ไม่มีเชิง

ในศิลปะการใช้ตัวพิมพ์ ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิง (อาจเรียกว่า แซนส์เซริฟ (sans-serif หรือ sans serif), ซานส์เซริฟ, กอทิก (Gothic) หรือเรียกสั้น ๆ ว่า แซนส์ หรือ ซานส์) คือรูปแบบอักษรที่ไม่มีส่วนขยายที่เรียกว่า "เชิง" (หรือ เซริฟ) ที่ส่วนปลายของเส้นขีด ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมีแนวโน้มที่จะมีการเปลี่ยนแปลงความกว้างของเส้นขีดน้อยกว่าไทป์เฟซแบบมีเชิง มักใช้เพื่อสื่อถึงความเรียบง่ายและความทันสมัยหรือความเรียบง่าย เพื่อวัตถุประสงค์ในการจำแนกประเภท การออกแบบ ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมักจะแบ่งออกเป็นกลุ่มหลัก ๆ เหล่านี้: (Grotesque) และ (Neo-grotesque), (Geometric), (Humanist) และ (Other หรือ mixed)
ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงกลายเป็นรูปแบบที่นิยมใช้มากที่สุดในการแสดงข้อความบนหน้าจอคอมพิวเตอร์ บนจอแสดงผลดิจิตอลที่มีความละเอียดต่ำ รายละเอียดเล็ก ๆ น้อย ๆ เช่น เชิงอาจหายไปหรือดูใหญ่เกินไป คำว่า sans นี้มาจากภาษาฝรั่งเศส แปลว่า "ไม่มี" ส่วนคำว่า "serif" นั้นไม่ทราบถึงที่มาแน่ชัด แต่มีการสันนิษฐานว่าอาจมาจากคำภาษาดัตช์ แปลว่า "เส้น" หรือจังหวะปากกา ในสื่อสิ่งพิมพ์ ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมักใช้สำหรับการแสดงผลและไม่ใช้สำหรับข้อความเนื้อหา
ก่อนที่คำว่า "sans-serif" จะกลายเป็นคำศัพท์มาตรฐานในศิลปะการใช้ตัวพิมพ์ภาษาอังกฤษ มีการใช้คำศัพท์อื่น ๆ อีกจำนวนหนึ่งมาก่อน หนึ่งในคำศัพท์เหล่านี้สำหรับไม่มีเชิงคือ "วิรูป" ซึ่งมักใช้ในยุโรป และ "กอทิก" ซึ่งยังคงใช้ในภาษาในเอเชียตะวันออก และบางครั้งก็พบเห็นในชื่อแบบอักษร เช่น News Gothic, Highway Gothic, Franklin Gothic หรือ Trade Gothic
บางครั้งไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงใช้เป็นเครื่องมือใน การเน้น โดยเฉพาะในเอกสารเก่า ๆ เนื่องจากโดยทั่วไปแล้วแบบอักษรจะมีสีดำกว่า
การจัดหมวดหมู่.
เพื่อวัตถุประสงค์ในการจำแนกประเภท การออกแบบไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมักจะแบ่งออกเป็นสามหรือสี่กลุ่มหลัก กลุ่มที่สี่เป็นผลจากการแบ่งประเภท "วิรูป" ออกเป็นวิรูปและวิรูปใหม่
วิรูป.
กลุ่มวิรูป (Grotesque) นี้คือการออกแบบไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงในช่วงต้น (ศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20) ส่วนใหญ่ได้รับอิทธิพลจากไทป์เฟซแบบมีเชิงดีโดนีในยุคนั้นและประเพณีการวาดภาพป้าย สิ่งเหล่านี้มักมีการออกแบบที่แข็งแกร่งและโดดเด่น เหมาะสำหรับพาดหัวข่าวและโฆษณา ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงในยุคแรก ๆ มักไม่มีตัวพิมพ์เล็กหรือตัวเอียงเนื่องจากไม่จำเป็นสำหรับการใช้งานในสมัยนั้น บางครั้งพวกมันจะเปิดตัวตามความกว้าง โดยมีช่วงความกว้างตั้งแต่แบบขยายไปจนถึงแบบปกติไปจนถึงแบบย่อ โดยแต่ละสไตล์แตกต่างกัน ซึ่งหมายความว่าสำหรับคนสมัยปัจจุบันแล้ว พวกมันอาจดูไม่ปกติและแปลกประหลาด
ไทป์เฟซแบบวิรูปมีความกว้างของเส้นขีดค่อนข้างคงที่ (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ตัวพิมพ์ใหญ่แทบจะมีความกว้างของเส้นขีดไม่ต่างกันเลยเมื่อดูด้วยตาเปล่า) ส่วนปลายของส่วนโค้งมักจะเป็นแนวนอน และหลายส่วนมีเดือย "G" และ "R" โดยมีขางอ ตัวพิมพ์ใหญ่มักจะมีความกว้างค่อนข้างสม่ำเสมอ โดยทั่วไปความสูงของตัวพิมพ์ใหญ่และความสูงของตัวพิมพ์เล็กบางตัวที่ยื่นสูงเหนือตัวพิมพ์เล็กตัวอื่น ๆ (ascender) จะเท่ากันเพื่อสร้างเอฟเฟกต์ที่สม่ำเสมอมากขึ้นในข้อความ เช่น หัวเรื่องที่มีตัวพิมพ์ใหญ่จำนวนมาก นอกจากนี้ ส่วนของตัวพิมพ์เล็กบางตัวที่ห้อยลงมาใต้ตัวอักษรตัวอื่น  มักลงมาไม่ลึกเพื่อใ้ห้ระยะห่างระหว่างบรรทัดแคบกว่า พวกเขามักจะหลีกเลี่ยงการใช้ตัวเอียงแท้ (true italic) เพื่อหันไปใช้ตัวเอียงเทียม  หรือลาดเอียง (slope) มากขึ้น อย่างไรก็ตามไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงบางแบบมีตัวเอียงแท้
ตัวอย่างของไทป์เฟซวิรูป ได้แก่ Akzidenz-Grotesk, Venus, News Gothic, Franklin Gothic, IBM Plex และ Monotype Grotesque Akzidenz Grotesk Old Face, Knockout, Grotesque No. 9 และ Monotype Grotesque เป็นตัวอย่างของแบบอักษรดิจิทัลที่ยังคงรักษาความวิรูปของไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงบางประเภทในยุคแรก ๆ ไว้มากกว่า
Monotype กล่าวว่า คำว่า "วิรูป" (grotesque) มีต้นกำเนิดมาจาก แปลว่า "เป็นของถ้ำ" เนื่องจากมีลักษณะทางเรขาคณิตที่เรียบง่าย คำนี้เกิดขึ้นเนื่องจากการเปรียบเทียบในทางตรงข้ามกับแบบอักษรไทป์เฟซแบบมีเชิงสมัยใหม่ และแบบโรมัน ที่หรูหรากว่า และเป็นบรรทัดฐานในขณะนั้น
วิรูปใหม่.
การออกแบบวิรูปใหม่ (Neo-grotesque) ปรากฏขึ้นในช่วงกลางศตวรรษที่ 20 โดยเป็นวิวัฒนาการของประเภทวิรูป มีลักษณะค่อนข้างตรงไปตรงมาโดยมีการเปลี่ยนแปลงความกว้างของเส้นที่จำกัด คล้ายกับไทป์เฟซวิรูป วิรูปใหม่มักมีตัวพิมพ์ใหญ่ที่มีความกว้างสม่ำเสมอและมีการออกแบบที่ค่อนข้าง 'พับขึ้น' (folded-up) โดยเส้นขีด (เช่น บนตัว 'c') จะถูกโค้งไปจนสุดในแนวนอนหรือแนวตั้งที่สมบูรณ์แบบ เฮลเวติกาเป็นตัวอย่างของสิ่งนี้ ต่างจากการออกแบบวิรูปก่อนหน้านี้ มีหลายชิ้นที่ออกในครอบครัวใหญ่นับจากเวลาที่ปล่อยออกมา
รูปแบบวิรูปใหม่เริ่มต้นขึ้นในทศวรรษ 1950 โดยมีการเกิดขึ้นของรูปแบบตัวอักษรนานาชาติ หรือสไตล์สวิส สมาชิกมองว่าเส้นสายที่ชัดเจนของ Akzidenz-Grotesk (1898) เป็นแรงบันดาลใจในการออกแบบที่มีลักษณะเป็นกลางและมีสีสม่ำเสมอบนหน้ากระดาษ ในปี 1957 การเปิดตัวเฮลเวติกา, Univers และ Folio ซึ่งเป็นไทป์เฟซชุดแรกที่ถูกจัดอยู่ในประเภทวิรูปใหม่ มีผลกระทบอย่างมากในระดับนานาชาติ เฮลเวติกากลายเป็นแบบอักษรที่ใช้มากที่สุดในทศวรรษต่อ ๆ มา
เรขาคณิต.
ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงเรขาคณิตมีพื้นฐานมาจากรูปทรงเรขาคณิต เช่น วงกลมและสี่เหลี่ยมที่เกือบจะสมบูรณ์แบบ ลักษณะทั่วไปคือตัว 'O' ตัวพิมพ์ใหญ่เกือบเป็นวงกลม จุดยอดตัวพิมพ์ใหญ่ 'N' แบบแหลมและแหลมและตัวอักษรตัวพิมพ์เล็ก 'a' ที่มี "ชั้นเดียว" ตัว 'M' มักจะถูกพ่นและมีตัวพิมพ์ใหญ่ที่มีความกว้างต่างกันตามแบบจำลองคลาสสิก
ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงเรขาคณิตมีต้นกำเนิดในประเทศเยอรมนีในช่วงทศวรรษปี ค.ศ. 1920 ความพยายามในช่วงแรก ๆ สองครั้งในการออกแบบประเภทเรขาคณิตเกิดขึ้นโดย Herbert Bayer และ Jakob Erbar ซึ่งทำงานตามลำดับเกี่ยวกับ Universal Typeface (ยังไม่ได้เผยแพร่ในเวลานั้น แต่ฟื้นคืนชีพในรูปแบบดิจิทัลในชื่อ Architype Bayer) และ Erbar (ป. 1925) ในปี 1927 Futura โดย Paul Renner ได้รับการเผยแพร่โดยได้รับเสียงชื่นชมและความนิยมอย่างมาก
ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงเรขาคณิตได้รับความนิยมในช่วงทศวรรษปี ค.ศ. 1920 และ 1930 เนื่องจากมีการออกแบบที่สะอาดตาและทันสมัย และมีการพัฒนาการออกแบบและการฟื้นฟูทางเรขาคณิตใหม่ ๆ มากมายตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา รูปแบบทางเรขาคณิตที่โดดเด่นในยุคนั้น ได้แก่ Kabel, Semplicità, Bernhard Gothic, Nobel และ Metro ; การออกแบบใหม่ในรูปแบบนี้ ได้แก่ ITC Avant Garde, Brandon Grotesque, Gotham, Avenir, Product Sans, HarmonyOS Sans และ Century Gothic ตัวอักษรซานเซอริฟทรงเรขาคณิตจำนวนมากในยุคนั้น เช่น ที่ประพันธ์โดยโรงเรียนศิลปะเบาเฮาส์ (พ.ศ. 2462-2476) และศิลปินโปสเตอร์สมัยใหม่ ล้วนเป็นอักษรลายมือและไม่ได้ตัดเป็นโลหะในเวลานั้น
แรงบันดาลใจหลากหลายแนวสำหรับหลายประเภทที่จัดอยู่ในแนว "เรขาคณิต" ในการออกแบบคือรูปทรงที่เรียบง่ายของตัวอักษรที่แกะสลักหรือลายฉลุบนโลหะและพลาสติกในอุตสาหกรรม ซึ่งมักจะเป็นไปตามโครงสร้างที่เรียบง่าย และบางครั้งเรียกว่า "เส้นตรง" (rectilinear) สำหรับการใช้แนวตั้งตรง และเส้นแนวนอน การออกแบบที่เรียกว่าเรขาคณิตในหลักการแต่ไม่ได้สืบทอดมาจากไทป์เฟซ Futura, Erbar และ Kabel เจ้าเก่าได้แก่ Bank Gothic, DIN 1451, Eurostile และ Handel Gothic พร้อมด้วยแบบอักษรหลายแบบที่ออกแบบโดย Ray Larabie
มนุษยนิยม.
ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมนุษยนิยมได้รับแรงบันดาลใจจากรูปแบบตัวอักษรแบบดั้งเดิม เช่น ตัวพิมพ์ใหญ่รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัสโรมัน ไทป์เฟซแบบมีเชิงดั้งเดิม และการประดิษฐ์ตัวอักษร หลายตัวมีตัวเอียงแท้แทนที่จะเป็นตัวเอียงเทียม มีตัวแฝด และแม้กระทั่งสวอช  ด้วย การออกแบบเพื่อมนุษยนิยมในยุคแรก ๆ คือแบบอักษรจอห์นสตันของเอ็ดเวิร์ด จอห์นสตันในปี 1916 และหนึ่งทศวรรษต่อมาก็มี Gill Sans (Eric Gill, 1928) โดยเอ็ดเวิร์ด จอห์นสตัน ผู้เป็นช่างอักษรวิจิตร โดยอาชีพ ได้รับแรงบันดาลใจจากรูปแบบตัวอักษรคลาสสิก โดยเฉพาะตัวพิมพ์ใหญ่บนคอลัมน์ทราจัน
การออกแบบแบบมนุษยนิยมมีความแตกต่างมากกว่าการออกแบบแบบโกธิกหรือเรขาคณิต การออกแบบแบบมนุษยนิยมบางแบบมีการปรับระยะเส้นขีด (เส้นขีดที่มีความกว้างแตกต่างกันอย่างชัดเจนตามแนวเส้น) หรือการสลับเส้นหนาและเส้นบาง ซึ่งรวมถึง แบบอักษร Optima (1958) ของ Hermann Zapf ที่ได้รับความนิยมมากที่สุด ซึ่งเป็นแบบอักษรที่ออกแบบมาโดยเฉพาะเพื่อให้เหมาะสำหรับทั้งการแสดงผลและข้อความเนื้อหา การออกแบบแบบมนุษยนิยมบางแบบอาจมีรูปทรงเรขาคณิตมากกว่า ดังเช่นใน Gill Sans และจอห์นสตัน (โดยเฉพาะอย่างยิ่งตัวพิมพ์ใหญ่) เช่นเดียวกับตัวพิมพ์ใหญ่ของโรมัน มักมีพื้นฐานมาจากจตุรัสที่สมบูรณ์แบบ ครึ่งจัตุรัส และวงกลม โดยมีการเปลี่ยนแปลงความกว้างอย่างมาก การออกแบบทางสถาปัตยกรรมบางส่วนเหล่านี้อาจดูแข็งเกินไปสำหรับข้อความเนื้อหา ส่วนอื่น ๆ เช่น ซินแทกส์, Goudy Sans และ Sassoon Sans มีลักษณะคล้ายกับลายมือ ไทป์เฟซแบบมีเชิง หรือการประดิษฐ์ตัวอักษรมากกว่า
Frutiger ตั้งแต่ปี 1976 มีอิทธิพลอย่างยิ่งในการพัฒนาไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมนุษยนิยมสมัยใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการออกแบบที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้อ่านได้ง่ายเป็นพิเศษเหนือการพิจารณาการออกแบบอื่น ๆ ทั้งหมด หมวดหมู่นี้ขยายตัวอย่างมากในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1980 และ 1990 ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการต่อต้านความนิยมอย่างล้นหลามของ Helvetica และ Univers และยังเนื่องมาจากความต้องการ แบบอักษรคอมพิวเตอร์ที่อ่านง่ายบนจอคอมพิวเตอร์ความละเอียดต่ำ การออกแบบจากช่วงเวลานี้มีไว้สำหรับการพิมพ์ ได้แก่ FF Meta, Myriad, Thesis, Charlotte Sans, Bliss, Skia และ Scala Sans ในขณะที่การออกแบบที่พัฒนาขึ้นสำหรับการใช้งานคอมพิวเตอร์ ได้แก่ Tahoma ของ Microsoft, Trebuchet, Verdana, Calibri และ Corbel เช่นเดียวกับ Lucida Grande ฟิร่า แซนส์ และ ดรอยด์ แซนส์ การออกแบบซานเซอริฟตามหลักมนุษยนิยม (หากมีการจัดสัดส่วนและเว้นระยะห่างอย่างเหมาะสม) เหมาะอย่างยิ่งสำหรับการใช้งานบนหน้าจอหรือในระยะไกล เนื่องจากการออกแบบสามารถให้รูรับแสงกว้างหรือแยกระหว่างจังหวะ ซึ่งไม่ใช่ลักษณะทั่วไปของการออกแบบที่แปลกประหลาดและวิรูปใหม่
อื่น ๆ.
เนื่องจากความหลากหลายของไทป์เฟซแบบไม่มีเชิง ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงจำนวนมากจึงไม่สามารถจปดอยู่ในหมวดหมู่ข้างต้นได้ ตัวอย่างเช่น Neuzeit S มีอิทธิพลทั้งแบบวิรูปใหม่และเรขาคณิต เช่นเดียวกับ URW Grotesk ของ Hermann Zapf วิทนีย์ ผสมผสานอิทธิพลระหว่างมนุษยนิยมและวิรูป ในขณะที่คลาวิกา เป็นการออกแบบทางเรขาคณิตที่ไม่ได้อิงจากวงกลม ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงที่มีไว้สำหรับป้าย เช่น Transport และ Tern (ทั้งคู่ใช้กับป้ายจราจร) อาจมีคุณสมบัติที่ผิดปกติเพื่อเพิ่มความชัดเจนและสร้างความแตกต่างให้กับอักขระ เช่น ตัวพิมพ์เล็ก 'L' ที่มีเส้นโค้งหรือ 'i' ที่มีเชิงอยู่ใต้จุด
ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงมอดูเลต.
ประเภทย่อยเฉพาะของไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงคือประเภทของไทป์เฟซเช่น Rothbury, Britannic, Radiant และ National Trust โดยมีการเปลี่ยนแปลงความกว้างของเส้นขีดอย่างเห็นได้ชัด สิ่งเหล่านี้เรียกว่า ไทป์เฟซแบบไม่มีเชิง'มอดูเลต', 'เน้น' หรือ 'คอนทราสต์ สูง' ('modulated', 'stressed' หรือ 'high-contrast') ในปัจจุบันมักจัดอยู่ในประเภทมนุษยนิยม แม้ว่าจะเกิดขึ้นก่อนจอห์นสตัน อันเป็นไทป์เฟซแบบไม่มีเชิงที่เริ่มต้นประเภทมนุษยนิยมสมัยใหม่ก็ตาม สิ่งเหล่านี้อาจได้รับแรงบันดาลใจจากแหล่งที่มาภายนอกการพิมพ์ เช่น ตัวอักษรพู่กันหรือการประดิษฐ์ตัวอักษร