วิทยาลัยการทัพเรือ

วิทยาลัยการทัพเรือ จัดส่วนราชการเป็นหน่วยขึ้นตรงกับโรงเรียนนายทหารเรือ ต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น สถาบันวิชาการทหารเรือชั้นสูง(สรส.) ซึ่งมีการพัฒนาการตามลำดับพอสรุปเป็นสังเขปได้ดังต่อไปนี้
นายพลเรือโท สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมขุนนครสวรรค์วรพินิต ขณะดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกรมทหารเรือ (พ.ศ.๒๔๔๗ - ๒๔๕๓ , เสนาบดีกระทรวงทหารเรือ พ.ศ.๒๔๕๓ -๒๔๖๓) ได้ทรงดำเนินการปรับปรุงการบริหารราชการกรมทหารเรือในทุกด้าน โดยมีพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงค์ กรมหมื่นชุมพรเขตรอุดมศักดิ์เป็นผู้ทรงช่วยเหลือรับผิดชอบในงานด้านเทคนิค วิชาการทหารเรือ สามารถเปิดโรงเรียนนายเรือขึ้นใหม่ในวันที่ ๒๐ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๔๔๙ และต่อมาจัดให้มี โรงเรียนต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับวิชาทหารเรือ ซึ่งทำการสอนผู้ที่จบเป็นนายทหารเรือแล้ว จำนวน ๗ โรงเรียน พ.ศ.๒๔๖๘ ได้จัดตั้ง โรงเรียนนายทหารเรือขึ้นสังกัดกับกรมยุทธศึกษาทหารเรือ เมื่อพร้อมแล้ว กระทรวงทหารเรือ ลงคำสั่งที่ ๓๘๔/๒๔๖๗ ลงวันที่ ๘ มกราคม พ.ศ.๒๔๖๘ ให้นายทหารเรือเข้าศึกษาโรงเรียนนายทหารเรือ รุ่นที่ ๑ โดยเปิดสอนตั้งแต่วันที่ ๑ มิถุนายน พ.ศ.๒๔๖๘ โดยมี พลเรือตรี พระยาราชวังสัน (ศรี กมลนาวิน) เสนาธิการทหารเรือ เป็นผู้อำนวยการโรงเรียนนายทหารเรือเป็นคนแรก เปิดการสอนเป็นครั้งแรก แบ่งการศึกษาออกเป็น ๒ แผนก คือ แผนกพรรคนาวินและแผนกพรรคกลิน
กำหนดเวลาเรียนประมาณ ๑ ปี เรียกนายทหารที่เข้าศึกษาว่า นายทหารนักเรียน แต่ผู้เข้ารับการศึกษามีชั้นยศระดับเรือเอก -นาวาตรี สถานที่ตั้งโรงเรียนอยู่ที่บริเวณพระราชวังเดิม ต่อมาได้มีการย้ายสถานที่ไปอยู่ที่พื้นที่อำเภอสัตหีบ บริเวณ สถานีทหารเรือสัตหีบ และเกล็ดแก้ว และปิดทำการสอนอีกประมาณ ๔ ปีระหว่าง พ.ศ. ๒๔๙๓ – ๒๔๙๗
พ.ศ.๒๔๙๙ กองทัพเรือมีการจัดระเบียบราชการใหม่ โดยเลื่อนฐานะโรงเรียนนายทหารเรือเป็นหน่วยขึ้นตรงกองทัพเรือ ในส่วนการศึกษา เมื่อวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ พ.ศ.๒๔๙๙ โดยจัดให้มีโรงเรียน ๕ โรงเรียน ตั้งอยู่ติดกรมยุทธศึกษาทหารเรือเก่าชั้นบน ได้แก่
๑. โรงเรียนการทัพเรือ เป็นโรงเรียนสูงสุดของกองทัพเรือ ผู้เข้าศึกษาเป็นนายทหารยศนาวาเอกที่สำเร็จ
การศึกษาจากโรงเรียนเสนาธิการทหารเรือ หรือเทียบเท่า ระยะเวลาศึกษา ๘ เดือน
๒. โรงเรียนนายทหารอาวุโส ให้การศึกษาแก่นายทหารอาวุโส ชั้นยศนาวาโท กำหนดเวลาศึกษา ๖ เดือน
๓. โรงเรียนเสนาธิการ ให้การศึกษากับนายทหารพรรคนาวิน ชั้นยศนาวาตรี กำหนดการศึกษา ๑ ปี
๔. โรงเรียนเพิ่มวิชา ให้การศึกษากับนายทหารชั้นยศเรือเอก กำหนดการศึกษา ๑ ปี
๕ โรงเรียนนายทหารชั้นต้น ให้การศึกษากับนายทหารชั้นยศเรือโททั่วไปที่ไม่จบจากโรงเรียนนายเรือกำหนดการศึกษา ๑ ปี
พ.ศ.๒๕๐๐ กองทัพเรือออกระเบียบกองทัพเรือว่าด้วยการศึกษา พ.ศ.๒๕๐๐ ลง ๓๑ ก.ค.๒๕๐๐ จัดโรงเรียนนายทหารเรือออกเป็น วิทยาลัยการทัพเรือ โรงเรียนนายทหารอาวุโส โรงเรียนเสนาธิการทหารเรือ โรงเรียนนายทหารชั้นต้นและโรงเรียนเพิ่มวิชานายทหารเรือ
พ.ศ.๒๕๑๓ เสนอกองทัพเรือ ขอเปลี่ยนชื่อจาก โรงเรียนนายทหารเรือ เป็น วิทยาลัยนายทหารเรือ ด้วยเหตุผลว่าวิทยาลัยมีความหมายระดับการศึกษาที่สูงกว่าโรงเรียน และโรงเรียนนายทหารเรือมีวิทยาลัยการทัพเรือเป็นหน่วยขึ้นตรง แต่กองทัพเรือ ยังให้คงชื่อเดิมไว้
วิทยาลัยการทัพเรือจึงจัดตั้งมาตั้งแต่ ๒๕๐๐ แต่จำกัดด้วยสถานที่ ทำให้วิทยาลัยการทัพเรือสามารถเปิดการศึกษาเป็นรุ่นแรกได้เมื่อปี ๒๕๐๕ โดยการให้ลงคำสั่งกองทัพเรือที่ ๘๘/๒๕๐๕ ให้เปิดการศึกษา วิทยาลัยการทัพเรือเป็นรุ่นแรก มีนายทหารเข้ารับการศึกษา ๑๕ นายนั้น นายพลเรือ ๑๔ น า ย น า ว า เ อ ก ๑ น า ย แ ล ะ ผู้นั่งฟัง (น า ย พ ล เ รือ) อีก ๑ ๐ น า ย ด้ว ย คำ สั่ง ก อ ง ทัพ เ รือ ที่ ๙ ๘ / ๒ ๕ ๐ ๕
โรงเรียนนายทหารอาวุโส ขึ้นการปกครองกับวิทยาลัยการทัพเรือ มีผู้บัญชาการโรงเรียนนายทหารเรือทำหน้าที่เป็น ผู้อำนวยการวิทยาลัยการทัพเรือและโรงเรียนนายทหารอาวุโส เปิดทำการสอนรุ่นแรกปี พ.ศ.๒๕๐๖ ระยะเวลาการศึกษา ๖ เดือน และ โรงเรียนอาวุโสกับวิทยาลัยการทัพเรือทำการ
เปิดการศึกษาสลับกัน จนถึงปี พ.ศ.๒๕๒๐ จึงเปิดการศึกษาพร้อมกันเป็นประจำทุกปี