ถนนสุขุมวิท

ถนนสุขุมวิท (อักษรโรมัน: Thanon Sukhumvit) ซึ่งมีระยะทางส่วนใหญ่เป็น ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 สายบางนา–หาดเล็ก เป็นหนึ่งในทางหลวงแผ่นดินสายประธานทั้งสี่ของประเทศไทยโดยมีแนวต่อเนื่องจากถนนเพลินจิต โดยเริ่มต้นที่แยกด่วนเพลินจิต บริเวณขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันออก ในกรุงเทพมหานคร เลียบตามชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก และไปสิ้นสุดที่ด่านพรมแดนในอำเภอคลองใหญ่ จังหวัดตราด ติดต่อกับชายแดนจังหวัดเกาะกง ประเทศกัมพูชา รวมระยะทางยาวทั้งสิ้นประมาณ 488 กิโลเมตร
ประวัติ.
ถนนสุขุมวิทในกรุงเทพมหานคร มีประวัติเริ่มต้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2462 เมื่อนางสาว อี.เอส.โคล หรือ "แหม่มโคล" ครูใหญ่โรงเรียนกุลสตรีวังหลัง ได้ย้ายโรงเรียนจากข้างโรงพยาบาลศิริราช มาอยู่ริมคลองแสนแสบ ซึ่งตอนนั้นยังไม่มีชุมชน การคมนาคมก็มีเพียงคลองแสนแสบเท่านั้น จึงขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระองค์พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้ตัดถนนเพลินจิตต่อจากถนนปทุมวัน (ถนนพระรามที่ 1) จนถึงจุดบรรจบบนถนนวิทยุที่จะแยกไปยังสถานีวิทยุศาลาแดง (แยกเพลินจิต) ซึ่งถนนดังกล่าวอยู่ในแนวถนนที่เจ้าพระยายมราช (ปั้น สุขุม) ดำริจะตัดไปยังเมืองสมุทรปราการอยู่แล้ว แต่กรมสุขาภิบาลยังไม่มีเงินสร้าง ต่อมาในปี พ.ศ. 2466 โรงเรียนกุลสตรีวังหลังเปลี่ยนชื่อเป็นโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย ในปีเดียวกัน นาย เอ.อี.นานา ทายาทรุ่นที่ 3 ของตระกูลนานา ได้เรี่ยไรเจ้าของที่ดินในย่าน แล้วนำเงินมาให้กรมสุขาภิบาลขุดคลองเอาดินพูนขึ้นเป็นถนน จากแยกเพลินจิตไปจนถึงซอยเข้าโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย (ปัจจุบันคือซอยสุขุมวิท 19) เป็นระยะทาง 3,072 เมตร
ต่อมาในปี พ.ศ. 2470 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ายุคลทิฆัมพร กรมหลวงลพบุรีราเมศวร์ เสนาบดีกระทรวงมหาดไทย ได้ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาตจากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อตัดถนนต่อจากซอยเข้าโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย โดยในคราวนี้ตั้งปลายทางไว้ที่เมืองสมุทรปราการตามดำริของเจ้าพระยายมราช และตั้งชื่อว่า "ถนนกรุงเทพฯ-สมุทรปราการ" เปิดใช้งานเมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2479 ต่อมาพระพิศาลสุขุมวิท (ประสบ สุขุม) อธิบดีกรมทางในขณะนั้น ซึ่งเป็นบุตรของเจ้าพระยายมราชและท่านผู้หญิงตลับ ยมราช ได้จัดทำ "โครงการก่อสร้างทางหลวงแผ่นดินแห่งราชอาณาจักรไทย" เป็นแม่บทในการสร้างทางหลวงเป็นเครือข่ายครอบคลุมทั่วประเทศ ถนนกรุงเทพฯ-สมุทรปราการ ถูกกำหนดให้เป็นทางสายหลักของภาคตะวันออก จึงสร้างต่อจากสมุทรปราการ ผ่านชลบุรี ระยอง จันทบุรี ไปจนถึงตัวเมืองตราด เรียกชื่อว่า "ถนนกรุงเทพฯ-ตราด" ดังนั้นในเวลาต่อมา จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในขณะนั้น ตึงออกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2493 ให้ตั้งชื่อทางหลวงแผ่นดินจำนวน 44 เส้นทาง โดยทางหลวงแผ่นดินสายกรุงเทพฯ-ตราด ได้รับการตั้งชื่อใหม่ว่า "ถนนสุขุมวิทย์" เพื่อเป็นเกียรติแก่พระพิศาลสุขุมวิท อย่างไรก็ตาม เนื่องจากชื่อถนนผิดจากราชทินนามของพระพิศาลสุขุมวิท ทำให้จอมพล ถนอม กิตติขจร นายกรัฐมนตรีคนถัดมา ออกประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 27 เมษายน พ.ศ. 2503 ให้แก้ชื่อถนนเป็น "ถนนสุขุมวิท" มาจนถึงปัจจุบัน
ต่อมาได้มีการกำหนดให้รวมทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 318 ตลอดทั้งสาย (ช่วงตัวเมืองตราดถึงด่านพรมแดนบ้านหาดเล็ก อำเภอคลองใหญ่) ให้เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 ทำให้ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 มีระยะทางเพิ่มขึ้นอีก 89 กิโลเมตร
รายละเอียดของเส้นทาง.
กรุงเทพมหานครถึงจังหวัดสมุทรปราการ.
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 เริ่มนับหลักกิโลเมตรที่ 0 ที่อนุสาวรีย์ประชาธิปไตย กรุงเทพมหานคร ไปทางทิศตะวันออก ตามถนนราชดำเนินกลาง ถนนมหาไชย ถนนบำรุงเมือง ถนนพระรามที่ 1 และถนนเพลินจิต ส่วนชื่อถนนสุขุมวิทแม้ตามหลักทางประวัติศาสตร์แล้วควรจะเริ่มต้นที่แยกเพลินจิตซึ่งเป็นจุดตัดกับถนนวิทยุ แต่ทางการกำหนดให้เริ่มเรียกชื่อถนนสุขุมวิทตั้งแต่ช่วงแยกด่วนเพลินจิต บริเวณขอบฝั่งตะวันออกของทางรถไฟสายแม่น้ำ (สายแยกจากทางรถไฟสายตะวันออก) ใต้ทางพิเศษเฉลิมมหานครเป็นต้นไป
จากแยกใต้ด่วนเพลินจิต แนวเส้นทางของถนนสุขุมวิทจะมุ่งหน้าไปทางทิศตะวันออก เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างเขตวัฒนากับเขตคลองเตย ระหว่างทางตัดกับถนนรัชดาภิเษกและถนนอโศกมนตรีที่แยกอโศกมนตรี ตัดกับซอยสุขุมวิท 55 ที่แยกทองหล่อ ตัดกับซอยสุขุมวิท 63 ที่แยกเอกมัยใต้ ตัดกับถนนพระรามที่ 4 และถนนสุขุมวิท 71 ที่แยกพระโขนง ลอดใต้ทางพิเศษฉลองรัช และตัดกับถนนอ่อนนุชที่แยกอ่อนนุช ก่อนจะตัดกับซอยสุขุมวิท 52 เข้าสู่พื้นที่เขตพระโขนง เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองระหว่างแขวงพระโขนงใต้กับแขวงบางจากตลอดทั้งเขต ตัดกับซอยสุขุมวิท 101/1 เข้าสู่พื้นที่แขวงบางนาเหนือ เขตบางนา ตัดกับถนนอุดมสุขที่แยกอุดมสุข และตัดกับถนนสรรพาวุธและถนนเทพรัตนที่แยกบางนา เข้าสู่พื้นที่แขวงบางนาใต้ ตัดกับซอยสุขุมวิท 70 และซอยลิขิต 45 เข้าสู่จังหวัดสมุทรปราการ
ถนนสุขุมวิทช่วงต้น ๆ สายที่ผ่านกรุงเทพมหานคร ถือเป็นเขตธุรกิจสำคัญแห่งหนึ่งของกรุงเทพมหานคร ตามซอยต่าง ๆ ตลอดแนวถนนสุขุมวิทในช่วงนี้ยังเป็นที่อยู่อาศัยของชาวต่างชาติเป็นจำนวนมาก นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งบันเทิงใหญ่ของเมืองอีกด้วย
เมื่อเข้าสู่จังหวัดสมุทรปราการ แนวเส้นทางจะผ่านอำเภอเมืองสมุทรปราการ ตัดกับทางพิเศษกาญจนาภิเษกที่ทางแยกต่างระดับสุขุมวิท จากนั้นเส้นทางจะเลี่ยงเมืองไปทางทิศตะวันออก เลียบคลองชลประทาน แล้วข้ามคลองด่านน้อยเข้าสู่อำเภอบางบ่อ
ถนนสุขุมวิทในเขตกรุงเทพมหานครและจังหวัดสมุทรปราการมีแนวระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนตามแผนแม่บทโครงข่ายระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานครและพื้นที่ต่อเนื่องอยู่ 1 สาย คือรถไฟฟ้าบีทีเอส สายสุขุมวิท โดยวิ่งบนเกาะกลางของถนนสุขุมวิท โดยตั้งแต่สถานีนานาถึงสถานีแบริ่ง อยู่ในการดูแลของกรุงเทพมหานคร และตั้งแต่สถานีสำโรงจนถึงสถานีเคหะฯ ควบคุมการก่อสร้างโดยการรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย แต่หลังสร้างเสร็จแล้วก็ได้โอนให้กับกรุงเทพมหานครตามคำสั่งมาตรา 44 ของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ
ถนนสุขุมวิทในเขตจังหวัดสมุทรปราการ ตั้งแต่ทางแยกตำหรุ (กิโลเมตรที่ 40+550) จนถึงกิโลเมตรที่ 47+400 อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้างขยายช่องจราจร จากเดิม 2-4 ช่องจราจร เป็น 6 ช่องจราจรตลอดสาย รวมทั้งดำเนินการก่อสร้างสะพานข้ามแยกตำหรุ และตั้งแต่ทางแยกคลองส่งน้ำสุวรรณภูมิ (กิโลเมตรที่ 47+450) จนถึงกิโลเมตรที่ 62+000 (แนวเส้นแบ่งเขตกับจังหวัดฉะเชิงเทรา) จากเดิม 2-4 ช่องจราจร เป็น 6 ช่องจราจรตลอดสาย (ยกเว้นช่วงสะพานข้ามคลองด่าน) ปัจจุบันก่อสร้างแล้วเสร็จ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการจราจรจากกรุงเทพมหานคร สู่ภาคตะวันออก ที่มีปริมาณการจราจรสูงขึ้นในอนาคต
จังหวัดฉะเชิงเทราถึงจังหวัดตราด.
เมื่อเข้าสู่อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา ขนาดเส้นทางของถนนสุขุมวิทจะมี 6 ช่องจราจรจนถึงแยกคลองอ้อม ตัดกับถนนเทพรัตน และทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 314 แล้วนับกิโลเมตรไปตามถนนเทพรัตน เข้าสู่อำเภอเมืองชลบุรี จังหวัดชลบุรี โดยถนนสุขุมวิทสายเดิมจะเลี้ยวขวาเข้าสู่ตัวเมืองบางปะกงและข้ามแม่น้ำบางปะกงที่สะพานเทพหัสดินตัวเก่า (อยู่ท้ายน้ำของสะพานปัจจุบัน และปัจจุบันสะพานตัวเดิมได้พังทลายแล้ว) จากนั้นเข้าสู่เทศบาลตำบลท่าข้าม และกลับมาทับซ้อนกับแนวถนนเทพรัตนในปัจจุบัน จนถึงทางแยกต่างระดับหนองไม้แดง (เหลือร่องรอยบางส่วนจากการแก้ไขแนวเส้นทาง) เมื่อผ่านทางแยกต่างระดับหนองไม้แดงไปแล้ว ถนนสุขุมวิทจะเบี่ยงไปทางทิศตะวันตกเข้าสู่ตัวเมืองชลบุรี แล้วผ่านอำเภอศรีราชา อำเภอบางละมุง ผ่านเมืองพัทยา และอำเภอสัตหีบ เข้าสู่จังหวัดระยอง ผ่านท่าอากาศยานนานาชาติอู่ตะเภา อำเภอบ้านฉาง อำเภอเมืองระยอง ตัดกับทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 36 ที่แยกปลวกเกตุ แล้วผ่านอำเภอแกลง เข้าสู่จังหวัดจันทบุรี ผ่านอำเภอนายายอาม อำเภอท่าใหม่ อำเภอเมืองจันทบุรี อำเภอแหลมสิงห์ และอำเภอขลุง เข้าสู่จังหวัดตราด ผ่านอำเภอเขาสมิง อำเภอเมืองตราด เมื่อถึงตัวเมืองตราดทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 จะเลี้ยวซ้ายเพื่อมุ่งหน้าอำเภอคลองใหญ่ ในขณะที่ถนนสุขุมวิทจะตรงเข้าเมืองตราดและกลายเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3148 จากนั้น ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 3 จะมุ่งหน้าไปยังอำเภอคลองใหญ่ และสิ้นสุดที่ด่านพรมแดนบ้านหาดเล็ก อำเภอคลองใหญ่ เชื่อมต่อกับทางหลวงหมายเลข 48 ในจังหวัดเกาะกง ประเทศกัมพูชา
ถนนสุขุมวิท ช่วงกิโลเมตรที่ 137+640 ถึงกิโลเมตรที่ 153+200 เดิมอยู่ในความควบคุมของกรมทางหลวง แต่ปัจจุบันอยู่ในความควบคุมของของเมืองพัทยา และช่วงตั้งแต่แยกปลวกเกตุไปจนถึงด่านพรมแดนบ้านหาดเล็ก ถูกกำหนดให้เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงเอเชียสาย 123
เขตการควบคุม.
ถนนสุขุมวิทแบ่งเขตการควบคุมออกเป็น 22 ตอน ได้แก่
หมายเหตุ: ช่วงเขตการควบคุมของแขวงทางหลวงชลบุรีที่ 2 ช่วงที่ 7 และ 8 ตอนชลบุรี–ศรีราชา จะใช้เลขตอนที่ 0401 เป็นเลขเดียวกันทั้ง 2 ช่วง และช่วงเขตการควบคุมของแขวงทางหลวงตราด ช่วงที่ 19 และ 20 ตอนแม่น้ำเวฬุ–เขาสมิง จะใช้เลขตอนที่ 0702 เป็นเลขเดียวกันทั้ง 2 ช่วง เนื่องจากอยู่ช่วงระหว่างเขตเทศบาลเมืองชลบุรีกับเขตเทศบาลเมืองแสนสุข และระยะทางสั้นในช่วงแม่น้ำเวฬุ–เขาสมิง
สถานที่สำคัญ.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>