มณฑลไต้หวัน

มณฑลไต้หวัน  เป็นมณฑลหนึ่งของสาธารณรัฐจีน เป็นมณฑลในนามที่ไม่มีหน้าที่ในการบริหาร โดยอำนาจในการบริหารได้ถูกโอนไปยังรัฐบาลกลางและหน่วยงานเทศมณฑล
มณฑลไต้หวันครอบคลุมพื้นที่ประมาณร้อยละ 69 ของพื้นที่ควบคุมจริงของสาธารณรัฐจีน และมีประชากรประมาณร้อยละ 31 ของประชากรทั้งหมด ในตอนแรก มณฑลนี้หมายรวมถึงเกาะไต้หวัน (ฟอร์โมซา), เผิงหู (เพสคาโดเรส), เกาะหลานยฺหวี่ (เกาะกล้วยไม้), เกาะกรีน, เกาะเสี่ยวหลิวฉิว และหมู่เกาะรอบ ๆ และเมื่อระหว่างปี 1967 และ 2014 นครปกครองโดยตรงหกแห่ง (ได้แก่ เกาสฺยง ซินเป่ย์ ไถจง ไถหนาน ไทเป และเถา-ยฺเหวียน) ได้แยกออกจากมณฑล และทั้งหมดดังกล่าวอยู่ในพื้นที่ที่มีประชากรมาก
หน่วยงานบริหารประจำมณฑลไต้หวันก่อตั้งขึ้นในเดือนกันยายน 1945 หลังจากการปกครองของญี่ปุ่น ต่อมาได้รับการปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพขึ้นในเดือนธันวาคม 1998 โดยมีการโอนหน้าที่บริหารไปยังสภาพัฒนาแห่งชาติและกระทรวงอื่น ๆ ของสภาบริหาร (Executive Yuan) และในเดือนกรกฎาคม 2018 หน่วยงานบริหารของมณฑลได้ถูกยุบ โดยนำงบประมาณและบุคลากรออก
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
=== เขตปกครองในปัจจุบัน ===
มณฑลไต้หวันในนามแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 11 เทศมณฑล  และ 3 นคร  ในทางปฏิบัติเขตการปกครองทั้งหมดบริหารโดยตรงโดยรัฐบาลกลาง
{|class=wikitable
!แผนที่!!เลข
! ตรา !! ธง !! colspan=2 | ชื่อ !! จีนกลาง (พินอิน) !!ฮกเกี้ยนไต้หวัน (เป่อ่วยจี) !!ฮักกาไต้หวัน (พักฟ้าซื้อ)
|-
| rowspan = 15 align=left|300px
|1
|23x23px||23x23px||เทศมณฑลจางฮว่า||||Zhānghuà xiàn||Chiong-hoà koān||Chông-fa yen
|-
|2
|23x23px||23x23px||นครเจียอี้||||Jiāyì shì||Ka-gī chhī||Kâ-ngi sṳ
|-
|3
|23x23px||23x23px||เทศมณฑลเจียอี้||||Jiāyì xiàn||Ka-gī koān||Kâ-ngi yen
|-
|4
|23x23px||23x23px||นครซินจู๋||||Xīnzhú shì||Sin-tek chhī||Sîn-tsuk sṳ
|-
|5
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลซินจู๋||||Xīnzhú xiàn||Sin-tek koān||Sîn-tsuk yen
|-
|6
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลฮวาเหลียน||||Huālián xiàn||Hoa-liân koān||Fâ-lièn yen
|-
|7
| 24x24px||24x24px||นครจีหลง||||Jīlóng shì||Ke-lâng chhī||Kî-lùng sṳ
|-
|8
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลเหมียวลี่||||Miáolì xiàn||Biâu-le̍k koān||Mèu-li̍t yen
|-
|9
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลหนานโถว||||Nántóu xiàn||Lâm-tâu koān||Nàm-thèu yen
|-
|10
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลเผิงหู||||Pénghú xiàn||Phêⁿ-ô͘ koān||Phàng-fù yen
|-
|11
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลผิงตง||||Píngdōng xiàn||Pîn-tong koān||Phìn-tûng yen
|-
|12
| 35x35px||24x24px||เทศมณฑลไถตง||||Táidōng xiàn||Tâi-tang koān||Thòi-tûng yen
|-
|13
| 24x24px||24x24px||เทศมณฑลอี๋หลาน||||Yílán xiàn||Gî-lân koān||Ngì-làn yen
|-
|14
| 28x28px||24x24px||เทศมณฑลยฺหวินหลิน||||Yúnlín xiàn||Hûn-lîm koān||Yùn-lìm yen
|}
โปรดทราบว่านครปกครองโดยตรงต่าง ๆ อันได้แก่ เกาสง ซินเป่ย์ ไถจง ไถหนาน ไทเป และเถา-ยฺเหวียนนั้นอยู่ภายใต้การบริหารโดยตรงของรัฐบาลกลาง และไม่ได้เป็นส่วนหนึ่งของมณฑลใด ๆ
== รัฐพี่น้อง ==
มณฑลไต้หวันเป็นมณฑลพี่น้องกับ 42 รัฐของสหรัฐ
{|
| valign = top|
สหรัฐ (1979)
สหรัฐ (1980)
สหรัฐ (1980)
สหรัฐ (1980)
สหรัฐ (1980)
สหรัฐ (1980)
สหรัฐ (1980)
สหรัฐ (1981)
สหรัฐ (1981)
สหรัฐ (1982)
สหรัฐ (1983)
สหรัฐ (1983)
สหรัฐ (1983)
สหรัฐ (1983)
| valign = top|
สหรัฐ (1983)
สหรัฐ (1984)
สหรัฐ (1984)
สหรัฐ (1984)
สหรัฐ (1984)
สหรัฐ (1984)
สหรัฐ (1984)
สหรัฐ (1985)
สหรัฐ (1985)
สหรัฐ (1985)
สหรัฐ (1985)
สหรัฐ (1985)
สหรัฐ (1986)
สหรัฐ (1986)
| valign = top|
สหรัฐ (1986)
สหรัฐ (1988)
สหรัฐ (1988)
สหรัฐ (1989)
สหรัฐ (1989)
สหรัฐ (1989)
สหรัฐ (1991)
สหรัฐ (1992)
สหรัฐ (1992)
สหรัฐ (1992)
สหรัฐ (1993)
สหรัฐ (1999)
สหรัฐ (1999)
สหรัฐ (2000)
|}
== ดูเพิ่ม ==
มณฑลฝูเจี้ยน (สาธารณรัฐจีน)
มณฑลไต้หวัน (สาธารณรัฐประชาชนจีน)
== หมายเหตุ ==
== อ้างอิง ==
==อ่านเพิ่ม==
Bush, R. & O'Hanlon, M. (2007). A War Like No Other: The Truth About China's Challenge to America. Wiley. 
Bush, R. (2006). Untying the Knot: Making Peace in the Taiwan Strait. Brookings Institution Press. 
Carpenter, T. (2006). America's Coming War with China: A Collision Course over Taiwan. Palgrave Macmillan. 
Cole, B. (2006). Taiwan's Security: History and Prospects. Routledge. 
Copper, J. (2006). Playing with Fire: The Looming War with China over Taiwan. Praeger Security International General Interest. 
Federation of American Scientists et al. (2006). Chinese Nuclear Forces and U.S. Nuclear War Planning
Gill, B. (2007). Rising Star: China's New Security Diplomacy. Brookings Institution Press. 
Shirk, S. (2007). China: Fragile Superpower: How China's Internal Politics Could Derail Its Peaceful Rise. Oxford University Press. 
Tsang, S. (2006). If China Attacks Taiwan: Military Strategy, Politics and Economics. Routledge. 
Tucker, N.B. (2005). Dangerous Strait: the U.S.-Taiwan-China Crisis. Columbia University Press. 
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์ทางการของหน่วยงานบริหารมณฑลไต้หวัน 
โครงสร้างการปกครองท้องถิ่น โดยกรมกิจการพลเรือน กระทรวงมหาดไทย สาธารณรัฐจีน
ไต้หวัน
รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2488