ภาษาบาลีสำหรับผู้เริ่มต้น/บทที่ 6

การผันรูปคำนามเพศชาย อะ การันต์ ในสัมพันธการก
การผันรูปคำนามเพศชาย อะ การันต์ ในสัมพันธการก.
การผันรูปคำนามเพศชายที่ลงท้ายด้วยเสียง อะ (-a) ให้ทำหน้าที่แสดงความเป็นเจ้าของ มีหลักการดังนี้
สังเกตว่าการผันเหมือนกับการผันคำนามชนิดเดียวกัน (เพศชาย อะ การันต์) ในรูปกรรมรอง (บทที่ 5) ทั้งรูปเอกพจน์และพหูพจน์
ตัวอย่างคำศัพท์อื่น ๆ
การใช้
การใช้.
ภาษาบาลีจะวางเจ้าของไว้ข้างหน้าสิ่งที่เป็นของเจ้าของนั้น เพื่อให้เห็นภาพจะแสดงตัวอย่างดังนี้
ตัวอย่างประโยค
เอกพจน์
ตัวอย่างประโยค.
เอกพจน์.
แปลตามคำ: นรสฺส (ของผู้ชาย), ปุตฺโต (อันบุตร), ภตฺตํ (ซึ่งข้าว), ยาจติ (ขอ)
อธิบายไวยากรณ์: นร → นรสฺส (เจ้าของ เอกพจน์), ปุตฺต → ปุตฺโต (ประธาน เอกพจน์), ภตฺต → ภตฺตํ (กรรมตรง เอกพจน์), ยาจติ (กริยาผันตามประธานบุรุษที่สามเอกพจน์ กาลปัจจุบัน)
แปลตามคำ: มาตุลสฺส (ของลุง), สหายโก (อันเพื่อน), รถํ (ซึ่งรถ/พาหนะ), อาหรติ (นำมา, พามา)
อธิบายไวยากรณ์: มาตุล → มาตุลสฺส (เจ้าของ เอกพจน์); สหายก → สหายโก (ประธาน เอกพจน์); รถ → รถํ (กรรมตรง เอกพจน์); อาหรติ (กริยาผันตามประธานบุรุษที่สามเอกพจน์ กาลปัจจุบัน)
แปลตามคำ: กสฺสกสฺส (ของชาวนา), สูกโร (อันสุกร), ทีปํ (ยังเกาะ, สู่เกาะ), ธาวติ (วิ่ง)
อธิบายไวยากรณ์: กสฺสก → กสฺสกสฺส (เจ้าของ เอกพจน์); สูกร → สูกโร (ประธาน เอกพจน์); ทีป → ทีปํ (กรรมตรง เอกพจน์ ในที่นี้ทำหน้าที่เป็นจุดหมายของการเคลื่อนที่); ธาวติ (กริยาผันตามประธานบุรุษที่สามเอกพจน์ กาลปัจจุบัน)
พหูพจน์
พหูพจน์.
แปลตามคำ: นรานํ (ของผู้ชายทั้งหลาย), ปุตฺตา (อันบุตรทั้งหลาย), ภตฺตํ (ซึ่งข้าว), ยาจนฺติ (ขอ)
อธิบายไวยากรณ์: นร → นรานํ (เจ้าของ พหูพจน์), ปุตฺต → ปุตฺตา (ประธาน พหูพจน์), ภตฺต → ภตฺตํ (กรรมตรง เอกพจน์), ยาจติ → ยาจนฺติ (กริยาผันตามประธานบุรุษที่สามพหูพจน์ กาลปัจจุบัน)
แปลตามคำ: มาตุลานํ (ของลุงทั้งหลาย), สหายกา (อันเพื่อนทั้งหลาย), รเถ (ซึ่งรถทั้งหลาย), อาหรนฺติ (ขอ)
อธิบายไวยากรณ์: มาตุล → มาตุลานํ (เจ้าของ พหูพจน์); สหายก → สหายกา (ประธาน พหูพจน์); รถ → รเถ (กรรมตรง พหูพจน์); อาหรติ → อาหรนฺติ (กริยาผันตามประธานบุรุษที่สามพหูพจน์ กาลปัจจุบัน)
แปลตามคำ: กสฺสกานํ (ของชาวนาทั้งหลาย), สูกรา (อันสุกรทั้งหลาย), ทีเป (ยังหมู่เกาะ, สู่หมู่เกาะ), ธาวนฺติ (วิ่ง)
อธิบายไวยากรณ์: กสฺสก → กสฺสกานํ (เจ้าของ พหูพจน์); สูกร → สูกรา (ประธาน พหูพจน์); ทีป → ทีเป (กรรมตรง พหูพจน์ ในที่นี้ทำหน้าที่เป็นจุดหมายของการเคลื่อนที่); ธาวติ → ธาวนฺติ (กริยาผันตามประธานบุรุษที่สามพหูพจน์ กาลปัจจุบัน)
แบบฝึกหัด
จงแปลเป็นภาษาไทย

กสฺสกสฺส ปุตฺโต เวชฺชสฺส สหาเยน สทฺธึ อาคจฺฉติ
พฺราหฺมณสฺส กุทฺทาโล หตฺถมฺหา ปตติ
มิคา อาวาเฏหิ นิกฺขมนฺติ
วาณิชานํ อสฺสา กสฺสกสฺส คามํ ธาวนฺติ
มาตุลสฺส มิตฺโต ตถาคตสฺส สาวเก วนฺทติ
อมจฺโจ ภูปาลสฺส ขคฺเคน สปฺปํ ปหรติ
วาณิชา คาเม มนุสฺสานํ ปิฏเกหิ มจฺเฉ อาหรนฺติ
โจโร เวชฺชสฺส สกเฏน มิตฺเตน สห คามมฺหา นิกฺขมติ
อุปาสกสฺส ปุตฺตา สมเณหิ สห วิหารํ คจฺฉนฺติ
ยาจโก อมจฺจสฺส สาฏกํ อิจฺฉติ
มิตฺตานํ มาตุลา ตาปสานํ โอทนํ ททนฺติ
ธีวรสฺส กกเจน โจโร กุกฺกุรํ ปหรติ
ภูปาลสฺส ปุตฺโต อมจฺจสฺส อสฺสํ อารุหติ
ปณฺฑิตสฺส ปุตฺตา พุทฺธสฺส สาวเกน สห วิหารํ ปวิสนฺติ
สุริโย มนุเสฺส รกฺขติ
เวชฺชสฺส สุนโข อาจริยสฺส โสปานมฺหา ปตติ
รชกา รุกฺเขหิ โอรุหนฺติ
ยาจกสฺส ทารกา โรทนฺติ
ลุทฺทกสฺส ปุตฺตา โจรสฺส ทารเกหิ สทฺธึ กีฬนฺติ
ตาปโส ตถาคตสฺส สาวกานํ โอทนํ ททาติ
สมณา อาจริยสฺส หตฺเถน สาฏเก ลภนฺติ
โจโร วาณิชสฺส สหายกสฺมา อสฺสํ ยาจติ
อุปาสกา ตถาคตสฺส สาวเกหิ ปเญฺห ปุจฺฉนฺติ
ปาสาณมฺหา มิโค ปตติ, ลุทฺทโก หสติ, สุนขา ธาวนฺติ
เวชฺชสฺส ปตฺโต ปุตฺตสฺส หตฺถมฺหา ปตติ
กุมาโร มาตุลานํ ปุตฺตานํ หตฺเถน โอทนํ ททาติ
สรา ลุทฺทกสฺส หตฺเถหิ ปตนฺติ, มิคา ปพฺพตํ ธาวนฺติ
ภูปาลสฺส ปุตฺโต อมจฺเจหิ สทฺธึ ปาสาทสฺมา โอรุหติ
เวชฺชสฺส โสโณ กสฺสกสฺส สูกรํ ฑสติ
ธีวโร มนุสฺสานํ มจฺเฉ อาหรติ, ลาภํ ลภติ
สารบัญ