น้ำผึ้งขม

น้ำผึ้งขม (ภาคแรก) และ ระฆังวงเดือน (ภาค 2) เป็นบทประพันธ์ของ กฤษณา อโศกสิน ตีพิมพ์เป็นตอน ๆ ในนิตยสารสตรีสาร ระหว่างปี พ.ศ. 2504–2508 รวมเล่มครั้งแรกในปี พ.ศ. 2522 เป็นเรื่องราวของกังสดาล สาวน้อยวัยยี่สิบปี เหยื่อความแค้นของนักธุรกิจหนุ่มใหญ่กับมารดาของเธอ ก่อนที่ความรักจะหลอมละลายให้กลายเป็นความเห็นใจกันในที่สุด
เริ่มแรกบทประพันธ์ได้ทำเป็นภาพยนตร์ไทย กำกับการแสดงโดย ภาณุพันธุ์ ฉายครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2517 นำแสดงโดย สอาด เปี่ยมพงษ์สานต์, นฤมล นิลวรรณ, สุทิศา พัฒนุช, ภัทราวดี ศรีไตรรัตน์, อมรา อัศวนนท์, คธา อภัยวงศ์ และได้ถูกนำมาสร้างเป็นละครโทรทัศน์อีกทั้งหมด 7 ครั้ง
อมรา อัศวนนท์ รับบทโรส ซ้ำถึง 5 ครั้ง ในเวอร์ชันละครช่อง 4, ช่อง 9, ช่อง 5 เช่นเดียวกับ สุพรรณ บูรณะพิมพ์ ที่รับบทจวงจันทร์ ถึง 3 ครั้งคู่กัน และบทที่ไม่ได้คู่กันในเวอร์ชันภาพยนตร์และละครช่อง 7 ละครในฉบับปี 2552 ดำเนินเรื่องแตกต่างจากในนวนิยายหลายจุด บางตัวละครที่ในนวนิยายไม่มีความโดดเด่นมากนัก แต่ในละครกลับมีบทบาทโดดเด่น เช่น โรส และ สันทัด
เรื่องย่อ.
ปุริม พิษณุการ (ปุ๊) นักธุรกิจหนุ่มใหญ่ ที่ฝังใจเจ็บกับความรักครั้งก่อน ที่ทำให้ชีวิตแทบพังทลายเพราะโรส (อมรา อัศวนนท์) ลูกครึ่งสาวสวยไทย-เยอรมัน ปุริมจึงกลายเป็นคนที่มองผู้หญิงเพียงของเล่นเท่านั้น
โรสกลับมาพบกับปุริมอีกครั้ง เธอกลายเป็นแม่หม้าย ลูกติด เมียเก็บของข้าราชการระดับล่าง แถมด้วยอาการติดสุราขนาดหนักและกำลังขัดสนถึงขนาดยอมขายกังสดาล (นฤมล นิลวรรณ) ลูกสาว ให้เป็นเมียของปุริม กังสดาลมาอาศัยกับปุริม โดยที่จวงจันทร์ (ภัทราวดี ศรีไตรรัตน์) แม่หม้ายสาวใหญ่ ญาติของเขาไม่เห็นด้วย และตอกย้ำว่ากังสดาลเป็นแค่นางบำเรอของปุริมเท่านั้น
กังสดาลไม่มีทางเลือกจึงจำต้องทนอยู่ เวลาผ่านไป ปุริมพบว่ากังสดาลไม่มีอะไรเหมือนโรสแม่ของเธอเลย ความพยาบาทจึงเริ่มเสื่อมคลายลง
ขณะเดียวกัน เจน หลานชายของปุริมลูก ชายแท้ ๆ ของจวงจันทร์ก็แอบรักกังสดาล ทำให้ปุริมไม่พอใจ จนไล่เจนออกจากบ้าน แต่กังสดาลคอยไกล่เกลี่ยปัญหา จวงจันทร์ใช้ข้ออ้างที่เธอป่วยเป็นโรคหัวใจ ขอร้องให้กังสดาลยอมไปจากชีวิตของปุริม กังสดาลจึงหลบไปพักอยู่กับญาติที่ต่างจังหวัด ปุริมแอบมาดักพบกังสดาล และเข้าใจผิดว่าเธอกำลังมีรักใหม่กับกรกิตผู้เป็นอา เขายังได้พบกับแสงดาว (สุทิศา พัฒนุช) หญิงสาวผู้เชื่อมั่นในความรัก ผู้เปรียบเสมือน อาของกังสดาล ทั้งสองคบกันอย่างเปิดเผย แต่ปุริมยังหาโอกาสพบกับกังสดาล จนเธอไม่อาจห้ามใจตัวเองได้อีกและยอมอยู่กับปุริม อย่างหลบ ๆ ซ่อน ๆ 
เมื่อความลับเปิดเผย ทุกคนต่างโกรธเคืองกังสดาล แต่แสงดาวกลับระงับอารมณ์ได้จนน่าแปลกใจ อีกทั้งยังพากังสดาลไปช่วยเตรียมการแต่งงานที่ทุกคนเข้าใจว่าเป็นพิธีระหว่างปุริมกับแสงดาว แต่ในการ์ดเชิญกลับเป็นชื่อกังสดาล ตามแผนของทั้งคู่ที่แกล้งคบกันเพื่อให้กังสดาลแสดงความรู้สึกที่แท้จริงออกมา จวงจันทร์ทราบข่าวนี้ถึงกับโรคหัวใจกำเริบและเสียชีวิตในที่สุด ปุริมและกังสดาลเริ่มต้นชีวิตคู่อีกครั้งหนึ่ง ด้วยความรักและบริสุทธิ์ใจของทั้งสองฝ่าย
ภาพยนตร์.
พ.ศ. 2517 สร้างเป็นภาพยนตร์ สร้างโดยอัศวินภาพยนตร์ กำกับโดย ภาณุพันธุ์ ฉายครั้งแรกที่ศาลาเฉลิมไทย วันที่ 14 กันยายน พ.ศ. 2517 มีนักแสดงนำดังนี้
ละครโทรทัศน์.
"น้ำผึ้งขม" และ "ระฆังวงเดือน" สร้างเป็นละครโทรทัศน์ภายใต้ชื่อ "น้ำผึ้งขม" มาแล้ว 7 ครั้ง มีรายละเอียดดังนี้
มีเพลงประกอบละครคือ "ฆ่าฉันให้ตายดีกว่า" คำร้องโดย กวี สัตโกวิท ทำนองโดย ประสิทธิ์ พยอมยงค์
ร่วมด้วย สุรเดช วิริยะ, เอกลักษณ์ ยลระบิล, ธำรง วิจิตรสาร, สมฤดี นุ่มอำพันธ์, อำภา ภูษิต, ศิรินภา สว่างล้ำ, เมตตา รุ่งรัตน์, เฉลา ประสพศาสตร์, วิทยา สุขดำรงค์, สมเกียรติ พัฒนทรัพย์, มาลี เวชประเสริฐ, ดวงหทัย ดารา, ด.ญ.กัญญาลักษณ์ บำรุงรักษ์
ร่วมด้วย นันทวัฒน์ อาศิรพจนกุล, อรรถชัย อนันตเมฆ, อรัญญา นามวงศ์, เสาวรส ศรีชาติ, เวย์น ฟอลโคเนอร์, สินีนาฎ โพธิเวส, จันทนา ศิริผล, กล้วย เชิญยิ้ม, กนกวรรณ บุรานนท์, เสาวลักษณ์ ศรีอรัญญ์, ด.ญ.อุษามณี ไวทยานนท์, ด.ญ.ลิเลียร์น่า มาร์อัลเบิร์ท, ด.ญ.มาเรียม พุ่มอ่อน
ร่วมด้วย พศุตม์ บานแย้ม, นิธิ สมุทรโคจร, สินิทธา บุญยศักดิ์, สุรพันธ์ ชาวปากน้ำ, โฉมฉาย ฉัตรวิไล, ปาจรีย์ ณ นคร, ดารณีนุช โพธิปิติ, ด.ญ.สุชาดา เช็คลีย์
ร่วมด้วย เอกพงศ์ จงเกษกรณ์, ธัญญภัสร์ ภัทรธีรชัยเจริญ, ทัศน์พล วิวิธวรรธน์, ดารณีนุช ปสุตนาวิน, ดีใจ ดีดีดี, ปานเลขา ว่านม่วง, ด.ญ.คีตภัทร ป้องเรือ