วิกฤตการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา พ.ศ. 2568

วิกฤตการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา พ.ศ. 2568 เป็นวิกฤตการณ์บริเวณชายแดนระหว่างประเทศกัมพูชาและประเทศไทย ซึ่งเกี่ยวข้องกับข้อพิพาทด้านดินแดน ได้ปะทุขึ้นเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 ภายหลังจากเหตุการณ์ปะทะกันในระยะสั้น เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นในพื้นที่ชายแดนบริเวณสามเหลี่ยมมรกต (ช่องบก) ซึ่งเป็นจุดที่พรมแดนของไทย กัมพูชา และลาวมาบรรจบกัน เป็นเขตพิพาทระหว่างกัมพูชาและไทยมาเป็นเวลานาน และเคยเป็นจุดกำเนิดของความตึงเครียดรวมถึงการเผชิญหน้าทางทหารมาแล้วหลายครั้งในอดีต
ต่อมาในวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ประเทศไทยและประเทศกัมพูชาได้เกิดการปะทะตอบโต้กันด้วยกำลังทางทหารอย่างรุนแรง ซึ่งถือเป็นการยกระดับความตึงเครียดบริเวณชายแดนไปสู่การเผชิญหน้าทางทหารอย่างเต็มรูปแบบ โดยเหตุการณ์ดังกล่าวเป็นผลสืบเนื่องโดยตรงจากวิกฤตการณ์ชายแดนที่ปะทุขึ้นก่อนหน้านั้นไม่นาน
การปะทะระหว่างวันที่ 24–25 กรกฎาคม มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่บริเวณชายแดนในพื้นที่จังหวัดศรีสะเกษ โดยฝ่ายทหารของกัมพูชาได้เข้าประจำการตามแนวชายแดนฝั่งตรงข้าม และมีรายงานว่าได้มีการยิงอาวุธปืนใหญ่เข้ามาในเขตแดนของไทย ส่งผลกระทบต่อพื้นที่พลเรือนโดยรอบ โดยเฉพาะบริเวณใกล้โรงพยาบาลและสถานีบริการน้ำมันบางแห่งในเขตอำเภอชายแดน ทำให้ประชาชนในพื้นที่เกิดความหวาดวิตกและมีการอพยพชั่วคราวไปยังพื้นที่ปลอดภัย ทั้งนี้กองทัพบกไทยได้เร่งเสริมกำลังพลเข้าสนับสนุนแนวหน้าและยกระดับมาตรการเฝ้าระวังในพื้นที่ขัดแย้งอย่างใกล้ชิด
ภูมิหลัง.
ข้อพิพาทด้านพรมแดนระหว่างประเทศกัมพูชาและประเทศไทยมีรากฐานมาจากความคลุมเครือของเส้นแบ่งเขตแดนซึ่งสืบเนื่องจากสนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส พ.ศ. 2447 รวมถึงสนธิสัญญาสยาม–ฝรั่งเศส พ.ศ. 2450 ที่ได้กำหนดเส้นแบ่งเขตแดนบางส่วนระหว่างราชอาณาจักรสยาม (ซึ่งปัจจุบันคือประเทศไทย) กับสาธารณรัฐฝรั่งเศสที่สาม ภายหลังการได้รับเอกราชของกัมพูชา ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) ได้มีคำพิพากษาเมื่อปี พ.ศ. 2505 ให้ปราสาทพระวิหารอยู่ในเขตอธิปไตยของกัมพูชา แต่พื้นที่โดยรอบยังคงเป็นข้อพิพาท ซึ่งได้ก่อให้เกิดความตึงเครียดอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงปี พ.ศ. 2551–2554 ที่มีเหตุปะทะทางทหารและมีผู้เสียชีวิตทั้งสองฝ่าย กระแสชาตินิยมในประเทศทั้งสองมีบทบาทสำคัญในการผลักดันความขัดแย้งให้ทวีความรุนแรงมากขึ้น ระหว่างปี พ.ศ. 2551–2554 การปะทะกันระหว่างทั้งสองฝ่ายส่งผลให้ทั้งสองฝ่ายได้รับบาดเจ็บและเสียชีวิต ก่อนที่ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศจะยืนยันคำตัดสินใน พ.ศ. 2505 อีกครั้ง
ความตึงเครียดบริเวณชายแดนเพิ่มขึ้นในช่วงต้นปี พ.ศ. 2568 วันที่ 13 กุมภาพันธ์ ทหารไทยห้ามนักท่องเที่ยวชาวกัมพูชาไม่ให้ร้องเพลงชาติกัมพูชา ณ บริเวณปราสาทตาเมือนธมที่เป็นข้อพิพาท ทำให้เกิดความตึงเครียดเพิ่มมากขึ้น
ต่อมาในวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 ได้เกิดเหตุปะทะด้วยอาวุธปืนระหว่างทหารกัมพูชาและทหารไทยในบริเวณสามเหลี่ยมมรกต (ช่องบก) ซึ่งเป็นพื้นที่ชายแดนร่วมระหว่างไทย กัมพูชา และลาว เหตุการณ์ดังกล่าวส่งผลให้ทหารกัมพูชาเสียชีวิตหนึ่งนาย ทั้งสองประเทศต่างออกแถลงการณ์กล่าวหาซึ่งกันและกันว่าเป็นฝ่ายเริ่มก่อเหตุความรุนแรงก่อน ส่งผลให้ความสัมพันธ์ทวิภาคีเผชิญกับภาวะตึงเครียดในระดับสูงอีกครั้ง
ภายหลังเหตุปะทะบริเวณสามเหลี่ยมมรกต ฮุน มาแณต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ได้แสดงท่าทีตอบสนองต่อสถานการณ์โดยประกาศเริ่มกระบวนการเพื่อยื่นเรื่องต่อศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ พร้อมย้ำว่าเขาไม่ต้องการให้เกิดความขัดแย้งกับประเทศไทย ด้านภูมิธรรม เวชยชัย รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมของไทย ระบุว่าทั้งสองฝ่ายต่างไม่ประสงค์ให้สถานการณ์ลุกลามบานปลาย และยืนยันว่าเหตุการณ์ดังกล่าวได้ยุติลงแล้ว ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 
ได้มีการหารือระหว่างพลเอก พนา แคล้วปลอดทุกข์ ผู้บัญชาการทหารบกไทย และพลเอก เมา โซะพัน ผู้บัญชาการทหารบกกัมพูชา เพื่อประสานความร่วมมือในการลดความตึงเครียดและป้องกันไม่ให้เกิดเหตุซ้ำรอยในอนาคต
ชนวนเหตุก่อนเกิดเหตุปะทะใหญ่.
เบื้องต้น.
เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2568 ทางการไทยได้รับรายงานจากกองกำลังสุรนารีว่า ศาลาตรีมุข (ศาลารวมใจ ไทย ลาว กัมพูชา) ซึ่งตั้งอยู่บริเวณสามเหลี่ยมมรกต ได้เกิดเพลิงไหม้จนได้รับความเสียหายทั้งหมด โดยกองทัพบกไทยออกแถลงการณ์ระบุว่าเหตุเพลิงไหม้มีสาเหตุมาจากไฟที่ลุกลามมาจากบ้านเรือนของประชาชนฝั่งกัมพูชา อย่างไรก็ตาม มีรายงานจากบางแหล่งข่าวว่า ศาลาตรีมุขอาจไม่ได้เสียหายจากอุบัติเหตุเพลิงไหม้ แต่ถูกทหารกัมพูชาใช้กำลังทุบทำลายและจุดไฟเผาในช่วงกลางดึกของวันที่ 28 กุมภาพันธ์ เนื่องจากความไม่พอใจต่อเหตุการณ์ก่อนหน้านั้น ซึ่งฝ่ายไทยได้ห้าม พลเอก เนี๊ยะ วงษ์ พร้อมกลุ่มแม่บ้านทหารกัมพูชา ร้องเพลงปลุกใจที่บริเวณปราสาทตาเมือนธม นอกจากนี้ ฝ่ายไทยยังมีการจัดกิจกรรมบริเวณศาลาตรีมุขในวันพระอย่างต่อเนื่อง ซึ่งกัมพูชามองว่าเป็นการกระทำที่รุกล้ำพื้นที่ซึ่งตนถือว่าอยู่ในเขตอธิปไตยของประเทศ
ในช่วงกลางเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2568 ได้มีภาพถ่ายที่เผยแพร่ในสื่อมวลชนและสื่อสังคมออนไลน์ แสดงให้เห็นว่าทหารกัมพูชาได้ดัดแปลงภูมิประเทศและสร้างฐานที่มั่นด้วยการขุดสนามเพลาะ พร้อมเสริมกำลังพลเพิ่มเติมอีกประมาณ 100 นาย บริเวณเนิน 745 ในพื้นที่สามเหลี่ยมมรกต ต่อมา พลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 และพลตรี สมภพ ภาระเวช ผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารี ได้เปิดเผยว่ามีการตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้ว พบว่าการขุดสนามเพลาะดังกล่าวเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริง กองทัพไทยจึงได้ส่งกำลังพลเข้าไปเจรจากับฝ่ายกัมพูชา เพื่อให้หยุดการดำเนินการในพื้นที่พิพาท และสามารถตกลงร่วมกันในการถอนกำลังออกจากพื้นที่ของทั้งสองฝ่าย พร้อมกำหนดให้มีการพบปะพูดคุยโดยปราศจากอาวุธ ตลอดจนจัดตั้งชุดลาดตระเวนร่วมกันเพื่อป้องกันเหตุปะทะซ้ำในอนาคต โดยภายหลังการเจรจาได้มีการเผยแพร่ภาพของทหารทั้งสองฝ่ายร่วมรับประทานอาหารกลางวันด้วยความเป็นมิตร เพื่อแสดงเจตจำนงในการคลี่คลายสถานการณ์อย่างสันติ
การปะทะเล็ก.
เมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2568 เวลา 05.45 น. ได้เกิดเหตุปะทะด้วยอาวุธปืนระหว่างทหารไทยและทหารกัมพูชาบริเวณสามเหลี่ยมมรกต โดยฝ่ายไทยตรวจพบการเคลื่อนกำลังพลและการปรับเตรียมพื้นที่ของฝ่ายกัมพูชาภายในเขตแดนของไทย จึงจัดกำลังจากหน่วยเฉพาะกิจที่ 1 กองกำลังสุรนารี เข้าตรวจสอบ อย่างไรก็ดี กองกำลังรักษาความปลอดภัยของกัมพูชาเข้าใจผิดว่าเป็นการรุกล้ำ จึงได้เปิดฉากยิงใส่กำลังพลของไทย ส่งผลให้เกิดการปะทะตอบโต้ระหว่างทั้งสองฝ่าย เหตุการณ์ยุติลงเมื่อเวลา 05.55 น. หลังจาก พลตรี ทล โซะวัน รองผู้บัญชาการกองพลสนับสนุนที่ 3 ของกัมพูชา ได้โทรศัพท์ประสานงานกับพลเอก จิรัฏฐ์ ช่วงฉ่ำ รองผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารีของไทยเพื่อยุติการปะทะ โดยฝ่ายไทยไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บหรือเสียชีวิต ขณะที่ฝ่ายกัมพูชาออกแถลงการณ์ว่าทหารของตนเสียชีวิต 1 นาย ได้แก่สิบเอก ซวน รูน อายุ 48 ปี และกล่าวหาว่าฝ่ายไทยเป็นฝ่ายเริ่มยิงก่อน
ความพยายามคลี่คลายความตึงเครียดและความตึงเครียดที่ต่อเนื่อง.
เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2568 กองทัพบกไทยได้ออกคำสั่งตามมติที่ประชุมสภาความมั่นคงแห่งชาติซึ่งได้จัดขึ้นก่อนหน้านี้ โดยมอบหมายให้กองทัพบกเป็นผู้รับผิดชอบควบคุมการปิดเปิดจุดผ่านแดนทุกประเภทตามแนวชายแดนกับกัมพูชาให้สอดคล้องกับสถานการณ์ปัจจุบัน โดยกองทัพบกได้สั่งการให้กองทัพภาคที่ 1 ภายใต้การบังคับบัญชาของพลตรี เทพพิทักษ์ นิมิตร ผู้บัญชาการกองกำลังบูรพา และกองทัพภาคที่ 2 ภายใต้พลตรี สมภพ ภาระเวช ผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารี รวมถึงกองบัญชาการป้องกันชายแดนจันทบุรีและตราดของกองทัพเรือไทย มีอำนาจเต็มในการกำหนดมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับจุดผ่านแดนทุกประเภทตามแนวชายแดนกัมพูชา เพื่อให้สามารถตอบโต้และควบคุมสถานการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยแบ่งเป็นแผนในการรองรับสถานการณ์ออกเป็น 4 ระดับ ได้แก่
จากนั้นได้มีการประกาศคำสั่งในการควบคุมการเข้าออกบริเวณจุดผ่านแดนต่าง ๆ ตลอดแนวชายแดนไทยและกัมพูชาตามมา ประกอบไปด้วย
เมื่อวันที่ 8 มิถุนายน พ.ศ. 2568 หลังจากการบังคับใช้มาตรการ ได้มีการตอบโต้จากฝั่งกัมพูชาโดยในพื้นที่จุดผ่านแดนถาวรบ้านหาดเล็ก จังหวัดตราด กัมพูชาได้ปรับเวลาเปิดด่านเป็น 09.00 น. โดยไม่แจ้งล่วงหน้าช้ากว่าฝ่ายไทย 1 ชั่วโมง ทำให้ผู้ที่ต้องการผ่านแดนเกิดความสับสน และต้องตากฝนรอคอยฝั่งกัมพูชาเปิดด่าน
ขณะเดียวกันในช่วงเย็น วาสนา นาน่วม ผู้สื่อข่าวอาวุโสสายทหารไทย รายงานว่า การเจรจายุติลงด้วยดี ทหารกัมพูชายอมถอยออกจากบริเวณชายแดนไทย–กัมพูชาแล้ว และได้รับการยืนยันเมื่อเวลา 18.20 น. โดย พลตรี วินธัย สุวารี โฆษกกองบัญชาการกองทัพไทย ว่ามีการถอนกำลังออกจากพื้นที่ปะทะไปยังพื้นที่เดิมที่แนวต้นพระยาสัตบรรณภายในเขตแดนกัมพูชา ซึ่งถือเป็นแนวเดิมที่ประจำการใน พ.ศ. 2567 และยินยอมที่จะกลบแนวคูเลตที่ได้ขุดเอาไว้ก่อนหน้านี้ พร้อมทั้งจัดกำลังเข้ามาพบปะกันสัปดาห์ละครั้งบริเวณพื้นที่ปะทะ เพื่อลดความตรึงเครียดภายในพื้นที่ โดยโฆษกกองบัญชาการกองทัพไทยได้เปิดเผยเพิ่มเติมว่าได้รับการติดต่อจากฝ่ายกัมพูชาเมื่อเวลา 10.00 น. มาที่กองกำลังสุรนารีเพื่อขอเจรจา ซึ่งกองกำลังสุรนารีได้รายงานแม่ทัพภาคที่ 2 และรายงานไปยังผู้บัญชาการทหารบกตามลำดับ ซึ่งได้รับอนุญาตให้เข้าไปพูดคุยจนกระทั่งสามารถบรรลุข้อตกลงได้ ซึ่งกำลังฝ่ายกัมพูชานำโดย พลโท สรัย ดึก รองผู้บัญชาการทหารบก และผู้บัญชาการกองพลสนับสนุนที่ 3 และฝ่ายไทยนำโดย พลตรี สมภพ ภาระเวช ผู้บัญชาการกองกำลังสุรนารี 
วันที่ 9 มิถุนายน พ.ศ. 2568 กองทัพบกไทยได้เชิญทูตทหารในประเทศไทยเข้าร่วมประชุมบรรยายสรุปรอบไตรมาส ประจำไตรมาสที่ 3 ในประเด็นของความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทยและปัญหาในพื้นที่ไทยและกัมพูชา โดยรัฐบาลไทยและกองทัพไทยต้องการแก้ปัญหาอย่างสันติและใช้กลไกทวิภาคีในการแก้ไขปัญหากับกัมพูชา
ในวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ฮุน เซน ประธานพฤฒสภาและอดีตนายกรัฐมนตรีกัมพูชา ได้ประกาศนโยบายการพึ่งพาตนเองและต่อต้านประเทศไทยเพื่อตอบโต้มาตรการควบคุมจุดผ่านแดนของไทยผ่านทางเฟซบุ๊กของตน ประกอบไปด้วย 
จากนั้นกัมพูชาได้ปิดด่านพรมแดนฝั่งตนเองบริเวณตรงข้ามจุดผ่านแดนถาวรบ้านแหลม อำเภอโป่งน้ำร้อน จังหวัดจันทบุรี โดยไม่มีการแจ้งล่วงหน้า ส่งผลให้มีแรงงาน สินค้า และรถบรรทุกสินค้าจากฝั่งไทยติดค้างอยู่ในพื้นที่จุดผ่านแดนเป็นจำนวนมาก 
เวลา 09.00 น. ในวันเดียวกัน บริเวณด่านพรมแดนตรงข้ามจุดผ่านแดนถาวรบ้านคลองลึก เจ้าหน้าที่จากกระทรวงไปรษณีย์และโทรคมนาคมกัมพูชาได้ตัดสายส่งสัญญาณอินเทอร์เน็ตที่มาจากฝั่งไทยบริเวณข้างสะพานมิตรภาพไทย–กัมพูชา (อรัญประเทศ–ปอยเปต) และเชื่อมต่อสัญญาณจากสายอินเทอร์เน็ตของฝั่งตนเพื่อให้เกิดความต่อเนื่องในการใช้งาน โดยชาวกัมพูชาหลายรายระบุว่าคุณภาพและสัญญาณอินเทอร์เน็ตมีความเร็วที่ต่ำลง ส่งผลต่อการใช้งานทั้งด้านการสื่อสารและการทำธุรกิจจึงจำเป็นต้องข้ามมาใช้งานในฝั่งไทย รวมถึงต้องซื้อซิมอินเทอร์เน็ตกัมพูชาใช้งานเนื่องจากไม่สามารถใช้งานซิมการ์ดของไทยในกัมพูชาได้แล้ว
โทรคมนาคมแห่งชาติ (เอ็นที) ได้ออกมาเปิดเผยว่าจากการตรวจสอบในช่วงเช้าของวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ฝั่งกัมพูชาได้ตัดสายส่งสัญญาณอินเทอร์เน็ตแบบบรอดแบนด์จำนวน 2 จุด คือบริเวณอำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว และบริเวณจุดเชื่อมต่อจากเกาะกูด จังหวัดตราด ส่งผลให้คุณภาพอินเทอร์เน็ตลดลง ส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการไทยในกัมพูชาที่ใช้บริการ ซึ่งตอนนี้อยู่ระหว่างการประเมินความเสียหายอยู่
การรั่วไหลของบทสนทนาทางโทรศัพท์.
ในวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2568 แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรีไทย ได้ติดต่อไปยัง เฆลียง ฮวต รองผู้ว่าราชการกรุงพนมเปญ เพื่อขอความร่วมมือให้ดำเนินบทบาทเป็นล่ามและคนกลางในการสนทนาอย่างไม่เป็นทางการกับฮุน เซน การพูดคุยดังกล่าวถูกจัดขึ้นในลักษณะที่ไม่มีพิธีการหรือบันทึกอย่างเป็นทางการโดยรัฐบาลทั้งสองฝ่าย โดยมีเจตนาเพื่อแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเชิงส่วนตัวระหว่างผู้นำระดับสูงของทั้งสองประเทศ อย่างไรก็ตาม แพทองธารไม่ได้ทราบล่วงหน้าว่าโทรศัพท์มือถือของฮุน เซนได้มีการบันทึกเสียงสนทนาทั้งหมดเอาไว้ ซึ่งต่อมา ฮุน เซนได้นำคลิปเสียงดังกล่าวออกมาเผยแพร่ต่อสาธารณชนในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2568 โดยไม่มีการแจ้งเตือนล่วงหน้าแก่ฝ่ายไทย ส่งผลให้เกิดแรงกระเพื่อมทางการเมืองทั้งในประเทศไทยและในเวทีภูมิภาค
ผลกระทบของการเปิดเผยคลิปเสียงดังกล่าวปรากฏอย่างชัดเจนในแวดวงเศรษฐกิจ โดยเฉพาะในตลาดทุนของไทย ดัชนีตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยปรับตัวลดลงอย่างมีนัยสำคัญติดต่อกันเป็นระยะเวลา 3 วันทำการ นับตั้งแต่วันที่คลิปเสียงถูกเปิดเผยสู่สาธารณะ โดยมูลค่ารวมของการปรับตัวลดลงอยู่ที่ -4.17% ซึ่งสะท้อนถึงความไม่มั่นใจของนักลงทุนทั้งในและต่างประเทศต่อเสถียรภาพของรัฐบาลไทยและแนวโน้มความขัดแย้งเชิงอำนาจภายในประเทศ เหตุการณ์ยิ่งทวีความตึงเครียดขึ้นไปอีกเมื่อพรรคภูมิใจไทย หนึ่งในพรรคร่วมรัฐบาล ได้ประกาศถอนตัวจากการร่วมรัฐบาลอย่างเป็นทางการในเวลา 20.30 นาฬิกา ของคืนวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ส่งผลให้รัฐบาลแพทองธารสูญเสียเสียงข้างมากในรัฐสภา และเกิดความไม่แน่นอนอย่างรุนแรงต่อการดำรงตำแหน่งของคณะรัฐมนตรี รวมทั้งความเชื่อมั่นของประชาชนและนักลงทุนในเสถียรภาพทางการเมืองของประเทศ
ในมุมมองของนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เหตุการณ์คลิปเสียงดังกล่าวถูกมองว่าเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่เปิดเผยให้เห็นโครงสร้างอำนาจที่ซับซ้อนและเปราะบางของรัฐบาลไทย ปวิน ชัชวาลพงศ์พันธ์ นักวิชาการด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ได้ออกมาแสดงความเห็นผ่านช่องทางสื่อออนไลน์ว่า การกระทำของแพทองธารในการพูดคุยกับฮุน เซนโดยไม่รอบคอบนั้น เป็นการแสดงออกถึงการ "ยอมศิโรราบ" ต่อผู้นำต่างชาติ ซึ่งไม่เพียงสะท้อนถึงภาวะผู้นำที่ขาดประสบการณ์ แต่ยังส่งสัญญาณเชิงลบต่ออำนาจอธิปไตยของไทยอีกด้วย ในขณะเดียวกัน สังคมไทยจำนวนไม่น้อยได้ตั้งคำถามถึงความเหมาะสมของความสัมพันธ์ระหว่างตระกูลชินวัตรกับตระกูลฮุน ซึ่งมีประวัติศาสตร์ที่ยาวนานและถูกตั้งข้อสังเกตว่ามีผลต่อการกำหนดท่าทีทางการทูตของไทยต่อประเทศกัมพูชา
นอกจากนี้ จุดที่สร้างแรงกระเพื่อมมากที่สุดในเนื้อหาของคลิปเสียง คือการที่แพทองธารได้กล่าวถึงกองทัพบกไทยในลักษณะที่ถูกตีความว่าเป็น "ฝ่ายตรงข้าม" ของรัฐบาล โดยยอมรับกับฮุน เซนว่า รัฐบาลของเธอมีปัญหากับกองทัพ และกล่าวว่า "คนของฝ่ายตรงข้ามหมดเลย" ซึ่งถูกวิเคราะห์ว่าเป็นการพาดพิงถึงบุคคลสำคัญในกองทัพ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง พลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 แม้ว่าในเวลาต่อมา แพทองธารจะออกแถลงการณ์ขอโทษต่อบุญสินอย่างเป็นทางการ และยืนยันว่าเนื้อหาในคลิปเสียงดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงเวลานอกราชการและไม่มีเจตนาบ่อนทำลายสถาบันใด ๆ แต่กระแสวิพากษ์ในสังคมยังคงดำเนินต่อไป โดยมีการตั้งคำถามถึงความรอบคอบของแพทองธาร รวมถึงความเหมาะสมของการผูกสัมพันธ์เชิงส่วนตัวกับผู้นำต่างชาติในลักษณะที่อาจส่งผลกระทบต่อผลประโยชน์ของชาติในระยะยาว
การปิดจุดผ่านแดน.
จังหวัดตราดตกอยู่ภายใต้บริบทของการจัดระเบียบชายแดนภายหลังจากที่กระทรวงกลาโหมได้มีการมอบอำนาจบริหารจัดการพื้นที่ชายแดนให้แก่กองทัพบก อันเป็นผลจากการประชุมของ สภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) เมื่อวันที่ 7 มิถุนายน พ.ศ. 2568 โดยมีแพทองธารเป็นผู้เสนอให้มีการมอบอำนาจดังกล่าว ภายใต้กรอบอำนาจดังกล่าว กองทัพบกได้ออกคำสั่งไปยังหน่วยงานในพื้นที่รับผิดชอบเพื่อให้ดำเนินมาตรการควบคุมชายแดนอย่างเข้มงวด รวมถึงการจัดระเบียบเวลาเปิด–ปิดของจุดผ่านแดนที่ติดกับประเทศกัมพูชา แม้ว่ายังไม่มีการปิดจุดผ่านแดนอย่างเป็นทางการในช่วงแรก แต่การมอบอำนาจได้เปิดช่องให้ผู้บัญชาการระดับภูมิภาคสามารถตัดสินใจได้ตามความเหมาะสมของสถานการณ์ในพื้นที่
กระทั่งในช่วงค่ำของวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2568 บุญสินได้ใช้ดุลยพินิจตามอำนาจที่ได้รับผ่านคำสั่งของ สมช. และกองทัพบก อนุมัติให้มีการปิดจุดผ่อนปรนการค้าช่องสายตะกู ในเขตอำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ อย่างไม่มีกำหนด โดยให้เหตุผลด้านความมั่นคงแห่งชาติ ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สินของประชาชน รวมถึงความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ชายแดน การตัดสินใจดังกล่าวนับเป็นการดำเนินมาตรการที่เคร่งครัดครั้งแรกนับแต่มีการมอบอำนาจจากส่วนกลาง และกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการตอบโต้เชิงนโยบายระหว่างไทยและกัมพูชาในระดับท้องถิ่น
ผลจากการปิดจุดผ่อนปรนการค้าดังกล่าว นำไปสู่การตอบโต้จากฝ่ายกัมพูชาในเช้าวันถัดมา โดยเมื่อเวลา 07.00 น. ของวันที่ 22 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ฮุน มาแณต ได้ออกประกาศผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวถึงคำสั่งของรัฐบาลกัมพูชาในการปิดด่านบ้านจุ๊บโกกี ซึ่งตั้งอยู่ในอำเภอบ็อนเตียย์อ็อมปึล จังหวัดอุดรมีชัย และอยู่ตรงข้ามกับจุดผ่อนปรนการค้าช่องสายตะกูของไทยที่เพิ่งถูกปิดไป พร้อมกับมีคำสั่งปิดเพิ่มอีกหนึ่งด่านคือ ด่านช่องจวม ในอำเภออ็อนลวงแวง จังหวัดอุดรมีชัย ซึ่งตั้งอยู่ตรงข้ามกับจุดผ่านแดนถาวรช่องสะงำ อำเภอภูสิงห์ จังหวัดศรีสะเกษ การดำเนินการดังกล่าวสะท้อนถึงท่าทีตอบโต้ทางการทูตเชิงพรมแดนของกัมพูชาต่อการกระทำของฝ่ายไทย ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการค้าชายแดนระหว่างสองประเทศ รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนในพื้นที่ชายแดนที่พึ่งพาการค้าผ่านช่องทางเหล่านี้เป็นหลัก
ในวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2568 เวลา 15.20 น. แพทองธารได้แถลงหลังการประชุมติดตามมาตรการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติ พร้อมด้วย พลเอก ทรงวิทย์ หนุนภักดี ผู้บัญชาการทหารสูงสุด พลตำรวจเอก ธัชชัย ปิตะนีลบุตร จเรตำรวจแห่งชาติ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่น ๆ เพื่อยกระดับการแก้ไขปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติโดยมุ่งเน้นไปที่ความร่วมมือระดับนานาชาติ ซึ่งมีเป้าหมายหลักคือกัมพูชาที่เป็นแหล่งอาชญากรรมข้ามชาติที่ส่งผลกระทบต่อนานาชาติตามรายงานของสหประชาชาติ และไทยถือว่าเป็นปัญหาต่อความมั่นคง โดยมีการยกระดับมาตรการในทุกภาคส่วนในประเทศที่เกี่ยวข้อง ซึ่งหนึ่งในนั้นคือมาตรการควบคุมจุดผ่านแดนตามแนวชายแดนกัมพูชาทั้ง 7 จังหวัด การเข้มงวดเกี่ยวกับเที่ยวบินที่บินเข้าไปยังท่าอากาศยานนานาชาติเสียมราฐ–อังกอร์ คำสั่งนี้กระทบต่อสายการบินเอมิเรตส์ ซึ่งเพิ่งได้เปิดเส้นทางระหว่างท่าอากาศยานสุวรรณภูมิในวันที่ 3 มิถุนายน
การตรวจสอบเส้นทางทางการเงินที่เกี่ยวข้องต่าง ๆ และมาตรการกดดันปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติต่าง ๆ รวมถึงการช่วยเหลือเยียวยาภาคธุรกิจที่ได้รับผลกระทบทั้งอุตสาหกรรม ภาคบริการ และภาคการเกษตร
จากนั้นไทยได้ปิดจุดผ่านแดนทุกจุดตลอดแนวชายแดนไทย–กัมพูชา ตามกลไกและอำนาจที่กองทัพบกได้รับมอบจากการประชุม สมช. เริ่มต้นจากเวลา 19.10 น. กองทัพภาคที่ 1 ได้มีหนังสือคำสั่งมีผลต่อจุดผ่านแดนทุกจุดในพื้นที่จังหวัดสระแก้ว ให้งดการผ่านเข้าออกของยานพาหนะทุกประเภท และการเดินทางผ่านแดนของบุคคลทุกประเภท ซึ่งใช้เหตุผลจากการรุกล้ำ ดัดแปลงภูมิประเทศ และนำมวลชนมาแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ในพื้นที่ของกองทัพภาคที่ 2 โดยยกเว้นการอำนวยความสะดวกด้านมนุษยธรรม (การศึกษา, การแพทย์เร่งด่วน) จากนั้นกองทัพภาคที่ 2 ได้มีคำสั่งออกมาเช่นกันเกี่ยวกับการยกระดับการควบคุมการผ่านแดนทั้งหมดในพื้นที่จังหวัดสุรินทร์, ศรีสะเกษ และบุรีรัมย์ ใช้มาตรการเดียวกันคือห้ามทั้งยานพาหนะและคนผ่านแดนยกเว้นด้านมนุษยธรรม เพิ่มเติมให้สามารถซื้อขายผลผลิตทางการเกษตรและเครื่องอุปโภคบริโภคตามจำเป็น และในพื้นที่สุดท้ายภายใต้การดูแลของกองบัญชาการป้องกันชายแดนจันทบุรีและตราด ได้ออกคำสั่งควบคุมจุดผ่านแดนในพื้นที่จังหวัดจันทบุรีและตราด ห้ามไม่ให้ยานพาหนะและบุคคลผ่านแดนยกเว้นด้านมนุษยธรรม และการซื้อขายผลผลิตทางการเกษตรและเครื่องอุปโภคบริโภคตามจำเป็นเช่นเดียวกับคำสั่งของกองทัพภาคที่ 2
คำสั่งการยกระดับการควบคุมการผ่านแดนทั้ง 3 ฉบับนี้ อ้างอิงเหตุผลสอดคล้องกับการยกระดับการปราบปรามอาชญากรรมข้ามชาติที่เกี่ยวข้องกับการค้ามนุษย์ ขบวนการคอลเซ็นเตอร์ (Call Center) และไฮบริดสแกม (Hybrid Scam) ภายใต้การรักษาความปลอดภัยให้ชีวิตและทรัพย์สินให้กับชาวไทยและปกป้องอธิปไตยและบูรณภาพแห่งดินแดนของไทย
วิกฤตการณ์การเมืองไทย.
ต่อมาในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568 ได้เกิดเหตุการณ์สำคัญทางการเมือง เมื่อมีการรั่วไหลของบทสนทนาทางโทรศัพท์ระหว่างแพทองธารกับฮุน เซน โดยเนื้อหาของบทสนทนาดังกล่าวถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวาง เนื่องจากกระทบต่อผลประโยชน์แห่งชาติและความมั่นคงด้านดินแดนของประเทศไทย ส่งผลให้พรรคภูมิใจไทยซึ่งร่วมรัฐบาลในขณะนั้นประกาศถอนตัวและเปลี่ยนสถานะเป็นฝ่ายค้าน พร้อมทั้งให้รัฐมนตรีในสังกัดซึ่งมีจำนวนทั้งสิ้น 8 คนลาออกจากตำแหน่งในคณะรัฐมนตรี ผลจากข้อพิพาทที่เกิดขึ้นนำไปสู่คำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญให้แพทองธารหยุดปฏิบัติหน้าที่นายกรัฐมนตรีชั่วคราว โดยมีคำสั่งดังกล่าวมีผลเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม หนึ่งวันหลังจากที่มีพระบรมราชโองการในพระปรมาภิไธยพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ แต่งตั้งรัฐมนตรีกลุ่มใหม่เมื่อวันที่ 30 มิถุนายน
ภายใต้สถานการณ์การเปลี่ยนผ่านดังกล่าว สุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รองนายกรัฐมนตรีลำดับที่สองและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม ได้ปฏิบัติหน้าที่รักษาการนายกรัฐมนตรีชั่วคราว และนำคณะรัฐมนตรีชุดใหม่เข้าเฝ้าฯ ถวายสัตย์ปฏิญาณเพื่อเข้ารับหน้าที่อย่างเป็นทางการในวันที่ 3 กรกฎาคม ในวันเดียวกันได้มีการประชุมคณะรัฐมนตรีนัดพิเศษ โดยมีวาระสำคัญเพื่อจัดลำดับผู้รักษาการในตำแหน่งนายกรัฐมนตรีจากรองนายกรัฐมนตรีทุกคน โดยที่ภูมิธรรม เวชยชัย ซึ่งอยู่ในลำดับที่หนึ่งตามมติที่ประชุม จึงได้ปฏิบัติหน้าที่รักษาราชการแทนนายกรัฐมนตรีต่อจากสุริยะในช่วงเวลาที่เหลือของการประชุมคณะรัฐมนตรีครั้งนั้น และดำรงตำแหน่งดังกล่าวเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน ทั้งนี้เหตุการณ์ดังกล่าวได้สร้างแรงสั่นสะเทือนต่อเสถียรภาพทางการเมืองไทยอย่างมีนัยสำคัญ และก่อให้เกิดกระแสเรียกร้องจากสาธารณชนให้มีการตรวจสอบความโปร่งใสของรัฐบาลอย่างเข้มข้นยิ่งขึ้น
การใช้งานทุ่นระเบิดสังหารบุคคล.
เมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เกิดเหตุการณ์ที่นำไปสู่ความตึงเครียดอย่างรุนแรงระหว่างประเทศไทยและประเทศกัมพูชา โดยกำลังพลของกองทัพบกไทย 3 นาย จากกำลังพลกองร้อยทหารราบที่ 6021 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของชุดลาดตระเวนจากกองร้อยทหารพรานที่ 2302 ได้รับบาดเจ็บจากเหตุทุ่นระเบิดในบริเวณพื้นที่สามเหลี่ยมมรกตใกล้เขตแดนไทย–กัมพูชา รายชื่อผู้ได้รับบาดเจ็บประกอบด้วย สิบเอก ปฏิพัทธ์ ศรีลาศักดิ์ และพลทหาร ณัฐวุฒิ ศรีเข้ม ซึ่งทั้งสองมีอาการแน่นหน้าอกจากแรงระเบิด ส่วนพลทหาร ธนภัทร หุยวัน ได้รับบาดเจ็บรุนแรงจนข้อเท้าซ้ายขาด (และได้รับการเลื่อนยศเป็นสิบเอกในเวลาต่อมา) การสอบสวนเบื้องต้นระบุว่าการระเบิดเกิดขึ้นจากการเหยียบกับทุ่นระเบิดที่ปกคลุมอยู่ใต้พื้นดิน ซึ่งในตอนแรกถูกคาดการณ์ว่าอาจเป็นทุ่นระเบิดตกค้างจากยุคสงครามเย็น อย่างไรก็ดี หลักฐานที่ปรากฏในภายหลัง รวมถึงสภาพของทุ่นระเบิดและรูปแบบการทำงานชี้ชัดว่าทุ่นระเบิดที่พบคือทุ่นสังหารบุคคลชนิด PMN-2 ซึ่งผลิตโดยประเทศรัสเซีย และมีลักษณะเป็นวัตถุระเบิดใหม่ ไม่ใช่ของตกค้างจากในอดีต ทหารไทยยืนยันว่าไม่เคยใช้ทุ่นระเบิดชนิดนี้ในการลาดตระเวนหรือปฏิบัติการใด ๆ ซึ่งสอดคล้องกับแนวนโยบายของประเทศไทยในฐานะรัฐภาคีอนุสัญญาออตตาวา
รัฐบาลไทยโดยกระทรวงกลาโหมและกระทรวงการต่างประเทศได้ร่วมกันวางแผนนำเหตุการณ์ดังกล่าวเข้าสู่เวทีสหประชาชาติ โดยเน้นย้ำว่าประเทศกัมพูชาได้ลงนามเป็นภาคีในอนุสัญญาออตตาวา ซึ่งห้ามมิให้มีการผลิต การจัดเก็บ การเคลื่อนย้าย หรือการใช้งานทุ่นระเบิดสังหารบุคคล ขณะเดียวกัน ทางฝั่งกัมพูชา โดยเฮง รัตนะ ผู้แทนของศูนย์ปฏิบัติการทุ่นระเบิดแห่งชาติกัมพูชา ได้ออกมากล่าวผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่ามีภาพปรากฏบนสื่อสังคมซึ่งอ้างว่าเป็นทหารไทยที่กำลังวางทุ่นระเบิดเอง พร้อมเสนอให้เรื่องนี้ถูกนำเข้าสู่กระบวนการพิจารณาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) กองทัพบกไทยได้ออกแถลงการณ์ปฏิเสธข้อกล่าวหาดังกล่าวโดยยืนยันว่าภาพที่ถูกเผยแพร่นั้นเป็นภาพเก่าที่ถูกบิดเบือน และมีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างความเข้าใจผิดในระดับนานาชาติ
หลังจากเกิดเหตุการณ์ กองทัพบกไทยได้ดำเนินการปฏิบัติการเก็บกู้ทุ่นระเบิดบริเวณจุดที่เกิดเหตุเพิ่มเติม และพบว่ามีทุ่นระเบิดชนิด PMN-2 อีกอย่างน้อย 2 ลูก อยู่ในสภาพใหม่พร้อมใช้งาน ซึ่งเป็นข้อมูลที่ยืนยันได้ว่าทุ่นระเบิดเหล่านี้เพิ่งถูกนำมาวางในพื้นที่ไม่นานมานี้ และไม่ได้เป็นทุ่นเก่าตกค้างตามที่ถูกกล่าวอ้างในเบื้องต้น ศูนย์ปฏิบัติการทุ่นระเบิดแห่งชาติของกองบัญชาการกองทัพไทยยืนยันว่าพื้นที่ดังกล่าวเคยผ่านกระบวนการเก็บกู้ทุ่นระเบิดและได้รับการรับรองว่าเป็นพื้นที่ปลอดภัย ตั้งแต่ พ.ศ. 2563 และ พ.ศ. 2565 ดังนั้น ความเป็นไปได้ที่ทุ่นระเบิดที่พบจะเป็นของตกค้างจากอดีตจึงไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง
เพื่อสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในเวทีระหว่างประเทศ เมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 กองทัพบกไทยได้เชิญผู้ช่วยทูตฝ่ายทหารจากสถานเอกอัครราชทูตต่างประเทศจำนวน 18 ประเทศ เข้ารับฟังการชี้แจงข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น โดยประเทศที่ได้รับเชิญรวมถึงมหาอำนาจสำคัญ อาทิ สหรัฐอเมริกา รัสเซีย จีน สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส และเพื่อนบ้านในอาเซียน เช่น เวียดนาม พม่า อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ รวมถึงกัมพูชา โดยกองทัพบกยืนยันว่าทุ่นระเบิด PMN-2 ไม่ใช่ของไทย ไม่มีประจำการในคลังยุทโธปกรณ์ และไม่มีใช้งานในราชการทหารของไทย อีกทั้งยังย้ำว่าทุ่นระเบิดเหล่านี้ถูกวางไว้ภายหลังจากเหตุการณ์ปะทะกับกัมพูชาเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2568
ลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูต.
สืบเนื่องจากเหตุการณ์การบาดเจ็บของกำลังพลทหารไทยจากการเหยียบทุ่นระเบิดในวันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ซึ่งส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศไทยและประเทศกัมพูชาอย่างรุนแรง รัฐบาลไทยภายใต้การบริหารของภูมิธรรม เวชยชัย ผู้รักษาราชการแทนนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม ได้ประกาศมาตรการลดระดับความสัมพันธ์ทางการทูตกับประเทศกัมพูชาอย่างเป็นทางการ โดยได้ดำเนินการเรียกตัวเอกอัครราชทูตไทยประจำประเทศกัมพูชากลับสู่ประเทศไทย พร้อมทั้งเชิญเอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำประเทศไทยกลับประเทศ เพื่อเป็นการแสดงจุดยืนและความไม่พอใจต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น การตัดสินใจดังกล่าวสะท้อนถึงความตึงเครียดที่เพิ่มสูงขึ้นในความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ และเป็นการใช้มาตรการทางการทูตที่มีความรุนแรงระดับหนึ่ง เพื่อกดดันและเรียกร้องให้ฝ่ายกัมพูชารับผิดชอบต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น
ด้านเอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำประเทศไทย ฮุน ซาเรือน ได้แสดงปฏิกิริยาต่อเหตุการณ์ดังกล่าวผ่านทางเฟซบุ๊กส่วนตัว โดยมีข้อความว่า "หลังจากผมกลับแล้ว หวังว่าท่านและพวกยังอยู่นะครับ บริหารแบบใช้อารมณ์เช่นนี้ ไม่รู้ได้กี่น้ำ" (โพสต์เมื่อเวลาประมาณ 20:30 น.) ซึ่งเป็นการสะท้อนความไม่พอใจและความตึงเครียดที่เกิดขึ้นในสถานการณ์นี้ อย่างไรก็ตาม โพสต์ดังกล่าวได้ถูกลบไปภายในเวลาไม่ถึงหนึ่งชั่วโมงหลังจากเผยแพร่ (ประมาณเวลา 20:50 น.) และต่อมาฮุน ซาเรือนได้ปิดเฟซบุ๊กส่วนตัวของตนเองด้วย
การปะทะโจมตีและอพยพ.
ภายหลังที่ประเทศไทยได้ประกาศใช้แผนยุทธศาสตร์จักรพงษ์ภูวนาถ เพื่อยกระดับมาตรการควบคุมความมั่นคงบริเวณชายแดน ในช่วงเช้าวันที่ 24 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 เวลา 07.35 น. กองทัพบกไทยได้รายงานว่าตรวจพบการบินของโดรนบริเวณใกล้กับปราสาทตาเมือนธม พร้อมทั้งตรวจพบการลำเลียงอาวุธหนักเข้าสู่แนวชายแดนอย่างต่อเนื่อง ต่อมาในเวลา 08.20 น. กองทัพกัมพูชาได้เปิดฉากใช้อาวุธยิงเข้าใส่ฐานปฏิบัติการของไทยทางทิศตะวันออกของปราสาทตาเมือนธม ซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นของการปะทะชายแดนครั้งใหม่ที่มีความรุนแรง สถานการณ์ดังกล่าว ปณิธาน วัฒนายากร ได้ให้สัมภาษณ์ผ่านช่องวัน 31 โดยระบุว่าเหตุการณ์นี้สอดคล้องกับนิยามของคำว่าสงคราม และยืนยันว่า "สงครามไทย–กัมพูชา" ได้เริ่มต้นขึ้นแล้ว
การตอบโต้จากฝ่ายกองทัพไทยเกิดขึ้นในลักษณะของการยกระดับปฏิบัติการ โดยมีการส่งกำลังเสริมพร้อมอาวุธหนักและเครื่องบินขับไล่เอฟ-16 ไฟทิงฟอลคอน จำนวน 6 ลำ ออกทำการลาดตระเวนและโจมตีในพื้นที่พิพาท ขณะเดียวกัน ฝ่ายกัมพูชายังได้ใช้อาวุธจรวดบีเอ็ม-21 แกรด จำนวน 2 นัด ยิงโจมตีพื้นที่ชุมชนในศูนย์พัฒนาพื้นที่ชายแดนอำเภอกาบเชิง จังหวัดสุรินทร์ รวมถึงสถานีบริการน้ำมัน ปตท. สาขาน้ำเย็น และร้านสะดวกซื้อเซเว่น อีเลฟเว่นในสถานีบริการน้ำมัน ในเขตหมู่บ้านน้ำเย็นใต้ หมู่ที่ 9 ตำบลเมือง อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 8 ราย ขณะเดียวกัน ยังมีกำลังทหารกัมพูชาลอบเข้าโจมตีโรงพยาบาลพนมดงรักเฉลิมพระเกียรติ ๘๐ พรรษา ในอำเภอพนมดงรัก จังหวัดสุรินทร์ ส่งผลให้พลเรือนจำนวนมากได้รับบาดเจ็บ โดยกองทัพไทยได้เร่งดำเนินการอพยพพลเรือนออกจากพื้นที่เพื่อความปลอดภัยอย่างเร่งด่วน 
ต่อมาในเวลา 12.05 น. พลเรือตรี สุรสันต์ คงสิริ โฆษกศูนย์เฉพาะกิจบริหารสถานการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชาด้านความมั่นคง ได้แถลงยืนยันว่ากัมพูชาเป็นฝ่ายเริ่มใช้อาวุธยิงข้ามพรมแดนเข้ามายังฝั่งไทยก่อน โดยฝ่ายไทยจึงจำเป็นต้องตอบโต้ด้วยการใช้อาวุธหนักโจมตีฐานปฏิบัติการของฝ่ายกัมพูชาในภาคพื้นดิน ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ปะทะ 6 แห่ง ได้แก่ ปราสาทตาเมือนธม ปราสาทตาควาย สามเหลี่ยมมรกต ปราสาทพระวิหาร ห้วยตามาเรีย–ภูมะเขือ ช่องอานม้า และช่องจอม โดยในการแถลงการณ์ระบุถึงความเสียหายที่เกิดขึ้นต่อพลเรือนในพื้นที่ชายแดนอำเภอพนมดงรัก มีผู้บาดเจ็บสาหัส 3 ราย รวมถึงเด็กชายวัย 5 ขวบ และมีผู้เสียชีวิต 1 ราย ส่วนในพื้นที่อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี มีผู้เสียชีวิต 3 ราย จากการยิงถล่มบ้านเรือนของประชาชน ถัดจากนั้นเวลา 15:00 น. กองทัพบกเริ่มใช้แผนปฏิบัติการ "ยุทธการยุทธบดินทร์" หลังจากที่พลเอกพนา แคล้วปลอดทุกข์ ได้รับมอบหมายเป็นผู้บัญชาการเหตุการณ์ 
ทั้งนี้ เมื่อเวลา 16.40 น. กระทรวงสาธารณสุขได้สรุปตัวเลขผู้ได้รับผลกระทบ โดยมีพลเรือนบาดเจ็บสาหัส 8 ราย บาดเจ็บทั่วไป 12 ราย และบาดเจ็บเล็กน้อย 4 ราย รวม 24 ราย ในส่วนของทหาร มีผู้บาดเจ็บสาหัส 3 นาย บาดเจ็บทั่วไป 1 นาย และบาดเจ็บเล็กน้อยอีก 3 นาย รวม 7 นาย ขณะที่จำนวนผู้เสียชีวิตทั้งหมดอยู่ที่ 12 ราย แบ่งเป็นพลเรือนในจังหวัดสุรินทร์ 2 ราย จังหวัดอุบลราชธานี 1 ราย จังหวัดศรีสะเกษ 8 ราย และทหารในจังหวัดสุรินทร์อีก 1 นาย มีการอพยพประชาชนออกจากพื้นที่ทั้งสิ้น 112,643 ราย
สถานเอกอัครราชทูตไทย ณ กรุงพนมเปญ ได้ออกประกาศแจ้งเตือนประชาชนไทยที่พำนักอยู่ในประเทศกัมพูชา โดยเฉพาะผู้ที่ไม่มีความจำเป็นเร่งด่วนในการพำนัก ให้อพยพออกนอกประเทศโดยเร็วที่สุด เพื่อความปลอดภัยของตนเองและเพื่อลดความเสี่ยงจากสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ดังกล่าว
หลังเหตุเกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม ผู้นำหลายประเทศได้เสนอตัวเป็นตัวกลางเจรจายุติสงครามจนในที่สุดในวันที่ 26 กรกฎาคม โดนัลด์ ทรัมป์ ได้โพสต์ข้อความลงทรูธโซเชียลผ่านบัญชี @realDonaldTrump ว่าเขาเพิ่งได้คุยกับตัวแทนของทั้งสองประเทศ และได้ทราบสถานการณ์ความขัดแย้งของทั้งสองประเทศโดยสังเขป แต่เพื่อป้องกันไม่ให้เหตุการณ์บานปลายไปมากกว่านี้ โดนัลด์จึงใช้มาตรการทางภาษีที่สหรัฐอเมริกายังไม่ได้เจรจากับทั้งไทยและกัมพูชามาเป็นข้อต่อรองว่าถ้าทั้งสองประเทศยังไม่หยุดโจมตีจะไม่มีการเจรจาทางการค้าใด ๆ ทั้งสิ้น ทำให้ทั้งสองประเทศนัดเจรจาด่วนที่มาเลเซีย โดยมีการตั้งตัวแทนสามฝ่ายเพื่อเจรจาร่วมกัน ได้แก่ ฝ่ายไทยคือ ภูมิธรรม เวชยชัย รักษาการนายกรัฐมนตรีของรัฐบาลไทย ฝ่ายกัมพูชาคือ ฮุน มาแณต หัวหน้าคณะรัฐบาลกัมพูชา และตัวแทนที่ประชุมกลางคือ อันวาร์ อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีประจำมาเลเซีย ในฐานะประธานอาเซียน ผลการเจรจา ทั้งสองประเทศมีมติและข้อตกลงร่วมกัน 3 ข้อ ได้แก่
แต่อย่างไรเสีย ฝ่ายกัมพูชากลับเป็นฝ่ายละเมิดข้อตกลงและสัญญาหยุดยิงข้างต้น โดยพบการโจมตีหลังจากเวลา 0.00 น. ของวันที่ 28 กรกฎาคม ทำให้สถานการณ์ยังคงยืดเยื้อจนถึงปัจจุบัน และรัฐบาลไทยได้แถลงประณามกัมพูชาต่อกรณีดังกล่าว
การเจรจา.
เมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม หลังเกิดเหตุปะทะ ฮุน มาแณตประกาศจดหมายของเขาถึงประธานคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ โดยเรียกร้องให้มีการประชุมคณะมนตรีความมั่นคงโดยด่วนเพื่อหยุดยั้ง "การรุกรานอธิปไตยของกัมพูชาโดยไทย"
ต่อมาในวันที่ 25 กรกฎาคม กระทรวงการต่างประเทศของไทยส่งจดหมายถึงคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติ เพื่อชี้แจงว่าประเทศไทยมีหลักฐานชัดเจนว่ากัมพูชาได้ละเมิดอธิปไตยของตน และขอให้ประธานคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติเผยแพร่จดหมายดังกล่าวไปยังประเทศสมาชิกทุกประเทศ พร้อมกันนี้ ไทยยังได้ออกแถลงการณ์ว่าการกระทำของกัมพูชาเป็นการละเมิดกฎหมายระหว่างประเทศ และเกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่านับตั้งแต่ทหารไทยเหยียบทุ่นระเบิดเมื่อวันที่ 16 ถึง 23 กรกฎาคม รัฐบาลไทยเรียกร้องให้กัมพูชารับผิดชอบต่อเหตุการณ์ดังกล่าว และยุติการโจมตีเป้าหมายทางทหารและพลเรือนโดยทันที ซึ่งเป็นการละเมิดบทบัญญัติอนุสัญญาเจนีวาหลายฉบับ
หลังจากนั้น ไทยปฏิเสธข้อเสนอการไกล่เกลี่ยจากสหรัฐอเมริกา จีน และมาเลเซีย (ประธานอาเซียนในปัจจุบัน) โดยระบุว่า "ต้องการให้เรื่องนี้ได้รับการแก้ไขแบบทวิภาคี" ในวันเดียวกัน ฮุน มาแณตเปิดเผยว่า กัมพูชาและไทยได้ตกลงกันในเบื้องต้นเกี่ยวกับการหยุดยิงที่เสนอโดยอันวาร์ อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีมาเลเซีย แต่ไทยได้ถอนคำพูดหนึ่งชั่วโมงก่อนที่ข้อเสนอหยุดยิงจะมีผลบังคับใช้ในเวลาเที่ยงคืนของวันที่ 24 กรกฎาคม และในวันเดียวกันนั้น Chhea Keo เอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำสหประชาชาติ เรียกร้องให้มีการหยุดยิงกับประเทศไทยโดยทันทีและไม่มีเงื่อนไข
เมื่อวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2568 ดอนัลด์ ทรัมป์ ประธานาธิบดีสหรัฐอเมริกา แถลงว่าได้โทรศัพท์หารือกับภูมิธรรมและฮุน มาแณต เพื่อไกล่เกลี่ยข้อพิพาทชายแดนระหว่างทั้งสองประเทศ พร้อมระบุผ่านบัญชีทรูธโซเชียลของตนว่า ทั้งสองฝ่ายได้แสดงความเห็นพ้องในหลักการเกี่ยวกับการหยุดยิง อย่างไรก็ตาม ภูมิธรรมกล่าวว่าการหยุดยิงจะต้องอาศัยความจริงใจจากฝ่ายกัมพูชา
ในวันถัดมา (27 กรกฎาคม) ภูมิธรรมได้กล่าวขอบคุณต่อทรัมป์สำหรับความห่วงใยและการสนับสนุน แต่ยืนยันว่ารัฐบาลไทยประสงค์จะดำเนินการเจรจากับกัมพูชาในรูปแบบทวิภาคี และไม่ต้องการให้มีบุคคลที่สามเข้ามาแทรกแซงในกระบวนการแก้ไขข้อพิพาท
มาร์โก รูบิโอ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศสหรัฐอเมริกา เปิดเผยว่าทางกระทรวงได้ส่งเจ้าหน้าที่ผู้แทนเดินทางไปยังประเทศมาเลเซียเพื่อร่วมสังเกตการณ์กระบวนการเจรจาสันติภาพ
ในช่วงเย็นของวันที่ 27 กรกฎาคม โมฮามัด ฮาซัน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศมาเลเซียแถลงว่าผู้นำไทยและกัมพูชาได้ตกลงเข้าร่วมการเจรจาหยุดยิงที่ประเทศมาเลเซีย โดยมีอันวาร์ อิบราฮิม นายกรัฐมนตรีมาเลเซียและประธานสมาคมประชาชาติแห่งเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (อาเซียน) ทำหน้าที่เป็นคนกลาง
ต่อมาในช่วงเย็นของวันที่ 28 กรกฎาคม ไทยและกัมพูชาตกลงหยุดยิงโดยไม่มีเงื่อนไข และเริ่มมีผลบังคับใช้ตั้งแต่เวลา 00:00 น. ของวันที่ 29 กรกฎาคม ส่งผลให้ความตึงเครียดบริเวณชายแดนยุติลงอย่างเป็นทางการ
ก่อนหน้านั้นในช่วงบ่ายของวันที่ 28 กรกฎาคม เวลา 15:00 น. ตามเวลา ภูมิธรรมพร้อมด้วยมาริษ เสงี่ยมพงษ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของไทย และ พลเอก ณัฐพล นาคพาณิชย์ ผู้บัญชาการทหารสูงสุดของไทย ได้เข้าพบกับฮุน มาแณต ณ กรุงปูตราจายา ประเทศมาเลเซีย ภายใต้การอำนวยความสะดวกของอันวาร์ โดยมีผู้แทนจากทั้งสหรัฐอเมริกาและจีนเข้าร่วมในฐานะผู้สังเกตการณ์ ได้แก่ เอ็ดการ์ด เคแกน เอกอัครราชทูตสหรัฐอเมริกาประจำประเทศมาเลเซีย และโอหยาง หยู่จิ่ง เอกอัครราชทูตจีนประจำประเทศมาเลเซีย
หลังมีข้อกล่าวหาเรื่องการละเมิดการหยุดยิงของแต่ละฝ่ายในการประชุมระดับสูง ณ สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติที่นิวยอร์ก ทางจีนได้จัดการประชุมอย่างไม่เป็นทางการ ณ เซี่ยงไฮ้ โดยมีผู้แทนกัมพูชาคือ Kung Phaok เจ้าหน้าที่กระทรวงการต่างประเทศกัมพูชา และผู้แทนไทยคือ จุลพงษ์ โนนศรีชัย ที่ปรึกษาบริหารกระทรวงการต่างประเทศ ทั้งสองฝ่ายย้ำถึงความมุ่งมั่นต่อฉันทามติการหยุดยิง
พื้นที่ที่ถูกอ้างสิทธิ์และการเกิดข้อพิพาท.
กัมพูชา.
นอกเหนือจากกรณีพิพาทเรื่องอธิปไตยเหนือปราสาทพระวิหารแล้ว รัฐบาลกัมพูชาภายใต้การบริหารของฮุน เซนยังได้อ้างสิทธิ์เหนือพื้นที่ชายแดนบางส่วนของประเทศไทย ซึ่งตั้งอยู่บริเวณรอยต่อระหว่างทั้งสองประเทศ โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีโบราณสถานสำคัญทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมที่เกี่ยวข้องกับอารยธรรมเขมรโบราณ อาทิ กลุ่มปราสาทตาเมือน ปราสาทตาควาย และพื้นที่สามเหลี่ยมมรกต (ช่องบก)
รัฐบาลกัมพูชาให้เหตุผลว่า พื้นที่ดังกล่าวเคยเป็นส่วนหนึ่งของเขตวัฒนธรรมและการปกครองของจักรวรรดิเขมรในอดีต อีกทั้งยังปรากฏอยู่ในแผนที่มาตราส่วน 1:200,000 ซึ่งจัดทำขึ้นโดยฝ่ายฝรั่งเศสในช่วงที่กัมพูชาอยู่ภายใต้การอารักขา ส่งผลให้รัฐบาลกัมพูชายกแผนที่ดังกล่าวมาใช้เป็นหลักฐานในการอ้างสิทธิ์ในระดับทวิภาคีและระหว่างประเทศ
กลุ่มพื้นที่ที่ถูกอ้างสิทธิ์โดยกัมพูชา.
รัฐบาลกัมพูชาได้นำเสนอหลักฐานทางแผนที่และข้อมูลประวัติศาสตร์ เพื่อสนับสนุนข้อเรียกร้องอธิปไตยเหนือพื้นที่เหล่านี้ รวมถึงในบางกรณีได้ยื่นคำร้องต่อองค์กรระหว่างประเทศ เช่น การร้องขอให้ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศตีความคำพิพากษาเดิมในคดีปราสาทพระวิหารอีกครั้ง อันสะท้อนถึงความต่อเนื่องของความขัดแย้งเรื่องอาณาเขตระหว่างสองประเทศในหลากหลายมิติ
ไทย.
ฝ่ายไทยยืนยันว่าพื้นที่ที่เป็นข้อพิพาทอยู่ภายใต้การปกครองของประเทศไทยมาโดยตลอด และมีการบริหารจัดการในระดับจังหวัด อำเภอ และตำบล รวมถึงการขึ้นทะเบียนโบราณสถานกับกรมศิลปากรอย่างเป็นทางการ โดยยึดตามเส้นเขตแดนที่กำหนดไว้ตามสนธิสัญญาและการสำรวจเขตแดนร่วมกับฝรั่งเศสในอดีต
หนึ่งในกรณีที่สำคัญคือกรณีปราสาทพระวิหาร ซึ่งเดิมเคยอยู่ในพื้นที่บ้านภูมิซรอล หมู่ที่ 2 ตำบลเสาธงชัย (ตำบลบึงมะลูในขณะนั้น) อำเภอกันทรลักษ์ จังหวัดศรีสะเกษ ปัจจุบันอยู่ที่อำเภอจอมกระสานต์ จังหวัดพระวิหาร ประเทศกัมพูชา แต่ภายหลังคำพิพากษาของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศเมื่อ พ.ศ. 2505 ได้ตัดสินให้ตัวปราสาทอยู่ในเขตกัมพูชา อย่างไรก็ตาม ไทยยืนยันว่าพื้นที่โดยรอบปราสาทไม่รวมอยู่ในคำพิพากษาดังกล่าว ทำให้เกิดข้อโต้แย้งเพิ่มเติมเกี่ยวกับพื้นที่ 4.6 ตารางกิโลเมตรโดยรอบปราสาทในเวลาต่อมา 
พื้นที่ชายแดนที่มีข้อพิพาทหลายแห่ง รวมถึง:
นอกจากนี้ ยังมีกรณีการใช้กำลังระหว่างทหารไทยและกัมพูชาในช่วง พ.ศ. 2551–2554 อันเป็นผลมาจากความขัดแย้งด้านเส้นเขตแดน และการเสนอขึ้นทะเบียนปราสาทพระวิหารเป็นมรดกโลกโดยฝ่ายกัมพูชา ซึ่งไทยเห็นว่าอาจกระทบต่ออธิปไตยในพื้นที่ทับซ้อน โดยทั้งสองฝ่ายมีการเสริมกำลังและปะทะกันในบางช่วงเวลา จนกระทั่งมีการหยุดยิงและเจรจาภายใต้กรอบคณะกรรมาธิการเขตแดนร่วมไทย–กัมพูชา (Joint Boundary Commission; JBC)