พระภูมิ

พระภูมิ หรือ พระภูมิเจ้าที่ (ภุมฺมเทว) เป็นเทพารักษ์ประจำพื้นที่และสถานที่ต่าง ๆ ซึ่งไม่รวมรุกขเทวดาอื่น ๆ หากสิงสถิตอยู่หรือเป็นเจ้าของหรือเป็นใหญ่ในที่ใด ก็จะเรียกเป็น เจ้าที่, เจ้าท่า, เจ้าป่า หรือเจ้าเขา เป็นต้น  หน้าที่ของพระภูมิ คือเพื่อปกปักรักษา ปกป้องดูแล บ้านเรือน เคหสถาน อาคาร สถานที่ต่าง ๆ รวมทั้งเรือกสวนไร่นา ตามความเชื่อของคนไทยในทุกภาคของประเทศมาตั้งแต่สมัยโบราณและยึดถือปฏิบัติบูชาสืบต่อกันมาช้านานจวบจนปัจจุบัน โดยมีศาลพระภูมิ ถือเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่อุทิศให้แก่สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสำคัญและสักการะ หรือบุคคลสำคัญทางศาสนา
ความเชื่อของพระภูมิมาจากศาสนาผี อันเป็นประเพณีธรรมเนียมพื้นเมืองแบบวิญญาณนิยมในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ก่อนการเข้ามาของศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู เมื่อพระพุทธศาสนาและศาสนาฮินดูเข้ามาได้มีการผสมผสานในความเชื่อดั้งเดิม
เชื่อว่าพระภูมิมีอยู่ 9 องค์ ซึ่งแต่ละองค์มีบทบาทและหน้าที่รักษาสถานที่ต่างกันไป โดยประมุขของพระภูมิเจ้าที่นั้นคือเจ้ากรุงพาลี ซึ่งเป็นเทวดาในศาสนาฮินดู
== รายนามพระภูมิทั้ง 9 ==
ลักษณะของพระภูมิในประติมานวิทยาตั้งแต่โบราณจนถึงปัจจุบัน จะทรงฉลองพระองค์อย่างพระมหากษัตริย์ไทย ทรงสวมชฎา สวมพระภูษาห้อยชายมีสายธุรำ และสายสังวาลย์ ทรงสวมกำไล,ปั้นเหน่งและพาหุรัด สวมฉลองฉลองพระบาทเชิงงอนอันแสดงถึงความมั่งคั่งร่ำรวยและความสูงศักดิ์.
{| width=100% class="wikitable"
!นามพระภูมิบุรุษ
!นามชายาพระภูมิ หรือ พระภูมิสตรี
!เทพอาวุธสัญญาลักษณ์พระภูมิบุรุษ
!เทพอาวุธสัญญาลักษณ์ชายาพระภูมิ หรือ พระภูมิสตรี
!บทบาทและสถานที่รักษา
!หมายเหตุ
|-
| align = "center"| พระชัยมงคล || align = "center"| นางภูมไชยา หรือ ภูมชายา|| align = "center"|หัตถ์ซ้ายทรงถือถุงเงิน หัตถ์ขวาทรงถือพระขรรค์ (พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"| หัตถ์ซ้ายทรงดอกบัวตูม หัตถ์ขวาทรงไถ้(ถุงมีสายหิ้งมีฝาปิด)(พระภูมิสตรี) ||align="center"|ปกครองดูแลเคหสถานบ้านเรือนและร้านโรงต่าง ๆ ||align="center"|นิยมบูชาตามบ้านเรือนและพระราชวังทั่วไป.
|-
| align = "center"| พระนครราช หรือ พระธรรมโหรา || align = "center"| นางภูมมาลา||align="center"|หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงพุ่มกอไม้ หรือ ช่อดอกไม้ (พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"| หัตถ์ขวาทรงปุษษะมาลา(พวงมาลัย) หัตถ์ซ้ายทรงไม้พลองห้อยลง(พระภูมิสตรี) ||align="center"|ดูแลปกครองป้อม,ค่าย,ประตูเมือง,หอรบและบันไดต่าง ๆ ||align="center"|ได้รับการสถาปนาเป็นหนึ่งในเทพารักษ์และสิ่งศักดิ์สิทธิ์ประจำท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ.
|-
|-
| align = "center"| พระเทเพน หรือ พระเยาวะแผ้ว || align = "center"| นางทิพมาลี ||align="center"| หัตถ์ขวาทรงหอกสั้น หรือ พระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงคัมภีร์(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาทรงปาศะ(เชือก) หัตถ์ซ้ายทรงกำหญ้า(พระภูมิสตรี)  ||align="center"| ดูแลฟาร์ม,ไร่และคอกสัตว์ต่าง ๆ ||align="center"|
|-
| align = "center"| พระชัยศพณ์ หรือ พระสัพพคนธรรพ์  || align = "center"| นางศรีประภา ||align="center"| หัตถ์ขวาทรงแสงหอกยาว หัตถ์ซ้ายทรงวางไว้ข้างองค์(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาทรงคะนาน หัตถ์ซ้ายทรงย่าม(พระภูมิสตรี)  ||align="center"| ปกครองดูแลเสบียง,คลังและยุ้งฉางต่าง ๆ ||align="center"|มีหน้าที่ลักษณะเดียวกับพระไพรศพณ์และแม่พระโพสพ.
|-
| align = "center"| พระคนธรรพ์ || align = "center"| นางสุปริยา  ||align="center"| หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงหม้อกุมภะ(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาทรงหม้อกุมภะ หัตถ์ซ้ายทรงช่อดอกกุหลาบ(พระภูมิสตรี) ||align="center"| โรงพิธีงาน โรงพิธีแต่งงาน เรือนหอ สถานที่จัดงานมงคล||align="center"|
|-
| align = "center"|  พระธรรมโหรา หรือ พระนาคราช || align = "center"| นางขวัญข้าวกร้า  ||align="center"| หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงรวงข้าว(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาทรงเคียว หัตถ์ซ้ายทรงรวงข้าว(พระภูมิสตรี) ||align="center"| เรือกสวนไร่นา ทุ่งหญ้าเลี้ยงสัตว์||align="center"|
|-
| align = "center"|  พระเทวเถร หรือ พระวัยทัต || align = "center"| นางดอกไม้ทอง  ||align="center"| หัตถ์ขวาทรงปฏัก หัตถ์ซ้ายทรงวางไว้ข้างองค์(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาทรงดอกพุทธรักษาเคียว หัตถ์ซ้ายทรงธูปเทียน(พระภูมิสตรี)  ||align="center"| ครองวัดวาอาราม ปูชนียสถาน พระเจดีย์ พระพุทธรูปสำคัญ.||align="center"|
|-
| align = "center"|  พระพระธรรมิกราช || align = "center"| นางพุ่มไม้ไพร ||align="center"| หัตถ์ขวาทรงพระขรรค์ หัตถ์ซ้ายทรงปุษษะมาลา(พวงมาลัย)(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาทรงหวีกล้วย หัตถ์ซ้ายทรงดอกแคและดอกตูม(พระภูมิสตรี)  ||align="center"| พืชพรรณธัญญาหารต่าง ๆ ||align="center"|
|-
| align = "center"| พระทาษธารา หรือ พระธาตุธาร,ทาสธารา || align = "center"| นางรินระรื่น||align="center"| หัตถ์ขวาถือหอกสั้น หัตถ์ซ้ายวางไว้ข้างองค์(พระภูมิบุรุษ)|| align = "center"|หัตถ์ขวาถือดอกบัวบาน หัตถ์ซ้ายถือหอยยอด หรือหอยสังข์(พระภูมิสตรี)  ||align="center"|ปกครองดูแลบึง, ห้วยหนอง,คลองและลำธารต่าง ๆ ตลอดจนน้ำที่ตกลงมาจากฟ้า แม่น้ำทะเล ||align="center"|
|-
|}
== อ้างอิง ==
นะ (วิญญาณ)