ภาษาโปรตุเกส

ภาษาโปรตุเกส ("ปุรตุเกฌ") เป็นภาษากลุ่มโรมานซ์ตะวันตกในตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียนที่มีต้นกำเนิดจากคาบสมุทรไอบีเรียของทวีปยุโรป ถือเป็นภาษาราชการของประเทศโปรตุเกส บราซิล กาบูเวร์ดี แองโกลา โมซัมบิก, กินี-บิสเซา และเซาตูแมอีปริงซีป และสถานะภาษาราชการร่วมในติมอร์-เลสเต อิเควทอเรียลกินี และมาเก๊า ผู้พูดหรือชาติที่พูดภาษาโปรตุเกสเป็นที่รู้จักภายใต้ชื่อ "ลูโซโฟน"  เนื่องจากผลของการขยายตัวในสมัยอาณานิคม ทำให้พบร่องรอยวัฒนธรรมของผู้พูดภาษาโปรตุเกสทั่วโลก ภาษาโปรตุเกสเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มไอบีเรีย-โรมานซ์ที่พัฒนามาจากภาษาย่อยหลายภาษาของภาษาละตินสามัญในอาณาจักรกาลิเซียและเทศมณฑลโปรตุเกสสมัยกลาง และยังคงระบบเสียงบางส่วนจากภาษาเคลต์
ด้วยจำนวนผู้พูดภาษาแม่ประมาณ 230 ล้านคนและภาษาที่สอง 25–30 ล้านคน ทำให้ภาษาโปรตุเกสมีผู้พูดทั้งหมดประมาณ 250 ล้านคน ทำให้ภาษานี้มักอยู่ในภาษาแม่ที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 5 ภาษาในยุโรปที่มีผู้พูดมากในแง่ของผู้พูดภาษาแม่เป็นอันดับ 3 และภาษาโรมานซ์ที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ของโลก โดยเป็นรองเพียงภาษาสเปน ภาษาโปรตุเกสยังเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ในทวีปอเมริกาใต้ และมีผู้พูดมากที่สุดในซีกโลกใต้ ภาษานี้ยังเป็นภาษาที่มีผู้พูดมากเป็นอันดับ 2 ในละตินอเมริกา เป็นรองเพียงภาษาสเปน เป็นหนึ่งใน 10 ภาษาที่มีผู้พูดมากที่สุดในทวีปแอฟริกา และเป็นภาษาราชการของสหภาพยุโรป Mercosul องค์การนานารัฐอเมริกัน Economic Community of West African States สหภาพแอฟริกา และประชาคมประเทศภาษาโปรตุเกส
ประวัติ.
เมื่อชาวโรมันเดินทางเข้ามายังคาบสมุทรไอบีเรียใน 216 ปีก่อน ค.ศ. พวกเขานำภาษาละตินที่ภาษากลุ่มโรมานซ์ทั้งหมดสืบทอดมา เข้ามายังบริเวณนี้ ภาษานี้เผยแพร่โดยทหาร ผู้ตั้งถิ่นฐาน และพ่อค้าชาวโรมันที่ส่วนใหญ่สร้างนครโรมันใกล้กับที่อยู่อาศัยของอารยธรรมเคลต์ก่อนหน้าที่ตั้งถิ่นฐานก่อนการเข้ามาของชาวโรมัน ด้วยเหตุผลนี้ ภาษานี้ได้รักษารากฐานที่เกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมเมกะลิทที่เก่าแก่กว่าในยุโรปบริเวณแอตแลนติก และวัฒนธรรมเคลต์ ที่เป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มฮิสปาโน-เคลต์ในภาษาโบราณ ในภาษาละติน ภาษาโปรตุเกสมีชื่อเรียกว่า "lusitana" หรือ "(latina) lusitanica" ตามชาวลูซิตาเนีย ชนเผ่าก่อนเคลต์ที่อาศัยอยู่ในบริเวณโปรตุเกสและสเปนในปัจจุบันที่รับภาษาละตินในช่วงที่ผู้ตั้งถิ่นฐานชาวโรมันย้ายเข้ามา และยังเป็นต้นตอของอุปสรรค "luso-" ดังในคำว่า "Lusophone"
ระหว่าง ค.ศ. 409 ถึง 711 เมื่อจักรวรรดิโรมันล่มสลายในยุโรปตะวันตก คาบสมุทรไอบีเรียถูกพิชิตโดยกลุ่มชนเจอร์แมนิกในสมัยการย้ายถิ่น ผู้คอบครองส่วนใหญ่เป็น Suebi ชาววิซิกอท และบูรี ที่เคยพูดภาษากลุ่มเจอร์แมนิก หันมารับวัฒนธรรมโรมันตอนปลายและภาษาย่อยละตินสามัญในคาบสมุทรอย่างรวดเร็ว และรวมเข้ากับประชากรท้องถิ่นอย่างสมบูรณ์ในเวลา 300 ปี ศัพท์เจอร์แมนิกบางส่วนในสมัยนั้นกลายเป็นส่วนหนึ่งของปทานุกรมโปรตุเกส ร่วมกับชื่อสถานที่ นามสกุล และชื่อตัว เมื่อการพิชิตของอุมัยยะฮ์เกิดขึ้นใน ค.ศ. 711 ภาษาอาหรับกลายเป็นภาษาฝ่ายบริหารและภาษาทั่วไปในภูมิภาคที่พิชิตมาได้ แต่ประชากรคริสต์ที่เหลือส่วนใหญ่ยังคงพูดภาษาโรมานซ์รูปแบบหนึ่งที่มีชื่อว่า ภาษาโมซาราบิก ที่นำคำศัพท์จากภาษาอาหรับ เปอร์เซีย ตุรกี และเบอร์เบอร์มาใช้หลายร้อยคำ ภาษาโปรตุเกสรับคำยืมจากภาษากรีกหลายคำ เช่นเดียวกับภาษาละตินสมัยใหม่และภาษาในยุโรปหลายภาษา ส่วนใหญ่เป็นศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์
ภาษาโปรตุเกสพัฒนามาจากภาษาสมัยกลางที่นักภาษาศาสตร์ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อภาษากาลิเซีย-โปรตุเกส ภาษาโปรตุเกสเก่า หรือภาษากาลิเซียเก่า ในเทศมณฑลโปรตุเกสที่อาณาจักรกาลิเซียสมัยกลางทางตะวันตกเฉียงเหนือ 
มิเกล เด เซร์บันเตส นักเขียนชาวสเปน เคยเรียกภาษาโปรตุเกสเป็น "ภาษาที่อ่อนหวานและสง่างาม" ในขณะี่ Olavo Bilac นักกวีชาวบราซิล เรียกภาษานี้เป็น ("ดอกไม้ดอกสุดท้ายของลาติอุม ไร้เดียงสาและสวยงาม") ภาษาโปรตุเกสได้รับการขนานนามว่าเป็น "ภาษาของกามอยช์" ตามลูวิช วัช ดึ กามอยช์  หนึ่งในบุคคลสำคัญทางวรรณกรรมในภาษาโปรตุเกส และผู้ประพันธ์มหากาพย์โปรตุเกส "อุชลูซีอาดัช"
การกระจายตามเขตภูมิศาสตร์.
ภาษาโปรตุเกสเป็นภาษาแรกของประเทศแองโกลา ประเทศบราซิล ประเทศโปรตุเกส และประเทศเซาตูเมและปรินซิปีและเป็นภาษาที่ใช้กว้างขวางมากที่สุดในประเทศโมแซมบิก นอกจากนี้ยังเป็นภาษาราชการของประเทศติมอร์-เลสเต (ร่วมกับภาษาเตตุน) และของมาเก๊า (ร่วมกับภาษาจีน) ภาษาโปรตุเกสมีการพูดกว้างขวาง แต่ไม่ใช่ภาษาราชการในประเทศอันดอร์รา ประเทศลักเซมเบิร์ก ประเทศนามิเบีย และประเทศปารากวัย ภาษาครีโอลโปรตุเกสเป็นภาษาแม่ของประเทศกาบูเวร์ดีและบางส่วนของประชากรของประเทศกินี-บิสเซา ชาวกาบูเวร์ดีส่วนใหญ่สามารถพูดภาษาโปรตุเกสมาตรฐานได้ด้วย และใช้ในระดับภาษาของท้องถิ่น
ชุมชนผู้อพยพที่สามารถพูดภาษาโปรตุเกสได้ปรากฏอยู่ในหลายเมืองทั่วโลก เช่น มอนทรีออลและโทรอนโตในประเทศแคนาดา; ปารีสในประเทศฝรั่งเศส; อาซุนซิออนในประเทศปารากวัย; บอสตัน นิวเบ็ดฟอร์ด เคปค็อด ฟอลล์ริเวอร์ โฮโนลูลู ฮิวสตัน นวร์ก นครนิวยอร์ก ออร์แลนโด ไมแอมี พรอวิเดนซ์ แซคราเมนโตในสหรัฐอเมริกา; บัวโนสไอเรส ในประเทศอาร์เจนตินา อุรุกวัย และในประเทศญี่ปุ่น ประเทศอื่น ๆ ที่สามารถพบผู้ที่พูดภาษาโปรตุเกสได้ รวมถึงอันดอร์รา เบลเยียม เบอร์มิวดา สวิตเซอร์แลนด์ และบางชุมชนในประเทศอินเดีย เช่นกัว มีผู้พูดภาษาโปรตุเกส ประมาณ 187 ล้านคนในอเมริกาใต้ 17 ล้านคนในแอฟริกา 12 ล้านคนในยุโรป 2 ล้านคนในอเมริกาเหนือ และ 610,000 คนในเอเชีย
ตัวอย่าง.
"ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน"ข้อที่ 1 ในภาษาโปรตุเกส:
"ปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน"ข้อที่ 1 ในภาษาไทย:
"มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ"