จีอี แอโรสเปซ

บริษัท เจเนอรัล อิเล็กทริก (General Electric Company) ดำเนินธุรกิจภายใต้ชื่อทางการค้า จีอี แอโรสเปซ (GE Aerospace) เป็นบริษัทผู้ผลิตเครื่องยนต์อากาศยาน สัญชาติสหรัฐอเมริกา โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองอีเวนเดล รัฐโอไฮโอ ใกล้เมืองซินซินแนติ บริษัทเป็นผู้สืบสิทธิ์ตามกฎหมาย (legal successor) ของเจเนอรัล อิเล็กทริกดั้งเดิม ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1892 ต่อมาเจเนอรัล อิเล็กทริก ได้แยกกิจการออกเป็น 3 บริษัทอิสระ ระหว่างเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 2021 ถึงเมษายน ค.ศ. 2024 และเริ่มใช้ชื่อทางการค้าใหม่ว่า "จีอี แอโรสเปซ" หลังจากที่ได้แยกธุรกิจด้านสุขภาพและพลังงานออกไป
จีอี แอโรสเปซ ไม่เพียงแต่ผลิตเครื่องยนต์ภายใต้ชื่อของตนเองเท่านั้น แต่ยังร่วมมือกับผู้ผลิตรายอื่นเพื่อพัฒนาและผลิตเครื่องยนต์ร่วมกันด้วย หนึ่งในความร่วมมือที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดของจีอี คือ ซีเอฟเอ็ม อินเตอร์เนชันแนล ผู้จัดหาเครื่องยนต์อากาศยานรายใหญ่ที่สุดในโลก ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนแบบถือหุ้นคนละครึ่งระหว่างจีอี แอโรสเปซ และซาฟราน แอร์คราฟต์ เอนจินส์ ของฝรั่งเศส
ในตลาดเครื่องยนต์อากาศยาน จีอี แอโรสเปซ มีคู่แข่งหลัก ได้แก่ แพรตต์ แอนด์ วิทนีย์ และ โรลส์-รอยซ์
ความเป็นมา.
ระยะแรกเริ่ม.
บริษัท เจเนอรัล อิเล็กทริก (General Electric) มีประวัติยาวนานในด้านการพัฒนากังหันไอน้ำ ย้อนหลังไปถึงช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยในปี ค.ศ. 1903 บริษัทได้ว่าจ้าง แซนฟอร์ด อเล็กซานเดอร์ มอสส์ ซึ่งเป็นผู้เริ่มต้นการพัฒนาระบบเทอร์โบชาร์จเจอร์ การพัฒนานี้นำไปสู่เที่ยวบินที่ทำลายสถิติหลายครั้งภายในสิบปีต่อมา แม้ในช่วงแรกการบินที่ระดับความสูงมากจะยังไม่ใช่สิ่งสำคัญ แต่ในช่วงเวลาก่อนสงครามโลกครั้งที่สองระบบซุปเปอร์ชาร์จเจอร์กลายเป็นอุปกรณ์มาตรฐานบนเครื่องบินทหารแทบทุกลำ ในเวลานั้นจีอีถือว่าเป็นผู้นำระดับโลกในเทคโนโลยีนี้ ขณะที่บริษัทอื่น ๆ ยังเน้นการใช้ซุปเปอร์ชาร์จเจอร์แบบกลไก ที่ขับเคลื่อนโดยตรงจากเครื่องยนต์ จีอีกลับลงทุนพัฒนาอย่างจริงจังในระบบเทอร์โบที่ขับด้วยไอเสียซึ่งให้สมรรถนะที่สูงกว่า
จุดเริ่มต้นของเครื่องยนต์เจ็ต.
จากผลงานที่โดดเด่นนี้จีอีจึงกลายเป็นผู้นำหลักในอุตสาหกรรมการพัฒนาเครื่องยนต์เจ็ต เมื่อแฟรงก์ วิทเทิล แสดงต้นแบบเครื่องยนต์ดับบลิว.1 ต่อ พลเอกแฮป อาร์โนลด์ ในปี ค.ศ. 1941 จีอีจึงได้รับสิทธิ์การผลิตเครื่องยนต์ ดับบลิว.1 ในเดือนกันยายน และมีการจัดส่งต้นแบบเครื่องยนต์บางส่วนมายังสหรัฐอเมริกาเพื่อศึกษา ก่อนที่จะนำมาปรับปรุงให้เหมาะสมกับการผลิตในประเทศภายใต้ชื่อรุ่นว่า ไอ-เอ 
ต่อมาจีอีได้เริ่มผลิตเครื่องยนต์รุ่นปรับปรุงใหม่อย่างรวดเร็ว ได้แก่รุ่นไอ-16 (ต่อมาเรียกว่ารุ่นเจ31) ซึ่งเริ่มผลิตในปริมาณจำกัดเมื่อปี ค.ศ. 1942 และรุ่น ไอ-40 (ต่อมาเรียกว่ารุ่น เจ33) ซึ่งทรงพลังกว่าเดิมมาก และเริ่มผลิตในปี 1944 ซึ่งเครื่องยนต์รุ่นเจ33 นี้เองที่กลายเป็นเครื่องยนต์หลักของเครื่องบินขับไล่เจ็ตแบบแรกของสหรัฐฯ ที่พร้อมรบจริง ได้แก่ พี-80 ชูตติงสตาร์
โครงสร้างการผลิตในยุคแรก.
ในช่วงแรกการพัฒนาเครื่องยนต์เจ็ตของจีอีกระจายอยู่ในสองโรงงานคือ เมืองซีราคิวส์ รัฐนิวยอร์ก ซึ่งเคยใช้ผลิตกังหันไอน้ำ และเมืองลินน์ รัฐแมสซาชูเซตส์ ซึ่งเดิมใช้พัฒนาซุปเปอร์ชาร์จเจอร์ แต่ในเวลาต่อมางานด้านเครื่องยนต์เจ็ตถูกย้ายมารวมศูนย์ที่โรงงานลินน์ เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1945 โรงงานลินน์ได้รับการตั้งชื่อใหม่ว่า "ฝ่ายเครื่องยนต์กังหันแก๊สอากาศยาน (Aircraft Gas Turbine Division)" 
อย่างไรก็ตามจีอีก็ไม่สามารถผลิตเครื่องยนต์ได้เพียงพอกับความต้องการของกองทัพบกและกองทัพเรือในช่วงสงคราม จึงมีการมอบหมายให้อัลลิสันเอนจินส์ ผลิตเครื่องยนต์ ไอ-40 (เจ33) เพิ่มเติมในปี 1944 หลังสงครามสิ้นสุดลงกองทัพบกได้ยกเลิกคำสั่งซื้อเครื่องยนต์ เจ33 ที่ผลิตโดยจีอีและโอนสายการผลิตทั้งหมดไปให้ อัลลิสัน ขณะเดียวกันโรงงานที่ซีราคิวส์ก็ถูกสั่งปิดลง
การเติบโตของธุรกิจด้านทหารและพลเรือน.
การเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจดังกล่าวทำให้เกิดข้อถกเถียงภายในบริษัท ว่าควรจะดำเนินธุรกิจเครื่องยนต์อากาศยานต่อไปหรือไม่ อย่างไรก็ตามวิศวกรที่โรงงานเมือง ลินน์ยังคงเดินหน้าพัฒนาเครื่องยนต์รุ่นใหม่ คือ ทีจี-180 ซึ่งได้รับรหัสจากกองทัพสหรัฐฯว่า เจ35
ต่อมาในปี ค.ศ. 1946 รัฐบาลได้จัดสรรงบประมาณเพิ่มเติมเพื่อพัฒนาเวอร์ชันที่มีกำลังสูงขึ้น จากพื้นฐานเดิมของ ทีจี-180 โดยใช้รหัสว่า ทีจี-190 เครื่องยนต์รุ่นนี้พัฒนาไปสู่รุ่นที่มีชื่อเสียงอย่างมากในเวลาต่อมา คือ รุ่น เจ47 ซึ่งมีความต้องการสูงจากหลายโครงการของเครื่องบินทหารเพื่อรองรับการผลิตที่เพิ่มขึ้น จีอีจึงได้เปิด โรงงานผลิตแห่งที่สองที่เมืองอีเวนเดล รัฐโอไฮโอ ใกล้เมืองซินซินแนติ ยอดการผลิตของรุ่น เจ47 มีมากถึง 30,000 เครื่อง ก่อนที่สายการผลิตจะยุติลงในปี ค.ศ. 1956
การพัฒนาเครื่องยนต์รุ่น เจ47 ต่อมาได้พัฒนาเป็นรุ่น เจ73 และจากนั้นก็กลายเป็นรุ่นที่มีกำลังมากยิ่งขึ้นอย่างรุ่น เจ79 ซึ่งกลายเป็น “ความสำเร็จครั้งที่สอง” ของจีอี โดยเครื่องยนต์รุ่น เจ79 ถูกผลิตมากถึง 17,000 เครื่องในหลายประเทศทั่วโลก ทีมวิศวกรของจีอีและล็อคฮีดร่วมกันพัฒนาเครื่องยนต์ เจ79 และเครื่องบินขับไล่ความเร็วเหนือเสียง เอฟ-104 (มัค 2) ได้รับรางวัล Collier Trophy ปี 1958 สำหรับความสำเร็จด้านเทคนิคอันยอดเยี่ยมในวงการการบิน หลังจากนั้นจีอียังมีความสำเร็จอื่นๆตามมาอีกมากมาย เช่น เครื่องยนต์เทอร์โบชาฟต์ ที58 และ ที64 เครื่องยนต์เทอร์โบเจ็ตขนาดเล็ก เจ85 และเครื่องยนต์เทอร์โบแฟนรุ่นประสิทธิภาพสูง เอฟ404
ปี ค.ศ. 1961 จีอีได้เริ่มต้นโครงการวิจัยและพัฒนาที่สำคัญที่สุดโครงการหนึ่งของบริษัทนั่นคือเครื่องยนต์ จีอี1 (ในชื่อเดิมคือ X101) ซึ่งเป็นเครื่องต้นแบบของแก๊สเจเนอเรเตอร์พื้นฐาน (basic gas generator) ซึ่งประกอบด้วยคอมเพรสเซอร์ ห้องเผาไหม้ และกังหัน โดยออกแบบมาเพื่อให้สามารถต่อเติมด้วยชิ้นส่วนอื่นๆในภายหลัง เช่น พัดลม ระบบหัวเผาเสริมแรง หรืออุปกรณ์ควบคุมทิศทางแรงขับ 
โครงการนี้นำเทคโนโลยีล้ำสมัยหลายอย่างมาใช้ เช่น คอมเพรสเซอร์ขนาดเล็กที่สามารถปรับองศาครีบคงที่ได้ ห้องเผาไหม้แบบวงแหวน การพัฒนาระบบระบายความร้อนของกังหัน และวัสดุขั้นสูงสำหรับใช้ในโครงการวิจัยของรัฐบาลสหรัฐฯ รัฐบาลสหรัฐฯ ได้ให้การสนับสนุนในช่วงเริ่มต้นเพื่อใช้ จีอี1 ในการผลิตเครื่องยนต์ เจ97
การออกแบบและเทคโนโลยีจาก จีอี1 มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเครื่องยนต์หลายรุ่นต่อมา ได้แก่ จีอี1/6 ต่อยอดเป็นเครื่องยนต์ ทีเอฟ39 หรือ จีอี4 สำหรับเครื่องบินโดยสารเหนือเสียง โบอิง 2707 และ จีอี9 สำหรับโครงการเครื่องบินทิ้งระเบิดพิสัยไกลของกองทัพอากาศสหรัฐฯ (Advanced Manned Strategic Aircraft) ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นเครื่องยนต์ เอฟ101 สำหรับเครื่องบินทิ้งระเบิด บี-1
เครื่องยนต์รุ่น เอฟ101 ในภายหลังได้รับการพัฒนาต่อยอดเป็นรุ่น เอฟ110 ใช้ในเครื่องบินขับไล่หลากหลายรุ่น เช่น เอฟ-16, เอฟ-15 และร่วมมือกับฝรั่งเศสพัฒนาเป็นเครื่องยนต์พลเรือนรุ่นสำคัญคือ ซีเอฟเอ็ม อินเตอร์เนชันแนล ซีเอฟเอ็ม56 ซึ่งใช้อย่างแพร่หลายในเครื่องบินโดยสารทั่วโลก
เครื่องยนต์รุ่น ทีเอฟ39 เป็นเครื่องยนต์เทอร์โบแฟนแบบบายพาสสูง (high-bypass) รุ่นแรกที่เข้าสู่สายการผลิตจริง เครื่องยนต์รุ่นนี้ถูกส่งเข้าประกวดในโครงการพัฒนาเครื่องบิน ซี-5 กาแลคซี ในปี ค.ศ. 1964 สุดท้ายในปี 1965 ข้อเสนอของจีอีก็ได้รับการคัดเลือกเป็นผู้ชนะในรอบสุดท้าย ความสำเร็จนี้นำไปสู่การพัฒนาเครื่องยนต์พลเรือนรุ่นหนึ่งคือซีเอฟ6 ซึ่งถูกเสนอให้ใช้ในโครงการของล็อกฮีด แอล-1011 และ แมคดอนเนลล์ดักลาส ดีซี-10 แม้ว่าล็อคฮีดจะภายหลังเปลี่ยนมาใช้เครื่องยนต์ Rolls-Royce RB211 แต่ ดีซี-10 ยังคงเลือกใช้รุ่น ซีเอฟ6 และประสบความสำเร็จเป็นอย่างมาก จากจุดนั้นเอง ซีเอฟ6 จึงกลายเป็นเครื่องยนต์ยอดนิยมในอากาศยานขนาดใหญ่หลายรุ่น รวมถึง โบอิง 747
ปัจจุบัน.
จีอีและคู่แข่งอย่างโรลส์-รอยซ์ ได้รับการคัดเลือกจากโบอิง ให้เป็นผู้จัดหาเครื่องยนต์สำหรับ เครื่องบินโดยสารรุ่นใหม่ 787 โดยข้อเสนอของฝั่งจีอี คือเครื่องยนต์จีอีเอนเอ็กซ์ (GEnx) ซึ่งเป็นการพัฒนาต่อยอดจากรุ่น จีอี90 นอกจากนี้จีอีเอนเอ็กซ์ยังเป็นเครื่องยนต์เพียงรุ่นเดียวที่ใช้กับ โบอิง 747-8 อีกด้วย
วันที่ 18 กรกฎาคม ค.ศ. 2022 จีอีได้ประกาศเปลี่ยนชื่อเป็น"จีอี แอโรสเปซ" พร้อมทั้งระบุว่าบริษัทจะกลายเป็นผู้สืบสิทธิ์โดยตรงของบริษัทจีอี หลังจากการแยกตัวของบริษัทย่อยทั้งหมดเสร็จสิ้น ตามแผนดังกล่าว จีอี แอโรสเปซ จะถือครองเครื่องหมายการค้าและโลโก้ของจีอีและจะทำหน้าที่ให้สิทธิการใช้แบรนด์จีอีแก่บริษัทอื่น ได้แก่ จีอีเฮลท์แคร์ และ จีอีเวอร์โนวา