สมัยกลางตอนปลาย

{|align=right style="width: 300px; margin: 0 0 1em 1em;"
|-
!  style="color:#blue; background:#f8eaba; font-size:100%; text-align:center;"|สมัยกลางตอนปลายภูมิภาคยุโรปและเมดิเตอร์เรเนียน
|-
|
----
{|
|
ยุโรปตะวันตก/กลาง
 จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์
 ฝรั่งเศส
 กัสกอญ
 โบฮีเมีย
ยุโรปตะวันออก
 คณะอัศวินท็อยโท
 โกลเดนฮอร์ด
 เมืองขึ้นของโกลเดนฮอร์ด
 ฟีโอโดซียา
 รูทีเนีย/กาลิเซีย
 โปแลนด์
 มาโซเวีย
 วอลเลเกีย
 ฮาพส์บวร์ค
 ฮังการีและโครเอเชีย
 ลิทัวเนีย
คาบสมุทรอิตาลี
 ซิซิลี
 นาโปลี
 รัฐสันตะปาปา
 ซาร์ดิเนีย
  เวนิส
 เจนัว
|
คาบสมุทรไอบีเรีย 
 อารากอน
 โปรตุเกส
 กัสติยา
 นาวาร์
 กรานาดา
ภูมิภาคนอร์ดิก
 เดนมาร์ก
 ไอซ์แลนด์
 นอร์เวย์
 สวีเดน
หมู่เกาะอังกฤษ
 อังกฤษและเวลส์
 ไอร์แลนด์
 สกอตแลนด์
|
คาบสมุรบอลข่าน/เอเชียตะวันตก
 รากูซา
 Cataro
 อะเคีย
 ดัชชีเอเธนส์
 จักรวรรดิไบแซนไทน์
 จักรวรรดิมัมลุก
 เซอร์เบีย
 รัฐเตอร์กิก
 บอสเนีย
 ครีต
 คณะอัศวินบริบาล
 วีดิน
 บัลแกเรีย
 ไซปรัส
 Ilkhan Empire
 จอร์เจีย
 เทรบิซอนด์
แอฟริกาเหนือ
 ตูนิส
 ราชวงศ์มารินิด
 Zayyanids
 ราชวงศ์ฮาฟซิด
|}
|}
สมัยกลางตอนปลาย คือช่วงเวลาในประวัติศาสตร์ยุโรปที่กินเวลาระหว่าง ค.ศ. 1250 จนถึง ค.ศ. 1500 โดยเป็นยุคสมัยที่ต่อเนื่องมาจากสมัยกลางตอนกลาง และเป็นยุคสมัยก่อนสมัยใหม่ตอนต้น (ซึ่งในยุโรปส่วนใหญ่นั้นเรียกว่าสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยา)
ในราว ค.ศ. 1300 ยุคสมัยความรุ่งเรื่องและเติบโตในยุโรปนั้นดำเนินมาจนถึงจุดหยุดนิ่ง โดยเกิดทั้งเหตุการณ์ขาดแคลนอาหารและโรคระบาดต่าง ๆ รวมถึงทุพภิกขภัยครั้งใหญ่ ค.ศ. 1315–1317 และกาฬมรณะ อันเป็นเหตุให้ประชากรในยุโรปนั้นลดลงกว่าครึ่งหนี่งจากสมัยก่อนหน้า ประกอบกับสถานการณ์ความไม่สงบต่าง ๆ และการติดพันในสงครามต่าง ๆ ด้วย
ฝรั่งเศสและอังกฤษประสบกับเหตุความไม่สงบอย่างรุนแรงจากชาวนา เช่น สงคราวชาวนาฝรั่งเศส สงคราวชาวนาอังกฤษ รวมทั้งความไม่สงบสืบเนื่องจากการสงครามต่าง ๆ กินเวลาต่อเนื่องกว่าศตวรรษ (สงครามร้อยปี) นอกจากนี้แล้วคริสตจักรคาทอลิกยังถูกท้าทายด้วยศาสนเภทตะวันตก โดยมักเรียกเหตุการณ์สำคัญต่างๆ นี้รวมกันว่าวิกฤติกาลของปลายสมัยกลางของยุโรป
นอกเหนือจากวิกฤติกาลต่างๆ นั้น ศตวรรษที่ 14 ยังเป็นช่วงเวลาของความก้าวหน้าครั้งใหญ่ในด้านศิลปะและวิทยาศาสตร์ด้วย อันสืบเนื่องมาจากการกลับมาสนใจในบันทึกโบราณในสมัยกรีกและโรมันโดยมีจุดเริ่มต้นมาตั้งแต่ช่วงสมัยกลางตอนเฟื่องฟู จึงทำให้เกิดสมัยฟื้นฟูศิลปวิทยาในอิตาลีขึ้น การเริ่มกลับมาศึกษาบันทึกภาษาลาตินได้เริ่มขึ้นก่อนหน้าในช่วงสมัยฟื้นฟูศิลปะวิทยาในศตรวรรษที่ 12 ผ่านทางการติดต่อค้าขายกับชาวอาหรับในช่วงสงครามครูเสด ส่วนที่มาของบันทึกกรีกอันสำคัญนั้นมาจากการเสียกรุงคอนสแตนติโนเปิลโดยจักรวรรดิออตโตมันซึ่งในเหตุการณ์นี้เหล่านักปราชญ์ชาวไบแซนไทน์ได้ลี้ภัยสงครามมายังตะวันตกโดยเฉพาะในอิตาลีเป็นสำคัญ
ประกอบกับแนวคิดสมัยคลาสสิกต่างๆ ที่มีอิทธิพลมากขึ้นรวมถึง การคิดค้นเครื่องพิมพ์ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการเผยแพร่แนวคิดด้านประชาธิปไตยผ่านทางงานพิมพ์ ซึ่งนำไปสู่การปฏิรูปศาสนาฝ่ายโปรเตสแตนต์ในที่สุด และในช่วงปลายสมัยนี้ ยุคแห่งการค้นพบ ก็ได้อุบัติขึ้น โดยการขยายอำนาจของจักรวรรดิออตโตมันได้ตัดขาดการพาณิชย์ระหว่างยุโรปกับประเทศตะวันออกอย่างสิ้นเชิง ชาวยุโรปจึงต้องแสวงหาเส้นทางการค้าใหม่ๆ ซึ่งทำให้เกิดการสำรวจเส้นทางเดินเรือโดยชาวสเปนภายใต้การนำของคริสโตเฟอร์ โคลัมบัสที่ค้นพบทวีปอเมริกาในปีค.ศ. 1492 และวัชกู ดา กามาที่เดินทางไปยังแอฟริกาและอินเดียในปีค.ศ. 1498 การค้นพบใหม่ๆ นี้ทำให้เศรษฐกิจและอำนาจของชาติต่างๆ ในยุโรปนั้นมีความเข้มแข็งขึ้น
==ประวัติศาสตร์==
===ยุโรปเหนือ===
===ยุโรปตะวันตกเฉียงเหนือ===
===ยุโรปตะวันตก===
===ยุโรปกลาง===
===ยุโรปตะวันออก===
===ยุโรปตะวันออกเฉียงใต้===
===ยุโรปตะวันตกเฉียงใต้===
==ประวัติศาสตร์สงคราม==
==ความขัดแย้งและการปฎิรูปทางศาสนา==
===ศาสนเภทพระสันตะปาปา===
===การปฏิรูปศาสนาฝ่ายโปรเตสแตนต์===
==การค้าและพาณิชย์==
==ศิลปะและวิทยาศาสตร์==
===ปรัชญา วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี===
===ทัศนศิลป์ และสถาปัตยกรรม===
===วรรณกรรม===
===ดนตรี===
===การแสดง===
==อ้างอิง==
ก
ก