วัดปฐมบุตรอิศราราม

ความเป็นมา	วัดปฐมบุตรอิศราราม หรือมีชื่อเดิมว่า “วัดยี่ส่าย” เป็นวัดที่เก่าแก่วัดหนึ่งทางพุทธศาสนา และจารึกไว้ในประวัติศาสตร์ช่วงก่อนรัตนโกสินทร์ศก แต่เนื่องจากเป็นวัดที่ตั้งอยู่ในร่องเขตสวน ใกล้กับที่ไหลผ่านของสายน้ำ (คลองอ้อม-บางกอกน้อย) ประกอบกับสถาพแวดล้อมในอดีตที่ผ่านมาตั้งอยู่ในเขตป่า (สวน) ซึ่งไม่สะดวกในการคมนาคมการสัญจรไปมา จึงไม่เป็นที่แพร่หลายแก่พุทธศาสนิกชนในถิ่นห่างไกล	วัดปฐมบุตรอิศราราม หรือวัดยี่ส่ายนี้ สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ.เท่าไรยังระบุลงไม่ได้แน่ชัด เพราะได้ถูกสร้างมานาน แต่เป็นที่จดจำกันมานานว่า สร้างขึ้นในช่วงปลายกรุงธนบุรีเป็นราชธานีของไทย อยู่ ๑๕ ปี ในสมัยนั้นพระเจ้าตาก หรือพระเจ้ากรุงธนบุรี คือ พระเจ้าตากสินมหาราชในปัจจุบัน หลังจากกู้อิสรภาพจากพม่าสำเร็จ ได้กรุงธนบุรีเป็นราชธานีมีการติดต่อค้าขายกับชาวต่างชาติ เช่น ประเทศจีน มีชาวจีนแล่นเรือมาค้าขายสินค้ากับเมืองไทยมากจนล่วงมาปลายกรุงธนบุรี ก่อนจะย้ายเมืองหลวงไปตั้งที่ฝั่งกรุงเทพมหานคร ในปัจจุบันได้ปรากฎมีวัดยี่ส่ายขึ้น	ตามหลักฐานของผู้สูงอายุ ปู่ย่า ตายาย ที่จดจำเหตุการณ์ได้ได้เล่าสืบต่อกันมาว่าก่อนที่จะมีวัดยี่ส่ายเกิดขึ้น ได้มีชาวจีนสองผัวเมียแล่นเรือสำเภามาค้าขาย โดยได้จอดท่าเทียบเรือหันหัวเรือขึ้นทิศตะวันออก (คือที่ตั้งวัดยี่ส่าย-ปัจจุบัน) และหันท้ายเรือลงทิศตะวันตก (คือที่ตั้งวัดบางบำหรุ-ปัจจุบัน) ชาวจีนที่มาพักค้าขายที่ท่านี้มีชื่อเรียกติดปากกันมาว่า “จีนส่าย” เมื่อพักอาศัยอยู่นาน ทำการค้าได้กำไรดีก็มีจิตศรัทธาร่วมกันสร้างวัดขึ้น (ซึ่งตามข้อสันนิษฐานคนสมัยก่อนนิยมการสร้างวัด เพราะถือว่าได้บุญมาก) เมื่อเริ่มสร้างสองผัวเมียชาวจีนก็มีความเห็นไม่ตรงกันคือมีความขัดแย้งกันในการสร้างวัดตามแนวความคิดของตน จนถึงขั้นทะเลาะกัน ต่อมาฝ่ายภรรยาก็แยกตัวออกไปสร้างวัดอีกวัดหนึ่ง คือ “วัดใน” (หมายถึงวัดที่ถัดจากวัดยี่ส่ายเข้าไปอีก) ปัจจุบันคือ                  “วัดบางบำหรุ” เมื่อสร้างแล้วก็มีการไปมาหาสู่กัน และเร่งทำการค้าพัฒนาวัดของตนเองขึ้นจนเป็นที่รู้จักกันในอดีตที่ผ่านมาว่าวัดบางบำหรุกับวัดปฐมบุตรอิศรารามเป็นวัดพี่วัดน้อง ที่เคยเกื้อกูลกันมาจนถึงสมัยปัจจุบัน	ข้อสังเกต อีกประการหนึ่งก็คือ เมื่อชาวจีนสองผัวเมียได้ทำการสร้างวัดของตนเองแล้ว ได้ก่อตั้ง “ศาลเจ้า” ขึ้น เพื่อเป็นของคู่กับวัดและทำพิธีบวงสรวงตามแบบลัทธิประเพณีของจีนในเทศกาลสำคัญ เช่นตรุษจีน ที่วิวัฒนาการมาจากประเพณีของพราหมณ์เมื่อพุทธศาสนาเข้าไปเผยแพร่ในเมืองจีน และเมืองไทยครั้งแรก พิธีกรรมทางศาสนาพราหมณ์ได้ถูกนำมาใช้ต่อ ๆ กันมา	เมื่อชาวจีนสองผัวเมียได้สิ้นชีวิตลง ชาวบ้านใกล้เคียงทั้งสองวัดได้ช่วยกันอุปถัมภ์ค้ำจุนวัดต่อมาเรื่อย ๆ และเรียกศาลเจ้า วัดยี่ส่ายนี้ว่า “ศาลเจ้าพ่อ” ส่วนศาลที่วัดบางบำหรุ เรียกว่า “ศาลเจ้าแม่” 	อย่างไรก็ตาม แม้จะเป็นเรื่องที่เล่าสืบกันมา ก็มีเค้าแสดงให้เห็นถึงความเป็นจริงในด้าน ต่าง ๆ  รอบวัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ที่อยู่รอบวัดก็แสดงให้เห็นถึงอายุของการก่อตั้งวัด ตลอดจนขนบธรรมเนียมประเพณีต่าง ๆ ที่พุทธศาสนิกชนปฏิบัติสืบต่อกันมาเป็นเวลานาน	พอตกมาถึงปีพุทธศักราช ๒๓๙๓ คือ ช่วงหลังจากสร้างกรุงเทพมหานครได้ประมาณ ๖๘ ปี ช่วงประมาณรัชกาลของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๒ ครองราชย์อยู่ ในช่วงสมัยนี้ได้มีการรณรงค์ในด้านการสร้างวัดมาก โดยเฉพาะผู้มีฐานะทางเศรษฐกิจดี หรือไม่ก็บุคคลที่อยู่ในพระราชวัง วัดที่เก่าแก่ก็มีการบูรณปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่ และวัดยี่ส่ายนี้ ก็ได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ขึ้นอีกครั้ง หลังจากตกอยู่ในสภาพที่ทรุดโทรม โดยมี “เจ้าชะอุ่ม” ซึ่งตามหลักฐานสันนิษฐานว่า เป็นบุตรคนแรกของตระกูล “อิศรานุรักษ์” ที่บูรณะวัดนี้ขึ้น ใช้เงินจำนวน ๑๖๐ บาท พร้อมกับได้เปลี่ยนนามวัดใหม่ว่า “วัดปฐมบุตรอิศราราม” ดังจะได้เห็นจากแผ่นศิลาจารึกประวัติของวัดดั้งเดิม ดังนี้	“พระพุทธศักราชล่วงแล้ว ๒๓๙๓ พระวะษา ปีเถาะ ตรีนิศก จ้าวชะอุ่มทรงพระศรัทธาบริจาคทรัพย์ปฏิสังขรณ์พระอารามนี้เจ็ดปีสำเร็จบริบูรณ์ ซึ่งให้นามชื่อวัดปฐมบุตรอิศราราม                  ทั้งการฉลองสมโภชเสร็จสิ้นทรัพย์ร้อยหกสิบเศษกระทำเป็นพุทธบูชา ธรรมบูชา สังฆบูชา ไว้ในพระพุทธศาสนาเพื่อประโยชน์จะให้สำเร็จแก่พระนฤพานโดยอันเร็วพลัน ถ้าข้าพเจ้ายังไม่ถึงแก่พระพระนฤพานตราบใด ยังท่องเที่ยวอยู่ในวัฏสงสาร ขอให้ได้เกิดในตระกูลสัมมาทิฐิให้ยิ่งด้วยสติปัญญาศรัทธาความเพียร กอปรด้วย อายุ วรรณะ สุขะ พละ เมื่อดับสังขารขออย่าให้ตัวอกุศลแทรกได้ ตั้งแต่ชาตินี้ตราบเท่าเข้าสู่พระนฤพาน ปัจฉิมที่สุดชาติขอได้เอหิภิกษุ และพระอารามนี้จะได้เป็นที่ไหว้ที่บูชาแก่เทพามนุษยสรรพสัตว์ทั้งปวง แล้วจะให้เป็นที่เล่าเรียนพระปริยัติธรรมแลพระวิปัสสนาธรรมแห่งกุลบุตรทั้งหลายซึ่งมีศรัทธา แล้วจะได้เป็นที่ทำบุญให้ทานแห่งท่านซึ่งเป็นสัปะรุษย์ ก่อข้าพเจ้าอุทิศให้ทั่วทุกสรรพสัตว์ทั้งปวง ท่านทั้งหลายจงรับอนุโมทนาเอาส่วนกุศลดังนี้ แล้วจงเป็นสุขจงพ้นทุกข์เถิด”	จากแผ่นศิลาจารึกดั้งเดิมของวัด ทำให้มองเห็นเจตนาอันแรงกล้าของเจ้าชะอุ่ม                        ที่บูรณปฏิสังขรณ์วัดนี้ขึ้น เพื่อให้เป็นที่ประกอบกุศลกรรมของพุทธบริษัท และเป็นที่ศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมของพระภิกษุ-สามเณร ซึ่งในสมัยนั้นการศึกษาเจริญอยู่ในวัด มีพระเป็นผู้นำทางการศึกษาผู้ที่มีโอกาสได้ศึกษาเล่าเรียนได้ คือผู้ที่มาบวชและอยู่ในวัดเท่านั้น เหตุผลนี้จะเห็นได้ว่า ในช่วงที่มีการบูรณะวัดยี่ส่ายนี้ขึ้นมา ฝั่งตรงกันข้ามของวัดคลองบางกอกน้อย มีวัดหนึ่งชื่อ วัดชีปะขาว หรือวัดศรีสุดารามในปัจจุบัน วัดนี้มีการศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรม และเกิดพระที่มีความสามารถหลายรูป เช่น สุนทรภู่ เป็นต้น ซึ่งมีความแตกฉานจนสามารถเรียนกาพย์                     กลอนได้ดี จนเป็นที่โปรดปรานของพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๒ 	เจ้าชะอุ่มนี้ เป็นบุตรคนแรกในเจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ (สัมพันธวงศ์เธอเจ้าฟ้ากรมขุน อิศรานุรักษ์) ไม่มีประวัติระบุไว้ แต่เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์มีพระนามเดิมว่าเกศ ประสูติครั้ง              กรุงธน เมื่อวันพุธ เดือน ๔ แรม ๑๒ ค่ำ ปีมะเส็ง พ.ศ.๒๓๑๖ ได้ทรงรับราชการเป็นกำกับกรมมหาดไทย ต่อจากเจ้ากรมหลวงพิทักษ์มนตรี สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ ๓ เมื่อวันศุกร์ที่ เดือน ๔ ขึ้น ๗ ค่ำ ปีขาล โทศก จ.ศ.๑๑๙๒ ตรงกับวันที่ ๒๘ กุมภาพันธ์ ๒๓๗๓ พระพรรษา ๕๘ ปีปัจจุบัน เป็นต้นตระกูลของ “อิศรางกูร ณ อยุธยา”	เจ้าฟ้ากรมขุนอิศรานุรักษ์ เป็นบุตรคนที่ ๓ ของเจ้าฟ้ากรมพระศรีสุดารักษ์ ซึ่งเป็นภคินีในพระบาทสมเด็จพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช รัชกาลที่ ๑	ต่อมาเมื่อเจ้าชะอุ่มมาบูรณะวัดยี่ส่าย จึงได้เปลี่ยนนามใหม่ว่า “วัดปฐมบุตรอิศราราม”  ซึ่งมีในแผ่นศิลาจารึกดั้งเดิมของวัด ตำนานชื่อวัด ปัจจุบันชื่อวัด “ยี่ส่าย” กับ “ปฐมบุตรอิศราราม” ยังมีความขัดแย้งกันอยู่ในตัว สาเหตุนี้เนื่องมาจากการริเริ่มจากชาวจีนดังที่กล่าวมาแล้ว จะสังเกตเห็นจากวัดนี้มีอายุไม่ต่ำกว่า ๒๐๐ ปี ซึ่งมีความรุ่งเรืองสมัยกรุงธนบุรี คือ ช่วงสมัยที่พระเจ้าตากสินมหาราชครองกรุงธนบุรีอยู่วัดในแถบธนบุรีจำนวนหลายวัดมีลักษณะทรงจีน หรือไม่ก็มีศิลปะทางจีนผสมอยู่ รากฐานดั้งเดิมของวัดยี่ส่าย ก็มีศิลปะการก่อสร้างแบบเก๋งจีนอุโบสถไม่มีช่อฟ้า ทั้งมีชื่อเรียกติดกันมาว่า “วัดจีนยี่ส่าย” มีพระประธานในพระอุโบสถเป็นพระป่าเลไลย์ ต่อมาเมื่อมีการบูรณะปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่ จึงเกิดมีการเปลี่ยนแปลงทางด้านวัตถุตามความนิยมของผู้บูรณะขึ้น ศิลปะดั้งเดิมจึงไม่มีเค้าปรากฏให้เห็นเด่นนัก เพราะไม่มีการอนุรักษ์รูปแบบเดิมไว้ อย่างก็ตาม คำว่า ยี่ส่าย ก็มีความหมายอยู่ชัดว่า ยี่ = สอง หรือ = คนรอง ส่วนคำว่า                 ส่าย = เขย รวมกันก็ = วัดของเขยรอง นัยที่ทราบกันอยู่ปัจจุบันก็คือ ชาวจีนที่ชื่อส่าย หรือชาวจีนสองสามีภรรยาที่มาค้าขายดังที่กล่าวแล้ว ตามข้อสันนิษฐาน บุตรชายของชาวจีนน่าจะมาได้ภรรยาที่แถบวัดยี่ส่ายนี้ เพราะตระกูลของชาวจีนไม่นิยมการแต่งงานกับบุคคลที่แซ่เดียวกัน คำว่า “ปฐมบุตรอิศราราม” ปฐม = เริ่มแรก, สิ่งแรก, คนแรก บุตร = ลูก (ที่เป็นชาย)              อิศ = ผู้มีอำนาจ, ผู้ใหญ่ อาราม = วัด อีกนัยหนึ่งก็คือ ปฐม + บุตร + อิศรานุรักษ์ (ตระกูลผู้บูรณะวัด) ต่อมา มหาเสวกโท พระยาโบราณราชธานินท์ สยามมินทรภักดี พิริยะพาหะ                             (พร เดชะคุปต์) ประธานองคมนตรี สมุหเทศภิบาล สำเร็จราชการมณฑลกรุงเก่า และนายกองตรีราชองครักษ์เสือป่า ผู้บัญชาการกองเสนาบน ***สร้างอุทิศให้แด่บรรพบุรุษ สรรพสัตว์ บรรดาที่มีสายโลหิตสืบตรงลงมาในตระกูล “เดชะคุปต์” ได้หล่อที่จวนพระพินิจ หลังป้อมเพชรกรุงเก่า                เมื่อ ณ วันพฤหัสบดีที่ ๑๖ ธันวาคม ๒๔๕๘ แล้วเชิญมาประดิษฐานไว้ที่พระอุโบสถวัดปฐมบุตร อิศราราม คลองบางผักหนาม เมืองธนบุรี แทนพระป่าเลไลย์     วัดยี่ส่าย หรือวัดปฐมบุตรอิศราราม เป็นที่รู้จักและนับถือของพุทธศาสนิกชนมานาน และแพร่หลาย เพราะเคยมีน้ำเกลือวัดยี่ส่ายซึ่งมีสรรพคุณรักษาโรคในสมัยนั้นอย่างได้ผล แต่ปัจจุบันเหลือเพียงตำรายาเท่านั้น การพัฒนาแถบวัดยี่ส่าย วัดยี่ส่าย ตั้งอยู่ในแถบคลองบางผักหนาม คลองนี้มีความสำคัญในสมัยที่พระพุทธเจ้าหลวง รัชกาลที่ ๕ เสด็จมาเสวยพระกระยาหารกลางวัน ที่บ้านเชิงเลน ซึ่งเป็นบ้านของนายบุญ นายบุญผู้นี้เองเป็นผู้ที่ปลูกต้นมะขามรอบสนามหลวงที่เห็นอยู่ปัจจุบัน ปัจจุบันคลองนี้มีชื่อเรียกว่า “คลองขุนนาง” ประชาชนในตำบลแถบวัดยี่ส่ายนี้ได้เป็นแบบอย่างในการริเริ่มทำไม้ตอน และไม้ประดับเป็นตำบลแรก มีผู้นำไปเผยแผ่ในจังหวัดอื่น ๆ ทั่วประเทศ อาชีพนี้จึงกลายมาเป็นอาชีพหลักของชาวตำบลบางบำหรุมาจนถึงปัจจุบัน ที่สำคัญมีอีกประการหนึ่ง คือ มีมะปรางผลใหญ่ (เท่าไข่ไก่) รสดีมีชื่อว่ามะยงชิด คุณฉันท์ หุ้มแพร่ เป็นมหาดเล็กในพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๘ ได้มาซื้อไปถวายในหลวงเป็นประจำทุก ๆ ปี ต้นเดิมยังมีอยู่ในปัจจุบัน ในปัจจุบันนี้ วัดปฐมบุตรอิศรารามตั้งอยู่ท่ามกลางชุมชน และสวน เมื่อมีการคมนาคม                 ตัดผ่านวัด การเดินทางสะดวกสบาย ทำให้สภาพแวดล้อมรอบวัดมีความเจริญรุดหน้าอย่างรวดเร็ว และวัดได้กลายมาเป็นศูนย์กลางของพุทธบริษัทมากขึ้นตามลำดับ พื้นที่วัดปัจจุบัน ทิศเหนือ	มีเนื้อที่		๒	เส้น	๖	วา ทิศใต้		มีเนื้อที่		๒	เส้น	๔	วา ทิศตะวันออก	มีเนื้อที่		๔	เส้น	๘	วา ทิศตะวันตก	มีเนื้อที่		๔	เส้น	๒	วา รวมเนื้อที่ทั้งหมด	๙	ไร่	๑	งาน	๖	ตารางวา ศาสนวัตถุภายในวัด ๑.	องค์เจดีย์ องค์ที่ ๑ ตั้งอยู่ด้านหน้าอุโบสถ เป็นเจดีย์องค์ใหญ่และเก่าแก่ที่มีคู่มากับวัด ๒.	องค์เจดีย์ องค์ที่ ๒ ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของพระอุโบสถจำลองมาจากองค์แรก                  แต่เล็กกว่า ๓.	พระอุโบสถ ได้บูรณะใหม่ทดแทนหลังเดิม ๔.	วิหารหลวงพ่อแดง เป็นพระพุทธรูปที่เก่าแก่ เป็นที่รู้จักและเคารพนับถือของพุทธศาสนิกชนโดยทั่วไปมาเป็นเวลานาน ตั้งอยู่ในเขตพัทธสีมาของพระอุโบสถ                ปัจจุบันกำลังก่อสร้างวิหารหลังใหม่ทดแทนหลังเก่าที่ชำรุด ๕.	หอสวดมนต์ ตั้งอยู่ท่ามกลางกุฎีสงฆ์ พื้นล่างเป็นที่เก็บสาธารณสมบัติกลางของสงฆ์ ชั้นบนเป็นที่สวดมนต์และเป็นที่พักอาศัย ๖.	หอระฆัง เป็นหอระฆังคู่ที่สร้างขนานกับหน้ามุขทางขึ้นสู่กุฎีสงฆ์ และหอสวดมนต์มีศิลปการก่อสร้างที่สวยงามตามแบบเก่า ๗.	กุฎีสงฆ์ ตั้งรวมอยู่ที่เดียวกัน รอบล้อมหอสวดมนต์ ๘.	ศาลาการเปรียญ เป็นศาลาอเนกประสงค์ที่ใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาของพุทธบริษัท ๔ ๙.	เมรุ เป็นที่บำเพ็ญกุศลฌาปนกิจ ส่วนประกอบภายในวัด	1.	ศาลเจ้า ตามหลักประวัติศาสตร์ของวัด เป็นศาลเจ้าเก่าแก่ตั้งมาพร้อมกับการสร้างวัดครั้งแรกเป็นที่รู้จักของบุคคลทั่วไป และเป็นที่นับถือของบุคคลในท้องที่นี้มานาน	2.	โรงเรียนวัดปฐมบุตรอิศราราม (ยี่ส่าย) เดิมเรียกกันว่าโรงเรียน วัดยี่ส่าย และเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นโรงเรียนวัดปฐมบุตรอิศราราม ตามชื่อของวัด โรงเรียนนี้ นายอำเภอเป็นผู้สร้าง เมื่อวันที่                 ๓ กุมภาพันธ์ ๒๔๗๕ โดยใช้ศาลาการเปรียญของวัดเป็นที่เปิดเรียนและสอนหนังสือแก่เด็กเป็นครั้งแรก มีนักเรียน ๖๖ คน เปิดสอนชั้นประถมมีที่ ๑ ถึง ชั้นประถมมีที่ ๓ โดยมีพระภิกษุถ้วน ทองมิตร เป็นครูใหญ่คนแรก	ในปี พ.ศ.๒๔๙๕ พระอธิการมนูญ ฟักเล็ก ได้ร่วมมือกับทางคณะกรรมการวัดจัดให้มีเทศน์มหาชาติ รวบรวมเงินได้ ๑๖,๐๐๐ บาท และได้งบประมาณสมทบอีก ๑๐๐,๐๐๐ บาท ก่อสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ขึ้นเมื่อวันที่ ๗ กรกฎาคม ๒๔๙๖ แบบประถมปีที่ ๑ มีชั้นเดียว ใต้ถุนโปร่ง ขนาด ๘ x ๒๔ เมตร มี ๓ ห้องเรียน พร้อมทั้งอุปกรณ์ สิ้นค่าก่อสร้าง ๑๑๖,๐๐๐ ได้รับงบประมาณเพิ่มเติม ๒๕,๐๐๐ บาท จึงได้ต่อเติมหน้ามุข และกั้นฝาชั้นล่าง ต่อมาได้ทำพิธีเปิดเรียนอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ ๒๘ พฤศจิกายน ๒๔๙๗ โดยนายบุรินทร์ สิมพลิก รองอธิบดีกรมสามัญศึกษา เป็นประธานในการเปิด	ปัจจุบันโรงเรียนวัดปฐมบุตรอิศราราม เป็นโรงเรียนขึ้นสังกัดเทศบาลกรุงเทพมหานคร ประกอบด้วยอาคารเรียนหลังใหม่ทั้งหมด ๔ ชั้น เปิดสอนนักเรียนประถมปีที่ ๑-๖	๓.	โรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์วัดปฐมบุตรอิศราราม ได้เริ่มก่อตั้งเมื่อปลายปี ๒๕๒๔ โดยได้รับความเห็นชอบของพระเดชพระคุณพระครูวิมลวุฒิคุณ ผู้อำนวยการ และเป็นเจ้าอาวาสวัดปฐมบุตรอิศราราม อยู่ในขณะนั้น รวมทั้งพระเถรานุเถระภายในวัด และนอกวัดเป็นผู้ดำเนินงาน รวมทั้งการสนับสนุนจากพุทธศาสนนิกชนโดยทั่วไปที่สนับสนุนให้บุตรหลานมาศึกษาเล่าเรียน แต่เนื่องจากดั้งเดิมทางวัดไม่มีโรงเรียนพระปริยัติธรรม สำหรับพระภิกษุสามเณรเป็นที่ศึกษาเล่าเรียน จึงใช้อาคารเรียนร่วมกับทางโรงเรียนเทศบาลกรุงเทพมหานคร ซึ่งตั้งอยู่ภายในพื้นที่ของวัด และมีสำนักงานติดต่อ ตลอดจนห้องสมุดซึ่งเคยใช้เป็นศาลาบำเพ็ญกุศลมาก่อน ปัจจุบันได้รับให้เป็นที่ดำเนินงานการศึกษาพุทธศาสนาในวันอาทิตย์แก่เด็กและเยาวชนทั่วไป                        โดยได้เปิดรับสมัครนักเรียนตั้งแต่ประถมปีที่ ๑ ถึงมัธยมปีที่ ๖ เปิดเรียนทุกวันอาทิตย์                        เวลา ๐๘.๓๐ น.-๑๑.๐๐ น. โดยมีพระอาจารย์จากต่างวัดและในวัด เป็นผู้ร่วมบริหารงาน นอกจากนั้นทางโรงเรียนพุทธศาสนาวันอาทิตย์ยังได้รับความอุปถัมภ์จากคณะอุบาสกอุบาสิกา พุทธศาสนิกชนชาววัดปฐมบุตรฯ ทุกท่าน เป็นผู้อุปถัมภ์การดำเนินงานในรอบปี และถวายเพลแด่พระสงฆ์ที่เป็นธุระในการสอนหนังสือแก่นักเรียนทุกวันอาทิตย์พร้อมทั้งเลี้ยงอาหารแก่นักเรียนทุกคนที่มาเรียนหนังสืออีกด้วย ประวัติเจ้าอาวาสวัดปฐมบุตรอิศราราม	นับตั้งแต่ปี พ.ศ.๒๓๙๓ เป็นต้นมามีเจ้าอาวาสปกครองวัด ดังนี้	1.	สมภารเลี่ยม		2. สมภารนารถ	3. สมภารสังข์		4. สมภารเจ๊ก	5. พระอธิการบุญชู	6. พระอาจารย์ทอง	7. พระครูวิมลวุฒิคุณ (มนูญ วิมโล (หนู)               (พ.ศ.๒๔๙๒-๒๕๓๒)	8. พระครูปลัดปริยัติวัฒน์ (พ.ศ.๒๕๓๔-๒๕๔๙)	9. พระครูปฐมสุตาลังการ (พ.ศ.๒๕๕๐-๒๕๕๙)		10. พระครูสิริปริยัตยาภรณ์ (สำรวย ขิปฺปาภิญฺโญ) (พ.ศ.๒๕๕๙-ปัจจุบัน)
==อ้างอิง==
Facebook
ปฐมบุตรอิศราราม