pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
ในสังยุตตนิกาย มหาวารวรรค สัมมาสัมพุทธสูตร พระโคตมพุทธเจ้าตรัสว่า เพราะพระองค์ได้ตรัสรู้อริยสัจ 4 ประการตามความเป็นจริง พระองค์จึงเป็นพระอรหันต์สัมมาสัมพุทธเจ้า และในอรหันตสูตร ตรัสว่าพระอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าทั้งหมด ทั้งในอดีตกาล อนาคตกาล และในปัจจุบันกาล ล้วนตรัสรู้ซึ่งอริยสัจ 4 เดียวกันนี้ตามความเป็นจริง
ลัทธิอนุตตรธรรม เชื่อว่าพระพุทธเจ้าตรัสรู้จุดญาณทวาร ซึ่งเป็นประตูสู่นิพพาน เนื่องจากพระแม่องค์ธรรมสงสารพระโคดมที่ลำบากบำเพ็ญทุกรกิริยามาหลายปีแต่ยังไม่บรรลุ จึงให้พระทีปังกรพุทธเจ้าจำแลงเป็นดาวประกายพรึกมาเปิดจุดญาณทวารให้ พระโคดมจึงได้ตรัสรู้...เป็นลัทธิเกิดขึ้นมาใหม่ รวบรวมความเชื่อหลายๆลัทธิ ปัจจุบันเป็นลัทธิผิดกฏหมายของประเทศจีน
การุณ ใสงาม
การุณ ใสงาม นักการเมืองอดีตสมาชิกวุฒิสภา จังหวัดบุรีรัมย์ อดีต ส.ส.พรรคประชาธิปัตย์หลายสมัย อดีตสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ ปี 2550 อดีตรองหัวหน้าพรรคประชาราช อดีตรองหัวหน้าพรรคมัชฌิมาธิปไตย
นายการุณ ใสงาม เกิดวันที่ 1 ตุลาคมพ.ศ. 2495 เป็นชาวตำบลปังกู อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์ มีพี่น้อง 8 คน บิดาเป็นสมาชิกสภาจังหวัดบุรีรัมย์หลายสมัย
การุณจบการศึกษาจากวิทยาลัยครูนครราชสีมา เมื่ออายุ 16 ปี และสมัครเข้าเรียนที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง รุ่นที่ 1 เมื่อ พ.ศ. 2514
ในยุครัฐบาลจอมพลถนอม กิตติขจร เกิดการต่อสู้เรียกร้องความเป็นธรรมระหว่างชาวบ้าน กับนายทุนที่ผูกขาดสัมปทานรถประจำทางในอำเภอประโคนชัย เกิดกรณี 9 กบฏสองแถว หญิงท้องแก่ถูกไล่ลงจากรถสองแถว ระหว่างเดินทางไปโรงพยาบาล แล้วทิ้งไว้ข้างทางจนเสียชีวิต การุณ ใสงาม เข้าร่วมประท้วงด้วย จนถูกจับกุมและถูกตั้งข้อหา กบฏในราชอาณาจักร และน้องชายชื่อ มงคล ใสงาม ซึ่งร่วมประท้วงด้วยถูกยิงเสียชีวิต
ในช่วงใกล้เหตุการณ์ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 สถานการณ์การเมืองรุนแรงขึ้น จนต้องหนีเข้าป่าพร้อมกับน้องชายชื่อ สมนึก ใสงาม เข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย มีชื่อจัดตั้งว่า ‘สหายสมคิด’ ทำให้ครอบครัวถูกเพ่งเล็งจากทางการ น้องชาย, บิดาและแม่เลี้ยง ถูกยิงเสียชีวิต
การุณออกจากป่าเมื่อ พ.ศ. 2525 และกลับเข้าเรียนต่อที่มหาวิทยาลัยรามคำแหงจนสำเร็จการศึกษา จากนั้นไปทำงานเอ็นจีโอ โครงการพัฒนาชนบท ปัจจุบัน จบปริญญาโทพัฒนบริหารศาสตรมหาบัณฑิต จากสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ สมรสแล้ว มีบุตร 2 คน
การุณ ใสงาม สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ. 2526 และได้รับเลือกตั้งเป็น ส.ส. จังหวัดบุรีรัมย์ ปี พ.ศ. 2526, 2529 และ 2538 ในสังกัด พรรคประชาธิปัตย์ มาโดยตลอด และลาออกจากพรรคประชาธิปัตย์เพื่อสมัครรับเลือกตั้ง ส.ว. ครั้งแรกที่มีการเลือกตั้งเมื่อ พ.ศ. 2543
ภายหลังเหตุการณ์รัฐประหาร 19 กันยายน พ.ศ. 2549 นายการุณได้รับการแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2550
ต่อมาในปี พ.ศ. 2550 เข้าร่วมสังกัดพรรคประชาราช ได้รับตำแหน่ง รองหัวหน้าพรรค แต่ลาออกเมื่อ เดือนตุลาคม พ.ศ. 2550 และไปสังกัด พรรคมัชฌิมาธิปไตย พร้อมกับกลุ่มของ นายประชัย เลี่ยวไพรัตน์ ในการเลือกตั้งในปลายปี พ.ศ. 2550 นายการุณได้ลงสมัครในระบบสัดส่วน กลุ่ม 4 ลำดับที่ 2 ในสังกัดพรรคมัชฌิมาธิปไตย แต่ไม่ได้รับการเลือกตั้ง และในวันที่ 20 เมษายน พ.ศ. 2551 ได้ลงสมัครนายกเทศมนตรีตำบลประโคนชัย บ้านเกิดอีกครั้ง ก็ไม่ได้รับเลือกตั้ง
ช่วงการชุมนุมของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย ปี พ.ศ. 2551 นายการุณ ใสงาม ได้เข้าร่วมขึ้นเวทีปราสรัย โดยมีนายสมบูรณ์ ทองบุราณ อดีต ส.ว.ยโสธร และ นายอธิวัฒน์ บุญชาติ แกนนำอีสานกู้ชาติ นายไชยวัฒน์ สินสุวงศ์ นักการเมืองจากจังหวัดบุรีรัมย์ เข้าร่วมชุมนุมกับ พลตรีจำลอง ศรีเมือง และ นายสนธิ ลิ้มทองกุล แกนนำพันธมิตรประชนชนเพื่อประชาธิปไตย
การุณ ใสงาม เคยจัดรายการโทรทัศน์ชื่อ "ตรงไป ตรงมา" ทาง ASTV ช่อง NEWS1 ทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 23.00 - 24.00 น. และรายการ "วิเคราะห์บ้าน วิจารณ์เมือง" ทาง ASTV ทุกวันจันทร์ - ศุกร์ เวลา 19.30 - 21.30 น. ต่อมาได้เลิกจัดรายการดังกล่าว เนื่องจากเข้าเป็นนักการเมืองในสังกัด พรรคมัชฌิมาธิปไตย และมีผลงานหนังสือชื่อ "ตรงไป ตรงมา" ซึ่งเป็นผลงานเขียนอย่างตรงไป ตรงมา เกี่ยวกับการเมืองไทย โดยใช้สไตล์ของตัวเอง
นิโรจ
พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก
พระตำหนักม่อนจ๊อกป๊อก พระตำหนักไม้สักโปร่งขนาดใหญ่บนดอยสุเทพ ของ เจ้าดารารัศมี พระราชชายา เป็นที่ทรงเพาะพันธุ์ปลูก กุหลาบจุฬาลงกรณ์ และเป็นที่ออกประทับรับรอง พระบรมวงศานุวงศ์ชั้นผู้ใหญ่ ในพระบรมราชจักรีวงศ์หลายพระองค์ ภายหลัง เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ได้ถวายที่ดินและพระตำหนักแก่ วัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต
พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต (5 ธันวาคม พ.ศ. 2447 – 15 กันยายน พ.ศ. 2502) อดีตอุปนายก ผู้อำนวยการสภากาชาดไทย และเป็นผู้ร่วมก่อตั้งธนาคารไทยทนุ เมื่อปี พ.ศ. 2492
พลตรี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต เป็นพระโอรสพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต กับหม่อมเจ้าประสงค์สม บริพัตร (ราชสกุลเดิม ไชยันต์) เป็นพระภาดาในรัชกาลที่8ประสูติเมื่อวันที่ 5 ธันวาคม พ.ศ. 2447 มีพระอิสริยยศเมื่อแรกประสูติที่ หม่อมเจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ทรงศึกษาชั้นต้นที่วังบางขุนพรหม ซึ่งเป็นที่ประทับของราชสกุลบริพัตร หรือที่ชาวต่างชาติสมัยนั้นให้ฉายาว่า "บางขุนพรหมยูนิเวอร์ซิตี้" จากนั้นทรงศึกษาต่อที่โรงเรียนเทพศิรินทร์ และศึกษาต่อที่วิทยาลัยแฮร์โรว์ ประเทศอังกฤษ และปริญญาตรีสาขาปรัชญา รัฐศาสตร์ และเศรษฐศาสตร์ในสำนักไครสต์เชิร์ช มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ทรงสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี ด้วยเกียรตินิยมอันดับหนึ่ง เมื่อปี พ.ศ. 2472 ทรงรับราชการในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ เมื่อปี พ.ศ. 2473 ก่อนจะกราบบังคมทูลลาออกจากราชการเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2475 เพื่อตามเสด็จพระบิดาและครอบครัวไปประทับยังเมืองบันดุง เกาะชวา ประเทศอินโดนีเซีย และเมื่อเสด็จนิวัติประเทศไทย พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ทรงดำรงตำแหน่งอุปนายก ผู้อำนวยการสภากาชาดไทย เมื่อปี พ.ศ. 2491 ซึ่งเป็นการสืบตำแหน่งจากพระบิดา จนสิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2502 ที่วังสวนผักกาด ในการนี้พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เสด็จพระราชดำเนินมาพระราชทานเพลิงพระศพ ณ พระเมรุวัดเบญจมบพิตร ในวันที่ 22-23 ธันวาคม ปีเดียวกัน
นอกจากนี้พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต ยังทรงดำรงตำแหน่ง สภานายกสมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ในประเทศอังกฤษ และ สภานายกสมาคมนักเรียนเก่าเทพศิรินทร์ในประเทศไทยพระองค์แรก
พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต เสกสมรสกับหม่อมราชวงศ์พันธุ์ทิพย์ บริพัตร (ราชสกุลเดิม เทวกุล; พระธิดาในพระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นเทววงศวโรทัย) เมื่อวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2473 ณ พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต และประทับที่วังสวนผักกาด มีพระธิดาองค์เดียวคือหม่อมเจ้ามารศีสุขุมพันธุ์ บริพัตร
พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร เป็นพระโอรสองค์ใหญ่ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ซึ่งสมเด็จพระบรมอัยกาธิราช พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงประกาศสถาปนาขึ้นเป็น พระหลานเธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ตั้งแต่พระประสูติกาลได้หนึ่งเดือน และต่อมาสมเด็จพระบรมปิตุลาธิราช พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้โปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนพระนามเป็น พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า และประกาศยกขึ้นเป็น พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า โดยลำดับ ครั้นครงเจริญพระวัยขึ้น พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ก็ยิ่งเป็นที่สนิทสิเนหาของสมเด็จพระบรมปิตุลาธิราช ได้ทรงพระกรุณาใช้สอยใกล้ชิดพระองค์เป็นเนืองนิจ ในส่วนคุณวุฒิการศึกษานั้ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ก็ได้ทรงรับการศึกษามาเป็นอย่างดี สมควรแก่พระบรมราชตระกูลอันสูงศักดิ์ กล่าวคือ ในระหว่างปี พ.ศ. 2454 - พ.ศ. 2461 ได้ทรงเข้ารับการศึกษาวิชาสามัญในโรงเรียนมัธยมวัดเทพศิรินทร์ สอบไล่ได้ชั้นมัธยมปีที่ 6 ครั้นแล้ว พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เสด็จออกไปศึกษาวิทยาการ ณ ประเทศอังกฤษ ในระหว่างปี พ.ศ. 2464 - พ.ศ. 2468 ทรงเข้าศึกษาในโรงเรียนแฮโรว์ จนจบหลักสูตร แล้วจึงได้เข้าศึกษาในหอไครสต์เชอช แห่งมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด จนสำเร็จได้รับเกียรติปริญญาตรี ในวิชาปรัชญา วิชารัฐศาสตร์ และวิชาเศรษฐศาสตร์ แล้วเสด็จกลับเข้ามายังกรุงเทพฯ
เมื่อทรงสำเร็จการศึกษาเสด็จกลับเข้ามากรุงเทพฯ ปี พ.ศ. 2468 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานยศทหารให้เป็น ร้อยตรี นายทหารพิเศษประจำกรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ครั้นถึงปี พ.ศ. 2473 ได้ทรงเข้ารับราชการสนองพระเดชพระคุณในกระทรวงพระคลังมหาสมบัติในตำแหน่งเลขานุการของเสนาบดี ได้รับพระราชทานยศเป็นรองอำมาตย์เอก ปี พ.ศ. 2474 ได้เลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นเลขานุการกระทรวง รับพระราชทานเลื่อนยศขึ้นเป็นอำมาตย์ตรี และเลื่อนยศทหารเป็น ร้อยโท นายทหารพิเศษในสังกัดเดิม
ครั้นในปี พ.ศ. 2476 ได้เสด็จออกไปทรงศึกษาวิทยาการเพิ่มเติม ณ ประเทศอังกฤษอีก ทรงเข้าศึกษาในมหาวิทยาลัยแห่งเดิม ได้ทรงรับเกียรติปริญญาโท เมื่อปี พ.ศ. 2478 ได้ทรงสอบได้เนติบัณฑิตอังกฤษ เมื่อปี พ.ศ. 2480
ถึงแม้ว่า พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร เมื่อเสด็จกลับจากต่างประเทศตอนหลัง จะมิได้มีโอกาสทรงกลับเข้ารับราชการอีก ก็ได้ทรงดำรงพระองค์อยู่ในพระจริยาวัตรอันดีงาม ทรงรอบรู้ในศิลปวิทยาสมควรแต่ขัตติยชาติ ทรงเอาพระทัยใส่เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทในงานพระราชพิธีอยู่เนืองนิจ และทรงรับพระราชกรณียกิจแทนพระองค์ตามควรแก่โอกาส ครั้นเมื่อปี พ.ศ. 2488 พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล พระอัฐมรามาธิบดินทร ได้เสด็จนิวัตสู่พระนคร ก็ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานเครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์ อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ ในฐานะเป็นพระราชวงศ์ผู้ใหญ่อันสูงศักดิ์ และต่อมาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อปี พ.ศ. 2491 ก็ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งอุปนายกผู้อำนวยการสภากาชาดไทย อันเป็นตำแหน่งมีเกียรติสูง พระองค์เจ้าจุมภฎพงษ์บริพัตร ก็ได้ทรงพระอุตสาหพยายามบริหารกิจการในหน้าที่ให้เจริญก้าวหน้ามาเป็นลำดับ อาทิเช่น ได้ทรงจัดสรรหน่วยพยาบาลไปช่วยราชการสงคราม ณ ประเทศเกาหลี และเมื่อมีเหตุการณ์ฉุกเฉินเกิดขึ้นภายในพระนคร ก็เสด็จไปทรงบัญชาการบรรเทาทุกข์แก่ประชาชนด้วยพระองค์เอง และประทับแรมอยู่ที่กองอำนวยการตลอดเวลาโดยมิได้เห็นแก่ประโยชน์สุขส่วนพระองค์และหวาดเกรงต่อภยันตราย จนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงทราบและตระหนักในพระอุตสาหของพระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร และพระราชทานกระแสพระราชนิยมมาแต่เมืองโลซันน์ ชมเชยเป็นประการต่าง ๆ
สำหรับในด้านกระทรวงสาธารณสุข ก็ได้ทรงช่วยเหลือสนับสนุนร่วมมือในเรื่องการศึกษาวิชาแพทย์แห่งคณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ เป็นอย่างดี ตลอดจนการจัดงานวันอนามัยโลก ก็ได้ทรงเอาพระทัยใส่อำนวยกิจการให้ดำเนินไปโดยเรียบร้อยอย่างสมบูรณ์เป็นลำดับ
ทั้งนี้ ย่อมแสดงให้เห็นประจักษ์ว่า พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ได้ทรงบำเพ็ญกรณียกิจเป็นคุณประโยชน์แก่ประเทศชาติและพระบรมราชตระกูลมาโดยลำดับ สมกับที่ทรงเป็นพระราชวงศ์ผู้ใหญ่ในพระบรมราชจักรีวงศ์ ดำรงมั่นอยู่ในสุจริตสัมมาจารี มีความจงรักภักดีเด่นชัดอยู่ในใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาท จึงได้รับการสถาปนาให้เป็นพระองค์เจ้าต่างกรม เพื่อเป็นที่เชิดชูพระเกียรติยศแห่งราชกุลบริพัตร ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ต่อไป
จึงมีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้ สถาปนาพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุมภฏพงษ์บริพัตร ขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรม มีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า "พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนครสวรรค์ศักดิพินิต" นาคนาม ทรงศักดินา 11000 ตามอย่างธรรมเนียมพระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าต่างกรมทั้งปวง
พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์
พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ ตั้งอยู่บนดอยบวกห้า ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ความสูงจากระดับน้ำทะเล 1,373.197 เมตร ในเนื้อที่โดยรอบประมาณ 284 ไร่ คำว่า “ดอยบวกห้า” เป็นชื่อเรียกตามคำพื้นเมือง "ดอย" หมายถึงภูเขา "บวก" หมายถึงหนองน้ำ "ห้า" หมายถึงต้นหว้า รวมหมายความว่า ที่ยอดดอยแห่งนี้มีหนองน้ำอุดมไปด้วยต้นหว้าขึ้นปกคลุมทั่วบริเวณหนองน้ำ
พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้สร้างขึ้น ในปี พ.ศ. 2504 และพระราชทานนาม พระตำหนักองค์นี้ว่าภูพิงคราชนิเวศน์ โดยทรงเลือกจาก หนึ่งใน 2 ชื่อ ซึ่งสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก วัดบวรนิเวศวิหาร เมื่อครั้งเป็นที่ พระศาสนโสภณ เป็นผู้คิดชื่อถวาย คือ “พิงคัมพร” กับ “ภูพิงคราชนิเวศน์” พระตำหนักแห่งนี้ ใช้เป็นที่ประทับในโอกาสที่เสด็จพระราชดำเนินแปรพระราชฐานมาประทับแรม ที่จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อทรงงาน และเยี่ยมเยียนราษฎรในเขตภาคเหนือ รวมทั้งเพื่อรับรองพระราชอาคันตุกะที่เข้ามาเจริญสัมพันธไมตรีกับไทยในโอกาสต่างๆ การที่ทรงเลือกสร้างที่จังหวัดเชียงใหม่ เนื่องจากมีอากาศเย็นสบาย ภูมิประเทศสวยงาม อีกทั้งเคยเป็นเมืองหลวงมาก่อน ผู้คนพลเมืองยังดำรงรักษาจารีตขนบธรรมเนียม ประเพณีอันดีงามไว้
พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์ มีลักษณะเป็นแผนผังแบบเรือนไทยภาคกลางที่เรียกว่า “เรือนหมู่” มีรูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นไทยประเพณีประยุกต์ ก่ออิฐถือปูน ยกพื้นสูงหลังคาทรงไทย ภายในประกอบไปด้วยท้องพระโรง ห้องเสวย ห้องบรรทม และห้องสรง และส่วนที่ประทับสำหรับพระราชอาคันตุกะ โดยมีเฉลียงใหญ่ และพลับพลาหอนกเป็นที่ประทับทอดพระเนตรทัศนียภาพของเมืองเชียงใหม่ ชั้นบนเป็นที่ประทับ ชั้นล่างเป็นที่อยู่ของมหาดเล็ก และคุณข้าหลวง ออกแบบแปลนโดยหม่อมเจ้าสมัยเฉลิม กฤดากร สถาปนิกพิเศษ กรมศิลปากร ออกแบบรูปด้านโดยหม่อมราชวงศ์ มิตรารุณ เกษมศรี และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สำนักงานทรัพย์สิน ส่วนพระมหากษัตริย์ดำเนินการก่อสร้างโดยมีหม่อมเจ้า สมัยเฉลิม กฤดากร เป็นผู้อำนวยการก่อสร้าง หม่อมราชวงศ์มิตรารุณ เกษมศรี และนายประดิษฐ์ ยุวพุกกะ จากกองสถาปัตยกรรม กรมศิลปากรเป็นผู้ช่วย และได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พลเอกหลวงกัมปนาท แสนยากร องคมนตรี เป็นผู้แทนพระองค์ ในการวางศิลาฤกษ์พระตำหนักเมื่อ วันพฤหัสบดีที่ 24 สิงหาคม พ.ศ. 2504 เวลา 10 นาฬิกา 49 นาที การก่อสร้างพระตำหนักใช้เวลา 5 เดือนก็แล้วเสร็จ จากนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้หม่อมราชวงศ์มิตรารุณ เกษมศรี เป็นทั้งสถาปนิก และมัณฑนากรออกแบบ ตกแต่ง ภายในพระตำหนัก ทั้งในส่วนที่ประทับและส่วนที่ใช้รับรองพระราชอาคันตุกะทั้งหมด โดยออกแบบให้เป็นแบบไทยประยุกต์ ดัดแปลงให้เหมาะสมกับการใช้แบบสากลมากขึ้น
การรับรองพระราชอาคันตุกะ.
พระตำหนักภูพิงคราชนิเวศน์นอกจากจะเป็นที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชและพระบรมวงศานุวงศ์แล้วยังมีพระราชอาคันตุกะจากต่างประเทศอีกหลายพระองค์เช่น สมเด็จพระเจ้าเฟรเดอริกที่ 9 แห่งเดนมาร์ก และ สมเด็จพระราชินีอิงกริดแห่งเดนมาร์ก เมื่อเดือนมกราคม พ.ศ. ๒๕๐๕ สมเด็จพระราชินีนาถยูเลียนาแห่งเนเธอร์แลนด์ และ เจ้าชายแบร์นฮาร์ทแห่งลิพเพอ-บีสเทอร์เฟ็ลท์ จากประเทศเนเธอร์แลนด์ สมเด็จพระราชาธิบดีโบดวงแห่งเบลเยียม และสมเด็จพระราชินีฟาบิโอลาแห่งเบลเยียม แห่งประเทศเบลเยี่ยม
ธงดารารัศมี
โรงเรียนดาราวิทยาลัย
โรงเรียนดาราวิทยาลัย เคยเป็นโรงเรียนสตรีเอกชนประจำจังหวัดเชียงใหม่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามให้ใช้ชื่อ ตามพระราชอิสสริยยศของ เจ้าดารารัศมี พระราชชายา ปัจจุบันเป็นโรงเรียนขนาดใหญ่และเก่าแก่ในจังหวัดเชียงใหม่ โรงเรียนแห่งนี้มีอายุแล้ว ปี
คณะอเมริกันเพรสไบทีเรียนได้ส่งส่งมิชันนารีเข้ามาประกาศเผยแพร่คริสต์ศาสนาในประเทศไทยในปี ค.ศ. 1840 (พ.ศ. 2383) โดยเริ่มต้นที่กรุงเทพฯ และขยายตัวออกสู่ภูมิภาคโดยเริ่มต้นที่จังหวัดเพชรบุรี ต่อมาในปี ค.ศ. 1867 (พ.ศ. 2410) ศาสนาจารย์ ดาเนียล แมคกิลวารี พร้อมครอบครัว ภรรยา คือ นางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี บุตรสาว 1 คน และบุตรชาย 1 คนได้ขึ้นมาทำงานที่ล้านนา ที่เชียงใหม่
ในระหว่างที่อยู่ในเชียงใหม่ ศาสนาจารย์ดาเนียล แมคกิลวารี พบว่าในเชียงใหม่มีผู้หญิงเพียง 2 คนเท่านั้นที่รู้หนังสือ จึงมีความคิดที่จะให้ผู้หญิงได้รับการศึกษาเพื่อให้สามารถอ่านออก เขียนได้ ซึ่งจะสามารถช่วยให้อ่านพระคัมภีร์ ช่วยงานสามี และนำความรู้มาดูแลครอบครัวได้เพราะด้วยวิถีชีวิตของชาวล้านนาผู้ชายจะยกให้ผู้หญิงเป็นใหญ่ในการปกครองเรือน และบริวาร จึงจำเป็นต้องมีความรู้
ค.ศ. 1875 (พ.ศ. 2418) นางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี ได้นำเด็กผู้หญิง 6 - 8 คนซึ่งส่วนใหญ่เป็นลูกหลานของคนทำงานในบ้านมา สอนภาษาไทย การเย็บปักถักร้อย พระคัมภีร์ การดูแลบ้านเรือน
ค.ศ. 1878 (พ.ศ. 2421) โรงเรียนดาราวิทยาลัยได้เริ่มก่อตั้งขึ้นเป็นครั้งแรก โดยนางโซเฟีย บรัดเลย์ แมคกิลวารี (แม่ครูหลวง)
ค.ศ. 1879 (พ.ศ. 2422) คณะมิชชันนารีส่ง Miss Edna Sarah Cole และ Miss Mary Margaretta Campbell มารับผิดชอบและจัดระบบโรงเรียนผู้หญิง (Chiang Mai Girls'School) ที่นางแมคกิลวารีตั้งขึ้น
วันที่ 2 พฤศจิกายน ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452) พระราชชายาเจ้าดารารัศมี ได้เสด็จเยี่ยมโรงเรียนนี้และผู้บริหารโรงเรียนได้ทูลขอพระราชทานชื่อของโรงเรียน วันที่ 5 พฤศจิกายน ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452) พระราชชายาเจ้าดารารัศมี ได้มีโทรเลขถึงพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรึกษาเรื่องชื่อของโรงเรียนผู้หญิงและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงมีพระราชโทรเลขตอบกลับมาในวันที่ 6 พฤศจิกายน ค.ศ. 1909 (พ.ศ. 2452) ให้เรียกชื่อโรงเรียนผู้หญิงว่า "โรงเรียนพระราชชายา" (Prarachaya School)
ปี ค.ศ. 1918 (พ.ศ. 2461) มีประกาศใช้พระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ฉบับแรกของประเทศไทย ผู้จัดการและครูใหญ่ของโรงเรียนพระราชชายาคือ Miss Julia A. Hatch ได้ทำเรื่องถึงเสนาบดีกระทรวงธรรมการขอ "ดำรง" โรงเรียนพระราชายาเป็นโรงเรียนราษฎร์ของคณะมิชชันนารีที่ตั้งมาก่อนการประกาศใช้พระราชบัญญัติโรงเรียนราษฎร์ พ.ศ. 2461 เป็นโรงเรียนที่ให้การศึกษาแก่นักเรียนหญิง ตั้งอยู่ที่บ้านสันป่าข่อย ตำบลวัดสระเกษ (วัดเกตในปัจจุบัน) ปี ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) Miss Julia A.Hatch ในฐานะผู้จัดการ ได้ทำหนังสือถึงเสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ 2 ฉบับ ฉบับแรก ขออนุญาตเปลี่ยนชื่อ "โรงเรียนพระราชายา" เป็น "โรงเรียนดาราวิทยาลัย แผนกประถม" เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ตอบรับทราบเมื่อวันที่ 25 เมษายน ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) และมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466) อีกฉบับขอตั้งโรงเรียนอีกแห่งหนึ่งที่มีชื่อเรียกว่า "ดาราวิทยาลัย" โดยมี Miss Julia A. Hatch เป็นผู้จัดการ และมี Miss Lucy Niblock เป็นครูใหญ่ ตั้งอยู่ที่บ้านหมู่ที่ 1 ถนนแก้วนวรัฐ ตำบลวัดสระเกษ (วัดเกตในปัจจุบัน) อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ เสนาบดีกระทรวงศึกษาธิการ ตอบรับเมื่อวันที่ 19 มิถุนายน ค.ศ.1924 (พ.ศ. 2466) และมีประกาศกระทรวงศึกษาธิการเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2466)
ปี ค.ศ. 1941 (พ.ศ. 2484) โรงเรียนดาราวิทยาลัยได้รับการรับรองวิทยฐานะจากกระทรวงศึกษาธิการ และในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง โรงเรียนทั้งสองแห่งถูกรัฐบาลยึด เดือนสิงหาคม ค.ศ. 1945 (พ.ศ. 2488) สงครามยุติ มิชชันนารีกลับเมืองไทย ดร. Kennel E. Well เป็นผู้รับอำนาจจากคณะมิชชันนารีในการทวงทรัพย์สิน คือโรงเรียนและโรงพยาบาลในเขตภาคเหนือคืนจากรัฐบาล Miss Helen F. Mcclure เดินทางมาถึงเชียงใหม่เมื่อวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1946 (พ.ศ. 2489) Miss Lucy Niblock เดินทางมาถึงเชียงใหม่เมื่อเดือนมกราคม ค.ศ. 1947 (พ.ศ. 2490) โรงเรียนดาราวิทยาลัยเปิดดำเนินการเมื่อวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1946 (พ.ศ. 2489) โดยมีครูบัวชม อินทะพันธุ์ เป็นครูใหญ่ มีนักเรียน 350 คน โรงเรียนเปิดดำเนินการในลักษณะโรงเรียนไปจนกระทั่งประมาณ ปี ค.ศ. 1968 (พ.ศ. 2511) จึงได้มีการปิดโรงเรียนดาราวิทยาลัยแผนกประถม คงไว้แต่โรงเรียนดาราวิทยาลัยในปัจจุบัน
ปี ค.ศ. 1990 (พ.ศ. 2533) อาจารย์สมศรี ไชยเศรษฐ ผู้จัดการ และอาจารย์สมปรารถนา บุณยเกียรติ ครูใหญ่ โรงเรียนดาราวิทยาลัยได้ทำเรื่องนำเสนอมูลนิธิแห่งสภาคริสตจักรใรประเทศไทย ขออนุมัติให้โรงเรียนดาราวิทยาลัยเปิดสอนระบบสหศึกษา และได้รับการอนุมัติให้เปิดในปี ค.ศ. 1991 (พ.ศ. 2534) โดยเปิดทีละชั้นเรียน
ปี ค.ศ. 2005 (พ.ศ. 2548) โรงเรียนดาราวิทยาลัยเปิดสอนโครงการ การเรียนภาษาต่างประเทศโดยเจ้าของภาษา (Native Speaker Program)
ปัจจุบัน โรงเรียนดาราวิทยาลัย มีอายุ ปี และเป็นโรงเรียนที่ก่อตั้งมานานที่สุดในจังหวัดเชียงใหม่ และในภาคเหนือของประเทศไทย
เปิดทำการสอนตั้งแต่ ชั้นเตรียมอนุบาล จนถึง มัธยมศึกษาปีที่ 6
ดำเนินการเรียนการสอนตามหลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐานพุทธศักราช 2544 โดยในรายวิชาภาษาอังกฤษได้มีหลักสูตรพิเศษที่เรียนกับเจ้าของภาษาโดยเฉพาะในรายวิชาภาษาอังกฤษ เรียกว่า โปรแกรม NP และในระดับช่วงชั้นที่ 3 ม.1-ม.3 ได้มีการบรรจุวิชาภาษาจีนไว้เป็นวิชาเรียนในรายวิชาเสริมทักษะภาษาต่างประเทศโดยนักเรียนทุกคนจะได้เรียนในรายวิชานี้เนื่องจากเห็นความสำคัญของภาษาจีนที่จะมีความสำคัญมากในอนาคต
โปรแกรมการเรียนภาษาอังกฤษโดยเจ้าของภาษา
โปรแกรมการเรียนภาษาอังกฤษโดยเจ้าของภาษาเป็นหลักสูตรเฉพาะ ที่นักเรียนจะได้เรียนกับครูเจ้าของภาษาจำนวน 4 หรือ 5 ครั้งต่อสัปดาห์ ซึ่งโปรแกรมนี้มีตั้งแต่ชั้นอนุบาล ถึง มัธยมศึกษาปีที่ 6
ใน 1 ชั้นเรียนจะมีจำนวนนักเรียนไม่เกิน 35 คน ( เปรียบเทียบกับชั้นเรียนปกติที่มีจำนวนนักเรียนถึง 55 คน) นักเรียนจะได้เรียนในห้องเรียนปรับอากาศ ที่ติดตั้งเทคโนโลยีที่ทันสมัย รวมถึงอุปกรณ์เสียง / วีดีโอ  สมาร์ททีวี  และคอมพิวเตอร์ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับระดับของชั้นเรียน
ครูผู้สอนจะเน้นทักษะ การพูด การฟัง การอ่าน และการเขียน นักเรียนจะได้ไปทัศนศึกษา เข้าค่ายภาษาอังกฤษ ร่วมงาน NP เล่นละครภาษาอังกฤษ และทำหนังสือพิมพ์ พร้อมวารสาร The Dara Star รายปี
มัธยมปลาย.
แผนกมัธยมศึกษาตอนปลายมีแผนการเรียน ดังนี้
คุ้มท่าเจดีย์กิ่ว
คุ้มท่าเจดีย์กิ่ว หรือ คุ้มเจดีย์กิ่ว หรือ คุ้มเจดีย์งาม หรือ วังท่าเจดีย์กิ่ว เดิมตั้งอยู่บริเวณถนนวิชยานนท์ เป็นหนึ่งในคุ้มหลวงของเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์สุดท้าย ภายหลังได้ตกเป็นมรดกของเจ้าบัวทิพย์ ณ เชียงใหม่ พระธิดา ซึ่งน้อมเกล้าฯ ถวายให้เป็นที่ประทับของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา เมื่อเสด็จมาประทับนครเชียงใหม่เป็นการถาวร และยังเป็นที่ประดิษฐานพระศพเจ้าดารารัศมี เมื่อคราบำเพ็ญพระราชกุศล
ที่เรียกว่า "คุ้มท่าเจดีย์กิ่ว" ก็เพราะตัวคุ้มตั้งอยู่ใกล้กับเจดีย์กิ่ว (หรือ "เจดีย์ขาว") ประกอบกับตั้งอยู่ริมแม่น้ำปิง จึงมีชื่อดังกล่าว
ต่อมาคุ้มหลวงแห่งนี้ถูกขายต่อให้กับชู โอสถาพันธุ์ (เถ้าแก่โอ้ว) ในปี พ.ศ. 2488 ถูกรื้อถอนเพื่อพัฒนาเป็นตลาดนวรัฐ (หรือ กาดเจ็กโอ้ว) เมื่อปี พ.ศ. 2500 ส่วนหนึ่งก็เพราะคุ้มหลวงเองได้ทรุดโทรมลงตามกาลเวลา ปัจจุบันใช้เป็นสถานกงสุลอเมริกันประจำจังหวัดเชียงใหม่
คุ้มรินแก้ว
คุ้มรินแก้ว เป็นหนึ่งในคุ้มหลวง ใน พลตรี เจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 9 ตั้งอยู่ที่ถนนห้วยแก้ว อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ใกล้กับห้างสรรพสินค้ากาดสวนแก้ว ปัจจุบันคุ้มแห่งนี้ได้ถูกรื้อและสร้างอาคารห้วยแก้ว เรสสิเดนท์ ขึ้นมาแทนเป็นอาคารที่พักขนาดใหญ่สำหรับเช่าพัก ส่วนตัวคุ้มที่รื้อ เจ้าของได้นำไม้ไปถวายให้กับวัดในเขตอำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่
การรื้อคุ้มหรือหอคำแล้วนำไม้ไปสร้างอาคารในวัดนั้นเป็นประเพณีนิยมที่ทำกันมาตั้งแต่ในอดีต เช่น พระเจ้าอินทวิชยานนท์ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7 (พ.ศ. 2416-2439) โปรดให้รื้อหอคำของพระเจ้ามโหตรประเทศ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 5 (พ.ศ. 2390 - 2397) ไปสร้างวิหารหลวงของวัดพันเตา เป็นต้น
คุ้มรินแก้ว เป็นตำหนักของเจ้าดารารัศมี พระราชชายา เป็นอาคารสองชั้นทรงยุโรปที่ทันสมัยมากในยุคนั้น ในช่วงสุดท้ายของพระชนม์ชีพพระองค์ได้ประทับและสิ้นพระชนม์ ณ คุ้มรินแก้วแห่งนี้
นครราช
นครราช ( "นครราช" [โนโกเรียจ]) เป็นชื่อของเพลงชาติกัมพูชาที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้ มีความหมายว่า เมืองของพระเจ้าแผ่นดิน ทำนองของเพลงประพันธ์ขึ้นโดยอาศัยทำนองของเพลงเขมรโบราณที่มีชื่อเดียวกันเมื่อ พ.ศ. 2481 โดยพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต (เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็นสมเด็จกรมขุนวิสุทธิ์ขัตติยวงศ์ นโรดม สุรามฤต - พระนามเดิมก่อนหน้านั้นคือ นักองเจ้า (หม่อมเจ้า) นโรดม สุรามฤต) ร่วมกันกับครูเพลงชาวฝรั่งเศส 2 คน คือ F. Perruchot และ J. Jekyll ส่วนเนื้อร้องประพันธ์ขึ้น ภายหลังการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของ พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ เสร็จสิ้นไปได้ไม่เกิน 3 เดือน (ราชาภิเษกเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2484) และสำเร็จเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 โดยสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดี (ชวน ณาต โชตญาโณ) สมเด็จพระสังฆราชในคณะสงฆ์มหานิกาย แต่ครั้งยังเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
เพลงนครราชเริ่มใช้เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2484 ในฐานะเพลงสรรเสริญพระบารมี (Royal anthem) และเริ่มใช้เป็นเพลงชาติอย่างเป็นทางการ เมื่อประเทศกัมพูชาประกาศเอกราชจากฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2496 ต่อมาใน พ.ศ. 2512 เมื่อนายพลลน นลล้มรัฐบาลของสมเด็จพระนโรดม สีหนุ และสถาปนาสาธารณรัฐเขมรขึ้นแทนที่ เพลงนครราชจึงถูกยกเลิกฐานะของเพลงชาติไป
ต่อมาเมื่อรัฐบาลสาธารณรัฐเขมรล่มสลายในปี พ.ศ. 2518 สัญลักษณ์ต่างของระบอบกษัตริย์เขมร ซึ่งรวมถึงเพลงนครราช ได้ถูกฟื้นฟูขึ้นมาเป็นระยะเวลาสั้น ๆ จนถึง พ.ศ. 2519 เมื่อเขมรแดงประกาศจัดตั้งรัฐบาลกัมพูชาประชาธิปไตย เพลงนครราชถูกยกเลิกฐานะเพลงชาติอีกครั้งต่อเนื่องเป็นเวลานานหลายปี ด้วยสาเหตุจากความผันผวนทางการเมืองภายในประเทศ จนกระทั่งเมื่อมีการจัดตั้งรัฐบาลโดยพรรคฟุนซินเปก (FUNCINPEC) ซึ่งเป็นพรรคการเมืองแนวนิยมกษัตริย์ (นิยมเจ้า) ที่ชนะการเลือกตั้งภายใต้ควบคุมโดยสหประชาชาติในปี พ.ศ. 2534 เพลงนครราชก็ได้รับการรับรองเป็นเพลงชาติอีกครั้งมาจนถึงปัจจุบัน
เนื้อร้องของเพลงนครราชมีอยู่ 3 บท แต่เวลาร้องในประเทศกัมพูชา จะนิยมร้องบทแรกเป็นหลัก สำหรับการออกอากาศผ่านสถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์ในเวลา 07:00 น. และ 17:00 น. ของทุกวัน นั้น จะเป็นรูปแบบขับร้องบทแรก แต่ในบางกรณี เช่น การปิดสถานีประจำวันของบางสถานี จะเป็นรูปแบบขับร้องครบทั้งสามบท
ขอพวกเทวดา รักษามหากษัตริย์เรา
ให้ได้รุ่งเรือง โดยชัยมงคลศรีสวัสดี
เราข้าพระองค์ ขอพึ่งใต้ร่มพระบารมี
ในพระนรบดี วงศ์กษัตราซึ่งสร้างปราสาทหิน
ครอบครองแดนเขมร โบราณเลื่องลือ ฯ
ปราสาทศิลา ซ่อนอยู่ท่ามกลางไพร
ควรคำนึงหวนให้ นึกถึงยศศักดิ์มหานคร
ชาติเขมรดุจหิน ดำรงวงศ์ละออยืนหยัดถาวร
เราหวังซึ่งพร บุญวาสนาแต่กาลก่อนของกัมพูชา
มหารัฐเกิดมี ช้านานมาแล้ว ฯ
ครบวัดอาราม ยินแต่ศัพท์สำเนียงเสียงธรรม
สวดโดยยินดี รำลึกคุณพุทธศาสนา
จงเราเป็นผู้เชื่อ แน่ในใจจริงตามแบบยายตา
คงแต่เทวดา จะช่วยค้ำจุนบำรุงประโยชน์ให้
แด่ประเทศเขมร เป็นมหานคร ฯ
วัดสวนดอก (จังหวัดเชียงใหม่)
วัดสวนดอก  หรือ วัดบุปผาราม เป็นพระอารามหลวงชั้นตรี ชนิดสามัญ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย ตั้งอยู่บนถนนสุเทพ ตำบลสุเทพ อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ปัจจุบันมีพระราชรัชมุนี เป็นเจ้าอาวาส
วัดสวนดอกตั้งอยู่ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ เลขที่ 139 ถนนสุเทพ ตำบลสุเทพ อำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่ ห่างจากประตูสวนดอกไปทางทิศตะวันตก 1 กิโลเมตร กินเนื้อที่ 35 ไร่ 2 งาน 44 ตารางวา ทิศเหนือยาว 183 เมตร ทิศใต้ยาว 193 เมตร ทิศตะวันออกยาว 176 เมตร และทิศตะวันตกยาว 176 เมตร
วัดสวนดอกสร้างขึ้นในภายในเวียงสวนดอก ซึ่งเป็นเขตพระราชอุทยานในสมัยราชวงศ์มังราย โดยในปี พ.ศ. 1914 (ศักราชนี้ถือตามหนังสือชินกาลมาลีปกรณ์ของพระรัตนปัญญาเถระ) พญากือนา กษัตริย์องค์ที่ 6 แห่ง ราชวงศ์มังราย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างเป็นพระอารามหลวง เพื่อให้เป็นที่จำพรรษาของ "พระสุมนเถระ" ผู้ประดิษฐานพระพุทธศาสนาลัทธิลังกาวงศ์ ในแผ่นดินล้านนา และสร้างองค์พระเจดีย์เพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุ 1 ใน 2 องค์ ที่พระสุมนเถระอัญเชิญมาจากสุโขทัย ในปี พ.ศ. 1912 (องค์หนึ่งประดิษฐานอยู่ในพระเจดีย์ในวัดพระธาตุดอยสุเทพราชวรวิหาร)
ในสมัยราชวงศ์มังราย วัดสวนดอกเจริญรุ่งเรืองมาก แต่หลังจากสิ้นราชวงศ์มังราย บ้านเมืองตกอยู่ในอำนาจพม่า ทั้งเกิดจลาจลวุ่นวาย วัดนี้จึงกลายสภาพเป็นวัดร้างไป จนได้รับการบูรณปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่อีกครั้ง ในรัชสมัยพระเจ้ากาวิละแห่งราชวงศ์ทิพย์จักร และได้รับการทำนุบำรุงจากเจ้านายฝ่ายเหนือ และประชาชนเชียงใหม่มาโดยตลอด
วัดสวนดอก ได้รับการบูรณะครั้งสำคัญ 2 ครั้ง ครั้งแรกในปี พ.ศ. 2450 เจ้าดารารัศมี พระราชชายาในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้อัญเชิญรวบรวมพระอัฐิ เจ้านครเชียงใหม่และพระประยูรญาติมาประดิษฐานรวมกัน และต่อมาอีกครั้งหนึ่งในปี พ.ศ. 2475 เป็นการบูรณปฏิสังขรณ์องค์พระวิหารโดยครูบาศรีวิชัย นักบุญแห่งล้านนา