นิติเหตุ

อาจได้ศึกษามาแล้วว่า หนี้เป็นความสัมพันธ์ทางกฎหมายระหว่างบุคคลตั้งแต่สองฝ่ายขึ้นไป ฝ่ายหนึ่งเรียกว่า "เจ้าหนี้" มีสิทธิบังคับให้อีกฝ่ายซึ่งเรียก "ลูกหนี้" ทำหรือไม่ทำการใด ๆ เพื่อประโยชน์ของฝ่ายเจ้าหนี้ได้ และหนี้เกิดขึ้นจากสิ่งสองสิ่ง คือ นิติกรรม และนิติเหตุ
นิติกรรม (legal transaction) คือ การที่บุคคลกระทำลงด้วยใจสมัครและโดยชอบด้วยกฎหมาย เพื่อก่อความสัมพันธ์ทางกฎหมายขึ้น ส่วนนิติเหตุ (legal cause) นั้นตรงกันข้าม กล่าวคือ เป็นเหตุการณ์ที่ผู้เกี่ยวข้องต้องเกิดมีความสัมพันธ์ทางกฎหมายกันขึ้นเพราะกฎหมายบัญญัติไว้เช่นนั้น ไม่ว่าเขาจะสมัครใจหรือไม่ก็ตาม
นิติเหตุแบ่งเป็นสี่อย่าง คือ
# ละเมิด (tort) เป็นการจงใจหรือประมาทเลินเล่อทําต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมาย เป็นเหตุให้เขาเสียหายถึงแก่ชีวิต ร่างกาย อนามัย เสรีภาพ ทรัพย์สิน หรือสิทธิ
# จัดการงานนอกสั่ง (agency without specific authorisation) เป็นการที่บุคคลคนหนึ่งเข้าทำบางสิ่งบางอย่างแทนอีกบุคคลหนึ่ง โดยที่เขามิได้มอบหมาย หรือโดยไม่มีสิทธิทำเช่นนั้น
# ลาภมิควรได้ (unjust enrichment) เป็นการที่บุคคลได้ทรัพย์สินจากมูลเหตุที่ไม่มีกฎหมายรองรับ และ
# บุคคลสถานะ (personal status) เช่น หน้าที่ของบิดามารดาต่อบุตร หรือหน้าที่ของคู่สมรส
ในการศึกษานิติศาสตร์ในสถาบันอุดมศึกษาไทยทั่วไป นิติเหตุเป็นวิชาที่เรียก "ละเมิด จัดการงานนอกสั่ง และลาภมิควรได้" มักเล่าเรียนกันในปีที่สอง ถัดจากวิชาความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับกฎหมายและระบบกฎหมาย กฎหมายบุคคล และกฎหมายนิติกรรมและสัญญา ตามลำดับ
เชิงอรรถ.
<table class="navbox " cellspacing="0" style=";"><tr><td style="padding:2px;"><table cellspacing="0" class="nowraplinks collapsible collapsed " style="width:100%;background:transparent;color:inherit;;"><tr><th style=";background:#c96031;; color:white;" colspan=3 class="navbox-title">ด • อ • [ก]  #เปลี่ยนทาง [[แม่แบบ:สีอักษร]]
</th></tr><tr style="height:2px;"><td></td></tr><tr><td class="navbox-group" style=";background:#ffc174;;"> #เปลี่ยนทาง [[แม่แบบ:สีอักษร]]
</td><td style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px;padding:0.25em 0; line-height:1.4em;;;" class="navbox-list navbox-odd">
 #เปลี่ยนทาง บททั่วไปว่าด้วยความรับผิดตามกฎหมาย #เปลี่ยนทาง นิยามและลักษณะของละเมิด #เปลี่ยนทาง ความรับผิดเพื่อละเมิด (ความรับผิดเพื่อละเมิดที่บุคคลทำขึ้นเอง #เปลี่ยนทาง ความรับผิดเพื่อละเมิดที่บุคคลอื่นทำขึ้น #เปลี่ยนทาง ความรับผิดของหน่วยของรัฐเพื่อละเมิดที่เจ้าหน้าที่ทำขึ้น #เปลี่ยนทาง ความรับผิดของผู้ว่าจ้างทำของ #เปลี่ยนทาง ความรับผิดในความเสียหายทางทรัพย์สิน) #เปลี่ยนทาง ค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด #เปลี่ยนทาง นิรโทษกรรม #เปลี่ยนทาง อายุความ
</td><td style="width:0%;padding:0px 0px 0px 2px;" rowspan=9> 
</td></tr><tr style="height:2px"><td></td></tr><tr><td class="navbox-group" style=";background:#ffc174;;"> #เปลี่ยนทาง [[แม่แบบ:สีอักษร]]
</td><td style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px;padding:0.25em 0; line-height:1.4em;;;" class="navbox-list navbox-even">
 #เปลี่ยนทาง นิยามและลักษณะของการจัดการงานนอกสั่ง #เปลี่ยนทาง ผลของการจัดการงานนอกสั่ง (ผลต่อผู้จัดการ #เปลี่ยนทาง ผลต่อตัวการ)
</td></tr><tr style="height:2px"><td></td></tr><tr><td class="navbox-group" style=";background:#ffc174;;"> #เปลี่ยนทาง [[แม่แบบ:สีอักษร]]
</td><td style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px;padding:0.25em 0; line-height:1.4em;;;" class="navbox-list navbox-odd">
 #เปลี่ยนทาง อารัมภบท #เปลี่ยนทาง ลักษณะของลาภมิควรได้ #เปลี่ยนทาง หน้าที่ของผู้ได้ลาภ (การคืนลาภมิควรได้ #เปลี่ยนทาง การทำลาภให้กลับสู่สภาพเดิม) #เปลี่ยนทาง สิทธิของผู้ได้ลาภ (ค่าใช้จ่ายที่เรียกได้ #เปลี่ยนทาง ค่าใช้จ่ายที่เรียกไม่ได้) #เปลี่ยนทาง อายุความ #เปลี่ยนทาง ฎ. บางฉบับที่เกี่ยวข้อง #เปลี่ยนทาง รายการอ้างอิง
</td></tr><tr style="height:2px"><td></td></tr><tr><td class="navbox-group" style=";background:#ffc174;;"> #เปลี่ยนทาง [[แม่แบบ:สีอักษร]] <br> #เปลี่ยนทาง [[แม่แบบ:สีอักษร]]
</td><td style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px;padding:0.25em 0; line-height:1.4em;;;" class="navbox-list navbox-even">
 #เปลี่ยนทาง กฎหมายว่าด้วยความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย #เปลี่ยนทาง ความเป็นมาของกฎหมาย #เปลี่ยนทาง ขอบเขตการใช้บังคับ #เปลี่ยนทาง ข้อเปรียบเทียบกับความรับผิดประเภทอื่น (ความรับผิดเพื่อละเมิด #เปลี่ยนทาง ความรับผิดตามสัญญาซื้อขาย #เปลี่ยนทาง การลงโทษทางแพ่ง)
</td></tr><tr style="height:2px"><td></td></tr><tr><td class="navbox-group" style=";background:#ffc174;;"> #เปลี่ยนทาง 
</td><td style="text-align:left;border-left-width:2px;border-left-style:solid;width:100%;padding:0px;padding:0.25em 0; line-height:1.4em;;;" class="navbox-list navbox-even">
</td></tr><tr style="height:2px;"><td></td></tr><tr><td class="navbox-abovebelow" style=";background:#ffa15d; color:white;" colspan="3"> 
 <ns>10</ns>
 <id>6888</id>
 <revision>
 <id>27092</id>
 <parentid>23291</parentid>
 <timestamp>2013-03-11T18:19:55Z</timestamp>
 <contributor>
 <username>Tiemianwusi</username>
 <id>2084</id>
 </contributor>
 <origin>27092</origin>
 <model>wikitext</model>
 <format>text/x-wiki</format>
</td></tr></table></td></tr></table>