ธนาคารกรุงไทย

ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)  เป็นธนาคารพาณิชย์เพียงแห่งเดียวในประเทศไทยที่ถือว่าเป็นธนาคารของรัฐ โดยมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงการคลัง มีบทบาทสำคัญทั้งในฐานะผู้ให้บริการทางการเงินแก่ประชาชนทั่วไปและในฐานะกลไกทางการคลังของภาครัฐในการดำเนินนโยบายสาธารณะ
ธนาคารก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2509 จากการควบรวมกิจการระหว่างธนาคารมณฑลและธนาคารเกษตร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนระบบการเงินของประเทศอย่างมั่นคง ครอบคลุมทั้งการให้บริการด้านเงินฝาก การปล่อยสินเชื่อ และบริการทางการเงินอื่น ๆ ที่สอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจของชาติ นอกเหนือจากภารกิจในฐานะธนาคารพาณิชย์ ธนาคารกรุงไทยยังมีบทบาทในการดำเนินกิจการที่เป็นประโยชน์ต่อรัฐและประชาชน อาทิ การจ่ายเงินเดือนและเงินบำนาญให้แก่ข้าราชการ การคืนภาษี การบริหารโครงการเงินกู้ของกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา (กยศ.) การขึ้นเงินรางวัลสลากกินแบ่งรัฐบาล ตลอดจนการให้บริการในโครงการภาครัฐสำคัญต่าง ๆ เช่น โครงการคนละครึ่ง บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ และมาตรการเยียวยาทางเศรษฐกิจของรัฐบาลในช่วงสถานการณ์พิเศษ
สถานะของธนาคารกรุงไทยในเชิงกฎหมายมีความซับซ้อน โดยเดิมเป็นรัฐวิสาหกิจตามพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พุทธศักราช 2502 แต่ภายหลังจากการแก้ไขกฎหมายงบประมาณใน พ.ศ. 2561 และการที่กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน ซึ่งไม่ใช่รัฐวิสาหกิจเข้าถือหุ้นในสัดส่วนมากกว่าร้อยละ 50 ธนาคารจึงไม่ถือเป็นรัฐวิสาหกิจตามนิยามของกฎหมายงบประมาณ อย่างไรก็ดี หากพิจารณาตามพระราชบัญญัติการบริหารหนี้สาธารณะ พุทธศักราช 2548 ธนาคารกรุงไทยยังเข้าเกณฑ์ของรัฐวิสาหกิจอยู่ ดังนั้น สถานะของธนาคารจึงขึ้นอยู่กับกรอบนิยามตามกฎหมายแต่ละฉบับ
สำนักงานใหญ่ของธนาคารตั้งอยู่บนถนนสุขุมวิท แขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร ปัจจุบันธนาคารกรุงไทยมีเครือข่ายสาขาครอบคลุมทั่วประเทศมากที่สุดเป็นอันดับหนึ่งของประเทศ รวมทั้งสิ้น 924 สาขา และมีเครื่องเอทีเอ็มกว่า 7,200 เครื่อง อยู่ในอันดับที่ 4 รองจากธนาคารไทยพาณิชย์ ธนาคารกสิกรไทย และธนาคารกรุงเทพ
ประวัติ.
ธนาคารมณฑล.
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐบาลไทยในสมัยของจอมพล ป. พิบูลสงครามได้ดำเนินการจัดตั้งธนาคารของรัฐในรูปแบบของรัฐวิสาหกิจขึ้นเพื่อทดแทนธนาคารต่างประเทศที่ยุติการดำเนินกิจการเนื่องจากประกาศสงครามของรัฐบาลไทยต่อฝ่ายสัมพันธมิตรทำให้ส่งผลกระทบต่อการค้าระหว่างประเทศเป็นอย่างมาก โดยทำการจัดตั้งธนาคารเมื่อวันที่ 27 มกราคม พ.ศ. 2485 โดยใช้ชื่อว่า บริษัท ธนาคารไทย จำกัด  ธนาคารไทยจึงมีหน้าที่ในการดำเนินธุรกิจทดแทนธนาคารต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งคือเพื่อเกื้อกูลการค้าข้าวของบริษัท ข้าวไทย จำกัด ต่อมาธนาคารไทยได้เปลี่ยนชื่อเป็น ธนาคารมณฑล จำกัด  เมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม พ.ศ. 2488 เพื่อมิให้ชื่อซํ้าซ้อนกับธนาคารชาติ ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นธนาคารแห่งประเทศไทย รวมถึงสอดคล้องกับบทบาทในการสนับสนุนกิจการของบริษัทพาณิชย์ในจังหวัดต่าง ๆ โดยมีสำนักงานเป็นตึก 4 ชั้นบริเวณแยกนางเลิ้ง ถนนนครสวรรค์ แขวงสี่แยกมหานาค เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร (ปัจจุบันเป็นที่ตั้งของกรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย)
ธนาคารมณฑลได้รับการก่อตั้งโดยมีทุนจดทะเบียน 10 ล้านบาท โดยกระทรวงการคลังถือ 50,650 หุ้น และบริษัท ข้าวไทย จำกัด ซึ่งมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจถือ 45,172 หุ้น ทำให้ธนาคารมณฑลมีสัดส่วนของการถือหุ้นของรัฐสูงถึงร้อยละ 95.8 และกรรมการธนาคารในระยะแรกมีความสัมพันธ์อันแนบแน่นกับ จอมพล ป. พิบูลสงคราม เช่น วนิช ปานะนนท์ แนบ พหลโยธิน พระยาเฉลิมอากาศ เป็นต้น และพนักงานส่วนใหญ่เป็นพนักงานเดิมจากธนาคารฮ่องกงและเซี่ยงไฮ้ ธนาคารชาร์เตอร์ด และธนาคารเมอร์แคนไทล์ที่ได้ยุติกิจการไป
ภายหลังการรัฐประหารของพล.ท.ผิน ชุณหะวัณ ที่มีต่อรัฐบาลของ พล.ร.ต.ถวัลย์ ธำรงนาวาสวัสดิ์ ใน พ.ศ. 2490 กลุ่มซอยราชครูที่เป็นกลุ่มการเมืองของพล.ท.ผิน ได้พยายามเข้าครอบงำธนาคารมณฑลเพื่อเป็นฐานเศรษฐกิจและประสบความสำเร็จใน พ.ศ. 2495 โดยแต่งตั้ง พล.ต.ต.ละม้าย อุทยานานนท์ หนึ่งในกลุ่มซอยราชครูขึ้นเป็นประธานคณะกรรมการต่อจากพระยาโกมารกุลมนตรีและพระยาบุรณศิริพงษ์เป็นผู้จัดการ ในภายหลังธนาคารได้กลับสู่กลุ่มอำนาจของจอมพล ป. อีกครั้งหลังจากการรัฐประหารใน พ.ศ. 2494 และอยู่ภายใต้กลุ่มอำนาจของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ หลังจากการรัฐประหารใน พ.ศ. 2500
การถูกใช้แสวงหาผลประโยชน์ของกลุ่มอำนาจทางการเมืองหลายครั้ง ทำให้ฐานะของธนาคารมณฑลอยู่ในสภาวะง่อนแง่น มีผลการดำเนินงานต่ำ หลังจากการประกาศใช้พระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์ พ.ศ. 2505 ซึ่งให้ความสำคัญกับการมีวินัยทางการเงิน ทำให้ธนาคารมณฑลเริ่มประสบภาวะขาดทุนจนได้รับอัดฉีดเงินการกระทรวงการคลังจาก 10 ล้านบาทเป็น 30 ล้านบาท โดยถือหุ้นร้อยละ 82.3 เพื่อมิให้ธนาคารล้มละลาย แต่ก็แก้ไขสถานการณ์ได้ไม่มากนัก ทำให้รัฐบาลในสมัยจอมพล ถนอม กิตติขจร ตัดสินใจรวมธนาคารมณฑลเข้ากับธนาคารเกษตร
ธนาคารเกษตร.
ธนาคารเกษตร  ได้รับการก่อตั้งโดยกลุ่มข้าราชการและพ่อค้าซึ่งนำโดยวิลาส โอสถานนท์ และดิเรก ชัยนาม โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการแก่ลูกค้าที่เป็นเกษตรกรเมื่อวันที่ 26 เมษายน
พ.ศ. 2493 โดยมีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ริมถนนเยาวราช แขวงจักรวรรดิ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร และมีทุนจดทะเบียนในชั้นแรก 10 ล้านบาท แบ่งเป็น 10,000 หุ้น โดยมีการกระจายหุ้นอย่างกว้างกว้างให้กับบุคคลต่าง ๆ โดยมีสุริยน ไรวา เป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ และวิลาสดำรงตำแหน่งผู้จัดการคนแรก ต่อมาได้มีข้าราชการหลายคนเข้ารับตำแหน่งผู้จัดการแทน เช่น พระช่วงเกษตรศิลปการ พระยาบูรณสิริพงศ์
ธนาคารเกษตรได้กลายเป็นฐานเศรษฐกิจของกลุ่มซอยราชครูเช่นเดียวกับธนาคารมณฑล โดยมีจอมพลผิน ชุณหะวัณ เข้ารับตำแหน่งประธานคณะกรรมการบริหารสืบต่อจากพระยาศรีวิสารวาจา ทำให้ฐานะของธนาคารอยู่ในสภาวะตกต่ำจากการแสวงหาผลประโยชน์ ภายหลังจากการรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2500 ธนาคารเกษตรเกิดวิกฤติการณ์ทางการเงิน ทำให้รัฐบาลต้องอัดฉีดเงินเพื่อประคองธนาคารและส่งผลให้ธนาคารแปรสภาพจากวิสาหกิจเอกชนเป็นรัฐวิสาหกิจ กระทรวงการคลังพยายามที่จะอัดฉีดเงินเพื่อพยุงฐานะของธนาคารจนถึง พ.ศ. 2508 รัฐบาลถือหุ้นเป็นสัดส่วนร้อยละ 92.15 และต่อมาได้รวมกิจการเข้ากับธนาคารมณฑล โดยมี หม่อมเจ้าทองประทาศรี ทองใหญ่ เป็นประธานคณะกรรมการบริหาร และจำรัส จตุรภัทร เป็นกรรมการผู้จัดการคนสุดท้ายของธนาคารเกษตร
รวมกิจการ.
ด้วยนโยบายของเสริม วินิจฉัยกุล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลัง ที่เห็นว่าธนาคารพาณิชย์ของรัฐบาลควรมีเพียงแห่งเดียวเท่านั้น ขณะที่ในเวลาดังกล่าว รัฐบาลไทยเข้าถือหุ้นใหญ่ ในธนาคารพาณิชย์ถึงสองแห่ง ประกอบด้วย "ธนาคารมณฑล จำกัด" ซึ่งก่อตั้งเมื่อวันที่ 28 กันยายน พ.ศ. 2485 และ "ธนาคารเกษตร จำกัด" ที่ก่อตั้งโดยสุริยน ไรวา ตั้งแต่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2493 กระทรวงการคลังจึงประกาศ ให้ควบรวมกิจการของธนาคารทั้งสองดังกล่าว โดยก่อตั้งขึ้นในชื่อใหม่ว่า "ธนาคารกรุงไทย จำกัด" เมื่อวันที่ 14 มีนาคม พ.ศ. 2509 และใช้อาคารสำนักงานใหญ่แห่งเดิมของธนาคารเกษตรเป็นสำนักงานใหญ่ของธนาคารกรุงไทยในยุคแรก ต่อมาอาคารดังกล่าวมีพื้นที่คับแคบ ไม่สามารถรองรับกิจการ ซึ่งขยายตัวขึ้นอย่างมาก ธนาคารจึงทำการย้ายสำนักงานใหญ่ ไปยังอาคารเลขที่ 35 ถนนสุขุมวิท แขวงคลองเตยเหนือ เขตวัฒนา ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 จนถึงปัจจุบัน สำหรับอาคารที่เยาวราชในทุกวันนี้ นอกจากคงใช้เป็นสาขาเยาวราชแล้ว ยังปรับปรุงส่วนหนึ่งของอาคารให้เป็นหอศิลป์กรุงไทยด้วย
จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์และแปรสภาพ.
เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน พ.ศ. 2532 ก่อนจะเปิดการซื้อขายอย่างเป็นทางการในวันที่ 2 สิงหาคม ปีเดียวกัน และแปรสภาพเป็นบริษัทมหาชน เมื่อวันที่ 24 มีนาคม พ.ศ. 2537 ตามลำดับ ปัจจุบันกระทรวงการคลังยังคงเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ โดยถือผ่านกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน
ธนาคารกรุงไทยเป็นธนาคารพาณิชย์ที่มีนัยต่อความเสี่ยงเชิงระบบในประเทศประจำปี พ.ศ. 2560 ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส. 17/2560
สถานภาพความเป็นรัฐวิสาหกิจ.
วันที่ 3 พฤศจิกายน 2563 กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน (ในฐานะผู้ถือหุ้นมากกว่าร้อยละ 50) ได้มีหนังสือแจ้งธนาคาร ในเรื่องที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกามีหนังสือแจ้งผลการพิจารณาเกี่ยวกับสถานภาพของกองทุนฯ และธนาคารว่า ธนาคารไม่มีลักษณะเป็นรัฐวิสาหกิจ ตามพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561
ก้าวสู่ยุคแห่ง Mobile Banking.
พ.ศ. 2561 ธนาคารกรุงไทยได้เปิดตัวแอปพลิเคชัน Krungthai NEXT และ เป๋าตัง สำหรับทำธุรกรรมออนไลน์ผ่านโทรศัพท์มือถือแบบสมาร์ทโฟน โดยแอปพลิเคชัน Krungthai NEXT เป็นแอปพลิเคชันปิดที่ให้บริการเฉพาะลูกค้าที่มีบัญชีเงินฝากกับธนาคารกรุงไทยเท่านั้น ส่วน เป๋าตัง เป็นแอปพลิเคชันเปิด ประชาชนคนไทยทุกคนสามารถสมัครแอปพลิเคชันเป๋าตังเพื่อใช้รับสิทธิ์ต่าง ๆ จากทางภาครัฐ เช่น โครงการชิมช้อปใช้ โครงการคนละครึ่ง โดยรับเงินผ่านกระเป๋าเงินอิเล็กทรอนิกส์ G-Wallet ซึ่งมี Wallet ID 15 หลัก ขึ้นต้นด้วย 006-xxxxxxxx-xxxx (006 เป็นรหัสของธนาคารกรุงไทย) นอกจากนี้ในแอปพลิเคชันเป๋าตังยังมีการขยายการบริการในปีถัด ๆ มา โดยการเปิดให้ประชาชนซื้อสลากดิจิทัลในราคา 80 บาท, ซื้อพันธบัตรรัฐบาลผ่านวอลเล็ต สบม., ซื้อ-ขายหุ้นกู้ และผูกบัญชีธนาคารกรุงไทยเพื่อทำธุรกรรมผ่านแอปพลิเคชันเป๋าตัง
พ.ศ. 2562 เปิดตัวผลิตภัณฑ์เงินฝาก Krungthai NEXT Savings ซึ่งเป็นบัญชีเงินฝากออมทรัพย์แบบไม่มีสมุดคู่ฝาก รับฝากเฉพาะลูกค้าบุคคลธรรมดาและไม่สามารถเปิดบัญชีร่วมได้ ลูกค้าต้องมีอีเมลแอดเดรสและสมัครใช้บริการ Krungthai NEXT ด้วย ลูกค้าสามารถเปิดบัญชี Krungthai NEXT Savings ผ่านสาขาหรือแอปพลิเคชัน Krungthai NEXT ก็ได้ อัตราดอกเบี้ยปัจจุบัน (พ.ศ. 2567) อยู่ที่ 1.50% สำหรับเงินฝากไม่เกิน 2,000,000 บาท และ 0.65% สำหรับส่วนที่เกิน 2,000,000 บาท แต่หากเปิดบัญชีผ่านสาขาจะได้รับดอกเบี้ย 0.65% ตั้งแต่บาทแรก ส่วนลูกค้าที่เลือกเปิดบัญชีเงินฝากแบบมีสมุดคู่ฝาก จะได้รับอัตราดอกเบี้ย (พ.ศ. 2567) ที่ 0.30% ตั้งแต่บาทแรก และเมื่อทำรายการโดยไม่ใช้สมุดคู่ฝากเกินกว่า 20 รายการ ระบบจะรวมยอดที่เกิดขึ้นเป็นด้านฝากและด้านถอนอย่างละ 1 รายการ
พ.ศ. 2566 ธนาคารกรุงไทยได้ประกาศเก็บค่าธรรมเนียมการถอนเงินไม่ใช้บัตร 10 บาท/ครั้ง โดยให้เหตุผลว่าเพื่อเป็นการส่งเสริมให้ประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมไร้เงินสด อย่างไรก็ดีการเก็บค่าธรรมเนียมดังกล่าวได้รับเสียงวิพากษ์วิจารณ์เป็นอย่างมาก ธนาคารจึงต้องเลื่อนการเก็บค่าธรรมเนียมดังกล่าวออกไปอย่างไม่มีกำหนด
ต่อมาเมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2568 มีกระแสข่าวว่าธนาคารกรุงไทยจะควบรวมกิจการอีกครั้งกับธนาคารทหารไทยธนชาต ซึ่งจะทำให้ธนาคารใหม่ที่จัดตั้งขึ้นนี้มีสินทรัพย์มากที่สุดในประเทศไทยที่ 5,365,222 ล้านบาท แต่ธนาคารกรุงไทยปฏิเสธเช่นเดียวกับธนาคารทหารไทยธนชาต
 ข้อมูล ณ วันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2568