การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์

การปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง หรือ การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์
(bootloader unlocking, developer mode, OEM unlock, jailbreaking)
เป็นวิธีการปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง (bootloader หรือบูตโหลดเดอร์) ซึ่งเป็นวิธีรักษาความปลอดภัยที่ปกติทำให้ปลุกเครื่อง (บูตเครื่อง) ได้อย่างปลอดภัย
การปลดล็อกจะทำให้สามารถเปลี่ยนระบบที่ปกติจะทำไม่ได้ เช่น การติดตั้ง custom firmware (ที่เรียกว่า custom ROM สำหรับแอนดรอยด์)
จริงๆ แล้ว ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องบางอย่างก็ไม่ได้ล็อก
บางอย่างก็ปลดล็อกได้ด้วยรายคำสั่งธรรมดา บางอย่างต้องขอความช่วยเหลือจากบริษัทผู้ผลิต
บางอย่างก็ปลดล็อกไม่ได้โดยจะสามารถทำได้ก็ต่อเมื่อมีจุดอ่อนในอุปกรณ์/ซอฟต์แวร์เท่านั้น
การปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องยังอาจทำเพราะเหตุผลทางนิติเวช เช่น เพื่อหาหลักฐานดิจิทัลจากสมาร์ทโฟน โดยใช้อุปกรณ์เช่น Cellebrite UFED
== พื้นเพ ==
การปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมการปลุกเครื่อง ปกติจะล้มเลิกประกันของผลิตภัณฑ์ และอาจทำให้อุปกรณ์ถูกขโมยข้อมูลได้ง่าย
สำหรับ การเปิดโหมดผู้พัฒนา (developer mode) จะทำให้ระบบปลอดภัยลดลงกว่าปกติ
สำหรับแอนดรอยด์และโครมโอเอส การปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องอาจทำให้เสียข้อมูล เพราะข้อมูลบางอย่างจะเก็บสำรองไม่ได้ถ้าไม่ได้สิทธิของรูต
การล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องในบางกรณีอาจจะไม่สมควร เช่น นักข่าวผู้เชี่ยวชาญเกี่ยวกับคอมพ์คนหนึ่ง พิจารณาการล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องสำหรับโทรศัพท์ในโปรแกรม Qualcomm Snapdragon Insiders ว่าเป็นความผิดพลาด
เพราะโทรศัพท์มุ่งเฉพาะผู้ใช้ที่ชำนาญ
== แพลตฟอร์ม ==
=== แอนดรอยด์ ===
การปลดล็อกบูตโหลดเดอร์ มักจะทำเมื่อกำลังทำการเพื่อให้ได้สิทธิรูตจากเครื่อง
==== ประวัติ ====
ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของโทรศัพท์กูเกิล Nexus และ Pixel สามารถปลดล็อกได้โดยใช้รายคำสั่ง fastboot คือ fastboot oem unlock หรือ fastboot flashing unlock
ในปี2011 แม้โมโตโรลาจะแจกจำหน่ายตัวปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องสำหรับ Droid Razr แต่บริษัทโทรศัพท์ก็ได้เอาโปรแกรมนี้ออกจากรุ่นที่ตนใช้
ปี2011 โซนี่โมบายล์ได้แจกจำหน่ายซอฟต์แวร์ปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง
แต่ผู้ใช้จะต้องให้เลข IMEI แก่เว็บไซต์ของโซนี่
ในปี2012 เอซุสได้แจกจำหน่ายโปรแกรมปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องสำหรับโทรศัพท์รุ่น Asus Transformer Prime TF201
ในปี2012 โมโตโรลาได้แจกจำหน่ายโปรแกรมปลดล็อคตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องโดยมีข้อจำกัด
โดยผู้ใช้จะต้องยอมรับเงื่อนไขสัญญาและสร้างบัญชีก่อนที่จะปลดล็อคโทรศัพท์รุ่น Moto G ได้
โทรศัพท์ HTC มีล็อกพิเศษที่เพิ่มขึ้น ซึ่งเรียกว่า "S-OFF/S-ON"
ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องบางอย่างสามารถปลดล็อกได้ด้วยการแฮ็ก หรือใช้วิธีที่ผู้ผลิตระบุ
วิธีหลังปกติจะลบข้อมูลออกจากอุปกรณ์ทั้งหมด
อนึ่ง ผู้ผลิตบางรายยังห้ามไม่ให้ปลดล็อกโทรศัพท์ที่ล็อกอยู่กับบริษัทโทรศัพท์
โทรศัพท์และแท็บเล็ตของซัมซุงในสหรัฐหรือแคนาดา ไม่อนุญาตให้ปลดล็อกไม่ว่าจะล็อกอยู่กับบริษัทโทรศัพท์หรือไม่
ในปี2018 ผู้พัฒนาโปรแกรมในกลุ่ม XDA Developers ได้เริ่มให้บริการปลดล็อคสำหรับสมาร์ทโฟนของโนเกียบางรุ่น
ต่อมาในปี2021 ก็ได้ให้บริการปลดล็อกสำหรับโทรศัพท์ Samsung Galaxy S20 และ Samsung Galaxy S21
ในปี2019 หัวเว่ยประกาศว่าจะให้ผู้ใช้ปลดล็อกโทรศัพท์ชุด Mate 30 แต่ตอนหลังก็เปลี่ยนใจ
และก็ไม่ได้ให้โค้ดสำหรับปลดล็อคอีกเลยตั้งแต่ปี2018
โปรแกรมเจาะช่องโหว่ชื่อว่า checkm30 ได้พัฒนาขึ้นเพื่อใช้ปลดล็อกโทรศัพท์หัวเว่ยที่ใช้ชิป HiSilicon
ในปี2021 เมื่อปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของ Samsung Galaxy Z Fold 3 กล้องก็จะทำงานผิดปกติ
ซึ่งสามารถแก้ไขโดยล็อกตัวโหลดอีก
โดยต่อมาซัมซุงก็ได้แก้ไขปัญหา
=== อื่นๆ ===
==== ไมโครซอฟท์ ====
โปรแกรม WPInternals สามารถใช้ปลดล็อคตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของโทรศัพท์ Nokia Lumia ที่ใช้ระบบปฏิบัติการวินโดวส์โฟน แต่ก็ใช้กับโทรศัพท์  หรือ  ซึ่งใช้ระบบปฏิบัติการเดียวกันไม่ได้
รุ่น 1.0 ได้แจกจำหน่ายเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2015
ในเดือนตุลาคม 2018 ก็ได้เปลี่ยนเป็นซอฟต์แวร์โอเพนซอร์ส เมื่อผู้พัฒนาหลัก (คือ René Lergner หรือมีนามแฝงว่า HeathCliff74) ได้ลาออกจากโปรเจ็กต์นี้
ตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่องของ Windows RT สามารถปลดล็อกได้ด้วยการใช้ช่องโหว่ แต่ต่อมาไมโครซอฟท์ก็ได้อัพเดทปิดช่องโหว่นี้ในปี2016
ระบบ x86 ปกติจะใช้ตัวโหลด UEFI Secure Boot ซึ่งทั่วไปสามารถปลดล็อกได้
==== แอปเปิล ====
ระบบป้องกัน ROM ปลุกเครื่องในอุปกรณ์ไอโอเอสที่มีหน่วยประเมินผลกลาง A11 หรือเก่ากว่านั้นสามารถปลดได้ด้วยช่องโหว่ทางฮาร์ดแวร์ที่รู้จักกันว่า checkm8 จึงทำให้สามารถใช้ระบบปฏิบัติการอื่นๆ บนเครื่องได้
แมคอินทอชที่ใช้ชิป Apple Silicon สามารถปลดล็อกได้
แต่อุปกรณ์อื่นๆ ของแอปเปิล เช่น ไอโฟนและไอแพดก็ไม่สามารถปลดล็อกได้แม้จะใช้ชุดเดียวกัน
==== กูเกิล ====
โหมดผู้พัฒนา (developer mode) ของโครมบุ๊กจะคล้ายๆ กับการปลดล็อกตัวโหลดโปรแกรมปลุกเครื่อง
โครมบุ๊กใช้บูตโหลดเดอร์ที่สามารถเปลี่ยนหรือเขียนทับโดยเอานอตป้องกันการเขียนออก
ในปี2013 บูตโหลดเดอร์ทของโครมคาสต์ (Chromecast) ถูกแฮ็กโดยอาศัยจุดอ่อนอย่างหนึ่ง
ต่อมาในปี2021 ก็ถูกแฮ็กอีกอาศัยช่องโหว่อย่างอื่น
==== สเปซเอ็กซ์ ====
ในเดือนสิงหาคม 2020 นักวิจัยทางด้านความปลอดภัยคอมพิวเตอร์ ได้ใช้การโจมตีแบบ voltage fault injection ซึ่งทำเมื่อบูตโหลดเดอร์กำลังทำงาน เพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบเฟิร์มแวร์ของจานดาวเทียมสตาร์ลิงก์ของสเปซเอ็กซ์
== การล็อกคืน ==
แอนดรอยด์บางรุ่นอาจล็อกบูตโหลดเดอร์คืนได้
== การปิดบริการออนไลน์ ==
ในต้นปี2018 หัวเว่ยได้ระงับการให้โค้ดสำหรับปลดล็อคบูตโหลดเดอร์
ในปลายปี2021 LG ได้เลิกบริการเว็บไซต์ที่ให้โค้ดสำหรับปลดล็อค
== ดูเพิ่ม ==
Booting process of Android devices
== เชิงอรรถและอ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Locking/Unlocking the Bootloader, Android Open Source Project
Qualcomm's Chain of Trust
แอนดรอยด์ (ระบบปฏิบัติการ)
สิทธิ์ดิจิทัล
วินโดวส์โฟน
ไอโอเอส (แอปเปิล)
เทคโนโลยีระบบปฏิบัติการ
ความมั่นคงของระบบคอมพิวเตอร์
การป้องกันอาชญากรรม
วิทยาการเข้ารหัสลับ
ความปลอดภัย
วิศวกรรมระบบ
เฟิร์มแวร์
สมาร์ตโฟน
ระบบปฏิบัติการฝังตัว
ระบบปฏิบัติการเคลื่อนที่
ซอฟต์แวร์โทรศัพท์มือถือ