร้าสลดยิ่งในพระราชวงศ์ที่จะประกาศการสวรรคตอย่างกระทันหันของสมเด็จพระราชินีชิยิเว มันต์ฟอมบี ดลามินี ซูลู ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งชาติซูลู" ซึ่งนายกรัฐมนตรีได้กล่าวว่าอาจไม่มีผู้ใดมาเป็นผู้นำของชาติในเวลานี้ โดยสมเด็จพระราชินี เสด็จพระราชดำเนินไปประทับรักษาพระอาการด่วนที่โรงพยาบาล โดยไม่มีการระบุรายละเอียดเกี่ยวกับพระอาการประชวร หลังทรงขึ้นเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์เมื่อวันที่ 24 มีนาคม หลังการสวรรคตของสมเด็จพระราชาธิบดีกู๊ดวิว ซเวเลตินี เมื่อวันที่ 12 มีนาคม สิริพระชนมายุ 72 พรรษา ซึ่งทรงครองสิริราชสมบัติเกือบ 50 ปี ยาวนานที่สุดในแอฟริกา
คิม ดง-ฮย็อน
สงครามเชียงแสน
สงครามเชียงแสน ในพ.ศ. 2347 เป็นสงครามระหว่างสยามอาณาจักรรัตนโกสินทร์ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก พร้อมทั้งอาณาจักรล้านนาในสมัยของพระเจ้ากาวิละ ทำสงครามกับเมืองเชียงแสนซึ่งอยู่ภายใต้การปกครองของพม่าในรัชสมัยพระเจ้าปดุงแห่งราชวงศ์โก้นบอง หลังจากที่สยามและล้านนาสามารถต้านทานการรุกรานเมืองเชียงใหม่ของพม่าไปได้ในพ.ศ. 2345 ทำให้สยามและล้านนามีโอกาสยกทัพเข้าโจมตีเมืองเชียงแสนในพ.ศ. 2347 ซึ่งเป็นศูนย์กลางอำนาจของพม่าในหัวเมืองล้านนา สยามและล้านนายึดเมืองเชียงแสนได้สำเร็จทำให้พม่าสูญสิ้นอิทธิพลและอำนาจไปจากล้านนาอย่างถาวร
เชียงแสนภายใต้การปกครองของพม่า.
นับตั้งแต่ที่เมืองเชียงใหม่ถูกยึดครองโดยพระเจ้าบุเรงนองแห่งพม่าราชวงศ์ตองอูใน พ.ศ. 2101 อาณาจักรล้านนาหรือภาคเหนือของประเทศไทยในปัจจุบันจึงตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า ใน พ.ศ. 2173 พระเจ้าตาลูน (Thalun Min သာလွန်မင်း) หรือที่ล้านนาเรียก พระเจ้าสุทโธธัมมราชา แห่งพม่าราชวงศ์ตองอู ทรงแต่งตั้งให้แสนหลวงเรือดอนเป็นเจ้าฟ้าหลวงทิพเนตรเจ้าฟ้าเมืองเชียงแสน จากนั้นวงศ์ของเจ้าฟ้าหลวงทิพเนตร (แสนหลวงเรือดอน) จึงปกครองเมืองเชียงแสนไปเป็นระยะเวลาประมาณหนึ่งร้อยเจ็ดสิบปี ใน พ.ศ. 2244 พระเจ้าสเน่ห์ (Sanay စနေမင်း) แห่งพม่าราชวงศ์ตองอูมีพระราชโองการให้แบ่งแยกเมืองเชียงแสนออกจากเชียงใหม่ ให้พม่าเข้าปกครองโดยตรง พม่าแต่งตั้ง"เมียวหวุ่น" (Myo Wun မြို့ဝန်) หรือข้าหลวงชาวพม่าเข้าปกครองเมืองเชียงแสนร่วมกับเจ้าฟ้าเมืองเชียงแสนฝ่ายล้านนา พม่าจึงเข้าปกครองเชียงแสนอย่างใกล้ชิดมากขึ้น
พญาจ่าบ้าน (บุญมา) แห่งเชียงเชียงใหม่ เกิดความขัดแย้งกับสะโตมังถาง (Thado Mindin သတိုးမင်းထင်) หรือโป่มะยุง่วน (Po Myo Wun ဗိုလ်မြို့ဝန်) เจ้าเมืองเชียงใหม่ชาวพม่า เมื่อสมเด็จพระเจ้าตากสินแห่งกรุงธนบุรีทรงยกทัพขึ้นไปตีเมืองเชียงใหม่ใน พ.ศ. 2317 พญาจ่าบ้านเชียงใหม่และนายกาวิละแห่งลำปางเข้าสวามิภักดิ์ต่อฝ่ายสยาม นำทางให้เจ้าพระยาจักรี (ทองด้วง) และเจ้าพระยาสุรสีห์ (บุญมา) สามารถเข้ายึดเมืองเชียงใหม่ได้สำเร็จ นับจากนั้นหัวเมืองล้านนาได้แก่เชียงใหม่ ลำพูน ลำปาง และแพร่ จึงแยกตัวจากพม่ามาอยู่ภายใต้การปกครองของสยาม ในขณะที่หัวเมืองล้านนาฝ่ายเหนือได้แก่เชียงแสน เชียงราย ฝาง พะเยา ยังคงอยู่ภายใต้การปกครองของพม่าอยู่ สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงแต่งตั้งพญาจ่าบ้านขึ้นเป็นพระยาวิเชียรปราการเจ้าเมืองเชียงใหม่ และทรงแต่งตั้งนายกาวิละขึ้นเป็นพระยากาวิละเจ้าเมืองลำปาง เมืองเชียงแสนจึงกลายเป็นศูนย์กลางอำนาจของพม่าในดินแดนล้านนา พระยาวิเชียรปราการ (บุญมา) และพระยากาวิละยกทัพขึ้นมาตีเมืองเชียงแสนอีกหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ
ในสงครามเก้าทัพ พ.ศ. 2328 พระเจ้าปดุงทรงส่งเจ้าชายสะโดสิริมหาอุจนาพระอนุชายกทัพจำนวน 30,000 คน มาที่เมืองเชียงแสน เจ้าชายสะโดสิริมหาอุจนาและธาปะระกามะนี (Abaya-Kamani အဘယကာမဏိ) (พื้นเมืองเชียงแสนเรียก พะแพหวุ่น) ยกทัพขึ้นโจมตีเมืองลำปางของพระยากาวิละ นำไปสู่การล้อมเมืองลำปาง และส่งทัพไปโจมตีเมืองแพร่จับพระยาแพร่มังไชยเจ้าเมืองแพร่มาไว้ที่เชียงแสน ฝ่ายกรุงเทพฯ ส่งทัพขึ้นมาช่วยเหลือแก้เมืองลำปางออกจากการล้อมของพม่าได้ กองทัพพม่าถอยทัพกลับไป แต่ตั้งให้ธาปะระกามะนีเป็นเจ้าเมืองเชียงแสน ใน พ.ศ. 2330 พระเจ้าปดุงส่งทัพมาปราบเมืองฝางได้ และตั้งทัพที่เมืองฝางเตรียมเข้ารุกรานลำปางต่อไป ธาปะระกามะนีนำกองทัพเข้ามาสมทบก่อนกลับเมืองเชียงแสน พระยาแพร่มังไชยร่วมมือกับเจ้ากอง เจ้าฟ้าเมืองยอง  (Mong Yawng) ก่อการกบฏต่อพม่า พระยาแพร่มังไชยและเจ้าเมืองยองยกทัพเข้าโจมตียึดเมืองเชียงแสนได้ ธาปะระกามะนีหลบหนีไปเมืองเชียงราย พระยาเพชรเม็ง (น้อยจิตตะ) เจ้าฟ้าเมืองเชียงรายจับตัวธาปะระกามะนีส่งให้แก่พระยากาวิละ พระยากาวิละจึงส่งตัวธาปะระกามะนีไปกรุงเทพ พม่ายกทัพมายึดเมืองเชียงแสนคืนได้และยกไปตีเมืองลำปางต่อ กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทเสด็จยกทัพมาขับไล่พม่าออกไปจากลำปางได้สำเร็จ พระยากาวิละแห่งลำปางเข้าครองเมืองเชียงใหม่ในพ.ศ. 2339
พม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2340 และพ.ศ. 2345.
พระเจ้าปดุงแห่งพม่าราชวงศ์โก้นบองยังทรงมีความพยายามที่จะยึดล้านนากลับไปเป็นของพม่าดังเดิม พระเจ้าปดุงส่งทัพมาโจมตีเมืองเชียงใหม่ใน พ.ศ. 2340 นำไปสู่สงครามพม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2340 กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท พร้อมทั้งพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์ เสด็จยกทัพขึ้นมาขับทัพพม่าที่ล้อมเมืองเชียงใหม่ออกไปได้ ต่อมาใน พ.ศ. 2345 พระเจ้าปดุงยกราชาจอมหงส์ (ใหม่พละ) เจ้าเมืองสาด (Mong Hsat) ขึ้นเป็นใหญ่เหนือล้านนา พระยากาวิละมอบหมายให้พระยาอุปราชน้อยธรรมยกทัพเชียงใหม่ไปตียึดเมืองสาดได้ และยกทัพต่อไปตีและยึดเมืองเชียงตุง เมืองเชียงตุงถูกทำลายว่างร้างลง เจ้าฟ้าศิริไชยเจ้าฟ้าเมืองเชียงตุงหลบหนีไป พระยาอุปราชน้อยธรรมกวาดต้อนชาวไทเขินจากเชียงตุงและเมืองสาดมาที่เชียงใหม่
พระเจ้าปดุงพิโรธที่พระยากาวิละส่งทัพไปตีเมืองสาดและเชียงตุงจึงส่งทัพเข้ามาล้อมเมืองเชียงใหม่อีกครั้ง นำไปสู่สงครามพม่าตีเชียงใหม่ พ.ศ. 2345 กองทัพฝ่ายพระราชวังบวรฯเสด็จนำโดยกรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท และกองทัพฝ่ายพระราชวังหลวงเสด็จนำโดยกรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราช (บุญมา) ยกทัพขึ้นมาช่วยเหลือพระยากาวิละแห่งเชียงใหม่ เมื่อเสด็จยกทัพไปถึงเมืองเถิน กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาททรงพระประชวรเป็นเหตุให้ไม่สามารถเสด็จยกทัพต่อไปได้ จึงมีพระราชบัณฑูรให้กรมขุนสุนทรภูเบศร์และพระยากลาโหมราชเสนา (ทองอิน) ยกทัพฝ่ายวังหน้า และกรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชยกทัพฝ่ายวังหลวง ขึ้นไปทางเมืองลี้ไปเมืองลำพูนก่อน ด้วยเหตุบางประการทำให้ทัพฝ่ายวังหลวงของกรมหลวงเทพหริรักษ์ล่าช้าและถอยหลังไปตามหลังทัพฝ่ายวังหน้า เมื่อทัพฝ่ายไทยเข้าตีพม่าที่เชียงใหม่แตกพ่ายไปแล้วนั้น กรมพระราชวังบวรฯพิโรธทัพฝ่ายพระราชวังหลวง กรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราช ว่ายกทัพช้าตามหลังทัพของวังหน้า และพิโรธเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทน์ซึ่งยกทัพมาถึงช้าไม่ทันการรบมาถึงเมื่อพม่าพ่ายแพ้ไปแล้วเจ็ดวัน จึงมีพระราชบัณฑูรปรับโทษให้กรมหลวงเทพหริรักษ์ พระยายมราช และเจ้าอนุวงศ์ยกทัพเข้าโจมตียึดเมืองเชียงแสนให้ได้ กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาทสิ้นพระชนม์เมื่อพ.ศ. 2346
สงครามตีเมืองเชียงแสน.
ตีเมืองเชียงแสนครั้งแรก.
กรมหลวงเทพหริรักษ์ พร้อมทั้งพระยายมราช (บุญมา) และเจ้าอนุวงศ์ ประทับอยู่ที่เมืองล้านนาเพื่อทรงเตรียมทัพเข้าตีเมืองเชียงแสน ในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2346 กรมหลวงเทพหริรักษ์ พระเจ้ากาวิละ พระยายมราช เจ้าอนุวงศ์ และเจ้าอัตถวรปัญโญเจ้าเมืองน่าน ยกทัพฝ่ายไทยและล้านนาจำนวนทั้งสิ้น 20,000 คน ไปโจมตีเมืองเชียงแสน นำไปสู่การโจมตีเมืองเชียงแสนครั้งแรกในเดือนมีนาคม เจ้าฟ้านาขวาเจ้าเมืองเชียงแสนนำทัพพม่าออกมาต่อรบกับฝ่ายไทยและล้านนาเป็นสามารถ ทัพฝ่ายไทยและล้านนาเข้ายึดเมืองเชียงแสนไม่ได้จึงตั้งล้อมเมืองไว้ ไทยและล้านนาล้อมเมืองเชียงแสนอยู่เป็นเวลาสองเดือนจนเลิกทัพถอยกลับมาในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2346
หลังจากที่ตีเมืองเชียงแสนไม่สำเร็จในพ.ศ. 2346 กรมหลวงเทพหริรักษ์ทรงปรึกษากับเจ้าอนุวงศ์และพระเจ้ากาวิละว่า ถึงฤดูฝนทัพอ่อนกำลังแรงลง ควรปล่อยให้ไพร่พลไปทำนาเก็บเสบียงกันเสียก่อน พอถึงฤดูแล้งจึงยกขึ้นไปเชียงแสนอีกครั้งหนึ่ง ฝ่ายไทยและล้านนาจึงเตรียมการรวมรวบกำลังพล เพื่อยกไปตีเมืองเชียงแสนอีกครั้งในปีถัดมาพ.ศ. 2347 มีการจัดทัพของฝ่ายไทยและล้านนาเพื่อเข้าตีเมืองเชียงแสนดังนี้;
ฝ่ายพม่าเมืองเชียงแสน มีโป่มะยุง่วนเป็นเมียวหวุ่นเมืองเชียงแสน กับเจ้าใหม่หน่อคำหรือเจ้าฟ้านาขวาเจ้าเมืองเชียงแสน ซึ่งเป็นวงศ์ของเจ้าฟ้าหลวงทิพเนตร (แสนหลวงเรือดอน) นอกจากนี้ยังมีเจ้าเมืองบริวารของเมืองเชียงแสน นำกำลังไทยวนไทเขินและไทลื้อมาช่วยป้องกันเมืองเชียงแสน
ตีเมืองเชียงแสนครั้งที่สอง.
พระยาอุปราชน้อยธรรมยกทัพเมืองเชียงใหม่ออกไปเมืองเชียงแสนในเดือนเมษายนพ.ศ. 2347 ทัพฝ่ายไทยล้านนาและลาวเวียงจันทน์ต่างเดินทางออกจากเมืองเชียงใหม่ ลำปาง และน่าน ถึงเมืองเชียงแสนพร้อมกันในเดือนพฤษภาคม ฝ่ายเชียงแสนยกทัพเรือออกไปรับที่หาดหลวงแต่ถูกตีกลับเนื่องจากฝั่งไทยและล้านนามีปืนใหญ่มากกว่า พระยาอุปราชน้อยธรรมยกทัพเชียงใหม่เข้าตีเมืองเชียงแสนทางท่าข้าวเปลือกทางด้านตะวันตกของเชียงแสน เจ้าอัตถวรปัญโญยกทัพเมืองน่านเข้าโจมที่ทางประตูดินขอ" เมียวหวุ่น"เมืองเชียงแสนและพญานาขวา รวมทั้งเจ้าเมืองยองเจ้าเมืองเชียงแข็ง ยกทัพออกมาสู้กับฝ่ายไทยและล้านนาอย่างเข้มแข็ง ทัพฝ่ายไทยและล้านนาเข้ายึดเมืองเชียงแสนไม่ได้ จึงตั้งล้อมเมืองไว้ดังเช่นครั้งก่อน หลังจากล้อมเมืองเชียงแสนได้หนึ่งเดือน ขณะนั้นเป็นฤดูฝนฝนตกอากาศร้อนกองทัพฝ่ายกรุงเทพล้มป่วยเป็นจำนวนมาก ขาดแคลนเสบียงอาหารและได้ข่าวว่าเมืองอังวะกำลังยกทัพมาช่วยเมืองเชียงแสน กรมหลวงเทพหริรักษ์จึงมีพระบัญชาให้ถอยทัพกรุงเทพกลับออกมาจากเชียงแสน เหลือเพียงทัพล้านนาและลาวเวียงจันทน์ล้อมเมืองเชียงแสนไว้
ในขณะนั้นชาวเมืองเชียงแสนถูกทัพไทยและล้านนาล้อมเมืองไว้เกิดความอดอยากอาหารขาดแคลน สังหารโคกระบือและช้างมากินจนหมดสิ้น ชาวเมืองเชียงแสนจึงพากันออกมาจากเมืองมาสวามิภักดิ์ต่อพระยาอุปราชน้อยธรรมจำนวนมาก เจ้าเมืองเชียงรายยกทัพออกมาสู้กับพระยาอุปราชน้อยธรรมและเจ้าอนุวงศ์ที่ประตูท่าม่าน เจ้าเมืองยองตั้งรับทางแม่น้ำโขง เจ้าเมืองเชียงแข็งยึดปืนใหญ่ของเชียงใหม่มาได้ แต่ต่อมาเจ้าเมืองเชียงแข็งถูกปืนเสียชีวิต เจ้าเมืองเชียงรายถูกยิงเสียชีวิตขณะรับประทานอาหาร เจ้าเมืองเทิงและเจ้าเมืองไรเสียชีวิตในที่รบ พระยาอุปราชน้อยธรรมจึงยกทัพเข้ายึดเมืองเชียงแสนได้สำเร็จในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2347 โป่มะยุง่วน"เมียวหวุ่น"เมืองเชียงแสนถูกปืนเสียชีวิตในที่รบ เจ้าฟ้านาขวาพร้อมครอบครัวหลบหนีข้ามแม่น้ำโขงไปทางเหนือไปทางเมืองเกิงไปอยู่ที่ดอยจอมเผ้าจอมแซว ชาวเมืองเชียงแสนแตกตื่นหลบหนีไปทางเหนือ พระยาอุปราชน้อยธรรมส่งกองกำลังไปติดตามตัวเจ้าฟ้านาขวา จับตัวเจ้าฟ้านาขวาได้ที่ดอยจอมเผ้าจอมแซวนำกลับมาที่เชียงใหม่
สงครามในครั้งนี้ชาวเมืองเชียงแสนได้รับความทุกขเวทนา “"ข้าพลัดเจ้า ลูกเต้าพลัดพ่อพลัดแม่ ผัวพลัดเมีย ค็พลัดพรากจากกันเป็นทุกขเวทนามากนัก"” เมืองเชียงแสนถูกเผาทำลายลงกำแพงเมืองถูกรื้อลง เพื่อไม่ให้เป็นที่มั่นสำหรับพม่าอีกต่อไป ชาวเมืองเชียงแสนทั้งหมดจำนวน 23,000 คน ถูกกวาดต้อนโดยแบ่งประชากรออกเป็นห้าส่วน ให้แก่ทางกรุงเทพหนึ่งส่วน ให้เชียงใหม่หนึ่งส่วน ให้เวียงจันทน์หนึ่งส่วน ให้ลำปางหนึ่งส่วน และให้เมืองน่านอีกหนึ่งส่วน
กรมหลวงเทพหริรักษ์พร้อมทั้งพระยายมราช (บุญมา) เสด็จยกทัพกลับคืนพระนครนำชาวเมืองเชียงแสนที่กวาดต้อนลงมานั้น ไปอยู่ที่เมืองสระบุรีและเมืองราชบุรี พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯทรงขัดเคืองกรมหลวงเทพหริรักษ์ด้วยเหตุว่าทัพกรุงฯนั้นกลับลงมาจากเชียงแสนนั้น กลับมาเปล่าไม่ได้ราชการสิ่งใด “"ไม่รู้เท่าลาว"” จึงมีพระราชโองการให้จำกรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชไว้ที่ทิมดาบชั้นนอกไว้สี่วัน เมื่อคลายพระพิโรธแล้วจึงทรงปล่อยกรมหลวงเทพหริรักษ์และพระยายมราชให้พ้นโทษออกมา
เจ้าฟ้านาขวาเป็นเจ้าฟ้าองค์สุดท้ายที่ปกครองเชียงแสน วงศ์ของเจ้าฟ้าหลวงทิพเนตร (แสนหลวงเรือดอน) ซึ่งปกครองเมืองเชียงแสนมาเป็นเวลากว่าหนึ่งร้อยเจ็ดสิบปีจึงยุติลง พระยาอุปราชน้อยธรรมนำตัวเจ้าฟ้านาขวาพร้อมทั้งเจ้าฟ้าศิริไชยแห่งเชียงตุงเดินทางลงไปเข้าเฝ้าพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกที่กรุงเทพ เจ้าฟ้านาขวาแห่งเชียงแสนล้มป่วยถึงแก่อสัญกรรมที่กรุงเทพ กรมหลวงเทพหริรักษ์ประชวรสิ้นพระชนม์เมื่อเดือนมีนาคม พ.ศ. 2348
บทสรุปและเหตุการณ์สืบเนื่อง.
สงครามสยามและล้านนาตีเมืองเชียงแสนมาจากพม่าได้สำเร็จในพ.ศ. 2347 นั้น ทำให้หัวเมืองล้านนาฝ่ายเหนือที่ยังอยู่ขึ้นแก่พม่าได้แก่ เชียงราย ฝาง พะเยา แยกตัวจากพม่ามาขึ้นกับสยาม ทำให้พม่าสูญสิ้นอำนาจและอิทธิพลไปจากล้านนาอย่างถาวร
สงครามตีเมืองเชียงรุ่ง.
เมื่อสยามและล้านนายึดเมืองเชียงแสนกำจัดอิทธิพลของพม่าในล้านนาไปแล้ว เปิดโอกาสให้สยามและล้านนาขยายอำนาจขึ้นสู่หัวเมืองทางเหนือของล้านนา ได้แก่ ชาวไทเขินกลุ่มเมืองเชียงตุง และชาวไทลื้อกลุ่มเมืองเชียงรุ้งสิบสองปันนา ทั้งไทยวนล้านนา ไทเขินเชียงตุง และไทลื้อเชียงรุ้งสิบสองปันนา ต่างเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรล้านนาในสมัยราชวงศ์มังราย มีวัฒนธรรมร่วมกัน ใช้อักษรธรรมล้านนาเหมือนกัน ต่อมาเมืองเชียงตุงตกอยู่ภายใต้การปกครองของพม่า ส่วนเมืองเชียงรุ้งนั้นอยู่ภายใต้การปกครองของทั้งพม่าและจักรวรรดิจีน เมื่อพระยาอุปราชน้อยธรรมแห่งเชียงใหม่ยึดเมืองเชียงตุงในพ.ศ. 2345 เมืองเชียงตุงถูกทำลายและร้างลง
ในช่วงสงครามกับพม่าตลอดเวลาประมาณสี่สิบปีที่ผ่านมา ทำให้หัวเมืองล้านนาต่างๆขาดแคลนกำลังคน เจ้าเมืองล้านนาทั้งหลายจึงดำเนินนโยบาย”เก็บผักใส่ซ้า เก็บข้าใส่เมือง” ยกทัพออกไปโจมตีเมืองต่างๆเพื่อกวาดต้อนกำลังพลเข้ามา ในเดือนสิงหาคมพ.ศ. 2347 พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมีพระราชโองการให้เจ้าเมืองเชียงใหม่ ลำปาง แพร่ นาน หลวงพระบาง และเวียงจันทน์ ยกทัพขึ้นไปตีกลุ่มหัวเมืองไทเขินและไทลื้อทางเหนือ เรียกรวมกันว่า "ลื้อเขิน" พระเจ้ากาวิละมอบหมายให้พระยาอุปราชน้อยธรรมยกทัพเมืองเชียงใหม่ขึ้นไปตีเมืองยอง (Mong Yawng) ในเดือนมีนาคมพ.ศ. 2348 เจ้าเมืองยองไม่สู้รบ ยอมสวามิภักดิ์แต่โดยดี พระยาอุปราชกวาดต้อนชาวเมืองยองจำนวน 10,000 คน ลงมาไว้ที่ลำพูน
เจ้าอัตถวรปัญโญเจ้าเมืองน่านยกทัพเมืองน่านขึ้นไปโจมตีหัวเมืองไทลื้อสิบสองปันนาในเดือนมีนาคมพ.ศ. 2348 ยกขึ้นไปทางตะวันออกเฉียงเหนือไปทางเมืองเวียงภูคา (Vieng Phouka) และเมืองหลวงน้ำทา (Luang Namtha) เจ้าเมืองเวียงภูคายอมจำนนแต่เจ้าเมืองหลวงน้ำทาหลบหนีไปอยู่ที่เมืองพง (Mengpeng) เจ้าอัตถวรปัญโญจึงทัพต่อไปที่เมืองพง เจ้าเมืองพงหนีไปอยู่เมืองนูน (Menglun) เมื่อทัพเมืองน่านยกล้ำขึ้นไปเรื่อยๆ เจ้าเมืองพง เจ้าเมืองรำ เจ้าเมืองนูน ต่างหลบหนีเข้าไปอยู่เมืองเชียงรุ่ง เจ้าอัตถวรปัญโญยกทัพเข้าตีเมืองเชียงรุ่ง ในเวลานั้น เจ้าหม่อมมหาน้อยเจ้าเมืองเชียงรุ่งอายุเพียงสองชันษา เจ้าหม่อมมหาวังผู้เป็นอาว์สำเร็จราชการแทน เมืองเชียงรุ่งยอมจำนนต่อกองทัพเมืองน่านแต่โดยดีไม่สู้รบ เจ้าเมืองเชียงแข็ง (Kengcheng ปัจจุบันคือเมืองสิงห์) ยอมสวามิภักดิ์ต่อน่านเช่นกัน เจ้าอัตถวรปัญโญกวาดต้อนชาวไทลื้อจากหัวเมืองต่างๆในสิบสองปันนาลงมาเป็นจำนวนถึง 40,000 ถึง 50,000 คน ลงมาอยู่ที่เมืองน่าน
บรรดาเจ้าไทลื้อทั้งหลาย เจ้าหม่อมมหาวังเมืองเชียงรุ่ง เจ้าเมืองเชียงแข็ง พญาพาบเจ้าเมืองพง พญาคำลือเจ้าเมืองนูน ต่างเดินทางลงมากรุงเทพในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2348 เพื่อถวายเครื่องบรรณาการต้นไม้เงินต้นไม้ทอง พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าฯ ทรงมีพระวินิจฉัยว่า เจ้าเมืองไทลื้อเหล่านี้มิได้กระทำความผิด หัวเมืองไทลื้อนั้นสยามรักษาไว้ได้ยากเนื่องจากอยู่ห่างไกลและอยู่ภายใต้อิทธิพลของพม่าและจีน จึงพระราชทานให้เจ้าเมืองไทลื้อเหล่านั้นเดินทางกลับคืนไปยังบ้านเมืองของตน
คิม ดง-ฮย็อน (นักร้อง เกิด พ.ศ. 2541)
คิม ดง-ฮย็อน (; เกิด 17 กันยายน พ.ศ. 2541) เป็นนักร้อง และนักแต่งเพลงชาวเกาหลีใต้ เขาเป็นที่รู้จักจากการมีส่วนร่วมในรายการแข่งขันเรียลลิตี้รายการ "พรอดิวซ์ 101 ฤดูกาล 2" ต่อมาเขาได้เดบิวต์เป็นส่วนหนึ่งของดูโอวง เอ็มเอ็กซ์เอ็ม ปัจจุบันเขาเป็นสมาชิกของวงบอยแบนด์เกาหลีใต้ เอบีซิกซ์
Kim Dong-hyun (singer, born 1998)
โนอาห์ เซนตินีโอ
โนอาห์ เกรกอรี เซนตินีโอ (; เกิด 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2539) เป็นนักแสดง และนายแบบชาวอเมริกัน เขาเป็นที่รู้จักจากการรับบท พระเยซู อดัมส์ ฟอสเตอร์ ในสามฤดูกาลสุดท้ายของละครชุดทางโทรทัศน์เรื่อง "เดอะฟอร์สเตอร์ส" ภาพยนตร์ดิสนีย์ทางแชนแนลเรื่อง "ฮาวทูบิลด์อะเบตเตอร์บอย" (2014) และภาพยนตร์โรแมนติกคอมเมดี้ของเน็ตฟลิกซ์เรื่อง "ทูออลเดอะบอยส์ไอฟ์เลิฟบีฟอร์" และภาคต่อรวมถึงเรื่อง "เซียร์ราเบอร์เกสอิสอะลอสเซอร์" และ "เดอะเพอร์เฟคเดต"
บิสเก็ต ครูเกอร์
วินนี่ ศิภัชรดา
โฮป แวน ดายน์
โฮป แวน ดายน์  เป็นตัวละครที่แสดงโดย อีแวนเจไลน์ ลิลลี ในแฟรนไชส์ภาพยนตร์ จักรวาลภาพยนตร์มาร์เวล (MCU) โดยอิงจากตัวละคร โฮป พิม ในมาร์เวลคอมิกส์ รับบทเป็นลูกสาวของ แฮงก์ พิม และ แจนิต แวน ไดน์ เธอเป็นสมาชิกคณะกรรมการอาวุโสของบริษัท Pym Technologies ของบิดาของเธอและต่อมาได้สืบทอดอัตลักษณ์ซูเปอร์ฮีโร่ของ วอสพ์ จากแม่ของเธอโดยใช้ชุดสูทที่มีเทคโนโลยีการหดตัวเพื่อหดตัวให้มีขนาดเท่ากับแมลงและบินด้วยปีกที่เป็นแมลง เธอปรากฏตัวครั้งแรกในภาพยนตร์เรื่อง "มนุษย์มดมหากาฬ" ปี พ.ศ. 2558 ลิลลี่ปรากฏตัวใน "แอนท์-แมน และ เดอะ วอสพ์" (2018) และ " (2019) เธอได้รับการกล่าวขานว่าเป็นซูเปอร์ฮีโร่หญิงคนแรกที่เป็นตัวละครที่มีในหนังสือการ์ตูนจากภาพยนตร์ MCU นำหน้า แครอล แดนเวอร์ส / กัปตันมาร์เวล และ นาตาชา โรมานอฟฟ์ / แบล็กวิโดว์
เธอจะรับบทเป็นซูเปอร์ฮีโร่ร่วมกับสกอตต์ แลง ในภาพยนตร์ซูเปอร์ฮีโร่เรื่องใหม่ "
Hope van Dyne
รายพระนามผู้ปกครองไอซ์แลนด์
นี่คือ รายพระนามผู้ปกครองไอซ์แลนด์ตั้งแต่ 1262 - 1944
รายพระนามและชื่อผู้ปกครองเอสโตเนีย
ผู้ปกครองเอสโตเนีย.
ดัชชีแห่งเอสโตเนีย ส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรเดนมาร์ก.
ราชวงศ์แอสตริดเซน.