หองจูเปียน

เล่าเปียน (ค.ศ. 176 – 6 มีนาคม ค.ศ. 190) มีชื่อในภาษาจีนกลางว่า หลิว เปี้ยน  เป็นที่รู้จักในประเทศไทยในพระนามที่ปรากฏใน"สามก๊ก ฉบับเจ้าพระยาพระคลัง (หน)" ว่า หองจูเปียน หรือในภาษาจีนกลางว่า หฺวางจื่อเปี้ยน  มีความหมายว่า "ราชบุตรเปียน (辯 "เปี้ยน")" นอกจากนี้พระองค์ยังเป็นที่รู้จักในพระนามว่า จักรพรรดิฮั่นเช่าตี้  และ อ๋องแห่งฮองหลง หรือ หงหนงหวาง  เป็นจักรพรรดิลำดับที่ 13 ของราชวงศ์ฮั่นตะวันออกในประวัติศาสตร์จีน พระองค์ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิขณะพระชนมายุ 13 พรรษาหลังการสวรรคตของพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 "ฮั่นหลิงตี้") พระบิดา และปกครองเป็นระยะเวลาสั้น ๆ ตั้งแต่วันที่ 15 พฤษภาคมถึง 28 กันยายน ค.ศ. 189 ก่อนถูกปลดจากตำแหน่ง หลังจากนั้นพระองค์ถูกลดฐานันดรศักดิ์ลงเป็น "อ๋องแห่งฮองหลง" พระนามในฐานะจักรพรรดิของพระองค์คือ "เช่าตี้" (แปลว่า "จักรพรรดิน้อย") ซึ่งยังเป็นพระนามที่ใช้เรียกจักรพรรดิพระองค์อื่นที่ครองราชย์เป็นเวลาสั้นมาก ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 190 พระองค์ถูกปลงพระชนม์ด้วยยาพิษโดยตั๋งโต๊ะ (董卓 "ต่ง จั๋ว") ขุนศึกผู้ปลดพระองค์จากตำแหน่งจักรพรรดิและตั้งหองจูเหียบ (皇子協 "หฺวางจื่อเสีย") หรือเล่าเหียบ (劉協 "หลิว เสีย") พระอนุชาต่างมารดาของพระองค์ขึ้นเป็นจักรพรรดิแทนโดยภายหลังมีพระสมัญญานามว่าพระเจ้าเหี้ยนเต้ (漢獻帝 "ฮั่นเซี้ยนตี้")
ภูมิหลังครอบครัว.
หองจูเปียนประสูติเมื่อ ค.ศ. 176 พระองค์เป็นพระโอรสของพระเจ้าเลนเต้ (漢靈帝 "ฮั่นหลิงตี้") หรือเล่าเหี้ยน (劉宏 "หลิว หง") ที่ประสูติด้วยพระสนมคนหนึ่งซึ่งมีชื่อสกุลว่าโฮ (何 "เหอ") และภายหลังคือโฮเฮา (何后 "เหอโฮ่ว") ในช่วงเวลาที่หองจูเปียนประสูตินั้น พระองค์เป็นพระโอรสเพียงองค์เดียวของพระเจ้าเลนเต้ เพราะพระโอรสองค์อื่น ๆ ของพระเจ้าเลนเต้ที่ประสูติก่อนหน้าหองจูเปียนล้วนสิ้นพระชนม์ขณะทรงพระเยาว์ พระเจ้าเลนเต้ทรงเชื่อว่าการที่พระองค์ทรงสูญเสียเหล่าพระโอรสองค์ก่อนหน้าไปเนื่องด้วยเคราะห์ร้าย จึงทรงมีรับสั่งให้นักพรตลัทธิเต๋าชื่อฉือ จื๋อเหมี่ยว (史子眇) ให้เลี้ยงดูพระโอรสแรกประสูติของพระองค์ หองจูเปียนจึงทรงถูกกล่าวถึงในคำเรียกว่า "ฉื่อโหว" (史侯) มีความหมายว่า "เฮา (侯 "โหว") ผู้มีชื่อสกุลฉื่อ (史)" พระมารดาของเล่าเปียนซึ่งมีชื่อสกุลโฮได้ขึ้นเป็นฮองเฮา (皇后 "หฺวางโฮ่ว") หรือจักรพรรดินีเมื่อวันที่ 8 มกราคม ค.ศ. 181 ไม่กี่เดือนต่อมาในเดือนเมษายน อองบีหยิน (王美人 "หวางเหม่ย์เหริน") พระสนมอีกคนของพระเจ้าเลนเต้ประสูติพระโอรสหองจูเหียบ (皇子協 "หฺวางจื่อเสีย") หรือเล่าเหียบ (劉協 "หลิว เสีย") โฮเฮาพระมารดาของหองจูเปียนทรงริษยา จึงทรงวางยาพิษอองบีหยินจนถึงแก่ความตาย หองจูเหียบที่กำพร้าพระมารดาจึงได้รับการเลี้ยงดูโดยตังไทฮอ (董太后 "ต่งไท่โฮ่ว") ผู้เป็นพระอัยกี (ย่า) หองจูเหียบจึงทรงถูกกล่าวถึงในคำเรียกว่า "ต่งโหว" (董侯) มีความหมายว่า "เฮาผู้มีชื่อสกุลตัง (董 "ต่ง")"
เมื่อเหล่าข้าราชบริพารทูลเสนอพระเจ้าเลนเต้ให้ทรงแต่งตั้งพระโอรสองค์ใดองค์หนึ่งขึ้นเป็นรัชทายาท พระเจ้าเลนเต้ทรงลังเลระหว่างหองจูเปียนและหองจูเหียบซึ่งเป็นพระโอรส 2 พระองค์ที่ยังทรงพระชนม์ชีพอยู่ พระองค์ทรงเห็นว่าหองจูเปียนทรงไม่เหมาะสมกับตำแหน่งจักรพรรดิเพราะพระองค์ทรงเหลาะแหละและไม่อาจได้รับความเคารพ พระเจ้าเลนเต้จึงมีพระทัยโน้มเอียงไปในทางที่จะตั้งหองจูเหียบเป็นรัชทายาท แต่พระองค์ก็ทรงกังวลว่าหากพระองค์เลือกหองจูเหียบ โฮเฮาที่เป็นพระมเหสีของพระเจ้าเลนเต้และเป็นพระมารดาของหองจูเปียนก็จะหันไปขอความช่วยเหลือจากโฮจิ๋น (何進 "เหอ จิ้น") ที่เป็นพี่ชายต่างมารดา โฮจิ๋นดำรงตำแหน่งเป็นมหาขุนพล (大將軍 "ต้าเจียงจฺวิน") และเป็นบุคคลที่มีอิทธิพลอย่างสูงในราชสำนัก พระเจ้าเลนเต้จึงยังไม่ได้แต่งตั้งพระโอรสองค์ใดองค์หนึ่งเป็นรัชทายาท
รัชสมัย.
เมื่อ ค.ศ. 189 พระเจ้าเลนต้ประชวรหนัก พระองค์ทรงฝากฝังหองจูเหียบซึ่งเวลานั้นมีพระชนมายุ 8 พรรษาไว้กับเกียนสิด (蹇碩 "เจี่ยน ชั่ว") ขันทีและผู้ช่วยคนสนิทโดยทรงฝากฝังอย่างเป็นการลับ หลังพระเจ้าเลนเต้สวรรคต เกียนสิดพยายามจะลวงโฮจิ๋นมาติดกับดักในพระราชวังเพื่อจะลอบสังหารแล้วจึงจะตั้งหองจูเหียบขึ้นครองบัลลังก์ แผนการที่เกียนสิดต้องการจะตั้งหองจูเหียบเป็นจักรพรรดินั้นนั้นล้มเหลวในท้ายที่สุด หองจูเปียนซึ่งเวลานั้นมีพระชนมายุ 13 พรรษาจึงได้ขึ้นครองราชย์เป็นจักรพรรดิ เป็นที่รู้จักในประวัติศาสตร์ว่าจักรพรรดิเช่าตี้ (จักรพรรดิน้อย) โฮเฮาที่เป็นพระมารดาของจักรพรรดิได้ขึ้นเป็นไทเฮา (太后 "ไท่โฮ่ว") หรือจักรพรรดินีพันปีหลวงและทรงเข้าร่วมการว่าราชการพร้อมกับพระโอรส หองจูเปียนยังทรงพระเยาว์ โฮจิ๋นผู้เป็นมหาขุนพลและอ้วนหงุย (袁隗 "ยฺเหวียน เหว่ย์") ผู้เป็นราชครู (太傅 "ไท่ฟู่") จึงรับหน้าที่เป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์
ในฤดูร้อนของ ค.ศ. 189 หลังโฮจิ๋นทราบเรื่องที่เกียนสิดต้องการลอบสังหารตน โฮจิ๋นและเหล่าผู้สนับสนุนจึงชิงดำเนินการจับกุมและประหารชีวิตเกียนสิด หลายเดือนต่อมา อ้วนเสี้ยว (袁紹 "ยฺเหวียน เช่า") เสนอโฮจิ๋นให้กำจัดกลุ่มขันทีและควบรวมอำนาจ แม้ว่าโฮเฮาจะทรงไม่เห็นด้วยอย่างมากกับแผนการของโฮจิ๋น แต่โฮจิ๋นก็ปฏิบัติตามคำแนะนำของอ้วนเสี้ยว โดยการกระตุ้นให้ขุนศึกระดับภูมิภาคจำหนวนหนึ่งให้นำกำลังพลมายังบริเวณใกล้เคียงของนครหลวงลกเอี๋ยง (洛陽 "ลั่วหยาง") และเรียกร้องอย่างเปิดเผยให้ประหารชีวิตเหล่าขันที เพื่อกดดันให้โฮเฮาทรงเห็นชอบกับแผนการ แต่โฮเฮาก็ยังทรงเข้าข้างและปกป้องเหล่าขันที ด้านเหล่าขันทีวางแผนจะลอบสังหารโฮจิ๋นเป็นการตอบโต้ จึงออกพระราชเสาวนีย์ปลอมในพระนามของโฮเฮา สั่งให้โฮจิ๋นเข้ามาในพระราชวังหลวง โฮจิ๋นหลงกลและถูกเหล่าขันทีสังหาร
หลังการเสียชีวิตของโฮจิ๋น ผู้ใต้บังคับบัญชาของโฮจิ๋นคือเง่าของ (吳匡 "อู๋ ควาง") และจาง จาง (張璋) พร้อมด้วยอ้วนเสี้ยว, อ้วนสุด (袁術 "ยฺเหวียน ชู่") และคนอื่น ๆ นำกำลังพลบุกเข้าพระราชวังและสังหารเหล่าขันทีเพื่อแก้แค้น กำลังพลเหล่านี้สังหารผู้ที่ดูคล้ายขันทีโดยไม่เลือกหน้า ชายหนุ่มบางคนที่ไม่มีหนวดเคราจำใจต้องถกกางเกงของตนลงต่อหน้าเหล่าทหารเพื่อพิสูจน์ว่าตนไม่ใช่ขันที ในระหว่างมีการโจมตี เหล่าขันทีเข้ากุมองค์จักรพรรดิหองจูเปียน, หองจูเหียบผู้มีฐานันดรศักดิ์เป็นตันลิวอ๋อง (陳留王 "เฉินหลิวหวาง") และโฮเฮาผู้เป็นไทเฮารวม 3 พระองค์เป็นองค์ประกันและหาทางหนีออกจากพระราชวัง โลติด (盧植 "หลู จื๋อ") เข้าสกัดขันทีต๋วนกุย (段珪 "ตฺว้าน กุย") และช่วยโฮเฮาจากต๋วนกุยไว้ได้ โฮเบี้ยว (何苗 "เหอ เหมียว") น้องชายของโฮจิ๋นที่เป็นผู้เห็นอกเห็นใจเหล่าขันที ถูกสังหารโดยเง่าของและตั๋งบุ่น (董旻 "ต่ง หมิน") ผู้คนมากกว่า 2,000 คนเสียชีวิตในระหว่างการโจมตีนั้น
หองจูเปียนและหองจูเหียบที่ถูกขันทีพาออกนอกพระราชวังระหว่างความวุ่นวาย ในที่สุดก็มีพบทั้งสองพระองค์ใกล้ริมฝั่งแม่น้ำ ทั้งสองพระองค์ทรงได้รับความช่วยเหลือจากโลติดและบินของ (閔貢 "หมิ่น ก้ง") ขณะที่โลติดและบินของถวายการคุ้มกันหองจูเปียนและหองจูเหียบกลับไปพระราชวังหลวง ก็ถูกสกัดโดยทัพใต้การบัญชาของตั๋งโต๊ะ (董卓 "ต่ง จั๋ว") หนึ่งในขุนศึกที่ถูกเรียกตัวมาโดยโฮจิ๋นในตอนแรกเพื่อกดดันโฮเฮาให้ทรงเห็นด้วยการแผนการกำจัดเหล่าขันที เมื่อหองจูเปียนทรงเผชิญหน้ากับตั๋งโต๊ะ พระองค์ทรงตกตะลึงจนไม่อาจตรัสออกมาได้อย่างชัดเจน ในทางกลับกันหองจูเหียบพระอนุชาทรงสามารถอธิบายเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้โดยไม่ติดขัด ตั๋งโต๊ะรู้สึกประทับใจ เห็นว่าหองจูเหียบทรงเหมาะกับการเป็นจักรพรรดิมากกว่าหองจูเปียน ตั๋งโต๊ะจึงมีความคิดจะปลดหองจูเปียนจากตำแหน่งจักรพรรดิและตั้งหองจูเหียบขึ้นครองราชย์แทน
การพ้นจากราชสมบัติ.
หลังตั๋งโต๊ะถวายการคุ้มกันหองจูเปียนและหองจูเหียบกลับไปถึงลกเอี๋ยงแล้ว ตั๋งโต๊ะก็ฉวยโอกาสที่เกิดสุญญากาศทางอำนาจจากความขัดแย้งระหว่างโฮจิ๋นและกลุ่มขันที ในการเข้ายึดอำนาจราชสำนัก ข้าราชการหลายคนและเหล่าทหารหลวงที่ประจำการในลกเอี๋ยงต่างรู้สึกหวาดกลัวเหล่าทหารผ่านศึกมากฝีมือที่ตั๋งโต๊ะนำมาด้วยจากมณฑลเลียงจิ๋ว (涼州 "เหลียงโจว") ในที่สุดตั๋งโต๊ะก็ปลดหองจูเปียนจากการเป็นจักรพรรดิและตั้งหองจูเหียบขึ้นเสวยราชย์แทน ซึ่งในประวัติศาสตร์รู้จักในพระนามว่าพระเจ้าเหี้ยนเต้ (漢獻帝 "ฮั่นเซี้ยนตี้") หองจูเปียนซึ่งเป็นอดีตจักรพรรดิได้รับฐานันดรศักดิ์กิตติมศักดิ์ "อ๋องแห่งฮองหลง" (弘農王 "หงหนงหวาง") ต่อมาในปีเดียวกันนั้น ตั๋งโต๊ะสั่งให้วางยาพิษปลงพระชนม์โฮเฮาจนสิ้นพระชนม์ในพระราชวังหย่งอาน (永安宮 "หย่างอานกง")
ช่วงต้น ค.ศ. 190 หลังทัพพันธมิตรของเหล่าขุนศึกเริ่มเปิดศึกต่อต้านตั๋งโต๊ะโดยอ้างว่าเพื่อปลดปล่อยพระเจ้าเหี้ยนเต้และราชสำนักจากการควบคุมของตั๋งโต๊ะ ตั๋งโต๊ะกังวลว่าเหล่าขุนศึกอาจช่วยให้หองจูเปียนผู้เป็นอ๋องแห่งฮองหลงให้กลับมาขึ้นครองราชย์ ซึ่งจะเป็นภัยคุกคามต่อความชอบธรรมของราชสำนักที่ตั๋งโต๊ะปกครองในลกเอี๋ยง ภายในหนึ่งเดือนหลังศึกเริ่มต้นขึ้น ตั๋งโต๊ะส่งลิยู (李儒 "หลี่ หรู") ผู้เป็นที่ปรึกษาของตนให้ไปบังคับหองจูเปียนให้ทรงกระทำอัตวินิบาตกรรมโดยการเสวยน้ำจัณฑ์พิษ หองจูเปียนทรงได้รับอนุญาตให้ตรัสอำลากับพระชายาถังจี (唐姬) และพระสนมคนอื่น ๆ ก่อนจะทรงกระทำอัตวินิบาตกรรม พระศพของหองจูเปียนได้รับการฝังในสุสานที่เดิมสร้างขึ้นสำหรับขันทีเตียวต๋ง (趙忠 "เจ้า จง") ภายหลังหองจูเปียนได้รับพระสมัญญานามว่า "อ๋องหฺวายแห่งฮองหลง" (弘農懷王 "หงหนง-หฺวายหวาง")