จักรพรรดิชุ่นจื้อ

จักรพรรดิชุ่นจื้อ  เป็นจักรพรรดิพระองค์ที่ 2 แห่งราชวงศ์ชิง และเป็นจักรพรรดิราชวงศ์ชิงพระองค์แรกที่ได้ครองสิบแปดมณฑล (十八行省) เสวยราชย์ช่วง ค.ศ. 1644–1661 ที่ประชุมราชวงศ์เลือกพระองค์ขึ้นสืบราชย์ต่อจากหฺวัง ไท่จี๋ (皇太極) พระบิดา ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1643 เวลานั้นพระองค์มีพระชนม์ 6 ชันษา จึงต้องมีผู้สำเร็จราชการ คือ ตัวเอ๋อร์กุ่น (多爾袞) พระโอรสของหนูเอ่อร์ฮาชื่อ (努爾哈赤) ปฐมจักรพรรดิราชวงศ์ชิง และจี้เอ่อร์ฮาหลาง (濟爾哈朗) พระนัดดาของหนูเอ่อร์ฮาชื่อ
ช่วง ค.ศ. 1643–1650 อำนาจการเมืองส่วนใหญ่อยู่ในความควบคุมของตัวเอ๋อร์กุ่น ผู้นำพาจักรวรรดิชิงพิชิตดินแดนส่วนใหญ่ของราชวงศ์หมิงเดิมได้ และขับไล่หมิงใต้ (南明) กลุ่มผู้ภักดีต่อราชวงศ์หมิง ลงไปทางมณฑลส่วนตะวันตกเฉียงใต้ ทั้งวางรากฐานของราชวงศ์ชิงในอันที่จะครอบครองสิบแปดมณฑลเป็นผลสำเร็จ ถึงจะมีนโยบายหลายประการที่ขัดใจประชาชน เช่น การสั่งให้ตัดผมอย่างแมนจูใน ค.ศ. 1645 ก็ตาม ครั้นสิ้นตัวเอ๋อร์กุ่นแล้ว จักรพรรดิชุ่นจื้อทรงเริ่มปกครองด้วยพระองค์เอง ทรงพยายามปราบทุจริตและลดอิทธิพลขุนนางแมนจู ซึ่งประสบผลบ้างไม่ประสบผลบ้าง ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1650 กลุ่มผู้ภักดีต่อราชวงศ์หมิงลุกฮือขึ้นอีกครั้ง แต่ภายใน ค.ศ. 1661 กองทัพของพระองค์ก็กำจัดอริราชศัตรูกลุ่มสุดท้ายได้ คือ กั๋วซิ่งเหย่ (國姓爺) กับกุ้ยหวัง (桂王) แห่งหมิงใต้
อย่างไรก็ดี ใน ค.ศ. 1661 พระองค์ประชวรไข้ทรพิษสวรรคต เสฺวียนเย่ (玄燁) พระโอรสพระองค์ที่ 3 จึงได้สืบราชสมบัติต่อเป็นจักรพรรดิคังซี (康熙帝) และเนื่องจากเอกสารรัชสมัยชุ่นจื้อเหลือรอดมาน้อยมากเมื่อเทียบกับเอกสารราชวงศ์ชิงยุคหลัง เรื่องราวในยุคสมัยของจักรพรรดิชุ่นจื้อจึงเป็นที่รับรู้ไม่มาก
การกำเนิดของราชวงศ์ชิง.
ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1580 สมัยที่ประเทศจีนอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) มีชนเผ่า Nǚzhēn(Jurchen) จำนวนหนึ่งอาศัยอยู่ในดินแดนแมนจูเรีย
ในการรณรงค์ทางทหารหลายครั้งตั้งแต่ช่วงปี 1580 ถึง 1610 นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ (Nurhaci) (ค.ศ. 1559–1626) ผู้นำของชาว Nǚzhēn เผ่าเจี้ยนโจว (Jianzhou Jurchens) ได้รวบรวมชนเผ่า Nǚzhēn ส่วนใหญ่ให้เป็นหนึ่งเดียวภายใต้การปกครองของเขา หนึ่งในการปฏิรูปที่สำคัญที่สุดของเขาคือการจัดระเบียบตระกูล Nǚzhēn ต่างๆ ให้อยู่ภายใต้ธงสี่สี—เหลือง ขาว แดง และน้ำเงิน—โดยแต่ละสีจะถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนอีกครั้ง เพื่อสร้างระบบสังคมและการทหารที่ครอบคลุมซึ่งรู้จักกันในชื่อ ระบบแปดกองธง (Eight Banners) นู่เอ๋อร์ฮาชื่อได้มอบอำนาจควบคุมกองธงเหล่านี้ให้แก่บรรดาบุตรชายและหลานชายของเขา
ราวปี 1612 นู่เอ๋อร์ฮาชื่อได้เปลี่ยนชื่อตระกูลของเขาเป็น อ้ายซินเจี๋ยหลัว (Aisin Gioro) ("เจี๋ยหลัวทองคำ" ในภาษาแมนจู) ทั้งเพื่อแยกตระกูลของเขาออกจากตระกูลเจี๋ยหลัวอื่นๆ และเพื่อสื่อถึงราชวงศ์ก่อนหน้าที่ก่อตั้งโดยชาว Nǚzhēn ซึ่งก็คือ ราชวงศ์จิน (Jin) ("ราชวงศ์ทองคำ") ที่เคยปกครองภาคเหนือของจีนตั้งแต่ปี 1115 ถึง 1234 ในปี 1616 นู่เอ๋อร์ฮาชื่อได้ประกาศการสถาปนาราชวงศ์ โฮ่วจิน (Later Jin) อย่างเป็นทางการ ซึ่งถือเป็นการประกาศอิสรภาพจากราชวงศ์หมิงอย่างชัดเจน ในอีกไม่กี่ปีต่อมา เขาได้ยึดเมืองใหญ่ส่วนใหญ่ในเหลียวตง (Liaodong) จากการควบคุมของหมิง
ชัยชนะติดต่อกันของเขาสิ้นสุดลงในเดือนกุมภาพันธ์ ปี 1626 ที่ การล้อมเมืองหนิงหยวน (siege of Ningyuan) ซึ่งผู้บัญชาการทหารของราชวงศ์หมิงนามว่า หยวน ชงหวน (Yuan Chonghuan) ได้เอาชนะเขาด้วยความช่วยเหลือจากปืนใหญ่ของโปรตุเกสที่เพิ่งได้รับมา นู่เอ๋อร์ฮาชื่อซึ่งน่าจะได้รับบาดเจ็บจากการรบ ได้เสียชีวิตในอีกไม่กี่เดือนต่อมา
หวง ไท่จี๋ (Hong Taiji) (ค.ศ. 1592–1643) บุตรชายและผู้สืบทอดตำแหน่งของนู่เอ๋อร์ฮาชื่อ ยังคงสานต่องานสร้างรัฐของบิดาต่อไป: เขารวบรวมอำนาจทั้งหมดไว้ในมือของตนเอง โดยจำลองสถาบันการปกครองของราชวงศ์โฮ่วจินตามแบบของจีน และผนวกพันธมิตรชาวมองโกลและทหารจีนที่ยอมจำนนเข้าสู่ระบบแปดกองธง ในปี 1629 เขาได้นำทัพบุกเข้าสู่ชานเมืองปักกิ่ง และได้จับช่างฝีมือชาวจีนที่รู้วิธีหล่อปืนใหญ่แบบโปรตุเกสมาได้
ในปี 1635 หวง ไท่จี๋ได้เปลี่ยนชื่อชาว Nǚzhēn เป็น "ชาวแมนจู" (Manchus) และในปี 1636 ได้เปลี่ยนชื่ออาณาจักรของเขาจาก "โฮ่วจิน" เป็น "ต้าชิง" (Qing) หลังจากยึดเมืองหมิงที่เหลืออยู่ในเหลียวตงจนหมดแล้ว ในปี 1643 ราชวงศ์ชิงก็เตรียมพร้อมที่จะโจมตีราชวงศ์หมิงที่กำลังตกต่ำ ซึ่งกำลังล่มสลายลงภายใต้น้ำหนักของภาวะล้มละลายทางการเงิน โรคระบาดร้ายแรง และการลุกฮือของกลุ่มโจรขนาดใหญ่ที่เกิดจากความอดอยากที่แพร่หลาย
การสืบทอดตำแหน่งหลังการสิ้นพระชนม์ของหวง ไท่จี๋.
เมื่อ หวง ไท่จี๋ (Hong Taiji) สิ้นพระชนม์ในวันที่ 21 กันยายน ค.ศ. 1643 โดยไม่ได้ตั้งผู้สืบทอดตำแหน่งไว้ รัฐชิงที่เพิ่งก่อตั้งขึ้นใหม่จึงเผชิญกับวิกฤตที่อาจร้ายแรงได้ ผู้ท้าชิงหลายคน—ได้แก่ ไต้ซ่าน (Daišan) บุตรชายคนที่สองและบุตรชายที่ยังมีชีวิตอยู่คนโตที่สุดของนู่เอ๋อร์ฮาชื่อ, ตัวเอ่อร์กุน (Dorgon) และ ตัวตัว (Dodo) บุตรชายคนที่สิบสี่และสิบห้าของนู่เอ๋อร์ฮาชื่อ (ทั้งคู่เกิดจากมารดาคนเดียวกัน), และ เหาเก๋อ (Hooge) บุตรชายคนโตของหวง ไท่จี๋—เริ่มแย่งชิงบัลลังก์กัน
ตัวเอ่อร์กุน (อายุ 31 ปี) ร่วมกับพี่น้องของเขา ตัวตัว และ อาจี้เก๋อ (Ajige) ควบคุมกองธงขาวทั้งแบบธรรมดาและแบบมีขอบ ส่วนไต้ซ่าน (อายุ 60 ปี) รับผิดชอบกองธงแดงทั้งสองกอง ขณะที่เหาเก๋อ (อายุ 34 ปี) ได้รับความภักดีจากกองธงเหลืองทั้งสองกองของบิดาเขา
การตัดสินใจว่าใครจะเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ของราชวงศ์ชิงตกเป็นของ สภาที่ปรึกษาของเหล่าอ๋องและขุนนาง (Deliberative Council of Princes and Ministers) ซึ่งเป็นหน่วยงานหลักในการกำหนดนโยบายของชาวแมนจูจนกระทั่งมีการก่อตั้ง สภาองคมนตรี (Grand Council) ขึ้นในช่วงทศวรรษ 1720 เจ้าชายแมนจูหลายคนโต้แย้งว่าตัวเอ่อร์กุนซึ่งเป็นผู้นำทางทหารที่ได้รับการยอมรับ ควรจะขึ้นเป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ แต่ตัวเอ่อร์กุนปฏิเสธและยืนกรานว่าบุตรชายคนใดคนหนึ่งของหวง ไท่จี๋ควรจะสืบทอดตำแหน่งต่อจากบิดา
เพื่อเป็นการยอมรับอำนาจของตัวเอ่อร์กุนและในขณะเดียวกันก็รักษาบัลลังก์ไว้ในสายตระกูลของหวง ไท่จี๋ สมาชิกสภาจึงได้แต่งตั้ง ฝูหลิน (Fulin) บุตรชายคนที่เก้าของหวง ไท่จี๋เป็นจักรพรรดิองค์ใหม่ แต่ตัดสินใจให้ตัวเอ่อร์กุนและ จี้เอ๋อร์กั่วหลาง(Jirgalang) (หลานชายของนู่เอ๋อร์ฮาชื่อผู้ควบคุมกองธงน้ำเงินมีขอบ) ทำหน้าที่เป็น ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (regents) ให้แก่เด็กน้อยวัยห้าขวบ ฝูหลินได้รับการสวมมงกุฎเป็นจักรพรรดิแห่งราชวงศ์ชิงอย่างเป็นทางการในวันที่ 8 ตุลาคม ค.ศ. 1643 และมีการตัดสินใจว่าเขาจะครองราชย์ภายใต้ รัชศก "ซุ่นจื้อ" (Shunzhi) เนื่องจากช่วงรัชสมัยซุ่นจื้อมีบันทึกไม่มากนัก จึงถือเป็นช่วงเวลาที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ชิง
การรวบรวมอำนาจของตัวเอ่อร์กุน.
ในวันที่ 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1644 จี้เอ๋อร์กั่วหลาง (Jirgalang) ซึ่งเป็นผู้นำทางทหารที่มีความสามารถแต่ดูไม่สนใจที่จะจัดการราชกิจของรัฐ ยินยอมที่จะยกการควบคุมกิจการของราชการทั้งหมดให้แก่ ตัวเอ่อร์กุน (Dorgon) หลังจากแผนการที่ถูกกล่าวหาของ เหาเก๋อ (Hooge) ที่จะบ่อนทำลายการสำเร็จราชการแทนพระองค์ถูกเปิดโปงเมื่อวันที่ 6 พฤษภาคมของปีนั้น เหาเก๋อถูกถอดยศเจ้าชายและผู้สมคบคิดกับเขาถูกประหารชีวิต ไม่นานหลังจากนั้น ตัวเอ่อร์กุนได้นำผู้สนับสนุนของเขา (ส่วนใหญ่มาจากกองธงเหลือง) เข้าไปแทนที่ผู้สนับสนุนของเหาเก๋อ ซึ่งทำให้เขาสามารถควบคุมกองธงเพิ่มได้อีกสองกองอย่างใกล้ชิด ภายในต้นเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1644 เขาสามารถควบคุมรัฐบาลและกองทัพของราชวงศ์ชิงได้อย่างเบ็ดเสร็จ
ในต้นปี 1644 ในขณะที่ตัวเอ่อร์กุนและที่ปรึกษาของเขากำลังพิจารณาว่าจะโจมตีราชวงศ์หมิงอย่างไร การกบฏของชาวนาได้เคลื่อนตัวเข้าใกล้กรุงปักกิ่งอย่างอันตราย ในวันที่ 24 เมษายนของปีนั้น หลี่ จื้อเฉิง (Li Zicheng) ผู้นำกบฏได้บุกเข้ากำแพงเมืองหลวงของราชวงศ์หมิงได้สำเร็จ ทำให้ จักรพรรดิฉงเจิน (Chongzhen) ตัดสินใจแขวนพระองค์เองบนเนินเขาด้านหลังพระราชวังต้องห้าม เมื่อได้ยินข่าวนี้ ที่ปรึกษาชาวจีนของตัวเอ่อร์กุนคือ หง เฉิงโฉว (Hong Chengchou) และ ฟ่าน เหวินเฉิง(Fan Wencheng) (ค.ศ. 1597–1666) ได้กระตุ้นให้เจ้าชายแมนจูใช้โอกาสนี้ในการนำเสนอตัวเองว่าเป็นผู้แก้แค้นแทนราชวงศ์หมิงที่ล่มสลาย และอ้างสิทธิ์ใน อาณัติแห่งสวรรค์ (Mandate of Heaven) สำหรับราชวงศ์ชิง
อุปสรรคสุดท้ายระหว่างตัวเอ่อร์กุนกับกรุงปักกิ่งคือ อู๋ ซานกุ้ย (Wu Sangui) แม่ทัพของราชวงศ์หมิงที่ประจำการอยู่ที่ด่านซานไฮ่ (Shanhai Pass) ซึ่งตั้งอยู่ทางตะวันออกสุดของกำแพงเมืองจีน อู๋ ซานกุ้ยซึ่งติดอยู่ระหว่างกองทัพแมนจูและกองกำลังของหลี่ จื้อเฉิง ได้ขอความช่วยเหลือจากตัวเอ่อร์กุนในการขับไล่พวกกบฏและฟื้นฟูราชวงศ์หมิง เมื่อตัวเอ่อร์กุนขอให้อู๋ ซานกุ้ยทำงานให้กับราชวงศ์ชิงแทน อู๋ ซานกุ้ยจึงไม่มีทางเลือกอื่นนอกจากยอมรับ ด้วยความช่วยเหลือของทหารชั้นยอดของอู๋ ซานกุ้ยที่ต่อสู้กับกองทัพกบฏเป็นเวลาหลายชั่วโมงก่อนที่ตัวเอ่อร์กุนจะตัดสินใจเข้าแทรกแซงด้วยทหารม้าในที่สุด ราชวงศ์ชิงจึงได้รับชัยชนะอย่างเด็ดขาดเหนือกองกำลังของหลี่ จื้อเฉิงที่ ยุทธการที่ด่านซานไฮ่ (Battle of Shanhai Pass) ในวันที่ 27 พฤษภาคม กองทัพของหลี่ที่พ่ายแพ้ได้ทำการปล้นสะดมปักกิ่งเป็นเวลาหลายวันจนกระทั่งหลี่ออกจากเมืองหลวงในวันที่ 4 มิถุนายนพร้อมกับทรัพย์สมบัติทั้งหมดที่เขาสามารถนำติดตัวไปได้
การเข้าสู่ปักกิ่งและการปกครองของตัวเอ่อร์กุน.
หลังจากถูกปฏิบัติอย่างเลวร้ายจากกองทัพกบฏเป็นเวลาหกสัปดาห์ ประชากรในกรุงปักกิ่งได้ส่งคณะผู้อาวุโสและเจ้าหน้าที่ไปต้อนรับผู้ปลดปล่อยในวันที่ 5 มิถุนายน พวกเขาประหลาดใจเมื่อแทนที่จะได้พบกับอู๋ ซานกุ้ยและทายาทของราชวงศ์หมิง กลับได้พบกับ ตัวเอ่อร์กุน (Dorgon) ซึ่งเป็นชาวแมนจูขี่ม้าที่โกนศีรษะส่วนหน้าและมีผมเปีย มานำเสนอตัวเองในฐานะ เจ้าชายผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (Prince Regent)
ท่ามกลางความวุ่นวายนี้ ตัวเอ่อร์กุนได้เข้าพักใน ตำหนักอู่อิง (Wuying Palace) ซึ่งเป็นอาคารเดียวที่ยังคงอยู่ค่อนข้างสมบูรณ์หลังจากหลี่ จื้อเฉิงได้จุดไฟเผาพระราชวังเมื่อวันที่ 3 มิถุนายน ทหารกองธงได้รับคำสั่งไม่ให้ปล้นสะดม และการมีวินัยของพวกเขาก็ทำให้การเปลี่ยนผ่านไปสู่การปกครองของราชวงศ์ชิงเป็นไปอย่าง "ราบรื่นอย่างน่าทึ่ง" อย่างไรก็ตาม ในขณะที่เขาอ้างว่ามาเพื่อแก้แค้นแทนราชวงศ์หมิง ตัวเอ่อร์กุนกลับสั่งให้ประหารชีวิตผู้ที่อ้างสิทธิ์ในบัลลังก์หมิงทั้งหมด (รวมถึงผู้สืบเชื้อสายของจักรพรรดิหมิงองค์สุดท้าย) พร้อมกับผู้สนับสนุนของพวกเขา
ในวันที่ 7 มิถุนายน เพียงสองวันหลังจากเข้าสู่เมือง ตัวเอ่อร์กุนได้ออกประกาศพิเศษถึงเจ้าหน้าที่รอบเมืองหลวง เพื่อรับรองว่าหากประชากรในท้องถิ่นยอมโกนศีรษะส่วนหน้า สวมผมเปีย และยอมจำนน เจ้าหน้าที่จะได้รับอนุญาตให้อยู่ในตำแหน่งเดิมได้ แต่เขาต้องยกเลิกคำสั่งนี้ในอีกสามสัปดาห์ต่อมา หลังจากเกิดการกบฏของชาวนาหลายครั้งรอบปักกิ่ง ซึ่งคุกคามการควบคุมของราชวงศ์ชิงเหนือภูมิภาคเมืองหลวง
ตัวเอ่อร์กุนได้ไปต้อนรับ จักรพรรดิซุ่นจื้อ (Shunzhi) ที่ประตูเมืองปักกิ่งในวันที่ 19 ตุลาคม ค.ศ. 1644 ในวันที่ 30 ตุลาคม กษัตริย์วัยหกขวบได้ประกอบพิธีบวงสรวงสวรรค์และโลกที่ แท่นบูชาสวรรค์ (Altar of Heaven) ผู้สืบเชื้อสายของขงจื๊อสายใต้ซึ่งถือตำแหน่ง อู่จิงป๋อซื่อ (Wujing boshi) และผู้สืบเชื้อสายของขงจื๊อรุ่นที่หกสิบห้าซึ่งถือตำแหน่ง กงเยี่ยนเซิง (Duke Yansheng) ในสายเหนือ ได้รับการยืนยันตำแหน่งอีกครั้งในวันที่ 31 ตุลาคม
พิธีราชาภิเษกอย่างเป็นทางการของฝูหลินจัดขึ้นในวันที่ 8 พฤศจิกายน ซึ่งในระหว่างพิธีนี้จักรพรรดิหนุ่มได้เปรียบเทียบความสำเร็จของตัวเอ่อร์กุนกับ จิ๋นกง (Duke of Zhou) ผู้สำเร็จราชการที่ได้รับการเคารพนับถือจากยุคโบราณ ระหว่างพิธี ยศอย่างเป็นทางการของตัวเอ่อร์กุนถูกยกขึ้นจาก "เจ้าชายผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์" เป็น "เจ้าชายผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์พระลุง" (Uncle Prince Regent - Shufu shezheng wang) ซึ่งคำว่า "ลุง" ในภาษาแมนจู (ecike) แสดงถึงยศที่สูงกว่าเจ้าชายทั่วไป
สามวันต่อมา จี้เอ๋อร์กั่วหลาง (Jirgalang) ผู้สำเร็จราชการร่วมกับตัวเอ่อร์กุนถูกลดขั้นจาก "เจ้าชายผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์" เป็น "เจ้าชายผู้ช่วยผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์พระลุง" (Assistant Uncle Prince Regent - Fu zheng shuwang) ในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 1645 ตัวเอ่อร์กุนได้ออกกฤษฎีกาในที่สุดว่าเอกสารราชการทั้งหมดต้องเรียกเขาว่า "เจ้าชายผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์พระลุงแห่งจักรวรรดิ" (Imperial Uncle Prince Regent - Huang shufu shezheng wang) ซึ่งทำให้เขามีตำแหน่งห่างจากการอ้างสิทธิ์ในบัลลังก์เพียงก้าวเดียว
หนึ่งในคำสั่งแรกๆ ของตัวเอ่อร์กุนในเมืองหลวงแห่งใหม่ของราชวงศ์ชิงคือการสั่งให้ประชาชนอพยพออกจากพื้นที่ทางเหนือทั้งหมดของปักกิ่ง เพื่อมอบพื้นที่นั้นให้แก่ ทหารกองธง (Bannermen) ซึ่งรวมถึงทหารกองธงชาวฮั่นด้วย กองธงเหลือง ได้รับพื้นที่ที่มีเกียรติทางตอนเหนือของพระราชวัง ตามมาด้วย กองธงขาว ทางตะวันออก, กองธงแดง ทางตะวันตก และ กองธงน้ำเงิน ทางตอนใต้ การจัดสรรนี้สอดคล้องกับระเบียบที่ตั้งขึ้นในบ้านเกิดของชาวแมนจูก่อนการพิชิต ซึ่ง "แต่ละกองธงจะได้รับตำแหน่งทางภูมิศาสตร์ที่กำหนดไว้ตามทิศทางของเข็มทิศ"
แม้จะมีการลดหย่อนภาษีและโครงการก่อสร้างขนาดใหญ่ที่ออกแบบมาเพื่ออำนวยความสะดวกในการเปลี่ยนผ่าน แต่ในปี 1648 พลเรือนชาวจีนจำนวนมากก็ยังคงอาศัยอยู่ปะปนกับประชากรทหารกองธงที่เพิ่งเข้ามาใหม่ และยังคงมีความเป็นปรปักษ์ระหว่างสองกลุ่มนี้ ที่ดินเกษตรกรรมนอกเมืองหลวงก็ถูก กั้นเขต (quan) และมอบให้แก่กองทัพชิงด้วยเช่นกัน อดีตเจ้าของที่ดินกลายเป็นผู้เช่าที่ต้องจ่ายค่าเช่าให้กับเจ้าของที่ดินที่เป็นทหารกองธงที่ไม่ได้อาศัยอยู่ที่นั่น การเปลี่ยนผ่านในการใช้ที่ดินนี้ก่อให้เกิด "ความวุ่นวายและความยากลำบากเป็นเวลาหลายทศวรรษ"
ในปี 1646 ตัวเอ่อร์กุนยังได้สั่งให้มีการฟื้นฟู การสอบคัดเลือกขุนนาง (civil examinations) เพื่อคัดเลือกเจ้าหน้าที่รัฐบาล จากนั้นมาการสอบนี้ก็จัดขึ้นเป็นประจำทุกสามปีเหมือนกับสมัยราชวงศ์หมิง ในการสอบพระราชวังครั้งแรกที่จัดขึ้นภายใต้การปกครองของราชวงศ์ชิงในปี 1646 ผู้เข้าสอบส่วนใหญ่เป็นชาวจีนภาคเหนือ และถูกถามว่าชาวแมนจูและชาวจีนฮั่นจะสามารถทำงานร่วมกันเพื่อจุดประสงค์ร่วมกันได้อย่างไร การสอบในปี 1649 ถามเกี่ยวกับ "วิธีที่ชาวแมนจูและชาวจีนฮั่นจะสามารถรวมเป็นหนึ่งเดียวกันเพื่อให้มีหัวใจเดียวกันและทำงานร่วมกันโดยปราศจากการแบ่งแยก"
ในรัชสมัยของจักรพรรดิซุ่นจื้อ จำนวนบัณฑิตโดยเฉลี่ยต่อการสอบในเมืองหลวงแต่ละครั้งสูงที่สุดในประวัติศาสตร์ราชวงศ์ชิง ("เพื่อเอาชนะใจชาวจีนให้มากขึ้น") จนกระทั่งปี 1660 เมื่อมีการกำหนดโควต้าที่ต่ำลง เพื่อส่งเสริมความสามัคคีทางชาติพันธุ์ ในปี 1648 มีพระราชกฤษฎีกาที่ร่างโดยตัวเอ่อร์กุนอนุญาตให้พลเรือนชาวจีนฮั่นสามารถแต่งงานกับสตรีจากกองธงแมนจูได้ โดยต้องได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลังหากเป็นบุตรีที่ลงทะเบียนของเจ้าหน้าที่หรือสามัญชน หรือได้รับอนุญาตจากกัปตันกองธงหากเป็นสามัญชนที่ไม่ได้ลงทะเบียน นโยบายการอนุญาตการแต่งงานระหว่างเผ่าพันธุ์นี้ถูกยกเลิกในภายหลังของราชวงศ์เท่านั้น
การพิชิตจีนใต้ของราชวงศ์ชิง.
ภายใต้การปกครองของ ตัวเอ่อร์กุน (Dorgon) ซึ่งนักประวัติศาสตร์ขนานนามว่า "มันสมองของการพิชิตของราชวงศ์ชิง" และ "สถาปนิกหลักแห่งการผจญภัยอันยิ่งใหญ่ของชาวแมนจู"—ราชวงศ์ชิงได้ปราบปรามจีนเกือบทั้งหมดและผลักดันการต่อต้านของ "ราชวงศ์หมิงใต้" (Southern Ming) ที่จงรักภักดีให้เข้าสู่พื้นที่ทางตะวันตกเฉียงใต้ที่ห่างไกลของจีน หลังจากปราบปรามการกบฏต่อต้านชิงในเหอเป่ย์และซานตงในช่วงฤดูร้อนและฤดูใบไม้ร่วงของปี 1644 ตัวเอ่อร์กุนได้ส่งกองทัพไปกวาดล้างหลี่ จื้อเฉิงออกจากเมืองสำคัญอย่าง ซีอาน (มณฑลส่านซี) ซึ่งหลี่ได้จัดตั้งกองบัญชาการใหม่หลังจากหนีออกจากปักกิ่งในต้นเดือนมิถุนายน 1644 ภายใต้แรงกดดันจากกองทัพชิง หลี่ถูกบังคับให้ออกจากซีอานในเดือนกุมภาพันธ์ 1645 และเขาถูกสังหาร—ไม่ว่าจะด้วยน้ำมือตัวเองหรือโดยกลุ่มชาวนาที่รวมตัวกันเพื่อป้องกันตัวเองในช่วงเวลาที่มีโจรชุกชุม—ในเดือนกันยายน 1645 หลังจากหลบหนีผ่านหลายมณฑล
จากเมืองซีอานที่เพิ่งยึดได้ ในต้นเดือนเมษายน 1645 ราชวงศ์ชิงได้เริ่มการรณรงค์ต่อต้านภูมิภาคการค้าและเกษตรกรรมที่ร่ำรวยของ เจียงหนาน ทางตอนใต้ของแม่น้ำแยงซีตอนล่าง ซึ่งในเดือนมิถุนายน 1644 เจ้าชายแห่งราชวงศ์หมิงได้จัดตั้งระบอบการปกครองที่ภักดีต่อราชวงศ์หมิงขึ้นมา การทะเลาะวิวาทระหว่างกลุ่มและผู้แปรพักตร์จำนวนมากขัดขวางไม่ให้ราชวงศ์หมิงใต้ทำการต่อต้านอย่างมีประสิทธิภาพ กองทัพชิงหลายกองกวาดลงใต้ ยึดเมืองสำคัญ สวีโจว ทางตอนเหนือของแม่น้ำหวยในต้นเดือนพฤษภาคม 1645 และไม่นานก็มารวมตัวกันที่ หยางโจว เมืองหลักในแนวป้องกันทางเหนือของราชวงศ์หมิงใต้
หยางโจวได้รับการป้องกันอย่างกล้าหาญโดย สื่อ เค่อฝ่า (Shi Kefa) ผู้ปฏิเสธที่จะยอมจำนน และเมืองนี้ได้ตกลงสู่ปืนใหญ่ของแมนจูในวันที่ 20 พฤษภาคม หลังจากถูกล้อมเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์ จากนั้น อ๋องตัวตัว (Prince Dodo) น้องชายของตัวเอ่อร์กุน ได้สั่งให้ สังหารหมู่ประชากรทั้งหมดของเมืองหยางโจว ตามที่ตั้งใจไว้ การสังหารหมู่นี้ทำให้เมืองอื่นๆ ในเจียงหนานหวาดกลัวจนต้องยอมจำนนต่อราชวงศ์ชิง ในความเป็นจริง หนานจิง ยอมจำนนโดยไม่มีการต่อสู้ในวันที่ 16 มิถุนายน หลังจากผู้ปกป้องคนสุดท้ายได้ให้ตัวตัวสัญญาว่าจะไม่ทำร้ายประชากร ราชวงศ์ชิงได้จับกุมจักรพรรดิหมิง (ซึ่งสิ้นพระชนม์ในปักกิ่งในปีถัดไป) และยึดเมืองหลักของเจียงหนาน รวมถึง ซูโจว และ หางโจว; ภายในต้นเดือนกรกฎาคม 1645 พรมแดนระหว่างราชวงศ์ชิงกับราชวงศ์หมิงใต้ถูกผลักดันไปทางใต้ถึงแม่น้ำเฉียนถังแล้ว
ในวันที่ 21 กรกฎาคม 1645 หลังจากเจียงหนานถูกปราบปรามได้ชั่วคราว ตัวเอ่อร์กุนได้ออกพระราชกฤษฎีกาที่ไม่เหมาะสมอย่างยิ่ง โดยสั่งให้ผู้ชายชาวจีนทุกคน โกนผมส่วนหน้าและถักเปียผมส่วนที่เหลือให้เป็นผมเปียแบบเดียวกับของชาวแมนจูการลงโทษสำหรับผู้ที่ไม่ปฏิบัติตามคือความตาย นโยบายการยอมจำนนเชิงสัญลักษณ์นี้ช่วยให้ชาวแมนจูแยกมิตรออกจากศัตรูได้ อย่างไรก็ตาม สำหรับเจ้าหน้าที่และปัญญาชนชาวฮั่น การทำผมทรงใหม่นี้เป็นเรื่องน่าอับอายและเสื่อมเสีย (เพราะเป็นการละเมิดคำสั่งของลัทธิขงจื๊อทั่วไปที่ให้รักษาร่างกายให้สมบูรณ์) ในขณะที่สำหรับชาวบ้านทั่วไป การตัดผมก็เท่ากับการสูญเสียความเป็นชาย เนื่องจากคำสั่งการตัดผมนี้ได้รวมชาวจีนจากทุกภูมิหลังทางสังคมให้ลุกขึ้นต่อต้านการปกครองของราชวงศ์ชิง จึงเป็นอุปสรรคอย่างมากต่อการพิชิตของราชวงศ์ชิง
ประชากรที่ต่อต้านใน เจียติ้ง และ ซงเจียง ถูกสังหารหมู่โดยอดีตแม่ทัพหมิง หลี่ เฉิงตง (Li Chengdong) (ค.ศ. 1649) ในวันที่ 24 สิงหาคมและ 22 กันยายนตามลำดับ เจียงอิน ยังคงต้านทานกองทัพชิงประมาณ 10,000 นายเป็นเวลา 83 วัน เมื่อกำแพงเมืองถูกเจาะในที่สุดในวันที่ 9 ตุลาคม 1645 กองทัพชิงที่นำโดยผู้แปรพักตร์จากหมิง หลิว เหลียงจั่ว (Liu Liangzuo) (ค.ศ. 1667) ได้สังหารหมู่ประชากรทั้งหมด โดยสังหารผู้คนไประหว่าง 74,000 ถึง 100,000 คน
การสังหารหมู่เหล่านี้ยุติการต่อต้านด้วยอาวุธต่อราชวงศ์ชิงในลุ่มน้ำแยงซีตอนล่าง ผู้จงรักภักดีที่มุ่งมั่นบางคนกลายเป็น ฤๅษีโดยหวังว่าเมื่อไม่มีความสำเร็จทางทหาร การปลีกตัวออกจากโลกของพวกเขาอย่างน้อยจะสามารถเป็นสัญลักษณ์ของการต่อต้านการปกครองของต่างชาติอย่างต่อเนื่อง
หลังจากหนานจิงล่มสลาย สมาชิกราชวงศ์หมิงอีกสองคนได้สร้างระบอบการปกครองของราชวงศ์หมิงใต้ขึ้นมาใหม่: หนึ่งในพื้นที่ชายฝั่ง ฝูเจี้ยน รอบ "จักรพรรดิหลงอู่" จู อี้เจี้ยน (Zhu Yujian) อ๋องแห่งถัง—ผู้สืบเชื้อสายรุ่นที่เก้าของ จู หยวนจาง ผู้ก่อตั้งราชวงศ์หมิง—และอีกหนึ่งใน เจ้อเจียง รอบ "ผู้สำเร็จราชการ" จู อี้ไห่ (Zhu Yihai) อ๋องแห่งหลู่ แต่กลุ่มผู้ภักดีทั้งสองล้มเหลวในการร่วมมือกัน ทำให้โอกาสในการประสบความสำเร็จของพวกเขายิ่งต่ำลงไปอีก ในเดือนกรกฎาคม 1646 การรณรงค์ทางใต้ครั้งใหม่ที่นำโดย อ๋องโป๋หลัว (Prince Bolo) ได้ทำให้ราชสำนักของอ๋องหลู่ในเจ้อเจียงเกิดความวุ่นวายและดำเนินการโจมตีระบอบการปกครองของหลงอู่ในฝูเจี้ยน จู อี้เจี้ยนถูกจับได้และถูกประหารชีวิตอย่างรวบรัดที่ ติงโจว (ทางตะวันตกของฝูเจี้ยน) ในวันที่ 6 ตุลาคม โคซิงก้า (Koxinga) บุตรบุญธรรมของเขาได้หนีไปยัง เกาะไต้หวัน พร้อมกับกองเรือของเขา ในที่สุดในเดือนพฤศจิกายน ศูนย์กลางการต่อต้านของราชวงศ์หมิงที่เหลือในมณฑลเจียงซีก็ตกอยู่ภายใต้การปกครองของราชวงศ์ชิง
ในปลายปี 1646 กษัตริย์ราชวงศ์หมิงใต้สององค์เพิ่มเติมได้ปรากฏตัวในมณฑลทางใต้ กว่างโจว โดยครองราชย์ภายใต้รัชศก เส้าอู่ (Shaowu) และ หย่งลี่ (Yongli) ราชสำนักเส้าอู่ไม่มีชุดทางการ จึงต้องซื้อเสื้อคลุมจากคณะละครท้องถิ่นมาใช้แทน
ระบอบการปกครองของหมิงทั้งสองนี้ต่อสู้กันเองจนถึงวันที่ 20 มกราคม 1647 เมื่อกองกำลังชิงขนาดเล็กที่นำโดยหลี่ เฉิงตงยึดกว่างโจว สังหารจักรพรรดิเส้าอู่ และส่งราชสำนักหย่งลี่หนีไปยัง หนานหนิง ใน กว่างซี อย่างไรก็ตาม ในเดือนพฤษภาคม 1648 หลี่ได้ก่อกบฏต่อต้านชิง และการกบฏพร้อมกันของอดีตแม่ทัพหมิงอีกคนในเจียงซีช่วยให้หย่งลี่สามารถยึดพื้นที่ส่วนใหญ่ของจีนตอนใต้คืนมาได้ การฟื้นตัวของความหวังของผู้ภักดีนี้เป็นไปอย่างสั้นๆ กองทัพชิงชุดใหม่สามารถยึดมณฑลภาคกลางของ หูเป่ย และ หูหนาน, เจียงซี และ กวางตุ้ง คืนมาได้ในปี 1649 และ 1650 จักรพรรดิหย่งลี่ต้องหนีอีกครั้ง ในที่สุดในวันที่ 24 พฤศจิกายน 1650 กองกำลังชิงที่นำโดย ซ่าง เค่อซี (Shang Kexi) ได้ยึดกว่างโจวและสังหารหมู่ประชากรของเมือง โดยสังหารผู้คนไปมากถึง 70,000 คน
ในขณะเดียวกัน ในเดือนตุลาคม 1646 กองทัพชิงที่นำโดย เหาเก๋อ (Hooge) (บุตรชายของหวง ไท่จี๋ที่พ่ายแพ้ในการต่อสู้แย่งชิงตำแหน่งในปี 1643) ได้มาถึง เสฉวน ซึ่งภารกิจของพวกเขาคือการทำลายอาณาจักรของผู้นำโจร จาง เสี่ยนจง (Zhang Xianzhong) จางถูกสังหารในการรบกับกองกำลังชิงใกล้ ซีชง ในเสฉวนตอนกลางในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 1647
ในช่วงปลายปี 1646 เช่นกันแต่ไปทางเหนือกว่านั้น กองกำลังที่รวมตัวกันโดยผู้นำชาว มุสลิม ที่รู้จักในเอกสารจีนในชื่อ หมี ล่าอิน (Milayin) ได้ก่อกบฏต่อต้านการปกครองของราชวงศ์ชิงใน กานโจว (มณฑลกานซู) ในไม่ช้าเขาก็เข้าร่วมโดยชาวมุสลิมอีกคนชื่อ ติง กั๋วตง (Ding Guodong) พวกเขาประกาศว่าต้องการฟื้นฟูราชวงศ์หมิงและเข้ายึดเมืองจำนวนหนึ่งในกานซู รวมถึงเมืองหลวงของมณฑล หลานโจว ความเต็มใจของกบฏเหล่านี้ที่จะร่วมมือกับชาวจีนที่ไม่ใช่มุสลิมบ่งชี้ว่าพวกเขาไม่ได้ถูกขับเคลื่อนด้วยศาสนาเพียงอย่างเดียว ทั้งหมี ล่าอินและติง กั๋วตงถูกจับและสังหารโดย เมิ่ง เฉียวฟาง (Meng Qiaofang) (ค.ศ. 1595–1654) ในปี 1648 และภายในปี 1650 กบฏมุสลิมถูกปราบปรามในการรณรงค์ที่ทำให้มีผู้บาดเจ็บล้มตายจำนวนมาก
การเปลี่ยนผ่านและการปกครองด้วยพระองค์เอง (ค.ศ. 1651–1661).
การกวาดล้างกลุ่มอำนาจของตัวเอ่อร์กุน.
การสิ้นพระชนม์อย่างกะทันหันของ ตัวเอ่อร์กุน (Dorgon) ในวันที่ 31 ธันวาคม 1650 ระหว่างการเดินทางล่าสัตว์ ได้ก่อให้เกิดช่วงเวลาแห่งการต่อสู้แย่งชิงอำนาจอย่างรุนแรง และเปิดทางให้มีการปฏิรูปการเมืองอย่างลึกซึ้ง เนื่องจากผู้สนับสนุนของตัวเอ่อร์กุนยังคงมีอิทธิพลในราชสำนัก ตัวเอ่อร์กุนจึงได้รับพิธีศพอย่างสมเกียรติเทียบเท่าจักรพรรดิ และได้รับการเฉลิมพระยศหลังเสียชีวิตเป็น "จักรพรรดิอี้" (義皇帝, "Emperor Yi")
อย่างไรก็ตาม ในช่วงกลางเดือนมกราคม 1651 ในวันเดียวกันนั้นเอง นายทหารหลายคนจากกองธงขาวที่นำโดย อู้ป๋าย(Ubai) ซึ่งเคยเป็นผู้สนับสนุนของตัวเอ่อร์กุน ได้เข้าจับกุม อาจี้เก๋อ (Ajige) น้องชายของตัวเอ่อร์กุน เนื่องจากกลัวว่าเขาจะประกาศตนเป็นผู้สำเร็จราชการคนใหม่ อู้ป๋ายและนายทหารของเขาได้แต่งตั้งตัวเองเป็นประธานของกระทรวงต่างๆ และเตรียมที่จะเข้าควบคุมรัฐบาล
ในขณะเดียวกัน จี้เอ๋อร์กั่วหลาง (Jirgalang) ซึ่งถูกปลดจากตำแหน่งผู้สำเร็จราชการในปี 1647 ได้รวบรวมการสนับสนุนจากนายทหารกองธงที่ไม่พอใจในช่วงที่ตัวเอ่อร์กุนปกครอง เพื่อรวมอำนาจการสนับสนุนจักรพรรดิในกองธงเหลืองทั้งสอง (ซึ่งเป็นของจักรพรรดิชิงมาตั้งแต่สมัยหวงไท่จี๋) และเพื่อดึงดูดผู้ติดตามในกองธงขาวธรรมดาของตัวเอ่อร์กุน จี้เอ๋อร์กั่วหลางได้ตั้งชื่อกองธงเหล่านี้ว่า "สามกองธงชั้นสูง" (上三旗, shang san qi; ภาษาแมนจู: dergi ilan gūsa) ซึ่งนับแต่นั้นเป็นต้นไปจะอยู่ภายใต้การครอบครองและควบคุมของจักรพรรดิ
โอป้าย (Oboi) และ ซูเค่อซาฮา (Suksaha) ซึ่งต่อมาจะเป็นผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของจักรพรรดิคังซีในปี 1661 ก็เป็นหนึ่งในนายทหารกองธงที่ให้การสนับสนุนจี้เอ๋อร์กั่วหลาง และจี้เอ๋อร์กั่วหลางได้แต่งตั้งพวกเขาเข้าสู่ สภาที่ปรึกษาของเหล่าอ๋อง เพื่อเป็นรางวัลตอบแทน
ในวันที่ 1 กุมภาพันธ์ จี้เอ๋อร์กั่วหลางได้ประกาศว่า จักรพรรดิซุ่นจื้อ ซึ่งกำลังจะทรงมีพระชนมายุสิบสามพรรษา จะทรงเข้าควบคุมพระราชอำนาจอย่างสมบูรณ์ตั้งแต่นั้นเป็นต้นไป ดังนั้นตำแหน่งผู้สำเร็จราชการจึงถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการ จากนั้น จี้เอ๋อร์กั่วหลางก็เริ่มโจมตี ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์หรือต้นเดือนมีนาคม 1651 เขาได้กล่าวหาตัวเอ่อร์กุนว่าแย่งชิงพระราชอำนาจของจักรพรรดิ ตัวเอ่อร์กุนถูกตัดสินว่ามีความผิดและเกียรติยศหลังเสียชีวิตทั้งหมดของเขาถูกเพิกถอน จี้เอ๋อร์กั่วหลางยังคงกวาดล้างอดีตสมาชิกของกลุ่มตัวเอ่อร์กุน และมอบตำแหน่งสูงและยศขุนนางให้แก่ผู้ติดตามจำนวนมากขึ้นในสามกองธงจักรพรรดิ เพื่อให้ภายในปี 1652 อดีตผู้สนับสนุนของตัวเอ่อร์กุนทั้งหมดถูกสังหารหรือถูกถอดถอนออกจากรัฐบาลอย่างมีประสิทธิภาพ
การปฏิรูปและการต่อสู้ทางการเมืองในราชสำนัก.
ในวันที่ 7 เมษายน ค.ศ. 1651 เพียงสองเดือนหลังจากที่พระองค์ทรงเข้าควบคุมอำนาจการปกครอง จักรพรรดิซุ่นจื้อ ได้ออกพระราชกฤษฎีกาประกาศว่าจะกวาดล้างการทุจริตจากข้าราชการ การออกกฤษฎีกานี้ได้ก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างกลุ่มปัญญาชน ซึ่งสร้างความไม่พอพระทัยให้กับพระองค์จนกระทั่งสิ้นพระชนม์
หนึ่งในการกระทำแรก ๆ ของพระองค์คือการปลด เฟิง ฉวน (Feng Quan) (ค.ศ. 1595–1672) นักวิชาการอาวุโสซึ่งเป็นชาวจีนภาคเหนือที่เคยถูกกล่าวโทษในปี 1645 แต่ได้รับอนุญาตให้อยู่ในตำแหน่งต่อไปโดยผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ตัวเอ่อร์กุน จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงแต่งตั้ง เฉิน หมิงเซีย (Chen Mingxia) (ราว ค.ศ. 1601–1654) ชาวจีนภาคใต้ผู้มีอิทธิพลและมีความสัมพันธ์ที่ดีกับสมาคมวรรณกรรมในเจียงหนานเข้ามาแทนที่ แม้ว่าต่อมาในปี 1651 เฉินก็ถูกปลดจากตำแหน่งในข้อหาการใช้อำนาจในทางที่ผิด แต่เขาก็ได้รับการคืนตำแหน่งในปี 1653 และในไม่ช้าก็กลายเป็นที่ปรึกษาส่วนพระองค์คนสนิทของจักรพรรดิ เขายังได้รับอนุญาตให้ร่างพระราชกฤษฎีกาได้เหมือนกับที่เคยทำในสมัย เลขาธิการอาวุโส ของราชวงศ์หมิง
ในปี 1653 จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงตัดสินใจเรียก เฟิง ฉวน ที่ถูกปลดกลับมาอีกครั้ง แต่แทนที่จะสร้างสมดุลระหว่างอิทธิพลของเจ้าหน้าที่ชาวจีนภาคเหนือและภาคใต้ในราชสำนักตามที่จักรพรรดิทรงตั้งพระทัย การกลับมาของเฟิง ฉวนกลับยิ่งทำให้ความขัดแย้งภายในกลุ่มทวีความรุนแรงขึ้น ในความขัดแย้งหลายครั้งในราชสำนักช่วงปี 1653 และ 1654 กลุ่มชาวใต้ได้รวมตัวเป็นฝ่ายหนึ่งที่ต่อต้านชาวเหนือและชาวแมนจู ในเดือนเมษายน 1654 เมื่อเฉิน หมิงเซียพูดคุยกับ หนิง ว่านหว่อ (Ning Wanwo) (เสียชีวิต ค.ศ. 1665) เจ้าหน้าที่ชาวเหนือเกี่ยวกับการฟื้นฟูรูปแบบการแต่งกายของราชสำนักหมิง หนิง ว่านหว่อได้รีบกล่าวโทษเฉินต่อจักรพรรดิทันที และกล่าวหาเขาในข้อหาต่าง ๆ รวมถึงการรับสินบน, การเล่นพรรคเล่นพวก, การสร้างกลุ่มอำนาจ และการแย่งชิงพระราชอำนาจ เฉินถูกประหารชีวิตด้วยการรัดคอในวันที่ 27 เมษายน 1654
ในเดือนพฤศจิกายน 1657 เกิดเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการโกงครั้งใหญ่ระหว่าง การสอบขุนนาง ระดับมณฑลซุ่นเทียนในปักกิ่ง ผู้เข้าสอบแปดคนจากเจียงหนานซึ่งเป็นญาติของเจ้าหน้าที่ในปักกิ่งได้ติดสินบนกรรมการคุมสอบโดยหวังว่าจะได้อันดับสูงขึ้นในการแข่งขัน ผู้คุมสอบเจ็ดคนถูกตัดสินว่ามีความผิดฐานรับสินบนและถูกประหารชีวิต และมีคนหลายร้อยคนถูกลงโทษตั้งแต่การลดตำแหน่งไปจนถึงการเนรเทศและการยึดทรัพย์ เรื่องอื้อฉาวนี้ซึ่งไม่นานก็แพร่ไปยังวงการการสอบในหนานจิง ได้เปิดโปงการทุจริตและการใช้อำนาจในทางที่ผิดซึ่งแพร่หลายในระบบราชการ และเจ้าหน้าที่ผู้เคร่งครัดด้านศีลธรรมหลายคนจากภาคเหนือต่างโทษว่าสาเหตุมาจากสมาคมวรรณกรรมของชาวใต้และการเสื่อมถอยของศาสตร์การศึกษาแบบคลาสสิก
การปรับปรุงสถาบันการปกครอง.
พระราชกฤษฎีกาหกประการ (Liu yu 六諭) ที่จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงประกาศในปี 1652 เป็นฉบับร่างของ "พระราชกฤษฎีกาศักดิ์สิทธิ์" (ค.ศ. 1670) ของจักรพรรดิคังซี ซึ่งเป็น "แก่นแท้ของอุดมคติขงจื๊อ" ที่สั่งสอนให้ประชากรปฏิบัติตนอย่างกตัญญูและเคารพกฎหมาย
ในการเคลื่อนไหวอีกครั้งเพื่อปรับปรุงการปกครองให้เป็นแบบจีนมากขึ้น พระองค์ทรงฟื้นฟู สำนักฮั่นหลิน (Hanlin Academy) และ สำนักราชเลขาธิการ (Grand Secretariat) ในปี 1658 สองสถาบันนี้ซึ่งยึดแบบจำลองจากราชวงศ์หมิงได้กัดกร่อนอำนาจของชนชั้นสูงชาวแมนจูต่อไป และเสี่ยงที่จะฟื้นฟูความสุดโต่งของการเมืองแบบปัญญาชนที่เคยสร้างปัญหาให้กับปลายราชวงศ์หมิง เมื่อกลุ่มต่างๆ รวมตัวกันรอบๆ เลขาธิการอาวุโสคู่แข่งกัน
การใช้อำนาจของขันที.
เพื่อต่อต้านอำนาจของ กรมราชสำนัก (Imperial Household Department) และขุนนางชาวแมนจู ในเดือนกรกฎาคม 1653 จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงจัดตั้ง สำนักงานสิบสามแห่ง (Thirteen Offices) หรือสำนักงานขันทีสิบสามแห่ง ซึ่งกำกับดูแลโดยชาวแมนจู แต่มีเจ้าหน้าที่เป็น ขันที ชาวจีนแทนที่จะเป็นคนรับใช้ชาวแมนจู
ในยุคที่ตัวเอ่อร์กุนเป็นผู้สำเร็จราชการ ขันทีถูกควบคุมอย่างเข้มงวด แต่จักรพรรดิหนุ่มได้ใช้พวกเขาเพื่อถ่วงดุลอิทธิพลของศูนย์อำนาจอื่นๆ เช่น พระพันปีหลวง ซึ่งเป็นพระมารดาของพระองค์ และอดีตผู้สำเร็จราชการ จี้เอ๋อร์กั่วหลาง ภายในช่วงปลายทศวรรษ 1650 อำนาจของขันทีกลับมาแข็งแกร่งอีกครั้ง: พวกเขาจัดการเรื่องการเงินและการเมืองที่สำคัญ เสนอคำแนะนำในการแต่งตั้งเจ้าหน้าที่ และแม้กระทั่งร่างพระราชกฤษฎีกา
เนื่องจากขันทีทำให้กษัตริย์ห่างเหินจากระบบราชการ เจ้าหน้าที่แมนจูและจีนจึงกลัวการกลับมาของปัญหาการใช้อำนาจในทางที่ผิดของขันทีที่เคยเกิดขึ้นในช่วงปลายราชวงศ์หมิง แม้ว่าจักรพรรดิจะพยายามบังคับใช้ข้อจำกัดกิจกรรมของขันที แต่ อู๋ เหลียงฝู่ (Wu Liangfu) (เสียชีวิต ค.ศ. 1661) ขันทีคนโปรดของจักรพรรดิซุ่นจื้อ ซึ่งเคยช่วยพระองค์เอาชนะฝ่ายตัวเอ่อร์กุนในช่วงต้นทศวรรษ 1650 กลับถูกจับได้ว่ามีส่วนพัวพันกับเรื่องอื้อฉาวเกี่ยวกับการทุจริตในปี 1658
ข้อเท็จจริงที่ว่าอู๋ได้รับเพียงการว่ากล่าวตักเตือนจากการรับสินบนไม่ได้ทำให้ชนชั้นสูงชาวแมนจูรู้สึกสบายใจ ซึ่งมองว่าอำนาจของขันทีเป็นการลดทอนอำนาจของชาวแมนจู สำนักงานสิบสามแห่งจะถูกยกเลิก (และอู๋ เหลียงฝู่จะถูกประหารชีวิต) โดย โอป้าย และผู้สำเร็จราชการคนอื่นๆ ของจักรพรรดิคังซีในเดือนมีนาคม 1661 ไม่นานหลังจากจักรพรรดิซุ่นจื้อสิ้นพระชนม์
ความสัมพันธ์กับต่างชาติและการป้องกันชายแดน.
ในปี 1646 เมื่อกองทัพชิงที่นำโดย โป๋หลัว (Bolo) เข้ายึดเมือง ฝูโจว พวกเขาพบทูตจาก อาณาจักรริวกิว (Ryūkyū Kingdom), อันนัม (Annam) และชาวสเปนใน มะนิลา คณะทูตบรรณาการเหล่านี้ที่มาเข้าเฝ้า จักรพรรดิหลงอู่ (Longwu Emperor) แห่งราชวงศ์หมิงใต้ที่ล่มสลายแล้ว ถูกส่งตัวต่อไปยังปักกิ่ง และในที่สุดก็ถูกส่งกลับบ้านพร้อมกับคำแนะนำเกี่ยวกับการยอมสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์ชิง กษัตริย์แห่งหมู่เกาะริวกิว ส่งคณะทูตบรรณาการครั้งแรกไปยังราชวงศ์ชิงในปี 1649, สยาม ในปี 1652 และ อันนัม ในปี 1661 หลังจากที่การต่อต้านของราชวงศ์หมิงที่เหลืออยู่ถูกกำจัดออกจาก ยูนนาน ซึ่งมีพรมแดนติดกับอันนัม
ในปี 1646 เช่นกัน สุลต่าน อบู อัล-มูฮัมหมัด ไฮจี ข่าน (Abu al-Muhammad Haiji Khan) เจ้าชายมองโกลที่ปกครอง ทูร์ฟาน(Turfan) ได้ส่งคณะทูตมาขอให้มีการค้าขายกับจีนอีกครั้ง ซึ่งถูกขัดจังหวะจากการล่มสลายของราชวงศ์หมิง คณะทูตนี้ถูกส่งมาโดยไม่มีการร้องขอ แต่ราชวงศ์ชิงตกลงที่จะรับ และอนุญาตให้ทำการค้าบรรณาการในปักกิ่งและ หลานโจว (กานซู) ได้ แต่ข้อตกลงนี้ถูกขัดจังหวะโดยการกบฏของชาวมุสลิมที่ปะทุขึ้นในภาคตะวันตกเฉียงเหนือในปี 1646 การค้าบรรณาการและการค้ากับ ฮามี และ ทูร์ฟาน ซึ่งเคยช่วยเหลือพวกกบฏ ก็กลับมาดำเนินการอีกครั้งในปี 1656 อย่างไรก็ตาม ในปี 1655 ราชสำนักชิงได้ประกาศว่าคณะทูตบรรณาการจากทูร์ฟานจะได้รับการยอมรับเพียงครั้งเดียวในทุก ๆ ห้าปี
การเผยแผ่พุทธศาสนาแบบทิเบต.
เจดีย์ขาว รูปทรงระฆัง ซึ่งยังคงมองเห็นได้ใน สวนเป๋ยไห่ ในปักกิ่ง ถูกสร้างขึ้นตามพระราชดำริของ จักรพรรดิซุ่นจื้อ เพื่อเป็นเกียรติแก่ พุทธศาสนาแบบทิเบต
ในปี 1651 จักรพรรดิหนุ่มได้เชิญ องค์ดาไลลามะที่ 5 ผู้นำของ นิกายหมวกเหลือง แห่งพุทธศาสนาแบบทิเบต ซึ่งเพิ่งรวมการปกครองทางศาสนาและฆราวาสใน ทิเบต ด้วยความช่วยเหลือทางทหารจากชาวมองโกลโคช็อต นามว่า กุชรี ข่าน จักรพรรดิชิงเคยเป็นผู้อุปถัมภ์พุทธศาสนาแบบทิเบตมาตั้งแต่ปี 1621 ในรัชสมัยของ นู่เอ๋อร์ฮาชื่อ แต่ก็มีเหตุผลทางการเมืองอยู่เบื้องหลังการเชิญครั้งนี้ด้วย กล่าวคือ ทิเบตกำลังกลายเป็นรัฐที่มีอำนาจทางตะวันตกของราชวงศ์ชิง และองค์ดาไลลามะมีอิทธิพลเหนือเผ่ามองโกลหลายเผ่า ซึ่งหลายเผ่ายังไม่ได้ยอมสวามิภักดิ์ต่อราชวงศ์ชิง เพื่อเตรียมการต้อนรับ "พระพุทธเจ้าผู้มีชีวิต" นี้ จักรพรรดิซุ่นจื้อได้มีพระราชดำริให้สร้าง เจดีย์ขาว (baita 白塔) บนเกาะในทะเลสาบของจักรพรรดิแห่งหนึ่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของพระราชวังต้องห้าม ณ บริเวณที่เคยเป็นพระราชวังของ กุบไล ข่าน หลังจากการเชิญและแลกเปลี่ยนทางการทูตเพิ่มเติมเพื่อตัดสินใจว่าผู้นำทิเบตจะพบกับจักรพรรดิชิงที่ใด องค์ดาไลลามะก็เดินทางมาถึงปักกิ่งในเดือนมกราคม 1653 องค์ดาไลลามะได้ให้ช่างแกะสลักฉากการเสด็จเยือนครั้งนี้ไว้ที่ พระราชวังโปตาลา ใน ลาซา ซึ่งเขาเริ่มสร้างในปี 1645
การขยายตัวของรัสเซีย.
ในขณะเดียวกัน ทางตอนเหนือของบ้านเกิดของชาวแมนจู นักผจญภัย วาสซิลี โปยาร์คอฟ (Vassili Poyarkov) (ค.ศ. 1643–46) และ เยโรเฟย์ คาบารอฟ (Yerofei Khabarov) (ค.ศ. 1649–53) ได้เริ่มสำรวจหุบเขา แม่น้ำอามูร์ เพื่อจักรวรรดิ รัสเซียซาร์ในปี 1653 คาบารอฟถูกเรียกตัวกลับไปยัง มอสโก และถูกแทนที่โดย โอนูฟรี สเตปานอฟ (Onufriy Stepanov) ผู้รับช่วงบัญชากองกำลัง คอสแซก ของคาบารอฟ สเตปานอฟมุ่งหน้าไปทางใต้สู่ แม่น้ำซุงการี ซึ่งเขารีดไถ "ยาสัค" (บรรณาการขนสัตว์) จากประชากรพื้นเมือง เช่น ชาวต้าหูร์ และ ชาวตูเชอร์ แต่กลุ่มเหล่านี้ต่อต้านเพราะพวกเขากำลังจ่ายบรรณาการให้แก่จักรพรรดิซุ่นจื้ออยู่แล้ว ("ชามชาคาน" ในเอกสารของรัสเซีย)
ในปี 1654 สเตปานอฟเอาชนะกองกำลังแมนจูขนาดเล็กที่ถูกส่งมาจาก หนิงกูต้า เพื่อสืบสวนการรุกคืบของรัสเซียได้ ในปี 1655 แม่ทัพชิงอีกคนคือ มิงกาตารี (Minggadari) ชาวมองโกล (เสียชีวิต ค.ศ. 1669) เอาชนะกองกำลังของสเตปานอฟที่ป้อม คูมาร์สค์ บนแม่น้ำอามูร์ได้ แต่ก็ยังไม่เพียงพอที่จะขับไล่ชาวรัสเซียออกไป อย่างไรก็ตาม ในปี 1658 แม่ทัพแมนจู ชาร์ฮูด้า(Šarhūda) (ค.ศ. 1599–1659) ได้โจมตีสเตปานอฟด้วยกองเรือ 40 ลำหรือมากกว่านั้น ซึ่งสามารถสังหารหรือจับกุมชาวรัสเซียส่วนใหญ่ได้ ชัยชนะของราชวงศ์ชิงครั้งนี้ทำให้หุบเขาแม่น้ำอามูร์ปลอดจากกลุ่มคอสแซกเป็นการชั่วคราว แต่ ความขัดแย้งบริเวณพรมแดนจีน-รัสเซีย จะยังคงดำเนินต่อไปจนถึงปี 1689 เมื่อการลงนามใน สนธิสัญญาเนิร์ชินสค์ กำหนดเขตแดนระหว่างรัสเซียและราชวงศ์ชิงอย่างเป็นทางการ
แม้ว่าราชวงศ์ชิงภายใต้การนำของ ตัวเอ่อร์กุน จะผลักดันราชวงศ์หมิงใต้เข้าสู่จีนตอนลึกได้สำเร็จ แต่กลุ่มผู้ภักดีต่อราชวงศ์หมิงก็ยังไม่สิ้นสุด ในต้นเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1652 หลี่ ติ้งกั๋ว (Li Dingguo) ซึ่งเคยเป็นแม่ทัพในเสฉวนภายใต้การปกครองของกษัตริย์โจร จาง เสี่ยนจง (เสียชีวิต ค.ศ. 1647) และกำลังปกป้อง จักรพรรดิหย่งลี่ แห่งราชวงศ์หมิงใต้ ได้ยึดเมือง กุ้ยหลิน (มณฑลกวางสี) คืนจากราชวงศ์ชิง ภายในหนึ่งเดือน ผู้บังคับบัญชาส่วนใหญ่ที่เคยสนับสนุนราชวงศ์ชิงในกวางสีได้กลับมาเข้าข้างราชวงศ์หมิง แม้จะมีการรณรงค์ทางทหารที่ประสบความสำเร็จเป็นครั้งคราวใน หูหนาน และ กวางตุ้ง ในสองปีถัดมา แต่หลี่ก็ไม่สามารถยึดเมืองสำคัญคืนได้
ในปี 1653 ราชสำนักชิงได้มอบหมายให้ หง เฉิงโฉ่ว (Hong Chengchou) รับผิดชอบการยึดภาคตะวันตกเฉียงใต้คืน เขาซึ่งมีกองบัญชาการอยู่ที่ ฉางซา (ในปัจจุบันคือมณฑลหูหนาน) ได้อดทนสะสมกำลังพล จนกระทั่งปลายปี 1658 กองทัพชิงที่ได้รับการบำรุงเลี้ยงอย่างดีและมีเสบียงพร้อม ได้เริ่มการรณรงค์หลายแนวเพื่อยึดมณฑล กุ้ยโจว และ ยูนนาน ในปลายเดือนมกราคม 1659 กองทัพชิงที่นำโดยเจ้าชายแมนจู โต่วหนี (Doni) ได้ยึดเมืองหลวงของยูนนาน ส่งผลให้จักรพรรดิหย่งลี่ต้องหนีไปยัง พม่า ที่อยู่ใกล้เคียง ซึ่งในขณะนั้นปกครองโดยกษัตริย์ ปิณฑเล่ (Pindale Min) แห่งราชวงศ์ตองอู กษัตริย์องค์สุดท้ายของราชวงศ์หมิงใต้อาศัยอยู่ที่นั่นจนถึงปี 1662 เมื่อเขาถูกจับกุมและประหารชีวิตโดย อู๋ ซานกุ้ย อดีตแม่ทัพหมิงที่ยอมสวามิภักดิ์ต่อชาวแมนจูในเดือนเมษายน 1644 ซึ่งทำให้ตัวเอ่อร์กุนสามารถเริ่ม การพิชิตจีนของราชวงศ์ชิง ได้
เจิ้ง เฉิงกง (Zheng Chenggong) หรือ "โคซิงก้า" ซึ่งได้รับการรับเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรมโดยจักรพรรดิหลงอู่ในปี 1646 และได้รับยศขุนนางจากหย่งลี่ในปี 1655 ก็ยังคงปกป้องอุดมการณ์ของราชวงศ์หมิงใต้ต่อไป ในปี 1659 ในขณะที่จักรพรรดิซุ่นจื้อกำลังเตรียมจัดการสอบพิเศษเพื่อเฉลิมฉลองความรุ่งโรจน์ในรัชสมัยของพระองค์และความสำเร็จของการรณรงค์ทางตะวันตกเฉียงใต้ เจิ้งได้แล่นเรือขึ้นไปตามแม่น้ำแยงซีพร้อมกับกองเรือที่ติดอาวุธอย่างดี ยึดหลายเมืองจากราชวงศ์ชิง และไปไกลถึงขั้นคุกคาม หนานจิง เมื่อจักรพรรดิทรงได้ยินข่าวการโจมตีอย่างกะทันหันนี้ ทรงกล่าวกันว่าได้ฟันพระที่นั่งด้วยดาบด้วยความโกรธ แต่การล้อมหนานจิงก็ถูกยกเลิกและเจิ้ง เฉิงกงถูกผลักดันกลับไป ทำให้เจิ้งต้องไปลี้ภัยในมณฑลชายฝั่งทางตะวันออกเฉียงใต้ ฝูเจี้ยน ภายใต้แรงกดดันจากกองเรือของราชวงศ์ชิง เจิ้งได้หนีไปยัง ไต้หวัน ในเดือนเมษายน 1661 แต่เสียชีวิตในฤดูร้อนปีเดียวกันนั้นเอง ผู้สืบทอดของเขาได้ต่อต้านการปกครองของราชวงศ์ชิงจนถึงปี 1683 เมื่อ จักรพรรดิคังซี ยึดเกาะได้สำเร็จ
การปกครองและชีวิตส่วนตัวของจักรพรรดิซุ่นจื้อ.
หลังจากที่ ฝูหลิน ขึ้นครองราชย์ด้วยพระองค์เองในปี 1651 พระมารดาของพระองค์คือ พระพันปีหลวงเจาเซิ่ง (Empress Dowager Zhaosheng) ได้จัดการให้เขาอภิเษกสมรสกับหลานสาวของนาง แต่กษัตริย์หนุ่มได้ปลดจักรพรรดินีองค์ใหม่ของพระองค์ในปี 1653 ปีต่อมา เซี่ยวจฺวังได้จัดการอภิเษกสมรสอีกครั้งกับหลานสาวของเธอในตระกูล มองโกลคอร์ชิน แม้ว่าฝูหลินจะไม่โปรดจักรพรรดินีองค์ที่สองของพระองค์นี้เช่นกัน (ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในนาม จักรพรรดินีเซี่ยวฮุ่ยจาง) พระองค์ก็ไม่ได้รับอนุญาตให้ปลดเธอ นางไม่เคยให้กำเนิดบุตรแก่พระองค์เลย
ความรักและการอุปถัมภ์พุทธศาสนา.
ตั้งแต่ปี 1656 จักรพรรดิซุ่นจื้อ ได้มอบความรักทั้งหมดให้แก่ พระสนมต่งเอ้อเฟย (Consort Donggo) ซึ่งตามบันทึกของนักบวชเยซูอิตในสมัยนั้น เดิมทีเป็นภรรยาของขุนนางแมนจูอีกคนหนึ่ง พระสนมต่งเอ้อให้กำเนิดพระโอรส (พระองค์ที่สี่ของจักรพรรดิซุ่นจื้อ) ในเดือนพฤศจิกายน 1657 จักรพรรดิทรงต้องการตั้งเขาเป็นรัชทายาท แต่พระโอรสสิ้นพระชนม์ในต้นปี 1658 ก่อนที่จะได้รับพระนาม
จักรพรรดิซุ่นจื้อเป็นจักรพรรดิที่มีทัศนคติเปิดกว้างและพึ่งพาคำแนะนำของ โยฮันน์ อดัม ชาลล์ ฟอน เบลล์ (Johann Adam Schall von Bell) มิชชันนารีคณะเยซูอิตจากโคโลญในส่วนที่เป็นเยอรมนีของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ สำหรับคำแนะนำในเรื่องต่าง ๆ ตั้งแต่ ดาราศาสตร์ และเทคโนโลยีไปจนถึงศาสนาและการปกครอง ในปลายปี 1644 ตัวเอ่อร์กุนได้มอบหมายให้ชาลล์รับผิดชอบการจัดทำปฏิทินใหม่ เนื่องจากคำทำนายสุริยุปราคาของเขาพิสูจน์ได้ว่าน่าเชื่อถือกว่าของนักดาราศาสตร์ทางการ หลังจากที่ตัวเอ่อร์กุนเสียชีวิต ชาลล์ได้พัฒนาความสัมพันธ์ส่วนตัวกับจักรพรรดิหนุ่ม ซึ่งเรียกเขาว่า "ปู่" (mafa ในภาษาแมนจู)
ในช่วงที่มีอิทธิพลสูงสุดในปี 1656 และ 1657 ชาลล์รายงานว่าจักรพรรดิซุ่นจื้อเสด็จมาที่บ้านของเขาบ่อยครั้งและสนทนากับเขาจนดึกดื่น พระองค์ทรงได้รับการยกเว้นจากการ หมอบกราบ ต่อหน้าจักรพรรดิ ได้รับที่ดินเพื่อสร้างโบสถ์ในปักกิ่ง และยังได้รับพระราชานุญาตให้รับบุตรบุญธรรมได้ (เนื่องจากฝูหลินกังวลว่าชาลล์จะไม่มีทายาท) แต่ความหวังของคณะเยซูอิตที่จะเปลี่ยนกษัตริย์ชิงมานับถือศาสนาคริสต์ก็พังทลายลงเมื่อจักรพรรดิซุ่นจื้อทรงกลายเป็นผู้ศรัทธาอย่างแรงกล้าใน พุทธศาสนานิกายเซน ในปี 1657
พระปรีชาสามารถด้านศิลปะและวรรณกรรม.
จักรพรรดิมีความสามารถในการใช้ภาษาจีนได้ดี ซึ่งทำให้พระองค์สามารถจัดการเรื่องราวของรัฐและซาบซึ้งในศิลปะจีน เช่น อักษรวิจิตร และ การละคร บทประพันธ์ที่พระองค์โปรดปรานเรื่องหนึ่งคือ "Rhapsody of a Myriad Sorrows" (萬愁曲) โดย กุย จวง (Gui Zhuang) (ค.ศ. 1613–1673) ซึ่งเป็นเพื่อนสนิทของปัญญาชนต่อต้านชิงอย่าง กู้ เหยียนหวู่ (Gu Yanwu) และ ว่าน โซ่วฉี (Wan Shouqi) (ค.ศ. 1603–1652) ทรงเป็นคน "ค่อนข้างมีอารมณ์และให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับ ฉิง (ความรัก)" และยังสามารถท่องจำเนื้อหาจากบทประพันธ์ยอดนิยมอย่าง เรื่องเล่าห้องตะวันตก (Romance of the Western Chamber) ได้เป็นอย่างดี
การสวรรคตและการสืบราชสมบัติ.
จักรพรรดิซุ่นจื้อ สิ้นพระชนม์ด้วยโรคฝีดาษในวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1661 ที่พระราชวังต้องห้ามด้วยพระชนม์เพียง 22 พรรษา ก่อนการสวรรคต พระองค์ได้แต่งตั้ง เสวียนเย่ (Xuanye) พระโอรสองค์ที่สามวัย 7 พรรษาเป็นผู้สืบทอดราชบัลลังก์ เนื่องจากเขารอดชีวิตจากโรคฝีดาษมาแล้ว
โรคฝีดาษ.
ชาวแมนจูหวาดกลัวโรคฝีดาษมากกว่าโรคอื่นใด เพราะพวกเขาไม่มีภูมิคุ้มกันต่อโรคนี้และมักจะเสียชีวิตเมื่อติดเชื้อ โดยไม่เกินปี 1622 พวกเขาได้จัดตั้งหน่วยงานเพื่อสืบสวนคดีฝีดาษและแยกผู้ป่วยเพื่อป้องกันการแพร่ระบาด ในช่วงที่มีการระบาด สมาชิกราชวงศ์จะถูกส่งไปยัง "ศูนย์หลีกเลี่ยงฝีดาษ" (bidousuo 避痘所) เพื่อป้องกันตัวเองจากการติดเชื้อ จักรพรรดิซุ่นจื้อทรงหวาดกลัวโรคนี้เป็นพิเศษ เนื่องจากพระองค์ยังทรงพระเยาว์และประทับอยู่ในเมืองใหญ่ซึ่งใกล้แหล่งแพร่เชื้อ
ในรัชสมัยของพระองค์ มีการบันทึกการระบาดของโรคฝีดาษในปักกิ่งอย่างน้อยเก้าครั้ง แต่ละครั้งทำให้จักรพรรดิต้องย้ายไปอยู่ในพื้นที่ป้องกัน เช่น "สวนทางใต้" (Nanyuan 南苑) ซึ่งเป็นลานล่าสัตว์ทางตอนใต้ของปักกิ่งที่ตัวเอ่อร์กุนได้สร้าง "ศูนย์หลีกเลี่ยงฝีดาษ" ไว้ในช่วงทศวรรษ 1640 แม้จะมีมาตรการป้องกันเช่นนี้และมาตรการอื่น ๆ — เช่นกฎที่บังคับให้ชาวจีนต้องย้ายออกจากเมืองเมื่อติดเชื้อฝีดาษ — แต่กษัตริย์หนุ่มก็ยังคงติดโรคนี้และสวรรคตในที่สุด
พินัยกรรมปลอม.
พินัยกรรมสุดท้ายของจักรพรรดิที่ถูกเผยแพร่ในเย็นวันที่ 5 กุมภาพันธ์ ได้แต่งตั้งผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์สี่คนสำหรับพระโอรสหนุ่มของพระองค์ ได้แก่ โอป้าย (Oboi), โซหนี่ (Soni), ซูเค่อซาฮา (Suksaha) และ เอ๋อปีหลุน (Ebilun) ซึ่งทุกคนเคยช่วยจี้เอ๋อร์กั่วหลางกวาดล้างราชสำนักจากผู้สนับสนุนของตัวเอ่อร์กุนหลังจากที่ตัวเอ่อร์กุนเสียชีวิต
เป็นเรื่องยากที่จะระบุได้ว่าจักรพรรดิซุ่นจื้อทรงแต่งตั้งขุนนางแมนจูสี่คนนี้เป็นผู้สำเร็จราชการจริงหรือไม่ เนื่องจากพวกเขาและพระพันปีหลวงเจาเซิ่งได้แก้ไขพินัยกรรมของจักรพรรดิอย่างชัดเจนก่อนที่จะประกาศใช้ พินัยกรรมของจักรพรรดิได้แสดงความเสียพระทัยเกี่ยวกับการปกครองในแบบจีนของพระองค์ (การพึ่งพาขันทีและการเลือกปฏิบัติที่โปรดปรานเจ้าหน้าที่จีน) การละเลยขุนนางและประเพณีแมนจู และการอุทิศตนให้แก่พระสนมมากกว่าพระมารดา
แม้ว่าจักรพรรดิจะทรงออกพระราชกฤษฎีกาที่แสดงความถ่อมตนในรัชสมัยของพระองค์บ่อยครั้ง แต่นโยบายที่พินัยกรรมปฏิเสธกลับเป็นหัวใจสำคัญของการปกครองของพระองค์นับตั้งแต่ทรงเข้าควบคุมอำนาจด้วยพระองค์เองในช่วงต้นทศวรรษ 1650 พินัยกรรมที่ถูกจัดทำขึ้นนี้ได้มอบ "เสื้อคลุมแห่งพระราชอำนาจ" ให้กับผู้สำเร็จราชการทั้งสี่คน และทำหน้าที่สนับสนุนนโยบายที่สนับสนุนชาวแมนจูในช่วงที่เรียกว่า "การสำเร็จราชการของโอป้าย" ซึ่งกินเวลาตั้งแต่ปี 1661 ถึง 1669
หลังการสวรรคต.
เนื่องจากแถลงการณ์ของราชสำนักไม่ได้ประกาศสาเหตุการสวรรคตของจักรพรรดิอย่างชัดเจน ข่าวลือจึงเริ่มแพร่กระจายว่าพระองค์ไม่ได้สวรรคต แต่ได้ปลีกตัวไปบวชใน วัดพุทธ เพื่อใช้ชีวิตอย่างไม่เปิดเผยในฐานะ พระสงฆ์ ไม่ว่าจะด้วยความเศร้าโศกจากการสิ้นพระชนม์ของพระสนมสุดที่รัก หรือเพราะ การรัฐประหาร โดยขุนนางแมนจูที่พินัยกรรมของพระองค์ได้ตั้งชื่อให้เป็นผู้สำเร็จราชการ ข่าวลือเหล่านี้ดูไม่น่าเหลือเชื่อนัก เนื่องจากจักรพรรดิทรงกลายเป็นผู้ศรัทธาใน พุทธศาสนานิกายเซนอย่างแรงกล้าในช่วงปลายทศวรรษ 1650 ถึงขั้นอนุญาตให้พระสงฆ์ย้ายเข้ามาในพระราชวังได้
นักประวัติศาสตร์จีนยุคใหม่ได้พิจารณาการปลีกตัวเป็นพระของจักรพรรดิซุ่นจื้อว่าเป็นหนึ่งในสามคดีลึกลับของราชวงศ์ชิงตอนต้น แต่หลักฐานแวดล้อมมากมาย—รวมถึงบันทึกของพระสงฆ์คนหนึ่งที่ระบุว่าสุขภาพของจักรพรรดิทรุดโทรมลงอย่างมากในต้นเดือนกุมภาพันธ์ 1661 เนื่องจากโรคฝีดาษ และข้อเท็จจริงที่ว่าพระสนมคนหนึ่งและองครักษ์ส่วนพระองค์ได้ฆ่าตัวตายเพื่อติดตามจักรพรรดิไปในการฝังพระศพ—บ่งชี้ว่าการสวรรคตของจักรพรรดิซุ่นจื้อไม่ได้เป็นการจัดฉากขึ้น
หลังจากเก็บพระศพไว้ในพระราชวังต้องห้ามเป็นเวลา 27 วันเพื่อไว้ทุกข์ ในวันที่ 3 มีนาคม 1661 พระศพของจักรพรรดิถูกขนส่งไปในขบวนแห่ที่หรูหราไปยัง จิ่งซาน (Jingshan 景山) (เนินเขาทางเหนือของพระราชวังต้องห้าม) หลังจากนั้นได้มีการเผาสิ่งของมีค่าจำนวนมากเป็นเครื่องบูชาในงานศพ สองปีต่อมาในปี 1663 พระศพจึงถูกย้ายไปยังที่พำนักสุดท้าย ตรงกันข้ามกับประเพณีแมนจูในสมัยนั้นที่มักจะกำหนดให้มีการเผาศพผู้เสียชีวิต แต่จักรพรรดิซุ่นจื้อกลับได้รับการฝังพระศพ พระองค์ถูกฝังในสถานที่ที่ต่อมาเป็นที่รู้จักในนาม สุสานหลวงชิงตะวันออก (Eastern Qing Tombs) ซึ่งอยู่ห่างจากปักกิ่งไปทางตะวันออกเฉียงเหนือ 125 กิโลเมตร (75 ไมล์) ซึ่งเป็นหนึ่งในสองสุสานหลวงของราชวงศ์ชิง สุสานของพระองค์เป็นส่วนหนึ่งของหมู่อาคาร สุสานเซี่ยว (孝, Xiao mausoleum) (ซึ่งในภาษาแมนจูเรียกว่า Hiyoošungga Munggan) ซึ่งเป็นสุสานแรกที่สร้างขึ้นในบริเวณนั้น
มรดก.
พินัยกรรมปลอมที่อ้างว่า จักรพรรดิซุ่นจื้อ แสดงความเสียพระทัยที่ละทิ้งขนบธรรมเนียมแมนจู ได้มอบอำนาจให้กับนโยบายชาตินิยมของผู้สำเร็จราชการทั้งสี่ของ จักรพรรดิคังซี โดยอ้างพินัยกรรมดังกล่าว โอป้าย และผู้สำเร็จราชการคนอื่นๆ ได้ยกเลิกสำนักงานขันทีสิบสามแห่งอย่างรวดเร็ว ในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า พวกเขาเพิ่มอำนาจให้กับ กรมราชสำนัก ซึ่งบริหารโดยชาวแมนจูและคนรับใช้, ยกเลิก สำนักฮั่นหลิน และจำกัดสมาชิกใน สภาที่ปรึกษาของเหล่าอ๋องและขุนนาง ให้เหลือเพียงชาวแมนจูและมองโกลเท่านั้น
ผู้สำเร็จราชการยังได้ดำเนินนโยบายที่แข็งกร้าวต่อชาวจีนที่เป็นข้าแผ่นดินของราชวงศ์ชิง: พวกเขาประหารชีวิตผู้คนหลายสิบคนและลงโทษคนอีกหลายพันคนในภูมิภาคเจียงหนานที่ร่ำรวยในข้อหา การต่อต้านทางวรรณกรรม และการค้างภาษี และบังคับให้ประชากรชายฝั่งทะเลของจีนทางตะวันออกเฉียงใต้ ย้ายเข้ามาในแผ่นดินใหญ่ เพื่อให้ อาณาจักรตงหนิง ในไต้หวันซึ่งปกครองโดยทายาทของ โคซิงก้า อดอยาก
หลังจากที่จักรพรรดิคังซีสามารถจับกุมโอป้ายในปี 1669 ได้แล้ว พระองค์ก็ทรงปรับเปลี่ยนนโยบายของผู้สำเร็จราชการหลายอย่าง พระองค์ทรงฟื้นฟูสถาบันที่พระบิดาทรงโปรด เช่น สำนักราชเลขาธิการ ซึ่งทำให้เจ้าหน้าที่ชาวจีนมีเสียงที่สำคัญในรัฐบาล นอกจากนี้ พระองค์ยังทรงเอาชนะ กบฏสามเจ้าศักดินา ซึ่งเป็นแม่ทัพจีนสามคนที่เคยมีบทบาทสำคัญทางทหารในการพิชิตของราชวงศ์ชิง แต่ปัจจุบันได้กลายเป็นผู้ปกครองที่ฝังรากลึกในอาณาจักรขนาดใหญ่ทางตอนใต้ของจีน
สงครามกลางเมือง (1673–1681) ได้ทดสอบความภักดีของข้าแผ่นดินชิงใหม่ แต่ในที่สุดกองทัพชิงก็ได้รับชัยชนะ เมื่อชัยชนะเป็นที่แน่นอนแล้ว ได้มีการจัดการสอบพิเศษสำหรับ "นักวิชาการผู้โดดเด่นที่มีความรอบรู้กว้างขวาง" (Boxue hongru 博學鴻儒) ขึ้นในปี 1679 เพื่อดึงดูดปัญญาชนชาวจีนที่ปฏิเสธที่จะรับใช้ราชวงศ์ใหม่ ผู้ที่สอบผ่านจะได้รับมอบหมายให้รวบรวม ประวัติศาสตร์อย่างเป็นทางการ ของราชวงศ์หมิงที่ล่มสลายไปแล้ว
กบฏถูกปราบปรามในปี 1681 ซึ่งเป็นปีเดียวกับที่จักรพรรดิคังซีเริ่มใช้ การปลูกฝี เพื่อสร้างภูมิคุ้มกันโรคฝีดาษให้กับเด็กในราชวงศ์ เมื่ออาณาจักรตงหนิงล่มสลายในที่สุดในปี 1683 การรวมอำนาจทางทหารของระบอบการปกครองของราชวงศ์ชิงก็เสร็จสมบูรณ์ รากฐานทางสถาบันที่วางไว้โดยตัวเอ่อร์กุน และจักรพรรดิซุ่นจื้อและคังซี ได้ทำให้ราชวงศ์ชิงสามารถสร้างจักรวรรดิที่มีขนาดใหญ่และเปลี่ยนให้เป็น "หนึ่งในรัฐจักรวรรดิที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดที่โลกเคยรู้จัก" อย่างไรก็ตาม น่าแปลกที่ สันติภาพแมนจู ที่ยืดเยื้อซึ่งตามมาจากการรวมอำนาจของคังซี ทำให้ราชวงศ์ชิงขาดการเตรียมพร้อมที่จะเผชิญหน้ากับชาติมหาอำนาจยุโรปที่ก้าวร้าวพร้อมกับอาวุธที่ทันสมัยในศตวรรษที่สิบเก้า
พระบรมวงศานุวงศ์.
พระราชบิดา: จักรพรรดิหวงไท่จี๋
พระราชมารดา: จักรพรรดินีเซี่ยวจวงเหวิน