เขตพระนคร

พระนคร เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตการปกครองของกรุงเทพมหานคร เมืองหลวงของประเทศไทย ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา หรือที่เรียกกันทั่วไปว่า "ฝั่งพระนคร" เขตนี้มีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางของเมืองหลวง ทั้งในด้านประวัติศาสตร์ การเมือง การปกครอง และวัฒนธรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในฐานะพื้นที่ที่ประกอบด้วยโบราณสถาน พระราชวัง ศาสนสถานสำคัญ และอาคารราชการที่มีคุณค่าอย่างสูง เขตพระนครจึงได้รับการยอมรับให้เป็นเขตอนุรักษ์เมืองเก่าที่มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทย
ภายในเขตพระนครเป็นที่ตั้งของเกาะรัตนโกสินทร์ ซึ่งเป็นพื้นที่กลางของกรุงเทพมหานครในอดีต อันเป็นบริเวณที่พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชทรงโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาเป็นเมืองหลวงใหม่ใน พ.ศ. 2325 และมีการวางผังเมืองโดยมีคูคลองล้อมรอบเป็นลักษณะเกาะ เมืองนี้จึงถือกำเนิดขึ้นพร้อมกับอาณาจักรรัตนโกสินทร์ และยังคงดำรงฐานะเป็นศูนย์กลางราชการและศาสนสถานที่สำคัญนับแต่นั้นเป็นต้นมา ปัจจุบันพื้นที่เกาะรัตนโกสินทร์ยังคงอนุรักษ์ลักษณะสถาปัตยกรรมดั้งเดิม และได้รับการพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์ที่สำคัญของประเทศ
ด้วยความที่เขตพระนครเป็นที่ตั้งของสถานที่สำคัญระดับชาติ เช่น พระบรมมหาราชวัง วัดพระศรีรัตนศาสดาราม ศาลหลักเมือง สนามหลวง มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กระทรวงกลาโหม และหน่วยงานราชการระดับกระทรวงหลายแห่ง ตลอดจนพิพิธภัณฑ์ สถานศึกษา และศูนย์กลางศิลปวัฒนธรรม เขตพระนครจึงมีความสำคัญเชิงสัญลักษณ์และเชิงประวัติศาสตร์เป็นอย่างยิ่ง นอกจากนี้ยังเป็นพื้นที่ที่มีการจัดงานพระราชพิธีและงานประเพณีสำคัญของชาติอยู่เป็นประจำ
ที่ตั้งและอาณาเขต.
เขตพระนครตั้งอยู่บนเกาะรัตนโกสินทร์ ซึ่งเป็นบริเวณตะวันตกสุดของฝั่งพระนคร มีอาณาบริเวณติดต่อกับเขตข้างเคียง ดังนี้
ประวัติศาสตร์.
เขตพระนครเดิมมีฐานะเป็น อำเภอชนะสงคราม ขึ้นกับกรมนครบาล มีที่ว่าการอำเภอตั้งอยู่ที่ถนนจักรพงษ์ ติดกับวัดชนะสงครามด้านเหนือ
ในวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2458 ได้มีประกาศยกเลิกอำเภอชั้นในแต่เดิมและตั้งอำเภอชั้นในขึ้นใหม่ 25 อำเภอ ได้แก่ อำเภอพระราชวัง อำเภอชนะสงคราม อำเภอสำราญราษฎร์ อำเภอพาหุรัด อำเภอจักรวรรดิ อำเภอสัมพันธวงศ์ อำเภอสามแยก อำเภอป้อมปราบศัตรูพ่าย อำเภอสามยอด อำเภอนางเลิ้ง อำเภอบางขุนพรหม อำเภอสามเสน อำเภอดุสิต อำเภอพญาไท อำเภอประแจจีน อำเภอประทุมวัน อำเภอบางรัก อำเภอสาธร อำเภอบ้านทะวาย อำเภอบางพลัด อำเภออมรินทร์ อำเภอหงสาราม อำเภอราชคฤห์ อำเภอบุปผาราม และอำเภอบุคคโล
ต่อมาในวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2471 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้มีการรวมพื้นที่อำเภอพาหุรัด อำเภอสำราญราษฎร์ อำเภอพระราชวัง และอำเภอชนะสงครามเป็นอำเภอเดียวกัน เรียกว่า อำเภอพระนคร ตามประกาศยุบรวมอำเภอและกิ่งอำเภอในจังหวัดพระนครและธนบุรี (ภายหลังได้ยุบอำเภอสามยอดและอำเภอบางขุนพรหมเข้ามารวมด้วย) และใน พ.ศ. 2515 ได้มีประกาศคณะปฏิวัติจัดระเบียบการปกครองในเขตนครหลวงใหม่ อำเภอพระนครจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตพระนคร ขึ้นกับกรุงเทพมหานคร
การแบ่งเขตการปกครอง.
เขตพระนครแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 12 แขวง ได้แก่
สถานที่สำคัญในเขตพระนคร.
วัด.
มีจำนวน 23 แห่ง ได้แก่
มัสยิด.
มีจำนวน 2 แห่ง ได้แก่
โบราณสถานและสถานที่สำคัญต่าง ๆ.
ในตอนเริ่มแรกนั้น สมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้สร้าง14 ป้อมปราการ เพื่อรักษาพระนคร แต่ถูกรื้อลงเกือบหมดในสมัยต่อมา ปัจจุบันหลงเหลืออยู่เพียง 2 ป้อม ได้แก่ป้อมพระสุเมรุและป้อมมหากาฬ แต่เดิมนั้นบริเวณรอบ ๆ ป้อมพระสุเมรุ เป็นถนนธรรมดา แต่ใน พ.ศ. 2543 ได้สร้างสวนสาธารณะสวนสันติชัยปราการ
เมื่อ พ.ศ. 2548 ทางรัฐบาลได้อภิปรายพื้นที่บริเวณตั้งแต่สะพานพระพุทธยอดฟ้าจนถึงท่าวาสุกรี ส่งไปให้องค์การยูเนสโกเพื่อให้เป็นแหล่งมรดกโลกในอนาคต
การคมนาคม.
เป็นเขตเดียวที่มีบริการรถรางรอบเกาะรัตนโกสินทร์ มีถนนสายหลักในเขตพระนคร ได้แก่
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
สะพานข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา 4 แห่ง ได้แก่
รถไฟฟ้า (รถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล) 2 สถานี ได้แก่