ปริศนา (นวนิยาย)

ปริศนา เป็นนวนิยายประพันธ์โดย ว.ณ ประมวญมารค (นามปากกาของพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าวิภาวดีรังสิต) จับใจความช่วงยุคปลายรัชกาลที่ 8 ถึงต้นรัชกาลที่ 9 โดยนิยายในชุดมีอีก 2 เรื่องที่เนื้อหาเกี่ยวเนื่องกัน คือ เจ้าสาวของอานนท์ และรัตนาวดี
เรื่องย่อ.
ปริศนาเป็นลูกของพระวินิจมนตรีกับคุณนายสมรแต่ทางญาติฝ่ายพ่อไม่ยอมรับ เพราะปริศนาเกิดหลังจากที่พระวินิจมนตรีเสียไปแล้วถึง ๖ เดือน 
พระวินิจมนตรีกับคุณนายสมรมีบุตรี ๔ คน คนแรกชื่อ อุบล ซึ่งแต่งงานกับสมศักดิ์ข้าราชการ สิรี ช่างตัดเสื้อฝีมือดีแต่อาภัพรัก อนงค์ หญิงสาวอ่อนหวานเรียบร้อย และ ปริศนา
ปริศนาอยู่กับอาที่อเมริกาจนโตได้กลับมากรุงเทพ ได้เจอกับประวิชคนสนิทของท่านพจน์ที่เที่ยวขับรถตามหาอนงค์ หญิงสาวที่แอบชอบตอนเจอที่หัวหิน พอเจอกับปริศนาประวิชเลยหันเหไปทางปริศนาเพราะเธอสวยและเก่งกว่า ปริศนาทำงานเป็นครูสอนอยู่ที่โรงเรียนของหม่อมเจ้าหญิงรัตนาวดี น้องสาวของ หม่อมเจ้าพจน์ปรีชา ท่านหญิงรัตน์และประวิชพูดถึงปริศนาบ่อยครั้งทำให้ท่านชายพจน์สนใจ และรู้จักกันในงานเต้นรำที่วังของท่านชายพจน์ ประวิชชอบปริศนา แต่ไม่รู้ว่าอนงค์ชอบตน
เมื่อพบกัน ปริศนากับท่านชายพจน์แอบชอบกันลึกๆแต่ก็ไม่มีใครพูดออกไป จนประวิชขอให้ท่านชายพจน์ไปสู่ขอปริศนา ทำให้ปริศนาโกรธท่านชายพจน์มาก ประวิชมาขอให้อนงค์ช่วยเรื่องปริศนา ทำให้เขารู้ว่าอนงค์ชอบเขาอยู่ ความเห็นใจเกิดเป็นรัก ประวิชและอนงค์จึงเข้าใจกันและแต่งงานกัน อานนท์หนุ่มเจ้าสำราญกลับมาจากอเมริกา เกิดติดใจปริศนาเข้าอีกคนทำให้คนทั่วเมืองลือกันว่าทั้งสองจะแต่งงานกัน ส่วนท่านพจน์ก็ไปไหนมาไหนกับรตี ญาติผู้หญิง สาวที่ผู้ใหญ่หมายจะให้แต่งงานกัน ยิ่งทำให้ทั้งสองผิดใจกันมากขึ้น ท่านชายพจน์เสียใจมากเพราะเข้าใจว่าปริศนาไม่รักตน จึงไปป่า และล้มป่วยอาการหนักมากและ อาจไม่รอด ปริศนาเสียใจและรู้ว่ารักท่านชายพจน์มาก หลังจากที่ท่านชายพจน์อาการดีขึ้นจึงมาเยี่ยมที่วังและปรับความเข้าใจกัน เสด็จอาของท่านชายพจน์ให้ปริศนาเข้าเฝ้า และเห็นว่าเป็นคู่ที่เหมาะสมกัน สุดท้ายทั้งสองก็แต่งงานกัน
ตัวละคร.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
นักแสดง.
ภาพยนตร์ไทย พ.ศ. 2525.
ปริศนารับบทโดย จารุณี สุขสวัสดิ์ ซึ่งจารุณีได้รับ รางวัลพระสุรัสวดี สาขานักแสดงนำหญิงยอดเยี่ยม พ.ศ. 2525 ส่วนผู้รับบทเป็นท่านชายพจน์คือ เกรียงไกร อุณหะนันทน์ กำกับการแสดงโดย รุจน์ รณภพ สร้างโดยค่ายไฟว์สตาร์โปรดักชั่น และ รณภพฟิล์ม มีนักแสดงนำดังนี้
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
ปริศนารับบทโดยลลิตา ปัญโญภาส (นามสกุล ณ เวลานั้น) ส่วนผู้รับบทเป็นท่านชายพจน์คือฉัตรชัย เปล่งพานิช ซึ่งฉัตรชัยได้รับรางวัลเมขลา สาขานักแสดงชายยอดเยี่ยม พ.ศ. 2530 ทางช่อง3 สร้างโดย บริษัท ไอแอม โปรดักชั่น จำกัด
นักแสดง
ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2530.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
ต่อจากนั้นผู้ผลิตชุดเดิม ได้ผลิตละครโทรทัศน์ "เจ้าสาวของอานนท์ (2531)" และ "รัตนาวดี (2531)" จากนวนิยายในชื่อเดียวกัน ซึ่งเป็นเรื่องราวต่อเนื่องจาก "ปริศนา" โดยที่มีผู้กำกับและผู้เขียนบท รวมถึงนักแสดงชุดเดิมจาก "ปริศนา (2530)" มารับบทเดิมในละคร 2 เรื่องหลัง มีการเปลี่ยนตัวนักแสดงบางบท ได้แก่ อานนท์ วิทยาธร จาก คาเมล ซาลวาลา เป็น ศรัณยู วงษ์กระจ่าง, วิมล ราชพรรลภ จาก ด.ญ. ชรินทร์พร มหิทธิพงษ์ เป็น ปรารถนา สัชฌุกร เป็นต้น
ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2543.
สร้างโดย บริษัท ทูอินวัน จำกัด ออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 วันศุกร์ที่ 10 พฤศจิกายน ถึง วันเสาร์ที่ 9 ธันวาคม 2543
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>
เพลงประกอบละคร : ฝากรัก ร้องโดย สุทธิพงษ์ วัฒนจัง, ปริศนา ร้องโดย ชุติมา แก้วเนียม, รักเธอเสมอ ร้องโดย เบิร์ด ธงไชย
ละครเวที (เดอะมิวสิคัล) พ.ศ. 2555.
ละครเวทีปริศนา เดอะ มิวสิคัล จัดขึ้นโดยมูลนิธิโรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา ในพระราชูปถัมภ์ฯ เพื่อระดมทุนจัดหาครุภัณฑ์และครุภัณฑ์ทางการแพทย์ แสดงระหว่างวันที่ 16-17-18, 23-24-25 มีนาคม 2555 วันศุกร์รอบ 19.30 น.วัน เสาร์ – วันอาทิตย์ 14.00 น. / 19.30 น. ณ เอ็มเธียเตอร์ ถนนเพชรบุรีตัดใหม่ 
ปริศนารับบทโดย อลิสซาเบธ สิทธิเจริญยศ (โรส KPN) ผู้รับบทท่านชายพจน์คือ ภพธร สุนทรญาณกิจ 
เป็นละครเวทีของค่ายดรีมบ็อกส์ กำกับการแสดงโดย สุวรรณดี จักราวรวุธ แสดง ณ เอ็ม เธียเตอร์ ถ.เพชรบุรีตัดใหม่
ละครโทรทัศน์ พ.ศ. 2558.
<templatestyles src="Col-begin/styles.css"/>