วิวัฒนาการรัฐประศาสนศาสตร์

= วิวัฒนาการ =

Robert T. Gembelski แบ่งเป็น 3 ช่วง บริหารแยกออกจากการเมือง / จิตวิทยา / มนุษยนิยมและระบบ เน้นการสร้างองค์ความรู้ เน้นนำความรู้ไปใช้ภายนอก // 3 ทฤษฎี คือ นโยบายสาธารณะ / รปศ. ความหมายใหม่ / บริหารตามแบบประชาธิปไตย
Nicholas Henry มอง รปศ. เป็น รปศ. แบ่ง 5 พาราไดม์ คือ

การบริหารแยกออกจาการเมือง (1900-1926)
หลักการบริหาร (1927-1937)
รปศ. เป็นส่วนหนึ่งของรัฐศาสตร์ (1950- 1970)
รปศ. เป็นศาสตร์การบริหาร (1956-1970)
รปศ. คือ รปศ. (1970-ปัจจุบัน)

อุทัย เลาหวิเชียร ผู้ก่อตั้งสถาบันนิด้า มองวิวัฒนาการเป็นสามพาราไดม์
ยุคทฤษฎีดั้งเดิม (1887-1950)

การบริหารแยกออกจากการเมือง
Woodrow Wilson
ยุคทฤษฎีดั้งเดิม (1887-1950).
การบริหารแยกออกจากการเมือง.
Woodrow Wilson.
เขียนหนังสือเรื่อง The Study of Administration ตั้งสมมติฐาน 5 ข้อ

ประเทศที่ก้าวหน้ามีการปกครองที่ดี รัฐบาลจะเข้มแข็ง
รปศ. ศึกษาเรื่องนำกฎหมายมหาชนไปปฏิบัติ
สร้างหลักการบริหาร ส่งเสริมการบริหารภาครัฐ ให้มีคุณภาพดีขึ้น
การเมืองกำหนดนโยบาย ออกกฎหมาย บริหารนำเอานโยบาย กฎหมายไปปฏิบัติ
เสนอหลักการบริหารแบบวิทยาศาสตร์ (สมมติฐาน 8)
Frank J. Goodnow


การปกครองที่ดีมี 2 หน้าที่ คือ การปกครองมีหน้าที่กำหนดนโยบาย นิติบัญญัติและตุลาการ ฝ่ยบริหารปฏิบัติตามรัฐ
รปศ. คือการศึกษาระบบราชการที่นำนโยบายที่กำหนดไปปฏิบัติ
Leonard D. White

สรุป
สรุป.
แนวคิดการแยกการบริหารออกจากการเมือง เป็นส่วนผลักดันให้มีการปฏิรูประบบบริหาร อาศัยคุณธรรม เพื่อป้องกันการเล่นพรคเล่นพวก
ระบบบริหารที่ดี คือ การที่นักบริหารเข้มแข็ง อาศัยหลกเหตุผล และ ประสิทธฺภาพเป็นโครงสร้างที่เอื้ออำนาวยต่อการบริหารที่ดีมีประสิทธิภาพ
ระบบราชการ ของ Max Weber
ระบบราชการ ของ Max Weber.
เพิ่มประสิทธิภาพการบริหารงาน องค์การ สังคม ระบบแบบนี้นำไปสู่ทฤษฎีองค์การ และวิชาพฤติกรรมศาสตร์
ทฤษฎีอำนาจ

จารีต เช่น กษัตริย์
บารมี เช่น ทักษิณ ชินวัตร
กฎหมาย เช่น การเลือกตั้ง
องค์ประกอบขององค์การ 7 ข้อ
ลำดับชั้น จัดตำแหน่งต่างๆ เป็นลำดับชั้น
อำนาจสมาชิกมาจากตำแหน่ง
ข้าราชการทุกคนต้องเป็นบุคคลที่มีความรู้เรื่องระเบียบ วิธีการปฏิบัติงานตามระเบียบ
ข้าราชการต้องวางตัวเป็นกลาง ปฏิบัติราชการ ไม่เห็นประโยชน์ของตน
ข้าราชการเป็นอาชีพมั่นคง เพระประชาชนต้องเป็นที่พึ่งบริการ
เสนออาชีพที่มั่นคง ให้ผลตอบแทนในรูปเงินเดือน สวัสดิการ และโอกาสในการก้าวหน้าจากตำแหน่ง
ระบบราชการมีลักษณะเสริมสร้างตนเอง เพราะเป็นระบบปิดบังความรู้ไม่ให้คนภายนอกองค์กรทราบ กลไกบริหารใดก็ตามที่มีลักษณะตรงตามระเบียบราชการในอุดมคติของ weber ทุกประการ เรียกว่า monocratic bureaucracy
การจัดการแบบวิทยาศาสตร์ สมัยปฏิวัติอุสาหกรรมของ Frederick W. Taylor

หลักการจัดการสำหรับผู้บริหาร

พัฒนาและสั่งสมความรู้ที่จำเป็นต่อการทำงานเพื่อค้นหาวิธีการทำงาน
คัดเลือกบุคคลากร ฝึกสอนงานแก่พนักงานอย่างมีระบบ
ประสานงาน ดูแลเอาใจใส่พนักงานให้ทำงานแก่พนักงานอย่างเป็นธรรม
จัดสรรค่าตอบแทน ผลประโยชน์การทำงานแก่พนักงานอย่างเป็นธรรม
หลักการจัดการแบบวิทยาศาสตร์ 4
รู้จริงเรื่องงาน
กลมเกลียวในหมู่พนักงาน และผู้บริหาร
ความร่วมมือปฏิบัติงานของทุกคน
ความมุ่งหมายที่จะสร้างผลผลิตสูงสุดจากการทำงานร่วมกัน
ข้อเสีย

หลักการบริหาร
Mary Parker Follet
หลักการบริหาร.
Mary Parker Follet.
หลักการบริหารที่ดี 4

ขัดแย้งเป็นเรื่องที่ดี หลักจัดการ 3

ยึดครอง
ประนีประนอม
รวมตัว

มนุษย์ไม่ชอบคำสั่ง ต้องใช้ศิลปะในการออกคำสั่ง
องค์การเป็นเรื่องทุกฝ่ายทั้งคนงาน บริหารร่วมรับผิดชอบ วางแผนและจัดการนโยบายต่างๆ
การบริหารที่ดีต้องใช้การประสาน จำเป็นต้องดำเนินตามเกณฑ์ คือ ประสานและควบคุมต้องเกิดจากหัวหน้าแผนกแทนการควบคุมจากข้างบนลงข้างล่าง
Henry Fayol นักบริหารระดับสูงด้านอุสาหกรรม

Henry Fayol นักบริหารระดับสูงด้านอุสาหกรรม.
หลักการบริหาร 14 ประการ

แบ่งงานกันทำ
อำนาจตามตำแหน่ง
วินัย
เอกภาพของสายการบังคับบัญชา
เอกภาพของคำสั่ง
หลักผลประโยชน์ส่วนรวม
การให้รางวัลตอบแทน
การรวมอำนาจ
ลำดับชั้นการบังคับบัญชา
คำสั่ง
ความเสมอภาค
ความมั่นคงของคนงาน
ความคิดริเริ่ม
ความสัมพันธ์อันดี

Jame D. Moonery and Alan C. Reiley นักบริหารชั้นอุสาหกรรม แต่งเรื่อง Principles of Organization
Jame D. Moonery and Alan C. Reiley นักบริหารชั้นอุสาหกรรม แต่งเรื่อง Principles of Organization.
4 หลัก

ประสานงาน มอบอำนาจแก่เจ้าหน้าที่ระดับต่างๆ
ลำดับชั้น ประสานงานเจ้าหน้าที่ทุกระดับในองค์การ
แบ่งงาน กำหนดอำนาจโดยชอบธรรม
จัดหน่วยงาน กลุ่มที่ทำงานกับหน่วยปฏิบัติงาน และ กลุ่มที่ทำงานกับหน่วยให้คำปรึกษา
Luther H. Gulick and Lyndall Uwick สร้างกลไกควบคุมภายใน
จัดโครงสร้างอำนาจภายในองค์การ (หลักขอบข่ายการควบคุม / จัดหมวดหมู่ให้กรมกองกลมกลืน)
กำหนดบทบาทให้ชัดเจน POSDCORB (Planning วางแผน / Organizing จัดองค์กร / Stuffing บรรจุ / Directing สั่งการ / Coordinating ประสาน / Reporting รายงาน/ Budgeting งบประมาณ)
จัดองค์การใยแบบต่างๆ 4 คือ ตามวัตถุประสงค์ / กระบวนการ / ลูกค้า / สถานที่ตั้ง

ยุคท้าทาย วิกฤตเอกลักษณ์ครั้งที่ 1 (1950-1960)
ยุคท้าทาย วิกฤตเอกลักษณ์ครั้งที่ 1 (1950-1960).
ทฤษฎีในยุคดังเดิมเป็นแนวคิดเพียงภาษิต (proverb) มองคนเป็นเครื่องจักร
การบริหารคือการเมือง
Fritz Monsterin Marx
การบริหารคือการเมือง.
Fritz Monsterin Marx.
ฝ่ายการเมืองเป็นผู้กำหนดนโยบาย แต่เป็นแบบกว้างๆ ฝ่ายบริาหรต้องกำหนดรายละเอียดของนโยบาย
Paul Henson Appleby
Paul Henson Appleby.
รปศ. ควรเนินการศึกษาด้านการกำหนดนโยบายโดยกลุ่มพลังทางการเมือง
Nowton E. Long
Nowton E. Long.
ดำเนินการใช้อำนาจในองค์การ (นักบริหารจะต้องทำงานได้จำเป็นต้องอาศัยอำนาจที่เป็นทางการ คือ อำนาจทางกฎหมาย / ไม่เป็นทางการ คือ อาศัยอำนาจทางการเมือง ผลประโยชน์ต่างๆ ดังนั้นจึงมองว่า การบริหารแยกจากการเมืองไม่ได้)
John M. Gaus นัก รปศ. อาวุโส
ทฤษฎี รปศ. คือ ทฤษฎีทางการเมือง
ระบบราชการแบบไม่เป็นทางการ
Robert Michels
ระบบราชการแบบไม่เป็นทางการ.
Robert Michels.
ปรากฏการณ์เบี่ยงเบนเป้าหมายองค์การ เน้นให้ความสำคัญต่อการสร้างกลไกองค์การที่จะรักษาอำนาจ
Robert Merton สรุปความล้มเหลวดังต่อไปนี้

ลักษณะองค์การที่เป็นทางการ จัดโครงสร้างเพื่อเป้าหมายรวมขององค์การ รวมตัวกันของกิจกรรมถูกจัดเป็นลำดับชั้น มีหน้าที่ตามตำแหน่ง
โครงสร้างตามระบบราชการ มองว่าระบบราชการทำให้ข้าราชการรู้สึกว่าตนเอง ถูกครอบงำจากระบบราชการ ลักษณะหน่วยงานลับ
ข้อบกพร่องของระบบราชการ

ไม่มีความยืดหยุ่น ระบบล้าสมัย ไม่ปรับตัวตามสถานการณ์
ยึดกฎเกณฑ์มากเกินไป


Michel Crozier อธิบายความเสื่อมของระบบราชการ
Michel Crozier อธิบายความเสื่อมของระบบราชการ.
มาจากระบบวงจรที่ชั่วร้าย เมื่อมีปัญหาภายในองค์การ ฝ่ายจัดการจะหาทางออกด้วยการสร้างกฎระเบียบขึ้นมาใหม้่
ระบบมนุษยสัมพันธ์
Elton Mayo
ระบบมนุษยสัมพันธ์.
Elton Mayo.
โต้ Talyor ว่า เป็นแนวคิดที่มองคนเหมือนไม่มีชีวิต คนเหมือนเครื่องจักรหรือหุ่นยนต์ มาโยจึงเสนอแนวคิดการศึกษาความสัมพันธ์อย่างไม่เป็นทางการภายในกลุ่ม ได้แก่ การวิเคราะห์ภายในกลุ่ม ศึกษาทดลองเรื่อง Hawthorne studies ศึกษาปัจจัยทางการยภาพทางหลักวิทยาศาสตร์
Abraham H. Maslow เสนอทฤษฎีลำดับชั้นของความต้องการ (hierarchy of need)

ต้องการทางกายภาพ ด้านความปลอดภัย ผูกพันในสังคมที่จะมีฐานะเด่น ประจักดษ์ตน "ควรจูงใจคนงานไหนให้ตั้งใจทำงาน"
Frederick Hurzberg เสนอแนวคิดทฤษฎีปัจจัยจูงใจ - ปัจจัยสุขวิทยา

Frederick Hurzberg เสนอแนวคิดทฤษฎีปัจจัยจูงใจ - ปัจจัยสุขวิทยา.
จูงใจ เช่น การยอมรับจากคนอื่น การมีโอกาสก้าวหน้าในตำแหน่ง
Douglas Mc-gregor เสนอทฤษฎี XY
Douglas Mc-gregor เสนอทฤษฎี XY.
X แบบเดิม เช่น มนุษย์ขี้เกียจ ไม่อยากมีส่วนร่วมในการทำงาน
Y มนุษยสัมพันธ์ เช่น มนุษย์ขยัน อยากมีส่วนร่วม โดยจะต้องจัดปัจจัยในหลักการบริหารงาน / สนับสนุนให้คนแสดงออก / จัดความต้องการของคนงาน
Chris Aroyris
Chris Aroyris.
มนุษย์สามารถพัฒนาตนเองไปตามขั้นตอนกระบวนการเป็นผู้ใหญ่ได้
ศาสตร์การบริหาร
Chester I. Barnard
ศาสตร์การบริหาร.
Chester I. Barnard.
องค์การเกิดจากการร่วมมือของคนเพื่อทำงานให้บรรลุตามเป้าหมาย หน้าที่ นักบริหาร คือ

ดูแลระบบติดต่อภายในองค์การให้สอดคล้อง
รักษาความร่วมมือสมาชิกในองค์การ
รับผิดชอบ และให้อำนาจแก่สมาชิกองค์การ
ใช้ศิลปะบริหารให้บรรลุประสิทธิภาพ และประสิทธิผล
ทำงานด้วยความรับผิดชอบด้วยการยึดหลักศีลธรรม
Herbert A. Simon

Herbert A. Simon.
การตัดสินสินใจของ ไซมอน กล่าวว่า การตัดสินใจที่ดีต้องตัดสินใจแบบมีเหตุผล ผู้ตัดสินใจต้องมีความรู้ เช่น ให้ข้อมูลข่าวสาร สร้างกฎเกณฑ์การทำงาน การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างหัวหน้ากับลูกน้อง แบ่งตำแหน่งให้ชัดเจน ใช้อำนาจโดยชอบธรรม แม้ทฤษฎีจะหักล้างทฤษฎียุคดั้งเดิม แต่ก็ไม่สมารถยอมรับมากนักในหมู่นักวิชาการ 
ยุคกำเนิด รปศ. สมัยใหม่ วิกฤตเอกลักษณ์ครั้งที่ 2 (1960-1970)
นำทฤษฎีระบบ มาใช้ใน รปศ.
Herbert Simon and James Morch
ยุคกำเนิด รปศ. สมัยใหม่ วิกฤตเอกลักษณ์ครั้งที่ 2 (1960-1970).
นำทฤษฎีระบบ มาใช้ใน รปศ..
Herbert Simon and James Morch.
กล่าวว่า ระบบการตัดสินใจองค์กรว่า องค์การเป็นที่รวมของมนุษย์ที่ตัดสินใจอย่างมีเหนุผล กระบวนการตัดสินใจในกระบวนการ คือ กระบวนการระบบ ระบบที่รวมระบบย่อนผลิตปัจจัยนำออกเพื่อป้อนไปสู่สภาพแวดล้อม ตัดสินใจของคนในองค์การ พิจารณาระบบการติดต่อเอกสาร ข้อมูลข่าวสารในระบบองค์การ รับส่งข้อมูลแบบทางการ และ ไม่เป็นทางการ
Daniel Katz and Robert Kahn
Daniel Katz and Robert Kahn.
มององค์การในลักษณะเปิด ที่มีหน้าที่นำพลังงาน เข้าและออก ระหว่างองค์การ และ สภาพแวดล้อม มีระบบย่อม 5 ระบบ คือ ระบบผลิต สนัยสนุน ดูแลรักษา ปรับตัว และจัดการ
James F. Thompos
James F. Thompos.
มองว่า องค์การปรับตัวให้เข้ากับสภาพแวดล้อมที่ไม่แน่นอน มีองค์ประกอบ 3 ระดับ คือ เทคนิค จัดการ และ สถาบัน
การศึกษาเชิงเปรียบเทียบ
การศึกษาเชิงเปรียบเทียบ.
ก่อตั้ง Comparative Administration Group หรือ CAG หรือ กลุ่มศึกษาการบริหารงานเปรียบเทียบ เพื่อวิจัยแนวทางการปรับปรุงการบริหารงานของประเทศกำลังพัฒนา มี 5 แนวทางคือ

วิเคราะห์ระบบราชการภายใต้การปกครองของฝ่ายการเมือง (Ferrol Heddy) กำหนดว่าระบบราชการแต่ละประเทศมีลักษณะอย่างไร
วิเคราะห์โครงสร้าง หน้าที่มาใช้ในการศึษาเชิงเปรียบเทียบ มี 3 แบบ คือ

โครงสร้างระบบราชการมีอำนาจ ทำเฉพาะเรื่อง
โครงสร้างน้อย หลายหน้าที่
โครงสร้างมาก หลายหน้าที่

Weberian Mofel นำระบบราชการตามอุดมคติมาเปรียบเทียบว่า อันไหนคล้ายของ weber เท่ากับระบบราชการนั้นมีคุณภาพ
Almond Power Model ศึกษาโครงสร้าง หน้าที่ระบบและข้าราชการ
Development Administration ศึกษาปัญหาอุปสรรคการทำงานตามแผนพัฒนา หาวิธีบริหารแผนให้ได้ผลมากที่สุด
รปศ. ความหมายใหม่ของ Dwight Waldo
รปศ. ศึกษาปัญหา และเรื่องราวของโลกความเป็นจริง
รปศ. เน้นค่านิยม และความถูกต้อง
รปศ. สนับสนุนความยุติธรรมในสังคม สนใจการบริการภาคประชาชน
รปศ. สนับสนุนองค์การให้มีการเปลี่ยนแปลง ป้องกันการผูกอำนาจโดยผลประโยชน์กลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
เทคนิคการบริหารงาน
บริหารและควบคุมทรัพยากรให้มีประสิทธิภาพ PPBS ___ planning programming budgeting system
เทคนิคการควบคุมการปฏิบัติงาน PERT&CPM ___ program evaluation review technique
วางแผนอย่างมีประสิทธิภาพ MBO ___ Management by objective
ยุคทฤษฎี รปศ. คือ รปศ. (1970-ปัจจุบัน)
แนวศึกษานโยบายสาธารณะ
Thomas R. Dye


รูปแบบผู้นำ
กลุ่ม
สถาบัน
ระบบ
กระบวนการ
มีเหตุผล
ค่อยเป็นค่อยไป
Donald S. Van Meter & Carl E. Van Horn


ตัวนโยบายที่ต้องมีทรัพยากรสนับสนุนเพียงพอ
มาตราฐานชัดเจน
ติดต่อที่ดีระหว่างผู้กำหนด และ ผู้ปฏิบัติ
ต้องมีบทบาทบังคับกับผู้ปฏิบัติโครงสร้างของหน่วยงาน
สภาพแวดล้อมทางการเมืองของหน่วยงานปฏิบัติ
สภาพสังคม เศรษฐกิจ
การยอมรับนโยบายของผู้ปฏิบัติ
การปฏิบัติว่ามากน้อยเพียงใด
ทางเลือกสาธารณะของ Vincent Ostrom


ทุกคนไม่ว่าคนปกครองหรือทั่วไปมีนิสัย เห็นแก่ตัว ชอบเอาเปรียบ
เมื่อใครเห็นช่องช่องทาง ประโยชน์จากการใช้อำนาจทางการ เขาก็จะรีบใช้โดยไม่คำนึงถึงผลเสียที่เกิดขึ้นกับคนอื่น
รัฐธรรมนูญแบบประชาธิปไตย จะกำหนดขอบเขตอำนาจแก่กลุ่มต่างๆ ให้ตรวจสอบกันเอง
สินค้า และ บริการสาธารณะเป็นเรื่องเกี่ยวกับการเมือง และ กลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ
การจัดสินค้าและบริหารสาธารณะเป็นเรื่องเกี่ยวกับการเมือง และ กลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ
การจัดองค์การราชการแบบลำดับชั้นซึ่งอยู่ในศูนย์อำนาจเดียวกัน จะไม่ตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของประชาชนได้
การจัดองค์การราชการแบบลำดับชั้นซึ่งอยู่ในศูนย์อำนาจเดียวกัน ทำให้ภาครัฐสิ้นเปลืองทรัพยากร และล่าช้าในการทำงาน
การจัดองค์การกระจายอำนาจให้ศูนย์การตัดสินใจ มีหลายศูนย์

เศรษฐกิจการเมือง แบบ Gary Wamsley and Mayer Zald
ยุคทฤษฎี รปศ. คือ รปศ. (1970-ปัจจุบัน).
เศรษฐกิจการเมือง แบบ Gary Wamsley and Mayer Zald.
เศรษฐกิจ การเมืองเกี่ยวข้องกันมาก ใกล้ชิดและแทรกแซงซึ่งกันและกัน มี 4 ส่วน คือ

การเมืองภายนอกองค์การ
การเมืองภายในองค์การ
เศรษฐกิจภายนอกองค์การ
เศรษฐกิจภายในองค์การ

แนวคิดศึกษาวงจรชีวิตองค์การของ Antony Down
แนวคิดศึกษาวงจรชีวิตองค์การของ Antony Down.
ศึกษาวงจรชีวิตขององค์การว่า มีวิวัฒนาการ ขันตอนอย่างไร ปัจจัยที่ทำให้องค์การเสื่อมหรือตาย การเกิดองค์การ มี 4 แบบ

เกิดจากผู้นำเข้มแข็งเป็นแกนนำ
ความต้องการของคนในองค์การ เพื่อให้ได้องค์การใหม่ที่ทำหน้าที่เฉพาะ
แยกตัวจากองค์การเดิม
กลุ่มผลประโยชน์ผลักดันนโยบายบางอย่างขึ้นมา

การจัดการแบบประหยัดจากสภาวการณ์ขาดแคลนทรัพยากร ของ Charles Darwin (ชาร์ลส์ ดาวิน)

ศึกษารายละเอียดเกี่ยวกับสาเหตุการตายหรือเสื่อมขององค์การ
ปัญหา และอุปสรรคต่อการตัดสินใจเพื่อจัดการแบบประหยัด
กลยุทธ์ในการตัดสินใจเพื่อหาวิธีการจัดการแบบประหยัดต่างๆ เช่น กลยุทธ์แบบต่อต้าน แบบ คล้อยตาม แบบการให้หลักอาวุโสเพื่อตัดทอนคนงานเพื่อลดค่าใช้จ่าย

การจัดการแบบประหยัดจากสภาวการณ์ขาดแคลนทรัพยากร ของ Charles Darwin (ชาร์ลส์ ดาวิน).
เทคนิคการบริหารในยุคนี้ ได้แก่ ใช้งบประมาณฐานศูนย์ ควบคุมคุณภาพแบบมีส่วนร่วม พัฒนาองค์การ หรือโอดี เทคนิค Sensitivity Training เทคนิค MIS เป็นต้น
สรุป : วิวัฒนาการ รปศ. มี 4 ยุค
ยุคดั้งเดิม (1887-1950) มี

การบริหารแยกออกจากการเมือง
ระบบราชการ
วิทยาศาสตร์การจัดการ
หลักการบริหาร

ยุคท้าทาย วิกฤตเอกลักษณ์ ครั้งที่ 1 (1950-1960)
สรุป : วิวัฒนาการ รปศ. มี 4 ยุค.
ยุคท้าทาย วิกฤตเอกลักษณ์ ครั้งที่ 1 (1950-1960).
โต้แย้งทฤษฎีดั้งเดิม ว่า เป็นเพียงภาษิต (proverb) มองคนเป็นเครื่องจักร และใช้ไม่ได้กับองค์การทั่วไป ยุคนี้มีอิทธิพลจากจิตวิทยา สังคมวิทยา เสนอแนวคิด 4 ประการ คือ

การบริหารคือการเมือง
ระบบราชการแบบไม่เป็นทางการ
มนุษยสัมพันธ์
ศาสตร์การบริหาร
ยุคกำเนิด รปศ. แบบใหม่ วิกฤตเอกลักษณ์ ครั้งที่ 2 (1960-1970)


แนวคิดทางพฤติกรรมศาสตร์ (ทฤษฎีระบบ และ รปศ. เปรียบเทียบ)
การบริหารการพัฒนา
แนวคิด รปศ. ในความหมายใหม่
ยุคทฤษฎีและแนวการศึกษา รปศ. สมัยใหม่ (1970-ปัจจุบัน)


นโยบายสาธารณะ
ทางเลือกสาธารณะ
เศรษฐกิจการเมือง
การจัดการแบบประหยัดและวงจรชีวิตขององค์การ