ปรัชญาเบื้องต้น/ต้นกำเนิดของปรัชญา

ต้นกำเนิด
รากศัพท์
ต้นกำเนิด.
รากศัพท์.
คำว่ามากจากภาษาสันสกฤตคำว่า प्रज्ञा (prajñā, ปฺรชฺญา, “ความรู้”) เกี่ยวข้องกับคำว่า ปราชญ์ และปัญญา และในภาษาอังกฤษคำว่า มาจากคำว่า phylos ซึ่งแปลว่า "รัก" และ sophia ซึ่งแปลว่า "ปัญญา" ในภาษากรีก
ปรัชญาเบื้องต้น
ปรัชญาเบื้องต้น.
ในเฟโด  กล่าวว่า ปรัชญาคือการเตรียมพร้อมต่อความตายที่รอทุกคนอยู่ เมื่อจิตหมกมุ่นกับปรัชญา จิตก็จะเป็นอิสระจากความกังวลและพำนักอาศัยอยู่ในดินแดนแห่งความคิด จิตของเราเข้าสู่พื้นที่แห่งจิตวิญญาณซึ่งอยู่เหนือความตายและประสบการณ์ทางกายภาพของเรา อีกมุมมองหนึ่งที่โด่งดังของโสกราติสคือ ปรัชญาคือ 'ความรักในปัญญา' ความรักนี้ค้นพบความจริง และเรามีปัญญาผ่านการนำสิ่งที่ค้นพบไปใช้ในทางปฏิบัติในชีวิตประจำวัน
นิยามเหล่านี้ชี้ให้เห็นธรรมชาติของการสืบสอบทางปรัชญา นักปราชญ์ถามคำถาม คำถามเหล่านี้คือการพยายามทำความเข้าใจในจักรวาลทั้งทางและทางซึ่งรวมถึงมนุษย์และโลกของพวกเขา
ยุคก่อนโสกราตีส
ยุคก่อนโสกราตีส.
ประวัติศาสตร์ของปรัชญาตะวันตกเริ่มจากชาวกรีก โดยเฉพาะกลุ่มของนักปราชญ์ที่มักถูกเรียกว่า ใช่ว่าไม่มีการถกเถียงในช่วงยุคก่อนปรัชญาเลยในสังคมอียิปต์หรือบาลิโลน แน่นอนว่าทั้งสองอารยธรรมนี้ย่อมมีนักคิดและนักเขียนที่ยิ่งใหญ่เป็นของตน และเรามีหลักฐานว่านักปราชญ์ชาวกรีกในยุคแรกสุดบางคนก็ได้สัมผัสกับผลผลิตทางความคิดจากอียิปต์หรือบาบิโลน
แต่ทว่านักคิดชาวกรีกในยุคแรกนั้นมีปัจจัยหนึ่งซึ่งทำให้ความคิดของพวกเขานั้นแตกต่างจากทั้งหมดทั้งปวงที่มีมาก่อนพวกเขา เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่เราค้นพบ ซึ่งในงานเขียนของพวกเขานั้นมีอะไรมากกว่าแค่การกล่าวยืนยันเป็นหลักเกณฑ์ออกมาอย่างดื้อ ๆ เกี่ยวกับการจัดระเบียบของโลก เราพบการกล่าวอ้างอย่างมีต่อความเชื่อต่าง ๆ เกี่ยวกับโลก
เธลีส
เธลีส.
 (ภาษากรีก: Θαλης) แห่งมิเลทัส (ประมาณ 624 - 546 ก่อนคริสต์ศักราช) เป็นที่รู้จักในอีกชื่อว่าเธลีสชาวมิเลเซียน (Thales the Milesian) เป็นนักปราชญ์ชาวกรีกยุคก่อนโสกราตีส หลายคนยกย่องให้เขาเป็นนักปรัชญาตามธรรมเนียมกรีกคนแรก เขายังถูกถือว่าเป็นบิดาแห่งวิทยาศาสตร์ตามดั้งเดิม ถึงแม้ว่ามีการถกเถียงกันว่าจุดเริ่มต้นของวิทยาศาสตร์นั้นสามารถย้อนกลับไปไกลถึงสมัยอียิปต์โบราณ
ชีวิต
ชีวิต.
เธลีสอาศัยในเมืองมิเลทัส ใน ภาคตะวันตกของประเทศตุรกีในปัจจุบัน ตามที่กล่าว เธลีสเป็นลูกหลานของชาว
ชาวไอโอเนียนเป็นผู้คนที่ออกเดินทางไปไหนมาไหนไปทั่วซึ่งได้ติดต่อสัมพันธ์กับอียิปต์และบาบิโลนอยู่หลายครั้ง เธลีสอาจเคยได้รับการศึกษาในอียิปต์สมัยเป็นชายหนุ่ม ด้วยเหตุใดก็ตาม เธลีสต้องเคยได้สัมผัสกับ ดาราศาสตร์ และคณิตศาสตร์อย่างแน่นอน รวมไปถึงประเพณีอื่น ๆ ซึ่งแปลกไปจากประเพณีโฮเมอริกในกรีซ เพราะเหตุนี้กระมังที่ทำให้การสืบสอบเกี่ยวกับธรรมชาติของสรรพสิ่งของเขานั้นไปไกลกว่าแค่เรื่องปรัมปราตามดั้งเดิม
เรื่องราวหลายเรื่องบ่งบอกว่าเธลีสไม่ได้เป็นเพียงนักคิดเท่านั้น เขายังได้เข้าไปพัวพันในธุรกิจและการเมือง เรื่องหนึ่งเล่าว่าเขาได้ซื้อเครื่องกดมะกอกทั้งหมดในมิเลทัสหลังจากที่ได้พยากรณ์ถึงสภาพอากาศและฤดูเก็บเกี่ยวที่อุดมสมบูรณ์ เรื่องเล่าเดียวกันนี้ในอีกฉบับหนึ่งกล่าวว่าเขาซื้อเครื่องกดเหล่านั้นมาเพื่อแสดงให้พวกพ้องชาวมิเลเซียนของเขาได้เห็นว่าเขาสามารถนำความเฉลียวฉลาดมาใช้ทำให้เขาร่ำรวยขึ้นได้ เฮอรอโดทัสบันทึกไว้ว่าเธลีสแนะนำให้ต่าง ๆ แห่งไอโอเนียร่วมกันสถาปนาขึ้นมา
กล่าวกันว่าเธลีสเสียชีวิตขณะนั่งดูการแข่งขันกีฬา
ทฤษฎีและอิทธิพล
ทฤษฎีและอิทธิพล.
ก่อนเธลีส ชาวกรีกอธิบายจุดกำเนิดและธรรมชาติของโลกผ่านเกี่ยวกับวีรบุรุษและเทพเจ้ารูปร่างคล้ายมนุษย์ ปรากฏการณ์เช่นหรือก็ถือว่าเกิดขึ้นจากการกระทำของเทพเจ้า
ในทางกลับกัน เธลีสพยายามหาคำอธิบายเชิงธรรมชาตินิยมเกี่ยวกับโลกโดยไม่อ้างอิงถึงสิ่งที่อยู่เหนือธรรมชาติ เขาอธิบายแผ่นดินไหวโดยจินตนาการว่าโลกนั้นลอยอยู่ในน้ำและแผ่นดินไหวบนโลกเกิดขึ้นเมื่อถูกคลื่นซัดเข้าใส่ เฮอรอโดทัสกล่าวอ้างว่าเธลีสได้พยากรณ์ที่เกิดขึ้นในปี 585 ก่อนคริสตกาลซึ่งได้ยุติการต่อสู้กันระหว่างและชาวมีเดีย
ความเชื่อของเธลีสที่โด่งดังที่สุดคือทฤษฎีจักรวาลวิทยาของเขา ซึ่งถือว่าโลกกำเนิดขึ้นจากน้ำ บางครั้งก็มีการสมมุติว่าเธลีสถือว่าสรรพสิ่งทำขึ้นมาจากน้ำ ทว่าตามคำบอกเล่าของผู้อื่นแล้ว เป็นไปได้ว่าแม้เธลีสมองว่าน้ำเป็นต้นกำเนิด เขาไม่เคยได้ครุ่นคิดว่าน้ำยังคงเป็นสาระของโลกอยู่หรือไม่
นักปราชญ์หลายคนเดินตามรอยเธลีสและค้นหาคำอธิบายในธรรมชาติแทนการพึ่งพาสิ่งเหนือธรรมชาติ คนอื่นกลับไปหาคำอธิบายที่เหนือธรรมชาติ แต่แสดงออกในภาษาของปรัชญาแทนนิทานปรัมปราหรือศาสนา
เธลีสได้ชื่อเป็นคนแรกที่ทำให้เรขาคณิตเป็นที่นิยมในวัฒนธรรมกรีกโบราณ ซึ่งเป็นในส่วนของความสัมพันธ์เชิงพื้นที่เป็นหลัก
คำอธิบายสำหรับมุมมองของเธลีสที่ดีที่สุดมาจากบทความดังต่อไปนี้จากงานเขียนอภิปรัชญา (Metaphysics) ของ (983 ก่อนคริสตกาล) บทความนี้ถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษและภาษาไทยพร้อมกับวลีสำคัญซึ่งถูกถอดตัวอักษรจากอักษรกรีกเป็นอักษรละตินเพื่อประโยชน์ของผู้อ่าน ผู้อ่านจะสามารถเห็นคำศัพท์ต่าง ๆ จากทฤษฎีของแบบและสสารที่สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ได้นำไปใช้ในความหมายใหม่ที่แตกต่างจากเดิมพอสมควรในการถอดตัวอักษรนี้ การแปลนี้จะแปลค่อนข้างตรงตัวเพื่อความแม่นยำ
และอีกครั้ง:
การบรรยายให้เห็นถึงและการให้นิยามของสาระโดยแอริสตอเติลนั้นไม่อาจชัดเจนได้มากไปกว่านี้แล้ว เมื่อวัตถุแปลงสภาพไป มันยังคงเหมือนเดิมหรือต่างไปจากเดิม? ในทั้งสองกรณี การเปลี่ยนแปลง (metabollein) จากสิ่งหนึ่งไปอีกสิ่งเกิดเกิดขึ้นได้อย่างไร? คำตอบนั้นคือสาระ (ousia หรือ physis) นั้นถูกเก็บรักษาไว้ แต่ได้รับหรือสูญเสียคุณลักษณะ (pathe, สิ่งที่คุณ "รู้สึก") ต่าง ๆ ไป
การลงลึกในเรื่องทฤษฎีของแบบและนั้นเก็บไว้พูดคุยในบทความอื่นเสียดีกว่า คำถามหลักของบทความนี้คือ แอริสตอเติลสะท้อนความคิดของเธลีสได้ดีเท่าไหร่? อาจไม่ได้ห่างจากความจริงมากนัก และเธลีสคงเป็นคนที่สนับสนุนแนวคิดเรื่องแบบและสสารเป็นคนแรก ๆ
ไดออจะนีซ เลเออร์เชียส ผู้ซึ่งไม่ได้เป็นนักปราชญ์โดยพื้นฐานกล่าวว่าเธลีสสอนดังว่า:
เฮราคลิตุส โฮเมอริคัส (Quaestiones Homericae 22, คนละคนกับ) กล่าวว่าเธลีสได้ข้อสรุปนี้จากการได้เห็นสารที่เปียกชื้น (hygra physis) แปลงเป็นอากาศ เมือก และดิน มันจึงชัดเจนว่าทำไมเธลีสถึงมองว่าโลกนั้นเป็นสิ่งที่แข็งตัวขึ้นมาจากน้ำ ซึ่งโลกนั้นลอยอยู่บนน้ำนั้นเอง และถูกโอบล้อมในรูปของมหาสมุทร
เธลีสประยุกต์วิธีการของเขากับวัตถุซึ่งเปลี่ยนแปลงเป็นวัตถุอื่น ๆ เช่นน้ำกลายเป็นเดิน (ในความคิดเขา) ว่าแต่แล้วกระบวนการเปลี่ยนแปลงเองหละ? เธลีสก็พูดถึงเรื่องนี้ โดยพิจารณาผ่านและ ซึ่งเมื่อนำมาขัดถูทำให้เกิดประจุไฟฟ้าและดึงดูดในแบบเดียวกันกับแม่เหล็ก
การที่สิ่งหนึ่งมีอำนาจเคลื่อนย้ายสิ่งอื่น ๆ โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงอะไรนั้นจะอธิบายว่าอย่างไร? เธลีสเห็นความคล้ายคลึงกับอำนาจในการกระทำของสิ่งมีชีวิต แม่เหล็กและอำพันจำต้องมีชีวิต และหากเป็นเช่นนั้นแล้ว สิ่งมีชีวิตหรือสิ่งไม่มีชีวิตก็อาจไม่แตกต่างกันเลย เมื่อเขาถูกถามว่าทำไมเขาไม่ตายไปเลยถ้าเกิดว่ามันไม่มีความแตกต่างอะไร เขาตอบกลับไปว่า "ก็เพราะมันไม่มีความแตกต่างไง"
แอริสตอเติลให้นิยามว่าเป็นแก่นของชีวิต เป็นสิ่งที่แทรกซึมเข้าไปในสสารและสร้างชีวิตขึ้นมาซึ่งมอบการเคลื่อนไหวหรืออำนาจในการกระทำให้มัน แนวคิดนี้ไม่ได้มีต้นกำเนิดจากเขา เพราะชาวกรีกทั่วไปเชื่อในการแบ่งแยกระหว่างจิตกับสสาร ซึ่งในที่สุดนอกจากระหว่างกายกับวิญญาณแล้วยังนำไปสู่การแบ่งแยกระหว่างสสารและ
หากสิ่ง ๆ หนึ่งมีชีวิต สิ่งนั้นจำต้องมีวิญญาณ ความเชื่อนี้ไม่ใช่สิ่งที่แปลกใหม่อะไร ผู้คนธรรมดาทั่วไปแถบสมัยโบราณเชื่อว่าเหตุการณ์ทางธรรมชาติเป็นการกระทำของเทพ และในทางที่สอดคล้องกัน แหล่งข้อมูลต่าง ๆ กล่าวว่าเธลีสเชื่อว่าสรรพสิ่งนั้นมีความเป็นพระเจ้าในตัว และด้วยความกระตือรือร้นของแหล่งข้อมูลเหล่านั้นที่จะยกย่องให้เธลีสเป็นคนแรกในทุกอย่าง พวกเขาก็กล่าวว่าเธลีสเป็นคนแรกที่มีความเชื่อเช่นนี้ ซึ่งแม้แต่ตัวพวกเขาเองจำต้องรู้ว่ามันไม่จริง
อย่างไรก็ตาม เธลีสกำลังมองหาอะไรที่เป็นสามัญกว่านี้ ซึ่งเป็นสาระสากลซึ่งประกอบเป็นจิต ความเชื่อแบบในสมัยนั้นก็มีความคิดนี้เช่นเดียวกัน เป็นบุคลาธิษฐานของจิตสูงสุดซึ่งมีอำนาจเหนือจิตใต้บังคับบัญชาทั้งมวล ทว่าหลังจากยุคของเธลีส นักปราชญ์มีแนวโน้มที่จะไม่มองจิตเป็นบุคคลหรือมองอย่างเป็นรูปธรรม คล้ายกับว่ามันเป็นสาระของชีวิตเสียเอง และไม่ได้เป็นเทพเจ้าเหมือนเทพองค์อื่น ๆ ผลสุดท้ายเป็นการถอดเอาจิตแยกจากสาระโดยสิ้นเชิง และเปิดประตูนำไปสู่หลักการของการกระทำซึ่งไม่พึ่งพาคำอธิบายที่ศักดิ์สิทธิ์ ธรรมเนียมนี้ยังคงมีมาจนกระทั่งไอน์สไตน์ผู้ที่มีแนวคิดเรื่องจักรวาลวิทยาที่แตกต่างไปพอสมควร และไม่ได้แบ่งแยกระหว่างสสารและพลังงาน
ทว่าความคิดสมัยคลาสสสิกไม่ได้ดำเนินไปตามทางนั้นสักเท่าไหร่ แทนที่จะพูดถึงซูสที่เป็นบุคคล กลับพูดถึงจิตที่ยิ่งใหญ่
แนวคิดเรื่องจิตสากลปรากฏอยู่ในความเชื่อโรมันของเช่นกัน
โสกราตีส
โสกราตีส.
โสกราตีส (ประมาณปี 470 – 399 ก่อนคริสตกาล) (ภาษากรีก: Σωκράτης, Sōkrátēs) เป็นนักปราชญ์ชาวกรีก (ชาวเมืองเอเธนส์)
เช่นเดียวกับเธลีสและพวกยุคก่อนโสกราตีสคนอื่น ๆ โสกราตีสเองก็มีความทะเยอทะยานในการถามคำถามเกี่ยวกับชีวิตเช่นกัน แต่ในขณะที่พวกยุคก่อนโสกราตีสนั้นสนใจในคำถามที่เกี่ยวกับจักรวาล โสกราตีสกลับสนใจในคำถามเกี่ยวกับธรรมชาติดังต่อไปนี้ อะไรคือความกตัญญู? ชีวิตแบบไหนที่คุ้มค่าสำหรับมนุษย์? คุณธรรมสอนกันได้ไหม? อะไรคือความยุติธรรม? มีอะไรที่มากไปกว่าคุณธรรมของบุคคลไหม? อะไรคือความเป็นเลิศของมนุษย์?
ตามจริงแล้วโสกราตีสไม่ได้เขียนมโนทัศน์พวกนี้เอง ข้อมูลจากแหล่งลายลักษณ์อักษรเดียวเกี่ยวกับปรัชญาของเขามาจากบทสนทนาระหว่างกับเซโนฟอน บทสนทนานี้พูดถึงคำถามเกี่ยวกับชีวิตที่ดี ความเป็นเลิศของมนุษญ์ และการเก็บเกี่ยวความรู้เป็นส่วนใหญ่ งานเขียนที่สำคัญและโด่งดังที่สุดงานหนึ่งของเพลโตคือ "" ซึ่งในนั้นเองที่เราได้พบอุปมานิทัศน์ของถ้ำ ที่อธิบายถึงความแตกต่างระหว่างความเป็นจริงที่รับรู้กับความเป็นจริงของจริง ซึ่งตามที่เพลโตเขียนไว้ สามารถพบได้เพียงในโลกแห่งมโนภาพ 
ดูเพิ่ม: ปรัชญากรีก: โสกราตีส (เก็บถาวร) (ภาษาอังกฤษ)