เคมีโอลิมปิกระดับชาติ ประเทศไทย

การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ (Thailand Chemistry Olympiad: TChO) เป็นส่วนหนึ่งของการแข่งขันโอลิมปิกวิชาการระดับชาติของประเทศไทย เริ่มต้นจาก การแข่งขันเคมีโอลิมปิก สอวน. (POSN Chemistry Olympiad) ครั้งที่ 1 และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น  การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ ในภายหลัง การแข่งขันจัดขึ้นปีละ 1 ครั้งและศูนย์ สอวน. ต่างๆทั่วประเทศเวียนกันเป็นเจ้าภาพ ภายใต้การสนับสนุนของมูลนิธิส่งเสริมโอลิมปิกวิชาการและพัฒนามาตรฐานวิทยาศาสตร์ศึกษาในพระอุปถัมภ์สมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ เจ้าฟ้ากัลยาณิวัฒนา กรมหลวงนราธิวาสราชนครินทร์ (สอวน.)
==ประวัติ==
ก่อนหน้านี้ การคัดเลือกตัวแทนไปแข่งเคมีโอลิมปิกระหว่างประเทศดำเนินการโดยสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) โดยมีค่ายต่างๆจัดที่ สสวท. กรุงเทพมหานคร โดยใช้ข้อสอบกลางใช้สอบทั่วประเทศ รอบแรก เป็นข้อสอบแบบปรนัย รอบสอง เป็นข้อสอบแบบอัตนัย เพื่อคัดเลือกนักเรียนไปเข้าค่ายอบรม สสวท.ค่ายที่ 1 ต่อไป ต่อมาในปี พ.ศ. 2543 ได้มีการจัดตั้งโครงการโอลิมปิก สอวน. ขึ้นโดยให้แต่ละศูนย์คัดเลือกนักเรียนในพื้นที่รับผิดชอบโดยดำเนินการออกข้อสอบเอง จัดค่ายอบรม และคัดนักเรียนตัวแทนศูนย์ละ 3 คน เข้าสอบแข่งขันในรอบที่ 2 ของ สสวท.โดยไม่ต้องผ่านการสอบรอบแรก
แนวคิดเรื่องการจัดแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติเริ่มต้นในปี พ.ศ. 2544 ได้มีการใช้ข้อสอบกลางที่ทุกศูนย์ร่วมกันออกสำหรับการคัดเลือกนักเรียน สอวน.ในค่ายที่ 2 ไปแข่งขันภาคปฏิบัติที่สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบังโดยเป็นข้อสอบแบบอัตนัย ขณะนั้นมีปัญหาคือศูนย์ภูมิภาคหลายๆแห่งไม่มีนักเรียนที่สอบผ่านข้อเขียนและข้อสอบภาคปฏิบัติเป็นข้อสอบที่นอกเหนือจากเนื้อหาที่ได้อบรมในหลักสูตรค่าย 1 และ 2 ของส่วนภูมิภาค ในปี พ.ศ. 2545-2547 จึงกลับไปใช้ระบบเดิม กล่าวคือ ให้แต่ละศูนย์ดำเนินการคัดเลือกตัวแทนศูนย์ละ 3 คน ไปแข่งขันกับนักเรียนที่สอบผ่านรอบแรกของ สสวท.ในภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ ณ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในขณะที่สาขาวิชาอื่นเริ่มต้นการแข่งขันระดับชาติ
การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ เดิมเรียกว่า การแข่งขันเคมีโอลิมปิก สอวน. (POSN Chemistry Olympiad: POSN-ChO) จัดขึ้นประมาณเดือนพฤษภาคม-มิถุนายนของแต่ละปี การแข่งขันการแข่งขันเคมีโอลิมปิก สอวน.ครั้งแรกจัดขึ้นในปี พ.ศ. 2548 ที่มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก โดยใช้ภาษาไทยในการแข่งขัน ต่อมาในปี พ.ศ. 2552 ได้เปลี่ยนชื่อเป็น การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ ครั้งที่ 5 (The Fifth Thailand Chemistry Olympiad: 5th TChO)
ในปี พ.ศ. 2555 มูลนิธิ สอวน. ได้เพิ่มนักเรียนนอกโครงการพิเศษ จำนวน 3 คน รวมทั้งสิ้น 99 คน มาสอบแข่งขันโดยใช้ข้อสอบมาตรฐานเดียวกัน ซึ่งออกโดยคณะกรรมการวิชาการกลางและมีอาจารย์พร้อมครูสังเกตการณ์ของแต่ละศูนย์ร่วมพิจารณาคัดเลือกข้อสอบ เกณฑ์การให้คะแนนตลอดจนประเมินผลและตัดสินผลการแข่งขันด้วยมาตรฐานเดียวกับการแข่งขันเคมีโอลิมปิกระหว่างประเทศ (International Chemistry Olympiad: IChO) จัดรางวัลให้เป็นเหรียญทอง เหรียญเงิน เหรียญทองแดง และประกาศเกียรติคุณ จากนั้นจึงคัดเลือกนักเรียนที่สอบผ่านเกณฑ์จำนวน 50 คน เพื่อเข้าค่ายเคมีโอลิมปิก ค่ายที่ 1 ของ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) ต่อไป 
==กติกาและรูปแบบการแข่งขัน==
การสอบใช้เวลา 2 วัน หนึ่งวันสำหรับการสอบภาคทฤษฎี และอีกหนึ่งวันสำหรับการสอบภาคปฏิบัติ เวลาที่ใช้สำหรับทำข้อสอบแต่ละภาคกำหนดให้ภาคละ 5 ชั่วโมง ข้อสอบภาคทฤษฎี จะมีเนื้อหาครอบคลุมสาขาต่าง ๆ ในวิชาเคมี ได้แก่ เคมีอนินทรีย์ เคมีอินทรีย์ เคมีเชิงฟิสิกส์ เคมีวิเคราะห์ และ ชีวเคมี ส่วนข้อสอบภาคปฏิบัติจะเน้นกระบวนการและทักษะเกี่ยวกับการทดลองในวิชาเคมี เดิมศูนย์ สอวน. ที่รับหน้าที่เป็นเจ้าภาพจะต้องจัดเตรียมข้อสอบตัวอย่าง (Preparatory Problems) ผู้ออกข้อสอบ ตรวจข้อสอบ และจัดทำข้อสอบสำหรับการแข่งขัน แต่ในปัจจุบันการเตรียมข้อสอบตัวอย่างและข้อสอบภาคทฤษฎีจะเป็นหน้าที่ของกรรมการวิชาการเคมีโอลิมปิก สอวน. สัดส่วนคะแนนของข้อสอบภาคทฤษฎี : คะแนนภาคปฏิบัติ เท่ากับ 60 : 40  ผู้ชนะจะได้รับรางวัลดีเยี่ยม (เหรียญทอง), ดีมาก (เหรียญเงิน), ดี(เหรียญทองแดง), ตามลำดับคะแนนที่ทำได้ ผู้แข่งขันที่ได้คะแนนรวมสูงสุด จะได้รับรางวัลพิเศษ นอกจากนี้ ศูนย์เจ้าภาพสามารถให้รางวัลพิเศษอื่นๆ ได้ตามที่เห็นสมควร 
===การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ ครั้งที่ 17 ปี พ.ศ. 2564===
การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ ครั้งที่ 17 ปี พ.ศ. 2564 เดิมจะจัดแบบทั่วไป ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี จังหวัดนครราชสีมา แต่เนื่องจากมีการระบาดทั่วของไวรัสโคโรนา-2019 จึงได้ปรับการแข่งขันเป็นรูปแบบ การสอบเข้าถึงระยะไกล (Remote Access Exam) ณ สนามสอบศูนย์ สอวน. ต่าง ๆ ทั่วประเทศแทน และยกเลิกการสอบภาคปฏิบัติ
==การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติในอนาคต==
{|class="wikitable"
|-
! TChO || เมืองที่จัดการแข่งขัน || ศูนย์เจ้าภาพ || ปี พ.ศ.ที่จัดการแข่งขัน
|-
| colspan="4" style="text-align: center;" | การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ
|-
|20
|ขอนแก่น
|มหาวิทยาลัยขอนแก่น
|2567
|-
|21
|กรุงเทพมหานคร
|มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
|2568
|-
|22
|พัทลุง
|มหาวิทยาลัยทักษิณ
|2569
|-
|23
|กรุงเทพมหานคร
|มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
|2570
|}
==การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติที่ผ่านมา==

{|class="wikitable"
|-
! TChO || เมืองที่จัดการแข่งขัน || ศูนย์เจ้าภาพ || วันที่จัดการแข่งขัน
|-
| colspan="4" style="text-align: center;" | การแข่งขันเคมีโอลิมปิกระดับชาติ
|-
|19
|พิษณุโลก
|มหาวิทยาลัยนเรศวร
|22-26 พฤษภาคม 2566
|-
|18
|นครปฐม
|โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์
|24-28 กรกฎาคม 2565
|-
|17
|นครราชสีมา
|มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
|18-22 ธันวาคม 2564
|-
|16
|กรุงเทพมหานคร
|มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
|5-9 ธันวาคม 2563
|-
|15
|นครศรีธรรมราช
|มหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์
|10-14 มิถุนายน 2562
|-
|14
|อุบลราชธานี
|มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
|11-15 มิถุนายน 2561
|-
|13
|นครปฐม
|มหาวิทยาลัยศิลปากร
|5-9 มิถุนายน 2560
|-
|12
|ชลบุรี
|มหาวิทยาลัยบูรพา
|6-10 มิถุนายน 2559
|-
| 11 || กรุงเทพมหานคร ||มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์|| 1-5 มิถุนายน พ.ศ. 2558
|-
| 10 || สงขลา ||มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์|| 28 เมษายน - 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2557
|-
| 9 || เชียงใหม่ ||มหาวิทยาลัยเชียงใหม่|| 26 เมษายน - 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2556
|-
| 8 || กรุงเทพมหานคร ||มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี|| 4 -8 พฤษภาคม พ.ศ. 2555
|-
| 7 || สงขลา ||มหาวิทยาลัยทักษิณ|| 5-9 พฤษภาคม พ.ศ. 2554
|-
| 6 || กรุงเทพมหานคร ||สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง|| 26 - 30 เมษายน พ.ศ. 2553
|-
| 5 || พิษณุโลก ||มหาวิทยาลัยนเรศวร|| 6 - 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2552
|-
| colspan="4" style="text-align: center;" | การแข่งขันเคมีโอลิมปิก สอวน.
|-
| 4 || กรุงเทพมหานคร ||มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ|| 7 - 11  พฤษภาคม พ.ศ. 2551
|-
| 3 || เชียงใหม่ ||มหาวิทยาลัยเชียงใหม่|| 28 เมษายน - 2 พฤษภาคม พ.ศ. 2550
|-
| 2 || ขอนแก่น ||มหาวิทยาลัยขอนแก่น|| 30 เมษายน - 4 พฤษภาคม พ.ศ. 2549
|-
| 1 || นครนายก ||มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ|| 9 -13 พฤษภาคม พ.ศ. 2548
|}
== ศูนย์สอวน.ที่เข้าร่วมการแข่งขัน ==
โดยธรรมนูญการแข่งขันกำหนดให้แต่ละศูนย์ฯสามารถส่งนักเรียนผู้แทนเข้าร่วมการแข่งขันได้ทั้งหมด 6 คน และอาจารย์ผู้แทนศูนย์ 2 คน ยกเว้นศูนย์กรุงเทพ (โรงเรียนบดินทร์เดชา (สิงห์ สิงหเสนี)) ที่สามารถส่งนักเรียนผู้แทนได้ 3 ทีม ทีมละ 6 คน รวม 18 คน และกรรมการทีมละ 2 คน รวม 6 คน
==ดูเพิ่ม==
เคมีโอลิมปิกระหว่างประเทศ
==อ้างอิง==
โอลิมปิกวิชาการระดับชาติ ประเทศไทย