ล็อกฮีด C-130 เฮอร์คิวลิส

ล็อกฮีด C-130 เฮอร์คิวลิส (Lockheed C-130 Hercules) เป็นเครื่องบินลำเลียงทางทหารแบบสี่เครื่องยนต์เทอร์โบพร็อพ สี่ใบพัด ที่พัฒนาโดยบริษัทล็อกฮีดแอร์คราฟท์ บินครั้งแรกเมื่อ 23 สิงหาคม 1954 และเข้าประจำการในกองทัพอากาศสหรัฐในปี 1956 เครื่องบิน C-130 ได้รับการออกแบบให้มีสมรรถนะการขึ้น–ลงระยะสั้น สามารถปฏิบัติการบนรันเวย์ที่ไม่ได้ลาดยางหรือทุรกันดาร จึงเหมาะสมกับภารกิจลำเลียงในเขตสงครามและพื้นที่ประสบภัยพิบัติ
ด้วยโครงสร้างที่แข็งแรงและการออกแบบที่ยืดหยุ่น C-130 ได้รับการพัฒนาเป็นรุ่นย่อยจำนวนมาก รองรับภารกิจหลากหลาย เช่น การลำเลียงพลและยุทโธปกรณ์ การส่งกำลังทางอากาศ การเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศ การลาดตระเวน และการกู้ภัย ยิ่งไปกว่านั้นยังมีรุ่นพิเศษ เช่น AC-130 (เครื่องบินโจมตีภาคพื้นดินติดอาวุธหนัก), KC-130 (เครื่องบินเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศ), และ HC-130 (สำหรับกู้ภัยค้นหา) หนึ่งในรุ่นที่โดดเด่นที่สุดคือ C-130J ซูเปอร์เฮอร์คิวลิส ซึ่งติดตั้งเครื่องยนต์ใหม่กว่า พร้อมระบบอิเล็กทรอนิกส์การบินแบบทันสมัย ทำให้มีประสิทธิภาพสูงกว่าเดิมทั้งด้านพิสัย ความเร็ว และความประหยัดเชื้อเพลิง
ตลอดเวลากว่า 70 ปีของการใช้งาน C-130 ได้เข้าร่วมปฏิบัติการในสงครามเกือบทุกภูมิภาคของโลก ตั้งแต่วิกฤตการณ์คลองสุเอซ สงครามเวียดนาม สงครามอิรัก และสงครามอัฟกานิสถาน รวมทั้งมีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือผู้ประสบภัยจากเหตุการณ์สึนามิและแผ่นดินไหวหลายครั้ง ปัจจุบัน C-130 ยังคงเป็นเครื่องบินลำเลียงที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในโลก โดยมีกว่า 60 ประเทศใช้งาน และยังคงผลิตต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน
การพัฒนา.
เบื้องหลังและความต้องการ.
สงครามเกาหลีชี้ให้เห็นว่า เครื่องบินลำเลียงขับเคลื่อนด้วยลูกสูบที่ใช้มาตั้งแต่สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ไม่ว่าจะเป็น C-119 Flying Boxcar, C-47 Skytrain และ C-46 Commando ไม่เพียงพอต่อความต้องการอีกต่อไป เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 1951 กองทัพอากาศสหรัฐได้ออกข้อกำหนดคุณสมบัติทั่วไปสำหรับเครื่องบินลำเลียงรุ่นใหม่ โดยเชิญบริษัท Boeing, Douglas, Fairchild, Lockheed, Martin, Chase Aircraft, North American, Northrop และ Airlifts เข้าร่วมการเสนอแบบ
เครื่องบินลำเลียงรุ่นใหม่นี้ถูกกำหนดให้สามารถบรรทุกผู้โดยสาร 92 คน ทหารราบพร้อมรบ 72 นาย หรือพลร่ม 64 นาย ภายในห้องเก็บสัมภาระที่มีความยาวประมาณ 12 เมตร สูง 2.7 เมตร และกว้าง 3 เมตร แตกต่างจากเครื่องบินลำเลียงที่พัฒนามาจากเครื่องบินโดยสารพลเรือน รุ่นใหม่นี้ถูกออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อการลำเลียงในสมรภูมิ โดยมีประตูบรรทุกแบบบานพับที่ท้ายลำตัวสำหรับการขนถ่ายสัมภาระ
มีการนำระบบขับเคลื่อนแบบเทอร์โบพร็อพมาใช้ ซึ่งพัฒนาเป็นเครื่องยนต์ Allison T56 สำหรับ C-130 เครื่องยนต์ชนิดนี้มีระยะปฏิบัติการที่ไกลกว่าเครื่องยนต์ไอพ่นเทอร์โบ เนื่องจากใช้น้ำมันเชื้อเพลิงน้อยกว่า อีกทั้งยังให้กำลังมากกว่ามากเมื่อเทียบกับเครื่องยนต์ลูกสูบ อย่างไรก็ตาม การออกแบบระบบขับเคลื่อนของ T56 ที่เชื่อมใบพัดเข้ากับคอมเพรสเซอร์ มีความเสี่ยงที่จะทำให้โครงสร้างของเครื่องบินเสียหายหากเครื่องยนต์ขัดข้อง ดังนั้นจึงต้องติดตั้งระบบรักษาความปลอดภัยเพื่อลดแรงต้านอากาศที่มากเกินไปจากใบพัดที่ยังหมุนอยู่
เดินสายการผลิต.
ท้ายที่สุด แบบของบริษัทล็อกฮีดก็ชนะการคัดเลือกเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 1951 และได้รับการกำหนดชื่อแบบว่า "โมเดล 82" รุ่นผลิตจริงรุ่นแรกคือ C-130A ซึ่งขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์เทอร์โบพร็อพ Allison T56-A-9 พร้อมใบพัดสามแฉก และยังคงใช้ส่วนหัวลำตัวแบบทู่เหมือนเครื่องต้นแบบ การส่งมอบเริ่มขึ้นในเดือนธันวาคม 1956 และดำเนินต่อไปจนกระทั่งมีการนำรุ่น C-130B มาใช้งานในปี 1959 
การใช้งานจริง.
C-130 ได้พิสูจน์คุณค่าของตนตั้งแต่เข้าประจำการในปี 1956 โดยเริ่มใช้งานในกองทัพอากาศสหรัฐ ภารกิจหลักช่วงแรกคือการลำเลียงกำลังพลและยุทโธปกรณ์ แต่ไม่นานนักก็ถูกปรับใช้ในงานพิเศษหลายด้าน ตั้งแต่การลาดตระเวน การสงครามอิเล็กทรอนิกส์ ไปจนถึงการทิ้งระเบิดพิเศษ ตัวอย่างเช่น เครื่อง RC-130A ถูกดัดแปลงเพื่อตรวจจับสัญญาณ และบางลำถูกใช้ในภารกิจถ่ายภาพทางอากาศในยุโรปและเอเชีย
C-130 กลายเป็นกำลังหลักในสงครามเย็น โดยมีบทบาททั้งในปฏิบัติการสงครามเวียดนาม เช่น โครงการค้างคาวตาบอดในปี 1966 จากฐานบินอุบลราชธานี เพื่อทิ้งพลุส่องสว่างและควบคุมการโจมตีทางอากาศรวมถึงปฏิบัติการลับอย่างการโปรยสารเคมีเพื่อสกัดเส้นทางขนส่งของฝ่ายคอมมิวนิสต์ ขณะเดียวกันยังถูกนำไปใช้ในปฏิบัติการกู้ภัยที่มีชื่อเสียง เช่น ปฏิบัติการดรากอนรูจ ในคองโกปี 1964 และการจู่โจมช่วยเหลือตัวประกันที่ เอนเทบเบ ประเทศยูกันดาในปี 1976
จุดเด่นอีกประการคือความสามารถในการดัดแปลงเพื่อภารกิจเฉพาะ เช่น การที่ปากีสถานปรับ C-130 เป็นเครื่องทิ้งระเบิดในสงครามอินเดีย-ปากีสถาน ค.ศ. 1965 หรือการที่สหรัฐใช้ในโครงการ Commando Vault ทิ้งระเบิดขนาด 10,000 ปอนด์เพื่อเปิดพื้นที่ลงจอดเฮลิคอปเตอร์ในเวียดนาม รวมถึงภารกิจลับอย่าง Operation Heavy Tea ที่ลักลอบติดตั้งเซ็นเซอร์ใกล้ฐานทดลองนิวเคลียร์ของจีนในปี 1969
C-130 ยังถูกใช้งานในสงครามสมัยใหม่อย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่สงครามฟอล์กแลนด์ในปี 1982 สงครามอ่าวเปอร์เซียในปี 1991 การรุกรานอัฟกานิสถานในปี 2001 และสงครามอิรักปี 2003 โดยมีบทบาทตั้งแต่การขนส่ง การเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศ ไปจนถึงการยิงสนับสนุนด้วยปืนใหญ่บินได้อย่าง AC-130 นอกจากนี้ เครื่องยังถูกประเทศพันธมิตรเนโทและพันธมิตรอื่น ๆ ใช้งานร่วมปฏิบัติการทางทหารอยู่เสมอ
ความสามารถในการปรับตัวสูงทำให้ C-130 เป็นมากกว่าเครื่องบินลำเลียง แต่คือ “ม้าใช้งานสารพัดประโยชน์” ที่ยังคงมีบทบาทในกองทัพโลกจนถึงปัจจุบัน โดยยังถูกพัฒนาต่อในรุ่นใหม่อย่าง C-130J และถูกบรรจุเข้าประจำการในกองทัพมากกว่า 70 ประเทศ