เตี๋ยวเค้า

เตี๋ยวเค้า หรือ เตียวเข้า (เสียชีวิต 4 เมษายน ค.ศ. 280) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า จาง ที่  ชื่อรอง จฺวี้เซียน  เป็นขุนนางและขุนพลของรัฐง่อก๊กในช่วงปลายยุคสามก๊ก (ค.ศ. 220-280) ของจีน เป็นอัครมหาเสนาบดีคนสุดท้ายของรัฐง่อก๊ก 
เมื่อ ค.ศ. 280 เมื่อราชวงศ์จิ้นยกทัพบุกง่อก๊ก อันเป็นส่วนหนึ่งของแผนการรวมแผ่นดินจีนเป็นหนึ่งภายใต้การปกครองของราชวงศ์จิ้น เตี๋ยวเต้านำทัพง่อก๊กในการศึกต่อต้านการบุกของราชวงศ์จิ้น เตี๋ยวเค้าถูกสังหารในที่ระหว่างการรบในบริเวณที่เป็นอำเภอเหอ (和縣 "เหอเซี่ยน") และอำเภอตางถู (當涂縣 "ตางถูเซี่ยน") ในมณฑลอานฮุยในปัจจุบัน ในปีเดียวกันนั้น ซุนโฮจักรพรรดิแห่งง่อก๊กทรงยอมจำนนต่อราชวงศ์จิ้น นำไปสู่การล่มสลายของง่อก๊กและการสิ้นสุดของยุคสามก๊ก
ประวัติช่วงต้น.
เตี๋ยวเค้าเป็นชาวเมืองซงหยง (襄陽郡 "เซียงหยางจฺวิ้น") ซึ่งปัจจุบันคือนครเซียงหยาง (襄陽市 "เซียงหยางชื่อ") มณฑลหูเป่ย์ (湖北) เตี๋ยวเค้ามีชื่อเสียงอย่างมากตั้งแต่วัยเยาว์ ได้รับการเกื้อหนุนจากจูกัดเก๊ก (诸葛恪 "จูเก่อ เค่อ") อัครมหาเสนาบดีแห่งรัฐง่อก๊ก 
การรับราชการในรัชสมัยของซุนฮิว.
ในรัชสมัยของซุนฮิว (孫休 "ซุน ซิว") จักรพรรดิลำดับที่ 3 ของรัฐง่อก๊ก เตี๋ยวเค้าดำรงตำแหน่งเป็นนายกองพันทหารม้าประจำการ (屯騎校尉 "ถุนฉีเซี่ยวเว่ย์")
เมื่อ ค.ศ. 263 รัฐวุยก๊กที่เป็นรัฐอริของง่อก๊กเปิดฉากการบุกจ๊กก๊กที่เป็นรัฐพันธมิตรของง่อก๊ก ในเวลานั้น ชาวง่อก๊กหลายคนเห็นว่าตั้งแต่วุยก๊กถูกตระกูลสุมา (司馬 "ซือหม่า") ยึดอำนาจ วุยก๊กก็มีการก่อกบฏภายในมาโดยตลอดและมีชะตาต้องล่มสลาย ดังนั้นการบุกจ๊กก๊กครั้งนี้จะต้องล่มเหลวเป็นแน่ แต่เตี๋ยวเค้ามีความเห็นว่าตระกูลสุมากุมอำนาจวุยก๊กมาแล้ว 3 รุ่นและครองใจคนได้สำเร็จ วุยก๊กในเวลานี้แข็งแกร่งกว่าแต่ก่อน เป็นจ๊กก๊กต่างหากที่กำลังถึงจุดจบ ต่อให้วุยก๊กจะบุกจ๊กก๊กไม่สำเร็จแต่ก็สามารถกลับไปจัดทัพใหม่ก่อนกลับมาบุกโจมตีอีกครั้งได้ ชาวง่อก๊กจำนวนมากหัวเราะเยาะความเห็นของเตี๋ยวเค้า แต่ไม่นานหลังจากนั้น จ๊กก๊กก็ยอมจำนนต่อวุยก๊กตามที่เตี๋ยวเค้าคาดการณ์ไว้
การรับราชการในรัชสมัยของซุนโฮ.
เมื่อ ค.ศ. 264 จักรพรรดิซุนฮิวสวรรคตด้วยอาการประชวร ซุนโฮ (孫皓 "ซุน เฮ่า") ขึ้นสืบราชบัลลังก์เป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 266 สุมาเอี๋ยน (司馬炎 "ซือหม่า เหยียน") ชิงราชบัลลังก์วุยก๊กและก่อตั้งราชวงศ์จิ้นตะวันตก กลายเป็นภัยคุกคามสำคัญของง่อก๊ก 
เมื่อ ค.ศ. 269 ลู่ ข่าย (陸凱) อัครมหาเสนาบดีซ้าย (左丞相 "จั่วเฉิงเซี่ยง") แห่งง่อก๊กป่วยหนัก ก่อนเสียชีวิตลู่ ข่ายได้ทูลเสนอชื่อเตี๋ยวเค้า, ลู่ สี่ (陸喜), ลกข้อง (陸抗 "ลู่ ค่าง") และคนอื่น ๆ ให้ซุนโฮ โดยหวังว่าซุนโฮจะทรงแต่งตั้งตำแหน่งสำคัญให้บุคคลเหล่านี้ 
อีกไม่กี่ปีต่อมา เตี๋ยวเค้าได้รับการเลื่อนตำแหน่งเป็นที่ปรึกษาการทหาร (軍師 "จวินชือ") หลังได้รับมอบหมายหน้าที่สำคัญ เตี๋ยวเค้าก็โอนอ่อนตามกระแสของสถานการณ์ในช่วงเวลานั้น ช่วยเหลือและปกป้องผู้ใต้บังคับบัญชา ทำให้เตี๋ยวเค้าถูกวิพากย์วิจารณ์จากผู้คนในเวลานั้น
การรบต้านทัพราชวงศ์จิ้นและการเสียชีวิต.
เมื่อ ค.ศ. 279 เตี๋ยวเค้าได้รับการเลื่อนตำแหน่งจากที่ปรึกษาการทหารขึ้นเป็นอัครมหาเสนาบดี (丞相 "เฉิงเซี่ยง") และได้รับการตั้งให้มีบรรดาศักดิ์เป็นเฮาแห่งชานตู (山都侯 "ชานตูโหว") ได้รับมอบหมายให้กำกับดูแลราชการทหารร่วมกับเหอ จื๋อ (何植), เถิง ซิว (滕修) และคนอื่น ๆ ไม่นานหลังจากนั้น สุมาเอี๋ยนจักรพรรดิแห่งราชวงศ์จิ้นทรงมีรับสั่งให้สุมาเตี้ยม (司馬伷 "ซือหม่า โจ้ว"), อองหุย (王渾 "หวาง หุน"), เตาอี้ (杜預 "ตู้ ยฺวี่") องโยย (王濬 "หวาง จฺวิ้น") และคนอื่น ๆ นำทัพ 6 สายรวมมากกว่า 200,000 นายบุกโจมตีง่อก๊ก 
เมื่อ ค.ศ. 280 เดือน 1 ของศักราชเทียนจี้ (天紀) ปีที่ 4 ของง่อก๊กหรือศักราชไท่ฉื่อ (泰始) ปีที่ 6 ของราชวงศ์จิ้น ทัพราชวงศ์จิ้นนำโดยอองหุย (王渾 "หวาง หุน") เคลื่อนพลไปยังอัวกั๋ง (橫江 "เหิงเจียง"; พื้นที่ที่ตั้งอยู่ในทางตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอเหอ มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) และฝ่าแนวป้องกันของง่อก๊กไปได้ เตี๋ยวเค้าพร้อมด้วยสิมเอ๋ง (沈瑩 "เฉิ่น อิ๋ง") ผู้เป็นเจ้าเมือง (太守 "ไท่โฉ่ว") ของเมืองตันเอี๋ยง (丹陽郡 "ตานหยาง"), จูกัดเจ้ง (諸葛靚 "จูเก่อ จิ้ง") ผู้เป็นผู้ช่วยที่ปรึกษาทัพ (副軍師 "ฟู่จฺวินชือ") และขุนพลขวา (右將軍 "โย่วเจียงจฺวิน") และซุน เจิ้น (孫震) ผู้เป็นผู้พิทักษ์ทัพ (護軍 "ฮู่จฺวิน") ได้รับมอบหมายให้นำกำลังทหาร 20,000-30,000 นายไปรับมือข้าศึก
ทัพง่อก๊กยกพลมาถึงงิวจู๋ (牛渚 "หนิวจู่"; อยู่ในนครหม่าอานชาน มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) และเผชิญหน้ากับทัพของอองหุยโดยมีแม่น้ำแยงซีคั่น สิมเอ๋งคาดการณ์ว่ามณฑลเกงจิ๋วที่อยู่ตอนบนของแม่น้ำแยงซีจะเสียแก่ทัพราชวงศ์จิ้นเป็นแน่ จึงเสนอกับเตี๋ยวเค้าให้รักษาที่มั่นที่ตอนล่างของแม่น้ำแยงซีและเตรียมรับการโจมตีจากข้าศึกที่กำลังอ่อนล้า รอจนทัพเรือของราชวงศ์จิ้นยกมาถึงจึงเข้ารบเพื่อตัดสินผลแพ้ชนะ หากรีบร้อนโจมตีและพ่ายแพ้ผลที่ตามมาจะเลวร้ายเกินคาดคิด แต่เตี๋ยวเค้ามีความเห็นว่าหากรอจนกระทั่งทัพเรือจากมณฑลเอ๊กจิ๋ว (益州 "อี้โจว") เข้าโจมตี ทหารในทัพง่อก๊กก็จะเสียขวัญ สถานการณ์จะยากเกินควบคุม ไม่สู้ข้ามแม่น้ำในตอนนี้เพื่อไปรบตัดสินชี้ขาดจะเป็นการดีกว่า หากเอาชนะได้ก็จะสามารถรนำพลรุดหน้าไปยังตอนบนของแม่น้ำ อาศัยความได้เปรียบเข้าตีโต้ทัพเรือของราชวงศ์จิ้นจากมณฑลเอ๊กจิ๋วได้ ดังนั้นเตี๋ยวเค้าจึงนำทัพยกข้ามแม่น้ำไปทางตะวันตก เข้าล้อมกำลังทหาร 7,000 นายที่นำโดยจาง เฉียว (張喬) ใกล้กับสะพานหยางเหอ (楊荷橋 "หยางเหอเฉียว"; ทางตะวันออกเฉียงใต้ของอำเภอเหอ มณฑลอานฮุยในปัจจจุบัน) บีบให้จาง เฉียวต้องยอมจำนน นับเป็นชัยชนะครั้งแรก จูกัดเจ้งเสนอกับเตี๋ยวเค้าให้ประหารชีวิตเชลยศึกทั้งหมดเพื่อไม่ให้เป็นภัยคุกคามในภายหลัง แต่เตี๋ยวเค้าปฏิเสธที่จะทำตามคำแนะนำของจูกัดเจ้งโดยกล่าวว่า "การสังหารผู้ยอมจำนนไม่ใช่เรื่องดี"
หลังจากปลอบขวัญเชลยศึกแล้ว เตี๋ยวเค้าจึงเคลื่อนทัพต่อไปทางตะวันตก และจัดกระบวนทัพเข้าเผชิญหน้ากับจาง ฮ่าน (張翰) และโจว จฺวิ้น (周浚) ขุนพลราชวงศ์จิ้นที่สะพานป่าน (版橋 "ป่านเฉียว"; ทางเหนือของอำเภอหานชาน มณฑลอานฮุยในปัจจุบัน) สิมเอ๋งนำทหารชั้นยอดจากเมืองตันเอี๋ยงซึ่งขึ้นชื่อเรื่องการบุกทะลวงแนวรบของข้าศึก ยกบุกแนวรบของทัพราชวงศ์จิ้นถึง 3 ครั้งแต่ไม่สามารถตีฝ่าไปได้ เมื่อถอยทัพจึงเกิดช่องโหว่ขึ้น เซฺว เชิ่ง (薛勝) และเจียวปั้น (蔣班 "เจี่ยง ปาน") นายทหารของราชวงศ์จิ้นถือโอกาสนี้เข้าโจมตีอย่างดุเดือดจนทัพง่อก๊กแตกพ่าย ทหารหนีกระจัดกระจายไปทุกทิศทาง จาง เฉียวที่ยอมจำนนต่อทัพง่อก๊กก่อนหน้านี้ก็ใช้จังหวะนี้หันมาโจมตีทัพง่อก๊กจากด้านหลัง ซุน เจิ้นและสิมเอ๋งเสียชีวิตในที่รบ มีเพียงจูกัดเจ้งที่หลบหนีไปได้
จูกัดเจ้งพร้อมทหาร 500 ถึง 600 นายล่าถอย พบเข้ากับเตี๋ยวเค้าระหว่างทาง เตี๋ยวเค้าปฏิเสธที่จะล่าถอยและพูดว่า "ความเป็นของตายของแผ่นดินย่อมถูกกำหนดไว้แล้ว มิใช่เพียงข้าที่รู้เรื่องนี้ บัดนี้เหตุใดที่จะไม่นำตัวเองไปตายเล่า" เตี๋ยวเค้ากล่าวกับจูกัดเจ้งทั้งน้ำตาว่า "เมื่อครั้งข้ายังเยาว์ ได้รับการหนุนช่วยจากอัครมหาเสนาบดี ข้ากังวลมาตลอดว่าจะไม่สามารถตายอย่างมีเกียรติ เป็นการผิดต่อผู้อุปถัมภ์ผู้มีชื่อเสียงอันดี บัดนี้ข้าขอพลีชีพเพื่อแผ่นดิน เหตุใดจึงต้องหนีไปเล่า อย่าฉุดรั้งข้าไว้เลย" จูกัดเจ้งหลั่งน้ำตาและปล่อยมือไป หลังจูกัดเจ้งจากไปร้อยกว่า"ปู้" (步) เมื่อหันกลับมาก็เห็นเตี๋ยวเค้าถูกทหารทัพราชวงศ์จิ้นสังหารไปแล้ว หลังทัพของเตี๋ยวเค้าถูกตีแตกพ่าย ง่อก๊กก็ไม่อาจฟื้นตัวได้อีกและยอมจำนนต่อทัพราชวงศ์ในเวลาต่อมาไม่นาน