pythainlp/thai_wikipedia_clean_20230101 huggingface dataset:
อยู่บริเวณทางตอนใต้ของแอฟริกา พบในภูมิประเทศที่เป็นหินหรือบนเนินเขาทางตอนเหนือ บางครั้งขึ้นอยู่ตามซอกหิน ทำให้ส่วนลำต้นหรือโขดจมอยู่ระหว่างซอกหิน ในขณะที่ส่วนที่เหลือเจริญเติบโตอยู่ด้านบน
นิยมเลี้ยงเป็นไม้ประดับในหมู่ผู้ที่สนใจและนักสะสมพันธุ์ไม้แปลกหายากทั่งในประเทศไทยและต่างประเทศ ทั้งไม้ที่เพาะจากสวน และไม้ที่ขุดจากธรรมชาติ แต่ส่วนมากนิยมไม้ที่เพาะจากสวนเพราะลักษณะทรงที่สวยตั้งแต่ยังเล็ก และการขยายพันธุ์โดยการเพาะเมล็ดนั้นทำได้ไม่ยาก การดูแลรักษานั้นไม่ยุ่งยาก สารมารถเลี้ยงได้เหมือนไม้อวบน้ำทั่วไป ข้อควรระวังคืออย่าชื้นและแฉะจนเกินไปเพราะจะทำให้เน่า และควรพรางแสงในส่วนของลำต้นหรือโขดไม่ให้โดนแสงแดดจัดโดยตรงเพราะจะทำให้ไหม้ การขยายพันธุ์โดยใช้กิ่งชำนั้นทำได้ แต่จะไม่มีส่วนของโขดเกิดขึ้นเหมือนไม้เพาะเมล็ด
ศาสนวงศ์
ศาสนวงศ์  เป็นคัมภีร์พุทธศาสนารจนาโดยพระปัญญาสามี ภิกษุชาวพม่า เป็นภาษามคธเมื่อ ค.ศ. 1861 พระปัญญาสามีเป็นพระอาจารย์ของพระเจ้ามินดง เนื้อหาของคัมภีร์เริ่มต้นที่ประวัติพุทธศาสนาในอินเดีย ศรีลังกา เนื้อหาส่วนใหญกล่าวถึงการเผยแผ่พุทธศาสนาในพม่าครั้งแรกจนถึงสมัยของผู้แต่ง
ดร. มาเบิล โบดได้ถอดความต้นฉบับที่พระปัญญาสามีรจนาเป็นภาษามคธเป็นอักษรโรมันเมื่อ ค.ศ. 1897 โดยสอบทานกับฉบับที่จารในใบลานด้วยอักษรสิงหลซึ่งเก็บไว้ที่หอสมุดบริติชมิวเซียม 2 ฉบับ กับฉบับที่ ศ. เสิร์ช โดเดนเบิร์ก (Serge D'Oldenbourg) ส่งมาให้ ในประเทศไทยกรมศิลปากรได้ให้นายแสง มนูวิทูรแปลถอดความจากอักษรโรมันของมาเบิล โบด จัดพิมพ์เป็นภาษาไทยและมคธเนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพสมเด็จพระพุฒาจารย์ (โสม ฉนฺโน) ใช้ชื่อว่า "ศาสนวงศ์" หรือ "ประวัติศาสนา"
ตำบลสีสุก (อำเภอจักราช)
สีสุก เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในความรับผิดชอบของ องค์การบริหารส่วนตำบลสีสุก
ตำบลสีสุก แบ่งการปกครองออกเป็น 11 หมู่บ้าน คือ
ตำบลชุมพวง
ชุมพวง เป็นตำบลตำบลหนึ่งในอำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา โดยมีพื้นที่ความรับผิดชอบอยู่ในองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ เทศบาลตำบลชุมพวง และ องค์การบริหารส่วนตำบลชุมพวง
พื้นที่ของตำบลชุมพวง อยู่ในความรับผิดชอบองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ
ตำบลประสุข
ประสุข เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอชุมพวง จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในความรับผิดชอบของ องค์การบริหารส่วนตำบลประสุข ตั้งห่างจากอำเภอชุมพวงประมาณ 12 กิโลเมตร
ตำบลประสุข แบ่งการปกครองออกเป็น 21 หมู่บ้าน คือ
ตำบลหนองขาม (อำเภอจักราช)
หนองขาม เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในความรับผิดชอบของ องค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาม
ตำบลหนองขาม แบ่งการปกครองออกเป็น 11 หมู่บ้าน คือ
ตำบลหนองพลวง (อำเภอจักราช)
หนองพลวง เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในความรับผิดชอบของ องค์การบริหารส่วนตำบลหนองพลวง
ตำบลหนองพลวง แบ่งการปกครองออกเป็น 16 หมู่บ้าน คือ
ตำบลหินโคน (อำเภอจักราช)
หินโคน เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในความรับผิดชอบของ องค์การบริหารส่วนตำบลหินโคน ตั้งอยู่ห่างจากตัวอำเภอ 9 กิโลเมตร
ตำบลหินโคน แบ่งการปกครองออกเป็น 11 หมู่บ้าน คือ
ตำบลศรีละกอ
ศรีละกอ เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอจักราช จังหวัดนครราชสีมา พื้นที่ทั้งหมดอยู่ในความรับผิดชอบของ องค์การบริหารส่วนตำบลศรีละกอ
ตำบลศรีละกอ แบ่งการปกครองออกเป็น 17 หมู่บ้าน คือ
ตำบลช้างทอง
ช้างทอง เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา โดยมีพื้นที่ความรับผิดชอบอยู่ในองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ เทศบาลตำบลท่าช้าง และ องค์การบริหารส่วนตำบลช้างทอง
ตำบลช้างทอง ประกอบด้วย 8 หมู่บ้าน ดังนี้
พื้นที่ของตำบลช้างทอง อยู่ในความรับผิดชอบองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ
ตำบลท่าช้าง (อำเภอเฉลิมพระเกียรติ)
ท่าช้าง เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดนครราชสีมา โดยมีพื้นที่ความรับผิดชอบอยู่ในองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ เทศบาลตำบลท่าช้าง และ องค์การบริหารส่วนตำบลท่าช้าง เป็รที่ตั้งของศูนย์ราชการของอำเภอเฉลิมพระเกียรติ
ตำบลท่าช้าง ประกอบด้วย 16 หมู่บ้าน ดังนี้
พื้นที่ของตำบลท่าช้างอยู่ในความรับผิดชอบองค์การปกครองส่วนท้องถิ่น 2 หน่วยงาน คือ
รัศมีความโน้มถ่วง
รัศมีความโน้มถ่วง  หรือ รัศมีชวาทซ์ชิลท์  คือชื่อเรียกรัศมีของขอบฟ้าเหตุการณ์ของหลุมดำ ขอบเขตภายในรัศมีชวาทซ์ชิลท์จะมีความโน้มถ่วงมหาศาล แสงที่เดินทางเข้ารัศมีชวาทซ์ชิลท์ไม่สามารถหลุดพ้นออกมานอกรัศมี
รัศมีชวาทซ์ชิลท์เขียนแทนด้วย formula_1 อยู่ในรูปสมการ:
ในสมการดังกล่าว "G" คือค่าคงตัวความโน้มถ่วง, "M" คือมวลวัตถุ, และ "c" คือความเร็วแสง แต่เนื่องจาก "G" และ "c" เป็นค่าคงตัวตามธรรมชาติอยู่แล้ว ดังนั้นรัศมีชวาทซ์ชิลท์สามารถเขียนอีกแบบด้วยสมการ formula_3
ตารางรัศมีชวาทซ์ชิลท์.
วัตถุใดก็ตามที่ถูกบีบอัดจนมีรัศมีน้อยกว่ารัศมีชวาทซ์ชิลท์ของตัวมัน วัตถุนั้นจะมีความโน้มถ่วงมหาศาลมากพอทำให้เกิดหลุมดำ ยกตัวอย่างจากตารางข้างต้น ถ้าดาวโลกถูกบีบอัดจนมีขนาดรัศมีเล็กกว่า 8.87 มิลลิเมตร ก็จะเกิดหลุมดำขนาดเล็ก
พระเทพปริยัตยาจารย์ (สุพจน์ โชติญาโณ)
พระเทพปริยัตยาจารย์ (สุพจน์ โชติญาโณ) ปัจจุบันดำรงตำแหน่งทางพระสังฆาธิการเป็นเจ้าอาวาสพระอารามหลวงวัดกลาง จังหวัดบุรีรัมย์ และเจ้าคณะจังหวัดบุรีรัมย์
สุทธิรักษ์ ทรัพย์วิจิตร
สุทธิรักษ์ ทรัพย์วิจิตร ชื่อเล่น จี๋ (เกิด 28 มกราคม พ.ศ. 2536) เป็นนักแสดงชาวไทย ปัจจุบันเป็นนักแสดงในสังกัด สกายบ็อกซ์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ ในเครือ เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์
สุทธิรักษ์ ทรัพย์วิจิตร เกิดเมื่อวันพุธที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2536 เป็นลูกชายของ พิสุทธิ์ ทรัพย์วิจิตร ร็อคเกอร์ชื่อดัง และ แจ็คเกอลิน อภิธนานนท์ อดีตนักแสดง และเป็นลูกเลี้ยงของ หม่อมหลวงณัฏฐกรณ์ เทวกุล จบการศึกษาระดับปริญญาตรี นิเทศศาสตรบัณฑิต สาขาโฆษณาเชิงสร้างสรรค์สื่อการตลาด จาก คณะนิเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ และระดับปริญญาโท รัฐศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการปกครอง จาก คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
สุทธิรักษ์เข้าสู่วงการจากการแสดงมิวสิควิดีโอให้กับศิลปินชื่อดังมากมาย จากนั้นจึงได้มีผลงานการแสดงชิ้นแรกคือ ละครซิทคอมเรื่อง ครอบครัวตัวสลับ ทางช่อง ทรูโฟร์ยู เมื่อปี พ.ศ. 2559 โดยรับบทเป็น บอล ต่อมาจึงได้เซ็นสัญญาเป็นนักแสดงในสังกัดของ บรอดคาซท์ ไทย เทเลวิชั่น ซึ่งผลงานละครเรื่องแรกกับทางค่าย บรอดคาซท์ คือละครซีรีส์ชุด บริษัทรักอุตลุด เรื่อง ซ่อนรักกามเทพ เมื่อปี พ.ศ. 2560 โดยรับบทเป็น มารุต หลังจากหมดสัญญากับทางบรอดคาซท์ สุทธิรักษ์ตัดสินใจเซ็นสัญญาเป็นนักแสดงในสังกัด สกายบ็อกซ์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ ปัจจุบันสุทธิรักษ์กำลังถ่ายทำละครเรื่อง ผู้ใหญ่ลีศรีบานเย็น ของเวิร์คพอยท์ และ Real Fake (โคตรปลอม)
แจ๊ค ธนพล
ภาวะสารูปสนิทดี
ภาวะสารูปสนิทดี  ของแบบจำลองทางสถิติ เป็นการอธิบายว่าแบบจำลองดังกล่าวสนิทดีกับชุดการสังเกตหรือไม่ การวัดภาวะสารูปสนิทดีเป็นการสรุปข้อแตกต่างระหว่างค่าที่สังเกตได้กับค่าที่คาดหมายภายใต้แบบจำลองที่กำลังกล่าวถึง การวัดเช่นนี้อาจใช้ได้ในการทดสอบสมมติฐานทางสถิติ เช่น ใช้เพื่อทดสอบการแจกแจงปกติของความคลาดเคลื่อน เพื่อทดสอบว่าตัวอย่างสองตัวอย่างมาจากการกระจายอย่างเดียวกันหรือไม่ (เช่น การทดสอบโคลโมโกรอฟ-สมีร์นอฟ) หรือความถี่ของผลลัพธ์เข้ากับการกระจายแบบหนึ่งหรือไม่ (เช่น การทดสอบไคกำลังสองของเพียร์สัน)
Goodness of fit
ยุทธนาวีครั้งสุดท้ายของเรือประจัญบานบิสมาร์ค
Aristolochia tagala
วงศ์ย่อย (ชีววิทยา)
ในอนุกรมวิธาน วงศ์ย่อย (; , พหุพจน์ "") เป็นลำดับทางอนุกรมวิธาน (taxonomic rank) ที่อยู่ถัดจากวงศ์ แต่ครอบคลุมกว่าสกุล ระบบการตั้งชื่อมาตรฐานมีกฎให้ชื่อพืชในวงศ์ย่อยลงท้ายด้วย "-oideae" และชื่อสัตว์ในวงศ์ย่อยลงท้ายด้วย "-inae"
สงครามสยาม-เวียดนาม พ.ศ. 2314
สงครามสยาม-เวียดนาม พ.ศ. 2314 เป็นสงครามความขัดแย้งระหว่างสยามสมัยกรุงธนบุรีในรัชสมัยของสมเด็จพระเจ้าตากสิน และเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียนรวมไปถึงอาณาจักรเขมรอุดงในสมัยของสมเด็จพระนารายณ์ราชา (นักองค์ตน) และราชรัฐห่าเตียนซึ่งการปกครองโดยหมักเทียนตื๊อหรือพระยาราชาเศรษฐี ต่อเนื่องมาเป็นการรบที่สักเกิ่ม-สว่ายมู้ต
หลังจากที่ตระกูลจิ่ญและตระกูลเหงียนร่วมกันเข้ายึดเมืองดงกิญ (ฮานอย) คืนจากราชวงศ์หมัก (Mạc dynasty) และฟื้นฟูราชวงศ์เล (Lê dynasty) ขึ้นได้สำเร็จในพ.ศ. 2135 เกิดความขัดแย้งขึ้นระหว่างตระกูลจิ่ญและตระกูลเหงียน "ฮว่างเด๊"หรือพระเจ้าเวียดนามราชวงศ์เลประทับอยู่ที่เมืองดงกิญอยู่ภายใต้อิทธิพลของเจ้าญวนเหนือตระกูลจิ่ญ ในขณะที่ตระกูลเหงียนตั้งตนเป็นใหญ่ขึ้นในเวียดนามภาคกลางและใต้ เป็นเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียน ทำให้เวียดนามแบ่งออกเป็นสองส่วน เจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียนแผ่ขยายอำนาจลงสู่เวียดนามภาคใต้บริเวณปากแม่น้ำโขง ซึ่งเดิมเป็นดินแดนของอาณาจักรเขมรอุดง และเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียนยังเข้าไปมีส่วนร่วมในการเมืองในกัมพูชาอีกด้วย
กำเนิดรัฐบันทายมาศห่าเตียน.
หลังการล่มสลายของราชวงศ์หมิง ชายชาวจีนกวางตุ้งชื่อว่าหมักกิ๋ว (Mạc Cửu, 鄚玖) หรือม่อจิ่ว (พินอิน: Mò Jiǔ) จากเมืองเล้ยโจว (Leizhou) มณฑลกวางตุ้ง ไม่ต้องการอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ชิง จึงเดินทางอพยพมายังเมืองบันทายมาศ หรือเมืองเปียม (เขมร: ពាម) ของอาณาจักรเขมรอุดงในพ.ศ. 2241 เมืองบันทายมาศเป็นเมืองท่าที่มีชาวจีนและชาวญวนอาศัยอยู่ หมักกิ๋วตั้งบ่อนเบี้ยขึ้นที่เมืองบันทายมาศจนร่ำรวยมีฐานะขึ้น จนได้รับบรรดาศักดิ์"ออกญา"จากกษัตริย์กัมพูชา หมักกิ๋วนำเมืองบันทายมาศเข้าสวามิภักดิ์ต่อทั้งกัมพูชาและเจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียน ในพ.ศ. 2250 หมักกิ๋วเจ้าเมืองบันทายมาศเข้าสวามิภักดิ์ต่อเจ้าญวนใต้เหงียนฟุกจู (Nguyễn Phúc Chu 阮福淍) ได้รับยศและตำแหน่งเป็น"กิ๋วหง็อกเหิ่ว" (Cửu Ngọc hầu) นำไปสู่การกำเนิดของราชรัฐห่าเตียน (Hà Tiên 河仙) อย่างไรก็ตาม พงศาวดารกัมพูชาระบุว่าในเวลาเดียวกันนั้นมีขุนนางเขมรคือออกญาราชาเศรษฐี (เขมร: ឧកញ៉ារាជាសេដ្ឋី) อีกคนหนึ่งปกครองเมืองบันทายมาศอยู่แล้ว สันนิษฐานว่าหมักกิ๋วนั้นมีอำนาจปกครองชาวจีนและญวนในบันทายมาศ ในขณะที่ออกญาราชาเศรษฐีปกครองชาวกัมพูชา แยกส่วนอยู่คู่กัน
หมักกิ๋วถึงแก่กรรมในพ.ศ. 2278 หมักเทียนตื๊อ (Mạc Thiên Tứ, 鄚天賜) หรือม่อซื่อหลิน (莫士麟 พินอิน: Mò Shìlín) บุตรชายของหมักกิ๋วขึ้นสืบทอดตำแหน่งเจ้าเมืองบันทายมาศต่อจากบิดา ในสมัยของหมักเทียนตื๊อเมืองบันทายมาศหรือรัฐห่าเตียนเจริญรุ่งเรืองขึ้นจากการค้าและขึ้นมามีอำนาจบทบาททางการเมืองในภูมิภาค
การแย่งชิงราชสมบัติในกัมพูชา.
ในพ.ศ. 2257 สมเด็จพระศรีธรรมราชาธิราช หรือนักองค์ธรรม กษัตริย์กัมพูชาซึ่งในพงศาวดารไทยเรียกว่า"พระธรรมราชาวังกระดาน" ขัดแย้งกันกับองค์อิ่มนักแก้วฟ้าหรือที่พงศาวดารไทยเรียกว่า"นักแก้วฟ้าสะจอก" พระแก้วฟ้าขอกำลังสนับสนุนจากเจ้าญวนใต้เหงียนฟุกจูเข้ามาช่วย ฝ่ายนักองค์ธรรมพ่ายแพ้เดินทางมาพึ่งพระบรมโพธิสมภารสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระในสมัยกรุงศรีอยุธยา ฝ่ายญวนจึงตั้งให้พระแก้วฟ้าเป็นกษัตริย์กัมพูชาต่อมา สมเด็จพระเจ้าท้ายสระพระราชทานบ้านเรือนบริเวณวัดค้างคาวให้แก่นักองค์ธรรมได้อยู่อาศัย
ในพ.ศ. 2260 สมเด็จพระเจ้าท้ายสระมีพระราชโองการให้ยกทัพเข้าโจมตีกัมพูชาและเมืองบันทายมาศ เพื่อนำนักองค์ธรรมคืนสู่ราชสมบัติกัมพูชา เจ้าพระยาจักรีโรงฆ้องเป็นแม่ทัพทางบก ในขณะที่เจ้าพระยาพระคลังจีนเป็นแม่ทัพเรือ ฝ่ายทัพเรือสยามพ่ายแพ้ให้แก่ฝ่ายญวนและหมักกิ๋วเมืองห่าเตียน ส่วนฝ่ายทัพบกเจ้าพระยาจักรีโรงฆ้องนำทัพเข้าล้อมเมืองอุดง พระแก้วฟ้ากษัตริย์กัมพูชาฝ่ายญวนยอมอ่อนน้อมยอมส่งบรรณาการต้นไม้เงินต้นไม้ทองแก่สยาม เจ้าพระยาจักรีจึงยกทัพกลับ แต่ทว่ากัมพูชายังคงอยู่ภายใต้อิทธิพลของเวียดนามเจ้าญวนใต้
ในพ.ศ. 2265 พระแก้วฟ้ายกราชสมบัติให้แก่พระโอรสคือนักพระสัตถาเป็นกษัตริย์กัมพูชาองค์ต่อมา ในพ.ศ. 2280 นักองค์ธรรมพระศรีธรรมราชากลับมาครองกัมพูชาเป็นกษัตริย์อีกครั้ง พระสัตถาพ่ายแพ้เสด็จหลบหนีไปเมืองญวน นักองค์ธรรมครองราชย์สมบัติจนถึงพ.ศ. 2290 จึงสวรรคต พระมหาอุปโยราชพระองค์ทองขึ้นครองราชสมบัติเป็นพระรามาธิบดี แต่ทว่าในปีต่อมาพ.ศ. 2291 ฝ่ายญวนได้ฉวยโอกาสยกทัพนำพระสัตถาอดีตกษัตริย์เขมรมาโจมตีเมืองอุดง พระรามาธิบดีเสด็จหนีไปยังอยุธยารัชกาลพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศมีพระราชโองการให้พระยาราชสุภาวดี (ประตูจีน) ยกทัพนำนักองค์สงวนพระโอรสของนักองค์ธรรมออกจากกรุงศรีอยุธยามาครองราชสมบัติเป็นสมเด็จพระศรีไชยเชษฐาแห่งกัมพูชาเมื่อพ.ศ. 2291 พระสัตถาพ่ายแพ้เสด็จหลบหนีไปเมืองญวนอีกครั้งและสิ้นพระชนม์ ในระยะเวลาเพียงสองปีนี้ มีกษัตริย์กัมพูชาขึ้นครองราชสมบัติแล้วสามพระองค์
ในพ.ศ. 2300 พระมหาอุปโยราช (นักองค์หิง) ยกทัพไปสู้รบกับพระมหาอุปราชพระอุไทยราชา (นักองค์ตน) นักองค์ตนพระมหาอุปราชจึงเสด็จหลบหนีไปเมืองเปียมบันทายมาศ ขอพึ่งหมักเทียนตื๊อหรือ"นักพระโสร์ทศ"เจ้าเมืองบันทายมาศ หมักเทียนตื๊อรับนักองค์ตนเจ้าชายกัมพูชาเป็นบุตรบุญธรรม หมักเทียนตื๊อขออนุญาตเจ้าญวนใต้ให้แต่งตั้งนักองค์ตนเป็นกษัตริย์กัมพูชาองค์ใหม่ และส่งทัพเมืองบันทายมาศไปปราบพระมหาอุปโยราชนักองค์หิงได้สำเร็จ ฝ่ายนักองค์ตนจับองค์หิงสำเร็จโทษประหารชีวิต พระอนุชาติกษัตรีพระชายาขององค์หิงส่งทัพมารบกับนักองค์ตน นักองค์ตนตีทัพของพระอนุชาติกษัตรีแตกพ่ายไป พระศรีไชยเชษฐาเสด็จลี้ภัยจากเมืองอุดงไปสวรรคตที่เมืองโพธิสัตว์ในพ.ศ. 2300 พระอนุชาติกษัตรีถูกจับประหารชีวิต พระรามราชานักองค์โนนซึ่งอยู่ฝ่ายองค์หิงและเป็นโอรสของพระศรีไชยเชษฐาหลบหนีไปเมืองสันธุก นักองค์ตนตามไปจับกุมนักองค์โนนที่เมืองสันธุกได้ใส่กรงขังไว้ ออกญาปาร (เหตุ) ลักลอบเปิดกรงให้นักองค์โนนหลบหนีไปกรุงศรีอยุธยาได้สำเร็จ
สมเด็จพระอุไทยราชานักองค์ตน ทรงตอบแทนบุญคุณให้แก่นักพระโสร์ทศหมักเทียนตื๊อที่ได้ช่วยเหลือพระองค์ให้ได้ราชสมบัติกัมพูชา จึงยกดินแดนห้าเมืองซึ่งรวมไปถึงเมืองกำปงโสมและเมืองกำปอดให้แก่หมักเทียนตื๊อ ชาวเวียดนามจึงเข้ามาตั้งรกรากในอาณาบริเวณสามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขงมากขึ้น นำไปสู่การก่อตั้งเมืองล็องโห่ (Long Hồ) เมืองซาเด๊ก (Sa Đéc) และเมืองเจิวด๊ก (Châu Đốc) โดยฝ่ายเวียดนาม
สมัยกรุงธนบุรี.
ในช่วงปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา ชาวจีนแต้จิ๋วเข้ามาตั้งรกรากในหัวเมืองชายทะเลฝั่งตะวันออกของสยามเช่นจันทบุรี บางปลาสร้อย โดยเฉพาะเมืองจันทบุรีเป็นชุมชนที่มีชาวจีนแต้จิ๋วอาศัยอยู่จำนวนมาก เมื่อครั้งที่พม่าล้อมกรุงศรีอยุธยาอยู่นั้น ฝ่ายอยุธยาได้มีหนังสือขอความช่วยเหลือจากพระยาราชาเศรษฐีหมักเทียนตื๊อเจ้าเมืองบันทายมาศ พระยาราชาเศรษฐีได้ส่งกองกำลังและเสบียงอาหารมาที่ปากแม่น้ำเจ้าพระยา แต่ถูกพม่าตีสะกัดจึงถอยกลับไป ในเดือนมกราคมพ.ศ. 2310 ประมาณสามเดือนก่อนการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สอง พระยาตาก ขุนนางเชื้อสายจีนแต้จิ๋วนามว่าเจิ้งเจา (鄭昭 พินอิน: Zhèng Zhāo) หรือเจิ้งสิ้น (鄭信 พินอิน: Zhèng Xìn) นำกองกำลังฝ่าวงล้อมของพม่าออกมาจากอยุธยา เดินทางไปตั้งมั่นที่เมืองจันทบุรีอันเป็นเมืองของชาวจีนแต้จิ๋ว นักองค์โนนเจ้าชายกัมพูชาได้ติดตามพระยาตากออกมาในครั้งนั้นด้วย นักองค์โนนจึงเป็นหนึ่งในผู้ติดตามของพระยาตากแต่แรกเริ่ม พระยาตากแต่งศุภอักษรให้พระยาพิชัยราชาและนายบุญมีไปขอความช่วยเหลือจากพระยาราชาเศรษฐีหมักเทียนตื๊อในการร่วมรบกับพม่า ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2310 พระยาตากสามารถเข้ายึดเมืองจันทบุรีได้สำเร็จ พระยาจันทบุรี (เจ้าขรัวหลาน) หลบหนีไปยังเมืองบันทายมาศ
หลังจากที่เสียกรุงศรีอยุธยาให้แก่พม่าแล้ว เจ้าชายในราชวงศ์บ้านพลูหลวงที่ยังตกค้างอยู่ได้แก่ เจ้าศรีสังข์ (พระโอรสในเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศ) ได้หลบหนีมายังเมืองบางปลาสร้อย เจ้าศรีสังข์ได้พบกับมิชชันนารีฝรั่งเศส ซึ่งได้ช่วยเหลือเจ้าศรีสังข์ให้เสด็จลี้ภัยมายังเมืองบันทายมาศจากนั้นนำเสด็จต่อไปยังเมืองอุดงกัมพูชา และเจ้าจุ้ย (พระโอรสของเจ้าฟ้าอภัย ซึ่งเป็นพระโอรสในพระเจ้าอยู่หัวท้ายสระ) ได้เสด็จลี้ภัยมายังเมืองบันทายมาศอยู่ภายใต้ความคุ้มครองของหมักเทียนตื๊อ พระยาตากมีหนังสือถึงหมักเทียนตื๊อเจ้าเมืองบันทายมาศขอให้ส่งตัวเจ้าศรีสังข์ แต่หมักเทียนตื๊อปฏิเสธเนื่องจากมีความหมายมั่นที่จะยกเจ้าชายสยามให้ขึ้นครองราชสมบัติเพื่อขยายอิทธิพลของตนเอง
หมักเทียนตื๊อมีความขัดแย้งกับกลุ่มพ่อค้าชาวจีนแต้จิ๋วในหัวเมืองชายทะเลตะวันออก ซึ่งมีฐานที่มั่นอยู่ที่เมืองจันทบุรี ในพ.ศ. 2311 หมักเทียนตื๊อออกอุบายให้หลานของตนเองขนข้าวขึ้นทัพเรือมายังปากแม่น้ำเจ้าพระยา เพื่อให้สมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จมาพบเพื่อประทุษร้าย แต่สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงรู้เท่าทันจึงทรงส่งกองกำลังไปตีทัพเรือของเมืองบันทายมาศที่ปากน้ำแตกพ่ายไปและยึดข้าวของเมืองบันทายมาศไว้ได้ ทัพเรือบันทายมาศถอยไปที่เมืองบางปลาสร้อยซึ่งหลานของหมักเทียนตื๊อล้มป่วยเสียชีวิต (พงศาวดารไทยระบุว่า "แลสำเภาบันทุกเข้าสารมาแต่เมืองพุทไธมาศ จำหน่ายถังละสามบาทสี่บาทห้าบาทบ้าง ทรงพระกรุณาให้ซื้อแจกคนทั้งปวง") ปีต่อมาพ.ศ. 2312 หมักเทียนติ๊อส่งทัพเรือมาโจมตีเมืองจันทบุรี พงศาวดารกัมพูชาระบุว่า พ.ศ. 2313 นักพระโสร์ทศยกทัพไปโจมตีเมืองจันทบุรีและเมืองทุ่งใหญ่ แต่แตกพ่ายแพ้ถอยกลับมาเมืองเปียม
ฝ่ายจีนราชวงศ์ชิงส่งขุนนางลงมาสืบเหตุการณ์ที่เมืองห่าเตียนในพ.ศ. 2311 ขุนนางจีนได้รับข้อมูลว่าพระยาตากนามว่าเจิ้งสิ้นได้ตั้งตนขึ้นในสยามทำการปราบปรามชุมนุมต่างๆ ขุนนางจีนได้พบกับเจ้าจุ้ยที่เมืองบันทายมาศและหมักเทียนตื๊อได้มอบแผนที่แสดงเส้นทางจากเมืองกวางตุ้งถึงสยามให้แก่ขุนนางจีน เมื่อพระยาตากได้ปราบดาภิเษกขึ้นเป็นสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีแล้ว ทรงส่งผู้แทนข้าหลวงนำศุภอักษรไปยังเมืองกว่างโจว (เมืองกวางตุ้ง) ในพ.ศ. 2311 ทรงใช้พระนามเรียกขานพระองค์เองว่า"เจาพีหย่ากันเอินชื่อ" (昭丕雅甘恩敕) ขอการรับรองจากราชสำนักจีนเพื่อเข้าสู่ระบบบรรณาการจิ้มก้อง แต่ราชสำนักจีนปฏิเสธการรับรองเนื่องจากหมักเทียนตื๊อเจ้าเมืองบันทายมาศได้แจ้งแก่ราชสำนักจีนว่ายังมีทายาทของกษัตริย์อยุธยาประทับอยู่ที่เมืองบันทายมาศ ในเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2314 สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงส่งทูตไปกว่างโจวอีกครั้ง โดยนำเชลยพม่าที่จับมาได้จากเชียงใหม่ไปมอบให้แก่ราชสำนักจีน เนื่องจากในขณะนั้นจีนและพม่ามีความขัดแย้งกันอยู่ในสงครามจีน-พม่า (Sino-Burmese War) ในครั้งนี้สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงใช้พระนามว่า"เจิ้งเจา"
สงครามตีเมืองกัมพูชา พ.ศ. 2312.
ในพ.ศ. 2312 สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงมีพระราชสาสน์ถึงพระนารายณ์ราชานักองค์ตน ให้กัมพูชาแต่งต้นไม้เงินต้นไม้ทองเครื่องบรรณาการไปถวายแก่กรุงธนบุรีดังเช่นเคยในสมัยอยุธยา พระนารายณ์ราชาซึ่งฝักใฝ่ญวนและได้รับการสนับสนุนจากหมักเทียนตื๊อเจ้าเมืองบันทายมาศไม่ยอมเป็นเมืองขึ้นของสยาม "พระเจ้าตากนี้ เปนเสมอเพียงแต่บุตรจีนไหหง แลมาตั้งตัวเองขึ้นเปนกระษัตริย์ จะให้เรานำเครื่องราชบรรณาการดอกไม้ทองเงินไปถวาย ยอมเป็นเมืองขึ้นเช่นนี้ดูกะไรอยู่" สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงพระพิโรธจึงมีพระราชโองการให้พระยาอภัยรณฤทธิ์ (ทองด้วง) และพระยาอนุชิตราชา (บุญมา) ยกทัพจำนวน 2,000 คน ให้นักองโนนไปในกองทัพด้วย ไปทางเมืองนครราชสีมาทางหนึ่ง และพระยาโกษา (ตั้งเลี้ยง) ยกทัพไปทางปราจีนบุรีอีกทางหนึ่ง เข้าโจมตีเมืองอุดงเพื่อยกราชสมบัติให้แก่นักองค์โนน
ฝ่ายพระยาอภัยรณฤทธิ์ (ทองด้วง) และพระยาอนุชิตราชา (บุญมา) ยกทัพจากเมืองนครราชสีมาเข้าโจมตีเมืองเสียมราฐ สู้รบกับออกญากลาโหม (ปาง) ที่เมืองเสียมราฐ ฝ่ายสยามเข้ายึดเมืองเสียมราฐได้สำเร็จ ออกญากลาโหม (ปาง) สิ้นชีวิตในที่รบ ส่วนพระยาโกษา (ตั้งเลี้ยง) ยกทัพจากปราจีนบุรีเข้ายึดเมืองพระตะบองได้สำเร็จ นักองค์ตนพระนารายณ์ราชากษัตริย์กัมพูชาจึงเสด็จยกทัพออกมารบทางทะเลสาบเขมรเพื่อยึดเมืองเสียมราฐคืน พระยาอภัยรณฤทธิ์และพระยาอนุชิตราชายกทัพเรือออกรบกับพระนารายณ์ราชาในทะเลสาบเขมร
ในเวลานั้น สมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จกรีฑาทัพออกไปปราบชุมนุมนครศรีธรรมราช เกิดข่าวลือว่าสมเด็จพระเจ้าตากสินได้เสด็จสวรรคต พระยาอภัยรณฤทธิ์และพระยาอนุชิตราชาเกรงว่าจะเกิดจลาจลขึ้นจึงถอยทัพออกจากกัมพูชากลับไปยังธนบุรี พระยาอภัยรณฤทธิ์หยุดทัพที่นครราชสีมาในขณะที่พระยาอนุชิตราชายกทัพมาถึงลพบุรี จึงทราบข่าวว่าสมเด็จพระเจ้าตากสินมิได้ทรงเป็นอันตรายแต่อย่างใด ฝ่ายพระยาโกษาเมื่อทราบว่าทัพทางเสียมราฐได้ถอยกลับไป จึงถอยจากพระตะบองกลับมาอยู่ที่ปราจีนบุรี พระยาโกษามีหนังสือบอกกราบทูลว่า พระยาอภัยรณฤทธิ์และพระยาอนุชิตราชาถอยทัพออกมาก่อน ตนเองจึงถอยทัพออกตามมาเนื่องจากเกรงว่าหากเหลือตั้งอยู่ทัพเดียวจะถูกฝ่ายกัมพูชาทุ่มโจมตี สมเด็จพระเจ้าตากสินมีพระราชโองการให้ตำรวจนำตัวพระยาอนุชิตราชามาเข้าเฝ้า แล้วตรัสถามว่าเหตุใดจึงยกทัพกลับมาก่อน พระยาอนุชิตราชาตอบว่าเกิดข่าวลือออกไปเกรงว่าข้าศึกอื่นจะมาแย่งชิงพระนครธนบุรีจึงหวังรีบกลับมารักษาแผ่นดินไว้ สมเด็จพระเจ้าตากสินได้ทรงสดับฟังแล้วจึงคลายพระพิโรธ สรรเสริญพระยาอนุชิตราชาว่าเป็นคนสัตย์ซื่อแท้ และมีพระราชโองการให้พระยาอภัยรณฤทธิ์และพระยาอนุชิตราชาเลิกทัพกลับธนบุรี
สงครามตีเมืองกัมพูชาและบันทายมาศ พ.ศ. 2314.
การจัดเตรียมทัพ.
ในพ.ศ. 2314 สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงมีพระราชดำริที่จะยกทัพไปตีเมืองกัมพูชาให้แก่นักองค์โนน และเพื่อตามหาเจ้าศรีสังข์และเจ้าจุ้ยอีกครั้ง ทรงมีพระราชโองการให้เกณฑ์ไพร่พลไทยจีนทัพบกทัพเรือ สรรพาวุธต่างๆ และทรงให้จัดทัพเข้าตีเมืองกัมพูชาดังนี้;
พระยายมราช (ทองด้วง) ยกทัพออกจากธนบุรีไปเมื่อวันพฤหัสบดี ขึ้น 9 ค่ำ เดือน 11 (17 ตุลาคม พ.ศ. 2314) "จดหมายเหตุรายวันทัพฯ"ระบุจำนวนไพร่พลจำนวนเรือและอาวุธในกองเรือต่างๆไว้ดังนี้;
สยามโจมตีและเข้ายึดเมืองบันทายมาศ.
วันอาทิตย์ แรมสิบเอ็ดค่ำเดือนสิบเอ็ด (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2314) สมเด็จพระเจ้าตากสิน ทรงเรือพระที่นั่งสำเภาพร้อมเรือแม่ทัพนายกองไทยจีนทั้งหลายประกอบด้วยเรือรบ 200 ลำ เรือทะเล 200 ลำ กำลังพล 15,000 คน ยกพยุหยาตราจากธนบุรีไปยังปากน้ำสมุทรปราการ จากนั้นเสด็จยกทัพต่อไปยังจันทบุรี มีพระราชโองการให้พระยาพิพิธ (ตั้งเลี้ยง) ยกทัพล่วงหน้าไปโจมตีเมืองกำปงโสม ทัพเรือหลวงใช้เวลาห้าวันจึงเดินทางถึงปากน้ำเมืองบันทายมาศในวันพฤหัสบดีขึ้นแปดค่ำเดือนสิบสอง (14 พฤศจิกายน) สมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จขึ้นไปบนตึกจีนแห่งหนึ่งทางฝั่งตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองบันทายมาศ มีพระราชโองการให้เจ้าพระยาจักรี (หมุด) และพระยาทิพโกษา ไปทำค่ายน้ำสองฟากไว้สำหรับเรือรบปืนใหญ่ ขณะนั้นมีนายมาชาวญวนเข้าสวามิภักดิ์ นายมากราบทูลว่าพระยาราชาเศรษฐีกำลังคิดวางแผนที่จะหนี จึงมีพระราชโองการให้พระยาพิชัยไอศวรรย์ (หยางจิ้นจง) แต่งสาสน์ให้นายมาชาวญวนถือเข้าไปหาพระยาราชาเศรษฐีใจความว่า
ฝ่ายพระยาราชาเศรษฐีหมักเทียนตื๊อได้รับสาสน์แล้ว ตอบว่าขอเวลาปรึกษาหารือขุนนางกันก่อน ถ้าได้ข้อตกลงแล้วจะกราบทูลอีกครั้ง หลักฐานเวียดนามระบุว่า เมืองบันทายมาศนั้นเป็นป้อมปราการมีกำแพงเพียงทำจากไม้เท่านั้น ฝ่ายเมืองบันทายมาศสูญเสียกำลังพลไปมากจากการโจมตีเมืองจันทบุรีก่อนหน้านี้ เกณฑ์กำลังพลมาป้องกันเมืองได้เพียง 1,000 คนเท่านั้น หมักเทียนตื๊อขอความช่วยเหลือจากเหงียนฟุกถ่วน (Nguyễn Phúc Thuần, 阮福淳) เจ้าญวนใต้ตระกูลเหงียน แต่ฝ่ายเวียดนามยังไม่ให้การสนับสนุนแก่หมักเทียนตื๊อ เนื่องจากในครั้งก่อนเมื่อพ.ศ. 2310 หมักเทียนตื๊อเคยขอทัพญวนมา ทัพญวนมารออยู่เป็นเวลานานแต่ทัพสยามไม่ได้ยกมา ฝ่ายสยามนำปืนใหญ่ขึ้นไปบนเขายิงถล่มใส่เมืองบันทายมาศ ส่วนในเมืองบันทายมาศนั้นคลังกระสุนดินดำเกิดระเบิดขึ้นสร้างความสับสนวุ่นวาย หมักเทียนตื๊อให้บุตรชายคือหมักตื๊อซุง (Mạc Tử Dung, 鄚子溶) นำทัพเข้ารบกับสยามทางบก และหมักตื๊อถั๋ง (Mạc Tử Thảng, 鄚子淌) รบกับสยามทางเรือ
ผ่านไปสามวันหมักเทียนตื๊อยังไม่ตอบสาสน์ของพระยาพิชัยไอศวรรย์ สมเด็จพระเจ้าตากสินจึงตรัสเรียกประชุมแม่ทัพ ตรัสถามว่าจะให้เข้าโจมตีหักเอาเมืองบันทายมาศในคืนนี้ได้หรือไม่ ถ้าได้ก็ให้ว่าได้ ถ้าไม่ได้ก็ว่าไม่ได้ ถ้าว่าได้แต่บุกเข้าไปแล้วไม่ได้ถอยออกมาจะให้ประหารชีวิตเสีย ถ้าบุกเข้าไปยึดเมืองบันทายมาศได้จะทรงปูนบำเหน็จ มีพระราชโองการให้ตั้งค่ายล้อมเมืองและเกณฑ์กำลังพล 2,400 คน และอาทมาท 111 คน เข้าสมทบกองอาจารย์ พระราชทานฤกษ์และอุบายให้เข้าโจมตีเมืองบันทายมาศในคืนนั้น
ในเวลาสองยามคืนนั้น กองอาจารย์พร้อมไพร่พลและอาทมาทเข้าโจมตีเมืองบันทายมาศ สามารถปืนกำแพงขึ้นไปได้ ฝ่ายสยามจุดไฟเผาเมืองบันทายมาศเกิดแสงสว่างสู้รับกับฝ่ายญวนในเมืองนั้น ฝ่ายทัพสยามที่ล้อมเมืองไม่สามารถยกเข้าไปช่วยได้ เนื่องจากฝ่ายญวนยังรักษาเชิงเทินไว้อยู่ยิงปืนใหญ่ใส่ทัพสยาม ฝ่ายสยามยกกำลังเข้าโจมตีเมืองบันทายมาศทั้งทางน้ำทางบก เข้ายึดเมืองบันทายมาศได้สำเร็จในเช้าวันรุ่งขึ้นวันอาทิตย์ขึ้นสิบเอ็ดค่ำเดือนสิบสอง (17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2314) แม่ทัพฝ่ายญวนได้ช่วยเหลือพระยาราชาเศรษฐีหมักเทียนตื๊อให้ลงเรือหลบหนีออกจากเมืองบันทายมาศไปได้ ไปอยู่ที่เมืองเจิวด๊ก (พงศาวดารกัมพูชาว่าไปที่ตึกเขมา) ส่วนบุตรชายสามคนของหมักเทียนตื๊อได้แก่ หมักตื๊อฮว่าง (Mạc Tử Hoàng, 鄚子潢) หมักตื๊อถั๋ง และหมักตื๊อซุง หลบหนีไปเกียนซางอยู่ภายใต้ความคุ้มครองของเวียดนาม
วันรุ่งขึ้นเสด็จไปประที่วังหรือจวนของพระยาราชาเศรษฐี ให้พลทหารทั้งปวงเที่ยวเก็บทรัพย์สินในเมืองมาได้จำนวนมาก ตรัสถามพระญาณประสิทธิ์ พระสุธรรมาจารย์ และอาจารย์จันทร์ แห่งกองอาจารย์นั้นว่า เมื่อคุมทหารเข้าโจมตีเมืองบันทายมาศนั้นเข้าทางด้านใดของเมือง อาจารย์ทั้งสามตอบไม่เหมือนกันและไม่ตรงกับความจริง จึงลงพระราชอาญาให้เฆี่ยนอาจารย์ทั้งสาม ทรงได้บุตรีของพระยาราชาเศรษฐีสองคนมีผู้นำมาถวายฯ ฝ่ายเจ้าจุ้ยซึ่งประทับอยู่ที่เมืองบันทายมาศลงเรือเสด็จหนีออกไปเช่นกันแต่ถูกจับกุมกลับมาได้ มีพระราชโองการให้เฆี่ยนเจ้าจุ้ยหนึ่งยกแล้วจองจำไว้ พระราชทานเงินรางวัลให้แก่ผู้ที่สามารถเข้าตีเมืองบันทายมาศได้ก่อน เป็นเงินถึงสามร้อยยี่สิบห้าชั่ง แล้วมีประกาศกฏห้ามมิให้กำลังพลสยามทำร้ายราษฏรจีนญวน ให้ค้าขายดังแต่ก่อน ทรงแต่งตั้งพระยาพิพิธ (ตั้งเลี้ยง) ผู้ว่าราชการที่โกษา เป็นพระยาราชาเศรษฐีเจ้าเมืองปากน้ำพุทไธมาศ นับจากนั้น พระยาพิพิธ (ตั้งเลี้ยง) จึงได้รับสมยานามว่า"พระยาราชาเศรษฐีจีน" ในขณะที่หมักเทียนตื๊ออดีตเจ้าเมืองบันทายมาศได้รับสมยานามว่า"พระยาราชาเศรษฐีญวน"
สยามเข้ายึดเมืองกัมพูชา.
ฝ่ายพระยายมราช (ทองด้วง) ยกทัพสามารถเข้ายึดเมืองพระตะบอง เมืองโพธิสัตว์ เมืองบริบูรณ์ และเข้าโจมตีเมืองอุดง เมื่อเสียเมืองบันทายมาศให้แก่สยามแล้ว หมักเทียนตื๊อจึงส่งคนไปแจ้งข่าวทูลแก่สมเด็จพระนารายณ์ราชานักองค์ตนกษัตริย์กัมพูชา พระนารายณ์ราชาพร้อมทั้งพระราชวงศ์รวมทั้งเจ้าศรีสังข์จึงเสด็จลงเรือพระที่นั่ง พร้อมกับข้าราชการข้าราชบริพารกัมพูชา เสด็จหนีไปยังตระโลงโขศบทอันเจียนที่บาพนม บรรดาราษฏรชาวกัมพูชาจึงพากันแตกตื่น ลงเรือตามเสด็จหนีไปด้วย พระยายมราชจึงสามารถเข้ายึดเมืองอุดงได้สำเร็จ ราษฏรชาวกัมพูชาตั้งค่ายตัดไม้มาปักเป็นรั้วขึ้นที่คลองปากกระสาหรือคลองมักกะสาที่บาพนมเพื่อป้องกันตนเอง โดยมีออกญายมราช (ทุย) เป็นผู้นำ
วันพุธเดือนสิบสองขึ้นสิบสี่ค่ำ (20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2314) สมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จยกทัพเรือกำลังพล 5,000 คน ออกจากเมืองบันทายมาศไปตามคลองเพื่อตามหาพระยาราชาเศรษฐี ทรงให้ชาวจีนผู้หนึ่งทางไป ปราบฏว่าชาวจีนผู้นั้นนำทางผิด จึงทรงให้ประหารชีวิตชาวจีนคนนั้นเสีย จากนั้นให้เชลยชาวกัมพูชานำทาง ปรากฏว่าเชลยชาวกัมพูชานั้นกระโดดหนีลงน้ำ ข้าหลวงจึงแทงชาวกัมพูชานั้นเสียชีวิต สมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จมาถึงเกาะพนมเปญเมื่อวันพุธเดือนสิบสองแรมหกค่ำ (27 พฤศจิกายน) เจ้าพระยาจักรี (หมุด) นำความมากราบทูลว่า เจ้ากัมพูชาหลบหนีไปอยู่ที่บาพนม จึงมีพระราชโองการให้เจ้าพระยาจักรี พระสีหราชเดโช และพระท้ายน้ำ ยกทัพติดตามไป วันรุ่งขึ้นทัพหลวงจึงเสด็จตามไป เจ้าพระยาจักรีมีหนังสือมาบอกว่าญวนลูกหน่ายมารับเจ้ากัมพูชาไปเมืองญวนแล้ว ทัพหลวงเสด็จไปถึงคลองมักกะสาพบกับค่ายของราษฏรชาวกัมพูชาซึ่งได้ตั้งขึ้นไว้ป้องกันตนเอง ประกอบด้วยกำลังพลชาวกัมพูชา 1,000 คน ตั้งค่ายสองฟากคลองมีแพผูกกั้นไว้ สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงให้เจ้าพระยาจักรีนำกองกำลังเข้าโจมตีค่ายกัมพูชา นำไปสู่การรบที่คลองมักกะสา ในวันแรมแปดค่ำเดือนสิบสอง (29 พฤสจิกายน) ค่ายราษฏรกัมพูชานั้นแตกพ่ายฝ่ายสยามจับได้เชลยชาวกัมพูชาจำนวนมาก
สมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จกลับมาที่พนมเปญ พระรามราชานักองค์โนนมาจากเมืองอุดงบันทายเพชรมาเข้าเฝ้าที่พนมเปญ จึงพระราชทานเครื่องต้น ปืนใหญ่น้อย และครัวราษฏรชาวกัมพูชาที่กวาดต้อนมาได้นั้นให้แก่นักองค์โนน ครองเมืองอุดงเป็นใหญ่ในกัมพูชา โปรดฯให้พระยายมราช (ทองด้วง) และพระยาโกษานอกราชการ อยู่ช่วยราชการนักองค์โนนในกัมพูชาจนกว่าเหตุการณ์จะสงบ จากนั้นมีพระราชโองการให้เจ้าพระยาจักรี (หมุด) ตั้งอยู่ที่บ้านจินจงคอยเกลี้ยกล่อมเมืองป่าสัก ให้เข้าสวามิภักดิ์ และสมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จกลับถึงเมืองบันทายมาศในวันจันทร์เดือนอ้ายขึ้นสามค่ำ (9 ธันวาคม พ.ศ. 2314) มีพระราชโองการให้พระยาพิชัยไอศวรรย์ (หยางจิ้นจง) แต่งคนไปแจ้งข่าวที่พระนครธนบุรี