ภาษาจ้วง

ภาษาจ้วง (จ้วง: ก่อน ค.ศ. 1982: , สือดิบผู้จ่อง: 話僮, จาก "วา", 'ภาษา' และ "ชูง", 'จ้วง'; #เปลี่ยนทาง) เป็นภาษาของชาวจ้วงในเขตปกครองตนเองกว่างซีจ้วง ประเทศจีน เป็นภาษาตระกูลขร้า-ไท มีวรรณยุกต์ 6 เสียง ระบบการเขียนมีทั้งแบบที่ยืมมาจากอักษรจีน คล้ายกับอักษรจื๋อโนมของเวียดนาม เรียก สือดิบผู้จ่อง และแบบที่เขียนด้วยอักษรละติน ซึ่งเริ่มใช้เมื่อ พ.ศ. 2500 และปรับปรุงอีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2529
ระบบการออกเสียง.
พยัญชนะ.
ภาษาจ้วงมีพยัญชนะ 22 ตัว 
ตัวอย่างและเทียบกับภาษาไทย.
b --- bae ไป bingj ปิ้ง baek ปัก baet ปัด bag ปาก bangj ไล่ bongq ป่อง 
mb --- mbaj บ้า mbang บาง mbaeu เบา mbiengj（mbwengj）เบื้อง mbag บาก mbanj บ้าน mbauq บ่าว
m --- maz มา ma หมา miz มี mwngz มึง maeuz เมา mok หมอก mok ท้อง 
f --- fax ฟ้า fiengz（fangz）ฟาง faenz ฟัน feiz ไฟ faek ฟัก faet ฟัด fongz ฟอง 
v --- vah ว่า vangq ว่าง vanz วาน vieng เหวียง? 
d --- da ตา dou ประตู daem ตำ daengj ตั้ง daep ตับ 
nd --- ndaq ด่า ndaeng ดัง ndaengq ด่าง ndai ดาย 
n --- nou หนู naz นา naj หน้า naeng หนัง nanz นาน
s --- song สอง sam สาม sang（sung）สูง saek ซัก saenq สั่น sanq แยกย้าย
l --- lingz ลิง lungz ลุง langq ล้าง lai หลาย laeux เล้า linx ลิ้น 
g --- gangj ก้าง goenj ก้น gad กาด gaet กัด gaem กำ gu กู
gv --- gvad กวาด gvangj กว้าง gvengj ขว้าง gvang กวาง gvan กวาน gvaek กวัก
ng --- ngaenz（ngwnz）เงิน ngaz งา ngaeuz เงา 
h --- ha หา hau หาว haeuq เห่า heuq เหี่ยว hanq ห่าน
r --- ruz รู rox（rux）รู้ rangz ราง raeq ไร่ raemz รำ rungh รุ่ง
c --- caz ชา cingz เชียง congq ช่อง caemj ช้ำ caiz ชาย cog จอก(แก้ว) 
y --- youq อยู่ yaemq ย้ำ yiengq อย่าง（เยี่ยง） yieb เหยียบ yiek อยาก yied เหยียด
ny --- nyaj หญ้า nying หญิง nyungz ยุง nyeuh（neuh） เยี่ยว nyod ยอด
ngv --- ngvaenz （vaenz）วัน
by --- bya ปลา byaix ผ้าย byaek ผัก byak ผาก byaeuh เปล่า 
gy --- gyang กลาง gyoen กลน gyueng กลวง gyu เกลือ
my --- myaiz（laiz）ลาย
สระ.
ภาษาจ้วงมีสระ 78 ตัว.
e อยู่หลังตัว a，o หมายถึง a，o ออกเสียงสั้น ，อยู่หลัง i，u，w หมายถึง i，u，w ออกเสียงยาว.
aei ย่อเป็น ae.
ตัวอย่างและเทียบกับภาษาไทย
2.1 กลุ่ม a
a --- maz มา aj อ้า ra/ha หา vah ภาษา
ai --- gai ขาย dai ตาย lai หลาย vaiz วาย aih รัก
ae（aei）--- bae ไป lae ไหล mae ไหม saej ไส้ hae เปิด
au --- mbauh บ่าว hau หาว auh อาว nauq ไม่
aeu --- baeuq เป่า mbaeu เบา laeux เหล้า haeux ข้าว saeu เก็บ
aw --- daw ไต lawz ไร saw ใส fawh ตลาด
am --- nam หนาม lamq ล่าม vamz ความ am หุงข้าว
aem --- gaem กำ raem หำ raemx น้ำ yaemq เหยียบ
an --- lan หลาน van หวาน nan นาน mbanj บ้าน ganj สบู่ 
aen --- baen ปัน maen หมัน haen ขัน daenj กลับกัน
ang --- langx ล้าง gyang กลาง nangz นาง dangq ต่าง vangj ผิด
aeng --- haeng ขัง daengj ตั้ง laeng หลัง caengz ยังไม่ 
ap --- nap นาบ hap หาบ 
aep --- haep ปิด daep นับ
ab --- ab อาบ gab กาบ
aeb --- naeb ลดลง gaep จับ
at --- sat สาด gat กาด
aet --- naet รัก laet ลด
ad --- bad ปาด mbad บาด
aed --- gaed กับ aed เต็ม/เยอะ 
ak --- mak หมาก fak ฝาก
aek --- naek หนัก gaek ตนเอง
ag --- bag ปาก lag ลาก
aeg --- daeg หัก myaeg ด่า 
2.2 กลุ่ม --- e
e --- geq แก่ meq แม่ lez แล
ei --- fei ไฟ myeiz แลก
eu --- heuj เกี่ยว meuz แมว ceuj ผัด neuq เยี่ยว 
（ieu --- bieu ปลิว dieu เจ้าเล่ห์ jieuh ดู ） 
em --- gemj แก้ม dem เต็ม nemj หนีบ 
en --- benj แผ่นใม้ gen แขน nenj กด 
eng --- rengz แรง deng แตง mengz แมรง gengz ตะแคง seng เกิด 
ep --- hep แหบ sep แสบ dep กิน gep เก็บ 
eb --- meb กลัว yeb ราบ eb บังคับ 
et --- het ทำ net เหนื่อย get เกลียด met เม็ด 
ek --- dek/bekแตก hek หม้อ lek เหล็ก 
eg --- mbeg แบก deg วาง ndeg เด็ก 
2.3 กลุ่ม --- i 
i --- miz มี miq ไม่ bi ปี 
（ie --- vieq เขียน cie รถ ） 
iu --- ndiuj ชัง niuj นิ้ว hiuj หิ้ว 
（ieu --- bieu ปลิว lieu เที่ยว mieuh วัด） 
iem --- riemj เหล็ม giemh กระบี่ 
ien --- vienh หัน bienh เปลี่ยน bienq เพี้ยน 
ieng --- biengz ราบ gieng เขียง nieng เหนียง 
iep/ieb --- yieb เหยียบ ndieb เดียบ（รัก） 
iet/ied --- yied เหยียด died เตียด（ตกใจ） 
iek/ieg ---giek เกียก（ผ่า） ciek ฉีก bieg（เปิดอ่าน） 
im dim --- เต็ม imq อิ่ม byimq ปลิม（มอง） cimz ชิม
in --- hin（rin）หิน mbin บิน minz มัน yinz ยิน
ing --- lingzลิง bingj ปิ้ง nding(ndeng) แดง hing ขิง
ip/ib --- gib กีบเท้า yip หยิบ sip สีบ
it/id --- lid ลิด（ลื้อ） cit ฉีด mak-it องุ่น（หมาก อิด）
ik/ig --- big ปิก dik ถิบ gik เหมน
2.4 กลุ่ม o
o --- moj หม้อ o ออ/รวม goq ก่อ hoz คอ
oi --- hoij ห้อย moi หมอย noix น้อย doi ถอย
ou --- ou ส่วนใหญ่แปลงมาจากสระ u เฉ่น mou/mu หมู dou/du ประตู nou/nu หนู
om --- hom หอม gyomq กล่อม byom ผอม lomj ล้อม
on --- bonj ป้อน mon หมอน non หนอน hon หงอน son สอน
ong --- song สอง dong ตอง gyong กลอง bongq ป่อง rongx ร้อง
oem --- hoemz คม noemz นม loemz ลม doemj ต้ม loemj ล้ม 
oen --- loenq/lwnq หล่น boenx/bwnx พ้น gyoen/gywn กรน 
oeng --- soengq ส่ง loengz ลง goeng กองไฟ
op/ob --- hop หอบ gop คอบ dop ครั้ง gob กอบ hob หิบ myob（มลอบ） แอบดู
ot/od --- hot หอด got คอด dot ถอด lot ฮอด/ถึง god กอด mbod บอด dod ทอดทิ้ง
ok/og --- hok หงอก mok หมอก sok ศอก cog จอก/แก้ว mbyog（บลอก） ดอก og ออก
oep/oeb --- doep ตบ oep อบ
oet/oed --- doet ตด 
oek/oeg --- doek ตก 
2.5 กลุ่ม u 
u --- ตังนี้ในภาษาจ้วงเหนือส่วนมากออกเสียงเป็น เอา แต่ในจ้วงใต้ยังออกเสียงเป็น อู 
ui --- duij ถ้วย nduij ด้วย cuiq ซวย
un --- vunz คน unq อุ่น 
um --- lum เหมือน
ung --- lungz ลุง
uen --- suenq กระเทียม luenh วุ่นวาย duenh ทวน
uem --- duemx ถ้วม ruemj ห้องนอน ruemh ร่วม
ueng --- lueng หลวง duengx ทักทาย
up/b ---
uk/g ---lug ลูก suk สุก
ut/d ---gud ผักกุด 
uep/b --- tuep ทบ 
uek/g --- lueg ลวก
uet/d --- luet หลุด nued นวด
วรรณยุกต์.
ภาษาจ้วงมี 6 วรรณยุกต์, ลดเป็น 2 (หมายเลข 3 และ 6) ในคำตาย:
ประโยคของคำว่า " " "สอนขี่ม้าข้ามแม่น้ำ" มักใช้เพื่อช่วยให้ผู้คนจดจำวรรณยุกต์ทั้งหก
น้ำเสียงวรรณยุกต์สำหรับพยางค์เปิด (ไม่ลงท้ายด้วยพยัญชนะปิด) จะเขียนไว้ที่ท้ายพยางค์
สำเนียงย่อย.
ภาษาจ้วงแบ่งเป็นสองกลุ่มใหญ่ ๆ ได้แก่
ภาษาจ้วงเหนือ (รหัสเดิม ccx ยกเลิกเมื่อปี 2007) คือภาษาถิ่นทางตอนเหนือของแม่น้ำหย่ง (หย่งเจียง 邕江) มีผู้พูด 8,572,200 คน ถือว่าเป็นสำเนียงมาตรฐาน แบ่งออกเป็น
ภาษาจ้วงใต้ (รหัสเดิม ccy ยกเลิกเมื่อปี 2007) คือภาษาถิ่นทางตอนใต้ของแม่น้ำหย่ง มีผู้พูด 4,232,000 คน แบ่งออกเป็น