อนุสรณ์ ธรรมใจ

รองศาสตราจารย์ ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ เป็นนักเศรษฐศาสตร์ นักวิชาการ และนักเขียนชาวไทย ปัจจุบันดำรงตำแหน่งคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ และผู้อำนวยการศูนย์วิจัยเศรษฐกิจดิจิทัล การลงทุนและการค้าระหว่างประเทศ มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย อีกทั้งยังเป็นรองศาสตราจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ และกรรมการวิทยาลัยนานาชาติปรีดี พนมยงค์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
เขาเคยดำรงตำแหน่งคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ระหว่างปี พ.ศ. 2550 ถึง เมษายน พ.ศ. 2562 และเป็นรองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการของมหาวิทยาลัยเดียวกันในช่วงปี พ.ศ. 2556 ถึง พ.ศ. 2561 ในช่วงหนึ่ง อนุสรณ์ได้รับแต่งตั้งเป็นกรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย ระหว่างเดือนเมษายน พ.ศ. 2557 ถึง พฤษภาคม พ.ศ. 2558 รวมถึงเคยดำรงตำแหน่งประธานกรรมการบริษัท บีบีจีไอ ไบโอเอทานอล และประธานกรรมการตรวจสอบของบริษัท ช. ทวี จำกัด (มหาชน)
ในภาครัฐ เขามีบทบาทสำคัญหลายด้าน โดยเป็นกรรมการนโยบาย และประธานกรรมการกำกับความเสี่ยงขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ไทยพีบีเอส) โดยก่อนหน้านี้เคยเป็นประธานอนุกรรมการด้านเครือข่ายและการมีส่วนร่วม ซึ่งสิ้นสุดวาระเมื่อวันที่ 30 กันยายน พ.ศ. 2567 เขายังดำรงตำแหน่งรองประธานมูลนิธิปรีดี พนมยงค์ และประธานกรรมการบริหารสถาบันปรีดี พนมยงค์
อนุสรณ์เคยดำรงตำแหน่งกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการนโยบายและกำกับการบริหารหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง จำนวน 2 วาระ และเคยเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิด้านการบริการในคณะกรรมการสภาการศึกษา อีกทั้งยังเป็นที่ปรึกษาการเงินการคลังให้แก่คณะกรรมการประกันสังคม (ชุดเลือกตั้ง) และดำรงตำแหน่งอนุกรรมการด้านการจัดเก็บเงินสมทบ การพัฒนาสิทธิประโยชน์ และการบริหารการลงทุน สำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน รวมถึงเป็นประธานอนุกรรมการบริหารความเสี่ยงกองทุนเงินทดแทน และประธานอนุกรรมการเฉพาะกิจเพื่อปรับสูตรบำนาญในระบบประกันสังคม
ประวัติ.
อนุสรณ์ ธรรมใจ หรือ ดร.อนุสรณ์ ธรรมใจ เกิดเมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2509 ณ ตำบลในเวียง อำเภอเมือง จังหวัดแพร่ ซึ่งตั้งอยู่ในภาคเหนือของประเทศไทย เขาเติบโตในครอบครัวชนชั้นกลางซึ่งบิดาและมารดาประกอบธุรกิจค้าขายและรับเหมาก่อสร้าง มีพี่น้องร่วมสายโลหิตจำนวนสามคน ในวัยเด็ก เขาเข้าเรียนที่โรงเรียนอนุบาลแพร่ และต่อมาในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึง 4 ที่โรงเรียนเจริญศิลป์ จังหวัดแพร่ ความใกล้ชิดกับสภาพความเป็นอยู่ของผู้คนในพื้นที่ชนบทและการเผชิญกับโครงสร้างบริการภาครัฐที่ยังไม่ทั่วถึง ได้หล่อหลอมให้เขามีความตระหนักในปัญหาความเหลื่อมล้ำตั้งแต่วัยเยาว์
เมื่อเขาอายุเพียง 7 ขวบ บิดาของเขาได้ถึงแก่กรรมด้วยโรคความดันโลหิตสูงและเส้นเลือดในสมองแตก เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้เขาตระหนักถึงความไม่พร้อมของระบบบริการทางการแพทย์ในต่างจังหวัด ซึ่งกลายเป็นแรงผลักดันให้เขาใฝ่ฝันที่จะมีบทบาทในการยกระดับระบบบริการสาธารณสุขของประเทศไทยในอนาคต มารดาของเขา นางวิลาวัลย์ ประเสริฐศักดิ์ ธรรมใจ ได้เลี้ยงดูบุตรชายทั้งสามคนด้วยตนเอง และดำเนินกิจการร้านค้าบนถนนเจริญเมือง จังหวัดแพร่ เพื่อสร้างความมั่นคงให้แก่ครอบครัว เธอได้ปลูกฝังค่านิยมแห่งความขยันหมั่นเพียร ความซื่อสัตย์ และความรักในความยุติธรรมให้แก่บุตรชายทุกคน รวมถึงอนุสรณ์ ซึ่งค่านิยมเหล่านี้ได้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญของบทบาททางสังคมและวิชาการของเขาในเวลาต่อมา
ในช่วงชีวิตนิสิต เขาศึกษาที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้แสดงบทบาทนำในกิจกรรมสาธารณะ โดยได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งนายกองค์การบริหารสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเป็นกรรมการสหพันธ์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของบทบาททางสังคมในระดับประเทศ ต่อมา เขาได้เข้ารับราชการเป็นผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนานโยบายสาธารณะ สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ระหว่างปี พ.ศ. 2548 ถึง 2549 โดยได้พยายามผลักดันนโยบายหลายด้าน โดยเฉพาะการปฏิรูประบบบริการสาธารณสุข และได้มีส่วนร่วมในโครงการปฏิรูปประเทศไทย
ในระหว่างการอภิปรายภายใต้โครงการปฏิรูปประเทศไทย ณ ห้องประชุมมูลนิธิ 14 ตุลาคม เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2549 เขาได้แสดงออกถึงความหดหู่ต่อวิกฤติทางการเมือง ความขัดแย้งรุนแรง การทุจริตคอร์รัปชัน และการไม่ยึดมั่นต่อหลักประชาธิปไตยซึ่งเกิดขึ้นจากการรัฐประหารและการแทรกแซงของอำนาจนอกระบบ
การศึกษา.
หลังจากจบการศึกษาระดับประถมศึกษาที่จังหวัดแพร่ อนุสรณ์ ธรรมใจได้รับการสนับสนุนจากมารดาให้ย้ายเข้ามาศึกษาต่อในระดับมัธยมศึกษาที่กรุงเทพมหานคร โดยเริ่มต้นที่โรงเรียนอัสสัมชัญศรีราชา ซึ่งต่อมาเขาได้รับรางวัลศิษย์เก่าดีเด่นในโอกาสครบรอบ 60 ปีของโรงเรียน จากนั้นจึงสอบเข้าโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา พญาไท และสำเร็จการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ในระหว่างเรียนเขาได้แสดงบทบาทความเป็นผู้นำในกิจกรรมของโรงเรียน โดยดำรงตำแหน่งประธานชมรมบำเพ็ญประโยชน์และรองประธานชมรมวาทศิลป์ ทั้งยังได้ริเริ่มและระดมทุนจัดสร้างสนามเด็กเล่นให้แก่เด็กพิการและเด็กกำพร้าที่บ้านปากเกร็ด ซึ่งเป็นหนึ่งในประสบการณ์ที่หล่อหลอมจิตสำนึกด้านสาธารณะของเขาในช่วงวัยเยาว์
เมื่อเข้าสู่ระดับอุดมศึกษา เขาเลือกศึกษาที่คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยสามารถสอบเข้าศึกษาได้ในอันดับที่หนึ่งของสายศิลป์-คณิต และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีด้วยเกียรตินิยม ความเป็นผู้นำของเขายังคงเด่นชัด โดยได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งนายกองค์การบริหารสโมสรนิสิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และเป็นกรรมการสหพันธ์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางสาธารณกิจในระดับชาติในเวลาต่อมา
หลังสำเร็จการศึกษาจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เขาเดินทางไปศึกษาต่อที่ประเทศสหรัฐอเมริกา โดยสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทด้านบริหารธุรกิจจาก Southeastern University และระดับปริญญาโทด้านเศรษฐศาสตร์จาก Fordham University ต่อมาได้รับปริญญาเอกด้านเศรษฐศาสตร์ระหว่างประเทศ การเงิน และการพัฒนา จากสถาบันเดียวกันในรัฐนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา
นอกจากนี้ เขาเคยศึกษาหลักสูตรนิติศาสตร์ภาคบัณฑิตที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นเวลา 2 ปี รวมทั้งเคยศึกษาในหลักสูตรปริญญาตรีนิติศาสตร์ของมหาวิทยาลัยรามคำแหง และหลักสูตรปริญญาโทด้านรัฐประศาสนศาสตร์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เป็นเวลา 1 ปี ซึ่งแสดงถึงความมุ่งมั่นในการแสวงหาความรู้ด้านสังคม การเมือง และกฎหมายจากหลากหลายมิติ
ในด้านวิชาชีพ เขาผ่านประสบการณ์ในองค์กรระดับชาติและนานาชาติ ทั้งภาคเอกชนและภาครัฐ เริ่มต้นจากการทำงานในเครือเจริญโภคภัณฑ์, C.P. (USA) Inc., ธนาคารซิตี้แบงก์ประเทศไทย และธนาคารไทยธนาคาร (ปัจจุบันคือธนาคารซีไอเอ็มบี ไทย) จากนั้นได้ก่อตั้งและดำรงตำแหน่งกรรมการผู้จัดการบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน บีที จำกัด (2548–2549) ซึ่งภายหลังได้เปลี่ยนชื่อเป็น บลจ. CIMB-Principal นอกจากนี้ยังดำรงตำแหน่งกรรมการบริษัท Family Know How ซึ่งเป็นบริษัทในเครือตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (2545–2549)
ในด้านกิจกรรมสาธารณะ เขาเคยดำรงตำแหน่งกรรมการและเลขานุการคณะกรรมการพัฒนานโยบายสาธารณะ และผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนานโยบายสาธารณะ สำนักนายกรัฐมนตรี (2548–2549) อีกทั้งยังเคยเป็นประธานโครงการปฏิรูปประเทศไทย กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของศูนย์พัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม (ศูนย์คุณธรรม) สำนักนายกรัฐมนตรี (2548–2550) กรรมการองค์กรนิรโทษกรรมสากล (ประเทศไทย) กรรมการและประธานกรรมการควบคุมภายในบริษัทไปรษณีย์ไทย จำกัด (2545–2549) และประธานกรรมการบริหารความเสี่ยงและกรรมการธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (2551–2553) รวมถึงกรรมการมูลนิธินิคม จันทรวิทุร
การทำงานหลังการรัฐประหาร 2549 และบทบาทต่อสาธารณะ.
หลังเหตุการณ์ยึดอำนาจ 19 กันยายน พ.ศ. 2549 อนุสรณ์ ธรรมใจ ได้แสดงจุดยืนประชาธิปไตยอย่างชัดเจนจนกระทั่งมีผลกระทบต่อหน้าที่การงานในภาคการเงิน ทำให้เขาหันมาทำงานทางด้านวงการศึกษาและสื่อสารมวลชนเต็มตัว โดยดำรงตำแหน่งคณบดีคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 จนถึงเดือนเมษายน พ.ศ. 2562 และได้จัดตั้งศูนย์วิจัยเศรษฐกิจและธุรกิจเพื่อการปฏิรูป โดยดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการศูนย์วิจัยฯ ในช่วงปี พ.ศ. 2551–2557 และอีกครั้งในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2562 – พฤษภาคม พ.ศ. 2563 ต่อมาได้รับการแต่งตั้งเป็นรองอธิการบดีฝ่ายวิจัยและบริการวิชาการ มหาวิทยาลัยรังสิต (พ.ศ. 2556 – กันยายน พ.ศ. 2561)
ในปี พ.ศ. 2551 เขาได้รับการแต่งตั้งให้เป็นกรรมการและประธานกรรมการบริหารความเสี่ยง ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส.) จนถึงปี พ.ศ. 2553 โดยมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาระบบบริหารความเสี่ยงซึ่งถูกใช้มาจนถึงปัจจุบัน ทำให้ธนาคารมีฐานะการเงินมั่นคงแม้ต้องรองรับนโยบายที่เสี่ยงทางการคลัง เขาได้รับการแต่งตั้งเป็นกรรมการธนาคารแห่งประเทศไทย (เมษายน พ.ศ. 2557 – พฤษภาคม พ.ศ. 2558) และเป็นกรรมการตรวจสอบ โดยร่วมอนุมัติการจัดตั้งสถาบันป๋วย อึ๊งภากรณ์ รวมถึงเสนอแนวทางยกเลิกธนบัตรบางรุ่นเพื่อลดการทุจริตตามตัวอย่างประเทศอินเดีย แม้ข้อเสนอนี้จะไม่ได้รับการตอบสนอง นอกจากนี้เขายังเสนอให้พัฒนาเงินบาทให้เป็นเงินสกุลสำคัญในอาเซียน
เขาตัดสินใจสมัครเป็นผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยใน พ.ศ. 2563 แต่ไม่ได้รับการสรรหา โดยสื่อบางส่วนตั้งข้อสังเกตว่ากระบวนการสรรหาอาจมีการกำหนดตัวผู้ได้รับการแต่งตั้งไว้ล่วงหน้า
อนุสรณ์ยังได้รับการแต่งตั้งเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิของคณะกรรมการกำกับและบริหารนโยบายหนี้สาธารณะ กระทรวงการคลัง (สองวาระ) อดีตกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ สภาวิจัยแห่งชาติสาขาเศรษฐศาสตร์ อนุกรรมการจัดทำบันทึกข้อตกลงและประเมินรัฐวิสาหกิจ สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ กระทรวงการคลัง และได้รับแต่งตั้งเป็นประธานกรรมการตรวจสอบและกรรมการการประปาส่วนภูมิภาคใน พ.ศ. 2556
เขาเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่องเพื่อประชาธิปไตยและสมานฉันท์ ผ่านงานวิชาการ สื่อสารมวลชน และการเข้าร่วมในคณะกรรมการสมานฉันท์เพื่อการปฏิรูปการเมือง รวมถึงคณะกรรมการเสวนาเพื่อแสวงหาทางออกประเทศไทย เขาเคยเป็นกรรมการและประธานกรรมการตรวจสอบ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) (พ.ศ. 2545 – 2559) ได้รับรางวัลคณะกรรมการดีเลิศแห่งปี 3 ปีซ้อนและกรรมการตรวจสอบดีเด่น เขามีบทบาทในการฟื้นฟูบางจากร่วมกับบุคคลสำคัญ เช่น ดร. ชัยอนันต์ สมุทรวณิช, คุณประเสริฐ บุญสัมพันธ์ เป็นต้น รวมถึงเคยเป็นกรรมการ บมจ. อสมท (พ.ศ. 2551 – เมษายน พ.ศ. 2554) กรรมการบริหารกองทุนกิจการโทรคมนาคมเพื่อประโยชน์สาธารณะ กทช. (พ.ศ. 2551–2554) อดีตกรรมการสถาบันปรีดี พนมยงค์ และอนุกรรมการประเมินผลรัฐวิสาหกิจ
เขายังเป็นคอลัมนิสต์ประจำหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ และ Commentator ในรายการต่างๆ เช่น คลื่นความคิด FM 96.5, รายการ ECON BIZZ, รายการย้อนอดีตสู่อนาคต ช่อง 9 อสมท, รายการ Tax Talk Biz Focus ทาง TNN2 TrueVision8 และรายการถกอดีต ส่องอนาคต ช่อง 11 กรมประชาสัมพันธ์
ภายหลังจากทำงานภาคธุรกิจมายาวนาน เขาหันมาใช้เวลาส่วนใหญ่กับงานด้านสังคมและการศึกษา โดยมีบทบาทในฐานะนักวิชาการและปัญญาชนสาธารณะ รองประธานมูลนิธิปรีดี พนมยงค์ และประธานคณะกรรมการบริหารสถาบันปรีดี พนมยงค์ ซึ่งจัดกิจกรรมเสวนา PridiTalk อย่างต่อเนื่อง รวมถึงทำหน้าที่อนุกรรมการพัฒนาระบบราชการด้านการส่งเสริมธรรมาภิบาล สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (พ.ศ. 2561–2563) และคณะทำงานประเมินผลรางวัลเลิศรัฐ
เขาเป็นนักวิชาการและนักบริหารที่เชื่อมั่นในประชาธิปไตย สิทธิเสรีภาพ และการเปลี่ยนแปลงสังคมด้วยสันติวิธี โดยมีบทบาทอย่างต่อเนื่องในฐานะนักกิจกรรมทางสังคม นักสื่อสารมวลชน นักวิชาการ และผู้บริหารองค์กรต่าง ๆ เพื่อผลักดันการมีส่วนร่วมของประชาชนในระบบการปกครอง และส่งเสริมสิทธิมนุษยชนสากลเพื่อมวลมนุษยชาติ
การทำงาน.
ก่อน “ดร. นุ” ผันตัวเองมาทำงานภาคเอกชนและแวดวงการเงินการธนาคารทั้งในประเทศและต่างประเทศมากกว่า 25 ปี เคยทำงานสื่อมวลชนช่วงจบการศึกษาใหม่ๆ และ ทำกิจกรรมเคลื่อนไหวทางสังคม เป็นอดีตผู้นำนักศึกษา นายกสโมสรนิสิตจุฬาฯปี 31 และกรรมการ สหพันธ์นิสิตนักศึกษาแห่งประเทศไทย และผู้ประสานงานสหพันธ์นักศึกษาไทยในสหรัฐฯ ปี 34-36 มีบทบาทในการผลักดันให้นายกรัฐมนตรีมาจากการเลือกตั้ง การถ่ายทอดการประชุมรัฐสภาฯ การเปิดเผยทรัพย์สินของนักการเมือง กฎหมายประกันสังคม และการเคลื่อนไหวเพื่อสิ่งแวดล้อมและประชาชนผู้ด้อยโอกาส และร่วมพลักดัน รัฐธรรมนูญปี ๔๐ (ฉบับประชาชน) เป็นต้น ช่วงที่เกิดวิกฤตการณ์เศรษฐกิจปี 40 “อนุสรณ์ ธรรมใจ” ได้ร่วมกับ ศ. นิคม จันทรวิทุร นักวิชาการด้านแรงงานท่านอื่นๆ และผู้นำแรงงาน ผลักดันให้มีการใช้ระบบประกันการว่างงานให้เกิดขึ้นในประเทศไทย ในปี พ.ศ. 2547 เขาได้แสดงปาฐกถาปรีดี พนมยงค์และได้นำเสนอแนวทางการปฏิรูปเศรษฐกิจและการเมืองในหลายเรื่องด้วยกัน ในปี พ.ศ. 2551 ได้ตัดสินใจลงสมัครรับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภา กรุงเทพมหานคร ทั้งที่รู้ว่าโอกาสในการชนะเลือกตั้งไม่มาก เนื่องจากรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ปี 50 ให้มีสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพฯ ได้เพียงท่านเดียว (รัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 ให้มีสมาชิกวุฒิสภาได้ถึง 18 ท่าน) เพื่อประกาศจุดยืนประชาธิปไตย เรียกร้องให้ สมาชิกวุฒิสภามาจากการเลือกตั้ง และต้องการไปผลักดันให้เกิดขบวนการปฏิรูปประเทศไทยครั้งใหญ่ และนำเสนอตัวเองในฐานะที่เป็นกลางทางการเมืองแต่ไม่สามารถฝ่ากระแสความขัดแย้งทางการเมืองแบบสุดขั้วได้ และขณะนั้นกระแสและอิทธิพลของคณะรัฐประหาร คมช ยังคงอยู่ เขาจึงไม่ได้รับเลือกตั้ง แต่ก็ได้คะแนนเสียงจากประชาชนไม่น้อย มากกว่าสองแสนคะแนน จุดยืนทางการเมืองของเขาจึงยึดหลักการประชาธิปไตยอย่างเข้มแข็งและต้องการให้ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองมาจากการเลือกตั้ง ต้องการให้มีระบบเศรษฐกิจแบบเสรีที่มีความเป็นธรรม โดยบทบาทและแนวคิดจึงมีความชัดเจนว่าไม่เห็นด้วยกับแนวทางอนุรักษนิยมและเผด็จการ จึงจัดอยู่ในกลุ่มบุคคลที่มีแนวคิดแบบเสรีนิยมที่ยอมรับข้อดีระบบสังคมนิยมด้วย เขายังเลื่อมใสในแนวทางรัฐสวัสดิการที่มีลักษณะเป็น Productive Welfare System อีกด้วย
ประวัติการสอนและผลงานทางวิชาการ.
ในฐานะนักวิชาการสายเศรษฐศาสตร์ อนุสรณ์ ธรรมใจ ได้อุทิศตนต่อการเรียนการสอนอย่างต่อเนื่องตลอดหลายทศวรรษ โดยมีความเชี่ยวชาญหลากหลายสาขา เช่น เศรษฐศาสตร์การเงินระหว่างประเทศ เศรษฐกิจประเทศไทย เศรษฐศาสตร์การพัฒนา การเงินการธนาคาร การบริหารการเงินการคลัง เศรษฐศาสตร์การจัดการ ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน ธรรมาภิบาล นโยบายสาธารณะ และยุทธศาสตร์เศรษฐกิจ เป็นต้น วิชาที่เขาสอนมีทั้งระดับปริญญาตรี ปริญญาโท และหลักสูตรผู้บริหารระดับสูงในสถาบันอุดมศึกษาหลายแห่ง
นอกจากบทบาทในห้องเรียน เขายังเป็นผู้บรรยาย นักวิเคราะห์ และผู้นำเสนอองค์ความรู้ในเวทีสาธารณะด้านเศรษฐกิจ การลงทุน การเงิน การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีและนวัตกรรม ตลอดจนประเด็นสังคม การพัฒนาประชาธิปไตย ความยุติธรรมทางเศรษฐกิจ สิทธิมนุษยชน และสิทธิแรงงาน โดยเขาได้ถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่านการอบรม การสัมมนา และการเสวนาในสถาบันวิจัยระดับชาติและนานาชาติ
ในด้านผลงานทางวิชาการ เขาเป็นผู้เขียนงานวิจัยสำคัญจำนวนมาก ทั้งในระดับชาติและนานาชาติ เช่น “The Impact of Capital Flows on Asian Economic Growth” (ค.ศ. 2000), งานศึกษาพัฒนาการระบบทุนนิยม กลุ่มทุน และองค์กรผู้ใช้แรงงานในสมัยรัชกาลที่ 7, และรายงานพิเศษ “วงจรสถิติในรอบ 15 ปีกับการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ” จัดทำโดยสำนักงานสถิติแห่งชาติ เขายังเป็นหัวหน้าโครงการวิจัยเรื่อง “การประเมินผลการดำเนินงานของกองทุนเงินทดแทน” ให้กับสำนักงานประกันสังคม กระทรวงแรงงาน และเคยจัดทำโครงการนโยบายรัฐวิสาหกิจ ร่วมกับกระทรวงการคลังและสภาวิจัยแห่งชาติ
บทความวิชาการของเขาครอบคลุมทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ โดยผลงานเด่น ได้แก่ “Financial Liberalization in East Asian Economics before the 1997 Asian Crisis” และ “The Role of Capital Flows in Asian Economic Growth and Development before Crisis 1997” ตีพิมพ์ในวารสารพัฒนบริหารศาสตร์ ปีที่ 45 ฉบับที่ 1 (ฉบับพิเศษ) ขณะที่ในภาษาไทย เขาได้วิเคราะห์แนวคิดเศรษฐศาสตร์ในบริบทไทยผ่านบทความ เช่น “ต้นกล้าความคิดเศรษฐศาสตร์ในสยาม จากทรัพย์ศาสตร์ (พระยาสุริยานุวัฒน์) จนถึงเค้าโครงสมุดปกเหลือง (ท่านปรีดี พนมยงค์)” นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้เขียนบทความทั่วไปและบทความเชิงวิเคราะห์กว่า 3,000 ชิ้น ที่ปรากฏในสื่อมวลชนและวารสารวิชาการหลากหลายแขนง
เขายังได้ผลิตตำราเรียนและเอกสารวิชาการจำนวนมากเพื่อประกอบการเรียนการสอนในระดับมหาวิทยาลัย เช่น “ECO109 เศรษฐศาสตร์เบื้องต้น” (ร่วมแต่ง), “ECO321 เศรษฐศาสตร์ตลาดการเงิน”, “ECO491 เศรษฐกิจประเทศไทย” และ “สัมมนาเศรษฐศาสตร์และนโยบายสาธารณะ” นอกจากนี้ เขายังเขียนหนังสือด้านเศรษฐศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และการเมืองมากกว่า 20 เล่ม รวมถึงผลงานสำคัญอย่าง พลวัตประเทศไทย, ปรีดี รัฐบุรุษผู้อภิวัฒน์, พลวัตเศรษฐกิจสู่ศตวรรษที่ 21, วิกฤติเศรษฐกิจ วิกฤติเศรษฐกิจโลก และ ย้อนอดีตสู่อนาคต ว่าด้วยการอภิวัฒน์ สงครามกลางเมือง และสันติภาพ โดยผลงานล่าสุดในปี พ.ศ. 2566 คือหนังสือ เศรษฐศาสตร์การเมืองว่าด้วยพัฒนาการประชาธิปไตย เศรษฐกิจ และสังคม: จากสยามยุคปฏิรูปสู่ไทยยุคเศรษฐกิจดิจิทัล ซึ่งสะท้อนแนวคิดแบบบูรณาการที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์ เศรษฐศาสตร์ และประชาธิปไตยเข้าด้วยกันอย่างลุ่มลึก
บทบาทและการปรากฏตัวในสื่อ (พ.ศ. 2568).
ในช่วงต้นปี พ.ศ. 2568 ดร. อนุสรณ์ ธรรมใจ ปรากฏตัวในบทบาทนักวิเคราะห์เศรษฐกิจและสังคม โดยทำนายว่าสงครามการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีนจะทวีความรุนแรงขึ้นในครึ่งหลังของปี พร้อมประเมินว่า GDP ไตรมาสที่ 1 ของประเทศไทยมีแนวโน้มขยายตัวได้ดี นอกจากนี้ยังวิจารณ์การแข่งขันระหว่างมหาอำนาจที่เร่งพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ และชี้ให้เห็นโอกาสของไทยในการพัฒนาเป็นศูนย์กลางทางการเงินในทศวรรษหน้า
ต่อมาในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2568 เขาเข้าร่วมรายการ “The Leader Insight” ทาง FM 96.0 (เดิมคือ FM 96.5) และเผยแพร่ผ่านช่อง YouTube ของรายการ เพื่อวิเคราะห์หัวข้อ “AI จีน: การทำลายล้างอย่างสร้างสรรค์” และการทดลองคริปโต-แซนด์บ็อกซ์ โครงสร้างพื้นฐานทางการเงินดิจิทัล โดยเน้นเรื่อง Agentic AI, Synthetic Media และ Extended Reality พร้อมเสนอให้ปฏิรูประบบประกันสังคมให้เป็นองค์กรอิสระที่มีธรรมาภิบาล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพด้านรัฐสวัสดิการ
m.facebook.com
ในเดือนเมษายน พ.ศ. 2568 อนุสรณ์เขียนบทความเรื่อง “ผนึกกำลังอาเซียนเพื่อลดผลกระทบภาษีตอบโต้การค้า” จัดทำภายใต้สถาบันปรีดี พนมยงค์ โดยเรียกร้องให้ไทยใช้โอกาสจากความขัดแย้งการค้าสหรัฐฯ–จีนดำเนินนโยบายร่วมกับภาครัฐและเอกชน
ต่อมาในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2568 เขาให้สัมภาษณ์ในรายการ The Leader Insight อีกครั้ง โดยเรียกร้องให้รัฐผ่อนคลายกฎระเบียบเพื่อช่วยลดต้นทุนธุรกิจไทย รวมถึงการจัดการปัญหา “จีนเทา” และสิทธิการส่งออก โดยเสนอให้ธนาคารแห่งประเทศไทยปรับบทบาทให้มีประชาชนเป็นศูนย์กลาง และเตือนถึงความเสี่ยงหากเกิดรัฐประหาร โดยยังเน้นการปฏิรูประบบบำนาญและสวัสดิการเพื่อความมั่นคงทางเศรษฐกิจ
ในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2568 เขาได้ปรากฏตัวในข่าวของไทยพีบีเอสเพื่อเตือนถึงความเสี่ยงด้านการส่งออกและอัตราการว่างงาน ที่อาจเพิ่มสูงหากการเจรจาภาษีกับสหรัฐฯ ไม่ขยายตามกำหนดเวลา