ทบิลีซี

ทบิลีซี (,) หรือชื่อเดิม ติฟลิส (, อักษรโรมัน:) ซึ่งเรียกกันในช่วงก่อน ค.ศ. 1936 (บางภาษายังคงเรียกชื่อนี้) เป็นเมืองหลวงและเมืองใหญ่ที่สุดของประเทศจอร์เจีย ตั้งอยู่ริมแม่น้ำคูรา มีประชากรประมาณ 1.5 ล้านคน ทบิลีซีก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 5 โดย และนับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา นครได้ทำหน้าที่เป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรและสาธารณรัฐจอร์เจีย ระหว่าง ค.ศ. 1801–1917 นครกลายเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย โดยทำหน้าที่เป็น ครอบคลุมพื้นที่ตอนเหนือและใต้ของดินแดนคอเคซัส
เนื่องจากมีที่ตั้งอยู่ระหว่างทวีปยุโรปกับทวีปเอเชีย และอยู่ใกล้กับทางสายไหม ทำให้ทบิลีซีกลายเป็นดินแดนกันชนของมหาอำนาจของโลก ส่วนในปัจจุบัน นครมีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางการขนส่งและการค้า ประวัติศาสตร์ของทบิลีซีสะท้อนอยู่ภายใต้สถาปัตยกรรมของนคร ซึ่งเกิดจากการผสมผสานของสถาปัตยกรรมยุคกลาง ยุคฟื้นฟูคลาสสิก วิจิตรศิลป์ นวศิลป์ สตาลิน และสมัยใหม่
ประชากรในทบิลีซีมีภูมิหลังทางวัฒนธรรม ชาติพันธุ์ และศาสนาที่หลากหลาย โดยประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์นิกายอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ สถานที่สำคัญอันเป็นจุดสนใจของนักท่องเที่ยว อาทิ ซาเมบาและซีโอนี จัตุรัสเสรีภาพ ถนนรุสตาเวลีและอักมาเชเนเบลี ประภาคารนารีกาลาที่สร้างในยุคกลาง โรงละครโอเปรามัวร์เทียม และพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ จอร์เจีย อุณหภูมิของนครในฤดูร้อนอยู่ที่ 20–32 องศาเซลเซียส ส่วนในฤดูหนาวอยู่ที่ -1 ถึง 7 องศาเซลเซียส
ชื่อและศัพทมูลวิทยา.
ชื่อ "ทบิลีซี" มาจากภาษาจอร์เจียเก่า (Asomtavruli: , Mkhedruli:) ซึ่งมาจากศัพท์ (จอร์เจียสมัยใหม่: , อุ่น จากจอร์เจียเก่า:) ดังนั้น จึงมีการให้ชื่อ (สถานที่แห่งความอบอุ่น) แก่นครนี้ เนื่องจากมีบ่อน้ำร้อนกำมะถันจำนวนมาก
ก่อนหน้า ค.ศ. 1936 ชื่อเมืองในภาษาอังกฤษและภาษาอื่น ๆ อิงจากรูปสะกดในภาษาเปอร์เซีย ติฟลิส ส่วนชื่อในภาษาจอร์เจียคือ 
ณ วันที่ 17 สิงหาคม ค.ศ. 1936 ชื่อภาษารัสเซียของนครต่าง ๆ ได้รับการเปลี่ยนชื่อให้ใกล้เคียงกับภาษาท้องถิ่น ตามคำสั่งของผู้นำโซเวียต นอกจากนี้ รูป ในภาษาจอร์เจียได้รับการปรับปรุงให้ทันสมัยบนพื้นฐานข้อเสนอของนักภาษาศาสตร์ชาวจอร์เจีย รูปประสม ('อุ่น') จึงถูกแทนที่ด้วย  ชื่อนี้ยังเป็นพื้นฐานในชื่อภาษารัสเซียแบบใหม่  ภาษาอื่น ๆ ส่วนใหญ่หันมาใช้รูปใหม่ แต่ในบางภาษาอย่างตุรกี เปอร์เซีย กรีก สเปน และเยอรมัน ยังคงรูปของ 
ประวัติ.
วาคตัง กอร์กาซาลี (Vakhtang Gorgasali) กษัตริย์จอร์เจียแห่งคาร์ตลี (ไอบีเรีย) ได้ก่อตั้งเมืองนี้ขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ 4 ทบิลีซีเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรม สังคม และวัฒนธรรมในภูมิภาคคอเคซัส ในประวัติศาสตร์ เมืองนี้อยู่ในสายทางหนึ่งของเส้นทางสายไหม และปัจจุบันยังมีบทบาทสำคัญในฐานะศูนย์กลางการขนส่งและการค้า เนื่องจากความได้เปรียบทางยุทธศาสตร์ในแง่ที่ตั้งที่เป็นจุดตัดระหว่างทวีปเอเชียกับทวีปยุโรป 
ทบิลีซีเป็นที่รู้จักในเรื่องการปฏิวัติกุหลาบ (Rose Revolution) ซึ่งเกิดขึ้นบริเวณจัตุรัสอิสรภาพ (Freedom Square) และสถานที่ใกล้เคียงหลังจากการเลือกตั้งรัฐสภาในปี ค.ศ. 2003 ได้นำไปสู่การลาออกของประธานาธิบดีเอดูอาร์ด เชฟเวิร์ดนาซี (Eduard Shevardnadze)
ภูมิประเทศ.
ทบิลีซี ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำคูรา (Kura) หรือเรียกว่าแม่น้ำมตควารี (Mtkvari) ในภาษาท้องถิ่น บางครั้งถูกอ้างถึงในชื่อว่า ติฟลิส (Tiflis) หรือ ติฟฟลิส (Tifflis) ซึ่งเป็นชื่อเรียกในยุคกลางที่ไม่ใช่ชื่อท้องถิ่นของเมืองนี้ กรุงทบิลีซีมีเนื้อที่ 372 ตารางกิโลเมตร (144 ตารางไมล์)
ภาพพาโนรามาของกรุงทบิลีซี
ภูมิอากาศ.
<table class="infobox" style="width: 19.5em; float: ; clear: right; text-align: center; border: solid 1px silver" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr><th style="font-size: 100%">แผนภูมิแสดงสภาพภูมิอากาศของ</th></tr>
<tr><th> ทบิลีซี
 </th></tr>
<tr><td><table class="infobox" style="width: 100%; margin: 0; float: ; clear: right; text-align: center; border: none; font-size: 90%" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr><td>ม.ค. </td><td>ก.พ. </td><td>มี.ค. </td><td>เม.ย. </td><td>พ.ค. </td><td>มิ.ย. </td><td>ก.ค. </td><td>ส.ค. </td><td>ก.ย. </td><td>ต.ค. </td><td>พ.ย. </td><td>ธ.ค.</td></tr>
<tr>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
</tr>
<tr><td colspan=12 style="padding: 2px; text-align: left; line-height: 1.5em; color: red">อุณหภูมิ วัดเป็นองศาเซลเซียส</td></tr>
<tr><td colspan=12 style="padding: 2px; text-align: left; line-height: 1.5em; color: blue">ปริมาณหยาดน้ำฟ้า วัดเป็นมิลลิเมตร</td></tr><tr><td colspan=12 style="padding: 2px; text-align: left; line-height: 1.5em">"ที่มา: Pogoda.ru.net"</td></tr>
</table></td></tr>
<tr><td>
<table class="infobox collapsible collapsed" style="width: 100%; margin: 0; float: ; clear: right; text-align: center; border: none; font-size: 90%" cellspacing=0 cellpadding=0>
<tr><th colspan=12>แสดงข้อมูลเป็นมาตราอังกฤษ</th></tr>
<tr><td>ม.ค. </td><td>ก.พ. </td><td>มี.ค. </td><td>เม.ย. </td><td>พ.ค. </td><td>มิ.ย. </td><td>ก.ค. </td><td>ส.ค. </td><td>ก.ย. </td><td>ต.ค. </td><td>พ.ย. </td><td>ธ.ค.</td></tr>
<tr>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
<td>
 
</td>
</tr>
<tr><td colspan=12 style="padding: 2px; text-align: left; line-height: 1.5em; color: red">อุณหภูมิ วัดเป็นองศาฟาเรนไฮต์</td></tr>
<tr><td colspan=12 style="padding: 2px; text-align: left; line-height: 1.5em; color: blue">ปริมาณหยาดน้ำฟ้า วัดเป็นนิ้ว</td></tr>
</table>
</td></tr></table>
ประชากร.
ทบิลีซีเป็นนครที่มีกลุ่มชาติพันธุ์อาศัยมากกว่า 100 กลุ่ม ประมาณ 90% ของประชากรมีเชื้อสายจอร์เจีย ส่วนประชากรกลุ่มอื่นที่มีความสำคัญได้แก่ อาร์มีเนีย รัสเซีย และอาเซอร์ไบจาน นอกจากนี้ ยังมีกลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ เช่น ออสซีเชีย, อับคาเซีย, ยูเครน, กรีก, ยิว, อัสซีเรีย, ยาซีดี ฯลฯ
ศาสนา.
พลเมืองทบิลีซีมากกว่า 95% นับถือศาสนาคริสต์ (นิกายที่พบมากที่สุดคือคริสตจักรออร์ทอดอกซ์จอร์เจีย) รองลงมา (ประมาณ 1.5%) นับถือศาสนาอิสลาม (ส่วนใหญ่นับถือนิกายชีอะฮ์) ในขณะที่ประชากรประมาณ 0.1% นับถือศาสนายูดาห์
วัฒนธรรม.
สื่อ.
หนังสือพิมพ์ที่วางขายในกรุงทบิลีซี ได้แก่ "24 Saati" ("24 ชั่วโมง"), "Rezonansi" ("เสียงสะท้อน"), "Alia" ส่วนฉบับภาษาอังกฤษ ได้แก่ "The Messenger" (รายวัน), "FINANCIAL, Georgia Today" (รายสัปดาห์), "The Georgian Times" (รายสัปดาห์)
สถาปัตยกรรมและสถานที่สำคัญ.
จุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงในทบิลีซีได้แก่ มหาวิหารซาเมบา จัตุรัสอิสรภาพ มหาวิหารซิโอนี รัฐสภาจอร์เจีย ถนนรุสตาเวลี มตัตสมินดา (ภูเขาศักดิ์สิทธิ์) มหาวิหารคัชเวตี รวมทั้งพิพิธภัณฑ์และห้องภาพศิลปะอีกจำนวนมาก ทบิลีซียังเป็นที่พำนักของศิลปินที่มีชื่อเสียง เช่น นีโค ปิรอสมานี และลาโด กูเดียชวิลี
การคมนาคม.
อากาศยาน.
ท่าอากาศยานทบิลีซี อยู่ห่างจากกรุงทบิลีซี ไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ไปประมาณ 17 กิโลเมตร มีขบวนรถไฟเชื่อมต่อระหว่าง สถานีรถไฟทบิลีซี กับสนามบิน ใช้เวลา 35 นาที ที่สนามบินมีผู้มาใช้บริการประมาณ 1.1 ล้านคน สายการบินหลักคือ จอร์เจียแอร์เวย์
รถไฟฟ้าใต้ดิน.
มีรถไฟฟ้าใต้ดินบริการในกรุงทบิลีซี เริ่มก่อตั้งเมื่อ ค.ศ. 1952 เสร็จเมื่อ ค.ศ. 1966 มีบริการทั้งหมด 2 เส้นทาง คือ สายอาคเมเทลิ-วาร์เคทิลิ และสายซาเบอร์ทาโล มีสถานีรถไฟ 22 สถานี ตัวรถไฟ 186 คัน ให้บริการตั้งแต่เวลา 6 นาฬิกา จนถึงเที่ยงคืน
รถราง.
ทบิลีซีมีระบบรถราง เปิดบริการตั้งแต่วันที่ 25 ธันวาคม ค.ศ. 1904 อย่างไรก็ตาม รถรางได้ปิดบริการในวันที่ 4 ธันวาคม ค.ศ. 2006 และมีโครงการรถรางแบบทันสมัยในอนาคต
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ.
เมืองพี่น้อง.
ทบิลีซีได้สถาปนาความสัมพันธ์กับเมืองพี่น้องดังต่อไปนี้