เจ้าพระยามหิธร (ลออ ไกรฤกษ์)

มหาเสวกเอก เจ้าพระยามหิธร นามเดิม  ลออ สกุลไกรฤกษ์ (2 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 – 8 พฤษภาคม พ.ศ. 2499) อดีตองคมนตรีในรัชกาลที่ 7 อดีตเสนาบดีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม และอดีตประธานศาลฎีกา
== ประวัติ ==
ลออ ไกรฤกษ์ เกิดเมื่อวันพฤหัสบดี แรม 4 ค่ำ เดือน 8 ปีจอ ตรงกับวันที่ 2 กรกฎาคม พ.ศ. 2417 เวลา 8 นาฬิกา ณ ตำบลตึกแดง อำเภอคลองสาน จังหวัดธนบุรี เป็นบุตรคนที่ 4 ของพระยาเพ็ชรรัตน (โมรา) กับท่านตาล ไกรฤกษ์ สมรสกับกลีบ ธิดาหมื่น นรารักษ์ (ปิ่น บางยี่ขัน) ซึ่งเป็นเจ้าของสวนอยู่ที่บางยี่ขัน ธนบุรี มารดาชื่อหุ่น กำเนิดในสกุล สนธิรัตน์
== ประวัติการศึกษา ==
พ.ศ. 2428 ศึกษาขั้นต้นที่โรงเรียนวัดจักรวรรดิราชาวาส
พ.ศ. 2429 โรงเรียนพระตำหนักสวนกุหลาบ
พ.ศ. 2440 สอบไล่ได้เป็นเนติบัณฑิต ชั้นที่ 1  จากโรงเรียนกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม นับเป็นเนติบัณฑิตคนแรกของประเทศไทย
==ประวัติการรับราชการ==
พ.ศ. 2434 ช่วยราชการในศาลฎีกา
ช่วยราชการใน กรมราชเลขานุการ
ผู้พิพากษาศาลพระราชอาญา (ศาลยุติธรรมในปัจจุบัน)
ผู้บัญชาการและสอนวิชากฎหมาย ณ โรงเรียนกฎหมายของกระทรวงยุติธรรม
ผู้พิพากษาศาลแพ่ง
เลขานุการเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ารพีพัฒนศักดิ์ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์)
พ.ศ. 2441 อธิบดีผู้พิพากษาศาลแพ่ง
พ.ศ. 2444 ปลัดทูลฉลองกระทรวงยุติธรรม
พ.ศ. 2453 กรรมการศาลฎีกา
16 พฤษภาคม 2454 – อธิบดีกองฎีกา
พ.ศ. 2454 ราชเลขานุการฝ่ายกฤษฎีกา
พ.ศ. 2457 เป็นสมุหพระนิติศาสตร์ (หัวหน้ากรมพระนิติศาสตร์คนแรก)
พ.ศ. 2461 อธิบดีศาลฎีกา (ประธานศาลฎีกา) (สามัญชนคนแรกที่ดำรงตำแหน่งนี้)
15 ธันวาคม พ.ศ. 2462 ราชเลขาธิการ
องคมนตรี
พ.ศ. 2480 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม
==ราชการพิเศษ==
กรรมการสอบความรู้เนติบัณฑิต
กรรมการชำระกฎหมายเก่า และรวบรวมร่างกฎหมายใหม่
สภานายกคนแรกของเนติบัณฑิตยสภา
กรรมการสภาการคลัง
กรรมการตรวจร่างประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์
กรรมการ ก.พ.
ประธาน อ.ก.พ. วิสามัญ
== เกียรติยศ ==
=== มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ===
พ.ศ. 2482 ศาสตราจารย์วิสามัญ แห่งมหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง
พ.ศ. 2498 ปริญญานิติศาสตร์ดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เป็นคนแรกตั้งแต่ตั้งมหาวิทยาลัย
=== ลำดับบรรดาศักดิ์ ===
28 ธันวาคม พ.ศ. 2441 หลวงจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์ ถือศักดินา ๖๐๐
14 พฤศจิกายน พ.ศ. 2442 พระจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์
20 มกราคม พ.ศ. 2446 พระยาจักรปาณีศรีศีลวิสุทธิ์ ถือศักดินา ๓๐๐๐
พ.ศ. 2465 เจ้าพระยามหิธร บรมนริศรมหาสวามิภักดิ์ นิติพิทักษ์ธรรมพิศาล ราชเลขาธิการวิสุทธิคุณ ไกรฤกษ์กุลวิวัฒน์ ศรีรัตนตรัยสรณธาดา สุจริตาชวาธยาศัย อภัยพิริยบรากรมพาหุ  ดำรงศักดินา 10,000
=== ยศ ===
==== ยศพลเรือน ====
มหาอำมาตย์ตรี
มหาอำมาตย์โท
==== ยศในพระราชสำนัก ====
มหาเสวกโท
31 มีนาคม 2461 – มหาเสวกเอก
==== ยศกองเสือป่า ====
– นายหมู่ตรี
30 กันยายน 2454 – นายหมู่โท
17 กุมภาพันธ์ 2455 – นายหมู่ใหญ่
นายหมวดโท
นายหมวดเอก
นายกองตรี
=== เครื่องยศ ===
เจ้าพระยามหิธรได้รับพระราชทานเครื่องยศดังนี้
พานทอง
มาลาเส้าสะเทิน
เครื่องทองคำลงยายอดเกี้ยว
เสื้อทรงประพาศขลิบทอง
กระบี่ด้ามและฝักทองคำสลัก
หีบหมากทองคำลงยาหุ้มไม้แดงหลังหีบมีตรานารายณ์ยืนแท่น
=== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ===
 (ฝ่ายหน้า)
พ.ศ. 2450 – เข็มอักษรรักษาพระนครเสด็จพระราชดำเนินประพาสยุโรปคราวหลัง (เข็มเงิน)
พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เข็มพระบรมนามาภิธัย ว.ป.ร. ประดับเพ็ชร์
พ.ศ. ไม่ปรากฏ – เข็มพระบรมรูปสมเด็จพระพันปีหลวงขอบประดับเพ็ชร์
2452 – เข็มพระชนมายุสมมงคล ชั้นที่ 3 เงิน
==ชีวิตส่วนตัว==
เจ้าพระยามหิธรท่านเป็นคนขรึม ๆ ซ่อนความรู้สึกและชอบฟังมากกว่าชอบพูด แต่เมื่อคราวจะต้องพูดก็พูดได้มากและพูดได้ดี ท่านเป็นคนช่างสังเกตและมีอารมณ์ขัน เป็นคนไม่สุรุ่ยสุร่าย ไม่ชอบมีหนี้สิน แต่มีความเอื้ออารีต่อบุตร ภรรยา ญาติพี่น้อง และเพื่อนฝูงตามอัตภาพ เป็นผู้ถือและปฏิบัติตามคติธรรมของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นผู้อยู่ในศีลในสัตย์ เกลียดการทุจริตเบียดเบียนกันและเป็นผู้รักษาระเบียบประเพณีอย่างเคร่งครัด คุณสมบัติอันสำคัญยิ่งของท่านคือ มีความกตัญญูกตเวที ท่านไม่ลืมบุญคุณของผู้ที่อุปการะท่าน และพยายามตอบแทนทุกวิถีทางด้วยเหตุนี้ท่านจึงพยายามรับใช้สมเด็จกรมพระยาดำรงฯ กรมขุนศิริฯ สมเด็จพระมหาสมณะฯ และกรมหลวงราชบุรีฯ ทุกโอกาสที่ทำได้ และเมื่อกรมหลวงราชบุรีฯ สิ้นพระชนม์ก็ได้เป็นหัวเรี่ยวหัวแรงชักชวนสานุศิษย์ให้ตั้งกองกุศลขึ้นอุทิศถวายให้แก่พระองค์ท่าน ส่วนพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่ 5 – 6 – 7 ซึ่งได้ทรงชุบเกล้าฯ เลี้ยงท่านไว้ในราชการนั้น ท่านก็ได้ระลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ เทิดทูนพระเกียรติและเคารพสักการะอยู่เป็นเนืองนิตย์ ท่านชอบเล่นกีฬา คือ แล่นเรือยนต์ เล่นเทนนิส กอล์ฟ ในสมัยท่านยังหนุ่มท่านชอบปีนเขา แต่เมื่อท่านมีอายุมากแล้วท่านก็ชอบเดินออกกำลังในตอนเช้า นอกจากนี้ท่านยังชอบอ่านหนังสือและสะสมของเก่า เช่น เครื่องสังคโลกและเครื่องลายคราม เป็นต้น
==บุตรธิดา==
เจ้าพระยามหิธร ได้สมรสกับท่านผู้หญิงกลีบ มหิธร โดยมีบุตรธิดาหลายคน อาทิ เช่น
จักร
นายจ่ายวด (ปาณี ไกรฤกษ์) มหาดเล็กในรัชกาลที่ 6 เสียชีวิตจากอุบัติเหตุทางถนน เมื่ออายุ 21 ปี
คุณหญิง (ศรี) ไชยยศสมบัติ
ศิล
หลวงจักรปาณี ศรีศิลวิสุทธิ์ (วิสุทธิ ไกรฤกษ์)
ท่านผู้หญิงดุษฎี มาลากุล ภริยาหม่อมหลวงปิ่น มาลากุล อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ
มัณฑนาภรณ์
วิจิตราภรณ์
ภูษณาภรณ์
นิภาภรณ์
ดารา ไกรฤกษ์
รัตนาภรณ์  ไกรฤกษ์ ยูนิพันธ์
นอกจากนี้ ท่านยังมีบุตรชายที่เกิดกับ มาลัย อนุภรรยาซึ่งเป็นน้องสาวแท้ ๆ ของท่านผู้หญิงกลีบ ชื่อ มาลา
== อ้างอิง ==
บรรดาศักดิ์ชั้นเจ้าพระยา
ประธานศาลฎีกาไทย
องคมนตรี
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมไทย
ราชเลขาธิการและราชเลขานุการในพระมหากษัตริย์ไทย
สกุลไกรฤกษ์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ว.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ว.ภ.
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ ป.ป.ร.1
สมาชิกกองเสือป่า
บุคคลจากเขตคลองสาน
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์