วัดเกาะพญาเจ่ง

วัดเกาะพญาเจ่ง เป็นวัดที่สร้างขึ้นปี พ.ศ. 2318 ต่อมาเจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ คชเสนี) ได้บูรณะและสร้างวัดต่อจากเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี) ผู้เป็นบิดา เดิมเรียกว่าวัดเกาะหรือวัดเกาะบางพูด เมื่อมีชุมชนชาวมอญอพยพเข้ามาบริเวณนี้จึงถูกเรียกว่า วัดเกาะรามัญ ต่อมาหลวงบริณัยจรรยาราษฎร์ (มณฑล คชเสนี) ผู้สืบสกุลของเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) เปลี่ยนชื่อวัดเป็นวัดเกาะพญาเจ่งเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่บรรพบุรุษ
วัดเกาะพญาเจ่งเป็นสถานที่เกิดเหตุการณ์เรือพระประเทียบล่มในแม่น้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าวัด อันนำมาสู่การสวรรคตของสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี
== ประวัติ ==
วัดเกาะพญาเจ่ง สร้างขึ้นตั้งแต่ปี พ.ศ. 2318 และได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ พ.ศ. 2330 ต่อมาเจ้าพระยามหาโยธา (ทอเรียะ คชเสนี) ได้บูรณะและสร้างวัดต่อจากเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี) ผู้เป็นบิดา เดิมเมื่อแรกสร้างเรียกว่าวัดเกาะหรือวัดเกาะบางพูด เนื่องจากอยู่ใกล้คลองบางพูด เมื่อมีชุมชนชาวมอญอพยพเข้ามาบริเวณนี้จึงถูกเรียกว่า วัดเกาะรามัญ ต่อมาหลวงบริณัยจรรยาราษฎร์ (มณฑล คชเสนี) ผู้สืบสกุลของเจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง) เปลี่ยนชื่อวัดเป็นวัดเกาะพญาเจ่งเพื่อเป็นอนุสรณ์แก่บรรพบุรุษ
เมื่อวันที่ 31 พฤษภาคม พ.ศ. 2423 เกิดเหตุการณ์เรือสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี อัครมเหสีในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ล่มลง ณ ตำบลบางพูด สร้างความโทมนัสยิ่งมาสู่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งต่อมาพระองค์ได้ทรงโปรดให้สร้างอนุสรณ์สถานเจดีย์ด้านทิศเหนือของวัดเกาะพญาเจ่ง เป็นเจดีย์ทรงกลมขนาดใหญ่ตั้งอยู่บนฐานทรงกลมสูงมีซุ้มโค้งตามทิศทั้งสี่ ภายในฐานเจดีย์ประดิษฐานพระพุทธรูปพระศรีอาริย์สี่องค์ หันพระพักตร์ไปทางทิศทั้งสี่ โดยมีคำจารึกหน้าพระเจดีย์ มีข้อความว่า
พ.ศ. 2554 กรมศิลปากร ประกาศขึ้นทะเบียนและกำหนดเขตที่ดินโบราณสถาน ตามราชกิจจานุเบกษา เล่ม ๑๑๕ ตอนพิเศษ ๓ ง ลงวันที่ ๑๓ มกราคม ๒๕๔๑
พระอุโบสถก่ออิฐถือปูน จิตรกรรมฝาผนังภายในมีการเขียนภาพพระอดีตพุทธเจ้าอยู่ร่วมกับภาพเทพชุมนุม ไตรภูมิ และทศชาติชาดก ฝีมือสกุลช่างรัชกาลที่ 3 ประดิษฐานพระพุทธรูปปางมารวิชัย มีพระอัครสาวกนั่งพนมมืออยู่สองข้าง และมีพระพุทธรูปปางห้ามญาติอีกสามองค์ นอกจากนี้ยังมีพระพุทธรูปปางปรินิพพาน แสดงปาฏิหาริย์ของพระพุทธเจ้า ที่ทรงยื่นพระบาทออกนอกหีบพระบรมศพ ให้พระมหากัสสปะได้ถวายอภิวาทเป็นองค์สุดท้าย ก่อนถวายพระเพลิงพระพุทธสรีระ โดยหีบด้านข้างเปิดให้เห็นพระพุทธรูปครบองค์ต่างจากที่อื่น
== ระเบียงภาพ ==
ไฟล์:วัดเกาะพญาเจ่ง อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี (4).jpg|จิตรกรรมบานประตู
ไฟล์:วัดเกาะพญาเจ่ง อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี (5).jpg|จิตรกรรมบานประตู
ไฟล์:วัดเกาะพญาเจ่ง อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี (18).jpg|จิตรกรรมฝาผนังภายในอุโบสถ
ไฟล์:วัดเกาะพญาเจ่ง อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี (13).jpg|จิตรกรรมฝาผนังเทพชุมนุม
ไฟล์:วัดเกาะพญาเจ่ง อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี (11).jpg|พระประธานปางมารวิชัย
ไฟล์:วัดเกาะพญาเจ่ง อ.ปากเกร็ด จ.นนทบุรี (10).jpg|thumb|พระพุทธรูปปางปรินิพพานที่พระบาทยื่นออกมา
ไฟล์:Statue of Binya Sien, Wat Koh Phaya Cheng, Nonthaburi (1).jpg|อนุสาวรีย์เจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)
ไฟล์:Statue of Binya Sien, Wat Koh Phaya Cheng, Nonthaburi (2).jpg|อนุสาวรีย์เจ้าพระยามหาโยธา (เจ่ง คชเสนี)
ไฟล์:Chao Phraya River, in front of Wat Koh Phaya Cheng, Bang Put (2).jpg|คุ้งน้ำเจ้าพระยาบริเวณหน้าวัดเกาะพญาเจ่ง
ไฟล์:Stupa of Sunanda Kumariratana, Bang Put (2).jpg|พระสถูปอนุสรณ์สถานสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี ที่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ด้านหน้าของวัดเกาะพญาเจ่ง
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระบรมราชเทวี
เกาะพญาเจ่ง
โบราณสถานในจังหวัดนนทบุรี
เกาะพญาเจ่ง