วงศ์นกมุ่นรก

วงศ์นกมุ่นรก วงศ์นกจาบดิน หรือ วงศ์นกกินแมลงป่า (Pellorneidae) เป็นวงศ์ของนกในอันดับนกเกาะคอน (ในวงศ์ใหญ่ Sylvioidea) มีขนาดและสีที่ค่อนข้างหลากหลาย และมักมีขนนกที่พองฟูได้ และโดยเฉลี่ยหางจะมีความยาวเท่าลำตัวหรือยาวกว่า นกเหล่านี้ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในทวีปแอฟโฟร-ยูเรเชีย พบในเขตร้อนซึ่งมีความหลากหลายทางชีวภาพมากที่สุดใน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และ อนุทวีปอินเดีย
ความหลากหลายทางสัณฐานวิทยาค่อนข้างสูง หลายชนิดมีลักษณะคล้าย นกกระจิบ นกเจย์ หรือนกเดินดง การระบุชนิดทำได้ค่อนข้างยากในภาคสนาม
วงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) ได้รับการระบุสายพันธุ์ครั้งแรกโดย Jean Théodore Delacour นักปักษาวิทยาชาวฝรั่งเศส - อเมริกันในปีพ. ศ. 2489 ให้เป็นหนึ่งในสี่วงศ์ย่อยของวงศ์นกกินแมลงและนกกะราง (Timaliidae) แต่จากนั้นได้รับการยกระดับขึ้นวงศ์ในปีพ. ศ. 2554 โดยอ้างอิงจากเครื่องหมายดีเอ็นเอ
== ลักษณะทางกายภาพ ==
เป็นนกขนาดเล็กถึงขนาดกลาง ความยาวในช่วง 10–26&nbsp;ซม. และ 12-36 กรัม โดยเฉลี่ยยาว 14 ซม.และหนักประมาณ 30 กรัม มีทั้งที่อาศัยบนพื้น และอาศัยบนต้นไม้ วงศ์นกมุ่นรกมีขาที่แข็งแรง มีจะงอยปากโดยทั่วไปคล้ายกับ นกเดินดง หรือ นกกระจิบ (ยกเว้น 3 ชนิดในวงศ์นี้ที่มีจะงอยปากยาว คือ Rimator malacoptilus และสองชนิดจากสกุล Jabouilleia ซึ่งมีใบยาวโค้งงอ)
ส่วนใหญ่มีขนนกสีน้ำตาลเกือบทั้งตัวและมีความแตกต่างระหว่างเพศเล็กน้อย บางสายพันธุ์ที่มีสีสันสดใส หลายชนิดมีสี 'แถบคิ้ว' และ 'ขนหัว' ที่โดดเด่นซึ่งช่วยในการแยกความแตกต่างจากสายพันธุ์ที่มีขนาดและสีใกล้เคียงกัน 
นกในวงศ์นกมุ่นรกไม่อพยพ หรือมีการอพยพเป็นครั้งคราว หลายชนิดมีปีกกลมสั้นและบินได้ไม่ดี และอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นป่าไม้ป่าละเมาะ หรือป่าละเมาะตั้งแต่หนองน้ำไปจนถึงทะเลทรายใกล้ ๆ เป็นนกกินแมลงเป็นหลัก หลายชนิดอาจะกินผลลูกไม้ และนกบางชนิดในวงศ์นี้ที่มีขนาดใหญ่ยังอาจกินทั้งพืชและสัตว์
== พฤติกรรม ==
วงศ์นกมุ่นรกโดยทั่วไปเป็นนกสังคม ไม่อพยพย้ายถิ่น ซึ่งสังเกตจากการไม่ผลัดขนตามฤดูกาลและขนนกที่ยังไม่พบ นกในวงศ์นี้มักหลบซ่อนตัว โดยมีบางชนิดที่มีพฤติกรรมแบ่งอาณาเขตสูงและตอบสนองด้วยการส่งเสียงร้อง พฤติกรรมการผสมพันธุ์ยังไม่เป็นที่เข้าใจนัก
นกบางชนิดเช่น นกจู๋เต้นหางสั้น ( Napothera brevicaudata ) ได้ปรับตัวให้เข้ากับที่อยู่อาศัยของพวกมันโดยการทำรังในหลุมหรือโพรงตื้น ๆ ในหน้าผาหินปูนและโขดหิน นกชนิดอื่น ๆ ทำรังบนพื้นดินหรือในต้นไม้หรือพุ่มไม้ พ่อแม่นกทำหน้าที่การดูแลรังและมีการผสมพันธุ์แบบร่วมกัน
== การกระจายพันธุ์และที่อยู่อาศัย ==
วงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) พบได้ทั่วไปในเขตร้อนของเอเชียและแอฟริกา นกเหล่านี้ชอบอยู่ในที่กำบัง โดยมักจะเกาะตามพงไม้หรือชายป่า 
== อนุกรมวิธาน ==
เดิมวงศ์นกมุ่นรกถูกระบุไว้เป็น "วงศ์ย่อย" ของวงศ์ Timaliidae ซึ่งต่อมาจากการวิเคราะห์อย่างละเอียดในวงศ์ใหญ่ Sylvioidea จึงระบุให้วงศ์นกมุ่นรก (Pellorneidae) ได้รับการยกฐานะให้เป็น "วงศ์"
การแก้ไขอนุกรมวิธานอีกอย่างหนึ่งคือการเปลี่ยนชื่อของ Rufous-vented grass babbler (Laticilla burnesii) และ Swamp grass babbler (Laticilla cinerascens) จากสกุล Prinia (ในวงศ์ Cisticolidae ) เป็นสกุล Laticilla  การจัดลำดับข้อมูลโดยใช้ไมโตคอนเดรียและเครื่องหมายนิวเคลียร์พบว่า P. burnesii และ P. cinerascens อยู่ในวงศ์อื่นกับสมาชิกคนอื่น ๆ ของ Cisticolidae โดยได้รับการสนับสนุนจากการอนุมานแบบเบย์ 
60 ชนิดแบ่งออกเป็น 13 สกุล ได้แก่ 
{| width=88% class="wikitable sortable"
|+
! width="12%" |สกุล
!width=20% |ภาพ
! width="20%" |ชื่อวิทยาศาสตร์
!ชื่อสามัญ
!width=12% |สถานะ
!width=12% |การกระจายพันธุ์
!width=12% |รายงานในประเทศไทย
|-
| rowspan="2" |Laticilla
(ชนิดพันธุ์ที่ย้ายมาจาก
สกุล Prinia ในวงศ์ Cisticolidae)
| rowspan="2" |
|Laticilla burnesii
|Rufous-vented grass babbler
|
|ปากีสถาน อินเดีย
| -
|-
|Laticilla cinerascens
|Swamp grass babbler
|
|อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ
และอาจพบในบังกลาเทศ
|-
|-
| rowspan="7" |นกมุ่นรก
Schoeniparus
| rowspan="7" |
|Schoeniparus cinereus
|นกมุ่นรกคอเหลือง (yellow-throated fulvetta)
|
|อินเดียตะวันออกเฉียงเหนือ เช่นสิกขิม
ภูฏาน เนปาล พม่า ลาว
|-
|-
|Schoeniparus castaneceps
|นกมุ่นรกหัวน้ำตาลแดง
(Rufous-winged fulvetta)
|
|ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า เนปาล ไทย
ลาว เวียดนาม มาเลเซีย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Schoeniparus klossi
|Black-crowned fulvetta
|
|เวียดนาม
|-
|-
|Schoeniparus variegaticeps
|Golden-fronted fulvetta
|
|จีนตอนใต้
|-
|-
|Schoeniparus rufogularis
|นกมุ่นรกคอแดง
(Rufous-throated fulvetta)
|
|ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า ลาว
ไทย เวียดนาม
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Schoeniparus dubius
|นกมุ่นรกหน้าผากสีน้ำตาล
(Rusty-capped fulvetta)
|
|ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า ลาว
ไทย เวียดนาม
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Schoeniparus brunneus
|Dusky fulvetta
|
|จีน
อาจพบที่ชายแดนจีน-เวียดนาม
|-
|-
| rowspan="3" |Ptilocichla
| rowspan="3" |
|Ptilocichla falcata
|Falcated wren-babbler
|
|หมู่เกาะซูลู ฟิลิปปินส์
|-
|-
|Ptilocichla leucogrammica
|Bornean wren-babbler
|
|เกาะบอร์เนียว (บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย)
|-
|-
|Ptilocichla mindanensis
|Striated wren-babbler
|
|ฟิลิปปินส์
|-
|-
| rowspan="6" |นกจู๋เต้น
Gypsophila
| rowspan="6" |
|Gypsophila rufipectus
|Rusty-breasted wren-babbler
|
|เกาะสุมาตรา อินโดนีเซีย
|-
|-
|Gypsophila crispifrons
|นกจู๋เต้นเขาหินปูน
(Variable limestone babbler)
|
|ไทย, พม่า, เวียดนาม, ลาว และบางส่วนของจีน
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Gypsophila brevicaudata
|นกจู๋เต้นหางสั้น
(Streaked wren-babbler)
|
|บังกลาเทศ, อินเดีย, พม่า, ไทย, จีน,
กัมพูชา, ลาว, มาเลเซีย, และเวียดนาม
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Gypsophila crassa
|Mountain wren-babbler
|
|เกาะบอร์เนียว (มาเลเซีย อินโดนีเซียบางส่วน)
|-
|-
|Gypsophila annamensis
|นกจู๋เต้นเขาหินปูนเวียดนาม (Annam limestone babbler)
|
|
|-
|-
|Gypsophila calcicola
|นกจู๋เต้นสระบุรี
(Rufous limestone babbler)
|
|ไทย พบเฉพาะในเขตเขาหินปูน
ของป่าดงพญาเย็น -เขาใหญ่
|นกเฉพาะถิ่นของไทย
|-
| rowspan="6" |Napothera
| rowspan="6" |
|Napothera epilepidota
|นกจู๋เต้นคิ้วยาว
(Eyebrowed wren-babbler)
|
|ภูฏาน จีน อินเดีย พม่า ลาว
ไทย เวียดนาม มาเลเซีย และอินโดนีเซีย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Napothera malacoptila
|Long-billed wren-babbler
|
|
|(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Napothera albostriata
|Sumatran wren-babbler
|
|
| (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Napothera pasquieri
|White-throated wren-babbler
|
|
| (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Napothera danjoui
|Short-tailed scimitar babbler
|
|
| (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Napothera naungmungensis
|Naung Mung scimitar babbler
|
|
| (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
| rowspan="3" |Turdinus
Blyth, 1844
| rowspan="3" |
|Turdinus atrigularis
|Black-throated wren-babbler
|
|เกาะบอร์เนียว (มาเลเซีย บรูไน
อินโดนีเซียบางส่วน)
|-
|-
|Turdinus macrodactylus
|นกจู๋เต้นตีนใหญ่
(Large wren-babbler)
|
|เกาะสุมาตราและชวาของอินโดนีเซีย
คาบสมุทรมาเลย์ของมาเลเซียและ
ภาคใต้ตอนล่างไทย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Turdinus marmoratus
|Marbled wren-babbler
|
|เกาะสุมาตราของอินโดนีเซีย คาบสมุทรมาเลย์
ของมาเลเซียและภาคใต้ตอนล่างไทย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
| rowspan="2" |นกเสือแมลง
Gampsorhynchus
| rowspan="2" |
|Gampsorhynchus rufulus
|White-hooded babbler
|
|บังคลาเทศ ภูฏาน อินเดีย เนปาล จีน พม่า
|-
|-
|Gampsorhynchus torquatus
|นกเสือแมลงหัวขาว
(Collared babbler)
|
|จีน (ยูนนาน) ลาว พม่า เวียดนาม
ไทย มาเลเซีย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
| rowspan="8" |Illadopsis
| rowspan="8" |
|Illadopsis cleaveri
|Blackcap illadopsis
|
|แอฟริกากลาง เช่น
กาบอง แคเมอรูน ไนจีเรีย
|-
|-
|Illadopsis albipectus
|Scaly-breasted illadopsis
|
|แองโกลา สาธารณรัฐแอฟริกากลาง
คองโกสาธารณรัฐประชาธิปไตย
เคนยา ซูดานใต้ ยูกันดา
|-
|-
|Illadopsis rufescens
|Rufous-winged illadopsis
|
|โกตดิวัวร์ กานา กินี ไลบีเรีย เซียร์ราลีโอน
|-
|-
|Illadopsis puveli
|Puvel's illadopsis
|
|แอฟริกากลาง เช่น
เบนิน บุรุนดี แคเมอรูน ไนจีเรีย
|-
|-
|Illadopsis rufipennis
|Pale-breasted illadopsis
|
|บุรุนดี คองโก เคนยา ไนจีเรีย
รวันดา แทนซาเนีย
|-
|-
|Illadopsis fulvescens
|Brown illadopsis
|
|แอฟริกากลาง เช่น
เบนิน บุรุนดี แคเมอรูน คองโก
|-
|-
|Illadopsis pyrrhoptera
|Mountain illadopsis
|
|บุรุนดี คองโก เคนยา มาลาวี
รวันดา แทนซาเนีย
|-
|-
|Illadopsis turdina
|Spotted thrush-babbler
|
|แอฟริกากลาง เช่น
แคเมอรูน คองโก
| -
|-
| rowspan="3" |Malacocincla
| rowspan="3" |
|Malacocincla abbotti
|นกกินแมลงป่าฝน
(Abbott's babbler)
|
|เทือกเขาหิมาลัยในเอเชียใต้
และในป่าของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Malacocincla sepiaria
|นกกินแมลงปากหนา
(Horsfield's babbler)
|
|บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
และภาคใต้ตอนล่างของไทย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Malacocincla perspicillata
|Black-browed babbler
|
|เกาะบอร์เนียว (นกเฉพาะถิ่นของอินโดนีเซีย)
|-
|-
| rowspan="6" |นกกินแมลง
Malacopteron
| rowspan="6" |
|Malacopteron magnirostre
|นกกินแมลงหัวสีน้ำตาล
(Moustached babbler)
|
|บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
ไทย และภาคใต้ของพม่า
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Malacopteron affine
|นกกินแมลงหัวสีคล้ำ
(Sooty-capped babbler)
|
|บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
และภาคใต้ของไทย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Malacopteron cinereum
|นกกินแมลงหัวแดงเล็ก
(Scaly-crowned babbler)
|
|ไทย เวียดนาม ลาว กัมพูชา
บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Malacopteron magnum
|นกกินแมลงหัวแดงใหญ่
(Rufous-crowned babbler)
|
|บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
ไทย และภาคใต้ของพม่า
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Malacopteron palawanense
|Melodious babbler
|
|หมู่เกาะซูลู ฟิลิปปินส์
|-
|-
|Malacopteron albogulare
|Grey-breasted babbler
|
|บรูไน อินโดนีเซีย มาเลเซีย
|-
|-
|Kenopia - monotypic
|
|Kenopia striata
|นกจู๋เต้นลาย
(Striped wren-babbler)
|
|ไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย บรูไน
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
| rowspan="2" |นกพงหญ้า
Graminicola
| rowspan="2" |
|Graminicola bengalensis
|นกพงหญ้าพันธุ์อินเดีย
(Indian grassbird)
|
|อินเดีย ภูฏาน และเนปาล
และอาจพบในรัฐชานของพม่า
|-
|-
|Graminicola striatus
|นกพงหญ้า
(Chinese grassbird)
|
|ประเทศจีน พม่า
และพบได้ค่อนข้างยากในกัมพูชา
|สถานะสูญพันธ์ในประเทศไทย
|-
| rowspan="13" |นกจาบดิน
Pellorneum
| rowspan="13" |
|Pellorneum albiventre
|นกจาบดินสีน้ำตาลคอลาย
(Spot-throated babbler)
|
|บังคลาเทศ ภูฏาน อินเดีย พม่า
จีน ลาว ไทย เวียดนาม
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Pellorneum palustre
|Marsh babbler
|
|บังคลาเทศ อินเดีย
|-
|-
|Pellorneum ruficeps
|นกจาบดินอกลาย
(Puff-throated babbler)
|
|บังคลาเทศ ภูฏาน เนปาล อินเดีย พม่า
จีน ลาว ไทย กัมพูชา มาเลเซีย เวียดนาม
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Pellorneum fuscocapillus
|Brown-capped babbler
|
|ศรีลังกา
อาจพบในอินเดียตอนใต้
|-
|-
|Pellorneum tickelli
|นกกินแมลงป่าอกสีน้ำตาล
(Buff-breasted babbler)
|
|บังคลาเทศ อินเดีย จีน  พม่า ไทย
เวียดนาม กัมพูชา ลาว และมาเลเซีย
|นกประจำถิ่นของไทย
|-
|Pellorneum buettikoferi
|นกจาบดินสุมาตรา
(Sumatran babbler)
|
|
|(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Pellorneum pyrrogenys
|Temminck's babbler
|
|เกาะบอร์เนียว เกาะชวา
|-
|-
|Pellorneum capistratum
|นกจาบดินหัวดำ
(Black-capped babbler)
|
|เกาะชวา เกาะบาหลี
|-
|-
|Pellorneum malaccense
|นกกินแมลงป่าหางสั้น
(Short-tailed babbler)
|
|ไทย
|นกประจำถิ่นของไทย
(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Pellorneum cinereiceps
|Ashy-headed babbler
|
|
|(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Pellorneum rostratum
|นกกินแมลงป่าชายเลน
(White-chested babbler)
|
|
| (การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Pellorneum celebense
|นกจาบดินสุลาเวสี
(Sulawesi babbler)
|
|
|(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|-
|Pellorneum bicolor
|นกกินแมลงสีน้ำตาลแดง
(Ferruginous babbler)
|
|
|(การจัดชนิดพันธุ์ยังไม่มีข้อยุติ)
|}
== อ้างอิง ==
วงศ์นกมุ่นรก
นกเกาะคอน