pythainlp/thai-wiki-dataset-v4 huggingface dataset:
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ  ย่อ สศ. (NESAC) เป็นหน่วยงานในอดีตของรัฐบาลไทย ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาแก่คณะรัฐมนตรี ทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม ปัจจุบันสิ้นสุดลงตามคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 71/2559 เรื่อง การยกเลิกกฎหมายว่าด้วยสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ กฎหมายว่าด้วยสภาพัฒนาการเมือง และกฎหมายว่าด้วยคณะกรรมการปฏิรูปกฎหมาย ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2559
ประวัติ.
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จัดตั้งขึ้นตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 หมวด 5 ว่าด้วยแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ มาตรา 89 สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติมีหน้าที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะต่อคณะรัฐมนตรีในปัญหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจและสังคม ให้ความเห็นเกี่ยวกับแผนพัฒนาเศรษฐกิจและแผนอื่น ๆ ตามที่กฎหมายบัญญัติก่อนจะพิจารณาประกาศใช้ เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญคือเพื่อเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการประเทศ โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานความยุติธรรมและโปร่งใสเป็นสำคัญ
ใน พ.ศ. 2542 มีการแต่งตั้งคณะกรรมการยกร่างพระราชบัญญัติสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ประกอบด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 20 คน เป็นตัวแทนบุคคลจากกลุ่มสาขาอาชีพต่าง ๆ เช่น กลุ่มภูมิปัญญาชาวบ้าน สถาบันสันติศึกษา อาจารย์มหาวิทยาลัย สภาทนายความ นักกฎหมายมหาชน กลุ่มผู้หญิงกับการเมือง รวมทั้งหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง เพื่อยกร่างพระราชบัญญัติฯ และเปิดรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนทั่วไป จนกระทั่งมีการประกาศใช้พระราชบัญญัติเมื่อวันที่ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2543
ต่อมารัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 258 ได้บัญญัติให้มีสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ มีหน้าที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะต่อ คณะรัฐมนตรีในปัญหาต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติและแผนอื่นตามที่กฎหมายบัญญัติ ต้องให้สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ให้ความเห็นก่อนพิจารณาประกาศใช้ด้วย
สถานภาพสมาชิกของสมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติสิ้นสุดลงเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2557 ตามประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ฉบับที่ 107/2557
ต่อมาได้มีคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ 71/2559 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2559 ให้ยกเลิกพระราชบัญญัติสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ พ.ศ. 2543 และ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2547 และให้ยุบสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ยกเว้นสำนักงานสภาที่ยังให้ปฏิบัติหน้าที่ต่อไป
โครงสร้างองค์กร.
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ประกอบด้วย สมาชิกสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ จำนวน 99 คน ซึ่งได้รับเลือกจากบุคคลที่เป็นตัวแทนของกลุ่มในภาคเศรษฐกิจ จำนวน 50 คน และกลุ่มในภาคสังคมฐานทรัพยากรและผู้ทรงคุณวุฒิ จำนวน 49 คน ซึ่งประธานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติจะสั่งการผ่านสำนักงานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ และคณะทำงานอีก 13 คณะ
รายนามประธานสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ มีการแต่งตั้งจำนวนทั้งสิ้น 3 คณะ คือ คณะในปี พ.ศ. 2544 คณะในปี พ.ศ. 2548 และคณะในปี พ.ศ. 2553 ได้แก่
ชุดที่ 1 (พ.ศ. 2544).
ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2544-2547
ชุดที่ 2 (พ.ศ. 2548).
ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2548-2551
ชุดที่ 3 (พ.ศ. 2553).
ดำรงตำแหน่งระหว่าง พ.ศ. 2553-21 กรกฎาคม พ.ศ. 2557สมาชิกในสภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติสิ้นสภาพการเป็นสมาชิกทุกราย ตามประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติที่ 107/2557
ข้าคือหุ่นยนต์

ข้าคือหุ่นยนต์  หมายถึงชุดนิยายวิทยาศาสตร์ขนาดสั้นจำนวน 9 เรื่อง แต่งโดยไอแซค อสิมอฟ เรื่องสั้นในชุดเคยลงพิมพ์ในนิตยสารนิยายวิทยาศาสตร์ในสหรัฐอเมริกาชื่อ Super Science Stories และ Astounding Science Fiction ในระหว่าง ค.ศ. 1940-1950
เนื้อเรื่องในชุดเป็นเอกเทศไม่เกี่ยวข้องกัน แต่มีแนวทางของเรื่องหลักแบบเดียวกัน คือเป็นเรื่องเกี่ยวกับความสัมพันธ์ของมนุษย์และหุ่นยนต์ โดยเน้นถึงประเด็นด้านศีลธรรมเกี่ยวกับบทบาทของหุ่นยนต์ในสังคมมนุษย์ เรื่องสั้นบางเรื่องยังมี ดร. ซูซาน คาลวิน หัวหน้าฝ่ายหุ่นยนต์ของบริษัท U.S. Robots and Mechanical Men ซึ่งเป็นผู้สร้างหุ่นยนต์คนสำคัญ และเป็นการนำเสนอกฎ 3 ข้อของหุ่นยนต์ ซึ่งเป็นกฎที่มีชื่อเสียงของอสิมอฟอีกด้วย
เบญจกัลยาณี

เบญจกัลยาณี (ผู้มีความงาม 5 ประการ) หมายถึงสตรีผู้มีศุภลักษณ์หรือลักษณะที่งาม 5 ประการ คือ
ตำนานว่า นางวิสาขา มหาอุบาสิกาเป็นเบญจกัลยาณีคนหนึ่งในสมัยพุทธกาล
เลม่อนซุป

เลม่อนซุป  ศิลปินสไตล์คอลเลจซาวด์ (College Sound) จากสังกัด สมอลล์รูม ที่ออกอัลบั้มแรกในปี พ.ศ. 2549 ในอัลบั้ม "องค์ประกอบ" ซึ่งมีเพลงที่ได้รับความนิยม เช่น "ระหว่างทาง" และ "บางคน" ภาคดนตรี
สารนาถ

สารนาถ เป็นพุทธสังเวชนียสถานแห่งที่ 3 (1 ใน 4 แห่งของชาวพุทธ) ตั้งห่างจากเมืองพาราณสี เมืองศูนย์กลางทางศาสนาของศาสนาฮินดู ไปทางเหนือราวเก้ากิโลเมตร อยู่ในรัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน หรือ แคว้นกาสี ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล
เหตุที่ได้ชื่อว่าสารนาถ เนื่องมาจากสถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา เริ่มต้นประกาศพระพุทธศาสนาเพื่อเป็นที่พึ่งแก่มหาชนทั้งหลาย และบ้างก็ว่ามาจากศัพท์ว่า สารงฺค + นารถ = ที่อยู่ของสัตว์จำพวกกวาง สารนาถยังรู้จักกันดีในชื่อ "อิสิปตนมฤคทายวัน" หรือ "ฤๅษีปัตนมฤคทายวัน" (บาลี: อิสิปตนมิคทายวน) แปลว่า ป่าอันยกให้แก่หมู่กวาง และเป็นที่ชุมนุมฤๅษี
ภายในอาณาบริเวณสารนาถมี ธรรมเมกขสถูป เป็นพุทธสถานขนาดใหญ่ที่สุดและสำคัญที่สุด สันนิษฐานว่าบริเวณที่ตั้งของธรรมเมกขสถูป เป็นสถานที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาประกาศพระสัจจธรรมเป็นครั้งแรกที่นี่
สารนาถในสมัยพุทธกาล.
สารนาถในสมัยพุทธกาล เรียกกันว่า ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน แปลว่า ป่าอันยกให้แก่หมู่กวาง และเป็นที่ชุมนุมฤๅษี เป็นสถานที่สงบและเป็นที่ชุมนุมของเหล่าฤๅษีและนักพรตต่าง ๆ ที่มาบำเพ็ญตบะและโยคะเพื่อเข้าถึงพรหมัน (ตามความเชื่อในคัมภีร์อุปนิษัทของพราหมณ์) ทำให้เหล่าปัญจวัคคีย์ที่ปลีกตัวมาจากเจ้าชายสิทธัตถะ (ที่พระองค์หันมาเสวยอาหารและถูกปัญจวัคคีย์ดูถูกว่าไม่มีทางตรัสรู้) มาบำเพ็ญตบะที่นี่
สถานที่ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนา เกิดในบริเวณที่ตั้งของ กลุ่มพุทธสถานสารนาถ ภายในอาณาบริเวณของป่าอิสิปตนมฤคทายวัน 9 กิโลเมตรเศษ ทางเหนือของเมืองพาราณสี (เมืองศูนย์กลางทางศาสนาของศาสนาฮินดู) รัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดียในปัจจุบัน (หรือ แคว้นกาสี ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล) สารนาถ จัดเป็นพุทธสังเวชนียสถานแห่งที่ 3 (1 ใน 4 แห่งของชาวพุทธ) เหตุที่ได้ชื่อว่าสารนาถเนื่องมาจากสถานที่แห่งนี้เป็นสถานที่พระพุทธเจ้าทรงเริ่มต้นประกาศพระพุทธศาสนาเพื่อเป็นที่พึ่งแก่มหาชนทั้งหลาย (บ้างก็ว่ามาจากศัพท์ว่า สารงฺค+นารถ = ที่อยู่ของสัตว์จำพวกกวาง) ภายในอาณาบริเวณสารนาถมี ธรรมเมกขสถูป เป็นพุทธสถานขนาดใหญ่ที่สุดและสำคัญที่สุด เนื่องจากสันนิษฐานว่าบริเวณที่ตั้งของธรรมเมกขสถูป เป็นสถานที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาประกาศพระสัจจธรรมเป็นครั้งแรกที่นี่
สารนาถหลังพุทธปรินิพพาน.
ประมาณ 300 กว่าปีต่อมาหลังพุทธกาล ในสมัยพระเจ้าอโศกมหาราช กลุ่มสถานที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมธรรมเทศนาและพระธรรมเทศนาอื่น ๆ แก่เบญจวัคคีย์ และหมู่คันธกุฎีของพระพุทธเจ้า ในบริเวณป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ได้รับการบูรณะและก่อสร้างศาสนสถานเพิ่มเติมครั้งใหญ่เพื่อถวายเป็นอนุสรณียสถานแก่พระพุทธเจ้า และกลุ่มพุทธสถานเหล่านี้ได้เจริญรุ่งเรืองถึงขีดสุดในสมัยราชวงศ์คุปตะ (บันทึกของพระถังซำจั๋ง (Chinese traveler Hiuen-Tsang) ซึ่งได้จาริกมาราว พ.ศ. 1300 ได้บันทึกไว้ว่า "มีพระอยู่ประจำ 1,500 รูป มีพระสถูปสูงประมาณ 100 เมตร มีเสาศิลาจารึกรูปหัวสิงห์ และสิ่งอัศจรรย์มากมาย ฯลฯ") และได้ถูกทิ้งร้างไปเมื่อกษัตริย์โมกุลเข้าปกครองอินเดีย จนท่านอนาคาริก ธรรมปาละ ชาวศรีลังกา ได้มาบูรณะขึ้นใหม่อีกครั้ง และได้รับการบูรณะจากรัฐบาลอินเดียเรื่อยมา ทำให้สารนาถกลายเป็นจุดหมายปลายทางในการแสวงบุญที่สำคัญแห่งหนึ่งของชาวพุทธทั่วโลกมาจนถึงปัจจุบัน
พาราณสี

พาราณสี ("พาราณสี"; , Vārāṇasī "วาราณสี", [ʋaːˈɾaːɳəsiː]) เป็นเมืองหลวงของแคว้นกาสี (Kingdom of Kashi) ในสมัยพุทธกาล ปัจจุบันตั้งอยู่ในรัฐอุตตรประเทศ ประเทศอินเดีย ห่างจากลัคเนาซึ่งเป็นเมืองหลวงของรัฐอุตตรประเทศเป็นระยะทาง 320 กิโลเมตร พาราณสีมีแม่น้ำคงคาไหลผ่าน เป็นเมืองที่ศักดิสิทธิ์ที่สุดหนึ่งในเจ็ดเมืองศักดิสิทธิ์ (สัปดาปุริ, Sapta Puri) ในความเชื่อของศาสนาฮินดูและศาสนาเชน พาราณสีมีประวัติความเป็นมายาวนานกว่า 4,000 ปี เป็นเมืองที่เก่าแก่ที่สุดของประเทศอินเดียและยังจัดเป็นเมืองที่มีผู้อยู่อาศัยต่อเนื่องยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์โลกด้วย ถือว่าเป็นสุทธาวาสที่สถิตแห่งศิวเทพ ถือว่าเป็นเมืองอมตะของอินเดียและเป็นที่แสวงบุญทั้งของชาวฮินดูและชาวพุทธทั่วโลก ครั้งสมัยอาณานิคม เมืองนี้มีชื่อว่า เบนาเรส (Benares)
พาราณสียังเป็นเมืองที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนาในหลายด้าน โดยมีอาณาเขตครอบคลุมถึงป่าอิสิปตนมฤคทายวัน ที่พระโคตมพุทธเจ้าทรงแสดงปฐมเทศนาแก่พระปัญจวัคคีย์ ซึ่งปัจจุบันเรียกว่า "สารนาถ". อันเป็นสังเวชนียสถานแห่งหนึ่ง ซึ่งตั้งอยู่ชานเมืองพาราณสี
ราชคฤห์

ราชคฤห์ ("ราชคริ"; ราชคีร;) เป็นชื่อเมืองหลวงของแคว้นมคธสมัยพุทธกาล เป็นเมืองในหุบเขา มีภูเขาล้อมรอบ 5 ลูก จึงมีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า เบญจคีรีนคร
ราชคฤห์เป็นเมืองตั้งหลักพระพุทธศาสนาของพระพุทธเจ้า โดยพระพุทธเจ้าเสด็จไปโปรดพระเจ้าพิมพิสารผู้ครองนคร เป็นเมืองที่มีประวัติความเกี่ยวข้องกับพระพุทธศาสนามากที่สุด สถานที่ที่เกี่ยวข้องกับพระพุทธเจ้าและพระสาวกยังปรากฏอยู่มากมาย เช่น พระคันธกุฎีบนยอดเขาคิชฌกูฏ วัดเวฬุวันซึ่งเป็นวัดแห่งแรกในพระพุทธศาสนา ถ้ำสุกรขาตาที่พระสารีบุตรได้บรรลุธรรม ถ้ำสัตบรรณคูหาที่ทำสังคายนาครั้งแรก เป็นต้น
สถานะเมืองหลวงของราชคฤห์ถูกเปลี่ยนโอนไปอยู่ที่ปาฏลีบุตรตั้งแต่สมัยพระเจ้าอชาตศัตรู ส่งผลให้ราชคฤห์ในปัจจุบันเป็นเพียงเมืองเล็ก ๆ ในรัฐพิหาร มีผู้อยู่อาศัยไม่มาก มีสภาพเกือบเป็นป่า แต่เป็นสถานที่แสวงบุญของชาวพุทธทั่วโลกแห่งหนึ่ง
อักษรมลยาฬัม

อักษรมลยาฬัม ใช้เขียนภาษามลยาฬัม ปรากฏครั้งแรกในจารึก อายุราว พ.ศ. 1373 พัฒนามาจากอักษรวัตเตศุถุ ซึ่งมาจากอักษรพราหมีอีกต่อหนึ่ง เนื่องจากรูปแบบของอักษรมลยาฬัมไม่เหมาะกับการพิมพ์ จึงมีการปรับรูปแบบให้ง่ายเข้าในช่วง พ.ศ. 2513 - 2532
ภาษามลยาฬัมที่ใช้โดยชาวมุสลิมในมาเลเซีย สิงคโปร์ และรัฐเกรละในอินเดียเขียนด้วยอักษรอาหรับ
พยัญชนะ.
การถอดเป็นอักษรไทยตามรูป ใช้กับภาษาที่จัดพยัญชนะวรรคตามแบบภาษาบาลี, ภาษาสันสกฤตเท่านั้นดูเพิ่มที่พยัญชนะวรรค
สระ.
สระลอย.
അ = อะ (a), ആ = อา (aa), ഇ = อิ (i), ഈ = อี (ii), ഉ = อุ (u), ഊ = อู (uu), എ = เอะ (short e), ഏ = เอ (ee), ഐ= ไอ (ai), ഒ = โอะ (short o), ഓ = โอ (oo), ഔ = เอา (au), ഋ = ฤ (vocalic r), ൠ = ฤๅ (vocalic rr), ഌ = ฦ (vocalic l), ൡ =ฦๅ (vocalic ll)
สระจม.
ക = ka, കാ = kaa, കി = ki, കീ= kii, കു = ku, കൂ = kuu, കെ = Ke, കേ = kee, കൈ = kai, കൊ = ko, കോ = koo, കൌ = kau, കൃ = kr, കൄ = krr,
อักษรมลยาฬัมในคอมพิวเตอร์.
สำหรับผู้ใช้วินโดวส์เอ็กซ์พี (Window XP) สามารถอ่านอักษรมลยาฬัม หรือพิมพ์ข้อความสั้น ๆ ด้วยโปรแกรม Character Map ฟอนต์ kartika
แคว้นมคธ

ราชอาณาจักรมคธ ถือเป็นอาณาจักรที่มีอำนาจมากที่สุดในชมพูทวีป ปกครองด้วยระบอบสมบูรณายาสิทธิราชย์ ถือกำเนิดขึ้นไล่เลี่ยกับการกำเนิดของมหาชนบท 16 แคว้น มีเมืองหลวงครั้งแรกชื่อราชคฤห์ ต่อมาพระเจ้าอชาตศัตรูจึงย้ายเมืองหลวงไปยังปาฏลีบุตร (ปัฏนา) ริมฝั่งแม่น้ำคงคา มคธได้ผ่านการรัฐประหารเปลี่ยนแปลงขั้วอำนาจมาหลายครั้ง ไม่ว่าจะมาจากอำมาตย์สุสุนาค มหาโจรนันทะ จันทรคุปต์ พราหมณ์ปุษยมิตร ฯลฯ แคว้นมคธได้สิ้นสุดลงในปี พ.ศ. 516 กลายเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรสาตวหนะ ต่อมาประมาณปลายพุทธศตวรรษที่ 9 ราชอาณาจักรมคธก็ฟื้นคืนชีพอีกครั้งในนามของราชวงศ์คุปตะ อันเป็นยุคคลาสสิกของอินเดีย ราชอาณาจักรมคธในยุคนี้ก็อยู่สืบต่อมา แต่มิใช่ศูนย์อำนาจอีกหลังคุปตะล่มสลาย จนกองทัพมุสลิมเติร์กเข้ายึดอินเดียเหนือได้ทั้งหมด จึงเป็นจุดสิ้นสุดที่แท้จริงของราชอาณาจักรมคธ
รายพระนามกษัตริย์แห่งแคว้นมคธ.
กษัตริย์แห่งแคว้นมคธเท่าที่มีหลักฐานแน่นอน แบ่งออกเป็น 7 ราชวงศ์ ดังนี้
ราชวงศ์หารยังกะ.
การสิ้นสุดของราชวงศ์หารยังกะ เกิดจากอำมาตย์สุสุนาคเห็นว่า ราชวงศ์หารยังกะเป็นราชวงศ์ปิตุฆาตโดยตลอด จึงทำรัฐประหารเพื่อมิให้เป็นเสนียดแก่อาณาจักรอีก
ราชวงศ์ศิศุนาค.
ตั้งโดยขุนนางชื่อศิศุนาค
การสิ้นสุดของราชวงศ์ศิศุนาค เกิดจากมหาโจรนันทะทำรัฐประหาร
ราชวงศ์นันทะ.
ตั้งโดยมหาโจรชื่อนันทะ
บางตำราบอกว่ายังมีต่ออีก คือ
การสิ้นสุดของราชวงศ์นันทะ เกิดจากการทำรัฐประหารของจันทรคุปต์ ภายใต้การวางแผนของพราหมณ์จาณักยะ ซึ่งไม่พอใจราชสำนักปาฏลีบุตรในขณะนั้น
ราชวงศ์เมารยะ.
ตั้งโดยจันทรคุปต์
การสิ้นสุดของราชวงศ์เมาริยะ มาจากการทำรัฐประหารของพราหมณ์ปุษยมิตร ซึ่งนับเป็นผลกระทบจากนโยบายของพระเจ้าอโศกมหาราชที่ส่งผลกระทบต่อพราหมณ์โดยตรง เมื่อราชวงศ์อ่อนแอ กลุ่มอำนาจพราหมณ์จึงเข้าทำรัฐประหาร และกวาดล้างพระพุทธศาสนาในมคธครั้งใหญ่ในเวลาต่อมา
ราชวงศ์ศุงคะ.
ตั้งโดยพราหมณ์ชื่อปุษยมิตร ศุงคะ
ราชวงศ์กานวะ.
หลังจากนั้น ปี พ.ศ. 516 พระเจ้าศรีมุขะแห่งสาตวาหนะยึดแคว้นมคธได้เป็นอันว่าแคว้นมคธได้ล่มสลายลงเป็นครั้งแรก ก่อนจะฟื้นอีกครั้งในราชวงศ์คุปตะ
เสาหิน ศรีไทยคอนโด

เสาหิน ศรีไทยคอนโด หรือ นายอนุพงษ์ ศรีสุข เป็นชาวจังหวัดสกลนคร เกิดเมื่อ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2516 สถิติการชก 64 ครั้ง ชนะ 51 (น็อค 34) แพ้ 13
ประวัติ.
เสาหินขึ้นชกมวยสากลอาชีพครั้งแรกเมื่อ 20 ธันวาคม พ.ศ. 2535 ชนะน็อค เทพาย บวรยิม ยก 2 จากนั้น ขึ้นชกชนะเป็นส่วนใหญ่ เคยผลัดแพ้ชนะกับฟ้าประกอบ รักเกียรติยิม ที่ต่อมาได้เป็นแชมป์โลก WBF รุ่นแบนตัมเวท เคยชกชนะ ก้องธวัช ส.กิตติ และวิสุทธิ์ ชูวัฒนะ จนได้เป็นมวยสร้างในสังกัดของนิวัฒน์ เหล่าสุวรรณวัฒน์ เมื่อหลักหินมีปัญหาเรื่องฟอร์มการชกจนต้องสละแชมป์ PABA ไป เสาหินก็ได้ขึ้นชิงแชมป์ที่ว่างแทน เมื่อ พ.ศ. 2540 และเป็นฝ่ายชนะน็อคอเล็กซานเดอร์ ทีรานอฟ ยก 9 ได้แชมป์มาครอง และป้องกันตำแหน่งไว้ได้ 4 ครั้ง ก็ได้ไปชิงแชมป์โลก WBA รุ่นแบนตัมเวท ที่สหรัฐ แต่ทำได้เพียงแค่ แพ้คะแนน พอล อยาลาไปเมื่อ พ.ศ. 2542 ต่อมา ได้ชิงแชมป์เฉพาะกาลที่ว่างรุ่นเดียวกันนี้อีกเมื่อ พ.ศ. 2543 แต่ก็แพ้คะแนน เอย์ดิ โมยา ชิงแชมป์ไม่สำเร็จ
เสาหินกลับมาครองแชมป์ PABA รุ่นแบนตัมเวทอีกครั้งใน พ.ศ. 2544 แต่ป้องกันตำแหน่งได้เพียง 2 ครั้ง ก็สละ และเลื่อนขึ้นไปชกในรุ่นเฟเธอร์เวท และได้ครองแชมป์ PABA รุ่นเฟเธอร์เวทอีกครั้งใน พ.ศ. 2546 เสาหินสามารถชกป้องกันแชมป์ได้อีกหลายครั้งจนถึง พ.ศ. 2549 แต่ไม่มีโอกาสได้ชิงแชมป์โลกอีก เสาหินจึงสละแชมป์และแขวนนวมไปในที่สุด
หิมพานต์ (กัณฑ์)

หิมพานต์ เป็นชื่อกัณฑ์ที่ 2 แห่งเทศน์มหาชาติ จาก 13 กัณฑ์คือ ทศพร หิมพานต์ ทานกัณฑ์ วนประเวศน์ ชูชก จุลพน มหาพน กุมาร มัทรี สักกบรรพ มหาราช ฉกษัตริย์ นครกัณฑ์
กัณฑ์หิมพานต์มีเนื้อหาเริ่มแต่พระเวสสันดรประสูติ อภิเสกสมรสกับนางมัทรี มีพระโอรสธิดาสองพระองค์คือชาลีกับกัณหา ตอนหลังถูกชาวเมืองขับไล่ให้ไปอยู่ป่าด้วยข้อหาพระราชทานช้างเผือกคู่บ้าคู่เมืองให้แก่ชาว "กลิงครัฐ" พระนางมัทรีจึงขอติดตามไปด้วย พร้อมทั้งพรรณาธรรมชาติในป่าหิมพานต์ให้พระเวสสันดรทรงทราบโดยละเอียด
กัณฑ์หิมพานต์มีความยาวของเนื้อหา จำนวน 134 คาถา จากทั้งหมด 1,000 คาถา
คมฤทธิ์ 3เคแบตเตอรี่

คมฤทธิ์ 3เคแบตเตอรี่ หรือ ภูริทัต ช้อกิ่ง เป็นชาวจังหวัดลพบุรี เป็นน้องชายของ ยอดชิงชัย ศรทองยิม อดีตแชมป์โลกรุ่นฟลายเวท WBU สถิติการชก 18 ครั้ง ชนะ 15 (น็อค 11) แพ้ 3
ประวัติ.
คมฤทธิ์ขึ้นชกมวยสากลอาชีพครั้งแรกเมื่อ 28 มีนาคม พ.ศ. 2545 ชนะน็อค รอย ทาราโซนา ยก 2 และขึ้นชกครั้งที่ 4 ก็ได้ชิงแชมป์ PABA รุ่นฟลายเวทที่ว่าง เมื่อ พ.ศ. 2546 ชนะน็อค วอน จองโฮ ได้แชมป์มาครอง ป้องกันแชมป์ได้ 2 ครั้งก็สละแชมป์ ขึ้นไปชิงแชมป์ PABA รุ่นซูเปอร์ฟลายเวทที่ว่าง เมื่อ 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2546 ชนะน็อค อับเบย์ มนีซี ยก 4 ได้แชมป์มาครอง ป้องกันตำแหน่งได้ 3 ครั้ง ก็เสียแชมป์ให้กิลเบอร์โต กอนซาเลซ เมื่อ พ.ศ. 2547
หลังจากได้แชมป์แล้ว กิลเบอร์โต กอนซาเลซได้สละตำแหน่งไป คมฤทธิ์จึงได้ชิงแชมป์ที่ว่างอีกครั้งเมื่อ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2547 ชนะคะแนน อีริก บาร์เซโลนา ป้องกันตำแหน่งได้อีก 3 ครั้ง ก็มาแพ้น็อค แอนโทนี มาเทียส ยก 4 เสียแชมป์ไปอย่างพลิกความคาดหมายเมื่อ พ.ศ. 2548 หลังจากเสียแชมป์ คมฤทธิ์ได้แขวนนวมไป โดยมีหวนกลับมาชกอีกใน พ.ศ. 2550 และ 2553 ปีละครั้ง โดยเป็นการเดินทางไปชกที่ฟิลิปปินส์ และชกแพ้ทั้งสองครั้ง จากนั้น คมฤทธิ์ไม่ได้ขึ้นชกมวยสากลอาชีพอีกเลย
กบิลพัสดุ์

กบิลพัสดุ์ ("กปิลวัตถุ") หรือ กปิลวัสตุ ("กปิลวัสตุ") เป็นนครโบราณในอนุทวีปอินเดีย ราชธานีของชนเผ่าแคว้นสักกะ ตามพุทธประวัติอธิบายว่า เป็นเมืองที่พระเจ้าสุทโธทนะกับพระนางสิริมหามายา เคยประทับอยู่ และพระโคตมพุทธเจ้าทรงพำนักอยู่จนกระทั่งเสด็จออกผนวชเมื่อพระชนมายุ 29 พรรษา
คัมภีร์ของพุทธเช่นพระบาลีปิฎกระบุว่ากบิลพัสดุ์เป็นที่อยู่วัยเยาว์ของพระโคตมพุทธเจ้า เนื่องจากเป็นราชธานีของสักกะ ซึ่งพระเจ้าสุทโธทนะ พระบิดาเป็นเจ้าผู้ครองแคว้นนั้น พระโคตมพุทธเจ้าทรงอาศัยที่นี่จนถึงพระชนมายุ 29 พรรษา ข้อมูลบางแหล่งอ้างว่าชื่อของกบิลพัสดุ์ตั้งตามดาบสชื่อกบิลไว้เป็นอนุสรณ์
การค้นหานครกบิลพัสดุ์.
ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีความพยายามค้นหานครกบิลพัสดุ์โดยใช้เอกสารของ Faxian และ เสวียนจ้าง ภิกษุจีนผู้ซึ่งเคยเดินทางมาที่กบิลพัสดุ์ในอดีต นักโบราณคดีบางส่วนระบุเมืองติราวลโกฏ ประเทศเนปาล และบางส่วนระบุเมือง ปิปรหวะ ประเทศอินเดีย เป็นเมืองกบิลพัสดุ์ ทั้งสองเมืองล้วนมีแหล่งโบราณคดีสถูปโบราณ
พรสวรรค์ ป.ประมุข

พรสวรรค์ ป.ประมุข มีชื่อจริงว่า สมพร สีทา เกิดวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2521 ที่ตำบลโคกสูง อำเภอตาพระยา จังหวัดปราจีนบุรี (ปัจจุบัน คือ อำเภอโคกสูง จังหวัดสระแก้ว) เป็นนักมวยสากลชาวไทยที่มีโอกาสชิงแชมป์โลกทั้งหมดถึง 6 ครั้ง โดยประสบความสำเร็จเพียงครั้งเดียวในการชิงแชมป์โลกครั้งที่ 5
ประวัติ.
พรสวรรค์ ได้รับฉายาว่า "คนเหล็ก" หรือ "คนเหล็ก 2000" พรสวรรค์ชกมวยไทยมาก่อน และหันมาชกมวยสากลในภายหลัง โดยขึ้นชกมวยสากลครั้งแรกเมื่อ 20 กันยายน พ.ศ. 2544 ชนะน็อค วิกเตอร์ รันทูแรมบี ยก 1 จากนั้น ก็ได้ครองแชมป์ PABA รุ่นมินิมัมเวทในการขึ้นชกครั้งที่ 2 เท่านั้น ป้องกันตำแหน่งได้ 7 ครั้ง ก่อนจะสละตำแหน่งไป ใน พ.ศ. 2547 จน พ.ศ. 2548 พรสวรรค์กลับมาชิงแชมป์ PABA ในรุ่นเดิมอีกครั้งและได้แชมป์มาครอง ป้องกันตำแหน่งได้ 8 ครั้ง ก็ได้ไปชิงแชมป์โลกของ WBO รุ่นมินิฟลายเวท ที่ว่างเมื่อ พ.ศ. 2550 แต่เป็นฝ่ายแพ้คะแนน ดอนนี เนียเตส ไม่ได้แชมป์
หลังจากชิงแชมป์โลกไม่สำเร็จ พรสวรรค์ไม่ได้รับการสนับสนุนแบบเดิม ประกอบกับค่ายป.ประมุขเลิกสร้างสรรค์นักมวยสากล แต่พรสวรรค์ก็ยังชกมวยสากลต่อ เขาได้ชิงแชมป์โลกอีก 3 ครั้งระหว่าง พ.ศ. 2551 - 2553 โดยเดินทางไปชิงแชมป์โลกที่เม็กซิโก และชิงแชมป์โลกกับโอเล่ห์ดง กระทิงแดงยิม แชมป์โลกชาวไทยด้วยกันเอง จนกระทั่งในปลายเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2554 ได้มีโอกาสชิงแชมป์โลกอีกครั้งของสมาคมมวยโลก(WBA) ในรุ่นมินิมัมเวท กับ มูฮัมมัด รัคมัน นักมวยชาวอินโดนีเซียที่ได้แชมป์โลกไปจาก ขวัญไทย ศิษย์หมอเส็ง ถึงกรุงจาการ์ตา ปรากฏว่า พรสวรรค์เป็นฝ่ายเอาชนะคะแนนไปได้เป็นแบบไม่เอกฉันท์ ด้วยคะแนน 114-114,115-113, 115-114 ซึ่งการชกในครั้งนี้ไม่ได้มีการถ่ายทอดสดกลับมายังประเทศไทย
ต่อมา ในวันที่ 24 ตุลาคม พ.ศ. 2554 พรสวรรค์ได้พบกับ อากิระ ยาเองาชิ ซึ่งเป็นนักมวยชาวญี่ปุ่น ที่กรุงโตเกียว จากการแข่งขันในครั้งนี้ พรสวรรค์เป็นฝ่ายแพ้ ทีเคโอ ในยกที่สิบ เสียแชมป์โลกไปอย่างรวดเร็ว
หลังจากเสียแชมป์โลกไปแล้ว ได้ชกไต่อันดับใหม่เรื่อยๆ จนได้ชิงแชมป์โลกรุ่นเดิมที่ว่างเมื่อ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2555 แต่เป็นฝ่ายแพ้คะแนน เรียว มิยาซากิ จากนั้น พรสวรรค์เลื่อนขึ้นมาชกในรุ่นไลท์ฟลายเวท และได้ครองแชมป์ PABA รุ่นนี้ใน พ.ศ. 2556 แต่พอป้องกันตำแหน่งครั้งแรก ก็แพ้คะแนน เรย์ โลเรโต เสียแชมป์ PABA ไป พรสวรรค์จึงแขวนนวมไปแต่ครั้งนั้น
ในช่วงเดือนเมษายน พ.ศ. 2558 มีกระแสข่าวว่าพรสวรรค์อาจขึ้นชกอีกครั้งในแบบมวยไทยกับ หลักหาย ศ.พณาเจ็อเพ็ชร นักมวยไทยชื่อดังเจ้าของฉายา "มนุษย์ต่างดาว" โดยคาดว่าจะชกกันที่สนามมวยเวทีลุมพินี แต่ต่อมามีการประกาศว่ามวยคู่นี้จะชกกันที่ จังหวัดฉะเชิงเทรา
สักกะ

ศากยะ ("ศากฺย") หรือ สักกะ  เป็นราชสกุลและเชื้อชาติหนึ่งซึ่งสืบเชื้อสายมาจากอิกษวากุ บรรพชนของตระกูลนี้ได้สร้างและครองกรุงกบิลพัสดุ์ พระโคตมพุทธเจ้าก็มาจากราชสกุลนี้ และเรียกแคว้นของชาวศากยะว่าสักกชนบท
ชุดตัวอักษรอาร์มีเนีย

ชุดตัวอักษรอาร์มีเนีย ใช้เขียนภาษาอาร์มีเนีย แมสรอป มัชตอทส์ เป็นผู้ประดิษฐ์ในช่วง พ.ศ. 947–949 ต้นแบบของอักษรอาร์มีเนียมีหลายชนิด เช่น อักษรเปอร์เซียกลาง อักษรซีรีแอก และอักษรฟินิเชีย ในระหว่าง พ.ศ. 2300–2493 มีหนังสือกว่า 2,000 เล่มที่เขียนด้วยภาษาตุรกีและใช้อักษรอาร์มีเนีย และยังใช้เขียนภาษานอกกลุ่มอาร์มีเนีย เช่นภาษาตุรกีออตโตมันด้วย ชุดตัวอักษรนี้มี 2 แบบคือแบบตะวันตกและแบบตะวันออก ทั้ง 2 แบบมีรูปอักษรเหมือนกันแต่การออกเสียงต่างกัน
ยูนิโคด.
อักษรอาร์มีเนียมีช่วงหลักอยู่ที่ U+0530-U+058F และมีรูปแบบอักษรรวมอีกห้าตัวที่ U+FB13-U+FB17
ชนพื้นเมืองในทวีปอเมริกา

ชนพื้นเมืองในทวีปอเมริกา หรือ อินเดียนแดง หรือ ชนพื้นเมืองชาวอเมริกัน  เป็นกลุ่มคนที่อาศัยในทวีปอเมริกามานานก่อนที่ชาวยุโรปจะเข้ามาอพยพย้ายถิ่นฐานมาตั้งรกราก ในอดีตได้มีสงครามเกิดขึ้นมากมายในทวีปอเมริกาเหนือและอเมริกาใต้ ในการแย่งชิงดินแดน การต่อสู้ รวมถึงการค้าที่เกิดขึ้นระหว่างชาวยุโรป กับชาวอินเดียนแดง 
บรรพบุรุษของชนพื้นเมืองอเมริกันสมัยใหม่มาถึงทวีปอเมริกา ตั้งแต่ 15,000 ปีก่อนที่ชาวยุโรปจะค้นพบ มีการสันนิษฐานว่าอาจจะอพยพมาจากทวีปเอเชียผ่านช่องแคบเบริง โดยมีการพัฒนาการทางสังคมและวัฒนธรรมที่หลากหลายในเวลาต่อมา ชนพื้นเมืองอเมริกันได้รับผลกระทบอย่างมากจากการทำให้เป็นอาณานิคมของยุโรปในทวีปอเมริกา ซึ่งเริ่มต้นในปี ค.ศ. 1492 และทำให้ประชากรลดลงอย่างมากเนื่องจากโรคที่ถูกแพร่จากชาวยุโรป สงครามการยึดดินแดนและการตกเป็นทาส หลังจากการก่อตั้งของสหรัฐอเมริกาอเมริกันพื้นเมืองจำนวนมากต้องเสียชีวิตจากสงครามและเกิดสนธิสัญญาที่ไม่เป็นธรรมส่งผลให้พวกเขายังคงได้รับความทุกข์ทรมานจากการเลือกปฏิบัตินโยบายของรัฐบาลในศตวรรษที่ 20 ตั้งแต่ทศวรรษ 1960 ขบวนการกำหนดวิถีชีวิตของชนพื้นเมืองอเมริกันส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในชีวิตของชนพื้นเมืองอเมริกัน แม้ว่ายังคงมีปัญหามากมายที่ชนพื้นเมืองอเมริกันต้องเผชิญอยู่ ปัจจุบันมีชาวอเมริกันพื้นเมืองมากกว่าห้าล้านคนในสหรัฐอเมริกา 78% ที่อาศัยอยู่นอกเขตสงวน
ในครั้งแรกเมื่อสหรัฐอเมริกาถูกก่อตั้ง ชนเผ่าพื้นเมืองอเมริกันที่อาศัยอยู่โดยทั่วไปถูกยอมรับเป็นรัฐกึ่งอิสระ โดยพวกเขาจะอาศัยอยู่ในชุมชนที่แยกต่างหากจากการตั้งถิ่นฐานของชาวอังกฤษ โดยมีรัฐบาลสหพันธรัฐลงนามในสนธิสัญญาระหว่างกันในระดับรัฐบาล จนกระทั่งเกิดพระราชบัญญัติการจัดสรรพื้นที่ของชาวอินเดียนในปี 1871 การรับรู้ในฐานะที่เป็นรัฐอิสระสิ้นสุดลง และรัฐบาลเริ่มปฏิบัติต่อพวกเขาในฐานะ "ชนชาติที่ต้องพึ่งพาประเทศ" ภายใต้กฎหมายของรัฐบาลกลาง กฎหมายฉบับนี้ยังคงให้สิทธิอำนาจอธิปไตยของชนเผ่า ด้วยเหตุผลนี้เขตสงวนอินเดียนส่วนใหญ่ (แต่ไม่ใช่ทั้งหมด) ยังคงเป็นอิสระจากกฎหมายของรัฐและการกระทำใด ๆ ของพลเมืองในเขตหล่านี้ยังขึ้นอยู่กับศาลเผ่าและกฎหมายของรัฐเท่านั้น
พระราชบัญญัติสัญชาติอินเดียนในปี 1924 ได้มอบสัญชาติสหรัฐอเมริกาให้กับชาวอเมริกันพื้นเมืองทุกคนที่เกิดในสหรัฐอเมริกาซึ่งยังไม่ได้รับ "อินเดียนไม่ต้องเสียภาษี" เป็นที่ยอมรับโดยรัฐธรรมนูญของสหรัฐอเมริกาและอนุญาตให้ประชาชนลงคะแนนเสียงในการเลือกตั้งระดับรัฐและสหพันธรัฐและขยายการคุ้มครองการแก้ไขรัฐธรรมนูญที่สิบสี่ให้แก่ประชาชน "ภายใต้เขตอำนาจ" ของสหรัฐอเมริกา อย่างไรก็ตามบางรัฐยังคงปฏิเสธสิทธิการออกเสียงของชนพื้นเมืองอเมริกันเป็นเวลาหลายทศวรรษ การคุ้มครองสิทธิตามกฎหมายไม่ได้บังคับใช้กับรัฐบาลชนเผ่ายกเว้นข้อกฎหมายจากพรบ.สิทธิพลเมืองอินเดียน
คำว่าอินเดียนแดงนั้น ในภาษาอังกฤษใช้คำว่า Indian หรือ Native American โดยในอดีตได้ใช้คำว่า Red Indian แต่ได้เลิกใช้แล้วโดยถือว่าเป็นคำไม่สุภาพในการกล่าวถึง แบ่งออกเป็น 3 เผ่าใหญ่ ได้แก่ เผ่ามายา เผ่าแอซแทค และเผ่าอินคา
ตัน

ตัน  เป็นหน่วยวัดมวลที่ใช้ในระบบเมตริก ซึ่งเรียกได้อีกอย่างหนึ่งว่า เมตริกตัน  โดยมีค่าเท่ากับมวลขนาด 2,204.6 ปอนด์ หรือหากเรียกว่า "เมตริกตัน" ก็จะมีขนาดเท่ากับ 1,000 กิโลกรัม หรือ 1,000,000 กรัม
คำว่า "ตัน" (tonne) เมื่อใช้โดด ๆ จะใช้อ้างอิงถึงหน่วยวัดมวลในระบบเมตริก ซึ่งหมายถึง "ชอร์ตตัน"  ในหน่วยวัดอิมพีเรียล ซึ่งจะมีค่าน้อยกว่าหน่วย "ลองตัน"  ซึ่งเป็นขนาดมวลเท่ากับ 2,240 ปอนด์
สังเวช

สังเวช หมายถึงความรู้สึกเศร้าสลดหดหู่ต่อผู้ที่ได้รับทุกขเวทนาหรือต้องตายไป หรือต่อผู้ที่ตนเคารพนับถือซึ่งประพฤติตนไม่เหมาะสมเป็นต้น เช่น"เห็นผู้คนประสบอุบัติเหตุเครื่องบินตกแล้วสังเวช""พอรู้ข่าวว่าญาติผู้ใหญ่ของตนพัวพันคดีฉ้อราษฎร์บังหลวงก็สังเวช"
สังเวช ความสลดใจ, ความกระตุ้นให้คิด, ความรู้สึกเตือนสำนึก;
ในทางธรรม ความรู้สึกสลดใจที่ทำให้คิดได้ ทำให้จิตใจหันมานึกถึงสิ่งที่ดีงาม
เกิดความไม่ประมาท เพียรพยายามทำสิ่งที่เป็นกุศลต่อไป จึงจะเรียกว่า สังเวช
ความสลดใจ แล้วหงอยหรือหดหู่เสีย ไม่เรียกว่าเป็นความสังเวช
สังเวช อีกความหมายหนึ่ง หมายถึงความรู้สึกเตือนใจให้ระลึกถึง ให้คิดถึงคุณงามความดีของผู้ที่ตนเคารพนับถือ ทำให้จิตใจแช่มชื่นเบิกบาน อยากทำประโยชน์เหมือนเช่นผู้ที่ตนระลึกถึงนั้น
สังเวช ในความหมายหลังนี้ใช้อธิบายความหมายของคำว่า สังเวชนียสถาน
หุบเขามรณะ

หุบเขามรณะ  เป็นทะเลทรายอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของสหรัฐอเมริกา บริเวณเขตแดนระหว่างรัฐแคลิฟอร์เนียกับรัฐเนวาดา เป็นสถานที่ที่มีอุณหภูมิถึง 49 องศาเซลเซียส และเป็นคล้ายกับเขาวงกต และแห้งแล้งทุรกันดาร แทบไม่มีฝนตกเลยในแต่ละปี หรือตกติดต่อกันถึง 1 เดือน และต่ำกว่าระดับน้ำทะเลถึง 86 เมตร
ในส่วนหนึ่งของหุบเขามรณะคือทะเลทรายโมฮาวี เต็มไปด้วยเกลือโซเดียมและบอแรกซ์ ความสำคัญทางธรณีวิทยาพบว่า หุบเขามีผิวหินเก่าแก่เป็นอย่างน้อย 1.7 พันล้านปี มีการแปรสภาพ จากทะเลโบราณตื้นเขิน เป็นตะกอนและการก่อตัวขึ้นของภูเขาไฟ ต่อมาเปลือกโลกดึงออกเป็นลุ่มน้ำและแห้งลง จนน้ำไหลซึมผ่านหายลงทะเลทรายท้ายที่สุดเกิด เบี่ยงเบนการพัดผ่านของกระแสลมจึงแห้งแล้งหนัก
พุทธคยา

โพธคยา หรือชาวไทยนิยมเรียก พุทธคยา เป็นพื้นที่ทางศาสนาและสถานที่จาริกแสวงบุญที่มีความเกี่ยวเนื่องจากหมู่มหาโพธิวิหาร โพธคยาตั้งอยู่ในอำเภอคยา รัฐพิหาร ประเทศอินเดีย เป็นที่รู้จักในฐานะสถานที่ตรัสรู้ของพระโคตมพุทธเจ้า พระศาสดาของศาสนาพุทธ ภายใต้ต้นโพธิ์ นับตั้งแต่ในอดีต โพธคยาได้สถานะเป็นสถานที่ทางศาสนาต่อทั้งชาวฮินดูและชาวพุทธมาตลอด
สำหรับชาวพุทธ โพธคยาเป็นแหล่งจาริกแสวงบุญสำคัญสี่แห่ง (สังเวชนียสถาน) อีกสามแห่งได้แก่ กุสินารา, ลุมพินี และ สารนาถ ในปี 2002 มหาโพธิวิหารซึ่งตั้งอยู่ในเมืองโพธคยาได้รับสถานะเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก
อุทยานแห่งชาติเขาสก

อุทยานแห่งชาติเขาสก มีพื้นที่อยู่ในท้องที่อำเภอพนมและอำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีสภาพพื้นที่เป็นธรรมชาติอันกว้างใหญ่ปกคลุมไปด้วยป่าดิบชื้น ครอบคลุมพื้นที่เกือบทั้งหมดของเขตอุทยานแห่งชาติ ส่วนใหญ่เป็นภูเขาสูงต่ำสลับซับซ้อน พื้นที่ราบมีน้อย พื้นที่ส่วนหนึ่งด้านทิศเหนือบริเวณคลองพระแสงเป็นแหล่งน้ำขนาดใหญ่ เกิดขึ้นเนื่องจากการก่อสร้างเขื่อนรัชชประภา (เชี่ยวหลาน) ประกอบไปด้วยพรรณไม้และสัตว์ป่านานาชนิด อุทยานแห่งชาติเขาสกมีเนื้อที่ประมาณ 741.01 ตารางกิโลเมตร หรือ 463,131.43 ไร่ ได้มีการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2523
"อุทยานแห่งชาติเขาสก" ดินแดนศูนย์กลางของ “ขุนเขาแห่งป่าฝน” เป็นผืนป่าดิบชื้นผืนใหญ่ที่สุดและมีความสำคัญของภาคใต้อันประกอบไปด้วยอุทยานแห่งชาติเขาสก เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองนาคา อุทยานแห่งชาติศรีพังงา และอุทยานแห่งชาติแก่งกรุง มีพื้นที่ทั้งสิ้น 2,296,879.5 ไร่ มีความหลากหลายทางชีวภาพสูง อุดมไปด้วยพืชพรรณมากมายหลายชนิด ทั้งพืชพรรณที่หายากและเป็นพืชเฉพาะถิ่น อันได้แก่ บัวผุด ปาล์มเจ้าเมืองถลางหรือปาล์มหลังขาวและปาล์มพระราหู นอกจากนี้ยังเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด โดยเฉพาะพบสัตว์ป่าสงวนถึง 4 ชนิด คือ เก้งหม้อ เลียงผา สมเสร็จ และแมวลายหินอ่อน และประกอบกับสภาพพื้นที่มีทิวทัศน์ ที่สวยงาม มีความมหัศจรรย์ทางธรรมชาติทั้งน้ำตก หน้าผา ถ้ำ และ ทิวทัศน์เทือกเขาหินปูนที่ตั้งตระหง่านเหนือผืนน้ำอ่างเก็บน้ำเขื่อนรัชชประภา จนได้รับฉายาว่า กุ้ยหลินเมืองไทย
ลักษณะภูมิประเทศ.
สภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นภูเขาดินและภูเขาหินปูนสูงสลับซับซ้อน โดยเฉพาะช่องแคบเขากาเลาะ มีลักษณะเป็นภูเขาหินปูนที่มียอดแหลมระเกะระกะ มีแนวหน้าผาสูงชันบางแห่งเป็นแท่งสูงขึ้นไปในอากาศคล้ายหอคอยสูง ที่ราบมีไม่มาก มีสภาพป่าเป็นป่าดงดิบที่สมบูรณ์มากเป็นป่าต้นน้ำ ลำธารของแม่น้ำตาปี จุดสูงสุดมีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 960 เมตร โดยเฉลี่ยสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 200 เมตร และลักษณะดินโดยทั่วไปเป็นดินเหนียวปนทรายมีสีแดง บางแห่งเป็นดินลูกรังแต่มีส่วนน้อย
ลักษณะภูมิอากาศ.
บริเวณอุทยานแห่งชาติเขาสกได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมทั้งสองฝั่ง คือทั้งด้านมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิค ฝนจะเริ่มตกตั้งแต่ปลายเดือนเมษายน จนถึงปลายเดือนธันวาคมของทุกปี และจะตกชุกมากในช่วงเดือนพฤษภาคม - พฤศจิกายน ช่วงที่เหมาะในการเข้าไปชมอุทยานแห่งชาติเขาสกจะอยู่ในระหว่างเดือนธันวาคม - เมษายน ของทุกปี
ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า.
สัตว์ป่าประกอบไปด้วยสัตว์นานาชนิด ได้แก่ ช้าง กวาง เสือ หมี สมเสร็จ ชะนี ลิง เลียงผา นกชนิดต่าง ๆ เป็นต้น สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำขนาดใหญ่ เช่น กบทูด และพันธุ์ปลาที่หายากประจำถิ่น ได้แก่ ปลามังกร รวมถึงในอดีตเคยมีบันทึกว่าเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของกระซู่ ด้วย โดยในปลายปี พ.ศ. 2508 มีพรานท้องถิ่นสามารถยิงกระซู่ได้ในปลักกลางป่า ต่อมาในเดือนเมษายน พ.ศ. 2530 สืบ นาคะเสถียร ได้ลงพื้นที่สำรวจค้นหาโดยใช้เวลา 10 วัน ไม่เจอตัว แต่ได้พบร่องรอยเมื่อฤดูฝนปีที่ผ่านมา
สภาพป่าโดยทั่วไปเป็นป่าดิบชื้นมีพรรณไม้มีค่า เช่น โดแหลม ตะเคียน ยาง ตาเสือ หงอนไก่ กระบาก ยมหอม อินทนิล ฯลฯ และยังประกอบด้วยพันธุ์ไม้พื้นล่างมากมาย ที่น่าสนใจ ได้แก่ "บัวผุด" เป็นพันธุ์ไม้ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของโลกและเป็นแหล่งกระจายพันธุ์ไม้ที่ขึ้นปะปนกันระหว่างพันธุ์ไม้ในเขตภาคเหนือและภาคใต้ของประเทศ
อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็น

อุทยานแห่งชาติใต้ร่มเย็นมีพื้นที่ครอบคลุมท้องที่ อำเภอกาญจนดิษฐ์ อำเภอบ้านนาสาร และ อำเภอเวียงสระ จังหวัดสุราษฎร์ธานี 
สภาพป่าส่วนใหญ่เป็นป่าดงดิบชื้น มีสภาพป่าที่อุดมสมบูรณ์ เป็นแหล่งต้นน้ำลำธาร เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด และมีจุดเด่นตามธรรมชาติที่สวยงาม เช่น หน้าผา ถ้ำ น้ำตก ตลอดจนมีหลักฐานทางด้านประวัติศาสตร์การสู้รบที่เหลืออยู่ เช่น ค่าย บังเกอร์ อุโมงค์ มีเนื้อที่ประมาณ 265,625 ไร่ หรือ 425 ตารางกิโลเมตร ได้จัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2534 นับเป็นอุทยานแห่งชาติลำดับที่ 73 ของประเทศไทย
ลักษณะภูมิประเทศ.
มีสภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อน เป็นแหล่งกำเนิดของต้นน้ำลำธาร มีลำคลองที่สำคัญหลายสาย เช่น คลองฉวาง คลองลำพูน คลองกิ่งยาว คลองแคระ ภูเขาบางลูกเป็น เขาหินปูน จึงเกิดเป็นถ้ำที่สวยงามน่าพิศวง 
ลักษณะภูมิอากาศ.
สภาพภูมิอากาศแบ่งเป็น 2 ฤดูกาล คือ
อุทยานแห่งชาติคลองพนม

อุทยานแห่งชาติคลองพนม อยู่ในท้องที่ตำบลคลองสก ตำบลพนม และตำบลพลูเถื่อน อำเภอพนม จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 460 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 290,000 ไร่ ได้จัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน 2543
ลักษณะภูมิประเทศ.
สภาพภูมิประเทศเป็นภูเขาสูงชัน ประมาณร้อยละ 80 ของเนื้อที่โดยเฉพาะตอนเหนือของพื้นที่ซึ่งส่วนใหญ่เป็นภูเขาหินปูน บางแห่งมีหน้าผาสูงชัน และสวยงาม เรียงรายสลับซับซ้อนเชื่อมติดต่อเป็นแนวสันเขา ยาวจากทิศตะวันตกไปยังทิศตะวันออก จุดสูงสุดจากพื้นอยู่บริเวณตอนกลางของพื้นที่ มีความสูงประมาณ 870 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง พื้นที่ราบมีอยู่ประมาณร้อยละ 20 ของพื้นที่ ส่วนใหญ่เป็นที่ราบระหว่างหุบเขา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง ประมาณ 200 เมตร ปรากฏอยู่ทั่วไป
ลักษณะภูมิอากาศ.
ลักษณะภูมิอากาศของป่าแห่งนี้ มีลักษณะคล้ายคลึงกับแห่งอื่น ในภาคใต้ของประเทศไทย คือ มีฝนตกชุกตลอดปีประกอบกับได้รับอิทธิพลของทะเล ซึ่งสามารถรับลมมรสุมได้ทั้งลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ และลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ และอิทธิพลของภูเขาสูงที่เป็นสิ่งกีดขวางลมมรสุม มีป่าไม้ปกคลุมอย่างหนาแน่น จึงทำให้ฝนตกมากกว่าในท้องที่ทั่ว ๆ ไป
ซึ่งสามารถจำแนกได้ชัดเจนเพียง 2 ฤดู คือ ฤดูฝนเริ่มจากเดือนพฤษภาคมถึงเดือนธันวาคมฤดูร้อนเริ่มจากเดือนมกราคมถึงเดือนเมษายนโดยมีฝนตกชุกมากที่สุดระหว่างเดือนสิงหาคมถึงเดือนตุลาคม และมีอากาศร้อนมากที่สุดในต้นเดือนเมษายน 
ทรัพยากรป่าไม้และสัตว์ป่า.
สัตว์ป่าที่สำคัญ ได้แก่ ช้าง กวาง สมเสร็จ เสือ หมี เลียงผา หมูป่า ชะนี ลิง ค่าง ไก่ฟ้า กระรอก เก้ง กระจง กบทูด นกนานาชนิด และสัตว์เลื้อยคลานชนิดต่างๆ
สภาพป่าทั่วทั้งพื้นที่มีสภาพเป็นป่าดงดิบ อุดมสมบูรณ์ มีพันธุ์ไม้มีค่านานาชนิดขึ้นคละปะปนกันอยู่อย่างหนาแน่น ไม้ขนาดใหญ่ ได้แก่ โดแหลม ตะเคียน ยาง ตาเสือ หงอนไก่ กะบาก กะท้อน จิกเขา ขนุนป่า มะม่วงป่า เสียดค่าง อินทนิล นาคบุตร ลำแพนเขา มังคะ จำปาป่า ยมหอม ฯลฯ ไม้พี้นล่าง ได้แก่ ไม้ไผ่ชนิดต่าง ๆ ระกำ หวายชนิดต่าง ๆ เต่าร้าง กูด เฟิน ฯลฯ นอกจากนี้ยังพบไม้เถานานาชนิดขึ้นอยู่ทั่วไป มีความชุ่มชื้นเขียวชะอุ่มตลอดปี
อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพะงัน

พื้นที่ของเกาะพะงัน ตั้งอยู่ในจังหวัดสุราษฎร์ธานี ซึ่งเป็นป่าสงวนแห่งชาติป่าเกาะพะงัน มีธารน้ำตก ป่าไม้ และสัตว์ป่าที่อุดมสมบูรณ์ สามารถที่จะพัฒนาให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวต่อไปในอนาคต กรมป่าไม้ได้ดำเนินการสำรวจพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติป่าเกาะพะงัน และป่าน้ำตกธารเสด็จ ป่าเขาลาดไม้แก้ว ป่าเขาค่าย ป่าเขาตาหลวง ป่าเขาหินนก ป่าแหลมนายโพธิ์-แหลมกะทะคว่ำ และ ป่าเขาไฟไหม้ ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งเป็นอุทยานแห่งชาติและใช้ชื่อว่า อุทยานแห่งชาติธารเสด็จ-เกาะพงัน ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด 66 ตารางกิโลเมตร หรือ 41,250 ไร่ เป็นพื้นน้ำ 19 ตารางกิโลเมตร หรือ 11,875 ไร่ พื้นที่บก 47 ตารางกิโลเมตร หรือ 29,375 ไร่
เกาะพงันนั้นอยู่ห่างจากเกาะสมุยไปทางทิศเหนือ ประมาณ 20 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทางประมาณ 30 นาที และอยู่ห่างตัวจังหวัด 100 กิโลเมตร เกาะพะงันมีเนื้อที่ 170 ตารางกิโลเมตร เป็นหนึ่งในจำนวน 48 เกาะที่ตั้งอยู่ในช่องอ่างทอง ภูมิประเทศของเกาะพะงันมีภูเขาอยู่ตรงกลางเกาะ ทอดตัวจากทิศเหนือจดทิศใต้ มีที่ราบทางด้านทิศตะวันตกของเกาะ ส่วนทางทิศตะวันออกเป็นเทือกเขาจดทะเล บางแห่งก็มีอ่าวเล็กอ่าวน้อยเรือเข้าจอดได้เป็นบางฤดู
ลักษณะภูมิประเทศ.
ลักษณะภูมิประเทศทั่วไปเป็นภูเขาสูง โดยมียอดเขาสูงสุด คือ ยอดเขาหรา มีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 627 เมตร มีป่าเขาที่อุดมสมบูรณ์ ประกอบด้วยเกาะต่างๆ ได้แก่ เกาะพะงัน เกาะแตนอก เกาะแตใน เกาะม้า และเกาะเต่า ซึ่งอยู่ห่างจากเกาะพะงันไปทางทิศเหนือประมาณ 30กิโลเมตร สภาพโดยทั่วไป จึงเป็นภูเขาสลับซับซ้อนมีที่ราบตามหุบเขาและบริเวณอ่าวต่างๆ รอบเกาะ
ลักษณะภูมิอากาศ.
สภาพภูมิอากาศโดยทั่วไปของเกาะพะงัน มีฝนตกเกือบตลอดปี ลักษณะอากาศโดยทั่วไปจัดอยู่ในเกณฑ์อบอุ่น โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี ประมาณ 27.7 องศาเซลเซียส อุณหภูมิเฉลี่ยสูงสุดในเดือน พฤษภาคม ประมาณ 32.5 องศาเซลเซียส ซึ่งเป็นช่วงที่มีอากาศร้อน อุณหภูมิเฉลี่ยต่ำสุดในช่วงเดือนธันวาคมและเดือนมกราคม ประมาณ 23.9–24.0 องศาเซลเซียส เป็นช่วงที่อากาศเริ่มเย็นตัวลง ปริมาณน้ำฝนตลอดปี ประมาณ 1,848.3 มิลลิเมตร เดือนกุมภาพันธ์ มีปริมาณน้ำฝนน้อยที่สุด ประมาณ 38.3 มิลลิเมตร เดือนพฤศจิกายนมีปริมาณน้ำฝนมาก ประมาณ 427.8 มิลลิเมตร
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน ตั้งอยู่บริเวณน้ำตกวิภาวดี หมู่ที่ 8 ตำบลตะกุกใต้ อำเภอวิภาวดี จังหวัดสุราษฎร์ธานี ห่างจากที่ว่าการอำเภอวิภาวดี ไปตามถนนรพช. สายตะกุกเหนือ - บ้านยาง มีทางแยกขวาบริเวณบ้านปากพาย ระยะทาง 8 กิโลเมตร ถึงบริเวณน้ำตกและที่ทำการเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน มีอาณาเขตครอบคลุมพื้นที่ตำบลปากฉลุย อำเภอท่าฉาง ตำบลตะกุกเหนือ ตำบลตะกุกใต้ อำเภอวิภาวดี ตำบลน้ำหัก ตำบลท่าขนอน ตำบลกะเปา อำเภอคีรีรัฐนิคม และตำบลเขาพัง อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี
ลักษณะภูมิประเทศ.
ภูมิประเทศในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยัน ความลาดชันของพื้นที่เป็นเทือกเขาสูงสลับซับซ้อน ตามแนวทิศเหนือ-ทิศใต้ มีเทือกเขาสูงสุดคือ หัวเขาแดนมุย มีความสูง 1,028 เมตร เป็นเทือกเขาที่มีความสูงลดหลั่นกันไปและไม่ค่อยมีหน้าผาที่สูงชัน ลักษณะภูมิประเทศของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองยันพื้นที่แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือ ส่วนเหนือ มีลักษณะเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน มียอดเขาหลังคาตึกเป็นจุดเด่น สูงจากระดับน้ำทะเล 1,010 เมตร ลักษณะเป็นภูเขาดินดานและ หินทราย เป็นจุดกำเนิดของต้นน้ำคลองยัน จังหวัดสุราษฎร์ธานีและ ต้นน้ำลำคลองกะเปอร์ จังหวัดระนอง พื้นที่ส่วนนี้เป็นศูนย์กลางของป่าผืนใหญ่ที่อุดมสมบูรณ์ที่สุด ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยเขตรักษาพันธ์สัตว์ป่าคลองนาคา เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง และอุทยานแห่งชาติแก่งกรุง ส่วนใต้ มีลักษณะเป็นภูเขาสูงสลับซับซ้อน วางแนวยาวจากเหนือจรดใต้ ประกอบด้วย ทิวเขาสูงจากระดับน้ำทะเล 1,007 เมตร ทิวเขาแดนมุย 1,028 เมตร และทิวเขาแดนยัน 1,019 เมตร ทิศทางการไหลของน้ำส่วนใหญ่จะไหลไปทางทิศตะวันออกลงสู่หมู่บ้านเป็น จุดกำเนิดของลำคลองหลายสายที่ไหลลงสู่คลองยัน และส่วนหนึ่งจะไหลไปทางทิศตะวันตกลงสู่คลองมุย และไหลลงเขื่อนรัชชประภา แนวเขตด้านตะวันตกจะติดกับพื้นที่ป่าสมบูรณ์ของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง และพื้นที่น้ำของเขื่อนรัชชประภา ซึ่งอยู่ในความดูแลของอุทยานแห่งชาติเขาสก
ทรัพยากรป่าไม้.
เป็นป่าดิบชื้น มีพันธุ์ไม้เด่นเช่น ยาง ตะเคียน หลุมพอ จำปา เสียดช่อ นาคบุตร รักเขา และป่าชนิดอื่น ๆ อาทิ เช่น ป่าไผ่ ยอดเขาที่สำคัญ ๆ ได้แก่ ยอดเขาหลังคาตึก เขาสูง เขาขี้ชัน
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง

เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองแสง ประกาศเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเมื่อ พ.ศ. 2517 มีอาณาเขตครอบคลุมท้องที่ตำบลตะกุกเหนือ อำเภอวิภาวดี และตำบลเขาพัง ตำบลไกรสร อำเภอบ้านตาขุน จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ 772,500 ไร่ ถูกเพิกถอนเขตน้ำท่วมและพื้นที่เขื่อนรัชชประภาเมื่อ พ.ศ. 2526 เนื้อที่ 49,875 ไร่ พ.ศ. 2528 เนื้อที่ 31 ไร่ และพ.ศ. 2529 เนื้อที่ 526 ไร่ รวม 50,472 ไร่ ปัจจุบันเหลือเนื้อที่ 722,068 ไร่ หรือ 1,155.3 ตารางกิโลเมตร
ลักษณะภูมิประเทศ.
เป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนความสูงจากระดับน้ำทะเลตั้งแต่ 100 เมตร ขึ้นไปมียอดเขาวงเป็นยอดเขาสูงสุด 1,272 เมตร มีความลาดชันสูงเป็นเขาหินปูน พื้นที่จดเขตน้ำท่วมเขื่อนรัชชประภา มีแนวน้ำท่อมจากทิศใต้ไปตามลำห้วยคลองแสงผ่ากลางเขตไปด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ทิศเหนือและทิศตะวันตก จดแนวเขตจังหวัดสุราษฎร์ธานี ยอดเขาอื่นๆที่ตั้งอยู่ทางทิศเหนือของพื้นที่สูงลดหลัดลงมาตามลำดับ ได้แก่ เขาวงสูง 1,272 เมตร เขาใหญ่ 825 เมตร ทางทิศตะวันตก มีเขาชาลี สูง 864 เมตร พื้นที่ ทางด้านตะวันอออกเฉียงใต้ ในแนวเทือกเขาหินปูนมียอดเขาสูงที่สำคัญ ได้แก่ เขาหน้านกฮูกสูง 738 เมตร เขาถ้ำจันทร์สูง 773 เมตร และเขาพังสูง 785 เมตร สภาพพื้นที่ในระดับสูงตั้งอยู่ทางด้านทิศตะวันตกเฉียงเหนือและลาดลงสู่ด้านตะวันออกเฉียงใต้ 
ลักษณะภูมิอากาศ.
มีฝนตกชุกระหว่างปลายเดือนเมษายน-มกราคม อุณหภูมิในช่วงระยะ 5 ปี ที่ผ่านมา 15.10-38.00 องศา ปริมาณน้ำฝน 1,741.40 มม.
ทรัพยากรป่าไม้.
เป็นป่าดิบชื้น ชนิดไม้สำคัญคือ ตะเคียนทอง ตะเคียนหิน ยาง เสียดช่อ จำปา ยูง กระบาก นาคบุตร พยอม ตะแบก สมอพิเภก กระท้อน หว้า ปาล์ม ไผ่หลายชนิด และหวาย
ทรัพยากรสัตว์ป่า.
1. สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม เช่น ชะนีมือขาว ค่างแว่นถิ่นใต้ ค่างดำมลายู บ่าง พญากระรอกดำ พญากระรอกบินต่างๆ กระทิง สมเสร็จ เสือโคร่ง เสือดาว เสือดำ วัวแดง กวาง เก้ง เลียงผา กระจง ลิง หมี หมาใน ชะมด] อีเห็น ช้างป่า และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง นากจมูกขน ที่เป็นสัตว์ที่หายากมาก เป็นต้น 
2. สัตว์ปีก เช่น นกเงือก นกกก นกชนหิน เหยี่ยว ไก่ฟ้า นกหว้า นกยูง และนกชนิดต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก
3. สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก ได้แก่ จงโคร่ง หรือกง คางคกห้วย กบทูด ชะง่อนหิน เมืองใต้ ปาดน้ำตาล และ อึ่งอ่างมลายู
4. สัตว์เลื้อยคลาน ที่น่าสนใจในพื้นที่ได้แก่ ตุ๊ดตู่ เห่าช้าง เต่าจักร 
5. ปลาน้ำจืด ปลาตะพัดหรือ ปลามังกร ปลาน้ำจืดที่ใกล้จะสูญพันธุ์
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุยเดช มีพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ให้ประกาศว่า โดยที่เป็นการสมควรกำหนดบริเวณที่ดินคลองพระยา ในท้องที่ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา และตำบลคลองหิน อำเภออ่าวลึก ตำบลเขาดิน อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ ให้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ตามมาตรา 159 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักร และมาตรา 19 แห่งพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2503 ประกาศ ณ วันที่ 31 ตุลาคม 2523 
ต่อมาได้จัดตั้งที่ทำการเขตฯ คลองพระยา เมื่อ พ.ศ. 2523 มีตัวอาคาร จำนวน 5 หลัง อยู่ที่บ้านคลองพระยา หมู่ที่ 4 ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา จังหวัดกระบี่ อีกหน่วยได้จัดตั้งหน่วยเขาแก้ว หมู่ที่ 3 ตำบลเขาดิน อำเภอเขาพนม จังหวัดกระบี่ และหน่วยพิทักษ์ป่าบ้านทับเที่ยง หมู่ที่ 9 ตำบลปลายพระยา อำเภอปลายพระยา จังหวัดกระบี่ หน่วยทั้ง 2 หน่วย เป็นหน่วยพิทักษ์ป่า ได้ดำเนินการงานเกี่ยวกับการรักษาอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่า และออกตรวจปราบปรามในการบุกรุกทำลายป่าไม้ ตามวัตถุประสงค์ของทางราชการ
ลักษณะภูมิประเทศ.
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา เป็นส่วนทางตอนเหนือของเทือกเขาพนมเบญจา ซึ่งตั้งอยู่ทางตอนเหนือของตัวเมืองกระบี่ เทือกเขานี้มีเนื้อที่ทั้งหมดประมาณ 400 ตารางกิโลเมตร และเขาพนมเบญจาเป็นยอดเขาสูงสุด มีความสูงประมาณ 1,330 เมตร จากระดับน้ำทะเลปานกลาง สภาพพื้นที่โดยทั่วไปประกอบด้วยภูเขาสูงสลับซับซ้อน ซึ่งเป็นภูเขาหินปูนที่มีลักษณะเป็น Karst landform (พื้นที่หินปูนที่มีน้ำฝนน้ำท่าชะละลายหินออกไปมากจนเป็นตะปุ่มตะป่ำเต็มไปด้วยหลุม บ่อ ถ้ำและทางน้ำใต้ดินที่น้ำละลายเอาเนื้อหินปูนแทรกซึมหายลงไป พื้นที่แบบนี้มักเป็นที่แห้งแล้งและมีธารน้ำที่ไหลลงที่ต่ำในหน้าหินแต่ตอนปลายธารน้ำจะมุดดิน) และมีความ ลาดชันเฉลี่ยประมาณ 30% ทำให้มีป่าไม้ที่สมบูรณ์และเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่านานาชนิด รวมทั้งเป็นแหล่งต้นน้ำที่สำคัญของคลองยา คลองโตรม และคลองอิปัน ซึ่งเป็นต้นน้ำลำธารของแม่น้ำตาปี ที่ไหลออกสู่ทะเลที่อ่าวบ้านดอน จังหวัดสุราษฎร์ธานี สภาพดังกล่าวจะเห็นว่าเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา เป็นพื้นที่ธรรมชาติที่มีความสำคัญควรแก่การอนุรักษ์ไว้เพื่อเป็นแหล่งธรรมชาติ
ลักษณะภูมิอากาศ.
อากาศร้อนชื้น ฝนตกชุกตลอดปี มีฤดูฝน กับฤดูร้อน
ทรัพยากรป่าไม้.
เป็นแหล่งรวบรวมทางพันธุกรรมของพันธุ์พืช จากการศึกษาพบว่าในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยามีพรรณพืช จำนวน 142 ชนิด ทั้งในป่าดิบชื้นและป่าภูเขาหินปูน ที่น่าสนใจเป็นพิเศษ ในพื้นที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าคลองพระยา มีป่าภูเขาหินปูน ซึ่งเป็นป่าไม้อีกชนิดหนึ่งมีคณะผู้ศึกษาได้พบ และได้แบ่งป่าชนิดนี้ไว้ เพื่อประโยชน์ในการศึกษาวิจัยที่อาจจะเกิดขึ้น ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับพรรณไม้และการเจริญเติบโตของไม้ในป่าชนิดนี้และยังมีเป็นป่าดงดิบ ป่าเบญจพรรณ และทุ่งหญ้า มีไม้ยาง ไม้หลุมพอ มีแหล่งน้ำอุดมสมบูรณ์
ทรัพยากรสัตว์ป่า.
มีสัตว์ป่าสำคัญหลายชนิด เช่น สมเสร็จ เก้ง กระทิง ลิง ค่าง กวาง และนกชนิดต่าง ๆ ที่เหมาะแก่การศึกษาค้นคว้าวิจัย
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง

เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าตามที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้ประกาศกำหนดให้หนองทุ่งทอง ในท้องที่ตำบลเคียนซา อำเภอเคียนซา จังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่า เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2518 และได้มีการกำหนดพื้นที่เพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่ข้างเดียง คือ ตำบลเขาตอก ตำบลเคียนซา ตำบลอรัญคามวารี อำเภอเคียนซา และตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี เนื่องจากบริเวณดังกล่าวมีสภาพเป็นหนองน้ำสลับป่าพรุ และป่าละเมาะ ซึ่งเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าและยังเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่สำคัญของสัตว์ป่าหลายชนิด นอกจากนี้ยังพบว่ามีบ่อน้ำร้อนอีกหลายบ่อที่สามารถจะปรับปรุงให้เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อนหย่อนใจ ได้ด้วย กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงได้ประกาศให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนอง-ทุ่งทอง เมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2531 
ลักษณะภูมิประเทศ.
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าหนองทุ่งทอง ตั้งอยู่ในท้องที่ ตำบลเขาตอก ตำบลเคียนซา ตำบลอรัญคามวารี อำเภอเคียนซา และตำบลท่าชี อำเภอบ้านนาสาร จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีเนื้อที่ประมาณ 38,438 ไร่ หรือ 61.5 ตารางกิโลเมตร
พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม หนอง บึง ป่าพรุ และมีป่าละเมาะสลับกับทุ่งหญ้า จากสภาพป่าพรุและป่าละเมาะ จึงเหมาะสำหรับเป็นที่อยู่อาศัยและหลบภัยของนกเป็ดต่าง ๆ อีกทั้งมีหนองน้ำสลับป่าพรุ จึงเป็นแหล่งน้ำ แหล่งอาหารที่อุดมสมบูรณ์อย่างยิ่ง
ลักษณะภูมิอากาศ.
ลักษณะอากาศมี 2 ฤดู คือ 
พืชพันธุ์และสัตว์ป่า.
ชนิดพรรณไม้ มีทั้งขนาดกลางและขนาดใหญ่ ได้แก่ ตำเสา ยาง พยอม ตะแบก มะม่วงป่า หว้า ยอป่า ฯลฯ 
ชนิดสัตว์ป่า ได้แก่ ลิง ค่าง ชะนี นกเป็ดน้ำหลายชนิด นกกระยางทุกชนิด นกกาน้ำ-เล็ก นกกาน้ำใหญ่ นกกระสา นกกางเขน นกตะกรุม ฯลฯ
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร

ปี พ.ศ. 2508 ป่าไม้เขตสุราษฎร์ธานีได้กำหนดให้บริเวณป่าสงวนแห่งชาติ ป่าเขาท่าเพชร ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี เนื้อที่ประมาณ 2,906 ไร่ หรือ 4.65 ตารางกิโลเมตร เป็นวน-อุทยานเขาท่าเพชร เนื่องจากเห็นว่าพื้นที่นี้เหมาะสมแก่การท่องเที่ยว พักผ่อนหย่อนใจ จุดชมวิวธรรมชาติและทิวทัศน์เมืองสุราษฎร์ธานี และยังเป็นที่ตั้งของพระธาตุศรีสุราษฎร์ ซึ่งเป็นที่นับถือของชาวจังหวัดสุราษฎร์ธานีอีกด้วย
ในปี พ.ศ. 2519 กองอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ ได้ส่งเจ้าหน้าที่ไปสำรวจพื้นที่บริเวณ ดังกล่าวและพบว่า เหมาะสมที่จะใช้เป็นสถานที่ศึกษาหาความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติด้านป่าไม้และสัตว์ป่าแก่ประชาชนทั่วไป จึงได้ยกเลิก วนอุทยานเขาท่าเพชร และจัดตั้งเป็นศูนย์ศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาท่าเพชร เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2519 และเนื่องจากป่าเขาท่าเพชรมีสัตว์ป่าหลายชนิดอาศัยอยู่ประจำและอพยพย้ายถิ่นมาอยู่อาศัยอยู่จำนวนมาก กองอนุรักษ์สัตว์ป่า กรมป่าไม้ จึงได้ดำเนินการเสนอให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ประกาศให้เป็นเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร อีกแห่งหนึ่งด้วย โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอนที่ 68 ลงวันที่ 26 กรกฎาคม 2520
ลักษณะภูมิประเทศ.
เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร ตั้งอยู่ในพื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติเขาท่าเพชร ตำบลมะขามเตี้ย อำเภอเมืองสุราษฎร์ธานี จังหวัดสุราษฎร์ธานี อยู่ห่างจากตัวเมืองสุราษฎร์ธานี ไปทางอำเภอบ้านนาสาร ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4009 ประมาณ 6 กม. มีทางแยกเข้าไปถึงสำนักงานเขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร ซึ่งเป็นถนนลาดยาง ประมาณ 0.5 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 2,906 ไร่ 
ลักษณะพื้นที่ เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขาท่าเพชร เป็นป่าที่มีความอุดมสมบูรณ์และอยู่ไม่ไกลจากชุมชนเมืองมากนัก การคมนาคมสะดวก เขาท่าเพชรเป็นเขาเตี้ยๆทอดตัวยาวตามแนวเหนือ-ใต้ ด้านตะวันตกเฉียงเหนือมีหน้าผาและลาดชันมาก ความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 210 เมตร บริเวณเชิงเขาเป็นที่ราบ สภาพป่าเขาท่าเพชร ส่วนใหญ่เป็นป่าดิบแล้งกระจายเกือบเต็ม พื้นที่ และมีป่าหญ้าคา ซึ่งอยู่บริเวณเชิงเขาด้านตะวันออก มีเนื้อที่ประมาณ 900 ไร่ ซึ่งป่าไม้เขต สุราษฎร์ธานีได้ดำเนินการปลูกสร้างสวนป่าขึ้นทดแทน แต่ก็ถูกบุกรุกทำลาย ปัจจุบัน เขตห้ามล่าสัตว์ป่าเขา-ท่าเพชรและสถานีศึกษาธรรมชาติและสัตว์ป่าเขาท่าเพชรได้ดำเนินการปลูกป่าขึ้น ทดแทนบางส่วน
ลักษณะภูมิอากาศ.
ลักษณะอากาศ มี 2 ฤดู คือ
อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปีประมาณ 25.0 องศาเซลเซียส อุณหภูมิสูงสุดประมาณ 30.0 องศาเซลเซียส และต่ำสุดประมาณ 18.0 องศาเซลเซียส ปริมาณน้ำฝนเฉลี่ย ประมาณ 1,638.8 มิลลิเมตรต่อปี
พืชพันธุ์และสัตว์ป่า.
พันธุ์ไม้มีทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลาง ได้แก่ ไม้ยาง เคี่ยม ตะเคียนทราย ตีนนกกระบาก ตะแบก สะตอ เหรียง เนียง กะบก มะม่วงป่า หว้า มะขามป้อม คอแลน เป็นต้น 
ชนิดสัตว์ป่า ที่พบเห็นโดยทั่วไปบริเวณเขาท่าเพชร ได้แก่ ลิงตูดแดง ลิงกัง
โคลงพยุหยาตราเพชรพวง

โคลงพยุหยาตราเพชรพวง เป็นโคลงว่าด้วยกระบวนพยุหยาตราเพชรพวง ตามขนบครั้งสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แห่งกรุงศรีอยุธยา
ประวัติ.
พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยาพระคลัง (หน) แต่งโคลงพยุหยาตราเพชรพวง ซึ่งเป็นตำราว่าด้วยขบวนพยุหยาตราครั้งสมเด็จพระนารายณ์ ซึ่งมีทั้งขบวนพยุหยาตราชลมารคและสถลมารค แต่งด้วยโคลงสี่สุภาพ
เสาสะดือเมืองเชียงราย

เสาสะดือเมืองเชียงราย  (เสาหลักเมือง) เป็นเครื่องหมายหรือสัญลักษณ์ของการก่อตั้งชุมชนและเมือง สำหรับจังหวัดเชียงรายจะเรียกเสาหลักเมืองว่าเสาสะดือเมือง จากหลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่า เมื่อครั้งการสร้างเมืองครั้งแรกใช้คำว่า "เสาสะดือเมือง" ไม่ใช้คำว่าเสาหลักเมือง
เสาสะดือเมืองเชียงรายแห่งนี้สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 2530 เนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ทรงเจริญพระชนมพรรษาครบ 60 พรรษา หรือ 5 รอบ และเป็นการรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณของพญามังรายมหาราช ผู้ทรงสร้างเมืองเชียงรายเนื่องในวโรกาสการเฉลิมฉลองการสร้างเมืองเชียงรายครบ 725 ปี โดยนายอร่าม เอี่ยมอรุณ ผู้ว่าราชการจังหวัดในขณะนั้นได้เป็นแม่งานร่วมกับหน่วยงานราชการ เช่น สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ องค์กรภาคประชาชน ภาคเอกชน และรัฐบาลเยอรมัน
ลักษณะของเสาสะดือเมืองเชียงราย สร้างขึ้นโดยยึดตามรูปแบบเสาใจกลางบ้านของชาวไทลื้อซึ่งตั้งถิ่นฐานอยู่ในเขตอำเภอเทิง อำเภอเชียงของ อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ซึ่งปกติเสาใจกลางบ้านของชาวไทลื้อจะสร้างด้วยไม้ แต่เสาสะดือเมืองเชียงรายเป็นเสาหิน ซึ่งสร้างจากหินชั้นดีจากจังหวัดตาก ทั้งนี้เพื่อความคงทนถาวร โดยบริเวณที่ตั้งเสาสะดือเมืองแห่งนี้เรียกว่าดอยจอมทอง ซึ่งตามประวัติศาสตร์กล่าวว่าพญามังรายได้เสด็จมาหาตามช้างของพระองค์ซึ่งหนีเตลิดมา เมื่อพระองค์ได้ทรงพบว่าสถานที่แห่งนี้มีชัยภูมิเหมาะสมในการสร้างบ้านเมือง จึงโปรดให้สร้างเมืองเชียงรายขึ้น
เสาสะดือเมืองเชียงราย สร้างในรูปแบบศิลปะขอมแบบพนมบาแกง โดยยึดตามรูปแบบสมมติของจักรวาล หันหน้าไปสู่ทิศตะวันออก บริเวณด้านนอกสุดเป็นคูน้ำเหมือนในจักรวาล ลานดินถัดจากคูน้ำหมายถึงแผ่นดิน ลานด้านในยกเป็นชั้นๆ จำนวน 6 ชั้น เปรียบเสมือนสวรรค์ทั้ง 6 ชั้น ในกามภูมิ ประกอบด้วยชั้นจาตุมหาราชิกา ดาวดึงส์ ยามะ ดุสิต นิมมานรตี และปรนิมมิตสวัตตี ตามลำดับ โดยแต่ละชั้นจะมีร่องน้ำคั่นกลาง เหมือนปัญจมหานที ได้แก่ คงคา ยมุนา อจิรวดี สรภู และมหิ ไหลลดหลั่นกันลงสู่พื้นดิน ชั้นในสุดยกเป็น 3 ชั้น หมายถึงรูปภูมิ อรูปภูมิ และนิพพาน ตัวเสาสะดือเมืองตั้งโดดเด่นดั่งเขาพระสุเมรุอยู่บนฐานสามเหลี่ยมยกพื้นสูง ซึ่งเปรียบเสมือนตรีกูฏบรรพต หรือผา 3 เส้า มีเสาบริวารล้อมรอบจำนวน 108 ต้น โดยตัวเสาสะดือเมืองมีขนาดใหญ่เท่ากับ 5 กำพระหัตถ์ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชมหาราช ซึ่งเป็นไปตามคติความเชื่อของล้านนาโบราณที่จะต้องสร้างเสาสะดือเมืองให้มีขนาดใหญ่เท่ากับ 5 กำพระหัตถ์ และมีความสูงเท่ากับส่วนสูงของพระวรกายของพระมหากษัตริย์
เสาสะดือเมืองเชียงรายและเสาบริวารแกะสลักจากหิน โดยฝีมือของนายสิงห์คำ สมเครือ ช่างฝีมือชาวพะเยา ปัจจุบันเสาสะดือเมืองเชียงรายนอกจากเป็นสถานที่รำลึกถึงการสร้างเมืองเชียงรายแล้ว ยังเป็นสถานที่ท่องเที่ยวที่สำคัญแห่งหนึ่งของจังหวัดเชียงราย
บริเวณข้างเสาสะดือเมืองเชียงราย เป็นที่ตั้งของวัดพระธาตุดอยจอมทอง และเชิงบันไดทางขึ้นไปสู่เสาสะดือเมืองด้านขวามือ มีสิ่งก่อสร้างขนาดย่อมตั้งอยู่ เรียกว่า “กรุวัฒนธรรมเชียงราย” ซึ่งก่อสร้างขึ้นเมืองวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2544 เพื่อเก็บร่องรอยและหลักฐานทางวัฒนธรรมร่วมสมัยปัจจุบัน ซึ่งกรุวัฒนธรรมเชียงรายนี้จะทำการขุดขึ้นมาอีกครั้งเมื่อมีอายุครบ 100 ปี หรือในวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2644
วัดพระธาตุดอยจอมทอง

วัดพระธาตุดอยจอมทอง หรือวัดพระธาตุดอยทอง (หรือวัดพระธาตุดอยตอง ตามสำเนียงคนเชียงราย) เป็นหนึ่งในพระธาตุ 9 จอม ตั้งอยู่ใน อำเภอเมืองเชียงราย จังหวัดเชียงราย เป็นวัดเก่าแก่ และถือเป็นปูชนียสถานแห่งหนึ่งใน “เก้าจอม” ของสถานที่อันเป็นมงคลนามของจังหวัดเชียงราย โดยวัดพระธาตุดอยจอมทองนี้ สันนิษฐานว่าสร้างก่อนที่พญามังรายมหาราชจะเสด็จมาพบพื้นที่บริเวณนี้ และโปรดให้สร้างเมืองเชียงรายในปี พ.ศ. 1805 โดยตามประวัติที่มีการกล่าวถึงวัดพระธาตุดอยจอมทองระบุว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยพญาเรือนแก้ว เจ้าผู้ครองเมืองไชยนารายณ์ (บริเวณอำเภอเวียงชัยปัจจุบัน) นี พ.ศ. 1483 โดยในการสร้างวัดครั้งนั้น ได้มีการสร้างองค์พระเจดีย์ประธานของวัดขึ้นเพื่อเป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ที่พระมหาเถระชาวลังกาได้นำมาถวายแด่พญาพังคราชแห่งเมืองโยนกนาคพันธุ์ ซึ่งพญาพังคราชได้โปรดให้แบ่งพระบรมสารีริกธาตุออกเป็น 3 ส่วน และนำไปประดิษฐาน ณ พระบรมธาตุเจดีย์ที่สำคัญของจังหวัดเชียงรายในปัจจุบัน ได้แก่ พระมหาชินธาตุเจ้าดอยตุง พระธาตุจอมกิตติ และพระธาตุดอยจอมทองแห่งนี้
ลักษณะโดยทั่วไป.
พระเจดีย์ประธานของวัดพระธาตุดอยจอมทอง มีลักษณะเป็นเจดีย์ล้านนาพุกาม องค์ประกอบของเจดีย์ส่วนฐานมีลักษณะเป็นฐานปัทม์หกเหลี่ยมยกสูง องค์เจดีย์มีลักษณะเป็นชั้นบัวถลารับองค์ระฆัง ส่วนยอดประกอบด้วยบัลลังก์ ปล้องไฉน ปลียอด และมีฉัตรอยู่ชั้นบนสุด องค์เจดีย์หุ้มด้วยทองจังโกฏิ เหมือนกับพระเจดีย์อื่นๆในภาคเหนือ ทำให้เกิดความสวยงามและยังสามารถป้องกันการเกิดตะไคร่น้ำ และป้องกันการเกิดวัชพืชบนองค์เจดีย์ด้วย
สถานที่สำคัญอีกแห่งหนึ่งภายในวัดพระธาตุดอยจอมทองคือพระวิหาร โดยมีลักษณะเป็นพระวิหารแบบร่วมสมัย ระหว่างศิลปล้านนาและรัตนโกสินทร์ มีองค์ประกอบที่สำคัญเหมือนพระวิหารทั่วๆ ไป กล่าวคือ ประกอบด้วยช่อฟ้า ใบระกา หางหงส์ หน้าบัน บัวหัวเสา ภายในประดิษฐานพระพุทธรูปสำริดปางมารวิชัย และมีการตกแต่งภายในพระวิหารด้วยจิตรกรรมที่แสดงเรื่องราวเกี่ยวกับพระพุทธศาสนา
วัดพระธาตุดอยจอมทองมีประเพณีการสรงน้ำพระธาตุในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ใต้ (เดือน 5 เหนือ) นอกจากนี้ประชาชนยังนิยมมาชมวิวน้ำแม่กก และสักการะเสาสะดือเมืองเชียงราย (เสาหลักเมือง) นอกจากนั้นบริเวณเชิงบันไดลงทางด้านทิศตะวันตกของวัดมีศาลเจ้าจีน ซึ่งเป็นสถานที่ที่พี่น้องชาวไทยจีนนิยมมาประกอบพิธีกรรมสำคัญเป็นประจำ
คำไหว้พระธาตุดอยจอมทอง.
วันทามิ เจติยัง สัพพัฎฐาเนสุ ปติฏฐิตา สรีระธาตุ มหาโพธิง พุทธะรูปัง สกลังสะทา นาคะโลเก เทวะโลเก ตาวะติงเส พรหมะโลเก ชัมภูทีเป ลังกาทีเป สรีระธาตุโย เกสาธาตุโย อรหันตาธาตุโย เจติยัง คันธะกุฏี จะตุราสี ติสะหัสสะ ธัมมักขันธา ปาทะเจติยัง นะระเทเวหิ ปูชิตา อะหังวันทามิ ธาตุโย อะหังวันทามิ ทูระโต อะหังวันทามิ สัพพะโส
ปอนด์ (หน่วยมวล)

ปอนด์ (/paʊnd/) สัญลักษณ์ lb, lbm หรือบางครั้งอาจพบเป็น # คือหน่วยวัดมวลและน้ำหนักในระบบอังกฤษ หน่วยปอนด์ในปัจจุบันกำหนดให้มีค่าคงที่เท่ากับ #เปลี่ยนทาง กิโลกรัมพอดี (หรือประมาณ 2.2 ปอนด์ เท่ากับ 1 กิโลกรัม) อย่างไรก็ตามหน่วยปอนด์มีการใช้กันหลายค่า ตัวอย่างเช่นในสหรัฐ 2,000 ปอนด์เท่ากับหนึ่งตัน ในขณะที่อื่น 2,204 ปอนด์เท่ากับหนึ่งตัน
ปอนด์นิยมใช้ในสหรัฐอเมริกา โดยหน่วยน้ำหนักทุกอย่างจะใช้เป็นหน่วยปอนด์ ไม่ว่าน้ำหนักบุคคล หรือน้ำหนักเนื้อสัตว์ที่ขายตามตลาด
คำว่า pound มาจากภาษาละตินคำว่า pondus หมายถึง "น้ำหนัก" ส่วนสัญลักษณ์ lb มาจากคำว่า libra หมายถึง "ตาชั่ง, ความสมดุล"