pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
เล ขา เฟียว

พลโทอาวุโส เล ขา เฟียว (Lê Khả Phiêu; 27 ธันวาคม พ.ศ. 2474 – 7 สิงหาคม พ.ศ. 2563) เป็นนักการเมืองชาวเวียดนามซึ่งดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2540 ถึงเดือนเมษายน พ.ศ. 2544  Le Kha Phieu รับราชการในกองทัพประชาชนเวียดนามในช่วงสงครามอินโดจีนครั้งที่ 1 และ 2 เข้าร่วมในสงครามกัมพูชาและเป็นหัวหน้าแผนกการเมืองทั่วไปของกองทัพประชาชนเวียดนาม
==ประวัติ==
เลขาเฟียวเกิดเมื่อ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2474 ที่ชุมชนด่งเขอ อำเภอด่งสน จังหวัดทัญฮว้า ในอดีตอาณานิคมอินโดจีนของฝรั่งเศส เฟียวเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์เมื่อ พ.ศ. 2482 และเข้าร่วมในการต่อต้านฝรั่งเศส เขาสำเร็จการศึกษาจากวิทยาลัยการทหาร และไปศึกษาต่อทางด้านการทหารในสหภาพโซเวียต ขณะเป็นทหารในกองทัพ เขาได้ร่วมรบในสงครามอินโดจีนทั้งสองครั้ง และได้ไปประจำการในกัมพูชาตั้งแต่ พ.ศ. 2527 – 2531 จากนั้น ได้เข้าสู่คณะกรรมการกลางของพรรคใน พ.ศ. 2534 และได้เป็นคณะกรรมการถาวรใน พ.ศ. 2539 นโยบายของเขาเน้นอนุรักษนิยมที่กังวลผลกระทบจากการปฏิรูปตลาด แต่วางตัวเป็นกลางต่อการใช้นโยบายโด๋ยเม้ย เขาออกจากคณะกรรมการกลางใน พ.ศ. 2533
==ถึงแก่อสัญกรรม==
เลขาเฟียวถึงแก่อสัญกรรมด้วยวัย 89 ปีเมื่อเวลา 02:52 น. ของวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2563 ในฮานอยหลังจากป่วยมาระยะหนึ่ง 
เพื่อเป็นเกียรติแก่สหายเลขาเฟียว คณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม, สมัชชาแห่งชาติสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม, ประธานาธิบดีแห่งสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม, รัฐบาลสาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม, และคณะกรรมการกลางปิตุภูมิเวียดนาม ได้เห็นพ้องอนุมัติจัดพิธีศพของสหายเลขาเฟียวเป็นพิธีศพระดับชาติ โดยพิธีศพจัดขึ้นที่ National Funeral House กรุงฮานอย พิธีคาราวะศพเริ่มตั้งแต่เวลา 20:00 น. ของวันที่ 14 สิงหาคม 2020 ถึง 12:00 น. ของวันที่ 15 สิงหาคม 2020 และให้มีกำหนดการระยะเวลาไว้ทุกข์ 2 วัน ทั่วประเทศสำหรับการถึงแก่อสัญกรรมของเขาระหว่างวันที่ 14 ถึง 15 สิงหาคม พ.ศ. 2563 โดยร่างของเขาถูกฝังไว้ที่สุสานมายดัชในฮานอย
== อ้างอิง ==
ไมเคิล ลีเฟอร์. พจนานุกรมการเมืองสมัยใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548, หน้า 509.
เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม
ทหารชาวเวียดนาม
นักการเมืองเวียดนาม
บุคคลจากจังหวัดทัญฮว้า
เมอลายูอิซลัมเบอราจา

เมอลายูอิซลัมเบอราจา (Melayu Islam Beraja, ملايو اسلام براج) เป็นวลีทางการเมืองที่ใช้ในบรูไน แปลว่า "ราชาธิปไตยอิสลามมลายู" เป็นปรัชญาการปกครองของบรูไนที่สมเด็จพระราชาธิบดีฮัสซานัล โบลเกียห์ ทรงประกาศในเดือนมกราคม พ.ศ. 2527 จุดประสงค์ของระบอบนี้คือเพื่อต่อต้านการนับถือศาสนาอิสลามแบบเคร่งครัดจากภายนอก ต่อต้านแนวคิดโลกิยนิยม และสร้างความชอบธรรมให้กับการปกครองของราชวงศ์ วิชาเมอลายูอิซลัมเบอราจาได้รับการกำหนดให้เป็นวิชาบังคับในโรงเรียนและมหาวิทยาลัย และทำให้เกิดข้อห้ามทางศาสนาหลายประการที่เป็นเอกลักษณ์ของสังคมบรูไน
== อ้างอิง ==
ไมเคิล ลีเฟอร์. พจนานุกรมการเมืองสมัยใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กทม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 2548. หน้า 434.
บทความเกี่ยวกับ การเมืองการปกครอง ที่ยังไม่สมบูรณ์
การเมืองบรูไน
เหงียน วัน ลิญ

เหงียน วัน ลิญ (Nguyễn Văn Linh) เป็นเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนามตั้งแต่เดือนธันวาคม พ.ศ. 2529 – มิถุนายน พ.ศ. 2534 เขามีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนนโยบายปฏิรูปเศรษฐกิจหรือโด๋ยเม้ย และริเริ่มให้ถอนทหารเวียดนามออกจากกัมพูชา
ลิญเกิดในฮานอยเมื่อ 1 กรกฎาคม พ.ศ. 2458 มีชื่อเดิมว่าเหงียน วัน กุ๊ก เขาไปเติบโตที่ภาคใต้และเข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์ ระหว่างสงครามโลกครั้งที่ 2 เขาถูกฝรั่งเศสจับขังไว้ เมื่อพ้นโทษเขาได้ทำงานกับเล สวน ซึ่งเป็นสมาชิกพรรคที่โดดเด่นในภาคใต้ หลังการรวมเวียดนาม เขาได้เป็นคณะกรรมการเมืองโฮจิมินห์ซิตี แต่ต่อมาได้หมดบทบาททางการเมือง เมื่อ พ.ศ. 2521–2522 เพราะคัดค้านการใช้นโยบายสังคมนิยมในดินแดนที่เป็นเวียดนามใต้เดิม เสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งตับเมื่อ 27 เมษายน พ.ศ. 2541 ในโฮจิมินห์ซิตี
== อ้างอิง ==
ไมเคิล ลีเฟอร์. พจนานุกรมการเมืองสมัยใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กทม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 2548.หน้า 499 – 500
เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม
นักการเมืองเวียดนาม
บุคคลจากฮานอย
เล ดึ๊ก เถาะ

เล ดึ๊ก เถาะ (Lê Đức Thọ) เป็นสมาชิกอาวุโสของพรรคคอมมิวนิสต์เวียดนาม และเป็นผู้ที่เข้าร่วมการเจรจาจนเกิดข้อตกลงสันติภาพปารีส ที่ยุติการแทรกแซงทางทหารของสหรัฐในสงครามเวียดนาม
เถาะเกิดเมื่อ 14 ตุลาคม พ.ศ. 2454 ที่จังหวัดห่านาม บิดาเป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลอาณานิคมฝรั่งเศส เถาะเข้าร่วมในการต่อต้านฝรั่งเศสโดยเป็นผู้ร่วมก่อตั้งพรรคคอมมิวนิสต์อินโดจีน เคยถูกจับและถูกจำคุกหลายปี เมื่อถูกปล่อยตัวจึงเข้าร่วมกับโฮจิมินห์ เขาเป็นคณะกรรมการกลางของพรรคคอมมิวนิสต์ที่รับผิดชอบสาขาพรรคในภาคใต้
ในปี พ.ศ. 2516 เถาะได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ ร่วมกับเฮนรี คิสซินเจอร์ แต่เขาปฏิเสธรับรางวัลดังกล่าว
เถาะมีบทบาทสำคัญในการรุกรานกัมพูชาเมื่อ พ.ศ. 2521 และต่อต้านการปฏิรูปเศรษฐกิจ ผลของแรงกดดันจากนานาชาติทำให้เขาต้องออกจากคณะกรรมการกลางใน พ.ศ. 2529 เถาะเสียชีวิตเมื่อ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2533 ซึ่งทำให้เวียดนามยอมอ่อนข้อในปัญหากัมพูชา
== อ้างอิง ==
ไมเคิล ลีเฟอร์. พจนานุกรมการเมืองสมัยใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2548, หน้า 509-510.
นักการเมืองเวียดนาม
บุคคลจากจังหวัดห่านาม
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาสันติภาพ
งูเห่าพ่นพิษ

งูเห่าพ่นพิษ (spitting cobra) เป็นงูเห่ากลุ่มหนึ่ง ที่สามารถพ่นพิษออกจากต่อมพิษได้ แทนที่จะกัดเหมือนงูเห่าหรืองูทั่วไป
งูเห่าพ่นพิษ สามารถพ่นพิษได้ไกลถึง 2 เมตร โดยแรงบีบจากกล้ามเนื้อบีบต่อมพิษและบังคับออกผ่านไปยังข้างหน้าหลุมที่ซอกของเขี้ยว แต่เดิมเคยเชื่อว่า งูเห่าพ่นพิษออกมาจากการไล่ลมออกจากปอดเพื่อขับพิษไปข้างหน้า ซึ่งได้รับการพิสูจน์แล้วว่าผิด
พิษของงูเห่าพ่นพิษหากถูกผิวหนังจะไม่เกิดผลใด ๆ แต่ถ้าโดนเข้าตา จะทำให้ตาบอดได้ หากไม่ได้รับการรักษาที่ถูกวิธีและท่วงทันเวลา เพราะมีฤทธิ์ทำให้กระจกตาบวม ซึ่งงูก็จะเล็งที่ตาของศัตรูที่มาคุกคามด้วย ซึ่งพิษของงูเห่าพ่นพิษมีผลกระทบและทำให้เหยื่อมีอาการอัมพาตได้รุนแรงกว่างูเห่าทั่วไป 
งูเห่าพ่นพิษมีรูปร่างและลักษณะทั่วไปคล้ายกับงูเห่าชนิดที่พ่นพิษไม่ได้ ยากแก่การแยกแยะได้จากลักษณะภายนอก พบแพร่กระจายพันธุ์ได้ทั้งในทวีปเอเชียและแอฟริกา สำหรับในประเทศไทยมีงูเห่าพ่นพิษอยู่ 2 ชนิด
==การจำแนก==
แอฟริกา:
Naja ashei
Naja katiensis
Naja mossambica
Naja nigricincta
Naja nigricollis
Naja nubiae
Naja pallida
เอเชีย:
Naja philippinensis
Naja samarensis
Naja siamensis – งูเห่าพ่นพิษสยาม (พบในประเทศไทย)
Naja sputatrix
Naja sumatrana – งูเห่าพ่นพิษสีทอง (พบในประเทศไทย)
นอกจากนี้แล้วยังมีงูบางชนิดที่ไม่จัดว่าเป็นงูเห่า ก็ยังสามารถพ่นพิษได้ด้วย เช่น งูเห่าพ่นพิษคอวงแหวน (Hemachatus haemachatus) ที่พบในทวีปแอฟริกา และงูเขียวหางไหม้หมั่งฉั่น (Protobothrops mangshanensis) ที่พบเฉพาะในมณฑลหูหนาน ประเทศจีน
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Video งูเห่าพ่นพิษแดงแอฟริกาพ่นพิษใส่ศัตรู
วงศ์งูพิษเขี้ยวหน้า
สัตว์แบ่งตามชื่อสามัญ
บีโอโก

บีโอโก (Bioko) เป็นเกาะและส่วนที่อยู่ทางเหนือสุดของประเทศอิเควทอเรียลกินี และเป็นที่ตั้งของกรุงมาลาโบเมืองหลวงของประเทศ ตั้งอยู่ในอ่าวกินี ห่างจากชายฝั่งตะวันตกของทวีปแอฟริกา (ประเทศแคเมอรูน) ออกไป 32 กิโลเมตร มีพื้นที่ของ 2,017 ตารางกิโลเมตร (779 ตารางไมล์) บีโอโกเป็นเกาะภูเขาไฟ ยอดเขาสูงสุดชื่อปีโกบาซีเล (Pico Basile) มีความสูง 3,012 เมตร (9,882 ฟุต)
==อ้างอิง==
Room, Adrian (1994). African placenames. Jefferson, North Carolina (USA): McFarland. ISBN 0-89950-943-6
Sundiata, Ibrahim K. (1990). Equatorial Guinea: Colonialism, State Terror, and the Search for Stability. Boulder, Colorado (USA): Westview Press. ISBN 0-8133-0429-6
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Bioko Biodiversity Protection Program
Gulf of Guinea Conservation Group 
Virginia Morell: "Island ark", National Geographic Magazine August 2008; link
ประเทศอิเควทอเรียลกินี
อดีตอาณานิคมในทวีปแอฟริกา
สิ่งแวดล้อม

สิ่งแวดล้อม หมายถึง
สิ่งแวดล้อม (ชีวฟิสิกส์), ปัจจัยทางฟิสิกส์และชีววิทยา ร่วมกับอันตรกิริยาทางเคมีที่กระทบต่อสิ่งมีชีวิต
สิ่งแวดล้อม (ระบบ), สภาพแวดล้อมของระบบเชิงกายภาพที่อาจมีอันตรกิริยากับระบบโดยแลกเปลี่ยนมวล พลังงานหรือคุณสมบัติอย่างอื่น
นอกจากนี้ยังอาจหมายถึง
สิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง, สภาพแวดล้อมที่ถูกสร้างขึ้นซึ่งเป็นสถานที่สำหรับกิจกรรมของมนุษย์ มีตั้งแต่สภาพแวดล้อมพลเมืองขนาดใหญ่ไปจนถึงสถานที่ส่วนบุคคล
สิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ, สิ่งมีชีวิตและสิ่งไม่มีชีวิตทั้งหมด
สิ่งแวดล้อมทางสังคม, วัฒนธรรมที่ปัจเจกบุคคลอาศัยอยู่ และบุคคลและสถาบันที่มีอันตรกิริยากับบุคคลนั้น
สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ, ในนิเวศวิทยา
สิ่งแวดล้อมศึกษา, กระบวนการที่มุ่งสร้างให้ประชากรโลกมีความสำนึกและห่วงใยในปัญหาสิ่งแวดล้อม
สิ่งแวดล้อม
ประชากรศาสตร์ลาว

ต่อไปนี้เป็นการบรรยายลักษณะประชากรลาว
คาดว่ามีประชากรลาวประมาณ 6.48 ล้านคน ใน เดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2554 การกระจายตัวทั่วประเทศไม่สม่ำเสมอ ประชากรส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในบริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำโขงและเวียงจันทน์ ที่มีผู้อยู่อาศัยถึง 569,000 คนใน พ.ศ. 2542 ความหนาแน่นของประชากรเป็น 23.4 คนต่อตารางกิโลเมตร
== ภาพรวม ==
ภาพของประชากรลาวไม่ชัดเจน เพราะรัฐบาลแบ่งกลุ่มประชากรตามพื้นที่ที่อยู่อาศัยแทนที่จะใช้เชื้อชาติ ลาวลุ่มมี 68% ลาวเทิงมี 22% ลาวสูง (รวมชาวม้งและเย้า) 9% ชนกลุ่มน้อยชาวเวียดนามมี 2%
กลุ่มชาติพันธุ์ลาวเป็นกลุ่มที่อาศัยในที่ราบลุ่มและเรียกว่าลาวลุ่ม เป็นกลุ่มที่มีความโดดเด่นทางการเมืองและวัฒนธรรม คิดเป็น 60% ของประชากรทั้งหมด กลุ่มชาติพันธุ์ลาวเป็นส่วนหนึ่งของชาวไท-ไตที่อพยพลงมาจากประเทศจีน ทางภาคเหนือเป็นที่อยู่ของลาวสูง ได้แก่ ชนเผ่าแม้ว-เย้า กลุ่มชนที่พูดภาษาในตระกูลออสโตรเอเชียติก และทิเบต-พม่า เช่น ชาวม้ง ชาวเย้า ชาวอาข่าและชาวลาหู่ ซึ่งเข้ามาในบริเวณนี้ราวพุทธศตวรรษที่ 24 เขตภูเขาทางภาคกลางและภาคใต้เป็นที่อยู่ของลาวเทิงหรือกลุ่มชนที่พูดภาษากลุ่มมอญ-เขมร ชนกลุ่มน้อยชาวจีนและเวียดนามอาศัยอยู่ในเมือง แต่ก็ได้อพยพออกจากลาว 2 ครั้งใหญ่ๆคือหลังจากที่ลาวได้รับเอกราช และหลัง พ.ศ. 2518
ศาสนาหลักของลาวเป็นศาสนาพุทธนิกายเถรวาท การนับถือธรรมชาติเป็นศาสนาของชนเผ่าต่างๆ มีผู้นับถือศาสนาคริสต์และศาสนาอิสลามจำนวนหนึ่ง ภาษาราชการและภาษาหลักของประเทศคือภาษาลาว ชาวลาวเทิงและลาวสูงจะใช้ภาษาของเผ่าตนเอง ภาษาฝรั่งเศสเคยใช้มากในสมัยที่เป็นอาณานิคม แต่ปัจจุบันกำลังลดลง และใช้ภาษาอังกฤษเพิ่มขึ้น



== ประชากร ==
จากข้อมูลใน พ.ศ. 2553 ประชากรลาวเพิ่มขึ้นจาก 1.7 ล้านคนใน พ.ศ. 2493 เป็น 8.2 ล้านคนใน พ.ศ. 2553 จนถึง พ.ศ. 2543 ประชากรวัยเด็ก 0-14 ปี คิดเป็น 40% ของประชากรทั้งหมด อัตราการเจริญพันธุ์ของประชากรลดลง สัดส่วนของประชากรวัยสูงอายุต่ำ คิดเป็นเพียง 3.9%
== กลุ่มชาติพันธุ์ ==

ใน พ.ศ. 2538 รัฐบาลของลาวระบุว่ามีกลุ่มชาติพันธุ์ทั้งสิ้น 149 กลุ่ม โดยเป็นเชื้อชาติหลักๆ 47 กลุ่ม รัฐบาลลาวจะใช้คำว่าชนชาติส่วนน้อยในการกล่าวถึงกลุ่มชาติพันธุ์อื่นที่ไม่ใช่ลาว แต่จะไม่ใช้คำว่าชนพื้นเมือง มีการใช้ภาษาต่างกันถึง 82 ภาษา กลุ่มที่สำคัญได้แก่ ลาว 55% ชาวขมุ 11% ชาวม้ง 8% ชาวเวียดนาม2% กลุ่มอื่นๆ 26% (พ.ศ. 2548)
== อ้างอิง ==
CIA World Factbook 
Lao Statistics Bureau 
ประเทศลาว
ลักษณะประชากรแบ่งตามประเทศ
Laos#Demografia
เกิซตาปู

เกิซตาปู (Gestapu) เป็นคำย่อในภาษาอินโดนีเซียที่ย่อมาจากขบวนการ 30 กันยายนหรือเกอรากันเซ็ปเต็มเบอร์ตีกาปูลุฮ์ (Gerakan September Tiga Puluh) ซึ่งเป็นคำที่ฝ่ายรัฐบาลใช้เรียกกลุ่มที่ก่อรัฐประหารแต่ล้มเหลวเมื่อ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2508
รัฐประหารครั้งนี้นำโดยทหารบกและทหารอากาศจำนวนหนึ่ง มีผู้บัญชาการกองพันจากหน่วยรักษาความปลอดภัยของซูการ์โนเป็นหัวหน้า เข้าลักพาตัวนายพลอาวุโสในกองทัพจำนวน 6 คน รวมทั้งพลโทอะฮ์มัด ยานี ผู้บัญชาการทหารบก ผู้ถูกลักพาตัวทั้งหมด ถูกนำไปไว้ที่ฐานทัพอากาศฮาลิม และถูกสังหารในที่สุด ศพถูกนำไปทิ้งน้ำ จากนั้น กลุ่มกบฏได้ประกาศจัดตั้งสภาปฏิวัติ พลตรีซูฮาร์โต นายพลที่สำคัญคนหนึ่งในขณะนั้น และไม่ได้ถูกลักพาตัวได้เข้ายึดอำนาจและปราบปรามกลุ่มรัฐประหารได้ภายใน 2 วัน
พรรคคอมมิวนิสต์อินโดนีเซียถูกกล่าวหาว่าอยู่เบื้องหลังเหตุการณ์นี้ ผู้สนับสนุนและสมาชิกพรรคถูกกองกำลังฝ่ายความมั่นคงและกลุ่มอิสลามหัวรุนแรงทำร้ายร่างกาย นอกจากนั้น ความเชื่อถือในตัวซูการ์โนลดลง เพราะซูการ์โนไปปรากฏตัวที่ฐานทัพระหว่างเกิดรัฐประหาร การที่เขาไม่ประณามกลุ่มที่สังหารนายพลและยังออกมากล่าวว่าเรื่องที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องภายในกองทัพ ทำให้คะแนนนิยมของเขาลดลงมาก สุดท้าย ซูการ์โนจึงต้องยอมให้ซูฮาร์โตขึ้นมาบริหารประเทศ และพรรคคอมมิวนิสต์อินโดนีเซียกลายเป็นพรรคนอกกฎหมาย
== อ้างอิง ==
ไมเคิล ลีเฟอร์. พจนานุกรมการเมืองสมัยใหม่ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ กทม. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. 2548. หน้า 148 - 149
==แหล่งข้อมูลอื่น==
United States Department of State documents on U.S. Foreign Relations, 1964–1968: Indonesia
*Coup and Counter Reaction, October 1965 – March 1966: Documents 142–205
การเมืองอินโดนีเซีย
ความพยายามรัฐประหาร
ลมฟ้าอากาศ

ลมฟ้าอากาศ (weather) เป็นสถานะของบรรยากาศ ถึงระดับที่ว่าบรรยากาศร้อนหรือเย็น เปียกหรือแห้ง สงบหรือมีพายุ เปิดหรือมีเมฆ ปรากฏการณ์ลมฟ้าอากาศส่วนมากเกิดขึ้นในชั้นโทรโพสเฟียร์ ใต้ชั้นสตราโทสเฟียร์ ลมฟ้าอากาศโดยทั่วไปหมายถึงอุณหภูมิวันต่อวันและกิจกรรมหยาดน้ำฟ้า ขณะที่ภูมิอากาศ (climate) เป็นคำใช้กับสภาพบรรยากาศโดยเฉลี่ยเป็นระยะเวลานาน
ลมฟ้าอากาศเกิดจากความแตกต่างของแรงดันอากาศ (อุณหภูมิและความชื้น) ระหว่างที่หนึ่งกับอีกที่หนึ่ง ความแตกต่างของความดันและอุณหภูมิเหล่านี้สามารถเกิดขึ้นเนื่องจากมุมของดวงอาทิตย์ที่จุดหนึ่ง ๆ ซึ่งแตกต่างกันโดยละติจูดจากเขตร้อน ความแตกต่างของอุณหภูมิที่มากระหว่างอากาศบริเวณขั้วโลกและเขตร้อนทำให้เกิดเจ็ตสตรีม ระบบลมฟ้าอากาศในละติจูดกลาง เช่น พายุหมุนนอกเขตร้อน เกิดขึ้นจากความไร้เสถียรภาพของการไหลของเจ็ตสตรีม เพราะแกนของโลกเอียงเมื่อเทียบกับระนาบวงโคจร แสงอาทิตย์จึงตกกระทบที่มุมต่างกันในแต่ละช่วงเวลาของปี บนพื้นผิวโลก ตามปกติอุณหภูมิมีพิสัย ±40 °C ต่อปี ในช่วงหลายพันปีที่ผ่านมา การเปลี่ยนแปลงวงโคจรของโลกกระทบต่อปริมาณและการกระจายพลังงานแสงอาทิตย์ที่โลกได้รับและส่งอิทธิพลต่อภูมิอากาศระยะยาวและการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศของโลก
จากนั้น ความแตกต่างของอุณหภูมิพื้นผิวทำให้เกิดความแตกต่างของความดัน ที่ระดับความสูงสูงกว่าจะเย็นกว่าที่ระดับความสูงต่ำกว่าเนื่องจากความแตกต่างของความร้อนจากการบีบอัด การพยากรณ์อากาศเป็นการประยุกต์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่อพยากรณ์สภาพของบรรยากาศในเวลาอนาคตและในที่ตั้งหนึ่ง ๆ บรรยากาศเป็นระบบอลวน ฉะนั้นการเปลี่ยยแปลงเล็กน้อยต่อส่วนหนึ่งของระบบสามารถพัฒนาไปมีผลกระทบใหญ่หลวงต่อระบบโดยรวมได้ ความพยายามของมนุษย์ในการควบคุมลมฟ้าอากาศมีตลอดประวัติศาสตร์มนุษย์ และมีหลักฐานว่ากิจกรรมของมนุษย์อย่าง เกษตรกรรมและอุตสาหกรรมได้เปลี่ยนแปลงรูปแบบลมฟ้าอากาศโดยมิได้ตั้งใจ
การศึกษาว่าลมฟ้าอากาศทำงานอย่างไรบนดาวเคราะห์ดวงอื่นนั้นมีประโยชน์ในการทำความเข้าใจว่าลมฟ้าอากาศบนโลกทำงานอย่างไร จุดสังเกตที่มีชื่อเสียงในระบบสุริยะ จุดแดงใหญ่บนดาวพฤหัสบดี เป็นพายุแอนติไซโคลนซึ่งรู้จักกันว่ามีมาแล้วอย่างน้อย 300 ปี อย่างไรก็ดี ลมฟ้าอากาศมิได้จำกัดอยู่เฉพาะบนดาวเคราะห์เท่านั้น ชั้นโคโรนาของดาวฤกษ์สูญหายไปในอวกาศอย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดเป็นสิ่งที่เป็นบรรยากาศบาง ๆ ทั่วระบบสุริยะ การเคลื่อนที่ของแก๊สที่พุ่งออกจากดวงอาทิตย์เรียกว่า ลมสุริยะ
== อ้างอิง ==
ปลาผีเสื้อจมูกยาวเหลือง

ปลาผีเสื้อจมูกยาวเหลือง หรือ ปลาผีเสื้อจมูกยาวขอบตาขาว (Yellow longnose butterflyfish; ) ปลาทะเลชนิดหนึ่ง ในวงศ์ปลาผีเสื้อ (Chaetodontidae)
มีส่วนปากยาวมาก ครีบหลังตอนหน้ามีก้านครีบยาว ลำตัวสีเหลืองสด หน้าและหัวสีคล้ำถึงครึ่งบนลูกตา ขอบตาด้านล่างขาวถึงจะงอยปากและข้างแก้ม มีจุดสีดำตรงด้านท้ายครีบก้น ครีบหางใส
มีความยาวประมาณ 19 เซนติเมตร พบกระจายพันธุ์ในแนวปะการังในทะเลเขตร้อน-เขตอบอุ่นทั่วโลก ตั้งแต่อินโดแปซิฟิก, ฮาวาย, ทะเลแดง, ทะเลคอร์เตซ, อเมริกาใต้, หมู่เกาะกาลาปากอส, ทะเลญี่ปุ่น, ไมโครนีเซีย ในน่านน้ำไทย เฉพาะฝั่งทะเลอันดามันเท่านั้น จัดเป็นปลาที่พบได้น้อย เป็นปลาที่อาศัยอยู่ตามลำพังหรือเป็นคู่ กินโพลิปของปะการัง, หอย และหนอนทะเล เป็นอาหาร
เป็นปลาผีเสื้ออีกชนิดหนึ่ง ที่นิยมเลี้ยงกันเป็นปลาสวยงาม และจัดแสดงตามพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำ
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
รูปและข้อมูลเพิ่มเติม
จมูกยาวเหลือง
ปลาตู้
ปลาทวีปอเมริกาใต้
เซนแฮบิตส์

เซนแฮบิตส์  (Zen Habits) เป็นหนึ่งในบล็อกที่มีผู้เข้าชมมากที่สุดในโลก มีสมาชิกลงทะเบียนไว้กว่า 240,000 ราย  และจากการจัดอันดับของอเล็กซ่าถือเป็นเวปไซต์ยอดนิยมอันดับที่ 5,706 ในประเทศสหรัฐอเมริกา โดยครอบคลุมเรื่องความเรียบง่าย การใช้ชีวิตอย่างประหยัด การเลี้ยงดูลูก ความสุข แรงจูงใจ การขจัดหนี้ การออม อาหารเพื่อสุขภาพ ความสำเร็จในการปรับเปลี่ยนนิสัย การบรรลุจุดมุ่งหมาย
เซนแฮบิทถูกสร้างขึ้นโดยลีโอ บาเบาต้า(เกิดเมื่อ 30 เมษายน 2516) บล็อกเกอร์ นักเขียนบทความ ผู้แต่งหนังสือหลายเล่ม ปัจจุบันย้ายจากหมู่เกาะกวมมาอยู่ที่ซานฟรานซิสโก ประเทศสหรัฐอเมริกา ลีโอได้เขียนบทความแรกลงเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2550 ในเดือนก.พ.2552 นิตยสารไทม์ให้บล็อกเซนแฮบิทเป็นสุดยอด 25 บล็อกแห่งปี 2552  และในเดือนมิถุนายน 2553 ได้ให้เซนแฮบิตเป็นอันดับหนึ่งในสุดยอด25บล็อกของนิตยสารไทม์ เนื้อหาจนถึงปี 2553 ส่วนใหญ่เน้นไปทางการเพิ่มประสิทธิภาพ ประสิทธิผล(Productivity)และการจัดระเบียบชีวิต แต่ในเวลาต่อมาลีโอเองได้เปลี่ยนหัวข้อของบล็อกและส่งเสริมให้ผู้อ่านมุ่งเน้นเรื่องการทำชีวิตให้เรียบง่ายมากกว่าการทำงานให้สำเร็จลุล่วงให้มากขึ้น ดูได้จากโพส"โยนการเพิ่มผลผลิตทิ้งไป"(Toss Productivity Out) ซึ่งโพสเมื่อวันที่ 6 กันยายน 2554
ลีโอยังมีบล็อกที่เกี่ยวกับการใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย mnmlist.com เขากระตุ้นให้โครงการ The 100 Things Challenge   อยู่ในความสนใจของผู้คน ซึ่งเป็นวิธีการหนึ่งที่สำคัญเพื่อการมีชีวิตที่เรียบง่าย (Simple living)โครงการท้าทายให้ลดสิ่งที่เป็นเจ้าของจำกัดอยู่ที่ 100 ชิ้นหรือต่ำกว่า ซึ่งต่อมาลีโอได้ท้าทายให้เหลือแค่ 50 ชิ้นใน 50 Things Challenge
ในวันที่ 6 พฤศจิกายน 2550 ลีโอได้ออกหนังสือฉบับอิเล็กทรอนิกส์ Zen To Done: The Ultimate Simple Productivity System&nbsp;was made available to purchase. ซึ่งเป็นการรวบรวมบทความยอดนิยมที่โพสไว้ในบล็อกเซนแฮบิท
ในวันที่ 7 มกราคม 2551 บล็อกเซนแฮบิทและหนังสือ Zen To Done ได้ประกาศตัวเป็นส่วนที่ไม่มีลิขสิทธิ์ สามารถนำไปใช้ในสาธารณะโดยอิสระ
ในวันที่ 30 ธันวาคม 2551 ลีโอตีได้พิมพ์หนังสือเล่มแรกของเขา The Power of Less โดยสำนักพิมพ์ Hyperion Books ซึ่งต่อมาได้อยู่ในรายชื่อหนังสือที่ขายดีของร้านหนังสืออเมซอนในวันแรกที่วางขาย&nbsp; และยังคงเป็นหนังสือที่มียอดขายลำดับต้นๆของหนังสือในกลุ่มแรงจูงใจ ธุรกิจ
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Zen Habits
Zen To Done: The Ultimate Simple Productivity System&nbsp;by&nbsp;Leo Babauta
Leo Babauta's bio
Leo Babauta's personal site
The Power of Less website 
mnmlist
บล็อก
ค้างคาวสเปกตรัม

สำหรับค้างคาวแวมไพร์แปลงอย่างอื่น ดูที่: ค้างคาวแวมไพร์แปลง
ค้างคาวสเปกตรัม หรือ ค้างคาวแวมไพร์แปลง (Spectral bat, False vampire bat;  – แวมไพรัม สเปกตรัม) เป็นค้างคาวขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง เป็นค้างคาวชนิดเดียวเท่านั้นที่อยู่ในสกุล Vampyrum
== ลักษณะ ==
ค้างคาวสเปกตรัมจัดเป็นค้างคาวขนาดใหญ่ ถือเป็นค้างคาวขนาดใหญ่ที่สุดที่พบได้ในซีกโลกใหม่ โดยมีความกว้างของปีกเมื่อกางออกได้ถึง 60–91.4 เซนติเมตร (24–36 นิ้ว) โดยมีตัวอย่างที่กว้างมากกว่า 100 เซนติเมตร (39 นิ้ว) ความยาวลำตัว 12.5–13.5 เซนติเมตร (4.9–5.3 นิ้ว) และมีน้ำหนักประมาณ 145–190 กรัม (5.1–6.7 ออนซ์)
ถูกเรียกว่าเป็นค้างคาวแวมไพร์แปลง (ซึ่งมิใช่ Megadermatidae ที่พบในทวีปเอเชีย) ด้วยมีพฤติกรรมที่คล้ายคลึงกับค้างคาวแวมไพร์ หรือค้างคาวดูดเลือด หากแต่ค้างคาวผีจะไม่ดูดเลือดเป็นอาหาร แต่จะมีพฤติกรรมบินโฉบสัตว์อื่นกินเป็นอาหาร เช่น หนู และนก โดยเฉพาะนกพิราบ หรือแม้แต่ค้างคาวเหมือนกัน สามารถบินโฉบจับได้ทั้งบนพื้นและกลางอากาศ ด้วยการใช้ประสาทสัมผัสที่ดีเลิศทางการดมและฟังเสียงจากระบบเอคโคโลเคชั่น ที่ฟังจากเสียงสะท้อนจากวัตถุที่มันปล่อยเสียงออกมาคล้ายกับโซนาร์
== ถิ่นที่อยู่ ==
กระจายพันธุ์ในป่าดิบชื้น ตั้งแต่ตอนใต้ของประเทศเม็กซิโก, ทวีปอเมริกากลาง, ตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ และประเทศตรินิแดดและโตเบโก
== การหากิน ==
ค้างคาวสเปกตรัม ออกหากินในเวลากลางคืนเหมือนค้างคาวชนิดอื่น สามารถจับสัตว์ที่มีขนาดใหญ่กว่าและแข็งแรงกว่าได้รวมถึงเหยื่อที่มีกลิ่นแรง บางครั้งเป็นสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ หรือสัตว์เลื้อยคลาน โดยจะโจมตีขณะอยู่บนกิ่งไม้มากกว่าหลบอยู่ในโพรง แต่อัตราน้ำหนักของเหยื่อโดยเฉลี่ยจะอยู่ที่ 20–150 กรัม (0.71–5.3 ออนซ์) ซึ่งเท่ากับน้ำหนักของตัวมันเอง และพบว่าสามารถกินนกที่แตกต่างกันได้มากถึง 18 ชนิด รวมถึงสัตว์ขนาดเล็กอย่างแมลง เช่น จิ้งหรีด, จักจั่น ด้วย 
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
วงศ์ค้างคาวจมูกใบไม้โลกใหม่
สัตว์ที่พบในอเมริกากลางสัตว์ที่พบในทวีปอเมริกาใต้
เลือดออกในสมองใหญ่

เลือดออกในสมองใหญ่ (cerebral/intracerebral hemorrhage) เป็นภาวะเลือดออกในกะโหลกศีรษะชนิดหนึ่งซึ่งเกิดขึ้นในเนื้อสมอง อาจเกิดจากการบาดเจ็บต่อสมอง หรือเกิดขึ้นเองในลักษณะเป็นโรคหลอดเลือดสมอง ก็ได้
การบาดเจ็บของระบบประสาท
โรคหลอดเลือดสมอง
วงศ์มังคุด

วงศ์มังคุด หรือ (Clusiaceae) หรือ (Guttiferae) Juss. (1789) (nom. alt. et cons. = alternative and valid name) เป็นวงศ์ของพืชมีดอกที่มี 37 สกุล และ 1610 ชนิด ทั้งไม้ยืนต้นและไม้พุ่ม มีกมียางคล้ายน้ำนม เป็นพืชเขตร้อน มีลักษณะสัณฐานที่ต่างกันมาก (เช่น กลีบดอก 3 to 10 กลีบ กลีบดอกรวมหรือไม่รวม และอื่นๆ). ตามAPG IIIวงศ์นี้อยู่ในอันดับ Malpighiales โดย APG III system รายงานว่ามีพืชในวงศ์นี้ 14 สกุลและ 595 ชนิด
ลักษณะหนึ่งที่พบได้ในวงศ์นี้ และพบได้น้อยในวงศ์อื่น เช่น (Malpighiaceae) คือให้รางวัลแก่ผู้ผสมเกสรมากกว่าละอองเรณูหรือน้ำหวาน บางชนิดสร้างเรซินที่ ผึ้ง ใช้ในการสร้างรัง 
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
See Guttiferae  in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval.  http://delta-intkey.com 
See Key to Clusiaceae (Guttiferae) genera from Brazil (in portuguese) 
วงศ์มังคุด
กรูตไอลันดต์

กรูตไอลันดต์ (Groote Eylandt) เป็นเกาะที่ใหญ่ที่สุดในอ่าวคาร์เพนทาเรีย ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศออสเตรเลีย อยู่ห่างจากแผ่นดินใหญ่ของดินแดนนอร์เทิร์นเทร์ริทอรี ราว 50 กม. เกาะมีความกว้างจากทิศตะวันออกไปยังตะวันตกราว 50 กม. และความยาวทางทิศเหนือไปใต้ราว 60 กม. มีพื้นที่ 2,326.1 กม² อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางเฉลี่ย 15 ม.
เกาะในประเทศออสเตรเลีย
ปัมโปลนา

ปัมโปลนา (Pamplona) หรือ อิรุญญา (Iruña) เป็นเมืองโบราณ เมืองหลักของแคว้นนาวาร์ ประเทศสเปน มีชื่อเสียงจากการมีงานเทศกาลเพื่อเฉลิมฉลองนักบุญเฟร์มิน จัดขึ้นทุกปีระหว่างวันที่ 6 ถึง 14 กรกฎาคม โดยปล่อยให้ฝูงวัวกระทิงวิ่งไปตามถนนในเมืองและประชาชนเข้าล่อให้วัวกระทิงขวิดด้วยความสนุกสนาน
เชื่อว่าสร้างขึ้นโดยขุนพลชาวโรมันชื่อ ปอมเปย์ เมื่อราว 75-74 ปีก่อนคริสต์ศักราช ต่อมาถูกรุกรานโดยพวกวิซิกอทและตกอยู่ใต้อำนาจของพวกมัวร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 5 จนพระเจ้าชาร์เลอมาญ กษัตริย์ของพวกแฟรงก์ซึ่งต่อมาได้เป็นจักรพรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ได้ยึดเมืองนี้จากพวกมัวร์ ในปี ค.ศ. 778 และสถาปนาเป็นเมืองหลวงของราชอาณาจักรนาวาร์ซึ่งปกครองดินแดนทางตอนเหนือของสเปนและทางตะวันตกเฉียงใต้ของฝรั่งเศส จนเมื่อมีการรวมราชอาณาจักรนาวาร์เข้ากับอาณาจักรคาสตีลทางภาคกลางของสเปน จึงได้รับสถาปนาเป็นเมืองอุปราช (viceroyalty) ใน ค.ศ. 1515
== อ้างอิง ==
เมืองในแคว้นนาวาร์
ทะเลสาบนิการากัว

ทะเลสาบนิการากัว (Lago de Nicaragua), ทะเลสาบโกซิโบลกา (Lago Cocibolca) หรือ ทะเลสาบกรานาดา (Lago de Granada) เป็นทะเลสาบน้ำจืดขนาดใหญ่ในประเทศนิการากัว มีพื้นที่ 8,264 ตารางกิโลเมตร (3,191 ตารางไมล์) เป็นทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดในอเมริกากลาง และใหญ่เป็นอันดับ 19 ของโลก (พื้นที่) และใหญ่เป็นอันดับ 9 ของทวีปอเมริกา มีขนาดเล็กกว่าทะเลสาบติติกากาเล็กน้อย อยู่สูงจากระดับน้ำทะเลปานกลาง 32.7 เมตร (107 ฟุต) มีความลึก 26 เมตร (85 ฟุต) มีแม่น้ำติปิตาปาเชื่อมต่อสู่ทะเลสาบมานากัว เชื่อมต่อกับทะเลแคริบเบียนผ่านแม่น้ำซานฮวน
== อ้างอิง ==
ทะเลสาบในประเทศนิการากัว
นกแคสโซแวรีใต้

นกแคสโซแวรีใต้ (southern cassowary, double-wattled cassowary, two-wattled cassowary; ) เป็นนกที่บินไม่ได้ขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง เหมือนนกกระจอกเทศ และนกอีมู
เป็นนกแคสโซแวรีชนิดหนึ่ง เป็นนกแคสโซแวรีชนิดที่ใหญ่ที่สุด มีความสูงประมาณ 100 เซนติเมตร มีน้ำหนักประมาณ 85 กิโลกรัม มีลักษณะคล้ายกับเวโลซีแรปเตอร์ ไดโนเสาร์กินเนื้อที่สูญพันธุ์ไปแล้ว 
นกแคสโซแวรีใต้มีขาที่สั้นและแข็งแรง ที่เล็บนิ้วตีนมี 3 นิ้ว ที่กรงเล็บที่แหลมคม โดยเฉพาะนิ้วกลางที่ยาวที่สุด อาจจะได้ยาวได้ถึง 5 นิ้ว ซึ่งใช้เป็นอาวุธป้องกันตัว ไม่มีหาง มีขนอ่อนนุ่มปกคลุมทั้งตัว ซึ่งขนของนกแคสโซแวรีใต้ไม่เหมือนขนนกทั่วไป แต่มีลักษณะคล้ายเส้นผม โดยขนเส้นเดียวแต่จะแตกออกเป็น 2 เส้น ช่วยป้องกันเนื้อตัวของนกเมื่อบุกฝ่าดงหนามหรือไม้พุ่มต่าง ๆ และยังช่วยให้แลดูตัวใหญ่ขึ้น สำหรับข่มขู่ผู้รุกราน
มีปีกที่สั้นมาก ปลายปีกแตกแขนงออกเป็นขน 5 เส้น และมีเดือยแหลมที่ตอนปลายเหมือนกับเวโลซีแรปเตอร์ ลำคอยาวไม่มีหนังเหมือนนกกระจอกเทศ มีจุดเด่น คือ ส่วนหัวที่มีสีสันสดใสทั้งสีแดง ฟ้า ม่วง และเหลือง โดยเฉพาะหงอนที่ส่วนหัว ที่เป็นสารประกอบเคอราทินที่ยังไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัดของการมี แต่นักวิทยาศาสตร์บางคนสันนิษฐานว่าเป็นส่วนที่ใช้ในการเปล่งเสียงแบบเดียวกับไดโนเสาร์บางชนิด ซึ่งจะได้เสียงที่ทุ้มต่ำ ซึ่งนกแคสโซแวรีใต้นับเป็นนกที่มีเสียงร้องที่ต่ำที่สุดในโลก เมื่ออายุมากขึ้นหงอนบนหัวนี้ก็จะใหญ่ยาวขึ้นตามอายุด้วย
นกแคสโซแวรีใต้เป็นนกที่มีขนสีดำปกคลุมลำตัวทั้งหมด ตัวผู้และตัวเมียมีลักษณะเหมือนกัน แต่ตัวเมียจะมีขนาดใหญ่กว่าตัวผู้เล็กน้อย หลังจากผสมพันธุ์แล้ว นกตัวเมียจะวางไข่ที่พื้นดินประมาณ 5-6 ฟอง จากนั้นจะปล่อยให้ตัวผู้เป็นฝ่ายกกและเลี้ยงดูลูกนก ตัวผู้จะเลี้ยงดูลูกจนกระทั่งอายุได้ 9 เดือน นกแคสโซแวรีใต้มีอายุขัยประมาณ 50 ปี หรือมากกว่านั้น

กระจายพันธุ์ในรัฐควีนส์แลนด์ ประเทศออสเตรเลีย ปกติจะอาศัยอยู่ในป่าดิบชื้น แต่ก็สามารถออกมาหากินบริเวณชายฝั่งทะเลหรือชุมชนเมืองที่อยู่อาศัยของมนุษย์ด้วย กินอาหารได้หลากหลาย ทั้ง ผลไม้ ลูกไม้ สัตว์ขนาดเล็กต่าง ๆ เช่น จิ้งจก ตุ๊กแก สัตว์มีกระเป๋าหน้าท้องขนาดเล็ก ปลา ปู รวมถึงซากสัตว์ เช่น ซากวาฬหรือโลมาที่มาเกยตื้น
นกแคสโซแวรีใต้ได้ชื่อว่าเป็นนกที่มีอันตรายที่สุดในโลก ด้วยสามารถที่จะกระโดดถีบได้ด้วยกรงเล็บที่แหลมคมอย่างรุนแรง ด้วยความแรง 25 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ซึ่งเคยทำร้ายมนุษย์ได้รับบาดเจ็บและถึงแก่ชีวิตมาแล้ว วิ่งได้เร็ว 45 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และสามารถว่ายน้ำได้อีกด้วย
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
สัตว์ที่พบในประเทศออสเตรเลีย
นกแคสโซแวรี
สัตว์กินซาก
นกในประเทศออสเตรเลีย
นกที่พบในประเทศอินโดนีเซีย
นกที่บินไม่ได้