สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน

ในทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน  คือกลุ่มของหน่วยเทียมที่สร้างขึ้นเพื่ออธิบายค่าเล็กน้อยในปริมาณไร้มิติ อาทิ เศษส่วนโมล (mole fraction) หรือเศษส่วนมวล (mass fraction) เนื่องจากเศษส่วนเหล่านี้เป็นการวัดอัตราส่วนปริมาณต่อปริมาณ มันจึงเป็นจำนวนแท้จริงที่ไม่มีระบบการวัดมาเกี่ยวข้อง ตัวอย่างหน่วยที่ใช้โดยปกติ เช่น
ทั้งนี้คนไทยโดยทั่วไปมักจะพูดโดยเปลี่ยนคำว่า "ส่วน" ด้านหน้าเป็นเลขแทนไปเลย เช่น หนึ่งส่วนในล้านส่วน
การใช้งาน.
สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน มักใช้เพื่ออธิบายความเจือจางในสารละลายทาง เคมี เช่น ปริมาณสัมพัทธ์ของแร่ธาตุที่ละลายหรือสารมลพิษใน น้ำ ปริมาณ "1 ppm" สามารถใช้เป็นเศษส่วนของมวลได้ หากมีสารมลพิษที่เกิดจากน้ำอยู่ที่หนึ่งในล้านของ กรัม ต่อกรัมของสารละลายตัวอย่าง เมื่อใช้งานกับ สารละลายที่เป็นน้ำ มักจะนับค่าความหนาแน่นของน้ำเป็น 1.00 g/mL ซึ่งก็เป็นเรื่องปกติที่จะเปรียบเทียบน้ำ 1 กิโลกรัม = น้ำ 1 ลิตร ดังนั้น 1 ppm = 1 mg/L และ 1 ppb = 1 μg/L
สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน ยังถูกใช้ในทางฟิสิกส์ และ ทางวิศวกรรม เพื่อแสดงค่าของสัดส่วนต่าง ๆ ตัวอย่างเช่น โลหะผสมชนิดพิเศษอาจขยายความยาวได้ 1.2 ไมโครเมตรต่อเมตรสำหรับทุก ๆ องศาเซลเซียสที่เพิ่มขึ้น จะถูกเขียนเพื่อบอกอัตราส่วนดังกล่าวว่า #เปลี่ยนทาง สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน ยังถูกใช้ในระบบการวัดเพื่อแสดงการเปลี่ยนแปลง ความเสถียร หรือ ความไม่แน่นอน ตัวอย่างเช่น ความคลาดเคลื่อนของการวัดระยะทางสำรวจภาคพื้นดินเมื่อใช้ เครื่องวัดระยะด้วยแสงเลเซอร์ อาจมีค่าความคาดเคลื่อน 1 มิลลิเมตร ต่อ 1 กิโลเมตร ซึ่งสามารถเขียนได้ว่า "ค่าความคาดเคลื่อน = 1 ppm"
สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน เป็นปริมาณไร้มิติทั้งหมด: ในนิพจน์ทางคณิตศาสตร์ หน่วยวัดจะยกเลิกเสมอ ในเศษส่วนเช่น "2 นาโนเมตร ต่อ เมตร" #เปลี่ยนทาง ดังนั้น ผลหารจึงเป็นค่าสัมประสิทธิ์จำนวนบริสุทธิ์ที่มีค่าบวกน้อยกว่าหรือเท่ากับ 1 เมื่อใช้สัญลักษณ์ตามส่วน รวมถึงสัญลักษณ์เปอร์เซ็นต์ (%) ในร้อยแก้วทั่วไป (ตรงข้ามกับนิพจน์ทางคณิตศาสตร์) ค่าเหล่านั้นก็ยังคงบริสุทธิ์- ปริมาณไร้มิติจำนวน อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปจะใช้ความหมายตามตัวอักษร "ส่วนต่อ" ของอัตราส่วนเปรียบเทียบ (เช่น "2 ppb" โดยทั่วไปจะตีความได้ว่า "สองในพันล้านส่วน")
สัญกรณ์ส่วนในหลายส่วน อาจแสดงเป็นหน่วยใด ๆ ที่เป็นหน่วยวัดเดียวกันก็ได้ตัวอย่างเช่น ค่าสัมประสิทธิ์การขยายตัวของโลหะผสมทองเหลืองบางชนิด #เปลี่ยนทาง ซึ่งอาจเขียนเป็น 18.7 (μm/m)/°C
หรือ 18.7 (μ in/in)/°C ค่าตัวเลขที่แสดงถึงสัดส่วนสัมพัทธ์จะไม่เปลี่ยนแปลงเมื่อมีการใช้หน่วยความยาวที่แตกต่างกัน ในทำนองเดียวกัน ปั๊มสูบจ่ายที่ฉีดสารเคมีปริมาณน้อยเข้าไปในสายการผลิตหลักด้วยอัตราการไหลตามสัดส่วน #เปลี่ยนทาง ซึ่งหน่วยปริมาตรต่าง ๆ มักจะแสดงในรูปแบบคล้าย ๆ อย่าง #เปลี่ยนทาง #เปลี่ยนทาง 125 cm3/m3 ฯลฯ
ในทาง นิวเคลียร์แมกเนติกเรโซแนนซ์สเปกโทรสโกปี (NMR การเปลี่ยนแปลงทางเคมี มักจะแสดงเป็น ppm ซึ่งแสดงถึงความแตกต่างของความถี่ที่วัดได้ในส่วนต่อล้านจากความถี่อ้างอิง ความถี่อ้างอิงขึ้นอยู่กับสนามแม่เหล็กของเครื่องมือและองค์ประกอบที่กำลังวัด โดยปกติจะแสดงเป็น MHz การเปลี่ยนแปลงทางเคมีโดยทั่วไปนั้นแทบจะไม่เกินสองสามร้อยเฮิรตซ์จากความถี่อ้างอิง ดังนั้นการเปลี่ยนแปลงทางเคมีจึงแสดงได้อย่างสะดวกในหน่วย ppm (Hz/MHz) สัญลักษณ์ต่อชิ้นส่วนจะให้ปริมาณไร้มิติซึ่งไม่ได้ขึ้นอยู่กับความแรงของสนามไฟฟ้าของเครื่องมือ
คำเตือน.
การใช้ตัวย่อของหน่วย ppm (ppb, ppt, ฯลฯ) ขัดกับมาตรฐานทางเทคนิค ISO 80000-1:2009 ข้อกำหนด 6.5.5 ดังนั้นมันจึงไม่ถูกต้องทางเทคนิค การแสดงอัตราส่วนอนุภาคที่เหมาะสมในปริมาตรหรือมวลที่แน่นอน เพื่อให้เข้ากันได้กับมาตรฐานทางเทคนิคสำหรับใช้ในเอกสารทางเทคนิคเป็นอาทิ คือการแสดงอัตราส่วนด้วยกำลังของสิบ ต่อลูกบาศก์เมตรหรือต่อกิโลกรัมแล้วแต่กรณี