เทาเจียด

เทาเจียด (เสียชีวิต ค.ศ. 181) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉา เจี๋ย  ชื่อรอง ฮั่นเฟิง  เป็นขันทีราชสำนักและขุนนางชาวจีนในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก เทาเจียดขึ้นมามีอำนาจในรัชสมัยของพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 "ฮั่นหลิงตี้"; ครองราชย์ ค.ศ.168–189) มีส่วนร่วมในการต่อสู้แย่งชิงอำนาจกับฝ่ายตรงข้ามที่นำโดยเตาบู (竇武 "โต้ว อู่") และตันผวน (陳蕃 "เฉิน ฝาน") ในรัชสมัยของพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 "ฮันหฺวานตี้"; ครองราชย์ ค.ศ. 146–168) และต้นรัชสมัยของพระเจ้าเลนเต้ ต่อมาเฝิง ฝาง (馮芳) ลูกเขยของเทาเจียดกลายเป็นหนึ่งใน 8 นายกองพันของทัพอุทยานตะวันตก (西園軍 "ซี-ยฺเหวียนจฺวิน")
ในช่วงต้นของนวนิยายอิงประวัติศาสตร์เรื่อง "สามก๊ก" (三國演義 "ซานกั๋วเหยี่ยนอี้") ที่ประพันธ์ในคริสต์ศตวรรษที่ 14 เทาเจียดถูกระบุว่าเป็นขันทีคนหนึ่งในกลุ่มสิบเสียงสี (十常侍 "ฉือฉางชื่อ") แม้ว่าตามประวัติศาสตร์จริงแล้วเทาเจียดไม่ได้เป็นสมาชิกของกลุ่มสิบเสียงสี
ประวัติ.
เทาเจียดเป็นชาวอำเภอซินเอี๋ย (新野縣 "ซินเหย่เซี่ยน") เมืองลำหยง (南陽郡 "หนานหยางจฺวิ้น") ซึ่งปัจจุบันคืออำเภอซินเหย่ (新野縣 "ซินเหย่เซี่ยน") มณฑลเหอหนาน (河南) ตระกูลของเทาเจียดมีพื้นเพดั้งเดิมจากเมืองเว่ย์จฺวิ้น (魏郡; อยู่บริเวณนครหานตาน มณฑลเหอเป่ย์ในปัจจุบัน) ดำรงตำแหน่งขุนนางศักดินา 2,000 ต้าน (石) มาหลายชั่วรุ่น
เทาเจียดเริ่มรับราชการในตำแหน่งขันทีสำนักประตูเหลือง (小黃門 "เสี่ยวหฺวางเหมิน") เมื่อต้นรัชสมัยพระเจ้าซุนเต้ (漢順帝 "ฮั่นชุ่นตี้"; ครองราชย์ ค.ศ. 125–144) ต่อมาเลื่อนตำแหน่งขึ้นเป็นผู้ถวายงานกลาง (中常侍 "จงฉางชื่อ") ในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 "ฮันหฺวานตี้"; ครองราชย์ ค.ศ. 146–168) เทาเจียดยังได้รับการแต่งตั้งให้ตำแหน่งนายกองร้อยราชรถ (奉車都尉 "เฟิ่งเชอตูเว่ย์")
เมื่อ ค.ศ. 168 เทาเจียดได้รับบรรดาศักดิ์เฮาระดับตำบลแห่งเตียงอั๋น (長安鄉侯 "ฉางอานเซียงโหว") จากความชอบในการมีส่วนช่วยให้พระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 "ฮั่นหลิงตี้") ได้ขึ้นครองราชย์ เนื่องจากเวลานั้นพระเจ้าเลนเต้ยังทรงพระเยาว์ จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว (竇妙; พระมเหสีม่ายของพระเจ้าหวนเต้), มหาขุนพลเตาบู (竇武 "โต้ว อู่"; บิดาของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยว) และ ราชครูตันผวน (陳蕃 "เฉิน ฝาน") จึงเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน เตาบูและตันผวนเป็นผู้นำกลุ่มขุนนางในราชสำนักที่ขัดแย้งกับกลุ่มขันทีซึ่งนำโดยเทาเจียดและคนอื่น ๆ เมื่อเทาเจียดและกลุ่มขันทีได้ยินว่าฝ่ายเตาบูและตันผวนกำลังวางแผนกำจัดพวกตน เทาเจียดและกลุ่มขันทีจึงก่อรัฐประหารยึดอำนาจฝ่ายตรงข้ามด้วยความช่วยเหลือของหวาง ฝู่ (王甫) จู ยฺหวี่ (朱瑀) ก้ง ผู่ (共普), จาง เลี่ยง (張亮) และคนอื่น ๆ เตาบูและตันผวนถูกจับและถูกประหารชีวิต ในขณะที่จักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวทรงถูกกักบริเวณ หลังการรัฐประหาร เทาเจียดได้เลื่อนตำแหน่งเป็น "เสนาบดีรักษาราชวังแห่งตำหนักฉางเล่อ" (長樂衛尉 "ฉางเล่อเว่ย์เว่ย์") นอกจากนี้ยังได้บรรดาศักดิ์เป็น "เฮาแห่งยฺวี่หยาง" (育陽侯 "ยฺวี่หยางโหว") พร้อมศักดินา 3,000 ครัวเรือน พันธมิตรที่ร่วมกับเทาเจียดในการก่อรัฐประหารก็ได้รับบรรดาศักดิ์เฮา (侯 "โหว") และเกียรติยศอื่น ๆ จากพระเจ้าเลนเต้ 
เมื่อ ค.ศ. 169 เทาเจียดได้รับตำแหน่งเป็นผู้ถวายงานกลาง (中常侍 "จงฉางชื่อ") อีกครั้ง ไม่นานหลังจากนั้น เทาเจียดได้รับการแต่งตั้งเป็นมหาดเล็กรับใช้จักรพรรดินี (大長秋 "ต้าฉางชิว") 
เมื่อ ค.ศ. 172 เมื่อจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวสิ้นพระชนม์ระหว่างถูกกักบริเวณ เทาเจียดและหวาง ฝู่ทูลโน้มน้าวพระเจ้าเลนเต้ให้จัดพิธีพระศพของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวด้วยพิธีแบบพระสนมทั่วไปแทนที่จะจัดพิธีพระศพให้เหมาะกับฐานะ รวมทั้งไม่ให้ฝังพระศพด้วยกันกับพระบรมศพของพระเจ้าหวนเต้ แต่ความพยายามทูลโน้มน้าวของทั้งคู่ไม่สำเร็จ เพราะขุนนางสองคนคือ เฉิน ฉิว (陳球) เสนาบดีตุลาการ (廷尉 "ถิงเว่ย์") และหลี่ เสียน (李咸) เสนาบดีกลาโหม (太尉 "ไท่เว่ย์") ทูลโน้มน้าวพระเจ้าเลนเต้ให้จัดพิธีพระศพของจักรพรรดินีพันปีหลวงโต้ว เมี่ยวให้สมพระเกียรติจักรพรรดินีพันปีหลวงและให้ฝังพระศพด้วยกันกับพระเจ้าหวนเต้ ในปีเดียวกันนั้น เทาเจียด, หวาง ฝู่ และคนอื่น ๆ ใส่ร้ายหลิว คุย (劉悝) ผู้เป็นอ๋องแห่งปุดไฮ (勃海王 "ปั๋วไห่หฺวัง") และเป็นพระอนุชาของพระเจ้าหวนเต้ในข้อหากบฏ ต่อมาหลิว คุยทรงกระทำอัตวินิบาตกรรมในคุก พระเจ้าเลนเต้พระราชทานบำเหน็จรางวัลให้เทาเจียดและหวาง ฝู่ที่เปิดเผย "การเป็นกบฏ" ของหลิว คุย โดยให้เพิ่มจำนวนครัวเรือนในเขตศักดินา ญาติ ๆ ของทั้งคู่ก็ได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนนางในราชสำนักฮั่น 
เมื่อ ค.ศ. 179 เทาเจียดได้เลื่อนตำแหน่งเป็นหัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 "ช่างชูลิ่ง") ในปีเดียวกันนั้น เทาเจียดมีส่วนพัวพันในคดีที่ขุนนางหยาง ซิว (陽球) เป็นผู้ฟ้องร้อง ขันทีคนอื่น ๆ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องได้แก่หวาง ฝู่และยฺเหวียน เช่อ (袁赦) เทาเจียดและยฺเหวียน เช่อพ้นคดีมาได้ ส่วนหวาง ฝู่เสียชีวิตในคุก 
เทาเจียดเสียชีวิตเมื่อ ค.ศ. 181 และได้รับการแต่งตั้งย้อนหลังให้เป็นขุนพลทหารม้าและรถรบ (車騎將軍 "เชอฉีเจียงจฺวิน")