คณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ ประเทศไทย

การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ (TMO) เป็นหนึ่งในการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระดับชาติของประเทศไทย จัดขึ้นเป็นประจำทุกปี 
ประวัติ.
การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติจัดครั้งแรก ในปี พ.ศ. 2547 ณ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เดิมเรียกว่า การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ (Thai Mathematical Olympiad หรือ TMO) เป็นการแข่งขันคณิตศาสตร์ระหว่างผู้แทนจากศูนย์ สอวน. ทั่วประเทศ โดยจำลองรูปแบบการแข่งขันมาจากแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศ (International Mathematical Olympiad: IMO)
กติกาและรูปแบบการแข่งขัน.
การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติจัดการสอบแข่งขันเป็นแบบอัตนัย โดยแบ่งเนื้อหาออกเป็น 4 วิชาหลัก ได้แก่ ทฤษฎีจำนวน พีชคณิต เรขาคณิต และคอมบินาทอริก ในปัจจุบัน การสอบแบ่งเป็น 2 วัน มีข้อสอบวันละ 5 ข้อ ใช้เวลา 4 ชั่วโมง 30 นาที สำหรับการออกข้อสอบ คณะกรรมการจากศูนย์ สอวน. ทั่วประเทศส่งข้อสอบพร้อมเฉลยให้กรรมการกลางของมูลนิธิ สอวน. เพื่อคัดเลือก ปรับแก้ข้อสอบ และออกเพิ่มเติม เพื่อให้ข้อสอบได้มาตรฐานสากล อาจารย์ของแต่ละศูนย์มีโอกาสได้ร่วมพิจารณาและตรวจข้อสอบ 
ผลการแข่งขันจัดเป็นระดับเหรียญทอง เหรียญเงิน เหรียญทองแดง โดยใช้เกณฑ์มาตรฐานที่ตกลงกันระหว่างคณะกรรมการกลางกับอาจารย์จากทุกศูนย์ นักเรียนที่มีคะแนนอันดับที่ 1- 25 จะได้รับการคัดเลือกส่งเข้าร่วมการแข่งขันในโครงการจัดส่งผู้แทนประเทศไทยไปแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระหว่างประเทศที่สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ต่อไป
การเปลี่ยนแปลงที่ผ่านมา.
การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิก สอวน. ครั้งที่ 1 ในปี พ.ศ. 2547 มีการสอบ 2 วัน วันแรกประกอบด้วยข้อสอบ 21 ข้อ เป็นโจทย์ที่มีแนวคิดสั้น ให้เติมคำตอบ ข้อละ 1 คะแนน และวันที่สองประกอบด้วยข้อสอบ 6 ข้อ ข้อละ 7 คะแนน ให้แสดงวิธีทำอย่างละเอียด ทั้งสองวันให้เวลา 3 ชั่วโมง รางวัลแบ่งออกเป็นระดับดีเลิศ (อันดับที่ 1), ดีเยี่ยม (เหรียญทอง), ดีมาก (เหรียญเงิน), และดี (เหรียญทองแดง) ในปีถัดมา การแข่งขันครั้งที่ 2 มีการจัดสอบรูปแบบเดิม แต่เพิ่มเวลาวันที่สองเป็น 4 ชั่วโมง ในการจัดแข่งขันครั้งที่ 3 และ 4 การสอบวันแรกประกอบด้วยข้อสอบ 18 ข้อ ลดลงจากครั้งที่ 1 และ 2 
การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิก สอวน. ครั้งที่ 5 ในปี พ.ศ. 2551 ได้เปลี่ยนรูปแบบการสอบวันแรกเล็กน้อย ประกอบด้วยข้อสอบ 10 ข้อ ข้อละ 2 คะแนน แต่ให้แสดงวิธีทำ รูปแบบการแข่งขันครั้งที่ 6 และครั้งที่ 7 เหมือนกับการแข่งขันครั้งที่ 5 
การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิก สอวน. ได้เปลี่ยนชื่อเรียกเป็นการแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ ในการแข่งขันครั้งที่ 6 ที่โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์เป็นเจ้าภาพ การแข่งขันครั้งที่ 6 มีความสำคัญที่เป็นช่องทางเดียวในการผ่านเข้าค่ายโอลิมปิก สสวท. รอบตุลาคม โดยทั่วไปจนถึงปัจจุบัน นักเรียนที่ได้รับรางวัลเหรียญทองและเหรียญเงินโดยประมาณ จะผ่านการคัดเลือกเข้าร่วมค่ายโอลิมปิก สสวท. ที่ผ่านมาจนถึงการแข่งขันครั้งที่ 5 นักเรียนที่ได้รับเหรียญรางวัลจากการแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิก สอวน. จะต้องเข้าสอบคณิตศาสตร์โอลิมปิกแห่งประเทศไทย สสวท. (Thailand Mathematical Olympiad: ThMO) รอบ 2 รวมกับนักเรียน 50 คนที่ผ่านการสอบคณิตศาสตร์โอลิมปิกแห่งประเทศไทย สสวท. รอบที่ 1 เพื่อคัดเลือกนักเรียนราว 25 คน การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิก สสวท. แบ่งเป็นเหรียญทอง 4 เหรียญ, เหรียญเงิน 8 เหรียญ, และเหรียญทองแดง 13 เหรียญโดยประมาณ ให้เหรียญรางวัลน้อยกว่าการแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิก สอวน. 
เพื่อรองรับการเปลี่ยนผ่าน ก่อนการแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติครั้งที่ 6 ได้เปิดโอกาสให้นักเรียนที่ไม่ได้เข้าค่าย สอวน. เดือนตุลาคม เข้าสอบคณิตศาสตร์ สอวน. รอบพิเศษ เพื่อคัดเลือกนักเรียนเข้าค่าย สอวน. เดือนมีนาคมต่อไป ดังนั้น ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2552 นักเรียนทุกคนที่ประสงค์เข้าค่าย สสวท. ล้วนต้องผ่านการอบรมจากค่าย สอวน. (ยกเว้นผู้แทนโอลิมปิกระหว่างประเทศวิชาอื่นที่ประสงค์เปลี่ยนสาขาการแข่งขัน) และเข้าร่วมการแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ ผู้ที่เข้าร่วมค่าย สสวท. เดือนตุลาคม แต่ไม่ผ่านเข้าค่าย สสวท. รอบสุดท้าย 15-20 คน (เดือนธันวาคม, มีนาคม, และเมษายน) หรือเรียกโดยลำลองว่าค่ายฟอสซิลคณิตศาสตร์ จะได้รับสิทธิ์เข้าร่วมการสอบคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ สอวน. (อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่การแข่งขันครั้งที่ 1x มีการบังคับไม่ให้นักเรียนเข้าสอบคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติที่มาจากค่าย สสวท. มากกว่า 1 ครั้ง มิเช่นนั้นจะต้องไปเข้าค่าย สอวน. ตั้งแต่ต้นใหม่)
การแข่งขันคณิตศาสตร์โอลิมปิกระดับชาติ ครั้งที่ 8 ในปี พ.ศ. 2554 ได้เปลี่ยนรูปแบบการจัดสอบ โดยทั้ง 2 วัน ให้เวลาสอบวันละ 4 ชั่วโมง มีข้อสอบวันละ 6 ข้อ ข้อละ 7 คะแนนให้แสดงวิธีทำอย่างละเอียด การแข่งขันครั้งที่ 9 ได้ใช้การแข่งขันรูปแบบเดียวกัน แต่เพิ่มเวลาเป็นวันละ 4.5 ชั่วโมง และมีการเปลี่ยนแปลงการจัดสอบโดยนักเรียนที่ไม่ผ่านค่าย สสวท. เดือนตุลาคม ในปีก่อนหน้า จะไม่ถูกนับไปในเกณฑ์รางวัลและไม่ได้รางวัล นักเรียนกลุ่มนี้ต้องทำคะแนนให้ได้ระดับเหรียญทองจึงจะมีสิทธิ์กลับมาเข้าร่วมค่าย สสวท. เดือนตุลาคม การแข่งขันครั้งที่ 10 ได้ใช้รูปแบบข้อสอบเดียวกับการแข่งขันครั้งที่ 9 การแข่งขันครั้งที่ 11 ได้ลดจำนวนข้อสอบลงเป็นวันละ 4 ข้อ ข้อละ 7 คะแนน ให้เวลาวันละ 4 ชั่วโมง
การแข่งขันครั้งที่ 12 ในปี พ.ศ. 2558 เป็นต้นมา ได้เปลี่ยนรูปแบบการสอบเป็นวันละ 5 ข้อ ข้อละ 7 คะแนน ให้เวลาวันละ 4.5 ชั่วโมง ในปี พ.ศ. 2561 ศูนย์ สอวน. โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย (ซึ่งแต่เดิมส่งนักเรียนเข้าร่วมการแข่งขันได้ 3 ทีม ทีมละ 6 คน ตั้งแต่การแข่งขันครั้งที่ 1 ต่างจากศูนย์อื่นที่ส่งได้เพียง 1 ทีม) ได้แตกออกเป็น 3 ศูนย์ ได้แก่ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, ศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี, และศูนย์ สอวน. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ส่งได้ศูนย์ละ 1 ทีมสำหรับการแข่งขันครั้งที่ 16 พ.ศ. 2562