จังหวะเครื่องยนต์

ในบริบทเครื่องยนต์สันดาปภายใน คำว่า จังหวะ  มีความหมายที่เกี่ยวข้องดังนี้:
ระยะต่าง ๆ ในวัฏจักรกำลัง.
เครื่องยนต์ส่วนใหญ่ที่ใช้กันทั่วไปมีระยะหรือจังหวะ (ดังที่อธิบายด้านล่างซึ่งเป็นจังหวะที่ใช้ในเครื่องยนต์สี่จังหวะ) ส่วนเครื่องยนต์ประเภทอื่นอาจมีจังหวะการทำงานที่แตกต่างกันมาก
จังหวะเหนี่ยวนำ-ดูด.
จังหวะเหนี่ยวนำ (induction stroke) เป็นระยะแรกในเครื่องยนต์สี่จังหวะ (เช่น วัฏจักรออตโตหรือดีเซล) เป็นช่วงที่ลูกสูบเคลื่อนที่ลงด้านล่าง ก่อให้เกิดสุญญากาศบางส่วนเพื่อดูดสารผสมอากาศกับเชื้อเพลิง (หรือเฉพาะอากาศในกรณีเครื่องยนต์ฉีดตรง) เข้าสู่ห้องเผาไหม้ สารผสมนี้จะเข้าสู่กระบอกสูบผ่านลิ้นไอดีที่อยู่ด้านบนของกระบอกสูบ
จังหวะอัด.
จังหวะอัด (compression stroke) เป็นระยะที่สองในสี่ของเครื่องยนต์สี่จังหวะ
ในระยะนี้ สารผสมอากาศกับเชื้อเพลิง (หรืออากาศอย่างเดียวในกรณีเครื่องยนต์ฉีดตรง) จะถูกอัดขึ้นไปยังส่วนบนสุดของกระบอกสูบด้วยลูกสูบ ซึ่งเป็นผลมาจากการที่ลูกสูบเคลื่อนที่ขึ้นด้านบน ทำให้ปริมาตรของห้องเผาไหม้ลดลง เมื่อใกล้สิ้นสุดระยะนี้ สารผสมจะถูกจุดระเบิดด้วยหัวเทียนสำหรับเครื่องยนต์เบนซินหรือโดยการจุดระเบิดด้วยตัวเองสำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
จังหวะเผาไหม้-กำลัง-ระเบิด.
จังหวะระเบิด (combustion stroke) เป็นระยะที่สาม ซึ่งสารผสมอากาศกับเชื้อเพลิงที่ถูกจุดระเบิดจะขยายตัวและดันลูกสูบให้เคลื่อนที่ลง แรงที่เกิดขึ้นจากการขยายตัวนี้เองที่สร้างกำลังให้กับเครื่องยนต์
จังหวะคาย.
จังหวะคาย (exhaust stroke) เป็นระยะสุดท้ายในเครื่องยนต์สี่จังหวะ ในระยะนี้ ลูกสูบจะเคลื่อนที่ขึ้นเพื่อดันแก๊สที่เกิดขึ้นระหว่างการเผาไหม้ออกไป แก๊สจะถูกระบายออกจากกระบอกสูบผ่านลิ้นไอเสียที่อยู่ด้านบนของกระบอกสูบ เมื่อสิ้นสุดระยะนี้ ลิ้นไอเสียจะปิดลงและลิ้นไอดีจะเปิดออก ซึ่งหลังจากนั้นก็จะปิดลงเพื่อให้สารผสมอากาศกับเชื้อเพลิงใหม่เข้าไปในกระบอกสูบเพื่อเริ่มต้นกระบวนการทั้งหมดใหม่อีกครั้ง
ประเภทของวัฏจักรกำลัง.
วัฏจักรเทอร์โมไดนามิกส์ที่ใช้ในเครื่องยนต์ลูกสูบมักถูกอธิบายด้วยจำนวนจังหวะที่ใช้ในการครบรอบหนึ่งวัฏจักร การออกแบบเครื่องยนต์ที่พบมากที่สุดคือสองจังหวะและสี่จังหวะ ส่วนการออกแบบที่พบได้น้อยกว่าได้แก่ เครื่องยนต์หนึ่งจังหวะ, เครื่องยนต์ห้าจังหวะ, เครื่องยนต์หกจังหวะ และเครื่องยนต์สองและสี่จังหวะ
เครื่องยนต์หนึ่งจังหวะ.
บริษัท INNengine ซึ่งตั้งอยู่ในกรานาดา ประเทศสเปน ได้ประดิษฐ์เครื่องยนต์สูบชนที่มีลูกสูบสี่ตัวในแต่ละด้าน รวมทั้งหมดเป็นแปดสูบ แท่งโลหะยึดลูกสูบทั้งหมดไว้ด้วยกัน และใช้ห้องเผาไหม้ร่วมกัน แท่งโลหะเหล่านี้จะกดกับแผ่นที่มีลักษณะเป็นคลื่นเคลื่อนที่ไปมา ซึ่งทำให้แท่งโลหะสามารถกดและปล่อยลูกสูบในกระบวนการที่ประสานกันและราบรื่น เครื่องยนต์นี้รู้จักในชื่อ e-REX ซึ่งสร้างเหตุการณ์การจุดระเบิดเพื่อสร้างกำลัง (power events) ได้มากกว่าเครื่องยนต์สี่จังหวะทั่วไปถึง 4 เท่าต่อการหมุนหนึ่งรอบ และมากกว่าเครื่องยนต์สองจังหวะถึง 2 เท่า แม้ e-REX จะถูกเรียกว่าเป็น เครื่องยนต์หนึ่งจังหวะ แต่ก็มีการถกเถียงว่าแท้จริงแล้วมันคือเครื่องยนต์สองจังหวะ การที่เรียกว่าเครื่องยนต์หนึ่งจังหวะก็เพราะลูกสูบแต่ละตัวจะทำงานสองจังหวะ (คือจังหวะอัด/เผาไหม้ และจังหวะคาย/ดูด) ในการหมุนของเครื่องยนต์ครึ่งรอบ ดังนั้นตามหลักการของ INNengine แล้ว สองจังหวะคูณด้วยการหมุนครึ่งรอบจึงเป็นที่มาของชื่อ "1 Stroke" ที่ได้รับการจดสิทธิบัตร
เครื่องยนต์สองจังหวะ.
เครื่องยนต์สองจังหวะทำงานครบวัฏจักรกำลังในทุกสองจังหวะ ซึ่งหมายความว่าทุกการหมุนหนึ่งรอบของเพลาข้อเหวี่ยง เครื่องยนต์จะทำงานครบหนึ่งวัฏจักรกำลังพอดี เครื่องยนต์สองจังหวะมักใช้ในเครื่องยนต์เรือ (ขนาดใหญ่) เครื่องมือไฟฟ้ากลางแจ้ง (เช่น เครื่องตัดหญ้าและเลื่อยยนต์) และจักรยานยนต์
เครื่องยนต์สี่จังหวะ.
เครื่องยนต์สี่จังหวะทำงานครบวัฏจักรกำลังทุกสี่จังหวะ ซึ่งหมายความว่าจะครบรอบการทำงานในทุกสองรอบการหมุนของเพลาข้อเหวี่ยง เครื่องยนต์ส่วนใหญ่ในยานยนต์ใช้การออกแบบสี่จังหวะ
เครื่องยนต์ห้าจังหวะ.
เครื่องยนต์ห้าจังหวะทำงานครบวัฏจักรกำลังทุกห้าจังหวะ ปัจจุบันเครื่องยนต์ชนิดนี้มีเพียงต้นแบบเท่านั้น
เครื่องยนต์หกจังหวะ.
เครื่องยนต์หกจังหวะทำงานครบวัฏจักรกำลังทุกหกจังหวะ ซึ่งหมายความว่าการทำงานครบวัฏจักรกำลังจะเกิดขึ้นในทุกสามรอบการหมุนของเพลาข้อเหวี่ยง
ระยะชัก.
ระยะชักคือระยะที่ลูกสูบเคลื่อนที่ภายในกระบอกสูบ ซึ่งถูกกำหนดโดยข้อเหวี่ยงบนเพลาข้อเหวี่ยง
ความจุเครื่องยนต์คำนวณได้โดยการนำพื้นที่หน้าตัดกระบอกสูบ (กำหนดโดยขนาดกระบอกสูบ) มาคูณกับระยะชัก ตัวเลขที่ได้จะถูกนำมาคูณกับจำนวนกระบอกสูบในเครื่องยนต์ เพื่อหาความจุทั้งหมด
เครื่องจักรไอน้ำ.
คำว่า stroke ยังสามารถนำไปใช้กับการเคลื่อนที่ของลูกสูบในกระบอกสูบรถจักรได้ด้วย