กล้องจุลทรรศน์

กล้องจุลทรรศน์ (จากภาษากรีก "μικρός" (micros) แปลว่า "เล็ก" และ "σκοπέω" (skopeo) แปลว่า "มอง" หรือ "ตรวจสอบ") เป็นอุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการที่ใช้ในการตรวจสอบวัตถุที่เล็กเกินกว่าจะมองเห็นได้ด้วยตาเปล่า จุลทรรศนศาสตร์ (microscopy) คือศาสตร์ที่ศึกษาวัตถุและโครงสร้างขนาดเล็กโดยใช้กล้องจุลทรรศน์ โดยคำว่า "จุลทรรศน์" หมายถึงสิ่งที่มองไม่เห็นด้วยตาเปล่าหากไม่ได้รับความช่วยเหลือจากกล้องจุลทรรศน์
มีหลายประเภทของกล้องจุลทรรศน์ และสามารถแบ่งกลุ่มได้หลายวิธี วิธีหนึ่งคือการอธิบายวิธีที่เครื่องมือใช้ในการโต้ตอบกับตัวอย่างและสร้างภาพ เช่น โดยการส่งลำแสงของ แสง หรือ อิเล็กตรอน ผ่านตัวอย่างในเส้นทางแสง หรือโดยการตรวจจับการปล่อยฟลูออเรสเซนซ์จากตัวอย่าง หรือโดยการสแกนข้ามและระยะสั้นจากพื้นผิวของตัวอย่างโดยใช้โพรบ กล้องจุลทรรศน์ที่ใช้บ่อยที่สุด (และชนิดแรกที่ถูกประดิษฐ์) คือกล้องจุลทรรศน์แสง ซึ่งใช้ เลนส์ ในการหักเห แสงที่มองเห็นได้ ที่ผ่านตัวอย่างที่ถูกตัดบาง ๆ เพื่อสร้างภาพที่สามารถสังเกตเห็นได้ ประเภทหลักอื่น ๆ ของกล้องจุลทรรศน์ ได้แก่ กล้องจุลทรรศน์ฟลูออเรสเซนซ์, กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน (ทั้งกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบถ่ายภาพและกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบสแกน) และกล้องจุลทรรศน์แบบสแกนโพรบชนิดต่าง ๆ
ประวัติ.
เดิมการศึกษาวัตถุที่มีขนาดเล็กมากใช้เพียงแว่นขยายและเลนส์อันเดียวส่องดู เช่นเดียวกับการใช้แว่นขยายส่องดูลายมือ ช่วงปี พ.ศ. 2133 แซคาเรียส แจนเซน (Zaccharias Janssen) ช่างทำแว่นชาวดัตช์ (หรือบิดาของเขา หรือทั้งคู่) ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ชนิดเลนส์ประกอบ ประกอบด้วยแว่นขยายสองอัน ต่อมากาลิเลโอ กาลิเลอี (Galileo Galilei) ได้สร้างแว่นขยายส่องดูสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ ในปี พ.ศ. 2208 รอเบิร์ต ฮุก (Robert Hooke) ได้ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์ชนิดเลนส์ประกอบที่มีลำกล้องรูปร่างสวยงาม ป้องกันการรบกวนจากแสงภายนอกได้ และไม่ต้องถือเลนส์ให้ซ้อนกัน เขาส่องดูไม้คอร์กที่ฝานบาง ๆ แล้วพบช่องเล็ก ๆ มากมาย เขาเรียกช่องเหล่านั้นว่าเซลล์ ซึ่งหมายถึงห้องว่าง ๆ หรือห้องขัง เซลล์ที่ฮุกเห็นเป็นเซลล์ที่ตายแล้ว เหลือแต่ผนังเซลล์ของพืชซึ่งแข็งแรงกว่าเยื่อหุ้มเซลล์ในสัตว์ จึงทำให้คงรูปร่างอยู่ได้ ฮุกจึงได้ชื่อว่าเป็นผู้ที่ตั้งชื่อเซลล์
ในปี พ.ศ. 2215 อันโตนี ฟัน เลเวินฮุก (Antony Van Leeuwenhoek) ชาวดัตช์ สร้างกล้องจุลทรรศน์ชนิดเลนส์เดียวจากแว่นขยายที่เขาฝนเอง แว่นขยายบางอันขยายได้ถึง 270 เท่า เขาใช้กล้องจุลทรรศน์ตรวจดูหยดน้ำจากบึงและแม่น้ำ และจากน้ำฝนที่รองไว้ในหม้อ เห็นสิ่งมีชีวิตเล็ก ๆ มากมาย นอกจากนี้ เขายังส่องดูสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ เช่น เม็ดเลือดแดง, กล้ามเนื้อ เป็นต้น เมื่อเขาพบสิ่งเหล่านี้ เขารายงานไปยังราชสมาคมแห่งกรุงลอนดอน จึงได้รับการยกย่องว่าเป็นผู้ประดิษฐ์กล้องจุลทรรศน์
ต่อจากนั้นมีนักวิทยาศาสตร์อีกมากมายทำการศึกษาเกี่ยวกับเซลล์ด้วยกล้องจุลทรรศน์ชนิดเลนส์ประกอบ และได้พัฒนาให้ดียิ่งขึ้น จนกระทั่งปี พ.ศ. 2475 นักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมันคือแอนสท์ รัสกา (Ernst Ruska) และมักซ์ นอลล์ (Max Knoll) ได้เปลี่ยนแปลงกระบวนการของกล้องจุลทรรศน์ที่ใช้แสงและเลนส์มาใช้ลำอิเล็กตรอน ทำให้เกิดกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนขึ้นในระยะต่อ ๆ มา ปัจจุบันมีกำลังขยายกว่า 5 แสนเท่า
ชนิดของกล้องจุลทรรศน์.
กล้องจุลทรรศน์สามารถแบ่งออกเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ 2 ประเภท คือ กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง (optical microscopes) และกล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน (electron microscopes) ชนิดที่พบได้มากที่สุด คือชนิดที่ประดิษฐ์ขึ้นเป็นครั้งแรก เรียกว่า กล้องจุลทรรศน์แบบใช้แสง เป็นอุปกรณ์ใช้แสงอย่างหนึ่ง มีเลนส์อย่างน้อย 1 ชิ้น เพื่อทำการขยายภาพวัตถุที่วางในระนาบโฟกัสของเลนส์นั้น ๆ
กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน.
กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอน (electron microscope) เป็นกล้องจุลทรรศน์ที่มีกำลังการขยายสูงมาก เพราะใช้ลำแสงอิเล็กตรอนแทนแสงปกติและใช้สนามแม่เหล็กไฟฟ้าแทนเลนส์แก้ว เป็นกล้องที่ใช้ในการศึกษาโครงสร้าง และส่วนประกอบของเซลล์ ได้อย่างละเอียด ที่กล้องชนิดอื่นไม่สามารถทำได้ มีกำลังขยาย x1,600 เท่า