สมัยนะกอดะฮ์ที่ 3

สมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 เป็นช่วงสุดท้ายของวัฒนธรรมนะกอดะฮ์ในยุคสมัยก่อนประวัติศาสตร์ของอียิปต์โบราณ มีอายุตั้งแต่ประมาณ 3200 ถึง 3000 ปีก่อนคริสตกาล เป็นช่วงเวลาที่กระบวนการก่อตั้งรัฐ ซึ่งเริ่มขึ้นในสมัยนะกอดะฮ์ที่ 2 ปรากฏให้เห็นอย่างชัดเจน โดยมีกษัตริย์ที่ปรากฏพระนามเป็นผู้นำทางการเมืองที่มีอำนาจ สมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 มักถูกเรียกว่าราชวงศ์ที่ศูนย์แห่งอียิปต์ หรือช่วงสมัยกึ่งยุคราชวงศ์ (Protodynastic) เพื่อสะท้อนถึงการมีอยู่ของกษัตริย์ที่เป็นผู้นำของรัฐที่มีอิทธิพล แม้ว่าในความเป็นจริงแล้ว กษัตริย์ที่เกี่ยวข้องจะไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของราชวงศ์ก็ตาม ในช่วงเวลาดังกล่าว พระนามของกษัตริย์เหล่านั้นถูกจารึกไว้ในรูปแบบของเซเรคบนพื้นผิวต่างๆ รวมทั้งเครื่องปั้นดินเผาและหลุมฝังพระบรมศพ
== ประวัติศาสตร์สมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 ==
ช่วงสมัยกึ่งยุคราชวงศ์ในอียิปต์โบราณมีลักษณะเป็นกระบวนการต่อเนื่องของการรวมกันทางการเมือง ซึ่งถึงจุดสูงสุดในการก่อตัวของรัฐเดียวได้เริ่มต้นช่วงสมัยราชวงศ์ตอนต้นแห่งอียิปต์ นอกจากนี้ ในช่วงเวลาดังกล่าวเองที่ภาษาอียิปต์ได้รับการบันทึกเป็นอักษรอียิปต์โบราณเป็นครั้งแรก นอกจากนี้ยังมีหลักฐานทางโบราณคดีที่ชัดเจนเกี่ยวกับการตั้งถิ่นฐานของชาวอียิปต์ในทางใต้ของคานาอัน ในช่วงช่วงสมัยกึ่งยุคราชวงศ์ ซึ่งถือว่าเป็นอาณานิคมหรือท่าเรือขนส่ง
การก่อตัวของรัฐเริ่มขึ้นในยุคนี้และอาจจะเร็วกว่านั้นด้วยซ้ำ นครรัฐเล็ก ๆ หลายแห่งเกิดขึ้นตามลำแม่น้ำไนล์ การพิชิตในหลายศตวรรษส่งผลให้อียิปต์บนเหลือรัฐใหญ่สามรัฐ ได้แก่ ไธนิส, นะกอดะฮ์ และเนเคน ซึ่งรัฐนะกอดะฮ์ที่อยู่ระหว่างรัฐไธนิสและเนเคนก็ล่มสลายเป็นรัฐแรก จากนั้นรัฐไธนิสก็ได้พิชิตอียิปต์ล่าง แต่ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐเนเคนและรัฐไธนิสนั้นยังคงคลุมเครืออยู่ แต่ทั้งสองรัฐอาจจะผนวกรวมเข้าด้วยกันอย่างสันติ โดยมีราชวงศ์แห่งไธนิสได้ปกครองอียิปต์ทั้งหมด กษัตริย์แห่งไธนิสจะทรงถูกฝังพระบรมศพไว้อไบดอสในสุสานอุมมุลกะอับ
นักไอยคุปต์วิทยาในช่วงแรก เช่น ฟลินเดอร์ส เพตรี ได้เป็นผู้เสนอทฤษฎีการแข่งขันกันระหว่างราชวงศ์ ซึ่งตั้งสมมติฐานว่าหัวหน้าเผ่าและผู้ปกครองอียิปต์กลุ่มแรกมีต้นกำเนิดจากเมโสโปเตเมีย แต่แนวคิดกล่าวกลับไม่เป็นที่ยอมรับในหมู่นักวิชาการสมัยใหม่
นักไอยคุปต์วิทยาส่วนใหญ่ถือว่ากษัตริย์นาร์เมอร์ทรงเป็นทั้งกษัตริย์พระองค์สุดท้ายของช่วงเวลาดังกล่าวและเป็นกษัตริย์พระองค์แรกของราชวงศ์ที่หนึ่งแห่งอียิปต์ ซึ่งอาจจะมีบางส่วนของอียิปต์บนที่ปกครองก่อนหน้าพระองค์โดยกษัตริย์คร็อกโคไดล์, อิริ-ฮอร์ คา หรือโดยกษัตริย์สกอร์เปียนที่ 2 ซึ่งพระนามดังกล่าวอาจจะหมายถึงหรือได้มาจากเทพธิดาเซอร์เคต โดยเทพธิดาเซอร์เคตเป็นเทพพิทักษ์ของเทพเจ้าอื่นๆ และผู้ปกครอง
สมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 ได้แผ่ขยายไปทั่วอียิปต์และมีลักษณะที่โดดเด่นบางประการ:
อักษรอียิปต์โบราณตัวแรก
การเล่าเรื่องแบบภาพครั้งแรกบนแผ่นศิลา
การใช้เซเรคอย่างต่อเนื่องครั้งแรก
สุสานหลวงของราชวงศ์แท้จริงแห่งแรก
อาจจะเป็นตัวอย่างแรกของการชลประทาน
การพัฒนาการเดินเรือ (มาจากการพัฒนาครั้งก่อนในอ่าวเปอร์เซียเมื่อ 2000 ปีก่อนหน้าช่วงเวลาดังกล่าว)
จากข้อมูลของกระทรวงโบราณวัตถุแห่งอียิปต์ ในเดือนกุมภาพันธ์ ปี ค.ศ. 2020 นักโบราณคดีอียิปต์ได้ค้นพบหลุมฝังศพจำนวน 83 หลุมที่มีอายุย้อนไปถึง 3000 ปีก่อนคริสตกาล หรือที่เรียกว่าสมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 ซึ่งค้นพบหม้อดินเผาขนาดเล็กในรูปทรงต่างๆ และเปลือกหอย อุปกรณ์แต่งหน้า อายไลน์เนอร์ และเพชรพลอยที่ถูกใช้ในพิธีฝังศพด้วย
=== แผ่นศิลาเครื่องสำอางตกแต่ง ===
แผ่นศิลาดังกล่าวที่โดดเด่นหลายชิ้นที่มีอายุถึงสมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 เช่น แผ่นศิลาแห่งนักล่า
ไฟล์:HuntersPalette-BritishMuseum-August21-08.jpg|แผ่นศิลาแห่งนักล่า, ราว 3100 ปีก่อนคริสตกาล
ไฟล์:Palette_with_quadrupedes-E_11052-IMG_9460-9470-gradient.jpg|"แผ่นศิลาสี่สุนัข" (3300–3100 ปีก่อนคริสตกาล)
ไฟล์:Fragment_of_a_ceremonial_palette_illustrating_a_man_and_a_type_of_staff,ca._3200–3100_BC.jpg|เศษแผ่นศิลาพิธี ปรากฏรูปคนและไม้เท้าประเภทหนึ่ง, ประมาณ 3200–3100 ปีก่อนคริสตกาล
ไฟล์:Duck-shaped_palette-90000838-IMG_9538-white.jpg|แผ่นศิลารูปเป็ด
ไฟล์:Palette_with_Bull-E_11255-IMG_9459-9466-gradient.jpg|แผ่นศิลากระทิง, 3100 ปีก่อนคริสตกาล
ไฟล์:The_Battlefield_Palette_3100_BC_-_Joy_of_Museums.jpg|alt=The Battlefield Palette, possibly showing the subjection of the people of the Buto-Maadi culture, by the Egyptian rulers of Naqada III, circa 3100 BC.|แผ่นศิลาแห่งสนามรบ ซึ่งอาจจะแสดงให้เห็นการอยู่ใต้อำนาจของผู้คนในวัฒนธรรมบูโต-มาอาดิ โดยผู้ปกครองอียิปต์สมัยนะกอดะฮ์ที่ 3 ประมาณ 3100 ปีก่อนคริสตกาล
ไฟล์:Fragment_of_a_palette_3200-2800_BCE.jpg|เศษแผ่นศิลา, 3200–2800 ปีก่อนคริสตกาล
=== โบราณวัตถุอื่นๆ ===
ไฟล์:BaboonDivityBearingNameOfPharaohNarmerOnBase.png|รูปสลักเทพลิงบาบูนที่ปรากฏพระนามของฟาโรห์นาร์เมอร์บนฐาน
ไฟล์:Kingscorpion.jpg|หัวคทาสกอร์เปียน, พิพิธภัณฑ์แอชโมลีน
ไฟล์:Dynastie_0_Stabaufsatz.jpg|ชิ้นส่วนคทาช่วงสมัยกึ่งยุคราชวงศ์กับเชื้อพระวงศ์สองพระองค์, ศูนย์สะสมศิลปะอียิปต์โบราณแห่งรัฐ, มิวนิก
ไฟล์:Hair_Comb_Decorated_with_Rows_of_Wild_Animals_3200-3100_BCE_Naqada_III.jpg|หวีผมประดับแถวสัตว์ป่า 3200-3100 ปีก่อนคริสตกาลในสมัยนะกอดะฮ์ที่ 3
ไฟล์:Vase_mit_Vogelfries.jpg|ไหจากสมัยนะกอดะฮ์ที่ 3
ไฟล์:Cylindrical_Jar_MET_LC-12_187_5_EGDP026693.jpg|โถทรงกระบอกธรรมดาจากสมัยนะกอดะฮ์ที่ 3
== อ้างอิง ==
== บรรณานุกรม ==
อียิปต์โบราณ