การแต่งกายกัมพูชา

การแต่งกายกัมพูชา หรือ การแต่งกายเขมร หมายถึงรูปแบบดั้งเดิมของการแต่งกายของชาวเขมรในประเทศกัมพูชา การแต่งกายตามธรรมเนียมของชาวเขมรมีต้นกำเนิดมาจากยุคคริสต์ศักราชตอนต้น ซึ่งเกิดขึ้นก่อนยุคอินเดียเปลี่ยนมานับถืออินเดียในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ วิวัฒนาการของประเพณีการแต่งกายเหล่านี้สามารถสืบย้อนได้จากโบราณวัตถุตั้งแต่ศตวรรษที่ 6 จนถึงยุคหลังอาณาจักรพระนคร (จักรวรรดิเขมร) โดยวิวัฒนาการมาจากชุดซัมปอตที่เรียบง่ายก่อนอาณาจักพระนคร ไปจนถึงชุดไหมสีสันสดใสและปักอย่างประณีตในอาณาจักรกัมพูชายุคต่อมาจนถึงปัจจุบัน
ประวัติการแต่งกาย.
การแต่งกายกัมพูชาในแต่ละยุคสมัย.
เสื้อผ้าเขมรที่วิวัฒนาการไปตามยุคสมัย เริ่มตั้งแต่ ผ้าไหมที่ทอจากไหม ตัวหนอน โดยใช้สีย้อมธรรมชาติจากรากของต้นไม้และใบของพืชต่างๆ เสื้อผ้าเขมรมีหลากหลายสไตล์และหลายสไตล์ซึ่งแบ่งตามรสนิยมของแต่ละยุคสมัยโดยแบ่งออกเป็นผ้าไหมเขมรหลายประเภท เช่น ผ้าฮูล ผ้าปาล์ม ผ้าเกือบมีลวดลายที่แตกต่างกัน
ชุดเขมร "ซัมปอต" ("sampot") ซึ่งมีหลากหลายรูปแบบโดยทั่วไปถือเป็นชุดประจำชาติของประเทศกัมพูชา แต่การเปลี่ยนแปลงของเสื้อผ้าแสดงให้เห็นอย่างชัดเจนถึงตำแหน่งในลำดับชั้นทางสังคมที่มั่นคง รวมถึงการเปลี่ยนแปลงในระดับภูมิภาคและยุคสมัย แฟชั่นใหม่ๆ ได้รับการสืบทอดอย่างช้าๆ ไปยังรุ่นต่อรุ่น แม้ว่าเสื้อผ้าบางสไตล์จะหายไปและได้รับการบูรณะใหม่ในภายหลังเท่านั้น
ยุคอาณาจักรพนมฟูนัน (68—550).
รูปแบบการแต่งกายในสมัยแรกในประวัติศาสตร์กัมพูชาได้รับอิทธิพลอย่างท่วมท้นจากวัฒนธรรมอินเดีย อย่างน้อยก็จนกว่ากษัตริย์เขมรตามคำขอเข้าเฝ้าของคณะทูตจีน พระองค์ได้โปรดมีรับสั่งให้ราษฎรสวมชุด"ซัมปอต"ทั่วพระราชอาณาจักร แม้จะมีความคล้ายคลึงกันบ้าง แต่ชายและหญิงก็สวมเสื้อผ้าสไตล์ที่แตกต่างกัน
ขุนนางและราชวงศ์สวมชุด "ซัมปอต-โจงกระเบน" ในชีวิตประจำวันโดยมีการการสักยันต์ในรูปแบบอักษรเขมรโบราณไว้เพื่อการคุ้มครองทางจิตวิญญาณ เมื่อศาสนาฮินดูแพร่หลายไปทั่วประเทศ พระมหากษัตริย์ทรงสวมมงกุฎที่มีมุมสีต่างๆ เพื่อแสดงต่อราชวงศ์ของพระองค์
ส่วนทรงผมสั้นตรงมักเป็นข้าราชบริพารที่ไม่ใช่ราชวงศ์ การไว้ผมทรงมวยหรือปมด้านบนมักสงวนไว้สำหรับพระราชวงศ์.
ชาวบ้านหรือวณิพกต่างจากชนชั้นสูงตรงที่สวมกระโปรงฟางธรรมดาๆ รอบเอวหรือกระโปรงที่ทำจากหนังสัตว์หรือผ้าฝ้าย พวกเขาไม่มีเครื่องประดับแต่มีทรงผมคล้ายกับคนที่มีฐานะ
ยุคสมัยอาณาจักรเจนละ (550—802).
รูปแบบการแต่งกายในสมัยนี้มีความคล้ายคลึงกับสมัยฟูนันอยู่บ้าง อย่างไรก็ตาม ตามความเชื่อเบื้องต้นของปราสาทวัดภูซึ่งเป็นซากปรักหักพังของอาณาจักรเจนละ ที่หลงเหลืออยู่ เครื่องแต่งกายประจำชาติของที่นี่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญจากเครื่องแต่งกายของอาณาจักรฟูนัน ยกเว้นเครื่องประดับศีรษะที่กษัตริย์เท่านั้นที่สวมในสมัยนั้น
ยุคสมัยอาณาจักรพระนคร (802—1432).
ในอาณาจักรเขมรหรืออาณาจักรพระนคร รูปแบบการต่างกายที่เป็นแบบเขมรเฉพาะได้เคลื่อนตัวออกจากสไตล์อินเดียในยุคก่อนๆ อย่างชัดเจน ทำให้เกิดการแต่งกายเขมรแบบมีเอกลักษณ์ ในขณะเดียวกันวัฒนธรรมเขมรก็ได้แผ่ขยายอิทธิพลไปไกลเกินขอบเขตอาณาจักร ใน"บันทึกว่าด้วยขนบธรรมเนียมประเพณีของเจนละ"ของคณะทูตจีน โจว ต้ากวน ได้มีการบันทึกไว้ว่า:
ในหมู่ชาวเขมร (ยกเว้นทาสชาวเขาจำนวนมาก) ทั้งชายและหญิงผูกผมเป็นปม ทุกคนเปลือยถึงเอวและมีผ้าพันรอบสะโพก ในที่สาธารณะ พวกเขาสวมผ้าผืนใหญ่ทับผ้าผืนเล็ก ทุกคนเดินเท้าเปล่า
ตั้งแต่กษัตริย์ลงมา ความแตกต่างทางสังคมนั้นโดดเด่นด้วยคุณภาพและการประดับประดาของผ้า เฉพาะกษัตริย์เท่านั้นที่ได้รับอนุญาตให้สวมผ้าที่มีลวดลายดอกไม้เต็มผืน นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงสวมมงกุฏดอกไม้เมื่อพระองค์ไม่ได้สวมมงกุฎทองคำที่เหมือนพระพุทธเจ้า พระองค์ทรงสวมกำไลที่ประดับด้วยทองคำและไข่มุกที่นิ้วมือและนิ้วเท้า ฝ่ามือและฝ่าเท้าย้อมเป็นสีแดงเข้ม พระองค์ทรงถือดาบทองคำประจำตำแหน่งในที่สาธารณะ
ร่มฉัตร เนื่องจากเป็นส่วนขยายของเสื้อผ้า จึงมีการแบ่งเกรดจำนวนและการปิดทองอย่างเข้มงวด ตั้งแต่ร่มของพระมหากษัตริย์ 8 ผืนขึ้นไป จนถึงร่มของพระภิกษุสงฆ์ 1 ผืน
เสื้อผ้าของราษฎรของกษัตริย์เป็นเสื้อผ้าที่ลดขนาดลงจากชุดราชสำนัก เจ้าหน้าที่ราชสำนักและสมาชิกราชวงศ์ได้รับอนุญาตให้สวมผ้าที่มีลวดลายดอกไม้ประปราย เจ้าหน้าที่ชั้นผู้น้อยได้รับอนุญาตให้สวมได้เพียงสองดอกไม้เท่านั้น ชาวบ้านทั่วไปที่เป็นชายไม่มีเสื้อผ้าดังกล่าว แต่ผู้หญิงทั่วไปได้รับอนุญาตให้ทาเท้าและมือเป็นสีแดง และสวมผ้าที่มีลวดลายดอกไม้สองดอก
จารึกร่วมสมัยและภาพนูนต่ำของวัดในนครวัด โดยเฉพาะนครวัดและปราสาทบายน แสดงให้เห็นว่า "ผ้า" เหล่านี้มีรูปร่างและความกว้างต่างๆ กัน เช่น 'ซัมปอต' ซึ่งผู้หญิงสวมใส่เป็นกระโปรง ส่วนผู้ชายจะสวมเป็นกางเกงหรือกางเกงขาสั้นเมื่อต้องปฏิบัติภารกิจทางทหารหรือทำงาน
โจว ต๋ากวานยังบันทึกไว้ว่า สตรีทั่วไปไม่มีเครื่องประดับผม แต่บางคนสวมแหวนทองหรือสร้อยข้อมือและเข็มขัดโลหะ สตรีที่งดงามจะถูกคัดเลือกและส่งไปเป็นพระสนมที่ราชสำนักเพื่อรับใช้พระมหากษัตริย์หรือพระราชวงศ์ของพระองค์ เช่นเดียวกับสนมและข้าราชสำนักคนอื่นๆ พวกเธอสวมเครื่องหมายสีแดงเข้มบนมงกุฎของศีรษะ หลักฐานจากปราสาทหินแสดงให้เห็นว่าผู้หญิงในสมัยนั้น ไม่ว่าจะรวยหรือจนจะใช้หัวเข็มขัดทองคำเพื่อปกปิดร่างกายส่วนบน มวยผมด้านบนช่วยให้สามารถรวบผมหางม้ายาวไว้บนไหล่ได้
ภาพแกะสลักนูนต่ำในปราสาทหินแสดงให้เห็นถึงการกำเนิดของนางอัปสราบนสวรรค์ เพื่อให้ดูสวยงามในสายตาของพระราชสำนัก นักเต้นและนักแสดงในราชสำนักจึงได้เพิ่มเครื่องประดับพิเศษให้กับองค์ประกอบต่างๆ ของเขมร "Sarong Kor" เป็นคอเสื้อประดับตกแต่งทรงกลมสีแดง มองเห็นได้ชัดเจน สวมไว้ใต้คอเล็กน้อย ประดับด้วยเครื่องประดับทองแดงสีทองที่มีรายละเอียดและลวดลายลูกปัด นักเต้นได้เพิ่มแถบลูกปัดประดับตกแต่งแบบหลวมๆ สวมไขว้กัน เรียกว่า "สาวา" (sava) "ซัมปอต" ของเธอได้รับการประดับตกแต่งอย่างวิจิตรบรรจงมากกว่าปกติ โดยมีปมสองปมที่เอว ปมด้านขวายาว แต่การออกแบบปมด้านซ้ายนั้นน่ารักและทันสมัยกว่า
บริเวณเอวมีเข็มขัดประดับประดาอย่างวิจิตรบรรจง ประดับด้วยปลายแหลมคล้ายหอกที่พันรอบผ้าสีแดง เครื่องประดับที่นิยมใช้กันมากที่สุดคือที่ข้อเท้า ห้อยจากหูหรือรอบข้อมือ สิ่งที่สะดุดตาที่สุดก็คือมงกุฎอัปสรา ซึ่งเป็นเครื่องประดับศีรษะรูปสามเหลี่ยมทำด้วยเงินหรือทองที่ตีอย่างประณีต พร้อมด้วยพวงมาลัยมรกตและทองสองหรือสามพวง เครื่องประดับเหล่านี้มักสวมใส่โดยเจ้าหญิง เทพธิดา นักเต้นรำ และนักดนตรีหญิงแม้ว่าเครื่องแต่งกายนี้จะไม่ค่อยได้สวมใส่กันในปัจจุบันก็ตาม แต่ก็ได้กลายมาเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมชั้นสูงในนาฏศิลป์กัมพูชาหรือระบำอัปสราของกัมพูชาไปแล้ว
ชุดของสตรีในราชสำนักของนครวัดนั้นแตกต่างจากชุดของนักเต้นในราชสำนักเล็กน้อย อย่างไรก็ตาม ภาพนูนต่ำแสดงให้เห็นว่าเครื่องแต่งกายของราชินีพระนางชยราชเทวีและพระนางอินทรเทวี มี "สาวา" ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัวในลายดอกไม้สีทองแวววาวแทนที่จะเป็น "อัปสรา" มงกุฎของราชินีอินทรเทวีมี 10 แฉกและเพชรเม็ดใหญ่ตรงกลางเพื่อยึดผ้าโพกศีรษะให้เข้าที่
มรดกแห่งนครวัดเขมร "ซัมปอต"
ในช่วงที่พระราชอาณาจักรกัมพูชาอยู่ในอารักขาของฝรั่งเศส สิ่งทอส่วนใหญ่ถูกประดิษฐ์ขึ้นเพื่อใช้ในครัวเรือนมากกว่าเพื่อวัตถุประสงค์ทางเศรษฐกิจหรือการค้า เสื้อผ้าในชีวิตประจำวันของทั้งผู้ชายและผู้หญิงมักเป็นผ้าซารองแบบเรียบง่าย การใช้เครื่องประดับและของตกแต่งลดน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด อย่างไรก็ตาม ในหมู่ขุนนางและราชวงศ์ โดยเฉพาะผู้ชาย มีอิทธิพลของรูปแบบเครื่องแบบทหารตะวันตกเพิ่มมากขึ้น โดยมักจะเลียนแบบรูปแบบที่พบเห็นในประเทศยุโรปอย่างใกล้ชิด
ขุนนางบางคนเลือกผ้าที่นำเข้ามาเพื่อดัดแปลงการแต่งกายของกัมพูชาให้สอดคล้องกับชาวฝรั่งเศสที่ประจำการอยู่ในกัมพูชา นอกจากนี้ ยังเห็นได้ชัดเจนว่าการเลือกเสื้อผ้านั้นผสมผสานวัฒนธรรม โดยบางคนสวมเสื้อเชิ้ตธรรมดากับโสร่งหรือโจงกระเบน ในขณะที่บางคนสวมกางเกง ในทางกลับกัน ผู้หญิงยังคงสวมผ้าซาไบกับโสร่งและโจงกระเบน
ในระหว่างสมัยอาณานิคมฝรั่งเศสหนังสือพิมพ์ท้องถิ่นรายงานว่าชนชั้นสูงในเขมรเริ่มนำชุดซัมปอตแบบพื้นเมืองกลับมาสวมใส่เพื่อแสดงเอกลักษณ์ของชาวเขมรรวมถึงเป็นการแสดงสัญลักษณ์ต่อต้านและประท้วงจากถูกกดขี่ภายใต้การปกครองอาณานิคมของฝรั่งเศส#เปลี่ยนทาง ในปี ค.ศ. 1940 พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุทรงส่งเสริมการทอผ้าไหม ทรงประกาศกำหนดให้ชุดซัมปอตเป็นชุดเอกลักษณ์ประจำชาติของสตรีชาวเขมร ส่งผลให้การทอชุดซัมปอตขยายจำนวนมากแต่ต่อมาก็ถูกพรรคคอมมิวนิสต์ (เขมรแดง) กวาดล้างทำให้ซัมปอตซบเซาลง#เปลี่ยนทาง 
พระราชอาณาจักรกัมพูชาสมัยสังคมราษฎรนิยม.
<templatestyles src="แม่แบบ:คำพูด/style.css" />เราแต่งกายแบบนี้มาพันปีแล้ว ไม่เปลี่ยนแปลง
หลังจากัมพูชาได้รับเอกราชจากฝรั่งเศสในปี พ.ศ. 2496 เข้าสู่ยุคพระราชอาณาจักรกัมพูชาภายใต้พรรคสังคมราษฎรนิยมของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุได้ทรงประกาศนโยบายชาตินิยมเขมร ทรงประกาศให้ข้าราชการและประชาชนสวมชุดเขมรโบราณควบคู่ไปกับการแต่งกายสมัยใหม่