จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

ประจวบคีรีขันธ์ เป็นจังหวัดในภาคตะวันตกของประเทศไทย เป็นจังหวัดที่มีรูปร่างยาวในแนวเหนือ-ใต้ และแคบในแนวตะวันออก-ตะวันตก โดยส่วนที่แคบที่สุดมีระยะทางประมาณ 12 กิโลเมตร มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่เป็นที่ตั้งศาลากลางจังหวัดอยู่ที่เทศบาลเมืองประจวบคีรีขันธ์ ในขณะที่ชุมชนเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในจังหวัด คือ เทศบาลนครหัวหิน
ประวัติศาสตร์.
จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีประวัติศาสตร์ความเป็นมาไม่ค่อยแน่ชัด เนื่องจากเป็นพื้นที่แคบ ยามมีศึกสงครามยากแก่การป้องกันจึงต้องปล่อยให้เป็นเมืองร้างหรือยุบเมืองเป็นส่วนหนึ่งของเมืองเพชรบุรี ในอดีตเป็นเพียงเมืองชั้นจัตวาเล็ก ๆ ที่รวมกันอยู่ภายใต้การปกครองของเมืองเพชรบุรี พอถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยจึงได้โปรดเกล้าฯ ตั้ง เมืองบางนางรม ที่ปากคลองบางนางรม แต่ที่ดินไม่เหมาะสมแก่การเพาะปลูกจึงย้ายที่ว่าการเมืองไปตั้งที่เมืองกุย ที่มีความอุดมสมบูรณ์และการตั้งบ้านเรือนหนาแน่นกว่า 
ครั้นรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2398 โปรดเกล้าฯ ให้รวมเมืองกุย เมืองคลองวาฬ และเมืองบางนางรมเข้าด้วยกัน โดยที่ตั้งเมืองยังคงตั้งอยู่ที่เมืองกุย (คืออำเภอกุยบุรีในปัจจุบัน) และโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อเมืองกุยเป็น เมืองประจวบคีรีขันธ์ เพื่อให้ชื่อคล้องจองกันกับเมืองประจันตคีรีเขตซึ่งเดิมคือเกาะกงที่แยกออกจากจังหวัดตราด
ครั้นถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พ.ศ. 2441 จึงย้ายเมืองมาอยู่ที่บ้านเกาะหลัก ต่อมาพระองค์ทรงจัดการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล เมืองประจวบคีรีขันธ์ เมืองชั้นจัตวาซึ่งขึ้นตรงกับเมืองเพชรบุรี มีฐานะเป็นอำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ สังกัดเมืองเพชรบุรี ในช่วงนี้เมืองปราณบุรีซึ่งมีอาณาเขตติด อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์ ด้านทิศเหนือและเคยมีฐานะเป็นเมืองชั้นจัตวาขึ้นกับเมืองเพชรบุรี ก็ได้จัดตั้งเป็นอำเภอเมืองปราณบุรี สังกัดเมืองเพชรบุรีด้วย ส่วน[[อำเภอบางสะพาน|เมืองกำเนิดนพคุณ]]ขึ้นตรงกับ [[จังหวัดชุมพร|เมืองชุมพร]] ด้วยมีพระราชดำริสงวนชื่อเมืองปราณไว้ (เมืองเก่าที่ตั้งอยู่ที่ปากน้ำปราณบุรี) ต่อมา วันที่ 2 มกราคม [[พ.ศ. 2449]] [[พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว]]ได้มีพระบรมราชโองการให้รวมเอาอำเภอเมืองปราณบุรี [[อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์]] เมืองเพชรบุรี และอำเภอกำเนิดนพคุณ เมืองชุมพร ซึ่งเป็นเมืองชั้นจัตวามาก่อน ตั้งเป็นเมืองปราณบุรี มีที่ทำการเมืองอยู่ที่ตำบลเกาะหลัก ในรัชสมัย[[พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว]]จึงได้มีการเปลี่ยนชื่อเมืองปราณบุรีเป็นเมืองประจวบคีรีขันธ์ เพื่อป้องกันการสับสนกับเมืองปราณที่ปากน้ำปราณบุรี หลังจากมีการยกเลิกระบบการปกครองแบบมณฑลเทศาภิบาล เมืองประจวบคีรีขันธ์จึงไม่ได้ขึ้นตรงกับเมืองเพชรบุรีและ[[มณฑลราชบุรี]]อีก
ภูมิศาสตร์.
จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ตั้งอยู่ใน[[ภาคตะวันตก (ประเทศไทย)|ภาคตะวันตก]] ตามการแบ่งระบบ 6 ภาคอย่างเป็นทางการโดยคณะกรรมการภูมิศาสตร์แห่งชาติและ[[ราชบัณฑิตยสภา]] ในขณะที่การแบ่งภูมิภาคด้วยระบบ 4 ภาค (เหนือ กลาง อีสาน ใต้) จัดเป็นจังหวัดใน[[ภาคกลาง (ประเทศไทย)|ภาคกลาง]] และการแบ่งทางอุตุนิยมวิทยาจัดเป็นจังหวัดใน[[ภาคใต้]]ตอนบน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีเนื้อที่ประมาณ 6,367.620 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 3,979,762.5 ไร่ มีอาณาเขตติดต่อกับจังหวัดใกล้เคียง ดังนี้
ความยาวจากทิศเหนือจรดทิศใต้ ประมาณ 212 กิโลเมตร และชายฝั่งทะเลยาวประมาณ 224.8 กิโลเมตร มีส่วนที่แคบที่สุดอยู่ในตำบลคลองวาฬ [[อำเภอเมืองประจวบคีรีขันธ์]] จากอ่าวไทยถึงเขตแดนพม่าประมาณ 12 กิโลเมตร มีเขาที่สูงที่สุดคือ เขาหลวงประจวบ มีความสูง 1,250 เมตร ระยะทางจาก[[กรุงเทพมหานคร]]ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4 ([[ถนนเพชรเกษม]]) ประมาณ 399 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 4 ชั่วโมงเศษ และตามเส้นทางรถไฟสายใต้ ประมาณ 318 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 4-6 ชั่วโมง
การเมืองการปกครอง.
หน่วยการปกครอง.
[[ไฟล์:Amphoe Prachuap Khiri Khan.svg|200px|right|thumb|แผนที่อำเภอในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์]]
การปกครองแบ่งออกเป็น 8 [[อำเภอ]] 48 [[ตำบล]] 388 [[หมู่บ้าน]]
การปกครองส่วนท้องถิ่น.
จังหวัดประจวบคีรีขันธ์มีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้งหมด 61 แห่ง ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนจังหวัด 1 แห่ง คือ องค์การบริหารส่วนจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีเทศบาล 16 แห่ง เป็นเทศบาลนคร 1 แห่ง เทศบาลเมือง 1 แห่ง และเทศบาลตำบล 14 แห่ง ที่เหลือเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลจำนวน 44 แห่ง โดยเทศบาลทั้งหมดแบ่งตามอำเภอในจังหวัดประจวบคีรีขันธ์ มีดังนี้ 
ทำเนียบผู้ว่าราชการจังหวัด.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
แหล่งท่องเที่ยว.
[[ไฟล์:Manaw Panorama1.jpg|200px|thumbnail|[[อ่าวมะนาว]]]]
[[ไฟล์:Prachuap bay202.JPG|thumb|200x200px|อ่าวประจวบ]]
<templatestyles src="Div col/styles.css"/>
ศาสนสถาน.
[[ไฟล์:Phra Mahathat Jedi Phakdee Prakad , Thailand.jpg|thumb|พระมหาธาตุเจดีย์ภักดีประกาศ<br>[[วัดทางสาย (จังหวัดประจวบคีรีขันธ์)|วัดทางสาย]] [[อำเภอบางสะพาน]] ]]
<templatestyles src="Div col/styles.css"/>
อุทยานแห่งชาติ.
[[ไฟล์:Phraya Nakhon Cave.jpg|200px|thumbnail|ถ้ำพระยานครใน [[อุทยานแห่งชาติเขาสามร้อยยอด]]]]
<templatestyles src="Div col/styles.css"/>