มารีโอ อันเดรตตี

มารีโอ กาบรีเอเล อันเดรตตี (เกิด 28 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1940) เป็นอดีตนักแข่งรถและนักธุรกิจชาวอเมริกัน เคยเข้าร่วมการแข่งขันฟอร์มูลาวันตั้งแต่ฤดูกาล ถึง และการแข่งขันอินดีคาร์ตั้งแต่ฤดูกาล ถึง อันเดรตตีเป็นแชมป์โลกฟอร์มูลาวันประเภทนักขับหนึ่งสมัยในฤดูกาล กับโลตัส และชนะการแข่งขันกรังด์ปรีซ์ 12 รายการตลอดการแข่งขัน 14 ฤดูกาล อันเดรตตีมีผลงานการแข่งรถล้อเปิดในสหรัฐอเมริกาเป็นตำแหน่งแชมป์อินดีคาร์ด้วยกันสี่สมัย และชนะการแข่งขันอินเดียแนโพลิส 500 ของฤดูกาล พร้อมทั้งมีผลงานการแข่งรถสต็อกคาร์เป็นชัยชนะจากการแข่งขันเดย์โทนา 500 ประจำปี และผลงานการแข่งขันทดสอบความทนทานเป็นชัยชนะจากการแข่งขัน 12 ชั่วโมง ซีบริงด้วยกันสามครั้ง
อันเดรตตีเกิดที่ราชอาณาจักรอิตาลี โดยเขาและครอบครัวต้องพลัดถิ่นจากอิสเตรียระหว่างการอพยพของชาวอิสเตรียและชาวแดลเมเชีย จนท้ายที่สุดก็ได้ย้ายมาตั้งถิ่นฐานใหม่ที่นาซาเรท รัฐเพนซิลเวเนียใน ค.ศ. 1955 เขาเริ่มแข่งรถเดิร์ตแทร็กร่วมกับน้องชายฝาแฝด อัลโด ในสี่ปีถัดมา และเลื่อนขึ้นสู่การแข่งรถล้อเปิดชิงแชมป์ระดับประเทศของสโมสรรถยนต์สหรัฐอเมริกา (ยูเอสเอซี) ในฤดูกาล เขาได้รับตำแหน่งแชมป์สโมสรติดต่อกันในฤดูกาล และ และอันดับรองชนะเลิศในฤดูกาล และ เขายังแข่งรถสต็อกคาร์ในช่วงแรกของอาชีพ และชนะการแข่งขัน กับ เขาได้รับชัยชนะครั้งแรกในการแข่งรถสปอร์ตรายการใหญ่จากการแข่งขัน 12 ชั่วโมง ซีบริงในกับฟอร์ด อันเดรตตีแข่งขันฟอร์มูลาวันครั้งแรกที่การแข่งขันของฤดูกาล กับโลตัส โดยผ่านรอบคัดเลือกมาด้วยตำแหน่งโพล เขาได้รับตำแหน่งแชมป์ยูเอสเอซีและชนะการแข่งขัน ขณะแข่งขันฟอร์มูลาวันต่อกับโลตัสในฤดูกาล อันเดรตตีขึ้นโพเดียมครั้งแรกในการแข่งขันของฤดูกาล กับเอสทีพีด้วยรถแข่งอิสระรุ่น เขาเซ็นสัญญากับแฟร์รารีสำหรับการแข่งรถสปอร์ตและฟอร์มูลาวัน และชนะการแข่งขันที่อีกครั้งในปีเดียวกัน
อันเดรตตีได้รับชัยชนะครั้งแรกในฟอร์มูลาวันที่การแข่งขันเริ่มต้นฤดูกาล ขณะเปิดตัวกับแฟร์รารี เขาชนะการแข่งขันที่ซีบริงเป็นสมัยที่สามในการแข่งรถสปอร์ตชิงแชมป์โลก หลังจากลงแข่งแบบไม่เต็มเวลาให้แก่แฟร์รารีและพาร์เนลลีในฤดูกาล และ ตามลำดับ และจบการแข่งขันด้วยอันดับรองชนะเลิศ อันเดรตตีได้เข้าร่วมพาร์เนลลีอย่างเต็มตัวสำหรับฤดูกาล เขาย้ายกลับไปโลตัสในฤดูกาล และชนะการแข่งขันรายการสุดท้ายของฤดูกาลคือ พร้อมกับช่วยพัฒนารถรุ่น อันเดรตตีชนะการแข่งขันกรังด์ปรีซ์ด้วยกันสี่รายการในฤดูกาล และอยู่ในอันดับที่สามในการชิงแชมป์โลกประเภทนักขับ เขาได้รับตำแหน่งแชมป์ในฤดูกาล ด้วยชัยชนะการแข่งขันกรังด์ปรีซ์หกครั้ง ทำให้เขากลายเป็นแชมป์โลกฟอร์มูลาวันประเภทนักขับคนที่สองจากสหรัฐอเมริกา ภายหลังการแข่งขันที่ไร้ชัยชนะในฤดูกาล และ กับโลตัส เขาจึงย้ายไปอัลฟาโรเมโอในฤดูกาล อันเดรตตีลงแข่งแทนนักขับของวิลเลียมส์และแฟร์รารีในฤดูกาล ก่อนที่จะออกจากการแข่งขันฟอร์มูลาวันด้วยผลงานชนะเลิศในการแข่งขัน 12 ครั้ง ตำแหน่งโพล 18 ครั้ง รอบเร็วที่สุด 10 ครั้ง และอันดับบนโพเดียม 19 ครั้งตลอดอาชีพ
อันเดรตตีหันกลับมาแข่งขันอินดีคาร์อย่างเต็มตัวในฤดูกาล โดยเขาได้อันดับที่สามในการชิงแชมป์ถึงสองครั้งทั้งในฤดูกาลข้างต้นกับ และฤดูกาล กับ ก่อนที่เขาจะได้รับตำแหน่งแชมป์สมัยที่สี่ในฤดูกาล ซึ่งห่างจากตำแหน่งแชมป์สมัยก่อน 15 ปี และถือเป็นตำแหน่งแชมป์แรกของเขาที่ได้รับการรับรองจากซีเออาร์ที เขาคว้าชัยชนะในฤดูกาลไปด้วยกันหกครั้ง รวมถึงการแข่งขัน เขาชนะการแข่งขัน ซึ่งจัดขึ้นที่บ้านเกิดของเขาในฤดูกาล และอยู่กับนิวแมน/ฮาสจนถึงฤดูกาล โดยชัยชนะของเขาที่ในฤดูกาล ทำให้เขากลายเป็นผู้ชนะการแข่งขันที่อายุมากที่สุดในประวัติศาสตร์อินดีคาร์ด้วยอายุ 53 ปี เช่นเดียวกับนักขับคนแรกที่ชนะการแข่งขันในสี่ทศวรรษที่แตกต่างกัน อันเดรตตีออกจากการแข่งขันอินดีคาร์พร้อมกับผลงานตลอดอาชีพเป็นชัยชนะ 52 ครั้ง ตำแหน่งโพล 67 ครั้ง และอันดับบนโพเดียม 141 ครั้ง ด้วยชัยชนะอย่างเป็นทางการทั้งหมด 111 ครั้งตลอดการแข่งขันกีฬาท้าความเร็วบนสนามสำคัญหลายรายการ ทำให้ชื่อของเขากลายเป็นสัญลักษณ์ของความเร็วในวัฒนธรรมประชานิยมของอเมริกา บุตรชายของเขาได้แก่ไมเคิลและเจฟฟ์ต่างเป็นนักแข่งรถเหมือนกันกับเขา โดยบุตรชายคนแรกนั้นได้รับตำแหน่งแชมป์ของซีเออาร์ทีในฤดูกาล และเป็นเจ้าของทีมแข่งรถชื่ออันเดรตตีโกลบอล อันเดรตตีจะดำรงตำแหน่งในคณะกรรมการบริหารของคาดิลแลคในการแข่งขันฟอร์มูลาวันนับตั้งแต่ฤดูกาล ซึ่งเป็นฤดูกาลแรกของทีมเป็นต้นไป อันเดรตตีได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์คุณธรรมแห่งสาธารณรัฐอิตาลี ชั้นตริตาภรณ์ใน ค.ศ. 2006 และมีชื่อบรรจุอยู่ในหอเกียรติยศกีฬาท้าความเร็วนานาชาติ