อาเซอร์ไบจานแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 8243

อาเซอร์ไบจานแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 8243 เป็นเที่ยวบินโดยสารระหว่างประเทศตามกำหนดการจากบากูไปยังกรอซนีย์ ซึ่งดำเนินการโดยอาเซอร์ไบจานแอร์ไลน์ โดยเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม ค.ศ. 2024 ขณะเครื่องบินเอ็มบราเออร์ อี190 ขณะทำการร่อนลง เครื่องบินเกิดตกใกล้ท่าอากาศยานนานาชาติอักเตา ประเทศคาซัคสถาน โดยมีผู้โดยสาร 67 คนบนเครื่อง สำนักข่าวรัสเซียรายงานว่าเครื่องบินลำดังกล่าวต้องเปลี่ยนเส้นทางเนื่องจากสภาวะหมอกในกรอซนีย์ และมีรายงานว่านักบินได้ส่งสัญญาณ 7700 ไปยังเครื่องตอบรับซึ่งส่งสัญญาณว่ามีเหตุฉุกเฉินเกิดขึ้นบนเครื่องขณะบินอยู่เหนือทะเลแคสเปียน มีผู้โดยสาร 29 คนรอดชีวิตจากอุบัติเหตุ
ในวันที่ 26 ธันวาคม เจ้าหน้าที่รัฐของอาเซอร์ไบจานได้แจ้งกับรอยเตอร์สว่าระบบป้องกันภัยทางอากาศของรัสเซียอาจมีส่วนเกี่ยวข้องต่ออุบัติเหตุครั้งนี้
อุบัติเหตุ.
เครื่องบินขึ้นบินจากท่าอากาศยานนานาชาติเฮย์แดร์ แอลีเยฟเมื่อเวลา 7:55 น. ตาม เวลาอาเซอร์ไบจาน  โดยเดินทางไปยังท่าอากาศยานกรอซนืย ลูกเรือได้ส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือเมื่อเวลา 9:35 น. ตามเวลาท้องถิ่น  และรายงานว่าระบบควบคุมขัดข้อง ตามโพสต์บนเอ็กซ์ของไฟล์ทเรดาร์24 บริการติดตามเที่ยวบินออนไลน์ กล่าวว่า เครื่องบินลำดังกล่าวได้รับผลกระทบจากการรบกวนจีพีเอสอย่างรุนแรงในบริเวณกรอซนืย การรบกวนจีพีเอสเป็นปัญหาที่พบมากบนเที่ยวบินระยะไกลและพบได้มากในน่านฟ้ารัสเซีย นักบินได้ปฏิบัติตามขั้นตอนความปลอดภัยในสถานการณ์แล้ว 
เครื่องบินได้เปลี่ยนเส้นทางบินเพื่อลงจอดที่ท่าอากาศยานอุยตัชในมาฮัชคาลา สาธารณรัฐดาเกสตาน ประเทศรัสเซียหลังสภาพอากาศย่ำแย่ในกรอซนืย แต่ที่มาฮัชคาลาก็มีสภาพอากาศย่ำแย่ด้วยเช่นเดียวกัน จึงได้เปลี่ยนเส้นทางลงจอดที่อักเตา ประเทศคาซัคสถาน เครื่องบินทำการบินที่ความสูง เมื่อสัญญาณเรดาร์ขาดหายในเวลา 08:40น. ตามเวลาท้องถิ่น (04:40 UTC) ก่อนที่สัญญาณจะกลับมาเชื่อมต่ออีกครั้งเมื่อเครื่องบินผ่านบริเวณชายฝั่งทะเลแคสเปียนของคาซัคสถานเมื่อเวลาประมาณ 10:07น. ตามเวลาท้องถิ่น (06:07 UTC)
ลูกเรือได้ส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือโดยส่งสัญญาณ 7700 เมื่อเวลา 09:35น. ตามเวลาท้องถิ่น  และรายงานความขัดข้องของระบบควบคุมเครื่องบิน จากนั้น ลูกเรือได้ขออนุญาตลงจอดฉุกเฉินที่ท่าอากาศยานนานาชาติอักเตาในอักเตา คาซัคสถาน เมื่อเวลา 09:49น. และพยายามทำการบินโดยใช้กฎการบินโดยตรง (Direct mode) เครื่องบินปรากฎบนเรดาร์เมื่อเวลา 10:07น. ขณะบินอยู่เหนือทะเลแคสเปียนมุ่งหน้าสู่อักเตา 
นักบินได้นำเครื่องบินบินวนอยู่ใกล้ท่าอากาศยานอักเตาอยู่สองรอบ โดยขณะที่จะทำการวนครั้งที่สาม ในเวลา 11:30น. ตามเวลาท้องถิ่นคาซัคสถาน เครื่องบินได้พุ่งชนกับพื้นดิน โดยปีกขวาได้ชนเข้ากับพื้นเป็นส่วนแรก ก่อนที่จะเกิดการระเบิดและลำตัวเครื่องได้แยกออกเป็นสองส่วนโดยส่วนหัวถูกทำลายโดยถูกไฟไหม้จากการระเบิด ในขณะที่ส่วนหางไม่ได้รับความเสียหายจากแรงระเบิดหรือการพุ่งชนมากนัก อุบัติเหตุในครั้งนี้ถูกจับภาพได้ โดยวิดีโอที่ถ่ายได้แสดงให้เห็นว่าเครื่องบินได้กางล้อลงจอดแล้ว เจ้าหน้าที่กู้ภัยมาถึง และดับเพลิงได้สำเร็จในเวลา 12.05น. ตามเวลาท้องถิ่น
จากผู้โดยสาร 67 คนบนเครื่องบิน 29 คนรอดชีวิต และ 38 คนเสียชีวิต ส่วนลูกเรือ 5 คนบนเครื่องบิน พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน 3 คนรอดชีวิต ส่วนนักบิน 2 คนเสียชีวิตในอุบัติเหตุครั้งนี้ โดยเจ้าหน้าที่ได้ระบุว่าผู้เสียชีวิตทั้งหมดเสียชีวิต ณ ที่เกิดเหตุ ผู้รอดชีวิตทั้ง 29 คน รวมเด็กสองคน ได้ถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล โดย 11 คนได้รับบาดเจ็บสาหัสและอยู่ในสภาวะอันตราย
เครื่องบิน.
เครื่องบินที่เกิดเหตุคือเอ็มบราเออร์ อี190เออาร์ ทะเบียน 4K-AZ65 และหมายเลขสายการผลิตที่ 19000630 เครื่องบินลำนี้ใช้เครื่องยนต์ เจเนอรัลอิเล็กทริก ซีเอฟ34-10อี6 สองเครื่อง โดยเครื่องบินมีอายุ 11.6 ปี ณ วันเกิดเหตุและถูกส่งมอบให้อาเซอร์ไบจานแอร์ไลน์ครั้งแรกในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 2013 และได้โอนย้ายไปยังสายการบินลูก บูตาแอร์เวย์ ก่อนที่โอนย้ายกลับคืนหลังผนวกกิจการของสายการบินลูกกลับเข้ามาในปี 2023
ผู้โดยสารและลูกเรือ.
เครื่องบินที่เกิดเหตุบรรทุกผู้โดยสาร 62 คนและลูกเรือ 5 คน โดย 37 คนเป็นชาวอาเซอร์ไบจาน 16 คนเป็นชาวรัสเซีย 6 คนเป็นชาวคาซัคสถาน และ 3 คนเป็นชาวคีร์กีซ โดยลูกเรือทั้ง 5 คนเป็นชาวอาเซอร์ไบจานทั้งหมด บนเที่ยวบินมีเด็กโดยสารมาด้วย 4 คน ในเที่ยวบินนี้ กัปตันอากูร์ คัชนิกันเป็นผู้ทำการบิน
ผลสืบเนื่อง.
หลังเกิดอุบัติเหตุ มีการประกาศภาวะฉุกเฉินในเขตตุปคารากัน ซึ่งเป็นจุดที่เครื่องบินตก มีเจ้าหน้าที่ตอบสนองเหตุฉุกเฉินรวม 482 นาย อุปกรณ์พิเศษ 97 ชิ้น กองพันสุนัขตำรวจ 10 กองพัน และเครื่องบิน 2 ลำ ได้รับการส่งไปยังจุดเกิดเหตุ มีการส่งแพทย์เพิ่มเติมจากอัสตานาเพื่อรักษาผู้ได้รับบาดเจ็บ ศูนย์บริจาคโลหิตของแคว้นมังเฆิสเตาได้ติดต่อไปยังประชาชนเพื่อขอให้ผู้ที่มีสุขภาพแข็งแรงบริจาคโลหิต และได้มีผู้คนเข้ามาบริจาคโลหิตมากมาย โดยมีผู้บริจาคมากกว่า 300 คน รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสถานการณ์ฉุกเฉินของรัสเซียได้นำอุปกรณ์และบุคลากรทางการแพทย์เดินทางไปยังคาซัคสถานเพื่อช่วยตอบสนองต่ออุบัติเหตุ ต่อมาทางกระทรวงฯ กล่าวว่าจะส่งพลเมืองรัสเซียที่ได้รับบาดเจ็บจากเหตุการณ์ดังกล่าวไปที่มอสโกทางอากาศ มีการจัดตั้งศูนย์วิกฤตขึ้นที่สถานกงสุลรัสเซียในโวรัล ขณะเดียวกันก็ส่งเจ้าหน้าที่การทูตไปยังสถานที่เกิดอุบัติเหตุด้วย นอกจากนี้ยังได้มีการส่งตัวแทนจากสถานกงสุลอาเซอร์ไบจานในอักเตาไปที่สถานที่เกิดอุบัติเหตุด้วย ทีมแพทย์พิเศษและอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องยังได้รับการส่งมาจากอาเซอร์ไบจานด้วย
อาเซอร์ไบจานแอร์ไลน์ระงับเที่ยวบินบากู-กรอซนืย-บากู และบากู-มาฮัชคาลา-บากู ระหว่างช่วงเวลาการสอบสวน และยังได้เปิดสายด่วนสำหรับญาติของผู้โดยสารอีกด้วย พร้อมกันนี้ยังได้เปลี่ยนภาพปกผู้ใช้บนโซเชียลมีเดียเพื่อไว้ทุกข์ต่อผู้เสียชีวิต
กล่องดำ.
ในวันเกิดเหตุทีมค้นหาได้พบกล่องดำของเครื่องบินแล้ว
ปฏิกิริยา.
ประธานาธิบดีเซอร์เบีย อาเล็กซานดาร์ วูชิช นายกรัฐมนตรีปากีสถาน เชห์บาซ ชะรีฟ ประธานาธิบดีซคีร์กีซ ซาดีร์ จาปารอฟ ประธานาธิบดีรัสเซีย วลาดิมีร์ ปูติน ประธานาธิบดีตุรกี เรเจป ไตยิป แอร์โดอัน รวมถึงสถานทูตสหรัฐอเมริกา สหราชอาณาจักร ฝรั่งเศส ลิทัวเนีย อิสราเอล และกระทรวงต่างประเทศของจอร์เจีย โรมาเนีย และตุรกี ได้แสดงความเสียใจต่ออาเซอร์ไบจานเกี่ยวกับเหตุการณ์เครื่องบินตกนี้
ประธานาธิบดีอาเซอร์ไบจาน อิลฮัม แอลีเยฟ ได้เดินทางกลับบากูหลังจากเกิดเหตุเครื่องบินตก ตามรายงานของสื่อรัสเซียและแหล่งข่าวคาซัคสถาน 
การสืบสวน.
ทั้งอาเซอร์ไบจานและคาซัคสถานเปิดคณะกรรมาธิการเพื่อสอบสวนภัยพิบัติครั้งนี้ คณะกรรมาธิการคาซัคสถานนำโดยรองนายกรัฐมนตรี คานาต โบซุมบาเยฟ ในขณะที่รัฐมนตรีกระทรวงสถานการณ์ฉุกเฉินของคาซัคสถาน ชินกิส อารินอฟ ก็ได้เดินทางไปเยือนเมืองอักเตาด้วยเช่นกัน คณะกรรมาธิการอาเซอร์ไบจานจะนำโดยนายกรัฐมนตรีแอลี แอแซดอฟ อาเซอร์ไบจานได้ส่งคณะผู้แทนซึ่งประกอบด้วยรัฐมนตรีสถานการณ์ฉุกเฉิน อัยการรอง และรองประธานสายการบินอาเซอร์ไบจานแอร์ไลน์ไปยังเมืองอักเตา เพื่อดำเนินการสืบสวนในสถานที่เกิดเหตุ แหล่งข่าวที่ใกล้ชิดกับการสืบสวนอ้างว่า ขณะเครื่องบินใกล้ถึงเมืองกรอซนืย ผู้โดยสารที่รอดชีวิตระบุว่าได้ยินเสียงระเบิดตามมาด้วยสิ่งที่อธิบายว่าเป็นเศษสะเก็ดระเบิดที่พุ่งใส่และทะลุเข้าไปในเครื่องบิน 
ทฤษฎี.
เมื่อเช้าวันที่ 25 ธันวาคม เวลาประมาณ 07:25 น. ตามเวลาท้องถิ่น (04:25 UTC) มีรายงานการโจมตีด้วยอากาศยานไร้คนขับอย่างต่อเนื่องในเมืองกรอซนืย โดยอ้างว่าเป็นฝีมือของกองกำลังยูเครน หลังจากนั้นไม่นาน เวลา 09:35 น. ตามเวลาท้องถิ่น (06:35 UTC) ลูกเรือของเครื่องบินโดยสารได้ส่งสัญญาณขอความช่วยเหลือด้วยการส่งสัญญาณว่า 7700 บนเครื่องส่งสัญญาณ ตามรายงานของ ไฟล์ทเรดาร์24 เครื่องบินประสบปัญหาการรบกวนจีพีเอสโดยมีข้อมูลตำแหน่งจากเอดีเอส-บีที่ไม่ถูกต้องเริ่มตั้งแต่เวลา 04:25 UTC เนื่องมาจากมีสัญญาณรบกวนอย่างมาก 
ภายหลังการตก ได้มีการพบความเสียหายต่อเครื่องบินมาก รวมถึงรอยสะเก็ดระเบิดที่แพนหางดิ่งและปีก ซึ่งบ่งชี้ว่ามีการระเบิดเกิดขึ้นบริเวณใกล้เคียง คำบอกเล่าของพยานได้กล่าวถึงอาการบาดเจ็บ โดยมีผู้หญิงคนหนึ่งได้รับบาดเจ็บที่ขา และเสื้อชูชีพของพยานอีกคนถูกสะเก็ดระเบิดทิ่มแทง นักวิเคราะห์ทางการทหาร ยาน มัตเวเยฟ ตั้งสมมติฐานว่าระบบต่อต้านอากาศยานของรัสเซีย ซึ่งอาจเป็นปันซีร์-เอส1 อาจเข้าใจผิดว่าเครื่องบินในเที่ยวบินที่ 8243 เป็นอากาศยานไร้คนขับเนื่องจากระบบระบุตัวตนแบบ "มิตรหรือศัตรู" ล้มเหลว ผู้เชี่ยวชาญด้านการบินได้ให้สัมภาษณ์กับเว็บไซต์ "ทูร์เคยทูเดย์" ว่ารูปแบบความเสียหายจากสะเก็ดระเบิดที่เกิดขึ้นทั่วลำตัวเครื่องบินและส่วนหางเครื่องบินนั้นไม่สอดคล้องกับความเสียหายที่เกิดจากการถูกนกชน แต่กลับคล้ายกับความเสียหายที่เกิดจากกระสุนปืนต่อสู้อากาศยาน เว็บไซต์ "ทูร์เคียทูเดย์" ยังระบุด้วยว่า "ความเข้มข้นของรูเจาะในส่วนหางเครื่องบินบ่งชี้ถึงความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นกับระบบไฮดรอลิก ซึ่งคล้ายกับอุบัติเหตุของยูไนเต็ดแอร์ไลน์ เที่ยวบินที่ 232" เว็บไซต์ "มิลิตาร์นีย์" ยังได้สังเกตเห็นความคล้ายคลึงกันระหว่างเที่ยวบินนี้กับเครื่องบิน อิลยูชิน อิล-22พีพีที่เคยเกิดเหตุได้รับความเสียหายจากขีปนาวุธต่อต้านอากาศยานมาก่อน โดยระบุว่า "สามารถเห็นความคล้ายคลึงของความเสียหายและจำนวนของรูบนตัวถัง ซึ่งอาจบ่งชี้ถึงความเสียหายจากสะเก็ดระเบิดแรงสูง" นิตยสาร "เมดูซา" ได้กล่าวถึงหลักฐานที่มีลักษณะคล้ายกันซึ่งชี้ให้เห็นว่าเครื่องบินถูกโจมตีโดยระบบป้องกันภัยทางอากาศของรัสเซีย