บุญเสริม สาตราภัย

บุญเสริม สาตราภัย หรือที่รู้จักกันในนาม ลุงบุญเสริม เป็นช่างภาพประวัติศาสตร์ชาวเชียงใหม่ ภาพถ่ายทางประวัติศาสตร์ต่าง ๆ ของเชียงใหม่และล้านนาส่วนใหญ่ล้วนเป็นฝีมือการถ่ายภาพของบุญเสริม
== ประวัติ ==
บุญเสริม เกิดเมื่อวันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2471 ณ บ้านพักนายไปรษณีย์โทรเลขเชียงใหม่ (ปัจจุบันคือพิพิธภัณฑ์ไปรษณีย์เชียงใหม่แม่ปิง) เป็นบุตรของพระอาจโทรการ (เอื้อน สาตราภัย) นายไปรษณีย์โทรเลขเชียงใหม่คนแรก มารดาชื่อ คำไฝ ไชยวัณณ์ บุญเสริมมีบุตรสาว 2 คน คือ อัญชลี คอฟฟ์แมนน์ และ ปวีณา อะบายานิ
=== การศึกษา ===
บุญเสริม จบการศึกษาชั้นอนุบาล ที่โรงเรียนสาขาดาราวิทยาลัย เชิงสะพานนวรัฐฝั่งตะวันออก ต่อมาในปี พ.ศ. 2479 จึงย้ายไปเรียนต่อชั้นประถมปีที่ 1 ที่โรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย เนื่องจากโรงเรียนสาขาดารา เป็นโรงเรียนสำหรับสตรี และศึกษาต่อจนถึงชั้นมัธยมปีที่ 2
พ.ศ. 2484 เกิดสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐบาลสั่งปิดโรงเรียนทั่วประเทศ โรงเรียนปรินส์ฯ ถูกรัฐบาลเข้ายึดครอง เพราะเป็นโรงเรียนของคณะมิชชั่นนารีอเมริกันซึ่งเป็นคู่สงครามกับไทย ได้มีการสร้างค่ายพักสำหรับทหารไทยขึ้นในเขตโรงเรียน เมื่อเปิดเทอมใหม่ในปี พ.ศ. 2485 บุญเสริมจึงย้ายไปเรียนที่โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย
=== การทำงาน ===
บุญเสริม เริ่มทำงานครั้งแรกที่ร้านขายปุ๋ยวิทยาศาสตร์ของพี่สาวที่ตลาดต้นลำไย ซึ่งเป็นร้านขายปุ๋ยวิทยาศาสตร์แรกของเมืองเชียงใหม่ ระหว่างที่ทำงานที่นี่ บุญเสริมได้รับการแนะนำและการฝึกสอนทางด้านเทคนิคการถ่ายภาพจากนายแพทย์อุทัย สนธินันท์ พี่เขยซึ่งเป็นช่างฝีมือถ่ายรูปมือดี ด้วยความรักและความมุ่งมั่นในการถ่ายรูป บุญเสริมได้ฝึกฝนเทคนิคการทำงานด้านนี้ตลอดเวลา เมื่อมีเวลาว่างจากการขายปุ๋ยนั้นเขามักออกไปตระเวณถ่ายรูปสถานที่และโบราณสถานต่าง ๆ ในเมืองเชียงใหม่อยู่เสมอ รวมทั้งมีโอกาสติดตามพี่เขยออกไปถ่ายรูปในต่างจังหวัดต่าง เพราะพี่เขยเป็นหัวหน้าหน่วยควบคุมไข้มาลาเรียภาคเหนือมักจะต้องออกตรวจท้องที่
การทำงานดังกล่าวช่วยเพิ่มประสบการณ์ในการถ่ายรูปให้เขาอย่างมาก จนบุญเสริมคุ้นเคยกับนักหนังสือพิมพ์เชียงใหม่แทบทุกคน เนื่องจากในช่วงนั้นสำนักพิมพ์ต่างๆ ยังไม่มีช่างภาพเป็นของตัวเอง เพราะกล้องถ่ายรูปมีราคาแพง ฉะนั้นเมื่อมีการรายงานข่าวใหญ่ครั้งใด จึงมักจะมาขอให้เขาไปช่วยถ่ายรูปให้
ในปี พ.ศ. 2503 เขาได้เข้าทำงานในกองบรรณาธิการหนังสือพิมพ์คนเมือง ในหน้าที่ผู้สื่อข่าว เขาเคยร่วมคณะสำรวจชนเผ่า "ผีตองเหลือง" กับไกรศรี นิมมานเหมินท์ และเป็นที่มาของสารคดีเรื่องผีตองเหลือง ลงในหนังสือพิมพ์คนเมือง และได้รับรางวัลผลงานยอดเยี่ยมจากมูลนิธีวิชาการหนังสือพิมพ์ ซึ่งมีพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ เป็นประธาน โดยได้รับโล่เกียรติยศจากพลเอกถนอม กิตติขจร รองนายกรัฐมนตรี (ในขณะนั้น) เมื่อปี พ.ศ. 2506 นับเป็นนักหนังสือพิมพ์ภูมิภาคคนแรกและคนเดียวที่ได้รับรางวัลนี้ เขาทำงานอยู่ที่สำนักพิมพ์คนเมืองจนถึง พ.ศ. 2513 จึงย้ายไปทำงานกับหนังสือพิมพ์ไทยนิวส์จนถึง พ.ศ. 2525 จึงลาออกจากงานหนังสือพิมพ์ ซึ่งนับเป็นการหันหลังให้กับวงการหนังสือพิมพ์อย่างสิ้นเชิง
=== ถึงแก่กรรม ===
เขาเสียชีวิต เมื่อวันที่ 16 สิงหาคม พ.ศ. 2560
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
บุญเสริม สาตราภัย : ไม่เคยลืม.  มราบรีหรือชนเผ่าตองเหลือง. (2551). ค้นเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2551
บุญเสริม สาตราภัย คนเก็บอดีตล้านนา. (2551). ค้นเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2551
บุญเสริม สาตราภัย.  (2550).  ล้านนา ... เมื่อตะวา.   เชียงใหม่: บุ๊คเวิร์ม.
บุญเสริม สาตราภัย.  (2551). ค้นเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2551
บุญเสริม สาตราภัย.  (2551). สัมภาษณ์.  11 กรกฎาคม.
โลกล้านนา. (2551). บุญเสริม สาตราภัย.  บุคคลทางวัฒนธรรม.  ค้นเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2551
ไอเดียล้านนา. (2551). บุญเสริม สาตราภัย ผู้บันทึกภาพประวัติศาสตร์ล้านนา. (2551).
นักถ่ายภาพ
บุคคลจากโรงเรียนปรินส์รอยแยลส์วิทยาลัย
บุคคลจากโรงเรียนยุพราชวิทยาลัย
บุคคลจากอำเภอเมืองเชียงใหม่