ตำบลนครชุม (อำเภอเมืองกำแพงเพชร)

นครชุม เป็นตำบลหนึ่งในอำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำปิง และอยู่ตรงข้ามกับตัวเมืองกำแพงเพชร ปัจจุบันมีประชากรทั้งหมด 17,381 คน เป็นที่ตั้งของสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์มากมาย อาทิ วัดพระบรมธาตุเจดียาราม วัดซุ้มกอ วัดเจดีย์กลางทุ่ง เป็นต้น และยังเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชรอีกด้วย สมัยก่อนเมืองนครชุมเคยเป็นเมืองที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ เนื่องจากเป็นเมืองลูกหลวงของอาณาจักรสุโขทัย แต่ต่อมาได้ถูกทิ้งร้าง เพราะผู้คนได้อพยพมาตั้งถิ่นฐานที่ฝั่งเมืองกำแพงเพชร
== ประวัติ ==
เมืองนครชุม เป็นเมืองโบราณที่สร้างในสมัยก่อนอาณาจักรสุโขทัย สันนิษฐานว่าถูกสร้างขึ้นเมื่อก่อนพุทธศักราช 1800 และมีฐานะเป็นเมืองลูกหลวงในสมัยอาณาจักรสุโขทัย เมืองนครชุมเจริญถึงขีดสุดในช่วงสมัยการครองราชย์ของพระมหาธรรมราชาที่ 1 (พญาลิไทย) ซึ่งเป็นพระมหากษัตริย์แห่งสุโขทัยพระองค์ที่ 6 เมื่อคราที่พระองค์ได้เสด็จมาที่เมืองนครชุม พระองค์ได้โปรดให้สร้างพระเจดีย์เพื่อประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุจากลังกา และสถาปนาพระศรีมหาโพธิ์ไว้ ณ เมืองนครชุมแห่งนี้ด้วย
ราวพุทธศักราช 2000 เกิดน้ำกัดเซาะกำแพงเมือง และโรคไข้ป่าระบาด ผู้คนเจ็บป่วยล้มตายกันเป็นจำนวนมาก ประกอบกับอาณาจักรสุโขทัย ถูกผนวกเป็นอาณาจักรเดียวกับกรุงศรีอยุธยา ทำให้เมืองนครชุมเริ่มหมดความสำคัญลง ผู้คนจึงอพยพข้ามแม่น้ำปิงมาตั้งถิ่นฐานทางฝั่งตะวันออก หรือเมืองกำแพงเพชรแทน เมืองนครชุมจึงเป็นเมืองร้างในเวลายาวนานกว่าสามร้อยปี
เมื่อสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น ได้มีการอพยพชาวลาวเวียงจันทน์ประมาณหนึ่งร้อยครอบครัว มาตั้งถิ่นฐานที่เมืองนครชุมแห่งนี้ ซึ่งต่อมาเรียกกันว่า "บ้านปากคลอง" โดยแบ่งเป็นบ้านปากคลองเหนือ บ้านปากคลองกลาง และบ้านปากคลองใต้ ตอนนี้ยังไม่มีใครรู้จักเมืองนครชุม จนกระทั่งสมเด็จพุฒาจารย์ (โต) ได้มาค้นพบเมืองนครชุมอีกครั้ง และฟื้นฟูเมืองนครชุมขึ้น พร้อมกับวัดพระบรมธาตุ ต่อมาเมื่อทราบว่าบ้านปากคลองนี้คือเมืองนครชุม จึงกลับมาเรียกว่าตำบลนครชุมดังแต่โบราณ
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
ตำบลนครชุมมีที่ตั้งอยู่ทางฝั่งตะวันตกของแม่น้ำปิงและตัวเมืองกำแพงเพชร มีระยะทางห่างจากกรุงเทพมหานครประมาณ 351 กิโลเมตร มีเนื้อที่ประมาณ 68.5 ตารางกิโลเมตร หรือ 42,812.5 ไร่ ตำบลนครชุมมีอาณาเขตติดต่อกับตำบลข้างเคียง ดังนี้ 
ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลทรงธรรม
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลในเมือง และตำบลเทพนคร
ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลอ่างทอง ตำบลคลองแม่ลาย และตำบลท่าขุนราม
ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลนาบ่อคำ
== การปกครอง ==
=== หมู่บ้าน ===
พื้นที่ตำบลนครชุมมีประชากรทั้งหมด 17,381 คน โดยแบ่งเป็นประชากรชายทั้งหมด 8,301 คน และประชากรหญิงทั้งหมด 9,080 คน (เดือนธันวาคม 2564) แบ่งการปกครองออกเป็น 13 หมู่บ้าน ดังนี้
=== การปกครองส่วนท้องถิ่น ===
ท้องที่ตำบลนครชุมอยู่ในการดูแลขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลนครชุม เป็นเทศบาลขนาดกลาง ครอบคลุมพื้นที่ 5 หมู่บ้านของตำบลนครชุม ได้แก่ หมู่ที่ 4, 5 และบางส่วนของหมู่ที่ 2, 3 และ 6 มีขนาดพื้นที่ 3.5 ตารางกิโลเมตร  มีจำนวนประชากรรวมทั้งสิ้น 6,829 คน โดยแบ่งเป็นประชากรชายทั้งหมด 3,192 คน และประชากรหญิงทั้งหมด 3,637 คน แต่เดิมมีฐานะเป็นสุขาภิบาลนครชุม และจึงมีการยกฐานะเป็นเทศบาลตำบลในปี พ.ศ. 2542
องค์การบริหารส่วนตำบลนครชุม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนครชุมในส่วนที่อยู่นอกเขตเทศบาล ขนาดพื้นที่ 65 ตารางกิโลเมตร มีจำนวนประชากรรวมทั้งสิ้น 10,552 คน โดยแบ่งเป็นประชากรชายทั้งหมด 5,109 คน และประชากรหญิงทั้งหมด 5,443 คน
== การคมนาคม ==
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1 (ถนนพหลโยธิน)
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 101 (ถนนกำแพงเพชร)
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 112 (ทางเลี่ยงเมืองกำแพงเพชร)
ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1116 (ถนนสายนครชุม-หนองแดน)
== การศึกษา ==
=== ระดับอุดมศึกษา ===

มหาวิทยาลัยราชภัฏกำแพงเพชร
=== โรงเรียนมัธยมศึกษาและประถมศึกษา ===
โรงเรียนวชิรปราการวิทยาคม
โรงเรียนบ้านทุ่งเศรษฐี
โรงเรียนบ้านทุ่งสวน
โรงเรียนบ้านโนนม่วง
โรงเรียนสาธิต
โรงเรียนสาธิตวัดพระบรมธาตุ
โรงเรียนอนุบาลเมืองกำแพงเพชร (บ้านนครชุม)
== สถานที่สำคัญ ==
พื้นที่ตำบลนครชุมมีสถานที่สำคัญหลายแห่ง ดังนี้

วัดพระบรมธาตุเจดียาราม
วัดเจดีย์กลางทุ่ง
วัดซุ้มกอ
วัดหม่องกาเล
วัดหนองพิกุล
วัดหนองลังกา
ป้อมทุ่งเศรษฐี
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์เทศบาลตำบลนครชุม
เว็บไซต์องค์การบริหารส่วนตำบลนครชุม
นครชุม
อำเภอเมืองกำแพงเพชร