โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคม

โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคม เป็นโรงเรียนชายประจำจังหวัดพิษณุโลกและเป็นสถานศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ เปิดการเรียนการสอนในระดับมัธยมศึกษา ตั้งอยู่บนถนนเลี่ยงเมืองพิษณุโลก บึงแก่งใหญ่ มีเนื้อที่ 339 ไร่ 
นอกจากนี้โรงเรียนได้พัฒนาด้านต่าง ๆ เช่น กีฬาและภูมิทัศน์ของโรงเรียนโดยการสร้างสวนต่าง ๆ เช่น สวนวรรณคดี นอกจากนี้อาคาร 1 (วังจันทน์) และอาคาร 2 (ร่มเกล้านเรศวร) ของโรงเรียนยังเป็นอาคารที่ได้รับการออกแบบเป็นพิเศษ โรงเรียนยังมีโครงการสร้างสะพานเชื่อมอาคารแต่ละอาคารเข้าด้วยกัน สร้างอาคารประกอบเพิ่มเติม หอประชุมใหม่ โรงยิม และศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ขึ้นเพิ่มเติมด้วย ในปัจจุบันทางเดินเชื่อมอาคารเรียนได้สร้างเสร็จแล้วและเปิดใช้มาเป็นเวลากว่า 2 ปีโดยประมาณ ซึ่งโรงเรียนก็ยังได้สร้างหอประชุมใหม่ขึ้นชื่อว่า "หอประชุมจักรกฤษณ์ นาคะรัต" ที่เปิดใช้ไปในปีการศึกษา 2550 ที่ผ่านมา และในขณะนี้โรงเรียนกำลังจัดสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2552 "เปิดใช้งานแล้วชื่อว่า อาคารร่มเกล้าวิสุทธิ์กษัตริย์"
ปัจจุบันโรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมได้ถูกกำหนดจากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานให้เป็นโรงเรียนมาตรฐานระดับสากล เปิดทำการสอนตั้งแต่ระดับมัธยมศึกษาปีที่ 1—6
ประวัติ.
ในปี พ.ศ. 2438 ในรัชสมัยของ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เมืองพิษณุโลกได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นมณฑลพิษณุโลก โดยมีเจ้าพระยาสุรสีห์สิทธิศักดิ์ เป็นสมุหเทศาภิบาลคนแรก ได้อาราธนา พระครูอ่อน จากสำนักวัดอนงคาราม จังหวัดธนบุรี (เดิม) มาว่าการพระศาสนาประจำอยู่ ณ วัดนางพญา ท่านพระครูอ่อน มีความสนใจในการศึกษามากจึงได้เริ่มก่อตั้งสำนักศึกษาขึ้นที่วัดนางพญา ศาลาโรงโขน วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร บริเวณเชิงสะพานนเรศวรด้านตะวันออกต่อมาพระครูอ่อนได้เลื่อน สมณศักดิ์เป็นพระครูโลกเชษฐ์ชินราชบริบาล ในปี พ.ศ. 2442 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงเห็นความสำคัญของการศึกษาจึงได้ทรงจัดตั้ง โรงเรียนขึ้นทั่วพระราชอาณาจักร ทางราชการเห็นว่าสำนักศึกษา ของพระครูโลกเชษฐ์ชินราชบริบาล มีความเป็นปึกแผ่นดี จึงได้ยกฐานะสำนักศึกษาแห่งนี้ เป็นโรงเรียน มีชื่อว่า “โรงเรียนตัวอย่างประจำมณฑลพิษณุโลก” และสร้างตัวโรงเรียนขึ้นใหม่ บริเวณทางใต้ของศาลาโรงโขนวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร เขตติดต่อวัดนางพญา (มีพื้นที่ประมาณ 1 ไร่ 3 งาน 80 ตารางวา) โดยมีพระครูโลกเชษฐ์ชินราชบริบาลเป็น “ครูใหญ่คนแรก” จึงนับได้ว่าโรงเรียนมีกำเนิดตั้งแต่ปี พ.ศ. 2442
สำนัก ณ วัดนางพญาได้รับการยกฐานะขึ้นเป็น “โรงเรียนตัวอย่างประจำมณฑลพิษณุโลก” มีพระครูโลกเชษฐ์ชินราชบริบาลเป็นครูใหญ่คนแรก ในปี พ.ศ. 2442 ต่อมาในปี พ.ศ. 2444 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จพระราชดำเนินเยี่ยมโรงเรียนตัวอย่างประจำมณฑลพิษณุโลก มีพระราชปรารภว่า "มีนักเรียนสนใจเรียนมาก แต่สถานที่คับแคบไม่พอกับความต้องการ"
ปี พ.ศ. 2473-2474 ทางราชการได้สร้างสะพานนเรศวรข้ามแม่น้ำน่าน บริเวณใต้วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหารเป็นเหตุให้ต้องย้ายโรงเรียนไปยังที่ตั้งทางทิศตะวันออกซึ่งเป็นวัดที่ของวัดราชคฤห์ ซึ่งเป็นวัดร้าง (ปัจจุบันเป็นบริเวณโรงเรียนจ่าการบุญ และยังต้องยืมศาลาโรงโขนเรียนด้วยเป็นเวลากว่า 33 ปี) ในกลางปีต่อมาทางราชการได้สั่งย้ายโรงเรียนฝึกหัดครูมูลพิษณุวิทยายนไปอยู่บริเวณสระแก้ว (บริเวณโรงพยาบาลพุทธชินราช) จึงยกอาคารสถานที่ในบริเวณ วังจันทน์ให้เป็นสมบัติของโรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมทั้งหมด โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมจึงย้ายครั้งที่ 2 มาตั้งอยู่ ณ พระราชวังจันทน์ ระยะหลังเปลี่ยนแปลงการปกครอง เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 ทางราชการยกเลิกมณฑล เปลี่ยนเป็น “จังหวัด“ ชื่อโรงเรียนจึงเปลี่ยนเป็น “โรงเรียนประจำจังหวัดพิษณุโลก“ ต่อมากระทรวงศึกษาธิการตั้งชื่อเฉพาะขึ้นใหม่เป็น “โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคม” มาจนกระทั่งปัจจุบัน 
โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมเคยเป็นโรงเรียนพี่เลี้ยงก่อตั้งโรงเรียนคือ ในปี พ.ศ. 2507 โรงเรียนจ่านกร้อง ต่อมากรมศิลปากรได้ขึ้นทะเบียนวังจันทร์เป็นโบราณสถานแห่งชาติ ทำให้โรงเรียนต้องย้ายสถานที่ทำการสอนไปยังที่ของกระทรวงเกษตร เพื่อให้กรมศิลปากรเข้ามาบูรณะ 
โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมมีอายุกว่า 100 ปี เมื่อปี พ.ศ. 2542 มีการจัดสร้างวัตถุมงคล “นเรศวร 100 ปี พิษณุโลกพิทยาคม“ มีการปรับปรุงถนนเข้าโรงเรียน การจัดทำคันดินรอบโรงเรียน การขุดสระน้ำ การปรับปรุงสภาพแวดล้อม สนามกีฬา และในปี พ.ศ. 2548 โรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมได้ย้ายออกจากเขตพระราชวังจันทร์แล้วเสร็จสิ้นไปยังบึงแก่งใหญ่ ปัจจุบันโรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมได้กำหนดจากสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐานให้เป็นโรงเรียนมาตรฐานระดับสากล
สถานที่ตั้ง.
ครั้งก่อตั้งอยู่บริเวณ วัดนางพญา และศาลาโรงโขนของวัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร ต่อมาย้ายไปตั้งบริเวณวัดราชคฤห์ (ด้านทิศตะวันออกของวัดนางพญา ปัจจุบันเป็นโรงเรียนจ่าการบุญ) และย้ายโรงเรียนอีกครั้งไปตั้งบริเวณโรงเรียนฝึกหัดครูมูล พิษณุโลกพิทยาคม เดิม ซึ่งก็คือ เขตพระราชวังจันทน์และเขตพระราชฐานสระสองห้องนั่นเอง
ปัจจุบันโรงเรียนพิษณุโลกพิทยาคมตั้งอยู่บริเวณบึงแก่งใหญ่ บนทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 126 (ถนนเลี่ยงเมือง-วงแหวนทิศตะวันตก) ใกล้กับ มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม ส่วนทะเลแก้ว