เรื่องพระเจ้าปทุมสุริยวงศ์/อธิบายประกอบ

บุคคล

เกตุเทวบุตร, เทวดา — ได้แก่
ขอมดำดิน หรือ พระยาเดโชดำดิน, เจ้าเมืองขอม
เจ้าฟ้าทฬหะ — เขมรว่า "ฟ้าทะละหะ" (ហ្វាទឡ្ហៈ หฺวาทฬฺหะ̤) เป็นบรรดาศักดิ์ของเสนาบดีนายก (หัวหน้าเสนาบดี) ซึ่งเอกสารนี้เรียก "เอกอุมนตรี"
ตาเคเห, คนเลี้ยงโคของพระมหาสังฆราช
นางเทพวดี, มเหสีของท้าวโกเมราช — ได้แก่ (នាងនាគ)
นางนาค, ธิดาของพระยานาค, มเหสีของพระเจ้าประทุมสุริย์วงษ์ — เขมรเรียก "นางนาค" (នាងនាគ), แต่เป็นคนละบุคคลกับนางเทพวดี
นายพรม, พ่อค้าโค, กษัตริย์ในเมืองพระนครธม — เขมรเรียก "ตาพรหม" (តាព្រហ្ម ตาพฺรหฺม)
นายร่วง, พระเจ้าร่วง, หรือ พระร่วง, กษัตริย์ในเมืองสุโขทัย
ท้าวโกเมราช หรือ พระเจ้าโกเมราช, กษัตริย์ในเมืองเขมราช — ได้แก่ (ព្រះ​ថោង)
บุรุษแตงหวาน, กษัตริย์ในเมืองพระนครธม — เขมรเรียก "ตาแตงหวาน" (តាត្រសក់ផ្អែម ตาตฺรสก̍ผฺแอม)
พระเจ้ากรุงพาล, กษัตริย์ในเมืองพระนครธม, บุตรของพระเจ้าประทุมสุริย์วงษ์
พระเจ้าเกตุมาลา, กษัตริย์ในเมืองอินทปัถ, บุตรของท้าวโกเมราช — บุคคลเดียวกับ เกตุเทวบุตร
พระเจ้าประทุมสุริย์วงษ์, กษัตริย์ในเมืองอินทปัถ, บุตรของพระเจ้าเกตุมาลา
พระเจ้าปักษีจำกรง, กษัตริย์ในเมืองพระนครธม — เขมรเรียก "ปักษีจำกรุง" (បក្សីចាំក្រុង บกฺสีจำกฺรุง)
พระเจ้าสุริโยพันธ์, กษัตริย์ในเมืองพระนครธม — ชื่อหนึ่งของ บุรุษแตงหวาน
พระพิศณุกรรม, เทวดา — ได้แก่
พระพุทธโฆษาจาริย์, ภิกษุ
พระมหาฤๅษี, อาจารย์ของพระฤๅษี 2
พระมหาสังฆราช, ภิกษุ
พระฤๅษี 1, บิดาของบุรุษแตงหวาน
พระฤๅษี 2, ผู้รักษาโรคเรื้อนให้พระเจ้ากรุงพาล
พระอินทราธิราช หรือ พระอินทร์, เทวดา — ได้แก่
หญิงขาว, สตรีในเมืองสีสอฌอ — เป็นสตรีในตำนานของเมือง (ស្រីសន្ធរ สฺรีสนฺธร) ชื่อเมือง "สีสอฌอ" ที่จริงกร่อนและเพี้ยนมาจากชื่อเมืองหลวงเก่า คือ "" (ស្រីយសោធរ สฺรียโสธร) แต่เนื่องจาก "สีสอฌอ" ยังแปลตรงตัวได้ว่า "หญิงขาวยืน" จึงมีการผูกเรื่องหญิงขาวขึ้นเป็นตำนานประจำเมือง
เอกอุมนตรี — คำเรียกหัวหน้าเสนาบดี, ดู เจ้าฟ้าทฬหะ ประกอบ
สถานที่
กรุงไทย หรือ เมืองไทย — ตามเนื้อเรื่องได้แก่ ในประเทศไทยปัจจุบัน
กุเลน, เขา — เขมรเรียก "" (ភ្នំគូលេន ภฺนํคูเลน; "ภูเขาลิ้นจี่") เป็นที่ตั้งของเมือง (មហេន្ទ្របវ៌ត มเหนฺทฺรบรฺวต)
เขมราช หรือ เขมรราชธานี, เมือง
โคกทลอก — "ทลอก" เขมรว่า "ตฺรฬก" (ត្រឡក) หมายถึง ดังนั้น "โคกทลอก" จึงแปลตรงตัวว่า "โคกต้นหมัน" ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 12 ว่า เป็นเกาะที่มีต้นหมันขึ้นอยู่ เป็นพื้นที่ใน (សៀមរាប เสียมราบ) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน เดิมเป็นที่ตั้งเมือง (យសោធរបុរៈ ยโสธรบุระ̤) เมืองหลวงของ ซึ่งในเอกสารนี้เรียกว่า "เมืองอินทปัถ" มีศูนย์กลางอยู่ที่ (ប្រាសាទភ្នំបាខែង บฺราสาทภฺนํบาแขง) ภายหลังเลื่อนศูนย์กลางไปยัง (ប្រាសាទបាយ័ន บฺราสาทบายัน) และเป็นที่รู้จักด้วยชื่อ "" (អង្គរធំ องฺครธํ; "นครใหญ่") ฉะนั้น ที่เอกสารนี้เอ่ยถึง "นครโคกทลอก", "เมืองอินทปัถ", หรือ "พระนครธม" จึงหมายถึงพื้นที่เดียวกัน
จัตุรมุกข์, เมือง — เขมรว่า "จตุมุข" (ចតុមុខ) แปลว่า "สี่หน้า" เป็นชื่อหนึ่งของ (ភ្នំពេញ ภฺนํเพญ) เมืองหลวงของประเทศกัมพูชาปัจจุบัน เพราะมีแม่น้ำไหลผ่านเป็นสี่ทาง คือ , , และ สามสาย ไหลมาบรรจบกันตรงหน้าเมืองเป็นแม่น้ำโขงสายที่ออกสู่ทะเลในประเทศเวียดนาม
ดอนพระศรี 1 — เป็นพื้นที่ส่วนหนึ่งใน (ភ្នំពេញ ภฺนํเพญ) เมืองหลวงของประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
ดอนพระศรี 2, วัด — วัดที่ดอนพระศรี, ดู ดอนพระศรี 1
ตลุง, เมือง — ได้แก่ เมืองโบราณใน ประเทศไทยปัจจุบัน
ทะเลสาบ — ได้แก่ (ទន្លេសាប ทนฺเลสาบ) ในประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
ประสิทธิ์, เขา — ได้แก่ เขาบาสิทธิ (ភ្នំបាសិទ្ធិ ภฺนํบาสิทฺธิ) ใน (កណ្ដាល กณฺฎาล) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
แปดเหลี่ยม, เขา — ชื่อหนึ่งของ เขากุเลน
พนมเพ็ญ, เมือง — ได้แก่ (ភ្នំពេញ ภฺนํเพญ) เมืองหลวงของประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
พระนครธม, เมือง — ได้แก่ (អង្គរធំ องฺครธํ; "นครใหญ่") ใน (សៀមរាប เสียมราบ) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน, ดู โคกทลอก ประกอบ
พระนครวัด — ได้แก่ (អង្គរវត្ត องฺครวตฺต) ใน (សៀមរាប เสียมราบ) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
พระบาทชันชุม, เมือง — ได้แก่ (ព្រះបាទជាន់ជុំ พฺระบาทชาน̍ชุํ) ใน (គីរីវង់ คีรีวง̍) (តាកែវ ตาแกว) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
พระยาไฟ, ดง — ได้แก่ ในประเทศไทยปัจจุบัน
พิจิตร, เมือง — ได้แก่ ประเทศไทยปัจจุบัน
ไพรปวน, ป่า — ได้แก่ ป่าซ่อน (ព្រៃពួន ไพฺรพัวน) ใน (កណ្ដាល กณฺฎาล) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
มุบกำพูล, บ้าน — อาจได้แก่ (មុខកំពូល มุขกํพูล) ใน (កណ្ដាល กณฺฎาล) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
ละโว้, เมือง — ได้แก่ ประเทศไทยปัจจุบัน
วิหารสวรรค์, วัด — ได้แก่ วัดวิหารสวรรค์ (វត្តវិហារសួគ៌ วตฺตวิหารสัวรฺค) ใน (កណ្ដាល กณฺฎาล) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
สีสอฌอ, เมือง — ได้แก่ (ស្រីសន្ធរ สฺรีสนฺธร) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน, ดู หญิงขาว ประกอบ
สุโขไทย, เมือง — ได้แก่ ในประเทศไทยปัจจุบัน
เสียมราบ, เมือง — ได้แก่ (សៀមរាប เสียมราบ) ประเทศกัมพูชาปัจจุบัน
อินทปัถ, เมือง — ดู โคกทลอก
อื่น ๆ
กวย, ชนชาติ — ได้แก่ (Kuy)
พรรณ, ชนชาติ — ได้แก่ (Pear)
พระขรรค์ทิพยสำรับกระษัตร (พระขรรค์ทิพย์สำหรับกษัตริย์) — ได้แก่ พระขรรค์ราชย์ (ព្រះខ័នរាជ្យ พฺระขันราชฺย) เป็นหนึ่งในเครื่องราชูปโภคของพระมหากษัตริย์กัมพูชา
สวายสอ, มะม่วง
หอกกายสิทธิ์ หรือ หอกของบุรุษแตงหวาน — ได้แก่ หอกชัย (​លំពែង​ជ័យ ลํแพงชัย) เป็นหนึ่งในเครื่องราชูปโภคของพระมหากษัตริย์กัมพูชา
เชิงอรรถ
อ้างอิง
บรรณานุกรม
ประชุมพงศาวดาร ฉบับกาญจนาภิเษก เล่ม 12. (2549). กรุงเทพฯ: กรมศิลปากร, สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. .