วิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนในประเทศไทย

วิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนในประเทศไทย คือวิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชน  ที่มีการใช้งานในประเทศไทย ซึ่งมีลักษณะเด่นคือการใช้ตัวเครื่องสีสันสดใส คือสีแดงและสีเหลือง จึงมักถูกเรียกว่า เครื่องแดง, เครื่องเหลือง หรือ วอแดง, วอเหลือง ซึ่งใช้ช่วงความถี่แตกต่างจากสากล โดยประเทศไทยใช้ความถี่ 78 MHz ในเครืองวิทยุสีเหลือง และ 245 MHz ในเครื่องวิทยุสีแดง
นอกจากประเทศไทยแล้ว ยังมีประเทศบังกลาเทศใช้ความถี่ 245 MHz เช่นเดียวกัน แต่มีช่องใช้งาน 80 ช่อง
ประวัติ.
วิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนในประเทศไทย เริ่มมีการอนุญาตใช้งานครั้งแรกประมาณปี พ.ศ. 2539 โดยมีกรมไปรษณีย์โทรเลขเป็นผู้กำกับดูแลและออกใบอนุญาตใช้งานหรือตั้งสถานี ทั้งความถี่ 78 MHz และ 245 MHz โดยกำหนดในภาคผนวกไว้ว่าตัวเครื่องวิทยุจะต้องใช้สีเหลือง (78 MHz) และสีแดง (245 MHz) และไม่คุ้มครองการใช้งานความถี่ หมายความว่าหากเกิดการก่อกวนกันระหว่างใช้งานจะไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย ต้องแบ่งปันกันใช้งาน
สำหรับตัวเครื่องวิทยุคมนาคมสำหรับใช้งานนั้นได้มีการผลิตและนำออกจำหน่ายหลังจากประกาศอนุญาตได้เผยแพร่ไปแล้วประมาณหนึ่งปี โดยผู้ผลิตวิทยุสื่อสารชั้นนำในขณะนั้น คือไอคอม ได้ผลิตวิทยุรุ่น "IC-3FX" สำหรับใช้งานในย่านความถี่ 245 MHz ช่องใช้งาน 40 ช่องออกมาเป็นค่ายแรก และโมโตโรลาได้ผลิตวิทยุสำหรับใช้งานในย่านความถี่ 78 MHz ออกตามมาคือรุ่น "คอมมานเดอร์ 78"
ต่อมาในปี พ.ศ. 2541 ได้มีการปรับช่องใช้งานเป็นจำนวน 80 ช่อง ใช้กำลังส่งไม่เกิน 10 วัตต์ ทั้งในความถี่ 78 MHz ในช่วงความถี่ระหว่าง 78.000 MHz ถึง 78.9875 MHz และความถี่ 245 MHz ในช่วงความถี่ระหว่าง 245.000 MHz ถึง 245.9875 MHz และประกาศเพิ่มเติมห้ามการทวนสัญญาณ คือการรับที่ความช่องความถี่หนึ่ง และส่งไปยังอีกช่องความถี่หนึ่งในปี พ.ศ. 2543
ในปี พ.ศ. 2554 ได้มีการปรับเปลี่ยนหน่วยงานในการกำกับดูแลการจัดสรรดูแลคลื่นความถี่จากเดิมคือกรมไปรษณีย์โทรเลข เป็นคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) จึงต้องมีการกำหนดระเบียบในการกำกับดูแลขึ้นมาใหม่เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายและหน่วยงานที่เปลี่ยนแปลงไป
ในปี พ.ศ. 2561 กสทช. ได้อนุญาตให้วิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนย่านความถี่ 245 MHz มีช่องความถี่สำหรับใช้งานเพิ่มขึ้นเป็น 160 ช่อง ในช่วงความถี่ระหว่าง 245.0000 MHz ถึง 246.9875 MHz รวมถึงยังกำหนดลักษณะการใช้งานของช่องต่าง ๆ เป็นระเบียบมากยิ่งขึ้น
การใช้งาน.
วิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนเป็นที่นิยมใช้งานเป็นอย่างมาก เนื่องจากสามารถหาใช้งานได้ง่าย ไม่จำเป็นต้องสอบเพื่อขอใบอนุญาตใช้งานแบบวิทยุสมัครเล่น มีการทำไปใช้งานในหลายกิจการทั้งเชิงพาณิชย์ สำหรับใช้งานภายในห้างสรรพสินค้า คลังสินค้า การรักษาความปลอดภัยของเอกชน กิจการสาธารณะกุศล สำหรับการประสานเหตุและรับแจ้งเหตุของหน่วยอาสาสมัครกู้ภัยและอาสาสมัครดับเพลิง ใช้ในราชการสำหรับการประสานงานภายในหน่วยที่ไม่ได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่ย่านราชการ หรือเพื่อการนันทนาการหรือการสื่อสารภายในกลุ่มย่อยของประชาชน
ในการใช้งานของประชาชนนั้นความถี่ 245 MHz นั้นได้รับความนิยมมากกว่าย่านความถี่ 78 MHz ซึ่งเป็นตัวเลือกรองลงมา เนื่องจากย่านความถี่ 78 MHz อยู่ในช่วงต่ำของย่านความถี่ VHF ทำให้มีคุณสมบัติไปทางย่านความถี่ HF มากกว่าทำให้ต้องใช้สายอากาศที่มีขนาดใหญ่ และเสียงไม่ชัดเจนเท่าย่านความถี่ 245 MHz แต่ก็มีจุดเด่นที่สามารถสื่อสารได้ระยะไกลกว่าย่านความถี่ 245 MHz รวมถึงปัจจุบันผู้ค้าไม่นิยมผลิตเครื่องวิทยุย่านความถี่ 78 MHz คงเหลือผู้ผลิตเพียงไม่มากนัก
การพูดคุยในความถี่นั้น สามารถที่จะตั้งช่องสื่อสารให้ตรงกันและสามารถใช้งานได้เลย แต่ก็อาจจะถูกรบกวนได้หากในพื้นที่ดังกล่าวมีการใช้งานที่หนาแน่น โดยผู้ใช้งานสามารถเลือกที่จะเข้ารหัสสำหรับการสื่อสารได้ด้วยการเข้ารหัสในรูปแบบต่าง ๆ อาทิ DTMF, CTCSS, DTS หรือที่ผู้ใช้งานนิยมเรียกว่าการใส่โทนให้ตรงกันกับเครื่องที่ต้องการจะสื่อสาร เพื่อกรองให้สามารถรับฟังเพียงสัญญาณจากช่องใช้งาน และการเข้ารหัสตรงกันเท่านั้น แต่ผู้ใช้งานอื่นที่ไม่ได้เข้ารหัสก็จะสามารถได้ยินการสนทนา ไม่ได้เป็นความลับแต่อย่างใด
ใบอนุญาต.
ผู้ใช้งานวิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนในประเทศไทยส่วนใหญ่เข้าใจผิดว่าเครื่องวิทยุสื่อสารย่านประชาชนทุกเครื่องสามารถใช้งานได้เลยโดยไม่ต้องดำเนินการขอใบอนุญาตแต่อย่างใด ซึ่งเป็นความเข้าใจที่ไม่ถูกต้องทั้งหมดนัก โดยจะต้องตรวจสอบและดำเนินการ ดังนี้
เครื่องวิทยุ.
ตามกฎหมายนั้น ผู้ใช้งานจะต้องใช้งานเครื่องที่ผ่านการตรวจสอบแล้วจาก กสทช. โดยจะมีสติ๊กเกอร์ตราครุฑของ กสทช. ที่มีอักษรว่า ปท. (ในรุ่นเก่า) หรือ NBTC ID (ในการใช้งานปัจจุบัน) ติดอยู่ภายในช่องใส่แบตเตอรี่ของเครื่องเป็นการรับรองว่าสามารถใช้งานได้อย่างถูกกฎหมาย
ใบอนุญาตใช้/ตั้งสถานี.
หลังจากตรวจสอบว่าเป็นเครื่องที่ผ่านการตรวจสอบรับรองโดย กสทช. แล้ว จะต้องตรวจสอบคุณสมบัติของตัวเครื่องว่ามีกำลังส่งขนาดเท่าไหร่ โดยแบ่งออกเป็น 3 กรณี คือ
บทลงโทษ.
ในการใช้งานนั้น หากถูกตรวจสอบหรือตรวจค้นแล้วเจ้าพนักงานจะดำเนินการตามกฎหมาย จะมีความผิดตามพระราชบัญญัติวิทยุคมนาคม พ.ศ. 2498 มาตรา 23 ระวางโทษปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ
แผนความถี่วิทยุ.
วิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนในประเทศไทยนั้น ใช้แผนความถี่วิทยุตามที่คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) เป็นผู้กำหนด ปัจจุบันมีใช้งานอยู่ 2 ช่วงคือ ความถี่ 78 MHz และ 245 MHz
ความถี่ใช้งานของไทยกับสากล.
เนื่องจากความถี่สำหรับวิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนในประเทศไทยนั้นไม่ตรงตามการใช้งานของสากล ทำให้เครื่องที่มีจำหน่ายในต่างประเทศและบนแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซออนไลน์อย่างช้อปปี้และลาซาด้าที่ผู้ขายเป็นชาวต่างชาติในต่างประเทศ หรือคนไทยที่ไม่ได้นำเข้าอย่างถูกกฎหมาย มักจะเป็นเครื่องวิทยุที่ผิดกฎหมาย เนื่องจากใช้งานคลื่นความถี่ภาคประชาชนตามแผนความถี่วิทยุของประเทศผู้ผลิตหรือตามการใช้งานส่วนใหญ่ในสากล ซึ่งในประเทศไทยถูกสงวนไว้เป็นความถี่ใช้งานเฉพาะในกิจการอื่น ๆ ทำให้เกิดการรบกวนข่ายการสื่อสารอื่น ๆ รวมถึงอาจเกิดการแพร่กระจายสัญญาณแปลกปลอมเนื่องจากไม่ผ่านการรับรองมาตรฐานจาก กสทช. 
การใช้งานที่เป็นที่นิยมแต่ผิดกฎหมายในประเทศไทยคือย่าน UHF ความถี่ 400-470 MHz ซึ่งผู้ใช้งานมักจะไม่ทราบถึงความผิดของเครื่องวิทยุและความถี่ที่ใช้งาน เนื่องจากถูกกล่าวอ้างว่าเป็นวิทยุคลื่นความถี่ภาคประชาชนที่สามารถใช้งานได้ หรือเข้าใจว่าสามารถใช้งานได้โดยไม่มีความผิด
หากประชาชนหรือกิจการซื้อมาใช้งาน จะทำให้มีความผิดตามพระราชบัญญัติวิทยุคมนาคม พ.ศ. 2498 มาตรา 6, มาตรา 11 วรรคสอง และ มาตรา 23 ระวางโทษปรับไม่เกิน 1 แสนบาท หรือจำคุกไม่เกิน 5 ปี หรือทั้งจำทั้งปรับ