พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยน (พ.ศ. 2556)

พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยน (อักษรโรมัน: Haiyan, #เปลี่ยนทาง) หรือที่ในประเทศฟิลิปปินส์เรียกว่า พายุซูเปอร์ไต้ฝุ่นโยลันดา  เป็นพายุหมุนเขตร้อนที่มีความรุนแรงที่สุดเท่าที่เคยมีการบันทึกมา เมื่อพายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยนขึ้นฝั่งพายุก็ได้สร้างความเสียหายบางส่วนของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้โดยเฉพาะประเทศฟิลิปปินส์ และนี่เป็นหนึ่งในพายุที่มีการบันทึกไว้ในประเทศฟิลิปปินส์ที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุดเป็นประวัติการณ์ที่พายุได้คร่าชีวิตผู้คนไปประมาณ 6,300 ราย ในประเทศนั้นเพียงประเทศเดียว ด้วยความเร็วลมสูงสุด 1 นาทีที่ 315 กิโลเมตรต่อชั่วโมง (195 ไมล์ต่อชั่วโมง) ตามรายงานของศูนย์เตือนไต้ฝุ่นร่วม (JTWC) พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยนมีความเร็วลมเท่ากับพายุไต้ฝุ่นเมอรันตีในปี พ.ศ. 2559 เนื่องจากเป็นพายุที่เคลื่อนตัวพัดขึ้นฝั่งที่มีกำลังแรงที่สุดเป็นอันดับสองเป็นประวัติการณ์ และตามหลังพายุไต้ฝุ่นโคนีในปี พ.ศ. 2563 เท่านั้น จนถึงเดือนมกราคม พ.ศ. 2557 ยังคงพบผู้เสียชีวิตอยู่ นอกจากนี้ ยังเป็นพายุหมุนเขตร้อนที่รุนแรงที่สุดในโลกในโลกในปี พ.ศ. 2556 อีกด้วย
ประวัติ.
พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยน เริ่มก่อตัวจากหย่อมความกดอากาศต่ำขนาดหลายร้อยกิโลเมตรทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเกาะโปนเปของสหพันธรัฐไมโครนีเชียเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน และมีทิศทางการเคลื่อนตัวไปทางทิศตะวันตก สภาพแวดล้อมทำให้หย่อมความกดอากาศต่ำพัฒนาเป็นพายุดีเปรสชันเขตร้อนในวันรุ่งขึ้น หลังจากนั้นก็ได้พัฒนาเป็นพายุโซนร้อนและได้รับการตั้งชื่อว่า ไห่เยี่ยน ในเวลาเที่ยงคืนของวันที่ 4 พฤศจิกายนตามเวลาสากล และได้พัฒนาเป็นพายุที่ที่มีความรุนแรงในเวลาอันรวดเร็ว เมื่อเวลา 18:00 น. ของวันที่ 5 พฤศจิกายนตามเวลาสากล โดยในวันที่ 6 พฤศจิกายน ศูนย์เตือนภัยไต้ฝุ่น (JTWC) ได้ปรับระดับเป็นพายุไต้ฝุ่นระดับ 5 เทียบเท่าซูเปอร์ไต้ฝุ่น พายุได้ผ่านเกาะกายาเงลของปาเลาไม่นานหลังจากที่ได้พัฒนาขึ้นเป็นซูเปอร์ไต้ฝุ่น หลังจากนั้นพายุยังคงพัฒนายิ่งขึ้นไปอีก เมื่อเวลา 12.00 น. ของวันที่ 7 พฤศจิกายน สำนักอุตุนิยมวิทยาญี่ปุ่น (JMA) ได้บันทึกความเร็วลมสูงสุดตามค่าเฉลี่ย 10 นาที ที่ 235 กม./ชม. ในเวลา 18.00 น. ตามเวลาสากล JTWC ได้ประมาณระดับความเร็วลมสูงสุดตามค่าเฉลี่ย 1 นาที ที่ 315 กม./ชม. ทำให้พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยนเป็นพายุหมุนเขตร้อนที่มีความรุนแรงที่สุดเท่าที่ได้สังเกตการณ์มา หลายชั่วโมงต่อมา ตาของพายุได้เคลื่อนเข้าสู่ฟิลิปปินส์ ที่เมืองกีวาน จังหวัดซีลางังซามาร์ โดยไม่ได้มีการลดระดับความรุนแรงใด ๆ ทำให้พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยนเป็นพายุไต้ฝุ่นที่มีความรุนแรงมากที่สุดในประวัติศาสตร์ที่ได้พัดขึ้นฝั่ง สุงสุดที่เคยบันทึกได้คือ 305 กม./ชม.ทำไว้โดยเฮอริเคนคามิลล์ ในปี พ.ศ. 2512 หลังจากนั้นพายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยนได้อ่อนกำลังลงทีละน้อย และได้ขึ้นฝั่งเพิ่มเติมอีก 5 ครั้งตามเกาะต่าง ๆ ในประเทศฟิลิปปินส์ ก่อนที่จะเคลื่อนตัวลงสู่ทะเลจีนใต้ และมีทิศทางการเคลื่อนที่เบี่ยงไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ในที่สุดก็ขึ้นฝั่งทางตอนเหนือของประเทศเวียดนามในระดับพายุโซนร้อนเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน และอ่อนกำลังลงเป็นพายุดีเปรสชันในวันต่อมา
ความเสียหาย.
พายุไต้ฝุ่นไห่เยี่ยนได้สร้างความเสียหายเป็นอย่างมากทางตอนกลางของประเทศฟิลิปปินส์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบนเกาะซามาร์และเลย์เต ทางการได้คาดการไว้ว่ามีผู้เสียชีวิตในเมืองตักโลบันอย่างเดียวประมาณอย่างน้อย 10,000 คน ตามที่สหประชาชาติรายงานว่าราว 11 ล้านคนได้รับผลกระทบและอีกจำนวนมากไร้ที่อยู่อาศัย
การถอนชื่อ.
เนื่องจากความเสียหายที่กว้างขวางและจำนวนผู้เสียชีวิตสูง PAGASA จึงประกาศถอนชื่อ โยลันดา PAGASA เลือกชื่อ Yasmin เพื่อแทนที่ โยลันดาสำหรับฤดูกาล 2560 ในระหว่างการประชุมประจำปี 2557 คณะกรรมการ ESCAP/WMO Typhoon ได้ประกาศว่าชื่อ ไห่เยี่ยน จะถูกปลดออกจากรายชื่อในวันที่ 1 มกราคม 2015 และถูกแทนที่ด้วยชื่อ ไป๋ลู่ชื่อนี้ถูกใช้ครั้งแรกในฤดูกาล 2562