pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
อย่างไรก็ตาม เมื่อถึงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระเทวาภินิมมิต (ฉาย เทียมศิลปชัย) เป็นผู้เขียนตราครุฑถวายใหม่ โดยยังคงใช้ตราครุฑเดิมแบบสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพียงแต่เพิ่มพระปรมาภิไธยตามขอบพระราชลัญจกร และเปลี่ยนพระปรมาภิไธยที่ขอบพระราชลัญจกรให้ตรงตามรัชกาล และให้ยึดถือเป็นแบบอย่างต่อมาจนถึงปัจจุบัน โดยพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ประจำรัชกาลจะสร้างขึ้นใหม่เมื่อพระมหากษัตริย์ได้รับการบรมราชาภิเษกแล้วเท่านั้น ในสมัยพระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล จึงไม่มีการสร้างพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ประจำรัชกาลขึ้น เนื่องจากพระองค์มิได้กระทำพระราชพิธีบรมราชาภิเษก คงมีแต่พระราชลัญจกรประจำรัชกาลเท่านั้น และเชิญพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์สมัยรัชกาลที่ 5 ออกประทับแทน แต่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว ปรากฏว่าได้มีการสร้างพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ตั้งแต่ยังไม่ได้รับการบรมราชาภิเษก โดยมีพระปรมาภิไธยที่ขอบพระราชลัญจกรตามพระปรมาภิไธยของพระองค์ นับเป็นครั้งแรกที่มีการสร้างพระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์ก่อนการบรมราชาภิเษก
การใช้ตราพระครุฑพ่าห์.
พระราชลัญจกรพระครุฑพ่าห์นี้ใช้สำหรับประทับกำกับพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์หรือกำกับนามผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ซึ่งลงนามแทนในพระปรมาภิไธยพระมหากษัตริย์ นอกจากนี้ก็ยังใช้เป็นตราประจำสถานที่ราชการต่างๆ ของรัฐบาลไทย ใช้พิมพ์เป็นตราบนหัวหนังสือและเอกสารต่างๆ ของทางราชการ และใช้เป็นตราสำหรับประทับในหนังสือราชการของกรมกองต่าง ๆ
อนึ่ง บริษัทห้างร้านใดที่จดทะเบียนโดยชอบตามกฎหมายที่ติดต่อค้าขายกับทางราชสำนัก ซึ่งปรากฏว่ามีฐานะทางการเงินดี เป็นที่เชื่อถือแก่มหาชน ไม่มีหนี้สินรุงรังนอกจากหนี้สินปกติจากการค้าขาย และจะต้องประกอบการค้าโดยสุจริต อาจได้รับพระบรมราชานุญาตให้ประดับตราพระครุฑพ่าห์เป็นตราตั้งห้างไว้ที่ห้างร้านของตนได้ โดยพระมหากษัตริย์ทรงไว้ในสิทธิที่จะเรียกคืนตราดังกล่าวได้
ตราแผ่นดินของสยาม.
ก่อนหน้านั้นประเทศไทยไม่มีการกำหนดตราแผ่นดินที่ชัดเจนนัก มีแต่ตราประจำรัชกาลที่ประทับลงบนเงินพดด้วงซึ่งจะเปลี่ยนไปตามรัชกาลของพระมหากษัตริย์
นักประวัติศาสตร์สันนิษฐานว่าสยามนำรูปครุฑพ่าห์มาใช้เป็นตราพระราชลัญจกรประจำแผ่นดิน ตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา โดยนำแบบอย่างการใช้ตรามาจากประเทศจีน โดยอ้างอิงจดหมายเหตุลาลูแบร์ ซึ่งบันทึกว่า ในสมัยกรุงศรีอยุธยานั้น พระมหากษัตริย์มีตราประจำพระองค์ ในจดหมายเหตุดังกล่าวไม่ได้ระบุว่าตราเป็นรูปอะไร จึงสันนิษฐานกันว่าน่าจะเป็น ตราครุฑพ่าห์ คือ รูปพระนารายณ์ทรงครุฑ ทั้งนี้เพื่อให้เข้ากับคตินิยมที่ถือเอาองค์พระมหากษัตริย์เป็นผู้มีบุญบารมีเทียบเท่าพระนารายณ์ผู้ทรงครุฑเป็นพาหนะ
ในสายตาชาวต่างประเทศนั้นถือว่าประเทศไทยเป็นราชอาณาจักรแห่งช้างเผือก จึงกำหนดรูปช้างเผือกลงในโล่ทำนองเดียวกับตราประจำตระกูลหรือตราแผ่นดินในยุโรป เพื่อสื่อความหมายถึงราชอาณาจักรสยาม ซึ่งดูได้จากแผนที่โบราณฉบับต่างๆ ที่กล่าวถึงสยามในบางฉบับ (ดูตัวอย่างได้ ที่นี่ ) เนื่องจากไม่ทราบชัดเจนว่าสยามใช้เครื่องหมายอะไรเป็นตราประจำประเทศ
ในรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าให้ เสวกเอก หม่อมเจ้าประวิช ชุมสาย พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าชุมสาย กรมขุนราชสีหวิกรม ผูกตราประจำประเทศขึ้นเป็นครั้งแรกใน พ.ศ. 2416 โดยอิงกับหลักการผูกตราของทางยุโรปที่เรียกกันว่า Heraldry (หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช เคยแปลคำนี้ลงในหนังสือเรื่อง "ฝรั่งศักดินา" เอาไว้ว่า “มุทราศาสตร์”) ตรานี้เรียกกันโดยทั่วไปว่า ตราแผ่นดินหรือตราอาร์ม อันมีลักษณะดังต่อไปนี้
นอกจากนี้ยังมีคำอธิบายอื่นๆ ในลักษณะที่ต่างออกไป แต่คำอธิบายข้างต้นนี้มีที่มาแรกสุดจากพระอธิบายที่สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ประทานให้หลวงบริบาลบุรีภัณฑ์ ซึ่งพระอธิบายนี้ได้รับการเรียบเรียงใหม่เป็นหลายสำนวนในที่ต่างๆ จึงนับได้ว่าเป็นคำอธิบายที่แพร่หลายและได้รับการยอมรับมากที่สุด
การใช้ตราอาร์มเป็นตราแผ่นดินนั้นใช้ในลักษณะทำนองเดียวกันกับตราพระครุฑพ่าห์ในปัจจุบัน จนกระทั่งยกเลิกไปเมื่อมีการใช้ตราครุฑเป็นตราประจำชาติแทน ปัจจุบันนี้ยังมีบางหน่วยงาน เช่น กรมป่าไม้ โรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เป็นต้นได้ใช้ตราอาร์มเป็นตราประจำหน่วยงานของตนเอง ด้วยเหตุที่ว่าหน่วยงานของตนก่อตั้งในสมัยรัชกาลที่ 5 หรือมีประวัติความเป็นมาที่เกี่ยวข้องกับช่วงระยะดังกล่าว (เช่น สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ซึ่งใช้ตราอาร์มเป็นตราหน้าหมวกนั้น เริ่มมีการจัดระบบตำรวจอย่างจริงจังในสมัยนั้น เป็นต้น)
มูลเหตุในการเปลี่ยนตราประจำชาตินั้น นอกจากที่จะระบุไว้ข้างต้นว่า รัชกาลที่ 5 ทรงติว่าตราอาร์มเป็นอย่างฝรั่งเกินไปแล้ว เป็นไปได้ว่าการเปลี่ยนแปลงตราแผ่นดินน่าจะมีมูลเหตุหลักมาจากการสูญเสียประเทศราชทั้งลาว เขมร พม่า (บางส่วน) และมลายูในรัชสมัยของพระองค์ จึงต้องเปลี่ยนแปลงตราเพื่อให้เหมาะกับกาลสมัย
อัฒภาค
"ความหมายอื่น ที่เป็นชื่อวงดนตรีเซมิโคล่อน ดูที่ เซมิโคล่อน"
อัฒภาค หรือ จุดครึ่ง ( ; ) เป็นเครื่องหมายวรรคตอนสากลอย่างหนึ่ง หรือชื่อในภาษาอังกฤษว่า "เซมิโคลอน" หรือ "เซไมโคลอน" (semicolon)
ต้นกำเนิดของการใช้เครื่องหมายอัฒภาค ย้อนกลับไปที่ชาวอิตาลี ชื่อ อัลดุส ปิอุส มานูติอุส (Aldus Pius Manutius) ได้ใช้เครื่องหมายนี้ในการแบ่งคำของประโยคที่มีความหมายแยกจากกัน และมีการค้นพบในปี ค.ศ. 1591 ที่ sonnets ของเชกสเปียร์ได้มีการใช้เครื่องหมายอัฒภาค และ เบน จอนสัน นักเขียนชาวอังกฤษคนแรกที่มีการนำระบบนี้มาใช้อย่างเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง
เครื่องหมายอัฒภาค
เซมิโคลอน
เซไมโคลอน
เจ้าข่ายแก้ว ณ เชียงใหม่
เจ้าข่ายแก้ว ณ เชียงใหม่ เป็นราชบุตรีใน "เจ้าทักษิณนิเกตน์ หนานมหายศ ณ เชียงใหม่ เจ้าทักษิณนิเกตน์นครเชียงใหม่" กับ "เจ้าบัวโสม ณ เชียงใหม่" ราชบุตรีใน "เจ้าอุปราช พิมพิสาร ณ เชียงใหม่, เจ้าอุปราชนครเชียงใหม่" (ราชโอรสในเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 3)
เจ้าหญิงข่ายแก้ว ณ เชียงใหม่ เป็นเจ้าหญิงที่มีสิริโฉมงดงามยิ่ง แต่ด้วย เจ้าทักษิณนิเกตน์ฯ พระบิดา ดำรงตำแหน่งเป็นเสนาวังใน พระเจ้าอินทวิชยานนท์ พระเจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ 7 และคุมคุกหลวง จึงเป็นที่ยำเกรง ไม่มีเจ้านายคนใดกล้าสู่ขอ จนกระทั่ง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา ซึ่งทรงดำรงตำแหน่ง "ข้าหลวงต่างพระเนตรพระกรรณ มณฑลพายัพ" ทรงทราบในพระกิตติศัพท์ความงาม จึงได้ทรงสู่ขอมาเป็นหม่อมในพระองค์ อย่างไรก็ตาม ภายหลังได้ทรงเลิกแล้วต่อกัน (ไม่มีพระโอรสธิดา)
โพลีเมอร์
เอ็กซ์เพรสไลฟ์
Express Live เป็นอัลบั้มบันทึกการแสดงสด "Pure live by Puriku ครั้งที่ 2" ของวง ในวันที่ ซึ่งเป็นฟรีคอนเสิร์ตอคูสติก และนับว่าเป็นคอนเสิร์ตใหญ่ครั้งแรกหลังจากที่ทั้ง 3 คนแยกย้ายไปทำงานเพลงของตัวเอง
คอนเสิร์ตครั้งนี้มีแขกรับเชิญมากมายทั้ง ปอย portrait -
รวมถึง โต้ง
ปลาช่อนข้าหลวง หรือ ปลาช่อนทอง  เป็นปลาช่อนชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า "Channa marulioides" อยู่ในวงศ์ปลาช่อน (Channidae) มีลักษณะคล้ายปลาช่อนงูเห่า ("C. aurolineatus" หรือ "C. marulius") แต่ลำตัวสั้นป้อมกว่า ลำตัวสีเขียวอ่อน และมีลายสีเหลืองทองส้มสลับกับแต้มสีดำ ครีบมีจุดประสีเหลืองสด ท้องสีจาง
ขนาดโตเต็มที่มีความยาวประมาณ 90 เซนติเมตร ในประเทศไทยพบเฉพาะภาคใต้เท่านั้น โดยเป็นปลาที่พบได้น้อยบริเวณเขื่อนรัชชประภา จังหวัดสุราษฎร์ธานี และพบชุกชุมที่มาเลเซีย พบได้จนถึงอินโดนีเซีย เช่น เกาะสุมาตรา และเกาะบอร์เนียว มักอาศัยตามแม่น้ำสายใหญ่หรือลำธารขนาดใหญ่ในป่าหรือพรรณไม้ชายฝั่งหนาแน่น โดยจะหลบอยู่ใต้ร่มเงาของไม้นั้น
เป็นปลาที่พบได้ไม่ยาก แต่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงามมากกว่าจะนำมาบริโภค และมีราคาขายที่ค่อนข้างสูง โดยปลาที่พบที่เขื่อนรัชชประภาของไทยจะมีสีเหลืองสดสวยกว่าปลาที่พบในมาเลเซีย นอกจากนี้แล้วปลาที่พบในอินโดนีเซียบางแหล่ง ยังมีสีดำสนิทเหลือบสีฟ้า ซึ่งปลาจำพวกนี้บางครั้งพบว่าใช้ชื่อวิทยาศาสตร์ว่า "Channa melanoptera" (Bleeker, 1855) ซึ่งเป็นปลาช่อนข้าหลวงที่มีครีบหลังสีดำ แต่ก็อาจเป็นไปได้ว่าเป็นชื่อพ้องกัน เนื่องจากปลาที่พบในแต่ละแหล่งสามารถปรับสีลำตัวได้ตามสภาพอารมณ์หรือสภาพแวดล้อม
ปลาชะโด เป็นปลาน้ำจืดขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า "Channa micropeltes" อยู่ในวงศ์ปลาช่อน (Channidae) จัดเป็นปลาที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้ โดยมีขนาดโตเต็มที่ได้ถึง 1 เมตร หรือ 1.5 เมตร น้ำหนักถึง 20 กิโลกรัม มีรูปร่างลำตัวค่อนข้างกลมยาว พื้นลำตัวสีน้ำตาลอมเขียว มีลายประสีดำกระจายทั่วตัว ภายในปากมีฟันแหลมคม เมื่อยังเป็นปลาขนาดเล็กจะมีสีลำตัวเป็นสีน้ำตาลและมีแถบสีดำ, ส้ม และเหลืองพาดตามความยาวลำตัว 2 แถบ บริเวณหางสีแดงสด เมื่อเริ่มโตขึ้นมาสีและลายจะเริ่มจางหายไปกลายเป็นสีเขียวอมน้ำตาลคล้ายสีของเปลือกหอยแมลงภู่แทน
โดยการที่สีของปลาเปลี่ยนไปตามวัยนี้ ปลาชะโดจึงมีชื่อเรียกต่างออกไปตามวัย เมื่อยังเป็นลูกปลาจะถูกเรียกว่า "ลูกครอก" หรือ "ชะโดป๊อก" เมื่อโตเต็มที่แล้วจะถูกเรียกว่า "ชะโดแมลงภู่" ตามสีของลำตัว หากสีดำจะเรียกว่า "ชะโดถ่าน"
นอกจากจะเป็นปลาที่ใหญ่ที่สุดในวงศ์นี้แล้ว ยังมีอัตราการเจริญเติบโตเร็วที่สุดในวงศ์ปลาช่อน และยังมีอุปนิสัยดุร้ายมากที่สุดด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฤดูผสมพันธุ์ปลาตัวผู้ซึ่งเป็นผู้ดูแลไข่และลูกอ่อน จะกัดและทำร้ายสัตว์ทุกชนิดที่ผ่านเข้ามาใกล้รัง ไม่เว้นแม้กระทั่งมนุษย์ จึงมักมีผู้ถูกปลาชะโดกัดทำร้ายบ่อย ๆ ในช่วงนี้ ฤดูผสมพันธุ์ของปลาชะโดจะมีขึ้นในเดือนกรกฎาคม-กันยายน รังมีการตีแปลงใกล้ชายฝั่ง เรียกว่า "ชะโดตีแปลง"
เป็นปลาที่พบได้ทุกภาคของประเทศ และพบในประเทศใกล้เคียงเช่น มาเลเซีย, อินโดนีเชีย ตอนใต้ของจีน และประเทศอื่น ๆ ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ด้วย
ปลาชะโดมีการเลี้ยงในกระชังตามแม่น้ำสายใหญ่เช่น แม่น้ำเจ้าพระยา, สะแกกรัง และอ่างเก็บน้ำเขื่อนศรีนครินทร์, เขื่อนวชิราลงกรณ์ จังหวัดกาญจนบุรี มักจะไม่นิยมบริโภคสด เพราะเนื้อจืด แข็ง คาว และมีก้างเยอะ จึงไม่ค่อยเป็นที่นิยมเท่าปลาช่อน ซึ่งอยู่ในวงศ์เดียวกัน แต่มีขนาดเล็กกว่า หากจะบริโภคมักจะแปลงทำเป็นปลาเค็มและตากแห้งมากกว่า
นอกจากเป็นปลาเศรษฐกิจแล้ว ยังมีการเลี้ยงเป็นปลาสวยงามด้วย โดยเฉพาะลูกปลา พบมีขายในตลาดปลาสวยงามบ่อย ๆ และมีราคาถูก
ปลาสังกะวาดท้องคม เป็นชื่อปลาน้ำจืดชนิดหนึ่งมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า "Pseudolais pleurotaenia" อยู่ในวงศ์ปลาสวาย (Pangasiidae) มีลักษณะ หัวสั้น ตาโต ปากแคบ หนวดสั้น ลำตัวแบนข้างกว่าชนิดอื่น ๆ ท้องเป็นสันคมตลอด ปลาตัวผู้มักมีรูปร่างเพรียวยาวกว่าตัวเมีย ครีบท้องเล็กอยู่สูงกว่าระดับสันท้อง ครีบไขมันเล็ก ครีบก้นยาว ครีบหางเว้าเป็นแฉก ตัวด้านบนสีคล้ำเหลือบเขียวหรือเหลือง ข้างลำตัวสีจางมีแถบสีคล้ำตามยาวตั้งแต่บริเวณโคนครีบอก ท้องสีจาง ครีบหางสีเหลืองอ่อนขอบคล้ำ
มีขนาดประมาณ 15-20 เซนติเมตร ใหญ่สุดที่พบคือ 30 เซนติเมตร จัดว่าเป็นปลาขนาดเล็กเมื่อเทียบกับปลาชนิดอื่น ๆ ในวงศ์นี้
กินแมลงเป็นอาหารหลัก กินเมล็ดพืช ผลไม้ และพืชน้ำในบางครั้ง พบมากในแม่น้ำโขง, แม่น้ำเจ้าพระยา, แม่น้ำแม่กลอง พบน้อยในแม่น้ำตาปี เป็นปลาที่พบชุกชุม จึงเป็นปลาเศรษฐกิจโดยเฉพาะภาคอีสาน นิยมบริโภคเป็นปลาแห้งและปรุงสด
มีชื่อเรียกเป็นภาษาถิ่นอีสานว่า "ปลายอนปีก" หรือ "ปลายอนหลังเขียว"
ปลาสวายหนู เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า "Helicophagus waandersii " อยู่ในวงศ์ปลาสวาย (Pangasiidae) มีลักษณะหัวหลิม ตาเล็ก ขอบตามีแผ่นหนังคลุม จะงอยปากเรียว ปากเล็กกว่าปลาในวงศ์นี้ชนิดอื่น ๆ ริมฝีปากบางมีแผ่นหนังนิ่มหุ้ม รูจมูกอยู่ห่างกัน หนวดทั้ง 2 คู่ยาวถึงช่องเปิดเหงือก รูปร่างเพรียวแบนข้างเล็กน้อย ครีบก้นยาว ครีบไขมันยาว ลำตัวสีเทาอ่อนหรืออมฟ้า ด้านข้างลำตัวสีจางไม่มีแถบสี หัวและท้องสีจางอมชมพู ครีบสีจาง ปลาวัยอ่อนมีสีเทาอมชมพู
มีขนาดประมาณ 30-40 เซนติเมตร ใหญ่สุดประมาณ 60 เซนติเมตร อาหารกินแต่เฉพาะหอยขนาดเล็ก ทั้งหอยฝาเดียวและหอยฝาคู่ โดยมักหากินใกล้พื้นท้องน้ำ มักกินจุจนท้องป่อง แล้วถ่ายออกมาเฉพาะเปลือก อาศัยอยู่ในแม่น้ำสายใหญ่ พบในแม่น้ำโขงและเจ้าพระยา ไม่พบในภาคใต้ของไทย แต่มีในมาเลเชียจนถึงเกาะสุมาตรา ในอินโดนีเชีย ในประเทศไทยบริโภคโดยการปรุงสุดและหมักสับปะรด (เค็มบักนัด)
ปลาสวายหนู มีชื่อที่เรียกในภาษาถิ่นอีสานว่า "ยอนหนู" และ "หน้าหนู"
ปัจจุบัน กรมประมงได้มีการศึกษาเอนไซน์ในระบบการย่อยอาหารของปลาสวายหนู เพื่อนำไปศึกษาเพื่อพัฒนาเป็นการเลี้ยงในเชิงพาณิชย์ต่อไป
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์
พลตรี เจ้าจักรคำขจรศักดิ์  เป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 10 แห่งราชวงศ์ทิพย์จักราธิวงศ์
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ มีพระนามเดิมว่า เจ้าน้อยจักรคำ ณ ลำพูน ประสูติเมื่อปี พ.ศ. 2417 เป็นราชโอรสในเจ้าอินทยงยศโชติ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 9 กับแม่เจ้าหม่อมราชวงศ์รถแก้ว (อิศรเสนา) และเป็นราชนัดดา (หลานปู่) ในเจ้าดาราดิเรกรัตนไพโรจน์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 7 กับแม่เจ้าปิมปา มีราชภคินีและราชขนิษฐา ร่วมราชมารดา 2 พระองค์ มีนามตามลำดับ ดังนี้
เจ้าน้อยจักรคำ ได้ดำรงอิสริยยศเป็น เจ้าบุรีรัตน นครลำพูน และเมื่อเจ้าอินทยงยศโชติ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 9 ถึงแก่พิราลัย ในปี พ.ศ. 2454 จึงได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รั้งตำแหน่ง เจ้าผู้ครองนครลำพูน สืบต่อมาจนถึงเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2454 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานสัญญาบัตรตั้งเป็น "เจ้านครลำพูน" มีราชทินนามว่า ... เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ อรรคสัตยาทิคุณ หริภุญไชยรัษฎาธิวาส ประชาราษฎร์บริบาล ธาตุเจติยสถานบูชากร ลำพูนนครเชษฐกุลวงษ์ จำนงภักดีนราธิปก เอกัจโยนกชนาธิบดี เจ้านครลำพูน ...
ต่อมาในปี พ.ศ. 2469 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ดำเนินนโยบายยกเลิกตำแหน่งเจ้าหลวง หากเจ้าหลวงเมืองใดว่างลงจะไม่โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งขึ้นอีก แต่ก็ยังให้ความสำคัญในการสืบราชสกุล ณ เชียงใหม่ ณ ลำพูน ณ ลำปาง เจ้านายฝ่ายเหนือ ก็ยังคงดำรงสถานะความเป็น "เจ้า" โดยกำเนิดต่อไป
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เสด็จถึงแก่พิราลัย เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2486 (สิริชนมายุ 69 ปี รวมระยะเวลาที่ทรงปกครองเมืองนครลำพูน 32 ปี
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ ทรงมีราชโอรสและราชธิดา รวม 8 พระองค์ อยู่ในราชตระกูล ณ ลำพูน มีพระนามตามลำดับ ดังนี้
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เมื่อครั้งดำรงอิสริยยศเป็น "เจ้าบุรีรัตน์" ได้ดำเนินการสร้างถนนสายตะวันออกจากประตูท่าขาม ไปยังกิ่งอำเภอแม่ทา และถนนสายจากตัวเมืองลำพูนไปจนถึงฝั่งแม่น้ำปิง ต่อมาเมื่อได้รับโปรดเกล้าฯ ให้เป็นเจ้าผู้ครองนครลำพูน ก็ได้สร้างสาธารณกุศลแก่ประชาชนชาวลำพูนมากมาย อาทิ
สนามบินลำพูน.
เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ ได้เห็นความสำคัญของการอากาศยาน จึงได้ดำริให้จัดทำสนามบินประจำจังหวัดขึ้น ในพื้นที่อำเภอปากบ่อง อำเภอเมืองลำพูน มีเนื้อที่ 156 ไร่ 1 งาน โดยเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อที่ดินเป็นเงินจำนวน 1,176 บาท เมื่อปี พ.ศ. 2466
นามสกุล ณ ลำพูน.
ณ ลำพูน เป็นนามสกุลพระราชทาน ลำดับที่ 866 โดยพระราชทานให้แก่ผู้สืบเชื้อสายจากบรรพบุรุษที่มีนิวาสถานตั้งอยู่ในที่แห่งนั้นเป็นเวลานานมาก มีผู้คนรู้จัก และนับถือโดยมาก โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระบรมราชโองการห้ามไม่ให้ผู้ที่ไม่ได้รับพระบรมราชานุญาตใช้คำว่า "ณ" นำหน้าสกุลเป็นอันขาด
สกุล ณ ลำพูน เป็นนามสกุลที่พระราชทานแก่ผู้สืบเชื้อสายพระยาคำฟั่น เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 1 โดยพระราชทานแก่เจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 10 เดิมสะกดว่า "ณ ลำภูน" (na Lambhun)"
ดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชัน
ดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชัน  เป็นดัชนีที่ตีพิมพ์ทุกปีโดยองค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติตั้งแต่ ค.ศ. 1995 ซึ่งจัดอันดับประเทศ "จากระดับความทุจริตในภาครัฐ ด้วยวิธีการประเมินผลโดยผู้เชี่ยวชาญและเขียนแบบสอบถามความคิดเห็น" โดยทั่วไปแล้ว CPI มักวัดระดับความทุจริตเป็น "การใช้อำนาจสาธารณะในทางที่ผิดเพื่อรายได้ส่วนตัว"
ใน CPI ค.ศ. 2019 ที่เผยแพร่ในเดือนมกราคม ค.ศ. 2020 ในการจัดอันดับ 180 ประเทศ "ในระดับจาก 100 (บริสุทธิ์มาก) ถึง 0 (ทุจริตอย่างมาก)" ประเทศเดนมาร์ก, นิวซีแลนด์ และฟินแลนด์เป็นประเทศที่มีการทุจริตน้อยที่สุดในโลก ในขณะที่ประเทศที่ทุจริตมากที่สุดคือโซมาเลีย ซึ่งได้คะแนนไป 8–10 จาก 100 ตั้งแต่ค.ศ. 2012 เป็นต้นมา ประเทศซูดานใต้เป็นหนึ่งในประเทศที่มีการทุจริตมากที่สุดในโลก เนื่องจากสังคมที่คงที่ และปัญหาทางเศรษฐกิจ ทำให้ได้คะแนนเฉลี่ยไป 13 จาก 100 ใน ค.ศ. 2018
ค.ศ. 2011.
20 ประเทศหรือดินแดนนี้ติดอันดับประเทศที่มีความทุจริตน้อยที่สุด ได้แก่ (ดูสเกลจาก 10 ลงไป 1):
20 ประเทศด้านล่างติดอันดับเป็นประเทศที่มีระดับความทุจริตมากที่สุด ได้แก่:
ค.ศ. 2010.
โพธิปักขิยธรรม หรือ โพธิปักขิยธรรม 37 เป็นธรรมอันเป็นฝักฝ่ายแห่งความตรัสรู้ คือ เกื้อกูลแก่การตรัสรู้ เกื้อหนุนแก่อริยมรรค มี 37 ประการคือ
"ภิกษุทั้งหลาย ก็โพธิปักขิยธรรมเป็นไฉน? คือ สัทธินทรีย์ เป็นโพธิปักขิยธรรมย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ วิริยินทรีย์ ... สตินทรีย์ ... สมาธินทรีย์ ...ปัญญินทรีย์ เป็นโพธิปักขิยธรรม ย่อมเป็นไปเพื่อความตรัสรู้."
"ภิกษุทั้งหลาย บรรดาสัตว์ดิรัจฉานทุกจำพวก สีหมฤคราช โลกกล่าวว่า เป็นยอดของสัตว์เหล่านั้น เพราะมีกำลัง มีฝีเท้า มีความกล้า ฉันใด บรรดาโพธิปักขิยธรรม ทุกอย่าง ปัญญินทรีย์ เรากล่าวว่า เป็นยอดแห่งโพธิปักขิยธรรมเหล่านั้น เพราะเป็นไปเพื่อความตรัสรู้ ฉันนั้นเหมือนกัน."
ส่วนที่ตรัสถึงโพธิปักขิยธรรม 37 ประการโดยตรง เช่น
"ภิกษุเป็นผู้มีธรรมงามอย่างไร ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ประกอบด้วย ความเพียรในการเจริญโพธิปักขิยธรรม ๓๗ ประการเนืองๆ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ภิกษุเป็นผู้มีธรรมงามอย่างนี้แล ภิกษุเป็นผู้มีศีลงาม มีธรรมงาม ด้วยประการดังนี้ ฯ"
โพธิปักขิยธรรม เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า สามัคคีธรรม มี 37 ประการคือ
คามิว
คามิว อาจหมายถึง
ไมโคลทอฟ (เก็นโซซุยโคเด็น)
เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ ๑๐
จีน (เก็นโซซุยโคเด็น)
อิทธิบาท ๔
คดีมโนสาเร่
คดีมโนสาเร่  หมายถึง คดีอันมีทุนทรัพย์หรือค่าเช่าจำนวนเล็กน้อย ซึ่งไม่เกินจำนวนที่กำหนดในกฎหมาย
กฎหมายไทย.
ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 189 ได้กำหนดความหมายของคดีมโนสาเร่ไว้ว่าหมายถึงคดีแพ่งที่มีทุนทรัพย์ไม่เกิน 3 แสนบาท หรือคดีฟ้องขับไล่ผู้เช่า ผู้อาศัย ผู้ละเมิดบุกรุกเข้ามาในที่ดินอสังหาริมทรัพย์ มีค่าเช่าหรืออาจให้เช่าได้ไม่เกินเดือนละ 30,000 บาท
คดีมโนสาเร่ที่มีทุนทรัพย์ไม่เกิน 300,000 บาทนั้น เป็นอำนาจของผู้พิพากษาคนเดียวที่จะพิจารณาพิพากษา และอยู่ในอำนาจของศาลแขวง ส่วนคดีขับไล่แม้จะเป็นคดีมโนสาเร่ ก็ต้องอาศัยผู้พิพากษาครบองค์คณะและอยู่ในอำนาจของศาลจังหวัดเพราะเป็นคดีไม่มีทุนทรัพย์
การดำเนินคดีมโนสาเร่ แตกต่างจากคดีแพ่งสามัญ กล่าวคือ โจทก์สามารถยื่นฟ้องเป็นหนังสือหรือแถลงด้วยวาจาก็ได้ และเสียค่าขึ้นศาลมากที่สุดเพียงหนึ่งพันบาท เมื่อโจทก์ฟ้องแล้ว ศาลจะกำหนดวันนัดพิจารณาเพื่อให้จำเลยมาศาลเพื่อการไกล่เกลี่ย ให้การ และสืบพยานในวันเดียวกัน โดยจำเลยไม่ต้องยื่นคำให้การภายใน 15 วันอย่างคดีแพ่งสามัญ และหากจำเลยไม่ได้ยื่นคำให้การไว้ก่อนก็ไม่ขาดนัดยื่นคำให้การ ในการสืบพยาน ศาลมีอำนาจเรียกพยานหลักฐานมาสืบได้เองตามที่เห็นสมควร และให้ศาลเป็นผู้ซักถามพยานก่อน เสร็จแล้วจึงให้ตัวความหรือทนายความซักถามเพิ่มเติม โดยคำเบิกความพยานจะบันทึกแต่โดยย่อก็ได้ จากนั้น ศาลจะมีคำสั่งหรือคำพิพากษาด้วยวาจาก็ได้
ทั้งนี้ การพิจารณาคดีมโนสาเร่นี้นำไปใช้กับคดีไม่มีข้อยุ่งยากด้วย
ฟุตช์
ไบร์ท (เก็นโซซุยโคเด็น)
ไบร์ท  ปรากฏตัวในเกมเก็นโซซุยโคเด็นภาค II และ III (แต่สามารถนำมาใช้เล่นได้ในภาค III) เป็นมังกรคู่หูกับฟุตช์ มักจะเดินทางไปด้วยกันเสมอ
ไบร์ทเป็นมังกรที่ฟักออกจากไข่ภายในหุบเขาราคุไท โดยฟุตช์และฮัมฟรีเป็นคนค้นพบ ไบร์ทเป็นมังกรสีขาวดังนั้นฟุตช์จึงตั้งชื่อมันว่า ไบร์ท ในตอนแรกฮัมฟรี่บอกให้ฟุตช์จำกัดไบร์ทซะเพื่อที่จะไม่ให้เกิดเป็นมังกรป่าที่ดุร้าย แต่ฟุตช์เสนอตัวที่ดูแลไบร์ทเอง ภายหลังจากการตรวจสอบแล้วพบว่าไบร์ทเป็นมังกรจริงๆ จึงทำให้ฟุตช์ได้รับฐานะอัศวินมังกรกลับคืนมาอีกครั้ง
คิมิมาโร่
คิมิมาโร่  ตัวละครในนินจาคาถาโอ้โฮเฮะ หนึ่งในนินจาลูกน้องของโอโรจิมารุ มีวิชากระดูก ซึ่งเป็นขีดจำกัดสายเลือด ที่สามารถนำกระดูกออกมาจากลำตัวช่วยในการต่อสู้ได้ มีกระดูกออกมาไม่ จำกัด อยุ่ในเล่ม 24 Name : Kaguya Kimimaro ปรากฏตัวครั้งแรก : Chapter 199 -Episode 118 สังกัด : โอะโตะงาคุเระ Rank: ไม่ระบุ อาจเป็น โจนิน ฉายา: ไอ้กระดูก เกี่ยวข้องกับ : Ukon, Sakon, Tayuya, Jiroubou, Kidoumaru, Orochimaru
Kimimaro คือ ลูกพี่ใหญ่ประจำ สี่เสียง นินจาองครักษ์ พิทักษ์ โอโรจิมารุ
ภายในร่างกายของ Kimimaro ได้รับบาดเจ็บอย่างรุนแรง. Orochimaru เห็นเขา Kimimaro เขาคิดในใจ เขาอาจจะใช้ร่างกายของ คิโดมารุ เพื่อร่างกายเขาสามารถทจะทำเป็นร่างกายอันใหม่ของเขาได้. Kimimaro กับอาการบาดเจ็บนบางทีถ้าเป็น คนธรรมดาอาจตายไปนานแล้ว แต่เป็นเพราะว่าความสามารถ bloodline ขีดจำกัดทางสายเลือดของเขา ที่จะจับต้องและควบคุมกระดูกภายในร่างกาย
เมื่อเขากระตุ้นความสามารถอัคระขั้นสอง, Kimimaro กับส่วนประกอบของ Orochimaru ที่เหลืออยู่เขาปล่อยให้เผชิญ อุซึมากิ นารูโตะ. นารูโตะ ใช้วิชาแยกเงาพันร่าง แต่ คิมิมาโร่ สามารถที่จะทำลายเงาได้หมดภายในพริบตา จากสถานการณ์มันดูน่ากลัว แต่ทว่า Rocks Lee ได้ปรากฏตัวขึ้น เพื่อให้ความช่วยเหลือ. Naruto และออกไปจากการต่อสู้ Rocks lee พยายามต่อสู้คิโดมารุ. แต่จากการใช้กระดูกของเขา ทำให้ ลี ได้รับบาดเจ็บเกือบอันตราย จนกระทั่ง Gaara ได้ปรากฏตัวอีกครั้ง เพื่อช่วยมาโคโนฮะ. กาอาระและพี่น้องของเขาได้ถูกสั่งมาโดย Hokage รุ่นที่ 5 เพื่อช่วยเข้าช่วยเพราะนินจาโคโนฮะกำลังตกอยู่ในอันตราย. การใช้เทคนิควิชาทรายของเขา กาอาระสามารถเพื่อบังคับ Kimimaro เพื่อใช้รูปแบบอัคระขั้นสูง
รายชื่อตัวละครในเก็นโซซุยโคเด็น III
ไวแอทท์ ไลท์เฟลโลว์.
ไวแอทท์ ไลท์เฟลโลว์  หรือจิมบา  เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III, เป็นผู้ถือครองรูนแห่งน้ำที่แท้จริงในอดีต
ไวแอทท์ ไลท์เฟลโลว์เป็นผู้ถือครองรูนแห่งน้ำที่แท้จริงในอดีตและเป็นผู้ช่วยคนสำคัญของจ้าวแห่งเพลิง (Flame Champion) เช่นเดียวกับเกดโด หลังจากการหายตัวไปของจ้าวแห่งเพลิง ไวแอทท์ได้หลบหนีการไล่ล่าของราชอาณาจักรฮาร์โมเนียไปยังวิเน เดล เซกเซ (Vinay Del Zexay) ที่นั่นเองไวแอทท์ได้พบกับแอนนา ทั้งสองได้แต่งงานและมีลูกสาว 1 คน คือ คริส แต่ราชอาณาจักรฮาร์โมเนียก็หาเขาพบ ไวแอทท์จึงได้หลบหนีไปยังหมู่บ้านคารายา และเปลี่ยนชื่อเป็น จิมบา โดยมีเพียงลูเซียคนเดียวที่รู้เรื่องนี้
ไวแอทท์ เสียชีวิตในโบราณสถานแห่งซินดาร์ และได้ทำการสืบทอดรูนแห่งน้ำที่แท้จริงให้กับคริส ลูกสาวของเขาเอง (อ้างอิงตามนิยาย)
ฮิวโก.
ฮิวโก  เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III, โดยการอ้างอิงตามนิยายฮิวโกจะเป็นผู้ถือครองรูนแห่งไฟที่แท้จริงคนใหม่
ฮิวโกเป็นลูกชายของลูเซียหัวหน้าเผ่าคารายา ขณะที่เขาอายุ 4 ขวบ ภายในหมู่บ้านฮิวโกได้พบกับ ฟูบาร์ กริฟฟินที่บังเอิญหลงเข้ามาในหมู่บ้าน เขาเป็นคนห้ามไม่ให้ชาวบ้านทำร้ายฟูบาร์และสามารถเป็นมิตรกับมันได้อย่างรวดเร็ว วันหนึ่งคริสได้นำกองทหารของเซ็คเอ็น (Zexen Knights) เข้าโจมตีหมู่บ้านและฆ่าลูลู่เพื่อนสนิทของเขา หลังจากนั้นเขาได้กลายผู้รับเลือกให้ถือครองรูนแห่งไฟที่แท้จริงและกลายเป็นหัวหน้ากองทัพไฟบริงเกอร์ เพื่อที่จะเข้าต่อสู้กับลุค และสามารถเอาชนะได้ในที่สุด
ภายหลังสงครามสิ้นสุดลง เขากลับไปฟื้นฟูหมู่บ้านคารายาขึ้นมาใหม่และกลายเป็นหัวหน้าเผ่าคารายาต่อจากลูเซีย แม่ของเขา
คริส ไลท์เฟลโลว์.
คริส ไลท์เฟลโลว์  เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III, โดยการอ้างอิงตามนิยายคริสจะเป็นผู้ถือครองรูนแห่งน้ำที่แท้จริงคนใหม่
คริสเป็นลูกสาวของไวแอทท์และแอนนา แต่พ่อของเธอนั้นกลับทิ้งเธอไปตั้งแต่ยังเล็ก โดยคริสเข้าใจว่าพ่อของเธอเข้าทำสงครามและเสียชีวิตลง หลังจากนั้นพ่อของลูอิสจึงได้เข้าอุปการะเธอ ต่อมาคริสได้กลายเป็นหัวหน้าอัศวินแห่งเซ็กเซย์ แต่เธอเองก็มิได้เต็มใจกับการเป็นหัวหน้าที่ต้องทำตามคำสั่งจากสภาที่เธอไม่เห็นชอบด้วยนัก ภายหลังจากเกิดเหตุการณ์ที่คริสได้บังเอิญสังหารลูลู่ที่หมู่บ้านคารายา คริสรู้สึกผิดเป็นอย่างมากและไม่สามารถที่จะยอมรับตัวเองว่าเป็น "อัศวิน" ได้อีกต่อไป ประกอบกับการที่เธอได้ทำการดวลแบบตัวต่อตัวกับจิมบา (ขณะนั้นเธอยังไม่ทราบว่าจิมบาเป็นพ่อของตัวเอง) จิมบาได้พูดจาดูถูกพ่อของคริสทำให้คริสโกรธเป็นอย่างมาก ภายหลังจากเอาชนะได้จิมบาได้เข้ามาบอกกับคริสว่า หากต้องการพบกับพ่อเธอจะต้องตามหาจ้าวแห่งเพลิง เธอจึงได้เดินทางออกจากปราสาทไปยังหมู่บ้านต่างๆ ภายในกราสแลนด์ โดยมีผู้ร่วมเดินทางคือ แนช เฟรด และริโค ระหว่างการเดินทางคริสได้มีโอกาสเรียนรู้วัฒนธรรมของหมู่บ้านต่างๆ และพบผู้คนมากมาย เหตุการณ์สำคัญคือการที่เธอได้เดินทางไปยังหมู่บ้านอัลมา ไคนัน เธอได้พบกับยุน คนทรงประจำหมู่บ้าน ยุนได้ยอมเสียสละชีวิตตนเองเพื่อเปิดผนึกให้กับรูนแห่งน้ำที่แท้จริง ถึงแม้ว่าคริสต้องการที่จะหยุดพิธีกรรมนี้แต่ก็ไม่สามารถกระทำได้ ที่โบราณสถานแห่งซินดาร์คริสได้พบกับจิมบาอีกครั้งและได้รับรู้ความจริงว่าจิมบาคือพ่อของเธอ คริสจะได้สืบทอดรูนแห่งน้ำที่แท้จริงต่อจากจิมบา และกลายเป็นผู้ช่วยคนสำคัญของฮิวโกภายในกองทัพไฟบริงเกอร์ (อ้างอิงตามนิยาย)
ภายหลังสงครามสิ้นสุดลง คริสได้กลับไปเป็นหัวหน้าอัศวินแห่งเซ็กเซย์เช่นเดิม
เอดจ์.
เอดจ์ (อังกฤษ: Edge) เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III, เป็นผู้ถือครองรูนแห่งรัตติกาล
ในอดีตหมู่บ้านของเอดจ์ได้ถูกเหล่าผีดูดเลือดโจมตี พี่สาวของเขาถูกพี่ดูดเลือดลักพาตัวไป วิกเตอร์และฟลิกที่ ออกเดินทางเพื่อสำรวจตำนานเกี่ยวกับผีดูดเลือดได้เข้ามาพบพอดี วิกเตอร์มองเห็นความสามารถและความมุ่งมั่นในการที่จะเป็นนักดาบของเอดจ์ วิกเตอร์จึงมอบดาบแห่งดาราให้เพื่อให้เอดจ์จัดการกับเรื่องนี้ด้วยตนเอง ทำให้เขาสามารถช่วยเหลือพี่สาวได้ในที่สุด ดังนั้นเอดจ์จึงถือว่าวิกเตอร์คือผู้มีพระคุณของเขา และต้องการที่จะเป็นแบบวิกเตอร์
ภายหลังสงครามสิ้นสุดลง เอดจ์ได้ออกจากกองทัพ และเดินทางลงใต้ไปเรื่อยๆ ตามความต้องการของดาบแห่งดารา
ซาราห์.
ซาราห์  เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III
ซา ราห์กำเนิดในหมู่บ้านเล็กๆ ภายในราชอาณาจักรศักดิ์สิทธิ์แห่งฮาร์โมเนีย และมีรูนน้ำระดับสูงติดตัวมาตั้งแต่กำเนิดทำให้ชาวบ้านทุกๆ คนคิดว่าซาราห์เป็นแม่มด สังฆราชคนหนึ่งแห่งราชอาณาจักรฮาร์โมเนียทราบเรื่องนี้จึงนำซาราห์มา เลี้ยงดู ด้วยพลังเวทย์มหาศาลทำให้คณะสงฆ์ใช้ประโยชน์จากพลังของเธอโดยไม่เคยหยิบยื่น ความรักที่แท้จริงให้ ขณะนั้นเองที่ลุคได้ทราบเรื่องนี้และอาสาที่จะนำซาราห์ไปเลี้ยงดูที่เกาะจอมเวทย์เอง
เมื่อ ถึงเหตุการณ์สงครามทูตแห่งเพลิงครั้งที่สอง ซาราห์เองก็พยายามที่จะช่วยลุค คนที่เธอรักอย่างจริงใจ ซาราห์สามารถแย่งชิงรูนแห่งดินที่แท้จริงจากซาซาไร, รูนสายฟ้าที่แท้จริงจากเกดโด, รูนน้ำที่แท้จริงจากคริสได้ แต่เหล่ากองทัพไฟบริงเกอร์ (Fire Bringer) ก็สามารถเอาชนะลุคและแย่งชิงรูนทั้งหมดคืนมาได้
ภายหลัง สงครามสิ้นสุดลง ซาราห์ได้เสียชีวิตไปพร้อมกับลุคภายใต้วิหารที่ถล่มลงมา วิญญาณของทั้ง 2 คนได้กลับไปยังเกาะจอมเวทย์เพื่อหาเล็คนาร์ท จากนั้นวิญญาณของทั้งคู่จึงได้สลายไป
เซซิล.
เซซิล (อังกฤษ: Cecile) เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III, หัวหน้าองครักษ์ประจำปราสาทบูเดฮัค
เซ ซิล องครักษ์เพียงหนึ่งเดียวประจำปราสาทบูเดฮ้ค พ่อของเธอ บรัน นั้น เคยทำหน้าที่เป็นองครักษ์ให้ปราสาทบูเดฮัคเช่นกัน จนกระทั่งพ่อของเธอเสียชีวิตลง เซซิลก็ลุกขึ้นมาทำหน้าที่แทนพ่อของเธอ โดยเกราะที่เธอสวมใส่อยู่นั้น ก็เป็นเกราะของพ่อเธอเช่นกัน หลังจากที่โธมัส ได้ขอร้องกับซาโลเม่ให้เซซิลสามารถทำหน้าที่เป็นองครักษ์ปราสาทต่อไปได้ เธอก็สาบานที่จะปกป้องโธมัสและปราสาทบูเดฮัคให้ถึงที่สุด
จนกระทั่ง เมื่อวันหนึ่งมาถึง วันที่โธมัสถูกเรียกจากทางสภาเซกเซ็น ให้กลับไป เซซิลก็เป็นคนของทางสภาไม่ให้เอาตัวโธมัสไป แม้ว่าโธมัสในตอนนั้น จะโดนปลดจากตำแหน่งเจ้าของปราสาทบูเดฮ้คแล้ว แต่เธอก็ไม่สนใจ เพราะคนที่เธอคิดอยากปกป้องนั้น ไม่ใช่เจ้าปราสาท แต่เป็นตัวโธมัสเอง และในที่สุด ก็สามารถรักษาปราสาท และโธมัสเอาไว้ได้
หลังสงครามสิ้นสุดลง เธอก็ยังคงทำหน้าที่เป็นหัวหน้าองครักษ์ปราสาทบูเดฮัคเช่นเดิม
โธมัส.
โธมัส  เป็นตัวละครจากเกมเก็นโซซุยโคเด็น ปรากฏตัวออกมาในภาค III, เจ้าของปราสาทบูเดฮัค