พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์

พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์ (14 ธันวาคม พ.ศ. 2313 — 23 สิงหาคม พ.ศ. 2368) มีพระนามเดิมว่า ปาน เป็นพระโอรสพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์ กับพระชายาทองอยู่ ประสูติในสมัยกรุงธนบุรี เมื่อวันจันทร์ เดือนอ้าย แรม 1 ค่ำ ปีขาล ตรงกับวันที่ 14 ธันวาคม พ.ศ. 2313
พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์ มีพระโสทรภราดา และพระโสทรภคินี 5 พระองค์ คือ
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากระจับ
พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนเรศร์โยธี (พระนามเดิม บัว)
พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหลวงเสนีบริรักษ์ (พระนามเดิม แตง) ต้นราชสกุลเสนีวงศ์
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าปฐมวงศ์
พระสัมพันธวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจงกล
ในรัชกาลที่ 1 ทรงได้รับโปรดเกล้าสถาปนาเป็น "กรมหมื่นนราเทเวศร์" เมื่อปี พ.ศ. 2350 สิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 3 เมื่อวันอาทิตย์ เดือน 10 แรม 13 ค่ำ ปีมะเมีย ตรงกับวันที่ 23 สิงหาคม พ.ศ. 2368 สิริพระชันษาได้ 56 ปี เป็นต้นราชสกุลปาลกะวงศ์
พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์ อภิเษกสมรสกับเจ้าหญิงมะเดื่อ (พระราชธิดาในสมเด็จพระมหาอุปราช เจ้าฟ้ากรมขุนอินทรพิทักษ์) มีพระโอรสและพระธิดา 3 องค์ คือ
หม่อมเจ้าเศรษฐ ปาลกะวงศ์ มีโอรสธิดา คือ
# หม่อมราชวงศ์หญิงฤทธิ์ ปาลกะวงศ์
# หม่อมราชวงศ์หญิงเสาวรส นพวงศ์ หม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส
# หม่อมราชวงศ์หญิงนารี ปาลกะวงศ์
# หม่อมราชวงศ์หญิงกินรี ปาลกะวงศ์
# หม่อมราชวงศ์คม ปาลกะวงศ์
# หม่อมราชวงศ์อุดม ปาลกะวงศ์
หม่อมเจ้าจักรจั่น ปาลกะวงศ์ เสกสมรสกับพระวงศ์เธอ พระองค์เจ้ายี่เข่ง และมีหม่อมอีก 1 คน ไม่ปรากฏนาม มีโอรสธิดา คือ
# หม่อมราชวงศ์เถาะ ปาลกะวงศ์
# หม่อมราชวงศ์หญิงปลีก ปาลกะวงศ์ พระองค์หญิงยี่เข่งเป็นพระมารดา
หม่อมเจ้าหญิง (ไม่ปรากฏพระนาม)
และมีพระโอรสอีก 1 องค์ ที่ประสูติแต่หม่อมทองสุก คือ
หม่อมเจ้าพระสังวรวรประสาธน์ (หม่อมเจ้าเล็ก ปาลกะวงศ์)
และนอกจากนี้กรมหมื่นนราเทเวศร์ยังทรงมีพระโอรสและพระธิดาอีกป็นจำนวนมากที่ไม่ทราบหม่อมมารดา ตัวอย่างเช่น
หม่อมเจ้าจุ้ย ปาลกะวงศ์ มีโอรส คือ
# หม่อมราชวงศ์สุหร่าย ปาลกะวงศ์ มีธิดา คือ
## หม่อมหลวงผาด จักรพันธุ์ หม่อมในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าจาตุรนต์รัศมี กรมพระจักรพรรดิพงษ์
# หม่อมราชวงศ์แผน ปาลกะวงศ์ มีธิดา คือ
## หม่อมหลวงจวง ปาลกะวงศ์
หม่อมเจ้านิ่ม ปาลกะวงศ์ เสกสมรสกับหม่อมฟัก ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา และหม่อมอัญชัน ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา มีโอรสธิดา คือ
# หม่อมราชวงศ์หญิงแสง ปาลกะวงศ์ ในหม่อมฟัก ถวายตัวเป็นเจ้าจอมพระสนมในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว มีพระราชธิดา 2 พระองค์
# หม่อมราชวงศ์เนตร ปาลกะวงศ์ ในหม่อมอัญชัน สมรสกับ 1.หม่อมราชวงศ์หญิงละม่อม ปาลกะวงศ์ 2.หม่อมราชวงศ์หญิงมณฑา ปาลกะวงศ์ 3.เผลอ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา 4.หงิม ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา มีบุตรธิดา คือ
## หม่อมหลวงนวม ปาลกะวงศ์ หม่อมราชวงศ์หญิงละม่อมเป็นมารดา ถวายตัวเป็นพระสนมในกรมพระราชวังบวรวิชัยชาญ มีพระโอรส 1 พระองค์
## หม่อมหลวงตาบ ปาลกะวงศ์ หม่อมราชวงศ์หญิงละม่อมเป็นมารดา
## หม่อมหลวงพลอย ปาลกะวงศ์ (พันตรี หลวงสรรพยุธนารักษ์) หม่อมราชวงศ์หญิงละม่อมเป็นมารดา
## หม่อมหลวงแหวน ปาลกะวงศ์ หม่อมราชวงศ์หญิงละม่อมเป็นมารดา
## หม่อมหลวงนารถ ปาลกะวงศ์ หม่อมราชวงศ์หญิงมณฑาเป็นมารดา
## หม่อมหลวงพงศ์ ปาลกะวงศ์ เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงบัว ปาลกะวงศ์ เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงเชื้อ ปาลกะวงศ์ เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงผาด ปาลกะวงศ์ เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงชั้น ปาลกะวงศ์ (รองอำมาตย์โท ขุนวิบูลย์นรารักษ์) เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงญาติ ปาลกะวงศ์ เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงลืม ปาลกะวงศ์ เผลอเป็นมารดา
## หม่อมหลวงพันธ์ ปาลกะวงศ์ หงิมเป็นมารดา
## หม่อมหลวงสาย ปาลกะวงศ์ หงิมเป็นมารดา
## หม่อมหลวงพัฒน์ ปาลกะวงศ์ หงิมเป็นมารดา
หม่อมเจ้าฉัตร ปาลกะวงศ์ มีธิดา คือ
# หม่อมราชวงศ์หญิงตาบ อรุณวงศ์ หม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวรศักดาพิศาล
หม่อมเจ้ากระต่าย ปาลกะวงศ์ สมรสกับหม่อมกฤษณ์ ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา มีโอรส คือ
# หม่อมราชวงศ์มงคล ปาลกะวงศ์ สมรสกับแฉ่ง ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา มีบุตร คือ
## หม่อมหลวงยิ้ม ปาลกะวงศ์
หม่อมเจ้าฟัก ปาลกะวงศ์
หม่อมเจ้าน้อย ปาลกะวงศ์ มีโอรส คือ
#หม่อมราชวงศ์อรุณ ปาลกะวงศ์ มีบุตรคือ
##หม่อมหลวงโต๊ะ ปาลกะวงศ์ (หลวงพลาพาธิพิบัตร)
หม่อมเจ้าโสวัจ ปาลกะวงศ์ มีธิดา คือ
#หม่อมราชวงศ์หญิงเอี่ยม โกเมน หม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นเชฐาธิเบนทร์
หม่อมเจ้าช้าง ปาลกะวงศ์
#หม่อมราชวงศ์หมี ปาลกะวงศ์
##หม่อมหลวงนารถ ปาลกะวงศ์ สมรส กับ หลวงธนสารสิทธิกร (หม่อมราชวงศ์มงคล อิศรางกุร) (2409 - 2500)
== พระอิสริยยศ ==
14 ธันวาคม พ.ศ. 2313 - พ.ศ. 2325 : ปาน
พ.ศ. 2325 - พ.ศ. 2350 : พระเจ้าหลานเธอ พระองค์เจ้าปาน
พ.ศ. 2350 - 23 สิงหาคม พ.ศ. 2368 : พระเจ้าหลานเธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์
สมัยรัชกาลที่ 4 : พระสัมพันธวงศ์เธอ กรมหมื่นนราเทเวศร์
== พงศาวลี ==
== อ้างอิง ==
พระสัมพันธวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าชาย
พระองค์เจ้ายก
กรมหมื่น