ความขัดแย้งอินเดีย-ปากีสถาน

นับตั้งแต่การแบ่งแยกบริติชราชภายใต้การปกครองของอังกฤษในปี 1947 และก่อตั้งประเทศอินเดียและปากีสถานในเวลาต่อมา ทั้งสองประเทศต่างก็มีส่วนร่วมในสงคราม ความขัดแย้ง และการเผชิญหน้าทางทหารหลายครั้ง ข้อพิพาทในดินแดนกัศมีร์และการก่อการร้ายข้ามพรมแดนที่ดำเนินมาอย่างยาวนานเป็นสาเหตุหลักของความขัดแย้งระหว่างทั้งสองประเทศ ยกเว้นสงครามอินเดีย-ปากีสถานในปี 1971 ซึ่งเกิดขึ้นโดยตรงจากการสู้รบอันเป็นผลจากสงครามปลดปล่อยภูมิภาคบังกลาเทศในปากีสถานตะวันออก (ปัจจุบันคือประเทศบังกลาเทศ)
การรบใหญ่.
สงครามอินเดีย-ปากีสถาน 1947.
ผลสืบเนื่องจากการแบ่งแยกอินเดียและการก่อตั้งประเทศอินเดียและปากีสถานในปีเดียวกัน หลังการประกาศเอกราช บรรดาราชรัฐมีสิทธิเลือกว่าจะเข้าร่วมอินเดียหรือปากีสถาน ราชรัฐชัมมูและกัศมีร์ซึ่งมีประชากรส่วนใหญ่เป็นมุสลิม แต่มีมหาราชาเป็นชาวฮินดู ชาวมุสลิมก่อความไม่สงบและถูกปราบโดยทางการ กลุ่มติดอาวุธชนเผ่ามุสลิมยกกำลังจากปากีสถานเข้ากัศมีร์ มหาราชาจึงเลือกเข้าร่วมกับอินเดีย
กองทัพอินเดียส่งกำลังทหารเข้าควบคุมพื้นที่หลักของกัศมีร์ ในช่วงแรกปากีสถานลักลอบให้การสนับสนุนกองกำลังกบฏ ก่อนที่ต่อมาจะส่งทหารของตนเองเข้าร่วม สงครามดำเนินไปราวหนึ่งปี ก่อนที่สหประชาชาติจะเข้ามาไกล่เกลี่ยและจัดตั้งเส้นหยุดยิงในปี 1949 ผลคือกัศมีร์ถูกแบ่งเป็นสองส่วน อินเดียควบคุมประมาณสองในสาม และปากีสถานควบคุมส่วนที่เหลือ 
สงครามอินเดีย-ปากีสถาน 1965.
ปากีสถานมองว่าอินเดียอ่อนแอลงหลังพ่ายแพ้สงครามจีน-อินเดียในปี 1962 จึงวางแผนปลุกระดมชาวกัศมีร์ในอินเดียด้วยปฏิบัติการยิบรอลตาร์ แต่ไม่ประสบผล ชาวกัศมีร์ไม่คล้อยตาม อินเดียจึงตอบโต้ด้วยการส่งกำลังเข้าสู่กัศมีร์และขยายแนวรบเข้าสู่แผ่นดินของปากีสถาน
สงครามขยายวงกว้างและดุเดือด โดยเฉพาะบริเวณกัศมีร์และปัญจาบ แม้ทั้งสองฝ่ายต่างอ้างความได้เปรียบแต่ก็ประสบความสูญเสียอย่างหนัก สงครามยุติลงในเดือนกันยายน 1965 หลังจากมีการเจรจาหยุดยิงผ่านสหประชาชาติ และตามมาด้วยการไกล่เกลี่ยของสหภาพโซเวียต อินเดียมีความได้เปรียบเล็กน้อยในตอนที่มีทำสัญญาหยุดยิง
สงครามอินเดีย-ปากีสถาน 1971.
สงครามครั้งนี้มีความพิเศษตรงที่ไม่เกี่ยวข้องกับประเด็นกัศมีร์ และไม่ได้เริ่มต้นที่ความขัดแย้งกับอินเดีย แต่เริ่มต้นจากความขัดแย้งภายในประเทศปากีสถานเอง ขณะนั้น บังกลาเทศยังเป็นส่วนหนึ่งของปากีสถาน (ซึ่งเรียกว่าปากีสถานตะวันออก) ชาวปากีสถานตะวันออกซึ่งมีประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวเบงกาลีรู้สึกถูกกดขี่และไม่ได้รับการเอาใจใส่โดยรัฐบาลส่วนกลางที่ตั้งอยู่ในปากีสถานตะวันตก จึงลุกฮือเรียกร้องเอกราช กองทัพปากีสถานเข้าปราบปรามทำให้มีผู้ลี้ภัยนับสิบล้านคนหลั่งไหลเข้าอินเดีย
ประเทศอินเดียจึงตัดสินใจแทรกแซงทั้งทางทหารและการทูต และในวันที่ 3 ธันวาคม 1971 ปากีสถานเปิดฉากโจมตีใส่ชายแดนด้านตะวันตกของอินเดีย ทำให้เกิดสงครามเต็มรูปแบบ อินเดียต้านไว้ได้อย่างดี และโต้กลับอย่างรวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ในแนวรบด้านตะวันออกสามารถเข้าควบคุมพื้นที่ 15,000 ตารางกิโลเมตรจากปากีสถาน ส่วนแนวรบด้านตะวันออกก็ได้รับชัยชนะ ส่งผลให้กองทัพปากีสถานในแนวรบด้านตะวันออกนั้นยอมจำนนในวันที่ 16 ธันวาคม อินเดียได้รับดินแดนเพิ่มเติมในรัฐชัมมูและกัศมีร์
สงครามคาร์กิล.
สงครามครั้งนี้เกิดขึ้นในเดือนพฤษภาคม 1999 เริ่มจากการที่กองกำลังทหารและกองโจรติดอาวุธจากปากีสถานลักลอบข้ามเส้นควบคุม เข้ามายึดพื้นที่สูงตามแนวเขาบริเวณลาดักของอินเดีย ซึ่งเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญ กองทัพอินเดียตอบโต้โดยส่งกองกำลังเข้าสกัดกั้นและผลักดันผู้รุกรานออกจากดินแดน โดยอาศัยการโจมตีทั้งทางบกและทางอากาศ แม้ภูมิประเทศจะสูงชันและยากต่อการปฏิบัติการ แต่กองทัพอินเดียสามารถยึดจุดยุทธศาสตร์คืนได้ทีละแห่ง การสู้รบกินเวลานานกว่าสองเดือน และมีความสูญเสียสูงทั้งสองฝ่าย
แรงกดดันจากประชาคมระหว่างประเทศ โดยเฉพาะจากสหรัฐอเมริกา ทำให้ปากีสถานจำต้องถอนกำลังกลับในที่สุด สงครามยุติลงในเดือนกรกฎาคม 1999 โดยอินเดียสามารถยึดพื้นที่ของตนคืนได้ทั้งหมด
คริสตศตวรรษที่ 21.
หลังสงครามคาร์กิลก็ไม่มีสงครามครั้งใหญ่อีก แต่ความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและปากีสถานยังคงตึงเครียด โดยเฉพาะในประเด็นชัมมูและกัศมีร์ แม้จะมีความพยายามฟื้นฟูการเจรจาทางการทูตในช่วงต้นทศวรรษ 2000 แต่เหตุการณ์ก่อการร้ายหลายครั้งได้ทำลายความไว้เนื้อเชื่อใจระหว่างทั้งสองประเทศ โดยเฉพาะการโจมตีรัฐสภาอินเดียในกรุงนิวเดลีเมื่อปี 2001 ซึ่งอินเดียกล่าวหาว่ากลุ่มติดอาวุธที่มีฐานอยู่ในปากีสถานอยู่เบื้องหลัง ทำให้เกิดการระดมกำลังทหารทั้งสองฝ่ายตลอดแนวชายแดน ส่งผลให้สถานการณ์เกือบลุกลามเป็นสงครามเต็มรูปแบบ อีกเหตุการณ์คือการก่อการร้ายในมุมไบปี 2008 ที่คร่าชีวิตผู้คนกว่า 160 คน ซึ่งอินเดียกล่าวโทษกลุ่มที่มีความเชื่อมโยงกับหน่วยข่าวกรองปากีสถาน ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศทั้งสองตกต่ำถึงขีดสุด และส่งผลต่อความร่วมมือในระดับภูมิภาค
ในช่วงหลังปี 2010 แม้จะมีการเปิดช่องทางการเจรจาทางเศรษฐกิจและวัฒนธรรม ความขัดแย้งก็ยังเกิดขึ้นเป็นระยะ โดยเฉพาะเหตุปะทะตามแนวเส้นควบคุมในกัศมีร์ เช่น เหตุปะทะในปี 2016 หลังจากทหารอินเดียเสียชีวิตจากการโจมตีฐานทัพในเมืองอูรี และในปี 2019 เมื่ออินเดียส่งเครื่องบินรบเข้าโจมตีเป้าหมายในปากีสถานตอบโต้เหตุระเบิดฆ่าตัวตายในพุลวามา
การยุบรัฐชัมมูและกัศมีร์โดยอินเดียในปี 2019 ซึ่งเป็นการรวบอำนาจเข้าสู่รัฐบาลในกรุงนิวเดลี รวมถึงห้ามผู้ที่ไม่ได้เป็นพลเมืองถิ่นถาวรเข้ามาถือครองที่ดินหรือทรัพย์สินในพื้นที่ดังกล่าว ยิ่งทำให้ปากีสถานแสดงท่าทีแข็งกร้าว ทางด้านชาวกัศมีร์ในอินเดีย แม้ไม่พอใจที่ถูกลิดรอนอำนาจ แต่ก็มองว่าการอยู่กับอินเดียเป็นทางเลือกที่ดีกว่า เพราะมีความเป็นประชาธิปไตยและมีโอกาสทางเศรษฐกิจมากกว่า