เจ้าพระยามุขมนตรี (อวบ เปาโรหิตย์)

มหาอำมาตย์โท เจ้าพระยามุขมนตรี นามเดิม อวบ ผู้ได้รับพระราชทานนามสกุล "เปาโรหิตย์" (Paurohitya) เป็นขุนนางชาวสยาม ได้ดำรงตำแหน่งสำคัญ เช่น ปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย สมุหพระนครบาล องคมนตรี 
ประวัติ.
เจ้าพระยามุขมนตรี มีนามเดิมว่าอวบ เป็นบุตรขุนศรีธรรมราช (สมบุญ) กับท่านน้อย ซึ่งเป็นเชื้อสายของพระมหาราชครูปุโรหิตาจารย์ (บุญรอด) เกิดเมื่อวันศุกร์ แรม 10 ค่ำ เดือน 7 ปีชวด ตรงกับวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2419 ได้เข้าเรียนหนังสือที่วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหารและที่พระตำหนักสวนกุหลาบ จนจบประโยค 2 โดยสอบไล่ได้รับรางวัลที่ 1 และได้รับประกาศนียบัตรชั้นเปรียญพิเศษของคณะศึกษาการปกครอง มณฑลอยุธยาและปราจีน ในปี พ.ศ. 2450
พ.ศ. 2435 เริ่มเข้ารับราชการเป็นเสมียนในกระทรวงยุติธรรม ถึงปี พ.ศ. 2439 ได้อุปสมบท ณ วัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส เป็นพระอุปัชฌาย์ หม่อมเจ้าพระศรีสุคตคัตยานุวัตร เป็นพระกรรมวาจาจารย์ อุปสมบทอยู่ 10 เดือนจึงลาสิกขา 
พ.ศ. 2439 เข้ารับราชการเป็นเสมียนจัตวาในกระทรวงมหาดไทย วันที่ 17 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2440 ได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็น"หลวงพัฒนกิจวิจารณ์" ตำแหน่ง ผู้ตรวจการกองเทศาภิบาลมณฑลกรุงเก่า ถือศักดินา 400 แล้วเลื่อนเป็น "พระวิเศษไชยชาญ" ผู้ว่าราชการเมืองอ่างทอง ถือศักดินา 3000 เมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2443 และ "พระยาอินทรวิชิต" เมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน พ.ศ. 2444 ต่อมาในวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2447 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น "พระยาจ่าแสนบดีศรีบริบาล" เจ้ากรมมหาดไทยฝ่ายพลำพัง คงถือศักดินา 3,000
วันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2454 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าพระราชทานสัญญาบัตรให้เป็น "พระยากำแหงสงคราม รามราชภักดีพิริยพาห" ตำแหน่งข้าหลวงเทศาภิบาลสำเร็จราชการมณฑลนครราชสีมา ถือศักดินา 10,000 ถึงวันที่ 15 เมษายน พ.ศ. 2456 ได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น "พระยาราชนกูล วิบูลยภักดีพิริยพาห" ปลัดทูลฉลองกระทรวงมหาดไทย คงถือศักดินา 10,000 และทรงตั้งเป็นองคมนตรีเมื่อวันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2458 ได้ทำหน้าที่เป็นพระยายืนชิงช้าในพระราชพิธีตรียัมพวาย ตรีปวาย(พระราชพิธีโล้เสาชิงช้า)ในปี พ.ศ. 2458
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้ทรงตั้งท่านเป็นผู้แทนรัฐบาลสยาม ณ คณะข้าหลวงใหญ่ฝรั่งเศส-สยามประจำแม่น้ำโขงตั้งแต่วันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2470 ท่านก็ได้ปฏิบัติราชการได้โดยเรียบร้อยตามพระราชประสงค์ วันศุกร์ที่ 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2472 จึงทรงโปรดเกล้าฯ สถาปนาเป็นเจ้าพระยา มีราชทินนามว่า"เจ้าพระยามุขมนตรี ศรีสมุหนครบาล ราชบทมาลยมหาสวามิภักดิ์ บริรักษ์เทพธานีนิกรเกษม เปรมเปาโรหิตยาภิชาต ไตรโลกยนาถสรณธาดา มหามาตยาธิบดี อภัยพีริยบรากรมพาหุ" ถือศักดินา 10,000
เจ้าพระยามุขมนตรี ปฏิบัติราชการจนกระทั่งเกษียณอายุและรับพระราชทานบำนาญในปี พ.ศ. 2475
เจ้าพระยามุขมนตรี ป่วยเป็นฝีผักบัวและปอดบวม ถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2476 สิริอายุได้ 58 ปี ได้รับพระราชทานโกศแปดเหลี่ยม ชั้นรอง 2 ชั้น ฉัตรเบญจา 4 คัน ผ้าไตร 3 ไตร เป็นเกียรติยศ
ครอบครัว.
เจ้าพระยามุขมนตรี สมรสกับคุณหญิงล้วน ธิดาหลวงวารีราชายุกติ (เจ้าสัวโป๊) กับนางเสงี่ยมโปษยานนท์ มีบุตรหลายคน เช่น นายศรีศุกร์ เปาโรหิตย์ นายประโพธ เปาโรหิตย์ เป็นต้น
เครื่องราชอิสริยาภรณ์.
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ.
 <id>155194</id>
 <redirect title="แม่แบบ:Country data France" />
 <revision>
 <id>1018478</id>
 <timestamp>2008-03-26T12:46:18Z</timestamp>
 <contributor>
 <username>Lerdsuwa</username>
 <id>436</id>
 </contributor>
 <comment>เปลี่ยนทางไปที่ </comment>
 <origin>1018478</origin>
 <model>wikitext</model>
 <format>text/x-wiki</format>