ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา

ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา (amputee football) เป็นกีฬาฟุตบอลสำหรับผู้พิการโดยมีผู้เล่นฝ่ายละเจ็ดคน (ผู้เล่นในสนามหกคนและผู้รักษาประตูหนึ่งคน) โดยผู้เล่นในสนามเป็นผู้ถูกตัดขาส่วนล่างหนึ่งข้าง และผู้รักษาประตูเป็นผู้ถูกตัดแขนส่วนล่างหนึ่งข้าง ผู้เล่นในสนามจะใช้ไม้ค้ำยัน (สวมปลายแขน) และเล่นโดยไม่ใช้ขาเทียม
== ประวัติ ==
เกมนี้ถูกสร้างโดยดอน เบ็นเนตต์ (Don Bennett) ชาวอเมริกันใน ค.ศ. 1982 ซึ่งได้รับแรงบันดาลใจจากการเตะลูกบาสเก็ตบอลโดยไม่ได้ตั้งใจขณะที่เขาใช้ไม้ค้ำยัน ต่อมากีฬานี้ได้พัฒนาเป็นเกมระดับนานาชาติโดยได้รับความช่วยเหลือจากบิล แบร์รี ผู้ฝึกสอนทีมฟุตบอลในปี 1985
ใน ค.ศ. 2023 มาร์ซิน ออแล็กซือ (Marcin Oleksy) ชาวโปแลนด์กลายเป็นนักฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาคนแรกที่ได้รับรางวัลปุชกาชของฟีฟ่า (FIFA Puskás Award) สำหรับ "ประตูที่สวยที่สุดแห่งปี" ในพิธีมอบรางวัลฟุตบอลยอดเยี่ยมของฟีฟ่า 2022
== ทั่วโลก ==
มีสมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาหลายแห่งทั่วโลก ตัวอย่างเช่น สมาคมผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งอังกฤษและสมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งไอร์แลนด์ แต่ละองค์กรส่งเสริมความก้าวหน้าของกีฬาและเพิ่มการยอมรับของสังคม สมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งอังกฤษระบุอุดมการณ์หลักบนเว็บไซต์ของสมาคมว่า: "เป้าหมายของสมาคมฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาแห่งอังกฤษคือสนับสนุนผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาทุกคน รวมถึงผู้พิการขาขาดแต่กำเนิดและบุคคลที่สามารถใช้แขน-ขาได้จำกัด ได้มีโอกาสเล่นฟุตบอลในระดับท้องถิ่น, ระดับประเทศ จนถึงในระดับสากล"
== การแข่งขันหลัก ==
=== ฟุตบอลโลกผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา ===
ดูบทความหลักที่: 
=== ฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขาชิงแชมป์แห่งชาติยุโรป ===
ดูบทความหลักที่: 
=== การแข่งขันชิงแชมป์แห่งชาติรายการอื่น ===
== กติกา ==
กติกาอย่างเป็นทางการของฟีฟ่าคือ:
ผู้พิการหมายถึงบุคคลที่ 'ถูกตัด' ที่หรือใกล้กับบริเวณข้อเท้าหรือข้อมือ
ผู้เล่นในสนามอาจมีสองมือแต่มีขาเดียว ในขณะที่ผู้รักษาประตูอาจมีสองเท้าแต่มีมือเดียว
เกมนี้เล่นโดยใช้ไม้ค้ำโลหะและไม่ใส่ขาเทียม ข้อยกเว้นเพียงอย่างเดียวคือผู้พิการขาขาดทั้งสองข้างอาจเล่นโดยใส่ขาเทียมข้างหนึ่งได้
ผู้เล่นไม่สามารถใช้ไม้ค้ำเพื่อเคลื่อนไปข้างหน้า ควบคุม หรือปิดกั้นลูกบอล การกระทำดังกล่าวจะถูกลงโทษในลักษณะเดียวกับการทำ อย่างไรก็ตาม การสัมผัสโดยไม่ตั้งใจระหว่างไม้ค้ำกับลูกบอลสามารถทำได้
ผู้เล่นต้องไม่ใช้แขนขาที่เหลืออยู่ของข้างที่พิการเพื่อเล่น ควบคุม หรือปิดกั้นลูกบอลโดยสมัครใจ การกระทำดังกล่าวจะถูกลงโทษในลักษณะเดียวกับการทำแฮนด์บอล อย่างไรก็ตาม สามารถสัมผัสโดยบังเอิญระหว่างส่วนปลายแขนขาข้างที่ขาดและลูกบอลได้
ต้องใส่สนับแข้ง
การใช้ไม้ค้ำกระทำกับผู้เล่นฝ่ายตรงข้ามจะถูกไล่ออกจากเกมและให้เป็นลูกโทษสำหรับทีมตรงข้าม
ขนาดของสนามแข่งขันสูงสุดคือ 70 x 60 เมตร
ขนาดของประตูสูงสุดคือ สูง 2.2 เมตร x กว้าง 5 เมตร x ลึก 1 เมตร
ใช้ลูกฟุตบอลมาตรฐานฟีฟ่า
เกมประกอบด้วยสองครึ่งเวลา ครึ่งละ 25 นาที (แปรผันตามทัวร์นาเมนต์) โดยมีช่วงพักระหว่างกลาง 10 นาที
ทั้งสองทีมสามารถขอเวลานอกได้ 2 นาทีต่อเกม
กฎการล้ำหน้าใช้ไม่ได้กับฟุตบอลผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา
กติกาสากลกำหนดให้ทีมประกอบด้วยผู้เล่นในสนามหกคนและผู้รักษาประตูหนึ่งคน อย่างไรก็ตามบางทัวร์นาเมนต์ต้องการทีมที่มีผู้เล่นในสนามสี่คน และผู้รักษาประตูหนึ่งคน เช่นกรณีในประเทศเซียร์ราลีโอน
ผู้รักษาประตูไม่ได้รับอนุญาตให้ออกจากพื้นที่ของตน หากกรณีนี้เกิดขึ้นโดยจงใจ ผู้รักษาประตูจะถูกไล่ออกจากเกมและทีมตรงข้ามได้เตะลูกโทษ
สามารถเปลี่ยนตัวได้ไม่จำกัดจำนวน ณ เวลาใดก็ได้ระหว่างเกม
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
กีฬาผู้พิการถูกตัดแขนหรือขา
กีฬาที่มีต้นกำเนิดในสหรัฐ