ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๗

ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๗
เรื่อง ไทยกับฝรั่งเศสเปนไมตรีกัน ครั้งแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์
แปลจากภาษาฝรั่งเศส ของมองซิเออร์ ลันเย
พระยาปฏิภาณพิเศษ พิมพ์ในงานพระราชเพลิงศพ
พระยาเพ็ชรพิไชย (เจิม อมาตยกุล)
เมื่อปีจอ พ.ศ. ๒๔๖๕
พิมพ์ที่โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร
ประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๗
เรื่อง ไทยกับฝรั่งเศสเปนไมตรีกัน ครั้งแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์
แปลจากภาษาฝรั่งเศส ของมองซิเออร์ ลันเย
พระยาปฏิภาณพิเศษ พิมพ์ในงานพระราชเพลิงศพ
พระยาเพ็ชรพิไชย (เจิม อมาตยกุล)
เมื่อปีจอ พ.ศ. ๒๔๖๕
พิมพ์ที่โรงพิมพ์โสภณพิพรรฒธนากร
สารบัญ

คำนำประชุมพงศาวดาร ภาคที่ ๒๗ และประวัติพระยาเพ็ชรพิไชย (เจิม อมาตยกุล)
อธิบายเรื่องเบื้องต้นที่ไทยจะเปนไมตรีกับฝรั่งเศส
๑

เรื่องบาดหลวงฝรั่งเศสเข้ามากรุงสยาม
เรื่องพระเจ้าหลุยที่ ๑๔ มีพระราชสาสน์มาถวายสมเด็จพระนารายณ์

๒

พรรณาว่าด้วยการค้าขายของชาวต่างประเทศทางตวันออก
เรื่องฝรั่งเศสแรกเข้ามาตั้งห้างในกรุงสยาม
เรื่องสมเด็จพระนารายณ์ โปรด ฯ ให้ออกพระพิพัฒนราชไมตรี เปนราชทูตไปประเทศฝรั่งเศส แต่ไปเปนอันตรายเสียกลางทาง

๓

ว่าด้วยสมเด็จพระนารายณ์รับพระราชสาสน์พระเจ้าหลุยที่ ๑๔ ครั้งที่ ๒
เรื่องบาดหลวงฝรั่งเศสได้รับอนุญาตไปเที่ยวตั้งสอนสาสนาในเมืองไทย
เรื่องฝรั่งเศสคิดจัดวางรูปการค้าขายในกรุงสยาม
ว่าด้วยประวัติของฟอลคอน (เจ้าพระยาวิชเยนทร์) ตอนก่อนรับราชการ
ว่าด้วยประวัติของฟอลคอนตอนรับราชการ
เรื่องฟอลคอนแนะนำพวกฝรั่งเศสให้ทำสัญญาค้าขายกับไทย
เรื่องฟอลคอนอุดหนุนพวกฝรั่งเศสให้คิดแย่งชิงการค้าขายจากพวกฮอลันดา

๔

ว่าด้วยสมเด็จพระนารายณ์แต่งข้าราชการไปสืบข่าวราชทูตที่ไปครั้งแรก
เรื่องข้าราชการไทยที่ไปสืบข่าวทูตเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยที่ ๑๔
เรื่องพระเจ้าหลุยที่ ๑๔ ให้เชวาเลีย เดอ โชมองเปนทูตเข้ามากรุงสยาม
เรื่องระยะทางของ เชวาเลีย เดอ โชมอง

๕

พรรณาว่าด้วยภูมิประเทศของกรุงสยาม
เรื่องเชวาเลีย เดอ โชมอง เข้ามาถึงกรุงศรีอยุธยา
เรื่องไทยจัดการรับทูตฝรั่งเศส
เรื่องสมเด็จพระนารายณ์เสด็จออกรับทูตฝรั่งเศส
เรื่องทูตฝรั่งเศสพยายามชักชวนสมเด็จพระนารายณ์ให้ทรงถือสาสนาคริศตัง
เรื่องไทยกับฝรั่งเศสทำสัญญาว่าด้วยการสอนสาสนาและการค้าขาย
เรื่องฟอลคอนจัดการรับรองและพาทูตฝรั่งเศสไปเที่ยวชมสถานที่ต่าง ๆ
เรื่องสมเด็จพระนารายณ์ทรงขอมองซิเออร์ เดอ ฟอร์แบงกับ มองซิเออร์ เดอ ลามาร์ ไว้รับราชการฝ่ายทหารเรือชายทะเล
เรื่องทูตฝรั่งเศสทูลลาสมเด็จพระนารายณ์
เรื่องสมเด็จพระนารายณ์โปรดให้ออกพระวิสูตรสุนทร (โกษาปาน) เปนราชทูตไทยไปประเทศฝรั่งเศส

๖

เรื่อง (โกษาปาน) ราชทูตไทยไปถึงประเทศฝรั่งเศส
เรื่องฝรั่งเศสรับราชทูตไทย
เรื่องพนักงานฝรั่งเศสพาราชทูตไทยเที่ยวชมสถานที่ต่าง ๆ
เรื่องราชทูตไทยเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยที่ ๑๔

๗

เรื่อง (โกษาปาน) ราชทูตทูลลาพระเจ้าหลุยที่ ๑๔
เรื่องพระเจ้าหลุยที่ ๑๔ ให้มองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์เปนราชทูตพาทหารฝรั่งเศสมากรุงสยาม
ว่าด้วยความประสงค์ของฝรั่งเศสที่ส่งทหารเข้ามากรุงสยาม
ว่าด้วย (โกษาปาน) ราชทูตไทยกลับมากับมองซิเออร์เดอ ลาลูแบร์ ทูตฝรั่งเศส

๘

ว่าด้วยอำนาจและความประพฤติของฟอลคอนซึ่งเกี่ยวกับพวกฝรั่งเศส

๙

เรื่องโกษาปานกับทูตฝรั่งเศสมาถึงกรุงศรีอยุธยา
เรื่องทูตฝรั่งเศสปฤกษากับไทย
เรื่องการแตกร้าวระหว่างทูตฝรั่งเศสกับเสนาบดีไทย
เรื่องสัญญาที่ฟอลคอนร่างจะทำกับฝรั่งเศส
เรื่องฟอลคอนจัดการเรื่องทหารฝรั่งเศส
เรื่องว่ากล่าวกันในการที่ทูตฝรั่งเศสจะเข้าเฝ้าสมเด็จพระนารายณ์
เรื่องทูตฝรั่งเศสเข้าเฝ้าสมเด็จพระนารายณ์
เรื่องการโต้ตอบระหว่างฟอลคอนกับทูตฝรั่งเศสด้วยเรื่องที่จะทำหนังสือสัญญา
เรื่องทูตฝรั่งเศสเกิดเปนปากเสียงกันขึ้นกับฟอลคอนด้วยเรื่องปืนใหญ่กระสุนแตก
เรื่องทูตฝรั่งเศสทำสัญญากับไทยในการบางอย่าง
เรื่องทูตฝรั่งเศสเข้าเฝ้าทูลลาสมเด็จพระนารายน์
เรื่องราชทูตฝรั่งเศสให้อุปทูตไปจัดการที่เมืองมริด
เรื่องสมเด็จพระนารายน์โปรดให้บาดหลวงตาชาด์เปนราชทูตพิเศษ ไปประเทศฝรั่งเศสกับมองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์
เรื่องมองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์ กลับจากกรุงศรีอยุธยา
เรื่องมองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์กับบาดหลวงตาชาด์เกิดอริกันไปในกลางทาง
เรื่องมองซิเออร์ เดอ ลาลูแบร์กับบาดหลวงตาชาด์ถึงประเทศฝรั่งเศส

๑๐

ว่าด้วยรายงานต่าง ๆ ของทูตฝรั่งเศส
ว่าด้วยพระราชดำริห์ของพระเจ้าหลุยที่ ๑๔ ที่จะวางการในเมืองไทย
ว่าด้วยคำสั่งต่าง ๆ ที่รัฐบาลฝรั่งเศสสั่งพวกที่จะเข้ามาทำการในเมืองไทย

๑๑

ว่าด้วยพระเพทราชาเตรียมการที่จะชิงราชสมบัติ
เรื่องฟอลคอนเตรียมตัวต่อสู้พระเพทราชา
เรื่องพระเพทราชาชิงราชสมบัติและจับฟอลคอนกับพวกฝรั่งเศส
เรื่องพระเพทราชายึดบุตรของนายพลเดฟาช์ไว้เปนตัวจำนำและให้ฆ่าฟอลคอนกับพวก
เรื่องไทยตีป้อมที่ฝรั่งเศสรักษาณเมืองธนบุรี
เรื่องการเจรจาสงบศึกระหว่างไทยกับทหารฝรั่งเศส
เรื่องทหารฝรั่งเศสยอมออกจากกรุงสยาม
เหตุการณ์ระหว่างเวลาเดินทางของพวกฝรั่งเศสที่ไปจากกรุงสยาม
เรื่องไทยควบคุมพวกฝรั่งเศสที่เหลืออยู่ในกรุงสยาม

๑๒

ว่าด้วยบาดหลวงตาชาด์คิดการจะกลับมาเมืองไทย
เรื่องบาดหลวงตาขาด์โดยสานเรือรบฝรั่งเศสมาขึ้นที่เมืองปอนดีเชรี
เรื่องเกิดสงครามระหว่างฝรั่งเศสกับฮอลันดา

๑๓

เรื่องบาดหลวงตาชาด์มีจดหมายถึงพระยาพระคลัง
เรื่องบาดหลวงตาชาด์คิดจะเชิญพระราชสาสน์ของพระเจ้ากรุงฝรั่งเศสที่ตกค้างเข้ามาถวายพระเจ้าแผ่นดินไทย
รายงานของบาดหลวงตาชาด์เมื่อกลับไปประเทศฝรั่งเศส
เรื่องพวกฝรั่งเศสยังพยายามจะเปนไมตรีกับไทย
ว่าด้วยความเสื่อมถอยอำนาจของฝรั่งเศส