ประเทศบอตสวานา

บอตสวานา หรือชื่อทางการคือ สาธารณรัฐบอตสวานา เป็นประเทศหนึ่งในภูมิภาคแอฟริกาใต้ และเป็นประเทศที่ไม่มีทางออกสู่ทะเล บอตสวานามีลักษณะภูมิประเทศค่อนข้างราบเรียบ โดยประมาณ 70 เปอร์เซ็นต์ของดินแดนทั้งหมดเป็นส่วนหนึ่งของทะเลทรายคาลาฮารี ประเทศนี้มีพรมแดนติดกับแอฟริกาใต้ทางทิศใต้และตะวันออกเฉียงใต้ นามิเบียทางทิศตะวันตกและทิศเหนือ แซมเบียทางทิศเหนือ และซิมบับเวทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ด้วยจำนวนประชากรเพียงกว่า 2.4 ล้านคน และพื้นที่ที่มีขนาดใกล้เคียงกับประเทศฝรั่งเศส บอตสวานาจึงเป็นหนึ่งในประเทศที่มีความหนาแน่นของประชากรต่ำที่สุดในโลก โดยชาวสวานาเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ส่วนใหญ่ในประเทศ ซึ่งคิดเป็นเกือบ 80 เปอร์เซ็นต์ของประชากรทั้งหมด
กลุ่มชาติพันธุ์สวานามีเชื้อสายส่วนใหญ่มาจากชนเผ่าที่ใช้ภาษาบันตู ซึ่งได้อพยพเข้าสู่แอฟริกาตอนใต้ รวมถึงดินแดนที่เป็นบอตสวานาในปัจจุบัน เป็นระลอก ๆ ก่อนคริสต์ศักราชปีที่ 600 ต่อมาในปี ค.ศ. 1885 อังกฤษได้เข้ายึดครองพื้นที่นี้และประกาศให้เป็นรัฐในอารักขาชื่อว่าเบชวนาแลนด์ ต่อมาในกระบวนการปลดปล่อยอาณานิคมของทวีปแอฟริกา เบชวนาแลนด์ได้กลายเป็นสาธารณรัฐเอกราชภายใต้เครือจักรภพ โดยใช้ชื่อปัจจุบันคือบอตสวานา เมื่อวันที่ 30 กันยายน ค.ศ. 1966 นับแต่นั้นมา บอตสวานาได้ปกครองในระบอบสาธารณรัฐระบบรัฐสภา โดยมีการเลือกตั้งตามระบอบประชาธิปไตยอย่างต่อเนื่อง แม้จะถูกครอบงำโดยพรรคประชาธิปไตยบอตสวานามาโดยตลอดจนถึงปี ค.ศ. 2024
ข้อมูลเมื่อปี ค.ศ. 2024 บอตสวานาถูกจัดอันดับให้เป็นประเทศที่มีการทุจริตน้อยที่สุดในทวีปแอฟริกาภาคพื้นทวีป ตามดัชนีภาพลักษณ์คอร์รัปชั่นที่จัดทำโดยองค์กรเพื่อความโปร่งใสนานาชาติ
เศรษฐกิจของบอตสวานาโดยทั่วไปมีการเติบโตอย่างมั่นคงนับตั้งแต่ได้รับเอกราช โดยมีการท่องเที่ยวและการทำเหมืองเป็นภาคเศรษฐกิจหลัก บอตสวานาเป็นประเทศผู้ผลิตเพชรมากที่สุดในโลก รายได้ประชาชาติต่อหัว (ตามความเท่าเทียมของอำนาจซื้อ) อยู่ที่ประมาณ 20,158 ดอลลาร์สหรัฐ ข้อมูลเมื่อปี ค.ศ. 2024 (ตามบางการประเมิน ถือเป็นลำดับที่ 4 ของแอฟริกา) ส่งผลให้ประเทศมีมาตรฐานการครองชีพค่อนข้างสูง และมีค่าดัชนีการพัฒนามนุษย์ (HDI) สูงเป็นอันดับสองของภูมิภาคแอฟริกาใต้สะฮารา รองจากแอฟริกาใต้ อย่างไรก็ตาม บอตสวานายังคงเผชิญกับอัตราการว่างงานในระดับสูง
บอตสวานาเป็นสมาชิกของสหภาพศุลกากรแอฟริกาตอนใต้ (SACU) ประชาคมการพัฒนาแอฟริกาตอนใต้ (SADC) เครือจักรภพแห่งประชาชาติ (Commonwealth of Nations) และสหประชาชาติ (UN)
ภูมิศาสตร์.
บอตสวานามีพื้นที่ 600,370 ตารางกิโลเมตรและใหญ่เป็นอันดับที่ 45 ของโลก (มีขนาดใกล้เคียงกับประเทศมาดากัสการ์) พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบ และพื้นดินกว่าร้อยละ 70 ถูกครอบคลุมโดยทะเลทรายกาลาฮารี บอตสวานามีโอคาวันโกเดลตาซึ่งเป็นพื้นที่ดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำที่ใหญ่ที่สุดในโลกอยู่ทางตะวันตก และมัคกาดิคกาดี ซึ่งเป็นทะเลสาบเกลือที่ใหญ่ที่สุดในโลกอยู่ทางตอนเหนือ ด้านตะวันออกเฉียงใต้เป็นที่ราบลุ่มแม่น้ำลิมโปโป ซึ่งเป็นภูมิลักษณ์ของพื้นที่ส่วนใหญ่ในแอฟริกาใต้ แม่น้ำโชบีอยู่ทางเหนือของประเทศและเป็นเขตพรมแดนกั้นระหว่างบอตสวานาและนามิเบีย
ประวัติศาสตร์.
ดินแดนนี้เป็นที่อยู่ของชาวบุชแมนมาก่อนที่ชาวบันตูจะเคลื่อนย้ายเข้ามา ในช่วงทศวรรษที่ 19 เกิดสงครามระหว่างชนพื้นเมือง โชนา ที่อาศัยอยู่ใน บัตสวานากับชนเผ่าเดเบเล่ที่อพยพมาจาก อาณานิคมในทะเลทรายกาลาฮารี ความตึงเครียดจากพวกบัวร์ในทรานสวาล พ.ศ. 2429 บอตสวานากลายเป็นดินแดนในอารักขาของอังกฤษเพื่อป้องกันการโจมตีของพวกบัวร์และเยอรมัน ได้รับเอกราช เมื่อ 30 กันยายน พ.ศ. 2509
การเมืองการปกครอง.
บอตสวานาเป็นสาธารณรัฐแบบรัฐสภาที่อยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งบอตสวานา และเป็นระบอบประชาธิปไตยที่ต่อเนื่องยาวนานที่สุดในแอฟริกา ที่ตั้งของรัฐบาลอยู่ในกาโบโรเน สถาบันการปกครองของบอตสวานาก่อตั้งขึ้นหลังจากกลายเป็นประเทศเอกราชในปี 2509 โครงสร้างการปกครองของบอตสวานามีพื้นฐานอยู่บนทั้งระบบเวสต์มินสเตอร์ของสหราชอาณาจักรและรัฐบาลชนเผ่าของชาวสวานา บอตสวานามีรัฐบาลรวมศูนย์ซึ่งกฎหมายของประเทศเข้ามาแทนที่กฎหมายท้องถิ่น กฎหมายท้องถิ่นได้รับการพัฒนาโดยสภาท้องถิ่นและสภาเขต บอตสวานาได้รับอิทธิพลอย่างมากจากรัฐบาลชนเผ่า ซึ่งนำโดยหัวหน้าเผ่า
รัฐสภาบอตสวานาประกอบด้วยรัฐสภาซึ่งทำหน้าที่เป็นสภานิติบัญญัติอย่างเป็นทางการของประเทศ และ Ntlo ya Dikgosi ซึ่งเป็นองค์กรที่ปรึกษาที่ประกอบด้วยหัวหน้าชนเผ่าและสมาชิกที่ได้รับการแต่งตั้งอื่นๆ ฝ่ายบริหารของบอตสวานานำโดยประธานาธิบดีบอตสวานา ซึ่งทำหน้าที่เป็นทั้งประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาล. สมาชิกรัฐสภาเลือกประธานาธิบดี จากนั้นประธานาธิบดีจะแต่งตั้งรองประธานาธิบดีและสมาชิกคณะรัฐมนตรี ประธานาธิบดีมีอำนาจสำคัญในบอตสวานา และสภานิติบัญญัติมีอำนาจเพียงเล็กน้อยในการตรวจสอบประธานาธิบดีเมื่อได้รับการแต่งตั้งแล้ว ฝ่ายตุลาการประกอบด้วยศาลสูงแห่งบอตสวานา ศาลอุทธรณ์ และศาลผู้พิพากษาคดีต่างๆ มักจะได้รับการตัดสินโดยศาลตามธรรมเนียมซึ่งมีหัวหน้าเผ่าเป็นประธาน
การแบ่งเขตการปกครอง.
ประเทศบอตสวานาแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 10 เขต (district) ได้แก่
เศรษฐกิจ.
โครงสร้าง.
ตั้งแต่ได้รับเอกราช บอตสวานาเป็นหนึ่งในประเทศที่มีอัตราเจริญเติบโตของรายได้เฉลี่ยต่อหัวสูงที่สุดในโลก และสามารถพัฒนาตัวเองขึ้นจากหนึ่งในประเทศที่ยากจนที่สุดในโลกมาเป็นประเทศรายได้ระดับกลางซึ่งมีจีดีพีเฉลี่ย (PPP) 16,516 ดอลลาร์สหรัฐ ในปี 2550 มีการประเมินว่าบอตสวานามีรายได้มวลรวมประชาชาติโดยวัดจากความเท่าเทียมกันของอำนาจซื้อสูงเป็นอันดับ 4 ในทวีปแอฟริกา ทำให้มีมาตรฐานการครองชีพใกล้เคียงกับเม็กซิโกและตุรกี
จากสถิติของกองทุนการเงินระหว่างประเทศ บอตสวานามีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจเฉลี่ยร้อยละ 9 ตั้งแต่ปี 2509 ถึง 2542 บอตสวานามีเสรีภาพทางเศรษฐกิจที่สูงเมื่อเทียบกับประเทศแอฟริกาอื่น ๆ เป็นประเทศที่ได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือสูงที่สุดในแอฟริกา และมีเงินสำรองแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศมากกว่า 7 พันล้านดอลลาร์ในปี 2548-2549 (ซึ่งคิดเป็นมูลค่าการนำเข้าประมาณ 2 ปีครึ่ง) สภาพเศรษฐกิจที่มั่นคงของบอตสวานามีรากฐานมาจากการนำรายได้จากการทำเหมืองเพชรในประเทศมาพัฒนาประเทศผ่านนโยบายทางการเงินและนโยบายต่างประเทศที่รอบคอบ อย่างไรก็ตาม การพัฒนาประเทศที่มีพื้นฐานจากอุตสาหกรรมเพชรนี้ทำให้โครงสร้างทางเศรษฐกิจผิดเพี้ยนในหลายรูปแบบ เช่นรัฐบาลมีอำนาจมากจนทำให้ภาคเอกชนไม่พัฒนา อัตราว่างงานสูง
รัฐบาลถือหุ้นร้อยละ 50 ของเดบสวานา ซึ่งเป็นบริษัทเหมืองเพชรที่ใหญ่ที่สุดในบอตสวานา. อุตสาหกรรมการทำเหมืองแร่สร้างรายได้ให้รัฐบาลถึงร้อยละ 40 ของรายได้ทั้งหมด ในต้นพุทธทศวรรษที่ 2550 มีการค้นพบแร่ยูเรเนียมในบอตสวานา และโครงการเหมืองแร่ยูเรเนียมมีกำหนดจะเริ่มในปี พ.ศ. 2553 บริษัทเหมืองแร่ข้ามชาติหลายแห่งที่ตั้งสำนักงานใหญ่ประจำพื้นที่ในบอตสวานาโดยหวังที่จะมีโอกาสทำเหมืองเพชร ทอง ยูเรเนียม ทองแดง หรือแม้แต่น้ำมัน รัฐบาลบอตสวานาประกาศเมื่อต้นปี 2552 ว่าจะพยายามลดการพึ่งพาอุตสาหกรรมเพชรให้น้อยลง เนื่องจากความกังวลจากการพยากรณ์ว่าเพชรจะหมดไปจากบอตสวานาในอีกไม่กี่สิบปีข้างหน้า
ประชากรศาสตร์.
ในปี 2012 ชาวสวานาเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ส่วนใหญ่ในบอตสวานา ซึ่งคิดเป็นประมาณ 79% ของประชากร รองลงมาคือ Kalanga ที่ 11% และ San (Basarwa) ที่ 3% ส่วนที่เหลืออีก 7% ประกอบด้วย White Batswana/European Batswanaอินเดียน, และกลุ่มชาติพันธุ์แอฟริกาตอนใต้เล็กๆ อีกจำนวนหนึ่ง
กลุ่มชนพื้นเมือง ได้แก่ Bayei, Bambukushu, Basubia, Baherero และ Bakgalagadi ชนกลุ่มน้อยชาวอินเดียประกอบด้วยทั้งผู้อพยพล่าสุดและลูกหลานของผู้อพยพชาวอินเดียที่มาจากโมซัมบิก เคนยา แทนซาเนีย มอริเชียส และแอฟริกาใต้
ตั้งแต่ปี 2000 เนื่องจากสภาพเศรษฐกิจที่ย่ำแย่ในซิมบับเว จำนวนชาวซิมบับเวในบอตสวานาจึงเพิ่มขึ้นเป็นหมื่นคน ชาวซานไม่ถึง 10,000 คนยังคงดำเนินชีวิตตามวิถีชีวิตนักล่าและคนเก็บอาหารแบบดั้งเดิม ตั้งแต่กลางทศวรรษ 1990 รัฐบาลกลางของบอตสวานาพยายามย้ายชาวซานออกจากดินแดนประวัติศาสตร์ของพวกเขา
เชิงอรรถ.
 บทความนี้รวมข้อความจากงานที่มีเนื้อหาเสรี (free content) ลิขสิทธิ์ภายใต้ CC BY-SA IGO 3.0 ข้อความนำมาจาก "UNESCO Science Report: Towards 2030", 546–547, UNESCO, UNESCO Publishing.