ชิงช้าสวรรค์ (รายการโทรทัศน์)

ชิงช้าสวรรค์ เป็นรายการโทรทัศน์ที่ผลิตโดย เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ ออกอากาศครั้งแรกในปี พ.ศ. 2547 ทางโมเดิร์นไนน์ทีวี เริ่มแรกเป็นรายการปกิณกะ ก่อนจะเปลี่ยนเป็นการประกวดวงดนตรีลูกทุ่งเต็มรูปแบบ รายการได้ย้ายไปออกอากาศทางช่องเวิร์คพอยท์ ในปี พ.ศ. 2558 ก่อนจะสิ้นสุดยุคแรกในปีต่อมา และได้กลับมาออกอากาศใหม่ในปี พ.ศ. 2565
==ประวัติ==
ชิงช้าสวรรค์ เป็นรายการโทรทัศน์ที่ผลิตโดย เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 ทางโมเดิร์นไนน์ทีวี โดยช่วงแรกมีพิธีกร คือ โน้ต เชิญยิ้ม, แอน - สิเรียม ภักดีดำรงฤทธิ์ และส้มเช้ง สามช่า ต่อมาในปี พ.ศ. 2553 สิเรียมได้ลาออกจากการเป็นพิธีกร โดยมี จุ๋ย - วรัทยา นิลคูหา ทำหน้าที่แทน และในปี พ.ศ. 2558 ได้ย้ายไปออกอากาศทางช่องเวิร์คพอยท์ โดยออกอากาศจนถึง พ.ศ. 2559 เป็นอันสิ้นสุดยุคแรก
ในปี พ.ศ. 2565 รายการได้กลับมาออกอากาศอีกครั้งในชื่อ ชิงช้าสวรรค์ 2022 โดยมี แพนเค้ก - เขมนิจ จามิกรณ์ เป็นพิธีกรคู่กับโน้ต นอกจากนี้ จักรวาร เสาธงยุติธรรม ยังเข้าร่วมเป็นคณะกรรมการตัดสินวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษา ร่วมกับ สลา คุณวุฒิ และชุติเดช ทองอยู่ ซึ่งเป็นกรรมการมาตั้งแต่รายการยุคแรกอีกด้วย ก่อนที่ในปี พ.ศ. 2566 จะมีการเปลี่ยนกรรมการจากชุติเดชเป็น สุรินทร์ เมทะนี
== พิธีกร ==
โน้ต เชิญยิ้ม (6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 - 2 ธันวาคม พ.ศ. 2559, 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 - 20 พฤษภาคม พ.ศ. 2566)
ส้มเช้ง สามช่า (6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 - 2 ธันวาคม พ.ศ. 2559)
สิเรียม ภักดีดำรงฤทธิ์ (6 พฤศจิกายน พ.ศ. 2547 - พ.ศ. 2553) สิเรียมได้ลาออกจากการเป็นพิธีกร
วรัทยา นิลคูหา (พ.ศ. 2555 - 2 ธันวาคม พ.ศ. 2559)
เขมนิจ จามิกรณ์ (16 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 - 20 พฤษภาคม พ.ศ.2566)
สุดารัตน์ บุตรพรม (21 มกราคม พ.ศ. 2566)
==รูปแบบรายการ ==
ชิงช้าสวรรค์ มีรูปแบบรายการที่ได้แรงบันดาลใจมาจากงานวัด โดยในระยะแรกเป็นรายการปกิณกะ ประกอบด้วยช่วงสัมภาษณ์ การให้คะแนนร้านอาหาร ละครสั้น และการประกวดวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษา โดยคู่แรกที่ทำการแข่งขันคือ โรงเรียนราชินีบูรณะ พบกับ โรงเรียนสายน้ำผึ้ง ในพระอุปถัมภ์ฯ ต่อมาจึงปรับรูปแบบเป็นการประกวดวงดนตรีลูกทุ่งเป็นหลัก
===ชิงช้าสวรรค์คอนเทสต์===
การประกวดวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษาในรายการชิงช้าสวรรค์ยุคแรก แบ่งการแข่งขันเป็นฤดู มีทั้งหมด 3 ฤดู ได้แก่ ฤดูหนาว, ฤดูฝน และฤดูร้อน ตัดสินโดยคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญด้านเพลงและวงดนตรีลูกทุ่งจำนวน 3 คนในรอบการแข่งขันประจำฤดู และเพิ่มเป็น 7 คนในรอบแชมป์ออฟเดอะแชมป์ โดยนอกจากสลา คุณวุฒิ และชุติเดช ทองอยู่ ที่เป็นคณะกรรมการมาตั้งแต่ปีแรก ยังมีศิลปินลูกทุ่งและครูเพลงสลับสับเปลี่ยนหมุนเวียนเป็นกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ เช่น แดน บุรีรัมย์, ลพ บุรีรัตน์, ชลธี ธารทอง, ประยงค์ ชื่นเย็น, ธนิสร์ ศรีกลิ่นดี, วสุ ห้าวหาญ, และหนู มิเตอร์ เป็นต้น
เมื่อแข่งขันครบสามฤดู แชมป์และรองแชมป์ประจำฤดูจะเข้ามาแข่งขันรอบแชมป์ออฟเดอะแชมป์ (รองแชมป์ประจำฤดูสามารถเข้าร่วมรอบแชมป์ออฟเดอะแชมป์ได้ ตั้งแต่ปีที่ 3 เป็นต้นไป) โดยในปี พ.ศ. 2548–2558 แข่งกันใน 3 ประเภทเพลง คือ เพลงช้า เพลงเร็ว และเพลงถนัด ทีมที่มีคะแนนรวมทุกประเภทเพลงสูงสุด จะได้ครองถ้วยพระราชทานสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ซึ่งออกแบบโดยเฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์
ในช่วงปีแรกผู้ชนะรอบแชมป์ออฟเดอะแชมป์ จะได้รับถ้วยพระราชทานพร้อมทุนการศึกษา 100,000 บาท และตั๋วเครื่องบินไปกลับ กรุงเทพ-ดิสนี่ย์แลนด์ ฮ่องกง 40 ที่นั่ง ปีต่อ ๆ มา ผู้ชนะจะได้รับถ้วยพระราชทานพร้อมทุนการศึกษามูลค่า 1,000,000 บาท
โรงเรียนจ่านกร้อง จังหวัดพิษณุโลก เป็นสถาบันที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในการประกวดยุคแรก โดยครองถ้วยแชมป์ออฟเดอะแชมป์ของรายการมากที่สุด คือ 3 สมัย รองลงมาคือ โรงเรียนเทพมิตรศึกษา จังหวัดสุราษฎร์ธานี ที่ได้แชมป์ออฟเดอะแชมป์ 2 สมัย อันดับสามคือ โรงเรียนบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา ที่ได้รองแชมป์ออฟเดอะแชมป์ 3 สมัย นอกจากนี้ พิชิตชัย ศรีเครือ นักร้องนำของวงดนตรีลูกทุ่งโรงเรียนจ่านกร้องในการครองแชมป์สองสมัยแรก ยังเป็นศิลปินที่มีชื่อเสียงอีกด้วย
===ชิงช้าสวรรค์ 2022 - 2023===
การประกวดวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษาในชิงช้าสวรรค์ 2022 ได้ปรับรูปแบบการประกวดในรอบคัดเลือก เป็นการตระเวนไปตามภูมิภาคต่าง ๆ โดยรับสมัครพร้อมคัดเลือกผู้เข้าแข่งขันใน 5 จังหวัดของแต่ละภาค ได้แก่ เชียงใหม่, ขอนแก่น, ชลบุรี, ปทุมธานี และนครศรีธรรมราช เพื่อคัดเลือกวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษา 20 ทีม เข้าแข่งขันในรอบการออกอากาศของรายการ ทีมที่ชนะการประกวดจะครองถ้วยพระราชทานพร้อมทุนการศึกษา 1 ล้านบาท โดยทีมที่ชนะเลิศได้แก่ โรงเรียนประโคนชัยพิทยาคม รองชนะเลิศอันดับ 1 โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย และรองชนะเลิศอันดับ 2 โรงเรียนเชียงกลมวิทยา
ต่อมา ชิงช้าสวรรค์ 2023 ได้กลับมาอีกครั้ง พร้อมกับการเปิดตัว 16 โรงเรียนที่ผ่านเข้ารอบสู่รอบเปิดวง โดยได้มีการถ่ายทำการจับฉลากจับคู่การแข่งขันในรอบเปิดวงของทั้ง 16 ทีม ใน Episode ที่ 1 โดยโรงเรียนที่ผ่านเข้ารอบสู่รอบชิงชนะเลิศได้แก่ โรงเรียนนาหลวง กรุงเทพมหานคร และ โรงเรียนเทศบาล 4 (เพาะชำ) จ.นครราชสีมา ซึ่งผลสรุปออกมาว่า โรงเรียนเทศบาล 4 (เพาะชำ) สามารถคว้าแชมป์ไปครองได้สำเร็จ รับถ้วยพระราชทานพร้อมทุนการศึกษา 1 ล้านบาท
===ช่วงของรายการในอดีต===
นอกจากการประกวดวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษาแล้ว ครั้งเมื่อรายการยังมีรูปแบบเป็นปกิณกะ ยังประกอบด้วยช่วงต่าง ๆ เพิ่มเติม เช่น
เต๊นท์ของแปลก – รวมเรื่องราวพิศวงทั่วไทย
แวะหลังวิก – สัมภาษณ์แขกรับเชิญ
แผงเทป – นำเสนอศิลปินที่ได้รับความนิยม โดยมีสินเจริญ บราเธอร์สร่วมเป็นพิธีกรเฉพาะช่วงนี้
ร้านอร่อยร้อยเหรียญ – การแข่งขันทำอาหารจานเดียวให้คณะกรรมการและผู้ชมในห้องส่งตัดสิน
เรื่องสั้นตลาดสด – ซิทคอมสั้น ซึ่งในระยะแรกนำแสดงโดยส้มเช้ง สามช่า, แอนนี่ บรู๊ค และวนิดา แสงสุข ต่อมา พิมพ์ผกา เสียงสมบุญ ได้เข้ามาแสดงแทนในบทของวนิดา และณัฎฐพัชร์ วิภัทรเดชตระกูล แสดงแทนในบทที่ใกล้เคียงกับแอนนี่
เสียงดีมีค่าเทอม – การประกวดร้องเพลงของนักเรียนระดับประถมศึกษา
ชิงช้าสวรรค์ประถมคอนเทสต์ – การประกวดร้องเพลงลูกทุ่งพร้อมหางเครื่องระดับประถมศึกษา
ชิงช้าสวรรค์ ลูกทุ่งโอทอป – การประกวดร้องเพลงของตัวแทนประจำตำบล ซึ่งต่อมาได้แยกออกเป็นอีกหนึ่งรายการ
ชิงช้าสวรรค์เทิดไท้องค์ราชันย์ – การประกวดวงดนตรีเพลงพระราชนิพนธ์ ระดับมัธยมศึกษาและประกาศนียบัตรวิชาชีพพร้อมหางเครื่อง ชิงถ้วยพระราชทานพร้อมทุนการศึกษา 500,000 บาท
== รายชื่อโรงเรียนที่เป็นแชมป์ประจำฤดู รองแชมป์ประจำฤดู แชมป์ออฟเดอะแชมป์ และรองแชมป์ออฟเดอะแชมป์ ชิงช้าสวรรค์คอนเทสต์ ==
==รายการย่อยและสิ่งสืบเนื่อง==
เวิร์คพอยท์ได้สร้างรายการโทรทัศน์ที่มีองค์ประกอบมาจากรายการชิงช้าสวรรค์ เช่น ไมค์ทองคำ, ไมค์ทองคำเด็ก, ไมค์ทองคำหมอลำฝังเพชร และไมค์หมดหนี้ เป็นต้น
นอกจากนี้ ในช่วงปี พ.ศ. 2559 ตัวรายการชิงช้าสวรรค์เองก็มีการสร้างรายการย่อย "ชิงช้าสวรรค์ ลูกทุ่งโอทอป" (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น "ชิงช้าสวรรค์ โอทอป") ซึ่งเดิมเป็นช่วงหนึ่งของรายการหลัก แต่ต่อมาได้แยกจัดเป็นอีกหนึ่งรายการ โดยเป็นการประกวดร้องเพลงของตัวแทนประจำตำบล พร้อมนำเสนอผลิตภัณฑ์เด่นประจำตำบลนั้น ๆ โดยมีศิลปินลูกทุ่งสลับสับเปลี่ยนเป็นกรรมการในทุกสัปดาห์
ในปี พ.ศ. 2566 ชิงช้าสวรรค์ได้ต่อยอดความสำเร็จโดยเปิดตัววงเกิร์ลกรุปแนวลูกทุ่ง ในชื่อว่า "ชิงช้าสวรรค์ ไอดอล" โดยมีสมาชิกจำนวน 5 คน (ต่อมาลดเหลือ 4 คน) จากวงดนตรีลูกทุ่งที่เข้าประกวดในรายการชิงช้าสวรรค์จำนวน 4 โรงเรียน นอกจากนี้ยังมีสร้างรายการย่อยอีก 1 รายการ คือ "ชิงช้าสวรรค์ ร้องคู่สิบ" โดยนำนักร้องนำจากวงดนตรีลูกทุ่งที่เข้าประกวดในรายการชิงช้าสวรรค์ มาเป็นผู้เข้าแข่งขัน ร้องเพลงร่วมกับศิลปินมืออาชีพจำนวน 10 คน โดยมีกติกาคล้ายกับรายการนักร้องสองไมค์ นั่นคือคะแนนจะมาจากสลา คุณวุฒิ ซึ่งเป็นกรรมการหลัก และศิลปินอีก 9 คนที่ไม่ได้ร่วมร้องเพลงกับผู้เข้าแข่งขันในแต่ละรอบ หากผู้เข้าแข่งขันได้คะแนนตั้งแต่ 7 คะแนนขึ้นไป จะได้รับทุนการศึกษาสะสมรอบละ 5,000 บาท และได้แข่งขันต่อไปในแต่ละรอบ จนกระทั่งครบ 10 คน นั่นคือมีโอกาสได้รับทุนการศึกษาสูงสุดที่ 50,000 บาท และหากผ่านทั้ง 10 รอบ ผู้เข้าแข่งขันจะได้รับประกาศนียบัตรจากสลา พร้อมลายมือชื่อจากสลาและศิลปินทั้ง 10 คน
==รางวัลที่ได้รับ==
รางวัลโทรทัศน์ทองคำ ครั้งที่ 20 ประจำปี พ.ศ. 2548 สาขารายการปกิณกะดีเด่น
รางวัลราชบัณฑิตยสถานสรรเสริญ โดย สำนักงานราชบัณฑิตยสภา ประจำปี พ.ศ. 2557 ประเภทผู้ดำเนินรายการหญิงผู้ใช้ภาษาไทยดีเด่น (วรัทยา นิลคูหา)
==ข้อวิจารณ์==
แม้ชิงช้าสวรรค์ในยุคแรกจะสร้างกระแสวงดนตรีลูกทุ่งระดับมัธยมศึกษา แต่บรรณวัชรจากคมชัดลึกวิจารณ์ว่าการประกวดวงดังกล่าวทำให้แต่ละโรงเรียนทุ่มงบประมาณจำนวนมากกับการสร้างวงดนตรี ทำให้วงดนตรีลูกทุ่งที่เข้ามาประกวดดูเป็นวงในอุดมคติมากเกินไป และผู้บริหารสถานศึกษาบางแห่งก็อาจใช้โอกาสนี้ในการสร้างชื่อเสียงให้ตนเอง มากกว่าส่งเสริมให้เยาวชนมีใจรักเพลงลูกทุ่งอย่างแท้จริง
ในเดือนมีนาคม พ.ศ. 2555 ผู้บริหารโรงเรียนแห่งหนึ่งร้องเรียนกับทางเวิร์คพอยท์ในประเด็นการตัดสินที่ไม่เป็นธรรมต่อสถาบันของตน และในเดือนกันยายนปีเดียวกัน ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์บางส่วนวิจารณ์ว่า รายการจงใจใช้ความเศร้าของผู้สูญเสียบุคคลอันเป็นที่รัก เพื่อสร้างความนิยมของตัวรายการเอง ขณะเดียวกัน ผู้ใช้สื่อสังคมออนไลน์ ก็ได้มีการวิจารณ์ถึงการทำหน้าที่พิธีกรของโน้ต เชิญยิ้ม ด้วย
==ดูเพิ่ม==
ไมค์ทองคำ
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
รายการโทรทัศน์ที่เริ่มออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2547
รายการโทรทัศน์ที่ยุติการออกอากาศในปี พ.ศ. 2559
รายการโทรทัศน์ที่เริ่มออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2565
รายการโทรทัศน์ช่อง 9
รายการโทรทัศน์ช่องเวิร์คพอยท์ทีวี
เพลงลูกทุ่ง