pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
ใจขังเจ้า

ใจขังเจ้า เป็นละครโทรทัศน์ไทยแนววีรคติ พีเรียด ที่อยู่ระหว่างการถ่ายทำ โดยค่ายกู๊ดฟิลลิ่งของ คิง-สมจริง ศรีสุภาพ ซึ่งทำหน้าที่เป็นผู้กำกับด้วย สร้างจากบทประพันธ์ของ คราม บทโทรทัศน์โดย บ๊วย-นันทวรรณ รุ่งวงศ์พาณิชย์ นำแสดงโดย ณเดชน์ คูกิมิยะ และ พาย-รินรดา แก้วบัวสาย
== การผลิต ==
ในวันอังคารที่ 27 มิถุนายน 2566 ณเดชน์ คูกิมิยะ ในฐานะพระเอกของเรื่องได้เปิดเผยภาพการลองเสื้อผ้าจำนวน 4 ภาพลงบนอินสตาแกรมของเขาและประกาศชื่อเรื่อง "ใจขังเจ้า"
นอกจากนี้ในวันพุธที่ 5 กรกฎาคม 2566 ณเดชน์ และ รินรดา ยังต้องไปเรียนขี่ม้าเพิ่มเติมเพื่อให้เกิดความสมจริงระหว่างการถ่ายทำ และณเดชน์ยังต้องไปเรียนฟันดาบพร้อมกับนักแสดงร่วมอีก 2 คน จากนั้นนักแสดงในเรื่องได้มาทำการอ่านบทละครพร้อมกับ คิง สมจริง ผู้กำกับ โดยได้มีการเปิดกล้องถ่ายทำคิวแรกไปเมื่อวันพุธที่ 26 กรกฎาคม 2566
== นักแสดง ==
== อ้างอิง ==
ละครโทรทัศน์ไทย
รายการโทรทัศน์ช่อง 3
ละครโทรทัศน์ไทยที่ออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2567
จักรพรรดิปรอบุส

มาร์กุส เอาเรลิอุส ปรอบุส (Marcus Aurelius Probus; ช่วงใดช่วงหนึ่งระหว่าง ค.ศ. 230 ถึง ค.ศ. 235 – กันยายน ค.ศ. 282) เป็นจักรพรรดิแห่งจักรวรรดิโรมันตั้งแต่ ค.ศ. 276 จนถึง ค.ศ. 282 จักรพรรดิปรอบุสทรงเป็นแม่ทัพที่แข็งแกร่งและประสบความสำเร็จในการดำเนินการทางทหาร นอกจากนี้ยังทรงเป็นผู้ปกครองที่มีมโนธรรม และในระยะเวลา 6 ปีแห่งการครองราชย์ของพระองค์ พระองค์ทรงรักษาความรุ่งเรืองภายในมณฑลแห่งโรมันได้ในขณะที่ต้องทนต่อการรุกรานซ้ำแล้วซ้ำเล่าของชนเผ่าอนารยชนในเกือบทุกส่วนของชายแดน
ภายหลังจากการขับไล่ศัตรูของจักรวรรดิ จักรพรรดิปรอบุสทรงถูกบังคับให้จัดการกับการก่อกบฏภายในอีกหลายครั้ง แต่พระองค์แสดงให้เห็นถึงความเมตตาผ่อนปรนและทรงไม่ทำการรุนแรงต่อฝ่ายที่พ่ายแพ้ในทุกที่ที่ทรงทำได้ ในรัชสมัยของพระองค์ อำนาจตามรัฐธรรมนูญของวุฒิสภาโรมันถูกรักษาไว้อย่างคงที่ และพระองค์เป็นจักรพรรดิที่ทรงได้รับชัยชนะ ซึ่งทรงนำกองทัพของพระองค์ไปสู่ชัยชนะเหนือแม่น้ำไรน์ โดยที่อ้างว่าพระองค์ทรงทำตามการอนุมัติของวุฒิสภา
เมื่อทรงเอาชนะกลุ่มเจอร์แมนิกได้ จักรพรรดิปรอบุสทรงโปรดให้บูรณปฏิสังขรณ์ป้อมปราการโบราณของจักรพรรดิฮาดริอานุสขึ้นใหม่ระหว่างแม่น้ำไรน์กับแม่น้ำดานูบ เพื่อป้องกันพื้นที่อะกริ เดกูมาเตส (ทุ่งเดคูมาเทียน) และทรงเรียกร้องขอเอาส่วยของกำลังพลจากผู้พิชิตเพื่อตั้งถิ่นฐานใหม่ในมณฑลที่จำนวนประชากรลดลงภายในจักรวรรดิและจัดหาการป้องกันชายแดนอย่างเพียงพอ แม้ว่าพระองค์จะทรงได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย แต่จักรพรรดิปรอบุสทรงก็ทรงถูกสังหารในการก่อกบฏของพลทหารในขณะที่อยู่ระหว่างการเตรียมการสำหรับการทำสงครามกับเปอร์เซีย ซึ่งจะดำเนินการทำสงครามดังกล่าวในรัชสมัยของจักรพรรดิการุส ผู้สืบทอดตำแหน่งของพระองค์
== อ้างอิง ==
== บรรณานุกรม ==
Gibbon, Edward (1888) History of the Decline and Fall of the Roman Empire
Fittschen, Klaus & Zanker, Paul (1985). Katalog der römischen Porträts in den Capitolinischen Museen und den anderen kommunalen Sammlungen der Stadt Rom. 1. Kaiser-und Prinzenbildnisse [Catalogue of Roman Portraits in the Capitoline Museums and other Municipal Museums of the City of Rome] (in German). Mainz: Philipp von Zabern.  ISBN 3-8053-0596-6.
Peachin, Michael (1990). Roman Imperial Titulature and Chronology, A.D. 235–284. Amsterdam: Gieben. ISBN 90-5063-034-0.
Jones, A.H.M.; J.R. Martindale & J. Morris (1971). The Prosopography of the Later Roman Empire Volume 1: A.D. 260–395. Cambridge University Press. ISBN 0-521-07233-6.
จักรพรรดิโรมัน
บล็อกบัสเตอร์ (สื่อบันเทิง)

คำว่า บล็อกบัสเตอร์ (blockbuster) หรือ ภาพยนตร์เงินล้าน เป็นคำที่เรียกใช้สื่อบันเทิง ซึ่งใช้เพื่ออธิบายถึงภาพยนตร์ที่ผลิตโดยบริษัทสร้างภาพยนตร์รายใหญ่ แต่ยังรวมถึงสื่ออื่นๆ ที่ได้รับความนิยมและได้รับความสำเร็จทางการเงินเช่นกัน นอกจากนี้ คำว่า "บล็อกบัสเตอร์" ยังมีความหมายที่อ้างถึงงานสร้างที่ใช้งบประมาณสูงโดยมีเป้าหมายเป็น "บล็อกบัสเตอร์" โดยจะเน้นตลาดมวลชนและมีการผลิตสินค้าที่เกี่ยวข้อง บางครั้งอาจถึงขนาดที่บริษัทสร้างภาพยนตร์หรือผู้จัดจำหน่ายภาพยนตร์ต้องพึ่งพาความสำเร็จทางการเงินของงานสร้างนี้
==ประวัติคำ==
คำว่า "บล็อกบัสเตอร์" เริ่มปรากฏในสื่อของอเมริกาตั้งแต่ช่วงต้นของปี 1940เป็นการอ้างอิงถึงระเบิดบล็อกบัสเตอร์ (blockbuster bombs) ที่สามารถทำลายอาคารบ้านทั้งชุดได้ ในช่วงเวลาที่สหรัฐอยู่ในสงครามโลกครั้งที่สอง ครั้งแรกที่เรียกใช้คำว่า "บล็อกบัสเตอร์" เพื่ออธิบายภาพยนตร์เกิดขึ้นเมื่อเดือนพฤษภาคม 1943 โฆษณาในนิตยสาร วาไรตี และ โมชันพิกเชอร์เฮรัลด์ อธิบายภาพยนตร์เรื่อง บอมบ์บาร์ดิเออร์ ว่า "เป็นภาพยนตร์ที่สุดแห่งความมันส์และตื่นเต้นที่ไม่เหมือนใคร!" (The block-buster of all action-thrill-service shows!) โฆษณาอีกเรื่องในปี 1944 ยังโฆษณาว่าหนังสารคดีเกี่ยวกับสงครามชื่อ วิตเดอะมารีนส์แอตทาราวา มีผลตอบรับจากผู้ชมในระดับ "บล็อกบัสเตอร์สองตัน"
==หมายเหตุ==
==อ้างอิง==
คำศัพท์ภาพยนตร์และวีดิทัศน์
จักรพรรดิฟลอริอานุส

มาร์กุส อันนิอุส โฟลริอานุส (19 สิงหาคม ค.ศ. 232 – 9 กันยายน ค.ศ. 276) หรือที่รู้จักกันในพระนาม ฟลอเรียน เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันหลังจากการเสด็จสวรรคตของจักรพรรดิตากิตุส ซึ่งเป็นพระภราดรต่างพระราชมารดา ในเดือนกรกฎาคม ค.ศ. 276 จนกระทั่งการปลงพระชนม์ของพระองค์เองในเดือนกันยายนในปีนั้น
จักรพรรดิโฟลริอานุสเป็นพระภราดรต่างพระราชมารดาของจักรพรรดิตากิตุส ซึ่งทรงได้รับการประกาศให้เป็นจักรพรรดิในช่วงปลายปี ค.ศ. 275 หลังจากการเสด็จสวรรคตของจักรพรรดิออเรลิอันอย่างกระทันหัน หลังจากจักรพรรดิตากิตุสเสด็จสวรรคตในปีถัดมา โดยเชื่อว่าทรงถูกลอบสังหารอันเป็นผลมาจากแผนการทางทหาร จักรพรรดิโฟลริอานุสก็ทรงประกาศพระองค์เป็นจักรพรรดิโดยได้รับการยอมรับจากวุฒิสภาโรมันและผู้คนส่วนใหญ่ของจักรวรรดิ อย่างไรก็ตาม จักรพรรดิพระองค์ใหม่ทรงต้องรับมือกับการก่อกบฏของจักรพรรดิโปรบุส ซึ่งทรงลุกขึ้นก่อการกบฏหลังจากที่จักรพรรดิโฟลริอานุสทรงขึ้นครองตำแหน่งได้ไม่นาน โดยได้รับการสนับสนุนจากมณฑลต่างๆ เช่น อียิปต์ ซีเรีย ปาเลสไตน์ และฟีนิเซีย โดยที่จักรพรรดิโปรบุสทรงใช้ประโยชน์จากภูมิประเทศของช่องซิลิเซียน และสภาพอากาศที่ร้อนจัดของพื้นที่ ซึ่งกองทัพของจักรพรรดิโฟลริอานุสไม่คุ้นเคย เพื่อบั่นทอนขวัญกำลังใจของกองทัพ ซึ่งส่งผลให้กองทัพของ พระองค์ได้ลุกขึ้นต่อต้านและสังหารพระองค์
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิโรมัน
จักรพรรดิกวีนติลลุส

มาร์กุส เอาเรลิอุส เกลาดิอุส กวีนติลลุส (Marcus Aurelius Claudius Quintillus; สวรรคตเมื่อ ค.ศ. 270) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมัน พระองค์เป็นพระเชษฐาของจักรพรรดิเกลาดิอุส กอทิกุส ซึ่งพระองค์ทรงสืบทอดตำแหน่งหลังจากการเสด็จสวรรคตของจักรพรรดิเกลาดิอุสใน ค.ศ. 270 การอ้างสิทธิ์ในตำแหน่งจักรพรรดิของจักรพรรดิกวีนติลลุสได้ถูกคัดค้านโดยจักรพรรดิเอาเรลิอานุสซึ่งกองทหารของพระองค์ได้ประกาศให้พระองค์เป็นจักรพรรดิ รัชสมัยของจักรพรรดิกวีนติลลุสนั้นกินเวลาไม่เกินหกเดือน แหล่งข้อมูลหลายชิ้นได้ระบุสาเหตุการสวรรคตของพระองค์ไว้ต่าง ๆ นานา เช่น ทรงถูกทหารของพระองค์เองปลงพระชนม์ ทรงถูกสังหารระหว่างการสู้รบกับจักรพรรดิเอาเรลิอานุส หรือทรงกระทำอัตวิบาตกรรม
สถานที่เสด็จพระราชสมภพของพระองค์ไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด โดยที่จักรพรรดิกวีนติลลุสทรงเป็นชาวอิลลีเรีย พระองค์น่าจะเสด็จพระราชสมภพในปันนอนิอาอีงแฟริออร์ ตามที่ระบุไว้ในเหรียญกษาปณ์ของพระองค์ จักรพรรดิกวีนติลลุสมีพระชาติกำเนิดมาจากครอบครัวที่มีฐานะต่ำต้อย พระองค์ทรงเริ่มมีชื่อเสียงด้วยการขึ้นครองตำแหน่งของจักรพรรดิเกลาดิอุส กอทิกุส ซึ่งเป็นพระอนุชาของพระองค์ใน ค.ศ. 268 จักรพรรดิกวีนติลลุสทรงอาจเคยได้รับการแต่งตั้งให้เป็นผู้แทนของซาร์ดิเนียในรัชสมัยของพระอนุชาของพระองค์
== อ้างอิง ==
== บรรณานุกรม ==
Manders, Erika (2012). Coining Images of Power: Patterns in the Representation of Roman Emperors on Imperial Coinage, A.D. 193-284. BRILL. ISBN 978-9004189706.
จักรพรรดิโรมัน
พระยายะหริ่ง (พ่าย)

พระยายะหริ่ง (พ่าย) เดิมเป็นพระยาเมืองปัตตานีคนที่ 4 ต่อมาภายหลังจากได้แยกเมืองปัตตานีออกเป็น 7 หัวเมืองจึงได้รับแต่งตั้งเป็นพระยาเมืองยะหริ่งคนที่ 1
== ประวัติ ==
พระยายะหริ่ง (พ่าย)  เป็นบุตรของพระยามหานุภาพปรามสงคราม (เค่ง) เจ้าเมืองจะนะ และเป็นน้องชายของพระยาตานี (ขวัญซ้าย)
ในสมัยเมืองปัตตานียังไม่แบ่งเป็น 7 หัวเมือง พระยาตานี (ขวัญซ้าย) ได้รับโปรดเกล้าแต่งตั้งเป็นพระยาเมืองปัตตานี  ได้ตั้งศูนย์ว่าราชการอยู่ที่ตำบลนาเกลือ อำเภอเมืองปัตตานี เมื่อถึงแก่อนิจกรรม พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัยจึงโปรดเกล้าแต่งตั้ง (พ่าย) ผู้เป็นน้องชายของพระยาตานี (ขวัญซ้าย)เป็นพระยาเมืองปัตตานี พร้อมกับนายเสมใส หรือ (หลวงสวัสดิภักดี นายยิ้มซ้าย) บุตรพระยาตานี(ขวัญซ้าย)เป็นผู้ช่วยราชการ และได้ย้ายศูนย์ว่าราชการการของปัตตานีมาอยู่ที่ ตำบลยามู ในเมืองยะหริ่ง และได้สร้างวัดขึ้นมาเพื่อเป็นศูนย์กลางของเมือง คือ วัดมัชฌิมาวาส (วัดกลาง)
ในช่วงนายพ่ายเป็นเจ้าเมืองปัตตานี ปรากฎว่าเหตุการณ์ยังไม่สงบ มีการทะเลาะกับชาวเมืองปัตตานีบ่อยครั้ง มีการคบคิดเข้าปล้นบ้านเจ้าเมือง ชาวเมืองพากันเกลียดชังเจ้าเมืองซึ่งเป็นชาวสยาม จึงเกิดความวิตกว่า หากชาวเมืองลุกฮือขึ้นมาจะเป็นปัญหาอย่างยิ่ง พระยาตานี (พ่าย) จึงส่งสารฉบับหนึ่งไปยังเมืองสงขลา เมื่อเจ้าเมืองสงขลาทราบแล้วจึงกราบบังคมทูลไปยังพระเจ้าแผ่นดินที่กรุงเทพ จากนั้นจึงมีการปรึกษาหารือกันระหว่างองคมตรีเพื่อนำหลักการปกครองมาใช้ที่ปัตตานี
ในที่สุดที่ประชุมมีความเห็นว่า จำเป็นต้องแยกอำนาจปกครองที่เมืองปัตตานี เพื่อความสะดวกต่อการปกครอง พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย จึงส่งพระยาอภัยสงครามมาเพื่อปรึกษากับเจ้าเมืองสงขลา โดยแยกเมืองปัตตานีออกเป็น 7 หัวเมือง ได้แก่ ปัตตานี  ยะหริ่ง  หนองจิก  รามัน  ยะลา  ระแงะและสาย (สายบุรี)
เมื่อแยกเมืองปัตตานีเป็น 7 หัวเมืองเรียบร้อยแล้ว จึงแต่งตั้งให้ (พ่าย) เป็นพระยาเมืองยะหริ่ง  ต่อมาเมื่อพระยายะหริ่ง (พ่าย) ถึงแก่อนิจกรรม จึงแต่งตั้งให้ นายเสมใส หรือ (หลวงสวัสดิภักดี นายยิ้มซ้าย) บุตรพระยาตานี (ขวัญซ้าย) มาปกครองเมืองยะหริ่งแทน
== อ้างอิง ==
เจ้าเมืองปัตตานี
ประวัติศาสตร์ปัตตานี
เจ้าเมืองยะหริ่ง
เจ้าผู้ครองนครปัตตานี
จักรพรรดิกัลลิเอนุส

พูบลิอุส ลิกินิอุส เอ็กนาติอุส กัลลิเอนุส (; ประมาณ ค.ศ. 218 – กันยายน ค.ศ. 268) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันร่วมกับพระราชบิดาของพระองค์พระนามว่า วาเลริอานุส ระหว่างปี ค.ศ. 253 จนถึง ค.ศ. 260 และทรงปกครองเพียงพระองค์เดียวตั้งแต่ ค.ศ. 260 จนถึง ค.ศ. 268 พระองค์ทรงปกครองในช่วงวิกฤตการณ์ในคริสต์ศตวรรษที่สามที่ส่งผลให้จักรวรรดิเกือบล่มสลาย พระองค์ทรงได้รับชัยชนะทางทหารหลายครั้งต่อผู้แย่งชิงตำแหน่งและชนเผ่าเจอร์แมนิก แต่ทรงไม่สามารถป้องกันการแยกตัวออกจากมณฑลสำคัญได้ พระองค์ทรงครองราชย์เป็นระยะเวลา 15 ปี ซึ่งเป็นระยะเวลาแห่งการครองราชย์ยาวนานที่สุดในรอบครึ่งศตวรรษ
จักรพรรดิกัลลิเอนุสเสด็จพระราชสมภพในตระกูลวุฒิสมาชิกดั้งเดิมที่ร่ำรวย ทรงเป็นพระราชโอรสของจักรพรรดิวาเลริอานุสกับนางมารินิอานา โดยที่จักรพรรดิวาเลริอานุสทรงขึ้นเป็นจักรพรรดิในเดือนกันยายน ค.ศ. 253 และให้วุฒิสภาโรมันยกให้กัลลิเอนุสขึ้นเป็นออกุสตุส จักรพรรดิวาเลริอานุสทรงแบ่งจักรวรรดิออกเป็นของพระองค์กับพระราชโอรส โดยจักรพรรดิวาเลริอานุสทรงปกครองทางตะวันออกและจักรพรรดิกัลลิเอนุสทรงปกครองอยู่ทางตะวันตก พระองค์ทรงเอาชนะอินเกนูอุส ซึ่งผู้แย่งชิงตำแหน่งของพระองค์ในปี ค.ศ. 258 และทรงทำลายกองทัพของชนอลามันน์ที่บริเวณเมดิโอลานุมในปี ค.ศ. 259
ความพ่ายแพ้และการจับกุมตัวของจักรพรรดิวาเลริอานุสที่เอเดสซาในปี ค.ศ. 260 โดยจักรวรรดิซาซาเนียน ส่งผลให้จักรวรรดิโรมันเข้าสู่กลียุคของสงครามกลางเมือง การควบคุมของจักรวรรดิทั้งหมดตกเป็นของจักรพรรดิกัลลิเอนุส พระองค์ทรงเอาชนะผู้แย่งชิงตำแหน่งฝั่งทางตะวันออกนามว่า มากริอานุส มายอร์ และลูกิอุส มุสซิอุส ไอมิลิอามุนในปี ค.ศ. 261 – ค.ศ. 262 แต่ทรงล้มเหลวในการยุติการก่อตัวของจักรวรรดิกอลที่แยกตัวออกมาในช่วงการปกครองของแม่ทัพโพสตูมุส ออเรโอลุส ซึ่งเป็นผู้แย่งชิงตำแหน่งอีกคนหนึ่งที่ประกาศตนเป็นจักรพรรดิในเมดิโอลานุมในปี ค.ศ. 268 แต่จักรพรรดิกัลลิเอนุสก็ทรงพ่ายแพ้ที่นอกเมืองและถูกปิดล้อมเมือง ในขณะที่การปิดล้อมดำเนินต่อไป จักรพรรดิกัลลิเอนุสทรงถูกขุนนางนามว่า เซโครพิอุส ลอบสังหารและแทงจนเสด็จสวรรคต ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนการสมรู้ร่วมคิด
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิโรมัน
จักรพรรดิวาแลริอานุส

ปูบลิอุส ลิกินิอุส วาแลริอานุส (Publius Licinius Valerianus; ประมาณ ค.ศ. 199 – ค.ศ. 260 หรือ ค.ศ. 264) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันตั้งแต่ปี ค.ศ. 253 จนถึงฤดูใบไม้ผลิของ ค.ศ. 260 พระองค์ทรงข่มเหงชาวคริสเตียนและต่อมาทรงถูกจักรพรรดิชาปูร์ที่ 1 แห่งเปอร์เซียทรงจับพระองค์เป็นเชลยหลังจากยุทธการที่เอเดสซา พระองค์ทรงกลายเป็นจักรพรรดิแห่งโรมันพระองค์แรกที่ถูกจับเป็นเชลยศึก ซึ่งสร้างความตกตะลึงและความไร้เสถียรภาพไปทั่วจักรวรรดิโรมัน เหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนและพระชะตากรรมที่ไม่ทราบแน่ชัดของจักรพรรดิที่ทรงถูกจับได้ ส่งผลให้เกิดปฏิกิริยาต่าง  มากมายและ "เรื่องเล่าใหม่  เกี่ยวกับจักรวรรดิโรมันในบริบทที่หลากหลาย"
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิโรมัน
อ่าวปัตตานี

อ่าวปัตตานี เป็นอ่าวในพื้นที่อำเภอเมืองปัตตานีและอำเภอยะหริ่ง จังหวัดปัตตานี ลำน้ำสองสายที่ไหลสู่อ่าวปัตตานี คือ แม่น้ำปัตตานีและคลองยามูหรือคลองยะหริ่ง
==ภูมิศาสตร์==
อ่าวปัตตานีมีจะงอยปากอ่าวที่เรียกว่าแหลมตาชีหรือแหลมโพธิ์ ยื่นออกไปในแนวตะวันตกตะวันออก ก่อตัวเป็นแนวสันทรายยื่นออกไปในทะเลในแนวที่เกือบขนานกับพื้นแผ่นดิน โอบล้อมพื้นที่ตอนในของอ่าวในลักษณะสันดอนจะงอยทราย ส่วนปลายของแหลมโพธิ์โค้งงอเข้าหาฝั่งคล้ายตะขอ มีความยาวประมาณ 18.5 กิโลเมตร ส่วนกว้างสุดของแหลมอยู่ที่บ้านบูดี กว้าง 1.6 กิโลเมตร ส่วนที่แคบที่สุดอยู่ที่บ้านตะโล๊ะสะมิแล กว้าง 70 เมตร ถือเป็นอ่าวน้ำตื้น มีความลึกเฉลี่ย 1.2 เมตร โดยมีพื้นที่ทั้งสิ้นประมาณ 74 ตารางกิโลเมตร แบ่งเป็นพื้นที่ภายในอ่าว 54 ตารางกิโลเมตร และพื้นที่ปากอ่าว 20 ตารางกิโลเมตร
==ระบบนิเวศน์==
ระบบไหลเวียนน้ำภายในอ่าวที่ผสมผสานกันระหว่างน้ำจืดและน้ำเค็มและน้ำกร่อย เป็นระบบนิเวศแบบทะเลตมและป่าชายเลน อ่าวปัตตานีมีสัตว์หน้าดินไม่ต่ำกว่า 159 ชนิด สาหร่ายทะเลจำนวน 8 ชนิด และหญ้าทะเลจำนวน 4 ชนิด กระจายภายในอ่าว พบนกที่อยู่ในสถานภาพใกล้สูญพันธุ์จำนวน 2 ชนิด ได้แก่ นกตะกรามและนกปากช้อนหน้าดำ และพบนกอีก 21 ชนิด ที่อยู่ในสถานภาพใกล้ถูกคุกคาม โดยชนิดที่มีการแพร่กระจายมาก คือ นกหัวโตมลายูรองลงมาเป็นนกกระเต็นใหญ่ปีกสีน้ำตาลและนกซ่อมทะเลอกแดง ในอ่าวปัตตานีเคยพบพะยูนมาหากินบริเวณอ่าวปัตตานีมาแล้วหลายปี
==ประวัติ==
ในอดีตมีการใช้อ่าวปัตตานีเป็นที่กำบังลมทอดสมอของเรือสินค้า ทำให้เกิดบ้านเมืองที่พัฒนามาจากชุมชนเมืองท่าภายในบริเวณอำเภอยะรังที่อยู่ลึกเข้าไปในแผ่นดินราว 15–16 กิโลเมตร มาเป็นเมืองปาตานีซึ่งเป็นเมืองท่าชายฝั่งริมอ่าวด้านใน เมืองมีความเจริญด้านารค้าทางทะเลเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 21
ปัจจุบันชาวบ้านรอบอ่าวปัตตานีอาศัยกันอย่างหนาแน่น ใช้ชีวิตทางประมงชายฝั่งหรือประมงพื้นบ้านขนาดเล็กต้องพบปัญหาความเสื่อมโทรมของสภาพแวดล้อม ระหว่าง พ.ศ. 2560–2562 มีโครงการขุดลอกอ่าวปัตตานีเพื่อแก้ปัญหาการตื้นเขินของอ่าวปัตตานี แต่กลับทำให้อ่าวปัตตานีตื้นเขินมากขึ้น เนื่องจากผู้ดำเนินโครงการได้ทิ้งตะกอนทราย วัสดุขุดลอกจนทับถมบริเวณที่ทำกินของชาวบ้านในวงกว้าง ทำลายแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำและระบบนิเวศ
==อ้างอิง==
อ่าวในประเทศไทย
ภูมิศาสตร์ของจังหวัดปัตตานี
อำเภอเมืองปัตตานี
อำเภอยะหริ่ง
โน ซัง-ฮย็อน

โน ซัง-ฮย็อน (;เกิด 19 กรกฎาคม ค.ศ. 1990) หรือ สตีฟ ซังฮย็อน โน เป็นนักแสดงและนายแบบชาวเกาหลีอเมริกัน
== ชีวิตในวัยเด็กและการศึกษา ==
โนใช้ชีวิตวัยเด็กในเมืองบอสตัน สหรัฐอเมริกา และจบการศึกษาจากโรงเรียนบริหารธุรกิจที่วิทยาลัยแบ็บสัน
== ผลงาน ==
=== ภาพยนตร์ ===
=== ละครโทรทัศน์ ===
=== ละครเว็บ ===
=== รายการโทรทัศน์ ===
== รางวัลและการเสนอชื่อ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2533
บุคคลที่ยังมีชีวิตอยู่
นักแสดงละครโทรทัศน์ชายชาวเกาหลีใต้
นักแสดงภาพยนตร์ชายชาวเกาหลีใต้
บุคคลจากบอสตัน
จักรพรรดิซาโลนีนุส

พูบลิอุส ลิกินิอุส กอร์เนลิอุส ซาโลนินุส วาเลริอานุส (เสด็จสวรรคตในปี ค.ศ. 260) โดยทั่วไปเรียกพระนามของพระองค์ว่า ซาโลนินุส ทรงเป็นขุนนางโรมันที่ขึ้นเป็นจักรพรรดิในช่วงเวลาสั้น ๆ ในปี ค.ศ. 260 พระองค์เป็นพระราชนัดดาของจักรพรรดิวาเลริอานุสที่ 1 โดยที่จักรพรรดิซาโลนินุสทรงได้รับการแต่งตั้ง (ผู้อยู่ใต้บังคับบัญชา) ไกซาร์ ในปี ค.ศ. 258 ในความพยายามที่จะสนับสนุนสายราชวงศ์ลิกินิอุสของการสืบทอดตำแหน่งในช่วงวิกฤตของคริสต์ศตวรรษที่สาม ในช่วงเวลาที่พระองค์ทรงอยู่ในพระราชอำนาจ จักรพรรดิซาโลนินุสทรงจัดการเดินขบวนของชาวเยอรมันออกจากโคโลญ อย่างไรก็ตามในไม่ช้า จักรพรรดิซาโลนินุสก็ทรงพัวพันกับข้อพิพาทกับไกซาร์แห่งจักรวรรดิกอลลิกนามว่า โพสตุมุส เกี่ยวข้องกับสงครามปล้นสะดม ในปี ค.ศ. 260 กองทหารของจักรพรรดิซาโลนินุสได้ยกย่องให้พระองค์ทรงเป็นจักรพรรดิในการแข่งขันความชอบธรรมทางการเมืองที่ไม่สำเร็จ และโพสตุมุสได้สังหารจักรพรรดิซาโลนินุสหลังจากนั้นไม่นาน
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิโรมัน
พระยายะหริ่ง (สุลต่านเดวา)

พระยายะหริ่ง (สุลต่านเดวา) (มลายู: Sultan Dewa) อดีตพระยาจางวางกลันตัน เป็นเจ้าเมืองยะหริ่งคนที่ 4
== ประวัติ ==
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว เกิดความบาดหมางระหว่างญาติพี่น้อง 3 ฝ่ายของเมืองกลันตัน คือ สุลต่านมุฮัมมัดที่ 2 หรือพระยากลันตัน (ตวนสนิปากแดง), ตนกูปะสา และพระยาจางวางกลันตัน (สุลต่านเดวา) จนส่งผลกระทบถึงประชาชนและการค้าขาย สยามจึงได้จัดการปัญหาโดย เชิญตนกูปะสามาเป็นเจ้าเมืองหนองจิกและเจ้าเมืองปัตตานีตามลำดับ สุลต่านเดวามาพำนักอยู่เมืองนครศรีธรรมราช ปี ค.ศ. 1853 (พ.ศ. 2396) ต่อมาพระยายะหริ่ง (นิยูโซฟ) เจ้าเมืองยะหริ่งคนที่ 3 หรือชาวเมืองเรียกว่า รายาโต๊ะกี ได้ถึงแก่พิราลัย  พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าแต่งตั้งสุลต่านเดวาซึ่งกำลังพำนักอยู่เมืองนครศรีธรรมราชเป็นเจ้าเมืองยะหริ่งแทน
เมื่อสุลต่านเดวาปกครองเมืองยะหริ่งแล้ว ได้แต่งตั้ง ตวนกูสุหลง (Tuanku Sulung) ผู้เป็นบุตรช่วยงานราชการ  ตวนกูสุหลงได้รับยศเป็นหลวงสุนทรรายา สุลต่านเดวาปกครองเมืองยะหริ่งได้ประมาณหนึ่งปีก็ถึงแก่พิราลัย ตวนกูสุหลงขอพระบรมราชานุญาตจากพระเจ้าแผ่นดินสยามกลับเมืองกลันตันอันเป็นมาตุภูมิของตน  ต่อมานิตีมุงบุตรของพระยายะหริ่ง (นิยูโซฟ) หรือรายาโต๊ะกี ปกครองเมืองยะหริ่งแทนต่อจากสุลต่านเดวา
== อ้างอิง ==
เจ้าเมืองยะหริ่ง
ราชวงศ์กลันตัน
กลุ่มราชวงศ์ดาตูยามู-จามปา
จักรพรรดิไอมิลิอานุส

มาร์กุส ไอมิลิอุส ไอมิลิอานุส (ประมาณ ค.ศ. 210 – กันยายน ค.ศ. 253) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันซึ่งปกครองเป็นระยะเวลาสามเดือนใน ค.ศ. 253
ในฐานะผู้บัญชาการกองทหารมอยซีอา พระองค์ทรงได้รับชัยชนะครั้งสำคัญต่อชนชาวกอทที่เข้ารุกราน และด้วยเหตุประการดังกล่าว กองทัพของพระองค์จึงได้รับการยกย่องจากจักรพรรดิ จากนั้นพระองค์ก็ยกทัพเข้าไปมณฑลอิตาเลียอย่างรวดเร็ว ซึ่งพระองค์เอาชนะจักรพรรดิแตรโบนิอานุส กัลลุส ได้สำเร็จที่ยุทธการที่อินแตรัมนานาฮาร์สในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 253 แต่พระองค์ทรงถูกทหารของพระองค์สังหารเองในอีกหนึ่งเดือนต่อมา เมื่อแม่ทัพอีกคนนามว่า วาแลริอานุส ได้ประกาศตนเป็นจักรพรรดิและเคลื่อนไหวต่อต้านจักรพรรดิไอมิลิอานุสด้วยกองทัพขนาดใหญ่
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิโรมัน
จักรพรรดิโวลุซิอานุส

กาอิอุส วิบิอุส โวลุซิอานุส (เสด็จสวรรคตในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 253) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันตั้งแต่ปี ค.ศ. 251 จนถึง ค.ศ. 253 พระองค์ทรงปกครองร่วมกับจักรพรรดิแตรโบนิอานุส กัลลุส ซึ่งเป็นพระราชบิดาของพระองค์
หลังจากจักรพรรดิเดกิอุสและจักรพรรดิเฮเรนิอุส อิตรุสกุส ซึ่งเป็นพระราชโอรสและทรงเป็นผู้ปกครองร่วม เสด็จสวรรคตในสนามรบในเดือนมิถุนายน ค.ศ. 251 จักรพรรดิแตรโบนิอานุส กัลลุสก็ทรงได้รับเลือกให้เป็นจักรพรรดิในสนามรบโดยกองทหาร และจักรพรรดิกัลลุสก็ทรงสถาปนาโฮสติลิอานุส ซึ่งเป็นพระราชโอรสพระองค์เล็กของจักรพรรดิเดกิอุสขึ้นรั้งตำแหน่งออกุสตุส (จักรพรรดิร่วม) และโวลุซิอานุสให้รั้งตำแหน่งไกซาร์ หลังจากการสวรรคตของจักรพรรดิโฮสติลิอานุสในเดือนกรกฎาคมหรือสิงหาคม ค.ศ. 251 โวลุซิอานุสก็ได้รับการยกฐานะตำแหน่งออกุสตุส  รัชสมัยสั้นๆ ของจักรพรรดิกัลลุสและจักรพรรดิโวลุซิอานุสเป็นที่ทราบกันดีในเรื่องการระบาดของโรคระบาด ซึ่งบางคนกล่าวว่าเป็นสาเหตุของการสวรรคตของจักรพรรดิโฮสติลิอานุส และเรื่องการทรงเป็นศัตรูกับจักรวรรดิซาเซเนียนและชนชาวกอธ จักรพรรดิโวลุซิอานุสและพระราชบิดาของพระองค์ทรงถูกสังหารในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 253 โดยทหารของพระองค์เอง ซึ่งหวาดกลัวกองกำลังของจักรพรรดิไอมิลิอานุส ซึ่งเป็นผู้แย่งชิงตำแหน่งจักรพรรดิที่กำลังเดินทัพไปยังกรุงโรม
== อ้างอิง ==
== บรรณานุกรม ==
จักรพรรดิโรมัน
หลวงสวัสดิภักดี (ยิ้มซ้าย)

หลวงสวัสดิภักดี (ยิ้มซ้าย) หรือนายเสมใส บุตรชายของพระยาตานี(ขวัญซ้าย)ได้รับแต่งตั้งเป็นเจ้าเมืองยะหริ่งคนที่2 ในตำแหน่งรักษาราชการเมืองยะหริ่ง
ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้เกิดเหตุการณ์ต่อต้านอำนาจจากกรุงเทพฯ เพราะหัวเมืองมลายูปัตตานีได้ถูกเกณฑ์ไปร่วมทำสงครามกับเมืองไทรบุรี ซึ่งถือว่าเป็นหัวเมืองมลายูที่เป็นเครือญาติกับหัวเมืองมลายูปัตตานีด้วยกันทั้งสิ้น เจ้าเมืองมลายูต่างๆ จึงไม่ยินยอมที่จะร่วมทำสงครามด้วยกับกองทัพสยาม พระยาเมืองจึงร่วมกันคิดก่อกบฎโดยมี พระยาตานี (ต่วนสุหลง) ผู้พี่ พระยาหนองจิก (ต่วนกะจิ) ผู้น้อง พระยายะลา (ต่วนบางกอก) และพระยาระแงะ (นิเดะ) โดยตีบ้านพระยายะหริ่ง (พ่าย) จากนั้นเข้าตีเมืองจะนะ ต่อด้วยเมืองเทพา เมื่อพระยาสงขลาทราบเรื่องจึงได้ส่งสารฉบับหนึ่งเพื่อกราบบังคมทูลไปยังพระเจ้าแผ่นดินที่กรุงเทพ พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าฯ จึงส่งพระยาเพชรบุรีเป็นแม่ทัพไปสมทบช่วยเมืองสงขลาตีเมืองจะนะ เมืองเทพา ตลอดจนถึงเมืองระแงะได้สำเร็จ และจับพระยาตานี(ต่วนสุหลง)ผู้พี่ พระยาหนองจิก(ต่วนกะจิ)ผู้น้อง พระยายะลา(ต่วนบางกอก) ได้ที่ตำบลบ้านโต๊ะเดะ ในเขตแขวงเมืองระแงะ ส่วนพระยาระแงะ (นิกะจิ) หนีไปได้ ในระหว่างนั้นพระยาสงขลาได้แต่งตั้งหลวงสวัสดิ์ภักดี (ยิ้มซ้าย) ไปรักษาราชการเมืองยะลา ต่อมาได้ย้ายไปเป็นเจ้าเมืองยะหริ่งในตำแหน่งรักษาราชการเมืองยะหริ่งแทนพระยายะหริ่ง (พ่าย)ผู้เป็นอาที่ถึงแก่อนิจกรรม
== อ้างอิง ==
เจ้าเมืองยะหริ่ง
ประวัติศาสตร์
ประวัติศาสตร์ปัตตานี
จักรพรรดิพิลิปปุสที่ 2

มาร์กุส ยูลิอุส เซเวรุส พิลิปปุส (Marcus Julius Severus Philippus; ค.ศ. 237–249) หรือที่รู้จักในพระนาม พิลิปปุสผู้ลูก เป็นพระราชโอรสและรัชทายาทของจักรพรรดิแห่งโรมันพระนามว่า พิลิปปุส ชาวอาหรับ กับพระอัครมเหสีของพระองค์พระนามว่า มาร์เซีย โอตาซิเลีย เซเวรา
== พระชนม์ชีพ ==

เมื่อพระราชบิดาของพระองค์ทรงขึ้นเป็นจักรพรรดิในปี ค.ศ. 244 พระองค์ในพระชนมพรรษา 7 พรรษาทรงได้รับแต่งตั้งให้เป็นไกซาร์ ในปี ค.ศ. 247 พระองค์ทรงรั้งตำแหน่งกงสุล และต่อมาพระราชบิดาของพระองค์ทรงได้เลื่อนตำแหน่งเป็นเอากุสตุสและทรงเป็นผู้ปกครองร่วม วันครบรอบหนึ่งพันปีของการสถาปนากรุงโรมตรงกับรัชสมัยของพระองค์ และมีการวางแผนจัดการละเล่นและการแสดงเพื่อเฉลิมฉลองอย่างยิ่งใหญ่
นักประวัติศาสตร์โบราณกล่าวว่าจักรพรรดิพิลิปปุส ชาวอาหรับและจักรพรรดิพิลิปปุสที่ 2 ทรงถูกจักรพรรดิเดกิอุสสังหารในสนามรบในปี ค.ศ.249 ส่วนนักประวัติศาสตร์สมัยใหม่กล่าวว่า เมื่อข่าวการสวรรคตของจักรพรรดิพิลิปปุส ชาวอาหรับไปถึงยังกรุงโรม จักรพรรดิพิลิปปุสที่ 2 ก็ทรงถูกสังหารโดยกองทหารรักษาพระองค์เมื่อพระชนมพรรษาได้สิบสองพรรษา นักประวัติศาสตร์บางคนโต้แย้งว่าจักรพรรดิพิลิปปุสที่ 2 ทรงเป็นผู้ปกครองจักรวรรดิแต่เพียงพระองค์เดียวในช่วงฤดูใบไม้ร่วงปี ค.ศ. 249
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิโรมัน
จักรพรรดิกอร์ดิอานุสที่ 3

กอร์ดิอานุสที่ 3 หรือ กอร์เดียนที่ 3 (Marcus Antonius Gordianus; 20 มกราคม ค.ศ. 225 – ประมาณ กุมภาพันธ์ ค.ศ. 244) เป็นจักรพรรดิแห่งโรมันระหว่างปี ค.ศ. 238 จนถึง ค.ศ. 244 เมื่อมีพระชนมพรรษาได้ 13 พรรษา พระองค์ทรงกลายเป็นจักรพรรดิเพียงพระองค์เดียวที่มีพระชนมพรรษาที่สุดของจักรวรรดิโรมันในช่วงเวลาที่เป็นเอกภาพ จักรกอร์ดิอานุสที่ 3 ทรงเป็นพระโอรสของอันโตเนีย กอร์เดียนากับยูลิอุส บัลบุส ซึ่งเสียชีวิตไปก่อนปี ค.ศ. 238 อันโตเนีย กอร์เดียนาเป็นพระราชธิดาของจักรพรรดิกอร์ดิอานุสที่ 1 และเป็นพระขนิษฐาของจักรพรรดิกอร์ดิอานุสที่ 2 ทราบข้อมูลเกี่ยวกับพระชนม์ชีพในวัยเยาว์ของพระองค์น้อยมากก่อนที่พระองค์จะทรงได้รับพระนาม กอร์ดิอานุส ซึ่งเป็นพระนามของพระปัยกาของพระองค์ในปี ค.ศ. 238
== อ้างอิง ==
== บรรณานุกรม ==
Cooley, Alison E. (2012). The Cambridge Manual of Latin Epigraphy. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-84026-2.
จักรพรรดิโรมัน
พระยายะหริ่ง (นิยูโซฟ)

พระยายะหริ่ง (นิยูโซฟ หรือ รายาโต๊ะกี) (Nik Yusuf or Raja Tokki) เป็นเจ้าเมืองปัตตานีในช่วงปี พ.ศ. 2375-2381 โดยเป็นรายาปัตตานีคนที่ 6 ต่อมาได้รับแต่งตั้งเป็นพระยายะหริ่งคนที่ 3
== ประวัติ ==

พระยายะหริ่ง (นิยูโซฟ) มีประวัติเล่าว่า รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ต้นกรุงรัตนโกสินทร์ เมื่อปาตานีเสียเมืองให้แก่สยาม นิยูโซฟอายุเพียง 6 ขวบ ถูกนำตัวไปยังกรุงเทพพร้อมบิดาที่ชื่อวันฟาตัน ต่อมาได้รับการอุปถัมภ์จากนายทหารท่านหนึ่งจนเมื่อเติบใหญ่มีโอกาสได้รับราชการอยู่ในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล จนกระทั่งเมื่อเข้าสู่รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว หัวเมืองมลายูเกิดความวุ่นวาย และมีการสืบทราบว่า "นิยูโซฟ” มีเชื้อสายเจ้าผู้ครองเมืองปาตานี จึงโปรดเกล้าแต่งตั้งเป็น "พระยาตานี” ปกครองเมืองปัตตานี ตั้งที่ทำการ ณ กัวลาบือเก๊าะ บริเวณตำบลอาเนาะรูหรือโรงเรียนจ้องฮั้วในปัจจุบัน จนกระทั่งหลวงสวัสดิภักดี (ยิ้มซ้าย) รักษาราชการเมืองยะหริ่งถึงแก่อนิจกรรม เวลานั่นเมืองกลันตันเกิดความวุ่นวายระหว่างพระยากลันตัน (ตวนสนิปากแดง) และตนกูปะสา จึงได้โปรดเกล้าแต่งตั้งตนกูปะสาเป็นพระยาตานี และย้ายนิยูโซฟเป็นพระยายะหริ่ง ได้สร้างวังว่าราชการเมืองที่ตำบลบ้านยามู ริมลำน้ำเมืองยะหริ่งฟากทิศใต้

== การสืบเชื้อสาย ==
นิยูโซฟ บุตรวันฟาตัน บุตรออรังกายารัตนาดีรายา บุตรวันฟากิฮ์ อาลี มหารายาเลลา บุตรสุลต่านอับดุลฮามิดชาห์ (นิมุสตอฟา) ดาตูยามู-จามปา บุตรสุลต่านมุซอฟฟัร (วันมุซอฟฟัร) บุตรสุลต่านอับดุลลอฮ์ อุมดาตุดดีน (Wan Bo Tri Tri) เจ้าผู้ครองเมืองปัณฑุรังคะ แห่งอาณาจักรจามปา
== บุตร-ธิดา ==
พระยายะหริ่ง (นิยูโซฟ) มีบุตรธิดารวม 7 คน ทราบชื่อ 4 คน ได้รับแต่งตั้งเป็นพระยายะหริ่งมี 2 คน ได้แก่
พระยายะหริ่ง (นิตีมุง)
พระยาพิบูลเสนานุกิจพิชิตเชษฐภักดี (นิเมาะ)
รายาสาบัน
นิเซ็ง
== อ้างอิง ==
เจ้าเมืองยะหริ่ง
ประวัติศาสตร์ปัตตานี
เจ้าผู้ครองนครปัตตานี
กลุ่มราชวงศ์ดาตูยามู-จามปา