การโต้แย้งเรื่องอธิปไตยของทิเบต

การโต้แย้งเรื่องอธิปไตยของทิเบต (Tibetan sovereignty debate) สื่อถึงการโต้แย้งทางการเมืองสองแบบ อย่างแรกคือดินแดนทิเบตในสาธารณรัฐประชาชนจีนควรแบ่งแยกดินแดนไปเป็นรัฐเอกราชใหม่หรือไม่ ข้อโต้แย้งหลายเรื่องอยู่ในหัวข้อที่สอง ซึ่งกล่าวว่าทิเบตในปัจจุบันควรเป็นเอกราชหรืออยู่ใต้อาณัติของจีน
โดยทั่วไปถือว่าประเทศจีนและทิเบตเป็นประเทศเอกราชก่อนสมัยราชวงศ์หยวน (ค.ศ. 1271–1368) และทิเบตถูกปกครองโดยสาธารณรัฐประชาชนจีนมาตั้งแต่ ค.ศ. 1959
ความสัมพันธ์ของทิเบตกับจีนในช่วงเวลาแทรกแซงยังคงเป็นที่โต้แย้งเสมอ:
สาธารณรัฐประชาชนจีนถือว่าทิเบตเป็นส่วนหนึ่งของจีนมาตั้งแต่ราชวงศ์หยวนของมองโกล
สาธารณรัฐจีนถือว่า"ทิเบตอยู่ภายใต้อธิปไตยของจีน" เมื่อราชวงศ์ชิง (ค.ศ. 1636–1912) หยุดการปกครองของเนปาลแบบสั้น ๆ (ค.ศ. 1788-1792) จากส่วนของทิเบตในประมาณ ค.ศ. 1793
รัฐบาลพลัดถิ่นทิเบตกล่าวว่าทิเบตเคยเป็นรัฐเอกราชก่อนที่สาธารณรัฐประชาชนจีนโจมตีทิเบตใน ค.ศ. 1949/1950
นักวิชาการตะวันตกบางส่วนยืนยันว่าทิเบตกับจีนเคยถูกปกครองโดยพวกมองโกลในสมัยราชวงศ์หยวน ทิเบตเป็นเอกราชในสมัยราชวงศ์หมิง (ค.ศ. 1368–1644) และทิเบตถูกจีนปกครองหรืออย่างน้อยมากก็อยู่ใต้อาณัติของราชวงศ์ชิง
นักวิชาการตะวันตกบางส่วนยืนยันว่าทิเบตเป็นเอกราชในประมาณ ค.ศ. 1912 ถึง 1950 ถึงแม้ว่าจะมีการยอมรับระหว่างประเทศอย่างจำกัดมากก็ตาม
== อ้างอิง ==
=== ข้อมูล ===
Ahmad, Zahiruddin. China and Tibet, 1708-1959: A resume of facts (Chatham House memoranda) (1960) Distributed for the Royal Institute of International Affairs by the Oxford University Press.
Ardley, Jane. Tibetan Independence Movement: Political, Religious and Gandhian Perspectives (2002) RoutledgeCurzon. 
Bajoria, Jayshree (2008.12.5) The Question of Tibet  Council of Foreign Relations. Accessed 12 July 2012.
Brandt, Conrad; Schwartz, Benjamin; Fairbank, John K. Documentary History of Chinese Communism (2008) (first published 1952) Routledge. 
Bstan-dzin-rgya-mtsho. Tibet, China, and the world: A compilation of interviews (1989) Narthang Publications.
Chapman, Spencer. Lhasa: The Holy City (1940) Readers Union Ltd., London.
Clark, Gregory. In Fear of China (1969) Barrie & Jenkins. .
Feigon, Lee (1996) Demystifying Tibet: Unlocking the Secrets of the Land of Snows Ivan R. Dee Inc.  .
Ford, Robert. Wind Between The Worlds The extraordinary first-person account of a Westerner's life in Tibet as an official of the Dalai Lama (1957) David Mckay Co., Inc.
Gernet, Jaques (1972) A History of Chinese Civilization Librarie Armand Colin, Paris.  English translation 2nd Edition 1996 Cambridge University Press .
Goldstein, Melvyn C. A History of Modern Tibet, Volume 1: 1913-1951 The Demise of the Lamaist State (1989) University of California Press. .
Goldstein, Melvyn C. A History of Modern Tibet, Volume 2: 1951-1955 The Calm Before the Storm (2007) University of California Press.  .
Goldstein, Melvyn C. The Snow Lion and the Dragon: China, Tibet, and the Dalai Lama (1997) University of California Press. .
Goldstein, Melvyn C.; Dawei Sherap; Siebenschuh, William R. A Tibetan Revolutionary: The Political Life and Times of Bapa Phüntso Wangye [https://www.amazon.com/Tibetan-Revolutionary-Political-Ph%C3%BCntso-Wangye/dp/0520240898].
Grunfeld, A. Tom. The Making of Modern Tibet (1996) East Gate Book. .
https://web.archive.org/web/20121030061528/http://www.ltwa.net/library/index.php?option=com_multicategories&view=article&id=170&catid=30%3Anews&Itemid=12 Kuzmin, Sergius L. (2011) Hidden Tibet: History of Independence and Occupation. Dharamsala, LTWA - .
Latourette, Kenneth Scott (1964) The Chinese, Their History and Culture 4th Ed. Macmillan Company. New York, USA.  Library of Congress catalog card number 64-17372.
Li, Tieh-Tseng. The Historical Status of Tibet (1956) King's Crown Press.
McKay, Alex. History of Tibet (2003) RoutledgeCurzon. .
Sautman, Barry and Dreyer, June Teufel. Contemporary Tibet: Politics, Development, and Society in a Disputed Region (2005) M.E. Sharpe. .
Shakabpa, Tsepon W. D. Tibet: A Political History, Yale University Press, 1967.
Shakya, Tsering (1999) The Dragon In The Land Of Snows Columbia University Press. .
Sperling, Elliot (2004) The Tibet-China Conflict: History and Polemics .  East-West Center.  Washington, D.C. USA.  .
Spence,  Jonathan (1999) The Search for Modern China, 2nd Ed. W.W. Norton & Company, Inc. New York, USA.  .
Van Walt Van Praag, Michael C. (1987) The Status of Tibet: History, Rights and Prospects in International Law Boulder, Colo.: Westview. - .
Wang, Jia Wei & Nyima Gyaincain (1997) The Historical Status of China's Tibet'' China Intercontinental Press.  .
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Central Tibetan Administration
Tibet Society
Photos of Tibet issued postage stamps from "International Junior Postage Stamp Album" printed in 1939 by Scott Publ, NY(Link is unavailable)
Sperling, Elliot, Don’t Know Much About Tibetan History, New York Times, 13 April 2008.
Choesang, Yeshe, From the legal standpoint, Tibet has not lost its Nationhood, Tibet Post International, 14 April 2016.
ข้อพิพาทระหว่างประเทศ
การเมืองทิเบต
ขบวนการทิเบตเอกราช
ข้อโต้แย้งในประเทศทิเบต
ข้อโต้แย้งทางการเมืองในประเทศจีน
อำนาจอธิปไตย