โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย

โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ ที่มีชื่อเสียงลำดับต้น ๆ ของประเทศ มีเนื้อที่ 14 ไร่ 2 งาน โดยขุนนิพัทธ์จีนนคร ต้นตระกูลจิระนคร เป็นผู้บริจาคที่ดินสร้างโรงเรียน จำนวน 14 ไร่ และ เทศบาลนครหาดใหญ่ บริจาคเพิ่มเติมอีก 2 งาน รวมเป็น 14 ไร่ 2 งาน ประกอบด้วยอาคารเรียน 8 หลัง มีห้องเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น 42 ห้องเรียน ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย 57 ห้องเรียน รวมทั้งหมด 100 ห้องเรียน มีนักเรียนประมาณ 4,500 คน
ประวัติ.
ตั้งอยู่ ณ บ้านเลขที่ 468 ถนนเพชรเกษม ตำบลหาดใหญ่ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา มีเนื้อที่ 14 ไร่ 2 งาน โดยขุนนิพัทธ์จีนนคร ต้นตระกูลจิระนคร เป็นผู้บริจาคที่ดินสร้างโรงเรียน จำนวน 14 ไร่ และเทศบาลนครหาดใหญ่ บริจาคเพิ่มเติมอีก 2 งาน รวมเป็น 14 ไร่ 2 งาน กรมสามัญศึกษาได้ประกาศจัดตั้งโรงเรียนมัธยมประจำอำเภอหาดใหญ่ เปิดสอนครั้งแรกเมื่อวันที่ 6 กันยายน พ.ศ. 2488 ชื่อว่า โรงเรียนหาดใหญ่ อักษรย่อ ส.ข.3 เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาโรงที่ 3 ของจังหวัดสงขลา ในระยะต้นเปิดรับเฉพาะนักเรียนชาย จึงเรียติดปากกันว่า โรงเรียนมัธยมชาย หรือ มอชาย มีชื่อย่อที่ใช้เรียกกันทั่วไปว่า มชญ. เปิดสอนรุ่นแรกในระดับชั้น ม.1 มีนักเรียน 1 ห้องเรียน จำนวน 40 คน มีครู 3 คน ได้แก่นายกลับ ส่งศรี (ครูใหญ่), นายอุทิศ นิยกาญจน์ และนายยงยุทธ มุณีแนม อาคารเรียนหลังแรกเป็นอาคารไม้ 2 ชั้น ด้านหน้าปลูกต้นจามจุรี จำนวน 3 ต้น ไว้เป็นต้นไม้ประจำโรงเรียน ด้านหน้าโรงเรียนเป็นสนามฟุตบอลใช้แข่งขันกีฬาอำเภอหาดใหญ่ โรงเรียนเริ่มมีชื่อเสียงเมื่อได้ครองถ้วยรางวัลชนะเลิศฟุตบอลกีฬาจังหวัดสงขลา เมื่อปี พ.ศ. 2492 ต่อมาได้ตั้งชื่อถ้วยใบนี้ว่า ถ้วยตรี-จักร เป็นสัญลักษณ์กีฬาเด่นของโรงเรียน
มีนักเรียนชั้น ม.6 รุ่นแรกสอบได้ที่ 1 ของจังหวัดสงขลา เป็นการจุดประกายความเป็นเลิศทางวิชาการ ต่อมาได้เปลี่ยนแปลงการรับนักเรียนจากชายล้วนเป็นสหศึกษา โดยยุบรวมกับโรงเรียนสตรีหาดใหญ่ "สมบูรณ์กุลกันยา" ในปี พ.ศ. 2509 ในระยะนี้กรมสามัญศึกษาได้ให้งบประมาณสร้างอาคาร 1, 2, 3 และ 4 เป็นลำดับ และโรงเรียนได้รับการคัดเลือกให้เข้าโครงการมัธยมแบบประสม (คมส.) เมื่อ พ.ศ. 2510 เป็นการเปลี่ยนแปลงระบบการศึกษาเทียบเท่าอารยะประเทศ ทำให้โรงเรียนมีชื่อเสียงมากขึ้น จำนวนนักเรียนชายและหญิงเพิ่มขึ้นถึง 1,200 คน
เปิดสอนหลักสูตรโครงการมัธยมแบบประสม (คมส) เป็นปีแรก 
เริ่มเปิดการเรียนการสอนระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และได้เพิ่มคำว่า"วิทยาลัย"ต่อจากชื่อเดิมเป็น ชื่อ "โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย" ใช้อักษรย่อว่า ญ.ว. ในปี 2514 นักเรียน ม.ศ.5 รุ่นแรกได้ทำชื่อเสียงทางด้านวิชาการให้กับโรงเรียนอีกครั้งหนึ่ง เมื่อสอบติดบอร์ดระดับประเทศได้ถึง 7 คน
กรมสามัญศึกษาอนุญาตให้เปิดทำการเรียนการสอนเป็น 2 ผลัด เนื่องจากมียอดนักเรียนสมัครเข้าเรียนต่อชั้น ม.1 เป็นจำนวนมาก ทำให้ยอดรวมของนักเรียนเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ในปี พ.ศ. 2519 มีนักเรียน 2,800 คน มีครูอาจารย์ จำนวน 180 คน โดยมีอาคารเรียน 4 หลัง อาคารอุตสาหกรรม 1 หลัง อาคารคหกรรม 1 หลัง อาคารชั่วคราว 2 หลัง ต่อมาในปี พ.ศ. 2523
เปิดศูนย์เกษตรกรรมที่พรุค้างคาว ตำบลบ้านพรุ อำเภอหาดใหญ่ เป็นสาขาของโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย มีเนื้อที่ประมาณ 74 ไร่
เทศบาลเมืองหาดใหญ่ บริจาคที่ดินจำนวน 2 งาน เพื่อสร้างอาคารเรียน 5 เชื่อมต่อกับหอประชุมราชาวดี และได้จัดสร้างองค์พระพิฆเนศวร เทพเจ้าแห่งศิลปวิทยาการ และทำพิธีปลุกเสกในวันที่ 16 มกราคม 2525 เพื่อเป็นองค์ตัวแทนสถาบันครู ประดิษฐานไว้เพื่อเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจ และถือเป็นคติของลูก ญ.ว. ทุกคนว่า "ผู้ใดบูชาครูเป็นมงคลแก่บุคคลนั้น"
เปิดศูนย์ศิลปวัฒนธรรมอำเภอหาดใหญ่ โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย ณ ที่ตั้งของโรงเรียนสตรีหาดใหญ่เดิม
นักเรียนโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัยได้รับรางวัลเหรียญทองแดงคณิตศาสตร์โอลิมปิก จากการแข่งขัน โอลิมปิกวิชาการ (ซึ่งเป็นเหรียญรางวัลทางโอลิมปิกวิชาการเหรียญแรกของประเทศไทย) โดยนายไพศาล นาคมหาชลาสินธุ์ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย เหรียญรางวัลดังกล่าวต่อมาได้รับการยกย่องให้เป็นสัญลักษณ์คำว่า "เรียนดี" ตามปรัชญาของโรงเรียน
กรมสามัญศึกษาอนุญาตให้จัดตั้งสาขาของโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย เป็น โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัยสมบูรณ์กุลกันยา โดยใช้ที่ดินศูนย์ศิลปวัฒนธรรมอำเภอหาดใหญ่ และพื้นที่บ้านพักครู-อาจารย์โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย
กรมสามัญอนุญาตให้ศูนย์เกษตรกรรมตำบลบ้านพรุ สาขาของโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย จัดตั้งเป็น โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย 2
โรงเรียนได้รับการรับรองมาตรฐานสากลด้านการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO14001 จาก UKAS ประเทศอังกฤษ โดยผู้อำนวยการเกษียร ภู่กลาง
โรงเรียนได้ปรับปรุงภูมิทัศน์ให้ร่มรื่นสวยงามเป็นแหล่งเรียนรู้และเสริมสร้างบรรยากาศของการเรียนรู้
โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัยได้ก่อสร้าง "อาคารอนุสรณ์ 60 ปี หาดใหญ่วิทยาลัย" โดยได้รับเงินสนับสนุนการก่อสร้างจาก สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) กระทรวงศึกษาธิการ เป็นเงิน 46,690,000 บาท
อาคารภายในโรงเรียน.
อาคารภายในโรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย ประกอบด้วย
ห้องเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น.
โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย เปิดสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ระดับชั้นละ 14 ห้องเรียน รวมทั้งสิ้น 42 ห้องเรียน ดังนี้
แผนการเรียนการสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย.
โรงเรียนหาดใหญ่วิทยาลัย เปิดสอนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ระดับชั้นละ 20 ห้องเรียน รวมทั้งสิ้น 60 ห้องเรียน ประกอบด้วย 5 โครงการพิเศษ และ 5 แผนการเรียน ได้แก่
เพิ่มเติม ผู้ได้รับการคัดเลือกเข้าเป็นนักเรียน พสวท. จะได้รับทุนการศึกษาตลอดระยะเวลาที่อยู่ในโครงการ