สะพานทศมราชัน

สะพานทศมราชัน (ชื่อเดิม: สะพานคู่ขนานสะพานพระราม 9) เป็นสะพานถนนประเภทสะพานขึงข้ามแม่น้ำเจ้าพระยาในกรุงเทพมหานคร ในเส้นทางของทางพิเศษสายพระราม 3-ดาวคะนอง-วงแหวนรอบนอกตะวันตก ดูแลโดยการทางพิเศษแห่งประเทศไทย มีลักษณะเป็นสะพานขึงเสาคู่แห่งแรกของประเทศไทย ขนาด 8 ช่องจราจร ความกว้างประมาณ 42 เมตร ถือเป็นสะพานข้ามแม่น้ำที่มีความกว้างมากที่สุดในประเทศไทย ตั้งอยู่คู่ขนานทางด้านท้ายน้ำของสะพานพระราม 9 สร้างขึ้นเพื่อใช้งานทดแทนสะพานพระราม 9 ที่จะปิดปรับปรุงภายหลังเปิดทางพิเศษสายพระราม 3-ดาวคะนอง-วงแหวนรอบนอกตะวันตกอย่างเต็มรูปแบบ และกระทรวงคมนาคมยังกำหนดให้เป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เริ่มก่อสร้างเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2563 แล้วเสร็จเมื่อวันที่ 30 มีนาคม พ.ศ. 2566 และพระองค์เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดสะพานเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2567 แต่เริ่มเปิดการจราจรเมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2568 คาดว่าจะสามารถรองรับปริมาณรถยนต์ได้อย่างมากวันละประมาณ 150,000 คัน
ลักษณะของสะพาน.
ลักษณะโดยรวม.
สะพานทศมราชันออกแบบโดยบริษัท เอพซิลอน จำกัด มีลักษณะเป็นสะพานถนนประเภทสะพานขึงเสาคู่ (Double-Pylon Cable-Stayed Bridge) แห่งแรกของประเทศไทย ตามแนวคู่ขนานทางด้านท้ายน้ำของสะพานพระราม 9 มีขนาด 8 ช่องจราจร (แบ่งเป็นขาเข้าเมืองและขาออกเมืองฝั่งละ 4 ช่องจราจร) และวัดความกว้างจากขอบสะพานทั้ง 2 ฝั่งรวมได้ประมาณ 42 เมตร ทำให้เป็นสะพานข้ามแม่น้ำที่มีความกว้างมากที่สุดในประเทศไทย ตัวสะพานจะเริ่มยกระดับจากระดับชั้นที่ 2 ซึ่งสูงจากระดับพื้นดินประมาณ 10 เมตร ทำให้ผู้ใช้ทางสามารถวิ่งขึ้นและลงสะพานได้สะดวกมากขึ้น เพื่อลดการชะลอตัวสะสมในช่วงขาขึ้นสะพาน ซึ่งเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งกับสะพานพระราม 9 โดยท้องสะพานมีความสูงเหนือระดับน้ำทะเลอยู่ 41 เมตร และเสาขึงมีความสูง 87 เมตรเท่ากับสะพานพระราม 9 ส่วนความยาวของสะพานนั้นใกล้เคียงกับสะพานพระราม 9 โดยช่วงกลางสะพานมีความยาว 450 เมตร และตัวสะพานมีความยาว 781.20 เมตร
สะพานทศมราชันมีจุดเริ่มต้นบริเวณเชิงลาดสะพานพระราม 9 ฝั่งธนบุรี ในพื้นที่แขวงราษฎร์บูรณะ เขตราษฎร์บูรณะ ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา ไปเชื่อมต่อกับทางยกระดับขนาด 6 ช่องจราจร และบรรจบกับทางแยกต่างระดับบางโคล่ ในพื้นที่แขวงบางโพงพาง เขตยานนาวา เชื่อมต่อกับทางพิเศษศรีรัชและทางพิเศษเฉลิมมหานครโดยตรง รวมระยะทางทั้งโครงการจำนวน 2 กิโลเมตร โดยมีการออกแบบตัวสะพานให้สอดคล้องและกลมกลืนโดยไม่โดดเด่นกว่าสะพานพระราม 9
นอกจากนี้ การทางพิเศษแห่งประเทศไทยยังทำแบบจำลองทางวิศวกรรมของสะพานอย่างเต็มรูปแบบ เพื่อทดสอบความแข็งแรงของสะพานในขณะที่ถูกกระทำโดยแรงลม ซึ่งผลการทดสอบพบว่า สะพานทศมราชันสามารถรองรับแรงลมได้มากถึง 270 กิโลเมตรต่อชั่วโมง หรือเทียบเท่าความแรงของพายุทอร์นาโด ทำให้สะพานนี้มีความมั่นคงและแข็งแรงมากเพียงพอที่จะสามารถรองรับแผ่นดินไหวหรือพายุได้ 
การเฉลิมพระเกียรติ.
รัฐบาลไทย โดยกระทรวงคมนาคม กำหนดให้สะพานแห่งนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 10) เนื่องในโอกาสมหามงคลทั้งหมด 2 โอกาส คือพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 และพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 28 กรกฎาคม 2567 ผู้ออกแบบจึงมีการออกแบบสะพานให้สื่อถึงพระองค์ในหลายส่วน ดังนี้
ทั้งนี้ พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อสะพานแห่งนี้ว่า "ทศมราชัน" หมายถึง พระมหากษัตริย์ลำดับที่ 10 และเสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดสะพานด้วยพระองค์เอง โดยเดิมกำหนดไว้ในช่วงเดือนกรกฎาคม ให้ตรงกับพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ แต่ต่อมาได้เลื่อนออกไปตามสถานการณ์การก่อสร้างสะพาน ก่อนจะมีหมายกำหนดการออกมาในเวลาต่อมาว่าจะเสด็จมาทรงเปิดสะพานในวันที่ 14 ธันวาคม
สีไฟประดับสะพาน.
ภายหลังการก่อสร้างสะพานทศมราชันทั้งในด้านโครงสร้างและสถาปัตยกรรมได้เสร็จสิ้นลงตามสัญญาจ้างก่อสร้างหลักแล้ว ในเวลาต่อมา ยังมีการประดับไฟไดโอดเปล่งแสงเพื่อเพิ่มสีสันให้แก่สะพานอีกด้วย โดยไฟเหล่านี้จะเปลี่ยนสีตามวาระเทศกาลต่าง ๆ ซึ่งแต่ละสีมีความหมาย ดังนี้
ไฟประดับสะพานนี้เปิดให้ประชาชนได้ชมในเทศกาลและวันสำคัญต่าง ๆ ของประเทศไทย โดยเริ่มจากวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2566 ซึ่งมีการเปิดไฟสีฟ้า เพื่อเฉลิมพระเกียรติเนื่องในวันเฉลิมพระชนมพรรษาของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
ประวัติ.
การก่อสร้าง.
สะพานทศมราชัน รับเหมาก่อสร้างโดยบริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) โดยมีการลงนามในสัญญารับเหมาเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2562 และเริ่มการก่อสร้างเมื่อวันที่ 16 มกราคม พ.ศ. 2563 ใช้เวลาการก่อสร้าง 1,170 วัน (ประมาณ 39 เดือน) ด้วยงบประมาณการก่อสร้าง 6,636,192,131.80 บาท โดยเริ่มลงเสาเข็มเมื่อวันที่ 15 มีนาคม ปีเดียวกัน จนกระทั่งเมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2566 ศักดิ์สยาม ชิดชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมในขณะนั้น เป็นประธานประกอบพิธีเทคอนกรีตจุดสุดท้ายเชื่อมต่อสะพานอย่างเป็นทางการ (Final Casting Ceremony) ทำให้โครงสร้างของสะพานขึงเชื่อมกัน 100% จากนั้นได้ทำการลาดยาง ตีเส้นผิวการจราจร เก็บรายละเอียดโครงสร้างเล็กน้อย รวมถึงการตกแต่งสถาปัตยกรรมเบื้องต้น เช่น การติดตั้งประติมากรรมพญานาค จนแล้วเสร็จตามสัญญาเมื่อวันที่ 30 มีนาคม จากนั้นจึงเข้าสู่กระบวนการทดสอบระบบสะพานส่วนต่าง ๆ รวมถึงติดตั้งระบบไฟประดับสะพาน
อย่างไรก็ตาม สะพานแห่งนี้ยังขาดทางขึ้น-ลงทางฝั่งธนบุรี ซึ่งการก่อสร้างอยู่นอกเหนือจากสัญญาการก่อสร้างสะพาน และติดปัญหาการรื้อย้ายแนวท่อประปา และระบบไฟฟ้า ซึ่งเป็นจุดจ่ายไฟฟ้าหล่อเลี้ยงให้กับพื้นที่ย่านใจกลางทางเศรษฐกิจของกรุงเทพมหานคร คือช่วงถนนสาทรถึงถนนสีลม ประกอบกับมีพื้นที่ทำงานที่จำกัด ต้องใช้ความระมัดระวังในการทำงาน ทำให้การก่อสร้างทางขึ้น-ลงสะพานล่าช้า จึงยังไม่สามารถเปิดการจราจรบนสะพานได้ในทันที โดยมีการคาดการณ์ว่าจะเปิดการจราจรบนสะพานในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2567 ก่อนที่ต่อมาจะเลื่อนไปเป็นเดือนพฤษภาคม เดือนกรกฎาคม เดือนตุลาคม และเดือนธันวาคม พ.ศ. 2567 ตามลำดับ
พิธีเปิด.
เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2567 เวลา 17:25 น. พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดสะพานทศมราชัน และทอดพระเนตรนิทรรศการเกี่ยวกับความเป็นมาของสะพาน จากนั้นมีมหกรรม "สุขเต็มสิบ" ประกอบด้วยมหกรรมเฉลิมฉลองบนสะพานเมื่อวันที่ 10–19 มกราคม พ.ศ. 2568 และมหกรรมการเดินวิ่งเมื่อวันที่ 26 มกราคม
หลังจากเสร็จสิ้นมหกรรมสุขเต็มสิบทั้ง 2 ส่วนแล้ว กระทรวงคมนาคมจึงเปิดการจราจรทางพิเศษสายพระราม 3-ดาวคะนอง-วงแหวนรอบนอกตะวันตก เป็นส่วนแรก เฉพาะขาเข้าจากด่านสุขสวัสดิ์ ผ่านสะพานทศมราชัน ถึงทางแยกต่างระดับบางโคล่ ตั้งแต่เมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2568 เวลา 09:09 น. โดยมีสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคม เป็นประธานปล่อยรถคันแรกเข้าสู่ด่านสุขสวัสดิ์ ก่อนจะเปิดการจราจรในฝั่งขาออกในเวลาต่อมา ซึ่งการเปิดสะพานทศมราชันในช่วงแรกจะยังไม่เก็บค่าธรรมเนียมผ่านตัวสะพานโดยตรง แต่ยังเก็บค่าธรรมเนียมผ่านทางพิเศษเฉลิมมหานครและทางพิเศษศรีรัช ทั้งบริเวณด่านสุขสวัสดิ์และด่านบางโคล่ ที่อัตรา 50 บาทตามเดิม
หลังจากนั้นเมื่อการก่อสร้างทางพิเศษตลอดสายเสร็จสิ้น จะเปิดทางพิเศษตลอดสายอย่างเต็มรูปแบบภายในปลายปีเดียวกัน และเริ่มเก็บค่าธรรมเนียมผ่านตัวสะพานโดยตรงเพิ่มที่ 10 บาท ก่อนปิดซ่อมบำรุงสะพานพระราม 9 ครั้งใหญ่เป็นระยะเวลา 1 ปี และหลังจากเสร็จสิ้นการซ่อมบำรุงแล้วจะกลับมาเปิดให้ใช้ได้อีกครั้งทั้ง 2 สะพาน
กิจกรรม.
Luck Lock Love รักล้นสะพาน.
การทางพิเศษแห่งประเทศไทยเปิดสะพานทศมราชัน (ขณะนั้นชื่อชั่วคราวคือ สะพานคู่ขนานสะพานพระราม 9) จัดกิจกรรม "Luck Lock Love รักล้นสะพาน" ขึ้น ในระหว่างวันที่ 14–18 และ 23–25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2567 เพื่อฉลองเทศกาลวันวาเลนไทน์ และเฉลิมฉลองครบรอบ 111 ปีของกระทรวงคมนาคม โดยมีกิจกรรมหลักคือการจดทะเบียนสมรสให้กับคู่รักที่ลงทะเบียนล่วงหน้าจำนวน 111 คู่ ตามจำนวนปีครบรอบของกระทรวงคมนาคม ซึ่งในวันแรกที่มีการจัดกิจกรรม มีคู่รักมาจดทะเบียนสมรสบนสะพานจำนวน 45 คู่
สุขเต็มสิบ.
หลังจากพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี เสด็จพระราชดำเนินมาทรงเปิดสะพานทศมราชันเรียบร้อยแล้ว การทางพิเศษแห่งประเทศไทยได้จัดงาน "สุขเต็มสิบ" เพื่อเฉลิมฉลองในโอกาสดังกล่าว โดยแบ่งออกเป็น 2 กิจกรรม ดังนี้