ความเอนเอียงโดยทำให้ต่าง

ความเอนเอียงโดยทำให้ต่าง  เป็นแนวคิดในทฤษฎีการตัดสินใจ (decision theory) เป็นความโน้มเอียงในการมองทางเลือก 2#เปลี่ยนทาง อย่างเมื่อประเมินพร้อม#เปลี่ยนทาง ๆ กันว่า แตกต่างกันยิ่งกว่าเมื่อประเมินต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ 
ตัวอย่างง่าย#เปลี่ยนทาง ๆ ของความเอนเอียงนี้ก็คือ เมื่อถามคนหนึ่งว่า อยากจะได้แอปเปิลไหม ก็อาจได้#เปลี่ยนทาง ว่า "อยากได้"
แต่ถ้าวางแอปเปิล 2#เปลี่ยนทาง ลูกไว้บนโต๊ะ ลูกหนึ่งเป็นแอปเปิลเช่นเดียวกันกับที่กล่าวแล้ว แต่อีกลูกหนึ่งดูเหมือนจะ#เปลี่ยนทาง #เปลี่ยนทาง กว่าบ้าง
คนนั้นก็จะเลือกลูกที่สดใหม่กว่า กินอย่างมีความสุข แต่ถ้าถามว่า "คิดว่า (ถ้าย้อนกลับไปได้) จะชอบกินแอปเปิลอีกลูกไหม" ก็มีโอกาสมากที่จะกล่าวว่า "ไม่"
โดยจริง#เปลี่ยนทาง ๆ ถ้าไม่มีทางเลือก ก็จะมีความสุขกินแอปเปิลลูกนั้นนั่นแหละ
อนึ่ง ถ้าให้เลือกแอปเปิล 5#เปลี่ยนทาง ลูก ก็อาจจะต้องเช็คดูทุก#เปลี่ยนทาง ๆ ลูกเพื่อให้ได้ลูกซึ่งดีที่สุด แม้จริง#เปลี่ยนทาง ๆ จะเสียเวลาเปล่าในการเลือกแอปเปิลแบบนั้นเพื่อเพิ่มความสุข
เหตุผลก็คือ ความเอนเอียงนี้ทำให้บุคคล "เช็คดูเกิน และให้ค่าความแตกต่างเกิน กับสิ่งต่าง#เปลี่ยนทาง ๆ เมื่อพิจารณาพวกมัน"
งานศึกษาปี#เปลี่ยนทาง 2004.
ในปี#เปลี่ยนทาง 2004 นักพฤติกรรมศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยชิคาโกได้เสนอความเอนเอียงนี้เพื่ออธิบายความแตกต่างในการประเมินทางเลือกเมื่อประเมินร่วมกัน (joint evaluation mode) กับเมื่อประเมินต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ (separate evaluation mode)
รูปแบบการประเมิน (evaluation mode) เป็นลักษณะเชิงบริบทอย่างหนึ่งในการตัดสินใจ
ซึ่งงานวิจัยได้แสดงแล้วว่า มีผลต่อค่าประเมิน คือค่าประเมินที่ได้เนื่องกับการประเมินร่วมกันกับการประเมินต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ จะต่างกัน
งานปี#เปลี่ยนทาง 2004 ยังเสนอเหตุผลที่เป็นไปได้ว่าทำไมค่าประเมินจึงไม่เหมือนกันเมื่อมีรูปแบบการประเมินต่างกัน เหตุผลรวมทั้งความเอนเอียงโดยทำให้ต่าง (distinction bias)
ซึ่งระบุว่า เมื่อเปรียบเทียบทางเลือกสองทางร่วมกัน ก็จะทำความต่างเล็ก#เปลี่ยนทาง ๆ น้อย#เปลี่ยนทาง ๆ ให้เป็นเรื่องเด่น
กล่าวอีกอย่างก็คือ การพิจารณาทางเลือกพร้อม#เปลี่ยนทาง ๆ กันทำให้ดูเหมือนต่างกันยิ่งกว่าเมื่อพิจารณาทางเลือกต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ 
งานปี#เปลี่ยนทาง 2004 อธิบายว่า เมื่อพยากรณ์หรือเลือก บุคคลมักใช้รูปแบบการประเมินร่วม แต่เมื่อประสบกับเหตุการณ์ ก็จะใช้รูปแบบการประเมินต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ 
คุณค่า (utility function) ของลักษณะต่าง#เปลี่ยนทาง ๆ อาจประเมินแล้วมีค่าต่าง#เปลี่ยนทาง ๆ กันระหว่างการประเมินร่วมกับการประเมินต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ 
เมื่อบุคคลทำการประเมินร่วมสำหรับสิ่งที่ปกติจะประสบต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ 
ก็ยังมักจะใช้ค่าประเมินที่ได้จากการประเมินร่วม แล้วระบุ/พยากรณ์อย่างเกิน#เปลี่ยนทาง ๆ ว่า ค่าที่ต่างกันเล็ก#เปลี่ยนทาง ๆ น้อยจะทำให้มีความสุขมากขึ้นยิ่งเท่าไร
การระบุ/พยากรณ์อย่างเกิน#เปลี่ยนทาง ๆ เช่นนี้ก็คือ ความเอนเอียงโดยทำให้ต่าง
ตัวอย่างและการประยุกต์ใช้.
ยกตัวอย่างเช่น เมื่อตั้งจอทีวีไว้ข้าง#เปลี่ยนทาง ๆ กันที่ร้านขายทีวี ทีวีคุณภาพดีสองเครื่องซึ่งคล้ายกันมากก็อาจดูต่างกันมาก
ผู้บริโภคอาจซื้อทีวีที่คุณภาพดีกว่าซึ่งราคาสูงกว่ามาก แม้ความต่างทางคุณภาพจะจับแทบไม่ได้ถ้าดูทีวีต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ 
เพราะผู้บริโภคน่าจะดูทีวีเพียงเครื่องเดียวในขณะหนึ่ง#เปลี่ยนทาง ๆ ดังนั้น ทีวีที่ราคาถูกกว่าก็จะให้ประสบการณ์คล้าย#เปลี่ยนทาง ๆ กันและมีค่าใช้จ่ายน้อยกว่า
ตัวอย่างคล้าย#เปลี่ยนทาง ๆ กันอาจเห็นได้เมื่อเลือกผลิตภัณฑ์อาหารยี่ห้อที่เป็นของร้าน และผลิตภัณฑ์ยี่ห้อดังแต่แพงกว่า
ในกรณีเป็นจำนวนมาก ความแตกต่างทางรสชาติของผลิตภัณฑ์ทั้งสองจะไม่สมกับความแตกต่างทางราคา
เพราะเมื่อชิมผลิตภัณฑ์ทั้งสองต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ ความแตกต่างทางรสชาติก็แทบจะสังเกตไม่ได้
ดังนั้น ความต่างของราคา ไม่ใช่ความต่างของรสชาติ ควรจะกำหนดว่าผู้บริโภคควรเลือกอะไร
ในปี#เปลี่ยนทาง 2010 นิตยสารอเมริกันชักชวนผู้บริโภคให้ทดสอบถั่วอบกระป๋อง #เปลี่ยนทาง 
ยี่ห้อที่ดีสุดทางรสชาติคือ Branston ตามด้วย Asda, Morrisons และไฮนซ์
แต่ปรากฏว่า ผู้บริโภคบางส่วนเลือกซื้อถั่วยี่ห้อไฮนซ์แทนที่จะเลือกยี่ห้อ Morrisons ซึ่งถูกกว่าเป็นครึ่ง โดยอ้างว่ารสชาติดีกว่า
นักเขียนคนหนึ่งกล่าวถึงความเอนเอียงนี้เชื่อมกับเหตุการณ์สำคัญในชีวิตเช่น การเลือกงานหรือเลือกซื้อบ้าน
เมื่อเลือกงานซึ่งน่าสนใจและจ่ายเงินเดือนเดือนละ 180,000#เปลี่ยนทาง บาทหรืองานที่จำเจและจ่ายเงินเดือนเดือนละ 210,000#เปลี่ยนทาง บาท หรือต้องเลือกซื้อบ้านราคาเท่า#เปลี่ยนทาง ๆ กัน หลังหนึ่งใหญ่กว่าแต่ไกลที่ทำงานมากกว่า คนทั่วไปมักจะเข้าใจผิด#เปลี่ยนทาง ๆ เช่น เงินเดือน 210,000#เปลี่ยนทาง บาทจะทำให้รู้สึก 1/6 ดีกว่าเงินเดือน 180,000#เปลี่ยนทาง บาท หรือว่าบ้าน #เปลี่ยนทาง จะทำให้รู้สึก 1/3 ดีกว่าบ้าน #เปลี่ยนทาง 
เพราะจริง#เปลี่ยนทาง ๆ โดยทั่วไปแล้ว เราจะไม่รู้สึกดีกว่า #เปลี่ยนทาง เพราะได้เงินเดือนมากกว่า หรือรู้สึกดีกว่า #เปลี่ยนทาง เพราะบ้านกว้างกว่า
ผู้เขียนแนะนำตามงานวิจัยปี#เปลี่ยนทาง 2004 ว่าวิธีที่ได้ผลดีกว่าก็คือให้ไม่เปรียบเทียบงาน 2#เปลี่ยนทาง งาน หรือบ้านสองหลัง กับกันและกันโดยตรง
ให้พิจารณาทีละอย่างต่างหาก#เปลี่ยนทาง ๆ โดยเป็นค่าประเมินทั่วไปแต่ละอย่าง แล้วเปรียบเทียบค่าประเมินทั่วไป ซึ่งพยากรณ์ว่าจะรู้สึกยังไงในอนาคตได้ดีกว่า
เชิงอรรถและอ้างอิง.
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />