กองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน

กองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน  หรือ ร้อย.ช.ฉก.975 เป็นหน่วยทหารช่างของกองทัพไทยซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของปฏิบัติการเสรีภาพยั่งยืน (Operation Enduring Freedom) ในอัฟกานิสถาน
ภารกิจของหน่วยคือการปฏิบัติการด้านมนุษยธรรมในอัฟกานิสถานหลังจากสภาวะสงครามในภูมิภาคที่กินเวลามากกว่า 2 ทศวรรษ โดยประเทศไทยได้ส่งกำลังทหารที่ไม่ใช่พลรบจำนวน 130 นาย ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2546
ประวัติ.
หลังจากวินาศกรรม 11 กันยายน สหรัฐได้แสวงหาพันธมิตรในการร่วมภารกิจในการทำสงครามต่อต้านการก่อการร้าย หน่วยบัญชาการทหารสหรัฐภาคอินโดแปซิฟิกจึงได้มีการเชิญชาติพันธมิตรไปร่วมประชุมกันที่รัฐฮาวาย โดยประเทศไทยได้ส่งกำลังเข้าร่วมประชุมด้วยคือ พลตรี นิพัทธ์ ทองเล็ก ซึ่งดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักนโยบายและแผน กรมยุทธการทหาร กองบัญชาการทหารสูงสุดในขณะนั้นเข้าร่วมในการประชุม และมีการพูดคุยนอกรอบเกี่ยวกับกรอบความช่วยเหลือที่ไทยสามารถให้การสนับสนุนสหรัฐได้ คือการส่งกำลังทหารไปปฏิบัติการด้านมนุษยธรรม ซึ่งไทยเคยจัดกำลังไปสนับสนุนแล้วในหลายภูมิภาค เช่น กัมพูชา และติมอร์ตะวันออก
ร้องขอกำลัง.
จากนั้นฝั่งสหรัฐได้นำเรื่องนี้ไปหารือและได้ส่งหนังสือมายังกองทัพไทยตามระบบราชการ มีเนื้อหาขอรับการสนับสนุนจากกองทัพไทยเพื่อไปปฏิบัติภารกิจด้านการซ่อมแซมสนามบินบากรัม ในอัฟกานิสถาน กองบัญชาการทหารสูงสุดจึงได้มีการประชุม และเสนอเรื่องดังกล่าวไปยังรัฐบาลในขณะนั้น เพราะมีเรื่องของค่าใช้จ่ายที่รัฐบาลไทยต้องรับผิดชอบในการปฏิบัติภารกิจนี้ และได้มีข้อสั่งการให้ พลตรี นิพัทธ์ ทองเล็ก พร้อมคณะ คือ พันเอก นิวัตร มีนะโยธิน พันเอก สุพจน์ ธำมรงค์รัตน์ และพันตรี สิรภพ ศุภวานิช รวม 4 นาย เดินทางไปประสานงานกับหน่วยทหารสหรัฐในประเทศอัพกานิสถาน เดินทางในระหว่างวันที่ 29 กันยายน - 4 ตุลาคม พ.ศ. 2545 โดยสหรัฐเป็นผู้จัดการเดินทางให้ และมีนายทหารสหรัฐจำนวน 2 นายจากคณะที่ปรึกษาทางการทหารสหรัฐ ประจำประเทศไทย (จัสแมกไทย) คือ พันโท ซีโบห์ (LTC. Carl Seabaugh) และพันตรี ร็อคกี คาร์เตอร์ (Maj. Carter) โดยคณะได้บินไปลงที่ประเทศโอมานก่อนเพื่อพักและเปลี่ยนอากาศยาน จากนั้นคณะจากประเทศไทยได้เครื่องแต่งกายเป็นชุดฝึกพร้อมเป้สัมภาระเพื่อขึ้นเครื่องบิน ซี-130 ของสหรัฐสำหรับบินต่อในช่วงเย็น ใช้เวลาประมาณ 3 ชั่วโมงเครื่องก็ลงจอดที่สนามบินบากรัม ซึ่งการลงจอดไม่ราบรื่นมากนักเนื่องจากสภาพของทางวิ่งทีทรุดโทรม
สนามบินบากรัมนั้นสร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2500 ทางวิ่งสนามบินมีความยาว 3000 เมตร กว้าง 54 เมตร มีทางวิ่ง 1 ทางวิ่ง และ 1 แท็กซี่เวย์ ซึ่งสนามบินสร้างขึ้นโดยเงินของสหรัฐ และช่วงปี พ.ศ. 2523 ประเทศรัสเซียได้ส่งทหารมารุกรานอัฟกานิสถานและใช้สนามบินดังกล่าวเป็นฐานทัพก่อนจะถอนตัวออกไป หลังจากสหรัฐส่งกำลังเข้ามาปฏิบัติการเสรีภาพยั่งยืน ได้ดำเนินการยึดสนามบินกลับมาใช้งานเป็นฐานปฏิบัติการ
คณะเดินทางจากไทยและจัสแมกทั้ง 6 นาย มีลูกเรือของเครื่องบินที่ใช้แว่นมองกลางคืน นำทางเข้าสู่ฐานทัพ เนื่องจากจำเป็นต้องมีการพรางแสงไฟเพื่อรักษาความปลอดภัยทั้งตัวสนามบินไปจนถึงทางวิ่ง โดยคณะเดินทางจากไทยทั้ง 4 นาย ได้แยกย้ายเข้าพักในเต็นท์พักอาศัยขนาดใหญ่ท่ามกลางอากาศหนาวของภูมิอากาศขณะนั้น
จากนั้นในเช้าวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2545 คณะเดินทางของไทยได้เดินทางไปพบกับผู้บัญชาการฐานทัพของสหรัฐเพื่อพูดคุยเกี่ยวกับภารกิจของกองร้อยทหารช่างไทยที่จะมาปฏิบัติการซ่อมทางวิ่ง โดยที่ พันตรี สิรภพ ศุภวานิช ผู้ที่จะมาเป็นผู้บังคับกองร้อยที่จะมาปฏิบัติงานได้พูดคุยเกี่ยวกับประเด็นของการเคลื่อนย้ายเครื่องจักรกลทางการช่างจากประเทศไทย ซึ่งทางการสหรัฐระบุว่าให้ไทยออกค่าใช้จ่ายเอง จึงได้เดินทางมาเพื่อตกลงเรื่องค่าใช้จ่ายที่อาจจะช่วยกันจ่ายได้
ข้อตกลงระหว่างไทยและสหรัฐในส่วนของค่าใช้จ่ายและการสนับสนุนประกอบไปด้วย
จากนั้นคณะจากไทยได้เดินเท้าสำรวจหน้างานในบริเวณฐานทัพ โดยประกอบไปด้วยหน่วยทหารจากประเทศต่าง ๆ มาตั้งหน่วยภายในฐานทัพโดยเฉพาะจากเนโท รวมประมาณ 20 ประเทศ ระหว่างเดินสำรวจได้พบกับเครื่องจักรและเครื่องมือช่างขนาดใหญ่ และเครื่องจักรกลอีกหลายเครื่อง ที่ถูกใช้งานโดยกลุ่มประเทศที่มาช่วยเหลือสหรัฐปฏิบัติการและกำลังจะจบภารกิจ กองทัพไทยจึงได้จดบันทึกเอาไว้เพื่อประสานงานรับช่วงต่อเครื่องจักรดังกล่าว จะได้ลดค่าใช้จ่ายในการขนย้ายอุปกรณ์จากประเทศไทย
สิ่งอำนวยความสะดวกอื่น ๆ ที่มีภายในฐานทัพคือระบบสุขาภิบาลพื้นฐาน มีโรงภาพยนตร์ในสนามรบ มีอาคารสโมสร มีโรงครัวตามมาตรฐานกองทัพสหรัฐ มีสนามกีฬา มีเครื่องกำเนิดไฟฟ้าในฐานทัพเอง และมีระบบโทรศัพท์ดาวเทียม
สำหรับพื้นที่สำคัญที่ทหารไทยจะมาปฏิบัติงานคือพื้นที่ทางวิ่งของสนามบิน ความยาวประมาณ 3000 เมตร ที่มีสภาพทรุดโทรม ซึ่งคณะได้พูดคุยเพื่อสอบถามความต้องการของสหรัฐ และได้ให้คำตอบสหรัฐไปว่าไทยสามารถดำเนินการได้อย่างแน่นอนในภารกิจนี้ ก่อนที่คณะจะเดินทางกลับมายังประเทศไทยผ่านเส้นทางเดิมคือโอมานและกลับสู่ประเทศไทย
ส่งกำลังเข้าร่วม.
ในวันที่ 8 มกราคม พ.ศ. 2546 ได้มีมติคณะรัฐมนตรีอนุมัติให้จัดกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน จำนวน 130 นาย ไปปฏิบัติภารกิจ ณ สนามบินบากรัม โดยมีชุดเดินทางส่วนหน้าเดินทางออกจากประเทศไทยในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546 ด้วยเรือคิโมชิตะ ของกองทัพเรือญี่ปุ่น ที่สหรัฐประสานงานมาเพื่อสนับสนุนการขนส่งทางทะเล โดยนำเครื่องจักรและอุปกรณ์จากประเทศไทยไปขึ้นฝั่งที่เมืองโดฮาร์ ประเทศกาตาร์ และมีเครื่องบิน ซี-17 ของกองทัพอากาศสหรัฐมารับช่วงในการลำเลียงบรรทุกเครื่องจักร ยุทโธปกรณ์ และกำลังพลชุดส่วนหน้าต่อไปยังสนามบินบากรัม ประเทศอัพกานิสถาน
จากนั้นในวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2546 กองร้อยทหารช่างและหน่วยแพทย์ทหาร นำโดย พันตรี สิรภพ ศุภวานิช ได้ออกเดินทางจากประเทศไทยด้วยเครื่องบิน ซี-130 ของกองทัพอากาศไทยเดินทางไปยังจุดหมายคือสนามบินบากรัม ประเทศอัพกานิสถานเพื่อสมทบกับกำลังส่วนหน้าที่ได้เดินทางไปล่วงหน้าแล้ว โดยมีสายการบังคับบัญชาขึ้นตรงกับกองกำลังเฉพาะกิจร่วมผสม 180 (Combined Joint Task Force 180: CJTF-180) และสิ้นสุดภารกิจลงเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2546
ภาพรวมของกองกำลัง.
กองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน มีกำลังพลจำนวน 130 นาย ประกอบไปด้วยกำลังจาก
และกำลังปฏิบัติการร่วมอื่น ๆ ปฏิบัติงานในลักษณะภารกิจร่วมบูรณาการฟื้นฟูโครงสร้างพื้นฐานของประเทศที่เกิดความเสียหายหลังจากสภาวะสงครามที่กินเวลายาวนานกว่า 2 ทศวรรษ โดยปฏิบัติภารกิจในส่วนของทางการช่าง (Engineer Support) การปฏิบัติการทางการแพทย์ (Medical Support) และการปฏิบัติการในภารกิจพิเศษที่ได้รับมอบหมายภายในพื้นที่เมืองบากรัม ชาริการ์ จังหวัดปาร์วัน ในกรอบของปฏิบัติการเสรีภาพยั่งยืน ภายใต้การบังคับบัญชาของกองกำลังเฉพาะกิจร่วมผสม 180
ประเทศไทยได้ส่งกำลังส่วนหน้าเดินทางออกจากประเทศไทยเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546 และส่งกำลังชุดหลักมาปฏิบัติการเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2546 ปฏิบัติการจนถึงวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2546 ระยะเวลารวมประมาณ 6 เดือน
ปฏิบัติการ.
การปฏิบัติการของกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน มีภารกิจหลักในการปฏิบัติการด้านมนุษยธรรม โดยแบ่งเป็น 2 ด้านใหญ่ ๆ คือ
การปฏิบัติงานช่าง.
กองกำลังของไทยวางกำลังที่สนามบินบากรัม มีภารกิจหลักในการบูรณะและฟื้นฟูสิ่งปลูกสร้างต่าง ๆ รวมไปถึงระบบสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานของประเทศอัฟกานิสถาน ร่วมกับหน่วยทหารช่างจำนวน 4 ชาต ประกอบไปด้วย สหรัฐ โปแลนด์ สโลวาเกีย และเกาหลีใต้ โดยกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถานได้รับมอบหมายงานก่อสร้างและซ่อมแซมจำนวน 8 โครงการ คือ
การปฏิบัติการด้านการแพทย์.
นอกจากนี้ยังมีการปฏิบัติการด้านการแพทย์จากชุดแพทย์ กองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน ประกอบไปด้วย
สิ่งสืบเนื่อง.
ระหว่างการปฏิบัติการของกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจ 975 ไทย/อัฟกานิสถาน ได้มีการวางแผนการปฏิบัติการของกองกำลังเฉพาะกิจปฏิบัติการเพื่อมนุษยธรรม 976 ไทย/อิรักอีกชุด ซึ่งในรายงานระบุว่าเครื่องจักรและยุทโธปกรณ์ทางการช่างหลังจากสิ้นสุดภารกิจในประเทศอัฟกานิสถานจะถูกนำไปใช้งานในประเทศอิรักต่อเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการขนส่งจากประเทศไทย