สาธารณรัฐสังคมนิยมโรมาเนีย

สาธารณรัฐสังคมนิยมโรมาเนีย (RSR; โรมาเนีย Republica Socialistă România, อังกฤษ Socialist Republic of Romania) เป็นรัฐคอมมิวนิสต์ ตั้งแต่ ค.ศ. 1947 ถึง ค.ศ. 1989 โดยในระหว่างปี 1947 ถึง ปี 1965 รัฐแห่งนี้มีชื่อเรียกว่า สาธารณรัฐประชาชนโรมาเนีย (Romanian People's Republic) ประเทศนี้อยู่ในกลุ่มตะวันออกและเป็นสมาชิกของกติกาสัญญาวอร์ซอ ซึ่งมีบทบาทสำคัญต่อพรรคคอมมิวนิสต์โรมาเนียตามที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญ ในทางภูมิศาสตร์ สาธารณรัฐสังคมนิยมโรมาเนีย มีพรมแดนติดกับทะเลดำทางทิศตะวันออก ทิศเหนือและทิศตะวันออกติดกับสหภาพโซเวียต (ผ่านสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครนและมอลเดเวีย) ทิศตะวันตกติดกับฮังการีและยูโกสลาเวีย (ผ่านสาธารณรัฐสังคมนิยมเซอร์เบีย) และทิศใต้ติดกับบัลแกเรีย
เมื่อสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง โรมาเนียซึ่งเคยเป็นสมาชิกของฝ่ายอักษะและได้โค่นล้มรัฐบาลฝ่ายสนับสนุนฝ่ายอักษะ ถูกสหภาพโซเวียตยึดครองในฐานะตัวแทนฝ่ายสัมพันธมิตรเพียงผู้เดียว ในวันที่ 6 มีนาคม ค.ศ. 1945 หลังจากการชุมนุมประท้วงครั้งใหญ่โดยกลุ่มผู้สนับสนุนคอมมิวนิสต์และแรงกดดันทางการเมืองจากผู้แทนโซเวียตของคณะกรรมการควบคุมฝ่ายสัมพันธมิตร รัฐบาลใหม่ที่สนับสนุนโซเวียตซึ่งประกอบด้วยสมาชิกพรรคแรงงานโรมาเนียซึ่งก่อนหน้านี้ถูกห้ามจึงได้ก่อตั้งขึ้น ต่อมา สมาชิกพรรคแรงงานและพรรคคอมมิวนิสต์เริ่มควบคุมการบริหารได้มากขึ้น และผู้นำทางการเมืองก่อนสงครามถูกกำจัดออกจากชีวิตทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1947 สมเด็จพระเจ้ามีไฮที่ 1 ทรงถูกบังคับให้สละราชสมบัติ และประกาศสถาปนาสาธารณรัฐประชาชนโรมาเนีย
ในตอนแรก ทรัพยากรหลังสงครามอันหายากของโรมาเนียถูกสูบออกไปโดย "โซฟรอม" ซึ่งเป็นบริษัทโซเวียต-โรมาเนียใหม่ที่ได้รับการยกเว้นภาษี ซึ่งช่วยให้สหภาพโซเวียตสามารถควบคุมแหล่งรายได้หลักของโรมาเนียได้ อีกหนึ่งการสูญเสียคือค่าปฏิกรรมสงครามที่จ่ายให้กับสหภาพโซเวียต อย่างไรก็ตาม ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1950 รัฐบาลคอมมิวนิสต์ของโรมาเนียเริ่มประกาศเอกราชมากขึ้น ซึ่งนำไปสู่การถอนทหารโซเวียตทั้งหมดออกจากโรมาเนียภายใน ค.ศ. 1958 โดยรวมแล้ว ตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1950 ถึงคริสต์ทศวรรษ 1970 โรมาเนียมีอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจที่สูงและการปรับปรุงที่สำคัญในด้านอัตราการเสียชีวิตของทารก อายุขัย ความสามารถในการอ่านออกเขียนได้ การขยายตัวของเมือง และสิทธิสตรี แต่หยุดชะงักหลังจากนั้นในช่วงตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980
ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1960 และคริสต์ทศวรรษ 1970 นีกอลาเอ ชาวูเชสกู ได้ดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ (ค.ศ. 1965) ประธานสภาแห่งรัฐ (ค.ศ. 1967) และดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีใน ค.ศ. 1974 การที่ชาวูเชสกูประณามการบุกครองเชโกสโลวาเกียของสหภาพโซเวียตใน ค.ศ. 1968 และการผ่อนคลายการปราบปรามภายในประเทศชั่วระยะเวลาหนึ่ง นำไปสู่ภาพลักษณ์ที่ดีทั้งในประเทศและในโลกตะวันตก อย่างไรก็ตาม การเติบโตทางเศรษฐกิจอย่างรวดเร็วซึ่งส่วนหนึ่งได้รับแรงหนุนจากสินเชื่อต่างประเทศ ได้ค่อย ๆ ถูกแทนที่ด้วยมาตรการรัดเข็มขัดและการปราบปรามทางการเมือง ซึ่งนำไปสู่การล่มสลายของรัฐบาลเผด็จการของเขาอย่างรุนแรงในเดือนธันวาคม 1989
มีประชาชนจำนวนมากถูกประหารชีวิตหรือเสียชีวิตระหว่างถูกควบคุมตัวในช่วงที่โรมาเนียเป็นคอมมิวนิสต์ โดยส่วนใหญ่เกิดขึ้นในยุคสตาลินในช่วงทศวรรษ 1950 ขณะที่การประหารชีวิตโดยศาลระหว่าง ค.ศ. 1945 ถึง ค.ศ. 1964 มีจำนวน 137 ราย แต่คาดว่ามีผู้เสียชีวิตระหว่างถูกควบคุมตัวหลายหมื่นหรือหลายแสนราย คนอื่น ๆ ถูกจับกุมด้วยเหตุผลทางการเมือง เศรษฐกิจ หรือเหตุผลอื่น ๆ และถูกจำคุกหรือถูกทรมาน
รัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1965 ยังคงมีผลบังคับใช้หลังจากการยุบเลิก และได้รับการแก้ไขเพื่อสะท้อนถึงการเปลี่ยนผ่านสู่ประชาธิปไตยของโรมาเนีย รัฐธรรมนูญฉบับนี้ถูกแทนที่ด้วยรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันเมื่อวันที่ 8 ธันวาคม ค.ศ. 1991 หลังจากการลงประชามติทั่วประเทศที่ยกเลิกระบบการปกครองแบบสังคมนิยมโดยสมบูรณ์และแทนที่ด้วยระบบกึ่งประธานาธิบดี