รูปกุณฑ์

รูปกุณฑ์ (เทวนาครี: रूपकुण्ड, Roopkund; Rūpakuṇḍa) หรือรู้จักในชื่อ ทะเลสาบปริศนา  หรือ ทะเลสาบโครงกระดูก  เป็นทะเลสาบธารน้ำแข็งที่ตั้งอยู่บนความสูงจากระดับน้ำทะเลสูง ในรัฐอุตตราขัณฑ์ ประเทศอินเดีย ในบริเวณกลุ่มเขาตริศุลของเทือกเขาหิมาลัย พื้นที่บริเวณรอบ ๆ ทะเลสาบนั้นอยู่อาศัยไม่ได้ และที่ตั้งของทะเลสาบนั้นอยู่ที่ความสูง จากระดับน้ำทะเล ล้อมรอบด้วยเขาและธารน้ำแข็ง รูปกุณฑ์เป็นจุดหมายปลายทางที่นิยมในการปีนเขา ขนาดของทะเลสาบเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอด แต่โดยเฉลี่ยแล้วอยู่ที่เส้นผ่านศูนย์กลางราว 40 เมตร (1000 ถึง 1500 ตารางเมตร) และแข็งเป็นน้ำแข็งในฤดูหนาว
รูปกุณฑ์มีความลึกราว 3 เมตร และเป็นที่รู้จักจากการพบโครงกระดูกของมนุษย์หลายร้อยร่างบริเวณขอบทะเลสาบ และบางส่วนจมอยู่ใต้ทะเลสาบ ซึ่งสามารถมองเห็นหากหิมะละลาย งานวิจัยโดยทั่วไปเชื่อว่าเป็นโครงกระดูกของกลุ่มคนกึ่งในตำนานที่เสียชีวิตโดยฉับพลันจากพายุหิมะ/ลูกเห็บรุนแรงในศตวรรษที่เก้า โครงกระดูกเหล่านี้ทำให้ทะเลสาบได้ชื่อในระยะหลัง ๆ ว่า ทะเลสาบโครงกระดูก
โครงกระดูกมนุษย์.
โครงกระดูกเหล่านี้ค้นพบในปี 1942 โดยเจ้าหน้าที่อุทยานแห่งชาตินันทาเทวี อย่างไรก็ตามปรากฏการรายงานการค้นพบโครงกระดูกมนุษย์ที่นี่ย้อนกลับไปถึงศตวรรษที่ 9 ในตอนแรกที่โครงกระดูกถูกค้นพบ เจ้าหน้าที่อาณานิคมอังกฤษเกรงกลัวว่านี่เป็นร่างของทหารญี่ปุ่นที่เข้ามารุกรานแต่ต่อมาก็พบว่ามีอายุเก่าแก่กว่านั้นมาก โครงกระดูกที่จมอยู่ใต้ทะเลสาบจะเห็นชัดมากเป็นเวลาหนึ่งเดือนที่ซึ่งหิมะละลาย นอกจากโครงกระดูกมนุษย์แล้วยังพบเครื่องมือไม้, หัวหอกทำจากโลหะ, รองเท้าแตะหนัง และแหวน ในปี 2003 ทีมงานของนิตยสาร "เนชันนอลจีโอกราฟิก" ได้กู้โครงกระดูกราว 30 ร่างขึ้นมา และพบว่าบางส่วนยังปรากฏเนื้อหนังของร่างติดอยู่กับกระดูก
การชันสูตร.
ตำนานท้องถิ่นเล่าว่า กษัตริย์แห่งกานาวจ์พระนาม ราชา ชัสธวัล (Raja Jasdhaval) และพระมเหสี ราณี พลัมปา (Rani Balampa) รวมถึงข้าราชบริพารและนางบำเรอได้เดินทางจาริกแสวงบุญไปยังเทวสถานของพระนางนันทาเทวี ก่อนจะเสียชีวิตหลังประสบกับพายุหิมะ/พายุลูกเห็บครั้งรุนแรงในบริเวณรูปกุณฑ์
ซากของมนุษย์ที่พบมีจำนวนราว 300 ร่าง กรมสำรวจโบราณคดีอินเดียได้ทำการศึกษาโครงกระดูกเหล่านี้ในทศวรรษ 1950s และได้นำบางส่วนจัดแสดงที่พิพิธภัณฑ์กรมสำรวจมานุษยวิทยาอินเดีย (Anthropological Survey of India Museum) ในเดหราดุน จากการศึกษาโครงกระดูก เผยให้เห็นว่ามีบาดแผลที่ศีรษะ ข้อมูลจากบางแหล่งเชื่อว่าร่างเหล่านี้ เสียชีวิตจากวัตถุทรงกลมที่ตกลงมาจากด้านบน งานวิจัยจำนวนมากได้ข้อสรุปว่าร่างเหล่านี้เสียชีวิตโดยฉับพลันในพายุหิมะ ซึ่งตรงกับที่เล่าขานในตำนานท้องถิ่น การตรวจวัดอายุคาร์บอนของโครงกระดูกโดยหน่วยเรดิโอคาร์บอนแอคซีรีเลเทอร์ (Radiocarbon Accelerator Unit) ของมหาวิทยาลัยออกซ์เฟิด คาดการณ์เวลาเสียชีวิตของร่างที่ราวปี 850 โดยอาจคลาดเคลื่อน ±30 ปี ข้อมูลล่าสุดจากการตรวจวัดอายุคาร์บอนและการวิเคราะห์จีโนมพบว่าร่างต่าง ๆ นั้นมาจากยุคเวลาที่แตกต่างกัน และมาจากกลุ่มคนที่แตกต่างกัน กลุ่มของร่างที่มีเชื้อสายเอเชียใต้มีอายุราวปี 800 ในขณะที่ร่างอื่น ๆ ที่มีเชื้อสายเมดิเตอร์เรเนียนหรือเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีอายุราวปี 1800
ความกังวลและการอนุรักษ์.
จำนวนของโครงกระดูกในรูปกุณฑ์ได้ลดจำนวนลงเรื่อย ๆ จึงมีความกังวลเกิดขึ้นว่าถ้าหากไม่มีการอนุรักษ์อย่างเป็นรูปธรรม อาจทำให้โครงกระดูกเหล่านี้ค่อน ๆ สาบสูญไปหมดในอนาคต มีรายงานนักท่องเที่ยวขนโครงกระดูกกลับไปจำนวนมาก และรัฐบาลอำเภอก็เคยแสดงความเป็นห่วงต่อกรณีนี้ รัฐบาลอำเภอจาโมลีมีความเห็นให้คุ้มครองพื้นที่เพื่อป้องกันการลักลอบขนโครงกระดูกออกจำนวนมาก ในขณะที่หน่วยงานรัฐมีความพยายามในการพัฒนารูปกุณฑ์เป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์
ในวัฒนธรรมสมัยนิยม.
โครงกระดูกมนุษย์ที่รูปกุณฑ์ปรากฏในสารคดีของ "เนชั่นนอลจีโอกราฟิก" ในชื่อ "Riddles of the Dead: Skeleton Lake" (แปล: ปริศนาของความตาย: ทะเลสาบโครงกระดูก)