หน้าไม้กล

หน้าไม้กล หรือ เหลียนหนู่  เป็นที่รู้จักในอีกคำเรียกว่า หน้าไม้จูกัด หรือ จูเก๋อหนู่ (#เปลี่ยนทาง , ถอดเป็นอักษรโรมันได้อีกแบบว่า Chu-ko-nu) เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับจูกัดเหลียง (ค.ศ. 181-234) นักยุทธศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นหน้าไม้ที่ประดิษฐ์ในช่วงยุครณรัฐในประวัติศาสตร์จีนโดยการการรวมการเหนี่ยวธนู การบรรจุลูกธนู และการยิงธนูเข้าด้วยกันในกระบวนการเดียว 
หลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดของหน้าไม้กลถูกพบในรัฐฉู่ แต่ใช้ด้ามจับที่แตกต่างจากการออกแบบของราชวงศ์หมิงในภายหลังและเป็นที่รู้จักกันทั่วไปมากกว่า 
แม้ว่าหน้าไม้กลจะถูกใช้ตามช่วงเวลาส่วนใหญ่ของประวัติศาสตร์จีนจนถึงปลายยุคราชวงศ์ชิง แต่โดยทั่วไปหน้าไม้ถือว่าเป็นอาวุธที่ไม่ใช่ทางการทหาร เป็นอาวุธที่เหมาะสำหรับผู้หญิง ใช้ในการปกป้องครัวเรือนจากโจร และยังใช้ในการล่าสัตว์ 
ประวัติ.
 หน้าไม้จูกัด (จูเก๋อหนู่) เป็นอาวุธขนาดกะทัดรัดที่แม้แต่บัณฑิตลัทธิขงจื๊อและหญิงในวังก็สามารถใช้ป้องกันตนได้... พลังการยิงต่ำจึงต้องอาบปลายลูกดอกด้วยยาพิษ เมื่อลูกดอกอาบปลายด้วย "ยาพิษฆ่าเสือ" ก็จะสามารถยิงไปที่ม้าหรือคนได้ และถ้ายิงแล้วได้แผล ศัตรูก็จะตายทันที ข้อด้อยของอาวุธนี้คือมีระยะยิงที่จำกัดมาก
 — "กู่จินถูชูจี๋เฉิง" (古今图书集成; "รวมตำราจีนโบราณฉบับสมบูรณ์")
ตามที่บันทึกใน"อู๋เยฺว่ชุนชิว" (吳越春秋; ประวัติศาสตร์สงครามรัฐอู๋-รัฐเยฺว่) ที่เขียนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก หน้าไม้กลถูกประดิษฐ์ขึ้นในยุครณรัฐโดยคนตระกูลฉิน (琴氏 "ฉินชื่อ") จากรัฐฉู่ เรื่องนี้ได้รับการยืนยันโดยหลักฐานทางโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดของหน้าไม้กลซึ่งขุดค้นจากหลุมฝังศพรัฐฉู่ที่สุสาน 47 ที่ฉินเจียจุ่ย (秦家嘴) มณฑลหูเป่ย์ และมีอายุย้อนไปถึงศตวรรษที่ 4 ก่อนคริสตกาลในยุครณรัฐ (475 - 220 ปีก่อนคริสตกาล) หน้าไม้กลที่ค้นพบนี้มีความแตกต่างจากหน้าไม้กลในสมัยหลัง โดยหน้าไม้กลโบราณที่ยิงติดต่อกันได้ 2 ดอกมีการใช้ด้ามจับและกลไกดึงไปด้านหลังสำหรับติดตั้ง หน้าไม้ของราชวงศ์หมิงใช้การกลไกการติดตั้งที่ผู้ใช้ต้องดันคันโยกด้านหลังขึ้นและลงกลับไปมา แม้ว่าหน้าไม้กลแบบใช้มือถือโดยทั่วไปมีพลังการยิงน้อยและต้องใช้ยาพิษเพิ่มเติมซึ่งอาจจะเป็นสารอะโคนิทีนที่ให้พิษถึงตาย แต่ก็มีหน้าไม้กลแบบที่มีขนาดใหญ่ขึ้นมากปรากฏในยุคราชวงศ์หมิง
ในปี ค.ศ. 180 หยาง เสฺวียน (楊琁) ใช้หน้าไม้กลรูปแบบหนึ่งที่ขับเคลื่อนโดยการเคลื่อนที่ของล้อ:
 ...ราวปี ค.ศ. 180 หยาง เสฺวียนเจ้าเมืองหลิงหลิง (零陵) พยายามปราบปรามกบฏที่ก่อการอย่างหนัก โดยที่กำลังทหารของหยาง เสฺวียนไม่เพียงพอ วิธีแก้ปัญหาของหยาง เสฺวียนก็คือการบรรทุกกระสอบปูนขาวบนรถหลายสิบคันและติดตั้งหน้าไม้อัตโนมัติบนรถคันอื่น ๆ จากนั้นจึงจัดรถเป็นกระบวนรบ หยาง เสฺวียนใช้ประโยชน์จากลมในการพัดกลุ่มฝุ่นปูนขาวเข้าปกคลุมข้าศึกทำให้ข้าศึกมองไม่เห็น ก่อนที่หยาง เสฺวียนจะติดเศษผ้าที่หางม้าใช้ดึงรถไร้คนขับติดตั้งอาวุธเหล่านี้ลงไป มุ่งตรงไปยังกระบวนทัพของข้าศึกที่ถูกกลุ่มฝุ่นปกคลุมหนาแน่น หน้าไม้กลของรถเหล่านั้น (ที่ขับเคลื่อนโดยการเชื่อมโยงกับล้อ) ยิงออกไปซ้ำ ๆ ไปในทิศทางแบบสุ่ม ทำให้เกิดการบาดเจ็บล้มตายเป็นอย่างมาก ท่ามกลางความสับสนวุ่นวายอย่างหนัก พวกกบฏก็ยิงเกาทัณฑ์ตอบโต้อย่างดุเดือดเพื่อป้องกันตนเอง กลายเป็นการฆ่าฟันกันเองก่อนที่ทัพของหยาง เสฺวียนจะเข้ามาปราบปรามสังหารได้เป็นจำนวนมาก
 — ราล์ฟ ซอว์เยอร์ (Ralph Sawyer)
การประดิษฐ์หน้าไม้กลมักถูกยกให้เป็นผลงานของจูกัดเหลียง แต่ความเป็นจริงแล้วจูกัดเหลียงไม่ได้เป็นผู้ประดิษฐ์ ความเข้าใจผิดนี้มีพื้นฐานมาจากบันทึกที่ระบุว่าจูกัดเหลียงได้ปรับปรุงหน้าไม้กลยิงหลายดอก
ในยุคราชวงศ์หมิง มีการใช้หน้าไม้กลบนเรือ
แม้ว่าหน้าไม้กลจะถูกนำมาใช้ตลอดประวัติศาสตร์จีนและมีการยืนยันถึงการใช้อย่างช้าที่สุดเมื่อราชวงศ์ชิงในศตวรรษที่ 19 ในยุทธการที่รบกับชาวญี่ปุ่น แต่โดยทั่วไปหน้าไม้กลไม่ถือว่าเป็นอาวุธทางการทหารที่สำคัญ ตำรา"อู่เป้ย์จื้อ" (武備志) ที่เขียนในศตวรรษที่ 17 ระบุว่าหน้ากลไม้เป็นที่นิยมโดยผู้คนในภาคตะวันออกเฉียงใต้ แต่ขาดอานุภาพ และลูกดอกแทบจะไม่ทำร้ายใครเลย การใช้งานหน้าไม้กลที่ระบุในตำราโดยหลักแล้วเป็นการใช้งานที่ไม่ใช่ทางการทหาร เช่น การล่าเสือ การป้องกันบ้านที่มีป้อมปราการ และใช้โดยชายและหญิงที่ขี้กลัว ในตำรา"เทียนกงไคอู้" (天工開物) ซึ่งเขียนในช่วงศตวรรษที่ 17 เช่นกันระบุว่าหน้าไม้กลมีประโยชน์ในการป้องกันโจรเท่านั้น