หุยสิว

หุยสิว, โปยสิว หรือ โปยซิว (ค.ศ. 224–3 เมษายน ค.ศ. 271) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เผย์ ซิ่ว  ชื่อรอง จี้เยี่ยน  เป็นนักทำแผนที่ นักภูมิศาสตร์ ขุนนาง และนักเขียนของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กตอนปลายและยุคราชวงศ์จิ้นของจีน หุยสิวได้รับความไว้วางใจจากสุมาเจียวอย่างมาก และมีส่วนร่วมในการปราบปรามกบฏของจูกัดเอี๋ยน หลังสุมาเอี๋ยนขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิและก่อตั้งราชวงศ์จิ้น หุยสิวและกาอุ้นทำการถอดถอนโจฮวนจักรพรรดิแห่งวุยก๊กลงจากตำแหน่งตามเจตจำนงแห่งสวรรค์ ในปี ค.ศ. 267 หุยสิวได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 "ซือคง") ในราชสำนักราชวงศ์จิ้น
หุยสิวสรุปและวิเคราะห์ความก้าวหน้าของการทำแผนที่ การสำรวจรังวัด และคณิตศาสตร์จนถึงสมัยของตน หุยสิววิจารณ์แผนที่ในยุคราชวงศ์ฮั่นว่าขาดความแม่นยำและคุณภาพเมื่อแสดงมาตราส่วนและระยะทางที่วัดได้ แม้ว่าการขุดค้นทางโบราณคดีในศตวรรษที่ 20 และการค้นพบแผนที่ก่อนศตวรรษที่ 3 จะพิสูจน์ว่าผลเป็นไปในทางอื่นก็ตาม นอกจากนี้ยังมีหลักฐานว่าจาง เหิง (ค.ศ. 78–139) เป็นคนแรกที่สร้างระบบพิกัดกริดในการทำแผนที่ของจีน
ประวัติช่วงต้น.
หุยสิวเป็นชาวอำเภอเหวินสี่ ("เหวินสี่เซี่ยน") เมืองฮอตั๋ง (河東 "เหอตง") หุยสิวเกิดในตระกูลขุนนาง ปู่ของหุยสิวคือเผย์ เม่า (裴茂) เป็นหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 "ช่างชูลิ่ง") ในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก บิดาของหุยสิวคือเผย์ เฉียน (裴潛) เป็นหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊ก พ่อตาของหุยสิวคือกัว เพ่ย์ (郭配) น้องชายของกุยห้วย (郭淮 "กัว หฺวาย") ขุนพลผู้มีชื่อเสียงของวุยก๊ก
หุยสิวเป็นคนฉลาดและเรียนดีตั้งแต่วัยเด็ก เผย์ ฮุย (裴徽) อาของหุยสิวก็มีชื่อเสียงมากเช่นกัน มักมีแขกมาเยี่ยมบ้านอยู่บ่อย ๆ หลังเหล่าแขกได้พบเผย์ ฮุยแล้ว ต่างต้องการพบและสนทนากับหุยสิวซึ่งมีอายุเพียงสิบกว่าปี ผู้คนในเวลานั้นกล่าวขานว่า "ผู้นำของคนรุ่นหลังคือหุยสิว"
การรับราชการกับวุยก๊ก.
ในรัชสมัยจักรพรรดิโจฮองแห่งรัฐวุยก๊ก บู๊ขิวเขียมขุนพลวุยก๊กเสนอชื่อหุยสิวกับโจซองผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งวุยก๊ก โจซองจึงแต่งตั้งให้หุยสิวเป็นเจ้าพนักงานสำนักประตูเหลือง (黃門侍郎 "หฺวางเหมินชื่อหลาง") และให้สืบทอดบรรดาศักดิ์ชิงหยางถิงโหว (清陽亭侯) ของบิดา 
หลังโจซองถูกสุมาอี้สั่งประหารชีิวิตในปี ค.ศ. 249 เวลานั้นสุมาเจียวบุตรชายของสุมาอี้่ดำรงตำแหน่งขุนศึกสงบภาคตะวันตก (安東將軍 "อานตงเจียงจฺวิน") และขุนพลพิทักษ์ (衛將軍 "เว่ย์เจียงจฺวิน") และทำศึกป้องกันรัฐจ๊กก๊กและง่อก๊ก หุยสิวได้ทำหน้าที่ในตำแหน่งนายกองพัน (司馬 "ซือหม่า") ในสังกัดของสุมาเจียว มีส่วนร่วมในการวางกลยุทธ์และได้รับความไว้วางใจอย่างสูง 
ในปี ค.ศ. 257 จูกัดเอี๋ยนขุนพลวุยก๊กก่อกบฏต่อต้านสุมาเจียว หุยสิวเข้าร่วมติดตามสุมาเจียวในการปราบปรามกบฏในฐานะที่ปรึกษาการทหาร (參謀 "ชานโหมว") ร่วมกับต้านท่ายและจงโฮย หลังปราบปรามกบฏได้สำเร็จในปีถัดมา หุยสิวได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็นหลู่หยางเซียงโหว (魯陽鄉侯) จากการมีส่วนร่วมในการศึก 
ในปี ค.ศ. 260 โจมอจักรพรรดิแห่งวุยก๊กถูกพระชนม์ระหว่างทรงพยายามจะก่อรัฐประหารโค่นล้มสุมาเจียว หุยสิวเสนอกับสุมาเจียวให้เชิญโจฮวนผู้เป็นฉางเต้าเซียงกง (常道鄉公) มาขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ หลังจากโจฮวนขึ้นครองราชย์ หุยสิวได้รับการเลื่อนบรรดาศักดิ์จากโหวระดับตำบล (鄉侯 "เซียงโหว") เป็นโหวระดับอำเภอ (縣侯 "เซี่ยนโหว") และได้รับการแต่งตั้งเป็นรองราชเลขาธิการ (尚書僕射 "ช่างชูผูเย่") 
ในเวลานั้น สฺวิน อี่ (荀顗) มีหน้าที่กำหนดธรรมเนียมและพิธีการ กาอุ้นเป็นหัวหน้าในการแก้ไขกฎหมาย และหุยสิวมีหน้าที่ในการกำหนดตำแหน่งขุนนางและบรรดาศักดิ์ใหม่ หุยสิวเสนอให้ฟื้นฟูระบบบรรดาศักดิ์ห้าขั้นของราชวงศ์จิวตะวันตก เป็นผลทำให้ผู้สนับสนุนของตระกูลสุมาจำนวนมากได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งต่าง ๆ 
ต่อมาหุยสิวพูดกับสุมาเจียวที่กำลังตัดสินใจว่าจะตั้งให้บุตรชายคนใดเป็นทายาทว่า "ผู้สงบทัพกลาง (中撫軍 "จงฟู่จฺวิน"; หมายถึงสุมาเอี๋ยนบุตรชายคนโตของสุมาเจียว) เป็นผู้ได้รับความนิยมจากปวงชนทั้งยังมีความสามารถ รูปการณ์แห่งฟ้าเป็นเช่นนี้ เขาจะไม่เป็นเพียงแค่เสนาบดีอย่างแน่นอน" ทำให้สุมาเจียวตัดสินใจแน่วแน่ในการตั้งให้สุมาเอี๋ยนเป็นทายาท
ในปี ค.ศ. 265 สุมาเจียวเสียชีวิต สุมาเอี๋ยนสืบทอดฐานันดรศักดิ์จีนอ๋อง (晉王 "จิ้นหวาง") สุมาเอี๋ยนตั้งให้หุยสิวมีตำแหน่งเป็นหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 "ช่างชูลิ่ง")
การรับราชการกับราชวงศ์จิ้น.
ในปี ค.ศ. 266 สุมาเจียวโค่นล้มวุยก๊กและสถาปนาตนเป็นจักรพรรดิ ก่อตั้งราชวงศ์จิ้นตะวันตก ทรงตั้งให้หุยสิวมีตำแหน่งเป็นที่ปรึกษาผู้ใหญ่ราชสำนักฝ่ายซ้าย (左光祿大夫 "จั่วกวางลู่ต้าฟู") และให้มีบรรดาศักดิ์เป็นจฺวี้ลู่กง (鉅鹿公) 
ในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 268 หุยสิวได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีโยธาธิการ (司空 "ซือคง")
เนื่องจากตำแหน่งเสนาบดีโยธาธิการเป็นตำแหน่งระดับสูงและรับผิดชอบงานวิศวกรรมโยธาและที่ดิน ทำให้หุยสิวมีเวลาว่างจากราชการต่างจากช่วงที่ดำรงตำแหน่งหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ และสามารถเข้าถึงหนังสือและข้อมูลเกี่ยวกับสภาพภูมิศาสตร์ของสถานที่ต่าง ๆ หุยสิวนั้นเป็นผู้มีความสามารถและเคยทำหน้าทีเ่ป็นที่ปรึกษาการทหารมาโดยตลอด จึงให้ความสนใจในเรื่องภูมิประเทศของสถานที่ต่าง ๆ หุยสิวเริ่มคิดจะแก้ไขข้อผิดพลาดของบท"ยฺหวี่ก้ง" (禹貢) ในคัมภีร์"ชูจิง" (書經) โดยใช้ภาพและคำอธิบายประกอบ หุยสิวจึงเขียนตำรา"ยฺหวี่ก้งตี้-ยฺวี่ถู" (禹貢地域圖; "แผนที่ภูมิประเทศในยฺหวี่ก้ง") 18 บท และเขียนเรื่อง "การเขียนแผนที่หกประเภท" เป็นคำนำ
ในปี ค.ศ. 271 หุยสิวซึ่งได้รับฉายาว่า "ท่านผู้มีชื่อเสียงแห่งยุค" (當世名公 "ตางชื่อหมิงกง") รับประทานผงยาหานฉือส่าน (寒食散; "ผงอาหารธาตุเย็น") หลังรับประทานยานี้ต้องรับประทานอาหารที่เย็นและดื่มสุราที่ร้อนเพื่อช่วยในการกระจายยา แต่หุยสิวทำผิดพลาดโดยไปดื่มสุราที่เย็น จึงเสียชีวิตในวันที่ 3 เมษายน ค.ศ. 271 ขณะอายุ 48 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) หุยสิวได้รับสมัญญานามว่า "ยฺเหวียนกง" (元公)