การสลายการชุมนุมที่แยกปทุมวัน พ.ศ. 2563

วันที่ 16 ตุลาคม 2563 ตำรวจสลายการชุมนุมของกลุ่มราษฎรในการประท้วงขับไล่รัฐบาลอย่างสงบด้วยกำลัง ได้แก่ ปืนฉีดน้ำแรงดันสูงผสมสารเคมี และแก๊สน้ำตา ที่แยกปทุมวันไปจนถึงแยกราชเทวี ตั้งแต่เวลาประมาณ 18.50–23.15 น. เบื้องต้นมีรายงานผู้ได้รับบาดเจ็บอย่างน้อย 6 คน และมีผู้ถูกจับกุมกว่า 100 คน
ตำรวจยืนยันว่าได้ปฏิบัติตามหลักสากลเรื่องการควบคุมฝูงชน แต่องค์การและปัจเจกหลายแห่งและคนทั้งในและต่างประเทศประณามการสลายการชุมนุมดังกล่าว ส่วนทางด้านนายกรัฐมนตรีนำคลิปวิดีโอที่ผู้ชุมนุมใช้คีมตัดเหล็กฟาดใส่ตำรวจในชุดเกราะมาโจมตีขบวนการนักศึกษา
ลำดับเหตุการณ์.
ผู้ชุมนุมเริ่มชุมนุมที่แยกปทุมวันตั้งแต่เวลาประมาณ 17.40 น. ซึ่งเปลี่ยนจากแยกราชประสงค์ตามที่ได้กำหนดล่วงหน้าเนื่องจากมีการวางกำลังตำรวจอย่างแน่นหนา นอกจากนี้ กองอำนวยการร่วมแก้ไขสถานการณ์ฉุกเฉินที่มีความร้ายแรง (กอร.ฉ.) ยังมีคำสั่งปิดระบบขนส่งสาธารณะในพื้นที่โดยรอบ
ตั้งแต่เวลาประมาณ 18.50 น. เจ้าหน้าที่ตำรวจใช้กำลังสลายการชุมนุมด้วยปืนฉีดน้ำแรงดันสูงและใช้น้ำผสมสารเคมีสีน้ำเงิน และแก๊สน้ำตา ตำรวจยังมีการใช้อุปกรณ์ส่งเคลื่อนรบกวนระยะไกล
เวลา 19.20 น. พบเจ้าหน้าที่ตำรวจควบคุมฝูงชนคนหนึ่งล้มลงกับพื้นหลังเริ่มฉีดน้ำ และมีรถพยาบาลเข้ามารับตัว ผู้ชุมนุมเข้าไปหลบอยู่ในจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ส่วนทางมหาวิทยาลัยปิดประตูใหญ่ให้เข้าเฉพาะนิสิตที่แสดงบัตรนักศึกษา ให้เข้าเฉพาะทางประตูเล็ก ผู้ชุมนุมบริเวณถนนพญาไทประกาศยุติการชุมนุมในเวลาประมาณ 20.55 น. โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ประจักษ์ ก้องกีรติและอาจารย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยบางคนช่วยจัดระเบียบให้เดินทางกลับ ฝ่ายตำรวจตามสลายการชุมนุมด้วยปืนฉีดน้ำแรงดันสูงตั้งแต่แยกปทุมวันไปทางถนนพระราม 1 จนถึงเวลาประมาณ 21.10 น. ในช่วงเวลานั้น ยังคงเหลือผู้ชุมนุมบริเวณถนนพญาไท ฝั่งราชเทวี และหน้าหอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร พิธา ลิ้มเจริญรัตน์ หัวหน้าพรรคก้าวไกลพยายามเจรจากับตำรวจขอให้เคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บออกจากที่ชุมนุม แต่ไร้ผล
เวลาประมาณ 21.10 น. ตำรวจฉีดน้ำสลายการชุมนุมกลับมารวมตัวกันที่ฝั่งเอ็มบีเคเซ็นเตอร์ ตำรวจติดตามผู้ชุมนุมไปจนถึงสะพานเฉลิมหล้า 56 และแยกราชเทวี และมีการฉีดน้ำขับไล่จนยึดคืนและเปิดการจราจรได้เมื่อเวลาประมาณ 23.15 น.
ผู้บาดเจ็บและผู้ถูกจับกุม.
ศูนย์การแพทย์เอราวัณเปิดเผยในคืนนั้นว่ามีผู้ได้รับบาดเจ็บ 6 คน เป็นเจ้าหน้าที่ 4 นายและประชาชน 2 คน
ด้าน พล.ต.ท.ภัคพงศ์ พงษ์เภตรา ผู้บัญชาการตำรวจนครบาลเปิดเผยว่ามีผู้ถูกจับกุมอย่างน้อย 100 คน รวมทั้งทัตเทพ เรืองประไพกิจเสรี แกนนำกลุ่มเยาวชนปลดแอก, ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน ผู้ร่วมก่อตั้ง Spaceth.co (ซึ่งได้รับการปล่อยตัวในวันที่ 17 ตุลาคม) วันเดียวกัน ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนโพสต์ว่าศาลแขวงปทุมวันยกคำร้องขอฝากขังผู้ถูกจับกุมจำนวน 8 คน สื่อมวลชนจากหนังสือพิมพ์ "ประชาไท" ถูกยึดโทรศัพท์มือถือระหว่างรายงานสด และถูกจับกุมตัวไปยังกองบังคับการตำรวจตระเวนชายแดน ภาค 1 ก่อนได้รับการปล่อยตัวในเช้ามืดวันที่ 17 ตุลาคม
บทวิเคราะห์.
สารเคมี.
สีของน้ำนั้นคาดการณ์ว่าเป็นเมทิลลีนบลู, แอเซอร์เอ, หรือไทโอนีน และใช้ติดตามตัวบุคคลเป็นเวลาหลายวัน ด้านตำรวจไม่สามารถยืนยันประเภทของสารเคมีได้แน่ชัด ทำให้ถูกวิจารณ์ว่าดูไม่ได้ศึกษาสารเคมีที่จัดซื้อมา มีผู้โพสต์ในสื่อสังคมว่า ตนได้รับบาดเจ็บถึงขั้นอวัยวะภายในช้ำ
ตำรวจแถลงว่า สารเคมีนั้นไม่เป็นอันตราย และว่าได้ปฏิบัติตามมาตรฐานนานาชาติสำหรับการควบคุมฝูงชน อย่างไรก็ดี แนวทางของสำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติระบุว่าควรใช้ปืนฉีดน้ำแรงดันสูงเฉพาะกับผู้ประท้วงรุนแรงเท่านั้น และห้ามฉีดใส่บุคคลโดยตรง
คีมตัดเหล็ก.
วรงค์ เดชกิจวิกรม และอัษฎางค์ ยมนาค หยิบยกคลิปโดยสำนักข่าวเอเอฟพีที่มีผู้ประท้วงใช้คีมตัดเหล็กฟาดใส่ตำรวจในชุดเกราะมาตั้งคำถามว่าผู้ชุมนุมมือเปล่าจริงหรือไม่ ในแถลงการณ์ทางโทรทัศน์ในวันที่ 21 ตุลาคม ประยุทธ์ระบุว่าผู้ประท้วงใช้คีมตัดเหล็กทำร้ายตำรวจ และว่ามี "พฤติกรรมรุนแรงอีกหลายอย่างต่อเจ้าหน้าที่"
ปฏิกิริยา.
ฝ่ายผู้ประท้วงตอบโต้โดยมีการจัดแฟลชม็อบที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต และมหาวิทยาลัยขอนแก่นในคืนเดียวกัน หลังจากนั้นผู้ประท้วงชุมนุมติด ๆ กันหลายวัน โดยรัฐบาลสั่งปิดระบบรถไฟฟ้าซึ่งมีผู้ได้รับผลกระทบหลายแสนคน แต่ไม่มีการสลายการชุมนุมอีก
พรรคร่วมฝ่ายค้านประณามการสลายการชุมนุมโดยสงบ เป็นการใช้กำลังเกินกว่าเหตุ และให้เปิดสมัยประชุมวิสามัญของรัฐสภาโดยเร็ว
ดาราหลายคนออกมาแสดงความไม่เห็นด้วยกับการสลายการชุมนุม เช่น สมิทธิ์ อารยะสกุล, ปาณิสรา อารยะสกุล, แพรวา สุธรรมพงษ์ สมาชิกบีเอ็นเคโฟร์ตีเอต, เอกชัย เอื้อสังคมเศรษฐ, คชาภา ตันเจริญ, พิมพ์ผกา เสียงสมบุญ, เจษฎาภรณ์ ผลดี โดยเฉพาะโฟกัส จีระกุล ที่ประกาศจุดยืนชัดเจนว่าขอเลือกข้างประชาธิปไตย หนังสือพิมพ์ "ข่าวสด" และ "บางกอกโพสต์" เขียนบทบรรณาธิการเรียกร้องให้ประยุทธ์ลาออกเพื่อลดความขัดแย้ง
สำนักงานข้าหลวงใหญ่สิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติและองค์การนิรโทษกรรมสากลรับรองสภาพสงบของการชุมนุม และประณามการสลายการชุมนุม ผู้อำนวยการฮิวแมนไรต์วอชเอเชียกล่าวว่า การทำให้การชุมนุมโดยสงบเป็นความผิดเป็นสัญลักษณ์ของการปกครองระบอบเผด็จการ ทั้งเรียกร้องให้สหประชาชาติและรัฐบาลนานาประเทศประณามด้วย และให้ปล่อยตัวนักโทษ นักเคลื่อนไหวชาวฮ่องกง โจชัว หว่อง โพสต์ทวิตเตอร์แสดงความเป็นอันหนึ่งเดียวกับผู้ประท้วง และขอให้ทั่วโลกสนใจการประท้วงในประเทศไทย กลุ่มประชาสังคมในเกาหลีใต้เรียกร้องให้รัฐบาลเลิกส่งออกรถติดตั้งปืนฉีดน้ำแรงดันสูงแก่ทางการไทย
วันที่ 22 ตุลาคม นายกรัฐมนตรีประกาศยกเลิกสถานการณ์ฉุกเฉินที่มีความร้ายแรงในพื้นที่กรุงเทพมหานคร และคณะรัฐมนตรีออกพระราชกฤษฎีกาเปิดประชุมสมัยวิสามัญในวันที่ 21 ตุลาคม