อัครทูตสวรรค์

อัครทูตสวรรค์  ในนิกายโรมันคาทอลิก หรือ หัวหน้าทูตสวรรค์ ในนิกายโปรเตสแตนต์ หมายถึงทูตสวรรค์ระดับสูง มีที่มาจากคำในภาษากรีก αρχάγγελος ("arch- + angel") พบในความเชื่อของหลายศาสนาทั้งศาสนายูดาห์ ศาสนาคริสต์ และศาสนาอิสลาม ในศาสนายูดาห์และศาสนาคริสต์ส่วนมากถือเหมือนกันว่า อัครทูตสวรรค์ประกอบด้วย "มีคาเอล" และ "กาเบรียล" ส่วนหนังสือโทบิตได้นับรวม "ราฟาเอล" เป็นอัครทูตสวรรค์ด้วย แต่หนังสือเล่มนี้เป็นที่ยอมรับเข้าในสารบบคัมภีร์ไบเบิลเฉพาะในคริสตจักรโรมันคาทอลิกและออร์ทอดอกซ์เท่านั้น ส่วนคริสตจักรในนิกายโปรเตสแตนต์ไม่ยอมรับ 
ชาวโรมันคาทอลิกนิยมฉลองอัครทูตสวรรค์ทั้งมีคาเอล, กาเบรียล และราฟาเอล ในวันที่ 29 กันยายน (ในอดีตวันฉลองทูตสวรรค์กาเบรียลเป็นวันที่ 24 มีนาคม และฉลองทูตสวรรค์ราฟาเอลในวันที่ 24 ตุลาคม) อัครทูตสวรรค์ที่เป็นที่รู้จักในศาสนาอิสลาม คือ กาเบรียล, มีคาเอล, ราฟาเอล และอิสรออีล ส่วนจารีตอื่น ๆ ถือว่าอัครทูตสวรรค์มี 7 องค์ โดยนามจะแตกต่างกันไปตามแหล่งที่มา
ในศาสนาคริสต์.
คัมภีร์ไบเบิลภาคพันธสัญญาใหม่พูดถึงทูตสวรรค์อยู่หลายครั้ง (เช่น ทูตสวรรค์ได้แจ้งสารแก่นางมารีย์ โยเซฟ และเหล่าคนเลี้ยงแกะ และมีทูตสวรรค์อยู่บริการพระเยซูหลังจากทรงถูกมารทดลองในถิ่นทุรกันดาร มีทูตสวรรค์เยี่ยมพระเยซูขณะทรงรับพระทรมาน ทูตสวรรค์ที่ถ้ำฝังพระศพของพระเยซู ทูตสวรรค์ที่ปล่อยนักบุญเปาโลอัครทูตและนักบุญซีโมนเปโตรอัครทูตออกจากคุก) แต่มีการเอ่ยถึง “อัครทูตสวรรค์” เพียงแค่สองครั้งเท่านั้น คือ "อัครทูตสวรรค์มีคาเอล" ในจดหมายของนักบุญยูดา 1:9 และในจดหมายของนักบุญเปาโลถึงชาวเธสะโลนิกา ฉบับที่ 1 4:16 ระบุว่าเราจะได้ยิน "เสียงหัวหน้าทูตสวรรค์" ในเวลาที่พระคริสต์เสด็จกลับมา
แต่โดยนัยแล้ว ได้มีการกล่าวถึงชื่อของท่านอัครทูตสวรรค์อยู่อีกหลายครั้งหลายท่าน โดยเอ่ยแต่เพียงนาม เช่น "พระเจ้าผู้ทรงพระสิริรุ่งโรจน์ทรงฟังคำอธิษฐานของคนทั้งสอง พระองค์ทรงส่งราฟาเอล ให้ไปรักษาทั้งสองคน" หนังสือโทบิต หรือโดยกล่าวถึงเพียงแค่คำว่า 'ทูตสวรรค์' อาจเป็นเพราะผู้บันทึกให้ความสำคัญกับเนื้อหาที่ตามมาซึ่งมีความสำคัญมากกว่า แต่ตัวผู้นำสารเองก็จัดเป็นผู้มีความพิเศษตามสารที่นำส่งนั้นๆ เช่น พระวรสารฉบับนักบุญลูกา 1:18 "ข้าพเจ้าคือคาเบรียล ซึ่งเฝ้าอยู่เฉพาะพระพักตร์พระเจ้า พระองค์ทรงใช้ข้าพเจ้ามาพูดกับท่านและนำข่าวดีนี้มาแจ้งให้ท่านทราบ แต่ท่านไม่เชื่อคำของข้าพเจ้าซึ่งจะเป็นจริงตามนั้น ดังนั้นท่านจะเป็นใบ้จนกว่าเหตุการณ์นี้จะเป็นจริง" และที่ท่านอัครทูตสวรรค์คาเบรียลกล่าวแก่พระนางมารีอาว่า "จงยินดีเถิด ท่านผู้ที่พระเจ้าทรงโปรดปราน พระเจ้าสถิตอยู่กับท่าน" ลูกา 1:28 
โรมันคาทอลิก.
ศาสนจักรโรมันคาทอลิกนับถืออัครทูตสวรรค์ 3 องค์ และยกย่องให้เป็นนักบุญ ได้แก่
โดย เอล หรือ อีล มีความหมายว่า -แห่งพระผู้เป็นเจ้า
ชื่อสุดท้าย "ราฟาเอล" ถูกระบุไว้ในหนังสือโทบิต บท 12:15 "เราคือราฟาเอล หนึ่งในทูตสวรรค์ทั้งเจ็ดผู้ยืนและรับใช้อยู่เบื้องหน้าพระสิริรุ่งโรจน์ของพระเป็นเจ้า"
ในหนังสือเอดราสที่สี่ ได้รวมอูรีเอลเป็นอัครทูตสวรรค์ด้วย อย่างไรก็ตามหนังสือเอดราสนี้ไม่เป็นที่ยอมรับในสารบบไบเบิลของคาทอลิก
โปรเตสแตนต์.
คัมภีร์ไบเบิลฉบับของโปรเตสแตนต์ระบุชื่อทูตสวรรค์เพียง 2 องค์ คือ "อัครทูตสวรรค์มีคาเอล" และ "ทูตสวรรค์กาเบรียล" ชาวโปรเตสแตนต์เห็นว่าอัครทูตสวรรค์มีเพียงองค์เดียวเท่านั้นคือมีคาเอล ดังที่ปรากฏคำว่า “อัครทูตสวรรค์มีคาเอล” อย่างชัดเจนเพียงองค์เดียวในสารบบคัมภีร์ฝ่ายโปรเตสแตนต์  ส่วนกาเบรียลไม่เคยถูกเรียกว่าอัครทูตสวรรค์เลยแม้แต่ในพระวรสาร 
มีชาวโปรเตสแตนต์บางกลุ่ม เช่น เซเวนต์เดย์แอดเวนทิสต์ มีทัศนะคล้ายๆ กันนี้ และมีแมทธิว เฮนรี นักเขียนอรรถาธิบายคัมภีร์คณะเพรสไบทีเรียน ซึ่งเชื่อว่าอัครทูตสวรรค์มีคาเอลจริง ๆ แล้วไม่ใช่ทูตสวรรค์ แต่มีฐานะเป็นพระบุตรพระเป็นเจ้า ตามทรรศนะนี้เห็นว่าคำว่าอัครทูตสวรรค์หมายถึง “ผู้เป็นหัวหน้าของทูตสวรรค์” ไม่น่าใช่ “ทูตสวรรค์ที่เป็นหัวหน้า” และถือว่าเป็นตำแหน่งเดียวกับ “หัวหน้าดวงดาว” (ที่ปรากฏในหนังสือดาเนียล 8:11) แม้ว่าคริสตจักรเซเวนต์เดย์แอดเวนทิสต์โดยทั่วไปจะยอมรับแนวคิดนี้ แต่ฝ่ายนิกายแบปทิสต์กลับมีแค่ไม่กี่กลุ่มที่ยอมรับ
ในศาสนาอิสลาม.
ในศาสนาอิสลาม ปรากฏชื่อมลาอิกะฮ์ที่มีบทบาทสำคัญหรืออัครทูตสวรรค์ ดังนี้