วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร

วัดพระบรมธาตุวรมหาวิหาร (อังกฤษ : wat phra mahathat woramahawihan, จีน : 瑪哈泰寺, พม่า : မဟာဓာတုကျောင်းတော်) หรือ วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ ถนนราชดำเนิน ตำบลในเมือง อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดวรมหาวิหาร
ประวัติของวัดพระธาตุ.
กรมศิลปากร ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารเป็นโบราณสถาน ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 53 ตอนที่ 34 วันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2479 และคณะกรรมการมรดกโลก มีมติในการประชุมคณะกรรมการสมัยที่ 37 ณ กรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชา เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน พ.ศ. 2556 รับรองวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารเข้าสู่บัญชีเบื้องต้นก่อนเสนอขึ้นทะเบียนแหล่งมรดกโลก
มรดกโลกแหล่งอื่นๆ ที่มีความคล้ายคลึงกับวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร.
เมืองโบราณโปโฬนนะรุวะ (Ancient City of Polonnaruwa).
เมืองโบราณโปโฬนนะรุวะหรือที่ในภาษาทมิฬเรียกว่า "பொலன்னறுவை" สิงหลเรียกว่า "පොළොන්නරුව" โดยเมืองนี้เป็นเมืองที่มีสถูปมากมายซึ่งหนึ่งในสถูปที่สำคัญที่สุดในเมืองนี้คือ สถูปคิริวีหระซึ่งถูกสร้างขึ้นโดยราชินีสุพัตราแห่งกษัตริย์ปากรามาบาฮูเดิมมีชื่อว่าสถูปรูปาวดี สถูปคิริวีหระเป็นสถูปที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 2 ในโปโฬนนะรุวะปัจจุบันโดยสถูปนี้มีรูปร่างเป็นทรงระฆังคว่ำคล้ายพระบรมธาตุเจดีย์ในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร
นครศักดิ์สิทธิ์แห่งอนุราธปุระ (Sacred City of Anuradhapura).
นครศักดิ์สิทธิ์แห่งอนุราธปุระหรือที่ในภาษาทมิฬเรียกว่า "அனுராதபுரம்" สิงหลเรียกว่า "අනුරාධපුරය" พบในเอกสารไทยเรียกว่า อนุราฐบุรี โดยเมืองนี้ถูกสร้างขึ้นรอบๆ ต้นโพธิ์ ซึ่งเป็นต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์แห่งการตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า การเคารพบูชาต้นโพธิ์ซึ่งเป็นวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมาผ่านพระเจ้าอโศกมหาราชสู่ประเทศพุทธนิกายเถรวาท ดังเช่น นครศรีธรรมราช และ ศรีลังกา ต้นโพธิ์ในวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารจึงแสดงให้เห็นถึงวัฒนธรรมที่สืบต่อกันมานี้
นครศักดิ์สิทธิ์แห่งกัณฏิ (Sacred City of Kandy).
นครศักดิ์สิทธิ์แห่งกัณฏิหรือที่ในภาษาทมิฬเรียกว่า "கண்டி" สิงหลเรียกว่า "මහනුවර" โดยเมืองนี้มีวัฒนธรรมทางพุทธศาสนาที่เป็นเอกลักษณ์ คือ เอศาลาเปราเฮรา (เทศกาลพระเขี้ยวแก้ว) ซึ่งในเทศกาลจะมีการแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าดั้งเดิมการรำและฟ้อนไฟ เทศกาลอันยิ่งใหญ่นี้ถูกเปรียบเทียบได้กับวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารในฐานะศูนย์กลางแห่งวัฒนธรรมความศรัทธาในพระพุทธศาสนา
เมืองประวัติศาสตร์แห่งพระนครศรีอยุธยา (Historic City of Ayutthaya).
อริยะธรรมอันยิ่งใหญ่ของอาณาจักรสุโขทัยนั้นได้รับอิทธิพลจากพุทธศาสนาแบบลังกาซึ่งความเชื่อนี้ก็แพร่กระจายไปสู่นครศรีธรรมราชทำให้พุทธศาสนสถานของพระนครศรีอยุธยานั้นมีความคล้ายคลึงกับวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร เช่น สถูปทรงระฆังคว่ำ, สถาปัตยกรรมแบบพุทธต่างๆ เป็นต้น
ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุ.
ประเพณีผ้าขึ้นธาตุ หมายถึง การนำผ้าผืนยาวขึ้นไปห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์ในวันสำคัญทางศาสนา ชาวนครได้ร่วมมือร่วมใจกันบริจาคเงินตามกำลังศรัทธานำเงินที่ได้ไปซื้อผ้ามาเย็บต่อกันเป็นแถวยาวนับพันหลา แล้วจัดเป็นขบวนแห่ผ้าขึ้นห่มพระบรมธาตุเจดีย์ ผ้าที่ขึ้นไปห่มองค์พระบรมธาตุเจดีย์เรียกว่า “ผ้าพระบฎ” (หรือ พระบต) นิยมใช้สีขาว สีเหลือง สีแดง สำหรับผ้าสีขาวนิยมเขียนภาพเนื้อหาเกี่ยวกับพุทธประวัติตั้งแต่ประสูติ เสด็จออกบรรพชา ตรัสรู้ ปฐมเทศนา และปรินิพพาน ประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุเป็นเอกลักษณ์ประจำเมืองนครศรีธรรมราช แก่นแท้อยู่ที่การบูชาพระพุทธเจ้าอย่างใกล้ชิด โดยใช้องค์พระบรมธาตุเจดีย์เป็นตัวแทน
ตามตำนานประเพณีแห่ผ้าขึ้นธาตุมีว่า ในสมัยที่พระเจ้าสามพี่น้อง คือ พระเจ้าศรีธรรมโศกราช พระเจ้าจันทรภาณุ และพระเจ้าพงษาสุระ กำลังดำเนินการสมโภชพระบรมธาตุอยู่นั้น คลื่นได้ซัดผ้าแถบยาวชิ้นหนึ่ง ซึ่งมีลายเขียนเรื่องราวพุทธประวัติ (เรียกว่า พระบฎ หรือ พระบต) ขึ้นที่ชายหาดปากพนัง จึงนำผ้าผืนนั้นไปถวายพระเจ้าศรีธรรมโศกราช พระองค์จึงรับสั่งให้ซักจนสะอาด แต่ลายเขียนพุทธประวัติก็ไม่ลบเลือนยังคงสมบูรณ์ดีทุกประการ จึงรับสั่งให้ประกาศหาเจ้าของ ได้ความว่าชาวพุทธกลุ่มหนึ่ง จะเดินทางไปลังกา เพื่อนำพระบฎไปถวายเป็นพุทธบูชาพระทันตธาตุ คือ พระเขี้ยวแก้ว แต่เรือถูกมรสุมซัดแตกที่ชายฝั่งเมืองนครมีรอดชีวิต 10 คน ส่วนพระบฏถูกคลื่นซัดขึ้นฝั่งปากพนัง พระเจ้าศรีธรรมโศกราชทรงพิจารณาเห็นว่าควรจะนำขึ้นไปห่มพระบรมธาตุเจดีย์เนื่องในโอกาสสมโภชพระบรมธาตุ เจ้าของพระบฎที่รอดชีวิตก็ยินดีด้วย จึงโปรดให้ชาวเมืองนครจัดเครื่องประโคมแห่แหนผ้าห่มโอบฐานพระบรมธาตุเจดีย์ จึงเป็นประเพณีประจำเมืองนครสืบมาจนทุกวันนี้
ลำดับเจ้าอาวาส.
ลำดับเจ้าอาวาสวัดพระมหาธาตุ มีดังนี้