ประวัติศาสตร์พรรคคอมมิวนิสต์จีน

ประวัติศาสตร์พรรคคอมมิวนิสต์จีน เริ่มต้นขึ้นพร้อมกับการก่อตั้งในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1921 กลุ่มศึกษานำโดยศาสตราจารย์เฉิน ตู๋ซิ่วและหลี่ ต้าเจาจากมหาวิทยาลัยปักกิ่งเพื่ออภิปรายลัทธิมากซ์ นำไปสู่การก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีนอย่างเป็นทางการในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1921 
ใน ค.ศ. 1923 ซุน ยัตเซ็น ผู้ก่อตั้งสาธารณรัฐจีน เชิญพรรคคอมมิวนิสต์จีนให้เข้าร่วมแนวร่วมและเข้าร่วมกับพรรคชาตินิยมของเขา ก๊กมินตั๋ง ในกวางตุ้ง เพื่อรับการฝึกอบรมภายใต้การดูแลของตัวแทนองค์การคอมมิวนิสต์สากล องค์การระหว่างประเทศของสหภาพโซเวียต ตัวแทนโซเวียตปรับโครงสร้างพรรคทั้งสองให้เป็นพรรคแบบเลนินิสต์ แทนที่จะเป็นองค์กรแบบหลวม ๆ อย่างที่เคยเป็นมา พรรคเลนินิสต์ดำเนินการตามหลักการคติประชาธิปไตยรวมศูนย์ ซึ่งผู้นำร่วมจะกำหนดมาตรฐานการเป็นสมาชิกและคณะกรรมาธิการกลางที่มีอำนาจสูงสุดจะกำหนดแนวทางของพรรค ซึ่งสมาชิกทุกคนต้องปฏิบัติตาม
พรรคคอมมิวนิสต์จีนเติบโตอย่างรวดเร็วในระหว่างการกรีธาทัพขึ้นเหนือ (ค.ศ. 1925–1927) การรณรงค์รวมชาติทางทหารที่นำโดยเจียง ไคเชก ผู้สืบทอดตำแหน่งของซุน ยัตเซ็น พรรคที่ยังคงนำโดยปัญญาชนในเมือง พัฒนานโยบายหัวรุนแรงเกี่ยวกับการระดมมวลชน การจัดระเบียบแรงงาน การก่อการกำเริบในชนบท การต่อต้านจักรวรรดินิยม และการรวมชาติ เมื่อการกรีธาทัพขึ้นเหนือใกล้จะประสบความสำเร็จ เจียงก็ปลดปล่อยความน่าสะพรึงสีขาวในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1927 ที่กวาดล้างพรรคคอมมิวนิสต์จีนในเมืองจนแทบไม่เหลือ 
อย่างไรก็ตาม เหมา เจ๋อตง ซึ่งการลุกฮือหน้าเก็บเกี่ยวฤดูใบไม้ร่วงของเขาประสบความล้มเหลวอย่างสิ้นเชิงในการระดมชาวนาในท้องถิ่น กลายเป็นผู้นำของพรรคคอมมิวนิสต์จีนและตั้งฐานทัพในชนบทที่เหยียนอานและภูเขาจิ่งกัง และเพื่อปกป้องฐานทัพเหล่านี้ เขาจัดตั้งกองทัพแดงจีนและเข้าร่วมการทัพครั้งสำคัญ เช่น การเดินทัพทางไกล ในช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง (ค.ศ. 1937–1945) เหมานำการรณรงค์แก้ไขเพื่อเน้นย้ำลัทธิเหมาและรวมอำนาจความเป็นผู้นำพรรคของเขาให้แข็งแกร่งขึ้นและหลังสงคราม เขาก็นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนไปสู่ชัยชนะในสงครามกลางเมืองจีน (ค.ศ. 1945–1949) และก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชนจีน
ในช่วงหลายปีหลัง ค.ศ. 1949 โครงสร้างพรรคคอมมิวนิสต์จีนยังคงเป็นแบบเลนินิสต์ แต่รูปแบบการนำของพรรคคอมมิวนิสต์จีนมีเปลี่ยนแปลงหลายครั้ง
จุดกำเนิด (ค.ศ. 1905–1922).
ก่อนการประชุมสภาครั้งแรก.
แนวคิดลัทธิมากซ์และสังคมนิยมเริ่มหยั่งรากในประเทศจีนช่วงปลายราชวงศ์ชิงเมื่อปัญญาชนจีนเริ่มศึกษาผลงานของนักปรัชญาชาวยุโรป จู จื๋อซิ่น นักเขียนปฏิวัติและเพื่อนร่วมงานใกล้ชิดของซุน ยัต-เซ็น เป็นหนึ่งในผู้ส่งเสริมลัทธิมากซ์ยุคแรก ๆ ของจีน ซึ่งในปี 1905 เขาตีพิมพ์คำแปลภาษาจีนฉบับแรกของ "แถลงการณ์พรรคคอมมิวนิสต์" ซุน ยัต-เซ็นเองก็เป็นผู้สนับสนุนแนวคิดสังคมนิยมในช่วงแรกเช่นกัน โดยโต้แย้งว่าสังคมนิยมและลัทธิคอมมิวนิสต์ล้วนเป็นส่วนย่อยของหลักการ "หมินเชิง" หรือการดำรงชีวิตของประชาชน ซึ่งเป็นแนวคิดเน้นการเก็บภาษีที่ดิน พรรคคอมมิวนิสต์จีนยังคงอ้างอิงถึงซุน ยัต-เซ็น โดยมองว่าเขาเป็นผู้ริเริ่มคอมมิวนิสต์และเป็นหนึ่งในผู้ก่อตั้งขบวนการของพวกเขา ซุนกล่าวว่า "หลักการดำรงชีวิตของเราเป็นรูปแบบหนึ่งของลัทธิคอมมิวนิสต์" ในท้ายที่สุด ซ่ง ชิ่งหลิง ม่ายของเขาได้ดำรงตำแหน่งประธานกิตติมศักดิ์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน
ภายหลังขบวนการสี่พฤษภาคม 1919 ลัทธิคอมมิวนิสต์เริ่มเป็นที่ยอมรับในจีน ในช่วงปี 1919 และ 1920 กลุ่มศึกษาที่มุ่งเน้นการศึกษาลัทธิมากซ์เริ่มก่อตั้งขึ้นในประเทศจีน โดยมีผู้เข้าร่วมที่เคยเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวทางการเมืองในทศวรรษ 1910 เช่น เฉิน ตู๋ซิ่วและหลี่ ต้าเจา รวมถึงนักกิจกรรมรุ่นเยาว์อย่างเหมา เจ๋อตง#เปลี่ยนทาง 
ในฤดูร้อน 1919 พรรคคอมมิวนิสต์รัสเซีย (บอลเชวิค) ตัดสินใจให้ความช่วยเหลือประชาชนในตะวันออกไกลโดยการจัดตั้งสำนักงานคอมมิวนิสต์สากลตะวันออกไกล ในเดือนมิถุนายน 1920 กรีกอรี วอยตินสกี ผู้แทนคอมมิวนิสต์สากล (โคมินเทิร์น) แห่งโซเวียต เป็นหนึ่งในหลายคนที่ถูกส่งไปประเทศจีน ที่ซึ่งเขาพบกับหลี่ ต้าเจาและนักปฏิรูปคนอื่นๆ ขณะอยู่ในประเทศจีน วอยตินสกีให้การสนับสนุนทางการเงินในการก่อตั้งเยาวชนสังคมนิยม#เปลี่ยนทาง วอยตินสกีก่อตั้งสำนักเลขาธิการโคมินเทิร์นตะวันออกไกลที่เซี่ยงไฮ้ วันที่ 5 กรกฎาคม เขาเข้าร่วมการประชุมของคอมมิวนิสต์รัสเซียในประเทศจีนเพื่อส่งเสริมการจัดตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีน เขาช่วยเฉินก่อตั้งสำนักงานปฏิวัติเซี่ยงไฮ้ หรือที่รู้จักในชื่อกลุ่มคอมมิวนิสต์เซี่ยงไฮ้ ผู้แทนโคมินเทิร์นจำนวนมากเดินทางไปประเทศจีนเพื่อช่วยเหลือชาวจีนและเกาหลีจัดตั้งกลุ่มคอมมิวนิสต์ วอยตินสกีสนับสนุนค่าใช้จ่ายการประชุมส่งเสริมและศึกษาต่อต่างประเทศให้กับกลุ่มเหล่านี้#เปลี่ยนทาง 
ในเดือนมิถุนายน 1921 เฮงค์ สนีฟลีท ผู้แทนชาวดัตช์จากคอมมิวนิสต์สากลเดินทางมาถึงเซี่ยงไฮ้ และจัดการประชุมขึ้นที่โรงเรียนหญิงร้างแห่งหนึ่งในเขตสัมปทานฝรั่งเศส โดยมีคอมมิวนิสต์ที่ประกาศตัวจากทั้งหมดห้าสิบเจ็ดคนได้รับเชิญมาสิบสามคน ที่นั่น พวกเขาประกาศก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์จีน
การประชุมสภาครั้งแรก.
พรรคคอมมิวนิสต์จีนระบุว่าก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน 1921#เปลี่ยนทาง การประชุมอย่างเป็นทางการครั้งแรกจัดขึ้นในวันที่ 23 กรกฎาคม 1921 เมื่อผู้แทน 12 คนจากกลุ่มชาวจีนท้องถิ่นที่ได้ประชุมกันในช่วงสองปีที่ผ่านมารวมตัวกันในเซี่ยงไฮ้#เปลี่ยนทาง 
หลังการประชุมหลายวัน ความกังวลด้านความปลอดภัยทำให้กลุ่มตัดสินใจเปลี่ยนไปประชุมกันบนเรือบ้านในทะเลสาบที่เจ้อเจียงซึ่งอยู่ใกล้เคียง#เปลี่ยนทาง ที่ประชุมสมัชชาใหญ่นำ "โครงการแรกของพรรคคอมมิวนิสต์จีน" มาใช้ โดยระบุว่า "พรรคจะใช้ชื่อว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีน" และระบุวัตถุประสงค์คือ "โค่นล้มอำนาจของชนชั้นนายทุน [,]" "กำจัดระบบทุนนิยมและการเป็นเจ้าของทรัพย์สินส่วนตัว [,]" และ "เข้าร่วมโคมินเทิร์น" ผู้แทนหลักในการประชุมครั้งนั้นคือหลี่ ต้าเจา, เฉิน ตู๋ซิ่ว, เฉิน กงปั๋ว, ถาน ผิงชาน, จาง กั๋วเทา, เหอ เมิ่งสฺยง, หลัว จางหลงและเติ้ง จงเซี่ย
เหมา เจ๋อตงเข้าร่วมการประชุมสภาครั้งแรกในฐานะหนึ่งในสองผู้แทนจากกลุ่มคอมมิวนิสต์หูหนาน ผู้เข้าร่วมคนอื่น ๆ ได้แก่ ต่ง ปี้อู่, หลี่ ฮั่นจฺวิ้น, หลี่ ต๋า, เฉิน ถานชิว, หลิว เหรินจิง, โจว ฝัวไห่, เหอ ชูเหิง, เติ้ง เอินหมิง นอกจากนี้ยังมีผู้แทนสองคนจากโคมินเทิร์นเข้าร่วมด้วย หนึ่งในนั้นคือเฮงค์ สนีฟลีท (เป็นที่รู้จักในชื่อเดียวว่า 'มาริง') น่าสังเกตคือหลี่ ลี่ซานและฉฺวี ชิวไป๋ซึ่งเป็นผู้นำในอนาคตไม่ได้เข้าร่วมในจุดเริ่มต้นนี้
ช่วงพัฒนาของพรรคคอมมิวนิสต์จีนระหว่างปี 1921 ถึง 1934 มักถูกเรียกว่า "ยุคคอมมิวนิสต์สากล" เนื่องจากสหภาพโซเวียตเป็นผู้สนับสนุนหลักกิจกรรมของพรรคคอมมิวนิสต์จีน#เปลี่ยนทาง 
แนวร่วมที่หนึ่ง (ค.ศ. 1922–1927).
ในต้นทศวรรษ 1920 ผู้นำบอลเชวิคและคอมมิวนิสต์สากลเชื่อว่าในประเทศจีนควรให้การสนับสนุนก๊กมินตั๋ง เนื่องจากในมุมมองของพวกเขา พรรคนี้เป็นพลังก้าวหน้าที่เป็นไปได้มากที่สุดของประเทศ#เปลี่ยนทาง ในเดือนสิงหาคม 1926 สนีฟลีทเรียกประชุมเต็มคณะพิเศษของคณะกรรมาธิการกลางอย่างกะทันหัน ระหว่างการประชุม สนีฟลีทเสนอว่าสมาชิกพรรคควรร่วมกับก๊กมินตั๋งโดยให้เหตุผลว่าการเปลี่ยนแปลงพรรคชาตินิยมจากภายในนั้นง่ายกว่าการสร้างความสำเร็จซ้ำขึ้นมาใหม่ หลี่ ต้าเจา, ไช่ เหอเซิน และเกา ยฺหวีฮั่นคัดค้านข้อเสนอ แต่อย่างไรก็ตาม สนีฟลีทอ้างอำนาจของโคมินเทิร์นและบังคับให้พรรคคอมมิวนิสต์จีนต้องยอมรับการตัดสินใจของเขา
ภายใต้การชี้นำของคอมมิวนิสต์สากล พรรคคอมมิวนิสต์จีนได้รับการจัดระเบียบใหม่ตามแนวทางเลนินในปี 1923 เพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการกรีธาทัพขึ้นเหนือ การกรีธีาทัพขึ้นเหนือมีจุดประสงค์เพื่อรวมจีนให้เป็นหนึ่งเดียวภายใต้รัฐบาลเดียว#เปลี่ยนทาง พรรคที่เพิ่งก่อตั้งยังไม่เป็นที่นับถือมากนัก คาร์ล ราเด็ก หนึ่งในห้าผู้นำผู้ก่อตั้งโคมินเทิร์น กล่าวเมื่อเดือนพฤศจิกายน 1922 ว่าพรรคคอมมิวนิสต์จีนไม่ได้รับการยกย่องสูงในมอสโก ยิ่งกว่านั้น พรรคคอมมิวนิสต์จีนยังแบ่งออกเป็นสองฝ่าย ฝ่ายหนึ่งนำโดยเติ้ง จงเซี่ยและหลี่ ต้าเจาในรูปแบบ "ชนชั้นกระฎุมพีปฏิวัติชาติ" ที่ค่อนข้างปานกลาง และอีกฝ่ายหนึ่งนำโดยจาง กั๋วเทา, หลัว จางหลง, เหอ เมิ่งสฺยงและเฉิน ตู๋ซิ่วซึ่งอยู่ฝั่งต่อต้านจักรวรรดินิยมอย่างรุนแรง
ผู้แทนคอมมิวนิสต์สากล (โคมินเทิร์น) มีฮาอิล มาร์โควิช โบโรดินเจรจากับซุน ยัต-เซ็นและวาง จิงเว่ย์เกี่ยวกับการปรับโครงสร้างก๊กมินตั๋งในปี 1923 และการผนวกพรรคคอมมิวนิสต์จีนเข้าเป็นส่วนหนึ่งของพรรคที่ขยายใหญ่ขึ้นนี้ โดยแกนนำพรรคคอมมิวนิสต์จีนจะเข้าร่วมก๊กมินตั๋งในขณะที่ยังคงอยู่ภายใต้วินัยของพรรคคอมมิวนิสต์จีน#เปลี่ยนทาง 
โบโรดินและนายพลวาซีลี บลูเคอร์ (หรือที่รู้จักในชื่อ "กาเลน" ในภาษาจีน) ทำงานร่วมกับเจียง ไคเชกเพื่อก่อตั้งโรงเรียนการทหารหวงผู่ ที่ปรึกษาชาวโซเวียตเป็นผู้สอนของโรงเรียนนี้#เปลี่ยนทาง โรงเรียนการทหารแห่งนี้ผลิตนายทหารที่ต่อมากลายเป็นผู้นำของทั้งกองกำลังชาตินิยมและกองทัพแดงจีน#เปลี่ยนทาง 
การที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนต้องพึ่งพาการนำของโคมินเทิร์นชี้ให้เห็นอย่างชัดเจนถึงความเปราะบางของแนวร่วมที่หนึ่ง
การเข้ามีส่วนร่วมครั้งสำคัญครั้งแรกของพรรคคอมมิวนิสต์จีนในการเคลื่อนไหวของชนชั้นแรงงานในเมืองขนาดใหญ่คือขบวนการสามสิบพฤษภาคม#เปลี่ยนทาง ขบวนการนี้ยังส่งผลให้พรรคมีการเติบโตอย่างมาก โดยมีจำนวนสมาชิกเพิ่มขึ้นจาก 1,000 คนในเดือนพฤษภาคม 1925 เป็นมากกว่า 57,000 คนภายในปี 1927#เปลี่ยนทาง องค์การคอมมิวนิสต์ท้องถิ่นก็ขยายตัวอย่างรวดเร็วเช่นกัน#เปลี่ยนทาง 
การเติบโตของพรรคคอมมิวนิสต์จีนหลังขบวนการสามสิบพฤษภาคมยังสร้างความท้าทายด้านองค์การและความขัดแย้งภายในผู้นำพรรคเช่นกัน#เปลี่ยนทาง ผู้นำบางคน เช่น เผิง ชู่จือและเฉิน ตู๋ซิ่วสนับสนุนการรวมอำนาจของพรรคเข้าสู่ศูนย์กลาง#เปลี่ยนทาง ส่วนคนอื่น ๆ เช่น ไช่ เหอเซินและฉฺวี ชิวไป๋ สนับสนุนให้พรรคอนุญาตให้องค์กรท้องถิ่นมีความยืดหยุ่นมากขึ้น#เปลี่ยนทาง 
สงครามกลางเมืองจีน (ค.ศ. 1927–1937).
ในปี 1927 ก๊กมินตั๋งยุติแนวร่วม โดยการก่อการสังหารหมู่ที่เซี่ยงไฮ้และปราบปรามพรรคคอมมิวนิสต์จีนอย่างรุนแรง#เปลี่ยนทาง ผู้นำพรรคคอมมิวนิสต์จีนพยายามตอบโต้ด้วยการก่อการกำเริบด้วยอาวุธในหนานชางและฉางชา ซึ่งสามารถยึดอำนาจไว้ได้ชั่วครู่ก่อนจะถูกกำลังก๊กมินตั๋งปราบปราม#เปลี่ยนทาง แกนนำพรรคคอมมิวนิสต์จีนหลบหนีออกจากพื้นที่ในเมืองและในภาคใต้ของจีน พวกเขานำกองทัพขนาดเล็กไปตั้งฐานที่จิ่งกังชาน#เปลี่ยนทาง กองทัพแดงออกจากจิ่งกังชานหลังการรณรงค์ต่อต้านการก่อความไม่สงบของก๊กมินตั๋ง พวกเขาย้ายเข้าไปยังพื้นที่ชายแดนเจียงซี–ฝูเจี้ยนเพื่อตั้งเขตโซเวียตเจียงซี–ฝูเจี้ยน#เปลี่ยนทาง 
การประชุมกู่เถียน 1929 มีความสำคัญในการวางรากฐานหลักการที่ว่าพรรคต้องคุมกองทัพ ซึ่งยังคงเป็นหลักการสำคัญของอุดมการณ์พรรคมาจนถึงปัจจุบัน#เปลี่ยนทาง ในระยะสั้น แนวคิดนี้ได้รับการพัฒนาเพิ่มเติมในโครงการสำหรับกองทัพแดงที่สี่ทุกระดับ ในเดือนมิถุนายน 1930 และข้อบังคับชั่วคราวว่าด้วยงานการเมืองของกองทัพกรรมกรและชาวนาจีน (ฉบับร่าง) ในฤดูหนาว 1930 ซึ่งเป็นการสถาปนาการคุมกองทัพของพรรคคอมมิวนิสต์จีนอย่างเป็นทางการ#เปลี่ยนทาง 
ในช่วงต้นทศวรรษ 1930 ศูนย์กลางการเมืองของขบวนการคอมมิวนิสต์ได้ย้ายไปยังพื้นที่ฐานชนบท#เปลี่ยนทาง พรรคคอมมิวนิสต์จีนรวมพื้นที่ฐานเหล่านี้หลายแห่งเข้าเป็นรัฐหนึ่ง นั่นคือสาธารณรัฐโซเวียตจีน (CSR)#เปลี่ยนทาง สาธารณรัฐโซเวียตจีนถึงจุดสูงสุดในปี 1933#เปลี่ยนทาง โดยปกครองประชากรที่เกิน 3.4 ล้านคนในพื้นที่ประมาณ 70,000 ตารางกิโลเมตร#เปลี่ยนทาง สาธารณรัฐโซเวียตจีนมีรัฐบาลกลางรวมถึงรัฐบาลท้องถิ่นและภูมิภาค#เปลี่ยนทาง มีการดำเนินงานสถาบันต่าง ๆ รวมถึงระบบศาล และระบบการศึกษา#เปลี่ยนทาง สาธารณรัฐโซเวียตจีนยังออกสกุลเงินด้วย#เปลี่ยนทาง 
การเดินทัพทางไกล.
แม้การรณรงค์ต่อต้านการก่อความไม่สงบหลายครั้งโดยก๊กมินตั๋งจะไม่สามารถเอาชนะสาธารณรัฐโซเวียตจีนได้ แต่การทัพโอบล้อมครั้งที่ห้าประสบความสำเร็จ พรรคคอมมิวนิสต์จีนต้องละทิ้งฐานของตนและเริ่มต้นการเดินทัพทางไกล (1934–1935) เพื่อหาฐานแห่งใหม่
ในเดือนมกราคม 1935 กองทัพแดงมาถึงจุนอี้#เปลี่ยนทาง ในการประชุมจุนอี้ ผู้นำพรรคกล่าวถึงเหตุการณ์ที่นำไปสู่ความพ่ายแพ้ของสาธารณรัฐโซเวียตจีน สถานะโดยรวมของการปฏิวัติในจีน และแนวทางในการดำเนินการ#เปลี่ยนทาง แนวทางที่กำหนดโดยผู้นำคนก่อน ๆ เช่น ปั๋ว กู่, ที่ปรึกษาต่างประเทศ อ็อทโท เบราน์, หลี่ ลี่ซาน และฉฺวี ชิวไป๋ตกเป็นเป้าคำวิจารณ์#เปลี่ยนทาง แม้โจว เอินไหลจะเป็นหนึ่งในผู้นำที่ถูกวิจารณ์ เขายังคงได้รับความเคารพและดำรงตำแหน่งผู้นำต่อไป#เปลี่ยนทาง เหมา เจ๋อตงได้รับเลือกเป็นกรรมาธิการสามัญประจำกรมการเมืองและกลายเป็นผู้นำที่มีอิทธิพลมากที่สุดของการเคลื่อนไหว#เปลี่ยนทาง การขึ้นสู่ตำแหน่งของเหมายังสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงทางทฤษฎีและยุทธศาสตร์โดยมุ่งเน้นที่ชาวนาในชนบทในฐานะชนชั้นปฏิวัติหลักมากขึ้น#เปลี่ยนทาง 
หลังการประชุมจุนอี้สิ้นสุดลง การเดินทัพทางไกลก็ดำเนินต่อ#เปลี่ยนทาง กองทัพแดงตั้งรกรากอยู่ในฉ่านซีเพื่อขยายฐานเดิมให้กลายเป็นเขตโซเวียตเหยียนอาน#เปลี่ยนทาง 
โลกตะวันตกเห็นภาพที่ชัดเจนเป็นครั้งแรกเกี่ยวกับฐานหลักของพรรคคอมมิวนิสต์จีนผ่านหนังสือ "Red Star Over China" ของเอ็ดการ์ สโนว์ สโนว์ยังเป็นคนแรกที่นำเสนอเหมา เจ๋อตงในฐานะผู้นำหลัก – ก่อนหน้านี้เขาถูกมองว่าเป็นเพียงผู้นำกองโจรและส่วนใหญ่เป็นรองจากจู เต๋อ
ในช่วงเวลานี้ เยาวชนมีอิทธิพลอย่างมากในพรรคคอมมิวนิสต์จีนตั้งแต่ระดับต่ำสุดไปจนถึงสูงสุด#เปลี่ยนทาง จากการระบุของสโนว์ ทหารระดับพลทหารของกองทัพแดงมีอายุเฉลี่ยสิบเก้าปี ณ ปี 1936#เปลี่ยนทาง ผู้นำระดับสูงสุดของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเคยเป็นนักศึกษาในช่วงขบวนการสี่พฤษภาคมและดังนั้นจึงอยู่ในวัยสามสิบกลางหรือสี่สิบต้น ๆ หลังเป็นผู้นำมานานกว่าทศวรรษ#เปลี่ยนทาง 
สงครามโลกครั้งที่สองและแนวร่วมที่สอง (ค.ศ. 1937–1945).
ในช่วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สอง (1937–1945) พรรคคอมมิวนิสต์จีนและก๊กมินตั๋งร่วมเป็นพันธมิตรชั่วคราวเพื่อต่อสู้กับศัตรูร่วมกัน สาธารณรัฐโซเวียตเหยียนอานย้ายกองบัญชาการจากเป่าอานไปยังเหยียนอานในเดือนธันวาคม 1936#เปลี่ยนทาง กองทัพแดงของกรรมกรและชาวนาจีนกลายเป็นหน่วยรบของกองทัพแห่งชาติ (กองทัพลู่ที่ 8 และกองทัพที่ 4 ใหม่) และสาธารณรัฐโซเวียตจีนเปลี่ยนชื่อเป็นภูมิภาคชายแดนฉ่าน-กาน-หนิง อย่างไรก็ตาม โดยพื้นฐานแล้ว กองทัพและพื้นที่ที่พรรคคอมมิวนิสต์จีนควบคุมยังคงเป็นอิสระจากรัฐบาลของก๊กมินตั๋ง
ภายในแปดปี สมาชิกภาพของพรรคคอมมิวนิสต์จีนเพิ่มขึ้นจาก 40,000 คนเป็น 1,200,000 คนและขนาดของกำลังทหารก็เพิ่มขึ้น – จาก 30,000 นายเป็นประมาณหนึ่งล้านนาย นอกเหนือจากสมาชิกกลุ่มสนับสนุนกำลังอาสาสมัครอีกกว่าหนึ่งล้านนาย
จีนภายใต้เหมา (ค.ศ. 1946–1976).
ภายหลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง สงครามกลางเมืองระหว่างก๊กมินตั๋งกับพรรคคอมมิวนิสต์จีนก็กลับมาดำเนินต่อ แม้พรรคคอมมิวนิสต์จีนจะเข้าร่วมในสมัชชาร่างรัฐธรรมนูญแห่งชาติ แต่ด้วยการโจมตีของรัฐบาลชาตินิยม พรรคจึงถูกรัฐบาลชาตินิยมสั่งห้ามอย่างเป็นทางการในเดือนมิถุนายน 1946 โดยมีผู้นำพรรคหลายคนรวมถึงเหมา เจ๋อตงตกเป็นผู้ถูกต้องการตัว
แม้ตอนแรกก๊กมินตั๋งจะได้เปรียบ แต่ในที่สุดพวกเขาก็พ่ายแพ้และถูกบังคับให้หนีไปยังเกาะนอกชายฝั่ง โดยเฉพาะที่ไต้หวัน ในสงครามครั้งนั้น สหรัฐสนับสนุนก๊กมินตั๋งและสหภาพโซเวียตสนับสนุนพรรคคอมมิวนิสต์จีน แต่ก็เป็นการสนับสนุนในวงจำกัด เมื่อก๊กมินตั๋งพ่ายแพ้และถอยไปไต้หวัน เหมา เจ๋อตงได้สถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีนขึ้นในปักกิ่งในวันที่ 1 ตุลาคม 1949#เปลี่ยนทาง 
วันที่ 1 ตุลาคม 1949 ประธานเหมา เจ๋อตุงประกาศสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนจีนอย่างเป็นทางการต่อหน้าฝูงชนที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน ในช่วงเวลาที่สาธารณรัฐประชาชนจีนสถาปนาขึ้นนั้น พรรคคอมมิวนิสต์จีนมีสมาชิก 1 ล้านคน#เปลี่ยนทาง พรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นผู้บริหารรัฐบาลประชาชนกลาง#เปลี่ยนทาง ตั้งแต่เวลานั้นจนถึงทศวรรษ 1980 ผู้นำระดับสูงของพรรคคอมมิวนิสต์จีน (เช่น เหมา เจ๋อตง, หลิน เปียว, โจว เอินไหลและเติ้ง เสี่ยวผิง) ส่วนใหญ่เป็นผู้นำทางทหารคนเดียวกันกับช่วงก่อนการก่อตั้งสาธารณรัฐประชาชน ด้วยเหตุนี้ ความสัมพันธ์ส่วนตัวแบบไม่เป็นทางการระหว่างผู้นำการเมืองและการทหารจึงมีอิทธิพลอย่างมากต่อความสัมพันธ์ระหว่างพลเรือนกับทหาร
ผู้นำโซเวียต โจเซฟ สตาลิน เสนอให้มีรัฐพรรคเดียวเมื่อหลิว เช่าฉีเดินทางเยือนสหภาพโซเวียตในปี 1952 ในปี 1954 รัฐธรรมนูญแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนถูกประกาศใช้ ซึ่งเปลี่ยนแปลงรัฐบาลผสมก่อนหน้านี้และสถาปนาระบบการปกครองแบบพรรคเดียวของพรรคคอมมิวนิสต์จีน
ในช่วงทศวรรษ 1960 และ 1970 พรรคคอมมิวนิสต์จีนประสบกับความแตกแยกทางอุดมการณ์ที่สำคัญจากพรรคคอมมิวนิสต์สหภาพโซเวียต ในเวลานั้น เหมาเริ่มกล่าวว่า "การปฏิวัติต่อเนื่องภายใต้การปกครองแบบเผด็จการชนกรรมาชีพ" กำหนดให้ศัตรูชนชั้นยังคงมีอยู่แม้การปฏิวัติสังคมนิยมจะดูเหมือนสมบูรณ์แล้ว นำไปสู่การปฏิวัติวัฒนธรรมที่ผู้คนนับล้านถูกข่มเหงและสังหาร
การปฏิรูปการเมืองและเศรษฐกิจ (ค.ศ. 1976–2012).
ฮฺว่า กั๋วเฟิง.
หลังอสัญกรรมของเหมาในปี 1976 การต่อสู้แย่งชิงอำนาจได้เกิดขึ้นระหว่างประธานพรรคคอมมิวนิสต์จีน ฮฺว่า กั๋วเฟิง และรองประธานพรรค เติ้ง เสี่ยวผิง เหมาได้แต่งตั้งฮฺว่าเป็นผู้สืบทอดอำนาจของเขา#เปลี่ยนทาง 
ประเด็นสำคัญของการต่อสู้แย่งชิงอำนาจเกิดขึ้นในข้อโต้แย้งทางอุดมการณ์ที่เกี่ยวข้องกับคำขวัญสองอย่างใดก็ตามของฮฺว่า ("เราจะยืนหยัดสนับสนุนอย่างเด็ดเดี่ยวไม่ว่าท่านประธานเหมาจะตัดสินใจนโยบายใด และจะปฏิบัติตามคำสั่งของท่านประธานเหมาอย่างไม่เปลี่ยนแปลง") เติ้งวิพากษ์วิจารณ์แนวคิดนี้ว่าขัดต่อหลักคำสอนของลัทธิมากซ์และเน้นย้ำถึงวิธีการของเหมาในการแสวงหาความจริงจากข้อเท็จจริงเพื่อโต้แย้งว่า "มีเพียงการปฏิบัติเท่านั้นที่สามารถพิสูจน์ความถูกต้องของความคิดได้ และไม่มีวิธีอื่นใดในการทดสอบความจริง"
เติ้ง เสี่ยวผิง.
เติ้งชนะการต่อสู้ และกลายเป็น "ผู้นำสูงสุด" ในปี 1978 เติ้ง ร่วมกับหู เย่าปังและจ้าว จื่อหยาง เป็นผู้นำการปฏิรูปเศรษฐกิจจีน และนำเสนอแนวคิดเชิงอุดมการณ์ของสังคมนิยมอัตลักษณ์จีน ซึ่งเป็นการเปิดประเทศจีนสู่ตลาดโลก ในการเปลี่ยนแปลงนโยบาย "ฝ่ายซ้าย" บางอย่างของเหมา เติ้งแย้งว่ารัฐสังคมนิยมสามารถใช้เศรษฐกิจแบบตลาดได้โดยไม่จำเป็นต้องเป็นทุนนิยม ขณะที่ยังคงยืนยันอำนาจทางการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์จีน การเปลี่ยนแปลงนโยบายดังกล่าวสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม อุดมการณ์ใหม่นี้ถูกโต้แย้งจากทั้งสองฝ่าย ทั้งจากกลุ่มเหมาอิสต์และจากผู้ที่สนับสนุนการเปิดเสรีทางการเมือง เมื่อรวมกับปัจจัยทางสังคมอื่น ๆ ความขัดแย้งถึงจุดสูงสุดในการประท้วงและการสังหารหมู่ที่จัตุรัสเทียนอันเหมิน 1989 หลังการประท้วงถูกปราบปราม วิสัยทัศน์ทางเศรษฐกิจของเติ้งก็มีชัย และในช่วงต้นทศวรรษ 1990 แนวคิดเศรษฐกิจตลาดแบบสังคมนิยมก็ถูกนำมาใช้ ในปี 1997 ความเชื่อของเติ้ง (ทฤษฎีของเติ้ง เสี่ยวผิง) ถูกบรรจุไว้ในธรรมนูญพรรคคอมมิวนิสต์จีน
ในปี 1980 เติ้งเรียกร้องให้มีการฟื้นฟูระบบแกนนำโดยการส่งเสริมแกนนำที่ "ปฏิวัติ มีอายุน้อยลง มีการศึกษามากขึ้น และมีความเชี่ยวชาญด้านเทคนิคมากขึ้น"#เปลี่ยนทาง ข้อบังคับที่ตามมาได้แก่การจัดตั้งระบบการเกษียณอายุสำหรับแกนนำ การกำหนดอายุสูงสุดสำหรับแกนนำระดับสูง และกฎการสรรหาและการเลื่อนตำแหน่งใหม่#เปลี่ยนทาง พรรคคอมมิวนิสต์จีนยังใช้นโยบาย "สามขั้นบันได"#เปลี่ยนทาง นโยบายนี้มุ่งส่งเสริมเจ้าหน้าที่รุ่นใหม่จำนวนรวม 135,000 คนในทุกระดับเพื่อเตรียมพร้อมสำหรับการเกษียณอายุของผู้นำรุ่นเก่าที่กำลังจะเกิดขึ้นในปี 1985 #เปลี่ยนทาง 
เจียง เจ๋อหมินและหู จิ่นเทา.
เลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน เจียง เจ๋อหมิน ขึ้นเป็น "ผู้นำสูงสุด" ต่อจากเติ้งเสี่ยวผิงในทศวรรษ 1990 และดำเนินนโยบายส่วนใหญ่ของเขาต่อไป นับตั้งแต่คณะบริหารของเจียง ตำแหน่งสูงสุดในพรรคและรัฐ (เลขาธิการใหญ่, ประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลาง, และประธานาธิบดีจีน) ล้วนถูกครองโดยผู้นำคนเดียวพร้อมกัน#เปลี่ยนทาง 
ในทศวรรษ 1990 พรรคคอมมิวนิสต์จีนเปลี่ยนผ่านจากการเป็นผู้นำนักปฏิวัติอาวุโสที่นำทั้งด้านการทหารและการเมือง ไปสู่ชนชั้นนำทางการเมืองที่ได้รับการฟื้นฟูมากขึ้นตามบรรทัดฐานที่เป็นระบบในระบบรัฐการพลเรือน การนำส่วนใหญ่ได้รับเลือกตามกฎเกณฑ์และบรรทัดฐานว่าด้วยการเลื่อนตำแหน่งและการเกษียณอายุ ภูมิหลังทางการศึกษา และความเชี่ยวชาญด้านการจัดการและเทคนิค มีกลุ่มนายทหารมืออาชีพที่ค่อนข้างแยกต่างหาก ซึ่งทำงานภายใต้การนำสูงสุดของพรรคคอมมิวนิสต์จีนส่วนใหญ่ผ่านความสัมพันธ์อย่างเป็นทางการภายในช่องทางของสถาบัน
ในปี 1991 พรรคเปิดตัวการรณรงค์ศึกษาเพื่อความรักชาติ#เปลี่ยนทาง โดยมุ่งเน้นหลักของการรณรงค์คือภายในภาคการศึกษา และมีการแก้ไขตำราเรียนเพื่อลดเรื่องราวของการต่อสู้ระหว่างชนชั้นและเพื่อเน้นย้ำบทบาทของพรรคในการยุติศตวรรษแห่งความอัปยศอดสู#เปลี่ยนทาง ในฐานะส่วนหนึ่งของการรณรงค์นี้ ฐานการศึกษารักชาติถูกจัดตั้งขึ้น และโรงเรียนตั้งแต่ระดับประถมจนถึงระดับวิทยาลัยถูกกำหนดให้พานักเรียนไปยังสถานที่สำคัญของการปฏิวัติจีน#เปลี่ยนทาง 
ในฐานะส่วนหนึ่งของมรดกที่เจียง เจ๋อหมินทิ้งไว้ พรรคคอมมิวนิสต์จีนให้สัตยาบันรับรองสามตัวแทนในการแก้ไขธรรมนูญพรรคในปี 2003 เพื่อเป็น "อุดมการณ์ชี้นำ" ในการส่งเสริมให้พรรคเป็นตัวแทนของ "พลังการผลิตที่ก้าวหน้า ทิศทางอันก้าวหน้าของวัฒนธรรมจีน และผลประโยชน์พื้นฐานของประชาชน" ทฤษฎีนี้ทำให้การเข้ามาของเจ้าของธุรกิจเอกชนและชนชั้นกระฎุมพีในพรรคคอมมิวนิสต์จีนกลายเป็นสิ่งชอบธรรม หู จิ่นเทา ผู้สืบทอดตำแหน่งเลขาธิการใหญ่ต่อจากเจียง เจ๋อหมิน เข้ารับตำแหน่งในปี 2002 ต่างจากเหมา, เติ้ง และเจียง เจ๋อหมิน หูเน้นย้ำถึงภาวะผู้นำร่วมและต่อต้านการครอบงำระบบการเมืองโดยบุคคลคนเดียว การยืนกรานที่จะมุ่งเน้นการเติบโตทางเศรษฐกิจนำไปสู่ปัญหาสังคมที่ร้ายแรงหลายประการ เพื่อแก้ไขปัญหาเหล่านี้ หูนำเสนอแนวคิดทางอุดมการณ์หลักสองประการ ได้แก่ ทัศนะวิทยาศาสตร์ว่าด้วยการพัฒนาและสังคมนิยมกลมกลืน
จีนภายใต้สี จิ้นผิง (ค.ศ. 2012–ปัจจุบัน).
หู ลาออกจากตำแหน่งเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีนและประธานคณะกรรมการการทหารส่วนกลางในการประชุมสภาแห่งชาติครั้งที่ 18 ที่จัดขึ้นในปี 2012 และมีสี จิ้นผิงเข้ามารับตำแหน่งทั้งสองต่อจากเขา นับตั้งแต่เข้ารับตำแหน่ง สีได้ริเริ่มการรณรงค์ต่อต้านการทุจริตที่ครอบคลุมในวงกว้าง ในขณะเดียวกันก็รวมอำนาจไว้ที่ตำแหน่งเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน โดยลดทอนอำนาจการนำร่วมที่มีมาในทศวรรษก่อนหน้า ผู้แสดงความเห็นได้บรรยายถึงการรณรงค์นี้ว่าเป็นส่วนสำคัญที่นิยามความเป็นผู้นำของสี จิ้นผิงรวมถึงเป็น "เหตุผลหลักที่ทำให้เขาสามารถรวมอำนาจได้อย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ" การนำของสียังได้เห็นบทบาทของพรรคคอมมิวนิสต์จีนที่เพิ่มขึ้นในจีนอีกด้วย พรรคคอมมิวนิสต์จีนเพิ่มความคิดของสี จิ้นผิงเข้าไว้ในธรรมนูญพรรคในปี 2017
ตั้งแต่ปี 2014 พรรคคอมมิวนิสต์จีนเป็นผู้นำความพยายามในซินเจียง ซึ่งเกี่ยวข้องกับการควบคุมตัวชาวอุยกูร์และชนกลุ่มน้อยทางชาติพันธุ์อื่น ๆ มากกว่า 1 ล้านคนในค่ายกักกัน รวมถึงมาตรการปราบปรามอื่น ๆ มาตรการปราบปรามเหล่านี้ถูกอธิบายว่าเป็นการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์โดยนักวิชาการบางคน สหรัฐ รัฐสภาเนเธอร์แลนด์ และสภาสามัญชนอังกฤษ กลับกัน ประเทศจำนวนมากลงนามในจดหมายที่ส่งถึงคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนโดยสนับสนุนนโยบายดังกล่าวว่าเป็นการพยายามต่อต้านการก่อการร้ายในภูมิภาค
วันที่ 1 กรกฎาคม 2021 มีการเฉลิมฉลองครบรอบ 100 ปีของพรรคคอมมิวนิสต์จีน หนึ่งในสองวาระครบรอบศตวรรษ