การปราบจลาจล

การควบคุมฝูงชน (Riot control) หมายถึง การบังคับใช้มาตรการของผู้บังคับใช้กฎหมาย, กองกำลังทหาร, หรือกองกำลังรักษาความปลอดภัยในการควบคุม, กระจายกำลัง, และจับกุมผู้ซึ่งมีส่วนเกี่ยวข้องกับการจลาจล, การเดินขบวน, หรือการประท้วง ถ้าการชุมนุมเกิดขึ้นโดยไม่มีเป้าหมาย และไร้เหตุผลที่จะชุมนุม หน่วยควบคุมฝูงชนจะเจรจาให้หยุดและให้คิดสักระยะหนึ่ง (อาทิ การพูดเสียงดัง หรือการพูดอย่างประนีประนอม) โดยเพียงพอที่จะสามารถยุติการชุมนุมได้
== อุปกรณ์ควบคุมฝูงชน ==
อย่างไรก็ตาม หากเจรจาไม่สำเร็จ หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้อาวุธที่มีอัตราตายน้อย (less-lethal) อาทิ กระบอง และแส้ เพื่อสลายการชุมนุมพร้อมกับยับยั้งเหตุจลาจลที่เกิดขึ้น นับตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1980 หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้แก๊สน้ำตา, สเปรย์พริกไทย, กระสุนยาง, และปืนไฟฟ้า ในบางกรณี หน่วยควบคุมฝูงชนจะใช้เครื่องส่งคลื่นความถี่สูง, ปืนฉีดน้ำแรงดันสูง, พาหนะต่อสู้หุ้มเกราะ, การเฝ้าระวังทางอากาศ, สุนัขตำรวจ หรือตำรวจขี่ม้าด้วยม้าตำรวจ
ในส่วนของกำลังพลในการควบคุมฝูงชนจะสวมใส่อุปกรณ์ป้องกันต่าง ๆ อาทิ หมวกปราบจลาจล, เกราะหน้า, เกราะป้องกันตัว (อาทิ เกราะอก, เกราะคอ, และสนับเข่า), หน้ากากกันแก๊สพิษ, และโล่ปราบจลาจล อย่างไรก็ดี ยังมีการควบคุมฝูงชนแบบมาตรการขั้นเด็ดขาดซึ่งใช้อาวุธรุนแรงในการปราบจลาจลมี่มีความขัดแย้งระดับสูงมาก
ไฟล์:Bastille 2007-05-06 anti Sarkozy 487645689 c9fce856e3 o.jpg|กองกำลังของฝรั่งเศสใช้แก๊สน้ำตากับผู้ชุมนุม
ไฟล์:Police Protesters Clash after Eid Prayers in Kashmir 2 Sept 2017 29.jpg|ตำรวจอินเดียใช้ปืนลูกซองยิงกระสุนอัดเม็ด (pellet guns) ในการตอบโต้การขว้างปาหินของผู้ชุมนุม
ไฟล์:Warszawa, Marsz Niepodległości 2011 05.jpg|ตำรวจควบคุมฝูงชนชนในเมืองวอร์ซอ ประเทศโปแลนด์
ไฟล์:Vietnamprotestors.jpg|กองทัพสหรัฐฯ พยายามป้องกันไม่ให้ผู้ประท้วงสงครามเวียดนามก่อจลาจลในกรุงวอชิงตัน ดี.ซี. ปี ค.ศ. 1967
ไฟล์:Thai soldiers and Type 85 APCs during 2010 Thai political protests.jpg|ทหารบกไทย ระหว่างการสลายการชุมนุมของกลุ่ม นปช. เมื่อ พ.ศ. 2553
== การปราบจลาจลในไทย ==

ปัจจุบันการปราบจลาจล หรือการควบคุมฝูงชนในไทย ตามพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 หากไม่ได้แจ้งเพื่อขอชุมนุมสาธารณะ หรือแจ้งแล้วไม่ได้รับการอนุมัติจากเจ้าพนักงานดูแลการชุมนุมฯ จะถือว่าเป็นการชุมนุมที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย สามารถใช้กำลังในการควบคุมสถานการณ์หรือปราบจลาจลได้
=== กำลังในการควบคุมฝูงชนของไทย ===
==== ตำรวจ ====
กองบังคับการอารักขาและควบคุมฝูงชน มีกำลังจำนวน 2 กองร้อย ในการควบคุมฝูงชนในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร และสนับสนุนอุปกรณ์หลัก ในการควบคุมฝูงชน อาทิ รถฉีดน้ำแรงดันสูง กระสุนยาง และแก๊สน้ำตา
กองบัญชาการตำรวจนครบาล สนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ
กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน สนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลและตำรวจภูธรตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ
ตำรวจภูธรภาค 1 - 9 ควบคุมฝูงชนในพื้นที่ของตนเอง และสนับสนุนกำลังตำรวจควบคุมฝูงชน ในพื้นที่ตำรวจนครบาลตามที่เจ้าของพื้นที่ร้องขอ
==== ทหาร ====
ในกรณีพิเศษ อาจมีการใช้กำลังทหารประจำการของกองทัพในการปราบจลาจลที่รัฐประเมินว่ากำลังตำรวจไม่สามารถควบคุมสถานการณ์ได้ ซึ่งเหตุการณ์ที่ใช้กำลังทหารเข้าปราบจลาจลในประเทศไทย อาทิ
เหตุการณ์พฤษภาทมิฬ พ.ศ. 2535
การสลายการชุมนุมที่แยกราชประสงค์ พ.ศ. 2553
=== มาตรฐานในการปราบจลาจล ===

สำหรับประเทศไทย ได้มีกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 โดยเบื้องต้นระบุไว้ในมาตรา 19 ย่อหน้าสุดท้าย ว่าเจ้าพนักงานดูแลการชุมนุมสาธารณะและข้าราชการตำรวจ ซึ่งได้รับมอบหมายให้ดูแลการชุมนุมสาธารณะ ต้องผ่านการฝึกอบรมให้มีทักษะ ความเข้าใจ และอดทนต่อสถานการณ์การชุมนุมสาธารณะ และต้องแต่งเครื่องแบบเพื่อแสดงตน และอาจใช้เครื่องมือควบคุมฝูงชนได้ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
== ดูเพิ่ม ==
กองบังคับการอารักขาและควบคุมฝูงชน
วิกฤตการณ์การเมืองไทย พ.ศ. 2556–2557
การประท้วงในประเทศไทย พ.ศ. 2563–2564
== อ้างอิง ==
การจลาจล