ล็อกฮีด C-5 กาแล็กซี

ล็อกฮีด C-5 กาแล็กซี (Lockheed C-5 Galaxy) เป็นเครื่องบินลำเลียงทางทหารขนาดใหญ่ที่ออกแบบและสร้างโดยบริษัทล็อคฮีด (Lockheed) และปัจจุบันได้รับการบำรุงรักษาโดยบริษัทผู้สืบทอดคือล็อกฮีดมาร์ติน เครื่องบินรุ่นนี้มอบขีดความสามารถด้านการลำเลียงเชิงยุทธศาสตร์ระยะไกลข้าวทวีปให้แก่กองทัพอากาศสหรัฐ สามารถบรรทุกสัมภาระขนาดใหญ่และเกินมาตรฐาน รวมถึงยุทโธปกรณ์ทุกชนิดที่สามารถผ่านการรับรองด้านการขนส่งทางอากาศได้
C-5 กาแล็กซี มีความคล้ายคลึงกับ C-141 สตาร์ลิฟเตอร์ รุ่นที่มีขนาดเล็กกว่า และต่อมากับ C-17 โกลบมาสเตอร์ทรี เครื่องบินรุ่นนี้ถือเป็นหนึ่งในเครื่องบินทหารที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ปัจจุบัน C-5 จำนวน 52 ลำที่ยังประจำการ ได้รับการปรับปรุงเป็น C-5M ซูเปอร์กาแล็กซี โดยติดตั้งเครื่องยนต์ใหม่และระบบอิเล็กทรอนิกส์การบินสมัยใหม่ เพื่อยืดอายุการใช้งานไปจนถึงปี 2040 และอาจต่อเนื่องไปอีก อย่างไรก็ตาม การพัฒนา C-5 กาแล็กซี เป็นไปอย่างซับซ้อนและมีปัญหาต้นทุนเกินงบประมาณ จนทำให้บริษัทล็อคฮีดประสบปัญหาด้านการเงินรุนแรง หลังเข้าประจำการได้ไม่นานก็พบรอยร้าวในปีกของเครื่องบินหลายลำ ส่งผลให้ฝูงบิน C-5 ต้องถูกจำกัดขีดความสามารถชั่วคราวจนกว่าการแก้ไขจะแล้วเสร็จ 
กองทัพอากาศสหรัฐเริ่มใช้งาน C-5 ตั้งแต่ปี 1969 ตลอดเวลาที่ผ่านมา เครื่องบินลำนี้ได้สนับสนุนปฏิบัติการทางทหารของสหรัฐในทุกความขัดแย้งสำคัญ เช่น สงครามเวียดนาม สงครามอิรัก สงครามยูโกสลาเวีย และสงครามในอัฟกานิสถาน รวมถึงการสนับสนุนพันธมิตร เช่น อิสราเอลในช่วงสงครามยมคิปปูร์ และการปฏิบัติการในสงครามอ่าว นอกจากนี้ C-5 ยังถูกใช้ในการลำเลียงความช่วยเหลือด้านมนุษยธรรม และสนับสนุนโครงการอวกาศของสหรัฐ
การพัฒนา.
เบื้องหลัง.
ในปี 1961 บริษัทผู้ผลิตเครื่องบินหลายแห่งได้เริ่มศึกษาการออกแบบเครื่องบินลำเลียงพลังงานไอพ่นขนาดหนัก เพื่อเข้ามาทดแทน C-133 และ C-141 Starlifter รวมถึงเพื่อเพิ่มขีดความสามารถโดยรวมที่กองทัพอากาศสหรัฐฯ ต้องการ โดยเฉพาะการมีห้องบรรทุกสินค้าที่ใหญ่กว่า C-141 การศึกษาดังกล่าวนำไปสู่โครงการ CX-4 แต่ในปี 1962 โครงการนี้ถูกปฏิเสธ เนื่องจากถูกมองว่ามีประสิทธิภาพไม่เพียงพอเมื่อเทียบกับ C-141
ในปี 1963 แบบร่างใหม่ในชื่อ CX-X ได้ถูกนำเสนอ โดยใช้เครื่องยนต์เพียงสี่เครื่อง แทนที่จะเป็นหกเครื่องตามแนวคิดเดิม CX-X มีน้ำหนักวิ่งขึ้นสูงสุด 249,000 กิโลกรัม สามารถบรรทุกสินค้าได้ 81,600 กิโลกรัม และมีความเร็วสูงสุด มัค 0.75 (ประมาณ 805 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) ห้องบรรทุกสินค้ามีความกว้าง 5.24 เมตร สูง 4.11 เมตร และยาว 30.5 เมตร พร้อมประตูทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เพื่อให้มีกำลังขับและพิสัยที่เพียงพอ แม้จะใช้เพียงสี่เครื่องยนต์ จึงต้องพัฒนาเครื่องยนต์รุ่นใหม่ที่มีประสิทธิภาพด้านการใช้เชื้อเพลิงสูง
ในเดือนเมษายน 1964 มีการยื่นข้อเสนอสำหรับโครงการเครื่องบินลำเลียงขนาดหนัก และในเดือนพฤษภาคมปีเดียวกัน หลังจากการคัดเลือก Boeing, Douglas และ Lockheed ได้รับสัญญาเพื่อศึกษาโครงสร้าง ส่วน General Electric และ Pratt & Whitney ได้รับเลือกให้ศึกษาด้านเครื่องยนต์ ทั้งสามแบบมีลักษณะร่วมกันหลายประการ โดยเฉพาะการออกแบบให้ห้องนักบินอยู่เหนือห้องบรรทุก เพื่อเพิ่มความปลอดภัยของนักบินกรณีเครื่องบินตก โครงร่างของ Boeing และ Douglas ใช้ “กระเปาะ” (cockpit pod) ด้านบนลำตัวเป็นห้องนักบิน ขณะที่ Lockheed ออกแบบห้องนักบินขยายตามแนวยาวของลำตัว ทำให้มีรูปร่างคล้ายทรงรี เครื่องบินทุกแบบใช้ปีกแบบลู่ และมีประตูบรรทุกสินค้าทั้งด้านหน้าและด้านหลัง เพื่อให้สามารถบรรทุกและขนถ่ายพร้อมกัน แบบของ Lockheed มีเอกลักษณ์ที่หางรูปตัว T ในขณะที่แบบอื่นใช้หางแบบปกติ
ในปี 1965 เครื่องบินของ Lockheed และเครื่องยนต์ของ General Electric ได้รับเลือกให้ดำเนินการต่อ อย่างไรก็ตาม การใช้งบประมาณเกินและปัญหาทางเทคนิค ทำให้โครงการถูกตรวจสอบโดยสภาคองเกรสในช่วงปี 1968–1969
เข้าสู่การผลิต.
C-5A กาแล็กซีลำแรก (หมายเลข 66-8303) ถูกเปิดตัวที่โรงงานประกอบในเมืองมาริเอตตา รัฐจอร์เจีย เมื่อวันที่ 3 มีนาคม 1968 และได้ทำการบินทดสอบครั้งแรกโดย Lockheed-Georgia เมื่อวันที่ 20 มิถุนายน 1968 ต่อมาหลังการทดสอบสำเร็จ C-5A ลำดังกล่าวถูกย้ายไปยังศูนย์ทดสอบการลำเลียงที่ฐานทัพอากาศ Altus รัฐโอคลาโฮมา ในเดือนธันวาคม 1969 ต่อมา Lockheed ได้ส่งมอบเครื่อง C-5A Galaxy ที่พร้อมปฏิบัติการลำแรกให้แก่กองบินลำเลียงที่ 437 ณ ฐานทัพอากาศ Charleston ในเดือนมิถุนายน 1970
ในช่วงทศวรรษ 1970 องค์การ NASA เคยพิจารณานำ C-5 ไปใช้ในการขนส่งกระสวยอวกาศไปยังศูนย์อวกาศ Kennedy Space Center แต่ท้ายที่สุดได้เลือกใช้ Boeing 747 แทน ขณะที่สหภาพโซเวียตใช้ An-225, ซึ่งดัดแปลงจาก An-124, สำหรับภารกิจเดียวกัน โดยมีลักษณะการออกแบบใกล้เคียงกับ C-5 อย่างไรก็ตาม ในการทดสอบพบรอยร้าวที่ปีกก่อนจะผ่านกระบวนการประเมินเต็มรูปแบบ ส่งผลให้ C-5A ทุกลำถูกจำกัดการบรรทุกสูงสุดไว้เพียง 80% ของน้ำหนักที่ออกแบบมา เพื่อลดแรงกดบนปีก จึงมีการติดตั้งระบบบรรเทาน้ำหนัก ต่อมาในปี 1980 ได้มีการจำกัดน้ำหนักบรรทุกทั่วไปเหลือเพียง 23,000 กิโลกรัมในช่วงเวลาที่ไม่มีสงคราม เพื่อรักษาความปลอดภัยเชิงโครงสร้างและยืดอายุการใช้งาน โครงการเปลี่ยนปีกใหม่เริ่มขึ้นตั้งแต่ปี 1976 ครอบคลุม C-5A จำนวน 76 ลำ และมีการติดตั้งปีกที่ออกแบบใหม่ระหว่างปี 1980–1987
เครื่องบิน C-5B ลำแรกถูกส่งมอบให้แก่ฐานทัพอากาศ Altus ในเดือนมกราคม 1986 และในเดือนเมษายน 1989 เครื่อง C-5B จำนวน 50 ลำสุดท้ายได้เข้าประจำการเสริมกับ C-5A อีก 77 ลำ โดย C-5B ได้รับการปรับปรุงจากรุ่น A พร้อมเพิ่มระบบใหม่หลายประการเพื่อยกระดับความน่าเชื่อถือและความง่ายในการบำรุงรักษา ต่อมาในปี 1998 กองทัพอากาศสหรัฐฯ ได้เริ่มโครงการพัฒนาระบบอิเล็กทรอนิกส์การบินใหม่ ซึ่งรวมถึงห้องนักบิน อุปกรณ์นำร่อง และระบบนักบินอัตโนมัติ อีกทั้งยังมีโครงการปรับปรุงเครื่องยนต์ โดยแทนที่เครื่องยนต์รุ่นเก่าด้วยเครื่องยนต์ที่มีสมรรถนะสูงกว่า C-5 จำนวนสามลำถูกส่งเข้าทดสอบภายใต้โครงการนี้ ก่อนเข้าสู่การผลิตเต็มรูปแบบที่เริ่มในเดือนพฤษภาคม 2008
การออกแบบ.
C-5 กาแล็กซี เป็นเครื่องบินลำเลียงสินค้าขนาดใหญ่แบบปีกบน (high-wing) ซึ่งมีลักษณะเด่นที่หางรูปตัว T, ปีกกวาดมุม 25 องศา และขับเคลื่อนด้วยเครื่องยนต์เทอร์โบแฟน General Electric TF39 จำนวนสี่เครื่อง รูปทรงโดยรวมมีความใกล้เคียงกับเครื่องบินลำเลียง C-141 แต่มีขนาดใหญ่กว่าอย่างมีนัยสำคัญ โครงสร้างปีกของ C-5 ประกอบด้วยถังเชื้อเพลิงภายในจำนวน 12 ถัง และติดตั้งระบบเติมเชื้อเพลิงกลางอากาศเพื่อเพิ่มพิสัยการบิน ประตูขนถ่ายสินค้าทั้งด้านหน้าและด้านท้ายสามารถเปิดใช้งานพร้อมกันได้ ทำให้การลำเลียงสินค้ามีประสิทธิภาพมากขึ้น
ห้องเก็บสินค้าของ C-5 มีความยาว 37 เมตร สูง 4.1 เมตร และกว้าง 5.8 เมตร รวมปริมาตรมากกว่า 880 ลูกบาศก์เมตร ประตูหัวและท้ายเปิดได้เต็มที่เพื่อรองรับการขนถ่ายยุทโธปกรณ์อย่างรวดเร็ว ทางลาดขนาดเต็มพื้นที่ช่วยให้ยานพาหนะสามารถขึ้น–ลงได้สะดวก บริเวณดาดฟ้าด้านบนถูกออกแบบเป็นพื้นที่รองรับผู้โดยสารได้ 73 คน โดยที่นั่งทั้งหมดหันไปทางด้านท้ายของเครื่องบิน
สมรรถนะด้านปฏิบัติการของ C-5 กำหนดให้มีระยะทางวิ่งขึ้นสูงสุดที่ 2,530 เมตร และระยะทางวิ่งลงจอด 1,490 เมตร ภายใต้น้ำหนักสูงสุด เครื่องบินติดตั้งระบบล้อจำนวน 28 ล้อ เพื่อช่วยกระจายน้ำหนักไปยังพื้นผิวรันเวย์ อีกทั้งระบบช่วงล่างยังสามารถปรับลดความสูงของลำตัวลงเพื่อเพิ่มความสะดวกในการบรรทุกและขนถ่ายยานพาหนะ นอกจากนี้ C-5 ยังติดตั้งระบบ MADAR ซึ่งสามารถตรวจจับ วิเคราะห์ และบันทึกความผิดพลาดของระบบมากกว่า 800 จุด อย่างไรก็ตาม ลูกเรือมักเรียกเครื่องบินลำนี้ว่า “FRED” (ย่อมาจาก Fantastic Ridiculous Economic/Environmental Disaster) เนื่องจากปัญหาด้านการบำรุงรักษา ความน่าเชื่อถือ และการสิ้นเปลืองเชื้อเพลิง จากข้อมูลในปี 1996 ระบุว่า C-5 ต้องใช้เวลาการซ่อมบำรุงเฉลี่ย 16 ชั่วโมงต่อการบินเพียงหนึ่งชั่วโมง
ประวัติการใช้งาน.
C-5A กาแล็กซี ถูกส่งมอบให้กับกองทัพอากาศสหรัฐเมื่อวันที่ 17 ธันวาคม 1969 และเข้ารับภารกิจครั้งแรกในวันที่ 9 กรกฎาคม 1970 ระหว่างสงครามเวียดนาม โดยถูกใช้เป็นเครื่องบินลำเลียงกำลังพลและยุทโธปกรณ์ รวมถึงรถถังและอากาศยานหลายแบบ ต่อมาในปี 1973 C-5 ยังถูกใช้ในปฏิบัติการขนส่งอาวุธและเสบียงสนับสนุนอิสราเอลในช่วงสงครามยมคิปปูร์
ในช่วงทศวรรษ 1980 C-5A ได้รับการปรับปรุงโครงสร้างปีกใหม่เพื่อฟื้นคืนความสามารถในการบรรทุกสูงสุด ขณะที่ C-5B ลำแรกถูกส่งมอบให้กองทัพอากาศเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม ค.ศ. 1985 และการส่งมอบลำสุดท้ายเสร็จสิ้นในเดือนเมษายน 1989 รวมจำนวน 50 ลำ
C-5 ยังถือเป็นเครื่องบินที่มีขนาดใหญ่ที่สุดที่เคยปฏิบัติการในทวีปแอนตาร์กติกาโดยทำการลงจอดที่นั่นเป็นครั้งแรกในปี 1989 ต่อมา C-5A จำนวน 14 ลำถูกปลดประจำการในปี 2005 โดยเครื่องหมายเลข 69-0004 เป็นลำแรกที่ถูกส่งไปแยกชิ้นส่วนเพื่อนำมาใช้เป็นอะไหล่สำหรับกองบินที่เหลือ ขณะที่อีก 13 ลำถูกส่งไปตรวจสอบที่ศูนย์ซ่อมบำรุงเพื่อประเมินความสมบูรณ์ของโครงสร้าง ผลการตรวจสอบพบว่าเครื่องหมายเลข 66-8306 ต้องถูกปลดและแยกชิ้นส่วนเช่นเดียวกับหมายเลข 69-0004 ส่วนอีก 12 ลำที่เหลือถูกพบว่ามีความชำรุดและไม่สามารถกลับเข้าประจำการได้
แบบต่างๆ.
C-5A.
C-5A เป็นรุ่นดั้งเดิมของตระกูล C-5 โดยกองทัพอากาศสหรัฐได้รับมอบเครื่องบินรุ่นนี้จำนวน 81 ลำ ระหว่างปี 1969–1973 อย่างไรก็ตาม ในปี 1970 ได้มีการตรวจพบ รอยร้าวที่ปีก ส่งผลให้ต้องมีการกำหนดข้อจำกัดน้ำหนักบรรทุกเพื่อลดความเสี่ยงต่อโครงสร้าง และเพื่อรักษาขีดความสามารถเดิมของเครื่องบิน
เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว กองทัพอากาศและล็อกฮีดจึงดำเนิน โครงการเปลี่ยนปีกใหม่ ระหว่างปี 1981–1987 โดยปีกที่ออกแบบใหม่ใช้ อะลูมิเนียมชนิดพิเศษ ซึ่งยังไม่สามารถผลิตได้ในช่วงที่สร้าง C-5A รุ่นแรก การออกแบบใหม่นี้ช่วยยืดอายุการใช้งานของเครื่องบินและคืนความสามารถในการบรรทุกเต็มพิกัดให้กับ C-5A อีกครั้ง
C-5B.
C-5B เป็นรุ่นที่ได้รับการพัฒนาต่อยอดจาก C-5A โดยมีการปรับปรุงและแก้ไขข้อบกพร่องที่ตรวจพบจากรุ่นก่อนหน้า การปรับปรุงดังกล่าวครอบคลุมทั้ง โครงสร้างปีกที่ออกแบบใหม่, การติดตั้ง เครื่องยนต์ TF39-GE-1C ที่มีความทนทานและประสิทธิภาพสูงขึ้น รวมถึงการติดตั้ง ระบบอิเล็กทรอนิกส์การบิน (Avionics) รุ่นใหม่ที่ช่วยเพิ่มความน่าเชื่อถือและความปลอดภัย ในช่วงปี 1986–1989 กองทัพอากาศสหรัฐได้รับมอบเครื่องบิน C-5B จำนวน 50 ลำ เข้าประจำการ ซึ่งได้เข้ามาเสริมกำลังและปฏิบัติภารกิจร่วมกับ C-5A ที่มีอยู่เดิม โดยถือเป็นการยกระดับสมรรถนะและความพร้อมรบของฝูงบินลำเลียงหนักของสหรัฐให้ก้าวหน้ามากยิ่งขึ้น
C-5C.
C-5C เป็นรุ่นพิเศษที่ได้รับการดัดแปลงมาจาก C-5A/B โดยออกแบบขึ้นเพื่อรองรับการขนส่งสินค้าขนาดใหญ่มากเป็นพิเศษ ซึ่งไม่สามารถบรรทุกได้ในเครื่องบินรุ่นมาตรฐาน มีเครื่องบินเพียง 2 ลำ เท่านั้นที่ถูกดัดแปลงเป็นรุ่น C-5C เครื่องบินรุ่นนี้ถูกใช้โดย กองทัพอากาศสหรัฐ และในอีกด้านหนึ่งก็สนับสนุนภารกิจของนาซาในการขนส่งอุปกรณ์อวกาศและโครงสร้างขนาดใหญ่ เช่น ชิ้นส่วนของกระสวยอวกาศ (Space Shuttle) และดาวเทียมขนาดยักษ์ 
C-5M ซูเปอร์กาแล็กซี.
C-5M ซูเปอร์กาแล็กซี (C-5M Super Galaxy)เกิดขึ้นมาจากผลการศึกษาที่ระบุว่าโครงสร้างของ C-5 เดิมมีเพียงร้อยละ 80 ที่ยังคงสภาพพร้อมใช้งาน จึงนำไปสู่การริเริ่มโครงการปรับปรุงใหญ่สองส่วนหลัก ได้แก่ โครงการพัฒนาระบบอิเล็กทรอนิกส์การบิน เริ่มในปี 1998 มีการพัฒนาระบบสื่อสาร จอแสดงผลแบบดิจิทัล ระบบนำร่อง อุปกรณ์นิรภัย และระบบนักบินอัตโนมัติใหม่ C-5M ทำการบินครั้งแรกเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม 2002
อีกส่วนหนึ่งของแผนคือโครงการปรับปรุงความน่าเชื่อถือและการพัฒนาเครื่องยนต์ การใช้เครื่องยนต์ General Electric CF6-80C2 ให้แรงขับเพิ่มขึ้น 22% เป็น 50,000 ปอนด์ต่อเครื่อง นอกจากนี้ยังปรับปรุงพื้นผิวโครงสร้าง ล้อ ห้องนักบิน และระบบควบคุมแรงดัน ทำให้เครื่องบินมีระยะวิ่งขึ้น–ลงสั้นลงร้อยละ 30 เพิ่มพิสัยและความสามารถในการบรรทุก เครื่องยนต์ CF6-80C2 นั้นให้แรงขับเพิ่มอีก 22% เป็น 50,000 ปอนด์ในแต่ละเครื่อง เมื่อรวมกันแล้ว ทั้งสองโครงการทำให้ C-5M มีขีดความสามารถเพิ่มขึ้นอย่างน้อย 75% ตลอดอายุการใช้งานอีก 40 ปี
C-5M ซูเปอร์กาแล็กซี บินครั้งแรกเมื่อ 19 มิถุนายน 2006 และการทดสอบประสิทธิภาพสำเร็จอย่างสมบูรณ์ในเดือนสิงหาคม 2008 กองทัพอากาศสหรัฐตัดสินใจปรับปรุง C-5B และ C-5C ทั้งหมดเป็นรุ่น M ขณะที่ C-5A ได้รับการปรับปรุงเฉพาะระบบอิเล็กทรอนิกส์การบิน ต่อมาในปี 2009 ล็อกฮีดมาร์ตินประกาศว่า C-5M ได้สร้างสถิติโลกใหม่ 41 รายการ รวมถึงการบรรทุกน้ำหนัก 80,036 กิโลกรัมขึ้นสู่ความสูง 41,100 ฟุตภายใน 23 นาที 59 วินาที และการทำลายสถิติการบรรทุกที่ระดับความสูง 6,562 ฟุต โดยเครื่องบินทดสอบมีน้ำหนักรวมสูงถึง 649,680 ปอนด์ (รวมสินค้า เชื้อเพลิง และลูกเรือ)
อุบัติเหตุ.
C-5 กาแลกซี จำนวน 5 ลำที่เสียหาย มี 2 ลำเป็นรุ่นเอจากเพลิงไหม้และอีกหนึ่งลำได้รับความเสียหายตอนอยู่บนพื้นดิน C-5 อย่างน้อย 2 ลำที่ตกเพราะความเสียหายทางด้านโครงสร้าง แต่ก็ได้รับการซ่อมแซมและกลับเข้าประจำการ