หลุมศพหมู่ที่อีซุม

ในวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2565 มีการค้นพบหลุมศพหมู่แห่งหนึ่งในป่าใกล้เมืองอีซุมหลังจากที่กองกำลังยูเครนยึดเมืองกลับคืนมาได้ระหว่างการรุกรานยูเครนโดยรัสเซีย หลุมศพหมู่แห่งนั้นบรรจุศพไว้อย่างน้อย 440 ศพ โดยเป็นศพของผู้ที่ถูกกองกำลังรัสเซียสังหาร รัฐบาลยูเครนเชื่อว่ามีผู้เสียชีวิตไปมากกว่า 1,000 คนระหว่างการสู้รบเพื่อชิงเมืองอีซุมและระหว่างที่รัสเซียยึดครองเมืองนี้ในเวลาต่อมา 
ตามรายงานของเจ้าหน้าที่สืบสวนของยูเครน พบศพ 447 ศพในสถานที่แห่งเดียวกัน ซึ่งรวมถึงศพพลเรือน 414 ศพ (ชาย 215 ศพ หญิง 194 ศพ เด็ก 5 ศพ) และศพทหาร 22 ศพ ร่างผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มีร่องรอยการเสียชีวิตจากความรุนแรง และมี 30 ร่างที่มีร่องรอยการทรมานและการประหารชีวิตอย่างรวบรัด ได้แก่ เชือกที่รัดคอ มือที่ถูกมัด แขนขาที่หัก และอวัยวะเพศที่ถูกเฉือนออก ส่วนคนอื่น ๆ อาจเสียชีวิตจากการถูกยิงด้วยกระสุนปืนใหญ่และการขาดการรักษาพยาบาล
ต่อมาในวันที่ 26 กันยายน วอลอดือมือร์ แซแลนสกึย ประธานาธิบดียูเครน กล่าวว่ามีการพบหลุมศพหมู่อีกสองหลุม "พร้อมทั้งศพหลายร้อยศพ"
ภูมิหลัง.
หลังจากที่รัสเซียเริ่มรุกรานยูเครนในวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2565 การสู้รบเพื่อควบคุมเมืองอีซุมเริ่มขึ้นในเดือนมีนาคมเนื่องจากเมืองนี้มีความสำคัญในฐานะที่เป็นศูนย์กลางการคมนาคมแห่งหนึ่งในภูมิภาค กองทัพรัสเซียต้องการยึดอีซุมเพื่อเชื่อมโยงกองกำลังของตนในแคว้นคาร์กิวเข้ากับกองกำลังของตนในภูมิภาคดอนบัส ในวันที่ 1 เมษายน กองทัพยูเครนยืนยันว่าอีซุมตกอยู่ใต้การควบคุมของรัสเซีย
หลังจากการรุกโต้ตอบที่แคว้นแคร์ซอนในช่วงปลายเดือนสิงหาคม พ.ศ. 2565 กองกำลังยูเครนได้เริ่มการรุกโต้ตอบในเวลาไล่เลี่ยกันในช่วงต้นเดือนกันยายนที่แคว้นคาร์กิวทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ หลังจากที่รุกคืบเข้าไปในแนวรบรัสเซียโดยที่รัสเซียไม่ทันตั้งตัว ยูเครนก็ยึดพื้นที่หลายร้อยตารางกิโลเมตรคืนมาเมื่อถึงวันที่ 9 กันยายน ในวันที่ 10 กันยายน กองกำลังยูเครนยึดเมืองอีซุมคืนได้ระหว่างการรุกโต้ตอบที่แคว้นคาร์กิว พ.ศ. 2565
รายงาน.
ในวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2565 หลังจากที่กองทัพรัสเซียถูกขับออกจากอีซุมระหว่างการรุกโต้ตอบที่แคว้นคาร์กิว มีการค้นพบหลุมฝังศพหลายหลุมในพื้นที่ป่าแห่งหนึ่งทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือของเมือง ท่ามกลางแมกไม้มีหลุมศพหลายร้อยหลุมที่มีกางเขนไม้ปักอยู่ โดยส่วนใหญ่มีหมายเลขกำกับไว้ที่กางเขนเท่านั้น ในขณะที่หลุมศพขนาดใหญ่กว่ามีเครื่องหมายระบุว่าบรรจุศพทหารยูเครนไว้อย่างน้อย 17 ศพ เมื่อถึงวันที่ 16 กันยายน เจ้าหน้าที่สืบสวนได้ค้นพบหลุมศพของทั้งพลเรือนและทหารแล้วมากกว่า 445 หลุม โดยการระบุตำแหน่งที่ตั้งของหลุมศพบางหลุมได้รับความช่วยเหลือจากตามารา วอลอดือมือริวนา หัวหน้าสถานประกอบพิธีศพในท้องถิ่น วอลอดือมือริวนาได้รับคำสั่งจากกองกำลังผู้รุกรานให้ระบุหมายเลขไว้ที่กางเขนเหนือหลุมศพแทนการระบุชื่อ และให้บันทึกทั้งหมายเลขและชื่อผู้เสียชีวิตลงในสมุดบันทึกประจำวัน
มีการเกณฑ์นักดับเพลิงในพื้นที่ไปช่วยขุดศพขึ้นจากหลุมศพหมู่ นักดับเพลิงคนหนึ่งระบุว่าหลังจากที่พวกเขาขุดศพขึ้นมาศพหนึ่ง พวกเขาจะยืนสงบนิ่งไว้อาลัยชั่วครู่ก่อนที่จะตรวจสอบศพอย่างรวดเร็วเพื่อระบุลักษณะเฉพาะหรือสิ่งของต่าง ๆ จากนั้นจึงนำศพใส่ถุงแล้วขนย้ายไปยังสถานเก็บศพเพื่อตรวจสอบรายละเอียดเพิ่มเติมทางนิติเวช
ผู้เสียชีวิตจำนวนน้อยเสียชีวิตจากกระสุนปืนใหญ่ และจากการขาดการรักษาพยาบาลอย่างเหมาะสม เจ้าหน้าที่ระบุว่าผู้เสียชีวิตบางรายถูกมัดมือไพล่หลังและมีร่องรอยการถูกทรมาน ออแลห์ ซือแญฮูบอว์ ผู้ว่าการแคว้นคาร์กิวกล่าวว่า"ศพที่ขุดได้ในวันนี้มากถึงร้อยละ 99 มีร่องรอยการเสียชีวิตจากความรุนแรง มีหลายศพถูกมัดมือไพล่หลังและมีศพหนึ่งถูกฝังพร้อมกับเชือกที่รัดคอ เห็นได้ชัดว่าพวกเขาเหล่านี้ถูกทรมานและประหารชีวิต นอกจากนี้ยังมีเด็กอยู่ในหมู่ศพที่ถูกฝังด้วย"
ชาวเมืองอีซุมที่รอดชีวิตจากการยึดครองระบุว่ารัสเซียพุ่งเป้าไปที่บุคคลเฉพาะเจาะจง และระบุว่ารัสเซียมีรายชื่อคนในพื้นที่ที่เป็นทหาร เป็นสมาชิกครอบครัวของทหาร หรือเป็นทหารผ่านศึกสงครามในดอนบัสซึ่งเกิดขึ้นระหว่าง พ.ศ. 2557–2565 พวกเขายังกล่าวอีกว่าระหว่างการเลือกเหยื่อ ทหารรัสเซียจะข่มขวัญชาวเมืองด้วยการเรียกตรวจค้นโดยให้ถอดเสื้อผ้าในที่สาธารณะ วอลอดือมือริวนาอ้างว่าเธอได้รับอนุญาตให้ฝังศพสมาชิกกองกำลังรักษาดินแดนและทหารบางนาย แต่เธอไม่ได้รับอนุญาตให้ฝังศพทหารยูเครนส่วนใหญ่และไม่รู้ว่าศพของพวกเขาอยู่ที่ใด
การสืบสวน.
สหประชาชาติตอบสนองต่อเหตุการณ์โดยระบุว่ามีแผนจะส่งคณะผู้สังเกตการณ์ไปยังอีซุม
ตามข้อมูลของเจ้าหน้าที่สืบสวนของยูเครน มีการพบศพรวม 447 ศพ โดยแบ่งเป็นศพพลเรือน 414 ศพ (ชาย 215 ศพ หญิง 194 ศพ เด็ก 5 ศพ) ศพทหาร 22 ศพ และศพอีก 11 ศำที่ยังไม่สามารถระบุเพศได้ ณ วันที่ 23 กันยายน ผู้เสียชีวิตส่วนใหญ่มีร่องรอยการเสียชีวิตจากการใช้ความรุนแรง โดยมี 30 ศพที่มีร่องรอยการถูกทรมานและการประหารชีวิตอย่างรวบรัด ได้แก่ เชือกที่รัดคอ มือที่ถูกมัด แขนขาที่หัก และอวัยวะเพศที่ถูกเฉือนออก 
ปฏิกิริยา.
วอลอดือมือร์ แซแลนสกึย ประธานาธิบดียูเครน เปรียบเทียบการค้นพบหลุมศพหมู่ที่เมืองอีซุมว่าไม่ต่างจากการสังหารหมู่ที่เมืองบูชา ในขณะเดียวกันเจ้าหน้าที่ยูเครนก็เริ่มการสอบสวนทางนิติเวช บุคคลที่ทำงานในที่เกิดเหตุต่างรู้สึกว่าทั้งกระบวนการและอารมณ์ประเดประดังเข้าใส่พวกเขา เจ้าหน้าที่คนหนึ่งบอกผู้สื่อข่าวว่าเขารู้สึกว่าพวกเขาอาจต้องการความช่วยเหลือด้านสุขภาพจิตในอนาคต เพราะสิ่งที่พวกเขาได้เห็นจะอยู่กับพวกเขาตลอดไป
รัสเซียตอบโต้ด้วยการรณรงค์บิดเบือนข้อมูลขนานใหญ่ทางสื่อสังคม โดยมีเป้าหมายอยู่ที่การลดทอนความน่าเชื่อถือของการค้นพบดังกล่าวให้กลายเป็น "เรื่องที่ชาติตะวันตกกุขึ้น" หรือการอ้างว่าพลเรือนที่ถูกสังหารและฝังไว้นั้นที่จริงแล้วเป็นทหารยูเครน เมื่อผู้สื่อข่าวถามถึงคำกล่าวอ้างของแซแลนสกึย ดมีตรี เปสคอฟ โฆษกเครมลิน ก็อ้างว่าการสังหารหมู่ที่เมืองอีซุมและที่เมืองบูชาล้วนเป็น "เรื่องโกหก"
กระทรวงการต่างประเทศสเปนออกแถลงการณ์อย่างเป็นทางการโดย "ประณามการสังหารหมู่ครั้งนี้" และเรียกร้องให้มีการเคารพกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศและให้มีการสืบสวนอาชญากรรมที่เกิดขึ้นในอีซุม แอมานุแอล มาครง ประธานาธิบดีฝรั่งเศส ประณามการกระทำอันโหดร้ายในอีซุมซึ่งเกิดขึ้นระหว่างการยึดครองของรัสเซีย จอห์น เคอร์บี โฆษกสภาความมั่นคงแห่งชาติสหรัฐ กล่าวว่า "น่าเศร้าที่เหตุการณ์นี้สอดประสานกับความเสื่อมศีลธรรมและความโหดร้ายที่กองทัพรัสเซียแสดงออกมาในการทำสงครามกับยูเครน"
พระคาร์ดินัลกอนรัต กราแยฟสกี จากคริสตจักรคาทอลิก เดินทางออกจากเมืองซาปอริฌเฌียที่ซึ่งพระคุณเจ้าได้มอบความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรมเพื่อไปร่วมกับมุขนายกเปาลอ ฮอนชารุก แห่งมุขมณฑลคาร์กิว-ซาปอริฌเฌีย ในการสวดภาวนาให้แก่ผู้เสียชีวิตและบุคคลที่ทำงานในที่เกิดเหตุ