มหาวรรค

<table style="vertical-align:bottom; text-align:center; font-size:75%; margin:0px 0px 15px 15px; float:right" cellspacing="0" cellpadding="1">
<tr>
<td colspan=5 style="background:darkblue;border:2px solid Sienna">
<br>พระไตรปิฎกเถรวาท<br><br>
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Goldenrod; border-bottom:2px solid Sienna; text-align:left">พระวินัยปิฎก
<td style="background:Goldenrod; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:black"><table style="width:100%; vertical-align:bottom; text-align:center" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<tr>
<td colspan=3 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>สุตตวิภังค์
<td colspan=4 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>ขันธกะ
<td colspan=1 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>ปริวาร
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
</table></td>
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Goldenrod; border-top:2px solid Sienna; border-bottom:2px solid Sienna; text-align:left">พระสุตตันตปิฎก
<td style="background:Goldenrod; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:black"><table style="width:100%; vertical-align:bottom; text-align:center" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
</tr>
<tr>
<td colspan=3 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>ทีฆนิกาย
<td colspan=3 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>มัชฌิมนิกาย
<td colspan=5 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>สังยุตตนิกาย
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black; border-bottom:3px solid Goldenrod"> 
</table></td>
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:black"><table style="width:100%; vertical-align:bottom; text-align:center" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<tr>
<td colspan=5 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>อังคุตตรนิกาย
<td colspan=9 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">คัมภีร์<br>ขุททกนิกาย
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
</tr>
</table></td>
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Goldenrod; border-top:2px solid Sienna; border-bottom:2px solid Sienna; text-align:left">พระอภิธรรมปิฎก
<td style="background:Goldenrod; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:black"><table style="width:100%; vertical-align:bottom; text-align:center" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-top:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">    
<tr>
<td colspan=1 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">สงฺ
<td colspan=1 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">วิภงฺ
<td colspan=1 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">ธา<br>ปุ.
<td colspan=1 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">กถา
<td colspan=2 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">ยมก
<td colspan=6 style="background:Gold; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black">ปัฏฐานปกรณ์
<tr>
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
<td colspan=1 style="background:MediumBlue; border-bottom:1px solid black; border-left:1px solid black; border-right:1px solid black"> 
</table></td>
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td style="background:Ivory"> 
<td style="background:Goldenrod; border-left:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Goldenrod; border-top:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Goldenrod; border-right:2px solid Sienna"> 
<td style="background:Ivory"> 
<tr>
<td colspan=5 style="background:darkblue;border:2px solid darkblue">
</table>
คัมภีร์มหาวรรค หรือ มหาวรรค คือหมวดหมู่หนึ่งในคัมภีร์ขันธกะ อันเป็นคัมภีร์ที่สองในพระวินัยปิฎกเถรวาท ตามการจัดแบ่งของสมาคมบาลีปกรณ์ มหาวรรค มีเนื้อหาครอบคลุมพระไตรปิฎกเล่มที่ 4-5 มีเนื้อหาว่าด้วยหลักในการประพฤติในด้านขนบธรรมเนียมเพื่ออาจาระที่เหมาะสมของพระสงฆ์ โดยรวมหลักสิกขาบทในคัมภีร์มหาวรรคเรียกว่า สิกขาบทฝ่ายอภิสมาจาร หรือ สิกขาบทนอกพระปาติโมกข์
คัมภีร์มหาวรรคทั้งหมด จัดอยู่ในหมวดขันธกะ อันเป็นส่วนที่สองในพระวินัยปิฎก คู่กับอาทิพรหมจาริยกาสิกขา ที่เป็นข้อปฏิบัติอันเป็นสิกขาบทหลัก คือพระวินัยบัญญัติ อันเป็นสิกขาบทในพระปาติโมกข์ที่จัดอยู่ในหมวดสุตตวิภังค์ โดยสิกขาบทในคัมภีร์มหาวรรคไม่ได้จัดเป็นข้อห้ามตามสิกขาบทบัญญัติในพระปาติโมกข์ ดังนั้นพระสงฆ์ผู้ล่วงละเมิดข้อห้ามในคัมภีร์มหาวรรคก็ไม่ต้องอาบัติสูงสุดถึงปาราชิก โดยต้องเพียงอาบัติทุกกฎหรือถุลลัจจัย
เนื้อหาในคัมภีร์มหาวรรค นอกจากขนบธรรมเนียมของพระสงฆ์แล้ว ยังมีเนื้อหาว่าด้วยเหตุการณ์สำคัญต่าง ๆ ในพระพุทธประวัติจำนวนมาก เช่น ในหมวดมหาขันธกะอันเป็นหมวดย่อยในคัมภีร์มหาวรรค มีเนื้อหากล่าวถึงพระพุทธประวัติตั้งแต่ครั้งปฐมโพธิกาล จนถึงมัชฌิมโพธิกาล จัดเป็นแหล่งข้อมูลทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของพระพุทธศาสนาในยุคแรก ๆ อีกด้วย
มหาวรรค มาคู่กับ จูฬวรรค อยู่ในหมวดหมู่คัมภีร์ขันธกะแห่งพระวินัยปิฎกเช่นเดียวกัน
การแบ่งเล่มพระไตรปิฎกในคัมภีร์มหาวรรค.
ปัจจุบัน คัมภีร์พระไตรปิฎก 45 เล่ม ตามการแบ่งของประเทศไทย จะจัดแบ่งคัมภีร์มหาวรรคออกเป็นสองตอนหรือ 2 ภาค โดยจัดให้ตอนแรก (4 ขันธกะแรก) อยู่ในเล่มที่ 4 และตอนที่สอง (6 ขันธกะหลัง) อยู่ในเล่มที่ 5