ปลาอมไข่เหลือง

ปลาอมไข่เหลือง (อังกฤษ: yellow-striped cardinalfish, goldenstriped cardinalfish, orange-lined cardinalfish; ชื่อวิทยาศาสตร์: "Ostorhinchus cyanosoma") เป็นสปีชีส์ของปลาทะเลในวงศ์ปลาอมไข่ (Apogonidae) อันดับ Perciformes มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบอินโด-แปซิฟิกตะวันตก
"O. cyanosoma" โดยทั่วไปมีสีเงินอมฟ้า มีลายสีส้มเหลือง และเมื่อโตเต็มวัยจะมีขนาดเฉลี่ยที่ 6 เซนติเมตร อาศัยอยู่ในน้ำที่มีความลึกถึง 50 เมตร มักอยู่ในทะเลสาบน้ำเค็มชายฝั่งหรือแนวปะการัง มันจะออกหากินเวลากลางคืน โดยกินพืชและสัตว์ขนาดเล็กเป็นหลัก โดยส่วนใหญ่เป็นแพลงก์ตอน ปลาชนิดนี้เป็นหัวข้อการวิจัยเพื่อทดสอบสิ่งที่อาจเกิดขึ้นกับสิ่งมีชีวิตในทะเลภายในปีคริสต์ศตวรรษที่ 21 เนื่องมาจากระดับคาร์บอนไดออกไซด์ที่คาดการณ์ไว้ในชั้นบรรยากาศ
อนุกรมวิธาน.
นักมีนวิทยา ชาวดัตช์ที่มีผลงานมากมาย ปีเตอร์ เบลเกอร์ เป็นผู้บรรยายถึงสปีชีส์นี้เป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1853 จากตัวอย่างที่เก็บได้ที่ลาวาจ็องนอกเกาะโซโลร์ ในจังหวัดนูซาเติงการาตะวันออกของประเทศอินโดนีเซียในปัจจุบัน ตัวอย่างต้นแบบดั้งเดิมที่เป็นเอกลักษณ์ของเขาถูกเก็บรักษาไว้ที่ศูนย์ความหลากหลายทางชีวภาพ Naturalis ในประเทศเนเธอร์แลนด์ 
ศัพทมูลวิทยา.
ยังไม่มีใครอธิบายถึงชื่อพ้องของสปีชีส์นี้ ดังนั้นชื่อสปีชีส์เดิมของเบลเกอร์ซึ่งคือ "cyanosoma" จึงไม่มีใครโต้แย้ง อย่างไรก็ตาม สกุล "Apogon" ที่เขาวางไว้นั้นได้ปกปิดความแตกต่างที่สำคัญระหว่างสปีชีส์เอาไว้ เมื่อไม่นานนี้ด้วยจากลักษณะทางกายภาพ (2005) และทางพันธุกรรม (2014) ของปลาอมไข่เหลืองนี้จึงได้มีการย้ายปลาชนิดนี้สู่สกุล "Ostorhinchus"
ในระหว่างการดำเนินการเพื่อแยกชนิดที่ทับซ้อนของ "O. cyanosoma" ซึ่งขณะนี้รวม "O. cyanosoma", "O. rubrimacula", "O. wassinki" และ "O. properuptus" ซึ่งสปีชีส์สุดท้ายนี้ถือเป็นชื่อพ้องของ "O. cyanosoma" มาระยะหนึ่งแล้ว
คำอธิบาย.
"Ostorhinchus cyanosoma" ขนาดใหญ่จะสามารถเติบโตได้ยาวถึง 8 เซนติเมตร แม้ว่าความยาวเฉลี่ยจะอยู่ที่ 6 เซนติเมตร ปลาชนิดนี้มีสีเงินอมฟ้า และมีแถบสีเหลืองส้ม 6 แถบ รวมทั้งแถบสั้นด้านหลังดวงตา
ซึ่งสปีชีส์ใหม่ ("Ostorhinchus rubrimacula") ถูกแยกออกจากกลุ่มสปีชีส์ของ "O. cyanosoma" ในปี ค.ศ. 1998 โดยมีสัณฐานวิทยาที่แทบจะเหมือนกันทุกประการ แต่มีจุดสีชมพูอมแดงที่โคนหาง และได้รับการยืนยันทางพันธุกรรมในปี ค.ศ. 2014 ที่น่าสังเกตคือในขณะที่เบลเกอร์สังเกตเห็นครีบสีแดง (pinnis rubris) ในตัวอย่างดั้งเดิมของเขา แต่เขาไม่เคยสังเกตเห็นจุดหางสีแดงเลย 
ทางเมอริสติกส์.
เมื่อใช้สูตรเมอริสติกส์แบบย่อ "O. cyanosoma" สามารถอธิบายได้ว่ามีลักษณะดังนี้:
D, VII + I,9
A II,8
P, 14
LL, 24
GR, 4–5 + 16–19
การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่อาศัย.
อาณาเขต.
แหล่งอ้างอิงที่ครอบคลุมที่สุดล่าสุดระบุว่า "O. cyanosoma" มีอาณาเขตครอบคลุมทั่วอินโด-แปซิฟิก ตั้งแต่ ทะเลแดงไปทางใต้จนถึงแอฟริกาตะวันออก และไปทางตะวันออกผ่านเวสเทิร์นออสเตรเลียและควีนส์แลนด์ ไปจนถึงนิวแคลิโดเนีย และไปทางเหนือจนถึงหมู่เกาะโองาซาวาระ และหมู่เกาะรีวกีว
การตั้งถิ่นฐาน.
มันอาศัยอยู่ในบริเวณน้ำใสของทะเลสาบน้ำเค็มชายฝั่งและแนวปะการังตื้น อาศัยอยู่ในน้ำลึก 1 ถึง 50 เมตร (โดยปกติจะสูงกว่า 15 เมตร) และอาศัยอยู่ในใต้ขอบหิน ในรู และระหว่างหนามของเม่นทะเล 
การตั้งถิ่นฐานของปลาในแนวปะการังมักถูกครอบครองโดยการสรรหาตัวอ่อนแต่ในอย่างน้อยส่วนหนึ่งของแนวปะการังเกรตแบร์ริเออร์รีฟของออสเตรเลีย ประมาณหนึ่งในสามของการคัดเลือก "O. cyanosoma" ในแนวปะการังใด ๆ ก็ตามมักจะเกิดจากการอพยพของปลาโตเต็มวัยและลูกปลาผ่านทรายและเศษปะการังที่อยู่ระหว่างนั้น 
ในกลุ่มขนาดใหญ่ของ "O. cyanosoma" มักพบคู่เพศผู้และเพศเมียที่มีเสถียรภาพ ปลาที่อยู่เป็นคู่มีแนวโน้มที่จะอาศัยอยู่ในที่ใดที่หนึ่งและสามารถกลับไปยังที่ที่นั้นได้หากถูกแยกออกไป (กับคู่ของตัวมันหรือไม่ก็ตาม) มากกว่าปลาที่ไม่ได้จับคู่ การรักษาพื้นที่ที่พักอาศัยที่แน่นอนบนแนวปะการังอาจเป็นปัจจัยสำคัญในการเอาชีวิตรอดจากการล่าเหยื่อของพวกที่กินปลาอื่นเป็นอาหารที่ดุร้ายที่พบได้ในบริเวณนั้น 
ปรสิต.
พบตัวอย่าง "O. cyanosoma" ที่มีการติดเชื้อถุงน้ำดีของ "Ceratomyxa cyanosomae", "Ceratomyxa cardinalis", "Ellipsomyxa apogoni" และ "Zschokkella ohlalae" นอกจากนี้ยังพบสิ่งมีชีวิตสองชนิดในเซลล์กล้ามเนื้อโครงร่าง ได้แก่ "Kudoa cheilodipteri" และ "Kudoa whippsi" ปรสิตไนดาเรียขนาดเล็กจากชั้น Myxosporea เหล่านี้มีความน่าสนใจเป็นสองเท่า เนื่องจากกลุ่มนี้อาจต้องการตัวถูกเบียน 2 ตัวที่มีระยะสืบพันธุ์ 2 ระยะ (ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่หายากมากในโลกของปรสิต)
พฤติกรรม.
อาหาร.
"O. cyanosoma" เป็นสัตว์กินแพลงก์ตอน หากินเวลากลางคืน โดยมักจะออกมาจากที่ซ่อนตัวในถ้ำปะการังและรอยแยกเพื่อหาอาหารโดยการโฉบอยู่เหนือแหล่งที่อยู่ขนาดเล็ก ที่เป็นทรายบนแนวปะการังชายฝั่ง โดยมีการขับถ่ายในเวลากลางวันในแหล่งอาศัยขนาดเล็กที่ไม่มีแหล่งอาหาร "O. cyanosoma" อาจช่วยหมุนเวียนสารอาหารในแนวปะการังไปมาระหว่างชุมชนต่าง ๆ บริเวณแนวปะการัง ซึ่งดูเหมือนว่าปลาชนิดนี้จะชอบกินสัตว์ขนาดเล็กจำพวกกุ้ง จำพวกกุ้งขนาดเล็ก ที่อาศัยอยู่บริเวณเขตเบนธิก มากกว่า ตัวอ่อนของแพลงก์ตอนที่อาศัยอยู่บริเวณสูงกว่าในแนวน้ำ อย่างไรก็ตาม ผลกระทบตามฤดูกาลหรือการสุ่มตัวอย่างอาจมีบทบาทสำคัญในการกำหนดอาหาร เนื่องจากในบางปีและบางแห่งชี้ให้เห็นว่า "O. cyanosoma" กำลังกินโคพีพอดแพลงก์ตอนและตัวอ่อนของสัตว์จำพวกกุ้งในปริมาณที่มีนัยสำคัญ 
แม้ว่าปากที่กว้างอาจเหมาะกับการล่าเหยื่อที่อยู่ตามพื้นทะเล แต่การกินเหยื่อประเภทต่าง ๆ ของปลาอมไข่ที่มีรูปร่างปากต่างกันนั้น ในความเป็นจริงแล้วเพื่อให้มีความสัมพันธ์ที่ดีกว่ากับความพร้อมใช้งานที่เปลี่ยนแปลงไป (กล่าวคือ รูปร่างปากที่หลากหลายยังสามารถสร้างชนิดพันธุ์ที่มีความยืดหยุ่นในการดำรงชีวิต) 
การสืบพันธุ์.
"O. cyanosoma" เป็นปลาที่เลี้ยงลูกในปากโดยฝ่ายพ่อ นี่อาจเป็นสาเหตุที่สำคัญกว่าสำหรับความแตกต่างทางเพศ ที่แสดงออกโดยช่องเปิดที่กว้างกว่าและขากรรไกรล่างที่ยื่นออกมามากกว่าลักษณะเฉพาะของการล่าเหยื่อ ปากที่ใหญ่ขึ้นช่วยให้ปกป้องไข่จากการถูกล่าได้มากขึ้น และช่วยให้หมุนเวียนน้ำได้ดีขึ้น (เพื่อเพิ่มออกซิเจนให้กับทั้งไข่และพ่อแม่) 
การจับคู่ใน "O. cyanosoma" ดูเหมือนไม่ได้ให้ประโยชน์ทางพันธุกรรมตามที่คาดหวังจากการมีคู่เดียว (monogamy) จริง ๆ แล้ว เช่นเดียวกับปลาหลายชนิดในวงศ์ของมันที่มีการผูกพันคู่ (Pair bond) พฤติกรรมนี้น่าจะถูกผลักดันด้วยการหลีกเลี่ยงผู้ล่ามากกว่าการผูกพันเพื่อการสืบพันธุ์แบบเฉพาะเจาะจง 
ความสำคัญต่อมนุษย์.
การท่องเที่ยว.
มักนิ่งอยู่กับที่และมองเห็นได้ต่ำบนแนวปะการังในเวลากลางวัน การรวมตัวของ "O. cyanosoma" เพิ่มสีสันใต้น้ำที่น่าดึงดูดใจให้กับนักดำน้ำสกูบา เพื่อการพักผ่อนหย่อนใจ การมีอยู่ของพวกเขายังช่วยสนับสนุนเศรษฐกิจในท้องถิ่นในประเทศเขตร้อนที่มักจะยากจนอีกด้วย 
พิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ.
มีการส่งออกตัวอย่างมีชีวิตช่วยให้ผู้ที่ชื่นชอบการเลี้ยงปลาทะเลได้เพลิดเพลิน ซึ่งหากจัดการอย่างเหมาะสม ก็สามารถเป็นประโยชน์ต่อชุมชนท้องถิ่นที่ยากจนได้เช่นกัน 
การวิจัย.
"O. cyanosoma" ถูกนำมาใช้เป็นสัตว์ทดลองในห้องปฏิบัติการเพื่อทดสอบสิ่งที่อาจเกิดขึ้นกับสิ่งมีชีวิตในทะเลภายในคริสต์ศตวรรษที่ 21 โดยพิจารณาจากระดับคาร์บอนไดออกไซด์ในบรรยากาศที่คาดการณ์ไว้ ชี้ให้เห็นถึงผลกระทบเชิงลบต่ออัตราการเผาผลาญของปลา (และการอยู่รอดที่เกี่ยวข้อง) จากการกลายเป็นกรดของมหาสมุทรที่เกิดจากการละลายคาร์บอนไดออกไซด์เพิ่มขึ้นทำให้อุณหภูมิของน้ำเพิ่มขึ้น 3 °C (ซึ่งภาวะโลกร้อนกำลังทำให้เกิดขึ้น) ประชากรปลาแนวปะการังในละติจูดที่สูงขึ้น (เย็นมากกว่า) ดูเหมือนจะมีความสามารถในการปรับตัวเข้ากับอุณหภูมิที่สูงขึ้นและกรดเพิ่มขึ้นมากกว่าประชากรที่อยู่ใกล้กับเส้นศูนย์สูตร 
เชิงอรรถและรายการอ้างอิง.
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />