การอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีไทย สิงหาคม–กันยายน พ.ศ. 2564

การอภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีไทย สิงหาคม-กันยายน พ.ศ. 2564 เป็นการประชุมสภาผู้แทนราษฎร เพื่อลงมติไม่ไว้วางใจ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา นายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีเป็นรายบุคคลอีก 5 คน รวม 6 คน โดยได้เสนอญัตติเมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2564 และสภาผู้แทนราษฎรได้กำหนดกรอบการอภิปรายไว้ 4 วัน คือวันที่ 31 สิงหาคม, 1, 2, 3 กันยายน และลงมติในวันที่ 4 กันยายน
เบื้องหลัง.
การยื่นญัตติขอเปิดการอภิปราย.
เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2564 สุทิน คลังแสง สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร มหาสารคาม รองหัวหน้าพรรคเพื่อไทย และประธานคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมฝ่ายค้าน ได้เปิดเผยว่าจะมีการยื่นญัตติขออภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาล โดยมุ่งเป้าที่นายกรัฐมนตรี พลเอก ประยุทธ์ จันทร์โอชา กับรัฐมนตรีอีกไม่เกิน 5 คน เพื่อมุ่งเป้าไปที่ความล้มเหลวในการแก้ปัญหาการแพร่ระบาดของโควิด-19 ในประเทศไทยจนทำให้เกิดปัญหาอย่างต่อเนื่อง ทั้งปัญหาปากท้องของประชาชนจากการสั่งให้มีการล็อกดาวน์แบบไม่มีมาตรการรองรับ มีประชาชนเสียชีวิตอย่างต่อเนื่องเป็นรายวัน ทั้งแบบเสียชีวิตที่โรงพยาบาลสนาม เสียชีวิตอย่างไร้ญาติข้างถนน และเสียชีวิตยกครอบครัว รวมถึงมีข้อสงสัยการทุจริตในการดำเนินการแก้ไขปัญหาของรัฐบาลอันได้แก่ ข้อทุจริตการจัดซื้อวัคซีนป้องกันโรคโควิด-19 ทั้งการปฏิเสธในการเข้าร่วมโคแวกซ์ การจัดซื้อวัคซีนโควิชิลด์ของแอสตร้าเซนเนก้าที่มีข้อสงสัยว่าทำไมไม่สามารถจัดส่งได้ตามกำหนด จนทำให้ต้องมีการสั่งซื้อวัคซีนโคโรนาแว็กของซิโนแว็กที่มีราคาสูงกว่าท้องตลาดแต่ไม่มีประสิทธิผลในการป้องกันโรคอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการกีดกันไม่ให้ภาคเอกชนสามารถจัดซื้อวัคซีนโมเดอร์นาที่ผู้แทนคือบริษัท ซิลลิค ฟาร์ม่า (ประเทศไทย) เสนอขายให้โรงพยาบาลเอกชนได้สำเร็จ และข้อทุจริตในการจัดซื้อชุดตรวจหาเชื้อไวรัสโคโรนาด้วยตนเองที่มีข้อสงสัยว่าทำไมองค์การเภสัชกรรมถึงได้จัดซื้อมาแพงกว่าราคาจำหน่ายปกติของท้องตลาดในต่างประเทศ โดยเหตุการณ์นี้ถือเป็นความล้มเหลวของ "ระบบสาธารณสุขในประเทศไทย"
สมพงษ์ อมรวิวัฒน์ ผู้นำฝ่ายค้านในสภาผู้แทนราษฎร พร้อมด้วยหัวหน้าพรรคร่วมฝ่ายค้านอีก 6 พรรค ได้ยื่นญัตติขออภิปรายทั่วไปเพื่อลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีเป็นรายบุคคล รวม 6 คน (จากพรรคพลังประชารัฐ 2 คน พรรคภูมิใจไทย 2 คน พรรคประชาธิปัตย์ 1 คน และอิสระอีก 1 คน) ประกอบด้วย
รายชื่อรัฐมนตรีที่ถูกอภิปราย
การเตรียมการ.
วันที่ 26 สิงหาคม พ.ศ. 2564 สุชาติ ตันเจริญ รองประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นประธานการประชุมร่วมกันระหว่างคณะกรรมการประสานงานพรรคร่วมรัฐบาล ฝ่ายค้าน และตัวแทนจากคณะรัฐมนตรี เพื่อกำหนดวันประชุมสภาผู้แทนราษฎร โดยที่ประชุมได้ข้อสรุปร่วมกันถึงแนวทางการเปิดอภิปรายไม่ไว้วางใจรัฐบาลในเบื้องต้น โดยให้เปิดอภิปรายระหว่างวันที่ 31 สิงหาคม - 3 กันยายน และลงมติวันที่ 4 กันยายน โดยให้เวลาฝ่ายค้านอภิปรายไม่เกิน 40 ชั่วโมง และฝ่ายรัฐบาลไม่เกิน 18 ชั่วโมง 30 นาที รวม 58 ชั่วโมง 30 นาที
ต่อมาพรรคเพื่อไทยได้มีคำสั่งพรรคที่ พท. 0762/2564 บังคับให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของพรรคทั้งหมด ต้องโหวตตามมติของพรรคคือไม่ไว้วางใจรัฐมนตรีทุกคน หากใครฝ่าฝืนคำสั่งด้วยการไม่เข้าประชุมหรือโหวตสวนมติพรรค จะมีโทษถึงขั้นขับไล่ออกจากการเป็นสมาชิกพรรค เหตุการณ์นี้ทำให้ เรืองไกร ลีกิจวัฒนะ อดีตกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2565 มองว่าอาจเป็นการขัดต่อมาตราที่ 124 วรรคหนึ่งของรัฐธรรมนูญไทย ตนจึงได้ส่งเรื่องให้คณะกรรมการการเลือกตั้งส่งเรื่องต่อไปยังศาลรัฐธรรมนูญเพื่อขอให้มีการวินิจฉัยว่าอาจเข้าข่ายต้องโทษยุบพรรคเพื่อไทย และเพิกถอนสิทธิการรับสมัครเลือกตั้งของคณะกรรมการบริหารพรรคหรือไม่ ด้านพรรคพลังประชารัฐได้มีการจัดเตรียมให้สมาชิกบางส่วนของพรรคเป็น "องค์รักษ์พิทักษ์ประยุทธ์" พร้อมซักซ้อมคิวการประท้วงและการให้การสนับสนุนการดำเนินงานของนายกรัฐมนตรี ทางด้าน พล.อ.ประยุทธ์ เปิดเผยว่าตนพร้อมสำหรับการซักฟอกครั้งนี้และได้เตรียมการชี้แจงเป็นอย่างดีเช่นกัน
ผู้อภิปราย.
ในการอภิปรายครั้งนี้ วิปฝ่ายค้านได้เปิดเผยสัดส่วนการอภิปรายของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรพรรคต่าง ๆ ออกมาอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม โดยสุทิน คลังแสง ส.ส.จังหวัดมหาสารคาม พรรคเพื่อไทย กล่าวว่า จะมี ส.ส. อภิปรายทั้งหมด 34 คน แบ่งเป็นพรรคเพื่อไทย 19 คน, พรรคก้าวไกล 13 คน, พรรคเสรีรวมไทย 3 คน, พรรคประชาชาติ 2 คน, พรรคเพื่อชาติ 1 คน, พรรคพลังปวงชนไทย 1 คน, นายมิ่งขวัญ แสงสุวรรณ์ พรรคเศรษฐกิจใหม่ และนายมงคลกิตติ์ สุขสินธรานนท์ พรรคไทยศรีวิไลย์ โดยมุ่งเน้นไปที่พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา และนายอนุทิน ชาญวีรกูล จำนวน 33 ชั่วโมง และรัฐมนตรีคนอื่น ๆ อีกคนละ 1 ชั่วโมงเศษ
ผลการลงมติ.
ต่อไปนี้เป็นผลการลงมติไม่ไว้วางใจนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรี
ผลสืบเนื่อง.
ภายหลังจากการอภิปรายไม่ไว้วางใจสิ้นสุดลง พรรคเพื่อไทยได้ตั้งคณะกรรมการจริยธรรมสอบสวนความผิด สส. พรรค จำนวน 7 คนที่ไม่เข้าร่วมประชุมและลงคะแนนไม่เป็นไปตามมติพรรค โดยยืนยันว่าคำสั่งที่ประกาศไปเมื่อวันที่ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2564 จะดำเนินการอย่างจริงจัง ภายหลัง 1 ใน 7 คือ นายวุฒิชัย กิตติธเนศวร สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครนายก ได้ส่งหนังสือแจ้งว่าตนเองป่วยจากโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ทำให้ไม่สามารถเข้าร่วมประชุมสภาในวันดังกล่าวได้ และยังอยู่ในระหว่างการพักรักษาตัวที่โรงพยาบาล ส่วนที่เหลือทางพรรคได้รอให้ สส. ที่เหลือ ทำหนังสือเข้ามาแก้ต่าง จนในวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2564 พรรคเพื่อไทยได้แถลงถึงความคืบหน้าในการลงโทษ สส. ว่ามี สส. ทำหนังสือเข้ามาแล้ว 5 คน รวมนายวุฒิชัย เหลือเพียงสองคนคือ นางพรพิมล ธรรมสาร สมาชิกสภาผู้แทนราษฏรจังหวัดปทุมธานี และนายศรัณย์วุฒิ ศรัณย์เกตุ สมาชิกสภาผู้แทนราษฏรจังหวัดอุตรดิตถ์ ซึ่งต่อมาคณะกรรมการจริยธรรมพรรคเพื่อไทยได้มีมติลงโทษ สส. ทั้ง 7 คน คือขับทั้งพรพิมล และศรัณย์วุฒิ ออกจากการเป็นสมาชิกพรรคเพื่อไทยอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 13 กันยายน พ.ศ. 2564 ส่วนที่เหลือ 3 คนให้ติดสถานะภาคฑัณฑ์และใช้เป็นเงื่อนไขการพิจารณาลงสมัครเลือกตั้งในนามพรรคเพื่อไทยสมัยหน้า 1 คนให้ว่ากล่าวตักเตือนและคาดโทษไว้ ส่วนอีก 1 คนคือนายวุฒิชัย คณะกรรมการยังไม่สามารถพิจารณาบทลงโทษได้จนกว่านายวุฒิชัยจะออกจากโรงพยาบาล
นอกจากนี้เมื่อวันที่ 9 กันยายน พ.ศ. 2564 ราชกิจจานุเบกษายังได้เผยแพร่พระบรมราชโองการ อาศัยอำนาจตามมาตราที่ 171 แห่งรัฐธรรมนูญไทยให้รัฐมนตรีพ้นจากความเป็นรัฐมนตรีสองคน คือ ร.อ. ธรรมนัส พรหมเผ่า รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และนางนฤมล ภิญโญสินวัฒน์ รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงแรงงาน โดยก่อนหน้าที่ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่พระบรมราชโองการประมาณ 30 นาที ธรรมนัส ได้จัดแถลงข่าวด่วนที่รัฐสภาเพื่อยื่นหนังสือลาออกจากตำแหน่งรัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พร้อมประกาศขอลาออกจากการเป็นสมาชิกพรรคพลังประชารัฐในคราวเดียวกัน และก่อนหน้านี้ 7 วัน คือวันที่ 2 กันยายน นายมงคลกิตติ์ สุขสินธรานนท์ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคไทยศรีวิไลย์ ได้เผยแพร่ข้อความบนเฟซบุ๊กส่วนตัวว่า "ข่าวว่า !!! นายกรัฐมนตรี เซ็นคำสั่งปลด ร.อ.ธรรมนัส พรหมเผ่า รมช.เกษตรฯ แล้ว ถึงเวลาสงครามของผู้แทนประชาชน+ประชาชน แล้ว ลุงคนดี vs ประชาชน" จนทำให้เกิดกระแสว่าประยุทธ์ต้องการตัดไฟตั้งแต่ต้นลม หลังมีข่าวว่าธรรมนัสหวังใช้การอภิปรายไม่ไว้วางใจในการล้มประยุทธ์ออกจากตำแหน่งนายกรัฐมนตรี เพื่อเปิดทางให้ธรรมนัสขึ้นเป็นนายกรัฐมนตรีคนต่อไป แต่ข่าวนี้ถูกกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมออกประกาศว่าเป็นข่าวปลอมในวันที่ 3 กันยายน ทำให้กระแสสังคมซาลงจนกลับมาปะทุอีกครั้งเมื่อมีพระบรมราชโองการออกมาจริง และข้อความนี้ถูกผู้คนบนโลกออนไลน์ขนานนามว่า "ข่าวปลอมที่กลายเป็นข่าวจริง"