มัสยิดอัลอักศอ

มัสยิดอัลอักศอ  เรียกอย่างถูกต้องว่า ญามิอุลอักศอ  มีอีกชื่อว่า มัสยิดกิบลี หรือ มุศ็อลลากิบลี  เป็นมัสยิดรวมหรือหอละหมาดในย่านเมืองเก่าของเยรูซาเลม บางข้อมูลให้ชื่ออาคารนี้ว่า "มัสยิดอัลอักศอ" แต่ชื่อนี้เป็นที่โต้แย้ง เนื่องจากสามารถใช้กับพื้นที่ทั้งหมดที่เป็นที่ตั้งของอาคารได้ พื้นที่ที่กว้างกว่ามีอีกชื่อว่า ฮะรอมุชชะรีฟ ประกอบด้วยพื้นที่มัสยิดอัลอักศอและเนินพระวิหาร
ในสมัยเคาะลีฟะฮ์ อุมัรแห่งรัฐเคาะลีฟะฮ์รอชิดูน (ค. 634 – 644) หรือเคาะลีฟะฮ์ มุอาวิยะฮ์ที่ 1 แห่งรัฐเคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์ (ค. 661 – 680) มีการสร้างอาคารละหมาดขนาดเล็กบนพื้นที่ใกล้กับที่ตั้งของมัสยิด ส่วนมัสยิดในปัจจุบันที่ตั้งอยู่บนกำแพงตอนใต้ของพื้นที่นั้น สร้างขึ้นโดยอับดุลมะลิก เคาะลีฟะฮ์อุมัยยะฮ์องค์ที่ 5 (ค. 685 – 705) หรืออัลวะลีดที่ 1 (ค. 705 – 715) ผู้สืบทอดของพระองค์ (หรือทั้งสองพระองค์) ในแนวเดียวกันกับโดมแห่งศิลา หลังมัสยิดถูกทำลายจากแผ่นดินไหวใน ค.ศ. 746 จึงมีการสร้างใหม่ใน ค.ศ. 758 โดย อัลมันศูร เคาะลีฟะฮ์แห่งรัฐเคาะลีฟะฮ์อับบาซียะฮ์ จากนั้นจึงขยายเพิ่มเติมใน ค.ศ. 780 โดยเคาะลีฟะฮ์ อัลมะฮ์ดี โดยมีทางเดินสิบห้าแถวและโดมกลาง แต่มัสยิดนี้ถูกทำลายจากแผ่นดินไหวที่หุบเขาทรุดจอร์แดน ค.ศ. 1033 ก่อนที่จะสร้างขึ้นใหม่โดยเคาะลีฟะฮ์ อัซซอฮิรแห่งรัฐเคาะลีฟะฮ์ฟาฏิมียะฮ์ โดยลดทางเดินเหลือ 7 แถว แต่ตกแต่งภายในด้วยซุ้มประตูตรงกลางวิจิตรบรรจงที่ปูด้วยโมเสกรูปพืชพรรณ โครงสร้างปัจจุบันรักษาโครงร่างในคริสต์ศตวรรษที่ 11
ในระหว่างการบูรณะเป็นระยะ ๆ ราชวงศ์อิสลามที่ปกครองพื้นที่นี้ได้สร้างมัสยิดและอาณาบริเวณเพิ่มเติม เช่น โดม ด้านหน้าอาคาร หออะษาน กับมินบัร และโครงสร้างภายใน ก่อนทีนักรบครูเสดเข้ายึดครองใน ค.ศ. 1099 มัสยิดนี้เคยเป็นพระราชวัง หลังจากนั้นจึงกลายเป็นกองบัญชาการของอัศวินเทมพลาร์ หลังเศาะลาฮุดดีนยึดพื้นที่นี้คืนใน ค.ศ. 1187 โครงสร้างนี้จึงกลับไปเป็นมัสยิด แล้วมีโครงการบูรณะ ซ่อมแซม และขยายในศตวรรษถัดมาของรัฐสุลต่านอัยยูบ รัฐสุลต่านมัมลูก จักรวรรดิออตโตมัน สภามุสลิมสูงสุดของบริติชปาเลสไตน์ และในสมัยเวสต์แบงก์ภายใต้การครอบครองของจอร์แดน มัสยิดนี้อยู่ภายใต้การบริหารแบบอิสระของ Jerusalem Islamic Waqf นับตั้งแต่เริ่มต้นการครอบครองเวสต์แบงก์ของอิสราเอล
มัสยิดอัลอักศอตั้งอยู่ใกล้กับสถานที่ทางประวัติศาสตร์และสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ต่าง ๆ ในศาสนายูดาห์และศาสนาคริสต์ โดยเฉพาะในบริเวณพระวิหารในกรุงเยรูซาเลม พื้นที่ทั้งหมดจึงมีความสำคัญทางภูมิรัฐศาสตร์สูง และเป็นบริเวณที่เกิดความรุนแรงและควบคุมไม่ได้โดยหลักในความขัดแย้งอิสราเอล–ปาเลสไตน์
คำนิยาม.
ศัพท์ "มัสยิดอัลอักศอ" มาจากอัลกุรอาน ซูเราะฮ์ที่ 17 ("มัสยิดอันไกลโพ้น") ใช้เรียกพื้นที่เนินพระวิหารทั้งหมด ซึ่งมีอีกชื่อหนึ่งว่า ฮะรอมุชชะรีฟ ส่วน "ญามิอุลอักศอ" ใช้เรียกอาคารมัสยิดรวมที่มีโดมสีเงิน นักเขียนชาวอาหรับและเปอร์เซียหลายคนอย่างอัลมักดิซี นักภูมิศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 10 นอซีร์ ฆูสโรว์ นักวิชาการในคริสต์ศตวรรษที่ 11 อัลอิดรีซี นักภูมิศาสตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 12 และมุญีรุดดีน นักวิชาการอิสลามในคริสต์ศตวรรษที่ 15, เช่นเดียวกันกับเอ็ดเวิร์ด โรบินสัน นักบูรพาคดีในคริสต์ศตวรรษที่ 19 Guy Le Strange และเอ็ดเวิร์ด เฮนรี พาล์มเมอร์อธิบายว่า ศัพท์ มัสยิดอัลอักศอ สื่อถึงลานสนามว่างทั้งหมดที่มีอีกชื่อว่า เนินพระวิหาร หรือฮะรอมุชชะรีฟ นั่นคือ พื้นที่ทั้งหมดโดยรวมโดมแห่งศิลา, น้ำพุ, ประตูใหญ่ และหออะษาน 4 แห่ง เนื่องจากอาคารเหล่านี้ยังไม่มีการสร้างในช่วงที่มีการบันทึกกุรอาน อัลมักดิซีกล่าวถึงอาคารทางใต้ (หัวข้อบทความนี้) เป็น "Al Mughattâ" ("ส่วนที่ถูกคลุม") และนอซีร์ ฆูสโรว์กล่าวถึงสิ่งนี้ด้วยศัพทเปอร์เซียว่า "Pushish" (ความหมายเดียวกันกับ "Al Mughatta") หรือ "มักศูเราะฮ์" (ส่วนของสัมพจนัยทั้งหมด)
อาคารนี้ยังมีอีกชื่อเรียกว่า มัสยิด(อัล)กิบลี หรือมุศ็อลลา(อัล)กิบลี สื่อถึงที่ตั้งทางตอนใต้ของพื้นที่ทั้งหมด เนื่องจากมีการย้ายกิบลัตจากเยรูซาเลมไปยังมักกะฮ์