บ้านปราสาทเบง

บ้านปราสาทเบง เป็นหมู่บ้านขนาดใหญ่ ครอบคลุมหมู่ที่ 6, 14, 15 และ 19 ตำบลกาบเชิง อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์
นิรุกติศาสตร์.
บ้านปราสาทเบง แต่เดิมมีชื่อว่า บ้านโคกเบง โดยคำว่าเบงนั้น หมายถึง ต้นมะค่าโมง ซึ่งถูกเรียกในภาษาพื้นบ้านว่าต้นเบง เกิดขึ้นและเติบโตในบริเวณวัดปราสาทเบง ก่อนที่จะเริ่มมีการย้ายถิ่นฐานเข้ามาตั้งหมู่บ้านในบริเวณนี้ ต่อมาชาวบ้านได้ค้นพบกับปราสาทโบราณ โดยไม่ทราบที่มาและไม่ทราบผู้สร้าง ชาวบ้านในเวลานั้นจึงได้เปลี่ยนชื่อหมู่บ้านใหม่ จากโคกเบง เป็น ให้สอดคล้องกับปราสาทที่ถูกค้นพบและเป็นมงคลต่อหมู่บ้าน ซึ่งปัจจุบันตั้งอยู่ภายในวัดปราสาทเบงและคาดว่าถูกสร้างพระอุโบสถครอบทับเอาไว้จากสัณฐานที่มีคูน้ำล้อมรอบและมีแนวตรงกันกับปราสาทเบ็งที่อยู่ทางตอนใต้
ประวัติ.
บ้านปราสาทเบง แต่เดิมเป็นชุมชนเก่ามาก่อนตั้งแต่ช่วงพุทธศตวรรษที่ 15 จากหลักฐานที่ปรากฏว่ามีปราสาทจำนวน 2 หลังที่ถูกค้นพบเป็นซากโบราณสถาน คือ ปราสาทเบ็ง ซึ่งตั้งอยู่บริเวณด้านทิศใต้ของหมู่บ้าน และปราสาทเบงที่ตั้งอยู่บริเวณวัดปราสาทเบง ซึ่งเป็นที่มาของชื่อหมู่บ้าน ต่อมาได้มีการโยกย้ายถิ่นฐานออกไปทำให้ปราสาททั้ง 2 ถูกทิ้งร้างขาดการดูแลทำให้มีสภาพผุพังดังที่เห็นในปัจจุบัน
จากนั้นประมาณปี พ.ศ. 2504 ได้มีหลักฐานปรากฏว่ากลุ่มชาติพันธุ์เขมรโยกย้ายถิ่นฐานเข้ามา รวมไปถึงกลุ่มชาติพันธุ์กูยที่ได้เข้ามาในพื้นที่ใกล้เคียงกัน
ในปี พ.ศ. 2536 บ้านปราสาทเบงมีสถานศึกษาระดับมัธยมแห่งแรกตั้งขึ้น เป็นสาขาของโรงเรียนกาบเชิงวิทยา ให้การศึกษาระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ใช้อาคารศาลาการเปรียญของวัดปราสาทเบงเป็นสถานที่สำหรับการเรียนการสอน หนึ่งปีต่อมา พ.ศ. 2537 ได้ย้ายที่ตั้งไปยังอาคารชั่วคราวที่ชาวบ้านสร้างขึ้นบริเวณที่ตั้งโรงเรียนปราสาทเบงวิทยาในปัจจุบัน ต่อมาเมื่อวันที่ 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2540 กระทรวงศึกษาธิการได้ประกาศจัดตั้งโรงเรียนปราสาทเบงวิทยา กำหนดให้เป็นโรงเรียนแบบสหศึกษา
ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2540 กระทรวงมหาดไทยได้กำหนดเขตตำบลในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์ใหม่ โดยกำหนดให้บ้านปราสาทเบง เป็นเขตการปกครองหมู่ที่ 6 ในตำบลกาบเชิง อำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ จากนั้นในเดือนสิงหาคมปีเดียวกัน ได้มีการประกาศพระราชกฤษฏีกากำหนดเขตครอบคลุมบ้านปราสาทเบงให้เป็นเขตปฏิรูปที่ดินด้วยเหตุผลว่าในพื้นที่ดังกล่าวมีเกษตรกรไร้ที่ทำกิน หรือมีที่ดินน้อยไม่พอต่อการดำรงชีพ จึงจำเป็นต้องปฏิรูปที่ดิน
ภูมิศาสตร์.
บ้านปราสาทเบง มีพื้นที่ติดต่อกับหมู่บ้านใกล้เคียง ดังนี้
นอกจากนี้ บ้านปราสาทเบงยังตั้งอยู่ในเขตปฏิรูปที่ดินทั้งหมู่บ้าน
การปกครอง.
บ้านปราสาทเบง ประกอบด้วย 4 เขตการปกครองระดับหมู่ ประกอบไปด้วย หมู่ที่ 6, 14, 15 และ 19 มีบ้านจำนวนทั้งสิ้น 842 หลัง ประกอบไปด้วย "หมู่ที่ 6" จำนวน 208 หลัง, "หมู่ที่ 14" จำนวน 242 หลัง, "หมู่ที่ 15" จำนวน 173 หลัง และ "หมูที่ 19" จำนวน 219 หลัง
บ้านปราสาทเบง ประกอบด้วยผู้ปกครองท้องที่ ระดับผู้ใหญ่บ้าน จำนวน 4 คน ได้แก่ 
ข้อมูลพื้นฐาน.
บ้านปราสาทเบง ประกอบด้วย ระบบประปาหมู่บ้านทั้งหมด จำนวน 10 จุด หม้อแปลงไฟฟ้าจำนวน 7 หม้อแปลง ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ปลูกข้าว ทำสวน ทำไร่ ปศุสัตว์ รวมถึงมีการจดทะเบียนเพื่อประกอบธุรกิจทางการเกษตรในหมู่บ้านด้วย มีสถานพยาบาลของรัฐจำนวน 1 แห่ง คือ "โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านปราสาทเบง" โดยรองรับการให้บริการบัตรประกันสุขภาพถ้วนหน้า มีศาสนสถานจำนวน 1 แห่ง คือ วัดปราสาทเบง ได้รับสถานะเป็นวัดเมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2543 และเมรุสถานของหมู่บ้านตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 14 ทางทิศตะวันออกของหมู่บ้านซึ่งไม่ได้อยู่ในตัววัด
บ้านปราสาทเบงประกอบด้วยสถานศึกษาครอบคลุมตั้งแต่ก่อนอนุบาล ประถมศึกษา ไปจนถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย ได้แก่ "ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กปราสาทเบง" รองรับเด็กอายุระหว่าง 2-4 ปี "โรงเรียนบ้านปราสาทเบง" รองรับการศึกษาระดับอนุบาล ประถมศึกษาปีที่ 1-6 มีห้องเรียนจำนวน 9 ห้อง นักเรียนประมาณ 196 คน ครูจำนวน 9 คน และ "โรงเรียนปราสาทเบงวิทยา" รองรับการศึกษาระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 มีห้องเรียนจำนวน 12 ห้อง นักเรียนประมาณ 306 คน ครูจำนวน 21 คน
ประชากรศาสตร์.
บ้านปราสาทเบง มีประชากรตามการสำรวจของสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง เดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2568 รวมทั้งสิ้น 2,661 คน จำแนกได้ ดังนี้
การคมนาคม.
เส้นทางคมนาคม.
บ้านปราสาทเบง มีเส้นทางคมนาคมทางถนนหลายเส้นทางหลักคือ
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2122.
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2122 เป็นเส้นทางหลักในการเดินทางเข้าสู่ตัวจังหวัดสุรินทร์ที่อยู่ทางทิศเหนือ พาดผ่านกลางหมู่บ้าน จากทิศตะวันตกไปยังทิศตะวันออก โดยแยกออกมาจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 214 ไปทางทิศตะวันออก ซึ่งตัวชุมชนของหมู่บ้านอยู่ระหว่างประมาณกิโลเมตรที่ 4+400 ถึงกิโลเมตรที่ 5+600
ทางหลวงชนบท สร.2002.
ทางหลวงชนบท สร.2002 แยกทางหลวงหมายเลข 24 – บ้านกาบเชิง เป็นเส้นทางหลักในการเดินทางไปสู่ตัวอำเภอกาบเชิงที่อยู่ทางทิศใต้ พาดผ่านริมหมู่บ้านจากทิศเหนือไปยังทิศใต้ โดยแยกออกมากจากทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 24 ผ่านหมู่บ้านต่าง ๆ รวมถึงบ้านปราสาทเบง และสิ้นสุดลงที่บ้านกาบเชิง ซึ่งเป็นที่ตั้งของตัวอำเภอกาบเชิง บรรจบกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 214 
ถนนสายบ้านศรีพระจันทร์–บ้านปราสาทเบง.
ถนนสายบ้านศรีพระจันทร์–บ้านปราสาทเบง เป็นเส้นทางสำหรับเข้าสู่พื้นที่เกษตรกรรมทางตอนใต้ของหมู่บ้าน เชื่อมต่อกันกับบ้านศรีพระจันทร์และบรรจบกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 214 ระยะทางประมาณ 6 กิโลเมตร
วัฒนธรรมและประเพณี.
ภาษา.
บ้านปราสาทเบง ประชากรส่วนใหญ่พูดได้สองภาษาด้วยกัน คือ ภาษาไทย และภาษาเขมรถิ่นไทย
ประเพณี.
บ้านปราสาทเบง ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่เรียกว่าอีสานใต้ คือพื้นที่ชายแดนตอนใต้ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ จึงมีศิลปวัฒนธรรม และเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ที่มีความหลากหลาย ซึ่งที่โดดเด่นที่สุดคือขอมโบราณที่ผสานกับวัฒนธรรมไทยอีสาน ทำให้มีประเพณีที่โดดเด่น ประกอบไปด้วย
พิธีบวงสรวงปราสาทเบง.
พิธีบวงสรวงปราสาทเบง เป็นพิธีกรรมที่เกิดจากความเชื่อว่ามีอำนาจเหนือธรรมชาติในการบันดาลความอุดมสมบูรณ์ต่อพื้นที่เกษตรกรรมในหมู่บ้าน เนื่องจากในบางปีเกิดความแห้งแล้ง สภาวะอากาศไม่เหมาะกับการทำเกษตรกรรม ชาวบ้านจึงร่วมกันจัดพิธีกรรมบวงทรวงสิ่งศักดิ์สิทธิ์และเทวดาอารักษ์ด้วยความศรัทธา เพื่อขอให้ฝนฟ้าตกต้องตามฤดูกาล และรักษาชาวบ้านในชุมชนให้มีความสุขและปลอดภัย
พิธีกรรมจะจัดขึ้นทุกช่วงมีนาคมของทุก ๆ ปี เนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่คนในชุมชนว่างเว้นจากการทำเกษตรกรรม โดยมีการแสดงนาฎศิลป์ไทยและนาฎศิลป์พื้นบ้านอีสานใต้ ประกอบด้วยเครื่องดนตรีไทยและเครื่องดนตรีพื้นเมืองในการบรรเลงเพลง นอกจากนี้ยังมีการแสดงละครมหรสพจากชาวบ้านและหน่วยงานต่าง ๆ ในชุมชนเกี่ยวกับเวสสันดรชาดก วันต่อมาหลังจากพิธีกรรม ชาวบ้านจะรวมตัวกันไปทำบุญเพื่ออุทิศส่วนกุศลให้กับบรรพบุรุษและญาติพี่น้องที่ล่วงลับที่วัดปราสาทเบง เพื่อแสดงถึงความกตัญญูต่อผู้ล่วงลับและอุทิศให้กับเทวดาอารักษ์ที่รักษาหมู่บ้านให้สงบสุขตามความเชื่อ
กันตรึม.
บ้านปราสาทเบง เป็นบ้านเกิดของนักร้องกันตรึมชื่อดัง คือ น้ำผึ้ง เมืองสุรินทร์ (นางสำรวม ดีสม) เนื่องจากเติบโตมาจากสิ่งแวดล้อมที่มีการละเล่นกันตรึมอันอย่างแพร่หลาย ซึ่งกันตรึมนั้นเป็นอีกหนึ่งวัฒนธรรมที่โดดเด่นของพื้นที่อีสานใต้
ตำนานและเรื่องเล่า.
บ้านปราสาทเบง ถูกกล่าวถึงในสังคมออนไลน์พันทิป.คอม และยูทูบถึงตำนานและอาถรรพของทางหลวงชนบท สร.2002 บริเวณสะพานข้ามลำห้วยสาธารณะ (คลองสำเริง) มุ่งหน้าไปทางบ้านกันตวง ซึ่งชาวบ้านพบกับเหตุการณ์เหนือธรรมชาติทำให้มีผู้เสียชีวิตในบริเวณดังกล่าวบ่อยครั้ง และมีการกล่าวอ้างว่ามีส่วนเกี่ยวข้องกันกับปราสาทเบ็งที่ตั้งอยู่บริเวณใกล้เคียง
สถานที่สำคัญ.
ปราสาทเบ็ง.
ปราสาทเบ็ง"" คือปราสาทหลังเดียวที่ตั้งอยู่ท่ามกลางคูน้ำ สร้างด้วยการก่ออิฐ มีผังเป็นสี่เหลี่ยมจตุรัสไม่มีการย่อมุม ประมาณ 4×4 เมตร ทางเข้าอยู่ทางทิศตะวันออก เสาประดับเป็นกรอบรูปเสาแปดเหลี่ยม แต่ละเหลี่ยมมีลายใบไม้รูปสามเหลี่ยม 1 ใบ ศิลปะรูปแบบที่นิยมพบในพุทธศตวรรษที่ 15 ขณะที่อีก 3 ด้านสร้างเป็นประตูหลอก หลังคามีสภาพพังทลายลงมา ปัจจุบันยังคงมีผนังให้เห็นร่องรอยอยู่
แหล่งปราสาทในพื้นที่บริเวณใกล้เคียง คือ ปราสาทหมอนเจริญ และปราสาทเซ็ม
ปราสาทเบง.
ปราสาทเบง ถูกระบุว่าเป็นคนละปราสาทกับปราสาทเบ็ง ทั้งจากคำบอกเล่าของชาวบ้านในพื้นที่ และจากยูทูบเบอร์ที่ทำเนื้อหาด้านประวัติศาสตร์ชื่อว่า มรกต รัง ซึ่งเคยลงพื้นที่ถ่ายทำและสำรวจปราสาทเบ็งในปี พ.ศ. 2563 และได้กลับมาสำรวจในพื้นที่บ้านปราสาทเบงอีกครั้งเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564 ระบุว่าแนวของทั้ง 2 ปราสาทนั้นตั้งอยู่ในแกนทิศเหนือและใต้ที่ตรงกัน ห่างกันประมาณ 1.3 กิโลเมตร มีลักษณะเป็นปราสาทคู่ โดยปราสาทเบงปัจจุบันถูกสร้างอุโบสถของวัดครอบทับทั้งหมด ยังหลงเหลือร่องรอยของคูน้ำล้อมรอบรูปเกือกม้า และวัตถุโบราณ หินศิลาที่ใช้ก่อสร้างยังถูงพบเห็นอยู่ทั่วไป รวมถึงแท่นบัลลังก์ หลักหินกัลปนาพร้อมรัดประคดล้อมรอบ ร่องรอยของบารายโบราณซึ่งปัจจุบันเป็นแหล่งน้ำหลักของหมู่บ้านจำนวน 2 บาราย หากสำรวจจากภาพถ่ายทางอากาศ