ฝรั่งเศสเสรี

ฝรั่งเศสเสรี และกองทัพฝรั่งเศสเสรี (et les) เป็นรัฐบาลพลัดถิ่นภายใต้การนำของนายพลชาร์ล เดอ โกล ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง และกองกำลังทหารที่ยังคงต่อสู้กับฝ่ายอักษะในฐานะประเทศชาติสัมพันธมิตร ภายหลังจากฝรั่งเศสถูกยึดครอง ก่อตั้งขึ้นในกรุงลอนดอนในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1940 ได้มีการจัดตั้งและให้การสนับสนุนการต่อต้านในฝรั่งเศสที่ถูกยึดครองและจัดตั้งฐานที่มั่นในอาณานิคมฝรั่งเศสหลายแห่งในแอฟริกา
ชาร์ล เดอ โกล นายพลและรัฐมนตรีของรัฐบาลชาวฝรั่งเศส ได้ปฏิเสธการเจราจาสงบศึกโดยจอมพล ฟีลิป เปแต็ง และลี้ภัยไปยังบริติช ที่นั่นเขาได้ปลุกระดมชาวฝรั่งเศสให้ทำการต่อต้านในการแผ่กระจายเสียงทางวิทยุบีบีซีของเขา "คำอุทธรณ์ 18 มิถุนายน" 
เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม ค.ศ. 1940 สภาการป้องกันจักรวรรดิ (Conseil de défense de l'Empire) ได้ถูกจักตั้งขึ้นเพื่อจัดระเบียบการปกครองดินแดนในแอฟริกากลาง เอเชีย และโอเชียเนีย เมื่อได้รับฟังการเรียกร้องในวันที่ 18 มิถุนายน ได้ถูกแทนที่ เมื่อวันที่ 24 กันยายน ค.ศ. 1941 โดยคณะกรรมการแห่งชาติฝรั่งเศส(Comité national français หรือ CNF) เมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม ค.ศ. 1942 "ฝรั่งเศสเสรี" ได้ถูกเปลี่ยนชื่อใหม่อย่างเป็นทางการว่า นักต่อสู้ชาวฝรั่งเศส (France combattante) เพื่อเป็นการระบุว่าการต่อสู้รบกับฝ่ายอักษะได้ดำเนินการทั้งจากภายนอกโดยกองทัพเสรีฝรั่งเศส (FFF) และภายในโดยกองกำลังฝรั่งเศสแห่งกิจการภายใน (French Forces of the Interior หรือ FFI) ภายหลังจากการกลับมายึดครองแอฟริกาเหนืออีกครั้ง สิ่งนี้ในทางกลับกันได้รวมเข้ากับการบัญชาการของนายพล อ็องรี ฌีโรด์ คู่แข่งของเดอ โกลในแอลเจียร์เพื่อจัดตั้งคณะกรรมการแห่งการปลดปล่อยชาติฝรั่งเศส (Comité français de Libération nationale หรือ CFNL) การผลัดถิ่นได้สิ้นสุดลงอย่างเป็นทางการด้วยการปลดปล่อยกรุงปารีสโดยกองพลยานเกราะเสรีฝรั่งเศสที่ 2 และกองกำลังฝ่ายต่อต้าน เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม ค.ศ. 1944 ได้มีการจัดตั้งรัฐบาลเฉพาะกาลแห่งสาธารณรัฐฝรั่งเศส ("gouvernement provisoire de la République française" หรือ GPRF) ในการปกครองฝรั่งเศสจนกระทั่งสงครามยุติลงและหลังจากนั้นถึงปี ค.ศ. 1946 เมื่อมีการจัดตั้งสาธารณรัฐที่สี่ เป็นอันสิ้นสุดลงของระบอบการปกครองชั่วคราวที่ประสบความสำเร็จในสาธารณรัฐที่สาม ภายหลังจากล่มสลายลงในปี ค.ศ. 1940
เสรีฝรั่งเศสได้ต่อสู้รบกับทหารของฝ่ายอักษะและระบอบวิชีและทำหน้าที่ในสมรภูมิทุกแห่ง ตั้งแต่ตะวันออกกลางไปจนถึงอินโดจีนและแอฟริกาเหนือ กองทัพเรือเสรีฝรั่งเศสที่ดำเนินปฏิบัติการในฐานะกองกำลังสนับสนุนแก่ราชนาวีของบริติช และในแอตแลนติกเหนือ ให้การสนับสนุนแก่กองทัพเรือแคนนาดา หน่วยทหารเสรีฝรั่งเศสยังได้ทำหน้าที่ในกองทัพอากาศสหราชอาณาจักร กองทัพอากาศโซเวียต และหน่วยปฏิบัติการพิเศษทางอากาศ (SAS) ของบริติช ก่อนที่กองบัญชาการขนาดใหญ่จะถูกจัดตั้งขึ้นภายใต้การควบคุมโดยตรงของรัฐบาลผลัดถิ่น
จากอาณานิคมด่านนอกในแอฟริกา อินเดีย และแปซิฟิก ฝรั่งเศสเสรีได้เข้ายึดครองดินแดนที่อยู่ภายใต้ระบอบวิชีมากขึ้นเรื่อยๆ จนกระทั่งภายหลังจากฝ่ายสัมพันธมิตรได้ทำการยกพลขึ้นบกในแอฟริกาเหนือ (ปฏิบัติการคบเพลิง) ในเดือนพฤศจิกายน ค.ศ. 1942 วิชีปกครองได้แค่เพืยงพื้นที่เสรีในทางตอนใต้ของฝรั่งเศสและดินแดนเพี่ยงไม่กี่แห่งในหมู่เกาะอินเดียตะวันตก (และอินโดจีนฝรั่งเศสที่ถูกญี่ปุ่นยึดครอง) กองทัพแห่งแอฟริกาของฝรั่งเศสได้หันไปจงรักภักดีให้กับฝรั่งเศสเสรี และสิ่งนี้ทำให้ฝ่ายอักษะเข้ายึดครองวิชีเพื่อเป็นการตอบโต้
เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม ค.ศ. 1943 กองทัพแห่งแอฟริกาได้ถูกรวมเป็นหนึ่งเดียวกับกองทัพฝรั่งเศสเสรีเพื่อจัดตั้งกองทัพปลดปล่อยฝรั่งเศส ในช่วงกลางปี ค.ศ. 1944 กองกำลังของกองทัพนี้มีจำนวนมากกว่า 400,000 นาย และพวกเขาได้เข้าร่วมในการยกพลขึ้นบกที่นอร์ม็องดีและการบุกครองทางตอนใต้ของฝรั่งเศส จนในที่สุดก็ได้กลายเป็นผู้นำในการเคลื่อนทัพไปถึงกรุงปารีส ในไม่ช้า พวกเขาได้ต่อสู้รบในอาลซัส เทือกเขาแอลป์ และบริตตานี เมื่อสงครามได้ยุติลง พวกเขามีความแข็งแกร่งด้วยจำนวนทั้งหมด 1,300,000 นาย ซึ่งเป็นกองทัพฝ่ายสัมพันธมิตรที่มีขนาดใหญ่-เป็นอันดับสี่ในยุโรปและมีส่วนร่วมในการรุกผ่างทางฝรั่งเศสและการบุกครองเยอรมนีของฝ่ายสัมพันธมิตร รัฐบาลฝรั่งเศสเสรีได้จัดตั้งสาธารณรัฐเฉพาะกาลขึ้นมาใหม่ภายหลังจากได้รับการปลดปล่อย โดยเตรียมพื้นที่สำหรับสาธารณรัฐที่สี่ในปี ค.ศ. 1946