pythainlp/thai-wiki-dataset-v4 huggingface dataset:
โรงไฟฟ้าพลังน้ำกาคอว์กา

โรงไฟฟ้าพลังน้ำกาคอว์กา  เป็นโรงไฟฟ้าพลังน้ำไหลผ่านและเขื่อนกั้นแม่น้ำนีเปอร์ในเมืองนอวากาคอว์กา แคว้นแคร์ซอน ประเทศยูเครน วัตถุประสงค์หลักของเขื่อนนี้คือการผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ การชลประทาน และการเดินเรือ เขื่อนนี้เป็นเขื่อนที่ 6 และเขื่อนสุดท้ายในกลุ่มเขื่อนขั้นบันไดนีเปอร์ ช่องทางน้ำลึกของเขื่อนเปิดให้มีการขนส่งสินค้าทางเรือทั้งขาขึ้นและขาล่อง สิ่งอำนวยความสะดวกบริเวณเขื่อนได้แก่สวนฤดูหนาวเป็นต้น บนสันเขื่อนมีทางหลวงสาย P47 และทางรถไฟทอดผ่านแม่น้ำนีเปอร์
ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2558 โรงไฟฟ้าพลังน้ำกาคอว์กามีพนักงาน 241 คน และใน พ.ศ. 2562 เขื่อนทำกำไรได้โดยนำเงิน 6.1 ล้านฮรึวญาเข้าสู่งบประมาณรัฐบาลท้องถิ่น และนำเงิน 44.6 ล้านฮรึวญาเข้าสู่รายได้ประชาชาติ
ในเช้าวันที่ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2566 โครงสร้างสำคัญของเขื่อนถูกทำลายโดยน่าจะมีสาเหตุมาจากการระเบิดใกล้ใจกลางเขื่อน ส่งผลให้มีมวลน้ำมหาศาลไหลทะลักลงมาทางปลายน้ำ
ลาเคอร์เซ

ลาเคอร์เซ  เป็นทะเลสาบปล่องภูเขาไฟ เส้นผ่านศูนย์กลาง 2 กิโลเมตร ตั้งอยู่ในรัฐไรน์ลันท์-ฟัลทซ์ ประเทศเยอรมนี ราว 24 กิโลเมตรจากทางตะวันตกเฉียงเหนือของเมืองโคเบล็นทซ์ 37 กิโลเมตรจากทางใต้ของเมืองบ็อน และ 8 กิโลเมตรจากทางตะวันตกของเมืองอันเดอร์นัค เป็นแนวเขาแบบไอเฟิล และเป็นส่วนหนึ่งของพื้นที่ไอเฟิลภูเขาไฟตะวันออก เกิดขึ้นจากภูเขาไฟที่ปะทุแบบพลิเนียนเมื่อราว 13,000 ปีก่อนยุคปัจจุบัน โดยมีค่าตามดัชนีการระเบิดของภูเขาไฟอยู่ที่ 6 ซึ่งเป็นระดับเดียวกับการระเบิดของภูเขาไฟปีนาตูโบเมื่อ ค.ศ. 1991
ลักษณะ.
ทะเลสาบนี้มีรูปไข่ มีตลิ่งสูงรายรอบ มีการขุดลาวาจากที่แห่งนี้ไปทำโม่หินตั้งแต่ยุคโรมันจนกระทั่งมีการริเริ่มนำเครื่องกลึงทำด้วยโลหะมาใช้โม่เมล็ดพืชแทน
การปะทุ.
ปรากฏการณ์ภูเขาไฟในประเทศเยอรมนีนั้นย้อนหลังไปได้หลายล้านปี ซึ่งเกี่ยวกับพันกับรอยร้าวซีโนโซอิกยุโรปที่ทวีตัวขึ้นเนื่องจากแผ่นเปลือกโลกยูเรเชียกับแอฟริกาชนกัน
การระเบิดครั้งแรก ๆ ของทะเลสาบแห่งนี้ ซึ่งเกิดในปลายฤดูใบไม้ผลิหรือต้นฤดูร้อน ส่งผลให้ต้นไม้ราบออกไปถึง 4 กิโลเมตร หินหนืดทำให้เกิดเส้นทางเปิดเข้าสู่พื้นผิวซึ่งปะทุอยู่ราว 10 ชั่วโมง โดยมีกลุ่มเถ้าถ่านพุ่งขึ้นสูงถึงราว 35 กิโลเมตร การปะทุดำเนินไปหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน ก่อให้เกิดหินตะกอนภูเขาไฟไหลออกมาเป็นทาง พัดพาเทฟราท่วมหุบเขายาวไปถึง 10 กิโลเมตร และที่ใกล้ปล่องภูเขาไฟนั้น มีสิ่งทับถมหนากว่า 50 เมตร และแม้ในจุดที่ห่างออกไป 5 กิโลเมตร ก็ยังหนาถึง 10 เมตร เชื่อว่า พืชและสัตว์ในรัศมีราว 60 กิโลเมตรทางตะวันออกเฉียงเหนือ และ 40 กิโลเมตรทางตะวันออกเฉียงใต้ น่าจะถูกทำลายไปทั้งสิ้น มีการประเมินว่า มีหินหนืดปะทุออกมา 6 ลูกบาศก์กิโลเมตร ซึ่งก่อให้เกิดเทฟราราว 16 ลูกบาศก์กิโลเมตร การปะทุแบบพลิเนียนที่มหาศาลเช่นนี้ มีค่า 6 ตามดัชนีการระเบิดของภูเขาไฟ
เทฟราที่ทับถมขึ้นจากการปะทุนี้ทำให้เกิดเป็นเขื่อนขึ้นในรัฐไรน์ลันท์ โดยเป็นทะเลสาบขนาด 140 ตารางกิโลเมตร เมื่อพื้นที่เขื่อนนั้นแตก น้ำที่ทะลักออกมาก็ไหลไปตามกระแสน้ำ และทิ้งสิ่งทับถมไว้ไกลถึงเมืองบอนน์ มีการระบุว่า ผลกระทบเกิดในพื้นที่กว่า 300,000 ตารางกิโลเมตร แผ่ไปตั้งแต่ตอนกลางประเทศฝรั่งเศสจนถึงตอนเหนือประเทศอิตาลี และตอนใต้ประเทศสวีเดนจนถึงประเทศโปแลนด์ นอกจากนี้ ยังก่อให้ประเทศเยอรมนีเกิดฤดูร้อนที่หนาวเย็นไปหลายปีและภาวะสิ่งแวดล้อมสับสนถึง 20 ปี สภาพชีวิตของประชากรท้องถิ่น ซึ่งเรียกว่า วัฒนธรรมเฟเดอร์เมสเซอร์ ก็ได้รับความวุ่นวายเช่นกัน ก่อนเกิดการปะทุนั้น คนกลุ่มนี้ดำรงชีพด้วยการหาของป่าและล่าสัตว์โดยใช้หอกและธนู แต่หลังเกิดการปะทุแล้ว พื้นที่ที่คนกลุ่มนี้อาศัยอยู่ โดยเฉพาะแอ่งทือริงเงิน ได้รับผลกระทบมากที่สุด ทำให้ประชากรคนกลุ่มนี้ลดลงอย่างยิ่ง
อนึ่ง เคยมีการอภิปรายว่า การปะทุนี้น่าจะเป็นสาเหตุให้เกิดยังเกอร์ไดรอัส ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่หนาวเย็นไปทั่วโลกในช่วงใกล้สิ้นยุคน้ำแข็ง เพราะเป็นช่วงเวลาที่ประจวบกันพอดี แต่การลำดับเวลาที่ปรับปรุงใหม่และเผยแพร่ใน ค.ศ. 2021 นั้น แสดงให้เห็นว่า ยังเกอร์ไดรอัสเกิดขึ้นราว 200 ปีหลังการปะทุนี้ จึงน่าจะเป็นไปไม่ได้อีกที่การปะทุนี้จะเป็นสาเหตุของยังเกอร์ไดรอัส
มุโดน

มุโดน  เป็นเมืองในรัฐมอญ ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศพม่า จากมอละมไยน์ไปทางใต้ ตั้งอยู่ริมทางหลวงที่เชื่อมไปยังมอละมไยน์ ถึงตาน-พยูซะยะ
, ไจคะมี และหาดเซะเซ
ศัพทมูลวิทยา.
"มุโดน" มาจากศัพท์ภาษามอญ จาก "มุเดิง"  ซึ่งแปลว่า "ยอดเค็ม"
สถานที่ท่องเที่ยว.
พระนอนวินเซน ซึ่งเป็นพระนอนที่ใหญ่ที่สุดในโลกเป็นสถานที่ท่องเที่ยวสำคัญในมุโดน พระนอนอยู่ชิดถนนพร้อมด้วยรูปปั้นพระอรหันต์สาวกขนาดเท่าคนจริง 500 องค์ พระนอนมีความยาว และสูง ภายในมีห้องต่าง ๆ มากมายพร้อมรูปจำลองคำสอนทางพระพุทธศาสนา ในปี พ.ศ. 2563 พระนอนองค์ที่สอง ที่มีขนาดใกล้เคียงกับพระนอนวินเซนตอยา กำลังอยู่ในระหว่างการก่อสร้าง
สถานที่ท่องเที่ยวอื่น ๆ ได้แก่เจดีย์กานจี้, ทะเลสาบกานจี้, วัดป่าจอนจอนจา, หมู่บ้านวัฒนธรรมมอญที่กะมาแวะ และเขาหินปูนเจาะตะลอน กับ เขายาดะนา 
ประเพณี.
ผู้หญิงในท้องถิ่นมีชื่อเสียงในการทอผ้าสีแดงลายตารางหมากรุก ลวดลายตามขนบประเพณีโลนจีมอญโดยเครื่องทอผ้าแบบดั้งเดิม
ระบบพิกัดศูนย์สูตร

ระบบพิกัดศูนย์สูตร  เป็นระบบพิกัดทรงกลมท้องฟ้าที่แสดงถึงตำแหน่งของวัตถุทางดาราศาสตร์ ที่ใช้กันอย่างแพร่หลายที่สุด
พิกัดเส้นศูนย์สูตรประกอบด้วยค่าพิกัดสองค่าต่อไปนี้
ระบบพิกัดศูนย์สูตรมีความสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับละติจูดและลองจิจูดของพื้นผิวโลกในระบบพิกัดท้องฟ้า เนื่องจากระบบพิกัดศูนย์สูตรมีระนาบอ้างอิงและขั้วเดียวกันกับระบบละติจูดและลองจิจูด เส้นวงกลมใหญ่ที่เทียบเท่ากับเส้นศูนย์สูตรของโลกบนทรงกลมท้องฟ้าเรียกว่า เส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า ในทำนองเดียวกัน จุดที่เทียบเท่ากับขั้วโลกเหนือและขั้วโลกใต้ของโลกเรียกว่า ขั้วท้องฟ้าเหนือ และ ขั้วท้องฟ้าใต้
มุมในระบบพิกัดศูนย์สูตรที่สอดคล้องกับละติจูดของระบบพิกัดผิวโลกคือ เดคลิเนชัน มีหน่วยเป็นองศาโดยนับ 0 องศาที่เส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า ในขณะที่ค่ามุมในแนวรอบแกนหมุน (สอดคล้องกับลองจิจูด) ของระบบพิกัดศูนย์สูตรนั้นมีการใช้อยู่ 2 แบบ อาจใช้ ไรต์แอสเซนชัน หรือใช้ มุมชั่วโมง แล้วแต่ความสะดวก ทั้งสองมีความแตกต่างกันดังต่อไปนี้
ไรต์แอสเซนชันแสดงถึงระยะทางเชิงมุมระหว่างเทห์ฟากฟ้ากับจุดวสันตวิษุวัต โดยทิศตะวันออกมีค่าเป็นบวก
โดยปกติแล้วไรต์แอสเซนชันจะวัดเป็นหน่วยชั่วโมงแทนที่จะเป็นองศา ซึ่งแตกต่างจากลองจิจูดของโลก ที่กำหนดแบบนี้เพราะการเคลื่อนที่ในตอนกลางวันที่ชัดเจนของระบบพิกัดเส้นศูนย์สูตรนั้นสัมพันธ์อย่างใกล้ชิดกับเวลาและมุมชั่วโมงของดาวฤกษ์ เนื่องจากทรงกลมท้องฟ้าหมุนครบหนึ่งรอบใน 24 ชั่วโมง ดังนั้น 1 ชั่วโมงไรต์แอสเซนชันจึงมีค่าเท่ากับ (360 องศา / 24 ชั่วโมง) = 15 องศา
เนื่องจากแกนหมุนของโลกเปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ เพราะมีการหมุนควงของแกน เมื่อต้องจัดการกับข้อมูลการสังเกตการณ์ที่ห่างกันเป็นระยะเวลาหลายปี จึงจำเป็นต้องระบุต้นยุคอ้างอิงเมื่อระบุตำแหน่งพิกัดของเทห์ฟากฟ้า เช่น ดาวเคราะห์ ดาวฤกษ์ และ ดาราจักร ในปัจจุบันมักใช้ J2000.0 แต่ในการสังเกตการณ์ในยุคเก่ากว่านั้นมักใช้ B1950.0
การนิยามใหม่.
แค่เดิมนั้นค่าไรต์แอสเซนชันถูกนิยามโดยจุดวสันตวิษุวัต ดังนั้นการนิยามจุดวสันตวิษุวัตนี้ให้แน่ชัดจึงมีความสำคัญเป็นอย่างมาก แต่จุดนี้ถูกนิยามขึ้นจากความสัมพันธ์ระหว่างเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้ากับระนาบสุริยวิถีซึ่งเปลี่ยนแปลงไปเนื่องจากการหมุนควงของโลก
เพื่อแก้ปัญหานี้ สหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ได้กำหนดให้ใช้ระบบอ้างอิงท้องฟ้าระหว่างประเทศ (ICRS) ซึ่งทำให้สามารถระบุไรต์แอสเซนชันได้โดยไม่ต้องสนระนาบสุริยวิถี ICRS ถูกกำหนดโดยวัตถุท้องฟ้าที่ปล่อยคลื่นวิทยุที่อยู่ห่างไกล (ส่วนใหญ่เป็นเควซาร์) การเปลี่ยนแปลงคำจำกัดความนี้ได้เริ่มใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2009 และลองจิจูดสุริยคติของเทห์ฟากฟ้าต่าง ๆ ตามคำนิยามใหม่นี้ใหม่จะมีค่ามากกว่าแบบเก่าไป 50 มิลลิพิลิปดาเสมอ
จุดศารทวิษุวัต

จุดศารทวิษุวัต หรือ จุดแรกของกลุ่มดาวคันชั่ง  คือหนึ่งในจุดสองจุดที่สุริยวิถีตัดกันกับเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า (อีกจุดคือจุดวสันตวิษุวัต) นอกจากนี้ยังอาจใช้เรียกจุดในวงโคจรของโลกรอบดวงอาทิตย์ด้วย ในอดีตจุดนี้เคยอยู่ในกลุ่มดาวคันชั่ง แต่ปัจจุบันอยู่ในกลุ่มดาวหญิงสาว
ที่จุดนี้ค่าลองจิจูดสุริยวิถีมีค่าเป็น 180 องศา และช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์ผ่านจุดนี้จะเรียกว่า ศารทวิษุวัต ณ จุดเวลานั้น ดวงอาทิตย์ดูเหมือนจะเคลื่อนผ่านเหนือหัวเมื่อมองจากเส้นศูนย์สูตรของโลก และยังเป็นช่วงที่แกนหมุนของโลก และทิศทางของดวงอาทิตย์ทำมุมฉากกันอีกด้วย
เนื่องจากประเทศไทยและประเทศอื่น ๆ ส่วนใหญ่ใช้ปฏิทินเกรกอเรียน โลกจึงอาจไม่ได้ผ่านจุดศารทวิษุวัตในวันเดียวกันของทุกปี เนื่องจากปีอธิกสุรทิน การเคลื่อนถอยของวิษุวัตจากการหมุนควงของแกนโลก และสาเหตุอื่น ๆ ดังนั้นวันที่ดวงอาทิตย์ผ่านจุดศารทวิษุวัตจึงแตกต่างกันไปในแต่ละปี และนอกจากนี้แล้ว เนื่องจากความแตกต่างของเขตเวลา วันที่ผ่านจุดศารทวิษุวัตก็ยังจะต่างกันไปตามที่ต่าง ๆ บนโลกโดยมีเส้นแบ่งเขตวันสากลเป็นตัวแบ่ง
สโมสรอัลอิตติฮาด (ญิดดะฮ์)

สโมสรอัลอิตติฮาดซาอุดีอาระเบีย  เป็นสโมสรฟุตบอลอาชีพของซาอุดีอาระเบียซึ่งตั้งอยู่ในเมืองญิดดะฮ์ ก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1927 ปัจจุบันเล่นอยู่ในซาอุดีโปรเฟสชันนัลลีก
อัลอิตติฮาดลงเล่นที่คิงอับดุลลอห์สปอร์ตซิตีซึ่งเป็นสนามกีฬาหลักของญิดดะฮ์และเป็นสนามกีฬาที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ในซาอุดีอาระเบีย รองรับผู้ชมได้ 62,345 คน อัลอิตติฮาดเป็นคู่แข่งกับอัลฮิลาลมายาวนาน ซึ่งเรียกว่า "เอลกลาซิโกซาอุดีอาระเบีย" และถือเป็นนัดการแข่งขันที่โดดเด่นที่สุดและมีผู้ชมมากที่สุดในฟุตบอลซาอุดีอาระเบีย
สโมสรฟุตบอลอัลอิตติฮาดเป็นสโมสรกีฬาที่เก่าแก่ที่สุดในซาอุดีอาระเบีย เนื่องจากสโมสรก่อตั้งขึ้นใน ค.ศ. 1927
จุดวสันตวิษุวัต

จุดวสันตวิษุวัต หรือ จุดแรกของกลุ่มดาวแกะ  ในทางดาราศาสตร์ คือหนึ่งในสองจุดที่เป็นจุดตัดระหว่างสุริยวิถีกับเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า (อีกจุดคือจุดศารทวิษุวัต)
ที่จุดนี้ ค่ามุมไรต์แอสเซนชันและลองจิจูดสุริยวิถีจะมีค่าเป็น 0 องศา และช่วงเวลาที่ดวงอาทิตย์เคลื่อนผ่านจุดนี้ (เมื่อมองจากโลก) จะเรียกว่า วสันตวิษุวัต
จุดวสันตวิษุวัตเป็นจุดกำเนิดของทั้งระบบพิกัดสุริยวิถีและระบบพิกัดศูนย์สูตร จนกระทั่งมีการให้คำนิยามใหม่โดยสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ซึ่งใช้ตั้งแต่ปี 2009
ตำแหน่งของจุดวสันตวิษุวัตบนทรงกลมท้องฟ้า เลื่อนไปทางทิศตะวันตกเนื่องจากการหมุนควงของแกนโลก (การเคลื่อนถอยของวิษุวัต) โดยวัฏจักรของการหมุนควงคือ 25800 ปี จุดวสันตวิษุวัต ยังใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงในวิธีกำหนดภาวะทั้ง 24 ของปฏิทินสุริยจันทรคติ
จุดวสันตวิษุวัตและกลุ่มดาว.
จุดวสันตวิษุวัต นั้นมีชื่อเรียกในภาษาอังกฤษว่า the first point of Aries โดยคำว่า Aries อาจหมายถึงราศีเมษในจักรราศี หรือกลุ่มดาวแกะก็ได้ เนื่องจากในช่วงศตวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาลซึ่งเป็นช่วงที่จักราศีได้ถูกกำหนดขึ้นนั้นจุดวสันตวิษุวัตอยู่ในกลุ่มดาวแกะ จึงได้เป็นที่มาของชื่อ
ในทางศาสนาคริสต์ กลุ่มดาวปลา (ราศีมีน) ถือเป็นกลุ่มดาวศักดิ์สิทธิ์ นั่นเป็นเพราะเมื่อนำอักษรขึ้นต้นของคำว่า "Ιησους Χριστος, Θεου 'Υιος Σωτηρ" (พระเยซูคริสต์ พระบุตรของพระเจ้า พระผู้ช่วยให้รอด) มาเขียนต่อกันจะเป็น Ι-Χ-Θ-Υ-Σ- ซึ่งแปลว่า "ปลา" ในภาษากรีก "ιχθυς" และเพราะว่าจุดวสันตวิษุวัตอยู่ในกลุ่มดาวปลาในสมัยที่พระเยซูประสูติ
ในปัจจุบันนี้จุดวสันตวิษุวัตก็ยังคงอยู่ในกลุ่มดาวปลา
แนวคิดว่าด้วยเรื่องยุคของราศีกุมภ์.
ในหมู่นิวเอจ ได้ถือเอากลุ่มดาวที่มีจุดวสันตวิษุวัตตั้งอยู่เป็นสัญลักษณ์ของยุค โดยในกลุ่มดาวหนึ่งจะนานประมาณ 2,000 ปี จุดวสันตวิษุวัตอยู่ในกลุ่มดาวปลามาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 1 มาจนถึงปัจจุบัน แต่ได้มีการกล่าวอ้างกันว่าได้เข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำในราวปลายคริสต์ศตวรรษที่ 20 (หรือบางคนกล่าวว่าขณะนี้อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่าน) ในบรรดาผู้ที่สนับสนุนแนวคิดนี้ ยุคปัจจุบันเรียกว่า ยุคของราศีกุมภ์ (age of Aquarius) โดยมองว่ากลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำ (ราศีกุมภ์) เป็นสัญลักษณ์ของการเปลี่ยนแปลง โดยอ้างว่ามีการเปลี่ยนแปลงระดับโลกบางอย่างเกิดขึ้น
คำนี้บางครั้งยังถูกอ้างถึงโดยนักโหราศาสตร์บางคน แต่ก็ไม่มีอะไรเกี่ยวข้องกับโหราศาสตร์ตะวันตกแบบดั้งเดิม
อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงแล้วกว่าจุดวสันตวิษุวัตจะเข้าสู่กลุ่มดาวคนแบกหม้อน้ำจริง ๆ ก็คืออีกกว่า 500 ปีข้างหน้าโน่น นอกจากนี้แล้ว การแบ่งพื้นที่ของกลุ่มดาวนั้นมีความไม่เท่าเทียมกัน ซึ่งแตกต่างจากจักรราศีที่แบ่งเท่า ๆ กันหมด ดังนั้นระยะเวลาของยุคจักรราศีจึงอาจไม่ได้จำกัดเพียง 2,000 ปี นอกจากนี้ บางคนโต้แย้งว่าการแบ่งเวลาในโหราศาสตร์ไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของจุดวสันตวิษุวัต
นิวเอจ

นิวเอจ (New Age) อาจหมายถึง
<table id="
disambigbox" class="metadata plainlinks dmbox 
dmbox-disambig" style="">
<tr>
<td class="mbox-image" style="padding: 2px 0 2px 0.4em;">
 </td>
<td class="mbox-text" style="padding: 0.25em 0.4em; font-style: italic; "> หน้านี้รวมบทความที่มีชื่อเหมือนหรือใกล้เคียงกัน
 </td>
</tr>
</table>#เปลี่ยนทาง
แมนิโธ

แมนิโธ ("Manéthōn", "gen".: Μανέθωνος) เชื่อกันว่าเป็นนักบวชชาวอียิปต์จากเซเบนนีทอส  ซึ่งมีชีวิตอยู่ในสมัยราชอาณาจักรทอเลมีในช่วงต้นศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช ซึ่งอยู่ในช่วงสมัยเฮลเลนิสต์
มาเนโธได้เขียนหนังสือ "แอกิปเทียกา" ("ประวัติศาสตร์แห่งอียิปต์") ในภาษากรีก ซึ่งเป็นแหล่งข้อมูลสำหรับลำดับเหตุการณ์สำคัญของรัชสมัยของฟาโรห์แห่งอียิปต์โบราณ ไม่แน่ชัดว่ามาเนโธจะเขียนประวัติและรายพระนามฟาโรห์ในช่วงรัชสมัยของทอเลมีที่ 1หรือฟาโรห์ทอเลมีที่ 2 ฟิลาเดลฟัสแต่น่าจะเขียนเสร็จไม่เกินรัชสมัยของทอเลมีที่ 3
นาม.
ไม่ปรากฏชื่อของแมนิโธในภาษาอียิปต์โบราณเดิม แต่บางคนสันนิษฐานว่าหมายถึง "ความจริงของเทพธอธ", "ของขวัญของเทพธอธ", "ผู้เป็นที่รักของเทพธอธ", "ผู้เป็นที่รักของเทพีนิธ" หรือ "ผู้เป็นที่รักของเทพีนิธ" แต่มีข้อเสนอที่ได้รับการยอมรับน้อยกว่า ได้แก่ "Myinyu-heter" (แปลว่า "ผู้เลี้ยงม้า" หรือ "เจ้าบ่าว") และ "Ma'ani-Djehuti" (แปลว่า "ข้าได้เห็นเทพธอธ")
ในภาษากรีก ชิ้นส่วนบันทึกที่เก่าแก่ที่สุด (เป็นจารึกที่ไม่ได้ระบุช่วงเวลาบนฐานของรูปสลักครึ่งตัวหินอ่อนจากวิหารของเซราพิสที่คาร์เทจ และฟลาวิอุส โจเซฟุส ซึ่งเป็นนักประวัติศาสตร์ชาวยิวในฃ่วงคริสต์ศตวรรษที่หนึ่ง) ไดเขียนชื่อของแมนิโธว่า "Μανέθων Manethōn" ดังนั้น การแปลงชื่อของแมนิโธในภาษาละตินจึงเรียกว่า "Manetho" มีการเขียนในภาษากรีกแบบอื่นๆ ได้แก่ "Manethōs", "Manethō", "Manethos", "Manēthōs", "Manēthōn", and "Manethōth" และ "Manethōth" ในภาษาละตินเขียนว่า "Manethon", "Manethos", "Manethonus", และ "Manetos"
"แอกิปเทียกา".
"แอกิปเทียกา" ("Aigyptiaka"), "ประวัติศาสตร์แห่งอียิปต์" อาจจะเป็นผลงานชิ้นใหญ่ที่สุดของแมนิโธ และแน่นอนว่าเป็นงานที่สำคัญที่สุดเช่นกัน ซึ่งถูกแบ่งลำดับเวลาและแบ่งออกเป็นสามเล่ม การแบ่งผู้ปกครองออกเป็นราชวงศ์นั้นเป็นวิธีการจัดกลุ่มใหม่ อย่างไรก็ตาม แต่ไม่ได้ใช้คำนี้ในความหมายสมัยใหม่ แต่โดยสายเลือด แต่มักจะเสนอราชวงศ์ใหม่เมื่อใดก็ตามที่ตรวจพบความไม่ต่อเนื่องบางอย่าง ไม่ว่าจะเป็นทางภูมิศาสตร์ (ราชวงศ์ที่สี่จากเมมฟิส ราชวงศ์ที่ห้าจากเอเลแฟนไทน์) หรือลำดับของราชวงศ์ (โดยเฉพาะอย่างยิ่งในราชวงศ์ที่หนึ่ง โดยที่แมนิโธได้จะสื่อว่าฟาโรห์ที่สืบต่อกันมาแต่ละพระองค์ถือว่าเป็น "พระราชโอรส" ของฟาโรห์พระองค์ก่อน เพื่อนิยามความหมายของคำว่า "ความต่อเนื่อง") ในส่วนบนของตารางลำดับราชวงศ์ แมนิโธเติมช่องว่างด้วยเรื่องเล่ามากมายของฟาโรห์
บางคนเสนอว่า "แอกิปเทียกา" ถูกเขียนขึ้นเพื่อแข่งขันกับหนังสือ "Histories" ของเฮโรโดตัส เพื่อบันทึกหลักฐานประวัติศาสตร์ของชาติอียิปต์ ซึ่งไม่เคยปรากฏมาก่อน จากมุมมองนี้ "Against Herodotus" อาจจะเป็นเอกสารฉบับย่อหรือเป็นเพียงส่วนหนึ่งของ "แอกิปเทียกา" ที่เผยแพร่อย่างอิสระ แต่่น่าเสียดายที่ในปัจจุบันทั้งเอกสารสองไม่หลงเหลือในรูปแบบดั้งเดิม
เอกสารทั้งสองฉบับของชิ้นส่วนของ "แอกิปเทียกา" ของแมนิโธได้ถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษ ซึ่งได้รับการตีพิมพ์โดยวิลเลียม กิลแลน วัดเดลล์ ในปี ค.ศ. 1940 และโดย เจอรัลด์ พี. เวอร์บรูกก์ และจอห์น มัวร์ วิกเกอร์สแฮมในปี ค.ศ. 2001
เมอร์นีอิท

เมอร์นีอิท หรือ เมริต-นีอิท เป็นพระมเหสีและผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ของอียิปต์โบราณในช่วงราชวงศ์ที่หนึ่ง พระองค์อาจจะทรงเป็นผู้ปกครองอียิปต์โดยราชสิทธิของพระองค์เอง ตามบันทึกอย่างเป็นทางการหลายฉบับ หากเป็นกรณีดังกล่าวและพระมเหสีพระนามว่า นีอิทโฮเทป จากราชวงศ์ก่อนหน้านี้ ไม่เคยทรงขึ้นปกครองในฐานะผู้สำเร็จราชการแผ่นดินอิสระ พระนางเมอร์นีอิทอาจจะทรงเป็นฟาโรห์สตรีพระองค์แรกและเป็นสมเด็จพระราชินีนาถพระองค์แรกที่ทรงครองราชย์ในประวัติศาสตร์ที่บันทึกไว้ พระองค์ทรงขึ้นปกครองเมื่อประมาณ 2950 ปีก่อนคริสตกาล ซึ่งยังเป็นช่วงระยะเวลาที่ไม่แน่นอน พระนามของพระองค์ หมายถึง "ผู้เป็นที่รักของเทพีนีอิท" และจารึกของพระองค์ที่ก็ยังปรากฎสัญลักษณ์ของเทพเจ้าอียิปต์โบราณพระองค์นั้น พระองค์อาจจะทรงเป็นพระราชธิดาของฟาโรห์ดเจอร์และอาจจะเป็นพระอัครมเหสีของฟาโรห์ดเจตซึ่งหมายความว่าพระองค์จะเป็นพระราชนัดดาของฟาโรห์พระองค์แรกแห่งอียิปต์พระนามว่า นาร์เมอร์ นอกจากนี้พระองค์ยังเป็นพระราชมารดาของฟาโรห์เดน ผู้ซึ่งทรงขึ้นครองราชย์ต่อจากพระองค์
ภัสธรากรณ์ บุษราคัมวดี

ภัสธรากรณ์ บุษราคัมวดี (เกิด 18 สิงหาคม พ.ศ. 2538) ชื่อเล่น ซีซีน เป็นนักแสดงหญิงชาวไทยเชื้อสายจีน สังกัดช่อง 3 เอชดี เป็นที่รู้จักกับบทบาท "แม่แก้ว" จากละครเรื่อง "พรหมลิขิต" และบทบาท "ลิสา" จากละครเรื่อง "ดุจอัปสร"
ประวัติ.
ภัสธรากรณ์ บุษราคัมวดี มีชื่อเล่นว่า ซีน เกิดเมื่อวันศุกร์ที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2538 เป็นบุตรสาวคนโตในบรรดาพี่น้อง 3 คน และเป็นพี่สาวของ เจฟ ญาณกวี บุษราคัมวดี หรือ (มิค บ้านนี้มีรัก) สำเร็จการศึกษาระดับมัธยมศึกษาจาก โรงเรียนสตรีศรีสุริโยทัย และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรีจาก คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (เอกการแสดงและกำกับการแสดง) โดยได้รับ (เกียรตินิยมอันดับ 1) เมื่อปี พ.ศ. 2559
ภัสธรากรณ์เข้าสู่วงการโดยมีผลงานชิ้นแรกคือภาพยนตร์เรื่อง เลิฟเซเฮ อยากเซย์ว่ารักเธอ ที่ออกฉายเมื่อวันพฤหัสบดีที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2559 ตามด้วยละครเรื่องแรกคือเรื่อง วัยแสบสาแหรกขาด ที่ออกอากาศทางช่อง 3 หลังจากนั้นจึงมีผลงานละครเรื่อยมาโดยทั้งหมดเป็นละครที่ออกอากาศทางช่อง 3
วัดทางกลาง

วัดทางกลาง เป็นวัดราษฎร์สังกัดคณะสงฆ์ฝ่ายมหานิกาย ตั้งอยู่ในตำบลทางกลาง อำเภอบางปะหัน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา อยู่ริมฝั่งขวาของแม่น้ำลพบุรี มีที่ดินเป็นพื้นที่ตั้งวัดเนื้อที่ 40 ไร่ ปัจจุบันมีพระครูไพบูลปัญญารักษ์ (สายัณห์ ติกฺขปญฺโญ) ดำรงตำแหน่งเจ้าอาวาส
วัดทางกลาง หรือบ้างเรียก วัดทองกลาง สร้างขึ้นเมื่อประมาณ พ.ศ. 2310 ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2315 ได้เริมเปิดสอนพระปริยัติธรรม เมื่อ พ.ศ. 2499 ด้านการศึกษาทางวัดได้ให้ทางราชการตั้งโรงเรียนประถมศึกษาในที่ดินวัด คือ โรงเรียนวัดทางกลาง (ประชาสามัคคีอุปถัมภ์) เปิดทำการสอนตั้งแต่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2477 เริ่มแรกใช้ศาลาการเปรียญของวัดทางกลางเป็นที่เรียน ต่อมาได้สร้างอาคารใหม่ และวัดยังเป็นที่ตั้งของสถานีอนามัยอีกด้วย
อาคารเสนาสนะภายในวัดได้แก่ อุโบสถ ศาลาการเปรียญ หอสวดมนต์ ฌาปนสถาน กุฏิ ฯลฯ มีปูชนียวัตถุที่สำคัญคือ "หลวงพ่อขาว" พระประธานในอุโบสถ เป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ขนาด 2 เท่าของคนจริง เป็นที่เคารพ เชื่อถือศรัทธาของชาวบ้าน ของแก้บนที่นิยมกันมากที่สุดคือ หัวหมู และละคร ภายในวัดยังมีต้นไม้ใหญ่คือต้นสาละปลูกไว้ในบริเวณวัด
มุมเงย

มุมเงย (altitude angle) คือมุมในแนวตั้งที่ทำกับระนาบพื้นดิน มักใช้มากในทางดาราศาสตร์โดยเป็นหนึ่งในแกนของระบบพิกัดขอบฟ้า ร่วมกันกับอีกแกนคือมุมทิศ มีหน่วยเป็นองศา
ในระบบพิกัดขอบฟ้าสามารถระบุทิศทางในปริภูมิสามมิติได้ด้วยมุมทิศ ซึ่งมีค่า 0° ถึง 360°และมุมเงยที่มีค่า −90° ถึง +90° จากนั้นถ้าระบุระยะทาง ไปด้วยก็จะได้ตำแหน่งพิกัดในระบบพิกัดเชิงขั้วสามมิติ
ค่ามุมเงยที่ต่ำกว่า 0° อาจเรียกว่า มุมก้ม
ตัวอย่าง.
ค่ามุมเงยหรือมุมก้มที่จุดต่าง ๆ อาจแสดงได้ดังนี้
ยัวร์เนม (เพลง)

"Your Name" นั้นเป็นเพลงที่ร้องโดยวงลิตเติ้ลกลีมอนสเตอร์ ซึ่งเป็นซิงเกิลที่ 19 ของวงที่ถูกวางจำหน่ายโดยโซนี่ มิวสิค เรคคอร์ดส์ เมื่อวันที่ 2 มีนาคม พ.ศ. 2565 และเป็นเพลงประกอบที่ถูกใช้เป็นเพลงเปิดของทีวีอนิเมะซีรีย์ "บันทึกแวมไพร์วานิทัส"
ภาพรวม.
"Your Name" เป็นเพลงประกอบที่ถูกใช้เป็นเพลงเปิดของทีวีอนิเมะซีรีย์เรื่อง "บันทึกแวมไพร์วานิทัส" ถูกวางจำหน่ายในสามรูปแบบทั้งฉบับธรรมดา ฉบับลงอัมบั้ลครั้งแรก และฉบับลิมิเต็ดอิดิชั่น แผ่นบลูเรย์ที่รวมอยู่ในฉบับครั้งแรกกับฉบับลิมิเต็ดอิดิชั่น นอกจากนี้เพลงในอัมบั้ลยังเคยถูกใช้เป็นเพลงอนิเมะซึ่งเป็นงานต่อเนื่องจากก่อนหน้านี้
นักร้องในวงที่ชื่อว่า "มายุ" บอกว่าพี่น้องของเธอเป็นแฟนงานของ "บันทึกแวมไพร์วานิทัส" เธอจึงต้องการทำให้เพลงนี้มีความน่าสนใจมากที่สุด และบอกว่าเพลงนี้มีธีมที่แตกต่างจากผลงานที่ผ่านมาของพวกเขา มันให้ความรู้สึกน่าสงสัยและมีความโศกเศร้าซึ่งเข้ากับซีรีย์อนิเมะ ส่วนมานากะเรียกว่าโกธิคที่มีการจัดเรียงเนื้อร้องใหม่ โดยใช้คอรัสน้อยมากที่สุด แต่เลือกถ้อยคำเสียงร้องง่ายๆ แม้ว่ามานากะจะบอกว่าท่อนของมายุจะดูน่าสนใจ แต่ในความคิดของมานากะมองว่าครึ่งแรกของเพลงนั้นเป็นเสียงที่มีลมหายใจของสมาชิก เธอจึงมีสติในการร้องเพลงที่มีบรรยากาศเหมาะกับผู้ใหญ่ สุดท้าย เธอมักจะฟังเสียงร้องของสมาชิกในวงที่ร้องเพลงก่อนหน้าเสมอเพื่อที่จะได้รับแรงใจ และเมื่อมองย้อนกลับไป มายุค้นพบว่าสิ่งนี้มันดูท้าทาย
มิวสิควิดิโอ.
มิวสิควิดิโอสำหรับเพลงใหม่อย่าง Your Name ถูกออกแบบท่าเต้นโดยคุณไดจิ มิอุระ เป็นงานถ่ายวิดิโอที่รวบรวมมุมมองโลกใหม่ที่ไม่เคยเห็นมาก่อน โดยจะฉากหลังจะถ่ายทำในโบสถ์ใหญ่ที่มีกระจกสีซึ่งเหมาะสำหรับเพลงความรักที่มีเนื้อร้องเป็นแนวปรัชญา ประกอบกับท่าเต้นที่เชื่อมโยงกับอนิเมชั่น พร้อมกับคุณชินโกะ โอกาโมโตะคอยให้การซับพอร์ต ส่วนมิอุระที่เป็นพยานบอกว่าเขามีความสุขที่ได้ออกแบบท่าเต้นในครั้งนี้ เขาคิดว่าจะดึงเสน่ห์ของ "Ritoguri" ผ่านการเต้น ทุกคนพยามเก็บรายละเอียดในจุดที่สำคัญแล้วคอยฝึกและระมัดระวังหลายครั้ง คาเรน เมนเบอร์คนหนึ่งในวงบอกว่าเธอรู้สึกเป็นเกียรติมากที่ได้ออกแบบท่าเต้นให้กับไดจิ มิอุระ โอจิ แล้วชินโกะที่ขยันมาฝึกซ้อมหลายครั้ง แต่ในขณะที่เธอกำลังยุ่งอยู่ เธอหวังว่าผู้ชมที่ฟังเพลง "Your Name" ของวงลิตเติ้ลกลีมอนเตอร์จะรู้สึกเพลิดเพลินกับเพลง พร้อมกับท่าเต้นที่ยอดเยี่ยมของโอจิ
กระแสตอบรับ.
เพลงติดซาร์ดสูงสุดในโอริกอนซึ่งอยู่ในอันดับที่ 9 ส่วน "Real Sound" มองว่าเพลงนี้มีความเป็นผู้ใหญ่มากกว่าเพลงที่ผ่านมาของวงลิตเติ้ลกลีมอนเตอร์
ระบบพิกัดขอบฟ้า

ระบบพิกัดขอบฟ้า (horizontal coordinate system) เป็น ระบบพิกัดทรงกลมท้องฟ้า ชนิดหนึ่ง โดยมีตำแหน่งของผู้สังเกตเป็นจุดศูนย์กลาง และมีขอบฟ้าของตำแหน่งเป็นระนาบหลักมูล ซึ่งแบ่ง ทรงกลมท้องฟ้าออกเป็นครึ่งทรงกลมซีกบนที่มองเห็นได้ และซีกล่างที่มองไม่เห็น ส่วนจุดยอด (จุดสูงสุด) ของซีกบนเรียกว่าจุดจอมฟ้า และส่วนใต้ฐาน (จุดต่ำสุด) ของซีกล่างเรียกว่าจุดดิ่ง
ภาพรวม.
ระบบพิกัดขอบฟ้าประกอบด้วยค่ามุมสองมุมที่กำหนดพิกัดเชิงขั้วของตำแหน่งเทห์ฟากฟ้า คือ:
ระบบพิกัดขอบฟ้าอาจถูกเรียกว่า ระบบมุมทิศ/มุมเงย (az/el system) ตามชื่อของค่ามุมทั้ง 2 นี้
ระบบพิกัดขอบฟ้าถูกนิยามบนพื้นโลกแทนที่จะเป็นดวงดาว ดังนั้นมุมเงยและมุมทิศของวัตถุท้องฟ้าที่ปรากฏบนทรงกลมท้องฟ้าจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างต่อเนื่องโดยเคลื่อนไปบนทรงกลมท้องฟ้าตามเวลา ยิ่งไปกว่านั้น เนื่องจากมีระนาบหลักมูลเป็นระนาบพื้นดินซึ่งผู้สังเกตอยู่ วัตถุท้องฟ้าเดียวกันที่สังเกตได้จากตำแหน่งต่าง ๆ กันในเวลาเดียวกันจะมีมุมเงยและมุมทิศต่างกันไปด้วย
เมื่อความสูงของวัตถุท้องฟ้าเท่ากับ 0° แสดงว่าวัตถุนั้นอยู่บนขอบฟ้า ที่จุดเวลานี้ ถ้าความสูงเพิ่มขึ้น แสดงว่ากำลังโผล่พ้นฟ้า ถ้าความสูงลดลง แสดงว่ากำลังตกดิน
ครึ่งทรงกลม

ครึ่งทรงกลม หมายถึงครึ่งหนึ่งของทรงกลม มักใช้ลักษณนามเป็น "ซีก"
หากเป็นทรงกลมโดยสมบูรณ์จะมีสมมาตร ดังนั้นหากตัดแบ่งครึ่งโดยตัดผ่านศูนย์กลางมวลแล้ว ไม่ว่าจะแบ่งครึ่งอย่างไรก็จะได้ครึ่งทรงกลม 2 ซีกที่มีปริมาตรเท่ากันเสมอ
ส่วนหลังคาของสิ่งก่อสร้างบางชนิดเช่นโดม สถูป อิกลู ฯลฯ อาจมีการทำโครงสร้างเป็นรูปครึ่งทรงกลม
ชื่อเรียก.
"ครึ่งทรงกลม" ในภาษาอังกฤษใช้คำว่า hemisphere ซึ่งมีที่มาจากภาษาละตินคำว่า hemisphaerium ซึ่งยังมาจากภาษากรีกโบราณคำว่า ἡμισφαίριον (hēmisphaírion) อีกที โดยคำว่า ἡμι- (hēmi-) หมายถึง "ครึ่ง" และ σφαῖρα (sphaîra) หมายถึง "ทรงกลม"
คำว่า hemisphere นั้นอาจหมายถึงครึ่งของทรงกลมทั่ว ๆ ไป แต่นอกจากนั้นแล้วยังมักใช้เรียกครึ่งของทรงกลมดาวโลกหรือดาวฤกษ์หรือดาวเคราะห์อื่น ๆ รวมไปถึงซีกของทรงกลมท้องฟ้าด้วย นอกจากนี้แล้วก็ยังอาจใช้เรียกซีกของสมองด้วย
อย่างไรก็ตาม ในความเป็นจริงแล้วทั้งโลกและดาวเคราะห์ต่าง ๆ ไม่ใช่ทรงกลมโดยสมบูรณ์แต่มีความแป้นเนื่องจากการหมุนรอบตัวเอง กล่าวคือเส้นผ่านศูนย์กลางในแนวนอนจะยาวกว่าแนวตั้งเล็กน้อย ดังนั้นจริง ๆ จึงต้องเรียกว่าเป็นทรงรี (ellipsoid) และครึ่งของทรงรีอาจเรียกว่า "ครึ่งทรงรี" (hemiellipsoid) แต่ถึงอย่างนั้นก็ยังมีการใช้คำว่า hemisphere เรียกซีกโลกกันโดยทั่วไป
ในภาษาจีนนั้น ครึ่งทรงกลมใช้อักษรว่า (โดยอักษร หมายถึง "ครึ่ง" และอักษร หมายถึง "ทรงกลม") ซึ่งอ่านแบบจีนกลางว่า "ป้านฉิว"  อ่านแบบกวางตุ้งว่า "ปุนเข่า"  อ่านแบบแต้จิ๋วว่า "ปั๊วกิ๊ว" (เพ็งอิม: "buan3 giu5") นอกจากนี้คำนี้ยังใช้ในภาษาญี่ปุ่นด้วย โดยอ่านว่า "ฮังกิว" (ฮิรางานะ:) และใช้ในภาษาเกาหลี อ่านว่า "พันกู" (ฮันกึล:) และในภาษาเวียดนาม อ่านว่า "บ๊านเกิ่ว" (จื๋อโกว๊กหงือ:)
ท้องฟ้า.
ท้องฟ้าเป็นตัวอย่างของครึ่งทรงกลมที่พบได้ในชีวิตประจำวัน เมื่อเราอยู่ในที่โล่ง ๆ ไม่มีสิ่งก่อสร้างหรือภูมิประเทศบดบังเช่นกลางทะเลหรือทะเลทราย จะเห็นท้องฟ้าเป็นครึ่งทรงกลมโอบล้อมไปทั่วโดยมีตัวเราเป็นศูนย์กลาง
ในทางดาราศาสตร์มักใช้ระบบพิกัดศูนย์สูตรเพื่ออธิบายตำแหน่งของวัตถุท้องฟ้าบนครึ่งทรงกลมท้องฟ้าที่มองเห็น โดยความสูงแสดงด้วยมุมเงย และทิศทางเหนือใต้ออกตกแสดงด้วยมุมทิศ ค่ามุมเงยจะต่ำสุดเป็น 0 องศาที่ขอบฟ้า และสูงสุดที่ 90 องศาที่จุดจอมฟ้า
การถ่ายภาพครึ่งทรงกลมท้องฟ้าทั้งหมดอาจทำได้โดยใช้เลนส์ตาปลาเพื่อให้ได้ขอบเขตภาพเป็นมุมกว้าง
คณิตศาสตร์.
ปริมาตร <math>V</math> ของครึ่งทรงกลมคำนวณได้โดย
 <math>V = \frac{2}{3}\pi r^3</math>
เมื่อ <math>r</math> คือรัศมีของครึ่งทรงกลม
ส่วนพื้นที่ผิวของครึ่งทรงกลมจะเท่ากับ
 <math>V = 2\pi r^2</math>
อย่างไรก็ตาม หากรวมพื้นที่ส่วนรอยตัดซึ่งเป็นวงกลมไปด้วยก็จะได้เป็น
 <math>V = 2\pi r^2 + \pi r^2 = 3\pi r^2</math>
อียิปต์บนและล่าง

ในประวัติศาสตร์อียิปต์ สมัยอียิปต์บนและอียิปต์ล่าง (หรือที่เรียกว่า สองดินแดน) เป็นช่วงเวลาสุดท้ายของสมัยอียิปต์ยุคก่อนประวัติศาสตร์และเกิดขึ้นก่อนการรวมอาณาจักร แนวความคิดของอียิปต์ในฐานะดินแดนทั้งสองเป็นตัวอย่างของความเป็นสองขั้วทางวัฒนธรรมอียิปต์โบราณ และมักจะปรากฏในข้อความและภาพสลัก รวมทั้งในพระนามของฟาโรห์แห่งอียิปต์
ชื่อในภาษาอียิปต์โบราณ คือ "zmꜣ-tꜣwj" (การออกเสียงแบบอียิปต์ว่า "เซมา-ทาวี") ซึ่งแปลว่า "การรวมกันของสองดินแดน" และเป็นภาพมนุษย์ที่กำลังพันด้วยต้นกกและสายบัว การพันนั้นหมายถึงการรวมเป็นหนึ่งในขณะที่ต้นกกและดอกบัวเป็นตัวแทนของอียิปต์ล่างและบน
พระนามของฟาโรห์ประกอบด้วยพระนามครองราชย์ ซึ่งค่อนข้างตรงตามตัวอักษรว่า "แห่งต้นกกและผึ้ง" ("nswt-bjtj" เป็นสัญลักษณ์ของอียิปต์บนและล่าง) และ "เจ้าแห่งสองแผ่นดิน" (เขียนว่า "nb-tꜣwj") สมเด็จพระราชินีนาถที่ทรงขึ้นครองราชย์ก็ยังถูกเรียกขานว่า เป็นฟาโรห์และบุรุษเพศ สมเด็จพระราชินีอาจจะใช้ตำแหน่งที่สองในรูปแบบของสตรีที่ว่า "สตรีแห่งสองแผ่นดิน" ("nbt-tꜣwj") หรือ "นายหญิงของทั้งสองแผ่นดิน" ("hnwt-tꜣwy-tm") และนายหญิงของสองแผ่นดิน ("hnwt-tꜣwy")
อีเอฟแอลโทรฟี

อีเอฟแอลโทรฟี  หรือที่รู้จักกันในชื่อ ปาปา จอห์นส์ โทรฟี  เป็นการแข่งขันแบบน็อกเอาต์ของสโมสรฟุตบอลอังกฤษที่เปิดให้ทุกสโมสรเฉพาะในระดับ 3 และ 4 ของระบบลีกฟุตบอลอังกฤษเท่านั้น (อีเอฟแอลลีกวัน และอีเอฟแอลลีกทู) ลงเล่น ต่อมามีการเพิ่มทีมอายุต่ำกว่า 21 ปีจำนวน 16 ทีมจากพรีเมียร์ลีกและอีเอฟแอลแชมเปียนชิปเข้ามาเล่นตั้งแต่ฤดูกาล 2016-17
เปิดตัวในฤดูกาล 1981-82 ในชื่อ ฟุตบอลลีกกรุปคัพ เพื่อแทนที่แองโกล-สกอตติช คัพ ซึ่งถูกยกเลิกไปหลังจากการถอนตัวของสโมสรในลีกสกอตแลนด์ เปลี่ยนรูปแบบการแข่งขันและชื่อเป็น Associates Members' Cup ในช่วงฤดูกาล 1983–84
องค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือก (จังหวัดเชียงใหม่)

องค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือก เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทองค์การบริหารส่วนตำบลที่ครอบคลุมพื้นที่หมู่ 4 และบางส่วนของหมู่ที่ 1–3 ของตำบลช้างเผือก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลนครเชียงใหม่และเทศบาลตำบลช้างเผือก) ในอำเภอเมืองเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ เป็นที่ตั้งของศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่
พื้นที่เป็นป่าเขา และพื้นที่ดอยสุเทพของเขตตำบลช้างเผือก เป็นแหล่งต้นน้ำและมีน้ำตก รวมถึงแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ อาทิ ขุนช่างเคี่ยน และเป็นที่ตั้งของศูนย์ราชการจังหวัดเชียงใหม่ (บางส่วน) ศูนย์ประชุมและแสดงสินค้านานาชาติเชียงใหม่ ศูนย์พัฒนากีฬามณฑลทหารบกที่ 33 (สนามกอล์ฟลานนา)
ที่ตั้งและอาณาเขต.
เขตองค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือกมีอาณาเขตติดต่อกับเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นข้างเคียงดังต่อไปนี้
ภูมิศาสตร์.
เขตองค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือกตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของที่ตั้งศาลากลางจังหวัดเชียงใหม่ พื้นที่ทางกายภาพส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม (เขตกองทัพบก) และเขตอุทยานแห่งชาติดอยสุเทพ-ปุย มีพื้นที่ 23 ตารางกิโลเมตร ลักษณะพื้นที่เป็นที่ราบติดเชิงเขาดอยสุเทพ ลาดเอียงจากทิศตะวันตกไปทิศตะวันออก มีความสูงจากระดับน้ำทะเลประมาณ 320 เมตร
องค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือก มีพื้นที่ครอบคลุมบ้านขุนช่างเคี่ยน หมู่ที่ 4 ทั้งหมู่บ้าน และบางส่วนของบ้านช่างเคี่ยน หมู่ที่ 1 บ้านเจ็ดยอด หมู่ที่ 2 และบ้านข่วงสิงห์ หมู่ที่ 3 รวมจำนวนประชากร 2,283 คน ซึ่งบางส่วนอยู่ในเขตเทศบาลนครเชียงใหม่ และเทศบาลตำบลช้างเผือก
ประชากร.
องค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือก ตั้งอยู่ในเขตตำบลช้างเผือก (จังหวัดเชียงใหม่) ซึ่งมีประชากรจากการสำรวจเมื่อปี พ.ศ. 2561 หากนับเฉพาะเขตองค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือกและเทศบาลตำบลช้างเผือก จะมีประชากรทั้งหมด 11,391 คน แยกเป็นในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลช้างเผือก 2,237 คน และเทศบาลตำบลช้างเผือก 9,154 คน รายละเอียดตามตารางมีดังนี้
ฟาโรห์ฟิช

เชื่อกันว่าพระองค์ทรงได้ปกครองในช่วงปลายศตวรรษที่ 31 ก่อนคริสตกาล
พระองค์เป็นที่รู้จักจากวัตถุโบราณที่มีเครื่องหมายของพระองค์เท่านั้น โดยเป็นสัญลักษณ์รูปปลาในอักษรอียิปต์โบราณเท่านั้น ไม่ทราบช่วงเวลาและขอบเขตทางภูมิศาสตร์ของการปกครองของพระองค์ แม้แต่พระนามจริงของพระองค์
วราวุธ โพธิ์ยิ้ม

วราวุธ โพธิ์ยิ้ม ชื่อเล่น ตั้ม เป็นนักแสดง นายแบบ นักร้อง พิธีกรชาวไทยในสังกัด เดอะ วัน เอ็นเตอร์ไพรส์ เคยเข้าร่วมโครงการทูบีนัมเบอร์วันจนได้รับรางวัลเยาวชนต้นแบบเก่งและดี To Be Number One Idol และต่อมาได้เข้าร่วมแข่งขัน เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 9 ได้รับรางวัลชนะเลิศ เป็นพิธีกรร่วมรายการ 4 โพดำ และมีผลงานแสดงออกมาต่อเนื่อง ทั้งงานพิธีกร นักร้อง และนักแสดง ปัจจุบันเน้นงานพิธีกรเป็นหลัก แต่ยังมีงานเพลงและแสดงอยู่บ้าง
ประวัติ.
วราวุธ โพธิ์ยิ้ม เกิดที่ ลพบุรี เป็นบุตรชายของวิวัฒน์ เจริญเชื้อ และพรธิภา โพธิ์ยิ้ม เติบโตที่จังหวัดราชบุรี จบการศึกษาระดับประถมและมัธยมศึกษาตอนปลายจากโรงเรียนราชโบริกานุเคราะห์ จังหวัดราชบุรี 
เคยศึกษาชั้นอุดมศึกษาที่ มหาวิทยาลัยรามคำแหง คณะนิติศาสตร์ สาขาวิชานิติศาสตร์ ชั้นปีที่ 2 ก่อนจะพักการศึกษา และจบการศึกษาปริญญาตรีในคณะนิเทศศาสตร์ สาขาวิชา วิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์ มหาวิทยาลัยรังสิต 
เข้าสู่วงการ.
วราวุธเคยประกวด TO BE NUMBER ONE IDOL 2012 รุ่นที่ 2 และได้รับรางวัลเยาวชนต้นแบบเก่งและดี To Be Number One Idol ในตำแหน่งชนะเลิศอันดับ 6 มาครองได้ 
หลังจากนั้นได้แข่งขัน เดอะสตาร์ ค้นฟ้าคว้าดาว ปี 9 ได้รับรางวัลชนะเลิศอันดับ 1
จากนั้นเขาเริ่มมีผลงานเพลงออกมาอยู่เป็นระยะ ซึ่งเป็นที่รู้จักในวงกว้างผ่านรายการ 4 โพดำ ร่วมกับศิลปินเดอะสตาร์ อีก 3 คือ คือ แก้ม, กัน และโดม รวมถึงเป็นพิธีกร
ชีวิตส่วนตัว.
ปัจจุบัน คบหาดูใจกับ หมวย ธันยาธร
ซีกท้องฟ้าเหนือ

ซีกท้องฟ้าเหนือ หรือ ซีกฟ้าเหนือ  เป็นครึ่งทรงกลมที่เป็นส่วนหนึ่งของทรงกลมท้องฟ้า ที่หมุนไปในท้องฟ้า
ซีกท้องฟ้าเหนือ คือครึ่งของท้องฟ้าที่อยู่ทางเหนือของเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า ถ้ามองจากขั้วท้องฟ้าเหนือจะเห็นทุกสิ่งทุกอย่างหมุนไปรอบ ๆ
ในขณะที่ทัศนวิสัยดี ผู้สังเกตการณ์สามารถมองเห็นดวงดาวได้ประมาณ 2,000 ดวงอย่างสบาย ๆ ด้วยตาเปล่า และถ้าใช้กล้องส่องทางไกล อาจเห็นดวงดาวได้ประมาณ 20,000 ถึง 40,000 ดวง
เนื่องจากแหล่งอารยธรรมที่สำคัญส่วนใหญ่อยู่บนซีกโลกเหนือ ทำให้ดวงดาวบนซีกฟ้าเหนือเป็นที่รู้จักมาตั้งแต่อดีตกว่าซีกท้องฟ้าใต้
ยูโรเปียนคัพ นัดชิงชนะเลิศ 1979

ยูโรเปียนคัพ นัดชิงชนะเลิศ 1979 เป็นการแข่งขันฟุตบอลที่จัดขึ้นที่โอลิมเปียสตาดีโอน เมืองมิวนิก ประเทศเยอรมนีตะวันตก เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม ค.ศ. 1979 เทรเวอร์ ฟรานซิสทำประตูชัยในนัดนี้ ทำให้นอตทิงแฮมฟอเรสต์เอาชนะมัลเมอ เอฟเอฟ จากสวีเดน 1–0 กลายเป็นแชมป์ยุโรปเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์สโมสร ชัยชนะครั้งนี้ถือเป็นชัยชนะครั้งที่ 3 ติดต่อกันของทีมจากอังกฤษในนัดชิงชนะเลิศยูโรเปียนคัพ ต่อจากชัยชนะของลิเวอร์พูลในปี 1977 และ 1978
ปูมหลัง.
น่าเสียดายที่ 2 ผู้เล่นที่ดีที่สุดของมัลเมอ – กองกลาง โบ ลาร์สสัน และกองหลัง รอย แอนเดอร์สัน – ถูกตัดออกจากทีมเนื่องจากอาการบาดเจ็บ ขณะที่กัปตันทีมและกองกลางคนสำคัญ สตาฟฟาน แท็ปเปอร์ นิ้วเท้าหักในการฝึกซ้อมก่อนรอบชิงชนะเลิศ มัลเมอใช้แท็คติคเกมรับแบบเดียวกับที่คลับ บรูช ทีมจากเบลเยียมเคยใช้ที่เวมบลีย์ในเกมพบลิเวอร์พูลในรอบชิงชนะเลิศเมื่อ 12 เดือนก่อน อย่างไรก็ตาม ยังมีเรื่องราวที่น่าจดจำอีก 1 เรื่องที่ต้องเล่าสู่กันฟัง ย้อนกลับไปในเดือนกุมภาพันธ์ ไบรอัน คลัฟเลือกที่จะใช้เงินที่ฟอเรสต์ได้รับจากการคว้าแชมป์ลีกในปี ค.ศ. 1978 กับกองหน้าจากเบอร์มิงแฮมซิตี คลัฟทำให้เทรเวอร์ ฟรานซิสกลายเป็นนักฟุตบอลค่าตัว 1 ล้านปอนด์คนแรกของอังกฤษเมื่อคลัฟเซ็นสัญญาคว้าฟรานซิสมายังนอตทิงแฮม แต่กฎของยูฟ่ากำหนดว่าเขาไม่สามารถเล่นฟุตบอลยุโรปได้อีก 3 เดือน ดังนั้นการแข่งขันนัดแรกที่ฟรานซิสลงเล่นจึงเป็นนัดชิงชนะเลิศ และด้วยอาการบาดเจ็บของมาร์ติน โอนีล และอาร์ชี่ เก็มมิลล์ที่คลัฟไม่ได้เลือก ทำให้ฟรานซิสได้รับเลือกให้ลงเล่นเป็นครั้งแรกในการแข่งขันฟุตบอลสโมสรยุโรป
ซีกท้องฟ้าใต้

ซีกท้องฟ้าใต้ หรือ ซีกฟ้าใต้  คือ ส่วนของพื้นที่ในดาราศาสตร์ที่หมุนไปในทรงกลมท้องฟ้า เป็นส่วนครึ่งทรงกลมที่อยู่ทางใต้ของเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า
ในการทำแผนที่ท้องฟ้า นักดาราศาสตร์มองว่าท้องฟ้าเป็นเสมือนภายในของทรงกลมที่ถูกแบ่งครึ่งด้วยเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้า แม้ว่าเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้าจะสอดคล้องกับเส้นศูนย์สูตรของโลกบนเส้นโครงแผนที่ แต่ก็ไม่ควรจะสับสนระหว่างซีกท้องฟ้าใต้กับซีกโลกใต้ และซีกท้องฟ้าเหนือกับซีกโลกเหนือ
การสังเกตการณ์.
ในซีกท้องฟ้าใต้ ผู้สังเกตการณ์สามารถมองเห็นดาวประมาณ 2,000 ดวงในทัศนวิสัยที่ดีได้อย่างสบาย ๆ และระหว่าง 20,000 ถึง 40,000 ดวงด้วย กล้องสองตา ในเมืองใหญ่ สามารถมองเห็นดาวได้ประมาณ 300 ถึง 500 ดวงเท่านั้น เนื่องจาก แสงรบกวน และ มลพิษทางอากาศ ผู้สังเกตการณ์ที่อยู่บนซีกโลกเหนือไกลจากเส้นศูนย์สูตรออกไปจะมองเห็นท้องฟ้าทางใต้ได้น้อยลง
ดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดคือดาวโจร ซึ่งมีโชติมาตรปรากฏ -1.5 อยู่ในซีกท้องฟ้าใต้ ส่วนดาวคาโนปุสที่สว่างที่สุดเป็นอันดับสองและดาวแอลฟาคนครึ่งม้าก็ล้วนอยู่บนซีกท้องฟ้าใต้ โดยทั้ง 2 ดวงนี้อยู่ค่อนไปทางใต้มาก ที่เดคลิเนชัน 60 องศาใต้ ซึ่งใกล้กับขั้วโลกใต้ของท้องฟ้ามาก ดังนั้นจึงเป็นเรื่องยากที่จะพบเห็นได้จากผู้สังเกตการณ์ในยุโรปกลาง
ซีกท้องฟ้าใต้เป็นที่รู้จักค่อนข้างช้าเมื่อเทียบกับซีกท้องฟ้าเหนือที่เป็นที่รู้จักโดยละเอียดมาเป็นเวลานานแล้ว โดยซีกท้องฟ้าใต้มีการทำแผนที่ดาวอย่างละเอียดโดยเอ็ดมันด์ แฮลลีย์ ซึ่งได้ถูกตีพิมพ์ในปี 1679
อาร์ดา กือแลร์

อาร์ดา กือแลร์ (เกิด 25 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 2005) เป็นนักฟุตบอลชาวตุรกี ปัจจุบันเล่นในตำแหน่งกองกลางให้แก่เรอัลมาดริด สโมสรในลาลิกา และทีมชาติตุรกี
ระดับสโมสร.
เริ่มต้นอาชีพ.
กือแลร์เริ่มต้นการเป็นนักฟุตบอลเยาวชนกับสโมสรกีฬาแกนช์แลร์บีร์ลีอีในอังการาใน ค.ศ. 2014 เขาเข้าร่วมระบบเยาวชนของเฟแนร์บาห์แชใน ค.ศ. 2019
เฟแนร์บาห์แช.
กือแลร์เซ็นสัญญาอาชีพระยะยาว 2 ปีครึ่งกับเฟแนร์บาห์แชในวันพุธที่ 13 มกราคม ค.ศ. 2021 เขาได้รับการขนานนามว่าเป็นเด็กมหัศจรรย์และผู้เล่นดาวรุ่งที่มีศักยภาพในอนาคต
ฤดูกาล 2021–22.
กือแลร์ลงประเดิมสนามให้ทีมชุดใหญ่ในฐานะตัวสำรองในเกมที่พบกับโฮยีโก เฮลซิงกิ สโมสรจากฟินแลนด์ ในรอบเพลย์ออฟ ยูฟ่ายูโรปาลีก ฤดูกาล 2021–22 ซึ่งแข่งที่สนามกีฬาชือครือ ซาราโจลู เมื่อวันที่ 19 สิงหาคม ค.ศ. 2021 ที่จบลงด้วยเฟแนร์บาห์แชชนะ 1–0 ในการแข่งขันซือเปร์ลีกนัดแรกเมื่อวันที่ 22 สิงหาคม พ.ศ. 2564 เขาจ่ายบอลให้มิคา ซัยตส์ ทำประตูขึ้นนำ 1–0 ในนาทีที่ 89 ของเกม
เขาเริ่มได้ลงเล่นมากขึ้นเมื่อฤดูกาล 2021–22 ดำเนินไป ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 2022 กือแลร์กลายเป็นผู้ทำประตูที่อายุน้อยที่สุดในประวัติศาสตร์ซือเปร์ลีก โดยเพิ่งอายุ 17 ปีเมื่อ 3 สัปดาห์ก่อนหน้านี้ หลังจากเริ่มต้นอาชีพได้อย่างน่าประทับใจ มีรายงานว่าสโมสรยักษ์ใหญ่ในยุโรปอย่างอาร์เซนอล, ลิเวอร์พูล, ไบเอิร์นมิวนิก, โบรุสซีอาดอร์ทมุนด์, บาร์เซโลนา และเปแอ็สเฌ แสดงความสนใจที่จะเซ็นสัญญาคว้าตัวเขา
ในวันพฤหัสบดีที่ 17 มีนาคม ค.ศ. 2022 เฟแนร์บาห์แชประกาศว่าพวกเขาได้ขยายสัญญา 3 ปีกับกือแลร์ กลายเป็นสัญญา 5 ปีครึ่ง ซึ่งจะทำให้เขาอยู่ที่สโมสรจนถึงเดือนมิถุนายน ค.ศ. 2026
ฤดูกาล 2022–23.
ในช่วงต้นฤดูกาล 2022–23 กือแลร์ได้รับเสื้อหมายเลข 10 ต่อจากเมซุท เออซิล อดีตกองกลางทีมชาติเยอรมนีและอดีตกัปตันทีมที่อำลาสโมสร นอกจากนี้ ยังมีความหมายพิเศษสำหรับแฟนสโมสรฟแนร์บาห์แชเพราะเป็นหมายเลขของอาแลกส์ จี โซซา อดีตกัปตันผู้เป็นตำนานของสโมสร เขาลงเล่นนัดแรกของฤดูกาลกับคาซึมพาชาและยิงได้ 2 ประตู จบการแข่งขันเฟแนร์บาห์แชชนะคาซึมพาชา 6–0 ในวันพฤหัสบดีที่ 3 พฤศจิกายน 2022 เขาทำประตูแรกในการแข่งขันระดับยุโรป และยังทำแอสซิสต์ในเกมเยือนที่ชนะดือนามอกือยิว 2–0 ในยูฟ่ายูโรปาลีก ฤดูกาล 2022–23 รอบแบ่งกลุ่ม
ในวันอาทิตย์ที่ 11 มิถุนายน อาร์ดาได้รับรางวัลแมนออฟเดอะแมตช์ ในการนำทีมชนะ 2–0 เหนืออิสตันบูลบาชักเชฮีร์ ใน ตุรกีคัพ 2023 รอบชิงชนะเลิศ
ในวันพฤหัสบดีที่ 6 กรกฎาคม กือแลร์โพสต์อินสตาแกรมเพื่อประกาศออกจากเฟเนร์บาห์เช่ ซึ่งเป็นการสิ้นสุดการเล่นของเขากับเฟเนร์บาห์เช่
เรอัลมาดริด.
ในวันพฤหัสบดีที่ 6 กรกฎาคม 2023 เรอัลมาดริดได้ประกาศการเซ็นสัญญากับกือแลร์เป็นเวลา 6 ปีจนถึงเดือนมิถุนายน 2029 ข้อตกลงจบลงด้วยการจ่ายค่าฉีกสัญญาด้วยเงิน 20 ล้านยูโร ซึ่งมากกว่าค่าฉีกสัญญา 17.5 ล้านยูโร
เมื่อวันที่ 14 มกราคม พ.ศ. 2567 เขาได้รับถ้วยรางวัลแรกกับเรอัลมาดริดใน นัดชิงชนะเลิศซูเปร์โกปาเดเอสปัญญา ซึ่งเรอัลมาดริดเอาชนะบาร์เซโลนาด้วยคะแนน 4–1
ซีกโลกพื้นดิน

ซีกโลกพื้นดิน  คือซีกโลกที่แบ่งด้วยวงกลมใหญ่ที่มีสัดส่วนของแผ่นดิน มากที่สุดบนผิวโลก โดยซีกโลกตรงข้ามเรียกว่า ซีกโลกพื้นน้ำ ชื่อเรียกนี้ได้คิดค้นขึ้นโดยอัลเบร็คท์ เพ็งค์ นักภูมิศาสตร์ ชาวเยอรมัน
ศูนย์กลางของซีกโลกพื้นดินปัจจุบันอยู่ใกล้ เมืองน็องต์ ประเทศฝรั่งเศส (ละติจูด 47 องศา 13 ลิปดาเหนือ ลองจิจูด 1 องศา 32 ลิปดาตะวันตก)
ภาพรวม.
ซีกโลกภาคพื้นดินประกอบด้วย 88% ของผืนแผ่นดินทั้งหมดบนโลก ประกอบไปด้วยบางส่วนของทวีปยูเรเชีย แอฟริกา อเมริกาเหนือ และ อเมริกาใต้ พื้นที่ส่วนใหญ่ของส่วนที่มหาสมุทรคือ มหาสมุทรแอตแลนติก
แม้ในซีกโลกพื้นดิน อัตราส่วนของผืนแผ่นดินต่อผืนทะเล ก็ยังเป็นแค่ 49:51 นั่นคือยังมีทะเลมากกว่าแผ่นดิน (ในขณะที่ 88.7% ของซีกโลกพื้นน้ำคือมหาสมุทร) เนื่องจากผืนแผ่นดินจะเคลื่อนตัวด้วยความเร็วหลายเซนติเมตรต่อปีเนื่องจากการแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาค จุดศูนย์กลางของซีกโลกพื้นดินเองก็เคลื่อนตัวไปตามเวลาทางธรณีวิทยา
ซีกโลกพื้นน้ำ

ซีกโลกพื้นน้ำ  คือซีกโลกที่แบ่งด้วยวงกลมใหญ่ที่มีผืนทะเลเป็นสัดส่วนสูงสุดบนผิวโลก ส่วนซีกโลกตรงข้ามจะเรียกว่า ซีกโลกพื้นดิน
ศูนย์กลางของซีกโลกพื้นน้ำอยู่ใกล้กับ หมู่เกาะแอนติโพเดสทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศนิวซีแลนด์ ที่จุดคู่เล็งยันของใจกลางซีกโลกพื้นดิน ตำแหน่งไม่ได้ถูกนิยามแน่นอน ต่างไปตามหลายทฤษฎี
พื้นที่ 88.7% ของซีกโลกพื้นน้ำเป็นมหาสมุทร ซึ่งคิดเป็นพื้นที่ 64% ของมหาสมุทรทั้งหมดบนโลก ส่วนใหญ่อยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิก และบางส่วนอยู่ในมหาสมุทรอินเดีย
จุดคู่เล็งยัน

จุดคู่เล็งยัน หรือ จุดแอนติโพด  คือสถานที่บนโลก หรือเทห์ฟากฟ้าอื่น ๆ ที่อยู่ตรงข้ามกัน 180° กับอีกที่ ในวิชาในทางคณิตศาสตร์นั้นคำนี้นอกจากจะใช้เรียกจุดฝั่งตรงกันข้ามในทรงกลมสามมิติตามปกติแล้วยังใช้กับทรงกลมที่เป็นนามธรรมอย่างทรงกลม n มิติด้วย
ชื่อเรียกในภาษาอังกฤษคือ นั้นมาจากภาษากรีกโบราณว่า  ซึ่งเป็นคำประสมซึ่งมาจากคำว่า  แปลว่า "ตรงกันข้าม" กับ  แปลว่า "เท้า"
อิบัน เฟรสเนดา

อิบัน เฟรสเนดา กอร์ราลิซา (เกิด 28 กันยายน ค.ศ. 2004) เป็นนักฟุตบอลอาชีพชาวสเปนที่เล่นในตำแหน่งแบ็กขวาให้แก่เรอัลบายาโดลิด
ระดับสโมสร.
เฟรสโนดาเกิดที่มาดริดและเข้าร่วมกับศูนย์ฝึกเยาวชนลาฟาบริกาของเรอัลมาดริดใน ค.ศ. 2014 หลังจากเข้าร่วมเอฟโมโบอาดิยาและสโมสรกิฆอร์นา เขาออกจากสโมสรใน ค.ศ. 2018 และใช้เวลา 2 ปีที่เซเด เลกาเนส ก่อนที่จะเซ็นสัญญากับเรอัลบายาโดลิด ใน ค.ศ. 2020
หลังจากมีชื่อกับทีมสำรอง 2 นัดในฐานะตัวสำรองที่ไม่ได้ลงเล่น เฟรสเนดาถูกเรียกตัวไปฝึกกับทีมชุดใหญ่โดยผู้จัดการทีมปาเชตาในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2021 โดยเป็นผู้เล่นอายุต่ำกว่า 18 ปีคนแรกที่ได้ลงเล่นกับทีมชุดใหญ่ตั้งแต่ดานิ เบกา ใน ค.ศ. 2014 ในวันพุธที่ 5 มกราคม ค.ศ. 2022 เนื่องจากทั้งลุยส์ เปเรซ และไซดี จังโก ไม่สามารถลงเล่นได้ เขาจึงได้ประเดิมสนามระดับอาชีพกับบายาโดลิดเมื่ออายุเพียง 17 ปี โดยเป็นผู้เล่นตัวจริงในเกมที่แพ้เรอัลเบติส 0–3 คาบ้านในศึกโกปาเดลเรย์
เฟรสเนดาลงเล่นนัดแรกในลาลิกาในวันศุกร์ที่ 9 กันยายน ค.ศ. 2022 แทนที่ลุยส์ เปเรซ ที่บาดเจ็บในเกมเยือนที่แพ้ฌิโรนา 1–2
วิลเลียม ที. จี. มอร์ตัน

วิลเลียม ธอมัส กรีน มอร์ตัน (9 สิงหาคม 1819 – 15 กรกฎาคม 1868) เป็นทันตแพทย์และแพทย์ชาวอเมริกันผู้สาธิตการใช้อีเธอร์แบบสูดดมเพื่อเป็นยาระงับความรู้สึกสำหรับการผ่าตัดเป็นครั้งแรกต่อสาธารณชนในปี 1846 ตลอดชีวิตเขานับจากนั้น เขาทุ่มเทไปกับการพยายามสนับสนุนคำกล่าวอ้างว่าเขาผู้ค้นพบยาระงับความรู้สึก ซึ่งเป็นการกล่าวอ้างอันเป็นที่น่ากังขา
เมื่อวันที่ 30 กันยายน 1846 มอร์ตันให้อีเธอร์แก่ผู้ป่วยเพื่อทำการถอนฟันโดยไม่เจ็บ หลังข่าวการให้ยาระงับความรู้สึกของเขาแพร่ออกไป ศัลยแพทย์ชาวบอสตัน เฮนรี เจเคิบ บิดจ์โลว์ ได้อ่านพบข่าวที่เขียนถึงเหตุการณ์นี้ในเชิงบวก และจัดการสาธิตการผ่าตัดภายใต้ยาระงับความรู้สึกอีเธอร์ในวันที่ 16 ตุลาคม ปีเดียวกัน โดยสาธิตต่อสาธารณะที่ห้องผ่าตัดของโรงพยาบาลกลางรัฐแมสซาชูเสตส์ โดยในการสาธิตครั้งนี้ แพทย์ จอห์น คอลลินส์ วอร์เรน ทำการตัดก้อนเนื้องอกออกจากคอของเอดเวิร์ด กิลเบิร์ต แอบบ็อต โดยไม่มีความเจ็บปวด ข่าวการใช้ยาระงับความรู้สึกในครั้งนี้แพร่กระจายไปทั่วโลก โดยมีการใช้ครั้งแรกนอกสหรัฐในลอนดอน ประเทศอังกฤษ โดยทันตแพทย์ เจมส์ รอบินซัน ห้องผ่าตัดที่โรงพยาบาลกลางรัฐแมสซาชูเสตส์ที่ใช้สาธิตการผ่าตัดในวันนั้น กลายมาเป็นที่รู้จักในเวลาต่อมาว่า "โดมอีเธอร์" และปัจจุบันได้รับการอนุรักษ์ไว้ในฐานะสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ หลังการสาธิต มอร์ตันพยายามปิดบังชื่อสารระงับความรู้สึกที่ให้แอบบอตดมโดยการเรียกแทนสารระงับความรู้สึกนี้ว่า "เลธีออน" (Letheon) แต่ไม่นานหลังจากนั้นก็เป็นที่ทราบกันว่าคืออีเธอร์
ในปี 1852 มอร์ตันได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตจากมหาวิทยาลัยแพยศาสตร์วอชิงตันในบัลติมอร์ (Washington University of Medicine in Baltimore) ที่ซึ่งต่อมากลายมาเป็นวิทยาลัยแพทย์และศัลยแพทย์ (College of Physicians and Surgeons) เขาเข้าร่วมเป็นศัลยแพทย์อาสานับตั้งแต่ปี 1862 ให้กับกองพันแฟ่งแม่น้ำพอทอแมก เขาช่วยเหลือรักษาทหารที่บาดเจ็บกว่าสองพันนายตลอดการรบครั้งต่าง ๆ ที่ฟรีดริกเบิร์ก, แชนเซลเลอสวิลล์ และวิลเดอร์เนส 
ในปี 1868 ขณะมอร์ตันนั่งรถม้ากับภรรยาในนครนิวยอร์ก เขาได้ขอให้รถหยุด ก่อนจะวิ่งตรงลงไปในทะเลสาบใจกลางสวนเซนทรอลพาร์กเพื่อ "ทำให้ตัวเย็นลง" ต่อมาจึงเป็นที่เข้าใจว่าพฤติกรรมนี้เกิดจากหลอดเลือดในสมองตีบ มอร์ตันถูกนำตัวไปยังโรงพยาบาลเซนต์ลยุกส์ มีการบันทึกไว้ว่าหลังหัวหน้าศัลยแพทย์จำหน้าของมอร์ตันได้ เขาได้กล่าวแก่นักเรียนแพทย์ของเขาว่า "...ต่อหน้าพวกคุณคือชายที่ได้ทำสิ่งต่าง ๆ แก่มนุษยชาติและลดความทุกข์ระทม มากกว่าที่มนุษย์อื่นใดเคยทำมา"
มอร์ตันเสียชีวิตจากอุบัติเหตุหลอดเลือดสมองในครั้งนั้น และถูกฝังร่างไว้ที่สุสานเมาต์ออเบิร์น ในวอเตอร์ทาวน์ และ แคมบริดจ์ รัฐแมสซาชูเสตส์
มุมชั่วโมง

มุมชั่วโมง  เป็นศัพท์ทางดาราศาสตร์ มุมชั่วโมงของเทห์ฟากฟ้าหมายถึงความแตกต่างระหว่างไรต์แอสเซนชันของเทห์ฟากฟ้า กับเวลาดาราคติในทางดาราศาสตร์และการเดินเรือดาราศาสตร์ มุมชั่วโมงเป็นหนึ่งในพิกัดที่ใช้ใน ระบบพิกัดศูนย์สูตร เพื่อระบุทิศทางของจุดบนทรงกลมท้องฟ้า มุมชั่วโมงของจุดบนทรงกลมท้องฟ้าคือมุมระหว่างระนาบสองระนาบ: ระนาบหนึ่งคือระนาบที่ประกอบด้วยแกนหมุนของโลกและจุดจอมฟ้า (ระนาบเมริเดียน) และอีกระนาบหนึ่งคือระนาบที่ประกอบด้วยแกนหมุนของโลกกับจุดนั้น
มุมชั่วโมงถูกกำหนดโดยเส้นเมริเดียนโดยเป็นลบทางด้านตะวันออกของเส้นเมอริเดียน และเป็นบวกทางด้านตะวันตกของเส้นเมริเดียน หรือนับจากทางตะวันตกไปเรื่อย ๆ เป็นบวกจนถึง 360 องศา วิธีการแปลงมุมชั่วโมงและลองจิจูดคือ 24h = 360°
มุมชั่วโมงถูกนิยามในทางดาราศาสตร์เป็นระยะทางเชิงมุมจากเส้นเมริเดียนตามเส้นศูนย์สูตรท้องฟ้าถึงวงกลมใหญ่บนพื้นผิวทรงกลมที่วัตถุเป้าหมายผ่านขั้วของโลก ระยะทางเชิงมุมควรคำนวณจากทิศตะวันตก หน่วยที่ใช้อาจเป็นชั่วโมง องศา หรือ เรเดียน
ในด้านการเดินเรือดาราศาสตร์ ตามธรรมเนียมแล้วจะยึดตามเส้นเมริเดียนแรก เป็นมุมชั่วโมงเกรนิช  หรือเส้นเมอริเดียนท้องถิ่น เป็นมุมชั่วโมงท้องถิ่น  หรือคำนวณตามต้นยุคอ้างอิง เป็นมุมชั่วโมงดาราคติ 
มุมชั่วโมงใช้ร่วมกับเดคลิเนชันเพื่อกำหนดพิกัดของจุดบนทรงกลมท้องฟ้าในระบบพิกัดศูนย์สูตรอย่างเที่ยงตรง
ความสัมพันธ์ระหว่างมุมชั่วโมงกับไรต์แอสเซนชัน.
มุมชั่วโมงท้องถิ่น <math>\mathrm{LHA}</math> คำนวณได้โดย
 <math>\mathrm{LHA} = \mathrm{LST} - \alpha</math>
โดยที่ <math>\mathrm{LST}</math> คือเวลาดาราคติท้องถิ่น และ <math>\alpha</math> คือไรต์แอสเซนชัน
หรืออาจคำนวณโดย
 <math>\mathrm{LHA} = \mathrm{GST} + \lambda_{\text{obs}} - \alpha</math>
โดยที่ <math>\mathrm{GST}</math> คือ เวลาดาราคติเกรนิช  หมายถึงเวลาดาราคติท้องถิ่นที่เกรนิช ส่วน <math>\lambda_{\text{obs}}</math> คือลองจิจูดของผู้สังเกตการณ์ (นับจากเส้นเมริเดียนแรกโดยทิศตะวันออกเป็นค่าบวก)
ถ้ามุมชั่วโมงเป็นค่าลบ (−180° < <math>\mathrm{LHA}</math> < 0°) แสดงว่าวัตถุกำลังเข้าใกล้เส้นเมริเดียน และมุมชั่วโมงเป็นบวก (0° < <math>\mathrm{LHA}</math> < 180°) แสดงว่าวัตถุกำลังเคลื่อนออกจากเส้นเมริเดียน เมื่อมุมชั่วโมงเป็น 0 แสดงว่าวัตถุอยู่บนเส้นเมริเดียน
นอกจากนี้แล้ว มุมชั่วโมงและมุมไรต์แอสเซนชันมักจะวัดเป็นชั่วโมง นาที และวินาที โดยไม่ใช้ค่าติดลบ การหมุนครบรอบ <math>360^{\circ}</math> เทียบเท่ากับ <math>24^h</math> สามารถแปลงไปมากันได้
ฟาโรห์สตอร์ก

ไม่ค่อยทราบเกี่ยวกับการปกครองของพระองค์ เนื่องจากขาดหลักฐานทางโบราณคดีที่และไม่ปรากฏบันทึกที่เป็นลายลักษณ์อักษร ไม่ทราบรัชสมัยและขอบเขตทางภูมิศาสตร์ของการปกครองของพระองค์ ไม่ทราบพระนามจริงของพระองค์ ถึงแม้ว่าพระองค์จะทรงใช้อักษรอียิปต์โบราณรูปนกกระสาเพื่อแสดงถึงตัวพระองค์
ฟาโรห์บูล

หาก "ฟาโรห์บูล" เป็นพระนามของผู้ปกครองจริงๆ แล้ว ส่วนใหญ่จะรู้จักจากแผ่นงาช้างจากสุสานอไบดอส ยู-เจ แห่งอุมมุลกะอับ และจากการแกะสลักหินบนภูเขาเกเบล ทจาอูติ
หลักฐานยืนยัน.
กุนเตอร์ เดรเยอร์ นักไอยคุปต์วิทยาได้อนุมานการมีอยู่ของฟาโรห์ "ทอรัส" จากร่องรอยบนรูปสลักของเทพเจ้ามิน ซึ่งตีความว่าเป็นน่าจะอยู่ในช่วงการปกครองของพระองค์ โดยที่สงสัยว่าเครื่องเซ่นไหว้หลุมฝังพระบรมศพซึ่งมีไว้สำหรับฟาโรห์สกอร์เปียนที่ 1 มาจากสินค้าในอาณาเขตของอาณาจักรของฟาโรห์ "ทอรัส" ดังนั้นสัญลักษณ์รูปวัวจึงเป็นที่มาของพระนามของพระองค์
การยืนยันเพิ่มเติมเกี่ยวกับการมีอยู่ของผู้ปกครองพระองค์นี้ คือ การตีความภาพวาดบนหินที่ค้นพบในปี ค.ศ. 2003 บนเกเบล ทจาฮูติในทะเลทรายทางตะวันตกของธีบส์ เห็นได้ชัดว่าเป็นการดำเนินการทหารที่ประสบความสำเร็จโดยฟาโรห์สกอร์เปียนที่ 1 ที่ทรงสู้รบกับฟาโรห์ทอรัส โดยการต่อสู้ครั้งนี้อาจจะเป็นส่วนหนึ่งของการรวมอาณาจักรอียิปต์ในช่วงก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย ซึ่งฟาโรห์สกอร์เปียนที่ 1 ซึ่งทรงปกครองที่เมืองไธนิส ได้ทรงพิชิตอาณาจักรของฟาโรห์ทอรัสในพื้นที่นะกอดะฮ์
ข้อสงสัย.
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากอักษรอียิปต์โบราณรูปวัวนั้นไม่ปรากฏร่วมสัญลักษณ์ของเหยี่ยวฮอรัสหรือดอกไม้สีทอง ซึ่งสัญลักษณ์ของผู้ปกครองในยุคก่อนราชวงศ์ มีนักวิจัยบางคนสงสัยว่าสัญลักษณ์นั้นจะสื่อถึงฟาโรห์ ตัวอย่างเช่น ลุดวิก เดวิด โมเรนซ์ ผู้เชี่ยวชาญด้านการเขียนและนักไอยคุปต์วิทยา โจเชม คาห์ล ได้ชี้ให้เห็นว่าการเขียนอักษรอียิปต์โบราณยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการพัฒนาในช่วงสมัยก่อนราชวงศ์ และการกำหนดสัญลักษณ์รูปภาพแต่ละภาพนั้นไม่เป็นระบบมากนั้น เหตุผลดังกล่าวเป็นข้อเท็จจริงที่ว่าในระยะเริ่มต้นของการพัฒนาการเขียนนี้ไม่มีปัจจัยกำหนดที่ตายตัวสำหรับ "ความเป็นท้องถิ่น" "เขตปกครอง" และ "ภูมิภาค" ที่มีอยู่ สัญลักษณ์ของรูปวัวนั้นสามารถเป็นภาพแทนของฟาโรห์ในฐานะกองกำลังโจมตี แต่ก็อาจจะเป็นส่วนหนึ่งของชื่อสถานที่หรือเขตปกครองใดเขตปกครองหนึ่ง (เช่น เขตปกครองวัวภูเขา) นอกจากนี้ยังมีการแสดงภาพของวัวที่เกี่ยวข้องกับพิธีกรรมโบราณ "การจับวัวป่า" ซึ่งจะพัฒนากลายมาเป็นพิธีการวิ่งพระโคอาพิสในช่วงเวลาภายหลัง ดังนั้น สัญลักษณ์ของวัวจึงไม่จำเป็นต้องสื่อถึงพระนามของฟาโรห์เสมอไป
มหาปุโรหิตแห่งอามุน

มหาปุโรหิตแห่งอามุน หรือ อัครประกาศกแห่งอามุน ("ḥm nṯr tpj n jmn") เป็นตำแหน่งขั้นสูงสุดของนักบวชในฐานะนักบวชแห่งเทพเจ้าอามุนในศาสนาอียิปต์โบราณ ตำแหน่งมหาปุโรหิตแห่งอามุนปรากฏขึ้นครั้งแรกในช่วงต้นของราชวงศ์ที่สิบแปดในสมัยราชอาณาจักรใหม่แห่งอียิปต์
ประวัติมหาปุโรหิตแห่งอามุน.
นักบวชแห่งอามุนได้เรืองอำนาจขึ้นในช่วงต้นราชวงศ์ที่สิบแปดแห่งอียิปต์ ผ่านความศรัทธาและการยกย่องเทพเจ้าอามุนโดยผู้ปกครอง เช่น พระนางฮัตเชปสุต และที่มากไปกว่านั้น คือ ฟาโรห์ทุตโมสที่ 3 นักบวชแห่งอามุนในธีบส์นั้นประกอบด้วยตำแหน่งนักบวชระดับสูงจำนวน 4 ตำแหน่ง ได้แก่
อำนาจของนักบวชแห่งอามุนได้ถูกลดทอนลงชั่วคราวในช่วงสมัยอามาร์นา ซึ่งมีการบันทึกเกี่ยวกับมหาปุโรหิตนามว่า มายา ในปีที่ช่วง 4 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์อาเคนอาเตน ฟาโรห์อาเคนอาเตนทรงได้ลบพระนามของเทพอามุนออกจากอนุสรณ์สถานในรัชสมัยของพระองค์เฉกเช่นเดียวกับชื่อของเทพเจ้าพระองค์อื่น ๆ แต่หลังจากการเสด็จสวรรคตของพระองค์ ลัทธิของเทพอามุนได้รับการฟื้นฟูขึ้นใหม่อย่างโดดเด่นท่ามกลางหมู่ลัทธิต่างๆ ในอียิปต์โดยยุวกษัตริย์นามว่า ฟาโรห์ทุตอังค์อามุน ซึ่งทรงได้ฟื้นฟูลัทธิของเทพอามุนกลับสู่จุดเดิมที่เคยรุ่งเรืองในอดีต
มหาปุโรหิตแห่งอามุนที่ธีบส์ได้รับการแต่งตั้งจากฟาโรห์ จึงไม่ใช่เรื่องแปลกที่ตำแหน่งดังกล่าวจะถูกแต่งตั้งขึ้นโดยบุคคลสำคัญ ซึ่งให้ดำรงตำแหน่งเพิ่มเติมในส่วนการปกครองของฟาโรห์ มหาปุโรหิตหลายคนในรัชสมัยของฟาโรห์รามเสสที่ 2 ก็ดำรงตำแหน่งราชมนตรีในเวลาเดียวกันเช่นกัน
ในช่วงปลายของสมัยราชอาณาจักรใหม่ สถานะของนักบวชแห่งอามุนในช่วงสมัยราชราชวงศ์ที่ยี่สิบนั้นเป็นช่วงเวลาการดำรงตำแหน่งของราเมสเซสนัคต์เป็นส่วนใหญ่ และในที่สุดอเมนโฮเทป ผู้ซึ่งเป็นบุตรชายก็สืบต่อตำแหน่งจากบิดาและพบว่าได้เกิดความขัดแย้งกับอุปราชแห่งคุชนามว่า พิเนเฮซิ ซึ่งยกกองทัพขึ้นเหนือและปิดล้อมเมืองธีบส์ หลังจากช่วงเวลาดังกล่าวแม่ทัพนามว่า เฮอร์อิฮอร์ และ พิอังค์ ได้เข้ามาตำแหน่งมหาปุโรหิต
เมื่อเฮอร์อิฮอร์ได้รับแต่งตั้งเป็นมหาปุโรหิตแห่งอามุนในปี 1080 ปีก่อนคริสตกาล ในปีที่ 19 แห่งการครองราชย์ของฟาโรห์รามเสสที่ 11 สถานะของนักบวชแห่งอามุนก็มีอำนาจเหนือทางระบบเศรษฐกิจของอียิปต์ นักบวชแห่งอามุนเป็นเจ้าของที่ดินกัลปนาวิหารจำนวนสองในสามของอียิปต์ และกองเรือจำนวนร้อยละ 90 รวมทั้งทรัพยากรอื่นๆ อีกมากมาย ด้วยเหตุนี้ จึงมีอำนาจเทียบเท่ากับฟาโรห์ และมหาปุโรหิตแห่งอามุนมีอำนาจและอิทธิพลจนสามารถตั้งตนเป็นผู้ปกครองแห่งอียิปต์บนตั้งแต่ 1080 ถึงราว 943 ปีก่อนคริสตกาล หลังจากนั้นอิทธิพลของมหาปุโรหิตแห่งอามุนก็ลดลง อย่างไรก็ตาม เหล่ามหาปุโรหิตแห่งอามุนไม่ถือว่าเป็นราชวงศ์ที่ปกครองด้วยพระราชสิทธิพิเศษของฟาโรห์ และหลังจากช่วงเวลาดังกล่าว อิทธิพลของนักบวชแห่งอามุนก็ลดลง พระราชโอรสพระองค์หนึ่งของมหาปุโรหิตนามว่า พิเนดจ์เอมที่ 1 ซึ่งได้ทรงขึ้นครองพระราชบัลลังก์และปกครองอียิปต์เป็นเวลาเกือบครึ่งศตวรรษในฐานะฟาโรห์ซูเซนเนสที่ 1 ส่วนในขณะที่มหาปุโรหิตแห่งธีบส์นามว่า ซูเซนเนสที่ 3 ก็จะขึ้นครองพระราชบัลลังก์ในฐานะฟาโรห์ซูเซนเนสที่ 2 ซึ่งทรงเป็นผู้ปกครองพระองค์สุดท้ายของราชวงศ์ที่ยี่สิบเอ็ดแห่งอียิปต์
กล้องโทรทรรศน์ไอแซก นิวตัน

กล้องโทรทรรศน์ไอแซก นิวตัน (Isaac Newton Telescope, ตัวย่อ: INT) เป็น กล้องโทรทรรศน์เชิงแสง ขนาด 2.54 เมตร ดำเนินการโดยกลุ่มกล้องโทรทรรศน์ไอแซก นิวตัน ตั้งอยู่ที่ หอดูดาวโรเกเดโลสมูชาโชส เกาะลาปัลมา แคว้นกานาเรียส ของประเทศสเปน
เดิมทีกล้องโทรทรรศน์นี้ตั้งอยู่ที่ปราสาทในซัสเซกซ์ ซึ่งเป็นของหอดูดาวหลวงเกรนิช ทำพิธีเปิดไปในปี 1967 โดยสมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 แห่งสหราชอาณาจักร แต่สภาพอากาศในซัสเซกซ์ไม่ดีนัก ในปี 1979 กล้องโทรทรรศน์จึงถูกส่งย้ายไปยังเกาะลาปัลมา และเปิดแสงแรกในปี 1984
หอดูดาวโรเกเดโลสมูชาโชส

หอดูดาวโรเกเดโลสมูชาโชส (ORM) เป็นหอดูดาวที่ตั้งอยู่เกาะลาปัลมา ในแคว้นกานาเรียสของประเทศสเปน หอดูดาวนี้บริหารจัดการโดยสถาบันวิจัยฟิสิกส์ดาราศาสตร์กานาเรียสในเกาะเตเนริเฟ และเป็นส่วนหนึ่งของหอดูดาวเหนือยุโรป
ค่าความมองเห็นในพื้นที่นี้เป็นรองเพียงหอดูดาวเมานาเคอาบนเกาะฮาวาย สำหรับในซีกโลกเหนือ เหมาะสำหรับการสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ด้วยแสงที่มองเห็นได้และอินฟราเรด มีเครื่องมือทางดาราศาสตร์ที่ทันสมัยที่สุดจำนวนมากในซีกโลกเหนือ ตัวอย่างเช่น กล้องโทรทรรศน์สุริยะสวีเดนที่ใช้ระบบอะแดปทิฟออปติก สามารถให้ภาพดวงอาทิตย์ที่มีความละเอียดสูงสุดและ กล้องโทรทรรศน์ขนาดใหญ่กานาเรียสขนาด 10.4 เมตร ซึ่งเป็นกล้องโทรทรรศน์แบบเดี่ยวที่ใหญ่ที่สุดในโลก เริ่มใช้งานตั้งแต่ปี 2009
ประวัติศาสตร์.
เกาะลาปาลเริ่มมีการตั้งกล้องโทรทรรศน์ตั้งแต่ปี 1979 โดยเริ่มจากกล้องโทรทรรศน์ไอแซก นิวตันของหอดูดาวกรีนิช โดยย้ายจากที่ตั้งเดิมที่อยู่ในซัสเซกซ์ของอังกฤษ กระบวนการย้ายนี้ค่อนข้างยาก ทำให้เป็นที่รู้กันว่าการสร้างกล้องโทรทรรศน์ใหม่นั้นค่าใช้จ่ายถูกกว่าการย้ายที่ตั้ง
หอดูดาวนี้ก่อตั้งขึ้นครั้งแรกในเมืองซันตากรุซเดลาปัลมา โดยแรกเริ่มมี สเปน สวีเดน เดนมาร์ก และ สหราชอาณาจักร ต่อมามี เยอรมนี อิตาลี นอร์เวย์ เนเธอร์แลนด์ ฟินแลนด์ ไอซ์แลนด์ และ สหรัฐอเมริกา เข้าร่วมแผนนี้ด้วย
วันที่เปิดอย่างเป็นทางการของหอดูดาวแห่งนี้คือวันที่ 29 มิถุนายน 1985 โดยราชวงศ์สเปนและประมุขแห่งรัฐ 6 แห่งในยุโรป ทั้งยังได้ตั้งค่าลานจอดเฮลิคอปเตอร์เจ็ดแห่งสำหรับการใช้งานวีไอพี
ไฟไหม้บนไหล่เขาในปี 1997 ได้ทำลายกล้องโทรทรรศน์รังสีแกมมาไป 1 ตัว แต่ไฟไหม้อีกครั้งในเดือนกันยายน 2005 ไม่ได้สร้างความเสียหายให้กับตัวอาคารหรือกล้องโทรทรรศน์