เฉลียง (วงดนตรี)

เฉลียง เป็นชื่อของวงดนตรีสัญชาติไทย ที่มีผลงานระหว่างปี พ.ศ. 2525 - 2534 มีผู้ก่อตั้งและผู้แต่งเพลงส่วนใหญ่ของวงเฉลียงคือ ประภาส ชลศรานนท์ ศิลปินแห่งชาติ
เฉลียงเป็นวงดนตรีวงแรก ๆ ที่บุกเบิกเพลงแนวแปลกใหม่ ทั้งด้านเนื้อหาและท่วงทำนองให้กับวงการเพลงไทย พวกเขาได้รับการขนานนามว่าเป็น "กลุ่มตัวโน้ตอารมณ์ดี" และ "ต้นแบบบอยแบนด์วงแรกของไทย"
ที่มาของชื่อวงเฉลียง.
จิก - ประภาส ชลศรานนท์ ผู้ก่อตั้งและผู้แต่งเพลงส่วนใหญ่ของวงเฉลียง ต้องการชื่อวงดนตรีที่สื่อถึงมนุษย์ เป็นบ้าน เป็นจิตใจ และต้องการสื่อถึง ตรงกลาง ที่อยู่ระหว่างข้างนอกและข้างใน (จิตใจ) จึงนึกถึงชื่อเฉลียงที่เป็นส่วนที่เชื่อมต่อข้างนอกกับข้างในบ้าน ประกอบกับชื่อเฉลียงมีเสียงคล้ายกับ เฉียง ๆ ไม่ค่อยตรง เป็นการสะท้อนภาพ แต่ไม่ใช่สะท้อนภาพสังคม เป็นการสะท้อนภาพจิตใจ
สมาชิก.
แบ่งออกเป็น 4 ยุค ดังนี้ 
ประวัติ.
ยุคที่หนึ่ง.
เฉลียงเกิดจากการรวมกันของกลุ่มนิสิตคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ประกอบด้วย จิก - ประภาส ชลศรานนท์ และ เจี๊ยบ - วัชระ ปานเอี่ยม ทำเพลงตัวอย่างให้ ดี้ - นิติพงษ์ ห่อนาค นำไปขับร้อง ก่อนจะนำไปขอให้ เต๋อ - เรวัต พุทธินันทน์ อำนวยการผลิตให้
หลังจากเต๋อได้ฟังแล้วพบว่าดี้ร้องเสียงเพี้ยนต่ำไม่เหมาะกับการเป็นนักร้องนำ จึงเสนอให้เล็ก - สมชาย ศักดิกุล ที่ขณะนั้นเป็นนักดนตรีอาชีพ มาเป็นนักร้องคู่กับเจี๊ยบในผลงานชุดแรก ในปี พ.ศ. 2525 ซึ่งแท้จริงแล้วไม่มีชื่อชุด แต่เนื่องจากหน้าปกที่ออกแบบโดยจิกมีรูปฝน จึงถูกเรียกว่าชุด "ปรากฏการณ์ฝน" ตามชื่อเพลงที่ถูกบรรจุอยู่ในอัลบั้มชุดนั้น แต่หลังจากผลงานชุดแรกออกมาไม่ประสบความสำเร็จทั้งด้านรายได้และเสียงตอบรับ มียอดขายไม่เกิน 4,000 - 5,000 ม้วน เฉลียงจึงไม่ได้ออกผลงานอีกเป็นระยะเวลา 4 ปี
ยุคที่สอง.
ในปี พ.ศ. 2529 จิกมีผลงานเพลงอยู่ชุดหนึ่งที่เคยมีความคิดให้เกี๊ยง - เกียรติศักดิ์ เวทีวุฒาจารย์ รุ่นน้องร่วมคณะที่เคยร่วมร้องเพลงประกอบโฆษณาที่จิกแต่ง ออกผลงานเป็นศิลปินเดี่ยว แต่เนื่องจากอุปสรรคด้านผู้สนับสนุน จึงทำให้โครงการไม่เกิดขึ้น จนกระทั่ง จุ้ย - ศุ บุญเลี้ยง หนึ่งในผู้ที่ซื้ออัลบั้ม "ปรากฏการณ์ฝน" ประทับใจในเพลงเที่ยวละไมที่อยู่ในอัลบั้มนั้น จึงติดต่อกับจิกเพื่อนำผลงานเพลงของตัวเองไปให้พิจารณา และไปชนกับผลงานเพลงเดี่ยวที่ถูกพับไว้ของเกี๊ยง จึงเกิดความคิดที่จะรวมตัวเป็นศิลปินคู่ในชื่อ "ไปยาลใหญ่" แต่จิกยังไม่พอใจในบางเพลง จึงเสนอให้เจี๊ยบและดี้กลับมารวมวงอีกครั้งเป็นวงเฉลียงในยุคที่สอง ซึ่งเป็นยุคคลาสสิกของวง แต่เนื่องจากในหลายบทเพลงมีเสียงของแซกโซโฟน จึงได้ชักชวนให้แต๋ง - ภูษิต ไล้ทอง เพื่อนนักดนตรีเครื่องเป่าจากคณะครุศาสตร์ จุฬาฯ ที่เคยร่วมงานกันเมื่อครั้งยังเป็นนิสิตมาร่วมเป็นสมาชิกวงอีกคน ก่อนจะออกผลงานชุดแรกในยุคที่สองกับค่ายครีเอเทียคือ "อื่น ๆ อีกมากมาย" อำนวยการดนตรีโดย ทรงวุฒิ จรูญเรืองฤทธิ์ และได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีจากนักฟังเพลง มีการออกแสดงคอนเสิร์ตและมิวสิกวีดีโอ และได้เคยแสดงคอนเสิร์ตถวายสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ต้นปี พ.ศ. 2530 เฉลียงออกผลงานเพลงชุดที่สามกับค่ายคีตาแผ่นเสียงและเทป (ต่อมาคือคีตา เรคคอร์ดสและคีตา เอนเตอร์เทนเมนท์) ในชุด "เอกเขนก" มีเพลง "เร่ขายฝัน" ที่ถูกทำเป็นมิวสิกวีดีโอยาว 9 นาที และได้รับรางวัลมิวสิกวิดีโอยอดเยี่ยมจากสมาคมผู้กำกับศิลป์กรุงเทพฯ (B.A.D. Awards) ประจำปี พ.ศ. 2530 นอกจากผลงานบทเพลงแล้ว ชื่อเสียงของเฉลียงทำให้ได้เล่นโฆษณาของน้ำอัดลมเป๊ปซี่ ซึ่งเพลงประกอบโฆษณาที่ดัดแปลงมาจากเพลง "รู้สึกสบายดี" ก็ได้รับรางวัลจากสมาคมผู้กำกับศิลป์กรุงเทพฯ เช่นเดียวกัน 
ปลายปี พ.ศ. 2530 เฉลียงออกผลงานเพลงชุดที่สี่คือ "เฉลียงหลังบ้าน" ที่ผลงานเพลงส่วนใหญ่เป็นบทเพลงประกอบละครเรื่องต่าง ๆ ที่จิกเป็นผู้แต่ง และได้จัดแสดงคอนเสิร์ต "หัวบันไดไม่แห้ง" ที่หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ เมื่อวันที่ 7 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2531 เป็นการปิดอัลบั้ม "เฉลียงหลังบ้าน"
ยุคที่สาม.
หลังจากคอนเสิร์ต "หัวบันไดไม่แห้ง" ซึ่งเป็นคอนเสิร์ตปิดอัลบั้ม "เฉลียงหลังบ้าน" แล้ว จุ้ยที่งานส่วนตัวเริ่มรัดตัวและดี้ที่ต้องกลับไปเป็นนักแต่งเพลงให้กับ แกรมมี่ เอ็นเตอร์เทนเมนต์ ได้ตัดสินใจขอยุติบทบาทกับวง จิกจึงชักชวนให้นก - ฉัตรชัย ดุริยประณีต นักแต่งเพลงที่เคยส่งเพลงมาให้เขาพิจารณาเข้ามาเพิ่มเป็นสมาชิกอีกคนหนึ่ง และปรับเปลี่ยนหัวหน้าวงเป็นเจี๊ยบ เป็นเฉลียงยุคที่สาม ที่มีสมาชิก 4 คน ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2532 และมีผลงานชุดแรกในยุคที่สามคือ "แบ-กบาล" มิวสิกวีดีโอที่มีชื่อเสียงของชุดนี้คือ "ใจเย็นน้องชาย" ที่ได้รับรางวัลชมเชยประเภทมิวสิกวีดีโอดีเด่นของคณะกรรมการโทรทัศน์ทองคำ เฉลียงมี "คอนเสิร์ตปิดท้ายทอย" ที่หอประชุมใหญ่ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทยในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2532
และผลงานชุดสุดท้ายของเฉลียงซึ่งออกในปี พ.ศ. 2533 คือ "ตะไคร่น้ำสุดขอบฟ้า" มีเนื้อหาหลักเกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์ธรรมชาติ และมีการเปลี่ยนแปลงในส่วนของแนวเพลงจากสวิงแจ๊สมาเป็นโฟล์กร็อก ทำให้เฉลียงได้รับรางวัลสีสันอะวอร์ดส์ถึง 2 รางวัล คือรางวัลเพลงยอดเยี่ยมในเพลง "โลกาโคม่า" และรางวัลศิลปินกลุ่มยอดเยี่ยม แต่เนื่องจากภาระและหน้าที่การงานส่วนตัวของสมาชิกแต่ละคนทำให้การทำการตลาดและการออกแสดงคอนเสิร์ตเป็นไปได้ยาก เฉลียงจึงประกาศยุบวงในที่สุด โดยมีเพลงสุดท้ายของเฉลียงที่อยู่ในอัลบั้มตะไคร่น้ำสุดขอบฟ้า คือ "ฝากเอาไว้"
ภายหลังจากออกผลงานชุดสุดท้ายในปี พ.ศ. 2533 เฉลียงยังคงมีการรวมตัวกันเล่นคอนเสิร์ตและออกผลงานเพลงเฉพาะกิจเป็นครั้งคราว นอกจากนี้ยังมีการก่อตั้งกองทุนเฉลียง เพื่อมอบทุนสนับสนุนกิจกรรมการศึกษาสำหรับเด็ก
ยุคที่สี่.
หลังจากออกผลงานอัลบั้มสุดท้ายคือตะไคร่น้ำสุดขอบฟ้า วงเฉลียงได้ยุบวงไป 3 ปี ก่อนจะกลับมารวมตัวอีกครั้งใน "คอนเสิร์ตแก้คิดถึง...ฉลองสิบกว่าปีเฉลียง" นำรายได้เพื่อการกุศล แสดงในวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2537 ที่ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย โดยสมาชิก 7 คน จากทั้ง 3 ยุคขึ้นแสดงโดยพร้อมหน้ากันเป็นครั้งแรก และดี้ยังได้แต่งเพลงใหม่คือ "ไม่รักแต่คิดถึง" เพื่อแสดงเป็นครั้งแรกในคอนเสิร์ตนี้
ต่อมาเมื่อวันที่ 2 - 3 ธันวาคม พ.ศ. 2543 วงเฉลียงได้มารวมตัวกันจัดคอนเสิร์ตสั่งลาในชื่อ "คอนเสิร์ตเรื่องราวบนแผ่นไม้" แสดงที่หอประชุมใหญ่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ และได้ออกผลงานอีกชุดเป็นชุดพิเศษที่มีจำหน่ายหน้าคอนเสิร์ต คือ ชุด "นอกชาน" ซึ่งเป็นการรวบรวมเพลงใหม่ที่แต่งมาใหม่ในช่วง 7 ปีที่ผ่านมา และในคอนเสิร์ต ดี้ในฐานะหัวหน้าวงได้ประกาศอำลาแฟนเพลงและบอกว่าจะไม่รวมตัวเล่นคอนเสิร์ตกันอีก การแสดงรอบสุดท้ายของคอนเสิร์ตนี้อาจเป็นประวัติศาสตร์ของวงการดนตรีว่าเป็นคอนเสิร์ตที่ใช้เวลาหลังจากจบการแสดงยาวนานที่สุด เนื่องจากภายหลังแสดงเพลงสุดท้ายไปเรียบร้อยแล้ว แฟนเพลงเฉลียงปรบมือต่อเนื่องเป็นเวลายาวนาน ทำให้ดี้ออกมาประกาศว่าจะไม่ลงจากเวทีจนกว่าแฟนเพลงคนสุดท้ายที่ต้องการลายเซ็นจะเดินทางกลับ นอกจากนั้นวงยังออกมาแสดงเพลง "เรื่องราวบนแผ่นไม้" ซึ่งเป็นเพลงประจำคอนเสิร์ตอีกครั้งหนึ่ง โดยมีจิกซึ่งเป็นผู้แต่งร่วมร้องด้วยเป็นครั้งแรก
อย่างไรก็ตาม ในปี พ.ศ. 2550 สมาชิกวงเฉลียงทั้ง 6 คนใน 2 ยุคสุดหลังกลับมารวมตัวกันจัดคอนเสิร์ตเพื่อจัดหารายได้ให้กับสมาคมนิสิตเก่าคณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และสนับสนุนด้านการศึกษาของคณะ มีชื่อว่า "เหตุเกิดที่...เฉลียง" และมีนิยามว่า "ดนตรีบำบัด ถาปัดจัด เฉลียงโชว์" ที่จุ้ยเป็นผู้ตั้ง แสดงที่อิมแพ็ค อารีน่า เมืองทองธานี จำนวน 2 รอบในวันเสาร์ที่ 30 มิถุนายน เวลา 13.00 น. และ 19.00 น. โดยจิกได้แต่งเพลงใหม่สำหรับแสดงในคอนเสิร์ตนี้ คือ "เธอหมุนรอบฉัน ฉันหมุนรอบเธอ" ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในเพลงที่ได้รับความนิยมหลังจากสครับบ์นำไปทำเวอร์ชั่นโคฟเวอร์ในเวลาต่อมา
ในปี พ.ศ. 2559 วงเฉลียงกลับมารวมตัวกันจัดคอนเสิร์ตในชื่อ "ปรากฏการณ์เฉลียง" แสดงที่ รอยัล พารากอน ฮอลล์ สยามพารากอน ในวันที่ 17 - 18 กันยายน ซึ่งเป็นคอนเสิร์ตที่วงเฉลียงเล่นร่วมกับวงออร์เคสตรา โดยมีเพลงใหม่ที่แสดงในคอนเสิร์ตนี้ คือ "เข้าใจว่าไม่เข้าใจ, คนแปลกหน้า, ไม่นานนี้เอง"
ในปี พ.ศ. 2566 วงเฉลียงกลับมารวมตัวกันจัดคอนเสิร์ตอีกครั้งในชื่อ "เฉลียง Rare Item" แสดงที่ รอยัล พารากอน ฮอลล์ สยามพารากอน ในวันที่ 26 - 27 สิงหาคม และ "เฉลียง Rare Item RESTAGE" แสดงที่ มหิดลสิทธาคาร มหาวิทยาลัยมหิดล ในวันที่ 9 - 11 ธันวาคม ซึ่งเป็นคอนเสิร์ตที่วงเฉลียงเล่นร่วมกับวงออร์เคสตรา โดยจิกได้แต่งเพลงใหม่สำหรับแสดงในคอนเสิร์ตนี้ คือ "ยังคงเอกเขนก"
ในปี พ.ศ. 2568 เจี๊ยบ ดี้ แต๋ง ในนามวงเฉลียง ได้รับเชิญให้ร่วมแสดงในคอนเสิร์ตทัพฟ้าคู่ไทยเพื่อ "ชัยพัฒนา" ครั้งที่ 16 จัดโดยกองทัพอากาศ เมื่อวันที่ 1 และ 2 กรกฎาคม ณ ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย โดยในรอบวันที่ 2 กรกฎาคม พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรการแสดง
ผลงาน.
อัลบั้ม.
ปรากฏการณ์ฝน.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
อื่น ๆ อีกมากมาย.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
เอกเขนก.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
เฉลียงหลังบ้าน.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
แบ-กบาล.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
ตะไคร่น้ำสุดขอบฟ้า.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
คอนเสิร์ต.
เอกลักษณ์ของคอนเสิร์ตเฉลียง.
คอนเสิร์ตเฉลียงมีรูปแบบพิเศษเฉพาะตัวคือมีการพูดคุยหลังจากจบเพลง เรื่องที่คุยมันจะเป็นเรื่องหยอกล้อกันระหว่างสมาชิกภายในวง หรือวิพากษ์วิจารณ์เหตุการณ์ในสังคมในมุมมองที่แตกต่างและขบขัน แฟนเพลงเฉลียงบางส่วนที่เข้าไปชมคอนเสิร์ตจึงให้ความสนใจส่วนพูดคุยมากพอ ๆ กับการฟังเพลง นอกไปจากนั้นระหว่างการแสดงบางบทเพลง เช่น "นิทานหิ่งห้อย" ที่ร้องโดยจุ้ย จะมีการเล่านิทานโดยเจี๊ยบสลับระหว่างท่อน 
ในยุคก่อนยุบวงรวมทั้งบางคอนเสิร์ตหลังยุบวง เฉลียงจะใช้บทเพลง"อื่น ๆ อีกมากมาย" เป็นเพลงปิดคอนเสิร์ต โดยบางครั้ง มีการแก้เนื้อเพลงเพื่อสร้างความแปลกใจให้กับผู้ชม
เฉลียงเฉพาะกิจ.
นอกจากผลงานเพลงเฉลียง 6 ชุดแล้ว เฉลียงยังคงมีผลงานอื่น ๆ ที่เฉลียงรวมตัวกันแม้จะไม่ครบวง เช่น งานเพลงประกอบภาพยนตร์ งานคอนเสิร์ต และ เพลงประกอบสารคดี
สิ่งสืบทอด.
ทริบิวท์เฉลียง.
เป็นอัลบั้มรวมเพลงที่รวบรวมศิลปินมาร้องเพลงของเฉลียง
มีชื่อว่า "คนอื่น ๆ อีกมากมาย ต่างบ้าน ต่างคน บนเฉลียง" อำนวยการผลิตโดย โรจน์ชนา วโรภาษ 
ตัวอย่างศิลปินที่ขับร้อง 
ละครร้องเพลงเฉลียง.
บทเพลงของวงเฉลียงได้ถูกนำมาดัดแปลงใหม่เป็นละครเวทีรูปแบบละครเพลงประเภทตู้เพลง (Jukebox Musical) ถึง 3 ครั้ง ดังนี้