ช่วงอายุชิบาเนียน

ช่วงอายุชิบาเนียน (Chibanian) หรือที่ก่อนหน้านี้เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลายในชื่อ ช่วงอายุไพลสโตซีนกลาง (Middle Pleistocene) เป็นช่วงอายุหนึ่งในมาตรธรณีกาลสากลหรือหินช่วงอายุหนึ่งในการลำดับชั้นหินตามอายุกาล โดยเป็นส่วนหนึ่งของสมัยไพลสโตซีนในยุคควอเทอร์นารีที่กำลังดำเนินอยู่ โดยชื่อชิบาเนียนได้รับการอนุมัติอย่างเป็นทางการในเดือนมกราคม พ.ศ. 2563 ปัจจุบันได้มีการประมาณการขยายช่วงเวลาเป็นระหว่าง 0.770 ล้านปีก่อน (770,000 ปีก่อน) ถึง 0.126 ล้านปีก่อน (126,000 ปีก่อน) หรือ 770–126 พันปีก่อน (ka) โดยช่วงอายุนี้ประกอบไปด้วยการเปลี่ยนผ่านทางบรรพมานุษยวิทยาจากยุคหินเก่าล่างไปสู่ยุคหินเก่ากลางเมื่อกว่า 3 แสนปีที่ผ่านมา
ช่วงอายุชิบาเนียนเป็นช่วงที่อายุที่สืบต่อมาจากช่วงอายุคาลาเบรียน และถูกสืบต่อด้วยช่วงอายุทารันเทียนที่มีการเสนอไว้ จุดเริ่มต้นของช่วงอายุชิบาเนียน คือ การสลับขั้วบรุนส์–มาสึยามะ เมื่อสนามแม่เหล็กโลกเกิดการสลับขั้วครั้งล่าสุด และสิ้นสุดลงด้วยการเริ่มต้นของช่วงคั่นช่วงอายุย่อยธารน้ำแข็งอีเมียน (ระยะไอโซโทปทะเล 5)
คำว่า ช่วงอายุไพลสโตซีนกลาง นั้นถูกใช้เป็นชื่อเฉพาะกาล หรือ "กึ่งทางการ" โดยสหพันธ์ธรณีวิทยาสากล (IUGS) โดยในขณะที่ช่วงอายุล่างสุดลสามช่วงของสมัยไพลสโตซีน นั่นคือ ช่วงอายุเจลาเซียน ช่วงอายุคาลาเบรียน และ ช่วงอายุชิบาเนียน ถูกกำหนดอย่างเป็นทางการแล้ว แต่ช่วงอายุไพลสโตซีนตอนปลายยังไม่ได้ถูกกำหนดอย่างเป็นทางการ พร้อมกับการเสนอการแบ่งย่อยแอนโทรโปซีนของสมัยโฮโลซีน
==กระบวนการนิยม==
สหภาพธรณีวิทยาสากล (IUGS) เสนอให้แทนชื่อช่วงอายุไพลสโตซีนกลางด้วยช่วงอายุไอโอเนียน (Ionian Age) โอยอ้างอิงตามชั้นหินที่พบในประเทศอิตาลี อย่างไรก็ตาม เดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2560 ชื่อช่วงอายุไอโอเนียนถูกแทนที่ด้วยชื่อช่วงอายุชิบาเนียน (อ้างอิงกับชั้นหินที่แหล่งขุดค้นในจังหวัดชิบะ ประเทศญี่ปุ่น) ตามการเสนอ GSSP ของอนุกรรมการควอเทอร์นารี สำหรับช่วงอายุที่ควรนำมาใช้แทนที่กึ่งสมัยไพลสโตซีนตอนกลาง ต่อมาในเดือนมกราคม พ.ศ. 2563 ชื่อ "ชิบาเนียน" ได้รับการรับรองโดย IUGS
==บรรพมานุษยวิทยา==
ช่วงอายุชิบาเนียน ประกอบด้วย การเปลี่ยนแปลงในด้านบรรพมานุษยวิทยาจากยุคหินเก่าล่างเข้าสู่ยุคหินเก่ากลาง กล่าวคือ การถือกำเนิดขึ้นของโฮโม เซเปียนส์ เซเปียนส์ในระหว่าง 3 ถึง 4 แสนปีก่อน ดีเอ็นเอของมนุษย์ที่เก่าแก่ที่สุดที่รู้จักมีอายุอยู่ในช่วงไพลสโตซีนกลาง เมื่อประมาณ 430,000 ปีก่อน ซึ่งเก่าแก่ที่สุดที่มีการค้นพบ 
==ลำดับเวลา==
{|class="wikitable"
!ช่วงอายุ
!บรรพภูมิอากาศ
!ยุคธารน้ำแข็ง
!บรรพมานุษยวิทยา
|-
|790–761 ka|| MIS 19|| ช่วงอายุธารน้ำแข็งกุนซ์ || มนุษย์ปักกิ่ง (Homo erectus)
|-
|761–712 ka|| MIS 18
|-
|712–676 ka|| MIS 17
|-
|676–621 ka||MIS 16
|-
|621–563 ka|| MIS 15 || ช่วงคั่นอายุย่อยธารน้ำแข็งกุนซ์-แฮชแลค || มนุษย์ไฮเดิลแบร์ค (โฮโมไฮเดิลแบร์เจนซิส), กระดูกหุ้มสมองโบโด
|-
|563–524 ka|| MIS 14
|-
|524–474 ka|| MIS 13 || จุดสิ้นสุดของช่วงคั่นอายุย่อยธารน้ำแข็งโครเมอเรียน (กุนซ์-มินเดล) || มนุษย์บ็อกซ์โกรฟ  (โฮโมไฮเดิลแบร์เจนซิส)
|-
|474–424 ka|| MIS 12  ||  หินช่วงอายุแองเกลียนในบริเตน; ยุคธารน้ำแข็งแฮชแลค|| มนุษย์ตูตาเวล (Homo erectus)
|-
|424–374 ka|| MIS 11  ||ฮอกซ์เนียน (บริเตน), หินช่วงอายุยาร์มูเทียน (อเมริกาเหนือ)|| มนุษย์สวอนคอมบ์ (โฮโมไฮเดิลแบร์เจนซิส)
|-
|374–337 ka|| MIS 10  ||ยุคธารน้ำแข็งมินเดล, ยุคธารน้ำแข็งเอลสเตอร์, ยุคธารน้ำแข็งริสส์
|-
|337–300 ka|| MIS 9 || ช่วงคั่นอายุย่อยธารน้ำแข็งเพอร์ฟลีทในบริเตน || โมสเตอเรียน
|-
|300–243 ka|| MIS 8|| ||อีร์ฮูด 1 (โฮโมเซเปียนส์); ยุคหินเก่ากลาง; ฮาโพลกรุ๊ป เอ (วาย-ดีเอ็นเอ)
|-
|243–191 ka|| MIS 7 || ช่วงคั่นอายุย่อยธารน้ำแข็งเอเวลีย์ในบริเตน ||  มนุษย์กาลิลี; Haua Fteah
|-
|191–130 ka|| MIS 6 || หินช่วงอายุอิลลิโนเอียน || มนุษย์เฮร์โต  (โฮโมเซเปียนส์);  Macro-haplogroup L (mtDNA); โมสเตอเรียน
|-
|130&ndash;123 ka|| MIS 5e || จุดสูงสุดของช่วงคั่นอายุย่อยธารน้ำแข็งอีเมียน, หรืออิปสวิเคียนในบริเตน||ถ้ำกลาซีส์ริเวอร์; ซันโกอัน
|-
|}
==อ้างอิง==
ธรณีประวัติของโลก