คณากร เพียรชนะ

คณากร เพียรชนะ (ชื่อเล่น กร; 18 ธันวาคม พ.ศ. 2512 – 7 มีนาคม พ.ศ. 2563) อดีตผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดยะลา ซึ่งเป็นที่รู้จักจากการเผยแพร่ ในคดีหมายเลขดำที่ 3428/2561 พร้อมพิพากษายกฟ้องจำเลยทั้ง 5 เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2562 ก่อนตัดสินใจจบชีวิตตนเองด้วยการยิงตัวเองด้วยอาวุธปืนเข้าที่บริเวณหัวใจ การจากไปของคณากรได้จุดให้เกิดข้อถกเถียงถึงระบบยุติธรรมของไทยมากมาย โดยเฉพาะในสองข้อเรียกร้องในคำแถลงการณ์ของคณากร ที่เรียกร้องให้ออกกฎหมายแก้ไขเพิ่มเติมพระธรรมนูญศาลยุติธรรมเพื่อห้ามกระทำการตรวจร่างคำพิพากษาก่อนอ่านให้คู่ความฟัง หรือกระทำการใด ๆ อันมีผลเป็นการแทรกแซงผลคำพิพากษา และขอให้รัฐบาลและฝ่ายนิติบัญญัติให้ความเป็นธรรมทางการเงินแก่ผู้พิพากษาทั่วประเทศ อันเป็นที่มาของประโยคว่า ""คืนคำพิพากษาให้ผู้พิพากษา" "คืนความยุติธรรมให้ประชาชน""
ในภายหลัง ศาลอุทธรณ์ภาค 9 ได้มีคำพิพากษาเป็นคดีอุทธรณ์หมายเลขดำที่ 312/2563 พิพากษากลับคำพิพากษาเดิมของนายคณากรโดยพิพากษาให้จำคุกนายซูกรี มูเซะ จำเลยที่ 1 นายแวอาแซ แวยูโซะ จำเลยที่ 3 และนายมัสสัน เจะดือเระ จำเลยที่ 4 ตลอดชีวิต ส่วนนายสาแปอิง สะเตาะ จำเลยที่ 2 และนายอับดุลเล๊าะ มะสาเม๊าะ จำเลยที่ 5 คงจำคุกคนละ 35 ปี 4 เดือน
ประวัติ.
คณากร เพียรชนะ เป็นชาวกรุงเทพมหานคร สำเร็จการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6  จากโรงเรียนผู้ใหญ่เทพลีลา และนิติศาสตรบัณฑิต จากมหาวิทยาลัยรามคำแหง สอบรับราชการในตำแหน่งผู้ช่วยผู้พิพากษาได้เมื่อ พ.ศ. 2545 เริ่มต้นรับราชการในตำแหน่งผู้พิพากษาประจำศาล ผู้พิพากษาประจำศาลล้มละลาย ใน พ.ศ. 2547 และเคยปฏิบัติหน้าที่ที่ศาลจังหวัดปัตตานี ก่อนย้ายมาทำหน้าที่ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นศาลจังหวัดยะลาใน พ.ศ. 2562 เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2562 หลังจากที่ตนได้เผยแพร่คำแถลงการณ์ 25 หน้า กล่าวถึงความอึดอัดในการพิจารณาคดีความมั่นคงใจความว่า "ตนถูกแทรกแซงอย่างหนัก ในการพิจารณาคดีครั้งนี้" คณากรได้ก่อเหตุยิงตนเองในห้องพิจารณาคดี ที่ศาลจังหวัดยะลาทันทีที่ตนได้เผยแพร่คำแถลงการณ์เสร็จสิ้น ทว่าคณากรได้รอดชีวิตเนื่องจากกระสุนมิได้ถูกบริเวณสำคัญ
การเคลื่อนไหวทางกฎหมาย.
พนักงานสอบสวน สภ.เมืองยะลา ได้ขออนุญาตประธานศาลฎีกาดำเนินคดีต่อคณากรตามความผิด พ.ร.บ.อาวุธปืนและเครื่องกระสุนปืน ในขณะเดียวกัน ที่ประชุมคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรมมีมติตั้งกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงสอบสวนการกระทำผิดวินัยต่อคณากร และมีมติให้คณากรไปดำรงตำแหน่งช่วยราชการกองผู้ช่วยในศาลอุทธรณ์ภาค 5 จังหวัดเชียงใหม่ชั่วคราว จนกว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงคำสั่ง ซึ่งเป็นตำแหน่งราชการสุดท้ายของคณากร และเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2563 คณากรตัดสินใจเผยแพร่จดหมายลาจำนวน 2 หน้ากระดาษ และยิงตนเองอีกเป็นครั้งที่สองที่บ้านพักส่วนตัว ณ จังหวัดเชียงใหม่ เป็นเหตุให้เสียชีวิต งานณาปนกิจศพของคณากรถูกจัดขึ้นที่สุสานสันกู่เหล็กเชียงใหม่ ท่ามกลางคณะผู้พิพากษาเจ้าหน้าที่ศาลภาค 5 และประชาชนมารอรับศพจำนวนมาก จากนั้นทำพิธีรดน้ำศพโดยมีสราวุธ เบญจกุล เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรมเป็นประธานในพิธี พร้อมด้วยธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ อดีตหัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ พรรณิการ์ วานิช อดีตโฆษกพรรคอนาคตใหม่ และสมาชิกพรรคอนาคตใหม่หลายคน มาร่วมแสดงความเสียใจ กับทางครอบครัว
ในวันที่ 18 มีนาคม พ.ศ. 2563 สราวุธ เบญจกุล เลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม ให้สัมภาษณ์ถึงการยุติดำเนินการสอบสวนการรักษาวินัยผู้พิพากษา กรณีของคณากร เพียรชนะว่า เมื่อปรากฏเหตุในภายหลังที่ผู้พิพากษาคณากรได้เสียชีวิตลงเมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2563 ตนในฐานะเลขาธิการสำนักงานศาลยุติธรรม ได้รายงานให้ไสลเกษ วัฒนพันธุ์ ประธานศาลฎีกาทราบตามขั้นตอนกรณีข้าราชการตุลาการนั้นพ้นจากตำแหน่งเมื่อตาย พร้อมเสนอการยุติสอบสวนเรื่องดังกล่าว ซึ่งประธานศาลฎีกาพิจารณาแล้วมีคำสั่งเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2563 ที่ผ่านมา ให้ยุติการสอบสวนกรณีผู้พิพากษาคณากร ส่วนคดีอาญา ที่พนักงานสอบสวน สภ.เมืองยะลา ได้เคยขออนุญาตประธานศาลฎีกาดำเนินคดีผู้พิพากษาคณากร ตามความผิด พ.ร.บ.อาวุธปืนและเครื่องกระสุนปืนฯ พ.ศ. 2490 นั้น เมื่อเสียชีวิต สิทธิการดำเนินคดีอาญาก็เป็นอันระงับ ยุติไปตามประมวลวิธีพิจารณาความอาญา
คณากรสมรสกับอิสริยา เพียรชนะ และมีบุตรสาวร่วมกันหนึ่งคนคือขวัญชนก เพียรชนะ
การเสียชีวิต.
หลังจากการรอดชีวิตจากการยิงตัวเองในห้องพิจารณาคดี ที่ศาลจังหวัดยะลาเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2562 คณากรได้เสียชีวิตจากการยิงตัวเองอีกครั้งเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2563 ที่จังหวัดเชียงใหม่ ก่อนการยิงตัวเองครั้งแรกนั้น คณากรได้เผยแพร่คำแถลงการณ์ของตัวเองลงใน[[สื่อสังคมออนไลน์]][[เฟซบุ๊ก]] และได้เน้นย้ำประเด็นดังกล่าวอีกครั้งในจดหมายลา โดยระบุว่า "การตรวจร่างคำพิพากษาในศาลชั้นต้นอาจเปิดโอกาสให้มีการแทรกแซงผลคำพิพากษาโดยอธิบดีผู้พิพากษาภาค" ทั้งนี้ได้อ้างถึง[[รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540]] ในลักษณะที่ว่ารัฐธรรมนูญฉบับดังกล่าวได้เขียนป้องกันเรื่องการแทรกแซงคำพิพากษาดังกล่าวเอาไว้ แต่[[รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560]] ซึ่งเป็นฉบับปัจจุบัน ไม่ได้มีกลไกป้องกันการแทรกแซงดังกล่าวอีกต่อไปแล้ว การปลิดชีพตนเองของคณากรนี้ยังเป็นฉนวนเหตุหนึ่งที่ลุกลามไปสู่[[การประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2564|การประท้วงทั่วประเทศ ในปี พ.ศ. 2563]]
คำแถลงการณ์.
ก่อนหน้าที่คณากรจะปฏิบัติการยิงตัวเอง เขาได้โพสต์คำแถลงการณ์จำนวน 25 หน้า ก่อนโพสต์นั้นจะถูกลบไป ทว่าได้มีผู้บันทึกและเผยแพร่แถลงการณ์ดังกล่าวในเวลาต่อมา เนื้อหาเป็นการเล่าถึงคดีและความอัดอั้นตันใจที่ถูกแทรกแซง ซึ่งบันทึกโดยมีใจความสำคัญว่า
"การตรวจร่างคำพิพากษา เริ่มกระทำโดยนายวิสูตร มานะพิทักษ์ ผู้พิพากษาหัวหน้าศาลประจำภาค ทำบันทึกว่า "ไม่เห็นด้วยกับผลคำพิพากษา" ส่งต่อให้นายวรวิทย์ จิรายุกุล รองอธิบดีผู้พิพากษา ทำบันทึกว่า ไม่เห็นด้วยกับผลคำพิพากษา และส่งต่อให้นายเพิ่มศักดิ์ สายสีทอง อธิบดีผู้พิพากษาภาคา 9 ทำคำสั่งที่หน้าบันทึกดังกล่าวโดยประทับคำว่า "ลับ" สั่งให้ผม (คณากร) เขียนคำพิพากษาใหม่ ตามความเห็นของหัวหน้ารองหัวหน้าภาคกับรองอธิบดี"
"หากผมยอมกระทำตามคำสั่งอธิบดี จะมีผลให้จำเลยที่ 1 ที่ 3 และที่ 4 ต้องโทษประหารชีวิตสถานเดียว...ส่วนจำเลยที่ 2 และที่ 5 จะต้องจำคุกสองในสามส่วน...คือต้องจำคุกตลอดชีวิต... ทั้งนี้คดีนี้ ผมกับองค์คณะคือนายขันติ ชัยสุวรรณ พิจารณาแล้วมีความเห็นว่า พยานหลักฐานของโจทก์ไม่มีน้ำหนักเพียงพอที่จะลงโทษจำเลยทั้งห้าได้ จึงพิพากษายกฟ้อง ต้องปล่อยตัวจำเลยทั้งห้าไป นอกจากนี้รองอธิบดียังกำชับไว้ในหนังสือลับด้วยว่า หากผมยืนยันยกฟ้องก็ให้ขังจำเลยทั้งห้าไว้ในระหว่างอุทธรณ์"
นอกจากนี้คำแถลงยังตั้งข้อสังเกตว่า
"...คดีนี้ไม่ใช่คดีความมั่นคง ไม่ใช่คดีก่อการร้าย โจทก์ไม่ได้ฟ้องจำเลยทั้งห้าว่ากระทำความผิดฐานก่อการร้ายหรือความผิดต่อความมั่นคง แต่พยานหลักฐานทั้งหมดกลับเกิดจากหรือเกิดมีขึ้นในขณะที่จำเลยทั้งห้าถูกควบคุมตัวอยู่ที่ศูนย์ซักถามเป็นเวลานานในฐานะผู้ต้องสงสัย ตามกฎหมายพิเศษคือกฎอัยการศึก..." 
คำแถลงยังเห็นว่าการกระทำของอธิบดี เป็นการแทรกแซงอำนาจตุลาการ ขัดต่อรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 188 ที่บัญญัติว่าผู้พิพากษามีอิสระในการพิจารณาพิพากษาอรรถคดี ซึ่งไม่รู้ว่าอธิบดี ทำเช่นนี้มากี่ครั้งกี่หนและกี่คดีแล้ว การตรวจร่างคำพิพากษาก่อนอ่านให้คู่ความฟัง การแก้ไขถ้อยคำในคำพิพากษาของผู้พิพากษาจนแทบไม่เหลือสำนวนเดิม การมีหนังสือลับให้ผู้พิพากษาเขียนคำพิพากษาใหม่ให้ผลเป็นไปตามที่อธิบดีต้องการ ย่อมทำให้ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นทั่วประเทศไม่มีอิสระในการพิจารณาพิพากษาคดี ทั้งเป็นการเหยียดหยามศักดิ์ศรีของผู้พิพากษา เป็นการทำให้ผู้พิพากษามีศักดิ์ลดลง ให้มีฐานะและสภาพเป็นเพียง "นิติกรบริการ" คอยรับใช้ทำตามคำสั่งอธิบดี
นอกจากนี้คำแถลงยังระบุว่า "เหตุการณ์ดังกล่าวที่เกิดขึ้นกับผมนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น ขณะนี้เพื่อนๆ ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นที่ปฏิบัติหน้าที่อยู่ทั่วประเทศ ก็ถูกกระทำไม่ต่างจากผม เจ็บช้ำระกำใจไม่ต่างกัน เพียงแต่พวกเขามีความอดทนสูงและเหตุการณ์อาจไม่รุนแรงเท่าที่ผมพบเจอ สิ่งที่ผมทำในวันนี้ ผมอาจถูกตั้งกรรมการสอบ และถูกวินิจฉัยว่า กระทำผิดวินัยอันเป็นการประพฤติชั่วอย่างร้ายแรง ผมคงถูกไล่ออกโดยไม่ได้รับเงินบำเหน็จ เพราะผมเป็นเพียงไม้ซีกแต่บังอาจไปงัดไม้ซุง ไม้ซีกย่อมแตกหัก"
และในคำแถลงได้ทิ้งข้อความที่คล้ายเป็นคำลาไว้ว่า
"หากการกระทำของผมทำให้เพื่อนๆผู้พิพากษารุ่น 46 และอาจารย์ประจำรุ่น ต้องเสื่อมเสีย ผมต้องกราบขออภัย ซึ่งผู้พิพากษารุ่น 46 ที่ผมอยู่ในรุ่นนี้ เป็นรุ่นที่มีชื่อเสียงที่ดีมาโดยตลอด ทั้งความรู้ ความสามารถ ความซื่อสัตย์สุจริต เห็นได้จากไม่เคยมีผู้พิพากษาในรุ่นถูกร้องเรียนว่ากระทำผิด ไม่เคยถูกลงโทษทางวินัย ทั้งไม่เคยมีใครตายมาก่อน กล่าวถึงโดยย่อได้ว่า "ไม่จบ ไม่เจ็บ ไม่ตาย" เป็นผู้พิพากษารุ่นที่เหนียวมากๆ แต่ทุกอย่างต้องมีครั้งแรก ผมเป็นคนแรก ต้องขอโทษด้วยครับ"
ในตอนท้ายยังได้ระบุถึงข้อเรียกร้อง 2 ข้อต่อ สภานิติบัญญัติ นายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี คือ
1. เรียกร้องให้สภานิติบัญญัติออกกฎหมายแก้ไขเพิ่มเติม พระธรรมนูญศาลยุติธรรม เพื่อห้ามกระทำการตรวจร่างคำพิพากษาก่อนอ่านให้คู่ความฟัง ทั้งห้ามกระทำใดๆ อันมีผลเป็นการแทกแซงผลคำพิพากษา
2. เรียกร้องให้สภานิติบัญญัติและนายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีให้ความเป็นธรรมทางการเงินแก่ผู้พิพากษาทั่วประเทศ ซึ่งทราบมีผู้พิพากษาบางกลุ่มจัดทำรายละเอียดเกี่ยวกับเรื่องนี้ไว้นานแล้ว แต่มีข้อขัดข้องไม่สามารถส่งออกจากศาลยุติธรรมเพื่อนำเสนอต่อสภานิติบัญญัติและคณะรัฐมนตรีได้
และหน้าสุดท้ายของแถลงการณ์ได้กล่าวว่า
"คืนคำพิพากษาให้ผู้พิพากษา" "คืนความยุติธรรมให้ประชาชน"
"คืนคำพิพากษาให้ผู้พิพากษา" "คืนความยุติธรรมให้ประชาชน"
"คืนคำพิพากษาให้ผู้พิพากษา" "คืนความยุติธรรมให้ประชาชน"
"คำแถลงของผม อาจมีน้ำหนักเบาบางเหมือนขนนก แต่หัวใจผู้พิพากษาหนักแน่นปานขุนเขา จึงมอบหัวใจชั่งบนตราชู ยืนยันคำแถลง ขอความสุขสวัสดีจงมีแด่ทุกท่าน"
ควรมิควรแล้วแต่จะโปรด
นายคณากร เพียรชนะ
ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดยะลา
จดหมายลา.
หลังจากรอดชีวิตจากการยิงตัวเองในห้องพิจารณาคดี ที่ศาลจังหวัดยะลาเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม พ.ศ. 2562 คณากรได้พยายามยิงตัวเองอีกครั้งหนึ่งที่บ้านพักส่วนตัวใน อ.ดอยสะเก็ด จ.เชียงใหม่ ในช่วงเช้าของวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2563 ช่วงที่ภรรยาของคณากรออกไปข้างนอกกับบุตรสาว โดยคณากรได้เขียนจดหมายลาลงในเฟซบุ๊กส่วนตัวชื่อ ‘คณากร ตุลาคม’ ก่อนตัดสินใจจบชีวิตตนเอง ในจดหมายมีข้อความระบุว่า
“เรียนเพื่อนๆ พี่น้องประชาชนชาวไทยที่รัก เรื่องจดหมายลา สืบเนื่องจากผม คณากร เพียรชนะ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดยะลาใช้อาวุธปืนยิงตนเองในห้องพิจารณาคดีที่ 4 ที่ศาลจังหวัดยะลาเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2562 ทั้งแถลงการณ์ผ่านสื่อออนไลน์แจ้งให้ประชาชนทราบถึงการที่ เพิ่มศักดิ์ สายสีทอง อธิบดีผู้พิพากษาภาค 5 แทรกแซงผลคำพิพากษาที่ผมเป็นเจ้าของสำนวนรายละเอียดตามคำแถลงการณ์ 25 หน้าของผมซึ่งคงได้อ่านกันแล้ว
ต่อมาผมถูกศาลยุติธรรมตั้งกรรมการสอบสวนและยังถูกพนักงานสอบสวนแจ้งข้อกล่าวหาเป็นผู้ต้องหาในคดีอาญา ซึ่งผมเชื่อว่าต้องถูกลงโทษออกจากราชการเป็นแน่ ทั้งการดำเนินคดีกับตัวผมเพิ่งจะเริ่มต้นการสูญเสียหน้าที่การงานที่รักนั้นคือการสูญเสียตัวตน ทั้งกลับกลายเป็นผู้ต้องหาเสียเอง สภาพร่างกายและจิตใจของผมไม่อาจรับไหวเต็มไปด้วยความทุกข์ เส้นทางชีวิตของผมในชาตินี้ได้ขาดลงแล้ว
ผมขอยืนยันกับเพื่อนๆ พี่น้องประชาชนชาวไทยทุกท่านว่าสิ่งที่ทำลงไป ผมทำด้วยหัวใจที่บริสุทธิ์ต้องการให้ความยุติธรรมแก่ประชาชนและไม่เสียใจที่ได้กระทำ ผมภูมิใจที่เป็นส่วนหนึ่งในการให้ความยุติธรรมแก่ประชาชน
ในอดีตที่เราใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 ที่ถูกร่างขึ้นโดย สสร. ประชาชนและนักวิชาการทั้งหลายต่างยอมรับว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่มีความเป็นประชาธิปไตยมากที่สุดเท่าที่ประเทศเราเคยมีมา ท่านคงสงสัยว่าขณะใช้รัฐธรรมนูญดังกล่าวทำไมจึงไม่ให้มีการตรวจร่างคำพิพากษาในศาลชั้นต้นเพราะอะไรหรือ สสร. รู้ว่าการตรวจร่างคำพิพากษาในศาลชั้นต้นอาจเปิดโอกาสให้มีการแทรกแซงผลคำพิพากษาโดยอธิบดีผู้พิพากษาภาค
ขออนุญาตถามเพื่อนๆ พี่น้องประชาชนชาวไทยง่ายๆ ว่าสิ่งที่ผมทำลงไปจนถูกสอบวินัยและตกเป็นผู้ต้องหาคดีอาญานี้ท่านพบความชั่วหรือความเลวอยู่ในการกระทำของผมบ้างหรือไม่ ขอทุกท่านตอบในใจเบาๆ ก็พอส่วนผมรู้คำตอบมาตั้งแต่ต้นแล้วเสียดายที่ท่านไม่ใช่ผู้ตัดสิน
ในวันที่ 4 ตุลาคม 2562 ผมไม่คิดว่าจะมีชีวิตรอด แต่วันนั้นสวรรค์ทรงเมตตาให้ผมมีชีวิตอยู่ต่อเข้าใจว่าทรงมีพระประสงค์ให้มาอยู่กับครอบครัวสักระยะหนึ่งเท่านั้น ผมจึงจัดการซ่อมแซมแต่งบ้านบางส่วนให้เรียบร้อยขึ้นเพื่อให้สองแม่ลูกอยู่อย่างสะดวกและปลอดภัยยิ่งขึ้น สอนลูกให้เข้มแข็ง สอนให้เป็นคนดีว่า คนดีคือคนที่ทำในสิ่งที่มีประโยชน์ต่อตนเองผู้อื่นและประชาชนภายในกรอบของศีลธรรม
วันที่ 6-7 มีนาคม 2563 เป็นวันดีลูกปิดเทอมได้หนึ่งสัปดาห์ สมควรแก่เวลา ก่อนหน้านี้ฝึกดับขันธ์บางส่วนมาก่อนแล้ว ดับได้บ้าง ไม่ได้บ้าง ก็ยังดีกว่าดับไม่ลง จึงตัดใจดับขันธ์ทั้งห้าด้วยกำลัง
ชีวิตเป็นเพียงแค่การเดินทาง ร่างกายที่แท้ไม่ใช่ของเรา ท้ายที่สุดย่อมเสื่อมสภาพกลับไปเป็นธาตุทั้งสี่ การพลัดพรากจากหน้าที่การงานหรือคนที่รักก็เช่นกัน ท้ายที่สุดย่อมต้องจากเหลือไว้แต่ความดีในความทรงจำของผู้อื่น เพื่อดับทุกข์จึงขอลาจากไปในเวลานี้แม้จะก่อนเวลาอันควร
ขอความสุขสวัสดีจงมีแด่ทุกท่าน ลาก่อน นายคณากร เพียรชนะ ผู้พิพากษาหัวหน้าคณะชั้นต้นในศาลจังหวัดยะลาฯ และผู้ต้องหา