การแข่งม้าในประเทศไทย

การแข่งม้าในประเทศไทยมีจุดเริ่มต้นขึ้นในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2440 โดยนับเป็นหนึ่งในกีฬา ความนิยมของการแข่งม้าเติบโตควบคู่กับการพัฒนาเมืองและวัฒนธรรมสมัยใหม่ แพร่หลายเข้าถึงคนทุกชนชั้น และได้รับความนิยมสูงขึ้นมากในอดีต 
ประวัติ.
การสร้างสโมสรแข่งม้าในประเทศไทย.
การสร้างสโมสรแข่งม้าในประเทศไทย มีรากฐานมาตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2440 เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระราชดำเนินกลับจากการเสด็จประพาสยุโรป ข้าราชการมีการความเห็นร่วมกันว่าจะจัดให้มีการแข่งม้าถวายเป็นงานฉลองน้อมเกล้าฯ ถวายการแสดงความจงรักภักดีต้อนรับพระองค์ โดยกรมขุนพิทยาลาภพฤติธาดา อดีตที่ปรึกษาอัครราชทูตไทยประจำกรุงลอนดอน รับเป็นประธานกรรมการ ส่วนกรรมการจัดงานล้วนเป็นนักเรียนเก่าจากอังกฤษ ประกอบด้วย เจ้าหมื่นสรรเพ็ชร์ภักดี พระนายศรี (เพ่ง) และหลวงสุนทรโกษา (พระยาประดิพัทธภูบาล) ได้ปรึกษาตกลงกันใช้ท้องสนามหลวง (เดิมเรียกว่า สนามทุ่งพระเมรุ) เป็นสนามแข่งม้าชั่วคราว ระยะทาง 30 เส้น หรือระยะ 1,200 เมตร โดยเปิดให้มีการแทงโต๊ดได้ด้วย
เมื่อ พ.ศ. 2449 คณะขุนนางประกอบด้วย หลวงอนุภัณฑ์ (พระยาวิสูตร์ สาครดิศฐ์ อธิบดีกรมเจ้าท่า) หลวงสุนทรโกษา (พระราชประดิพัทธภูบาล เจ้ากรมสำนักงานที่ปรึกษากฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ) และเจ้าพระยาสุธรรม ตกลงกันขอพระราชทานที่นาตำบลสระปทุมเพื่อทำสนามแข่งม้า โดยตกลงพร้อมกันไปคอยเฝ้าที่ตำหนักแพ ได้ทูลขอพระราชทานที่ตั้งสนามแข่งม้าและบำรุงพันธุ์ม้ากับพระองค์เองด้วยปาก และถวายหนังสือด้วย โดยกราบทูลว่า พันธุ์ม้าไทยเวลานั้นตัวเล็กมาก จะหาขนาด 12 แฮนด์ (ประมาณ 122 เซนติเมตร) สักตัวก็ไม่ได้ เท้าของทหารขี่ม้าจวนจะลากดินแล้ว จะขอบำรุงพันธุ์ม้าไทยให้โตขึ้นสมกับความสง่าของทหารม้า ซึ่งพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเห็นด้วย และพระราชทานที่ดินดังกล่าวให้เช่า ด้วยเนื้อที่ราว 200 ไร่ เก็บค่าเช่าเพียงปีละ 1 เฟื้อง (1/8 บาท หรือ 12.5 สตางค์) เป็นที่ดินของทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ อายุสัญญาเช่า 50 ปี โดยผู้ดำเนินการจัดตั้งสนามม้าตั้งใจว่าจะกู้เงินจากธนาคารประมาณ 100,000 บาท มาจัดสร้างสนามม้า โดยใช้โฉนดที่ดินดังกล่าวจำนองกับธนาคาร แต่ไม่มีโฉนด เพราะเป็นของหลวง จึงไม่สามารถใช้เงินจากธนาคารได้ ดังนั้นจึงตกลงตั้งแชร์จากสมาชิก แชร์ละ 100 บาท ได้เงินจำนวน 100,000 บาท มาใช้สร้างสนามแข่งม้าราชกรีฑาสโมสร
ต่อมา ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เกิดความขัดแย้งระหว่างชาวต่างชาติกับขุนนางชั้นผู้ใหญ่ในราชกรีฑาสมาคมฯ เป็นเหตุให้ขุนนางชั้นผู้ใหญ่ คือ พระยาอรรถการประสิทธิ์ (วิลเลียม แอลเฟรด คุณะดิลก) และพระยาประดิพัทธ์ภูบาล ตกลงจะเอาที่นางเลิ้ง จึงทำหนังสือทูลเกล้าฯ ถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวขอตั้งสนามแข่งม้าเพื่อบำรุงพันธุ์ม้า จนกระทั่ง เมื่อวันจันทร์ที่ 18 ธันวาคม พ.ศ. 2459 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จพระราชดำเนินโดยกระบวนม้าพระที่นั่ง เมื่อเสด็จถึงมีจางวางโทและนายพลตรี พระยาประสิทธ์ศุภการ ราชองครักษ์ สภานายกสมาคม และกรรมการคอยเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทเสด็จอยู่พร้อมเพรียงกัน
เมื่อพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นประทับบนมุขสำหรับทอดพระเนตรการแข่งม้าแล้ว พระราชประสิทธิ์ทรงกราบบังคมทูลในนามสมาชิกแห่งสมาคมว่ามีความรู้สึกในพระมหากรุณาที่ได้ให้สมาคมอาศัยสถานที่ของกรมพระอัศวรราช ความมุ่งหมายของสมาคมก็เพื่อบำรุงผสมพันธุ์ม้า แล้วกราบบังคมทูลพระกรุณาของพระราชทานพระบรมราชูปถัมภ์แก่สมาคม และอัญเชิญเสด็จเปิดสมาคมใหม่นี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำรัสตอบแสดงความพอพระราชหฤทัยที่จะทรงเป็นผู้อุปถัมภ์ ทรงรู้สึกอยู่ว่าความมุ่งหมายของสมาคมนี้เป็นความมุ่งหมายอันประเสริฐ เป็นสิ่งที่พระราชาธิบดีจะอุดหนุน จึงพอพระราชหฤทัยให้ขนานนามสมาคมนี้ว่า ราชตฤณมัยสมาคม เมื่อสิ้นกระแสพระบรมราโชวาทแล้ว ได้ทรงเปิดสมาคม พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ประทับทอดพระเนตรการแข่งม้า เมื่อเสร็จการแข่งม้าแล้วเสด็จพระราชดำเนินกลับยังพระบรมมหาราชวัง
ทั้งนี้ การจัดตั้งราชกรีฑาสโมสรและราชตฤณมัยสมาคม ส่งผลให้กีฬาแข่งม้าในประเทศไทยได้พัฒนาเจริญก้าวหน้า กีฬาแข่งม้าได้นำคุณประโยชน์มาสู่ประเทศมากมาย เช่น ด้านภาษีให้แก่รัฐบาล และการพัฒนาผสมพันธุ์ม้าของประเทศไทย ได้พัฒนาความสูงของม้าจากเดิมเพียง 110 เซนติเมตร เป็น 160 เซนติเมตร และขยายจำนวนแข่งม้าเพิ่มขึ้น ซึ่งเดิมเจ้าของคอกม้าจะเป็นขุนนางผู้ใหญ่และชาวต่างชาติเท่านั้น เมื่อความเจริญของการแข่งม้ามากขึ้นในระหว่างปี พ.ศ. 2534 - 2540 จึงเปิดโอกาสให้ข้าราชการทั่วไป ตลอดจนพ่อค้านักธุรกิจชั้นนำได้เป็นเจ้าของคอกแข่งม้าได้ด้วย ทำให้ปัจจุบัน สนามม้าหลายแห่งในส่วนภูมิภาคถูกเปลี่ยนมือไปทั้งในแง่ความเป็นเจ้าของและสิทธิในการบริหารจัดการบางส่วนได้ถูกถ่ายโอนให้ภาคเอกชนบริหารจัดการหรือเป็นเจ้าของสนาม ความสัมพันธ์ระหว่างสนามแข่งม้ากับกลุ่มชนชั้นนำในสังคมไทยไร้รอยต่อยิ่ง เนื่องจากสนามม้ากลายเป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนสายสัมพันธ์กันระหว่างกลุ่มนักการเมือง กับกลุ่มนักธุรกิจ และกลุ่มข้าราชการ ระดับสูง ซึ่งคนกลุ่มนี้คนที่เป็นเจ้าของคอกม้าแข่งในสังคมไทย โดยแยกเป็นคอกแข่งม้าแบ่งออกเป็นสองประเภท คือ สมาชิกกิตติมศักดิ์ และสมาชิกสามัญ โดยสมาชิกสามัญเท่านั้นที่มีสิทธิเข้าร่วมประชุมและออกเสียงในที่ประชุม
สนามแข่งม้าในประเทศไทย.
ดูเพิ่ม: รายชื่อสนามแข่งม้า
สนามแข่งม้าในประเทศไทย ตั้งอยู่ในพื้นที่กรุงเทพมหานคร 2 แห่ง ขณะที่ส่วนภูมิภาคมี 6 แห่ง รวมทั้งสิ้น 8 แห่ง
1. สนามราชตฤณมัยสมาคมในพระบรมราชูปถัมภ์ (อังกฤษ: Royal Turf Club of Thailand under the Royal Patronage) หรือสนามม้านางเลิ้ง ตั้งอยู่เลขที่ 183 ถนนพิษณุโลก แขวงสวนจิตรลดา เขตดุสิต กรุงเทพมหานคร ก่อตั้งขึ้น เมื่อ วันที่ 18 ธันวาคม 2458 โดย พระยาประดิพัทธภูบาลและพระยาอรรถการประสิทธิ์ทำหนังสือขึ้นทูลเกล้าฯ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ขอพระราชทานพระบรมราชานุญาต ก่อตั้งสโมสรสนามม้าแข่งเพื่อบำรุงพันธุ์ม้า โดยถวายที่ดินของกรมอัศวราชเป็นสถานที่แข่งขัน ซึ่งต่อมามีพระบรมราชานุญาตพร้อมพระราชทานนามว่า ราชตฤณมัยสมาคม และทรงรับไว้ในพระบรมราชูปถัมภ์ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อนำรายได้มาบำรุงพันธุ์ม้า ราชตฤณมัยสมาคมแห่งประเทศไทยฯ เป็นผู้ลงนามในสัญญาเช่าอาคารและที่ดินบริเวณสนามม้านางเลิ้ง จากสำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์ จำนวน 3 ฉบับ ฉบับที่ 2976/2542 , 2977/2542 และ 2978/2542 ลงวันที่ 29 กันยายน 2542 นับแต่วันที่ 1 สิงหาคม 2542 เป็นต้นไป ทั้งนี้ สำนักงานทรัพย์สินพระมหากษัตริย์จำเป็นต้องใช้ที่ดินและอาคารสนามม้านางเลิ้ง ทำให้ต้องบอกเลิกสัญญาเช่าและขอให้ส่งมอบภายในวันที่ 4 ตุลาคม 2561 โดยราชตฤณมัยสมาคมฯ ได้จัดการแข่งม้าวันสุดท้ายเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2561 จากนั้นในเดือนมีนาคม 2562 จึงได้ทำการรื้อถอนสนามม้า ต่อมา พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวได้พระราชทานให้เป็นอุทยานเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร
2. สนามราชกรีฑาสโมสร (อังกฤษ: The Royal Bangkok Sports Club) หรือสนามหรั่ง เป็นสโมสรกีฬาแข่งม้าแห่งเดียวในประเทศไทยที่มีการพนันแข่งม้าเหลืออยู่ ตั้งอยู่เลขที่ 1 ถนนอังรีดูนังต์แขวงปทุมวัน เขตปทุมวัน กรุงเทพมหานคร ซึ่งเป็นที่ดินของสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2444 โดยนายแฟรงคลิน เฮิร์สท์ ชาวอังกฤษ ยื่นหนังสือต่อสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าเทวัญอุไทยวงศ์ กรมพระยาเทวะวงศ์วโรปการ เสนาบดีว่าการต่างประเทศ เสนอให้จัดตั้งสมาคมเพื่อส่งเสริมการเพาะพันธุ์ดูแลม้าและการเล่นกีฬา โดยควรเป็นสถานที่ซึ่งตั้งอยู่ใจกลางเมืองเพื่อเข้าถึงได้ง่าย เปิดโอกาสให้คนไทยเข้าเป็นสมาชิกได้ด้วย หลังจากนั้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระราชทานพระบรมราชานุญาตให้จัดสร้าง รอยัล สปอร์ต คลับ ต่อมา ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เปลี่ยนเป็นชื่อภาษาไทยว่าสโมสรราชกรีฑาและเปลี่ยนชื่อเป็นราชกรีฑาสโมสร ถึงปัจจุบัน3. สนามแข่งม้าจังหวัดนครราชสีมา (อังกฤษ: Military Racing Course Nakhon Ratchasima) หรือสนามม้าโคราช ตั้งอยู่ที่ ตำบล หนองไผ่ล้อม อำเภอเมืองนครราชสีมา นครราชสีมา 30000 เปิดการแข่งขันม้าปี 2489 แต่ผลกระทบจากวิกฤตซ้อนการแพร่ระบาดของโรคติดต่อร้ายแรงทั้งคนและม้า ทั้งโควิด-19 และโรคกาฬโรคม้าแอฟริกา ทำให้ม้าแข่งป่วยตายกว่า 600 ตัว และคณะกรรมการโรคติดต่อจังหวัดนครราชสีมามีคำสั่งให้ปิดชั่วคราว เพื่อป้องกันการแพร่ระบาด โดยจัดแข่งม้านัดสุดท้ายวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2563 ได้ส่งผลกระทบต่อการดำรงชีพของจ๊อกกี้หรือผู้ขี่ม้า เทรนเนอร์หรือผู้ฝึกซ้อมม้าแข่งและผู้เลี้ยงม้าตกงานขาดรายได้เลี้ยงชีพรวมทั้งธุรกิจที่เกี่ยวข้องเช่น ร้านอาหาร โรงแรมที่พัก สถานบันเทิงและรถโดยสาร และอาคารสถานที่ได้ชำรุดทรุดโทรม วัสดุอุปกรณ์เสื่อมสภาพลง กองทัพบกจึงยกเลิกการจัดสวัสดิการ
4. สนามอินเตอร์เกมส์ปาร์ค (อังกฤษ: Intergames Park) ตั้งอยู่ที่ 333 หมู่ที่ 4 ถนน อุดร-สกล อำเภอเมืองอุดรธานี อุดรธานี ก่อตั้งสนามมาตั้งแต่ปี 2529 โดยนายปรีชา ชัยรัตน์ บุคคลสำคัญของจังหวัดอุดรธานี เป็นประธานกิตติมศักดิ์ มูลนิธิศาลเจ้าปู่ย่า ซึ่งได้รับเลือกให้รับรางวัล “คนดีศรีอุดรธานี” ประจําปี พ.ศ. 2555 สนามดังกล่าว เป็นหนึ่งในสนามแข่งม้าที่พยายามพลักดันให้ปราศจากการพนัน ทว่าผลกระทบจากวิกฤตซ้อนการแพร่ระบาดของโรคติดต่อร้ายแรงทั้งคนและม้า ส่งผลให้จำเป็นต้องยุติการแข่งม้าลง ตั้งแต่ปี 2562 ตามประกาศวันที่ 3 พฤษภาคม 2561 อย่างไรก็ตาม สนามอินเตอร์เกมส์ปาร์ค ได้กลับมาเปิดการแข่งขันอีกครั้งในปี พ.ศ. 2563 ชิงถ้วยเกียรติยศ เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2563 โดยมีม้าชั้นดีจากทั่วประเทศเข้าร่วมในครั้งนี้ ทั้งม้าไทย คลาส 1 อาทิ พี่ใหญ่ ธันเดอร์สโนว์ และคุณอภิรัฐ ม้าเทศ คลาส 1 อาทิ มังกรยังมี เทพรักษา และกลอรี่รันเนอร์
5. สนามม้าสโมสรนครขอนแก่น (อังกฤษ: Khon Kaen Horseracing Track) ตั้งอยู่ที่ 359/2 ถนนมิตรภาพ ตำบลเมืองเก่า อำเภอเมืองขอนแก่น จังหวัดขอนแก่น ก่อตั้งสนามโดยนายเจริญ พัฒนดำรงจิตร หรือ "ลิตเติ้มบิ๊กแมนแห่งที่ราบสูง" บุคคลสำคัญของจังหวัดขอนแก่น เป็นนักการเมืองท้องถิ่นและนักธุรกิจผู้ประสบความสำเร็จในธุรกิจพืชไร่ ข้าวโพด ของภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นทั้งเจ้าของสนามม้าและสนามมวยในจังหวัดขอนแก่น สร้างทั้งความมั่งคั่งในจังหวัดขอนแก่น ปัจจุบันปิดกิจการไปแล้ว
6. สนามแข่งม้าจังหวัดมหาสารคาม จังหวัดมหาสารคามเคยเป็นหนึ่งในไม่กี่จังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยที่มีสนามแข่งม้าอย่างเป็นทางการถึงสองแห่ง โดยสนามแห่งแรกก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2502 บริเวณที่ตั้งของโรงพยาบาลมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (วิทยาเขตเก่า) สนามแห่งนี้จัดตั้งขึ้นโดยความร่วมมือของกลุ่มผู้นำท้องถิ่นจังหวัดมหาสารคาม เพื่ออนุรักษ์และขยายพันธุ์ม้าพื้นเมือง โดยสิ่งปลูกสร้างสำคัญ เช่น หอตัดสิน อัฒจรรย์ และรั้วสนาม ทำจากไม้ทั้งหมด สนามใช้จุดลงจอดฉุกเฉินของเครื่องบินในสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ซึ่งมีซากเครื่องบินตกค้างอยู่บริเวณกลางสนาม กลายเป็นสัญลักษณ์อันเป็นเอกลักษณ์ของสนามม้าแห่งนี้ ภายใต้ซากเครื่องบินกลางสนามยังมีร้านตัดผม ครั้งหนึ่ง คุณครู Kermit Krueger ครูชาวอเมริกัน Peace Corps ประจำประเทศไทย ช่วงปี พ.ศ. 2506 - 2508 (ค.ศ. 1963 - 1965) ที่สอนอยู่ในวิทยาลัยครูมหาสารคาม (ปัจจุบันคือ คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม) ได้รับชมการแข่งม้าในสนามดังกล่าวเมื่อปี พ.ศ. 2506 และบันทึกเกี่ยวกับลักษณะการแข่งขันว่า "การแข่งม้าที่นี่ดูไม่เน้นเรื่องความปลอดภัยมากนัก นักขี่ม้าสวมเพียงเสื้อยืด กางเกงขาสั้น และขี่เปล่าโดยไม่ใช้อาน แต่กลับไม่มีผู้ได้รับบาดเจ็บเลย อาจเพราะความชำนาญของผู้ขี่"
กระทั่งในปี พ.ศ. 2512 เมื่อมีการจัดตั้งมหาวิทยาลัยมหาสารคามขึ้นในพื้นที่เดิม สนามแข่งม้าแห่งแรกจึงต้องยุติบทบาทลง และย้ายไปยังพื้นที่ใหม่บริเวณที่ตั้งของโกลบอลเฮ้าส์มหาสารคามในปัจจุบัน ซึ่งกลายเป็น สนามแข่งม้ามหาสารคามแห่งที่สอง มีโครงสร้างและระบบที่เป็นมาตรฐานมากขึ้น มีการนำเข้าม้าเทศมาแข่งขันและเริ่มมีบทบาทของการพนันอย่างจริงจัง ม้าชื่อดัง อาทิ บัวลืมใบ หนุ่มบ้านสองคอน วงศ์พระจันทร์ ธันเดอร์ มามีลาภ อย่างไรก็ตาม ในช่วงระยะเวลาที่ดำเนินการ มีเหตุการณ์รุนแรงเกิดขึ้นภายในสนามถึงขั้นมีการฆาตกรรมสองครั้ง ซึ่งส่งผลต่อภาพลักษณ์ของสนามอย่างมีนัยสำคัญ ทำให้ในปี พ.ศ. 2540 สนามแข่งม้าแห่งนี้จึงถูกสั่งยุติการดำเนินงานลง นับเป็นจุดสิ้นสุดของประวัติศาสตร์สนามแข่งม้าจังหวัดมหาสารคามอย่างถาวร 
7. สนามแข่งม้าจังหวัดร้อยเอ็ด ตั้งอยู่ที่ตำบลโนนรัง อำเภอเมืองร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด ก่อตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2535 ปัจจุบันปิดกิจการไปแล้ว8. สนามม้าหนองฮ้อ ตั้งอยู่ที่ถนนโชตนา ตำบลช้างเผือก อำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ ของมณฑลทหารบกที่ 33 จังหวัดเชียงใหม่ หรือ มทบ.33 เชียงใหม่ สนามม้าอยู่ภายใต้การดูแลของศูนย์พัฒนากีฬา มณฑลทหารบกที่ 33 ยุติกิจการเมื่อปี พ.ศ. 2563