ธงชาติญี่ปุ่น

ธงชาติญี่ปุ่น (; โรมาจิ: "Nipponnokokki") เป็นธงประจำชาติของประเทศญี่ปุ่น มีลักษณะเป็นธงรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าพื้นสีขาว กึ่งกลางธงเป็นรูปวงกลมสีแดง มีชื่อตามกฎหมายว่า นิชโชกิ (; โรมาจิ: "Nisshōki"; ธงพระอาทิตย์) แต่ในญี่ปุ่นนิยมเรียกธงนี้ว่า ฮิโนมารุ (; โรมาจิ: "Hinomaru"; วงกลมดวงอาทิตย์) จึงมีการเรียกประเทศนี้อย่างลำลองว่า "ดินแดนแห่งพระอาทิตย์อุทัย" ตามความหมายของชื่อธง
ธงรูปดวงอาทิตย์เป็นธงชาติของญี่ปุ่นโดยพฤตินัยก่อนการประกาศใช้พระราชบัญญัติธงชาติและเพลงชาติในวันที่ 13 สิงหาคม ค.ศ. 1999 ก่อนหน้านั้นไม่มีบัญญัติใดที่กำหนดลักษณะของธงชาติขึ้นเฉพาะ ต่อมาเมื่อ ค.ศ. 1870 ไดโจกัง สภาปกครองญี่ปุ่นในช่วงต้นของยุคเมจิได้ออกพระบรมราชโองการกำหนดลักษณะของธงชาติสองฉบับ โดยธงรูปดวงอาทิตย์ได้รับการประกาศใช้เป็นธงเรือของราษฎรตามพระบรมราชโองการที่ 57 แห่งรัชศกเมจิที่ 3 (เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1870) และธงชาติที่ใช้ในเรือหลวงตามพระบรมราชโองการที่ 651 แห่งรัชศกเมจิที่ 3 (เมื่อวันที่ 27 ตุลาคม ค.ศ. 1870) การใช้ธง"ฮิโนมารุ"มีข้อจำกัดอย่างมากในช่วงต้นของการยึดครองญี่ปุ่นหลังสงครามโลกครั้งที่สองที่ต่อมาได้ปรับลดข้อจำกัดลงจนยกเลิกไปในที่สุด
ดวงอาทิตย์เป็นสิ่งที่มีบทบาทสำคัญในตำนานและศาสนาแห่งญี่ปุ่นที่กล่าวว่าจักรพรรดิญี่ปุ่นทรงสืบเชื้อสายโดยตรงจากสุริยเทพีอามาเตราซุของชินโต และมีความชอบธรรมของราชวงศ์ญี่ปุ่นจากการทรงเลือกสรรของเทพี เช่นเดียวกับชื่อของประเทศ ตำราประวัติศาสตร์โบราณโชกุนิฮงงิที่กล่าวถึงการใช้ธงรูปดวงอาทิตย์ครั้งแรกในญี่ปุ่น ระบุว่าจักรพรรดิมมมุโปรดให้ใช้ธงที่แสดงรูปดวงอาทิตย์นี้ในเขตพระราชฐานเมื่อ ค.ศ. 701 ส่วนธงผืนที่เก่าที่สุดที่ยังคงอยู่ได้รับการรักษาไว้ในวัดอุมโปจิ นครโคชู จังหวัดยามานาชิ สามารถนับย้อนอายุได้ไกลกว่าศตวรรษที่ 16 และมีตำนานกล่าวว่าธงผืนดังกล่าวจักรพรรดิโกะ-เรเซพระราชทานแก่วัดไว้ตั้งแต่ศตวรรษที่ 11 ในช่วงการฟื้นฟูเมจิ ธงรูปดวงอาทิตย์และธงอาทิตย์อุทัยของกองทัพเรือและกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่นได้กลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญในการอุบัติของจักรวรรดิญี่ปุ่น โดยสื่อชวนเชื่อทั้งใบปิด หนังสือ และภาพยนตร์ปรากฏภาพธงในฐานะที่มาของความภาคภูมิใจและชาตินิยม ในบ้านของชาวญี่ปุ่น พลเมืองต้องประดับธงในวันสำคัญของชาติ พิธีการ และในโอกาสที่รัฐบาลกำหนด บรรดาเครื่องหมายแห่งการอุทิศต่อชาติและจักรพรรดิที่มีลวดลาย"ฮิโนมารุ"ได้รับความนิยมอย่างสูงในห้วงสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สองและการยุทธ์อื่น เครื่องหมายดังกล่าวมีตั้งแต่ธงที่เขียนถ้อยคำต่าง ๆ ไปจนถึงเครื่องแต่งกายและภาชนะที่มีลักษณะคล้ายธง
ความรู้สึกของสาธารณชนต่อธงชาติญี่ปุ่นมีความหลากหลาย แหล่งข้อมูลทั้งทางตะวันตกและญี่ปุ่นเองกล่าวว่าในอดีตธงชาติญี่ปุ่นนั้นเป็นสัญลักษณ์ที่ทรงพลังและยั่งยืนของชาวญี่ปุ่น นับแต่การสิ้นสุดของสงครามโลกครั้งที่สอง (สงครามแปซิฟิก) การใช้ธงชาติและเพลงชาติคิมิงาโยะในโรงเรียนรัฐญี่ปุ่นเป็นประเด็นถกเถียงที่นำไปสู่การประท้วงและการฟ้องร้อง ธงที่ใช้ในทางทหารของญี่ปุ่นหลายผืนออกแบบโดยมีพื้นฐานมาจาก"ฮิโนมารุ" รวมทั้งธงนาวีรูปดวงอาทิตย์เปล่งรัศมี รวมทั้งมีการนำ"ฮิโนมารุ"เป็นต้นแบบของธงอื่นในญี่ปุ่นทั้งภาครัฐและเอกชน
ประวัติ.
ยุคโบราณถึงยุคกลาง.
แม้ว่ายังไม่ทราบว่าธงญี่ปุ่นกำเนิดขึ้นเมื่อใดอย่างชัดแจ้ง แต่ "อาทิตย์อุทัย" มีความหมายในเชิงสัญลักษณ์ตั้งแต่ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 7 โดยประเทศญี่ปุ่นมักได้รับการกล่าวถึงว่าเป็น "ดินแดนแห่งอาทิตย์อุทัย" ด้วยกลุ่มเกาะญี่ปุ่นอยู่ทางตะวันออกของผืนทวีปเอเชียและถือได้ว่าเป็นจุดที่ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้า เมื่อ ค.ศ. 607 มีหนังสือทางการฉบับหนึ่งมีใจความในตอนต้นว่า "จากจักรพรรดิแห่งพระอาทิตย์อุทัย" ส่งมายังจักรพรรดิสุยหยาง 
ดวงอาทิตย์มีความเกี่ยวเนื่องอย่างใกล้ชิดกับราชวงศ์ญี่ปุ่นตามตำนานที่กล่าวว่าผู้ครองราชบังลังก์เป็นผู้สืบทายาทจากสุริยเทพีอามาเตราซุ ศาสนา#เปลี่ยนทาง โบราณในฐานะศาสนาประจำชาติของชาวญี่ปุ่นที่ได้ผนวกรวมการบูชาธรรมชาติและวิญญาณ ความเชื่อนี้ยังมีการบูชาดวงอาทิตย์ โดยเฉพาะในด้านเกษตรกรรมและการประมง จากยุคยาโยอิ (300 ปีก่อนคริสตกาล) จนถึงยุคโคฟุง (ค.ศ. 250; #เปลี่ยนทาง) มีการใช้#เปลี่ยนทาง (; โรมาจิ: "Naikō Kamonkyō") (กระจกทองแดงขนาดใหญ่ที่มีลายกลีบดอกไม้ที่ผลิตขึ้นในญี่ปุ่น) ในการเฉลิมฉลองการก่อร่างแห่งอาทิตย์อุทัย นอกจากนี้ยังมีทฤษฎีว่ากระจกดังกล่าวคล้ายกับ#เปลี่ยนทาง หนึ่งในไตรราชกกุธภัณฑ์ของญี่ปุ่น
ในช่วง#เปลี่ยนทาง (; โรมาจิ: "Jinmu tōsei"; : จิมมุ โทเซ) อิตสึเซะ โนะ มิโกโตะ พระเชษฐา (พี่ชาย) ในจักรพรรดิจิมมุถูกลอบปลงพระชนม์ในสมรภูมิกับนางาซูเนฮิโกะ ("ชายผู้ขายาว") หัวหน้าชนเผ่าท้องถิ่นในนานิวะ (โอซากะในปัจจุบัน) จักรพรรดิจิมมุจึงทรงตระหนักถึงพระราชฐานะผู้สืบเชื้อสายจากดวงอาทิตย์ มิควรทำการรบต่อดวงอาทิตย์ (ไปในทางทิศตะวันออก) แต่ควรพุ่งรบจากดวงอาทิตย์ (ไปทางทิศตะวันตก) กองรบของพระองค์จึงเคลื่อนจากทิศตะวันออกมุ่งสู่คาบสมุทรคิอิเพื่อพุ่งรบไปทางทิศตะวันตก เมื่อถึงคูมาโนะ [หรือ#เปลี่ยนทาง ] แล้วเดินทางต่อไปยังยามาโตะ ทำให้กองทัพของพระองค์ได้รับชัยชนะในการต่อสู้กับนางาซูเนฮิโกะและพิชิตภูมิภาคคิงกิ
มีการสันนิษฐานว่ามีการใช้ธงรูปดวงอาทิตย์ตั้งแต่การสถาปนาการปกครองแบบรวมศูนย์ต่อจักรพรรดิ  ภายหลัง#เปลี่ยนทาง ใน ค.ศ. 645 ซึ่งตรงกับปีแรกในรัชศกไทกะ
"โชกุนิฮงงิ" หนังสือประวัติศาสตร์ญี่ปุ่นซึ่งเขียนแล้วเสร็จใน ค.ศ. 797 เป็นหลักฐานแรกที่บันทึกการใช้ธงรูปดวงอาทิตย์ในพระราชพิธีฉลองปีใหม่ (; โรมาจิ: "Chōga"; : โชงะ) ของจักรพรรดิมมมุใน ค.ศ. 701 (ปีแรกในรัชศกไทโฮ) มีการประดับ"นิชโชะ" (; โรมาจิ: "Nissho"; ธงดวงอาทิตย์สีทอง) ในบริเวณพิธี
ทฤษฎีหนึ่งที่มีความโดดเด่นเกี่ยวกับธงนี้ คือ ผลแห่งสงครามเก็มเป (ค.ศ. 1180–1185) เดิมธงนิชชิกิ (; โรมาจิ: "Nishiki no mihata") ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แห่งราชสำนัก มีรูปดวงอาทิตย์เป็นวงกลมสีทองและรูปดวงจันทร์เป็นวงกลมสีเงินบนพื้นสีแดง กระทั่งช่วงท้ายยุคเฮอัง ตระกูลไทระประกาศตนเป็นทหารของรัฐบาลและใช้ธงแดงมีวงกลมสีทอง  เช่นเดียวกับราชสำนัก เก็นจิ (ตระกูลมินาโมโตะ) ที่อยู่ในฐานะฝ่ายตรงข้ามจึงใช้ธงขาวมีวงกลมสีแดง  ในสงครามเก็มเป เมื่อตระกูลไทระพ่ายแพ้ไป เก็นจิจึงจัดตั้งรัฐบาลโชกุน (; โรมาจิ: "bakufu") บรรดาขุนศึกในยุคหลังอย่างโอดะ โนบูนางะ หรือโทกูงาวะ อิเอยาซุ ระลึกได้ว่าตนเองเป็นผู้สืบทอดเก็นจิ จึงชักธง"ฮิโนมารุ"ในสงคราม
"ตำนานเฮเกะ" จากคริสต์ศตวรรษที่ 12 ระบุว่าซามูไรแต่ละคนครองพัดที่มีรูปวาดดวงอาทิตย์ ส่วนอีกตำนานหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับธงชาติกล่าวถึงพระนิจิเร็งซึ่งมอบธงดวงอาทิตย์แก่โชกุนเพื่อนำไปในสงครามต่อต้านการรุกรานญี่ปุ่นของมองโกเลีย
ในยุทธการที่นากาชิโนะ (28 มิถุนายน ค.ศ. 1575) กองกำลังร่วมของโอดะ โนบูนากะ และโทกูงาวะ อิเอยาซุ ต่อสู้กับทาเกดะ คัตสึโยริ นอกจากโนบูนากะและอิเอยาซุมีธงประจำตระกูลของตนเองแล้ว ทั้งสองได้ชักธง"ฮิโนมารุ"ด้วย ส่วนตระกูลทาเกดะที่อยู่อีกฝ่ายหนึ่งก็ได้ชักธง"ฮิโนมารุ"เช่นกัน ทำให้"ฮิโนมารุ"ถือเป็นสัญลักษณ์ของชาติ
หนึ่งในธงชาติญี่ปุ่นที่เก่าแก่ที่สุดอยู่ที่วัดอุมโปจิใน#เปลี่ยนทาง ตำนานระบุว่าเป็นธงที่จักรพรรดิโกะ-เรเซพระราชทานแก่#เปลี่ยนทาง และได้รับการดูแลรักษาในฐานะสมบัติของตระกูลทาเกดะมานานกว่า 1,000 ปี และมีอายุเก่าแก่กว่าคริสต์ศตวรรษที่ 16
ในช่วงการรวมชาติในคริสต์ศตวรรษที่ 16 "ไดเมียว"แต่ละคนมีธงหลักที่ชักในสงคราม โดยมากธงเป็นผืนยาวที่มี#เปลี่ยนทาง (ตราประจำตระกูล) ของขุนนางไดเมียว สมาชิกในครอบครัวเดียวกันมีธงประจำตัวที่แตกต่างกันใช้ชักในสงคราม ธงใช้เป็นสิ่งแสดงตนและประดับไว้บนหลังทหารและม้า ส่วนนายพลมีธงประจำตัวที่ส่วนมากมีลักษณะต่างจากธงของทหารทั่วไป คือ เป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส
ใน ค.ศ. 1854 ช่วงรัฐบาลโชกุนโทกูงาวะ มีการสั่งให้เรือญี่ปุ่นต้องชักธง"ฮิโนมารุ"เพื่อจำแนกเรือตนให้ต่างไปจากเรือต่างชาติ ก่อนหน้านั้น มีการใช้ธง"ฮิโนมารุ"หลากประเภทบนเรือค้าขายกับสหรัฐอเมริกาและรัสเซีย มีพระบรมราชโองการประกาศให้"ฮิโนมารุ"เป็นธงเรือราษฎร์ของญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1870 ถือเป็นธงชาติตามกฎหมายระหว่าง ค.ศ. 1870–1885 "ฮิโนมารุ"จึงเป็นธงชาติแบบแรกที่ญี่ปุ่นประกาศใช้
ขณะที่แนวคิดของสัญลักษณ์แห่งชาติยังเป็นสิ่งแปลกใหม่สำหรับชาวญี่ปุ่น รัฐบาลเมจิจำเป็นให้มีสัญลักษณ์เหล่านั้นเพื่อสื่อสารกับโลกภายนอก ซึ่งกลายเป็นสิ่งที่สำคัญยิ่งภายหลังจากพลเรือจัตวา แมทธิว เพร์รี นำกองเรือมายังอ่าวโยโกฮามะ นอกจากนี้ รัฐบาลเมจิยังได้ประกาศใช้สัญลักษณ์แห่งชาติอีกหลายอย่าง รวมทั้งเพลงชาติ "คิมิงาโยะ" และตราแผ่นดิน ใน ค.ศ. 1885 มีการยกเลิกบรรดากฎหมายที่ไม่ได้ประกาศในราชกิจจานุเบกษา (; โรมาจิ: "Kanpō"; : #เปลี่ยนทาง) ทำให้ธงฮิโนมารุเป็นธงชาติโดยพฤตินัยเนื่องจากไม่มีกฎหมายรองรับภายหลังการฟื้นฟูเมจิ
ความขัดแย้งช่วงต้นและสงครามแปซิฟิก.
การใช้ธงชาติญี่ปุ่นเพิ่มสูงขึ้นในช่วงที่ญี่ปุ่นกำลังสร้างและขยายจักรวรรดิ อีกทั้งยังมีการใช้"ฮิโนมารุ"ในการเฉลิมฉลองชัยชนะในสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่หนึ่งและสงครามรัสเซีย–ญี่ปุ่น ตลอดจนความพยายามสู้รบทั่วทั้งประเทศ มีภาพยนตร์โฆษณาชวนชื่อญี่ปุ่นเรื่องหนึ่งใน ค.ศ. 1934 แสดงให้เห็นการออกแบบธงชาติญี่ปุ่นนั้นสมบูรณ์แบบในทุกทาง ผิดกับธงชาติอื่นที่มีข้อบกพร่องในการออกแบบ ใน ค.ศ. 1937 กลุ่มเด็กหญิงจากจังหวัดฮิโรชิมะแสดงความเป็นหนึ่งเดียวกับเหล่าทหารญี่ปุ่นที่สู้รบกับจีนในสงครามจีน–ญี่ปุ่นครั้งที่สองโดยรับประทาน "เบ็นโตฮิโนมารุ" (แปลตรงตัว#เปลี่ยนทาง 'ข้าวกล่องรูปธงชาติญี่ปุ่น') ที่มี"อูเมโบชิ"อยู่กึ่งกลางข้าว "เบ็นโตฮิโนมารุ"ได้กลายเป็นสัญลักษณ์ของการระดมพลและความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับทหารของญี่ปุ่นจนถึงคริสต์ทศวรรษ 1940
ชัยชนะของญี่ปุ่นในสงครามจีน–ญี่ปุ่นตอนต้นส่งผลให้มีการใช้"ฮิโนมารุ"ในการเฉลิมฉลองอีกครั้ง ที่สามารถพบเจอในมือของชาวญี่ปุ่นทุกคนในขบวนเฉลิมฉลอง
หนังสือเรียนในช่วงเวลานั้นมีการพิมพ์รูป"ฮิโนมารุ"พร้อมกับคำขวัญต่าง ๆ ที่แสดงความจงรักภักดีต่อจักรพรรดิและญี่ปุ่น ทั้งมีการปลูกฝังความรักชาติในฐานะศีลธรรมอันดีแก่เด็กชาวญี่ปุ่น การแสดงออกถึงความรักชาติ เช่น การประดับธงชาติหรือการบูชาจักรพรรดิทุกวัน เป็นส่วนหนึ่งของการเป็น "ชาวญี่ปุ่นที่ดี"
ธงชาติเป็นเครื่องมือหนึ่งของจักรวรรดินิยมญี่ปุ่นในการยึดครองพื้นที่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองโดยการบังคับให้ใช้ธงและการให้นักเรียนร้องเพลง "คิมิงาโยะ" ในการเคารพธงชาติตอนเช้า ส่วนธงพื้นถิ่นได้รับอนุญาตให้ใช้ในบางพื้นที่ เช่น ฟิลิปปินส์ #เปลี่ยนทาง แมนจู ส่วนเกาหลีที่เป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิญี่ปุ่น "ฮิโนมารุ"และสัญลักษณ์อื่นได้รับการประกาศว่าชาวเกาหลีเป็นพลเมืองของจักรวรรดิ
ในสงครามแปซิฟิก ชาวอเมริกันได้บัญญัติศัพท์ "มีตบอล"  เพื่อใช้เรียก"ฮิโนมารุ"และเครื่องหมายอากาศยานทางการทหารญี่ปุ่นในเชิงดูถูกเหยียดหยาม "ฮิโนมารุ"สำหรับชาวญี่ปุ่นเปรียบดั่ง "ธงอาทิตย์อุทัยที่ฉายแสงสู่ความมืดมิดทั่วโลก" ส่วนชาวตะวันตกมองว่าเป็นหนึ่งในสัญลักษณ์ที่ทรงพลังที่สุดของทหารญี่ปุ่น
ญี่ปุ่นในการยึดครองโดยสหรัฐอเมริกา.
"ฮิโนมารุ"เป็นธงชาติญี่ปุ่นโดยพฤตินัยในช่วงสงครามโลกครั้งที่สองและช่วงที่ถูกยึดครองโดยฝ่ายสัมพันธมิตร โดยการประดับ"ฮิโนมารุ"ในช่วงการยึดครองญี่ปุ่นภายหลังสงครามโลกครั้งที่สองต้องได้รับอนุญาตจาก#เปลี่ยนทาง แหล่งข้อมูลระบุถึงระดับของการจำกัดการใช้"ฮิโนมารุ"แตกต่างกันไป บางแหล่งถึงกับใช้คำว่า "ห้าม" ถึงกระนั้น แม้ว่าข้อจำกัดเดิมจะกำหนดไว้เข้มงวดมาก แต่ก็ไม่ถึงกับห้ามโดยสิ้นเชิง
หลังสงครามโลกครั้งที่สอง มีการใช้ธงแสดงสัญชาติบนเรือพลเรือนญี่ปุ่นของหน่วยงานควบคุมการขนส่งทางเรือสหรัฐอเมริกาสำหรับกองเรือพาณิชย์ญี่ปุ่น โดยกำหนดให้ใช้ธงที่ดัดแปลงจากธงอักขระ "E" ของธงประมวลสากลตั้งแต่เดือนกันยายน ค.ศ. 1945 กระทั่งสหรัฐอเมริกายุติการยึดครองญี่ปุ่น ส่วนเรือสหรัฐอเมริกาที่เดินในน่านน้ำญี่ปุ่นให้ในธงที่ดัดแปลงจากธงอักขระ "O"
เมื่อวันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 1947 ดักลาส แมกอาเธอร์ ยกเลิกข้อจำกัดการประดับ"ฮิโนมารุ"บนพื้นที่อาคารสภานิติบัญญัติแห่งชาติ พระราชวังหลวง ทำเนียบนายกรัฐมนตรี และอาคารศาลสูงสุด พร้อมกับการตรารัฐธรรมนูญแห่งญี่ปุ่นฉบับใหม่ บรรดาข้อจำกัดเหล่านั้นได้รับการผ่อนปรนลงใน ค.ศ. 1948 โดยอนุญาตให้บุคคลสามารถประดับธงชาติในวันสำคัญของชาติได้ กระทั่งได้ยกเลิกข้อจำกัดทั้งหมดในเดือนมกราคม ค.ศ. 1949 ทุกคนมีสิทธิ์ประดับ"ฮิโนมารุ"ได้ทุกเวลาโดยไม่ต้องขออนุญาตอีกต่อไป จึงทำให้มีการส่งเสริมให้โรงเรียนและบ้านเรือนประดับ"ฮิโนมารุ"จึงถึงช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1950
ภายหลังสงครามจนถึง ค.ศ. 1999.
ตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่ 2 ธงชาติญี่ปุ่นเป็นที่วิพากษ์วิจารณ์เนื่องจากความเกี่ยวเนื่องกับแสนยนิยม (ความนิยมในการทหาร) ของประเทศในอดีต เช่นเดียวกับ"คิมิงาโยะ" เพลงชาติญี่ปุ่นปัจจุบัน ความรู้สึกที่มีต่อ"ฮิโนมารุ"และ"คิมิงาโยะ"แสดงถึงการเปลี่ยนผ่านของสาธารณชนจากความรู้สึกรักชาติ "ไดนิปปง" (ญี่ปุ่นอันยิ่งใหญ่) ไปสู่ "นิฮง" ที่รักสันติและต่อต้านความคลั่งทหาร ด้วยการเปลี่ยนแปลงอุดมการณ์นี้ ทำให้การใช้ธงดังกล่าวในญี่ปุ่นลดลงทันทีหลังสงครามสิ้นสุดลง แม้ว่าผู้บัญชาการสูงสุดของฝ่ายสัมพันธมิตรได้ยกเลิกข้อจำกัดลงใน ค.ศ. 1949 แล้วก็ตาม
ในช่วงการฟื้นฟูความสัมพันธ์ทางการทูตของญี่ปุ่น มีการใช้"ฮิโนมารุ"เป็นอาวุธทางการเมืองในต่างประเทศ เมื่อครั้งที่จักรพรรดิโชวะและจักรพรรดินีโคจุงเสด็จพระราชดำเนินเยือนเนเธอร์แลนด์ มีการเผา"ฮิโนมารุ"โดยพลเมืองดัตช์ที่ต้องการให้พระองค์ทรงถูกเนรเทศกลับญี่ปุ่นหรือทรงถูกพิจารณาคดีในข้อหาฆาตกรรมต่อเชลยศึกชาวดัตช์ในสงครามโลกครั้งที่สอง ส่วนในประเทศญี่ปุ่นไม่มีการใช้ธงชาติเพื่อการดังกล่าว รวมทั้งการประท้วงการเจรจา#เปลี่ยนทาง สหภาพแรงงานและกลุ่มผู้ประท้วงอื่นนิยมใช้ธงแดงแห่งการปฏิวัติแทน
ประเด็นเกี่ยวกับ"ฮิโนมารุ"และเพลงชาติได้รับความสนใจขึ้นอีกครั้งเมื่อโตเกียวเป็นเจ้าภาพจัดการแข่งขันโอลิมปิกฤดูร้อน 1964 โดยก่อนการแข่งขันดังกล่าวมีกำหนดขนาดของรูปดวงอาทิตย์บนธงชาติ เนื่องจากธงเดิมเมื่อประดับร่วมกับธงชาติอื่นแล้วรูปดวงอาทิตย์บนธงไม่มีความโดดเด่นเพียงพอ ทาดามาซะ ฟูกิอูระ ผู้เชี่ยวชาญด้านสี ตัดสินใจกำหนดให้รูปดวงอาทิตย์บนธงมีขนาดสองในสามตามความยาวธง ฟูกิอูระยังกำหนดเฉดสีของธงที่ใช้ในการแข่งขันครั้งนี้ และการแข่งขันโอลิมปิกฤดูหนาว 1998 ที่นากาโนะด้วย
ใน ค.ศ. 1989 การสวรรคตของจักรพรรดิฮิโรฮิโตะได้จุดประเด็นทางสังคมเกี่ยวกับธงชาติขึ้น ฝ่ายอนุรักษนิยมเล็งเห็นว่าพวกเขาอาจมีโอกาสที่จะเสนอ"ฮิโนมารุ"เป็นธงชาติโดยไม่ถูกคัดค้านเกี่ยวกับความหมายของธง หากสามารถใช้ธงนี้ในพระราชพิธีได้โดยไม่กระตุ้นภาพลบในอดีต ในช่วงไว้ทุกข์อย่างเป็นทางการหกวัน มีการประดับธงโดยลดธงครึ่งเสาหรือติดแถบสีดำทั่วทั้งญี่ปุ่น แม้ว่าจะมีรายงานเกี่ยวกับผู้ประท้วงที่ทำลาย"ฮิโนมารุ"ในวันพระราชพิธีพระบรมศพ การประดับธงชาติญี่ปุ่นครึ่งเสาของสถานศึกษาโดยพร้อมเพรียงนำมาซึ่งความสำเร็จของฝ่ายอนุรักษนิยม
ตั้งแต่ ค.ศ. 1999.
ใน ค.ศ. 1999 มีการตราพระราชบัญญัติธงชาติและเพลงชาติเพื่อกำหนดให้"ฮิโนมารุ"และ"คิมิงาโยะ"เป็นสัญลักษณ์แห่งชาติ โดยการตรากฎหมายดังกล่าวเริ่มต้นจากอัตวินิบาตกรรมของโทชิฮิโระ อิชิกาวะ ผู้อำนวยการ#เปลี่ยนทาง ในเซระ จังหวัดฮิโรชิมะ เนื่องจากไม่สามารถแก้ปัญหาความขัดแย้งระหว่างคณะกรรมการโรงเรียนกับคณะครูเกี่ยวกับการใช้"ฮิโนมารุ"และ"คิมิงาโยะ" กฎหมายดังกล่าวเป็นหนึ่งในกฎหมายที่มีการโต้แย้งมากที่สุดกฎหมายหนึ่งที่สภานิติบัญญัติแห่งชาติผ่านกฎหมายนับแต่ ค.ศ. 1992 ที่มีการผ่าน "พระราชบัญญัติว่าด้วยความร่วมมือสำหรับปฏิบัติการรักษาความสงบของสหประชาชาติและปฏิบัติการอื่น" หรือที่อาจรู้จักในชื่อ "กฎหมายความร่วมมือสันติภาพระหว่างประเทศ"
เคโซ โอบูจิ นายกรัฐมนตรีจากพรรคเสรีประชาธิปไตย (แอลดีพี) ตัดสินใจที่จะร่างกฎหมายเพื่อกำหนดให้"ฮิโนมารุ"และ"คิมิงาโยะ"เป็นสัญลักษณ์ของญี่ปุ่นอย่างเป็นทางการภายใน ค.ศ. 2000 ส่วน#เปลี่ยนทาง #เปลี่ยนทาง ต้องการให้กฎหมายดังกล่าวเสร็จสมบูรณ์ภายในวันครบรอบ 10 ปีพระราชพิธีขึ้นครองราชย์ของจักรพรรดิอากิฮิโตะ โดยใน ค.ศ. 1974 มีความพยายามในการตรากฎหมายเพื่อกำหนดธงชาติและเพลงชาติ ภายหลังที่โอกินาวะกลับเป็นส่วนหนึ่งของญี่ปุ่นใน ค.ศ. 1972 และวิกฤตการณ์น้ำมัน ค.ศ. 1973 #เปลี่ยนทาง นายกรัฐมนตรี ได้กล่าวเป็นนัยว่าจะตรากฎหมายเพื่อกำหนดให้สัญลักษณ์ทั้งสองอยู่ในกฎหมายญี่ปุ่น นอกจากการสั่งการให้โรงเรียนสอนและเล่นเพลง"คิมิงาโยะ"แล้ว ทานากะยังต้องการให้นักเรียนชักธง"ฮิโนมารุ"ในพิธีการทุกเช้า และนำหลักสูตรจริยธรรมที่มีส่วนจาก#เปลี่ยนทาง ซึ่งจักรพรรดิเมจิทรงตราขึ้นใน ค.ศ. 1890 ด้วย ถึงกระนั้นทานากะไม่ประสบความสำเร็จในการผ่านร่างกฎหมายเข้าสู่สภานิติบัญญัติได้ในปีดังกล่าว
กฎหมายดังกล่าวได้รับการสนับสนุจากพรรคแอลดีพีและพรรคโคเม (ซีจีพี) ในทางกลับกัน #เปลี่ยนทาง (เอสดีพีจี) และพรรคคอมมิวนิสต์ (เจซีพี) ต่อต้านกฎหมายดังกล่าว โดยกล่าวถึงความหมายแฝงของสัญลักษณ์ทั้งสองที่มีต่อช่วงสงคราม พรรคเจซีพียังได้ต่อต้านเพิ่มเติมในประเด็นที่ไม่จัดให้มีการหยั่งเสียงจากสาธารณชน ส่วนพรรคประชาธิปไตย (ดีพีเจ) ไม่มีความเห็นพ้องในประเด็นนี้ นาโอโตะ คัง หัวหน้าพรรคดีพีเจและนายกรัฐมนตรีในเวลาต่อมากล่าวว่าพรรคดีพีเจต้องสนับสนุนร่างกฎหมายนี้เพราะพรรคได้รับรองสัญลักษณ์ทั้งสองในฐานะสัญลักษณ์แห่งญี่ปุ่นแล้ว ยูกิโอะ ฮาโตยามะ รองเลขาธิการพรรคและนายกรัฐมนตรีในเวลาต่อมามีความเห็นว่าร่างกฎหมายนี้จะทำให้เกิดความแตกแยกในสังคมและโรงเรียนของรัฐมากยิ่งขึ้น ถึงกระนั้นก็ตามฮาโตยะมาลงมติเห็นชอบต่อกฎหมายดังกล่าว แต่คังกลับลงมติไม่เห็นชอบ
ก่อนการลงมติ มีการเรียกร้องให้แยกร่างกฎหมายนี้ในสภานิติบัญญัติ โนริฮิโระ คาโตะ ศาสตราจารย์จากมหาวิทยาลัยวาเซดะกล่าวว่า"คิมิงาโยะ"มีประเด็นเฉพาะตัวที่ซับซ้อนกว่าธง"ฮิโนมารุ" ความพยายามที่จะตราให้"ฮิโนมารุ"เป็นธงชาติเพียงอย่างเดียวของพรรคดีพีเจและพรรคอื่นระหว่างการลงมติต่อร่างกฎหมายดังกล่าวถูกสภานิติบัญญัติปัดตกไป สภาผู้แทนราษฎรมีมติให้ผ่านร่างกฎหมายดังกล่าวเมื่อวันที่ 22 กรกฎาคม ค.ศ. 1999 ด้วยคะแนนเสียง 403 ต่อ 86 ต่อมาร่างกฎหมายดังกล่าวเข้าสู่การพิจารณาของวุฒิสภาเมื่อวันที่ 28 กรกฎาคมและมีมติให้ผ่านเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม มีการประกาศบังคับใช้กฎหมายดังกล่าวเมื่อวันที่ 13 สิงหาคม
ในวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 2009 ปรากฏภาพถ่ายภาพหนึ่งที่ถ่ายในขบวนหาเสียงของพรรคดีพีเจใน#เปลี่ยนทาง แสดงรูปธงที่แขวนบนเพดาน ธงดังกล่าวทำขึ้นจากการตัดและเย็บธง"ฮิโนมารุ"สองผืนเข้าด้วยกันจนเป็นรูปตราสัญลักษณ์ของพรรคดีพีเจ ภาพดังกล่าวทำให้พรรคแอลดีพีและทาโร อาโซ นายกรัฐมนตรี โกรธเคืองอย่างมาก โดยนายกรัฐมนตรีกล่าวว่าการกระทำดังกล่าวนั้นไม่น่าให้อภัย ยูกิโอ ฮาโตยามะ หัวหน้าพรรคดีพีเจ (ซึ่งเคยลงมติร่างกฎหมายว่าด้วยธงชาติและเพลงชาติ) กล่าวตอบว่าธงดังกล่าวไม่ใช่"ฮิโนมารุ"และไม่ควรมองเป็นเช่นนั้น
ลักษณะธง.
ตามพระบรมราชโองการหมายเลข 57 ที่ประกาศใช้เมื่อ ค.ศ. 1870 มีบทบัญญัติเกี่ยวกับธงชาติ 2 บท บทแรกระบุถึงบุคคลและวิธีการประดับธง ส่วนบทที่สองระบุถึงวิธีการทำธง ธงมีอัตราส่วน 7:10 คือความกว้างเจ็ดส่วน ความยาวสิบส่วน รูปวงกลมสีแดงที่แสดงถึงดวงอาทิตย์มีขนาดสามในห้าของความกว้างจากฝั่งคันธง พระบรมราชโองการกำหนดให้รูปวงกลมนั้นอยู่กึ่งกลาง แต่มักจะเลื่อนรูปวงกลมค่อนไปทางคันธงหนึ่งในหนึ่งร้อย (1/100) ส่วน (ด้วยการกำหนดดังกล่าว ทำให้รูปวงกลมปรากฏอยู่กึ่งกลางของธงเมื่อโบกสะบัด) นอกจากนี้มีการใช้เทคนิควิธีดังกล่าวกับธงอื่น เช่น ธงชาติบังกลาเทศ ธงชาติปาเลา ในวันที่ 3 ตุลาคมของปีเดียวกัน มีการผ่านระเบียบว่าด้วยลักษณะธงเรือราษฎร์และธงเรืออื่น โดยกำหนดให้ธงเรือราษฎร์มีอัตราส่วน 2:3 คือความกว้างสองส่วนและความยาวสามส่วน ส่วนขนาดรูปวงกลมเท่าเดิม แต่วางรูปวงกลมนั้นค่อนไปทางคันธงหนึ่งในยี่สิบ (1/20) ส่วน
เมื่อมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติธงชาติและเพลงชาติ มีการปรับขนาดของธงเล็กน้อย อัตราส่วนของธงโดยรวมเปลี่ยนเป็นความกว้างสองส่วนต่อความยาวสามส่วน (2:3) และรูปวงกลมสีแดงเลื่อนสู่กึ่งกลางพอดี แต่ยังคงขนาดของรูปวงกลม พื้นของธงเป็นสีขาวและกึ่งกลางเป็นวงกลมสีแดง (; โรมาจิ: "beni iro"; : เบนิ อิโระ) แต่กฎหมายดังกล่าวมิได้กำหนดเฉดสีแดงที่แน่ชัด มีเพียงการระบุว่าใช้สีแดงเข้ม
กรมกลาโหม (ปัจจุบันคือกระทรวงกลาโหม) ได้ข้อกำหนดเกี่ยวกับธงชาติใน ค.ศ. 1973 โดยกำหนดให้สีแดงมีค่า 5R 4/12 และสีขาวมีค่า N9 ตามแผนภูมิ#เปลี่ยนทาง ต่อมาในวันที่ 21 มีนาคม ค.ศ. 2008 ได้ปรับแบบธงให้ตรงกับกฎหมายที่ใช้ในปัจจุบันและปรับปรุงค่าสีใหม่ มาตรฐานใหม่นี้ระบุให้ใช้#เปลี่ยนทาง และไนลอนผลิตธงที่ใช้ในกองทัพ ค่าสีของธงที่ปรับปรุงใหม่ได้กำหนดให้ธงอะคริลิกมีค่าสีแดงที่ 5.7R 3.7/15.5 และค่าสีขาวที่ N9.4 ส่วนธงไนลอนมีค่าสีแดงที่ 6.2R 4/15.2 และค่าสีขาวที่ N9.2 ในเอกสารที่ออกโดย#เปลี่ยนทาง (โอดีเอ) ระบุให้สีแดงบน"ฮิโนมารุ"และตราสัญลักษณ์ของโอดีเอมีค่า#เปลี่ยนทาง 156 และซีเอ็มวายเค 0-100-90-0 ในระหว่างการพิจารณาพระราชบัญญัติว่าด้วยธงชาติและเพลงชาติ มีข้อแนะนำว่าควรใช้เฉดสีแดงสด (; โรมาจิ: "aka iro"; : อากะ อิโระ) หรือใช้สีจากกลุ่มสี#เปลี่ยนทาง 
การใช้ธงและธรรมเนียม.
ในช่วงเวลาที่มีการประกาศใช้"ฮิโนมารุ"ครั้งแรก นั้นชาวญี่ปุ่นให้ความสำคัญต่อธงชาติน้อยมากและมีการประท้วง ส่งผลให้ต้องใช้เวลาระยะหนึ่งในการสร้างการยอมรับของผู้คน โดยส่วนหนึ่งเป็นผลจากการที่รัฐบาลกำหนดให้ประชาชนต้องถวายการต้อนรับจักรพรรดิด้วยธงชาติเมื่อพระองค์เสด็จพระราชดำเนิน
ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ทุกบ้านต้องประดับ"ฮิโนมารุ"ในวันสำคัญ นับแต่สงครามสิ้นสุดลง ธงชาติส่วนใหญ่มักประดับอยู่บนอาคารสถานที่ของรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่น เช่น ศาลาว่าการเมือง ส่วนการประดับธงชาติบนบ้านเรือนหรืออาคารพาณิชย์มีน้อยมาก มีบุคคลและบริษัทบางส่วนส่งเสริมให้ประดับธงชาติในวันสำคัญ รวมทั้งรัฐบาลญี่ปุ่นที่ขอความร่วมมือให้ประชาชนประดับ"ฮิโนมารุ"ในวันสำคัญ แต่มิได้กำหนดเป็นข้อบังคับตามกฎหมาย นับแต่วันคล้ายวันพระราชสมภพของสมเด็จพระจักรพรรดิครบ 80 พรรษาเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม ค.ศ. 2002 บริษัทรถไฟคีวชูได้ประดับ"ฮิโนมารุ"ในสถานีรถไฟทั้ง 330 สถานี
ตั้งแต่ ค.ศ. 1995 โอดีเอใช้ลาย"ฮิโนมารุ"ในตราสัญลักษณ์อย่างเป็นทางการ ตราสัญลักษณ์ดังกล่าวมิได้ออกแบบโดยรัฐบาล (ตราสัญลักษณ์นี้ได้รับเลือกจากบรรดาตราสัญลักษณ์ 5,000 แบบที่ส่งมาจากสาธารณชน) แต่รัฐบาลได้พยายามเพิ่มการรับรู้ของ"ฮิโนมารุ"ผ่านบรรจุภัณฑ์ความช่วยเหลือและโครงการการพัฒนาจากรัฐบาล จากข้อมูลของโอดีเอ การใช้ธงเป็นวิธีการที่มีประสิทธิภาพมากที่สุดที่แสดงถึงความช่วยเหลือจากประชาชนชาวญี่ปุ่น
ธงโชคดี.
ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง เป็นประเพณีปฏิบัติที่เพื่อน เพื่อนร่วมชั้น และญาติของทหารที่จะออกประจำการจะร่วมกันเขียนบน"ฮิโนมารุ"และมอบให้ทหารนั้น ธงยังใช้เป็นเครื่องรางนำโชคและอำนวยพรให้ทหารเดินทางกลับจากการรบโดยปลอดภัยอีกด้วย เครื่องรางชนิดนี้เรียกว่า (; #เปลี่ยนทาง) โดยมีธรรมเนียมว่าจะไม่เขียนสิ่งใดบนรูปวงกลมดวงอาทิตย์ หลังสงครามสิ้นสุด มีการยึดหรือพบธงเหล่านี้อยู่กับศพทหารญี่ปุ่น ธงบางผืนกลายเป็นของที่ระลึก และบางผืนได้ส่งกลับประเทศญี่ปุ่นและมอบแก่ทายาทของผู้เสียชีวิตเหล่านั้น
ในยุคสมัยใหม่ ยังคงมีการใช้"ฮิโนมารุโยเซงากิ"อยู่ ธรรมเนียมการเขียนบนฮิโนมารุเพื่อใช้เป็นเครื่องรางนำโชคยังคงดำเนินต่อไป แม้ว่าจะมีอยู่ในรูปแบบที่จำกัดก็ตาม มีการใช้"ฮิโนมารุโยเซงากิ"เพื่อสนับสนุนทีมชาติญี่ปุ่นในการแข่งขันกีฬา มีการใช้"โยเซงากิ" (; "ธงสนับสนุนกลุ่ม") สำหรับสนับสนุนทหาร นักกีฬา ผู้เกษียณอายุ นักเรียนโอนย้ายในชุมชน หรือเพื่อนฝูง โดยใช้กระดาษสีและธงที่เขียนข้อความไว้ ในญี่ปุ่นสมัยใหม่ มีการมอบของดังกล่าวให้กับบุคคลในงานเลี้ยงส่งนักกีฬา งานเลี้ยงอำลาสำหรับเพื่อนร่วมงานหรือนักเรียนโอนย้ายสำหรับการจบการศึกษาและการเกษียณอายุ หลังเหตุภัยพิบัติทางธรรมชาติ เช่นเหตุแผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิในโทโฮกุ ค.ศ. 2011 ผู้คนเขียนข้อความบนฮิโนมารุโยเซงากิเพื่อส่งกำลังใจ
"ฮาจิมากิ".
 (; "ผ้าโพกศีรษะ") เป็น#เปลี่ยนทาง สีขาวที่มีรูปดวงอาทิตย์สีแดงอยู่กึ่งกลาง อาจมีข้อความเขียนอยู่บนผ้านั้น โดยสวมเป็นสัญลักษณ์แห่งความเพียรพยายามหรือความกล้าหาญของผู้สวม มีการสวมในหลายโอกาส เช่น ผู้ชมกีฬา หญิงใกล้คลอด นักเรียน#เปลี่ยนทาง (โรงเรียนกวดวิชา) พนักงานสำนักงาน ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง มีการเขียนวลี (; โรมาจิ: "Hisshō"; "ชัยชนะอันแน่นอน" หรือ "เจ็ดชีวิต") บน"ฮาจิมากิ"ที่นักบินคามิกาเซะ แสดงให้เห็นว่านักบินยินดีที่จะสละชีพเพื่อชาติของเขา
"เบ็นโต".
"เบ็นโต"เป็นประเภทข้าวกล่องแบบญี่ปุ่น เมนูเบ็นโตะที่สื่อความหมายถึงดวงอาทิตย์และธงชาติ เรียกว่า "ฮิโนมารุโกฮัง" (; โรมาจิ: "Hinomaru gohan"; : ฮิโนมารุโกฮัง) ประกอบด้วยข้าวขาวหุงสุก  กับ"อูเมโบชิ"แดง (พลัมแห้ง) อยู่กึ่งกลาง โดยอูเมโบชิเค็มที่ผ่านการแช่น้ำเกลือทำหน้าที่เป็นสารกันบูดสำหรับข้าว อาจมีอาหารอื่นอยู่ในกล่องเดียวกัน หากมีเพียงข้าวขาวและอูเมโบชิแดงในกล่อง เรียกว่า "ฮิโนมารุเบ็นโต" (; โรมาจิ: "Hinomaru bentō"; ข้าวกล่องฮิโนมารุ) นอกจากนี้ยังมีเมนูข้าวฮิโนมารุแบบอื่นที่อาจพบเจอได้น้อย
วัฒนธรรมและการรับรู้.
ข้อมูลจากผลการสำรวจของสื่อกระแสหลักพบว่าประชาชนขาวญี่ปุ่นจำนวนมากรับรู้ว่าธงญี่ปุ่นว่าเป็นธงชาติอยู่ก่อนการประกาศใช้"พระราชบัญญัติธงชาติและเพลงชาติ"ใน ค.ศ. 1999 ถึงกระนั้นก็ยังมีข้อถกเถียงต่อการใช้ธงในพิธีการของโรงเรียนและบนสื่อต่อไป เช่น หนังสือพิมพ์ฝ่ายเสรีนิยมอย่าง"#เปลี่ยนทาง " หรือ"#เปลี่ยนทาง " มักนำเสนอบทความวิพากษ์วิจารณ์ธงชาติญี่ปุ่น ที่สะท้อนถึงมุมมองทางการเมืองของผู้อ่าน ชาวญี่ปุ่นบางส่วนเห็นว่าธงนี้เป็นตัวแทนช่วงเวลาที่ประชาธิปไตยถูกลดทอนในสมัยจักรวรรดิญี่ปุ่น
การแสดงธงชาติที่บ้านเรือนและห้างร้านยังคงเป็นที่ถกเถียงในสังคมญี่ปุ่นเช่นกัน เนื่องจากความเกี่ยวพันกับกลุ่มนักกิจกรรม"#เปลี่ยนทาง " (; โรมาจิ: "Uyoku dantai"; "กลุ่มปีกขวา") พวกฝ่ายขวาจัด หรือ#เปลี่ยนทาง อาคารบ้านเรือนและพาณิชย์ส่วนมากจึงไม่ประดับธง แม้ว่าจะไม่มีการกำหนดให้ประดับธงในวันสำคัญของชาติหรือในเหตุการณ์พิเศษ แต่ในเดือนกันยายน ค.ศ. 2012 นครคานาซาวะในจังหวัดอิชิกาวะได้เสนอแผนขอใช้งบประมาณเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนประดับธงชาติในวันสำคัญของชาติด้วยการแจกคูปองแก่บ้านที่ซื้อธงชาติ
ผู้คนในอดีตอาณานิคมของญี่ปุ่นและญี่ปุ่นบางส่วน เช่น โอกินาวะ ยังคงมีความรู้สึกในเชิงลบต่อธงชาติญี่ปุ่น เหตุการณ์ที่สะท้อนถึงมุมมองดังกล่าว ได้แก่เหตุที่เจ้าของห้างสรรพสินค้าชาวโอกินาวะเผาธงก่อน#เปลี่ยนทาง เริ่มต้น เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม ค.ศ. 1987 โดยโชอิจิ ชิบานะ ผู้เผาธง ได้เผา"ฮิโนมารุ"ไม่ใช่เพียงแค่แสดงการต่อต้านความโหดร้ายของทหารญี่ปุ่นและการประจำการของกองกำลังสหรัฐอเมริกาที่ยังคงอยู่เท่านั้น แต่ยังป้องกันไม่ให้แสดงธงนั้นในที่สาธารณะอีกด้วย อีกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในโอกินาวะ มีการทำลายธงระหว่างพิธีการของโรงเรียนและกลุ่มนักเรียนปฏิเสธที่จะแสดงความเคารพธงชาติที่กำลังชักขึ้นขณะบรรเลง"คิมิงาโยะ" ในนาฮะ เมืองหลวงของโอกินาวะ มีการชักธงชาติขึ้นครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 2001 นับแต่ที่โอกินาวะกลับเป็นส่วนหนึ่งของญี่ปุ่นเพื่อเฉลิมฉลองครบรอบ 80 ปีของเมือง
ในสาธารณรัฐประชาชนจีนและสาธารณรัฐเกาหลีซึ่งต่างเคยถูกจักรวรรดิญี่ปุ่นยึดครองมีมุมมองต่อการประกาศใช้"ฮิโนมารุ"ใน ค.ศ. 1998 ว่าเป็นหลักฐานในการเปลี่ยนมุมมองทางการเมืองไปทางขวาของญี่ปุ่นและอาจนำไปสู่การสร้างกองทัพอีกครั้งด้วย การผ่านกฎหมายใน ค.ศ. 1999 นั้นเกิดขึ้นในที่ช่วงเวลาที่มีการถกเถียงถึงสถานะของศาลเจ้ายาซูกูนิ ความร่วมมือทางทหารระหว่างสหรัฐอเมริกากับญี่ปุ่น และการสร้างโครงการการป้องกันทางขีปนาวุธ นอกจากนี้ในบรรดาประเทศที่ญี่ปุ่นเคยยึดครองมีความรู้สึกที่หลากหลาย รวมทั้งมองข้ามการผ่านกฎหมายใน ค.ศ. 1999 ในสิงคโปร์ คนรุ่นเก่ายังคงมีความรู้สึกไม่ดีต่อธงชาติญี่ปุ่น ในขณะที่คนรุ่นใหม่กว่ากลับไม่มีความรู้สึกในทางเดียวกัน ส่วนรัฐบาลฟิลิปปินส์ไม่เพียงเชื่อว่าญี่ปุ่นจะไม่กลับไปคืนสู่ความเป็นแสนยนิยมเท่านั้น แต่เชื่อว่าเป้าหมายของกฎหมายดังกล่าวนั้นเพื่อกำหนดสัญลักษณ์ทั้งสอง (ธงชาติและเพลงชาติ) อย่างเป็นทางการในกฎหมายและทุกรัฐมีสิทธิ์ที่จะสร้างสัญลักษณ์ประจำชาติได้
แม้ญี่ปุ่นไม่มีกฎหมายเอาผิดต่อการเผา"ฮิโนมารุ" แต่การเผาธงชาติอื่นในญี่ปุ่นผิดกฎหมาย
แบบพิธี.
ตามแบบพิธี ให้ชักธงชาติตั้งแต่ดวงอาทิตย์ขึ้นกระทั่งดวงอาทิตย์ตก ส่วนห้างร้านและสถานศึกษาสามารถชักธงได้ตั้งแต่เวลาเปิดทำการจนปิดทำการ เมื่อประดับธงชาติญี่ปุ่นร่วมกันธงของประเทศอื่นในเวลาเดียวกันในญี่ปุ่น ธงชาติญี่ปุ่นจะต้องอยู่ในตำแหน่งที่มีเกียรติ ส่วนธงประเทศอื่นให้ประดับด้านขวาของธงชาติ โดยธงชาติและธงของประเทศอื่นจะต้องอยู่ในระดับเดียวกันและมีขนาดเท่ากัน เมื่อประดับร่วมกับธงของประเทศอื่นมากกว่าหนึ่งชาติ ให้เรียงธงตามลำดับชื่อประเทศที่กำหนดโดยสหประชาชาติ เมื่อธงไม่อยู่ในสภาพที่เหมาะสมต่อการใช้งาน ตามธรรมเนียมแล้วจะเผาธงดังกล่าวในที่ลับตา แม้"พระราชบัญญัติว่าด้วยธงชาติและเพลงชาติ"จะไม่ได้กำหนดแบบแผนการใช้ธง แต่จังหวัดอาจมีระเบียบของตนว่าด้วยการใช้"ฮิโนมารุ"และธงประจำจังหวัด
การไว้ทุกข์.
การใช้ธง"ฮิโนมารุ"เพื่อไว้ทุกข์มีสองรูปแบบ รูปแบบแรกคือการลดธงครึ่งเสา (; โรมาจิ: "Han-ki"; : ฮังกิ) เช่นเดียวกับชาติอื่น โดยสำนักงานกระทรวงการต่างประเทศจะลดธงครึ่งเสาเมื่อมีพิธีศพของประมุขของรัฐต่างประเทศ
อีกรูปแบบหนึ่งของการไว้ทุกข์คือการหุ้ม#เปลี่ยนทาง ทรงกลมเสาธงด้วยผ้าดำและประดับแถบผ้าสีดำ (; โรมาจิ: "Chō-ki"; : #เปลี่ยนทาง ; "ธงไว้ทุกข์") เหนือธงชาติ โดยพบรูปแบบการไว้ทุกข์แบบนี้ในการสวรรคตของจักรพรรดิเมจิเมื่อวันที่ 30 กรกฎาคม ค.ศ. 1912 และคณะรัฐมนตรีประกาศบัญญัติให้ชักธงชาติในลักษณะไว้ทุกข์เมื่อจักรพรรดิเสด็จสวรรคต ทั้งนี้ คณะรัฐมนตรีเป็นผู้มีอำนาจในการประกาศให้ลดธงชาติครึ่งเสา
สถานศึกษาของรัฐ.
นับแต่สงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลง กระทรวงศึกษาธิการออกประกาศและระเบียบเพื่อส่งเสริมการใช้"ฮิโนมารุ"และ"คิมิงาโยะ" (เพลงชาติ) ในโรงเรียนภายใต้ความดูแล มีการออกประกาศฉบับแรกใน ค.ศ. 1950 โดยขอความร่วมมือให้นำสัญลักษณ์ทั้งสองมาใช้งาน แต่มิได้เป็นการบังคับ ต่อมาได้ขยายการขอความร่วมมือดังกล่าวร่วมทั้งการใช้สัญลักษณ์ทั้งสองในวันสำคัญของชาติและในพิธีการเพื่อส่งเสริมให้นักเรียนทราบถึงวันสำคัญและส่งเสริมการศึกษาการป้องกันประเทศ ในเอกสารแนวทางเพื่อการปฏิรูปการศึกษา ค.ศ. 1989 รัฐบาลพรรคแอลดีพีได้กำหนดให้ต้องใช้ธงในพิธีการของโรงเรียนและแสดงความเคารพด้วยอากัปกิริยาที่เหมาะสมต่อธงและ"คิมิงาโยะ"ขึ้นเป็นครั้งแรก ทั้งยังมีบทกำหนดโทษสำหรับเจ้าหน้าที่ของสถานศึกษาที่ไม่ปฏิบัติตามคำสั่งนี้ด้วย
แนวทางหลักสูตรการศึกษาฉบับ ค.ศ. 1999 ที่ออกโดยกระทรวงศึกษาธิการหลังการประกาศใช้"พระราชบัญญัติว่าด้วยธงชาติและเพลงชาติ"กำหนดให้ "ที่ทางเข้าและในพิธีสำเร็จการศึกษา สถานศึกษาต้องประดับธงชาติญี่ปุ่นและสั่งให้นักเรียนนักศึกษาร้องเพลง"คิมิงาโยะ"เพื่อให้ความสำคัญต่อธงและเพลง" นอกจากนี้ คำอธิบายประกอบแนวทางหลักสูตร ค.ศ. 1999 ของกระทรวงสำหรับสถานศึกษาระดับประถมศึกษาระบุว่า "เพื่อให้ความก้าวหน้าของความเป็นสากลควบคู่กับการส่งเสริมความรักชาติและการตระหนักถึงความเป็นชาวญี่ปุ่น จึงเป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องปลูกฝังทัศนคติของนักเรียนในสถานศึกษาให้มีความเคารพต่อธงชาติญี่ปุ่นและ"คิมิงาโยะ" เพื่อให้พวกเขาเติบโตขึ้นเป็นพลเมืองญี่ปุ่นที่ได้รับความเคารพในสังคมที่มีความเป็นนานาชาติ" กระทรวงยังระบุอีกว่าหากนักเรียนญี่ปุ่นไม่สามารถเคารพสัญลักษณ์ของตนได้ พวกเขาก็ไม่สามารถเคารพสัญลักษณ์ของชาติอื่นได้
สถานศึกษามักเป็นศูนย์กลางของการถกเถียงในประเด็นเกี่ยวกับเพลงชาติและธงชาติอยู่เสมอ คณะกรรมการการศึกษาแห่งโตเกียวกำหนดให้ใช้เพลงชาติและธงชาติในพิธีการในสถานศึกษา คำสั่งยังกำหนดให้ครูต้องเคารพสัญลักษณ์ทั้งสอง มิฉะนั้นจะเสี่ยงต่อการถูกเลิกจ้าง มีการประท้วงว่ากฎดังกล่าวนั้นขัดต่อรัฐธรรมนูญแห่งญี่ปุ่น แต่คณะกรรมการโต้แย้งว่าสถานศึกษาเป็นหน่วยงานของรัฐ บุคลากรของโรงเรียนจึงมีหน้าที่ในการอบรมสั่งสอนให้นักเรียนเป็นพลเมืองญี่ปุ่นที่ดี สถานศึกษาบางแห่งปฏิเสธที่จะประดับ"ฮิโนมารุ"ในพิธีสำเร็จการศึกษาของสถานศึกษาและผู้ปกครองบางคนรื้อธงลงเพื่อประท้วง เหล่าครูจำนวนหนึ่งพยายามเอาผิดทางกฎหมายต่อ#เปลี่ยนทาง ผู้ว่าราชการมหานครโตเกียว และเจ้าหน้าที่อาวุโสที่สั่งให้ครูต้องเคารพ"ฮิโนมารุ"และ"คิมิงาโยะ" แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ภายหลังการประท้วงก่อนหน้า #เปลี่ยนทาง ยอมรับการใช้ทั้งธงชาติและเพลงชาติ ถึงกระนั้น องค์กรที่เล็กกว่าอย่างสหภาพแรงงานครูและบุคลากรทางศึกษาทั่วทั้งญี่ปุ่น (All Japan Teachers and Staffs Union) ยังคงต่อต้านสัญลักษณ์ทั้งสองและการใช้สัญลักษณ์ดังกล่าวภายในสถานศึกษา
ธงที่เกี่ยวข้อง.
ธงทหาร.
กองกำลังป้องกันตนเองญี่ปุ่น (เจเอสดีเอฟ) และกองกำลังป้องกันตนเองภาคพื้นดินญี่ปุ่นให้ธงอาทิตย์อุทัยที่มีรัศมีสีแดงแปดเส้นกระจายออก เรียกว่า"ฮาจิโจ-เคียวกูจิตสึกิ" (; โรมาจิ: "Hachijō-Kyokujitsuki") มีขอบสีทองรอบขอบผืนธง
รูปแบบธงอาทิตย์อุทัยที่เป็นที่รู้จักเป็นธงรูปดวงอาทิตย์มีเส้นรัศมีสีแดง 16 เส้นในรูปแบบ#เปลี่ยนทาง ในอดีตกองทัพญี่ปุ่นใช้เป็นธงประจำกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น โดยเฉพาะกองทัพบกและกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่น โดยประกาศให้ธงดังกล่าว (; โรมาจิ: "Jyūrokujō-Kyokujitsuki"; : จีวโรกูโจ-เคียวกูจิตสึกิ) เป็นธงกองทัพครั้งแรกเมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม ค.ศ. 1870 และใช้จนกระทั่งสงครามโลกครั้งที่สองสิ้นสุดลงเมื่อ ค.ศ. 1945 ต่อมาได้นำกลับมาใช้อีกครั้งเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน ค.ศ. 1954 ปัจจุบันใช้ในฐานะธงกองทัพและธงเรือของกองกำลังป้องกันตนเองภาคพื้นดินญี่ปุ่น (เจจีเอสดีเอฟ) และกองกำลังป้องกันตนเองทางทะเลญี่ปุ่น (เจเอ็มเอสดีเอฟ) #เปลี่ยนทาง ผู้บัญชาการเสนาธิการเจเอสดีเอฟกล่าวว่าธงอาทิตย์อุทัยเป็น "ความภาคภูมิใจ" ของเหล่าทหารกองกำลังป้องกันตนเองทางทะเล เนื่องจากการคงการใช้งานธงนี้ที่เคยใช้โดยกองทัพจักรวรรดิญี่ปุ่น ในจีนและเกาหลีธงนี้จึงมีความหมายเชิงลบเช่นเดียวกับธงนาซี เจเอ็มเอสดีเอฟยังมีการใช้#เปลี่ยนทาง โดยประกาศใช้ครั้งแรกใน ค.ศ. 1914 และประกาศใช้อีกครั้งใน ค.ศ. 1965 ธงชายยอดเสาเรือประกอบด้วยรูปธงนาวีรูปแบบอย่างง่ายบนผืนธงด้านคันธงและส่วนปลายธงเป็นพื้นสีขาว อัตราส่วนของธงชายอยู่ระหว่าง 1:40 และ 1:90
กองกำลังป้องกันตนเองทางอากาศญี่ปุ่น (เจเอเอสดีเอฟ) ที่จัดตั้งขึ้นเป็นเอกเทศใน ค.ศ. 1952 มีเพียงรูปดวงอาทิตย์เปล่าเป็นสัญลักษณ์เท่านั้น เป็นเพียงกองทัพเดียวที่ตราสัญลักษณ์ไม่มีรังสีล้อมรอบแบบธงของจักรวรรดิ อย่างไรก็ตาม กองทัพมีธงประจำกองทัพประดับที่ฐานทัพและใช้ในพิธีการสวนสนาม ธงประจำกองกำลังป้องกันตนเองทางอากาศญี่ปุ่นประกาศใช้ครั้งแรกใน ค.ศ. 1955 ภายหลังการการจัดตั้งเจเอเอสดีเอฟใน ค.ศ. 1954 ธงมีพื้นที่สีน้ำเงินโคบอลต์ มีรูปนกอินทรีสีทองกางปีกเหนือดาว ดวงจันทร์ ดวงอาทิตย์ฮิโนมารุ และเมฆ โดยธงของเจเอเอสดีเอฟรูปแบบล่าสุดได้รับการประกาศใช้เมื่อวันที่ 19 มีนาคม ค.ศ. 2001
ธงพระอิสริยยศ.
มีการกำหนดธงสำหรับจักรพรรดิญี่ปุ่น (จักรพรรดิเมจิในเวลานั้น) จักรพรรดินี และพระบรมวงศานุวงศ์ตั้งแต่ ค.ศ. 1870 ในช่วงแรก มีการประดับธงพระอิสริยยศของจักรพรรดิอย่างวิจิตร โดยมีรูปดวงอาทิตย์อยู่กึ่งกลางลวดลายศิลปะ พระองค์ทรงมีธงพระอิสริยยศเมื่อเสด็จพระราชดำเนินทางบก ทางเรือ และเมื่อพระองค์ประทับรถม้า นอกจากนี้ยังมีธงพระอิสริยยศสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์เมื่อเสด็จทางเรือและทางบก (แบบหนึ่งเมื่อทรงพระดำเนินด้วยพระบาท และอีกแบบหนึ่งเมื่อประทับรถม้า) ธงพระอิสริยยศสำหรับใช้บนรถม้าเป็นรูปดอกเบญจมาศ 16 กลีบสีเดียว วางอยู่กึ่งกลางพื้นธงสีเดียว ธงดังกล่าวเลิกใช้เมื่อ ค.ศ. 1889 เมื่อจักรพรรดิมีพระราชดำริให้ธงพระอิสริยยศพระองค์เป็นรูปดอกเบญจมาศบนพื้นสีแดง นับแต่นั้นเป็นต้นมา ธงพระอิสริยยศของพระราชวงศ์ยังคงใช้จนถึงปัจจุบัน โดยมีการเปลี่ยนแปลงเฉดสีและอัตราส่วนธงเล็กน้อย
ธงพระอิสริยยศแห่งจักรพรรดิแบบปัจจุบันเป็นรูปดอกเบญจมาศ (; โรมาจิ: "Kikkamon"; : คิกกามง) 16 กลีบสีทอง อยู่กึ่งกลางธงสีแดง ผืนธงมีอัตราส่วน 2:3 ธงพระอิสริยยศแห่งจักรพรรดินีมีลักษณะเช่นเดียวกัน เว้นแต่ตอนปลายตัดเป็นแฉกรูปหางนกแซงแซว ธงพระอิสริยยศแห่งสมเด็จพระยุพราชและพระชายามีลักษณะเช่นเดียวกัน ยกเว้นรูปดอกเบญจมาศมีขนาดเล็กกว่าและมีขอบสีขาวอยู่กึ่งกลางผืนธง ดอกเบญจมาศมีความเกี่ยวข้องกับตำแหน่งจักรพรรดิแต่งตั้งรัชสมัยจักรพรรดิโกะ-โทบะในคริสต์ศตวรรษที่ 12 แต่ยังมิได้เป็นพระราชลัญจกรเฉพาะจักรพรรดิกระทั่ง ค.ศ. 1868
ธงจังหวัดและเทศบาล.
ธงประจำจังหวัดของญี่ปุ่นทั้ง 47 จังหวัดมีลักษณะใกล้เคียงกับธงชาติ ประกอบด้วยสัญลักษณ์ "#เปลี่ยนทาง " (; โรมาจิ: "mon") วางบนธงพื้นสีเดียว (ยกเว้นจังหวัดเอฮิเมะที่พื้นธงมีสองสี) ธงของหลายจังหวัดใช้รูปแบบเดียวกับธงชาติ (อัตราส่วนผืนธง 2:3 และ"มง"วางบนกึ่งกลางมีขนาด <templatestyles src="Fraction/styles.css" />3⁄5 ของความยาวของธง) "มง"ของจังหวัดอาจเป็นอักษรญี่ปุ่นของชื่อจังหวัด จุดเด่นของที่ตั้ง หรือลักษณะพิเศษของจังหวัด เช่น ธงประจำจังหวัดนางาโนะ ที่ตัวอักษรคาตากานะ ナ ("นะ") สีส้มอยู่กลางวงกลมสีขาว โดย"มง"นี้มีการตีความว่า อักษร "นะ" หมายถึงภูเขา วงกลมสีขาวหมายถึงทะเลสาบ สีส้มหมายถึงดวงอาทิตย์ และสีขาวหมายถึงหิมะของภูมิภาค
เทศบาลอาจประกาศแบบธงของตนเองก็ได้ ธงประจำเทศบาลมีลักษณะคล้ายกับธงประจำจังหวัด คือ "มง"บนพื้นธงสีเดียว เช่น ธงประจำนคร#เปลี่ยนทาง ในจังหวัดคูมาโมโตะ ตราสัญลักษณ์ของนครประกอบด้วยอักษรคาตากะนะ ア ("อะ") ล้อมรอบด้วยคลื่น ธงเป็นผืนธงสีขาวขนาดอัตราส่วน 2:3 วางตราสัญลักษณ์กึ่งกลางผืนธง มีการประกาศใช้ตราสัญลักษณ์และธงประจำนครใน ค.ศ. 2006
ธงที่ดัดแปลงลักษณะมาจากธงชาติญี่ปุ่น.
นอกจากธงในราชการทหาร มีธงอื่นที่ออกแบบโดยใช้ธงชาติญี่ปุ่นเป็นฐาน ธงไปรษณีย์ญี่ปุ่นในอดีตประกอบด้วย"ฮิโนมารุ"และแถบแนวนอนสีแดงอยู่กึ่งกลางผืนธง มีวงแหวนสีขาวล้อมรอบดวงอาทิตย์สีแดง ต่อมาได้เปลี่ยนเป็นธงที่ประกอบด้วย#เปลี่ยนทาง (〒) สีแดงบนพื้นสีขาว
ธงชาติอื่นที่มีลักษณะคล้ายกับธงชาติญี่ปุ่น ได้แก่ ธงชาติบังกลาเทศที่ออกแบบขึ้นภายหลังที่ประเทศบังกลาเทศได้รับเอกราชจากปากีสถานเมื่อ ค.ศ. 1971 เป็นธงพื้นสีเขียว มีรูปวงกลมสีแดงใกล้กับกึ่งกลางของธง กึ่งกลางวงกลมมีรูปแผนที่ประเทศบังกลาเทศสีทอง ขณะที่ธงแบบปัจจุบันประกาศใช้ใน ค.ศ. 1972 ได้นำรูปแผนที่ออกจากธงแต่ยังคงองค์ประกอบอื่นไว้ สีแดงหมายถึงเลือดที่หลั่งเพื่อสร้างประเทศของเขา ส่วนประเทศปาเลามีธงที่มีลักษณะการออกแบบคล้ายกันแต่ใช้สีที่แตกต่างอย่างสิ้นเชิง ปาเลาเคยถูกญี่ปุ่นยึดครองในช่วง ค.ศ. 1914–1944 แต่รัฐบาลปาเลาไม่เคยระบุว่าธงชาติของพวกเขาได้รับอิทธิพลมาจากธงชาติญี่ปุ่น ธงชาติปาเลาเป็นรูปดวงจันทร์สีเหลืองเต็มดวงวางเหลื่อมกึ่งกลางผืนธงสีฟ้า โดยดวงจันทร์หมายถึงความสงบสุขและพลเมืองวัยเยาว์ ส่วนพื้นสีฟ้าแสดงถึงการเปลี่ยนผ่านอำนาจการปกครองประเทศสู่การปกครองตนเองระหว่าง ค.ศ. 1981–1984 อันเป็นปีที่ได้รับเอกราชโดยสมบูรณ์
นอกจากนี้ ธงนาวีญี่ปุ่นยังมีอิทธิพลในการออกแบบธงอื่น เช่นธงของ"#เปลี่ยนทาง " เป็นรูปดวงอาทิตย์หนึ่งในสี่อยู่มุมขวาล่างของผืนธงเปล่งรัศมีสีขาวสลับสีแดง 13 เส้น บนรูปดวงอาทิตย์มีอักษรคันจิ 朝 สีขาวขนาดเกือบเท่ารูปดวงอาทิตย์ ธงดังกล่าวพบเห็นได้บ่อยใน#เปลี่ยนทาง เนื่องจาก"อาซาฮีชิมบุง"เป็นผู้สนับสนุนหลักของการแข่งขันดังกล่าว ธงหมายยศและธงประจำเรือของกองทัพเรือจักรวรรดิญี่ปุ่นก็ได้รับอิทธิพลการออกแบบจากธงนาวีเช่นเดียวกัน