ตำบลด่านแม่แฉลบ

ด่านแม่แฉลบ เป็น 1 ใน 6 ตำบลของอำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี เป็นที่ตั้งของที่ว่าการอำเภอศรีสวัสดิ์ สถานีตำรวจภูธรด่านแม่แฉลบ และโรงพยาบาลศุกร์ศิริศรีสวัสดิ์

== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
ตำบลด่านแม่แฉลบมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอและจังหวัดใกล้เคียงดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลนาสวน และตำบลเขาโจด
ทิศใต้  ติดต่อกับตำบลหนองเป็ด และตำบลท่ากระดาน
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหนองรี (อำเภอบ่อพลอย)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลแม่กระบุง และตำบลลิ่นถิ่น ตำบลหินดาด ตำบลชะแล (อำเภอทองผาภูมิ)

== ประวัติ ==
ด่านแม่แฉลบเป็นตำบลเก่าแก่ เดิมทีเดียวชาวบ้านได้ย้ายมาตั้งบ้านเรือน เนื่องจากเห็นว่าเป็นช่องด่านระหว่างภูเขาและลำห้วย ทำเลดี เมื่อสมัยที่ทำสงครามกับพม่า พม่าได้เดินทัพมาตีแถบชายแดนของประเทศไทย จึงได้ตั้งเป็นเมืองหน้าด่าน เรียกว่า เมืองศรีสวัสดิ์ ขึ้นตรงกับเจ้าเมืองกาญจนบุรี ในสมัย ร.1 ตำบลด่านแม่แฉลบเดิมชื่อ ห้วยแม่แฉลบ สภาพพื้นที่เดิมอยู่ริมแม่น้ำแควใหญ่ ซึ่งมีพื้นที่อุดมสมบูรณ์ ต่อมาปี พ.ศ. 2519 พื้นที่ตำบลนี้น้ำท่วมเมื่อมีการสร้างเขื่อนศรีนครินทร์ จึงต้องอพยพชาวบ้านมาอยู่บนที่ราบสูงภูเขา โดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยและเขื่อนศรีนครินทร์ได้จัดสรรที่ดินให้แก่ราษฎรเป็นที่อยู่อาศัยและทำกิน
ด่านแม่แฉลบเดิมเป็นที่ตั้งของสุขาภิบาลศรีสวัสดิ์ ที่จัดตั้งบริเวณที่ว่าการกิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ขึ้นในปี พ.ศ. 2499 ซึ่งที่ว่าการกิ่งอยู่ใกล้กับโรงเรียนด่านแม่แฉลบ และแม่น้ำแควใหญ่ เมื่อมีการสร้างเขื่อนศรีนครินทร์ทำให้เป็นพื้นที่น้ำท่วม ประชาชนย้ายออกและไม่มีประชาชนอยู่ในเขตสุขาภิบาลเลย จึงยุบสุขาภิบาลศรีสวัสดิ์ลงในปี พ.ศ. 2522 พร้อมกับจัดตั้งสุขาภิบาลเอราวัณขึ้นแทน ในท้องที่บ้านแก่งแคบ ของตำบลท่ากระดาน ที่มีประชาชนได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมในการสร้างเขื่อนศรีนครินทร์บางส่วนได้ย้ายไปตั้งถิ่นฐาน

== การแบ่งเขตการปกครอง ==
=== การปกครองส่วนภูมิภาค ===
ตำบลด่านแม่แฉลบแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 หมู่บ้าน ได้แก่
{|
|หมู่ที่ 1
|
|บ้านท่าสนุ่น
|
|(Ban Tha Sanun)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 2
|
|บ้านพุน้ำเปรี้ยว
|
|(Ban Phu Nam Priao)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 3
|
|บ้านด่านแม่แฉลบ
|
|(Ban Dan Mae Chalaep)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 4
|
|บ้านท่าสนุ่น
|
|(Ban Tha Sanun)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 5
|
|บ้านโป่งหวาย
|
|(Ban Pong Wai)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 6
|
|บ้านดงเสลา
|
|(Ban Dong Salao)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 7
|
|บ้านปากเหมือง
|
|(Ban Pak Mueang)
|
|
|
|
|
|
|
|-
|หมู่ที่ 8
|
|บ้านหาดแตง
|
|(Ban Hat Taeng)
|
|
|
|
|
|
|
|}
=== การปกครองส่วนท้องถิ่น ===
ท้องที่ตำบลด่านแม่แฉลบมีองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเพียงแห่งเดียว คือ องค์การบริหารส่วนตำบลด่านแม่แฉลบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านแม่แฉลบทั้งหมด ซึ่งเป็นสภาตำบลด่านแม่แฉลบที่จัดตั้งขึ้นใน พ.ศ. 2517 และยกฐานะขึ้นเป็นองค์การบริหารส่วนตำบลด่านแม่แฉลบในวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2539
== ประชากร ==
พื้นที่ตำบลด่านแม่แฉลบประกอบด้วยหมู่บ้านทั้งสิ้นจำนวน 8 หมู่บ้าน มีจำนวนประชากร 4,801 คน แบ่งเป็นชาย 2,440 คน หญิง 2,361 คน (เดือนธันวาคม 2565) เป็นตำบลที่มีประชากรมากเป็นอันดับ 2 ในอำเภอศรีสวัสดิ์
ปี พ.ศ. 2558 มีการรวมผู้ที่ไม่ได้สัญชาติไทยในทะเบียนราษฎร ส่งผลให้ข้อมูลจำนวนประชากรปีดังกล่าวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก
== สถานที่สำคัญ ==
สถานีตำรวจภูธรด่านแม่แฉลบ จัดตั้งขึ้นครั้งแรก คือ สถานีตำรวจภูธรกิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ ต่อมาสถานีตำรวจภูธรศรีสวัสดิ์ได้ย้ายไปที่แทนที่สถานีตำรวจภูธรท่ากระดาน ที่ตำบลท่ากระดาน เนื่องจากมีวัตถุประสงค์การสร้างเพื่อแทนสถานีตำรวจภูธรเดิม ทางราชการเห็นว่าพื้นที่เขื่อนศรีนครินทร์ฝั่งตะวันออกมีลักษณะถูกตัดขาดจากสถานีตำรวจภูธรที่ได้ย้ายไป จึงตั้งสถานีตำรวจภูธรศรีสวัสดิ์ (เดิม) ขึ้นเป็นสถานีตำรวจภูธรด่านแม่แฉลบในปี พ.ศ. 2530 ไว้เป็นสถานีตำรวจภูธรตามเดิมด้วยเกรงว่าเหตุการณ์โจรผู้ร้ายจะกำเริบขึ้น โดยมีเขตอำนาจความรับผิดชอบใน 3 ตำบล 16 หมู่บ้าน ได้แก่ ตำบลเขาโจดทั้งตำบล ตำบลนาสวน (เฉพาะพื้นที่หมู่ 1–2, 4–5) และตำบลด่านแม่แฉลบ (เฉพาะพื้นที่หมู่ 1–6, 8)
โรงพยาบาลศุกร์ศิริศรีสวัสดิ์ เป็นโรงพยาบาล 1 ใน 2 แห่งของอำเภอศรีสวัสดิ์ ตั้งอยู่ที่เลขที่ 80 หมู่ที่ 3 บ้านด่านแม่แฉลบ ตำบลด่านแม่แฉลบ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี เป็นโรงพยาบาลชุมชนขนาดเล็ก (F3) จำนวนเตียงจริง 10 เตียง สังกัดกระทรวงสาธารณสุข เดิมทีเดียวอำเภอศรีสวัสดิ์ไม่มีโรงพยาบาลประจำอำเภอด้วยความที่มีความทุรกันดารการคมนาคมไม่สะดวก ฉลอง-อาภา เคียงศิริ มีความประสงค์จึงได้ปรึกษาหารือกับรองปลัดกระทรวงสาธารณสุข (น.พ.บรรลุ ศรีพาณิช/ว่ามีความประสงค์จะจัดสร้างโรงพยาบาลในถิ่นทุรกันดารโดยไม่ใช้งบประมาณของทางราชการ เมื่อท่านรองปลัดกระทรวงสาธารณสุขเห็นชอบในหลักการให้จัดสร้างโรงพยาบาลได้ในปี พ.ศ. 2528 ฉลอง-อาภา เคียงศิริ จึงได้ศึกษาด้านภูมิประเทศและความเป็นอยู่ของประชาชนที่เหมาะสมที่จะจัดสร้างโรงพยาบาล และในที่สุดทั้งสองท่านได้ตัดสินใจเลือกอำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรีเป็นสถานที่จัดสร้าง โดยมอบงบประมาณส่วนตัวเป็นเงิน 4,995,000 บาท ซึ่งมีนายแพทย์สาธารณสุขจังหวัด คือ นายแพทย์พยงค์ เสสนุตร และนายอำเภอศรีสวัสดิ์ คือ นายอำเภอประหยัด เสสบุตร ได้ให้ความร่วมมือเป็นอย่างดี จนกระทั่งแล้วเสร็จพร้อมที่จะให้บริการแก่ประชาชนได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ เป็นพื้นที่ห่างไกลการคมนาคมไม่สะดวกต้องข้ามแพขนานยนต์การจัดสร้างโรงพยาบาลในบริเวณนี้ จึงนับว่าเหมาะสมมากเพื่อให้การบริการด้านสุขภาพอนามัยแก่ประชาชนผู้ยากไร้ตราบเท่าทุกวันนี้ ฉลองและคอาภา เคียงศิริ ก็มิได้ทอดทิ้งโรงพยาบาลศุกร์ศิริศรีสวัสดิ์ดังเห็นได้จากเมื่อปี พ.ศ. 2537 น.พ. จุลทล ทรัพย์มูล ซึ่งในขณะนั้นรักษาการในตำแหน่งผู้อำนวนการโรงพยาบาลศุกร์ศิริอยู่ได้มีความคิดที่จะจัดสร้างอาคารผู้ป่วยพิเศษเพื่อเพิ่มศักยภาพในการให้บริการแก่ผู้ป่วยมากขึ้น เมื่อแจ้งความประสงค์ไปยังคุณฉลอง เคียงศิริท่านก็ได้มอบเงินจำนวน 1,000,000 บาท จนกระทั่งทุกวันนี้ความเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาในทางที่ดีขึ้นทำให้โรงพยาบาลศุกร์ศิริศรีสวัสดิ์เป็นสถานบริการที่สามารถรองรับผู้ป่วยได้ในขอบเขตของโรงพยาบาลขนาด 10 เตียง  ที่มาของชื่อ "ศุกร์ศิริศรีสวัสดิ์" คำว่า "ศุกร์" ย่อมาจากนามสกุลคุณอาภา ศรีศุกร์ คำว่า "ศิริ"ย่อมาจากนามสกุลคุณฉลอง เคียงศิริ คำว่า "ศรีสวัสดิ์" มาจากอำเภอศรีสวัสดิ์เมื่อรวมกันแล้ว จึงเป็น "ศุกร์ศิริศรีสวัสดิ์" ชื่อที่ฟังแล้วให้ความรู้สึกมงคล
== อ้างอิง ==
ด่านแม่แฉลบ
ด่านแม่แฉลบ
อำเภอศรีสวัสดิ์