ตันผวน

ตันผวน (คริสต์ทศวรรษ 90 - 25 ตุลาคม ค.ศ. 168) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า เฉิน ฝาน  ชื่อรอง จ้งจฺวี่  เป็นขุนนางในยุคราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ตันผวนรับราชการเป็นขุนนางในตำแหน่งเสนาบดีกลาโหม (太尉 "ไท่เว่ย์") ในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 "ฮั่นหฺวานตี้") ภายหลังได้รับตำแหน่งเป็นราชครู (太傅 "ไท่ฟู่") ในรัชสมัยพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 "ฮั่นหลิงตี้") ตันผวนและเตาบู (竇武 "โต้ว อู่") ร่วมกันวางแผนจะกำจัดกลุ่มขันที แต่แผนการรั่วไหล ตันผวนจึงถูกจับตัวไปประหารชีวิต ส่วนเตาบูฆ่าตัวตาย ตันผวนร่วมกับเตาบูและหลิว ชู (劉淑) ได้รับการฉายาว่า "สามขุนนาง" (三君 "ซานจฺวิน")
ประวัติช่วงต้น.
ตันผวนเป็นชาวอำเภอผิง-ยฺหวี (平舆縣 "ผิง-ยฺหวีเซี่ยน") เมืองยีหลำ (汝南郡 "หรู่หนานจฺวิ้น") ซึ่งปัจจุบันคือตำบลกู่เฉิงจื่อ (古城子) อำเภอหลินเฉฺวียน (臨泉縣 "หลินเฉฺวียนเซี่ยน") มณฑลเหอหนาน (汝南) ปู่ของตันผวนดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าเมือง (太守 "ไท่โฉ่ว") ของเมืองฮอตั๋ง (河東郡 "เหอตงจฺวิ้น"; อยู่บริเวณอำเภอเซี่ย มณฑลชานซีในปัจจุบัน) 
ขณะที่ตันผวนมีอายุ 15 ปี (ตามการนับอายุแบบเอเชียตะวันออก) เคยใช้เวลาอยู่ตัวคนเดียวในห้องที่มีหญ้าขึ้นรก เซฺว ฉิน (薛勤) ผู้เป็นสหายของบิดาตันผวนและเป็นชาวเมืองยีหลำด้วยกันได้มาเยี่ยมตันผวนและถามว่า "เหตุใดเจ้าไม่ปัดกวาดทำความสะอาดเพื่อต้อนรับแขกเล่า" ตันผวนตอบว่า "ลูกผู้ชายตัวจริงควรปัดกวาดทั้งใต้ฟ้า ไม่ใช่เพียงห้องแค่ห้องเดียว" เซฺว ฉินเห็นว่าตันผวนมีปณิธานแน่วแน่ที่จะทำให้แผ่นดินสงบสุขจึงรู้สึกประทับใจตันผวนเป็นอย่างมาก 
การรับราชการในรัชสมัยพระเจ้าหวนเต้.
ตันผวนเริ่มรับราชการเป็นเจ้าพนักงานของเมืองยีหลำ ต่อมาได้รับการเสนอชื่อเป็นเซี่ยวเหลียน (孝廉; ผู้ได้รับการเสนอชื่อเข้ารับราชการ) ได้ดำรงตำแหน่งเป็นนเจ้าหน้าที่มหาดเล็กกลาง (郎中 "หลางจง") และผู้ช่วยข้าหลวงมณฑล (別駕從事 "เปี๋ยเจี้ยฉงชื่อ") ของโจว จิ่ง (周景) ผู้เป็นข้าหลวงมณฑล (刺史 "ชื่อฉื่อ") ของมณฑลอิจิ๋ว (豫州 "ยฺวี่โจว") ต่อมา หลี่ กู้ (李固) ผู้เป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 "ไท่เว่ย์") เสนอชื่อให้แต่งตั้งตันผวนเป็นขุนนางที่ปรึกษา (議郎 "อี้หลาง") ต่อมาตันผวนได้ย้ายไปดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองของเมืองเล่ออาน (樂安郡 "เล่ออานจฺวิ้น") ในมณฑลเฉงจิ๋ว (青州 "ชิงโจว") ในช่วงเวลาที่ตันผวนดำรงตำแหน่งเจ้าเมืองเล่ออาน หลี่ อิง (李膺) ได้รับการแต่งตั้งเป็นข้าหลวงมณฑลของมณฑลเฉงจิ๋ว หลี่ อิงมีชื่อเสียงในเรื่องความเข้มงวด ทำให้ข้าราชการของเมืองต่าง ๆ ในมณฑลเฉงจิ๋วต่างขอลาออกจากตำแหน่ง แต่ตันผวนยังคงอยู่ในตำแหน่งเนื่องจากปกครองอย่างซื่อสัตย์สุจริต
ต่อมาตันผวนได้เลื่อนตำแหน่งเป็นราชเลขาธิการ (尚書 "ช่างชู") แต่เนื่องจากตันผวนคัดค้านการใช้กำลังทหารปราบปรามโจรภูเขาในเขตเมืองเลงเหลง (零陵郡 "หลิงหลิงจฺวิ้น"; อยู่บริเวณนครหย่งโจว มณฑลหูหนานในปัจจุบัน) และฮุยเอี๋ยง (桂陽郡 "กุ้ยหยางจฺวิ้น"; ปัจจุบันอยู่บริเวณนครเชินโจว มณฑลหูหนาน) แล้วเสนอให้สืบสวนหาตัวข้าราชการทุจิตที่บีบให้ราษฎรผันตัวไปเป็นโจรและข้าราชการที่ปกครองด้วยวิธีที่ไม่เหมาะสม เรื่องนี้สร้างความไม่พอใจให้ข้าราชการคนอื่น ๆ เป็นเหตุทำให้ตันผวนถูกลดตำแหน่งมาเป็นเจ้าเมืองของเมืองอิเจี๋ยง (豫章郡 "ยฺวี่จางจฺวิ้น"; อยู่บริเวณนครหนานชาง มณฑลเจียงซีในปัจจุบัน)
ต่อมาตันผวนได้กลับมารับราชการในราชสำนักในหลายตำแหน่ง ได้แก่ หัวหน้าสำนักราชเลขาธิการ (尚書令 "ช่างชูลิ่ง"), เสนาบดีปฏิคม (大鴻臚 "ต้าหงหลู") และเสนาบดีกรมวัง (光祿勳 "กวางลู่ซฺวิน") ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมวัง ตันผวนเคยทูลแนะนำพระเจ้าหวนเต้ (漢桓帝 "ฮั่นหฺวานตี้") ไม่ให้ทรงแต่งตั้งตำแหน่งแก่ขุนนางด้วยเหตุผลอันไม่สมควร ให้ทรงลดจำนวนนางกำนัลในพระราชวัง และไม่ให้ทรงหมกมุ่นกับการล่าสัตว์ ระหว่างที่ดำรงตำแหน่งเสนาบดีกรมวัง ตันผวนร่วมกับอุยอ๋วน (黃琬 "หฺวาง หว่าน") ผู้เป็นขุนพลราชองครักษ์ห้าสำนัก (五官中郎將 "อู่กวานจงหลางเจี้ยง") ในการคัดเลือกขุนนาง แต่เนื่องจากตันผวนทำหน้าที่ด้วยความยุติธรรม ไม่ประจบผู้มีอำนาจและคนรวย เป็นเหตุทำให้ตันผวนถูกใส่ร้ายจนถูกปลดออกจากตำแหน่ง แต่ตันผวนก็ได้กลับมารับราชการในราชสำนักอีกครั้ง ดำรงตำแหน่งเป็นรองราชเลขาธิการ (尚書僕射 "ช่างชูผูเช่อ") และที่ปรึกษาหลวง (太中大夫 "ไท่จงต้าฟู")
ในเดือนกรกฎาคมหรือสิงหาคม ค.ศ. 165 ตันผวนได้รับการแต่งตั้งเป็นเสนาบดีกลาโหม (太尉 "ไท่เว่ย์") แทนที่หยาง ปิ่ง (楊秉) ตันผวนยังคงดำรงตำแหน่งเสนาบดีกลาโหมจนกระทั่งประมาณเดือนสิงหาคม ค.ศ. 166 พระเจ้าหวนเต้ทรงไม่สบายพระทัยกับคำแนะนำของตันผวน จึงทรงปลดตันผวนออกจากตำแหน่งโดยอ้างหตุผลว่าที่ตันผวนแนะนำนั้นไม่เหมาะสม
เกร็ดประวัติ.
คำวิจารณ์ของเขาเฉียว.
ในคริสต์ทศวรรษ 160 เมื่อเขาเฉียว (許劭 "สฺวี่ เช่า") ซึ่งเวลานั้นอยู่ในช่วงวัยรุ่นเดินทางไปเมืองเองฉวน (潁川郡 "อิ่งชฺวานจฺวิ้น"; ครอบคุลมตอนใต้และตอนกลางของมณฑลเหอหนานในปัจจุบัน) ได้เยี่ยมและพบปะกับบุคคลที่มีชื่อเสียงหลายคนในพื้นที่ยกเว้นเพียงเฉิน ฉือ (陳寔) ภายหลังเมื่อภรรยาของตันผวนเสียชีวิต มีผู้คนจำนวนมากมาร่วมงานศพ แต่เขาเฉียวไม่ไปร่วมงาน เมื่อเขาเฉียวถูกถามเกี่ยวสองเรื่องนี้จึงตอบว่า "ไท่ชิว (太丘) เป็นคนกว้างขวางเกินไป กว้างขวางก็ยากจะให้ทั่วถึง จ้งจฺวี่ (ชื่อรองของตันผวน) วางตัวสูงส่งเกินไป สูงส่งก็ยากจะเข้าถึง ด้วยเหตุนี้จึงไม่ไปเยี่ยม"