pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
สำหรับเกาะแห่งการแก้แค้นนั้น ก่อนที่จะมีการดวลจะมีการอนุญาตให้ผู้เล่นที่ยังไม่ถูกโหวตออกจากแต่ละเผ่าจำนวน 2 คนสามารถมาดูได้ว่าการดวลนั้นเป็นอย่างไร เมื่อผู้เล่นดวลกันเสร็จแล้ว คนในเผ่าที่มาดูมีสิทธิ์ที่จะกลับไปแบ่งปันข้อมูลที่ได้รับรู้มาหรือไม่ก็ได้และสำหรับคนที่แพ้ดวลจะถูกกำจัดออกจากเกมอย่างถาวรโดยจะต้องเผาผ้า "บัฟฟ์" ของตนเอง ณ ที่เกาะแห่งการแก้แค้นทิ้งลงด้วย
การออกอากาศตอนแรกสำหรับในประเทศไทยสามารถรับชมได้ทาง True Visions ซึ่งจะฉายหลังจากที่ทางซีบีเอสฉายจบแต่ละตอนไปแล้วเป็นเวลา 7 ชั่วโมงซึ่งตรงกับวันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2554 เวลา 14:00 น. ตามเวลาประเทศไทย
การแข่งขันครั้งนี้เป็นการรวมทั้งรางวัลและสิทธิ์คุ้มกันด้วยและเลือกสมาชิกในเผ่าไปรับรางวัลร่วมกัน แต่ไม่ได้สิทธิ์คุ้มกันด้วยแต่อย่างใด&lt;br&gt;
การโหวต.
คริสติน่า ใช้เครื่องรางภูมิคุ้มกันที่ซ่อนเอาไว้ทำให้ผลโหวตที่มีชื่อ คริสติน่า จะไม่ถูกนับ &lt;br&gt;
ผลโหวตในรอบแรกเสมอกันที่ 3-3-3 ระหว่าง สเตฟานี่ , ราล์ฟ , รัซเซล ทำให้มีการโหวตในรอบที่สองโดยทั้งสามคนจะไม่ได้โหวตและคนที่เหลือจะโหวตได้แต่เพียงสามคนนี้เท่านั้น &lt;br&gt;
ราล์ฟ ให้เครื่องรางแก่ไมค์ ไมค์จึงใช้เครื่องรางภูมิคุ้มกันที่ซ่อนเอาไว้ทำให้ผลโหวตที่มีชื่อ ไมค์ จะไม่ถูกนับแต่ก็ไม่มีชื่อโหวตของไมค์แต่อย่างใด &lt;br&gt;
ร๊อบ ใช้เครื่องรางภูมิคุ้มกันที่ซ่อนเอาไว้ทำให้ผลโหวตที่มีชื่อ ร็อบ จะไม่ถูกนับ&lt;br&gt;
ไพรมัส
ไพรมัส  เป็นวงร็อกอเมริกันก่อตั้งในปี 1984 สมาชิกประกอบด้วย มือเบส และ ร้องนำ เลส เคลย์พูล, กีตาร์ลีด แลร์รี ลาลอนด์, และ กลอง เจย์ เลน.
ขนมปังขิง (แก้ความกำกวม)
ขนมปังขิง อาจหมายถึง
ไซเบอร์พังค์
ฮิเดซาบูโร อูเอโนะ
ศาสตราจารย์ฮิเดซาบูโร อูเอโนะ  เป็นอาจารย์ประจำวิชาเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยโตเกียว อาศัยอยู่ในเขตชิบูยะ และเป็นเจ้าของสุนัขพันธุ์อากิตะตัวหนึ่งที่ชื่อว่าฮาจิโก สุนัขยอดกตัญญู
อูเอโนะใช้ชีวิตอยู่ร่วมกับภรรยาและลูก ๆ ไม่ทราบชื่อ เวลาทำงานนั้นมักเดินทางไปสอนหนังสือที่มหาวิทยาลัยโตเกียวโดยไปทางรถไฟซึ่งอยู่ไม่ห่างจากบ้านของเขา และกลับมาในช่วงเวลา 15.00 น.
การพบกันระหว่างอูเอโนะกับฮาจิโกนั้นได้เริ่มขึ้นต้นในเดือนมกราคม ปีพ.ศ. 2467 ซึ่งฮาจิโกนั้นมีอายุ 2 เดือน อูเอโนะก็ดูแลเจ้าฮาจิโกเรื่อยมาจนถึงปี พ.ศ. 2467 อูเอโนะทั้งรักและภาคภูมิใจในตัวฮาจิมากเพราะสุนัขพันธุ์อากิตะสมัยยุคเมจินั้นเป็นสายพันธุ์ที่หายากมากที่สุดในญี่ปุ่น
อูเอโนะก็ภูมิใจในตัวฮาจิมากขึ้นเมื่อฮาจิมักจะคอยไปส่งเขาทุกเช้า และกลับมารอรับในช่วงเวลา 15.00 น.มันทำแบบนั้นเป็นประจำทุก ๆ วัน
อูเอโนะ ได้เสียชีวิตลงในวันที่ 21 เดือนพฤษภาคม ปี พ.ศ. 2468 ด้วยโรคหัวใจวายหรือความดันโลหิตสูงเส้นเลือดในสมองแตก ขณะกำลังสอนหนังสือที่มหาวิทยาลัยโตเกียว หลังจากการเสียชีวิต ครอบครัวของอูเอโนะได้ย้ายบ้านไปเหลือเพียงแต่ฮาจิโกก็ได้ไปรอที่สถานีรถไฟชิบูยะเป็นเวลา 10 ปีจนตายในที่สุด ศพของฮาจิโกก็ได้รับการฝังอยู่ข้างหลุมศพอูเอโนะ แต่เรื่องราวของความรักและจงรักภักดีของฮาจิโกที่มีต่ออูเอโนะนั้นได้กลายเป็นตำนานที่ติดตรึงใจต่อชาวญี่ปุ่นและคนทั่วโลกตราบเท่าจนถึงทุกวันนี้
บิลลี่ เกตุแก้วพรหมพร
บิลลี่ เกตุแก้วพรหมพร หรือ บินลี้ เกดแก้วพมพอน  เกิดวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2533 ในชุมชนช็องปีญี-ซูร์-มาร์น ประเทศฝรั่งเศส เป็นนักฟุตบอลชาวฝรั่งเศสเชื้อสายลาว ปัจจุบันเล่นในลีกเดอ เล่นให้กับสโมสรDunkerque
บิลลี่เริ่มเล่นฟุตบอลอาชีพใน พ.ศ. 2549 ในระดับเยาวชนกับสทราซบูร์ และในฤดูร้อน พ.ศ. 2551 ได้อยู่ในทีมสำรอง เขาเปิดตัวครั้งแรกในเกมที่พบกับบัสตียา เมื่อวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2552 ในลีกเดอ และเล่นในเกมเป็นเวลา 44 นาที
ในวันที่ 20 พฤษภาคม 2554 เขาได้ไปร่วมทีมซียง แต่ได้ลงเล่นแค่เกมเดียวเท่านั้น
ในวันที่ 31 มกราคม 2555 เขาได้ไปเล่นในลีกเดอกับตูร์ โดยได้ลงเล่นไปกว่า 100 นัด
เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2558 บิลลี่ได้มาร่วมทีมอ็องเฌ ทีมที่เพิ่งเลื่อนชั้นมาเล่นในลีกเอิงเป็นครั้งแรกในรอบ 21 ปี ทำให้เขากลายเป็นนักเตะเชื้อสายลาวคนแรกที่ได้เล่นในลีกใหญ่ของยุโรป เขาสามารถทำประตูแรกในลีกเอิงได้ในเกมที่ชนะบัสตียา 1-0 ในวันที่ 4 ตุลาคม เขาได้ลงเล่นกับต้นสังกัดในเกมลีกทุกเกม โดยลงเล่นไป 38 นัด ยิงไป 6 ประตู
ในฤดูกาลที่สองบนลีกสูงสุด เขาได้รับอาการบาดเจ็บที่หัวเข่าจนได้ลงเล่นเพียง 5 นัด แต่ก็ยังคงยิงได้ 1 ประตู
บิลลีเคยคิดอยากไปช่วยทีมชาติลาว แต่ติดปัญหาเรื่องสัญชาติเนื่องจากรัฐบาลลาวมีนโยบายกีดกันชาวลาวอพยพ ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นกลุ่มต่อต้านรัฐบาลลาว จึงเป็นเรื่องลำบากที่จะโอนสัญชาติลูกครึ่งมาถือสัญชาติลาว
อนึ่ง เขาเคยสัมภาษณ์เอาไว้ว่า ชื่อ "วิไลพร" ที่ผู้คนกล่าวเอาไว้ในอินเทอร์เน็ตไม่ใช่ชื่อจริงของเขา ชื่อจริงของเขาคือ "บิลลี" เท่านั้น
ในปี ค.ศ. 2021 บิลลีได้ลงเล่นให้กับทีมชาติลาวเป็นครั้งแรกในรายการซูซูกิคัพ โดยได้ลงประเดิมสนามเป็นนัดแรกในการแข่งขันกับทีมชาติเวียดนามในวันที่ 6 ธันวาคม ค.ศ. 2021
ท่าอากาศยานนานาชาติแม่ฟ้าหลวงเชียงราย
บริษัท เอ็กแซ็กท์ จำกัด
ส.ป.ก. 4-01
โรงแรมรอยัล คลิฟ บีช รีสอร์ท
เซอร์ไวเวอร์ ถอนรากถอนโคน
คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่  เป็นคณะเทคนิคการแพทย์คณะแรกของภาคเหนือและเป็นคณะที่สามของประเทศไทย ต่อจากมหาวิทยาลัยมหิดล และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยตามลำดับ จัดตั้งขึ้นเพื่อตอบสนองต่อความต้องการบุคลากรด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพ ที่มีความรู้ความสามารถเหมาะสมในการให้บริการด้านวิทยาศาสตร์สุขภาพแก่ประชาชนในท้องถิ่น โดยแรกเริ่มมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ร่วมกับคณะแพทยศาสตร์ วางโครงการจัดตั้งภาควิชาเทคนิคการแพทย์ขึ้น ในปี พ.ศ. 2509 และได้รับอนุมัติให้เป็นภาควิชาเมื่อปี พ.ศ. 2510 ต่อมาในปี พ.ศ. 2512 คณะแพทยศาสตร์ ได้เห็นชอบให้ภาควิชาเทคนิคการแพทย์ จัดทำโครงการจัดตั้งคณะเทคนิคการแพทย์ เพื่อรับผิดชอบผลิตบัณฑิตในสาขาวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพออกไปรองรับงานในเขตภาคเหนือ ซึ่งได้รับอนุมัติให้เป็นคณะเทคนิคการแพทย์ ในปี พ.ศ. 2519
หน่วยงานและหลักสูตร.
ปัจจุบันคณะเทคนิคการแพทย์แบ่งส่วนราชการเป็น สำนักงานเลขานุการ ภาควิชาเทคนิคการแพทย์ ภาควิชารังสีเทคนิค ภาควิชากิจกรรมบำบัดและภาควิชากายภาพบำบัด เปิดการเรียนการสอนมีทั้งในระดับปริญญาตรีและบัณฑิตศึกษา ดังนี้
ฟลอริดา แชมเปี้ยนชิพ เรสต์ลิง
จักรพรรดิชะฮันคีร์
นูรุดดีน สะลีม ชะฮันคีร์ (, "ราชสมภพ" 20 กันยายน ค.ศ. 1569 - "สวรรคต" 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 1627) พระปรมาภิไธย นูรุดดีน มาจากภาษาอาหรับที่มีความหมายว่า "แสงแห่งศรัทธา" ส่วนชะฮันคีร์ มาจากภาษาเปอร์เซียที่มีความหมายว่า "ผู้พิชิตโลก"
สมเด็จพระจักรพรรดิชะฮันคีร์ เป็นพระราชโอรสองค์ที่สามในสมเด็จพระจักรพรรดิอัคบาร์ กับพระนางโชธาพาอี ทรงครองราชย์สมบัติต่อจากพระชนกในปี ค.ศ. 1605 เมื่อมีพระชนมายุได้ 37 พรรษา ก่อนเสด็จขึ้นครองราชย์ พระองค์ทรงก่อการกบฏต่อพระบิดาหลายครั้ง แต่ก็ได้รับพระราชทานอภัยโทษ พระองค์มีพระมเหสีเอกที่ทรงรักมากที่สุดคือ นูร์ ชะฮัน ซึ่งเป็นหญิงม่าย โดยในรัชสมัยของพระองค์ กัปตันวิลเลียม ฮอกินส์ (William Hawkins) ตัวแทนบริษัทอินเดียตะวันออกของอังกฤษ ได้เข้ามาติดต่อค้าขายกับอินเดีย
พระองค์เสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน ค.ศ. 1627 ระหว่างทางที่มาจากกัศมีร์ สิริพระชนมายุได้ 58 พรรษา
เซอร์ไวเวอร์ รีเด็มชั่น ไอส์แลนด์ส
เสาหลักแห่งการสร้าง
อัลเลน อาร์. ชินด์เลอร์ จูเนียร์
อัลเลน อาร์. ชินด์เลอร์ จูเนียร์ (; 13 ธันวาคม ค.ศ. 1969 — 27 ตุลาคม ค.ศ. 1992) จ่าตรีพลวิทยุ สังกัดนาวิกโยธินสหรัฐอเมริกา ที่ถูกฆาตกรรมจากการเป็นเกย์ ถูกฆ่าในห้องน้ำสาธารณะที่ซาเซโบะ จังหวัดนางาซากิ โดยลูกเรือลำเดียวกัน ชื่อ เทอร์รี เอ็ม. เฮลวีย์ โดยสมรู้ร่วมคิดกับ ชาร์ล วินส์ ซึ่งเหตุการณ์นี้หนังสือ เอสไควร์ เรียกว่า "การฆาตกรรมที่ป่าเถื่อน"
ชินด์เลอร์เกิดในครอบครัวกะลาสี ที่ชิคาโกไฮส์ รัฐอิลลินอย ได้เข้าเป็นพลวิทยุบนเรือยูเอสเอสเบลโลวูด ในซาเซโบะ จังหวัดนางาซากิ
จากข้อมูลของเพื่อนของเขา ชินด์เลอร์มักบ่นเสมอจากการถูกรังควานจากพวกต่อต้านเกย์จากสายบังคับบัญชา ในเดือนมีนาคมและเมษายน ค.ศ. 1992 โดยกล่าวถึงเหตุการณ์อย่างเช่น ถูกกักขังในล็อกเกอร์ของเขา และมักมีความเห็นจากลูกเรือด้วยกัน เช่น "มีเกย์อยู่บนเรือและเขาสมควรตาย" ชินด์เลอร์จึงเริ่มหาหนทางที่จะออกจากกองทัพ แต่ผู้บังคับบัญชายืนยันให้เขาอยู่จนกว่าจะเสร็จภารกิจ และถึงแม้ว่าเขาจะรู้ว่าเขาจะอยู่ด้วยความไม่ปลอดภัย เขาก็ยังคงปฏิบัติหน้าที่ตามคำสั่งอย่างดี
ขณะที่เดินทางจากแซนดีเอโกไปยังซาเซโบะ เรือได้หยุดจอดระยะสั้น ๆ ที่เพิร์ลฮาร์เบอร์ ฮาวาย ระหว่างทางไปถึงจุดหมายปลายทางสู่ญี่ปุ่น เขาได้รับการประกาศพิเรนว่า "2-Q-T-2-B-S-T-R-8” (too cute to be straight) หรือ น่ารักเกินไปที่จะเป็นชายแท้" ตามสายซึ่งส่งไปถึงกองเรือแปซิฟิก "เมื่อเขาปรากฏตัวที่เสาอากาศเพื่อรับข้อความนิรนาม เขาก็ร้องขอให้ปิดมันซะ และมันก็เปิดออกไปท่ามกลางคนฟังร่วม 200-300 คน" ชินด์เลอร์ถูกกักบริเวณออกไปและไม่สามารถออกจากเรือได้จนกว่าอีกหลายเดือนที่เรือจะถึงซาเซโบะ 4 วันก่อนที่เขาจะถูกฆาตกรรม
ฆาตกรรม.
พลอากาศ เทอร์รี เอ็ม. เฮลวีย์ ที่อยู่ในหน่วยอากาศของเรือกระทืบชินด์เลอร์จนเสียชีวิตในห้องน้ำ ในสวนสาธารณะที่ซาเซโบะ จังหวัดนางาซากิ เขาเสียชีวิตบนพื้นห้องน้ำจนตรวจการณ์ฝั่งและพยานแบกร่างของชินด์เลอร์ไปที่สะพานอัลบูเกอร์ ชินด์เลอร์มีสภาพ "บาดแผลสาหัส 4 ที่ที่ศีรษะ หน้าอก และท้อง" หัวของเขาแหลกละเอียด ซี่โครงหัก และองคชาตถูกตัด และมี "รอยเท้าที่หน้าผากและหน้าอก" ถูกทำลายแทบทุกส่วนของร่างกาย จนแทบจำสภาพไม่ได้ มีเพียงหลักฐานที่ทำให้จำได้คือรอยสักที่แขน
รายละเอียดเปิดเผย.
กองทัพเรือไม่เต็มใจให้ข้อมูลเกี่ยวกับการฆาตกรรม ทั้งกับสื่อและญาติผู้ตาย โดยเฉพาะกับแม่ของเขา โดโรธี แฮจดีส์
กองทัพเรือปฏิเสธว่า ได้รับการเสียงบ่นของการคุกคามและปฏิเสธที่จะพูดสู่สาธารณะ จนกว่าจะได้รับรายงานจากทางตำรวจญี่ปุ่น
ทีมแพทย์จากฐานซาเซโบะ ประกาศการเสียชีวิตของเขา โดยเปรียบเทียบสภาพบาดเจ็บของเหยื่อ เหมือนประสบกับม้าดุร้ายรุมกระทืบ และพูดว่า "แย่กว่าถูกม้ากระทืบ เหมือนกับถูกรถความเร็วสูงชนหรือประสบอุบัติเหตุทางเครื่องบินความเร็วต่ำ"
ทางครอบครัว แม่และพี่สาวของเขาสามารถระบุตัวเขาได้เพียงจากรอยสักที่แขนเขาเท่านั้น
การสอบสวนและผล.
ในระหว่างการสอบสวน เฮลวีย์ ปฏิเสธที่เขาฆ่าชินด์เลอร์ เพราะเขาเป็นเกย์ โดยกล่าวว่า "ผมไม่ได้ทำร้ายเขาเพราะเขาเป็นโฮโมเซ็กชวล" แต่หลักฐานที่นำเสนอโดย ผู้สืบสวน เคนนอน เอฟ. ไพรเวต จากคำซักถามในวันหลังจากที่เขาฆาตกรรม เขาพูดว่า "เขาเกลียดโฮโมเซ็กชวล" เขาขยะแขยงมัน ไพรเวตพูดเช่นนั้น ในการฆาตกรรมชินด์เลอร์ ไพรเวตได้อ้างคำพูดของเฮลวีย์ พูดว่า "ผมไม่เสียใจ ผมจะทำอีก เขาสมควรได้รับ"
ศาลตัดสินลดโทษหลังจากสารภาพผิด ลดโทษจากประหารชีวิตเหลือจำคุกตลอดชีวิต
หลังการสอบสวน เฮวลีย์พิสูจน์ว่ามีความผิดฐานฆาตกรรมและกัปตันที่เก็บเรื่องเงียบที่ลดขั้นและย้ายไปอยู่ที่ฟลอริดา เฮลวีย์จำคุกอยู่ที่เรือนจำทหารใน United States Disciplinary Barracks ที่ฟอร์ตลีเวนเวิร์ท ในรัฐแคนซัส และผู้สมรู้ร่วมคิด ชาร์ล วินส์ จำเลยให้การรับสารภาพเพื่อลดจำนวนข้อหาความผิดลงเหลือ 3 ข้อหา รวมถึงไม่รายงานอาชญากรรม เขาถูกจำคุก 78 วัน และถูกปลดออกจากกองทัพเรือ
การอ้างถึง.
เหตุการณ์การฆาตกรรมของชินด์เลอร์ ถูกเอ่ยถึงถึงในตอนของรายการ "20/20" และมีการทำเป็นภาพยนตร์โทรทัศน์ในปี ค.ศ. 1997 เรื่อง "Any Mother's Son" และประธานาธิบดี บิล คลินตัน พูดถึงตอนให้ผ่าน "ห้ามถาม ห้ามบอก"
Allen R. Schindler, Jr.
ประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมือง
ประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมือง เป็นสาขาวิชาหนึ่งของวิชารัฐศาสตร์ ประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมืองเป็นวิชาที่มีลักษณะเป็นสหวิทยาการ (interdisciplinary) ระหว่างวิชาประวัติศาสตร์ และปรัชญาการเมือง
กำเนิดของสาขาวิชาการเมือง.
จารีตในการศึกษาการเมืองด้วยการศึกษาสิ่งที่เกิดขึ้นมาแต่โบราณ หรือการศึกษาการเมืองผ่านประวัติศาสตร์นั้นเกิดมาตั้งแต่ยุคกรีกโบราณ อาทิ งานเขียนเรื่อง "เรียบเรียงเรื่องราว" (The Histories) ของเฮโรโดตุส "ประวัติศาสตร์สงครามแห่งคาบสมุทธเพลอพอนเนซุส" (History of the Peloponnesian War) ของธูซิดิเดส (Thucydides) การบันทึกเรื่องราวของโซกครตีสในรูปแบบบทสนทนาของเพลโต การศึกษาการเมืองด้วยการศึกษาปรัชญาร่วมกับประวัติศาสตร์เป็นจารีตในทางการศึกษาการเมืองของโลกตะวันตก แต่เมื่อการศึกษาการเมืองเริ่มเข้าสู่ยุคของความเป็นวิทยาศาสตร์ ได้เริ่มมีการแยกสาขาวิชาเป็นวิชาปรัชญาการเมือง และวิชาประวัติศาสตร์การเมือง
ในส่วนของวิชาปรัชญาการเมืองนั้น ได้มีนักรัฐศาสตร์จำนวนหนึ่งนำเอาวิธีวิทยาประวัติศาสตร์เข้ามาศึกษาในวิชาปรัชญาการเมือง นักรัฐศาสตร์เหล่านี้จะไม่นิยามตัวเองว่านักรัฐศาสตร์ แต่จะนิยามตนเองว่านักปรัชญาการเมือง หรือไม่ก็นักประวัติศาสตร์ทางความคิด จึงได้มีการเรียกการศึกษาปรัชญาการเมืองด้วยระเบียบวิธีทางประวัติศาสตร์ว่า "ประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมือง" ซึ่งสตีฟ แทนซีย์ (Stephen D. Tansey) อธิบายไว้ในหนังสือหนังสือความเข้าใจมโนทัศน์ "การเมือง" เบื้องต้น (Politics: The Basic) ว่า ประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมืองจะเป็นการศึกษาพัฒนาการของความคิดทางการเมืองของนักปรัชญา นักคิด คนต่างๆในแต่ละยุคสมัยโดยคำนึงถึงบริบททางกาลเทศะว่ามีผลต่อทฤษฎี หรือหลักปรัชญาของนักปรัชญา นักคิด คนนั้นๆอย่างไรบ้าง รวมถึงได้รับอิทธิพลทางความคิดมาจากใคร อะไร อย่างไร ในขณะที่การศึกษาปรัชญาการเมืองจะเป็นการศึกษางานเขียนของนักปรัชญา นักคิดคนต่างๆอย่างลุ่มลึกโดยไม่คำนึงถึงบริบททางกาลเทศะ ที่สำคัญคือการศึกษาปรัชญาการเมือง และประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมือง เป็นส่วนสำคัญที่จะใช้สร้าง ทฤษฎีการเมือง การศึกษาประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมืองที่มีอิทธิพลอย่างสูงในการศึกษารัฐศาสตร์ในประเทศอังกฤษ โดยเฉพาะอิทธิพลจากงานเขียนของอีริค โวเกอลิน (Eric Vogelin) เควนติน สกินเนอร์ (Quentin Skinner) และจอห์น ดันน์ (John Dunn)
กล่าวอย่างกระชับก็คือวิชาประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมืองเป็นการศึกษาความคิดทางการเมืองเพื่อศึกษาพัฒนาการของความคิดในทางการเมืองที่เปลี่ยนแปรไปตามแต่กาลเทศะนั่นเอง
กำเนิดความคิดทางการเมือง.
มนุษย์เป็นสัตว์โลกที่ถือกำเนิดขึ้นมาอย่างมีความคิด รู้จักการเปลี่ยนแปลงปรับสภาพต่างตามธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมต่างๆที่อยู่โดยรอบเพื่อให้การดำรงชีวิตของตนเองอยู่อย่างมีความสุขและสะดวกสบาย จุดเริ่มต้นของทฤษฎี หลักปรัชญา แนวคิด และหลักการต่างๆในการศึกษาเกี่ยวกับการเมืองและกฎหมายนั้น มาจากการตั้งคำถามของมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติว่า “ธรรมชาติของความเป็นมนุษย์นั้นเป็นอย่างไร?” จากคำถามปลายเปิดเช่นนี้ทำให้เกิดความคิดขึ้นมาว่าโดยแท้จริงแล้วธรรมชาติของมนุษย์นั้น มนุษย์มีความเห็นแก่ตัวเพื่อความอยู่รอดของตนเองหรือมีธรรมชาติในการอยู่รอดแบบร่วมมือกันเป็นหมู่คณะ เราจะรู้ได้อย่างไรว่าอะไรคือสิทธิ เสรีภาพ และความเสมอภาคที่แท้จริง มนุษย์ต้องการสิ่งเหล่านี้จริงหรือไม่ จุดมุ่งหมายที่แท้จริงของการเป็นมนุษย์คืออะไร
มนุษย์ทุกคนต่างก็มีความคิดของตนเองและมีคำถามมากมายในความคิดเหล่านั้น นักปรัชญาจึงไม่ได้ต้องการความหมายของสิ่งเหล่านั้นที่กล่าวมาข้างต้น แต่พวกเขาต้องการเข้าใจแนวคิดรวบยอด(Concept)ที่สามารถทำให้มนุษย์เข้าใจธรรมชาติของตนเอง ธรรมชาติเหล่านั้นของมนุษย์มีข้อดีข้อเสียอย่างไรบ้างและสามารถนำไปใช้ในด้านใดได้อีกบ้าง เป็นผลให้มีการศึกษาและเป็นเกิดเป็นความคิดทางการเมืองขึ้นมา
ยุคสมัยของความคิดทางการเมือง.
ยุคสมัยของประวัติศาสตร์ความคิดทางการเมืองนั้นแบ่งออกได้เป็นยุคต่างๆดังนี้
สมัยโบราณ (Antiquity).
ความคิดในนิยายปรัมปรา
หากจะกล่าวถึงกรีกโบราณสิ่งแรกที่ต้องคิดถึงคือนิยายกรีก หลักทางความคิดหรือประวัติศาสตร์ทางด้านความคิดของชาวกรีกโรมันก็ได้รับอิทธิพลมาจากนิยายกรีกเช่นกัน ชาวกรีกมีความคิดที่จะอธิบายโลกด้วยเหตุผล จนชาวโลกเชื่อว่าชนชาติผู้ให้กำเนิดและเป็นต้นกำเนิดของหลักปรัชญาความคิดต่างเกิดขึ้นที่นี่ ก่อนอื่นควรเข้าใจว่าหลักความคิดเกี่ยวกับโลกเป็นวัฒนธรรมของชาวกรีกโบราณที่มีอยู่แล้วเปรียบคล้ายกับเหมือนวัฒนธรรมไทย เป็นความเชื่อที่สืบทอด ตกทอดกันมาจากรุ่นสู่รุ่นในรูปแบบของนิยายปรัมปรา ความเชื่อเรื่องเทวดา เทวทูต เทพเจ้า ฯลฯ
ทางด้านความคิดนั้นชาวกรีกโบราณก็รู้จักสิ่งเหล่านี้ผ่านนิยาย เรื่องเล่าปรัมปราจากบรรพบุรุษ
ความคิดทางปรัชญาในระยะก่อตัว
ราว 600 ปีก่อนคริสต์ศักราช สังคมของชาวกรีกเริ่มมีการพัฒนาเจริญก้าวหน้ามากขึ้นเรื่อยๆ จากสังคมที่มีการพึ่งตนเองในการหากินหาใช้ เริ่มมีการแลกเปลี่ยนซึ่งกันและกัน ไปจนถึงการค้าขายและเจริญถึงขั้นการส่งออกนำเข้ากับเมืองอื่นๆอย่างกว้างขวาง เมื่อสภาพสังคมความเป็นอยู่ดีมีความมั่งคั่งและสมบุรณ์ขึ้น ชาวกรีกจึงได้มีเวลาในการคิดถึงเรื่องต่างๆ สภาพแวดล้อมเหมาะสมและเอื้ออำนวยแก่การเรียนรู้ มีความสะดวกสบายมากยิ่งขึ้นจึงเกิดการก่อตัวของวิชาปรัชญา นักคิดกรีกช่วงแรกๆหาเหตุผลอธิบายเกี่ยวกับต้นเหตุของสิ่งต่างๆและต้นกำเนิดของโลก นักคิดชาวกรีกพยายามเสาะหาหลักการที่มีเหตุผลอย่างเป็นสากล พวกเขาเริ่มสละความคิดดั้งเดิมในความเชื่อและเข้าใจด้วยจินตภาพในรูปแบบของนิทานปรัมปรา และเปลี่ยนมาคิดแบบใช้ความคิดสติปัญญาอย่างมีเหตุผล
ปรัชญายุคประวัติศาสตร์โบราณ
ชนเผ่าเร่ร่อนยุคก่อนประวัติศาสตร์แต่เดิมยังไม่มีการพัฒนาความรู้ความเข้าใจทางธรรมชาติวิทยา คนในยุคนั้นมีชีวิตความเป็นอยู่ด้วยความหวาดกลัว หวาดระแวง และต้องการเข้าใจถึงความเป็นไปตามตามธรรมชาติ ทั้งการเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ เช่น แผ่นดินไหว น้ำท่วม ภูเขาไฟระเบิด ฯลฯ และธรรมชาติของมนุษย์ซึ่งก็คือการ เกิด แก่ เจ็บ ตาย สิ่งเหล่านี้มีผลกระทบกับชีวิตของคนยุคสมัยก่อนเป็นอย่างมาก คนเหล่านั้นจึงตีความและเลือกเชื่อในทำนองนับถือสิ่งศักดิ์สิทธ์ที่อยู่เหนือธรรมชาติ โดยส่วนมากจะนับถือศาสนาธรรมชาติ บรรพบุรุษ วิญญาณนิยม โชคชะตานิยม คติเทพเจ้านิยม เป็นต้น
โซโรแอสเตอร์ หนึ่งในนักบวชแห่งอาณาจักรเปอร์เซีย ได้พยายามเปลี่ยนแปลงศาสนาที่นับถือหลายเทพเจ้าให้มานับถือเพทเจ้าเพียงองค์เดียว คาดว่าศาสนาของโซโรแอสเตอร์มีอิทธิพลต่อการพัฒนาศาสนายูดาห์และคริสต์ศาสนาในยุคสมัยต่อมา
ศาสนาพราหม์เกิดขึ้นช่วงที่มีการแบ่งชั้นวรรณะในลุ่มแม่น้ำสินธุซึ่งปัจจุบันพัฒนาเป็นศาสนาฮินดู และราว 500 ปีก่อนคริสต์ศักราชก็ได้กำเนิดศาสนาพุทธ เป็นศาสนาแบบปรัชญาที่มองในเรื่องความเสมอภาคและหนทางแห่งการหลุดพ้นจากความทุกข์ด้วยตนเอง
ปรัชญายุคอินเดียโบราณ
แนวคิดสำคัญที่เกิดขึ้นอย่างน้อย 1,000 ปี ก่อนคริสต์ศักราชคือการแบ่งมนุษย์ออกเป็น 4 ชั้นวรรณะ ซึ่งกล่าวว่าแต่ละชั้นวรรณะมีกำเนิดมาจากอวัยวะของพระเจ้าที่ต่างกัน การแบ่งวรรณะเช่นนี้เป็นไปตามกฎเกณฑ์ธรรมชาติ แนวความคิดนี้ได้อธิบายไว้ว่า สังคมของมนุษย์ย่อมมีกิจสำคัญ 3 ประการเพื่อรักษาสังคมเอาไว้คือ
1.ศาสนาและกฎระเบียบในสังคม ทั้งการให้ความรู้ ให้คำปรึกษาวรรณะกษัตริย์ คานอำนาจให้กษัตริย์อยู่ในธรรม วรรณะพราหมณ์เป็นผู้ดูแลหน้าที่นี้
2.การปกป้องสังคมและรัฐ การดูแลป้องกันความวุ่นวาย การปกครองให้เป็นหน้าที่ของวรรณะกษัตริย์ ซึ่งถือเป็นวรรณะนักรบ
3.ผลิตผลเพื่อนการอยู่การกิน การจับจ่ายใช้สอย หรือผู้ทำงานด้านกสิกรรม การค้า หรือการผลิตต่างๆ ให้เป็นหน้าที่ของวรรณะแพศย์
และสุดท้าย แรงงานที่ต้องคอบสนับสนุนเพื่อนให้ทั้ง 3 วรรณะข้างตนทำงานได้อย่างเป็นระเบียบเรียบร้อย ผู้ทำหน้าที่ใช้แรงงานหรือด้านกรรมกรนั้นคือวรรณะศูทร
คัมภีร์อรรถศาสตร์ คัมภีร์ที่เป็นเสมือนคู่มือนักปกครองในยุคสมัยของอินเดียโบราณ เข้าใจว่าถูกเรียบเรียงโดย เกาติลยะ หรือผู้ที่สามารถยันกองทัพของอเล็กซานเดอร์มหาราชย์ที่พยายามขยายอำนาจมาสู่อินเดียเอาไว้ได้ คัมภีร์นี้มีเนื้อหาเกี่ยวข้องสนับสนุนคุณสมบัติของศาสนาพราหมณ์ 3 ประการคือ อำนาจ ธรรมมะ และกามะ ในยุคสมัยอินเดียโบราณจะให้ความสำคัญกับวรรณะพราหมณ์มากกว่าวรรณะกษัตริย์ แต่อรรถศาสตร์จะยึดการให้ความสำคัญกับประมุขของรัฐมากกว่าวรรณะพราหมณ์ แต่ก็ยังคงยอมรับว่าวรรณะพราหมณ์มีชนชั้นสูงกว่า โดยหน้าที่ของวรรณะพราหมณ์นั้นจะมุ่งเน้นไปที่เรื่องศาสนาและพิธีกรรมมากกว่าการมีบทบาททางราชการของรัฐ
พระพุทธเจ้า
เจ้าชายสิทธัตถะ โคตมะ จากแคว้นแห่งหนึ่งในชมพูทวีปผู้ค้นพบ(ตรัสรู้)และเผยแพร่ศาสนาพุทธที่เจริญรุ่งเรืองในอินเดียในยุคต่อมาระยะหนึ่ง โดยแก่นสำคัญของปรัชญาชาวพุทธคือการมองชีวิตและสรรพสิ่งในโลกว่าไม่เที่ยงแท้ มีความทุกข์ ไม่ใช่ของตนและมีแต่จะเสื่อมสลายไป ไม่ควรยึดมั่นถือมั่นทุกสิ่งย่อมมีสาเหตุ เน้นความเป็นเหตุเป็นผล ให้ตั้งข้อสงสัยไว้ก่อนอย่าพึงเชื่ออะไรโดยง่าย ศาสนาพุทธเน้นเดินทางสายกลางและการดำเนินชีวิตแบบเรียบง่ายอีกทั้งเน้นในเรื่องของหนทางแห่งการดับทุกข์โดยเห็นว่ามนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของสังคม มีหลักคิดสำคัญคือ อริยสัจ 4
ในทางปรัชญาตวามคิดทางสังคมของศาสนาพุทธ มีความคิดในการยอมรับความเท่าเทียมกัน ความเสมอภาคกันของมนุษย์ มีความตรงกันข้ามกับระบบวรรณะของฮินดู โดยมีความคิดที่ว่ามนุษย์จะปฏิบัติอะไรจะเป็นแบบไหนขึ้นอยู่กับการกระทำของตนเองไม่ได้ขึนอยู่กับชาติกำเนิด ศาสนาพุทธไม่เน้นถึงรูปแบบการปกครองแต่จะกล่าวถึงธรรมในการปกครองมากกว่า
ปรัชญากรีกโบราณ
ปรัชญากรีกโบราณถือเป็นปรัชญาการเมืองเริ่มแรกที่มีการถกเถียงกัน เกิดขึ้นจากชาวกรีกโบราณในยุคสมัยกว่า 2,000 ปี ชนเผ่านักรบที่ปกครองโดยขุนพลและให้ค่านิยมสูงในเรื่องของความเป็นสหาย ชนเผ่าเหล่านี้รวมตัวกันเป็นสังคมที่ใหญ่ขึ้นมีจุดมุ่งหมายในการปกป้องและป้องกันตนเอง เกิดการสร้างนครรัฐ เช่น เอเธนส์และสปาร์ต้า โดยเอเธนส์ถือเป็นต้นกำเนิดของนักคิดซึ่งชอบตั้งคำถามและโต้แย้งกันเพื่อนสิ่งที่พวกเขาเรียกว่า philosophy หรือความรักในความรู้ เขาเหล่านั้นไม่ยอมรับในคำอธิบายเรื่องศาสนาหรือประเพณีที่มีมายาวนานอย่างง่ายๆ แต่จะพยายามในการหาคำตอบโดยการตั้งคำถามกับสังคมว่า ศีลธรรม และการเมืองคืออะไร ทาสเป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เกิดการพัฒนาทางความคิด นักปรัชญากรีกในยุคสมัยนั้นมองว่าการเกิดมาเป็นทาสเป็นเรื่องธรรมชาติ ไม่มีนักปรัชญากรีกคนใดสนใจในการถกเถียงว่าทาสเป็นเรื่องที่ชอบธรรมหรือไม่
สมัยกลาง (Middle Ages หรือ Medieval).
ความคิดและความเชื่อ/อิทธิพลทางความคิด ของศาสนาคริสต์ความคิดของศาสนาคริสต์มีจุดกำเนิดมาจากความคิดทางศาสนายูดาย(Judaism)เป็นศาสนาประจำชนเผ่าของชาวยิว พวกเขาเชื่อว่าพระเจ้าเป็นผู้สร้างและปกครองโลก ทรงเลือกชาวยิวเป็นคู่พันธสัญญาด้วยความเชื่อว่าพระเจ้าทรงโปรดชนเผ่าของพวกเขา และได้รับมอบพระบัญญัติ10ประการ โดยพวกเขามีหน้าทีปฏิบัติตามและรักษาไว้ พระเจ้าได้ให้คำมั่นสัญญาว่าหากพวกเขาปฎิบัติตามบทบัญญัติอันเป็นกฎหมายที่ทรงมอบให้ไว้ได้ พระเจ้าจะทรงปกป้องคุ้มครองชนชาวยิวที่ต้องพลัดพรากจากถิ่นฐาน ความเชื่อของชาวคริสเตียนประการสำคัญอีกหนึ่งอย่างคือเมื่อพระเจ้าสร้างโลกแล้วก็ได้สร้างมนุษย์ขึ้นมาด้วย ซึ่งมนุษย์คู่แรกคือ อดัมกับอีวา อยู่ในสวนอีเดน ความเชื่อที่ว่าพระเจ้าทรงความดี บริสุทธิ์ สิ่งที่พระองค์สร้างจึ้งต้องเป็นเช่นนั้นขัดต่อปัญหาที่เกิดขึ้นว่า ทำไมโลกมนุษย์จึงมีแต่ความชั่วและบาป ซึ่งปัญหานี้เป็นทั้งในเรื่องของทางปรัชญาและศาสนา ศาสนาคริสต์เชื่อว่าการที่มนุษย์ชั่วนั้นเพราะไม่ปฏิบัติตามคำสั่งของพระเจ้า หรือคือบรรพบุรุษของมนุษย์ (อดัมและอีวา) ละเมิดคำสั่งของพระเจ้าที่ไม่ให้กินแอปเปิ้ลในสวนอีเดน พระเจ้าจึงได้อัปเปหิทั้งสองมาเป็นปุถุชนผู้มีบาปดั้งเดิม และเมื่อมีลูกหลานก็จึงได้รับบาปของทั้งสองมาด้วย มนุษย์จึงเป็นคนบาปตั้งแต่นั้นมาทัศนะของชาวคริสต์ต่อกฎหมายมีความเชื่อว่าบัญญัติ 10 ประการตกทอดมาตั้งแต่สมัยโมเสส และเชื่อว่าวันหนึ่งโลกจะถึงกาลอวสานพระเจ้าจะต้องลงมาพิพากษา ทำให้การสอนต่อชาวคริสต์เน้นในเรื่องของการดำเนินชีวิตอย่างเคร่งครัดเอาจริงเอาจัง พวกเขาเชื่อว่าการเกิดเป็นมนุษย์นั้นเกิดมาได้ครั้งเดียวไม่สามารถเกิดมาเป็นได้อีกครั้งเหมือนกับความเชื่อของทางโลกตะวันออก
ยุคกลางช่วงแรกนับเป็นช่วงเริ่มต้นของยุคสมัยที่ศาสนาคริสต์มีอำนาจเหนือกษัตริย์ต่าง ๆ ทั่วยุโรปโดยเรียกกันว่า Holy roman empire หรืออาณาจักรโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ มีจุดเริ่มต้นจากการแบ่งอาณาจักรโรมันเป็น 2 ส่วน ชนเผ่าเยอรมันนิกเข้ามาตั้งถิ่นฐานในเขตของอาณาจักรโรมันได้อย่างเสรี จักรพรรดิโรมันตะวันตกคนสุดท้ายถูกโค่น ชนเผ่าเยอรมันเข้ามายึดครองรวมทั้งพยายามสืบสานวัฒนธรรมของดรมันและศาสนาคริสต์ พระเจ้าชาร์เลอมาญได้สร้างอาณาจักรเยอรมันนิกที่ยิ่งใหญ่ที่สุดและได้รับมงกุฎจากพระสันตะปาปาให้เป็นจักรพรรดิ
ยุคกลางช่วงปลายมีการฟื้นฟูการเรียนรู้จากยุคมืด(Dark Ages)ในช่วงปลายศตวรรษที่ 11 รวมไปถึงการถ่ายทอดความรู้และการค้นพบเกี่ยวกับยุคโบราณกันใหม่ ซึ่งเมื่อเริ่มในศตวรรษที่ 12 ได้มีการกลับไปศึกษาปรัชญาของ อริสโตเติล แต่ความรู้ในสมัยนั้นยังมีปัญหาขัดแย้งกับความเชื่อของคริสต์ศาสนาในยุคนั้น ทำให้ศาสนจักรเกิดการป้องกันตนเองมากขึ้นและนักปรัชญาหันเหความสนใจในการไปหาความรู้ทางโลกมายิ่งขึ้น
สมัยใหม่ (Modern Ages and Contemporary).
ยุคสว่างทางภูมิปัญญา
ช่วงปลายศตวรรษที่ 14 ยุคสมัยกลางเริ่มหดตัวถอยหลังและค่อยๆหายไปจากประวัติศาสตร์ และเริ่มเปลี่ยนโลกเข้าสู่ยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา การฟื้นฟูเริ่มต้นที่ประเทศอิตาลี่เป็นแห่งแรกนับตั้งแต่ยุคจักรวรรดิโรมันล่มสลายในช่วงศตวรรษที่ 6 มีการเกิดชนชั้นกลางที่มีความมั่งคั่งทำให้ประชาชนจำนวนมากมีการดำรงชีวิตที่ดีขึ้น มีเวลาว่างในการทำกิจกรรมรื่นเริงและมีคุณค่าทางศิลปวิทยาการ กลุ่มปัญญาชนหันมาสนใจในการศึกษาวรรณคดี ภาษา ศิลปและวัฒนธรรมของคนในสมัยกรีกและโรมัน การตื่นตัวในการศึกษาเช่นนี้เป็นจุดเริ่มต้นของความคิดใหม่ๆนานัปการ
ในช่วงศตวรรษที่ 17 เกิดเป็นยุคสว่างทางปัญญา มีการเจริญก้าวหน้าและเติบโตขึ้นทางวิชาการ แนวคิดสำคัญในยุคสมัยนี้คือความเชื่อต่อสิทธิอำนาจแบบประเพณีนิยมในเรื่องการเมืองและศาสนาเสื่อมถอยลง ความเชื่อและการเคารพซึ่งเหตุและผลเป็นหลักในการบ่งบอกถึงคุณสมบัติของมนุษย์ งานเขียนที่สะท้อนความคิดยุคนี้คืองานเขียนของ วอลแต์ ในฝรั่งเศสและ คานท์ ในเยอรมนี ยุคสมัยนี้ยังถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดแบบเสรีนิยม สากลนิยมโดยแยกโลกของฆราวาสออกจากศาสนาและการต่อต้านสิทธิอำนาจเด็ดขาด(Anti-Authoritarian) จะเห็นได้จากงานของ คานท์ เพน และรุสโซ
การเกิดขึ้นของรัฐสมัยใหม่
รัฐสมัยใหม่มีความเป็นมาจาการที่รัฐฆราวาส เริ่มมีบทบาทและอำนาจเพิ่มมากขึ้นสวนทางกับศาสนจักร กษัตริย์ที่เข้มแข็งและมีประเทศอยู่ในภูมิศาสตร์ที่ได้เปรียบตั้งตนเป็นใหญ่ ข้อเท็จจริงของการมีอำนาจที่เกิดขึ้นเช่นนี้สะท้อนแนวความคิดว่า อาณาจักรไม่จำเป็นต้องอยู่ภายใต้อาณัติของศาสนจักรหรืออยู่ใต้อำนาจทางโลกอื่นอีกต่อไป อาณาจักรมีสถานะใหม่เป็นรัฐ(State) มีคุณค่าในตัวเองไม่ขึ้นต่อผู้ใด นักคิดพยายามยกย่องอำนาจส่วนกลางของรัฐให้เป็นอำนาจในการปกป้องประเทศชาติ
นักปรัชญาความคิดทางการเมืองในยุคสมัยต่างๆ.
โสกราตีส (Socrates 469-399 B.C.)
พลาโต/เพลโต (Plato 429-348 B.C.)
อริสโตเติล (Aristotle 384-322 B.C.)
เอพิคิวรัส
ซิเซโร (Cicero 106-43 B.C)
ออกัสติน (Augustine 354-430)
โทมัส อไควนัส (Thomas Aquinas 1226-1274)
ฮูโก โกรเชียส (Hugo Grotius 1583-1645)
โทมัส ฮอบส์ (Thomas Hobbes 1588-1679)
ซามูเอล ปูเฟนดอร์ฟ (Samuel Pufendorf 1632-1694)
จอห์น ล็อค (John Locke 1632-1704)
มองเตสกิเออร์ (Montesquieu 1689-1755)
คริสเตียน โทมาซิอุส(Christian Thomasius 1655-1728)
ฌอง ชัค รุสโซ (Jean jacques Rousseau 1712-1778)
อิมมานูเอล คานท์ (Immanuel Kant 1724-1804)
อาดัม สมิธ (Adam Smith 1723-1790)
โทมัส โรเบิร์ต มัลธัส (Thomas Robert Malthus 1766-1834)
ปุ๋ย
ปุ๋ย หมายถึง สารที่ใส่ลงในดินเพื่อให้ธาตุอาหารแก่พืช พืชต้องการธาตุอาหาร 16 ชนิด ได้แก่ ออกซิเจน ไฮโดรเจน คาร์บอน ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม กำมะถัน แคลเซียม
แม็กนีเซียม เหล็ก สังกะสี แมงกานีส ทองแดง โบรอน โมลิบดินัม และคลอรีน ในจำนวนนี้ ออกซิเจน ไฮโดรเจน คาร์บอน(โดยเฉพาะธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม หรือเรียกว่าธาตุอาหารหลัก) พืชได้รับจากน้ำและอากาศ
ส่วนไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม พืชต้องการในปริมาณมากเมื่อเทียบกับธาตุอื่น ๆ (ซึ่งถูกจัดเป็นธาตุอาหารหลักหรือธาตุปุ๋ย) และในดินมักมีไม่เพียงพอต่อการเพาะปลูก จึงมีความจำเป็นต้องเพิ่มเติมธาตุเหล่านี้โดยการให้ปุ๋ย
ปุ๋ยที่ไม่ใช่ปุ๋ยอินทรีย์คือ ปุ๋ยไนโตรเจน
ความหมายของปุ๋ย ตามพระราชบัญญัติปุ๋ย.
พระราชบัญญัติปุ๋ย พ.ศ. 2518 ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเคมีในดินเพื่อบำรุงความเติบโตแก่พืช
ปุ๋ยอินทรีย์.
ปุ๋ยอินทรีย์ คือ ปุ๋ยที่ได้จากการย่อยสลายอินทรีย์วัตถุโดยจุลินทรีย์กลุ่มใช้ออกซิเจน (Aerobic Microorganisms) จนมีสารอาหารที่เป็นประโยชน์ต่อพืช ได้แก่ ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยพืชสด เศษใบไม้ทุกชนิด ขึ้ค้างคาว ขี้วัว , ขี้หมู , ขี้สัตว์ในฟาร์มทุกชนิด เช่น ไก่ เป็ด แพะ แกะ กวาง
ปุ๋ยเคมี.
ปุ๋ยเคมี คือ ปุ๋ยที่ได้จากสิ่งไม่มีชีวิต เช่น จากหิน เหมือนแร่ต่าง ๆ หรือ จากการสังเคราะห์ขึ้นทางวิทยาศาสตร์ เช่น ปุ๋ยยูเรีย แอมโมเนียมซัลเฟต หินฟอสเฟตบด ปุ๋ยเคมีสูตรต่าง ๆ