มุขยมนตรี

มุขยมนตรี (मुख्यमन्त्री มุขฺยมนฺตฺรี; chief minister) เป็นบุคคลซึ่งได้รับเลือกตั้งให้เป็นหัวหน้าผู้บริหารประจำรัฐและดินแดนของสาธารณรัฐอินเดีย แม้รัฐธรรมนูญอินเดียระบุว่า ราชยปาล (राज्यपाल ราชฺยปาล; governor) เป็นหัวหน้าผู้บริหาร แต่ในทางปฏิบัติแล้ว อำนาจบริหารอยู่ที่มุขยมนตรี หน้าที่ของราชยปาลมีเพียงอำนวยการให้พรรคการเมืองที่ได้รับเสียงข้างมากในการเลือกตั้งวิธานสภา (विधान सभा; state legislative assembly) เข้าจัดตั้งมนตรีบริษัท (मन्त्रिपरिषद् มนฺตฺรีปริษทฺ; council of ministers) แล้วราชยปาลจะแต่งตั้งหัวหน้ามนตรีบริษัทนั้นเป็นมุขยมนตรี โดยมุขยมนตรีต้องสาบานตนเข้ารับตำแหน่งต่อหน้าราชยปาล มนตรีบริษัทที่จัดตั้งขึ้นจะรับผิดชอบร่วมกันต่อวิธานสภา มุขยมนตรีได้รับความไว้วางใจจากวิธานสภาชุดใด จะอยู่ในตำแหน่งเท่าอายุของวิธานสภาชุดนั้น แต่ไม่เกิน 5 ปี (เว้นบางรัฐหรือดินแดนที่อยู่ได้ถึง 6 ปี) ทำนองเดียวกับระบบเวสต์มินสเตอร์ และมุขยมนตรีจะดำรงตำแหน่งติดต่อกันกี่สมัยก็ได้
==การได้มา==
===คุณลักษณะ===
รัฐธรรมนูญอินเดียกำหนดว่า มุขยมนตรีต้องมีคุณลักษณะดังนี้ คือ
เป็นพลเมืองอินเดีย
เป็นสมาชิกวิธานสภา มิฉะนั้น ต้องได้รับความยินยอมจากราชยปาล
อายุ 25 ปีขึ้นไป
ผู้ที่มิใช่สมาชิกวิธานสภา และได้รับแต่งตั้งเป็นมุขยมนตรี ต้องได้รับเลือกตั้งเป็นสมาชิกวิธานสภาภายใน 6 เดือนนับแต่วันแต่งตั้ง มิฉะนั้น พ้นจากตำแหน่งมุขยมนตรี
===การเลือกตั้ง===
มุขยมนตรีเป็นผู้ได้รับเสียงข้างมากจากวิธานสภาให้ดำรงตำแหน่ง ซึ่งโดยกระบวนการแล้วมีขึ้นด้วยการลงคะแนนเสียงไว้วางใจตามที่ราชยปาลเสนอ
===การสาบานตน===
เนื่องจากรัฐธรรมนูญกำหนดให้ราชยปาลเป็นผู้แต่งตั้งมุขยมนตรี มุขยมนตรีจึงสาบานตนเข้ารับตำแหน่งต่อหน้าราชยปาลด้วยถ้อยคำดังนี้
"I, , do swear in the name of God/solemnly affirm that I will bear true faith and allegiance to the Constitution of India as by law established, that I will uphold the sovereignty and integrity of India, that I will faithfully and conscientiously discharge my duties as a Minister for the State of  and that I will do right to all manner of people in accordance with the Constitution and the law without fear or favour, affection or ill-will."
"ข้าพเจ้า (ชื่อของมุขยมนตรี) ขอสาบานในพระนามพระเจ้า/ขอให้สัตย์ปฏิญาณว่า ข้าพเจ้าจะซื่อสัตย์ภักดีต่อรัฐธรรมนูญอินเดียตามที่กฎหมายกำหนด ข้าพเจ้าจะค้ำชูอธิปไตยและบูรณภาพแห่งอินเดีย ข้าพเจ้าจะปฏิบัติหน้าที่ในฐานะมนตรีแห่งรัฐ (ชื่อของรัฐ) โดยซื่อสัตย์สุจริต และข้าพเจ้าจะประพฤติชอบต่อคนทุกผู้ทุกนามตามรัฐธรรมนูญและกฎหมายโดยปราศจากฉันทาคติ โทสาคติ ภยาคติ หรือโมหาคติ"
นอกจากนี้ มุขยมนตรียังต้องสาบานว่าจะรักษาความลับของราชการดังนี้
"I, , do swear in the name of God/solemnly affirm that I will not directly or indirectly communicate or reveal to any person or persons any matter which shall be brought under my consideration or shall become known to me as a Minister for the State of  except as may be required for the due discharge of my duties as such Minister."
"ข้าพเจ้า (ชื่อของมุขยมนตรี) ขอสาบานในพระนามพระเจ้า/ขอให้สัตย์ปฏิญาณว่า ข้าพเจ้าจะไม่เผยแพร่หรือเปิดเผยต่อบุคคลใด ๆ ไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม ซึ่งเรื่องราวอันใดที่ส่งให้ข้าพเจ้าพิจารณา หรือที่ข้าพเจ้ารับรู้มาในฐานะมนตรีแห่งรัฐ (ชื่อของรัฐ) เว้นแต่จำเป็นต่อการปฏิบัติหน้าที่ในฐานะมนตรีดังกล่าวตามสมควร"
==ค่าตอบแทน==
รัฐธรรมนูญแห่งอินเดียให้วิธานสภากำหนดค่าตอบแทนของมุขยมนตรีและมนตรีคนอื่น ๆ ดังนั้น ค่าตอบแทนสำหรับมุขยมนตรีจึงแตกต่างกันไปในแต่ละรัฐ
==ดูเพิ่ม==
รายนามมุขยมนตรี
รายนามมุขยมนตรีหญิง
==อ้างอิง==
มุขยมนตรี
การเมืองอินเดีย
การปกครองอินเดีย
หัวหน้ารัฐบาล