การค้นหาและกู้ภัยในเขตเมือง

การค้นหาและกู้ภัยในเขตเมือง (ย่อ: USAR หรือ US&R) คือการปฏิบัติการกู้ภัยที่ต้องอาศัยความเชี่ยวชาญและทักษะ ที่มีความเกี่ยวพันกับสภาพพื้นที่ การช่วยเหลือออกจากพื้นที่ประสบภัย การปฐมพยาบาลเบื้องต้น ซึ่งประสบเหตุในเขตเมืองอันเนื่องมาจากแผ่นดินไหว การพังทลายของโครงสร้างอาคารและตึก รวมถึงสงคราม การก่อการร้ายหรืออุบัติเหตุ การวางทุ่นระเบิดและการยุบตัวของพื้น 
การทรุดตัวและพังถล่มของอาคารหรือโครงสร้างอาจเกิดจากโครงสร้างที่ขาดความมั่นคงและตั้งอยู่ในตำแหน่งที่มีความเสี่ยงสูง ปกติหลังจากการพังถล่มมักจะเกิดช่องว่างภายใต้เศษซากของอาคาร ซึ่งมีโอกาสที่ผู้รอดชีวิตและผู้ได้รับบาดเจ็บจำนวนมากติดอยู่ภายในภายใต้ช่องว่างเหล่านั้น และพร้อมที่จะพังทลายลงมาได้ตลอดเวลา 
การค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองอาจจะต้องปฏิบัติการในสถานการณ์ที่ซับซ้อนภายใต้สภาพแวดล้อมที่อันตราย จากเหตุการณ์ที่ผ่านมาในอดีต มักมีการค้นพบผู้รอดชีวิตหลังจากเริ่มปฏิบัติการไปแล้วในหลายชั่วโมงหรือหลายวันต่อมาหลังจากการเริ่มปฏิบัตการ ดังนั้นควรวางแผนในการปฏิบัติการให้สอดคล้องและเป็นไปตามแผนที่วางเอาไว้ 
สำหรับปฏิบัติการที่มีความซับซ้อนและต้องการเครื่องมือที่ทันสมัยในการเข้าปฏิบัติการ หากทีมในท้องถิ่นไม่มีกำลังหรือเครื่องมือในการปฏิบัติการมากพออาจต้องร้องขอทีมค้นหาและกู้ภัยจากต่างชาติเข้ามาปฏิบัติการ ซึ่งปัจจุบันมีการพลักดันให้มีการยกระดับมาตรฐานการค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองทั้งในระดับประเทศและระดับนานาชาติ ภายใต้การดำเนินการของคณะที่ปรึกษาด้านการค้นหาและกู้ภัยระหว่างประเทศ (INSARAG) ซึ่งเป็นผู้ประสานงานและดำเนินการตอบสนองเหตุการณ์ในภัยธรรมชาติขนาดใหญ่ 
การค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองมีความเสี่ยงสูงในหลาย ๆ ด้าน เนื่องจากอาจได้รับอันตรายจากภัยพิบัติต่าง ๆ ขณะปฏิบัติการช่วยเหลือ อาทิ เหตุการณ์แผ่นดินไหว พายุไต้ฝุ่น น้ำท่วม เขื่อนแตก อุบัติเหตุขนาดใหญ่ การก่อการร้าย รวมไปถึงวัตถุปนเปื้อนและอันตราย 
ประเภท.
ทีมค้นหาและกู้ภัยในเขตเมือง อาจจะถูกจัดตั้งขึ้นในรูปแบบของทีมเฉพาะกิจ ซึ่งประกอบไปด้วยกำลังที่มีความสามารถในด้านต่าง ๆ มารวมตัวกันเพื่อปฏิบัติการในการตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉิน อาจประกอบไปด้วย นักพจญเพลิงจากหน่วยดับเพลิง หน่วยงานบังคับใช้กฎหมาย หน่วยงานของรัฐบาลกลางและท้องถิ่น และองค์กรหรือบริษัทเอกชนในการปฏิบัติการแต่ละครั้ง ซึ่งแต่ละประเทศจะมีรูปแบบหน่วยกำกับดูแลที่ต่างกัน อาทิ
การปฏิบัติการที่มีประสิทธิภาพของทีมค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองนั้น เกิดจากการรวมตัวกันเพื่อบูรณาการทำงานร่วมกันระหว่างบุคคลกรการแพทย์ฉุกเฉิน วิศวกร แพทย์ สุนัขค้นหาและกู้ภัย อุปกรณ์ช่วยเหลือเฉพาะทาง รวมไปถึงการสื่อสารสั่งการที่มีประสิทธิภาพเพื่อบริหารจัดการอุปกรณ์สนับสนุนและความช่วยเหลือต่าง ๆ ได้อย่างเหมาะสม ซึ่งการฝึกหน่วยงานกู้ภัยภายในท้องถิ่นให้รับทราบถึงขั้นตอนและกระบวนการปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยของระดับชาติและระหว่างประเทศ เพื่อเตรียมความพร้อม จะช่วยทำให้เมื่อเกิดเหตุการณ์จริงสามารถตอบสนองต่อเหตุการณ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การปฏิบัติการ.
อุปกรณ์.
ทีมค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองสามารถปฏิบัติการได้อย่างต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง และดำรงชีพอยู่ได้ด้วยตัวเอง ไม่น้อยกว่า 7-10 วัน โดยใน 72 ชั่วโมงแรกนับเป็นช่วงเวลาที่ผู้ประสบภัยมีโอกาสรอดสูงที่สุด ซึ่งทีมค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองมีความสามารถในการ
เทคนิค.
การประเมินสถานการณ์ การระบุพื้นที่เป้าหมายและลำดับความสำคัญพื้นที่ที่มีผู้ประสบภัย ในสถานการณ์แผ่นดินไหวอาคารถล่ม โดยให้มีความครอบคลุมพื้นที่มากที่สุด ภายในระยะเวลาสั้นที่สุด
ขั้นตอนการปฏิบัติงาน.
ขั้นตอนการปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองสากลตามระบบของ INSARAG ประกอบไปด้วย 5 ขั้นตอน คือ
ระบบเครื่องหมาย.
เครื่องหมายในการเคลียร์พื้นที่สิ่งปลูกสร้างแต่ละหลังมีความจำเป็นอย่างมากในการค้นหาและกู้ภัยในเขตเมือง ปัจจุบันมีการใช้งานระบบเครื่องหมายของ INSARAG อย่างแพร่หลาย
INSARAG.
ในระดับสากลหรือระหว่างประเทศ มักใช้การทำเครื่องหมายตามรูปแบบที่คณะที่ปรึกษาด้านการค้นหาและกู้ภัยระหว่างประเทศ (INSARAG) เป็นผู้กำหนดขึ้น ประกอบไปด้วย 3 รูปแบบ คือ เครื่องหมายพื้นที่ปฏิบัติงาน เครื่องหมายผู้ประสบภัย และเครื่องหมายการเคลียร์พื้นที่อย่างรวดเร็ว
เครื่องหมายพื้นที่ปฏิบัติงาน.
เครื่องหมายพื้นที่ปฏิบัติงาน ประกอบไปด้วย
เครื่องหมายผู้ประสบภัย.
เครื่องหมายผู้ประสบภัย (Victim Marking) จัดทำขึ้นเพื่อระบุตำแหน่งที่อยู่ของผู้บาดเจ็บหรือเสียชีวิตว่าอยู่ในตำแหน่งใด ทั้งที่มีข้อมูลและไม่มีข้อมูล ให้เป็นที่สังเกตเห็นเด่นชัด มีขั้นตอนปฏิบัติคือ
เครื่องหมายการเคลียร์พื้นที่อย่างรวดเร็ว.
เครื่องหมายการเคลียร์พื้นที่อย่างรวดเร็ว (Rapid Clearance Marking: RCM) เป็นการให้เครื่องหมายในพื้นที่ที่มีการประเมินแล้วว่าไม่มีผู้เสียชีวิตหรือรอดชีวิต หรืออาจมีเพียงผู้เสียชีวิต เพื่อลดเวลาการปฏิบัติงานและไปปฏิบัติงานในพื้นที่อื่นต่อ ป้องกันการทำงานซ้ำซ้อนกัน โดยมีหลักเกณฑ์ตามดุลยพินิจของเจ้าหน้าที่ค้นหาและกู้ภัย หรือตามข้อกำหนดของหน่วยงานด้านการจัดการสาธารณภัยของประเทศนั้น ๆ (LEMA) หรือศูนย์ประสานการปฏิบัติในพื้นที่ (OSOCC) หรือหน่วยประสานงานด้านการค้นหาและกู้ภัยในเขตเมือง (UCC) มีขั้นตอนปฏิบัติคือ
FEMA.
ในสหรัฐอเมริกาสำนักจัดการภาวะฉุกเฉินกลาง (FEMA) ใช้ระบบการทำเครื่องหมายที่แตกต่างกับสากลบนโครงสร้างของอาคารหรือพื้นที่ที่ค้นหา ดังต่อไปนี้: 
รหัส X เหล่านี้ถูกใช้ในหลากหลายสถานการณ์ และมีใช้อย่างหลากหลาย (และนำไปใช้และดัดแปลงโดยหน่วยงานอื่น) ระหว่างปฏิบัติการค้นหาและกู้ภัยในเขตเมืองหลังเหตุการณ์พายุเฮอริเคนแคทรีนาเมื่อปี พ.ศ. 2548