โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร

โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจังหวัดน่าน เดิมมีชื่อว่า โรงเรียนสุริยานุเคราะห์ ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2450 โดยใช้พระนามของพระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน
ประวัติ.
เมื่อ พ.ศ. 2450 พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช เจ้าผู้ครองนครน่าน บริจาคทรัพย์สร้างโรงเรียนภายในวัดช้างค่ำวรวิหาร อำเภอเมือง จังหวัดน่าน สร้างด้วยไม้ตะเคียน ทรงปั้นหยา มีหน้ามุข หลังคามุงกระเบื้องไม้กระยาเลย ฝาผนังไม้กระยาเลย เสาไม้ พื้นและเพดานไม้กระยาเลยทาสี และ อุปกรณ์การเรียน เช่น โต๊ะและเก้าอี้เป็นเงิน 5,600 บาท มีการฉลองโรงเรียนที่สร้างขึ้นเมื่อวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2456 อุทิศส่วนกุศลถวายแด่ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ต่อมา พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาวชิราวุธฯ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม พระราชทานนามโรงเรียนว่า โรงเรียนสุริยานุเคราะห์ เปิดสอนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 และชั้นมัธยมศึกษามัธยม 3 ถึงมัธยม 4 เป็นโรงเรียนชายประจำจังหวัด 
ครั้นถึง พ.ศ. 2473 พระยากรุงศรีสวัสดิการ ปลัดมณฑลประจำจังหวัดน่าน ได้ย้ายสถานที่ตั้งโรงเรียนไปที่บ้านดอน (ปัจจุบัน คือ โรงเรียนสตรีศรีน่าน ตำบลในเวียง อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน มีเนื้อที่ 11 ไร่ เปิดทำการสอนเมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ. 2475 แล้วมีการเปลี่ยนชื่อโรงเรียนตามราชทินนามของท่านเป็น ศรีสวัสดิ์วิทยาคาร ต่อมา พ.ศ. 2479 ขยายการเรียนการสอนถึงชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6
ในปี พ.ศ. 2513 กรมสามัญศึกษาได้ให้โรงเรียนเข้าโครงการ คมช. (โครงการพัฒนาโรงเรียนมัธยมศึกษาในชนบท) เป็นรุ่นที่ 7 ต่อมาโรงเรียนได้ขยายตัวพัฒนาขึ้นทำให้สถานที่ของโรงเรียนคับแคบ ดังนั้นในปีงบประมาณ พ.ศ. 2514 สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดน่าน คือ สมชาย
โลหะโชติ และ สมบูรณ์ บัณฑิต จึงได้ติดต่อขอรับเงินจัดสรรจากงบประมาณแผ่นดินจัดซื้อที่ดินบริเวณทุ่งนาบ้านดอนมูล ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมืองน่าน จังหวัดน่าน มีเนื้อที่ 57 ไร่ มอบเป็นสมบัติของกรมสามัญศึกษา เพื่อใช้เป็นที่ตั้งของโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร และกรมสามัญศึกษาได้จัดสรร
งบประมาณสำหรับสร้างอาคารเรียนตึก 3 ชั้น จำนวน 24 ห้องเรียน 1 หลัง เมื่อสร้างอาคารเรียนเสร็จโรงเรียนจึงย้ายมา ณ สถานที่แห่งใหม่คือ ที่ตั้งปัจจุบัน เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศง 2516
ในปี พ.ศ. 2519 กรมสามัญศึกษาได้อนุมัติให้โรงเรียนเข้าอยู่ในโครงการ คมภ. 2 (โครงการพัฒนาโรงเรียนมัธยมในส่วนภูมิภาคกลุ่มที่ 2) รุ่นที่ 3
ในปี พ.ศ. 2534 ได้รับอนุมัติจากกรมสามัญศึกษาให้เข้าโครงการขยายโอกาสทางการศึกษา
ในปี พ.ศ. 2539 ได้เปิดรับนักเรียนหญิงในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นเป็นรุ่นแรก ปัจจุบัน โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร เป็นโรงเรียนสหศึกษา เปิดสอนตั้งแต่ ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 6 ต่อมาโรงเรียนได้สร้างอนุสาวรีย์ พระเจ้าสุริยพงษ์ผริตเดช ไว้สักการบูชา ด้วยสำนึกในคุณงามความดีที่สร้างโรงเรียนแห่งนี้
โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจังหวัดน่านเปิดสอนวันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ.2450 จนถึงปัจจุบัน ปัจจุบันมีอายุครบ 117 ปี เป็นโรงเรียนสหศึกษาเปิดสอนตั้งแต่ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ถึง ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ระดับชั้นละ 10 ห้องเรียน รวมทั้งสิ้น 60 ห้องเรียน มีการปรับเปลี่ยนห้องเรียนแผนการเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ดังนี้ ม.1/1 เป็นห้องเรียนคู่ขนาน ม.1/2 - 1/4 เป็นห้องเรียนมาตรฐานสากล ม.1/5 เป็นห้องเรียนสุนทรียภาพ ม.1/6 เป็นห้องเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ ม.1/7 เป็นห้องเรียนพิเศษ MEP ม.1/8 เป็นห้องเรียนพิเศษ ESC ม.1/9 เป็นห้องเรียนพิเศษ MSEP และ ม.1/10 เป็นห้องเรียนพิเศษ SMTE ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 4 ดังนี้ ม.4/1 เป็นแผนการเรียนศิลป์-ภาษา ม.4/2 เป็นแผนการเรียนศิลป์-สุนทรียภาพ ม.4/3 เป็นแผนการเรียนศิลป์-คณิต ม.4/4-4/5 เป็นแผนการเรียนวิทย์-คณิต ม.4/6 เป็นแผนการเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ ม.4/7 เป็นห้องเรียน IEP แผนการเรียนศิลป์ ม.4/8 เป็นห้องเรียน ESC และ IEP แผนการเรียนวิทย์ ม.4/9 เป็นห้องเรียน MSEP และ ม.4/10 เป็นห้องเรียน SMTE
ปัจจุบันมีนักเรียนจำนวน 2,205 คน เป็นนักเรียนชาย จำนวน 982 คน นักเรียนหญิง จำนวน 1,223 คน (ปรับปรุงข้อมูล ณ วันที่ 10 มิถุนายน พ.ศ.2566) มีจำนวนผู้บริหาร 5 คน ครู 103 คน ครูจ้างสอน จำนวน 23 คน (ครูไทย 20 คน ครูต่างชาติ 3 คน) ลูกจ้างประจำ 1 คน และ ลูกจ้างชั่วคราว (เจ้าหน้าที่และนักการภารโรง) จำนวน 40 คน รวมจำนวนข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ทั้งหมด จำนวน 172 คน (ข้อมูล ณ วันที่ 25 มีนาคม พ.ศ. 2567)
โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจังหวัดน่านได้เข้าร่วมโครงการระบบดี โรงเรียนมีคุณภาพ โรงเรียนปลอดขยะ
ซึ่งเป็นโครงการพัฒนางานต่าง ๆ ของโรงเรียนให้เป็นระบบ มีมาตรฐานเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษาให้
ผู้เรียนมีคุณลักษณะตามที่สถานศึกษาต้องการ ได้รับรองผลการประเมินระบบการประกันคุณภาพภายนอกจากรอบที่ 4 ระดับดีมาก และแก้ไขสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 37 เดิม เป็นสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน ตามประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง การกำหนดและแก้ไขเปลี่ยนแปลงเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาประกาศ ณ วันที่ 28 มกราคม พุทธศักราช 2564
พระพุทธรูปประจำโรงเรียน.
โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร ได้รับความเมตตาจากพระราชนันทาจารย์ (บุญชู ธมฺมสาโร) เจ้าคณะจังหวัดน่าน วัดพญาภู (พ.ศ. 2528) และนางสงวน เกษมสุวรรณ เจ้าของห้างขายยาลูกสาวหมอมี กรุงเทพมหานคร ซึ่งได้จัดสร้างพระพุทธรูป พระพุทธชินราชจำลองถวายแด่พระพุทธมหามณีรัตนปฏิมากร เนื่องในวันเกิดเป็นประจำทุกปี ปีละ 12 องค์
พ.ศ. 2528 ท่านได้จัดสร้างพระพุทธรูปโดยช่างบ้านช่างหล่อ กรุงเทพมหานคร และนำไปประกอบพิธีพุทธาภิเษกและปลุกเสก ณ พระอุโบสถวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร โดยมีสมเด็จพระญาณสังวร (เจริญ สุวัฑฺฒโน) เจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศราชวรวิหารในขณะนั้น (ต่อมาได้รับโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปรินายก พระสังฆราชองค์ที่ 19 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์) เป็นประธานในพิธี แล้วมอบให้แก่โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร
วันที่ 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2528 อาจารย์เสรี พิมพ์มาศ ผู้ช่วยผู้อำนวยการฝ่ายบริการฯ และคณะ ได้ไปรับพระพุทธรูปจากวัดบวรนิเวศราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร แล้วเดินทางกลับถึงจังหวัดน่านเมื่อวันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2528 และนำมาประดิษฐานไว้ ณ วัดพญาภู ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดน่าน และต่อมาในวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2529 ซึ่งเป็นวันมาฆบูชา โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคารจึงได้จัดขบวนแห่จากวัดพญาภูไปตามถนนในเมืองน่าน
พระราชนันทาจารย์ วัดพญาภู ได้ถวายนามพระพุทธรูปประจำโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร ว่า “พระพุทธศรีสวัสตยาภิรักษ์มหิทธิศักดิ์มหามุนี” ทั้งได้ตั้งปณิธานอธิษฐานว่า “เมื่อผู้ใดมาเคารพกราบไหว้สักการบูชาแล้วก็จะเจริญด้วยลาภ ยศ สรรเสริญ สุข มีชัยด้วยประการทั้งปวง"
โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร มีพระพุทธรูปอีกองค์หนึ่ง คือ พระพุทธรูปปางมารวิชัยเนื้อทองสำริด พระชยานันทมุนี อดีตเจ้าคณะจังหวัดน่านและอดีตเจ้าอาวาสวัดกู่คำ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน มอบให้แก่โรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร พระพุทธรูปองค์นี้เป็นพระพุทธรูปที่นำขบวนคณะครูและนักเรียนโรงเรียนศรีสวัสดิ์วิทยาคาร เมื่อคราวย้ายโรงเรียนจากโรงเรียนเดิมที่ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำน่าน มายังโรงเรียนที่ตั้งปัจจุบัน ณ บ้านเจดีย์ ตำบลดู่ใต้ อำเภอเมือง จังหวัดน่าน เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2516