จังหวัดโอกินาวะ

จังหวัดโอกินาวะ ("Okinawa-ken") เป็นจังหวัดใต้สุดของประเทศญี่ปุ่น พื้นที่ยาวกว่า 1,000 กิโลเมตร กินสองในสามของเกาะรีวกีวซึ่งอยู่ทางตะวันตกเฉียงใต้ของคีวชูไปทางไต้หวัน เมืองหลวงคือนครนาฮะ ซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของเกาะโอกินาวะ
ประวัติศาสตร์.
ยุคก่อนประวัติศาสตร์และยุคหอยเปลือก
แหล่งโบราณคดีที่เก่าแก่ที่สุดในโอกินาวาคือถ้ำยามาชิตะไดอิจิ (Yamashita Daiichi Cave) ในเมืองนาฮะ ซึ่งมีอายุประมาณ 32,000 ปี ในยุคโจมง (縄文時代) ผู้คนได้เริ่มใช้เรือไม้ในการเดินทางทางทะเล มีการค้นพบออบซิเดียนและเครื่องปั้นดินเผาจากจังหวัดซะงะของเกาะคิวชูในแหล่งโบราณคดีของเกาะโอกินาวาและหมู่เกาะอามามิ ในทางกลับกัน เครื่องปั้นดินเผาสไตล์เมนโนะนิชิโด (面縄西洞式土器) จากโอกินาวาก็ถูกพบในแหล่งโบราณคดีของคาบสมุทรซัตสึมะ แสดงให้เห็นถึงการค้าขายที่ใกล้ชิดกับแผ่นดินใหญ่ของญี่ปุ่นตั้งแต่ช่วงเวลานั้น
ในช่วงศตวรรษที่ 1 ถึง 10 ซึ่งตรงกับยุคหอยเปลือก (貝塚時代) ในภูมิภาคโอกินาวา ยังไม่มีการทำเกษตรกรรม ผู้คนดำรงชีวิตด้วยการประมง การล่าสัตว์ และการเก็บของป่า ยุคนี้โดยทั่วไปถือว่าเริ่มต้นตั้งแต่ราวช่วงต้นคริสต์ศักราชจนถึงประมาณศตวรรษที่ 7 และในทางโบราณคดีจัดอยู่ในช่วงปลายของยุคหอยเปลือก ที่อยู่อาศัยมีทั้งบ้านแบบหลุมที่ขุดลึกลงไปในดินและบ้านที่ตั้งอยู่บนพื้นราบ ซึ่งพบได้เช่นเดียวกับในแหล่งโบราณคดีของญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ ซากเปลือกหอยและกระดูกสัตว์ที่ถูกค้นพบเผยให้เห็นถึงวิถีชีวิตของผู้คนในช่วงเวลาดังกล่าว
ตั้งแต่ศตวรรษที่ 7 ถึง 10 ถือเป็นช่วงปลายของยุคหอยเปลือก และเป็นช่วงเปลี่ยนผ่านไปสู่ยุคกุสุกุ (グスク時代初期) การใช้เครื่องมือเหล็กเริ่มแพร่หลาย มีการเปลี่ยนแปลงในพิธีกรรมฝังศพ การก่อตัวของหมู่บ้าน และการปรากฏของความแตกต่างทางสังคม ซึ่งเชื่อว่าเป็นจุดเริ่มต้นของการมีลำดับชั้นทางสังคม
ในช่วงเวลานี้ โอกินาวายังไม่มีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษร และไม่ได้อยู่ภายใต้การปกครองของรัฐใด ๆ เป็นเขตวัฒนธรรมที่เป็นเอกเทศ แม้ว่าจะมีการค้าขายขนาดเล็กกับภาคใต้ของคิวชูและหมู่เกาะอามามิ แต่ยังไม่มีอิทธิพลหรือการควบคุมจากรัฐภายนอก โครงสร้างทางภาษาและชาติพันธุ์มีความเฉพาะตัว แตกต่างจากญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ยุคสามอาณาจักรและการรวมเป็นราชอาณาจักรริวกิว
ในยุคสามอาณาจักร (三山時代) เกาะโอกินาวามีสามอาณาจักร ได้แก่ โฮะคุซัน (北山), ชูซัน (中山), และนันซัน (南山) ที่แข่งขันและต่อสู้กันเอง ในปี 1429 โช ฮะชิ (尚巴志) กษัตริย์แห่งชูซัน ได้พิชิตโฮะคุซันและนันซัน รวมโอกินาวาเป็นหนึ่งเดียว และเริ่มต้นราชวงศ์โชชุดแรก (第一尚氏王統) นับเป็นจุดเริ่มต้นของยุคราชอาณาจักรริวกิวอย่างเป็นทางการ ในช่วงนี้มีการค้าขายกับจีน และเริ่มมีการนำเข้าตัวอักษรจีน ราชอาณาจักรริวกิวมีศูนย์กลางที่นาฮะ ทำหน้าที่เป็นรัฐการค้าระหว่างเอเชียตะวันออกและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และพัฒนาวัฒนธรรมราชสำนักที่เป็นเอกลักษณ์ โดยได้รับอิทธิพลจากญี่ปุ่น จีน เกาหลี และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
การปกครองของซัตสึมะและยุคสมัยใหม่
ในปี 1609 แคว้นซัตสึมะได้ส่งกองทัพไปยังริวกิวเป็นส่วนหนึ่งของนโยบายต่างประเทศ ทำให้ราชอาณาจักรริวกิวอยู่ภายใต้การควบคุมของซัตสึมะ อย่างไรก็ตาม ริวกิวยังคงรักษาระบบบรรณาการกับจีน และมีความสัมพันธ์กับญี่ปุ่น ทำให้มีสถานะทางการทูตที่พิเศษในประวัติศาสตร์ ในช่วงนี้ ราชอาณาจักรริวกิวมีการปรับปรุงระบบการปกครอง การแพร่หลายของการศึกษา และการซึมซับวัฒนธรรมขงจื๊อ ความสัมพันธ์กับซัตสึมะมีอิทธิพลต่อระบบและเศรษฐกิจของราชอาณาจักร ในขณะที่ภายในริวกิวมีการพัฒนาภาษา ศิลปะ และความเชื่อที่เป็นเอกลักษณ์
ในปี 1872 ในยุคเมจิ ราชอาณาจักรริวกิวถูกผนวกเข้ากับญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ และจัดตั้งเป็นแคว้นริวกิว (琉球藩) โช ไท (尚泰) กษัตริย์แห่งริวกิว ได้เดินทางไปยังเอโดะ และได้รับการแต่งตั้งเป็นเจ้าแคว้นริวกิว และเป็นขุนนาง ในปี 1879 ภายใต้การปฏิรูปการปกครองทั่วประเทศญี่ปุ่น แคว้นริวกิวถูกยกเลิก และจัดตั้งเป็นจังหวัดโอกินาวา
สงครามโลกครั้งที่สองและการปกครองของสหรัฐอเมริกา
ในสงครามโลกครั้งที่สอง โอกินาวาเป็นพื้นที่เดียวในญี่ปุ่นที่มีการรบภาคพื้นดิน กองทัพสหรัฐฯ ได้ดำเนินการปฏิบัติการไอซ์เบิร์ก (Operation Iceberg) และขึ้นบกที่โอกินาวา การรบในโอกินาวาทำให้มีผู้เสียชีวิตประมาณ 200,000 คน ในจำนวนนั้น ทหารญี่ปุ่นเสียชีวิตประมาณ 66,000 คน ทหารอเมริกันเสียชีวิตประมาณ 12,500 คน พลเรือนโอกินาวาเสียชีวิตประมาณ 94,000 คน และทหารและเจ้าหน้าที่จากโอกินาวาเสียชีวิตประมาณ 28,000 คน รวมทั้งสิ้นประมาณ 122,000 คน กองทัพสหรัฐฯ ใช้อาวุธหลากหลายในการโจมตี เช่น ปืนใหญ่จากเรือรบ การทิ้งระเบิด และเครื่องพ่นไฟ ทำให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก รวมถึงการโจมตีหลุมหลบภัยที่มีทหารและพลเรือนซ่อนอยู่
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง โอกินาวาอยู่ภายใต้การปกครองของกองทัพสหรัฐฯ ชาวโอกินาวาได้ฟื้นฟูชีวิตภายใต้รัฐบาลทหารสหรัฐฯ มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน และการปรับปรุงระบบการศึกษา ในด้านเศรษฐกิจ มีการนำเงิน B เยน และดอลลาร์สหรัฐฯ มาใช้แทนเงินเยนญี่ปุ่น ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในระบบการเมือง เศรษฐกิจ และสังคม วัฒนธรรมอเมริกันบางส่วนได้เข้ามาในช่วงนี้ เช่น ทาโก้และทาโก้ไรซ์ ซึ่งยังคงเป็นอาหารยอดนิยมในโอกินาวา
การคืนสู่ญี่ปุ่นและสถานการณ์ปัจจุบัน
เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 1972 โอกินาวาได้กลับคืนสู่ญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการ และกลายเป็นจังหวัดโอกินาวา ระบบการปกครอง การศึกษา และเศรษฐกิจ ได้ถูกรวมเข้ากับญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ อย่างไรก็ตาม ฐานทัพสหรัฐฯ ส่วนใหญ่ยังคงอยู่ ซึ่งยังคงเป็นประเด็นสำคัญในระดับภูมิภาค
ปัจจุบัน จังหวัดโอกินาวายังคงส่งเสริมวัฒนธรรมและประวัติศาสตร์ที่เป็นเอกลักษณ์ เช่น ดนตรีริวกิว เครื่องดนตรีซันชิน การเต้นรำเออิซะ และอาหารโอกินาวา ซึ่งได้รับความนิยมทั่วประเทศญี่ปุ่น และปรากฏในอนิเมะหรือเพลง J-POP
การสืบสานวัฒนธรรมทางภาษา รวมถึงภาษาท้องถิ่นของโอกินาวา (ภาษาริวกิว) ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลญี่ปุ่น หน่วยงานท้องถิ่น และองค์กรชุมชน มีการจัดการเรียนการสอนภาษาท้องถิ่นในโรงเรียน และกิจกรรมสืบสานเพลงพื้นบ้านและศิลปะดั้งเดิม เพื่อส่งต่อให้กับคนรุ่นใหม่
ในขณะเดียวกัน ปัญหาการกระจุกตัวของฐานทัพสหรัฐฯ ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณา การพัฒนาภูมิภาคและนโยบายความมั่นคงจำเป็นต้องดำเนินไปควบคู่กัน โอกินาวาในฐานะภูมิภาคที่มีวัฒนธรรมและภาษาหลากหลาย และ
ภูมิศาสตร์.
เกาะหลัก.
เกาะต่าง ๆ ซึ่งประกอบกันเป็นจังหวัดโอกินาวะนั้นเป็นสองในสามของเกาะรีวกีว เกาะที่มีอยู่คนของโอกินาวะนั้นปรกติแล้วแบ่งออกเป็นกลุ่มเกาะสามกลุ่ม เรียงจากตะวันออกเฉียงเหนือไปตะวันตกเฉียงใต้ได้ดังนี้
เทศบาล.
นคร.
จังหวัดโอกินาวะประกอบด้วยเทศบาลนคร 11 แห่ง ดังนี้
วัฒนธรรม.
โอกินาวาได้พัฒนาวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของตนเองโดยได้รับอิทธิพลจากญี่ปุ่น จีน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ทำให้เป็นภูมิภาคที่มีวัฒนธรรมเฉพาะตัวมากที่สุดแห่งหนึ่งของญี่ปุ่น เนื่องจากมีความใกล้ชิดทั้งในด้านภูมิศาสตร์และวัฒนธรรมกับคิวชู จึงพบเห็นวัฒนธรรมของคิวชูในโอกินาวาอยู่ไม่น้อย ควบคู่ไปกับการมีการเต้นรำ เครื่องดนตรี และอาหารที่มีกลิ่นอายแบบเขตร้อนเฉพาะถิ่น
ในด้านดนตรี โอกินาวามีระบบเสียงเฉพาะที่เรียกว่า “สเกลริวกิว” (琉球音階) ซึ่งได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายทั่วประเทศญี่ปุ่น ไม่เพียงแต่ใช้ในดนตรีดั้งเดิมเท่านั้น แต่ยังถูกนำไปประยุกต์ในเพลงป็อปร่วมสมัยอีกด้วย เสียงดนตรีที่ใช้สเกลนี้สามารถสร้างบรรยากาศที่ทำให้ผู้ฟังรู้สึกเสมือนอยู่ในโอกินาวาหรือคิวชู
ภาษา.
ภาษาท้องถิ่นของโอกินาวาเป็นที่รู้จักกันโดยทั่วไปว่า “อุชินาากุจิ” (うちなーぐち) ลักษณะของภาษาแตกต่างกันไปตามแต่ละเกาะอย่างชัดเจน ชาวโอกินาวาสื่อสารกันด้วยภาษาอุชินาากุจิ ซึ่งมีโครงสร้างทางไวยากรณ์ที่เดิมเคยคล้ายคลึงกับภาษาญี่ปุ่นมาตรฐาน ทำให้ในปัจจุบัน คนส่วนใหญ่ในโอกินาวาพูดภาษาที่ผสมผสานระหว่างภาษาญี่ปุ่น (ยามาโตกุจิ) กับอุชินาากุจิ ซึ่งเรียกกันว่า “อุชินาายามาโตกุจิ” เป็นภาษาท้องถิ่นที่แสดงถึงอัตลักษณ์เฉพาะตน
รัฐบาลญี่ปุ่นและหน่วยงานท้องถิ่นต่าง ๆ กำลังดำเนินกิจกรรมเชิงอนุรักษ์ทางวัฒนธรรมอย่างแข็งขัน เพื่อสืบสานและรักษาภาษาอุชินาากุจิไว้ไม่ให้สูญหาย
ศาสนา.
ศาสนาในโอกินาวามักถูกเรียกรวมกันว่า “ชินโตริวกิว” (琉球神道) โดยทั่วไปแล้ว ศาสนานี้เชื่อกันว่ายังคงรักษารูปแบบดั้งเดิมของชินโตยุคโบราณของญี่ปุ่นไว้ได้มากกว่าพื้นที่แผ่นดินใหญ่ ด้วยเหตุนี้ ชินโตริวกิวจึงถือเป็นข้อมูลสำคัญในการศึกษาทางด้านเทวตำนานเปรียบเทียบ (comparative mythology) และยังคงเป็นหัวข้อที่ได้รับความสนใจจากนักวิจัยอย่างต่อเนื่อง
สุรา.
หนึ่งในผลิตภัณฑ์พื้นเมืองที่มีชื่อเสียงของโอกินาวา คือ สุรากลั่นที่เรียกว่า “อาวาโมริ” (泡盛) ชาวโอกินาวานิยมดื่มสุราประเภทนี้อย่างแพร่หลาย อาวาโมริผลิตจากการกลั่นข้าว โดยในบางกรณีมีการนำเข้าข้าวจากประเทศไทยมาใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิต
อาหาร.
อาหารโอกินาวาได้รับอิทธิพลจากหลากหลายวัฒนธรรมมาตั้งแต่สมัยโบราณ มีลักษณะเฉพาะแตกต่างจากอาหารของแผ่นดินใหญ่ญี่ปุ่น โดยนิยมวิธีการปรุงแบบใช้ความร้อน เช่น การต้ม ผัด และทอด ในขณะที่อาหารดิบ เช่น ซาชิมิ มีให้เห็นน้อยกว่า อาหารของโอกินาวายังได้รับอิทธิพลอย่างชัดเจนจากคิวชู และในทางกลับกัน อาหารบางประเภทของคิวชูก็ได้รับอิทธิพลจากโอกินาวาเช่นกัน
อาหารพื้นเมืองที่มีชื่อเสียงของโอกินาวา ได้แก่：
เครื่องดนตรี.
เครื่องดนตรีที่มีชื่อเสียงที่สุดของโอกินาวาคือ “ซันชิน” (三線) ซึ่งถือเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อชาวโอกินาวา ซันชินยังเป็นต้นแบบของชามิเซ็ง (三味線) ของญี่ปุ่นแผ่นดินใหญ่ ในภูมิภาคคิวชูมีเครื่องดนตรีที่เรียกว่า “ก็อตตัน” (ごったん) ซึ่งมีลักษณะอยู่ระหว่างซันชินและชามิเซ็ง และนิยมใช้บรรเลงเพลงพื้นบ้านที่มีทำนองคล้ายกับของโอกินาวา
นอกจากนี้ ยังมีเครื่องดนตรีพื้นเมืองอื่น ๆ เช่น กลอง “พารังกู” (パーランクー) ที่ใช้ในการแสดงเออิซะ รวมถึงเครื่องดนตรีดั้งเดิมชนิดอื่นที่หลากหลาย ได้แก่：