หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ (กองทัพบกไทย)

หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ เป็นหน่วยทหารของกองทัพบกไทย ได้รับการก่อตั้งเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามกองพันทหารพลร่ม (ป่าหวาย) อัตราการจัดเทียบเท่ากองทัพภาค มีที่ตั้งกองบัญชาการอยู่ที่ค่ายสมเด็จพระนารายณ์มหาราช ตำบลทะเลชุบศร อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี
ประวัติ.
กองทัพบกเล็งเห็นถึงความสำคัญและความจำเป็นของปฏิบัติการสงครามพิเศษที่สามารถเผชิญและลดภัยคุกคามจากภายนอกประเทศได้ จึงได้มีการจัดตั้งหน่วยรบพิเศษขึ้นเป็นหน่วยแรก เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ที่บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี หน่วยรบพิเศษของกองทัพไทย ถือกำเนิดเมื่อวันที่ 4 มิถุนายน พ.ศ. 2497 ในนามของกองพันทหารพลร่ม ที่ตั้ง ณ บ้านป่าหวาย ตำบลป่าตาล อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี ซึ่งมี พ.ต. เทียนชัย สิริสัมพันธ์ เป็นผู้บังคับกองพัน กองพันทหารพลร่มในยุคแรกได้ปฏิบัติภารกิจตามแผนงานโครงการของกองทัพบก และกองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายใน ผลการปฏิบัติงานเป็นที่ยอมรับของผู้บังคับบัญชาทุกระดับชั้นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ตลอดจนประชาชนต่างก็ประจักษ์ถึงขีดความสามารถของกองพันทหารพลร่มในเรื่องการรบ การกระโดดร่ม การช่วยเหลือประชาชนในรูปแบบต่าง ๆ และป้องกันประเทศจากภัยคุกคามของลัทธิคอมมิวนิสต์ ขณะเดียวกันความต้องการที่จะใช้หน่วยทหารพลร่มปฏิบัติภารกิจมีเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้หน่วยรบพิเศษได้รับการปรับปรุงพัฒนามาโดยลำดับ จากกองพันทหารพลร่มได้รับพิจารณาให้ขยายกำลังเป็นกองรบพิเศษ (พลร่ม) และต่อมาได้มีการขยายกำลังเป็นระดับกองพล คือ ศูนย์สงครามพิเศษ เพื่อเป็นศูนย์ทางวิทยาการและศูนย์ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ มีหน้าที่ คืิอ ค้นคว้า, วิจัย, พัฒนา, ฝึกอบรม และปฏิบัติงานเกี่ยวกับการสงครามพิเศษ 
หน่วยรบพิเศษในปัจจุบันได้พิจารณาถึงความจำเป็นต้องขยายปรับปรุงพัฒนาหน่วยรบพิเศษ จึงได้ขยายกองพันทหารพลร่มเป็นกองรบพิเศษ (พลร่ม) และจัดตั้งกองรบพิเศษ (พลร่ม) ขึ้นอีก 3 กองรบพิเศษ จนกระทั่งวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2509 ได้จัดตั้งศูนย์สงครามพิเศษขึ้นเป็นหน่วยควบคุมบังคับบัญชากองรบพิเศษ (พลร่ม) และมีโรงเรียนสงครามพิเศษอยู่ในอัตราด้วย ต่อมาวันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2526 กองทัพบกได้จัดตั้ง “หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ” เป็นหน่วยที่รับผิดชอบการปฏิบัติการสงครามพิเศษทั้งมวลของกองทัพบก และเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2537 กองทัพบกได้สั่งการให้บรรจุมอบและปรับการบังคับบัญชาใหม่ทั้งหมดโดยให้ศูนย์สงครามพิเศษ กองพลรบพิเศษที่ 1 และ 2 ขึ้นการบังคับบัญชากับหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษ โดยให้ศูนย์สงครามพิเศษทำหน้าที่เป็นหน่วยสายวิทยาการเพื่อดำเนินงานด้านการฝึก ศึกษา เพียงอย่างเดียว จะเห็นได้ว่าจากสถานการณ์สู้รบในอดีตจนถึงปัจจุบันกองทัพบกได้ใช้หน่วยรบพิเศษเข้าแก้ไขวิกฤตการณ์ต่างๆ ของบ้านเมืองในขณะเดียวกันได้เร่งรัดพัฒนาการจัดหน่วยให้มีขีดความสามารถจนเป็นหน่วยบัญชาการสงครามพิเศษในปัจจุบันซึ่งเทียบเท่ากองทัพภาค มีภารกิจเกี่ยวกับการสงครามพิเศษทั้งปวง ตั้งแต่การวางแผน อำนวยการ กำกับการทั้งด้านการฝึกศึกษา และการปฏิบัติงาน เป็นหน่วยหวังผลทางยุทธศาสตร์มีบทบาทในการออมกำลังและชดเชยอำนาจกำลังรบที่เสียเปรียบ การปฏิบัติงานของหน่วยจะต้องดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ยามปกติในพื้นที่รับผิดชอบ
ต่อมาปี พ.ศ. 2544 กองทัพบกได้ออกคำสั่งปิดการบรรจุกองพลรบพิเศษที่ 2 ปรับการบังคับบัญชาและพัฒนาขีดความสามารถงานด้านการข่าวลับและปฏิบัติการจิตวิทยา ส่งผลให้หน่วยบัญชาการสงครามพิเศษประกอบด้วยกองบัญชาการและกองร้อยกองบัญชาการ กองพลรบพิเศษที่ 1 เป็นส่วนกำลังรบ มีหน่วยรองหลักได้แก่ กรมรบพิเศษที่ 1 กรมปฏิบัติการพิเศษ ศูนย์สงครามพิเศษ เป็นส่วนการศึกษาและสนับสนุน, กรมรบพิเศษที่ 2 เป็นหน่วยควบคุมการปฏิบัติ การปฏิบัติการข่าวลับและการปฏิบัติการจิตวิทยา และกองพันทหารสื่อสารที่ 35 เป็นส่วนสนับสนุนการปฏิบัติด้านการติดต่อสื่อสารและสารสนเทศ
หน่วยขึ้นตรง.
<templatestyles src="Tree list/styles.css" />
รายนามผู้บัญชาการ.
หมายเหตุ ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งตามประกาศสํานักนายกรัฐมนตรี
ดูเพิ่ม.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>