กับดักทิวซิดิดีส

แนวโน้มเชิงทฤษฎีเกี่ยวกับสงครามระหว่างอำนาจที่เกิดขึ้นใหม่และอำนาจที่มีอยู่เดิม
กับดักทิวซิดิดีส  หรือ กับดักของทิวซิดิดีส  คือแนวคิดที่ แกรห์ม ที. แอลลิสัน (Graham Tillett Allison) นักรัฐศาสตร์ชาวอเมริกันนำเสนอ โดยอธิบายถึงแนวโน้มที่มหาอำนาจเดิม (great power) จะทำสงครามกับมหาอำนาจใหม่ที่กำลังผงาดขึ้นมา (emerging power) ซึ่งสถานการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อมหาอำนาจใหม่มีศักยภาพที่จะเข้ามาแทนที่หรือท้าทายอำนาจของมหาอำนาจเดิมในฐานะมุขยรัฐระดับภูมิภาคหรือระดับโลก คำนี้ได้รับความนิยมอย่างสูงเมื่อ ค.ศ. 2015 และส่วนใหญ่จะใช้กับการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างจีน-สหรัฐอเมริกา
เพื่อสนับสนุนข้อวินิจฉัยดังกล่าว อัลลิสันได้นำการศึกษาที่ศูนย์วิทยาศาสตร์และกิจการนานาชาติเบลเฟอร์แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ซึ่งพบว่าจากตัวอย่างทางประวัติศาสตร์ 16 กรณีที่มหาอำนาจใหม่ขึ้นมาท้าทายมหาอำนาจเดิม มีถึง 12 กรณีที่จบลงด้วยสงคราม
อย่างไรก็ตาม การศึกษานั้นก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างมาก และความเห็นทางวิชาการเกี่ยวกับคุณค่าของแนวคิดกับดักทิวซิดิดีส โดยเฉพาะอย่างยิ่งที่เกี่ยวข้องกับความขัดแย้งทางทหารที่อาจเกิดขึ้นระหว่างสหรัฐอเมริกากับจีน ยังคงแบ่งออกเป็นหลายฝ่าย
ต้นกำเนิด.
แนวคิดนี้ได้รับแรงบันดาลใจจากทิวซิดิดีส  นักประวัติศาสตร์และผู้บัญชาการทหารชาวเอเธนส์โบราณ และถูกบัญญัติขึ้นโดย แกรห์ม ที. แอลลิสัน นักรัฐศาสตร์ชาวอเมริกันในช่วง ค.ศ. 2011 ตามคำกล่าวของทิวซิดิดีสในหนังสือ "ประวัติศาสตร์สงครามเพโลพอนนีเซียน" ("History of the Peloponnesian War") ที่ระบุว่า "การผงาดขึ้นของเอเธนส์และความกลัวที่ปลูกฝังในสปาร์ตาเป็นสิ่งที่ทำให้สงครามหลีกเลี่ยงไม่ได้" แอลลิสันจึงใช้คำนี้เพื่ออธิบายแนวโน้มที่จะเกิดสงครามขึ้นเมื่อมหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้น (เช่น เอเธนส์) ท้าทายสถานะของมหาอำนาจเดิม (เช่น สปาร์ตา) แอลลิสันได้ขยายความแนวคิดนี้อย่างมีนัยสำคัญในหนังสือของเขาที่ชื่อ "Destined for War" ซึ่งตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 2017 โดยเขายืนยันว่า "จีนและสหรัฐฯ กำลังอยู่ในเส้นทางที่จะนำไปสู่สงคราม" แอลลิสันได้กล่าวไว้ในหนังสือว่า แม้สงครามระหว่าง "มหาอำนาจเดิม" และ "มหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้น" จะไม่ใช่สิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ แต่การหลีกเลี่ยงสงครามก็เป็นเรื่องที่ยากมาก และจำเป็นต้องอาศัยความพยายามทางการทูตอย่างกว้างขวางและเข้มข้นในกรณีที่เกิด "กับดักทิวซิดิดีส" ขึ้น
คำนิยาม.
คำว่ากับดักทิวซิดิดีส อธิบายทฤษฎีที่ว่าเมื่อตำแหน่งผู้นำของมหาอำนาจเดิมถูกคุกคามโดยมหาอำนาจที่กำลังเติบโต มีความเป็นไปได้สูงที่จะเกิดสงครามระหว่างสองมหาอำนาจนี้ ในมุมมองของแกรห์ม แอลลิสัน ได้อธิบายไว้ดังนี้:
<templatestyles src="แม่แบบ:คำพูด/style.css" />กับดักของทิวซิดิดีสหมายถึงความสับสนวุ่นวายที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติและหลีกเลี่ยงไม่ได้ เมื่อมหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้นมาได้คุกคามที่จะเข้ามาแทนที่มหาอำนาจเดิม... [และ] เมื่อมหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้นมาได้คุกคามที่จะเข้ามาแทนที่มหาอำนาจเดิม ความตึงเครียดเชิงโครงสร้างที่เกิดขึ้นทำให้การปะทะกันอย่างรุนแรงเป็นเรื่องปกติมากกว่าข้อยกเว้น
เพื่อสนับสนุนข้อวินิจฉัยของเขา แอลลิสันได้นำการศึกษาในรูปแบบกรณีศึกษา (case study) ที่ศูนย์วิทยาศาสตร์และกิจการนานาชาติเบลเฟอร์ (Belfer Center for Science and International Affairs) แห่งมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ซึ่งพบว่าจากตัวอย่างทางประวัติศาสตร์ 16 กรณีที่มหาอำนาจที่กำลังเติบโตท้าทายมหาอำนาจเดิม มีถึง 12 กรณีที่จบลงด้วยสงคราม กรณีศึกษาที่แอลลิสันใช้ในการศึกษาดั้งเดิมของเขาแสดงไว้ในตารางต่อไปนี้
ผลกระทบ.
คำศัพท์และข้อโต้แย้งที่เกี่ยวข้องได้ส่งอิทธิพลในสื่อต่างประเทศ (รวมถึงสื่อของรัฐบาลจีน) และในหมู่นักการเมืองทั้งชาวอเมริกันและชาวจีน บทความวิจัยที่เขียนโดย อลัน กรีลีย์ ไมเซนไฮเมอร์ (Alan Greeley Misenheimer) และตีพิมพ์โดยสถาบันการศึกษายุทธศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ (Institute for National Strategic Studies) ซึ่งเป็นหน่วยงานวิจัยทางทหารของมหาวิทยาลัยการป้องกันประเทศสหรัฐ (National Defense University) ได้ระบุว่า แนวคิดนี้ "ได้รับความสนใจจากทั่วโลกนับตั้งแต่เข้ามาอยู่ในคลังคำศัพท์ด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ" นักวิชาการด้านนโยบายต่างประเทศ ฮาล แบรนด์ส (Hal Brands) และ ไมเคิล เบคลีย์ (Michael Beckley) ได้กล่าวว่าแนวคิด "กับดักทิวซิดิดีส" ได้ "กลายเป็นแบบแผน" และ "เป็นข้อความซ้ำซากที่ถูกนำมาอ้างจนน่าเบื่อหน่ายในการอธิบายการแข่งขันระหว่างสหรัฐอเมริกา-จีน" นอกจากนี้ โจนาธาน มาร์คัส (Jonathan Marcus) ผู้สื่อข่าววิเทศสัมพันธ์ของสำนักข่าวบีบีซี ได้กล่าวติดตลกว่า หนังสือ "Destined For War" ของ แกรห์ม แอลลิสัน ซึ่งขยายความเกี่ยวกับกับดักทิวซิดิดีส "ได้กลายเป็นหนังสือบังคับอ่านสำหรับนักกำหนดนโยบาย นักวิชาการ และนักข่าวจำนวนมาก"
ความสัมพันธ์จีน-สหรัฐอเมริกา.
คำนี้ส่วนใหญ่ถูกใช้และถูกบัญญัติขึ้นเพื่ออ้างอิงถึงความขัดแย้งทางทหารที่อาจเกิดขึ้นระหว่างสหรัฐอเมริกากับสาธารณรัฐประชาชนจีน ผู้นำสูงสุดและเลขาธิการใหญ่พรรคคอมมิวนิสต์จีน สี จิ้นผิง ได้อ้างอิงถึงคำนี้ โดยเตือนว่า "เราทุกคนต้องทำงานร่วมกันเพื่อหลีกเลี่ยงกับดักทิวซิดิดีส" คำนี้มีอิทธิพลเพิ่มขึ้นเมื่อ ค.ศ. 2018 อันเป็นผลมาจากความตึงเครียดที่เพิ่มขึ้นระหว่างสหรัฐฯ-จีน หลังจากที่ประธานาธิบดีสหรัฐ ดอนัลด์ ทรัมป์ ได้เรียกเก็บภาษีศุลกากรเกือบครึ่งหนึ่งกับสินค้าส่งออกของจีนไปยังสหรัฐฯ ซึ่งนำไปสู่สงครามการค้า
นักวิชาการตะวันตกได้ตั้งข้อสังเกตว่ามีประเด็นเร่งด่วนจำนวนมากที่ทั้งสองชาติขัดแย้งกัน ซึ่งเพิ่มโอกาสที่มหาอำนาจทั้งสองจะตกอยู่ในกับดักทิวซิดิดีส รวมถึงการคงอยู่ของความเป็นอิสระโดยพฤตินัยของไต้หวันซึ่งได้รับการสนับสนุนจากประเทศตะวันตก, การใช้ระบบดิจิทัลของจีนในการควบคุมพลเมืองและการจารกรรมทางไซเบอร์, นโยบายที่แตกต่างกันต่อเกาหลีเหนือ, การเพิ่มขึ้นของกองทัพเรือจีนในมหาสมุทรแปซิฟิกและการอ้างสิทธิ์เหนือทะเลจีนใต้, และประเด็นด้านสิทธิมนุษยชนในซินเจียง, ทิเบต, และฮ่องกง บางคนยังชี้ไปที่การรวบอำนาจของสี จิ้นผิง, ความเชื่อในเรื่องความแตกต่างทางคุณค่าที่ไม่สามารถปรองดองกันได้, และการขาดดุลการค้า เป็นหลักฐานเพิ่มเติมว่าประเทศทั้งสองอาจกำลังจะเข้าสู่กับดักทิวซิดิดีส
ข้อวิจารณ์.
ความสัมพันธ์จีน-สหรัฐอเมริกา.
นักวิชาการจำนวนหนึ่งได้วิพากษ์วิจารณ์การนำกับดักทิวซิดิดีสมาใช้กับความสัมพันธ์สหรัฐฯ-จีน ลอว์เรนซ์ ฟรีดแมน (Lawrence Freedman) ซึ่งเขียนใน "Prism" วารสารด้านปฏิบัติการซับซ้อนที่จัดพิมพ์โดยมหาวิทยาลัยการป้องกันประเทศสหรัฐ ได้ให้เหตุผลในทำนองเดียวกันว่า "ผลประโยชน์หลักของจีนมักจะเป็นสถานะในภูมิภาค และหากเป็นเช่นนั้นก็มีเหตุผลที่หนักแน่นที่จีนควรจะอดทน ในขณะที่อิทธิพลทางเศรษฐกิจของจีนแข็งแกร่งขึ้นเรื่อย ๆ" หู ป๋อ  ศาสตราจารย์จากสถาบันวิจัยมหาสมุทรแห่งมหาวิทยาลัยปักกิ่ง และเป็นหนึ่งในนักยุทธศาสตร์ชั้นนำด้านการทัพเรือของจีน ก็ได้กล่าวว่าเขาไม่เชื่อว่าดุลอำนาจในปัจจุบันระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีนจะสนับสนุนสมมติฐานของทิวซิดิดีส
นักวิชาการและนักข่าวอย่าง อาร์เธอร์ วอลดรอน (Arthur Waldron) และ เอียน บูรูมา (Ian Buruma) ได้โต้แย้งว่า จีนยังคงอ่อนแอเกินกว่าที่จะเกิดความขัดแย้งในลักษณะดังกล่าวได้ โดยชี้ไปที่ "ความเปราะบางทางเศรษฐกิจ" ของจีน, ประชากรสูงวัย, การอพยพออกนอกประเทศของชาวจีน, ปัญหาสิ่งแวดล้อมภายในประเทศ, กองทัพที่ยังด้อยกว่าเมื่อเทียบกับสหรัฐฯ, ระบบพันธมิตรที่อ่อนแอกว่าสหรัฐฯ, และระบอบการเซ็นเซอร์ที่จำกัดนวัตกรรม นักวิชาการด้านนโยบายต่างประเทศ ฮาล แบรนด์ส (Hal Brands) และ ไมเคิล เบคลีย์ (Michael Beckley) ได้โต้แย้งในทำนองเดียวกันว่า กับดักทิวซิดิดีส "วินิจฉัยผิดพลาดโดยพื้นฐานว่าจีนกำลังอยู่ในช่วงใดของการพัฒนา" โดยให้เหตุผลว่า จีนต่างหากที่กำลังเผชิญกับภาวะซบเซาที่ใกล้เข้ามาไม่ใช่สหรัฐอเมริกา โจเซฟ เอส. ไนย์ (Joseph Samuel Nye Jr.) นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้ให้เหตุผลว่าประเด็นหลักที่น่ากังวลไม่ใช่การผงาดขึ้นของจีนที่นำไปสู่กับดักทิวซิดิดีส แต่เป็นปัญหาภายในประเทศที่ทำให้จีนอ่อนแอลงโดยเกิดภาวะที่เขาเรียกว่า กับดักคินเดิลเบอร์เกอร์ (Kindleberger Trap)
คนอื่น ๆ ได้ดูถูกกับดักทิวซิดิดีสว่าเป็นเพียงเศษเสี้ยวของประวัติศาสตร์โบราณที่ไม่สามารถนำมาปรับใช้กับยุคสมัยใหม่ได้ เจมส์ พาล์มเมอร์ (James Palmer) รองบรรณาธิการของนิตยสาร "Foreign Policy" ได้เขียนไว้ในบทความของเขาที่ชื่อ "Oh God, Not the Peloponnesian War Again" ว่า กับดักทิวซิดิดีสคือ "ความขัดแย้งระหว่างนครรัฐในคาบสมุทรเล็ก ๆ ของยูเรเชียเมื่อ 2,400 ปีที่แล้ว เป็นแนวทางที่ไม่น่าเชื่อถือต่อภูมิรัฐศาสตร์สมัยใหม่ และละเลยช่วงประวัติศาสตร์โลกอันกว้างใหญ่ที่อาจมีความเกี่ยวข้องมากกว่ามาก" เขาตั้งข้อสังเกตอย่างดูหมิ่นต่อไปว่า ทิวซิดิดีสไม่ควร "มีอิทธิพลเหนือนักวิชาการด้านความสัมพันธ์ระหว่างประเทศมากเท่ากับที่แฮร์รี พอตเตอร์มีต่อนักอ่านชาวมิลเลนเนียล" ลอว์เรนซ์ ฟรีดแมน (Lawrence Freedman) ได้ให้เหตุผลในทำนองเดียวกันว่า "กรณีศึกษาที่แอลลิสันนำมาใช้" ซึ่ง "มาจากช่วงเวลาที่ประเด็นเรื่องสงครามและอำนาจถูกมองต่างไปจากปัจจุบัน" บอก "ข้อมูลที่มีค่าน้อยมาก" สรุปได้ว่า "กับดักทิวซิดิดีสเป็นแนวคิดที่ไม่มีประโยชน์"
นักวิชาการ หลี่ เต้ากุ๋ย  เขียนว่าทฤษฎีกับดักทิวซิดิดีสนั้นมีข้อบกพร่องเมื่อนำมาใช้กับความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกา-จีน เนื่องจากแบบจำลองนี้อิงกับตัวอย่างจากโลกตะวันตกและกรีกโบราณ ในมุมมองของหลี่ ตัวอย่างเช่น เยอรมนีในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1910 นั้นมีความแตกต่างอย่างมากจากจีนในยุคปัจจุบัน
สุดท้าย บางคนตั้งข้อสังเกตว่าสำนักโฆษณาชวนเชื่อของรัฐบาลจีนได้หยิบยกเรื่องเล่าของกับดักทิวซิดิดีสมาใช้ เพื่อส่งเสริมชุดความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่เอื้อประโยชน์ต่อจีน
การวิจารณ์เชิงระเบียบวิธี.
การวิจารณ์งานวิจัยเรื่องกับดักทิวซิดิดีส.
งานวิจัยของแกรห์ม แอลลิสัน ที่สนับสนุนกับดักทิวซิดิดีสถูกวิพากษ์วิจารณ์โดย โจเซฟ เอส. ไนย์ นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้โต้แย้งข้ออ้างที่ว่า 12 จาก 16 กรณีศึกษาทางประวัติศาสตร์ของมหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้นท้าทายมหาอำนาจเดิมจบลงด้วยสงคราม โดยให้เหตุผลว่าแอลลิสันระบุกรณีศึกษาผิดพลาด ตัวอย่างเช่น เขายกกรณีสงครามโลกครั้งที่ 1 ซึ่งแอลลิสันระบุว่าเป็นกรณีของเยอรมนีที่กำลังผงาดขึ้นมาท้าทายสหราชอาณาจักรซึ่งเป็นเจ้าโลก โดยไนย์กล่าวว่าสงครามนี้ยังเกิดจาก "ความกลัวของเยอรมนีต่ออำนาจที่กำลังเติบโตของรัสเซีย, ความกลัวชาตินิยมสลาฟที่เพิ่มขึ้นในจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีที่กำลังเสื่อมถอย, รวมถึงปัจจัยอื่น ๆ อีกมากมายที่แตกต่างจากกรีกโบราณ" อาร์เธอร์ วอลดรอน นักประวัติศาสตร์ก็ได้ให้เหตุผลในทำนองเดียวกันว่าแอลลิสันตีความความขัดแย้งหลายอย่างผิดพลาด ตัวอย่างเช่น เขากล่าวถึงความขัดแย้งระหว่างญี่ปุ่น-รัสเซียที่แอลลิสันนำมาใช้ว่า "ญี่ปุ่นเป็นมหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้นเมื่อ ค.ศ. 1904 ในขณะที่รัสเซียเป็นมหาอำนาจที่มั่นคงมายาวนานแล้ว ดังนั้นรัสเซียจึงพยายามโจมตีญี่ปุ่นก่อนใช่หรือไม่? ไม่ใช่ ญี่ปุ่นต่างหากที่เปิดฉากโจมตีรัสเซียอย่างไม่คาดคิด ทำให้กองเรือของซาร์จมลง" ลอว์เรนซ์ ฟรีดแมน ซึ่งเขียนใน "Prism" วารสารด้านปฏิบัติการซับซ้อนของมหาวิทยาลัยการป้องกันประเทศสหรัฐ ก็ได้ให้เหตุผลในทำนองเดียวกันว่าแอลลิสันเข้าใจสาเหตุของกรณีศึกษาหลายอย่างผิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งสงครามโลกครั้งที่ 1 ซึ่งเขาให้เหตุผลว่าเกิดจาก "ความขัดแย้งระหว่างออสเตรียกับเซอร์เบีย และการบริหารจัดการที่ผิดพลาดโดยพันธมิตรของพวกเขาคือเยอรมนีและรัสเซีย"
ศาสตราจารย์ เจย์ พาร์กเกอร์ (Jay Parker) และ แอนดรูว์ โนโว (Andrew Novo) โต้แย้งว่าการตีความทฤษฎี "การเปลี่ยนผ่านของอำนาจผู้นำ (hegemonic transition)" ของแอลลิสัน นั้นผิดพลาดในการอธิบายการกระจายอำนาจระหว่างเอเธนส์และสปาร์ตา และมุ่งเน้นไปที่องค์ประกอบเชิงโครงสร้างมากเกินไป จนละเลยทางเลือกเชิงยุทธศาสตร์ของผู้นำในมหาอำนาจทั้งสองนั้น
นักวิชาการด้านนโยบายต่างประเทศ ฮาล แบรนด์ส (Hal Brands) และ ไมเคิล เบคลีย์ (Michael Beckley) ได้โต้แย้งว่า ในกรณีศึกษาหลายกรณีที่แอลลิสันระบุว่าเป็นกับดักทิวซิดิดีส แรงผลักดันที่นำไปสู่สงครามไม่ใช่ภัยคุกคามที่ใกล้เข้ามาของการที่มหาอำนาจผู้นำจะถูกแซงหน้า แต่เป็นการที่มหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้นตอบโต้ด้วยความรุนแรงเมื่อการเติบโตอย่างรวดเร็วของตนแปรสภาพเป็นภาวะซบเซา โดยพวกเขาได้เขียนไว้ดังนี้:
<templatestyles src="แม่แบบ:คำพูด/style.css" />[ค]วามคิดในการตัดสินใจที่จะก่อสงคราม โดยเฉพาะอย่างยิ่งความคิดที่ผลักดันมหาอำนาจที่ต้องการเปลี่ยนแปลงระบบปัจจุบัน ให้ตอบโต้ด้วยความรุนแรง มีความซับซ้อน (มากกว่ากับดักทิวซิดิดีส) ประเทศที่ความมั่งคั่งและอำนาจเชิงเปรียบเทียบกำลังเติบโตย่อมจะแสดงความกล้าหาญและทะเยอทะยานมากขึ้นอย่างแน่นอน เมื่อปัจจัยอื่น ๆ เท่ากัน ประเทศนั้นจะแสวงหาอิทธิพลและศักดิ์ศรีระดับโลกที่มากขึ้น แต่ถ้าสถานะของตนกำลังดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง ประเทศนั้นควรเลื่อนการเผชิญหน้ากับมหาอำนาจเดิมออกไปจนกว่าจะแข็งแกร่งขึ้นอีก... ทีนี้ลองจินตนาการถึงสถานการณ์ที่ต่างออกไป ประเทศที่ไม่พอใจได้สร้างอำนาจและขยายขอบเขตทางภูมิรัฐศาสตร์ของตน แต่แล้วประเทศนั้นก็ถึงจุดสูงสุด อาจเป็นเพราะเศรษฐกิจชะลอตัว อาจเป็นเพราะความกล้าหาญของตนเองไปกระตุ้นให้เกิดกลุ่มพันธมิตรของคู่แข่งที่มุ่งมั่น หรืออาจเป็นเพราะทั้งสองอย่างเกิดขึ้นพร้อมกัน อนาคตเริ่มดูน่ากลัวมาก ความรู้สึกถึงอันตรายที่ใกล้เข้ามาเริ่มเข้ามาแทนที่ความรู้สึกถึงความเป็นไปได้ที่ไร้ขีดจำกัด ในสถานการณ์เหล่านี้ มหาอำนาจที่ต้องการเปลี่ยนแปลงระบบอาจดำเนินการอย่างกล้าหาญ แม้กระทั่งก้าวร้าว เพื่อคว้าสิ่งที่ทำได้ก่อนที่จะสายเกินไป เส้นทางที่อันตรายที่สุดในการเมืองโลกคือการเติบโตขึ้นอย่างยาวนาน ตามมาด้วยโอกาสที่จะเสื่อมถอยอย่างรวดเร็ว
พวกเขาอ้างว่าหลายกรณีศึกษาของแอลลิสัน แท้จริงแล้วเป็นไปตามรูปแบบนี้ (และไม่ใช่รูปแบบของกับดักทิวซิดิดีส) ซึ่งรวมถึงสงครามรัสเซีย–ญี่ปุ่น, สงครามโลกครั้งที่ 1, และสงครามแปซิฟิก (พวกเขายังชี้ไปที่การรุกรานเพื่อสร้างจักรวรรดิของอเมริกาหลังสงครามกลางเมืองอเมริกา และรัสเซียในยุคปัจจุบันภายใต้การนำของวลาดีมีร์ ปูติน) พวกเขายังอ้างต่อไปว่าผลกระทบนี้ต่างหากที่มีแนวโน้มจะผลักดันสหรัฐอเมริกาและจีนเข้าสู่ความขัดแย้ง เนื่องจากจีนกำลัง "ชะลอตัวทางเศรษฐกิจและเผชิญกับการต่อต้านจากทั่วโลกที่เพิ่มขึ้น"
นักวิชาการวัฒนธรรมกรีกและโรมันโบราณ วิกเตอร์ เดวิส แฮนสัน (Victor Davis Hanson) ได้ท้าทายทฤษฎีนี้ โดยตั้งข้อสังเกตว่ามหาอำนาจที่กำลังผงาดขึ้นไม่ได้กระตุ้นให้เกิดการโจมตีเพื่อชิงความได้เปรียบจากมหาอำนาจเดิมเสมอไป เขาอ้างถึงความแตกต่างพื้นฐานระหว่างรัฐว่าเป็นปัจจัยสำคัญ โดยอธิบายว่าทำไมพลวัตเช่นนี้จึงไม่เกิดขึ้นระหว่างสหราชอาณาจักรและสหรัฐอเมริกา แม้ว่าสหรัฐจะผงาดขึ้นมา แต่กลับปรากฏชัดในความตึงเครียดระหว่างสหรัฐอเมริกาและจีน เนื่องจากระบบการเมืองและเศรษฐกิจที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง
สงครามเพโลพอนนีเซียน.
ในขณะที่ได้วิพากษ์วิจารณ์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์เอเชียตะวันออกของแอลลิสัน ผู้ปริทัศน์ยังวิจารณ์ความรู้ด้านประวัติศาสตร์กรีกโบราณของเขาด้วย#เปลี่ยนทาง โจเซฟ เอส. ไนย์ (Joseph S. Nye) นักรัฐศาสตร์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้อ้างอิงงานวิจัยของ ดอนัลด์ คาแกน (Donald Kagan) นักประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัยเยล เพื่อโต้แย้งว่า แกรห์ม แอลลิสัน ตีความสงครามเพโลพอนนีเซียนผิดพลาด โดยไนย์ให้เหตุผลว่า สงครามไม่ได้เป็นผลมาจากการที่เอเธนส์ที่กำลังผงาดขึ้นมาท้าทายสปาร์ตา แต่เป็นผลจากภาวะชะงักงันของเอเธนส์ที่ทำให้สปาร์ตาคิดว่า "ความผิดพลาดเชิงนโยบาย" หลายอย่างของเอเธนส์ทำให้สงคราม "คุ้มค่าที่จะเสี่ยง" อาร์เธอร์ วอลดรอน (Arthur Waldron) นักประวัติศาสตร์ก็ได้ให้เหตุผลในทำนองเดียวกันว่า คาแกนและ เอิร์นสต์ บาเดียน (Ernst Badian) นักวิชาการด้านวัฒนธรรมกรีกและโรมันโบราณจากฮาร์วาร์ด ได้ "พิสูจน์มานานแล้วว่าไม่มีสิ่งใดที่เรียกว่า 'กับดักทิวซิดิดีส'" ในกรณีของสงครามเพโลพอนนีเซียน นักรัฐศาสตร์ อธานาซิออส พลาติอัส  และ วาซิลิออส ตริกคัส  ได้เสนอว่ากับดักทิวซิดิดีสตั้งอยู่บนพื้นฐานของ "การยกระดับความรุนแรงโดยไม่ได้ตั้งใจ" ในขณะที่สงครามเพโลพอนนีเซียนเป็นผลมาจากการคำนวณอย่างมีเหตุผล
คนอื่น ๆ ได้ตั้งคำถามต่อการตีความทิวซิดิดีสของแอลลิสัน โดย อลัน กรีลีย์ ไมเซนไฮเมอร์ (Alan Greeley Misenheimer) กล่าวไว้ในกรณีศึกษาสำหรับสถาบันการศึกษายุทธศาสตร์แห่งชาติสหรัฐ (Institute for National Strategic Studies) ซึ่งเป็นหน่วยงานวิจัยทางทหารของมหาวิทยาลัยการป้องกันประเทศสหรัฐ (National Defense University) ว่า "เนื้อหาของทิวซิดิดีสไม่ได้สนับสนุนข้อสรุปเชิงบรรทัดฐานของแอลลิสันเกี่ยวกับผลลัพธ์ที่ 'หลีกเลี่ยงไม่ได้' ของการเผชิญหน้าระหว่างมหาอำนาจที่ 'กำลังผงาดขึ้น' และมหาอำนาจที่ 'ปกครองอยู่'" และในขณะที่มัน "ดึงดูดความสนใจไปที่ทั้งทิวซิดิดีสและกับดักของการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจได้อย่างน่ายินดี" แต่ "มันล้มเหลวในฐานะเครื่องมือในการค้นหาความจริงหรือเครื่องมือในการทำนายเพื่อวิเคราะห์เหตุการณ์ร่วมสมัย"
นักวิชาการ เจฟฟรีย์ ครีน (Jeffrey Crean) เขียนว่าแอลลิสันเข้าใจส่วนสำคัญของทิวซิดิดีสผิดไป นั่นคือภัยคุกคามที่ยิ่งใหญ่ที่สุดต่อมหาอำนาจผู้นำนั้นมาจากภายใน#เปลี่ยนทาง ทิวซิดิดีสได้ร้อยเรียงประวัติศาสตร์ของเขาให้เป็นโศกนาฏกรรม โดยมีจุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อเอเธนส์ที่เต็มไปด้วยความหยิ่งยโสพยายามที่จะพิชิตซีราคิวส์ ซึ่งอยู่ห่างไกลจากดินแดนหรือผลประโยชน์ใด ๆ ของเอเธนส์#เปลี่ยนทาง สำหรับทิวซิดิดีสแล้ว การที่เอเธนส์พยายามพิชิตซีราคิวส์เป็นตัวอย่างของการที่ระบอบประชาธิปไตยเสื่อมทรามลงสู่จิตวิทยาฝูงชน (mob psychology) และเป็นความล้มเหลวที่ในที่สุดทำให้สปาร์ตาเป็นฝ่ายชนะ#เปลี่ยนทาง