จิวท่าย (วุยก๊ก)

จิวท่าย (เสียชีวิต ค.ศ. 261) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า โจว ไท่  เป็นขุนพลของรัฐวุยก๊กในยุคสามก๊กของจีน 
ประวัติ.
จิวท่ายเป็นชาวเมืองลำหยง (南陽郡 "หนานหยางจฺวิ้น") ซึ่งอยู่บริเวณนครหนานหยาง มณฑลเหอหนานในปัจจุบัน จิวท่ายเป็นชาวเมืองเดียวกันกับเตงงายและมีอายุใกล้เคียงกัน มีบันทึกว่าจิวท่าย "กระตือรือร้นที่จะมีความดีความชอบ และเชี่ยวชาญด้านกลยุทธ์"
จิวท่ายรับราชการในช่วงต้นในตำแหน่งเจ้าหน้าที่ผู้ช่วย (從事 "ฉงชื่อ") ของเผย์ เฉียน (裴潛) ข้าหลวงมณฑล (刺史 "ชื่อฉื่อ") ของมณฑลเกงจิ๋ว ในช่วงระหว่างปี ค.ศ. 227 และค.ศ. 230 เมื่อขุนพลสุมาอี้ประจำการอยู่ที่อำเภออ้วนเซีย (宛縣 "หว่านเซี่ยน"; ปัจจุบันคือเขตหว่านเฉิง นครหนานหยาง มณฑลเหอหนาน) เพื่อดูแลราชการทหารในมณฑลเกงจิ๋วและอิจิ๋ว จิวท่ายกลายเป็นคนรู้จักมักคุ้นกับสุมาอี้หลังจิวท่ายมักช่วยในการส่งสารระหว่างสุมาอี้และเผย์ เฉียนอยู่บ่อยครั้ง
ในปี ค.ศ. 228 เมื่อสุมาอี้นำทัพวุยก๊กปราบกบฏที่ก่อการโดยเบ้งตัดในเมืองซินเสีย (新城郡 "ซินเฉิงจฺวิ้น"; อยู่บริเวณอำเภอฝาง มณฑลหูเป่ย์ในปัจจุบัน) สุมาอี้รับจิวท่ายมาเป็นนายทหารในทัพของตน ภายหลังเมื่อบิดามารดาและปู่ของจิวท่ายเสียชีวิต จิวท่ายจึงลาออกจากราชการชั่วคราวเพื่อไว้ทุกข์เป็นเวลา 9 ปี สุมาอี้ให้ความสำคัญกับจิวท่ายมากจึงสำรองตำแหน่งไว้ให้จิวท่าย หลังจากการไว้ทุกข์สิ้นสุดลง 36 วัน จิวท่ายได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าเมือง (太守 "ไท่โฉ่ว") คนใหม่ของเมืองซินเสีย สุมาอี้แอบบอกราชเลขาธิการ (尚書 "ช่างชู") ให้หยอกล้อจิวท่ายว่า "ท่านทิ้งเสื้อผ้าเรียบ ๆ และเข้ารับตำแหน่งสูง หลังจากเพียง 36 วัน บัดนี้ท่านได้มีอำนาจยิ่งใหญ่และสั่งการกำลังทหารในเมืองได้ ก็เหมือนกับขอทานที่ได้นั่งรถม้า ช่างรวดเร็วเสียจริง!" จิวท่ายตอบว่า "ท่านพูดถูก ท่านมาจากตระกูลขุนนางที่มีชื่อเสียง และท่านก็มีชื่อเสียงเรื่องความสามารถตั้งแต่วัยเยาว์ นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าเหตุใดท่านจึงยังเป็นราชเลขาธิการ ก็เหมือนกับลิงกังขี่โค ช่างเชื่องช้าเสียจริง!" ทุกคนที่อยู่ที่นั่นต่างรู้สึกขบขัน
ในฤดูใบไม้ผลิของปี ค.ศ. 251 โจฮองจักรพรรดิวุยก๊กมีรับสั่งให้อองกี๋ (ข้าหลวงมณฑลเกงจิ๋ว) และจิวท่าย (เวลานั้นเป็นเจ้าเมืองซินเสีย) นำทัพเข้าโจมตีง่อก๊กที่เป็นรัฐอริของวุยก๊ก อองกี๋และจิวท่ายเอาชนะข้าศึกและบีบให้ทหารข้าศึกหลายพันนายยอมจำนน
จิวท่ายไต่เต้าขึ้นไปเรื่อย ๆ ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 250 และขึ้นเป็นข้าหลวงมณฑล (刺史 "ชื่อฉื่อ") ของมณฑลกุนจิ๋วและภายหลังเป็นข้าหลวงมณฑลของมณฑลอิจิ๋ว 
ในฤดูร้อนของปี ค.ศ. 257 จูกัดเอี๋ยนขุนพลวุยก๊กเริ่มก่อกบฏในฉิวฉุน (壽春 "โช่วชุน"; ปัจจุบันคืออำเภอโช่ว นครลู่อาน มณฑลอานฮุย) โดยได้รับการสนันสนุนจากง่อก๊กที่เป็นรัฐอริของวุยก๊ก จิวท่ายในเวลานั้นเป็นข้าหลวงมณฑลกุนจิ๋วได้รับคำสั่งจากสุมาเจียวผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งวุยก๊กให้เคลื่อนทัพไปปราบกบฏ สุมาเจียวส่งกำลังพลใต้บังคับบัญชาจิวท่าย, โจเป๋า (石苞 "ฉือ เปา") ขุนพลสำแดงยุทธ (奮武將軍 "เฟิ่นอู่เจียงจฺวิน") ผู้ดูแลราชการทหารในมณฑลเฉงจิ๋ว, เฮาจิด (胡質 "หู จื้อ") ข้าหลวงมณฑลชีจิ๋ว และคนอื่น ๆ ให้เข้าโจมตีจูกัดเอี๋ยนและทัพง่อก๊กที่เป็นพันธมิตร จิวท่ายเอาชนะทัพง่อก๊กที่นำโดยจูอี้ที่หยางเยฺวียน (陽淵) ขณะที่จูอี้และทหารล่าถอย จิวท่ายก็นำทัพไล่ตามตี สังหารหรือทำให้ทหารข้าศึกบาดเจ็บรวมมากว่า 2,000 นาย ในฤดูใบไม้ร่วง ซุนหลิมผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์แห่งง่อก๊กสั่งให้จูอี้, เตงฮอง, หลี เฝ่ย์ (黎斐) และนายทหารคนอื่นอีก 3 คนนำกำลังพลไปช่วยสลายวงล้อมที่ฉิวฉุน ทั้งหมดวางเสบียงอาหารและยุทโธปกรณ์หนักไว้ที่ตูลู่ (都陸) และรุดหน้าไปยังหลีเจียง (黎漿) โจเป๋าและจิวท่ายโจมตีกำลังพลของง่อก๊กและเอาชนะได้ กบฏถูกปราบปรามอย่างราบคาบในช่วงต้นปี ค.ศ. 258
ตำแหน่งราชการสูงสุดที่จิวท่ายได้รับคือขุนพลโจมตีอนารยชน (征虜將軍 "เจิงหลู่เจียงจฺวิน") จิวท่ายได้ยังรับอำนาจในการดูแลราชการทหารในภูมิภาคกังหนำ (江南 "เจียงหนาน") จิวท่ายเสียชีวิตในปี ค.ศ. 261 ได้รับการแต่งตั้งย้อนหลังให้เป็นขุนพลพิทักษ์ (衞將軍 "เว่ย์เจียงจฺวิน") และได้รับสมัญญานามว่า "จฺว้างโหว" (壯侯)