อานเต ปาเวลิช

อานเต ปาเวลิช (14 กรกฎาคม ค.ศ. 1889 – 28 ธันวาคม ค.ศ. 1959) เป็นนักการเมืองชาวโครเอเชีย ผู้ก่อตั้งและหัวหน้าองค์กรชาตินิยมสุดโต่งฟาสซิสต์ที่รู้จักกันในชื่อ "อูสตาเช" ใน ค.ศ. 1929 และเป็นผู้นำเผด็จการของรัฐเอกราชโครเอเชีย (NDH) รัฐหุ่นเชิดฟาสซิสต์ที่ก่อตั้งขึ้นในพื้นที่บางส่วนของเขตยึดครองยูโกสลาเวียของนาซีเยอรมนีและฟาสซิสต์อิตาลีตั้งแต่ ค.ศ. 1941 ถึง ค.ศ. 1945 ปาเวลิชและอูสตาเชได่ข่มเหงชนกลุ่มน้อยทางเชื้อชาติและฝ่ายค้านทางการเมืองจํานวนมากในสมัยรัฐเอกราช ซึ่งรวมถึงชาวเซิร์บ ชาวยิว ชาวโรมานี และกลุ่มต่อต้านฟาสซิสต์ เขากลายเป็นหนึ่งในบุคคลสำคัญที่มีส่วนในการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ชาวเซิร์บ ชาวโรมานี และฮอโลคอสต์ในรัฐเอกราชโครเอเชีย
ปาเวลิชเริ่มต้นอาชีพการงานของเขาด้วยการเป็นนักกฎหมายและนักการเมืองของพรรคแห่งสิทธิในราชอาณาจักรยูโกสลาเวีย เขาเป็นที่รู้จักจากความเชื่อในชาตินิยมและการสนับสนุนเอกราชของโครเอเชีย โดยในช่วงปลายทศวรรษ 1920 กิจกรรมทางการเมืองของเขาเริ่มมีความหัวรุนแรงมากขึ้น เนื่องจากการเรียกร้องให้ชาวโครแอตก่อกบฏต่อต้านยูโกสลาเวีย และได้วางแผนให้อิตาลีแยกโครเอเชียเป็นรัฐในอารักขาออกจากยูโกสลาเวีย หลังจากสมเด็จพระเจ้าอาเล็กซานดาร์ที่ 1 ทรงประกาศระบอบเผด็จการ 6 มกราคม เมื่อ ค.ศ. 1929 และสั่งห้ามพรรคการเมืองทั้งหมด ปาเวลิชจึงเดินทางออกนอกประเทศและได้วางแผนร่วมกับองค์กรปฏิวัติมาซิโดเนียภายใน (IMRO) ในการบ่อนทําลายรัฐยูโกสลาเวีย ซึ่งกระตุ้นให้ทางการยูโกสลาเวียได้พิจารณาคดีและตัสินประหารชีวิตเขา ในระหว่างนี้ ปาเวลิชย้ายไปยังอิตาลีและได้ก่อตั้งอูสตาเช ซึ่งเป็นขบวนการชาตินิยมโครเอเชียที่มีเป้าหมายในการจัดตั้งเอกราชของโครเอเชียไม่ว่าจะด้วยวิธีใดก็ตาม ซึ่งรวมถึงการใช้ความรุนแรง ปาเวลิชได้รวมกิจกรรมก่อการร้ายไว้ในโครงการของอูสตาเชด้วย เช่น การระเบิดรถไฟและการลอบสังหาร การก่อจลาจลที่เมืองลิกาใน ค.ศ. 1932 จนถึงการลอบปลงพระชนม์พระเจ้าอาเล็กซานดาร์ใน ค.ศ. 1934 ปาเวลิชถูกตัดสินประหารชีวิตอีกครั้งหลังจากถูกพิจารณาคดีในฝรั่งเศส แม้ว่าเขาจะไม่ได้อยู่ที่นั่นเพื่อพิจารณาคดีก็ตาม แต่เนื่องจากแรงกดดันจากนานาชาติ ทางการอิตาลีจึงจําคุกเขาเป็นเวลา 18 เดือน และกิจกรรมของอูสตาเชส่วนใหญ่ถูกปิดกั้นในช่วงเวลานี้
ต่อมาเมื่อวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1941 สลาฟกอ กวาเตร์นีก สมาชิกอาวุโสอูสตาเช ประกาศจัดตั้งรัฐเอกราชโครเอเชียในนามของปาเวลิชตามคำสั่งของเยอรมนี โดยเขาเรียกตนเองว่า "ปอกลาฟนีก"  หรือผู้นำสูงสุด ปาเวลิชเดินทางกลับจากอิตาลีและเข้าควบคุมรัฐบาลหุ่นเชิด เขาได้ก่อตั้งระบบทางการเมืองที่คล้ายคลึงกับฟาสซิสต์อิตาลีและนาซีเยอรมนี แม้ว่ารัฐเอกราชจะก่อตัวขึ้นในพื้นที่เกรตเทอร์โครเอเชีย แต่อิตาลีก็บังคับให้สละดินแดนหลายแห่งเป็นสัมปทานให้กับฝ่ายหลัง หลังจากการขึ้นสู่อำนาจ ปาเวลิชได้กำหนดนโยบายต่อต้านชาวเซอร์เบียและชาวยิว ซึ่งทำให้มีชาวเซอร์เบียและชาวยิวมากกว่า 100,000 รายเสียชีวิตในค่ายกักกันและค่ายสังหาร นอกจากนี้ยังมีการสังหารและทรมานชาวเซอร์เบียหลายแสนคน รวมถึงชาวโรมานีและชาวยิวอีกหลายหมื่นคน เหตุการณ์เหล่านี้ถูกเรียกว่า "โศกนาฏกรรมที่เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์ยูโกสลาเวีย"
ใน ค.ศ. 1945 ปาเวลิชสั่งประหารนักการเมืองคนสำคัญของรัฐเอกราชอย่างมลาเดน ลอร์กอวิช และอานเต วอกิช ในข้อหากบฏ เมื่อทั้งสองถูกจับในข้อหาวางแผนขับไล่เขาและจัดแนวร่วมรัฐเอกราชกับฝ่ายสัมพันธมิตร ภายหลังการยอมจำนนของเยอรมนีในเดือนพฤษภาคม ปาเวลิชสั่งให้กองทหารของเขาต่อสู้ต่อไป จากนั้นเขาจึงย้ายรัฐบาลรัฐเอกราชไปที่ออสเตรียเพื่อยอมจํานนต่อต่อกองทัพอังกฤษที่กำลังรุดหน้าเข้ามา แต่ทางอังกฤษปฏิเสธและได้สั่งให้พวกเขายอมจํานนต่อพลพรรคยูโกสลาเวีย
ปาเวลิชลี้ภัยไปยังออสเตรียก่อนที่จะได้หนังสือเดินทางปลอมจากวาติกันและหลบหนีไปยังอาร์เจนตินา เขายังคงมีส่วนร่วมในกิจกรรมฟาสซิสต์ ต่อมาเขาทําหน้าที่เป็นที่ปรึกษาด้านความปลอดภัยของฆวน เปรอน ประธานาธิบดีอาร์เจนตินาผู้ให้ที่พักพิงแก่อาชญากรสงครามฟาสซิสต์จํานวนมาก ต่อมาเมื่อวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1957 เจ้าของโรงแรมชาวเซอร์เบียพยายามสังหารปาเวลิช อาการบาดเจ็บที่เกิดขึ้นในที่สุดทําให้เขาเสียชีวิตเมื่อวันที่ 28 ธันวาคม ค.ศ. 1959 ด้วยอายุ 70 ปี