ไฟป่าโอฟูนาโตะ

เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 ได้เกิดเหตุไฟป่าทางตะวันออกเฉียงใต้ของนครโอฟูนาโตะ จังหวัดอิวาเตะ ประเทศญี่ปุ่น จนถึงวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2568 ไฟป่าได้ลุกลามกินพื้นที่กว่า ทำลายสิ่งปลูกสร้างไปแล้ว 84 แห่ง และมีผู้เสียชีวิต 1 ราย ถือเป็นไฟป่าครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ของญี่ปุ่น
ภูมิหลัง.
สภาวการณ์ก่อนเกิดเหตุ.
ประเทศญี่ปุ่นมีอุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดเป็นประวัติการณ์ในปี พ.ศ. 2567 ไฟป่าเริ่มขึ้นในช่วงฤดูแล้งของนครโอฟูนาโตะ ซึ่งโดยทั่วไปจะเกิดขึ้นระหว่างเดือนมกราคมถึงมีนาคม ในเดือนกุมภาพันธ์ นครโอฟูนาโตะ มีปริมาณน้ำฝนน้อยที่สุดเป็นประวัติการณ์ เพียง เทียบกับค่าเฉลี่ย ซึ่งทำลายสถิติเดิมที่ ที่บันทึกไว้เมื่อปี พ.ศ. 2510 ศาสตราจารย์ ยูซุเกะ โยโกยามะ จาก มหาวิทยาลัยโตเกียว กล่าวว่าภาวะแห้งแล้งดังกล่าวเกิดจากการปะทะกันของอากาศเย็นแห้งกับอากาศชื้นจากทะเล
โยโกยามะยังระบุว่าการที่ไฟป่าแพร่กระจายอย่างรวดเร็วอาจเป็นผลมาจากลักษณะภูมิประเทศที่เป็นภูเขาชัน ซึ่งเป็นบริเวณที่ไฟกำลังลุกลาม ศาสตราจารย์ โยชิยะ โทเกะ ผู้เชี่ยวชาญด้านทรัพยากรน้ำจากมหาวิทยาลัยเกียวโต กล่าวว่า ต้นไม้ในพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นไม้สนที่ติดไฟได้ง่าย ประกอบกับกระแสลมแรง ส่งผลให้ไฟลุกลามอย่างรวดเร็ว
ไฟป่าอื่น ๆ.
ก่อนเกิดไฟป่าครั้งนี้ มีไฟป่าอีกสองจุดเกิดขึ้นในพื้นที่ใกล้นครโอฟูนาโตะ ในช่วงสัปดาห์ก่อนหน้า โดยเหตุการณ์แรกเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ เวลา 11:55 น. ที่ตำบลซันริกุ นครโอฟูนาโตะ มีรายงานว่ามีควันลอยขึ้นจากภูเขา ไฟป่าครั้งนี้เผาผลาญพื้นที่ไป ก่อนจะถูกดับลงในวันที่ 25 กุมภาพันธ์ ขณะที่ไฟป่าครั้งที่สองเกิดขึ้นที่ตำบลโอโตโมะ นครริกูเซ็นตากาตะ ซึ่งอยู่ใกล้เคียง เมื่อวันที่ 25 กุมภาพันธ์ เวลา 15:20 น. และถูกควบคุมได้ในช่วงเที่ยงของวันถัดไปหลังจากลุกลามไป รวมถึงบางส่วนของนครโอฟูนาโตะ
การลุกลามของไฟป่า.
เวลา 13:02 น. ของวันที่ 26 กุมภาพันธ์ มีการโทรแจ้งเหตุฉุกเฉินเป็นครั้งแรก โดยรายงานว่าเกิดไฟป่าในตำบลอาคาซากิ นครโอฟูนาโตะ คำสั่งอพยพฉบับแรกถูกประกาศเมื่อเวลา 14:14 น. ครอบคลุมพื้นที่เรียวริ ต่อมาในเวลา 17:20 น. เจ้าหน้าที่หน่วยยามฝั่งญี่ปุ่นจากนครคามาอิชิ ได้ช่วยเหลือประชาชน 15 คนที่ติดอยู่ที่ท่าเรือประมงโคจิ เวลา 22:40 น. สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (FDMA) รายงานว่ามีอาคารได้รับความเสียหาย 84 หลัง
เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ ตำรวจท้องถิ่นพบศพชายรายหนึ่งถูกไฟคลอกอยู่บนถนน ในวันเดียวกัน เวลา 16:45 น. มีคำสั่งอพยพครั้งที่สอง ครอบคลุมพื้นที่โอดาเตะ, นางาฮามะ, นางาซากิ, ชิมิซุ, ทาโกโนะอุระ และ โทกุจิ ต่อมาในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ เวลา 18:13 น. มีคำสั่งอพยพเพิ่มเติมสำหรับพื้นที่โมริกโกะ, โนชิโนอิริ, โอโบระ, อุบุคาตะ, ยาโด และ ยามากุจิ และในเช้าวันรุ่งขึ้น เวลา 07:30 น. ได้มีคำสั่งอพยพเพิ่มเติมสำหรับพื้นที่ ฮาจิเมะมิเนะนิชิ, ฮาจิเมะเรโต และ อุเอะฮาจิเมะมิเนะ
ตามรายงานของ FDMA เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ไฟป่าลุกลามเป็นพื้นที่กว่า คำสั่งอพยพมีผลต่อ 1,896 ครัวเรือนในนครโอฟูนาโตะ กระทบประชาชน 4,596 คนใน 17 เขต ข้อมูลเบื้องต้นจากหน่วยงานระบุว่ามีอาคารถูกไฟไหม้ 84 หลัง และมีเจ้าหน้าที่ดับเพลิง 2,043 นายจาก 546 ทีมใน 14 จังหวัดเข้าร่วมปฏิบัติการดับเพลิง มีเฮลิคอปเตอร์ดับเพลิงทางอากาศไม่น้อยกว่า 16 ลำถูกนำมาใช้ในการควบคุมเพลิง ไฟป่าครั้งนี้กลายเป็นไฟป่าครั้งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์ญี่ปุ่น แซงหน้าสถิติเดิมที่ ซึ่งเกิดขึ้นใน พ.ศ. 2535 ที่นครคูชิโระ ฮกไกโด
การดับไฟทางอากาศกลับมาดำเนินการอีกครั้งในวันที่ 6 มีนาคม หลังจากหยุดชั่วคราวเนื่องจากสภาพอากาศไม่เอื้ออำนวย
วันที่ 7 มีนาคม มีการยกเลิกคำสั่งอพยพบางส่วน ส่งผลให้ประชาชน 957 คนจาก 415 ครัวเรือนสามารถกลับบ้านได้
การตอบสนอง.
การตอบสนองต่อไฟป่าเริ่มขึ้นอย่างรวดเร็วหลังจากเกิดเหตุเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ทางเทศบาลนครโอฟูนาโตะได้จัดตั้งศูนย์บัญชาการรับมือภัยพิบัติเมื่อเวลา 13:33 น. และต่อมา#เปลี่ยนทาง ได้เข้าควบคุมการดำเนินงานเมื่อเวลา 15:50 น. เวลา 14:00 น. นครโอฟูนาโตะ และจังหวัดอิวาเตะได้ร้องขอให้กองกำลังป้องกันตนเองของญี่ปุ่นส่งกำลังเข้าช่วยดับเพลิง ในขณะเดียวกัน สำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย (FDMA) ก็ได้ตั้งศูนย์บัญชาการรับมือภัยพิบัติเมื่อเวลา 14:30 น. โดยมีผู้อำนวยการกองคุ้มครองพลเรือนและป้องกันภัยพิบัติเป็นหัวหน้า ซึ่งต่อมาได้มีการปรับโครงสร้างใหม่เมื่อเวลา 15:34 น. โดยให้คณะกรรมาธิการใหญ่ของ FDMA เป็นหัวหน้าแทน ในเวลาเดียวกัน จังหวัดอิวาเตะได้ร้องขอให้ส่งทีมช่วยเหลือฉุกเฉินเพื่อสนับสนุนการดับเพลิง
นครนีงาตะ ซัปโปโระ เซ็นได โตเกียว และโยโกฮามะ ตลอดจนจังหวัดอากิตะ จังหวัดอาโอโมริ จังหวัดชิบะ จังหวัดฟูกูชิมะ จังหวัดกุมมะ ฮกไกโด จังหวัดอิบารากิ จังหวัดคานางาวะ จังหวัดมิยางิ จังหวัดนีงาตะ จังหวัดไซตามะ จังหวัดโทจิงิ มหานครโตเกียว และจังหวัดยามากาตะ ได้ให้การสนับสนุนในการรับมือเหตุการณ์ไฟป่า
เมื่อเวลา 19:00 น. ของวันที่ 26 กุมภาพันธ์ ได้มีการบังคับใช้#เปลี่ยนทาง ซึ่งกำหนดให้รัฐบาลกลางและองค์การปกครองจังหวัดต้องรับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการให้ความช่วยเหลือฉุกเฉิน ต่อมาในวันรุ่งขึ้นก็ได้มีการบังคับใช้#เปลี่ยนทาง ด้วย
เมื่อวันที่ 5 มีนาคม ชิเงรุ อิชิบะ ได้แถลงว่าเขากำลังพิจารณาการกำหนดให้ไฟป่าครั้งนี้เป็น "ภัยพิบัติร้ายแรง" (激甚災害) ซึ่งจะช่วยให้รัฐบาลสามารถลดภาระค่าใช้จ่ายในการฟื้นฟูของนครโอฟูนาโตะได้
ผลกระทบ.
เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ บริษัทไฟฟ้าโทโฮคุ ได้ตัดกระแสไฟฟ้าให้กับบ้านเรือนราว 500 หลังเพื่อป้องกันผลกระทบเพิ่มเติมจากไฟป่าต่อเครือข่ายไฟฟ้า ต่อมาเมื่อวันที่ 28 กุมภาพันธ์ บริษัทไทเฮโย ซีเมนต์ ได้ระงับการดำเนินงานที่โรงงานในเขตอาคาซากิ เพื่อความปลอดภัยของพนักงาน
โรงเรียนสามแห่งในเมืองต้องปิดชั่วคราวเนื่องจากไฟป่า รถไฟซันริคุ ได้ระงับการเดินรถระหว่างสถานีซาการิ และ สถานีซันริคุ ซึ่งต่อมาได้ขยายไปถึงสถานีคามาอิชิ เมื่อวันที่ 2 มีนาคม เนื่องจากไฟฟ้าดับ โดยมีรถโดยสารทดแทนให้บริการจนกว่าคำสั่งอพยพจะถูกยกเลิก อย่างไรก็ตาม รถโดยสารเหล่านี้ไม่จอดที่สถานีริคุเซ็น-อาคาซากิ, สถานีเรียวริ, สถานีโคอิชิฮามะ หรือ สถานีโฮเรอิ เนื่องจากต้องหลีกเลี่ยงพื้นที่อพยพ
เมื่อวันที่ 2 มีนาคม ชาวประมงท้องถิ่นได้อพยพเรือที่จอดอยู่ที่ท่าเรืออายาริในเขตซันริคุไปยังท่าเรือประมง โอฟูนาโตะ โดยพวกเขาต้องเดินทางทางเรือ เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวไม่สามารถเข้าถึงได้ทางบกเนื่องจากคำสั่งอพยพ
เมื่อวันที่ 3 มีนาคม มีบ้านเรือนประมาณ 1,660 หลังได้รับผลกระทบจากไฟฟ้าดับ และอีก 840 หลังได้รับผลกระทบจากการขาดแคลนน้ำ ถนนหลายสายถูกปิดเนื่องจากไฟป่า รวมถึงส่วนใหญ่ของ #เปลี่ยนทาง และบางส่วนของ ทางหลวงแห่งชาติหมายเลข 45 ซึ่งถูกใช้เป็นจุดขึ้นลงของเฮลิคอปเตอร์ในการดับเพลิง
ปฏิกิริยา.
เมื่อเวลาเที่ยงคืนของวันที่ 27 กุมภาพันธ์ สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีญี่ปุ่น ได้จัดตั้งสำนักงานประสานงานข้อมูล ซึ่งต่อมาได้รับการปรับโครงสร้างเป็นสำนักงานมาตรการรับมือของนายกรัฐมนตรี เมื่อเวลา 9.00 น. ของวันที่ 28 กุมภาพันธ์
เมื่อวันที่ 3 มีนาคม เจ้าชายฮิซาฮิโตะแห่งอากิชิโนะ ทรงเริ่มการแถลงข่าวครั้งแรกของพระองค์ด้วยคำกล่าวว่า "ข้าพเจ้าขอแสดงความเสียใจอย่างสุดซึ้งต่อผู้ที่ได้รับผลกระทบ" โดยทรงกล่าวถึงเหตุเพลิงไหม้