นิราศพระประธม

<table width="100%" border="0" cellspace="0" cellpadding="0">
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="60%" colspan="2">
 <br>
 ๏________ถวิลวันจันทร์ทิวาขึ้นห้าค่ำ
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 ลงนาวาคลาเคลื่อนออกเลื่อนลำ<br>
 น้ำค้างย้อยพรอยพรมเป็นลมว่าว<br>
 มาลับเหมือนเดือนดับพยับโพยม<br>
 โอ้หน้าหนาวคราวนี้เป็นที่สุด<br>
 พี่เห็นนางห่างเหยังเรรวน<br>
 ที่ปลูกรักจักได้ชื่นทุกคืนค่ำ <br>
 ที่ชื่นเชยเคยรักเหมือนหลักประโคน<br>
 ยังเหลือแต่แม่ศรีสาครอยู่<br>
 จะเชิญเจ้าเท่าไรก็ไม่ลง<br>
 วัดระฆังตั้งแต่เสร็จสำเร็จศพ <br>
 โอ้แลเหลียวเปลี่ยวใจกระไรเลย<br>
 จนนาวาคลาคล่องเข้าคลองกว้าง<br>
 ตลาดแพแลตลอดเขาทอดพวน<br>
 ทุกเรือนแพแลลับระงับเงียบ<br>
 ในอากาศกลาดเกลื่อนด้วยเดือนดาว<br>
 โอ้บางกอกกอกเลือดให้เหือดโรค<br>
 แม้นได้แก้วแววตามายาใจ<br>
 ดูวังหลังยังไม่ลืมที่ปลื้มจิต<br>
 มายามดึกนึกถึงที่พึ่งพิง<br>
 บางหว้าน้อยน้อยจิตด้วยพิสมัย<br>
 หมายว่ารักจักได้พึ่งเหมือนหนึ่งน้อง<br>
 ถึงวัดทองหมองเศร้าให้เหงาเงียบ<br>
 สงสารฉิมนิ่มน้องสองนารี<br>
 ขอบุญญาอานิสงส์จำนงสนอง<br>
 ศิวาลัยไตรภพจบสกล<br>
 ทั้งแก้วเนตรเกสรามณฑาทิพย์<br>
 จะเกิดไหนได้อยู่คู่ชีวัน<br>
 วัดประขาวขาวเหลือเชื่อไม่ได้<br>
 แม่หม้ายสาวขาวโศกโฉลกมี<br>
 โอ้เคราะห์กรรมจำคลาดนิราศร้าง<br>
 ทั้งเกลียดลิ้นนินทาพาลาเลว<br>
 เสียดายแต่แม่ศรีเจ้าพี่เอ๋ย<br>
 เหมือนดอกไม้ไกลแดนเพราะแตนตอม<br>
 บางบำหรุเหมือนบำรุบำรุงรัก<br>
 ไม่เหมือนนึกตรึกตรองเพราะสองราย<br>
 พอสิ้นแพแลล้วนสวนสงัด<br>
 ยิ่งดึกดาววาววามดังตามโคม<br>
 บางขุนนนท์ต้นลำภูดูหิ่งห้อย<br>
 จังหรีดร้องซ้องเสียงเรียงเรไร<br>
 บางระมาดมาดหมายสายสวาท<br>
 แสนสวาทมาดหมายมาหลายเดือน<br>
 วัดไก่เตี้ยไม่เห็นไก่เห็นไทรต่ำ<br>
 หอมระกำก็ยิ่งช้ำระกำใจ<br>
 ถึงสวนหลวงหวงห้ามเหมือนความรัก<br>
 แต่รวยรินกลิ่นผกาบุปผาพวง<br>
 โอ้ไม้ต้นคนเฝ้าแต่เสาวรส<br>
 แต่โกสุมภุมรินมาบินวอน<br>
 ดึกกำดัดสัตว์อื่นไม่ตื่นหมด<br>
 ระรวยรินกลิ่นโศกมาโบกโบย<br>
 </td>
 <td width="40%">
 พอเสียงย่ำยามสองกลองประโคม<br>
 อนาถหนาวนึกเคยได้เชยโฉม<br>
 ยิ่งทุกข์โทมนัสในใจรัญจวน<br>
 ไม่มีนุชแนบชมเมื่อลมหวน<br>
 มิได้ชวนเจ้าไปชมประธมประโทนฯ<br>
 ก็เตี้ยต่ำตายฝอยกรองกร๋อยโกร๋น <br>
 ก็หักโค่นขาดสูญประยูรวงศ์<br>
 ไปสิงสู่เสน่หานางสาหงส์<br>
 ให้คนทรงเสียใจมิได้เชย<br>
 ไม่พานพบภคินีเจ้าพี่เอ๋ย <br>
 มาชวดเชยโฉมหอมถนอมนวล<br>
 ตำบลบางกอกน้อยละห้อยหวน<br>
 แลแต่ล้วนเรือตลาดไม่ขาดคราว<br>
 ยิ่งเย็นเยียบยามดึกให้นึกหนาว<br>
 เป็นลมว่าวเฉื่อยฉิวหวิวหวัวใจ<br>
 แต่ความโศกนี้จะกอกออกที่ไหน<br>
 แล้วก็ไม่พักกอกดอกจริงจริง<br>
 เคยมีมิตรมากมายทั้งชายหญิง<br>
 อนาถนิ่งน้อยหน้าน้ำตานอง<br>
 น้อยหรือใจจืดจางให้หมางหมอง<br>
 เห็นเจ้าของขายหน้าทั้งตาปี<br>
 เย็นยะเยียบหย่อมหญ้าป่าช้าผี<br>
 มาปลงที่เมรุทองทั้งสองคน<br>
 ช่วยส่งสองศรีสวัสดิ์ไปปัฏิสนธิ์<br>
 ประจวบจนได้พบประสบกัน<br>
 จงลอยลิบลุล่วงถึงสรวงสวรรค์<br>
 อย่ามีอันตรายเป็นเหมือนเช่นนี้<br>
 ด้วยดวงใจเจ้ามันคล้ำดำมิดหมี<br>
 เหมือนแม่ศรีสาครฉะอ้อนเอว<br>
 เพราะขัดขวางความในเหมือนไขว่เฉลว<br>
 เหมือนควันเปลวปลิวต้องให้หมองมอม<br>
 จะชวดเชยชวดชิดสนิทสนอม<br>
 ใครแปลงปลอมปลิดสอยมันต่อยตาย<br>
 จะพึ่งพักพิศวาสเหมือนมาดหมาย <br>
 เห็นฝักฝ่ายเฟือนลงด้วยทรงโลม<br>
 พยุพัดฮือฮือกระพือโหม<br>
 น้ำค้างโซมแสนหนาวให้เปล่าใจ<br>
 เหมือนเพชรพร้อยพรอยพร่างสว่างไสว<br>
 จะแลไหนเงียบเหงาทุกเหย้าเรือน<br>
 ว่าสมมาดเหมือนใจแล้วไม่เหมือน<br>
 มีแต่เคลื่อนแคล้วคลาดประหลาดใจ<br>
 กอระกำแกมสละขึ้นไสว<br>
 ระกำไม่เหมือนระกำที่ช้ำทรวง<br>
 เหลือที่จักจับต้องเป็นของหลวง<br>
 ระรื่นร่วงเรณูฟูขจร<br>
 ยังปรากฏกลิ่นกล่อมหอมเกสร<br>
 ไม่ดับร้อนร่วงกลิ่นให้ดิ้นโดย<br>
 แต่นกกดร้องเร้ากระเหว่าโหวย<br>
 โอ้โศกโรงเหมือนพี่ร้างมาทางจร<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ถึงบางขวางปางก่อนว่ามอญขวาง<br>
 ทำยกย่างขวางแขวนแสนแสงอน<br>
 วัดพิกุลฉุนกลิ่นระรินรื่น<br>
 เหมือนพิกุลอุ่นทรวงพวงมาลัย<br>
 โอ้ยามนี้มิได้เชยเหมือนเคยชื่น<br>
 พระพายโชยโรยรินกลิ่นลำดวน<br>
 บางสนามนึกขามแต่หนามเสี้ยน<br>
 ที่กีดขวางทางความแต่หนามเตย<br>
 ถึงสวนแดนแสนเสียดายสายสวาท<br>
 ไปสวรรค์ชั้นบนคนละแดน<br>
 ถึงวัดเกดเจตนาแต่การะเกด<br>
 เคยสบเนตรเกษน้อยกลอยฤทัย<br>
 น้ำค้างพรมลมชายระบายโบก<br>
 เหมือนโศกร้างห่างเหเสน่ห์นวล<br>
 เห็นรักน้ำคร่ำคร่าไม่น่ารัก<br>
 แต่ละต้นผลลูกดังผูกพวง<br>
 เหมือนรักคนคนรักทำยักยอก<br>
 แม้นยางลูกถูกหัตถ์ก็กัดลาม<br>
 วัดชะลอใครหนอชะลอฉลาด<br>
 ช่วยชะลอวรลักษณ์ที่รักทรง<br>
 ถนอมแนบแอบอุ้มประทุมน้อย<br>
 เมื่อปลื้มใจไสยาอนาทร<br>
 เห็นคลองขวางบางกรวยระทวยจิต <br>
 เคยร่วมสุขทุกข์ร้อนแต่ก่อนมา<br>
 แต่ก่อนกรรมทำสัตว์ให้พลัดพราก<br>
 เคยไปมาหาน้องในคลองนี้<br>
 สงสารบุตรสุดเศร้าทุกเช้าค่ำ<br>
 เขม้นมองคลองบ้านดูมารดา<br>
 ยิ่งตรอมตรึกดึกดื่นสะอื้นอั้น<br>
 เหมือนนิ่มน้องร้องเรียกสำเหนียกนาน<br>
 บางสีทองคลองบ้านน้ำตาลสด<br>
 เหมือนปากพี่สีทองของน้องน้อย<br>
 ทุกวันนี้พี่ก็เฒ่าเราก็หง่อม<br>
 โอ้จอมพี่สีทองของน้องยา<br>
 บางอ้อช้างโอ้ช้างที่ร้างโขลง<br>
 พี่คลาดแคล้วแก้วตาให้อาลัย<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 เดี๋ยวนี้นางไทยลาวแก่สาวสอน<br>
 ถึงนางมอญก็ไม่ขวางเหมือนนางไทย<br>
 โอ้หอมชื่นเช่นกับรสแป้งสดใส<br>
 ที่เคยใส่หัตถ์หอมถนอมนวล<br>
 มาหอมรื่นแต่ดอกไม้ที่ในสวน<br>
 เหมือนจะชวนชื่นใจเมื่อไกลเชย<br>
 หนามทุเรียนรักฉีกอีกเจ้าเอ๋ย<br>
 ไม่น่าเชยน่าชังล้วนรังแตน<br>
 มาสิ้นชาติชนมโลกให้โศกแสน<br>
 ไม่ร่วมแผ่นภพโลกยิ่งโศกใจ<br>
 ไม่สมเจตนาน่าน้ำตาไหล<br>
 มาจำไกลกลืนกลั้นที่รัญจวน<br>
 หอมดอกโศกเศร้าสร้อยละห้อยหวน<br>
 มาถึงสวนโศกช้ำระกำทรวง<br>
 จะเด็ดหักเสียก็ได้เขาไม่หวง<br>
 ก็โรยร่วงเปล่าหมดไม่งดงาม<br>
 จะเก็บดอกเด็ดผลคนก็ขาม<br>
 เหมือนรำรามรักรายริมชายพง<br>
 เอาอาวาสมาไว้ให้อาศัยสงฆ์<br>
 ให้มาลงเรือร่วมนวมที่นอน<br>
 แขนจะคอยเคียงวางไว้ต่างหมอน<br>
 จะกล่าวกลอนกล่อมขนิษฐ์ให้นิทรา<br>
 ไม่ลืมคิดนิ่มน้อยละห้อยหา<br>
 โอ้สิ้นอายุเจ้าได้เก้าปี<br>
 จึงจำจากนิ่มน้องให้หมองศรี<br>
 เห็นแต่ที่ท้องคลองนองน้ำตา<br>
 ด้วยเป็นกำพร้าแม่ชะแง้หา<br>
 เช็ดน้ำตาโซมซาบลงกราบกราน<br>
 จนไก่ขันเอื้อนเอกวิเวกหวาน<br>
 เจียนจะขานหลงแลชะแง้คอย<br>
 อร่อยรสซาบซ่านหวานคอหอย <br>
 เป็นคู่บอกดอกสร้อยสักรวา<br>
 เธอเป็นจอมเราเป็นจนต้องบ่นหา<br>
 เมื่อไรจะพาพิมน้อยมากลอยใจ<br>
 มาอยู่โรงรักป่าน้ำตาไหล<br>
 เหมือนอกไอยราร้างฝูงนางพัง<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 พอจวนรุ่งฝูงนกวิหคร้อง<br>
 กระเหว่าหวานขานเสียงสำเนียงดัง<br>
 อโณทัยไตรตรัสจำรัสแสง<br>
 หอมดอกไม้หลายพรรณให้รัญจวน<br>
 โอ้บุปผาสารพัดที่กลัดกลีบ<br>
 ให้ชื่นชุ่มภุมรินสิ้นทั้งปวง<br>
 แต่ดอกฟ้าส่าหรีเจ้าพี่เอ๋ย<br>
 จะกลัดกลิ่นสิ้นรสเพราะมดตอม<br>
 ถึงวัดสักเหมือนพึ่งรักที่ศักดิ์สูง<br>
 แม้นดอกฟ้าคลาเคลื่อนหล่นเลื่อนลอย<br>
 บางขนุนขุนกองมีคลองกว้าง<br>
 เป็นเรื่องหลังครั้งคราวท้าวอู่ทอง<br>
 สุดาใดได้เพื่อนอย่าเฟือนพี่<br>
 อันน้ำในใจรักช่วยตักเติม<br>
 บางนายไกรไกรทองอยู่คลองนี้<br>
 ไปเข่นฆ่าชาละวันให้พลันตาย<br>
 ได้ครอบครองสองสาวชาวพิจิตร<br>
 เหมือนตัวพี่นี้ได้ครองแต่น้องยา<br>
 ถึงคลองขวางบางระนกโอ้อกพี่<br>
 ไปอุ้มแก้วแววตาพาจรัล<br>
 คงร่วมเรือเมื่อว่าตื่นสะอื้นอ้อน<br>
 ให้แย้มสรวลชวนเสบยเฝ้าเชยชิม<br>
 บางคูเวียงเสียงเงียบเซียบสงัด<br>
 ดูรูปนางบางคูเวียงเหมือนเหนียงนา<br>
 เห็นโรงหีบหนีบอ้อยเขาคอยป้อน<br>
 เห็นน้ำอ้อยย้อยรางที่อ่างเรียง<br>
 อันลำอ้อยย่อยยับเหมือนกับอก<br>
 เขาโหมไฟในโรงโขมงควัน<br>
 โอ้น้ำในใจคนเหมือนต้นอ้อย<br>
 ต้องหันหีบหนีบแตกให้แหลกลำ<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ประสานซ้องเซ็งแซ่ดังแตรสังข์<br>
 เหมือนชาววังหวีดเสียงสำเนียงนวล<br>
 กระจ่างแจ้งแจ่มฟ้าพฤกษาสวน<br>
 เหมือนกลิ่นนวลน้ำกุหลาบซึ่งซาบทรวง<br>
 ครั้นรุ่งรีบบานงามไม่ห้ามหวง<br>
 ได้ซาบทรวงเสาวรสไม่อดออม<br>
 มิหล่นเลยละให้หมู่แมงภู่สนอม<br>
 จนหายหอมแลกลอกเหมือนดอกกลอย<br>
 สูงกว่าฝูงเขาเหินเห็นเกินสอย<br>
 จะได้คอยเคียงรับประคับประคอง<br>
 ว่าเดิมบางชื่อถนนเขาขนของ<br>
 แต่คนร้องเรียกเฟือนไม่เหมือนเดิม<br>
 เหมือนมณีนพรัตน์ฉัตรเฉลิม<br>
 ให้พูนเพิ่มพิศวาสอย่าคลาดคลาย<br>
 ชื่อจึงมีมาทุกวันเหมือนมั่นหมาย<br>
 เป็นยอดชายเชี่ยวชาญการวิชา<br>
 สมสนิทนางตะเข้เสน่หา<br>
 จะเกื้อหน้าพางามขึ้นครามครัน<br>
 แม้นปีกมีเหมือนหนึ่งนกจะผกผัน<br>
 มาด้วยกันกับทั้งคู่ที่อยู่ริม<br>
 จะคอยช้อนโฉมอุ้มไม่หยุมหยิม<br>
 กว่าจะอิ่มอกแอบแนบนิทรา<br>
 เป็นจังหวัดเวียงสวนล้วนพฤกษา<br>
 ไม่เหมือนหน้านางนั่งในวังเวียง<br>
 มีคนต้อนควายตวาดไม่ขาดเสียง<br>
 โอ้พิศเพียงชลนาพี่จาบัลย์<br>
 น้ำอ้อยตกเหมือนน้ำตาพี่กว่าขัน<br>
 เหมือนอ้นอั้นอกกลุ้มรุมระกำ<br>
 ข้างปลายกร่อยชืดชิมไม่อิ่มหนำ<br>
 นั่นแลน้ำจึงจะหวานเพราะจานเจือ<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ถึงบางม่วงง่วงจิตคิดถึงม่วง<br>
 มะม่วงงอมหอมหวนเหมือนนวลเนื้อ<br>
 เห็นต้นรักหักโค่นต้นสนัด<br>
 เหมือนตัดรักหักสวาทขาดอาลัย<br>
 ถึงบางใหญ่ให้จอดทอดประทับ<br>
 เมื่อกินข้าวเขาก็หักใบรักมา<br>
 อร่อยนักรักอ่อนปลาช่อนย่าง<br>
 อยากรู้จักรักใคร่พึ่งได้ชิม<br>
 โอ้รักต้นคนรักเขาหักให้<br>
 แต่รักน้องต้องประสงค์ถึงงงงวย<br>
 เสพอาหารหวานคาวเมื่อคราวยาก<br>
 แต่มะแป้นแกนในจะไปคืน<br>
 เห็นสิ่งของน้องรักฟักจันอับ<br>
 พี่จรจากฝากชิดสนิทมา<br>
 แผ่นขนุนวุ้นแท่งของแห้งสิ้น<br>
 ได้ชื่นชิมอิ่มหนำทั้งลำเรือ<br>
 แล้วเข้าทางบางใหญ่ครรไลล่อง<br>
 เห็นสิ่งไรในจังหวัดรัถยา<br>
 แม้นแก้วตามาเห็นเหมือนเช่นนี้<br>
 ไม่แจ้งนามถามพี่จะชี้ชวน<br>
 ที่ริมน้ำง้ำเงื้อมจะเอื้อมหัก<br>
 ไม่เหมือนหมายสายสวาทมาขาดกลาง<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ต้องจากทรวงเสียใจอาลัยเหลือ<br>
 มิรู้เบื่อบางม่วงเหมือนดวงใจ<br>
 เป็นรอยตัดรักขาดให้หวาดไหว<br>
 ด้วยเห็นใจเจ้าเสียแล้วเจ้าแก้วตา<br>
 เข้าเทียบกับกิ่งรักไม่พักหา<br>
 จิ้มปลาร้าลองดูด้วยอยู่ริม<br>
 เปรียบเหมือนนางเนื้อนุ่มที่หยุมหยิม<br>
 ชอบแต่จิ้มปลาร้าจึงพารวย<br>
 ไม่พักได้เด็ดรักไม่พักฉวย<br>
 ใครไม่ช่วยชักนำให้กล้ำกลืน<br>
 ล้วนของฝากเฟื่องฟูค่อยชูชื่น<br>
 ของอื่นอื่นอักโขล้วนโอชา<br>
 แช่อิ่มพลับผลชิดเป็นปริศนา<br>
 เหมือนแก้วตาตามติดมาชิดเชื้อ<br>
 แต่ละชิ้นชูใจอาลัยเหลือ<br>
 เพราะน้องเนื้อนพคุณกรุณา<br>
 ไปตามคลองเคลื่อนคล้อยละห้อยหา<br>
 สะอื้นอาลัยถึงคะนึงนวล<br>
 จะยินดีด้วยดอกไม้ที่ในสวน<br>
 ชมลำดวนดอกส้มต้นนมนาง<br>
 เอายอดรักให้น้องเมื่อหมองหมาง<br>
 โอ้อ้างว้างวิญญาณ์ในสาคร<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 บางกระบือเห็นกระบือเหมือนชื่อบ้าน<br>
 ลงปลักเปลือกเกลือกเลนระเนนนอน<br>
 โอ้อกพี่นี้ก็ร้อนเพราะศรรัก<br>
 แม้นเหมือนรสพจมานเมื่อวานซืน<br>
 โอ้เปรียบชายคล้ายนกวิหคน้อย<br>
 ได้ใกล้เคียงเรียงริมจะอิ่มเอม<br>
 ถึงคลองย่านบ้านบางสุนัขบ้า<br>
 เป็นบ้าจิตคิดแค้นด้วยแสนร้าย<br>
 ถึงลำคลองช่องกว้างชื่อบางโสน<br>
 โสนออกดอกระย้าริมสาชล<br>
 แต่ต้นเบาเขาไม่ใช้เช่นใจหญิง<br>
 เห็นตะโกโอ้แสนแค้นตะโก<br>
 พอสุดสวนล้วนแต่เหล่าเถาสวาด<br>
 ชื่อสวาดพาดเพราะเสนาะนาม<br>
 สวาดต้นคนต้องแล้วร้องอุ่ย<br>
 จนชั้นลูกถูกต้องเป็นกองกลาง<br>
 ริมลำคลองท้องทุ่งดูวุ้งเวิ้ง<br>
 ดอกบัวเผื่อนเกลื่อนกลาดดาษดา<br>
 ถึงบ้านใหม่ธงทองริมคลองลัด<br>
 ขอความรักหนักแน่นให้แสนตรง<br>
 ได้ชมวัดศรัทธาสาธุสะ<br>
 นาวาล่องคล่องแคล่วเขาแจวเจน<br>
 ดูชาวบ้านพรานปลาทำลามก<br>
 เป็นทุ่งนาป่าไม้รำไรราย<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 แสนสงสารสัตว์นาฝูงกาสร<br>
 เหมือนจะร้อนรนร่ำทุกค่ำคืน<br>
 ถึงฝนสักแสนห่าไม่ฝ่าฝืน<br>
 จะชูชื่นใจพี่ด้วยปรีดิ์เปรม<br>
 จะเลื่อนลอยลงสรงกับหงส์เหม<br>
 แสนเกษมสุดสวาทไม่คลาดคลาย<br>
 เหมือนขี้ข้านอกเจ้าเฉาฉงาย<br>
 ใครใกล้กรายเกลียดกลัวทุกตัวคน<br>
 สะอื้นโอ้อ้างว้างมากลางหน<br>
 บ้างร่วงหล่นแลงามเมื่อยามโซ<br>
 เบาจริงจริงเจียวใจเหมือนไม้โสน<br>
 ถึงแสนโซสิ้นคิดไม่ติดตาม<br>
 ขึ้นพ้นพาดเพ่งพิศให้คิดขาม<br>
 แต่ว่าหนามรกระชะกะกาง<br>
 ด้วยรุกรุยรกเรื้อรังเสือสาง<br>
 เปรียบเหมือนอย่างลูกสวาทศรียาตรา<br>
 ด้วยน้ำเจิ่งจอกผักขึ้นหนักหนา<br>
 สันตะวาสายติ่งต้นลินจง<br>
 ที่หน้าวัดเห็นเขาปักเสาหงส์<br>
 เหมือนคันธงแท้เที่ยงอย่าเอียงเอน<br>
 ไหว้ทั้งพระปฏิมามหาเถร<br>
 เฟือยระเนนน้ำพร่างกระจ่างกระจาย<br>
 เที่ยวดักนกยิงเนื้อมาเถือขาย<br>
 พวกหญิงชายชาวเถื่อนอยู่เรือนโรง<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ที่ริมคลองสองฝั่งเขาตั้งบ้าน<br>
 ถึงชะวากปากช่องชื่อคลองโยง<br>
 มีบ้านช่องสองฝั่งชื่อบางเชือก<br>
 ที่เรือน้อยลอยล่องค่อยคล่องไป<br>
 เวทนากาสรสู้ถอนถีบ<br>
 ถึงแสนชาติจะมาเกิดกำเนิดกาย<br>
 ตามแถวทางกลางย่านนั้นบ้านว่าง<br>
 เจ๊กจีนใหม่ไทยมั่งไปตั้งโรง<br>
 ดูทุ่งกว้างวางเวกหมอกเมฆมืด<br>
 ฝูงวิหคนกกาเที่ยวหากิน<br>
 บ้างเดินดินบินว่อนขึ้นร่อนร้อง<br>
 ค้อนหอยย่องมองปลาแข้งขายาว<br>
 กระทุงทองล่องเลื่อนดูเกลื่อนกลาด<br>
 มีต่างต่างยางกรอกนกดอกบัว<br>
 นกกระจาบคาบคุ่มอีลุ้มร่อน<br>
 เห็นยางเจ่าเซาจับคอยสับปลา<br>
 โอ้ดูนกอกใจให้ไหวหวาด<br>
 เห็นสิ่งไรใจพี่ไม่มีเพลิน<br>
 จะออกช่องคลองโยงเห็นโรงบ้าน<br>
 โอ้แผ่นฟ้ามาตากถึงภาคพื้น<br>
 เจ้าหนูน้อยพลอยว่าฟ้าตกน้ำ<br>
 แม้นแดนดินสิ้นฟ้าสุราลัย<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 น่าสำราญเรียงรันควันโขมง<br>
 เป็นทุ่งโล่งลิบลิ่วหวิวหวิวใจ<br>
 ล้วนตมเปือกเปอะปะสวะไสว<br>
 ที่เรือใหญ่โป้งโล้งต้องโยงควาย<br>
 เขาตีรีบเร่งไปน่าใจหาย<br>
 อย่าเป็นควายรับจ้างที่ทางโยง<br>
 เขาปลูกสร้างศาลาเปิดฝาโถง<br>
 ขุดร่องน้ำลำกระโดงเขาโยงดิน<br>
 บรรพตพืดภูผาพนาสิณฑ์<br>
 ตามที่ถิ่นเขตแคว้นทุกแดนดาว<br>
 ริมขอบหนองนกกระกรุมคุ่มคุ่มขาว<br>
 อีโก้งก้าวโก้งเก้งเขย่งตัว<br>
 ไม่คลาคลาดคลอเคลียเหมือนเมียผัว<br>
 เที่ยวเดินยั้วเยี้ยย่องที่ท้องนา<br>
 ดูว้าว่อนเวียนเร่ในเวหา<br>
 นกกระสาซ่องซ่องค่อยย่องเดิน<br>
 ยามนิราศเริดร้างมาห่างเหิน<br>
 ส่วนเรือเดินด่วนไปใจจะคืน<br>
 เขาเรียกลานตากฟ้าค่อยพาชื่น<br>
 น่าจะยืนหยิบเดือนได้เหมือนใจ<br>
 ใครช่างดำยกฟ้าขึ้นมาได้<br>
 จะเปล่าใจจริงจริงทั้งหญิงชาย<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 โอ้ฟังบุตรสุดสวาทฉลาดเปรียบ<br>
 ถึงแขวงแควแลลิ่วชื่องิ้วราย<br>
 งามเสงี่ยมเอี่ยมอิ่มเมื่อพริ้มพักตร์<br>
 แสนสุภาพกราบก้มประนมนิ้ว<br>
 ถึงย่านน้ำสำประทวนรำจวนจิต<br>
 ไปลอบโลมโฉมเฉกที่เมฆบัง<br>
 ถึงปากน้ำลำคลองที่ท้องทุ่ง<br>
 มีรางรองสองชั้นทำคันโพง<br>
 น่าชมบุญขุนพัฒน์ไม่ขัดข้อง<br>
 เมียน้อยน้อยพลอยเป็นสุขไรจุกเจิม<br>
 ทุกวันนี้มีทรัพย์เขานับถือ<br>
 สงสารจนอ้นอั้นให้ตันใจ<br>
 ริมลำคลองสองฝั่งสะพรั่งพฤกษ์<br>
 นกอีลุ้มคุ่มขาบจิบจาบโจน<br>
 บนไม้สูงฝูงเปล้านกเค้ากู่<br>
 วิเวกใจได้ยินยิ่งดิ้นโดย<br>
 พอมืดมนฝนคลุ้มชอุ่มอับ<br>
 เสียงลมสั่นบันลือกระพือพัด<br>
 ฟ้ากระหึมครึมครั่นให้ปั่นป่วน<br>
 แวมสว่างอย่างแก้วดูแวววาว<br>
 เพราะนางเอกเมขลาหล่อนล่อแก้ว<br>
 เหมือนรักแก้วแววฟ้าสุดาดวง<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ต้องทำเนียบนึกไปก็ใจหาย<br>
 สะอื้นอายออกความเหมือนนามงิ้ว<br>
 ดูน่ารักเรือนผมก็สมผิว<br>
 เหมือนโฉมงิ้วงามราวกับชาววัง<br>
 เหมือนใจคิดทวนทบตลบหลัง<br>
 เปรียบเหมือนนั่งแอบอุ้มทุกทุ่มโมง<br>
 เจ๊กเขาหุงเหล้ากลั่นควันโขมง<br>
 ผูกเชือกโยงยืนชักคอยตักเติม<br>
 มีเงินทองทำทวีภาษีเสริม<br>
 ได้พูนเพิ่มวาสนาเสียกว่าไทย<br>
 เหมือนเราหรือเขาจะรักมิผลักไส<br>
 จนเข้าในปากน้ำสำประโทน<br>
 พินิจนึกเหมือนหนึ่งเขียนบ้างเกรียนโกร๋น<br>
 กระพือโผนโผผินขึ้นบินโบย<br>
 กระลุมพูโพระโดกเสียงโหวกโหวย<br>
 ละห้อยโหยหาน้องในคลองลัด<br>
 โพยมพยับเป็นพยุระบุระบัด<br>
 พิรุณซัดสาดสายลงพรายพราว<br>
 เหมือนพี่ครวญคราวทนน้ำฝนหนาว<br>
 เป็นเรื่องราวรามสูรอาดูรทรวง<br>
 จะให้แล้วแล้วไม่ให้ด้วยใจหวง<br>
 เฝ้าหนักหน่วงนึกเหมือนจะเคลื่อนคลา<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ถึงบางแก้วแก้วอื่นสักหมื่นแสน<br>
 ดูรูปนางบางแก้วไม่แผ้วตา<br>
 จนเกินย่านบ้านคลองที่ท้องทุ่ง<br>
 ทุกถิ่นเถื่อนเรือนโรงโขมงควัน<br>
 ถึงโพเตี้ยโพต่ำเหมือนคำกล่าว<br>
 เป็นเรื่องราวจ้าวฟ้าพระยาพาน<br>
 แล้วปลูกพระมหาโพธิบนโขดใหญ่<br>
 อันเท็จจริงสิ่งใดเป็นไกลตา<br>
 ที่ท้ายบ้านศาลจ้าวของชาวบ้าน<br>
 เห็นคนทรงปลงจิตอนิจจัง<br>
 ซึ่งคำปดมดท้าวว่าจ้าวช่วย<br>
 อันจ้าวผีนี้ถึงรับก็กลับกลาย<br>
 แต่บ้านนอกขอกนาอยู่ป่าเขา<br>
 เหมือนถือเพื่อนเฟือนหลงว่าทรงดี<br>
 บางกระชับเหมือนกำชับให้กลับหลัง<br>
 วานซืนนี้พี่ได้รับกำชับมา<br>
 แต่เป็ดหงส์ลงหาดไม่คลาดคู่<br>
 เหมือนเสียทีมีเพื่อนไม่เหมือนใจ<br>
 ถึงวัดสิงห์สิงสู่อยู่ที่นี่<br>
 ถึงตัวจากพรากพลัดกำจัดจร<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ไม่เหมือนแม้นแก้วเนตรของเชษฐา<br>
 ไม่เหมือนหน้าน้องแก้วที่แคล้วกัน<br>
 เป็นเขตคุ้งขอบป่าพนาสัณฑ์<br>
 เป็นสำคัญเขตโขดโตนดตาล<br>
 แต่โตราวสามอ้อมเท่าพ้อมสาน<br>
 มาสังหารพระยากงองค์บิดา<br>
 เผอิญให้เตี้ยต่ำเพราะกรรมหนา<br>
 เขาเล่ามาพี่ก็เล่าให้เจ้าฟัง<br>
 บวงสรวงศาลจ้าวผีบายศรีตั้ง<br>
 ให้คนทั้งปวงหลงลงอบาย<br>
 ไม่เห็นด้วยที่จะได้ดังใจหมาย<br>
 ถือจ้าวนายที่ได้พึ่งจึงจะดี<br>
 ไม่มีจ้าวนายจึงต้องพึ่งผี<br>
 ไม่สู้พี่ได้แล้วเจ้าแก้วตา<br>
 กำชับสั่งว่าจะคอยละห้อยหา<br>
 ไม่อยู่ช้ากว่ากำชับจะกลับไป<br>
 สังเกตดูดังจะพาน้ำตาไหล<br>
 ดังดินไร้เส้นหญ้าอนาทร<br>
 แต่ใจนี้พี่ไปสิงมิ่งสมร<br>
 ยังอาวรณ์หวังเสน่ห์ทุกเวลา<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ถึงวัดท่าท่าน้ำดูฉ่ำชื่น<br>
 คิดถึงนุชสุดสวาทที่คลาดคลา<br>
 ถึงบ้านกล้วยกล้วยกล้ายเขารายปลูก<br>
 กล้วยหักมุกสุกห่ามอร่ามเครือ<br>
 คิดถึงเมื่อเรือน้องมาคลองนี้<br>
 สะอื้นโอ้โพล้เพล้ถึงเวลา<br>
 บ้างเริงร้องซ้องแซ่กรอแกรกรีด<br>
 ลูกอ่อนแอแม่ป้อนชะอ้อนเอียง<br>
 เอ็นดูนกกกบุตรแล้วสุดเศร้า<br>
 หวนสะอื้นฝืนใจอาลัยแล<br>
 ตะวันรอนอ่อนอับพยับแสง<br>
 ยังรอรั้งสั่งฟ้าด้วยอาลัย<br>
 พระจันทรจรจำรูญข้างบูรพทิศ<br>
 โอ้กระต่ายหมายจันทร์ถึงชั้นฟ้า<br>
 มนุษย์หรือถือดีว่ามีศักดิ์<br>
 ไม่เหมือนเดือนเหมือนกระต่ายเสียดายน้อง<br>
 น้ำค้างพรมลมเฉื่อยเรื่อยเรื่อยริ้ว<br>
 เกสรงิ้วปลิวฟ้ามายาใจ<br>
 โอ้งิ้วป่าพาหนาวเมื่อคราวยาก<br>
 แม้นงิ้วเป็นเช่นงานเมื่อวานซืน<br>
 โอ้ดูเดือนเหมือนได้ยลวิมลพักตร์<br>
 กระจ่างแจ้งแสงจันทร์ยิ่งรัญจวน<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 สำราญรื่นร่มไม้ไทรสาขา<br>
 จะคอยท่าถามข่าวทุกคราวเครือ<br>
 น้ำเต้าลูกเท่ากระติกพริกมะเขือ<br>
 อยู่ริมเรือเรียดทางข้างคงคา<br>
 จะชวนชี้ชมประเทศกับเชษฐา<br>
 สกุณาข้ามฝั่งไปรังเรียง<br>
 หวิวหวิวหวีดเวทนาภาษาเสียง<br>
 บ้างคู่เคียงเคล้าคลอเสียงซอแซ<br>
 เหมือนบุตรเราเคียงข้างไม่ห่างแห<br>
 ได้เห็นแต่ตาบน้อยละห้อยใจ<br>
 ดูดวงแดงดังจะพาน้ำตาไหล<br>
 ค่อยไรไรเรืองลับวับวิญญาณ์<br>
 กระต่ายติดแต้มสว่างกลางเวหา<br>
 เทวดายังช่วยรับประคับประคอง<br>
 มิรับรักเริดร้างให้หมางหมอง<br>
 จึงขัดข้องขัดขวางทุกอย่างไป<br>
 หนาวดอกงิ้วงิ้วออกดอกไสว<br>
 ให้ทราบในทรวงช้ำสู้กล้ำกลืน<br>
 สุดจะฝากแฝงหน้าไม่ฝ่าฝืน<br>
 จะชูชื่นช่วยหนาวเมื่อคราวครวญ<br>
 ไม่ลืมรักรูปงามทรามสงวน<br>
 คะนึงหวนนิ่งนอนอ่อนกำลัง<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ถึงบ้านธรรมศาลาริมท่าน้ำ<br>
 เดชะคำทำคุณการุณัง<br>
 ขอสมหวังดังสวาทอย่าคลาดเคลื่อน<br>
 หนังสือไทยอธิษฐานสารสุนทร<br>
 โอ้เย็นฉ่ำน้ำค้างลงพร่างพร้อย<br>
 พอมืดมนฝนพยับอับโพยม<br>
 ถึงถิ่นฐานบ้านเพนียดเป็นเนินสูง<br>
 เหตุเพราะนางช้างต่อไปล่อลวง<br>
 โอ้อกเพื่อนเหมือนหนึ่งชายที่หมายมาด<br>
 ต้องติดบ่วงห่วงรักชักชะโลง<br>
 เข้าจอดท่าหน้าเนินเพนียดช้าง<br>
 พอประทังบังฝนใต้ต้นไทร<br>
 แต่ลูกเล็กเด็กอ่อนนอนชั้นล่าง<br>
 โอ้รินรินกลิ่นเกสรขจรเจือ<br>
 หนาวน้ำค้างพร่างพรมจะห่มผ้า<br>
 ถึงลมว่าวหนาวยิ่งจะผิงไฟ<br>
 สงัดเงียบเยียบเย็นทุกเส้นหญ้า<br>
 ไม่เห็นหนต้นไม้พระไทรครึม<br>
 ทั้งเป็ดผีปี่แก้วแว่วแว่วหวีด<br>
 เสียงหริ่งหริ่งกิ่งไทรเรไรร้อง<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 เป็นโรงธรรมภาคสร้างแต่ปางหลัง<br>
 เป็นที่ตั้งศาสนาให้ถาวร<br>
 ให้ได้เหมือนหมายรักในอักษร<br>
 จงถาพรเพิ่มรักเป็นหลักโลม<br>
 ให้ละห้อยหวนเห็นเหมือนเช่นโฉม<br>
 ทรวงจะโทรมเสียเพราะรักที่หนักทรวง<br>
 ที่จับจูงช้างโขลงเข้าโรงหลวง<br>
 พลายทั้งปวงจึงต้องถูกมาผูกโรง<br>
 แสนสวาทหวังงามมาตามโขลง<br>
 เสียดายโป่งป่าเขาคิดเศร้าใจ<br>
 มีโรงร้างไร้ฝาเข้าอาศัย<br>
 พวกผู้ใหญ่หยุดหย่อนเขานอนเรือ<br>
 น้ำค้างพร่างพรมพราวให้หนาวเหลือ<br>
 เหมือนกลิ่นเนื้อแนบชิดสนิทใน<br>
 พออุ่นอารมณ์ระงับได้หลับไหล<br>
 แต่หนาวใจจากเจ้าให้เศร้าซึม<br>
 แต่สัตว์ป่าปีบร้องก้องกระหึม<br>
 เสียงงึมงึมเงาไม้พระไทรคะนอง<br>
 จังหรีดกรีดกรีดเกรียวเสียวสยอง<br>
 แม่ม่ายสองไนเพราะเสนาะใน<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 สงสารแต่แม่หม้ายสายสวาท<br>
 อ่านหนังสือหรือว่าน้องจะลองใน<br>
 แม้นยอมใจให้สัตย์จะนัดน้อง<br>
 นี่หลงเพื่อนเหมือนเคี้ยวข้าวเหนียวลาว<br>
 โอ้คิดอื่นหมื่นแสนไม่แม้นเหมือน<br>
 สงัดเสียงเที่ยงคืนเคยชื่นเชย<br>
 จวนจะหลับกลับฝันว่าขวัญอ่อน<br>
 พี่เคยเห็นเช่นเคยเชยฉันใด<br>
 พอฟื้นกายหายรูปให้งูบง่วง<br>
 ยังมีคุ้นอุ่นจิตไม่บิดเบือน<br>
 ยังเหลือแต่แพรสีที่พี่ห่ม<br>
 แม้นโฉมงามตามมาจะพาจร<br>
 โอ้ยามสามยามจากเคยฝากรัก<br>
 มาสูญชาติวาสนาน้ำตานอง<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 นอนอนาถหนาวน่าน้ำตาไหล<br>
 เสียดายใจจางจืดไม่ยืดยาว<br>
 จะร่วมห้องหายหม้ายทั้งหายหนาว<br>
 ลืมข้าวเจ้าเจ้าประคุณที่คุ้นเคย<br>
 ที่ร่วมเรือนร่วมเตียงเคียงเขนย<br>
 เมื่อไรเลยจะคืนมาชื่นใจ<br>
 แนบฉะอ้อนอุ่นจิตพิสมัย<br>
 จนชั้นไฝที่ริมปากไม่อยากเฟือน<br>
 กำสรดทรวงเสียใจใครจะเหมือน<br>
 มาเป็นเพื่อนทุกข์ยากเมื่อจากจร<br>
 ขึ้นประธมจะถวายให้สายสมร<br>
 เมื่อขวัญอ่อนขึ้นไปชมประธมทอง<br>
 ได้ฟูมฟักแฝงเฝ้าเป็นเจ้าของ<br>
 มิได้น้องแนบเชยเหมือนเคยเคียง<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 พอรุ่งรางวางเวงเสียงเครงครื้น<br>
 โกกิลากาแกแซ่สำเนียง<br>
 กระหึมหึ่งผึ้งบินกินเกสร<br>
 น้ำค้างชะประเปรยเชยชะโลม<br>
 เสพย์อาหารหวานคาวแต่เช้าชื่น<br>
 กับพวกพ้องสองบุตรสุดศรัทธา<br>
 กระเหว่าหวานขานเสียงสำเนียงเสนาะ<br>
 เห็นรอยเสือเนื้อตื่นอยู่ครื้นเครง<br>
 ต้นกรวยไกรไทรสะแกแคแกรกร่าง<br>
 หนทางอ้อมค้อมคดต้องลดเลี้ยว<br>
 พอแสงแดดแผดร้อนอ่อนอ่อนอุ่น<br>
 สุกรป่าช้ามดเหมือนแมวคราว<br>
 เด็กเด็กโดดโลดไล่กระต่ายหลบ<br>
 สนุกในไพรพนัสรัถยา<br>
 ครั้นถึงวัดพระประธมบรมธาตุ<br>
 แลทะมึนทึนเทิ่งดังเชิงเทิน<br>
 ประกอบก่อย่อมุมมีซุ้มมุข<br>
 เป็นพืดแผ่นแน่นสนิททั้งอิฐปูน<br>
 แล้วลดเลี้ยวเที่ยวลอบขอบข้างล่าง<br>
 สะพรั่งต้นคนทาลดาวัลย์<br>
 เห็นห้องหับลับลี้เป็นที่สงฆ์<br>
 พลอยศรัทธาพาเพลินเจริญใจ<br>
 เห็นสูงสุดหยุดแลชะแง้แหงน<br>
 ต่างอุตส่าห์พยายามต้องตามกัน<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ปักษาตื่นต่างเรียกกันเพรียกเสียง<br>
 สนั่นเพียงพิณพาทย์ระนาดประโคม<br>
 ทรวงภมรเหมือนพี่เคยได้เชยโฉม<br>
 พื้นโพยมแย้มสว่างกระจ่างตา<br>
 ยังรวยรื่นรินรินกลิ่นบุปผา<br>
 ขึ้นเดินป่าไปตามทางเสียงวางเวง<br>
 ค้อนทองเคาะค้อนทองเสียงป๋องเป๋ง<br>
 ให้กริ่งเกรงโห่ฉาวเสียงกราวเกรียว<br>
 น้ำค้างพร่างพร่างชุ่มชอุ่มเขียว<br>
 พากันเที่ยวชมเนื้อดูเสือดาว<br>
 กระต่ายตุ่นต่างต่างบ้างด่างขาว<br>
 เวลาเช้าชักฝูงออกทุ่งนา<br>
 จับประจบหกล้มสมน้ำหน้า<br>
 ทั้งบรรดาเด็กน้อยก็พลอยเพลิน<br>
 สูงทายาทอยู่สันโดษบนโขดเขิน<br>
 เป็นโขดเนินสูงเสริมเขาเพิ่มพูน<br>
 บุดีบุกบรรจบถึงนพศูล<br>
 จงเพิ่มพูนพิสดารอยู่นานครัน<br>
 ล้วนรอยกวางทรายเกลื่อนไก่เถื่อนขัน<br>
 ขึ้นพาดพันพงพุ่มชอุ่มใบ<br>
 เที่ยวธุดงค์เดินมาได้อาศัย<br>
 ถึงบันไดดูโกรกชะโงกงัน<br>
 ถึงมาตรแม้นบรรลัยคงไปสวรรค์<br>
 ขึ้นถึงชั้นบนได้จิตใจมา<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 สงสารสุดบุตรน้อยก็พลอยขึ้น<br>
 ประนมมือถือประทีปเทียนบูชา<br>
 ได้สามรอบชอบธรรมเป็นกำหนด<br>
 ถวายธูปเทียนบุปผาสุมาลี<br>
 เจ้าของคิดอธิษฐานที่บ้านแล้ว<br>
 ให้ผาสุกทุกสมรอย่าร้อนรน<br>
 ฉันรับฝากอยากจะใคร่ได้เป็นญาติ<br>
 ให้รักใคร่ไปทุกวันเห็นทันตา<br>
 สาธุสะพระประธมบรมธาตุ<br>
 ข้าทำบุญคุณพระช่วยอนุกูล<br>
 หนึ่งขอฝากปากคำทำหนังสือ<br>
 สุนทราอาลักษณ์เจ้าจักรพาฬ<br>
 อนึ่งมนุษย์อุตริติต่างต่าง<br>
 ให้ฟั่นเฟือนเหมือนเราสาปในกาพย์กลอน<br>
 อนึ่งหญิงทิ้งสัตย์เราตัดขาด<br>
 ข้างนอกนวลส่วนข้างในใจสุดา<br>
 ถึงรูปชั่วตัวดำระยำยาก<br>
 ถึงปากแหว่งแข้งคอดไม่ทอดทิ้ง<br>
 จนแก่กกงกเงิ่นเดินไม่รอด<br>
 อันหญิงลิงหญิงค่างหญิงอย่างนั้น<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ไม่เมื่อยมึนเหมือนผู้ใหญ่ไวหนักหนา<br>
 ตั้งวันทาทักษิณด้วยยินดี<br>
 กราบประณตกรประนมก้มเกศี<br>
 กับเทียนที่ฝากถวายนั้นหลายคน<br>
 จงผ่องแผ้วผิวพักตร์ถึงมรรคผล<br>
 ประจวบจนจะได้ตรัสด้วยศรัทธา<br>
 ทุกทุกชาติไปอย่าขาดเหมือนปรารถนา<br>
 ไปเบื้องหน้านั้นขอให้บริบูรณ์<br>
 จงทรงศาสนาอยู่อย่ารู้สูญ<br>
 ให้เพิ่มพูนสมประโยชน์โพธิญาณ<br>
 ให้สืบชื่อชั่วฟ้าสุธาสถาน<br>
 พระทรงสารศรีเศวตเกศกุญชร<br>
 แล้วเอาอย่างเทียบทำคำอักษร<br>
 ต่อโอนอ่อนออกชื่อจึงลือชา<br>
 ถึงเนื้อน้ำธรรมชาติไม่ปรารถนา<br>
 เหมือนปลาร้าร้ายกาจอุจาดจริง<br>
 รู้รักปากรักหน้าประสาหญิง<br>
 จะรักยิ่งยอดรักให้หนักครัน<br>
 จะสู้กอดแก้วตาจนอาสัญ<br>
 ไม่ผูกพันพิศวาสให้คลาดคลา<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ขอเดชะพระมหาอานิสงส์<br>
 เสน่ห์ไหนให้คนนั้นกรุณา<br>
 หนึ่งน้องหญิงมิ่งมิตรพิศวาส<br>
 ขอคุณพระอานิสงส์ช่วยส่งไป<br>
 ที่ยังอยู่คู่เคยไม่เชยอื่น<br>
 มั่งมีมิตรพิศวาสไม่ขาดแคลน<br>
 นารีใดที่ได้รักแต่ลักลอบ<br>
 เผอิญขัดพลัดพรากเพราะยากจน<br>
 ให้ได้คู่สู่สมภิรมย์รัก<br>
 สืบสกุลพูนสวัสดิ์ในปัถพี<br>
 แต่นารีขี้ปดโต้หลดหลอก<br>
 ทั้งลิ้นน้องสองลิ้นเพราะหมิ่นชาย<br>
 ที่จงจิตพิศวาสอย่าคลาดเคลื่อน<br>
 อย่าหมองหมางห่างเหเสน่ห์ใน<br>
 เป็นคู่สร้างทางกุศลจนสำเร็จ<br>
 ยังมิถึงซึ่งนิพพานสำราญกาย<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ซึ่งเราทรงศักราชพระศาสนา<br>
 เหมือนในอารมณ์รักประจักษ์ใจ<br>
 ซึ่งสิ้นชาติสิ้นภพสบสมัย<br>
 ถึงห้องไตรตรึงษ์สถานพิมานแมน<br>
 จงปรากฏยศยืนกว่าหมื่นแสน<br>
 ให้หายแค้นเคืองทั่วทุกตัวคน<br>
 เสน่ห์มอบหมายรักเป็นพักผล<br>
 แบ่งกุศลส่งสุดาทุกนารี<br>
 ที่สมศักดิ์สมหน้าเป็นราศี<br>
 ร่วมชีวีสองคนไปจนตาย<br>
 ให้ออกดอกทุกวี่วันเหมือนมั่นหมาย<br>
 เป็นแม่หม้ายเท้งเต้งวังเวงใจ<br>
 ให้ได้เหมือนหมายมิตรพิสมัย<br>
 ได้รักใคร่ครองกันจนวันตาย<br>
 สรรเพชญ์โพธิญาณประมาณหมาย<br>
 จะกลับกลายเป็นไฉนอย่าไกลกัน<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 แม้นเป็นไม้ให้พี่นี้เป็นนก<br>
 แม้นเป็นนารีผลวิมลจันทร์<br>
 แม้นเป็นบัวตัวพี่เป็นแมงภู่<br>
 เป็นวารีพี่หวังเป็นมังกร<br>
 แม้นเป็นถ้ำน้ำใจใคร่เป็นหงส์<br>
 แม้นเนื้อเย็นเป็นเทพธิดา<br>
 กว่าจะถึงซึ่งมหาศิวาโมกข์<br>
 เสวยสวัสดิ์ชัชวาลนานอนันต์<br>
 โอ้คิดไปใจหายเสียดายนัก<br>
 มาวายวางกลางชาติถึงขาดรอน<br>
 ยังเหลือแต่แพรชมพูของคู่ชื่น<br>
 พี่ย้อมเหลืองเปลื้องปลดสู้อดออม<br>
 กับแหวนนางต่างหน้าบูชาพระ<br>
 ได้บรรจงทรงเครื่องให้เรืองรอง<br>
 แล้วกราบลาพระประธมบรมธาตุ<br>
 เห็นไรไรไกลสุดอยุธยา<br>
 ที่อื่นเตี้ยเรี่ยราบดังปราบเรี่ยม<br>
 โอ้เวียงวังยังเขม้นเห็นไรไร<br>
 ยิ่งเสียวเสียวเหลียวย้ายทั้งซ้ายขวา<br>
 ภูเขาเคียงเรียงรอบเป็นขอบวง<br>
 ที่ทุ่งโถงโรงเรือนดูเหมือนเขียน<br>
 เขาต้อนควายหวายผูกจมูกจูง<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ให้ได้กกกิ่งไม้อยู่ไพรสัณฑ์<br>
 ขอให้ฉันเป็นพระยาวิชาธร<br>
 ได้ชื่นชูสู่สมชมเกสร<br>
 ได้เชยช้อนชมทะเลทุกเวลา<br>
 จะได้ลงสิงสู่ในคูหา<br>
 พี่ขออาศัยเสน่ห์เป็นเทวัญ<br>
 เป็นสิ้นโศกสิ้นสุดมนุษย์สวรรค์<br>
 เหลือจะนับกัปกัลป์พุทธันดร<br>
 ที่เคยรักเคยเคียงเคยเรียงหมอน<br>
 ให้ทุกข์ร้อนรนร่ำระกำตรอม<br>
 ทุกค่ำคืนเคยชมได้ห่มหอม<br>
 เอาคลุมห้อมหุ้มห่มประธมทอง<br>
 สาธุสะถึงเขาผู้เจ้าของ<br>
 เหมือนรูปทองธรรมชาติสะอาดตา<br>
 เลียบลีลาศแลพินิจทุกทิศา<br>
 ด้วยสุธาถมสูงที่กรุงไกร<br>
 ด้วยยืนเยี่ยมสูงกว่าพฤกษาไสว<br>
 แต่สายใจพี่เขม้นไม่เห็นทรง<br>
 ล้วนทุ่งนาเนินไม้ไพรระหง<br>
 ในแดนดงดูสล้างล้วนยางยูง<br>
 เห็นช้างเจียนจะเท่าหมูด้วยอยู่สูง<br>
 เป็นฝูงฝูงไรไรทุกไร่นา<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ในอากาศดาดดูล้วนหมู่นก<br>
 เห็นนกไม้ไพรวันอรัญวา<br>
 บนประธมลมเอื่อยเรื่อยเรื่อยรื่น<br>
 เสียงฮือฮือรื้อร่ำยังค่ำไป<br>
 เห็นไรไรไม้งิ้วละลิ่วเมฆ<br>
 สูงสันโดษโสดสุดจึงครุฑา<br>
 เห็นไม้งามนามไม้อาลัยมิตร<br>
 ฉิมพลีปลีอ่อนเกสรปลิว<br>
 โอ้ยามจนอ้นอั้นกระสันสวาท<br>
 แกล้งแลเลยเชยชมพนมไพร<br>
 ที่ริมรอบขอบคันข้างชั้นล่าง<br>
 แลข้างบนคนข้างล่างที่กลางลาน<br>
 แล้วลาพระจะลงดูตรงโตรก<br>
 เมื่อขึ้นนั้นขั้นกระไดขึ้นง่ายดาย<br>
 ต้องผินผันหันหลังลงทั้งสิ้น<br>
 เที่ยวชมวัดทัศนาศาลาลัย<br>
 ดูเย็นชื่นรื่นร่มพนมมาศ<br>
 นมสวรรค์ลั่นทมต้นนมนาง<br>
 นมสวรรค์ฉันดูสู้ไม่ได้<br>
 เห็นเล็บนางหมางเมินเดินรำพึง<br>
 พิกุลใหญ่ใต้ต้นหล่นแชล่ม<br>
 ผลลูกสุกห่ามงามงามงอม<br>
 เห็นนกเปล้าเขาไฟฝูงไก่เถื่อน<br>
 เหล่าลูกเล็กเด็กใหญ่ไล่กระพือ<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 บ้างเวียนวกวนร่อนว่อนเวหา<br>
 สะอื้นอาลัยเหลียวด้วยเปลี่ยวใจ<br>
 กระพือผืนผ้าปลิวหวิวหวิวไหว<br>
 อนาถใจจนสะอื้นกลืนน้ำตา<br>
 ดังฉัตรเฉกชื่นชุ่มพุ่มพฤกษา<br>
 เธอแอบอาศัยสถานพิมานงิ้ว<br>
 รำคาญคิดเขินขวยระหวยหิว<br>
 มาริ้วริ้วรื่นรื่นชื่นชื่นใจ<br>
 คิดถึงญาติดังจะพาน้ำตาไหล<br>
 พระปรางค์ใหญ่เยี่ยมฟ้าสุธาธาร<br>
 เอาอิฐขว้างดูทุกคนไม่พ้นฐาน<br>
 สุดประมาณหมายหน้านัยน์ตาลาย<br>
 สูงชะโงกเงื้อมไม้จิตใจหาย<br>
 จะลงเห็นเป็นว่าหงายวุ่นวายใจ<br>
 ถึงแผ่นดินยินดีจะมีไหน<br>
 ต้นโพธิ์ไทรสูงสูงทั้งยูงยาง<br>
 มะตูมตาดต้นเอื้องมะเฟืองฝาง<br>
 มีต่างต่างตันอกตกตะลึง<br>
 เหมือนเตือนใจให้นึกรำลึกถึง<br>
 ชมกระดึงดอกดวงพวงพะยอม<br>
 ดูกลีบแซมชื่นเชยระเหยหอม<br>
 แต่แตนตอมต่อผึ้งหึ่งหึ่งฮือ<br>
 เที่ยวเดินเกลื่อนกลางดินบ้างบินปรื๋อ<br>
 มันบินหวือว่อนลงข้างดงดอน<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ทั้งสระมีสี่มุมปทุมชาติ<br>
 บ้างร่วงโรยโปรยปรายกระจายจร<br>
 มีเต่าปลาอาศัยอยู่ในน้ำ<br>
 ฝูงกริมกรายรายเรียงขึ้นเคียงคอย<br>
 เหมือนด้วยรักหนักหน่วงไม่ร่วงหล่น<br>
 แสนสนุกรุกขชาติดาษเดียร<br>
 โบสถ์วิหารท่านสร้างแต่ปางก่อน<br>
 หลับพระเนตรเกศเกยเขนยทอง<br>
 โอ้เอ็นดูหนูตาบจะกราบก้ม<br>
 ขึ้นห่มพระอธิษฐานให้มารดา<br>
 แม้นยังอยู่คู่เชยไม่เลยละ<br>
 โอ้ชาตินี้มีกรรมจึงจำเป็น<br>
 กราบพระเจ้าเศร้าจิตคิดสังเวช<br>
 สารพัดตัดขาดประหลาดใจ<br>
 แกล้งพูดพาตาเฒ่าพวกชาวบ้าน<br>
 เห็นรูปหินศิลาสง่างาม<br>
 ถามผู้เฒ่าเล่าแจ้งจึงแต่งไว้<br>
 ว่ารูปทำจำลองฉลององค์<br>
 ด้วยเดิมเรื่องเมืองนั้นถวัลยราชย์<br>
 เอาพานทองรองประสูติพระบุตรา<br>
 พอโหรทายร้ายกาจไม่พลาดเพลี่ยง<br>
 พระยากงส่งไปให้นายพราน<br>
 ยายหอมรู้จู่ไปเอาไว้เลี้ยง<br>
 ใครถามไถ่ไม่แจ้งให้แพร่งพราย<br>
 ครั้นเติบใหญ่ได้วิชาตาปะขาว<br>
 รู้ผูกหญ้าผ้าพยนต์มนต์จังงัง<br>
 พระยากงลงมาจับก็รับรบ<br>
 ฝ่ายท้าวพ่อมรณาพระยาพาน<br>
 เข้าหาพระมเหสีเห็นมีแผล<br>
 เธอรู้ความถามไถ่ได้สำคัญ<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ระดาดาดดอกดวงบัวหลวงสลอน<br>
 หอมเกสรเสาวคนธ์ที่หล่นลอย<br>
 บ้างผุดดำโดดคะนองพ่นฟองฝอย<br>
 จะคาบสร้อยเสาวคนธ์ว่ายวนเวียน<br>
 ให้เวียนวนหวั่นจิตตะขวิดตะเขวียน<br>
 เที่ยวเดินเวียนวนชมประธมทอง<br>
 มีพระนอนองค์ใหญ่ยังไม่หมอง<br>
 ดูผุดผ่องพูนเพิ่มเติมศรัทธา<br>
 เปลื้องผ้าห่มนอบนบจบเกศา<br>
 พลอยน้ำตาตกพรากเพราะยากเย็น<br>
 มาไหว้พระก็จะพามาให้เห็น<br>
 มาแสนเข็ญขาดมิตรสนิทใน<br>
 โอ้น้ำเนตรเอ๋ยกลืนก็ขืนไหล<br>
 ตัดอาลัยตัดสวาทไม่ขาดความ<br>
 คนโบราณรับไปได้ไต่ถาม<br>
 เป็นรูปสามกษัตริย์ขัตติย์วงศ์<br>
 หวังจะให้ทราบความตามประสงค์<br>
 พระยากงพระยาพานกับมารดา<br>
 เรียงพระญาติพระยากงสืบวงศา<br>
 กระทบหน้าแต่น้อยน้อยเป็นรอยพาน<br>
 ผู้ใดเลี้ยงลูกน้อยจะพลอยผลาญ<br>
 ทิ้งที่ธารน้ำใหญ่ยังไม่ตาย<br>
 แกรักเพียงลูกรักไม่หักหาย<br>
 ลูกผู้ชายชื่นชิดสู้ปิดบัง<br>
 แกเป็นชาวเชิงพนมอาคมขลัง<br>
 มีกำลังลือฤทธิ์พิสดาร<br>
 ตีกระทบทัพย่นถึงชนสาร<br>
 จึงได้ผ่านภพผดุงกรุงสุพรรณ<br>
 จึงเล่าแต่ความจริงทุกสิ่งสรรพ์<br>
 ด้วยความนั้นคนเขารู้ทุกผู้คน<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 ครั้นถามไถ่ยายหอมก็ยอมผิด<br>
 เธอโกรธาฆ่ายายนั้นวายชนม์<br>
 แทนคุณตามความรักแต่หักว่า<br>
 ที่ยายตายหมายปักเป็นหลักประโคน<br>
 จึงสำเหนียกเรียกย่านบ้านยายหอม<br>
 ครั้นเสร็จสรรพกลับมาหาอาจารย์<br>
 จึงทำเมรุเกณฑ์พหลพลรบ<br>
 แล้วปลดเปลื้องเครื่องกษัตริย์ขัตติยา<br>
 กับธาตุใส่ในตรุบรรจุไว้<br>
 จึงเลื่องลือชื่อว่าพระยาพาน<br>
 ท่านผู้เฒ่าเล่าแจ้งจึงแต่งไว้<br>
 ด้วยเลื่อมใสในจิตคิดประคอง<br>
 ก็จนใจได้แต่คำทำหนังสือ<br>
 ให้ลือชาปรากฏได้งดงาม<br>
 ถ้าขัดเคืองเบื้องหน้าขออานิสงส์<br>
 ทั้งแก้วเนตรเชษฐาให้การุญ<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ด้วยปกปิดปฏิเสธซึ่งเหตุผล<br>
 จึงให้คนก่อสร้างพระปรางค์ประโทน<br>
 ต้องเข่นฆ่ากันเพราะกรรมเหมือนคำโหร<br>
 แต่ก่อนโพ้นพ้นมาเป็นช้านาน<br>
 ด้วยเดิมจอมจักรพรรดิอธิษฐาน<br>
 เหตุด้วยบ้านนั้นมีเนินศีลา<br>
 ปลงพระศพพระยากงพร้อมวงศา<br>
 ของบิดามารดรแต่ก่อนกาล<br>
 ที่ถ้ำใต้เนินพนมประธมสถาน<br>
 คู่สร้างชานเชิงพนมประธมทอง<br>
 หวังจะให้สูงเสริมเฉลิมฉลอง<br>
 ให้เรืองรองรุ่งโรจน์ที่โบสถ์ราม<br>
 ช่วยเชิดชื่อท่านผู้สร้างไว้ทั้งสาม<br>
 พอเป็นความชอบบ้างในทางบุญ<br>
 สิ่งนี้จงจานเจือช่วยเกื้อหนุน<br>
 อย่าเคืองขุ่นข้องขัดถึงตัดรอน<br>
 </td>
 </tr>
 <tr>
 <td width="20%"></td>
 <td width="40%">
 <br>
 แล้วลาออกนอกโบสถ์ขึ้นโขดหิน<br>
 ส่งส่วนบุญสุนทราสถาพร<br>
 ถวายองค์มงกุฎอยุธเยศ<br>
 เสด็จถึงซึ่งบุรีนีรพาน<br>
 สิ้นแผ่นดินปิ่นเกล้ามาเปล่าอก<br>
 โอ้พระคุณทูลกระหม่อมจอมสกล<br>
 ถึงล่วงแล้วแก้วเกิดกับบุญฤทธิ์<br>
 สิ้นแผ่นดินทินกรรอนจำรูญ<br>
 ดังจินดาห้าดวงช่วงทวีป<br>
 เป็นทำนุอุปถัมภ์ไม่ก้ำเกิน<br>
 อนึ่งน้อมจอมนิกรอัปสรราช<br>
 จงไพบูลย์พูนสวัสดิ์วัฒนา<br>
 ษิโณทกตกดินพอสิ้นแสง<br>
 เข้าพลบค่ำร่ำรวีราศีประเทือง<br>
 </td>
 <td width="40%">
 <br>
 ตรวจวารินรดทำคำอักษร<br>
 ถึงบิดรมารดาคุณอาจารย์<br>
 ทรงเศวตคชงามทั้งสามสาร<br>
 เคยโปรดปรานเปรียบเปี่ยมได้เทียมคน<br>
 น้ำตาตกตายน้อยลงร้อยหน<br>
 พระคุณล้นเลี้ยงเฉลิมให้เพิ่มพูน<br>
 ยังช่วยปิดปกอยู่ไม่รู้สูญ<br>
 ให้เพิ่มพูนพอสว่างหนทางเดิน<br>
 ได้ชูชีพช่วยทุกข์เมื่อฉุกเฉิน<br>
 จงเจริญเรียงวงศ์ทรงสุธา<br>
 บำรุงศาสนสงฆ์ทรงสิกขา<br>
 ชนมาหมื่นแสนอย่าแค้นเคือง<br>
 ตะวันแดงดูฟ้าเป็นผ้าเหลือง<br>
 ก็จบเรื่องแต่งชมประธมเอยฯ<br>
 </td>
 </tr>
</table>