บั้นเฮ็ก

บั้นเฮ็ก (เสียชีวิต ป. กันยายน ค.ศ. 272) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า ว่าน ยฺวี่  เป็นขุนนางของรัฐง่อก๊กในช่วงปลายยุคสามก๊ก (ค.ศ. 220-280) ของจีน
รับราชการกับซุนฮิว.
ชาติกำเนิดของบั้นเฮ็กไม่มีบันทึกในประวัติศาสตร์ บั้นเฮ็กรับราชการเป็นนายอำเภอ (令 "ลิ่ง") ของอำเภอออเสง (烏程縣 "อูเฉิงเซี่ยน"; ปัจจุบันคือนครหูโจว มณฑลเจ้อเจียง) ในรัชสมัยของซุนฮิว (ครองราชย์ ค.ศ. 258–264) จักรพรรดิลำดับที่ 3 ของง่อก๊ก ในช่วงเวลานั้นบั้นเฮ็กเป็นพระสหายสนิทกับซุนโฮซึ่งในเวลานั้นทรงดำรงฐานันดรศักดิ์เป็นโหวแห่งออเสง (烏程侯 "อูเฉิงโหว") ภายหลังบั้นเฮ็กได้เลื่อนขึ้นเป็นผู้จัดการทัพซ้าย (左典軍 "จั๋วเตี่ยนจฺวิน")
ในปี ค.ศ. 264 เมื่อซุนฮิวประชวรหนัก พระองค์ฝากฝังซุนเปียน (孫𩅦 "ซุน วาน") พระโอรสองค์โตและรัชทายาทของพระองค์ให้เอียงเหียง (濮陽興 "ผูหยาง ซิง") อัครมหาเสนาบดีของพระองค์ช่วยค้ำชู อย่างไรก็ตามหลังการสวรรคตของซุนฮิว เอียงเหียงไม่ได้ช่วยเหลือซุนเปียนที่ยังทรงพระเยาว์ให้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ ในช่วงเวลานั้นง่อก๊กกำลังเผชิญหน้ากับภัยคุกคามหลายอย่าง (เช่นการรุกรานจากภายนอก และการก่อกบฏภายใน) เหล่าข้าราชการหวังจะให้จักรพรรดิที่มีพระชนมายุและเป็นผู้ใหญ่มากกว่านี้เป็นผู้นำพวกตน บั้นเฮ็กจึงใช้โอกาสนี้ในการเสนอกับเอียงเหียงและเตียวปอ (張布 "จาง ปู้") ที่เป็นผู้สำเร็จราชการร่วมในช่วงไร้จักรพรรดิให้ตั้งซุนโฮเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ โดยบั้นเฮ็กนั้นแอบหวังว่าตนจะได้รับบำเหน็จจากซุนโฮในภายหลัง บั้นเฮ็กบอกกับเอียงเหียงและเตียวปอว่าซุนโฮทรงเฉลียวฉลาด มีความเด็ดขาด และคล้ายคลึงกับซุนเซ็ก (ผู้วางรากฐานของรัฐง่อก๊ก) แล้วพยายามโน้มน้าวให้ทั้งสองสนับสนุนซุนโฮ ด้านเอียงเหียงและเตียวปอก็สามารถทูลโน้มน้าวจักรพรรดินีจูพระมเหสีม่ายของซุนฮิวให้ทรงอนุญาตให้ซุนโฮขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นผลสำเร็จ
รับราชการกับซุนโฮ.
หลังซุนโฮขึ้นครองราชย์ ซุนโฮทรงแต่งตั้งให้บั้นเฮ็กเป็นนายทหารม้ามหาดเล็กกลาง (散騎中常侍 "ซ่านฉีจงฉางชื่อ") ร่วมกับหวาง ฝาน (王蕃), โหลว เสฺวียน (樓玄) และกัว ชัว (郭逴) ต่อมาไม่นานซุนโฮทรงกลายเป็นจักรพรรดิที่โหดเหี้ยม สุรุ่ยสุร่าย และประพฤติตนไม่เหมาะสม เอียงเหียงและเตียวปอจึงเสียใจกับการตัดสินใจของพวกตนที่ตั้งให้ซุนโฮขึ้นครองราชย์ บั้นเฮ็กได้ยินคำบ่นของทั้งสองจึงลอบทูลรายงานซุนโฮ ซุนโฮจึงมีรับสั่งให้ประหารชีวิตเอียงเหียงและเตียวปอพร้อมกับครอบครัว ในบรรดาเพื่อนขุนนาง บั้นเฮ็กเข้ากับหลัว เสฺวียนได้ดีที่สุด แต่เข้ากับหวาง ฝานได้น้อยที่สุด บั้นเฮ็กเกลียดชังหวาง ฝานเป็นพิเศษเพราะเห็นว่าหวาง ฝานใช้ประโยชน์จากความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับจักรพรรดิซุนโฮเพื่อให้ได้รับความโปรดปรานจากซุนโฮ บั้นเฮ็กและขุนนางอีกคนชื่อเฉิน เชิง (陳聲) มักจะใส่ร้ายหวาง ฝานต่อหน้าซุนโฮ เมื่อเวลาผ่านไป ซุนโฮก็ทรงเกลียดหวาง ฝานมากขึ้นเรื่อย ๆ เพราะหวาง ฝานมักทูลตำหนิพฤติกรรมรุนแรงของพระองค์ ในที่สุดซุนโฮจึงหาข้ออ้างในการประหารชีวิตหวาง ฝานในปี ค.ศ. 266
ในปี ค.ศ. 266 ซุนโฮทรงแบ่งสำนักอัครมหาเสนาบดีเป็น 2 ฝ่าย ทรงแต่งตั้งบั้นเฮ็กเป็นอัครมหาเสนาบดีขวา (右丞相 "โย่วเฉิงเซี่ยง") และแต่งตั้งลู่ ข่าย (陸凱) เป็นอัครมหาเสนาบดีซ้าย (左丞相 "จั่วเฉิงเซี่ยง") เหตุผลที่ซุนโฮทรงแบ่งสำนักอัครมหาเสนาบดีเป็น 2 ฝ่ายนั้นเป็นเพราะพระองค์ทรงมีพระประสงค์ให้บั้นเฮ็กถ่วงดุลอำนาจกับลู่ข่ายที่มีอิทธิพลมากกว่าและอาวุโสมากกว่า ในฤดูใบไม้ผลิ ค.ศ. 267 ซุนโฮทรงมีรับสั่งให้บั้นเฮ็กรับผิดชอบดูแลราชการทหารในมณฑลเกงจิ๋ว (荊州 "จิงโจว") และประจำการอยู่ที่ปากิ๋ว (巴丘 "ปาชิว"; ปัจจุบันคือนครเยฺว่หยาง มณฑลหูหนาน) แทนที่ลู่ ข่ายซึ่งทำหน้าที่นี้มาหลายปี
ในปี ค.ศ. 268 ซุนโฮทรงตัดสินพระทัยทำศึกกับราชวงศ์จิ้นซึ่งเป็นรัฐอริของง่อก๊ก พระองค์จึงมีรับสั่งให้บั้นเฮ็กและชือ จี (施績) นำทัพง่อก๊กในมณฑลเกงจิ๋วเข้าโจมตีราชวงศ์จิ้น บั้นเฮ็กนำพลเข้าโจมตีเมืองซงหยง (襄陽郡 "เซียงหยางจฺวิ้น"; ปัจจุบันคือนครเซียงหยาง มณฑลหูเป่ย์) แต่พ่ายแพ้ให้กับเฮาเหลก (胡烈 "หู เลี่ย") ขุนพลราชวงศ์จิ้นและถูกตีล่าถอยไป หลังลู่ ข่ายเสียชีวิตในปี ค.ศ. 269 ซุนโฮส่งเรียกตัวบั้นเฮ็กกลับมาเกี๋ยนเงียบ (建康 "เจี้ยนเย่"; ปัจจุบันคือนครหนานจิง มณฑลเจียงซู) นครหลวงของง่อก๊กในปีถัดมา ในช่วงเวลานั้น บั้นเฮ็กเสนอชื่อหลัว เสฺวียนให้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าราชองครักษ์
ในฤดูหนาวของปี ค.ศ. 270/271 ซุนโฮทรงเปิดการการรบกับราชวงศ์จิ้นแม้ว่าเหล่าขุนนางจะคัดค้านอย่างหนัก โดยพระองค์ทรงนำทัพออกจากงิวจู๋ (牛渚 "หนิวจู่"; ปัจจุบันคืออำเภอตางถู มณฑลอานฮุย) ระหว่างการเดินทัพ ทหารง่อก๊กต้องเผชิญหน้ากับพายุหิมะและไม่สามารถรุดหน้าได้ ในช่วงเวลานั้นเหล่าทหารง่อก๊กเริ่มบ่นด้วยความไม่พอใจ ถึงขนาดมีการพูดคุยกันว่าจะแปรพักตร์ไปเข้าด้วยราชวงศ์จิ้น ก่อนที่ซุนโฮจะทรงมีรับสั่งให้ถอยทัพกลับง่อก๊ก บั้นเฮ็กก็แอบมีการตกลงกันอยู่ก่อนกับขุนพลเตงฮองและหลิว ผิง (留平) ว่าจะกลับไปง่อก๊กโดยไม่ทูลแจ้งจักรพรรดิให้ทรงรับทราบ เมื่อซุนโฮทรงทราบเรื่องนี้ก็กริ้วหนัก แต่พระองค์ยังไม่ทรงดำเนินการใด ๆ กับบั้นเฮ็กและคนอื่น ๆ ในทันที เพราะทั้งสามคนดำรงตำแหน่งสำคัญในราชสำนักของพระองค์ หลังเตงฮองเสียชีวิตด้วยอาการป่วยในภายหลังในปีเดียวกันนั้น ซุนโฮก็มีรับสั่งให้เนรเทศครอบครัวของเตงฮองไปเมืองหลินชฺวาน (臨川郡 "หลินชฺวานจฺวิ้น"; อยู่บริเวณเขตหลินชฺวาน นครฝู่โจว มณฑลเจียงซีในปัจจุบัน) ในปีถัดมา ซุนโฮทรงลอบมีรับสั่งกับข้ารับใช้ให้นำสุราเจือพิษไปรินให้บั้นเฮ็กดื่ม แต่ข้ารับใช้เจือพิษลงไปในสุราน้อยเกินไป บั้นเฮ็กจึงรอดชีวิตมาได้ อย่างไรก็ตาม เมื่อบั้นเฮ็กตระหนักว่าจักรพรรดิทรงต้องการให้ตนตาย บั้นเฮ็กจึงฆ่าตัวตาย หนึ่งเดือนต่อมา หลิวผิงก็เสียชีวิตเช่นกันด้วยความตรอมใจและความผิดหวัง ซุนโฮทรงเนรเทศครอบครัวของบั้นเฮ็กไปเมืองหลูหลิง (廬陵郡 "หลูหลิงจฺวิ้น"; อยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของอำเภอไท่เหอ มณฑลเจียงซีในปัจจุบัน)