การก่อการกำเริบของชาวนาชาวไร่ในประเทศไทย ทศวรรษ 1970

การก่อการกำเริบของชาวนาชาวไร่ในประเทศไทยช่วงทศวรรษ 1970 หรือ ช่วงระหว่างพ.ศ. 2513 - 2522 (ค.ศ. 1970-79) เป็นเหตุการณ์ที่ราชอาณาจักรไทยเผชิญกับการลุกฮือและการก่อการกำเริบของชาวนาชาวไร่ในหลายจังหวัดกลางคริสต์ทศวรรษที่ 1970 อันเป็นช่วงที่ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนผ่านสู่การปกครองแบบประชาธิปไตย หลังจากอยู่ภายใต้การปกครองโดยรัฐบาลเผด็จการทหารมาเกือบ 40 ปี และราชอาณาจักรต้องเผชิญกับการปฏิวัติที่เกี่ยวข้องกับประชาชนหลายกลุ่ม ชาวนาชาวไร่เป็นหนึ่งในกลุ่มการเมืองจากอีกหลายกลุ่มที่ประท้วงบนท้องถนน พวกเขาวิงวอนนายกรัฐมนตรีไทย จอมพลถนอม กิตติขจร ให้ดำเนินมาตรการลดหนี้และประกันราคาข้าวที่เป็นธรรม
คำร้องขอเหล่านี้ของเกษตรกรถูกเพิกเฉย โดยนายกรัฐมนตรีปฏิเสธที่จะพบปะกับเกษตรกร ด้วยความสิ้นหวังนั้น เกษตรกรจึงพยายามทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงด้วยตนเอง พวกเขาไม่กลัวเจ้าหนี้และนายทุนคนอื่นๆ แต่หวังว่าการเปลี่ยนแปลงจะช่วยให้พวกเขาหลุดพ้นจากการเป็นหนี้ได้ พวกเขาประกาศเจตนาที่จะหยุดจ่ายภาษีและปฏิเสธที่จะยอมรับอำนาจของผู้นำรัฐไทย ด้วยการจัดตั้งเขตปกครองตนเองแบบปลดปล่อย เกษตรกรจึงแสวงหาเสรีภาพที่มากขึ้น และความสามารถในการควบคุมราคาข้าวได้ดีขึ้น เพื่อให้สามารถเลี้ยงตัวเองได้ดีขึ้น
จุดมุ่งหมายของการก่อการกำเริบของชาวนาชาวไร่คือ เพื่อให้ได้รับการยอมรับว่าพวกเขาเป็นบุคคลที่มีคุณูปการต่อรัฐ และต่อมาก็ต้องการให้ได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพเท่าเทียมกับเจ้าของที่ดินของพวกเขา จากการก่อการกำเริบนี้ สหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทย (สชท.) ซึ่งเป็นองค์กรอิสระของเกษตรกรไทยในระดับชาติได้เกิดขึ้น สหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยยังนำการต่อสู้ในภาคเหนือของไทย เพื่อให้ผ่านพระราชบัญญัติกฎหมายที่กำหนดมาตรฐานและลดระดับค่าเช่าที่ดินในการทำนา ซึ่งเรียกว่า พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2517 ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1974
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นหลังความเคลื่อนไหวในเหตุการณ์ 14 ตุลา พ.ศ. 2516 (ค.ศ. 1973) คือการประท้วงครั้งใหญ่ของเกษตรกรและพันธมิตร เช่น นักศึกษาและชนชั้นวิชาชีพ ซึ่งท้าทายชนชั้นปกครองให้ปรับปรุงคุณภาพชีวิตของเกษตรกร การจลาจลครั้งนี้สร้างความไม่พอใจให้กับเจ้าของที่ดินและเจ้าหน้าที่รัฐ ต่อมาทำให้นักเคลื่อนไหวถูกคุกคามและถูกฆาตกรรมตามมา ในช่วงเดือนมีนาคม พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) ถึง กันยายน พ.ศ. 2523 (ค.ศ. 1979) แกนนำสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยจำนวน 21 คน ถูกสังหาร โดยพื้นที่สังหารส่วนใหญ่เกิดขึ้นในเขตจังหวัดเชียงใหม่ การลอบสังหารแกนนำสชท. ก่อให้เกิดบรรยากาศแห่งความหวาดกลัวที่แพร่หลายในชนบทและยุติความพยายามปฏิวัติของสชท.
สถานการณ์ทางสังคมและเศรษฐกิจ.
ปัญหาสำคัญในสังคมไทยคือความยากจนในชนบทและการพัฒนาที่ล่าช้าในภูมิภาค ในขณะที่เมืองต่างๆ เจริญเติบโตอย่างรวดเร็วพร้อมกับการเจริญเติบโตของชนชั้นกลางในเมืองด้วย เกษตรกรรายย่อย เป็นกลุ่มอาชีพที่มีจำนวนมากที่สุดในประเทศไทย คิดเป็นร้อยละ 78 ของกำลังแรงงานทั้งหมดในประเทศไทย ผลผลิตทางการเกษตร โดยเฉพาะข้าว คิดเป็นเกือบร้อยละ 30 ของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP) ของไทย
อย่างไรก็ตามผู้ผลิตสินค้าโภคภัณฑ์กลับไม่ได้รับประโยชน์ ชาวนาต้องพึ่งการขายข้าวเพื่อความอยู่รอด พวกเขาจึงจัดตั้งกลุ่มเกษตรกรและจัดตั้งแนวร่วมเกษตรกรระดับชาติเพื่อต่อต้านสภาวะตลาดที่ถูกเอารัดเอาเปรียบ เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันให้ตนเองได้ดีขึ้น แต่ความพยายามของชาวนาในการปกป้องแหล่งทำกินและรายได้ของตนก็ไร้ผล ซึ่งความพยายามของพวกเขาถูกขัดขวางโดยเจ้าหน้าที่รัฐที่สมรู้ร่วมคิดกับเจ้าของที่ดินและผู้ที่มีผลประโยชน์ทับซ้อนในการทำให้แน่ใจว่าราคาข้าวจะยังคงต่ำ ในคริสต์ทศวรรษที่ 1970 เกษตรกรไทยมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวเพียง 49 ดอลลาร์สหรัฐ ในทางตรงกันข้าม รายได้เฉลี่ยต่อหัวของประเทศอยู่ที่ 125 ดอลลาร์สหรัฐ และรายได้เฉลี่ยต่อหัวของคนเมืองอยู่ที่ 428 ดอลลาร์สหรัฐ
ช่องว่างทางรายได้ที่เพิ่มมากขึ้น.
"แหล่งที่มา: รายงานข่าวใน Prachtnippatai , 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) " อ้างอิงจาก อากิระ ทาคาฮาชิ, "Thailand: Growing Land Problems", in Z. M. Ahmadi, ed., "Land Reform in Asia", Geneva, 1976, p. 118.
ก่อนหน้านี้ประเทศไทยไม่เคยประสบปัญหาอัตราการเติบโตของประชากรอย่างรวดเร็วเหมือนในประเทศกำลังพัฒนาส่วนใหญ่ ด้วยผลผลิตในดินที่เกิดขึ้ย สภาพแวดล้อมภายนอก ประกอบกับวัฒนธรรมทางการเมืองที่ไม่ค่อยเหมือนใคร ซึ่งยึดหลักความเคารพและความรักต่อสถาบันพระมหากษัตริย์ที่สืบราชสันตติวงศ์มา ส่งผลให้ประชากรในชนบทของไทยมีความเฉยเมยทางการเมือง แต่การเปลี่ยนแปลงนโยบายหลายประการที่รัฐบาลประกาศใช้ส่งผลกระทบในทางลบต่อพื้นที่ชนบทของประเทศไทย โดยเฉพาะในช่วงที่เปิดเสรีทางการเมืองระหว่างปี พ.ศ. 2516-2519 (ค.ศ.1973-76) การเพิ่มขึ้นอย่างกะทันหันของจำนวนประชากรไทยประกอบกับปัญหาที่ดินทำกินที่ขาดแคลนมากขึ้น ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งทางการเมืองและสังคมเพิ่มมากขึ้นตามไปด้วย
โดยทั่วไปแล้ว ค่าเช่าและหนี้สินของเกษตรกรจะเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในพื้นที่ราบทางภาคเหนือและภาคกลาง แม้ว่าจะมีการโต้ตอบกันมากขึ้นระหว่างชาวนาชาวไร่และเจ้าหน้าที่รัฐเนื่องจากมีโครงสร้างพื้นฐานที่ดีขึ้นมากและการเกิดขึ้นของหน่วยงานท้องถิ่นท้องที่ในชนบทที่มีบทบาทมากขึ้น แต่ลักษณะของการโต้ตอบเหล่านี้มักเป็นไปในทางลบมากกว่า ชาวนาชาวไร่เริ่มไม่ไว้วางใจหน่วยงานรัฐ และเมื่อเวลาผ่านไปก็เริ่มถึงจุดแตกหัก พวกเขาหันมาใช้มาตรการทางการเมืองเพื่อแสดงความไม่พอใจต่อรัฐบาล ในยุคที่การเมืองเปิดกว้างมากขึ้น มีกรณีการร้องเรียนคัดค้านการเช่าที่ดินและการชุมนุมประท้วงจนนำไปสู่การจัดตั้งสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทย (สชท.) สหพันธ์นี้มักปะทะกับชนชั้นปกครองในการพยายามปรับปรุงคุณภาพชีวิตของชาวนาไทยให้ดีขึ้น
นโยบายการผลิตข้าว.
ข้าวเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรมของประเทศไทย การเพาะปลูกครอบคลุมพื้นที่เพาะปลูกประมาณร้อยละ 55 ของพื้นที่เพาะปลูกทั้งหมดในประเทศไทย และเป็นอาหารหลักของประชาชนทุกระดับรายได้ ในช่วงคริสต์ทศวรรษที่ 1970 ประเทศไทยได้ลงทุนอย่างหนักในการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐาน การวิจัยด้านการเกษตร และเครือข่ายถนน เพื่อเพิ่มผลผลิตข้าวมากขึ้น การใช้เทคโนโลยีควบคู่ไปกับความรู้ขั้นสูงเกี่ยวกับสายพันธุ์ข้าวและปุ๋ย รวมถึงนโยบายภาครัฐที่เป็นประโยชน์ ทำให้ผลผลิตข้าวเพิ่มขึ้น ตั้งแต่ปีพ.ศ. 2493 ถึง พ.ศ. 2522 ผลผลิตข้าวต่อหน่วยพื้นที่เพิ่มขึ้นเกือบร้อยละ 50
ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ชาวนาส่วนใหญ่มีที่ดินทำกินเป็นของตนเองและการแลกเปลี่ยนแรงงานระหว่างชาวนาถือเป็นเรื่องปกติ การผลิตข้าวโดยปกติแล้วจะไม่มากไปกว่าเท่าที่ชาวนานั้นต้องการบริโภคเพื่อมีชีวิตอยู่เท่านั้น แต่ในหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ด้วยแรงกดดันและความต้องการในการค้าข้าวกับยุโรป รัฐบาลไทยจึงเริ่มที่จะปกป้องชาวนาน้อยลงและทำงานร่วมกับพ่อค้ามากขึ้น รัฐบาลเริ่มต้นกังวลเกี่ยวกับการผลิตที่เพิ่มขึ้นและแสวงผลประโยชน์จากส่วนเกินที่เพิ่มมากขึ้นจากอุตสาหกรรมข้าว ประเทศไทยหันไปยังพ่อค้าที่จะสร้างแรงกดดันนี้และให้ผลดีเยี่ยม
พร้อมกันนี้ รัฐบาลยังพยายามเร่งการเติบโตในเขตเมืองด้วย นโยบายหนึ่งคือการเก็บภาษีในอุตสาหกรรมผลิตข้าวและนำกำไรไปสนับสนุนโครงการที่จำเป็นอย่างยิ่งในเมืองใหญ่ ทางการไทยจัดเก็บภาษีจากการส่งออกข้าวที่เรียกว่า “พรีเมี่ยมข้าว” ซึ่งทำให้รายได้ภาษีเพิ่มขึ้น แต่ในขณะเดียวกันราคาข้าวภายในประเทศก็ลดลงด้วย เมื่อรัฐบาลประกาศใช้นโยบายนี้ รัฐบาลก็เปลี่ยนแนวทางจากการปกป้องเกษตรกรมาเป็นปล่อยให้ภาคอุตสาหกรรมผลิตข้าวขึ้นอยู่กับกลไกของตลาด ซึ่งมักนำไปสู่การเอากำไรอย่างไร้ขอบเขต
แม้ว่าเทคโนโลยีจะช่วยปรับปรุงการผลิตข้าวได้อย่างมาก แต่ก็ไม่ได้แปลว่าจะทำให้ชาวนาประสบผลสำเร็จ ราคาที่พุ่งสูงขึ้นทำให้เกษตรกรจำนวนมากไม่สามารถถือครองที่ดินของตนได้ หลายคนต้องกลายเป็นผู้เช่านาเพื่อเลี้ยงชีพ แม้ว่าเศรษฐกิจไทยจะไม่แน่นอน แต่ดูเหมือนว่ารัฐบาลไม่กังวลอะไร ภาษีถูกจัดเก็บไม่ว่าปีไหนก็เก็บผลผลิตได้ดีหรือแย่ จึงทำให้กำไรภาคเกษตรลดลงไปอีก
การนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ทำให้มีอุปสรรคในการปลูกข้าวเพิ่มมากขึ้น ส่งผลให้ชาวนาส่วนใหญ่ไม่สามารถเป็นเจ้าของที่ดินของตนเองได้อย่างสมบูรณ์ เพราะต้องเป็นกิจการเกษตรกรรมขนาดใหญ่จึงจะสามารถรองรับต้นทุนที่เพิ่มขึ้นของเทคโนโลยีใหม่เหล่านี้ได้ และสามารถซื้อปุ๋ย พันธุ์ข้าวที่ได้รับการปรับปรุง ตลอดจนเครื่องจักรได้โดยไม่มีปัญหามากนัก อย่างไรก็ตาม เกษตรกรโดยทั่วไปต้องเลี้ยงชีพในฐานะกรรมกรในไร่นาซึ่งมีรายได้พอเลี้ยงตัวเองและครอบครัวได้เพียงเล็กน้อย
ปัญหาการเช่านาและหนี้สินในชนบท.
การก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานใหม่ในชนบทริเริ่มและบริหารจัดการโดยชนชั้นสูงข้าราชการ (กลุ่มอำมาตยาธิปัตย์) ในกรุงเทพฯ มากกว่าจะเป็นชาวบ่านในชนบท ซึ่งมีการทุจริตอย่างแพร่หลายในหมู่ข้าราชการระดับสูง ข้าราชการระดับสูงมีการรับเงินใต้โต๊ะ ในขณะที่รัฐบาลพยายามดำเนินมาตรการเพื่อปรับปรุงการเพิ่มของผลผลิตทางการเกษตร แต่โดยทั่วไปแล้ว โครงการเหล่านี้กลับทำได้สำเร็จน้อยมากในเรื่องการปรับปรุงชีวิตของเกษตรกร ในทางกลับกัน ภาคการเกษตรกลับประสบปัญหาหนี้สินและการขาดแคลนที่ดินทำกินเพิ่มมากขึ้น หนี้ภาคเกษตรของประเทศมีมูลค่าประมาณ 143 ล้านบาท โดยหนี้ส่วนใหญ่ (ร้อยละ 78) อยู่ในจังหวัดเชียงใหม่และภาคกลาง
แม้ว่าหนี้สินในพื้นที่ชนบทจะมีมาตั้งแต่ช่วงพ.ศ.2473 - 2482 (คริสต์ทศวรรษ 1930) แล้ว แต่เกษตรกรในช่วงนั้นยังคงเป็นเจ้าของที่ดินของตนเองโดยสมบูรณ์ ผู้เช่านาและเจ้าของที่ดินที่ไปอยู่ที่อื่นยังไม่เกิดขึ้นตอนนั้น จากการสำรวจของสำนักงานสถิติแห่งชาติ พบว่าเกษตรกรร้อยละ 40 ให้เช่าที่ดินทำกินในพื้นที่ราบภาคกลางทั้งหมดหรือบางส่วน ในจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดภาคเหนืออื่นๆ มีเกษตรกรสูงถึงร้อยละ 18 เป็นผู้เช่าที่ดิน ในขณะที่พื้นที่อื่นๆ ของประเทศไทย ตัวเลขดังกล่าวค่อนข้างต่ำกว่า
แปดปีต่อมา มีการศึกษาวิจัยอีกครั้งซึ่งพบว่าเกษตรกรร้อยละ 56 ในพื้นที่ราบภาคกลางเช่าที่ดินบางส่วนทำการเพาะปลูก ในขณะที่ร้อยละ 27 ไม่ได้เป็นเจ้าของที่ดินใดๆ เลย ในหนึ่งทศวรรษ อัตราการเช่าพื้นที่ในพื้นที่ภาคกลางเพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่า โดยมีเกษตรกรเพียงประมาณร้อยละ 17 เท่านั้นที่เป็นอิสระจากเจ้าของที่ดิน รายงานยังพบว่าครัวเรือนเกษตรกรทุก 4 ใน 5 ครัวเรือนมีหนี้สินรวม 16,000 ล้านบาท หนี้สินครัวเรือนเกษตรกรรมโดยเฉลี่ยอยู่ที่ 200 ดอลลาร์สหรัฐ เทียบกับรายได้เฉลี่ยของครอบครัวที่มีน้อยกว่า 300 ดอลลาร์สหรัฐต่อปี บางครอบครัวมีรายได้เพียง 25 ดอลลาร์สหรัฐหรือน้อยกว่านั้นต่อปี
ในช่วงพ.ศ. 2490 - 2499 ค่าเช่านาไม่ได้เท่ากันตลอดทั่วทั้งภาคกลางและภาคเหนือยิ่งกว่านั้น ค่าเช่ายังเพิ่มขึ้นทุกปีในขณะที่ที่ดินทำนาหายากมากขึ้นเรื่อยๆ บทบรรณาธิการบางกอกโพสต์ใน พ.ศ. 2494 (ค.ศ. 1951) แสดงความเห็นว่า ค่าเช่านา "สูงฉิบหายวายป่วง" ชาวนาไทยในหลายพื้นที่ต้องจ่ายค่าเช่านาเป็นข้าวร้อยละ 50 ของข้าวที่ตนผลิตได้หรือมากกว่านั้น
ปัจจัยสำคัญหลายประการส่งผลให้อัตราการเช่า, หนี้สินในชนบท และค่าเช่าที่ดินในพื้นที่ภาคเหนือและภาคกลางสูงขึ้น พบว่าการถือครองที่ดินในภาคเหนือนั้นมีขนาดเล็กกว่าภาคอื่นๆ ของประเทศ ส่งผลให้ประสิทธิภาพลดลง การทำนาจึงทำในระดับที่เล็กกว่าภาคอื่นมาก ซึ่งเมื่อคำนวณรวมกับผลผลิตที่ลดลงแล้ว จะทำให้ชาวนาชางไร่มีรายได้ที่ต่ำลง
ในการแก้ไขปัญหาช่วงต้น วันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2493 (ค.ศ. 1950) นายกรัฐมนตรี จอมพล ป. พิบูลสงคราม ลงนามในพระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2493 ที่ลดและกำหนดมาตรฐานค่าเช่านาไว้ที่ระหว่างร้อยละ 5 ถึง 25 ของผลผลิตข้าวในแต่ละปี กฎหมายนี้มีผลการบังคับใช้กับนาหว่านเนื้อที่น้อยกว่า 100 ไร่ และนาดำเนื้อที่น้อยกว่า 50 ไร่ ตามกฎหมายนี้ค่าเช่านาคิดตามปริมาณผลผลิตข้าวที่ได้ในแต่ละปี ที่นาที่ให้ผลผลิตสูงก็จะมีค่าเช่านาที่สูงตามไปด้วย ซึ่งเป็นการเสนอระบบกำหนดค่าเช่าที่มีความแน่นอนให้ และยังมีการเสนอปรับลดค่าเช่าในกรณีผลผลิตตกต่ำและเกิดปัญหาที่ไม่ใช่ความผิดของผู้เช่าขึ้นมา และยังมีการปรับความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของนากับผู้เช่า เจ้าของนาจะบังคับให้ผู้เช่านาจ่ายค่าเช่าที่สูงกว่ากฎหมายกำหนดไม่ได้ แต่สุดท้ายกฎหมายของรัฐบาลจอมพล ป. ก็ทำให้เกิดความเป็นจริงในการปฏิบัติที่ยาก เพราะเมื่อมีการศึกษาว่าจังหวัดใดควรจะได้รับการออกพระราชกฤษฎีกาตามพระราชบัญญัติดังกล่าว ก็เกิดความขัดแย้งและการขัดขวางจากเจ้าของที่ดินผู้ทรงอิทธิพลในการเมืองและระบบราชการ
การเติบโตของประชากรในประเทศไทย.
เมื่อเศรษฐกิจไทยพัฒนาไปพร้อมกับมาตรฐานการครองชีพที่สูงขึ้น รายได้ของเกษตรกรก็ลดลง เกษตรกรรายย่อยต้องกู้ยืมเงินจากผู้ให้กู้ ซึ่งส่วนใหญ่มักเป็นพ่อค้าคนกลางที่ค้าข้าวหรือเจ้าของโรงสีข้าวนั่นเอง เงินกู้นั้นมีอัตราดอกเบี้ยสูง ปัญหาการแบ่งส่วนที่ดินและแบ่งย่อยที่ดินยังก่อให้เกิดปัญหาในภาคเหนืออีกด้วย รายงานที่ส่งโดยองค์การอาหารและเกษตรแห่งสหประชาชาติ (FAO) พบว่าการแบ่งย่อยการถือครองที่ดินกำลังเติบโตอย่างรวดเร็วในประเทศไทย การแบ่งย่อยเขตที่ดินเกิดขึ้นส่วนใหญ่หลังจากการเสียชีวิตของเจ้าของที่ดินซึ่งอาจจะแบ่งให้ลูกหลาน หรือ ทายาท 
แหล่งที่มา: "เรียบเรียงจากสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (NESDB)," กทม.
พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2493 ความสัมพันธ์ระหว่างชาวนาและเจ้าของที่ดิน.
พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2493 ของรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม ไม่สามารถบังคับใช้ได้ผลในทางปฏิบัติได้ เนื่องจากสาเหตุประการหนึ่งจากความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของที่ดินและผู้เช่านา หรือ ชาวนา ซึ่งสาระของกฎหมายฉบับนี้กำหนดขอบเขตความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าของนากับผู้เช่า โดยให้ผู้เช่าไม่ต้องจ่ายค่าน้ำร้อนน้ำชา (เงินสินบนที่ผู้เช่าจ่ายเงินหรือจ่ายแรงงานเพิ่มจากค่าเช่าปกติให้แก่เจ้าของนาบางรายเพื่อให้สามารถเช่าที่นาได้) หรือเสนอการรับใช้อื่นใดกับเจ้าของนา เจ้าของนาจะบังคับให้ผู้เช่านาจ่ายค่าเช่าที่สูงกว่ากฎหมายกำหนดไม่ได้ การยกเลิกการเช่านาจะทำได้ก็ต่อเมื่อมีเหตุผลที่ระบุตามกฎหมายเช่น ผู้เช่าไม่สามารถจ่ายค่าเช่าของปีก่อนได้ หรือ ผู้เช่าให้ผู้อื่นเช่าช่วงต่อโดยไม่ได้รับความยินยอมจากเจ้าของนา เจ้าของนาที่จะยกเลิกสัญญา ต้องแจ้งผู้เช่าก่อนตามสมควรและไม่สามารถยกเลิกได้ในระหว่างฤดูเพาะปลูก หากมีข้อพิพาทกันจะมีคณะกรรมการอำเภอเป็นผู้พิจารณา กฎหมายดังกล่าวเป็นการปรับความสัมพันธ์และให้สิทธิ์แก่ผู้เช่านามากขึ้น
แต่ตัวอย่างปัญหาที่เกิดขึ้นเมื่อหลังจากมีการลงพระปรมาภิไธยโดยพระมหากษัตริย์แล้ว กระทรวงมหาดไทยมีหน้าที่พิจารณาว่าควรมีการประกาศบังคับใช้พระราชกฤษฎีกาในจังหวัดใดบ้าง และในปีนั้นมีการออกกฎหมายครอบคลุม 18 จังหวัดภาคกลาง ส่วนชาวนาในภาคเหนือ จังหวัดเชียงใหม่ต้องการให้มีการประกาศพระราชกฤษฎีกาในจังหวัดของตนบ้าง ชาวนาอำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่เขียนจดหมายสนับสนุนให้มีการประกาศพระราชกฤษฎีกาและยื่นจดหมายต่อ ทองดี อิสราชีวิน สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดเชียงใหม่ ชาวนากลุ่มนี้อ้างว่าการเรียกเก็บค่าเช่านาที่สูงและตามอำเภอใจในเชียงใหม่ "เป็นประเพณีโบราณกาลก่อนนั้นจริงสมัยสมบูรณาญาสิทธิราชย์ แต่มันไม่เหมาะสมในสมับปัจจุบันประชาธิปไตยนี้" และเจ้าของนาก็ไม่เห็นด้วยกับชาวนาเหล่านั้น เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2494 จังหวัดเชียงใหม่จึงเชิญเจ้าของที่นารายใหญ่ในจังหวัดมาให้ความเห็นต่อข้อเสนอให้มีการประกาศใช้พระราชกฤษฎีกาตามพระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2493 เจ้าของที่นา 6 รายในบรรดา 22 รายที่ได้รับเชิญยังคงมีสถานะเป็น "เจ้า" อยู่ เมื่อมีการถามความเห็นเกี่ยวกับปัญหาของผู้เช่านา บรรดาเจ้าของที่นาต่างปฏิเสธว่าชาวนาเหล่านั้นไม่ได้อดอยากยากจนอย่างที่กล่าวอ้าง มีการยืนยันโต้แย้งในเอกสารบันทึกการประชุม จังหวัดเชียงใหม่ได้ทำข้อเสนอไปยังกระทรวงมหาดไทยโดยอิงกับความเห็นของเจ้าของที่ดินเป็นหลัก จึงทำให้พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2493 ไม่เคยได้รับการประกาศใช้นอกเหนือพื้นที่ 18 จังหวัดภาคกลาง จึงแสดงให้เห็นว่า เจ้าที่ดินในเชียงใหม่สามารถใช้อิทธิพลของตนเพื่อปัดความเห็นและข้อเรียกร้องของเหล่าชาวนา
ตัวอย่างการประชุมดังกล่าวในจังหวัดเชียงใหม่ แม้ว่าจะมีการพูดคุยที่สำคัญขึ้นระหว่างเจ้าของนาและข้าราชการประจำจังหวัด แต่ชาวนาผู้เช่านากับเจ้าของนาไม่เคยร่วมโต๊ะพูดคุยเดียวกันเพื่อตัดสินใจเกี่ยวกับการจัดการเรื่องเช่านาในเชียงใหม่ ซึ่งผลการประชุมส่งผลลบต่อชีวิตชาวนา แต่ก็ไม่ได้มีการระบุในเอกสารว่าเจ้าของนากับข้าราชการรวมหัวกันต่อต้านชาวนาเพื่อประโยชน์ตนเอง เจ้าของนาก็ดูเหมือนจะคำนึงถึงผลประโยชน์ของชาวนาและมองความสัมพันธ์ของตนกับชาวนาว่าเป็น "สมาชิกในครอบครัว" เจ้าของนามองตัวเองเป็นพ่อ ลุง น้า อา และพี่ของชาวนา และข้อเรียกร้องของชาวนาในพระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2493 ในเชียงใหม่คุกคามความมั่งมีทางวัตถุของพวกเขา และมองว่าเป็นการวิพากษ์รูปแบบการปฏิบัติแบบต้องพึ่งพิงกันและกันของเจ้าของนาอีกด้วย ซึ่งเจ้าของที่ดินมองว่า การที่ชาวนาเรียกร้องเช่นนี้เหมือนจะบ่งบอกว่าเจ้าของนาล้มเหลวในการอุปถัมภ์แบบเครือญาติกับชาวนา ส่วนในมุมของชาวนา มองว่า ระบบที่เจ้าของนาอ้างว่าเป็นความพึ่งพิงกันนั้น ที่จริงแล้วเป็นระบบการขูดรีดและกดขี่
สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายลงไปอีก เมื่อเกษตรกรซึ่งมักไม่รู้หนังสือถูกหลอกลวงบ่อยครั้ง เมื่อการเก็บเกี่ยวไม่ดี เกษตรกรไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากจำนองที่ดินของตนเพื่อเป็นหลักประกันในการขอกู้เงิน หากชาวนาไม่สามารถชำระเงินกู้ได้ เขาจะสูญเสียที่ดินของเขา ชาวนาที่เก็บเกี่ยวผลผลิตได้ไม่ดี ประกอบกับมีอัตราดอกเบี้ยที่สูงด้วยแล้ว ย่อมจะสูญเสียความเป็นเจ้าของที่ดินของตนให้แก่เจ้าหนี้
เกษตรกรในพื้นที่ราบภาคกลางและภาคเหนือต้องประสบกับหนี้สินจำนวนมากนับตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1930 (พ.ศ. 2473-2482) เมื่อถึงช่วงคริสต์ทศวรรษ 1970 เกษตรกรส่วนใหญ่สูญเสียที่ดินให้กับเจ้าหนี้ รัฐบาลเพิกเฉยต่อปัญหานี้เนื่องจากเกษตรกรไทยขาดอิทธิพลทางการเมือง เกษตรกรถูกมองว่าเป็นคนไร้ระเบียบ อยู่แบบกระจัดกระจาย และไม่สนใจการเมือง โดยยอมรับความโชคร้ายและความยากจนเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต ทั้งหมดนี้เปลี่ยนไปในพ.ศ. 2516 เมื่อเกษตรกรตัดสินใจที่จะจัดการเรื่องด้วยตนเองและพยายามที่จะเปลี่ยนแปลงชีวิตของพวกเขา
การระดมพลทางการเมืองของเกษตรกร.
อันเนื่องมาจากเหตุการณ์ 14 ตุลา พ.ศ. 2516 ซึ่งเป็นการประท้วงนั้นเกิดขึ้นเนื่องจากสาเหตุหลายประการ คือ ประเทศไทยได้อยู่ภายใต้ระบอบเผด็จการทหารมานานเกือบ 15 ปีตั้งแต่สมัยจอมพล สฤษดิ์ ธนะรัชต์ ประกอบกับข่าวการฉ้อราษฎร์บังหลวงหลายอย่างในรัฐบาล จึงมีการปราบปรามผู้ประท้วงบริเวณพระบรมมหาราชวังและถนนราชดำเนินอย่างรุนแรงโดยรัฐบาลนายกรัฐมนตรีจอมพลถนอม กิตติขจร จนมีผู้เสียชีวิตหลายสิบคน บาดเจ็บกว่า 800 คน และมีผู้สูญหายอีกเป็นจำนวนมาก เหตุการณ์คลี่คลายเมื่อนายกรัฐมนตรีลาออก และเดินทางออกนอกประเทศ
ทำให้ พ.ศ. 2516 (ค.ศ. 1973) ถือเป็นปีแห่งการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญสำหรับการเมืองไทย รัฐบาลเปลี่ยนผ่านจากระบอบเผด็จการทหารมาเป็นรัฐบาลพลเรือนสายกลาง นี่เป็นการเปิดทางให้เกิดการระดมพลทางการเมืองและการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ ของสังคมในกิจการทางการเมืองของประเทศ ความไม่พอใจทางสังคมและความต้องการเร่งด่วนของชนชั้นที่ถูกกดขี่ซึ่งเคยถูกครอบงำโดยการปกครองแบบเผด็จการ ได้ถูกผลักดันขึ้นมาเป็นประเด็นสำคัญ และปัญหาเหล่านี้ก็ถูกหยิบยกขึ้นมาอย่างเปิดเผย ข้อพิพาทแรงงานถูกหยิบยกขึ้นมาหารืออย่างเข้มข้นทันที
นักศึกษาและกลุ่มอาชีพต่างๆ เช่น ครูและทนายความ ต่างหวาดกลัวต่อการอยู่รอดทางการเมืองในระยะยาว จึงเข้าร่วมกับเกษตรกรเพื่อระบายความคับข้องใจของพวกเขา นักเคลื่อนไหวที่เป็นนักศึกษาได้โน้มน้าวให้เกษตรกรรวมตัวกันเป็นองค์กรทางการเมืองเพื่อกดดันให้รัฐบาลดำเนินการในนามของพวกเขา ในช่วง พ.ศ. 2516 (ค.ศ. 1973) และ พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) เกษตรกรออกมาเดินขบวนบนท้องถนนเพื่อประท้วงเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นและเจ้าหน้าที่อื่นๆ
ผู้เช่านาในภาคเหนือและบริเวณที่ราบภาคกลางเป็นกลุ่มตัวอย่างที่แสดงออกอย่างชัดเจน นักเคลื่อนไหวช่วยพวกเขาจัดการเรื่องร้องเรียนหลายกรณีต่อเจ้าของที่ดินในข้อหาการจำนองที่ดินและค่าเช่าที่ดินที่ไม่เป็นธรรม และยังรวมถึงเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นในข้อหาทุจริตอีกด้วย เกษตรกรหลายพันคนเดินขบวนไปยังทำเนียบนายกรัฐมนตรีในกรุงเทพฯ เพื่อเรียกร้องคืนที่ดินของตนจากเจ้าของที่ดิน พ่อค้าคนกลาง และเจ้าหนี้ การชุมนุมดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นและความตั้งใจของเกษตรกรในการดำเนินนโยบายที่จะเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของภาคการเกษตร หลังจากถูกละเมิดและละเลยจากทางการไทยมานานหลายปี
ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) เกษตรกรได้รับการสนับสนุนจากศูนย์กลางนิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย ได้จัดการประท้วงครั้งใหญ่เป็นครั้งแรก และได้รับความสนใจจากทั่วประเทศในการเรียกร้องให้เพิ่มราคาข้าว ตั้งแต่เดือนสิงหาคมถึงพฤศจิกายน พ.ศ. 2517 ข้อพิพาทเรื่องที่ดินแพร่หลายและเกิดความไม่พอใจมากขึ้น รายงานข่าวระบุว่า เกษตรกรประมาณ 7,000 ราย จาก 8 จังหวัด ขู่จะทำลายบัตรประจำตัวประชาชนและตั้ง "พื้นที่ปลดปล่อย" หากรัฐบาลไม่ปฏิบัติตามข้อเรียกร้องของพวกเขา
พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2517.
วันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) ผู้แทนเกษตรกรที่กรุงเทพมหานครได้ประกาศจัดตั้งสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทย จากนั้นสหพันธ์ก็ส่งข้อเรียกร้องต่อรัฐบาล รัฐบาลสัญญา ธรรมศักดิ์ตอบสนองต่อข้อเรียกร้องของกรรมกรซึ่งขัดต่อผลประโยชน์ของชนชั้นกลางท่ามกลางเศรษฐกิจที่ชะงักงัน#เปลี่ยนทาง รัฐบาลสัญญายอมรับข้อเรียกร้องของสหพันธ์บางส่วนแม้ว่าจะดำเนินการช้าก็ตาม มีพระราชบัญญัติการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรมหลายฉบับได้รับการผ่านสภาอย่างไม่เต็มใจนัก รวมถึงพระราชบัญญัติพันธุ์พืช พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา และกฎหมายปฏิรูปที่ดินสายกลาง สหพันธ์ชาวนาชาวไร่เรียกร้องให้มีการผ่านกฎหมาย พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2517 และบังคับใช้กฎหมายทั่วทั้งประเทศ พระราชบัญญัตินี้ได้รับการประกาศใช้อย่างเป็นทางการในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2517
พระราชบัญญัติ พ.ศ. 2517 ครอบคลุมมากกว่าและแตกต่างจากกฎหมายก่อนหน้า พ.ศ. 2493 (ค.ศ. 1950) ในแง่ของการบังคับใช้ เงื่อนไขการเช่า และเงื่อนไขการบังคับใช้ พระราชบัญญัติ พ.ศ. 2517 กำหนดให้จัดตั้งคณะกรรมการระดับจังหวัดและอำเภอเพื่อกำกับดูแลการดำเนินการและการบริหาร ตลอดจนทำหน้าที่ไกล่เกลี่ยข้อขัดแย้งระหว่างผู้ให้เช่าและเกษตรกร เจ้าหน้าที่ในคณะกรรมการเหล่านี้จะต้องเลือกจากตำบลที่มีการเช่าที่ดิน การให้เกษตรกรมีส่วนร่วมโดยตรงในการบริหารกฎหมาย จะทำให้เกษตรกรมีสิทธิได้รับการพิจารณาอย่างเป็นธรรมจากเกษตรกรด้วยกันเอง มากกว่าจากข้าราชการ
พระราชบัญญัติ พ.ศ. 2517 ยังได้กำหนดความจำเป็นในการประเมินคุณภาพที่ดินและความสำเร็จในการเก็บเกี่ยวเมื่อกำหนดจำนวนค่าเช่า ซึ่งแตกต่างจากพระราชบัญญัติ พ.ศ. 2493 ที่กำหนดให้จำนวนค่าเช่าอยู่ที่ร้อยละ 5 ถึง 25 ของการเก็บเกี่ยวโดยไม่คำนึงถึงปัจจัยอื่นๆ พระราชบัญญัติดังกล่าวจึงช่วยบรรเทาปัญหาค่าเช่าที่สูงเกินจริงได้
ไทเรล ฮาเบอร์คอร์น นักวิชาการชาวอเมริกัน กล่าวว่า ตลอดช่วงหลายเดือนที่นำไปสู่การประกาศใช้พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2517 ชาวนาผู้เช่านาและชาวนาไร้ที่ทำกินกลายมามีตัวตนอย่างชัดเจนในการชุมนุมเคลื่อนไหว พวกเขาปักหลักที่สนามหลวงและภาคเหนือที่ศาลากลางจังหวัดเชียยงใหม่ การปรากฏตัวตนของพวกเขาได้รับการต้อนรับด้วยความกังวลของเจ้าหน้าที่รัฐหลายฝ่ายและพวกผู้เชี่ยวชาญต่างๆ ชาวนาถูกเตือนว่าการออกมาประท้วงบนท้องถนนนั้นไม่ใช่วิธีที่มีประสิทธิภาพในการบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ แต่เมื่ออ้างเรื่องประสิทธิภาพไม่ได้ผล ก็มีการใช้วิธีการข่มขู่และประณามชาวนาอย่างเปิดเผย และการออกมาชุมนุมของชาวนาและความตึงเครียดที่ตามมาเป็นตัวชี้วัดถึงการปรับเปลี่ยนโครงสร้างอำนาจสำคัญที่กำลังเกิดขึ้นในชนบท และที่กำลังแสดงออกทั่วชนบทและในเมือง การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญคือมีการใช้คำว่า "นายทุน" ซึ่งเป็นถ้อยคำที่ปกติแล้วมักจะมีความระมัดระวังในการเลือกใช้ เพราะเป็นคำที่ถูกใช้โจมตีชนชั้นกลางปกครองโดยฝ่ายพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย
ฮาเบอร์คอร์นยังวิเคราะห์อีกว่า ในพ.ศ. 2494 (ค.ศ. 1951) ชาวนาอำเภอสารภีและอำเภอดอยสะเก็ด จังหวัดเชียงใหม่ ใช้คำว่า "เจ้าของที่ดิน" เพื่อหมายถึงคนที่เป็นเจ้าของที่ดินที่พวกเขาใช้ปลูกข้าว ทำให้ยังมองว่าความสัมพันธ์เป็นไปในลักษณะพึ่งพิงกันต่อไป แต่พอถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2517 ชาวนาและผู้สนับสนุนใช้คำว่า "นายทุน" แทนคำว่า "เจ้าของที่ดิน" ในข้อเรียกร้องที่ยื่นต่อสัญญา ธรรมศักดิ์ นายกรัฐมนตรี คำว่า "นายทุน" ถูกหมายถึง คนที่ฉ้อโกงที่ดินจากชาวนา เรียกเก็บดอกเบี้ยอย่างหน้าเลือด และเป็นอุปสรรคขวางความยุติธรรม ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงคำเรียกในช่วงเวลานี้แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมือง ซึ่งนายทุนก็ถูกเหมารวมว่าเป็นกลุ่มเดียวกันกับผู้ปล่อยเงินกู้ จึงทำให้เจ้าของที่ดินบางคนต้องเผชิญภาพลักษณ์ใหม่ บางคนมีท่าทีรู้สึกเจ็บปวด บางคนมีท่าทีกลัวและโกรธ ซึ่งทั้งนี้ถูกทำให้กลายเป็นเรื่องการเมือง
ชาวนาและนักศึกษาร่วมมือกันในพ.ศ. 2517 และ 2518 เพื่อให้มีการผ่านและใช้พระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา พ.ศ. 2517 ในภาคเหนือ จึงเป็นตัวเร่งการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมือง ชาวนานำข้อเรียกร้องของตนมายังท้องถนนในเมืองและแสดงบทบาทปกป้องสิทธิของตนอย่างแข็งขัน นักศึกษาเรียนรู้เกี่ยวกับชีวิตชนบท การต่อสู้ของชาวนาเพื่อชิวิตความเป็นอยู่และเป็นธรรม และตำแหน่งแห่งที่ของตนเคียงข้างชาวนาในการต่อสู้เหล่านั้น ชาวนาและนักศึกษาร่วมเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับค่าเช่านาที่ลดลงและเป็นมาตรฐานตามที่กำหนดโดยกฎหมายใหม่ ซึ่งเป็นที่แน่นอนว่าคุกคามผลประโยชน์ของเจ้าของนา ชาวนาและนักศึกษารวมพลังเพื่อเปลี่ยนแปลงรูประเบียบสังคมและการเมืองที่ค้ำจุนสถานะของชนชั้นนำที่มีอำนาจของเจ้าที่ดินได้ การกระทำดังกล่าวจึงกลายเป็นการกระทำที่มีลักษณะปฏิวัติ ซึ่งจะนำไปสู่การใช้ความรุนแรง การเผชิญการข่มขู่ การหาเรื่อง การจับกุมตามอำเภอใจ ไปจนถึงการสังหารโดยเจ้าหน้าที่รัฐหรือกลุ่มกำลังจัดตั้งของรัฐ
การระดมพลสามประสาน.
สหพันธ์ชาวนาชาวไร่ฯ จัดการชุมนุมครั้งใหญ่ที่กรุงเทพฯ ต้นเดือนพฤษภาคม 2518 ชาวนากว่า 2,000 คน มาชุมนุมที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และสนามหลวงโดยความร่วมมือกันระหว่างชาวนา นักศึกษาและกรรมกร ที่เรียกว่า "สามประสาน" นอกจากนี้ยังมีการชุมนุมตามหัวเมืองในภูมิภาคไปพร้อมกัน พวกเขายื่นข้อเรียกร้องแปดข้อต่อรัฐบาลหม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมชในวันที่ 6 พฤษภาคม ข้อเรียกร้องหลักคือให้รัฐบาลจัดหาที่ทำกินให้ชาวนาก่อนฤดูกาลเพาะปลูกจะเริ่มต้น โดยต้องมีการจัดตั้งคณะกรรมการที่ประกอบด้วยตัวแทนรัฐ ชาวนา และนักศึกษาในจำนวนที่ เท่ากันเพื่อดำเนินการตรวจสอบเจ้าที่ดินและบังคับให้เจ้าที่ดินที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมายควบคุมการเช่านาหรือสร้างปัญหาแก่ชาวนาต้องมาชี้แจงต่อคณะกรรมการ” รัฐบาลคึกฤทธิ์ปฏิเสธข้อเรียกร้องทั้งหมด โดยบอกว่าชาวนาไม่มีอำนาจที่จะไปบังคับให้เจ้าที่ดินหรือนายทุนมาชี้แจงต่อคณะกรรมการ” เมื่อได้ยินเช่นนี้ วิชัย พิกุลขาว รองประธานภาคคนหนึ่งของสหพันธ์ชาวนาชาวไร่ฯ ก็ประกาศว่าชาวนาจะไปจากกรุงเทพฯ และจะไม่กลับมาอีก “เราจะไม่กลับมาแต่เราจะสู้อยู่ในจังหวัดต่าง ๆ เราจะใช้วิธีการของเราเอง” เมื่อชาวนาออกจากหมู่บ้านครั้งแรกเพื่อมาประท้วงในเมืองเพียงหนึ่งปี ก่อนหน้าเป็นเพราะว่าพวกเขาสูญเสียความเชื่อมั่นที่จะก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงหากยังอยู่ในหมู่บ้าน การตัดสินใจกลับไปต่อสู้ในระดับหมู่บ้านเกิดจากความสิ้นหวังแบบเดียวกัน และความรุนแรงขึ้นสู่จุดสูงสุดด้วยการลอบสังหารผู้นำสหพันธ์ชาวนาชาวไร่ฯ 
การลอบสังหารแกนนำชาวนา.
ช่วงเวลา 3 ปีระหว่างวันที่ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2516 (ค.ศ. 1973) ถึงวันที่ 6 ตุลาคม พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) ถือเป็นช่วงเวลาแห่งความวุ่นวายที่เต็มไปด้วยโอกาสทางการเมืองและการเปลี่ยนแปลงในประเทศไทย กลุ่มต่างๆ ที่ถูกจำกัดการดำเนินการทางการเมืองภายใต้การปกครองของทหารได้รวมตัวและประท้วงในจำนวนที่ไม่เคยมีมาก่อน คนไทยจากทุกระดับชั้นต่างก้าวข้ามข้อจำกัดชนชั้นและสถานะทางสังคมเพื่อท้าทายความอยุติธรรม แต่ตลอดปีพ.ศ. 2518 และ 2519 นักศึกษา นักข่าว นักสังคมนิยม ลูกจ้าง และชาวนาชาวไร่ ต่างตกเป็นเหยื่อของการคุกคาม ข่มขู่ คุกคาม และที่รุนแรงที่สุดก็คือการลอบสังหาร ตั้งแต่เดือนมีนาคม พ.ศ. 2517 (ค.ศ. 1974) ถึงเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2518 (ค.ศ. 1975) มีผู้นำสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยประมาณ 21 คนถูกสังหาร
เชื่อกันว่าการฆาตกรรมเหล่านี้เกิดขึ้นเพื่อข่มขู่ ผู้ที่ถูกสังหารทั้งหมดเป็นสมาชิกสหพันธ์ที่เคลื่อนไหวอยู่เป็นประจำ การสังหารเกิดขึ้นเพียงช่วงเวลาสั้นๆ ในหลายกรณี การฆาตกรรมมักเป็นฝีมือของนักฆ่ามืออาชีพ ไม่ใช่การฆาตกรรมแบบสุ่มโดยชาวบ้านที่โกรธแค้นที่ฆ่าเพื่อแก้แค้น
รัฐประหาร พ.ศ. 2519 อันเนื่องจากเหตุการณ์การสังหารหมู่ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และสนามหลวง โดยคณะทหารชื่อ "คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน" ยึดอำนาจจากรัฐบาลพลเรือนหม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช คณะทหารอ้างว่าไม่อาจควบคุมสถานการณ์ให้อยู่ในความสงบเรียบร้อยได้ คณะนายทหาร 3 เหล่าทัพและกรมตำรวจ นำโดย พลเรือเอกสงัด ชลออยู่ อดีตผู้บัญชาการทหารสูงสุดและผู้บัญชาการทหารเรือ จึงจำเป็นต้องยึดอำนาจการปกครองไว้ โดยใช้ชื่อว่า คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดิน และการชุมนุมของชาวนาชาวไร่ก๋ถูกปราบปรามเช่นเดียวกับนักศึกษา
นักเคลื่อนไหวของสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยที่ถูกฆาตกรรมและทำร้ายร่างกาย.
แหล่งที่มา: "David Morell: Political Conflict in Thailand: Reform, Reaction, Revolution". "ไทเรล ฮาเบอร์คอร์น, การปฏิวัติที่ถูกตัดตอน : ชาวนา นักศึกษา กฎหมาย และความรุนแรงในภาคเหนือของไทย. -- นนทบุรี : ฟ้าเดียวกัน, 2560 (ภาคผนวก หน้า 263-267) [อ้างจาก นิติรัตน์ ทรัพย์สมบูรณ์, บ.ก., เส้นทางชาวนาไทย (กรุงเทพฯ : มูลนิธิเด็ก, 2542 หน้า 155-160) และ กนกศักดิ์ แก้วเทพ, บทวิเคราะห์สหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทย : เศรษฐศาสตร์การเมืองว่าด้วยชาวนายุคใหม่ (กรุงเทพฯ : สถาบันวิจัยสังคม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2530 หน้า 161-166)"
สมาชิกทั่วไปของสหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยถูกลอบสังหารในช่วงต้น เมื่อมีการสังหารเรื่อยๆ ผู้นำระดับสูงอย่างอินถา ศรีบุญเรือง ก็ตกเป็นเป้าหมาย การสังหารครั้งนี้เป็นคำเตือนไปยังผู้นำสหพันธ์ชาวนาชาวไร่ ให้ยุติกิจกรรมหากต้องการมีชีวิตอยู่ต่อไป ท้ายที่สุดการสังหารเรื่อยๆ ได้ขัดขวางความพยายามของสหพันธ์ชาวนาชาวไร่ องค์กรหยุดเติบโตและลดบทบาทในฐานะพรรคการเมืองลง ในพ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) แทบจะไม่มีการปรากฏของพรรคการเมืองดังกล่าวอีกเลย สหพันธ์มีกลุ่มบุคคลเพียงไม่กี่คนที่มีประสบการณ์และคุ้นเคยกับความซับซ้อนของพระราชบัญญัติควบคุมการเช่านา เมื่อมีคนถูกฆาตกรรมและคนอื่นๆ ว่าจะถูกฆ่าไปด้วย สหพันธ์ชาวนาชาวไร่แห่งประเทศไทยจึงล่มสลาย
สามสิบปีต่อมา ปัญหาต่างๆ ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาแห่งความเป็นไปได้ทางการเมือง การจินตนาการถึงอนาคตที่แตกต่างและความยุติธรรมสำหรับคนธรรมดาในไทย และการสิ้นสุดความฝันความหวังของคนเหล่านั้น ยังคงไม่ได้รับการแก้ไขและไม่ได้รับการศึกษาอย่างเพียงพอ ธงชัย วินิจจะกูล นักวิชาการเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โต้แย้งว่าเหตุการณ์สังหารหมู่ที่เกิดขึ้นที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และการลอบสังหารเกษตรกร สหพันธ์ชาวนาชาวไร่ ยังคงเต็มไปด้วยความเงียบและความหวาดกลัว
ผลสืบเนื่อง.
คณะปฏิรูปการปกครองแผ่นดินแต่งตั้งธานินทร์ กรัยวิเชียร ที่พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงโปรด เป็นนายกรัฐมนตรี ธานินทร์เลือกคณะรัฐมนตรีด้วยตัวเองโดยไม่สนใจรายชื่อของคณะรัฐประหาร#เปลี่ยนทาง รัฐบาลสั่งปิดสื่อห้ามเผยแพร่เกี่ยวกับเหตุการณ์ 6 ตุลาทั้งหมด 3 วัน รัฐบาลชุดนี้เป็นชุดที่นิยมเจ้าและต่อต้านฝ่ายซ้ายดุดันที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย ประชาชนซึ่งส่วนใหญ่เป็นนักศึกษาหนีไปเข้ากับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย (พคท.) กว่า 3,000 คน:258 มีการโจมตีกองโจรเป็นระลอกตามมา ซึ่งเพิ่มถึงขีดสุดในต้นปี 2520 มีการจับกุมผู้ต้องสงสัยเป็นภัยสังคมเชื่อว่าจำนวนอย่างน้อย 8,000 คนระหว่างเดือนตุลาคม 2519 ถึงมิถุนายน 2520#เปลี่ยนทาง 
ผลของรัฐประหารในประเทศไทย พ.ศ. 2519 (ค.ศ. 1976) ทำลายขบวนการเคลื่อนไหว 3 ประสาน หรือแนวร่วมระหว่างนักศึกษา กรรมกรและชาวนา ทำให้องค์การแรงงานต้องพึ่งตนเอง#เปลี่ยนทาง ค่าจ้างขั้นต่ำเพิ่มขึ้นช้ามากเมื่อเทียบกับช่วงประชาธิปไตย คือ จาก 12 บาทต่อวันในปี 2516 เป็น 25 บาทต่อวันในปี 2518 ก่อนเพิ่มเป็น 28 บาทต่อวันในปี 2520 เป็นอัตราค่าจ้างขั้นต่ำที่บังคับใช้นานที่สุดนับแต่มีกำหนดขึ้น#เปลี่ยนทาง การดำเนินการของสหภาพแรงงานถูกควบคุมอย่างสูง มีการจัดตั้งองค์การน้อยลง จำนวนข้อพิพาทแรงงานลดลง#เปลี่ยนทาง ลูกจ้างที่หยุดงานในช่วงรัฐบาลธานินทร์ถูกจับในข้อหาภัยสังคม#เปลี่ยนทาง รัฐบาลออกกฎหมายห้ามนัดหยุดงานอยู่ช่วงหนึ่งก่อนยกเลิกไป#เปลี่ยนทาง มีการออกกฎกระทรวงจำกัดสิทธิการนัดหยุดงานของกิจการบางประเภทที่ใช้มาถึงปัจจุบัน เช่น รัฐวิสาหกิจ กิจการขนส่งหรือกิจการจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิง#เปลี่ยนทาง