การรั่วไหลของบทสนทนาทางโทรศัพท์ระหว่างไทย–กัมพูชา

เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน พ.ศ. 2568 แพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรีไทย ได้ใช้โทรศัพท์มือถือส่วนตัวในการติดต่อและสนทนากับฮุน เซน ประธานพฤฒสภาและอดีตนายกรัฐมนตรีกัมพูชา เป็นระยะเวลาทั้งสิ้น 17 นาที 16 วินาที โดยการสนทนาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อหารือแนวทางในการคลี่คลายสถานการณ์ความตึงเครียดที่เกิดขึ้นบริเวณชายแดนระหว่างประเทศไทยกับกัมพูชา ซึ่งได้ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงเวลาดังกล่าว อันเป็นผลสืบเนื่องจากวิกฤตการณ์ชายแดนไทย–กัมพูชา พ.ศ. 2568 อย่างไรก็ตาม การติดต่อสื่อสารครั้งนี้ไม่ได้อยู่ในกรอบของความสัมพันธ์ระหว่างรัฐต่อรัฐตามช่องทางการทูตอย่างเป็นทางการ แต่กลับเกิดขึ้นในลักษณะการพูดคุยแบบไม่เป็นทางการระหว่างผู้นำ โดยมีเจตนารมณ์ส่วนตัวของแพทองธารในการแสวงหาทางออกที่สันติและลดแรงปะทะทางทหารระหว่างสองประเทศ
ถัดมาในวันที่ 16 มิถุนายน พ.ศ. 2568 แพทองธารได้มีคำสั่งยกเลิกการประชุมของสภาความมั่นคงแห่งชาติ (สมช.) อย่างกะทันหัน โดยให้เหตุผลว่าตนได้ดำเนินการหารือกับหน่วยงานด้านความมั่นคงแล้วเป็นการเฉพาะหน้าก่อนหน้านี้ อย่างไรก็ตาม การยกเลิกดังกล่าวถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักในแวดวงการเมืองและความมั่นคง เนื่องจากมีการตั้งข้อสังเกตว่าการตัดสินใจของแพทองธารอาจเป็นความพยายามในการเอาใจฮุน เซน ซึ่งในห้วงเวลาดังกล่าวมีท่าทีแข็งกร้าวต่อรัฐบาลไทยอย่างชัดเจน
เหตุการณ์กลับยิ่งซับซ้อนขึ้นไปอีกเมื่อในวันที่ 18 มิถุนายน พ.ศ. 2568 ได้มีการรั่วไหลของคลิปเสียงบทสนทนาระหว่างแพทองธารและฮุน เซน ซึ่งมีความยาวประมาณ 9 นาที โดยมีการระบุว่าเป็นส่วนหนึ่งของบทสนทนาทั้งหมดที่มีความยาวมากกว่า 17 นาที ถูกนำออกเผยแพร่ต่อสาธารณชนผ่านสื่อออนไลน์และสื่อกระแสหลัก ต่อมาในวันเดียวกัน ฮุน เซนได้ออกมายืนยันต่อสื่อว่า ตนเองเป็นผู้ดำเนินการบันทึกเสียงการสนทนาดังกล่าวไว้ทั้งหมดด้วยตนเอง และได้นำไปแบ่งปันกับเจ้าหน้าที่ระดับสูงของรัฐบาลกัมพูชาจำนวนมากกว่า 80 ราย ก่อนที่จะนำคลิปเสียงบางส่วนเผยแพร่ผ่านบัญชีเฟซบุ๊กส่วนตัวของเขา
เนื้อหาบางส่วนในคลิปเสียงที่เผยแพร่ ได้จุดกระแสวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงในหมู่ประชาชน นักวิชาการ และสื่อมวลชนในประเทศไทย โดยเฉพาะในประเด็นที่แพทองธารเรียกฮุน เซน ว่า "uncle" หรือ "คุณอา" ซึ่งสะท้อนถึงความสัมพันธ์ส่วนตัวระหว่างฮุน เซนกับทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกรัฐมนตรีไทยและบิดาของแพทองธาร ขณะเดียวกัน การที่แพทองธารแสดงความเห็นที่ชัดเจนต่อพลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 ซึ่งมีบทบาทสำคัญในการควบคุมสถานการณ์ความมั่นคงชายแดน ก็ยิ่งสร้างความไม่พอใจในหมู่ข้าราชการทหารและประชาชนจำนวนมาก
ผลกระทบของเหตุการณ์นี้มิได้จำกัดอยู่เพียงในเชิงความรู้สึกของประชาชนเท่านั้น แต่ยังส่งผลสะเทือนรุนแรงต่อเสถียรภาพของรัฐบาลไทยในทางการเมือง โดยเฉพาะเมื่อพรรคภูมิใจไทย หนึ่งในพรรคร่วมรัฐบาล ได้ประกาศถอนตัวออกจากรัฐบาลผสมในเวลาต่อมา สถานการณ์ดังกล่าวทำให้รัฐบาลแพทองธารตกอยู่ในภาวะเสียงปริ่มน้ำในสภาผู้แทนราษฎรไทย ชุดที่ 26 และเปิดช่องให้ฝ่ายค้านเร่งผลักดันญัตติอภิปรายไม่ไว้วางใจและการอภิปรายพิเศษเกี่ยวกับความเหมาะสมของนายกรัฐมนตรี อันอาจนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในระดับโครงสร้างในอนาคตอันใกล้ การเคลื่อนไหวของพรรคภูมิใจไทยในครั้งนี้ ยังถูกวิเคราะห์ว่าเป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤตการณ์การเมืองไทย ซึ่งมีลักษณะของการสูญเสียความชอบธรรมของรัฐบาล และตอกย้ำถึงความเปราะบางของระบอบรัฐสภาในประเทศไทย และภายหลังนั้นศาลรัฐธรรมนูญได้นำคลิปเสียงดังกล่าวออกมาวินิจฉัยถอดถอนแพทองธารออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี ด้วยข้อหาฝ่าฝืนมาตรฐานทางจริยธรรมอย่างร้ายแรง
เบื้องหลัง.
คลิปเสียงการสนทนาระหว่างแพทองธาร ชินวัตร นายกรัฐมนตรีไทย กับฮุน เซน ประธานพฤฒสภากัมพูชา ซึ่งรั่วไหลออกสู่สาธารณชนในช่วงกลางเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568 มีความยาวช่วงต้นประมาณ 9 นาที ก่อนที่ในเวลาต่อมา คลิปฉบับเต็มที่มีความยาวกว่า 17 นาทีจะถูกเผยแพร่ผ่านเฟซบุ๊กส่วนตัวของฮุน เซน โดยเจ้าตัวออกมายอมรับอย่างชัดเจนว่าเป็นผู้ดำเนินการบันทึกเสียงและเปิดเผยเนื้อหาดังกล่าวด้วยตนเอง อย่างไรก็ตาม แม้จะสามารถระบุแหล่งที่มาของการบันทึกได้ว่าอยู่ฝ่ายกัมพูชา แต่ก็ยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดว่าบุคคลใดเป็นผู้นำคลิปช่วงแรกออกเผยแพร่ก่อน
การรั่วไหลของคลิปเสียงในครั้งนี้มีจุดเริ่มต้นจากกระแสความไม่พอใจของฝ่ายกัมพูชาต่อคำให้สัมภาษณ์ของแพทองธาร ซึ่งระบุว่ารัฐบาลกัมพูชามีพฤติกรรมที่ "ไม่เป็นมืออาชีพในการสื่อสาร" เกี่ยวกับข้อพิพาทชายแดนระหว่างสองประเทศ การแถลงดังกล่าวของแพทองธารถูกตีความในเชิงการตำหนิฝ่ายกัมพูชาอย่างชัดเจน และเป็นชนวนสำคัญที่จุดชนวนให้ฮุน เซน ออกมาตอบโต้ในเชิงสัญลักษณ์ โดยการเผยแพร่คลิปเสียงการสนทนาดังกล่าว เป็นการชี้กลับว่าแท้จริงแล้ว ผู้นำไทยต่างหากที่มีพฤติกรรมไม่เป็นมืออาชีพทางการทูตและการสื่อสารระหว่างประเทศ
อีกหนึ่งประเด็นที่ก่อให้เกิดการวิพากษ์ในเชิงวิชาการคือ การขาด "ล่ามมืออาชีพ" ในระหว่างการสนทนาครั้งดังกล่าว โดยจากคลิปเสียงที่ปรากฏ ไม่มีล่ามฝ่ายไทยเข้าร่วมในการถ่ายทอดภาษาหรือตรวจสอบความถูกต้องของการสื่อสาร มีเพียงฝ่ายกัมพูชาเท่านั้นที่จัดบุคคลเข้าทำหน้าที่ล่าม คือ เฆลียง ฮวต รองผู้ว่าราชการกรุงพนมเปญ ซึ่งมิใช่ล่ามวิชาชีพตามมาตรฐานทางการทูตและการเจรจาระหว่างประเทศ ข้อจำกัดนี้ทำให้ประเทศไทยตกอยู่ในสถานะที่เสียเปรียบในการควบคุมความถูกต้องของการถ่ายทอดเนื้อหา ทั้งในระดับถ้อยคำ น้ำเสียง และบริบทเชิงวัฒนธรรม ซึ่งอาจนำไปสู่ความเข้าใจผิดในเชิงการตีความทางการทูต
วลีที่เป็นปัญหา.
ภายหลังที่คลิปเสียงถูกเผยแพร่แกนนำพรรคร่วมรัฐบาลไม่ได้ไม่พอใจสรรพนามที่นายกรัฐมนตรีใช้เรียกตัวเองกับอดีตนายกรัฐมนตรีประเทศกัมพูชาแต่อย่างใด ความไม่พอใจอย่างมากของประชาชนชาวไทยเนื่องจากนายกรัฐมนตรีแห่งราชอาณาจักรไทยกล่าวกับ ฮุน เซน ตอนหนึ่งว่า
<templatestyles src="แม่แบบ:คำพูด/style.css" />ขอให้ท่านฮุน เซนเห็นใจหลานหน่อย เพราะว่าตอนนี้คนในประเทศไทยเขาไล่เราไปเป็นนายกที่เขมรหมดแล้ว (หัวเราะ) จริง ๆ แล้วถ้าท่านอยากได้อะไรก็ให้ท่านบอกมาได้เลยค่ะ เดี๋ยวจะจัดการให้<templatestyles src="แม่แบบ:คำพูด/style.css" />...<templatestyles src="แม่แบบ:คำพูด/style.css" />ไม่อยากให้ Uncle ไปฟังคนที่เป็นฝั่งตรงข้ามกับเรา เพราะว่าพอไปฟังฝั่งตรงข้ามอย่างพวกแม่ทัพภาค 2 เป็นคนของฝั่งตรงข้ามหมดเลย ซึ่งพอไปฟังอย่างนั้นเสร็จ ก็ไม่อยากให้ท่านรู้สึกไม่ชอบใจ หรือโกรธรวมทั้งวลีที่ว่า "จริง ๆ แล้วท่านจะเอาอะไรจริง ๆ ให้บอกอิ๊งได้เลย ยกหูบอกก็ได้ อันไหนไม่เป็นข่าว ก็คือไม่เป็นข่าว อันนั้นที่หลุดไป มันหลุดเพราะสื่อ"
ก่อให้เกิดข้อสงสัยที่ไม่ได้รับคำตอบจากนายกรัฐมนตรีไทยว่าสิ่งที่ ฮุน เซน ต้องการ แล้วนายกรัฐมนตรีไทยจะให้คืออะไรเพราะบางอย่างนายกรัฐมนตรีไทยไม่สามารถให้ได้อย่างแน่นอนเช่น จังหวัดในประเทศไทย และหาก พลโท บุญสิน พาดกลาง และกองทัพภาคที่ 2 เป็นคนของฝ่ายตรงข้ามหมดเลย คนที่เป็นฝ่ายเดียวกันกับนายกรัฐมนตรีไทยและรัฐบาลไทยนั้นเป็นใครกันแน่ ฮุน เซน ที่นายกรัฐมนตรีไทยรักและเคารพเป็นบุคคลที่เป็นฝ่ายเดียวกันใช่หรือไม่รวมถึง อันไหนไม่เป็นข่าว นั้นคือเรื่องอะไร นายกรัฐมนตรีต้องการปิดข่าวด้วยสาเหตุใด
เมื่อคลิปจำนวน 17 นาที 16 วินาที ถูกเปิดเผย นางสาว แพทองธาร ชินวัตร ตอบตกลงว่า "ได้ค่ะ" จำนวนสามครั้งตลอดคลิปเสียง คลิปดังกล่าวยังเป็นบทสนทนาที่เป็นการออดอ้อนอย่างชัดเจน เพราะนอกจากขอให้เห็นใจแล้ว ยังมีคำกล่าวเสริมว่า รัฐบาลสั่นคลอนที่สุดแล้ว แต่นายกรัฐมนตรีไทยไม่ตอบโต้เพราะรักและเคารพท่าน ซึ่งท่านในที่นี้ชัดเจนว่าหมายถึงฮุน เซน
การตำหนิแม่ทัพภาคที่ 2.
เนื้อหาในคลิปยังเป็นการตำหนิ พลโท บุญสิน พาดกลาง ว่า "พูดอะไรออกมาที่มันไม่เป็นประโยชน์ต่อประเทศชาติ" และกล่าวว่าเขากล่าวกับนักเรียนโรงเรียนนายร้อยพระจุลจอมเกล้า เพราะ "เขาอยากดูเท่" ส่งผลให้พลโท บุญสิน พาดกลาง เป็นแม่ทัพภาคคนแรกและคนเดียวของประเทศไทย ที่ถูกนายกรัฐมนตรีไทยตำหนิการทำงานผ่านการสนทนาทางโทรศัพท์กับฮุน เซน
การตำหนิดังกล่าว เท่ากับว่าแพทองธารยอมรับกับ ฮุน เซน ว่า รัฐบาลไทยขาดเสถียรภาพทางการเมือง มีความขัดแย้งกับกองทัพ (อย่างน้อยที่สุดกับแม่ทัพภาคที่ 2 ซึ่งเป็น"ฝั่งตรงข้ามกับเรา") รัฐบาลไม่สามารถทำงานอย่างเป็นเอกภาพกับกองทัพไทยได้ หลายฝ่ายจึงกังวลว่าการยอมรับดังกล่าวกับ ฮุน เซน จะส่งผลอย่างไรต่อประเทศไทย
การตอบสนองหลังการรั่วไหล.
ภายหลังการเปิดเผยคลิปเสียงบทสนทนาระหว่างแพทองธารกับฮุน เซน แพทองธารได้ติดต่อทางโทรศัพท์ไปยังพลโท บุญสิน พาดกลาง แม่ทัพภาคที่ 2 เพื่อกล่าวคำขอโทษ และชี้แจงบริบทของบทสนทนาดังกล่าวว่าเป็นความพยายามในการลดความตึงเครียดตามแนวชายแดน นอกจากนี้ แพทองธารได้ให้สัมภาษณ์ยอมรับว่าคลิปเสียงดังกล่าวเป็นของจริง พร้อมทั้งแสดงความผิดหวังอย่างรุนแรงต่อการกระทำของฮุน เซน โดยยืนยันว่าจะไม่มีการติดต่อสื่อสารระหว่างกันอีกต่อไป
ในวันที่ 19 มิถุนายน พ.ศ. 2568 แพทองธารได้ออกแถลงการณ์ขออภัยต่อประชาชนต่อกรณีที่เกิดขึ้น พร้อมอธิบายว่าการสนทนาดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของเทคนิคการสื่อสารเพื่อคลี่คลายสถานการณ์ความตึงเครียดบริเวณชายแดนด้านกัมพูชา และระบุว่าได้โทรศัพท์พูดคุยทำความเข้าใจกับบุญสินเป็นที่เรียบร้อยแล้ว โดยย้ำว่ารัฐบาล กองทัพ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ยังคงทำงานร่วมกันอย่างมีเอกภาพ พร้อมเชิญชวนให้ประชาชนร่วมแรงร่วมใจในการแก้ไขปัญหาอย่างเป็นหนึ่งเดียวกัน
กระทรวงการต่างประเทศของไทยมีท่าทีตอบโต้ต่อกรณีนี้อย่างเป็นทางการ โดยได้ยื่นหนังสือประท้วงต่อรัฐบาลกัมพูชา ผ่านการเรียกตัวเอกอัครราชทูตกัมพูชาประจำประเทศไทยเข้าพบเพื่อรับมอบหนังสือด้วยตนเอง หนังสือประท้วงดังกล่าวระบุว่าการเผยแพร่บทสนทนาดังกล่าวเป็นการกระทำที่ไร้มารยาท ขัดต่อหลักปฏิบัติทางการทูต และไม่สามารถยอมรับได้ โดยปิยภักดิ์ ศรีเจริญ อธิบดีกรมเอเชียตะวันออก เป็นผู้แทนของกระทรวงในการส่งมอบหนังสือดังกล่าว
ในมุมมองของนักวิชาการ ธนเชษฐ วิสัยจร หัวหน้าสาขาวิชาการปกครอง คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี และพงศ์พิสุทธิ์ บุษบารัตน์ ผู้ช่วยคณบดี คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต่างมีความเห็นสอดคล้องกันว่า การปล่อยคลิปเสียงส่วนตัวดังกล่าวเป็นการละเมิดหลักจริยธรรมทางการทูตและสิทธิส่วนบุคคล โดยธนเชษฐเปรียบเปรยว่าเป็นการ "เทไพ่หมดหน้าตัก" ขณะที่พงศ์พิสุทธิ์มองว่า แม้การรั่วไหลจะเป็นปัญหา แต่สาระสำคัญที่ต้องขบคิดคือ ความประมาทในการสื่อสารของผู้นำ ซึ่งขาดการกลั่นกรองทั้งในมิติของเนื้อหา จังหวะถ้อยคำ และเทคโนโลยีที่เลือกใช้
ในวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2568 สมคิด เชื้อคง รองเลขาธิการนายกรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง ได้เดินทางไปยังกองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (บช.สอท.) เพื่อเข้าแจ้งความดำเนินคดีกับฮุน เซน โดยระบุว่า การเผยแพร่คลิปเสียงดังกล่าวเป็นภัยต่อความมั่นคงของชาติ และเป็นการสร้างความแตกแยกภายในสังคมไทย โดยมี พลตำรวจโท ไตรรงค์ ผิวพรรณ เป็นผู้รับคำร้อง
นอกจากนี้ ในวันที่ 23 มิถุนายน พ.ศ. 2568 พลตำรวจเอก เสรีพิศุทธ์ เตมียเวส อดีตผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ได้เดินทางไปยังสำนักงานตำรวจแห่งชาติเพื่อยื่นหลักฐานต่อ พลตำรวจเอก กิตติ์รัฐ พันธุ์เพ็ชร์ ผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ ประกอบด้วยเอกสารการถอดความจากภาษาเขมร และวิดีโอข่าวจากสำนักข่าวอัลญะซีเราะฮ์อิงกลิช และโซเชียลมีเดีย เพื่อแจ้งความดำเนินคดีกับฮุน เซน กรณีมีการเผยแพร่บทสนทนาซึ่งอ้างอิงถึงการให้ติดตามตัวฝ่ายตรงข้ามของรัฐบาลกัมพูชาที่ลี้ภัยอยู่ในไทย ซึ่งเชื่อมโยงกับเหตุการณ์การเสียชีวิตของลึม คิมยา เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2568 ที่ สถานีตำรวจนครบาลชนะสงคราม (สน.ชนะสงคราม) และการทำร้ายร่างกายพร พันนา ในจังหวัดระยอง เมื่อวันที่ 22 สิงหาคม 2566 ทั้งนี้ เหตุการณ์เหล่านี้เป็นประเด็นที่แยกจากการแจ้งความโดยสมคิดเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน
ทั้งนี้ เหตุการณ์รั่วไหลของคลิปเสียงยังส่งผลต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุน โดยในวันเดียวกัน ดัชนีตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ปิดตลาดที่ 1,062.78 จุด ซึ่งนับเป็นระดับต่ำสุดในรอบ 5 ปี 3 เดือน สะท้อนถึงแรงกระเพื่อมในระดับมหภาคที่เกิดจากความไม่แน่นอนทางการเมืองอย่างมีนัยสำคัญ