พระเจ้าแสนเมือง

พระเจ้าแสนเมือง ([sɔ́ ʔò]; 1284 – 1323) เป็นพระมหากษัตริย์มอญรัชกาลที่ 3 แห่งเมืองเมาะตะมะ ครองราชสมบัติระหว่าง ค.ศ. 1311 ถึง 1323 โดยพระองค์ได้ประกาศเอกราชอย่างเป็นทางการจากอาณาจักรสุโขทัย
หลังจากที่พระบิดาคือสมิงมังละและพระมารดาคือนางอุ่นเรือน พระขนิษฐาในพระเจ้าฟ้ารั่ว ได้ก่อกบฏยึดราชบัลลังก์จากพระเจ้ารามประเดิด ก็ได้เชิญพระองค์ซึ่งขณะนั้นมีพระชนมายุได้ 27 พรรษาขึ้นสืบราชบัลลังก์ต่อมา
ตลอด 12 ปีในรัชสมัยของพระองค์ อาณาจักรหงสาวดีมีแต่ความสงบสุขและพระองค์ยังได้ตัดความสัมพันธ์และประกาศเอกราชอย่างเป็นทางการจากสุโขทัยในราว ค.ศ. 1317/1318 กระทั่งสามารถบุกเข้ายึดลำพูนและตะนาวศรี ซึ่งเป็นเมืองขึ้นของสุโขทัยเมื่อ ค.ศ. 1321 
พระเจ้าแสนเมืองเสด็จสวรรคตอย่างกะทันหันเมื่อในกันยายน ค.ศ. 1323 ขณะพระชนมายุได้เพียง 39 พรรษา เจ้าชีพระราชอนุชาของพระเจ้าแสนเมืองได้ขึ้นสืบราชบัลลังก์ต่อมาเป็นพระเจ้ารามมะไตย เนื่องจากพระราชโอรสของพระเจ้าแสนเมืองยังเยาว์อยู่
พระชนม์ชีพช่วงต้น.
พระเจ้าแสนเมืองเสด็จพระราชสมภพใน ค.ศ. 1284 โดยเป็นพระราชโอรสองค์โตในนางอุ่นเรือนกับสมิงมังละ พระราชมารดาเป็นน้องสาวของมะกะโทสามัญชนที่เข้ายึดเป็นเจ้าเมืองเมาะตะมะใน ค.ศ. 1285 แสนเมืองขึ้นเป็นเชื้อพระวงศ์ใน ค.ศ. 1287 เมื่อพระปิตุลาขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าฟ้ารั่วและประกาศเอกราชจากอาณาจักรพุกาม พระองค์ได้รับฐานันดรศักดิ์เป็น "ซอ" ซึ่งมีรายพระนามเป็น ซอโอ่ (စောအို) หรือ ซออาว (စောအော)
เจ้าชายเมื่อทรงพระเยาว์พร้อมกับพระราชวงศ์คาดว่าย้ายไปยังมย่องเมียะ เมืองท่าหลักในเขตสามเหลี่ยมปากแม่น้ำอิรวดีซึ่งพระราชบิดาขึ้นเป็นเจ้าเมืองในช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1290 จากนั้นใน ค.ศ. 1311 เมื่อเจ้าชายพระชนมายุ 26 พรรษา พระราชบิดามารดาแต่งตั้งให้เป็นกษัตริย์เมาะตะมะ
รัชสมัย.
ราชาภิเษก.
พระราชบิดามารดาของพระเจ้าแสนเมืองวางแผนโค่นล้มพระเจ้ารามประเดิดผู้ครองราชย์ต่อจากพระเจ้าฟ้ารั่วใน ค.ศ. 1307 ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1311 สมิงมังละกับนางอุ่นเรือนทำการก่อรัฐประหารในพระราชวังขณะที่พระเจ้ารามประเดิดเสด็จออกไปล่าช้าง กองทัพของสมิงมังละเข้าสังหารพระเจ้ารามประเดิดตอนเสด็จกลับ เดิมทีสมิงมังละต้องการสถาปนาตนเองเป็นกษัตริย์ แต่นางอุ่นเรือนคัดค้านโดยกล่าวว่าสมิงมังละแก่เกินไปแล้ว และพระราชโอรสองค์โตของทั้งสองที่เป็นพระราชนัดดาในพระเจ้าฟ้ารั่ว มีโอกาสได้รับการสนับสนุนจากข้าราชบริพารมากกว่า (พระเจ้าแสนเมืองมีพระอนุชาสองพระองค์) ระหว่างการปรึกษา บัลลังก์ว่างลงอย่างน้อยสองสัปดาห์หรืออาจจะนานกว่านั้น ในที่สุดสมิงมังละยอมทำตามความต้องการของพระมเหสี และแสนเมืองขึ้นครองบัลลังก์ในวันที่ 10 เมษายน ค.ศ. 1311
รัชสมัยช่วงต้น.
พระราชกรณียกิจประการแรกในรัชสมัยของพระองค์คือการแสวงหาการยอมรับจากอาณาจักรสุโขทัย เจ้าอยู่หัวของเมาะตะมะ กษัตริย์สุโขทัยให้การรับรองด้วยฐานันดรศักดิ์ Saw Thin Maung และส่งแม่นางตะปี พระราชธิดา ไปสมรสทางการเมือง (กษัตริย์สุโขทัยในเวลานั้นอาจเป็นพระยาเลอไทยหรือพ่อขุนรามคำแหง พระราชบิดา)
กระนั้น แสนเมืองยังคงเป็นกษัตริย์ในนามเท่านั้น พระราชบิดายังคงมีอำนาจแท้จริงเบื้องหลังราชบัลลังก์ พงศาวดาร"ราชาธิราช"รายงานว่า เจ้ามย่องเมียะทรงจัดการกิจการทั้งปวงที่เกี่ยวกับราชอาณาจักรจาก "พระราชวัง" ของพระองค์เองบนเนินเขาใกล้เคียงที่นอกเมืองเมาะตะมะ สมิงมังละและนางอุ่นเรือนสวรรคตจากวัยชราในช่วงกลางถึงปลายคริสต์ทศวรรษ 1310
แตกหักกับสุโขทัย.
เมื่อ ค.ศ. 1317/18 พระเจ้าแสนเมืองปรากฏตัวออกมาจากเงาของพระราชบิดา เมื่อแนวด้านเหนือกับปี้นยะเงียบสงบ พระองค์จึงท้าทายกับสุโขทัย พระองค์ทรงแตกหักกับเจ้าอยู่หัวหลังครองราชย์ได้หกปี (พงศาวดารไม่ได้อธิบายว่าทำไมพระเจ้าแสนเมืองผู้สมรสกับเจ้าหญิงสยาม จู่ ๆ ก็ตัดสินพระทัยท้าทายเจ้าอยู่หัว ยอร์ช เซเดส์รายงานว่าพ่อขุนรามคำแหงสวรรคต "ไม่นานก่อน ค.ศ. 1318" ไม่ใช่ ค.ศ. 1299 ตามที่รายงานในบันทึกจีน หากข้อสันนิษฐานของยอร์ช เซเดส์ถูกต้อง พระเจ้าแสนเมืองอาจตัดสินพระทัยไม่สาบานตนต่อพระยาเลอไทย ผู้สืบทอดตำแหน่งของพ่อขุนรามคำแหง)
อย่างไรก็ตาม พระองค์ทรงโจมตีรัฐบริวารทางตะวันตกของสุโขทัย และทรงยึดแคว้นลำพูนทางตอนใต้ของเชียงใหม่ใน ค.ศ. 1320/21 ด้วยความกล้าหาญจากความสำเร็จ พระองค์ทรงมุ่งเป้าไปที่ดินแดนทางใต้ของสุโขทัยที่ชายฝั่งตะนาวศรี เข้ายึดทวายและตะนาวศรีในฤดูแล้งถัดไป พระองค์ทรงพอพระทัยในชัยชนะนั้นมาก จึงทรงสร้างพระราชวังขึ้นในเมืองตะนาวศรี และประทับอยู่ในแคว้นที่เพิ่งได้มา
อาณาจักรเมาะตะมะเป็นเอกราชโดยสมบูรณ์ รัชสมัยที่เหลือสงบสุข โดยไม่มีภัยทั้งจากภายในและภายนอก พระองค์สวรรคตไม่นานในช่วงหลังเดือนกันยายน ค.ศ. 1323 ตอนพระชนมายุ 39 พรรษา พระเจ้ารามมะไตย พระอนุชา ขึ้นครองราชย์ต่อ
พระราชวงศ์.
พระเจ้าแสนเมืองทรงมีพระราชโอรสและพระราชธิดากับแม่นางตะปี คือ พระยาอายกำกองและ May Hnin Aw-Kanya
หมายเหตุ.
<templatestyles src="Reflist/styles.css" />