โทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัลในประเทศไทย

โทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัลในประเทศไทย เป็นวิวัฒนาการสำคัญของโทรทัศน์ในประเทศไทย ด้วยโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล ซึ่งผู้ชมส่วนใหญ่ทั่วไปจะเรียกว่า ทีวีดิจิตอล หรือ ทีวีดิจิทัล ทั้งนี้ตามกฎหมายราชอาณาจักรไทยบัญญัติในรัฐธรรมนูญให้มีองค์การของรัฐแห่งหนึ่งขึ้นมาดูแลกิจการโทรคมนาคม กิจการโทรทัศน์วิทยุกระจายเสียง และกิจการสารสนเทศอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ให้จัดตั้งหน่วยงานองค์กรอิสระใหม่ขึ้นเป็นคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) เป็นองค์กรอิสระภาครัฐที่รับผิดชอบโดยตรง เกี่ยวกับคลื่นความถี่ทั้งหมด กสทช. ออกกำหนดให้ใช้ระบบการออกอากาศตามมาตรฐาน การแพร่สัญญาณภาพดิจิทัลภาคพื้นดินรุ่นที่ 2 (DVB-T2) กำหนดระยะของการทดลองออกอากาศไว้ ระหว่างวันที่ 1 - 24 เมษายน พ.ศ. 2557 ก่อนจะกำหนดเวลาให้ผู้ประกอบการทุกรายเตรียมความพร้อมขั้นสุดท้าย เพื่อเริ่มออกอากาศในส่วนกลางระหว่าง 25 เมษายน - 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2557
โดยตามแผนแม่บทของ กสทช. ในประเทศไทยจะเริ่มยุติการออกอากาศโทรทัศน์ระบบแอนะล็อกภายในปี พ.ศ. 2558 แต่ในการดำเนินการจริงนั้น การยุติการออกอากาศของสถานีโทรทัศน์ระบบ VHF และ UHF แบบแอนะล็อกมีความล่าช้า และแต่ละสถานีในแต่ละพื้นที่ได้ยุติออกอากาศไม่พร้อมกัน โดยสถานีโทรทัศน์ส่วนใหญ่ได้ยุติการออกอากาศโทรทัศน์ในระบบแอนะล็อกอย่างสมบูรณ์ในระยะเวลาเดียวกันคือช่วงกลางปี พ.ศ. 2561 และไทยทีวีสีช่อง 3 ได้ยุติการออกอากาศโทรทัศน์ในระบบแอนะล็อกเป็นช่องสุดท้ายของประเทศไทย ในเวลา 00:01 น. ของวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2563
ตามแผนแม่บทการบริหารคลื่นความถี่ พ.ศ. 2555 กำหนดให้เริ่มต้นรับส่งสัญญาณวิทยุโทรทัศน์ภาคพื้นดินด้วยระบบดิจิทัล ภายในเวลา 4 ปี นับแต่วันที่ 4 เมษายน พ.ศ. 2555 ซึ่งประกาศแผนแม่บทฉบับดังกล่าว และสืบเนื่องด้วย แผนแม่บทกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ ฉบับที่ 1 (กรอบการดำเนินงานอยู่ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2555 - 2559) มีการกำหนดยุทธศาสตร์ และระยะเวลาในการเปลี่ยนผ่านจากการส่งสัญญาณโทรทัศน์ภาคพื้นดิน ด้วยระบบแอนะล็อก ไปสู่การใช้ระบบดิจิทัล โดยให้เริ่มรับส่งสัญญาณวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ภาคพื้นดิน ด้วยระบบดิจิทัลภายใน 4 ปี, ให้มีมาตรการสนับสนุนการวิจัยและพัฒนาการผลิตอุปกรณ์รับสัญญาณวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ ภายใน 3 ปี, ให้มีมาตรการสนับสนุนอุปกรณ์รับสัญญาณวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล สำหรับผู้มีรายได้น้อยภายใน 3 ปี และให้มีจำนวนครัวเรือนในเมืองใหญ่ ที่สามารถรับสัญญาณวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิทัลได้ ไม่น้อยกว่า 80% ภายใน 5 ปี
จำนวนและประเภทช่องโทรทัศน์.
กสทช. กำหนดจำนวนและรูปแบบ ช่องโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล เบื้องต้นไว้ทั้งสิ้น 48 ช่อง ได้แก่
# ประเภทรายการบริการสาธารณะ จำนวน 12 ช่อง (ระดับชาติ)
# ประเภทรายการบริการชุมชน จำนวน 12 ช่อง (จำแนกเป็นแต่ละเขตบริการ)
# ประเภทรายการเด็ก เยาวชน และครอบครัว จำนวน 3 ช่อง โดยกำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 140 ล้านบาท
# ประเภทรายการข่าวสาร และสาระ จำนวน 7 ช่อง โดยกำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 220 ล้านบาท
# ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดมาตรฐาน (Standard Definition : SD) จำนวน 7 ช่อง โดยกำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 380 ล้านบาท
# ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดสูง (High Definition : HD) จำนวน 7 ช่อง กำหนดราคาประมูลขั้นต่ำไว้ที่ 1,510 ล้านบาท
การประมูลใบอนุญาตใช้คลื่นความถี่.
ภายหลังที่ กสทช. ได้มีการกำหนดนโยบาย แนวทาง และแผนแม่บทการดำเนินการด้านกิจการโทรทัศน์ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ หรือ กสท. ก็ได้มีการประชุมภายในหลายครั้งจนได้หลักเกณฑ์ที่ชัดเจนในการจัดการบริหารช่องและคลื่นความถี่อย่างชัดเจน โดยมติที่ประชุมของ กสท. ณ วันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2555 มีรายละเอียดและข้อกำหนดดังนี้
แต่ภายหลังได้ปรับลดจำนวนช่องลงเพื่อความเหมาะสม และปรับเปลี่ยนเงื่อนไขอยู่ตลอด จนในที่สุดข้อกำหนดทั้งหมดได้ถูกบันทึกเอาไว้ใน ประกาศ กสทช. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการประมูลคลื่นความถี่ เพื่อให้บริการโทรทัศน์ในระบบดิจิทัล ประเภทบริการทางธุรกิจระดับชาติ พ.ศ. 2556 โดยมีรายละเอียดโดยย่อดังนี้
โดยที่ กสทช. ได้เริ่มจำหน่ายซองเอกสารเงื่อนไขการประมูลช่องในวันที่ 10 - 12 กันยายน พ.ศ. 2556 เพื่อเตรียมความพร้อมในการประมูลที่คาดว่าจะมีขึ้นในช่วงเดือนพฤศจิกายน - เดือนธันวาคม พ.ศ. 2556 โดย ณ เวลา 16.00 น. ของวันที่ 12 กันยายน กล่าวโดยสรุปคือ กสทช. ได้ขายซองประมูลให้กับภาคเอกชนไป 49 ช่อง 33 บริษัท และนัดส่งเอกสารเพื่อเตรียมความพร้อมในการประมูลในเดือนตุลาคม จนกระทั่งในที่สุด กสทช. ก็ได้กำหนดวันประมูลดิจิทัลทีวีอย่างเป็นทางการ คือวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2556 จะเปิดประมูล 2 ประเภท คือช่องรายการทั่วไป ความคมชัดสูง และช่องรายการทั่วไป ความคมชัดมาตรฐาน และในวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2556 จะเปิดประมูลอีกสองประเภท คือช่องข่าวสารและสารประโยชน์ และช่องเด็กและเยาวชน
ซึ่งการประมูลในวันนั้น ทำให้เกิดรายได้เข้าประเทศกว่า 50,862 ล้านบาท โดยแต่เดิม เงินก้อนนี้จะถูกส่งเข้า กองทุนวิจัยและพัฒนากิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมเพื่อประโยชน์สาธารณะ หรือ กทปส. เพื่อใช้ในการวิจัยเทคโนโลยีด้านกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม แต่ในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2557 กลับเกิดเหตุความไม่โปร่งใสในการนำเงินไปใช้งาน หลังมีปัญหาลิขสิทธิ์การถ่ายทอดออกอากาศการแข่งขันฟุตบอลโลก 2014 คณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่เป็นคณะรัฐประหารในช่วงนั้น จึงออกประกาศฉบับที่ 80/2557 เรื่อง การแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายว่าด้วยองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม โดยกำหนดให้ กสทช. ทำการหักค่าใช้จ่ายทั้งหมดจากเงินที่ได้จากการประมูลดิจิทัลทีวีจำนวน 50,862 ล้านบาทออก แล้วส่งเงินที่เหลือเข้ากระทรวงการคลังเพื่อใช้บริหารราชการแผ่นดินต่อไป
ช่องประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดสูง.
กสทช.จัดการประมูลช่องโทรทัศน์ ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดสูง เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2556 โดยมีบริษัทยื่นซองประมูลทั้งสิ้น 9 ราย ประมูลได้ 7 ราย มีรายได้รวม 23,700 ล้านบาท
ช่องประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดมาตรฐาน.
กสทช.จัดการประมูลช่องโทรทัศน์ ประเภทรายการทั่วไป ภาพคมชัดมาตรฐาน เมื่อวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2556 โดยมีบริษัทยื่นซองประมูล 16 ราย ประมูลได้ 7 ราย มีรายได้รวม 15,950 ล้านบาท
ช่องประเภทรายการข่าวสาร และสาระ.
กสทช.จัดการประมูลช่องโทรทัศน์ ประเภทรายการข่าวสารและสาระ (ภาพคมชัดมาตรฐาน) เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2556 โดยมีบริษัทยื่นซองประมูล 10 ราย ประมูลได้ 7 ราย มีรายได้รวม 9,238 ล้านบาท 
ช่องประเภทรายการเด็ก เยาวชน และครอบครัว.
กสทช.จัดการประมูลช่องโทรทัศน์ ประเภทรายการเด็ก เยาวชน และครอบครัว (ภาพคมชัดมาตรฐาน) เมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2556 โดยมีบริษัทยื่นซองประมูล 6 ราย ประมูลได้ 3 ราย มีรายได้รวม 1,974 ล้านบาท 
รายชื่อผู้ให้บริการโครงข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล.
ที่ประชุมคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (กสท.) ลงมติในการประชุมครั้งที่ 23/2556 เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2556 กำหนดให้เจ้าของโครงข่าย โทรทัศน์ระบบแอนะล็อกเดิม ซึ่งประกอบด้วยสถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ททบ. แผนกวิทยุโทรทัศน์ กองการกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ กรมการทหารสื่อสาร กองทัพบก (2 โครงข่าย), สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย (สทท.) กรมประชาสัมพันธ์,สถานีโทรทัศน์ช่อง 9 เอ็มคอตเอชดี บริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) และองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) เป็นผู้ให้บริการโครงข่ายในระบบดิจิทัลไปพร้อมกันด้วย กล่าวคือผู้ประกอบการทุกรายที่ กสทช. รับรองใบอนุญาต ให้ใช้คลื่นความถี่ตามที่กำหนด จะต้องเลือกใช้โครงข่ายกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง จากผู้ให้บริการทั้ง 4 รายดังกล่าว ดังรายละเอียดตามตารางต่อไปนี้
รายชื่อช่องโทรทัศน์และหมายเลขที่ใช้ออกอากาศ.
หลังจากผ่านการประมูลช่องรายการแล้ว เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2557 กสทช.เชิญบริษัทซึ่งผ่านการประมูลทั้งหมด มาประชุมเพื่อตกลงร่วมกัน ในการเลือกหมายเลขช่องที่ใช้ออกอากาศ ส่วนช่องที่ประมูลได้ใบอนุญาต ให้ผู้ที่ประมูลชนะด้วยมูลค่าเงินสูงสุดได้เลือกหมายเลขก่อนตามลำดับ และวันที่ 27 มกราคม ปีเดียวกัน กสทช.จึงประกาศหมายเลขช่องของแต่ละบริษัท ดังมีรายละเอียดตามตารางต่อไปนี้ (รายชื่อช่องที่ กสทช.ยังไม่อนุมัติให้ออกอากาศในปัจจุบัน แสดงด้วยตัวเอน) ตั้งแต่วันที่ 2 พ.ศ. 2558 ( ปี) เปลี่ยนเป็นช่องเกี่ยวกับหมายเลข 1-36 จานดาวเทียมและโทรทัศน์ระบบดิจิทัล เหมือนกัน ทุกระบบ ทุกแพลตฟอร์ม
ในวันที่ 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 กสทช. ได้อนุญาตให้มีการคืนสัมปทานของผู้ประกอบการทีวีดิจิทัลและการขอยื่นชำระค่าประมูลความถี่ 900 เมกะเฮิรตซ์ของผู้ประกอบการ 7 ราย รวมถึงมี 2 รายที่ปิดตัวลงไปก่อนหน้านั้น อันได้แก่ช่อง 13 ช่อง 3 Family, 14 MCOT Family, 15 MVTV Family, 17 ไทยทีวี, 19 Spring News ช่อง 19, 20 Bright TV ช่อง 20, 21 Voice TV21, 26 Spring 26 และ 28 ช่อง 3 SD ทำให้เหลือช่องต่างๆ ดังต่อไปนี้
ในวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2562 เป็นต้นไป ส่วนสำหรับจานดาวเทียมระบบ KU-Band ช่องดิจิทัลหมายเลข 1-36 โอนย้ายจากดาวเทียมไทยคม 5 เป็น ไทยคม 8
ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2563 เป็นต้นไป ส่วนสำหรับจานดาวเทียมระบบ C-Band ช่องดิจิทัลหมายเลข 1-36 โอนย้ายจากดาวเทียมไทยคม 5 เป็น ไทยคม 6 สำหรับกล่องดาวเทียม ระบบ SD
ยกเว้นกล่องดาวเทียม ระบบ HD ช่องหมายเลข 1-3-18-22 และ ช่องหมายเลข 31-36
ในวันที่ 25 พฤศจิกายน พ.ศ. 2564 เป็นต้นไป ส่วนสำหรับจานดาวเทียมระบบ C-Band ช่องดิจิทัลหมายเลข 2-36 ยกเว้นช่องหมายเลข 1 สำหรับกล่องดาวเทียม ระบบ HD
ยกเว้นกล่องดาวเทียม ระบบ SD ด้วยสัญญาณโครงข่ายแบบ MPEG-4 ช่องหมายเลข 2-3-4-5-16-18-22-25-27-29 และ ช่องหมายเลข 31-36
เหตุการณ์สำคัญหลังออกอากาศจริง.
1 ทศวรรษทีวีดิจิทัล.
ในวันพุธที่ 28 สิงหาคม พ.ศ. 2567 กลุ่มสมาชิกโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัลทุกสถานีในประเทศไทย ซึ่งปัจจุบันประกอบด้วยประเภทบริการธุรกิจระดับชาติ จำนวน 15 ช่อง และประเภทบริการสาธารณะ จำนวน 10 ช่อง รวมถึง สมาคมโทรทัศน์ระบบดิจิตอล (แห่งประเทศไทย) และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้ร่วมกันจัดงานเสวนาที่มีชื่อว่า "1 ทศวรรษทีวีดิจิทัล Beyond the Next Step" ที่ศูนย์นิทรรศการและการประชุมนานาชาติกรุงเทพ (ไบเทค) แขวงบางนาใต้ เขตบางนา กรุงเทพมหานคร เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ ความเข้าใจ และมองทิศทางอนาคตต่อไป ก่อนและหลังใบอนุญาตทีวีดิจิทัลภาคเอกชนจะสิ้นสุดลง
โดยได้มีการสนทนาพิเศษในหัวข้อ ทีวีดิจิทัล "ทีวีแห่งชาติ" ซึ่งมีผู้ร่วมสนทนา 3 คนคือ ศาสตราจารย์คลีนิก นพ. สรณะ บุญใบชัยพฤกษ์ ประธานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ หรือ กสทช., สุภาพ คลี่ขจาย นายกสมาคมโทรทัศน์ระบบดิจิตอล (แห่งประเทศไทย) และถกลเกียรติ วีรวรรณ ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มของบริษัท เดอะ วัน เอ็นเตอร์ไพรส์ จำกัด (มหาชน) ซึ่งสุภาพกล่าวว่าตนไม่เห็นด้วยให้มีการประมูลคลื่นความถี่สำหรับการออกอากาศโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัลภายหลังใบอนุญาตปัจจุบันหมดอายุในปี พ.ศ. 2572 โดยควรใช้วิธีคัดเลือกคนที่มีศักยภาพเข้ามาทำ และต้องแก้กฎหมายองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่โดยให้ยกเลิกการประมูล
การเรียงลำดับช่องรายการ.
เนื่องจากในระยะก่อนหน้า กสทช. ออกประกาศอนุญาต ผู้ให้บริการโทรทัศน์ผ่านดาวเทียม สามารถนำหมายเลขช่องรายการ 1 - 10 ไปทำประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้ เมื่อระยะต่อมา กสทช. ดำเนินการให้แพร่ภาพโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัล ตามหมายเลขช่องรายการ 1 ถึง 36 ที่เรียงตามลำดับข้างต้น จึงส่งผลให้เกิดความลักลั่นในการเรียงลำดับช่องรายการของผู้รับชมโทรทัศน์ผ่านดาวเทียม ซึ่งต้องนับเพิ่มหมายเลขช่องรายการไปอีก 10 ช่องจากลำดับช่องโทรทัศน์ภาคพื้นดินข้างต้น ขึ้นไปเป็นหมายเลขช่องรายการ 11 - 46 ส่งผลให้เกิดความสับสนของผู้ชม และส่งผลต่อการประชาสัมพันธ์หมายเลขช่องที่ต้องประชาสัมพันธ์หลายหมายเลข ส่งผลให้ กสทช. ออกประกาศให้นำช่องที่ออกอากาศในโทรทัศน์ภาคพื้นดินระบบดิจิทัลมาออกอากาศบนหมายเลขช่อง 1 - 36 บนทีวีดาวเทียม รวมถึงผู้ให้บริการโทรทัศน์ผ่านดาวเทียม สามารถนำหมายเลขช่องรายการ 37 ถึง 60 ไปทำประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้ โดยให้มีผลตั้งแต่วันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2558 เป็นต้นไป ส่วนสำหรับจานดาวเทียมระบบ KU-Band ได้รับการอนุญาตเช่นเดียวกัน รวมถึงผู้ให้บริการโทรทัศน์บอกรับสมาชิก สามารถนำหมายเลขช่องรายการ 37 - 46 ไปทำประโยชน์เชิงพาณิชย์ได้ ทั้ง 2 ระบบนี้มีผลตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2559 เป็นต้นไป