พิพิธภัณฑ์หยกและวัฒนธรรมก่อนโคลัมบัส

พิพิธภัณฑ์หยกและวัฒนธรรมก่อนโคลัมบัส  หรือเรียกทั่วไปว่า พิพิธภัณฑ์หยก  เป็นพิพิธภัณฑ์ทางด้านประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม และโบราณคดี ตั้งอยู่ในกรุงซานโฮเซ ประเทศคอสตาริกา ในสังกัดของสถาบันประกันภัยแห่งชาติ  เป็นที่เก็บรักษาสิ่งสะสมทางโบราณคดีที่ประกอบด้วยสิ่งประดิษฐ์เครื่องดินเผา กระดูก ไม้ เปลือกหอย และหินหลากหลายประเภท เช่น รูปแกะสลัก เมตาเต ลูกบด และอื่น ๆ อย่างไรก็ตามสิ่งแสดงหลักของพิพิธภัณฑ์นี้คือวัตถุทางโบราณคดีที่สร้างจากหินมีค่าจำนวนมหาศาล โดยส่วนใหญ่เป็นหยก ซึ่งถือได้ว่าเป็นชุดสะสมหยกในทวีปอเมริกาที่ใหญ่ที่สุดในโลก จนถึง พ.ศ. 2557 พิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ที่ชั้นล่างของสำนักงานใหญ่สถาบันประกันภัยแห่งชาติ ที่อาเบนิดา 7 ระหว่างกาเย 9 กับกาเย 11 จากนั้นจึงย้ายไปที่อาคารหลังสมัยใหม่ห้าชั้น ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันตกของจัตุรัสประชาธิปไตย  สร้างขึ้นเพื่อเป็นที่ทำการพิพิธภัณฑ์โดยเฉพาะ ปัจจุบันถือเป็นแหล่งเผยแพร่สำคัญของวัฒนธรรมคอสตาริกา
ประวัติ.
การรวบรวมชุดสะสมทางโบราณคดีนี้เริ่มจากมาร์โก ฟิเดล ตริสตัน กัสโตร  อดีตประธานบริหารของสถาบันประกันภัยแห่งชาติ  ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้สนับสนุนหลักในการกอบกู้มรดกของงานศิลปะคอสตาริกายุคก่อนโคลัมบัส เพื่อให้ชาวคอสตาริกาทุกคนสามารถเข้าถึงได้
ตั้งแต่ พ.ศ. 2514 ภายใต้การผลักดันของฟิเดล ตริสตัน กัสโตร สถาบันประกันภัยแห่งชาติเริ่มได้รับชิ้นส่วนทางโบราณคดีจำนวนมากจากนักสะสมระดับชาติหลายราย โดยอิงจากการประกาศใช้กฎหมายฉบับที่ 4809 ลงวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2514 ซึ่งสนับสนุนให้สถาบันสาธารณะส่งเสริมการอนุรักษ์วัฒนธรรมของชาติ
ในปี พ.ศ. 2516 สถาบันประกันภัยแห่งชาติได้รับวัตถุมา 470 ชิ้น ซึ่งเป็นจำนวนที่เพิ่มขึ้นตามกฎหมายฉบับที่ 5176 ซึ่งสนับสนุนให้สถาบันสาธารณะจัดสรรสิ่งของเฉพาะสำหรับกิจกรรมทางวัฒนธรรมอื่น ๆ เพื่อการได้มาซึ่งชิ้นส่วนทางโบราณคดี โดยมีวัตถุจำนวนมากที่โดดเด่นเป็นหยกที่อยู่ในครอบครองของนักสะสมชาวคอสตาริกา หยกยุคก่อนโคลัมบัสของคอสตาริกาเป็นงานศิลปะที่สาธารณชนทั่วไปยังไม่รู้จัก ขณะเดียวกันก็มีผู้เชี่ยวชาญเพียงไม่กี่คนในสาขาโบราณคดีคอสตาริกา ดังนั้นพิพิธภัณฑ์จึงเริ่มงานความเชี่ยวชาญด้านวัสดุนี้ ในปีเดียวกันนั้นสถาบันประกันภัยแห่งชาติได้รวบรวมชุดสะสมหยกล้ำค่าจำนวน 1,092 ชิ้น และอีกหนึ่งปีต่อมาก็ได้ชุดสะสมล้ำค่าอีกจำนวน 250 ชิ้นที่เป็นของการ์โลส บัลเซร์  นักวิจัยคนสำคัญของหยกมีโซอเมริกายุคก่อนโคลัมบัส ในชุดสะสมนี้มีต้นกำเนิดจากวัฒนธรรมโอลเมกและวัฒนธรรมมายาหลายชิ้น การได้ครอบครองชุดสะสมที่สำคัญมากเกิดขึ้นในช่วงต่อมาระหว่าง พ.ศ. 2520 ถึง 2524
เมื่อชุดสะสมหยกของสถาบันประกันภัยแห่งชาติเพิ่มมากขึ้น มีการเตรียมการใน พ.ศ. 2518 เพื่อสร้างพิพิธภัณฑ์ ซึ่งแล้วเสร็จในอีกสองปีต่อมา ด้วยความช่วยเหลือจากนักโบราณคดีและนักวิจัยระดับชาติที่สำคัญ เช่น การ์โลส อุมเบร์โต อากิลาร์ , ไมเคิล เจย์ สนาร์สกีส์ , การ์โลส บัลเซร์ , ซูไล โซโต เมนเดซ  โดยพิพิธภัณฑ์เปิดในวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2520 โดยใช้ชื่อว่า "ชุดสะสมทางโบราณคดีของสถาบันประกันภัยแห่งชาติ"  และเปลี่ยนชื่อเป็นพิพิธภัณฑ์หยกใน พ.ศ. 2522 ต่อมาใน พ.ศ. 2527 เพื่อเป็นเกียรติแก่ผู้สนับสนุนหลัก ห้องนิทรรศการศิลปะหมุนเวียนได้รับการตั้งชื่อตามฟิเดล ตริสตัน กัสโตร
ใน พ.ศ. 2542 พิพิธภัณฑ์ต้องปิดปรับปรุงเป็นเวลา 20 เดือน โดยเปิดอีกครั้งในวันที่ 30 ตุลาคม พ.ศ. 2543 มีการเปลี่ยนแปลงแนวทางของพิพิธภัณฑ์โดยมีการจัดแสดงวัตถุจำนวนมากขึ้น ซึ่งส่วนใหญ่เป็นชิ้นหยก
ใน พ.ศ. 2557 การก่อสร้างอาคารห้าชั้นในรูปแบบสถาปัตยกรรมหลังสมัยใหม่เสร็จสมบูรณ์ด้วยราคา 21 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งช่วยให้สามารถจัดแสดงชิ้นงานทางโบราณคดีทั้งหมดได้ ทำให้ที่นี่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัวเมื่อเทียบกับพิพิธภัณฑ์อื่น ๆ ในกรุงซานโฮเซ การออกแบบอาคารเป็นผลงานของดิเอโก บัน เดร์ ลาอัต  สถาปนิกชาวคอสตาริกา อาคารครอบคลุมพื้นที่ 6,970 ตารางเมตร โดยพัฒนาแนวความคิดจากรูปแท่งหยกดิบที่แยกออกเป็นสองส่วน ช่วยให้แสงส่องเข้ามายังพื้นที่ส่วนกลางของอาคารได้สะดวก ประกอบด้วยห้าชั้น แต่ละชั้นมีหนึ่งห้อง ยกเว้นชั้นที่สามซึ่งมีสองห้อง มีระบบระบายอากาศพิเศษและได้รับการออกแบบให้กลมกลืนกับสิ่งแวดล้อม มีห้องนิทรรศการชั่วคราว หอประชุมที่มีอุปกรณ์ครบครัน ห้องเรียนสำหรับกิจกรรมวิชาการ โรงอาหาร ร้านค้า และห้องรับฝากของ เปิดตัวอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 5 พฤษภาคม และเปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าชมตั้งแต่วันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2557
ชุดสะสม.
พิพิธภัณฑ์หยกมีโบราณวัตถุ 6,889 ชิ้นซึ่งส่วนใหญ่เป็นชิ้นงานเครื่องดินเผา มีวัตถุทำจากหยก 2,500 ชิ้น ถือเป็นชุดสะสมหยกในทวีปอเมริกาที่ใหญ่ที่สุดในโลก นอกจากนี้ยังมีวัตถุทำจากหิน ทอง เปลือกหอย และกระดูกจำนวนมาก และยังมีชุดสะสมบัสตอนเดมันโด  ซึ่งเป็นคทาทำจากไม้ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจ
ห้องนิทรรศการ.
หลังจากการก่อสร้างพิพิธภัณฑ์ในสถานที่แห่งใหม่แล้ว ทำให้ผู้ชมมีโอกาสที่จะเห็นสิ่งสะสมทางโบราณคดีเกือบทั้งหมดที่สถาบันดูแลอยู่ มีการจัดแสดงวัตถุที่ทำด้วยหยก เครื่องดินเผา ทองคำ หิน และอื่น ๆ สิ่งประดิษฐ์เหล่านี้สนับสนุนเนื้อหาที่เกี่ยวข้องกับสภาพการณ์ของมนุษย์ ธรรมชาติ และโลก ซึ่งบ่งบอกถึงวิถีชีวิตและการพัฒนาทางสังคม เทคโนโลยี วัฒนธรรม และศิลปะของชนก่อนโคลัมเบียที่อาศัยอยู่ในดินแดนที่เป็นประเทศคอสตาริกาในปัจจุบัน นิทรรศการของพิพิธภัณฑ์หยกแบ่งออกเป็น 6 ห้องตามลักษณะทางประวัติศาสตร์และโบราณคดี ได้แก่
นิทรรศการประกอบไปด้วยทรัพยากรสามมิติ เช่น ผลงานมิติทัศน์ การฉายภาพสามมิติ เกมแบบโต้ตอบ และการเข้าถึงคอมพิวเตอร์ที่ใช้งานง่าย ซึ่งช่วยให้ผู้เข้าชมได้ชมฉากต่าง ๆ จากยุคก่อนโคลัมบัส ตลอดจนค้นหาบัญชีรายการของสิ่งสะสมและเรียนรู้เพิ่มเติมโดยละเอียด