โรงเรียนสตรีราชินูทิศ

โรงเรียนสตรีราชินูทิศ เป็นโรงเรียนสตรีประจำจังหวัดอุดรธานี ประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ เดิมชื่อ "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" ก่อตั้งขึ้นเพื่อเป็นการสนองพระราชดำริใน สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง (พระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี) โดยมีคุณหญิงน้อม ศรีสุริยราชวรานุวัตร เป็นผู้นำในการบริจาคทรัพย์และก่อตั้งโรงเรียนขึ้น เปิดสอนเมื่อ พ.ศ. 2463 
ปัจจุบัน ตั้งอยู่ ณ จังหวัดอุดรธานี เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นถึงมัธยมศึกษาตอนปลาย เป็นหนึ่งในโรงเรียนมัธยมศึกษาของประเทศไทยที่ยังคงเปิดทำการสอนในประเภทของโรงเรียนหญิงล้วน
ข้อมูลพื้นฐาน.
โรงเรียนได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตจาก พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ให้ใช้พระนามาภิไธยย่อ อักษรไขว้ “ส.ผ.” ภายใต้พระมหามงกุฎ อันเป็นพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ ในรัชกาลที่ 5 และพระบรมราชชนนีพระพันปีหลวง ในรัชกาลที่ 6-7 เป็นตราสัญลักษณ์ประจำโรงเรียน โดยกำหนดให้พระมหามงกุฎเป็นสีเหลือง อักษร “ ส ” สีเหลือง “ ผ ” สีฟ้า และรองรับด้วยแพรแถบสีฟ้ามีอักษรว่า “สตรีราชินูทิศ” เป็นสีเหลือง
ประวัติ.
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ เดิมชื่อ "โรงเรียนอุปถัมภ์นารี" เป็นโรงเรียนสำหรับเด็กหญิงในมณฑลอุดร โดยคุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร (น้อม ดิษยบุตร์) ภริยาของ พระยาศรีสุริยราชวรานุวัตร (ศุข ดิษยบุตร์) สมุหเทศาภิบาล สำเร็จราชการมณฑลอุดร ในขณะนั้น ได้เห็นความสำคัญของการศึกษาสำหรับกุลธิดาในมณฑลอุดร จึงได้ใช้เรือนที่อยู่ภายในเขตจวนสมุหเทศาภิบาลเป็นโรงเรียน เปิดทำการสอนครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พุทธศักราช 2460 มีนักเรียน 30 คน และมี หม่อมหลวงสาย วัชโรทัย ซึ่งได้เล่าเรียนมาจาก โรงเรียนสตรีวิทยา กรุงเทพมหานคร เป็นครูสอน ได้รับเงินเดือน ๆ ละ 30 บาท โดยมี คุณหญิงน้อม ศรีสุริยราชวรานุวัตร เป็นผู้อุปการะโรงเรียน
ต่อมาในปี 2462 สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จสวรรคต คุณหญิงศรีสุริยราชวรานุวัตร จึงได้ออกแจ้งความเชิญชวนบรรดาข้าราชการ พ่อค้า และประชาชนในมณฑลอุดร ร่วมกันบริจาคทรัพย์ตามกำลังศรัทธา สมทบทุนกับรายได้ของมณฑลอุดร เพื่อสร้างอาคารเรียนสำหรับโรงเรียนกุลสตรีหลังใหม่ เนื่องจากเห็นว่า อาคารของโรงเรียนอุปถัมภ์นารีหลังเก่านั้นคับแคบ เพื่อน้อมเกล้าน้อมกระหม่อมอุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง เป็นการสนองพระราชดำริที่ทรงตั้งพระราชหฤทัยจะบริจาคทรัพย์สร้างโรงเรียนสตรีขึ้นในมณฑลอุดร แต่สวรรคตลงเสียก่อน 
เมื่อรวบรวมทรัพย์ที่บริจาคได้จึงมีหนังสือถึงกระทรวงศึกษาธิการฉบับที่ 27/4326 ลงวันที่ 11 ตุลาคม 2462 เพื่อนำกราบบังคมทูลถึงการถวายพระราชกุศล และขอรับพระราชทานนามโรงเรียนด้วย กระทรวงศึกษาธิการจึงมีหนังสือแจ้งถึงราชเลขาธิการ เพื่อนำความกราบบังคมทูลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวให้ทรงทราบ เมื่อพระองค์ทรงทราบจึงให้กรมอาลักษณ์คิดชื่อโรงเรียน จากนั้นทรงเลือกพระราชทานนามโรงเรียนว่า "ราชินูทิศ" (แปลว่า อุทิศแด่พระราชินี) ตามหนังสือแจ้งพระราชทานนามโรงเรียน ลงวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2463 ซึ่งทางโรงเรียนได้ถือเอาวันนี้เป็นวันสถาปนาโรงเรียนเป็นต้นมา 
อาคารใหม่นี้ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 2468 ตั้งอยู่บริเวณริมหนองประจักษ์ศิลปาคมชื่อว่า อาคาร "ราชินูทิศ" โดย จอมพล สมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้เสด็จมาเปิดอาคารราชินูทิศเมื่อปี 2569 
ในปี 2497 จอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี ในขณะนั้น และท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม ผู้เป็นภริยา ได้มาประกอบพิธีเปิดสมาคมส่งเสริมวัฒนธรรมจังหวัดอุดรธานี ซึ่งใช้อาคาร "ราชินูทิศ" เป็นที่ตั้งสมาคม ท่านทั้ง 2 เห็นว่า อาคารนี้หลังเล็กไป ประกอบกับมีน้ำล้อมรอบตั้ง 3 ด้านขยายออกไปอีกไม่ได้ จึงอนุมัติเงินสลากกินแบ่งรัฐบาล และเงินส่งเสริมการศึกษา จำนวน 5,760,000 บาท สร้างอาคารใหม่บนถนนศรีสุข ในเนื้อที่ 43 ไร่ 1 งาน 62 ตารางวา ก่อสร้างแล้วเสร็จในปี 2499 และเปิดทำการสอนเมื่อวันที่ 1 มกราคม 2500 (ซึ่งเป็นอาคาร 1 ดิษยบุตร์ ในปัจจุบัน) ส่วนอาคารริมหนองประจักษ์ ฯ นั้น ได้ใช้เป็นสำนักงานการศึกษา เขต 9 และพิพิธภัณฑ์เมืองอุดรธานี ในเวลาต่อมา
โรงเรียนได้รับพระราชทานเครื่องหมายประจำโรงเรียนเป็นอักษรพระนามาภิไธยย่อของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในรัชกาลที่ 6 จาก พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร (รัชกาลที่ 9) เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2527 ซึ่งก่อนที่จะเป็นตราสัญลักษณ์ดังปัจจุบัน ทางโรงเรียนได้มีตราสัญลักษณ์ใช้อยู่ก่อน 2 แบบ
ในวันที่ 3 มกราคม 2523 นายสมภพ จันทรประภา ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ ได้มาตรวจเยี่ยมโรงเรียน และได้ทักท้วงเกี่ยวกับตราประจำโรงเรียนว่า เป็นการใช้อย่างไม่ถูกต้อง ควรทำการปรึกษาสำนักพระราชวัง เพื่อแก้ไขให้ถูกต้องต่อไป ทางโรงเรียนได้มีหนังสือไปยังสำนักราชเลขาธิการ ซึ่งทางสำนักราชเลขาธิการ (กรมราชเลขานุการในพระองค์ ในปัจจุบัน) แจ้งว่า อักษรย่อ ร.น. อยู่ภายใต้พระมหามกุฎนั้นไม่เหมาะสม จึงได้เปลี่ยน จาก ร.น. มาเป็น "โรงเรียนสตรีราชินูทิศ"
ต่อมาวันที่ 10 ตุลาคม 2526 นางสาวสมจิตต์ บุตรดีมี ผู้อำนวยการโรงเรียนขณะนั้น ได้มีหนังสือนำความกราบบังคมทูล ขอพระราชทานตราสัญลักษณ์ และได้รับพระบรมราชานุญาต เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2527 โดยใช้พระนามาภิไธยย่อ อักษรไขว้ "ส.ผ." ภายใต้พระมหามงกุฎ อันเป็นพระนามาภิไธยของ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง มีอักษรคำว่า "สตรีราชินูทิศ" บนแพรแถบสีฟ้า
และในปี 2537 นางสุมาลี บุณยารมย์ ผู้อำนวยการโรงเรียนคนที่ 17 ได้อัญเชิญพระฉายาลักษณ์ สมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และพระบรมฉายาลักษณ์ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มาประดิษฐาน ณ โรงเรียน เพื่อสักการบูชาและเป็นสิริมงคลแก่โรงเรียน โดยได้รับความอนุเคราะห์จากหอจดหมายเหตุแห่งชาติ กรมศิลปากร และได้ประกอบพิธีถวายราชสักการะ เมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2537 เป็นปฐมฤกษ์ 
คณะสีโรงเรียนสตรีราชินูทิศ.
โรงเรียนสตรีราชินูทิศ ได้จัดสีตามหมู่คณะสีให้กับนักเรียนขึ้นเพื่อให้มีความสามัคคีในหมู่คณะทั้งระดับ มัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลาย มีกิจกรรมร่วมกันในโรงเรียนและนอกโรงเรียนและให้นักเรียนหญิงทุกคนได้รู้จักความรักและสามัคคีในหมู่คณะ โรงเรียนสตรีราชินูทิศได้แบ่งคณะสีออกเป็น 7 คณะสี ดังนี้