พระที่นั่งในประเทศไทย

พระที่นั่ง มีหลายความหมาย ความหมายแรกนั้น หมายถึง เรือนที่ประทับหรือที่สำหรับทรงงานสำหรับพระเจ้าแผ่นดิน ทั้งประเภทเรือนยอด (หรือที่เรียกว่าปราสาท) และเรือนหลังคาจั่ว พระที่นั่งเป็นที่ประทับของพระมหากษัตริย์ รวมทั้งสถานที่ภายในองค์ปราสาทที่ใช้สำหรับประกอบกิจต่าง ๆ หรืออาจหมายถึง พระราชอาสน์หรือที่นั่งที่มีชื่อเฉพาะในแต่ละองค์ โดยถ้าใช้คำว่าพระที่นั่งประกอบกับคำอื่น ๆ ก็มีความหมายว่าเป็นพาหนะที่จัดเฉพาะพระเจ้าแผ่นดินหรือพระราชวงศ์ชั้นสูง เช่น รถพระที่นั่ง เรือพระที่นั่ง โดยพระที่นั่งที่สำคัญในประเทศไทย ได้แก่
พระราชวังโบราณ อยุธยา.
พระราชวังโบราณ อยุธยา เดิมเป็นพระราชวังหลวงของพระมหากษัตริย์กรุงศรีอยุธยา สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 1893 มีพระที่นั่ง 13 องค์ ดังนี้
พระราชวังจันทรเกษม.
พระราชวังจันทรเกษม เดิมเป็นที่ประทับของกรมพระราชวังบวรสถานมงคลแห่งกรุงศรีอยุธยา สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2120 มีพระที่นั่ง 2 องค์ ดังนี้
พระราชวังบางปะอิน.
พระราชวังบางปะอิน เป็นพระราชวังที่ประทับแปรพระราชฐานฤดูร้อนของพระมหากษัตริย์ไทย สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2175 มีพระที่นั่ง 5 องค์ ดังนี้
พระนารายณ์ราชนิเวศน์.
พระนารายณ์ราชนิเวศน์ เดิมเป็นที่ประทับของสมเด็จพระนารายณ์มหาราช มีฐานะเทียบเท่าพระราชวังหลวงกรุงศรีอยุธยา สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2209 มีพระที่นั่ง 7 องค์ ดังนี้
พระบรมมหาราชวัง.
พระบรมมหาราชวัง เป็นพระราชวังหลวงที่ประทับอย่างเป็นทางการของพระมหากษัตริย์ไทยในปัจจุบัน สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2325 มีพระที่นั่ง 41 องค์ ดังนี้
พระราชวังบวรสถานมงคล.
พระราชวังบวรสถานมงคล เดิมเป็นที่ประทับของกรมพระราชวังบวรสถานมงคลแห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2325 มีพระที่นั่ง 25 องค์ ดังนี้
พระราชวังเมืองสมุทรปราการ.
พระราชวังเมืองสมุทรปราการ เดิมเป็นที่ประทับพักผ่อนพระอิริยาบถของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2400 มีพระที่นั่ง 2 องค์ ดังนี้
พระราชวังพระนครคีรี.
พระราชวังพระนครคีรี เดิมเป็นที่ประทับแปรพระราชฐานฤดูร้อนของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2402 มีพระที่นั่ง 4 องค์ ดังนี้
พระราชวังรัตนรังสรรค์.
พระราชวังรัตนรังสรรค์ เดิมเป็นที่ประทับแรมเมื่อเสด็จประพาสภาคใต้ของพระมหากษัตริย์ไทย สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2433 มีพระที่นั่ง 1 องค์ ดังนี้
พระจุฑาธุชราชฐาน.
พระจุฑาธุชราชฐาน เดิมเป็นที่ประทับแปรพระราชฐานของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2435 มีพระที่นั่ง 4 องค์ ดังนี้
พระราชวังดุสิต.
พระราชวังดุสิต เป็นพระราชวังที่ประทับของพระมหากษัตริย์ไทย สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2442 มีพระที่นั่ง 10 องค์ ดังนี้
พระราชวังสนามจันทร์.
พระราชวังสนามจันทร์ เป็นพระราชวังที่ประทับแปรพระราชฐานของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2450 มีพระที่นั่ง 5 องค์ ดังนี้
วังสวนสุนันทา.
วังสวนสุนันทา เดิมเป็นเขตพระราชฐานชั้นในของพระราชวังดุสิต สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2451 มีพระที่นั่ง 1 องค์ ดังนี้
พระราชวังพญาไท.
พระราชวังพญาไท เป็นพระราชวังที่ประทับของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2452 มีพระที่นั่ง 5 องค์ ดังนี้
พระรามราชนิเวศน์.
พระรามราชนิเวศน์ เป็นพระราชวังที่ประทับแปรพระราชฐานของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2453 มีพระที่นั่ง 1 องค์ ดังนี้
พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน.
พระราชนิเวศน์มฤคทายวัน เป็นพระราชวังที่ประทับแปรพระราชฐานของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2466 มีพระที่นั่ง 3 องค์ ดังนี้
ท่าราชวรดิฐ.
ท่าราชวรดิฐ เป็นท่าเทียบเรือพระที่นั่งของพระบรมมหาราชวัง มีพระที่นั่ง 4 องค์ ได้แก่
พระที่นั่งในพระอาราม.
พระที่นั่งต่อไปนี้เป็นพระที่นั่งที่ปลูกสร้างเพื่อถวายเป็นพระราชกุศลในพระอาราม ได้แก่
พระที่นั่งเดี่ยว.
ในประเทศไทยนอกจากจะมีพระที่นั่งภายในพระราชวังต่าง ๆ แล้ว ยังมีพระที่นั่งที่ไม่ขึ้นต่อพระราชฐานใดอีกด้วย ได้แก่