การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2566

การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม พ.ศ. 2566 กำหนดให้มีขึ้นในวันอาทิตย์ที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2566 เพื่อเลือกผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ฝ่ายละ 7 คน เป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม ถือเป็นการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมครั้งแรก นับตั้งแต่การออกพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2558 ซึ่งระบุให้ผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายประกันตนมาจากการเลือกตั้ง หากนับตามจำนวนผู้มีสิทธิเลือกตั้ง การเลือกตั้งครั้งนี้จะเป็นการเลือกตั้งใหญ่สุดเป็นอันดับที่ 2 รองจากการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป เนื่องจากผู้มีสิทธิเลือกตั้งต้องเป็นนายจ้างที่ขึ้นทะเบียนกับสำนักงานประกันสังคม หรือเป็นผู้ประกันตนตามมาตรา 33 มาตรา 39 และมาตรา 40 ของ พ.ร.บ.ประกันสังคม ซึ่งมีจำนวนมากกว่า 20 ล้านคน อย่างไรก็ตาม มีจำนวนผู้ลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งทั้งสิ้น 949,818 คน จากที่สำนักงานประกันสังคมตั้งเป้าหมายไว้ที่ 1,000,000 คน
เบื้องหลัง.
การเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมเกิดขึ้นหลังจากคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 61 โดยความเห็นชอบของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ภายใต้คณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) ออกพระราชบัญญัติประกันสังคม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2558 ซึ่งระบุไว้ในมาตรา 8 ให้ผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายประกันตนมาจากการเลือกตั้ง
วันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558 พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ในฐานะหัวหน้า คสช. ได้ออกคำสั่งฉบับที่ 40/2558 ให้คณะกรรมการประกันสังคมยุติการปฏิบัติหน้าที่ และงดการบังคับใช้บางมาตราที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งในพระราชบัญญัติดังกล่าว พร้อมแต่งตั้งคณะกรรมการประกันสังคมชุดใหม่ โดยมีกำหนดวาระการทำงานสองปี
เมื่อครบกำหนดวาระ 2 ปีแล้ว ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2561 วิษณุ เครืองาม รองนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ได้หารือร่วมกับตัวแทนของกระทรวงแรงงาน เกี่ยวกับการเลือกตั้งคณะกรรมประกันสังคมที่จะเกิดขึ้น ที่ประชุมเห็นว่า ควรให้คณะกรรมการประกันสังคมชุดปัจจุบันยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไป เนื่องจากการเลือกตั้งอาจขัดคำสั่ง คสช. ที่ห้ามดำเนินกิจกรรมทางการเมือง
วันที่ 9 กรกฎาคม พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นช่วงเวลาก่อนที่ คสช. จะสิ้นสุดลงหลังการเข้ารับหน้าที่ของคณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 62 พล.อ.ประยุทธ์ ในฐานะหัวหน้า คสช. ได้ออกคำสั่งฉบับที่ 9/2562 เรื่อง การยกเลิกประกาศ คสช. คำสั่ง คสช. และคำสั่งหัวหน้า คสช. บางฉบับที่หมดความจำเป็น ซึ่งคำสั่งฉบับนี้เป็นมีการระบุให้ยกเลิกคำสั่งหัวหน้า คสช. ฉบับที่ 40/2558 ซึ่งใช้แต่งตั้งคณะกรรมการและที่ปรึกษารวม 4 ชุด ยกเว้นคณะกรรมการประกันสังคมที่ยังคงปฏิบัติหน้าที่ต่อไปก่อน และกำหนดให้กระทรวงแรงงานจัดทำระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนให้เสร็จภายใน 2 ปี
วันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2564 ซึ่งครบกำหนด 2 ปีตามคำสั่งหัวหน้า คสช. ดังกล่าว กระทรวงแรงงานได้ออกระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม ภายหลังจากการออกระเบียบ ก็ยังไม่มีความคืบหน้าถึงกำหนดการเลือกตั้งที่แน่ชัด และมีการส่งหนังสือเรียกร้องจากเครือข่ายผู้ใช้แรงงานอย่างต่อเนื่อง
จนกระทั่งหลังเปลี่ยนผ่านสู่คณะรัฐมนตรีไทย คณะที่ 63 แล้ว เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2566 พิพัฒน์ รัชกิจประการ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงาน จึงประกาศพร้อมจัดการเลือกตั้งครั้งแรกในวันที่ 24 ธันวาคม พ.ศ. 2566 โดยเมื่อวันที่ 6 ตุลาคม สำนักงานประกันสังคมออกประกาศหลักเกณฑ์ และคุณสมบัติ การเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 27 ตุลาคม ยังมีผู้ประกันตนที่ลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งในครั้งนี้เพียงกว่า 120,000 คน ไม่ถึงจำนวนที่สำนักงานประกันสังคมตั้งเป้าหมายไว้ที่ 1,000,000 คน พริษฐ์ วัชรสินธุ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคก้าวไกล ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การสื่อสารมวลชน และการมีส่วนร่วมของประชาชน ของสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 26 จึงนำคณะกรรมาธิการมาร่วมเชิญชวนผู้ประกันตนและนายจ้างลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม ต่อมาเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม คณะกรรมการจัดการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมได้มีมติเห็นชอบให้ขยายเวลาการลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้ง และการรับสมัครผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตน ออกไปจนถึงวันที่ 10 พฤศจิกายน และเมื่อปิดรับการลงทะเบียนแล้ว มีผู้ลงทะเบียนใช้สิทธิเลือกตั้งจำนวนทั้งสิ้น 949,818 คน แบ่งเป็นฝ่ายผู้ประกันตน 945,609 คน ฝ่ายนายจ้าง จำนวน 4,209 คน และมีผู้สมัครจำนวน 316 คน แบ่งเป็นจากฝ่ายผู้ประกันตน 247 คน และจากฝ่ายนายจ้าง 69 คน
คณะกรรมการประกันสังคม.
คณะกรรมการประกันสังคม มีทั้งสิ้น 20 คน โดยแบ่งเป็นจากหน่วยงานภาครัฐ จำนวน 6 คน ผู้แทนฝ่ายนายจ้าง และผู้ประกันตน ฝั่งละ 7 คน มีวาระการดำรงตำแหน่งทั้งหมด 2 ปี
ผู้สมัครรับเลือกตั้ง.
ฝ่ายผู้ประกันตน.
รายชื่อกลุ่มและผู้สมัครรับเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคม ฝ่ายผู้ประกันตน โดยมีการลงสมัครในนามอิสระ หรือกลุ่มต่างๆ 
โดยมีผู้สมัครรับเลือกตั้งทั้งสิ้น 247 คน มีคุณสมบัติทั้งสิ้น 228 คน ดังนี้
กลุ่มเครือข่ายประกันสังคมคนทำงาน.
กลุ่มเครือข่ายประกันสังคมคนทำงาน ลงสมัครฝ่ายผู้ประกันตนทั้งหมด 7 คน 
กลุ่มคณะกรรมการบริหารสภาองค์การลูกจ้างแห่งประเทศไทย.
กลุ่มสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย ลงสมัครฝ่ายผู้ประกันตนทั้งหมด 7 คน โดยมีการสนับสนุนจากกลุ่มปากน้ำ ของตระกูลอัศวเหม
กลุ่มสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย.
กลุ่มสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย ลงสมัครฝ่ายผู้ประกันตนทั้งหมด 7 คน นำโดย สาวิทย์ แก้วหวาน ประธานสมาพันธ์ฯ โดยมีดังนี้
กลุ่ม 3 ขอต้องไปต่อ.
กลุ่ม 3 ขอต้องไปต่อ ลงสมัครฝ่ายผู้ประกันตนทั้งหมด 5 คน โดยมีดังนี้
กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า.
กลุ่มประกันสังคมก้าวหน้า ลงสมัครฝ่ายผู้ประกันตนทั้งหมด 7 คน มีคณะก้าวหน้าเป็นที่ปรึกษา โดยมีดังนี้
กลุ่มสภาองค์การลูกจ้างแรงงานยานยนต์แห่งประเทศไทย.
กลุ่มสมาพันธ์สมานฉันท์แรงงานไทย ลงสมัครฝ่ายผู้ประกันตนทั้งหมด 7 คน โดยมีการสนับสนุนจาก สุชาติ ชมกลิ่น และ พิพัฒน์ รัชกิจประการ
ฝ่ายนายจ้าง.
มีผู้สมัครรับเลือกตั้งทั้งสิ้น 69 คน มีคุณสมบัติทั้งสิ้น 61 คน โดยมีการลงสมัครในนามอิสระ หรือกลุ่มต่างๆ
กลุ่มพัฒนาประกันสังคม.
กลุ่มพัฒนาประกันสังคม ลงสมัครฝ่ายนายจ้างทั้งหมด 7 คน โดยมีดังนี้
ผลการเลือกตั้ง.
เมื่อปิดการลงคะแนน พบว่าฝ่ายผู้ประกันตน มาใช้สิทธิ 18.36% จากที่ลงทะเบียนไว้ 854,065 คน ฝ่ายนายจ้าง มาใช้สิทธิ 46.82% จากที่ลงทะเบียน ไว้ 3,169 คน
การประกาศรับรองผลการเลือกตั้งมีความล่าช้าและ ลำดับที่ 7-9 มีการเปลี่ยนแปลงจากการรายงานวันแรก และส่งผลให้ ปรารถนา โพธิ์ดี ได้ลำดับที่ 9 แทนลำดับที่ 7