pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
เฮม เจียว

พระเฮม เจียว (ហែម ចៀវ; Hem Chieu; ค.ศ.1898-1943) เป็นพระภิกษุในพระพุทธศานา ชาวกัมพูชา อดีตอาจารย์ในวิทยาลัยบาลีในพนมเปญ เป็นนักต่อสู้ทางการเมืองร่วมกับนักการเมืองฝ่ายชาตินิยมในกัมพูชา เพื่อต่อสู้เรียกร้องเอกราช จากประเทศเจ้าอาณานิคมฝรั่งเศส เคยนำพระนิสิตออกประท้วงการปกครองของฝรั่งเศสในเหตุการณ์ "กบฏร่ม" (Embrella Revolution) จนกระทั่งถูกจับไปขังที่เกาะแห่งพูโล คอนดอร์ (Poulo Condore)   ซึ่งฝรั่งเศสใช้เป็นที่คุมขังนักโทษ และมรณภาพที่คุกการเมืองที่เกาะแห่งนั้น ใน ค.ศ. 1943   นอกจากนี้หลังการมรณกรรมของท่านไม่นาน ชื่อของท่านยังถูกนำมาตั้งเป็นชื่อถนนในกรุงพนมเปญ เพื่อเป็นเกียรติยศแก่ท่าน 
==ประวัติ==
พระเฮม เจียว เกิดใน ค.ศ. 1898 เกิดในตระกูลชาวนาในจังหวัดอุดงค์ (Oudong) ในขณะที่อายุ 12 ขวบ บิดาของท่านได้นำไปฝากเป็นศิษย์เรียนหนังสือกับพระชวน ณาต (Chuon Nath) ซึ่งเป็นเพื่อนกับบิดาของท่าน ให้เรียนหนังสือที่วัดอุณาโลม (Wat Ounalom) ในพนมเปญ เฮม เจียว เป็นศิษย์วัดเรียนหนังสือด้วยความตั้งใจ และเรียนรู้อย่างดีเยี่ยม จนกระทั่งอายุ 16 ปี บิดาจึงได้ให้บวชเป็นสามเณรที่วัดอุณาโลม แลเรียนหนังสือกับพระชวน ณาต พระสงฆ์นักปราชญ์ชาวกัมพูชาในขนาดนั้น จนกระทั่งอายุ 20 ปี จึงได้บวชเป็นพระภิกษุในที่วัดลังกา (Wat Lanka) และสามารถสอบเข้าผ่านการศึกษาของพุทธศาสนาบัณฑิตย์ (Buddhist Institute)  ในพนมเปญได้ (Phnom Penh) และอาจารย์ในวิทยาลัยบาลีในพนมเปญ
พระเฮม เจียว เป็นพระสงฆ์หัวหน้าก้าวหน้าและมีบทบาททางการเมืองในประวัติศาสตร์กัมพูชา โดยมีข้อมูลจากเดวิด แชนด์เลอร์ (David Chandler) นักประวัติศาสตร์ ได้ให้ข้อมูลไว้ว่า "หนึ่งในจำนวนสงฆ์เหล่านี้ ได้แก่ พระเฮม เฌียว (Hem Chieu) ค.ศ. 1894-1943 ครูโรงเรียนสอนบาลีชั้นสูงในกรุงพนมเปญซึ่งถูกรวมอยู่ในกลุ่มต่อต้านฝรั่งเศส เมื่อท่านเสนอแผนทำรัฐประหารที่คลุมเครือต่อกองกำลังอาสาสมัคร  อาสาสมัครที่นิยมฝรั่งเศสนายหนึ่งได้รายงานชื่อของท่าน ทำให้ท่านถูกจับกุมพร้อมด้วยพระสงฆ์อีกองค์หนึ่งเมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม ค.ศ. 1942 พระเฮม เฌียว เป็นสมาชิกสถาบันสงฆ์ และการที่เจ้าหน้าที่จับกุมท่านโดยไม่อนุญาตให้ลาสิกขาบทตามจารีต นับได้ว่าลบหลู่พระสงฆ์อื่น ๆ พร้อมกับเปิดโอกาสให้กลุ่มชาตินิยมของหนังสือพิมพ์นครวัติ"  และจากการที่ท่านถูกจับในครั้งนั้น ได้กลายเป็นประเด็นให้มีการเดินขบวนใหญ่อีกครั้งเพื่อต่อต้านฝรั่งเศสและให้มีการปล่อยตัวท่านออกจากที่คุมขัง ดังมีข้อมูลในเหตุการณ์นั้นว่า "..เช้าวันนั้นมีประชาชนกว่า 1000 คน และครึ่งหนึ่งเป็นพระภิกษสงฆ์ได้เดินขบวนไปตามถนนสายหลักของกรุงพนมเปญ มุ่งสู่สำนักงานข้าหลวงใหญ่นาม ฌอง เดอ ลองส์ เพื่อเรียกร้องให้ปล่อยตัวพระเฮม เฌียว ผู้เดินขบวนถูกกวาดจับโดยเจ้าหน้าที่ตำรวจชาวฝรั่งเศส กัมพูชา และเวียดนาม..."
==บทบาทการต่อสู้==
การที่ฝรั่งเศสนำโดยฌอร์ฌ เกาติเยร์ (Georges Gautier) และยอร์ช เซเดส์ ที่พยายามเปลี่ยนพยัญชนะ กัมพูชาทั้ง 45 ตัว ให้เป็นอักษรโรมัน (Khmer Romanization) การปฏิรูปตัวหนังสือนี้ทำให้สถาบันสงฆ์ไม่พอใจ และมองว่าเป็นการทำลายรากฐานของวิถีวัฒนธรรมของกัมพูชา รวมทั้งเป็นการโจมตีการศึกษาตามแบบจารีตของคณะสงฆ์  ดังนั้น พระเฮม เจียว ซึ่งเป็นพระหนุ่มหัวก้าวหน้า และมีบทบาทนำ ในการเขียน การปราศรัยต่อต้านอำนาจการปฏิรูปของฝรั่งเศส  ฝรั่งเศสในฐานะเจ้าอาณานิคมในขณะนั้นได้ เฝ้าระวังบทบาทขององค์กรสงฆ์ จนกระทั่งท่านเป็นผู้นำในการประท้วงฝรั่งเศส ใน ค.ศ. 1942 ฝรั่งเศสจึงได้จับท่านในฐานะแกนนำ ซึ่งปรากฏการณ์ในครั้งได้เกิดแรงกระเพื่อมต่อไปอีกคือมีการประท้วงของพระและฆราวาสจำนวนมาก มีจำนวนกว่า 1 พันคน เพื่อเรียกร้องให้ปล่อยตัวท่านจากการกับกุม แม้จะไม่มีผลก็ตาม 
==อ้างอิง==
ภิกษุชาวกัมพูชา
วอลเลย์บอลหญิงทีมชาติโคลอมเบีย

วอลเลย์บอลหญิงทีมชาติโคลอมเบีย (Selección femenina de voleibol de Colombia) เป็นตัวแทนของประเทศโคลอมเบียในการแข่งขันวอลเลย์บอลระดับนานาชาติ ทีมนี้ได้รับรางวัลเหรียญระดับทวีปครั้งแรกในปี ค.ศ. 1991 ในการแข่งขันวอลเลย์บอลชิงแชมป์อเมริกาใต้ โดยทีมนี้โดดเด่นมากในทวีปอเมริกาใต้ต่อจากประเทศบราซิลและประเทศเปรู
== รางวัล ==
=== วอลเลย์บอลเวิลด์กรังด์ปรีซ์ ===
2015 – อันดับที่ 23
2016 – อันดับที่ 24
=== แพนอเมริกันเกมส์ ===
1971 – อันดับที่ 7
=== วอลเลย์บอลแพน-อเมริกันคัพ ===
2012 – อันดับที่ 11
2013 – อันดับที่ 9
2014 – อันดับที่ 7
2015 – อันดับที่ 8
วอลเลย์บอลหญิง ชาเลนเจอร์ คัพ
2018 — อันดับ 2
=== วอลเลย์บอลชิงแชมป์อเมริกาใต้ ===
1951 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1956 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1958 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1961 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1962 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1964 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1967 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1969 – อันดับที่ 6
1971 – อันดับที่ 7
1973 – อันดับที่ 7
1975 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1977 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1979 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1981 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1983 – อันดับที่ 5
1985 – อันดับที่ 4
1987 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1989 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
1991 – Med 3.png เหรียญทองแดง
1993 – อันดับที่ 4
1995 – อันดับที่ 5
1997 – อันดับที่ 6
1999 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
2001 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
2003 – อันดับที่ 4
2005 – ไม่ได้เข้าร่วมการแข่งขัน
2007 – อันดับที่ 6
2009 – อันดับที่ 4
2011 – อันดับที่ 4
2015 – Med 3.png เหรียญทองแดง
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Official website
FIVB profile
โคลอมเบีย
กีฬาในประเทศโคลอมเบีย
เจดีย์ฮหวั่งฟุก

เจดีย์ฮหวั่งฟุก (Chùa Hoằng Phúc; ฮ้านตึ: 弘福寺) เป็นเจดีย์ในจังหวัดกว๋างบิ่ญ ประเทศเวียดนาม เจดีย์มีประวัติมากกว่า 700 ปี และเป็นหนึ่งในเจดีย์ที่เก่าแก่ที่สุดในภาคกลางของประเทศเวียดนาม
== ประวัติ ==

ในปี ค.ศ. 1301 สมเด็จพระจักรพรรดิเจิ่น เญิน ตง แห่งราชวงศ์เจิ่น ทรงได้เยี่ยมชมวัดนี้และพระราชทานชื่อว่า วัดจีเกี๊ยน (Am Tri Kiến) และในปี ค.ศ. 1716 เหงียน ฟุก จู ขุนนางของตระกูลเหงียนได้เปลี่ยนชื่อวัดเป็น วัดกิ๊ญเทียน (Kính Thiên Tự) ต่อมาสมเด็จพระจักรพรรดิมิญ หมั่ง แห่งราชวงศ์เหงียน ได้ทรงเยี่ยมชมวัดนี้ในปี ค.ศ. 1821 และทรงเปลี่ยนชื่อวัดแห่งนี้เป็น วัดฮหวั่งฟุก (Hoằng Phúc Tự; ฮ้านตึ: 弘福寺) หรือที่เรียกว่า เจดีย์จั่ม หรือ เจดีย์กวาน (Chùa Trạm; Chùa Quan)
เจดีย์ได้รับการบูรณะขึ้นใหม่หลายครั้ง ในปี ค.ศ. 1985 เจดีย์ได้รับความเสียหายอย่างรุนแรงจากพายุโซนร้อน เหลือเพียงประตูฐานของวัด และระฆังหนัก 80 กิโลกรัม และพระพุทธรูปเก่าบางส่วน วัดถูกรวมอยู่ในรายชื่อของมรดกทางวัฒนธรรมจังหวัดกว๋างบิ่ญ
ในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2014 การบูรณะเจดีย์ได้รับการริเริ่มขึ้น เมื่อวันที่ 16 มกราคม ค.ศ. 2016 เจดีย์ใหม่ได้ถูกเปิดตัวด้วยการร่วมมือกันของรัฐบาลเวียดนาม สมาชิกของพุทธเถรจากประเทศเวียดนามและพม่า สมเด็จพระสังฆราชเทพ วงศ์ จากกัมพูชา และชาวพุทธทั่วประเทศเวียดนาม เจดีย์ฮหวั่งฟุกได้รับการยอมรับเป็นสมบัติทางประวัติศาสตร์ของประเทศเวียดนาม
ในวันพิธีเปิดพุทธเถรจากพม่าได้นำพระบรมสารีริกธาตุพระโคตมพุทธเจ้าจากพระมหาธาตุเจดีย์ชเวดากองในย่างกุ้งไปยังเจดีย์ฮหวั่งฟุก
== สมุดภาพ ==
HoangPhucPagoda1.jpg|ประตูวัดที่ยังเหลืออยู่
HoangPhucPagoda3.jpg|ประตูวัดที่ยังเหลืออยู่
== อ้างอิง ==
วัดในประเทศเวียดนาม
สิ่งก่อสร้างในประเทศเวียดนาม
จังหวัดกว๋างบิ่ญ
เทียนชานในซินเจียง

ประกอบด้วยพื้นที่ 4 พื้นที่ ได้แก่ โทมูร์ คาลาจุน-เควอร์เตอหนิง ปาอินปูคูเคอ และปกตา (Tomur, Kalajun-Kuerdening, Bayinbukuke and Bogda) รวมพื้นที่ 606,833 เฮกแตร์ (6,068.33 ตร.กม. หรือ 3,792,706 ไร่) พื้นที่เหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของระบบภูเขาเทียนชานแห่งเอเชียกลาง ซึ่งเป็นหนึ่งในเทือกเขาที่ใหญ่ที่สุดของโลก ซินเจียงเทียนชานมีรูปลักษณะภูมิประเทศทางกายภาพที่โดดเด่นเป็นเอกลักษณ์ และมีพื้นที่ที่มีทิวทัศน์งดงาม ได้แก่หิมะและภูเขาหิมะที่มียอดปกคลุมด้วยน้ำแข็ง ป่าและทุ่งหญ้าที่บริสุทธิ์ แม่น้ำและทะเลสาบที่ใสสะอาด และหุบเขาหินแดง ภูมิทัศน์เหล่านี้ตัดกันกับภูมิทัศน์ของทะเลทรายอันกว้างใหญ่ที่อยู่ติดกัน ก่อให้เกิดภาพตรงกันข้ามของสภาพแวดล้อมของความร้อนและความหนาว ความแห้งและความเปียก ความเปล่าเปลี่ยวและความอุดมสมบูรณ์ สภาพพื้นที่และระบบนิเวศยังคงรักษาสภาพเดิมไว้ตั้งแต่ยุคไพลโอซีน และเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของกระบวนการวิวัฒนาการทางชีววิทยาและนิเวศวิทยา แหล่งนี้ยังมีพื้นที่แผ่เข้าไปภายในทะเลทรายตากลิมากัน ซึ่งเป็นหนึ่งในทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดและอยู่บนพื้นที่สูงที่สุดของโลก มีชื่อเสียงด้วยเนินทรายขนาดใหญ่และพายุทรายที่รุนแรง ยิ่งไปกว่านั้น ซินเจียงเทียนชานยังเป็นถิ่นที่อยู่ของพืชพันธุ์เฉพาะถิ่นและพืชพันธุ์โบราณ ซึ่งบางชนิดหายากและอยู่ในภาวะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
==มรดกโลก==
เทียนชานในซินเจียงได้รับลงทะเบียนเป็นมรดกโลกในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครั้งที่ 37เมื่อปี 2556ที่กรุงพนมเปญ ประเทศกัมพูชาด้วยข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณา ดังต่อไปนี้
(vii) - เป็นตัวอย่างที่เด่นชัดของการเป็นตัวแทนในวิวัฒนาการสำคัญต่าง ๆ ในอดีตของโลก เช่น ยุคสัตว์เลื้อยคลาน ยุคน้ำแข็ง ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงการพัฒนาความหลากหลายทางธรรมชาติบนพื้นโลก
(ix) - เป็นแหล่งที่เกิดจากปรากฏการณ์ทางธรรมชาติที่มีเอกลักษณ์หายากหรือสวยงามเป็นพิเศษ เช่น แม่น้ำ น้ำตก ภูเขา
== อ้างอิง ==
แหล่งมรดกโลกในประเทศจีน
แหล่งมรดกโลกทางธรรมชาติ
แหล่งตู่ซี

แหล่งตู่ซี ตั้งอยู่บนพื้นที่ภูเขาทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศจีน เต็มไปด้วยมรดกที่ยังคงหลงเหลือของชนเผ่าต่าง ๆ ซึ่งบรรดาหัวหน้าเผ่าจะได้รับการแต่งตั้งจากรัฐบาลและใช้ชื่อว่า 'ถูซือ' ชนเผ่านี้ปกครองดินแดนแห่งนี้ตั้งแต่ช่วงศตวรรษที่ 13 ถึง ช่วงต้นศตวรรษที่ 20
ระบบถูซือเป็นผลต่อยอดมาจากระบบปกครองชนกลุ่มน้อยของราชวงศ์จีนใน 3 ศตวรรษก่อนคริสตกาล เพื่อให้เกิดความเป็นหนึ่งเดียว ในขณะเดียวกันก็ยังทำให้ชนกลุ่มน้อยต่างๆ สามารถรักษาจารีตประเพณีและวิถีชีวิตของตัวเองเอาไว้ได้ ป้อมปราการที่หลงเหลือในดินแดนแห่งนี้ ยังเป็นหลักฐานอย่างดีของลักษณะการปกครองดังกล่าว
==มรดกโลก==
แหล่งตู่ซีได้รับการลงทะเบียนเป็นมรดกโลกในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครั้งที่ 39 เมื่อปี 2558 ที่เมืองบอนน์ ประเทศเยอรมนีด้วยข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณา ดังต่อไปนี้
(ii) - เป็นสิ่งที่มีอิทธิพลยิ่ง ผลักดันให้เกิดการพัฒนาสืบต่อมาในด้านการออกแบบทางสถาปัตยกรรม อนุสรณ์สถาน ประติมากรรม สวน และภูมิทัศน์ ตลอดจนการพัฒนาศิลปกรรมที่เกี่ยวข้อง หรือการพัฒนาการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ ซึ่งได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง หรือบนพื้นที่ใด ๆ ของโลกซึ่งทรงไว้ซึ่งวัฒนธรรม
(iii) - เป็นสิ่งที่ยืนยันถึงหลักฐานของวัฒนธรรมหรืออารยธรรมที่ปรากฏให้เห็นอยู่ในปัจจุบันหรือว่าที่สาบสูญไปแล้ว
แหล่งมรดกโลกในประเทศจีน
แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์

สนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ (Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons หรือเรียกทั่วไปว่า Non-Proliferation Treaty หรือ NPT) เป็นสนธิสัญญาระหว่างประเทศโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันการกระจายของอาวุธนิวเคลียร์และเทคโนโลยีอาวุธ เพื่อส่งเสริมความร่วมมือการใช้พลังงานนิวเคลียร์ในทางสันติ และเพื่อผลักดันเป้าหมายการบรรลุการลดอาวุธนิวเคลียร์และการลดกำลังรบโดยทั่วไปและสมบูรณ์
สนธิสัญญาฯ เปิดให้ลงนามในปี 2511 มีผลใช้บังคับในปี 2513 วันที่ 11 พฤษภาคม 2538 มีการขยายสนธิสัญญาฯ ขยายเวลาไปอย่างไม่มีกำหนด มีประเทศที่ปฏิบัติตาม NPT มากกว่าความตกลงจำกัดอาวุธและลดกำลังรบอื่นใด อันเป็นหลักฐานความสำคัญของสนธิสัญญาฯ มี 191 รัฐเข้าร่วมสนธิสัญญาฯ แม้ว่าเกาหลีเหนือ ซึ่งเห็นชอบ NPT ในปี 2528 แต่ไม่เคยปฏิบัติตาม โดยประกาศถอนตัวในปี 2546 มีรัฐสมาชิกสหประชาชาติสี่รัฐไม่เคยเข้าร่วม NPT ได้แก่ อินเดีย อิสราเอล ปากีสถานและเซาท์ซูดาน
สนธิสัญญาดังกล่าวรับรองรัฐอาวุธนิวเคลียร์ห้ารัฐ ได้แก่ จีน ฝรั่งเศส รัสเซีย สหราชอาณาจักรและสหรัฐอเมริกา (ซึ่งเป็นสมาชิกถาวรห้าประเทศแห่งคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติด้วย) สี่รัฐอื่นที่ทราบหรือเชื่อว่าครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ได้แก่ อินเดีย ปากีสถานและเกาหลีเหนือทดสอบอย่างเปิดเผยและประกาศว่าตนครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ ฝ่ายอิสราเอลมีนโยบายปกปิดโครงการอาวุธนิวเคลียร์ของตน
NPT ประกอบด้วยคำปรารภและ 11 ข้อ แม้ไม่มีการแสดงมโนทัศน์ "เสา" อยู่ที่ใดใน NPT กระนั้น บางครั้งมีการตีความสนธิสัญญาว่าเป็นระบบสามเสา ซึ่งส่อความความสมดุลระหว่างเสา ดังนี้
การไม่แพร่ขยาย
การลดอาวุธ
สิทธิการใช้เทคโนโลยีนิวเคลียร์อย่างสันติ
NPT มักถูกมองโดยยึดการต่อรองศูนย์กลาง คือ "รัฐมิใช่อาวุธนิวเคลียร์ตาม NPT ตกลงว่าจะไม่ได้มาซึ่งอาวุธนิวเคลียร์และเพื่อเป็นการตอบแทน รัฐอาวุธนิวเคลียร์ NPT ตกลงแบ่งประโยชน์ของเทคโนโลยีนิวเคลียร์ในทางสันติและแสวงการลดอาวุธนิวเคลียร์โดยมุ่งกำจัดคลังแสงนิวเคลียร์ของตนในบั้นปลาย" มีการทบทวนสนธิสัญญาดังกล่าวทุกห้าปีในการประชุมเรียก การประชุมทบทวนของภาคีสนธิสัญญาไม่แพร่ขยายอาวุธนิวเคลียร์ แม้เดิมเข้าใจว่าสนธิสัญญามีระยะเวลาจำกัด 25 ปี แต่ภาคีผู้ลงนามตัดสินใจเป็นมติเห็นพ้องให้ขยายสนธิสัญญาอย่างไม่มีกำหนดและโดยปราศจากเงื่อนไขระหว่างการประชุมทบทวนในนครนิวยอร์กเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2538 เป็นผลจากความพยายามของรัฐบาลสหรัฐที่สำเร็จ โดยมีเอกอัครราชทูต โทมัส เกรแฮม จูเนอร์ เป็นผู้นำ
เมื่อมีการเสนอ NPT นั้น มีการทำนายว่าจะมีรัฐอาวุธนิวเคลียร์ 25–30 รัฐใน 20 ปี ทว่า กว่าสี่สิบปีให้หลัง มีห้ารัฐที่ไม่เป็นภาคี NPT และรวมอีกสี่รัฐเท่านั้นที่เชื่อว่าครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ มีการใช้มาตรการเพิ่มหลายอย่างเพื่อเสริมความเข้มแข็งของ NPT และระบอบการไม่แพร่ขยายนิวเคลียร์ที่กว้างกว่า และทำให้รัฐยากที่จะได้มาซึ่งสมรรถนะผลิตอาวุธนิวเคลียร์ ซึ่งรวมการควบคุมการส่งออกของกลุ่มผู้จัดหานิวเคลียร์และมาตรการพิสูจน์ยืนยันที่มีการเสริมของพิธีสารเพิ่มเติมของ IAEA
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Nuclear Non-Proliferation Treaty (PDF) – IAEA
สนธิสัญญาการควบคุมอาวุธ
สนธิสัญญาไม่แพร่ขยาย
การแพร่ขยายนิวเคลียร์
นโยบายอาวุธนิวเคลียร์
สนธิสัญญาสงครามเย็น
สนธิสัญญาที่มีผลใช้บังคับใน พ.ศ. 2523
เอลเมอร์ แมคคอลลัม

เอลเมอร์ เวอร์เนอร์ แมคคอลลัม (Elmer Verner McCollum; 3 มีนาคม ค.ศ. 1879 – 15 พฤศจิกายน ค.ศ. 1967) เป็นนักชีวเคมีชาวอเมริกัน เกิดที่เมืองเรดฟิลด์ เป็นบุตรของคอร์นีเลียส อาร์มสตรอง แมคคอลลัมและมาร์ธา แคเทอรีน คิดเวลล์ แมคคอลลัม เรียนจบปริญญาตรีและปริญญาโทจากมหาวิทยาลัยแคนซัส และเรียนจบปริญญาเอกจากมหาวิทยาลัยเยล ก่อนจะทำงานที่มหาวิทยาลัยวิสคอนซิน แมดิสัน แมคคอลลัมทำการทดลองเกี่ยวกับสารอาหารจนในปี ค.ศ. 1913 แมคคอลลัมค้นพบสารอาหารชนิดหนึ่งที่ละลายได้ในไขมัน  เนื่องจากในขณะนั้นยังไม่มีการค้นพบโครงสร้างของสารชนิดนี้ แมคคอลลัมและเพื่อนร่วมงาน มาร์เกอริต เดวิสจึงใช้ตัวอักษรภาษาอังกฤษในการเรียกชื่อแทน แมคคอลลัมเรียกวิตามินเอว่า "fat-soluble A" และเรียกวิตามินบีว่า "water-soluble B" ต่อมาในปี ค.ศ. 1917 แมคคอลลัมดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านเคมีสุขศาสตร์คนแรกของมหาวิทยาลัยจอห์นส ฮ็อปกินส์ ขณะทำงานอยู่ที่นี่ แมคคอลลัมตีพิมพ์บทความทางวิชาการกว่า 150 บทความ เป็นบทความเกี่ยวกับการวิจัยด้านวิตามินและโลหะปริมาณน้อยในอาหาร แมคคอลลัมได้ร่วมงานกับสำนักงานอาหารและยาสหรัฐฯ เพื่อลดปัญหาการขาดสารอาหารของทหารช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง แมคคอลลัมเกษียณตัวเองในปี ค.ศ. 1946 และเสียชีวิตที่เมืองบอลทิมอร์ในปี ค.ศ. 1967
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Elmer Verner McCollum - National Academy of Sciences
นักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน
บุคคลจากรัฐแคนซัส
ภาคีสมาชิกราชสมาคมแห่งลอนดอน
เจสซิก้า โจนส์ (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

เจสซิกา โจนส์ (Jessica Jones) เป็นภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์อเมริกันแนวซูเปอร์ฮีโร โดยมีเค้าโครงมาจาก เจสซิกา โจนส์ ของมาร์เวลคอมิกส์ เรื่องนี้อำนวยการสร้างโดยทิม อีอาโคฟาโน นำแสดงโดยคริสเตน ริตเตอร์, ไมก์ โคลเตอร์, เรเชล เทย์เลอร์ เป็นต้น โดยออกอากาศทางเน็ตฟลิกซ์เมื่อวันที่ 20 พฤศจิกายน พ.ศ. 2558
==นักแสดง==
คริสเตน ริตเตอร์ รับบท เจสซิกา แคมป์เบลล์ โจนส์
ไมก์ โคลเตอร์ รับบท ลู้ก เคจ
เรเชล เทย์เลอร์ รับบท แพทริเชีย "ทริช" วอล์กเกอร์
วิล แทรวัล รับบท วิลล์ ซิมป์สัน
เอริน มอรีอาร์ตี รับบท โฮป ชลอตต์แมน
เอกา แดร์วิล รับบท แมลคัม ดูคาสส์
แคร์รี-แอนน์ มอสส์ รับบท เจริน โฮการ์ท
เดวิด เทนนันต์ รับบท คิลเกรฟ
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Marvel's Jessica Jones on Netflix
รายการโทรทัศน์ที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2558
รายการโทรทัศน์ภาษาอังกฤษ
รายการโทรทัศน์ที่ถ่ายทำในนิวยอร์ก
รายการโทรทัศน์ในจักรวาลภาพยนตร์มาร์เวล
ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์อเมริกัน
ผลงานต้นฉบับของเน็ตฟลิกซ์
ท่าขี้เหล็ก

ท่าขี้เหล็ก (တႃႈၶီႈလဵၵ်း; တာချီလိတ်, ) เป็นเมืองชายแดนตั้งอยู่ในรัฐฉาน ทางตะวันออกของประเทศพม่า เป็นที่ตั้งศูนย์ราชการของจังหวัดและอำเภอท่าขี้เหล็ก เป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในภาคตะวันออกของรัฐ กล่าวคือ 51,553 คน จากสำมะโนประชากรเมื่อปี พ.ศ. 2557 นำหน้าเมืองเชียงตุง แต่มีประชากรมากเป็นอันดับที่ 4 ของรัฐ
== การขนส่ง ==
มีท่าอากาศยานท่าขี้เหล็กซึ่งเชื่อมไปยังเมืองย่างกุ้ง มัณฑะเลย์ และเชียงตุง ส่วนการขนส่งทางถนน ด้านทิศเหนือมีทางหลวงเอเชียสาย 2 เชื่อมไปยังเมืองเชียงตุง ระยะทาง 106 กิโลเมตร และต่อไปทางตะวันตกถึงตองจี เมืองหลักของรัฐฉาน รวมทั้งถนนทางด้านตะวันออกทางหลวงเอเชียสาย 3 ไปยังเมืองลา และต่อไปยังมณฑลยูนนาน ประเทศจีน
== ภูมิอากาศ ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Satellite map Maplandia
Picture 
เมืองในรัฐฉาน
ทางหลวงหมายเลข 4 (ประเทศพม่า)

ทางหลวงหมายเลข 4 เป็นทางหลวงแนวตะวันตก-ตะวันออกที่สำคัญของประเทศพม่า เชื่อมต่อเมืองเมะทีลา ในภาคมัณฑะเลย์ ไปยังเมืองท่าขี้เหล็ก ในรัฐฉาน บริเวณพรมแดนประเทศไทย ทางหลวงเส้นนี้เริ่มต้นใกล้กับเมืองเมะทีลา ซึ่งเชื่อมต่อกับทางหลวงหมายเลข 1 ไปทางทิศตะวันออกผ่านเมือง Hopong บรรจบกับทางหลวงหมายเลข 5 ทางทิศใต้ และไปสิ้นสุดที่เมืองท่าขี้เหล็ก เชื่อมต่อกับถนนพหลโยธิน ที่อำเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย
ถนนในประเทศพม่า
จอมพลแห่งโปแลนด์

จอมพลแห่งโปแลนด์ (Marszałek Polski) เป็นยศทหารที่สูงที่สุดในกองทัพโปแลนด์ ยศนี่เทียบเท่าจอมพลและพลเอกแห่งกองทัพ (OF-10) ในกองกำลัง นาโต
== ผู้ได้เลี่อนยศเป็นจอมพล ==
== อ้างอิง ==
จอมพล
ประเทศโปแลนด์
กองทัพโปแลนด์‎
แม่ไม้มวยไทย

แม่ไม้มวยไทย เป็นท่าต่อสู้ของวิชามวยไทยที่สำคัญที่สุด ซึ่งรวมถึงมีการใช้ในศาสตร์แห่งกระบี่กระบอง
== ประวัติความเป็นมา ==
จากมติของคณะรัฐมนตรี ได้มีการอ้างอิงถึงสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 8 (หรือสมเด็จพระเจ้าเสือ) ว่าทรงเป็นผู้คิดค้นท่าแม่ไม้ ไม้กลมวยไทย ในแบบฉบับพระเจ้าเสือ กระทั่งมีการทำเป็นตำรามวยไทย เพื่อถ่ายทอดแก่อนุชน
== แม่ไม้มวยไทย ==
แม่ไม้มวยไทย แบ่งออกเป็น 15 ไม้ อันได้แก่ :
=== แม่ไม้มวยไทยท่าอื่น ===
บางสื่อระบุว่า แม่ไม้มวยไทยมีจำนวนถึง 385 ท่า โดยมีท่าที่ยากที่สุดคือ “นารายณ์บั่นเศียร”
== ลูกไม้มวยไทย ==

ลูกไม้มวยไทย เป็นท่าย่อยที่แยกออกไปจากแม่ไม้ โดยผู้ฝึกต้องผ่านการฝึกแม่ไม้มวยไทยก่อน จึงจะสามารถฝึกลูกไม้มวยไทยได้ดี แบ่งออกเป็น 15 ไม้ อันได้แก่ :
เอราวัณเสยงา
บาทาลูบพักตร์
ขุนยักษ์พานาง
พระรามน้าวศร
ไกรสรข้ามห้วย
กวางเหลียวหลัง
หิรัญม้วนแผ่นดิน
นาคมุดบาดาล
หนุมานถวายแหวน
ญวนทอดแห
ทะแยค้ำเสา
หงส์ปีกหัก
สักพวงมาลัย
เถรกวาดลาน
ฝานลูกบวบ
== ในวัฒนธรรมร่วมสมัย ==
ในภาพยนตร์องค์บาก มีเพลง “แม่ไม้มวยไทย” ขับร้องโดยแอ๊ด คาราบาว ประกอบท้ายเรื่อง
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
มวยไทย
กระบี่กระบอง
เหงา เหงา

"เหงา เหงา" (Insomnia) เป็นซิงเกิลเพลงของวรันธร เปานิล ผู้ประพันธ์คำร้องและทำนอง คือ เพิ่มศักดิ์ พิสิษฐ์สังฆการ, สุดเขต จึงเจริญ, และอนันต์ ดาบเพ็ชรธิกรณ์ ผู้เรียบเรียง คือ เพิ่มศักดิ์ พิศิษฐ์สังฆการ เพลงนี้ออกจำหน่ายในวันที่ 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2559
เพลงนี้เป็นแนวอิเล็กทรอนิกส์และซินธ์ป๊อป ว่าด้วยคนเหงา คิดถึงแต่คนรักเก่า เมื่อความโกรธหรือความไม่เข้าใจต่าง ๆ ผ่านพ้นไป ความรู้สึกเหงาก็เข้ามาแทนที่ เน้นสร้างอารมณ์แห่งความคิดถึง โดยไม่มีคำว่า "คิดถึง" อยู่ในเพลง แต่ใช้คำถามว่า จะรู้สึกเหมือนกันหรือไม่
ผู้กำกับมิวสิกวิดีโอเพลงนี้ คือ คงเดช จาตุรนต์รัศมี ซึ่งเคยทำงานกับวรันธรในภาพยนตร์เรื่อง สแน็ป... แค่ได้คิดถึง นอกจากนี้ กันต์ ชุณหวัตร ยังร่วมเล่นมิวสิกวิดีโอ
==การตอบรับ==
จากการจัดอันดับของซี้ดเอฟเอ็ม เพลง "เหงา เหงา" อยู่อันดับ 4 ในผังดนตรีเพลงยอดนิยม 20 เพลงประจำวันที่ 20 มีนาคม พ.ศ. 2559 ซึ่งวัดจากการออกอากาศของคลื่นวิทยุในกรุงเทพมหานครและปริมณฑลจำนวน 40 สถานี
===ชาร์ต===
{|class="wikitable"
!align="left"|ชาร์ต (พ.ศ. 2559)
!align="center"|อันดับสูงสุด
|-
| align = "left"| อินเท็นซีฟวอท์ช มิวสิก ชาร์ต ท็อป 40  เพลงไทยสากล 2016
| align = "center"| 15
|-
| align = "left"| ไอทูนส์สโตร์ไทยแลนด์ ท็อปชาร์ต
| align = "center"| 23
|-
| align = "left"| ซี้ดเอฟเอ็ม ชาร์ตท็อป 20
| align = "center"| 2
|-
| align = "left"| อีเอฟเอ็ม ชาร์ต 94 ท็อป แอรเพลย์
| align = "center"| 23
|-
| align = "left"| ฟังใจ +10 เรียล-ไทม์ ชาร์ต
| align = "center"| 1
|-
| align = "left"| แคตเรดิโอ ชาร์ตท็อป 30
| align = "center"| 1
|-
| align = "left"| 104.5 Fat Radio Chart
| align = "center"| 4
|-
| align = "left"| JOOX Top 100 Chart
| align = "center"| 2
|-
| align = "left"| JOOX Top 50 Thai Songs Chart
| align = "center"| 2
|-
| align = "left"| JOOX Top Top 50 Thai Indie Chart
| align = "center"| 2
|-
|}
==อ้างอิง==
เพลงไทยสากล
เพลงอิเล็กทรอนิกส์ไทย
เพลงซินธ์ป็อปไทย
เพลงในปี พ.ศ. 2559
ซิงเกิลในปี พ.ศ. 2559
เพลงของวรันธร เปานิล
เพลงที่ประพันธ์คำร้องโดยเพิ่มศักดิ์ พิสิษฐ์สังฆการ
เพลงที่ประพันธ์คำร้องโดยสุดเขต จึงเจริญ
เพลงที่ประพันธ์คำร้องโดยอนันต์ ดาบเพ็ชรธิกรณ์
เพลงบันทึกเสียงที่ผลิตโดยเพิ่มศักดิ์ พิสิษฐ์สังฆการ
ซิงเกิลในสังกัดบ็อกซ์มิวสิก
ซิงเกิลในสังกัดมิวสิกมูฟเอนเตอร์เทนเมนต์
คณะเผยแพร่ศาสนาแอละโมในแซนแอนโทนีโอ

คณะเผยแพร่ศาสนาแอละโมในแซนแอนโทนีโอ (Alamo Mission in San Antonio) หรือทั่วไปเรียก ดิแอละโม (the Alamo) เป็นส่วนหนึ่งของแหล่งมรดกโลกคณะเผยแพร่ศาสนาแซนแอนโทนีโอในแซนแอนโทนีโอ รัฐเท็กซัส สหรัฐ ก่อตั้งในคริสต์ศตวรรษที่ 18 เป็นคณะเผยแพร่ศาสนาโรมันคาทอลิกและป้อมปราการ (fortress compound) เป็นสมรภูมิของยุทธการที่ดิแอละโมใน ค.ศ. 1836 ปัจจุบันแอละโมเป็นพิพิธภัณฑ์ในเขตประวัติศาสตร์จัตุรัสแอละโม
ที่แห่งนี้เป็นคณะเผยแพร่ศาสนาของสเปนแรก ๆ ในเท็กซัส สร้างเพื่อการศึกษาแก่อเมริกันพื้นเมืองในพื้นที่หลังเข้ารีตศาสนาคริสต์ ใน ค.ศ. 1793 คณะเผยแพร่ศาสนาถูกเปลี่ยนเป็นโลกวิสัย (secularize) และถูกทิ้ง สิบปีต่อมา กลายเป็นป้อมที่มีหน่วยทหารประจำ คือ กองร้อยบินที่สองซานการ์โลสเดปาร์รัส (Second Flying Company of San Carlos de Parras) ซึ่งคาดว่าจะให้ชื่อคณะเผยแพร่ศาสนานี้ว่า แอละโม ระหว่างการปฏิวัติเท็กซัส พลเอก มาร์ติน เปร์เฟกโต เด โกส (Martín Perfecto de Cos) ของเม็กซิโกยอมจำนนป้อมต่อกองทัพเท็กซัสในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1835 หลังการล้อมเบคาร์ (Siege of Béxar) จากนั้นทหารเท็กซัสจำนวนค่อนข้างน้อยยึดครองป้อมเป็นเวลาหลายเดือน สุดท้ายแพ้ที่ยุทธการที่ดิแอละโมในวันที่ 6 มีนาคม ค.ศ. 1836 เมื่อกองทัพเม็กซิโกถอยจากเท็กซัสอีกหลายเดือนต่อมา พวกเขาทลายกำแพงของดิแอละโมหลายส่วนและเผาอาคารบางหลัง
ในอีกห้าปีต่อมา มีการใช้ดิแอละโมบางครั้งเพื่อประจำทหารทั้งฝ่ายเท็กซัสและเม็กซิโก แต่สุดท้ายก็ถูกทิ้ง ใน ค.ศ. 1849 หลายปีหลังเท็กซัสถูกผนวกเข้าสหรัฐ กองทัพบกสหรัฐเริ่มให้เช่าที่นี้สำหรับใช้เป็นสถานีพลาธิการ (quartermaster's depot) กองทัพบกสหรัฐทิ้งคณะเผยแพร่ศาสนานี้ใน ค.ศ. 1876 หลังมีการก่อสร้างฟอร์ตแซมฮิวสตันในบริเวณใกล้เคียง มีการขายโบสถ์น้อยดิแอละโมให้รัฐเท็กซัส ซึ่งมีการจัดการท่องเที่ยวเป็นครั้งคราวแต่ไม่พยายามฟื้นฟู อาคารที่เหลือถูกขายให้บริษัทพ่อค้าที่ใช้เป็นร้านของชำขายส่ง
หลังก่อตั้งใน ค.ศ. 1892 กลุ่มธิดาสาธารณรัฐเท็กซัสเริ่มพยายามรักษะดิแอละโม ใน ค.ศ. 1905 เอดีนา เอมีเลีย เด ซาบาลา และแคลรา ดริสกอลล์ชักจูงสภานิติบัญญัติรัฐให้ซื้ออาคารที่เหลือสำเร็จ และกำหนดให้กลุ่มธิดาสาธารณรัฐเท็กซัสเป็นผู้อารักขาถาวรของที่นั้น ในช่วงศตวรรรษถัดมา มีความพยายามเป็นครั้งคราวเพื่อโอนการควบคุมของดิแอละโมจากกลุ่มธิดา ต้น ค.ศ. 2015 ผู้ตรวจการที่ดินเท็กซัส จอร์จ พี. บุช ถอนการควบคุมดิแอละโมให้สำนักงานที่ดินทั่วไปเท็กซัสอย่างเป็นทางการ
วันที่ 5 กรกฎาคม ค.ศ. 2015 ดิแอละโมร่วมกับคณะเผยแพร่ศาสนาอีกสี่คณะในอุทยานประวัติศาสตร์แห่งชาติคณะเผยแพร่ศาสนาแซนแอนโทนีโอ ได้รับกำหนดเป็นแหล่งมรดกโลกของยูเนสโก
รัฐเท็กซัส
โบสถ์คริสต์ในสหรัฐอเมริกา
พิพิธภัณฑ์ในสหรัฐ
ฮิราอิซูมิ

ฮิราอิซูมิ วัด สวน และแหล่งโบราณคดีต่าง ๆ ที่แสดงลักษณะของนิกายสุขาวดีในพระพุทธศาสนา คือ แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรมของประเทศญี่ปุ่น ประกอบด้วยแหล่งวัฒนธรรม 5 รายการ และภูเขากินไกซันอันศักดิ์สิทธิ์ ปรากฏเป็นหลักฐานร่องรอยของสถานที่ราชการ กำหนดอายุตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ 11 และ 12 (พุทธศตวรรษที่ 16-17) ในช่วงสมัยที่ฮิราอิซูมิเป็นศูนย์กลางการปกครองของอาณาจักรทางเหนือ และเป็นคู่แข่งกับเกียวโต อาณาจักรนี้สร้างอยู่บนพื้นฐานความคิด ตามคติความเชื่อเรื่องจักรวาล ของพระพุทธศาสนานิกายมหายาน สุขาวดีที่แพร่หลายเข้ามาในญี่ปุ่นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 8 (พุทธศตวรรษที่ 13) สมบัติทางวัฒนธรรมชิ้นนี้แสดงถึงความเป็นดินแดนสุขาวดีอันเป็นที่ปรารถนาของมนุษย์ภายหลังความตาย รวมทั้งความสงบของจิตใจในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ นิกายสุขาวดีจึงพัฒนาขึ้นในการออกแบบและวางผังสวนที่เป็นลักษณะเฉพาะของญี่ปุ่น ด้วยการผสมผสานกันระหว่างการบูชาธรรมชาติตามความเชื่อดั้งเดิมและลัทธิชินโตของชาวญี่ปุ่น
== มรดกโลก ==
ฮิราอิซูมิ วัด สวน และแหล่งโบราณคดีต่าง ๆ ที่แสดงลักษณะของนิกายสุขาวดีในพระพุทธศาสนา ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกในการประชุมคณะกรรมการมรดกโลกสมัยสามัญครั้งที่ 35 เมื่อ พ.ศ. 2554 (ค.ศ. 2011) ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศสด้วยข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ในการพิจารณา ดังต่อไปนี้
(ii) - เป็นสิ่งที่มีอิทธิพลยิ่ง ผลักดันให้เกิดการพัฒนาสืบต่อมาในด้านการออกแบบทางสถาปัตยกรรม อนุสรณ์สถาน ประติมากรรม สวน และภูมิทัศน์ ตลอดจนการพัฒนาศิลปกรรมที่เกี่ยวข้อง หรือการพัฒนาการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ ซึ่งได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่ง หรือบนพื้นที่ใด ๆ ของโลกซึ่งทรงไว้ซึ่งวัฒนธรรม
(vi) - มีความคิดหรือความเชื่อที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับเหตุการณ์ หรือมีความโดดเด่นยิ่งในประวัติศาสตร์
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Chusonji 
แหล่งมรดกโลกในประเทศญี่ปุ่น
แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
สนใบพาย

สนใบพาย  เป็นสนในสกุล Podocarpus กระจายพันธุ์ในบรูไน, อินโดนีเซีย, มาเลเซีย, ปาปัวนิวกินี, ฟิลิปปินส์, สิงคโปร์, และไทย ลักษณะเป็นไม้ยืนต้นขนาดเล็กถึงขนาดกลาง สูง 4-8 เมตร ใบเป็นใบเดี่ยว ออกเรียงสลับรูปรีถึงรูปขอบขนานแกมรูปหอก กว้าง 0.4-0.5 เซนติเมตร ยาว 3-7 เซนติเมตร ดอกแยกเพศ แยกต้น ดอกเพศผู้สีเหลืองอ่อน ออกเป็นช่อแกนคล้ายหางกระรอกตามง่ามใบ เป็นกลุ่ม กลุ่มละ 3-5 ช่อ แต่ละช่อยาว 2-4.5 เซนติเมตร ดอกเพศเมียออกเดี่ยวตามง่ามใบ รังไข่ตั้งอยู่บนก้านส่วนที่บวม ผลกลมมนหรือเบี้ยว ขนาดกว้าง 7 มิลลิเมตร ยาว 9 มิลลิเมตร สนใบพายนิยมปลูกเป็นไม้ประดับ ลำต้นใช้ทำของใช้และใบอาจใช้รักษาโรคปวดข้อได้
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Podocarpus polystachyus - Mangroves of Singapore
ไม้ยืนต้น
ไม้ประดับ
พืชที่ใช้ทำของใช้
ทางหลวงหมายเลข 13 (ประเทศลาว)

ทางหลวงหมายเลข 13  เป็นทางหลวงสายหลักในประเทศลาว เริ่มต้นที่เมืองบ่อเต็นทางเหนือของลาวที่พรมแดนประเทศจีน เชื่อมต่อนครหลวงเวียงจันทน์กับหลวงพระบางในทางเหนือ และลงไปตามแม่น้ำโขงจนสิ้นสุดที่พรมแดนประเทศกัมพูชา เชื่อมต่อกับทางหลวงหมายเลข 7 ในประเทศกัมพูชา นอกจากนี้ ทางหลวงเส้นนี้มีเส้นทางผ่านท่าอากาศยานนานาชาติทั้งสามแห่งของลาว ได้แก่ ท่าอากาศยานนานาชาติวัตไต ท่าอากาศยานนานาชาติหลวงพระบาง และท่าอากาศยานนานาชาติปากเซ เส้นทางระหว่างบ่อเต็นกับนาเตย ระยะทาง 20 กิโลเมตร เป็นส่วนหนึ่งของทางพิเศษคุนหมิง–กรุงเทพ ซึ่งยังเป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงเอเชียสาย 3 อีกด้วย เส้นทางจากนาเตยถึงเวียงจันทน์ ทางหลวงหมายเลข 13 เป็นส่วนหนึ่งของทางหลวงเอเชียสาย 12 และจากเวียงจันทน์ถึงพรมแดนประเทศกัมพูชาเป็นทางหลวงเอเชียสาย 11
ทางหลวงหมายเลข 13 ผ่านเมืองต่าง ๆ ได้แก่ เวียงจันทน์ วังเวียง และหลวงพระบาง ถนนส่วนใหญ่ลาดยางแล้ว แต่ในบางจุดยังชำรุดทรุมโทรม ถนนยังค่อนข้างแคบ โค้งหักศอก ไม่มีเส้นจราจรและแสงสะท้อนบนถนน รถประจำทางที่ผ่านจากเวียงจันทน์ไปหลวงพระบาง จะใช้เวลาเดินทางถึง 8-10 ชั่วโมง
== อ้างอิง ==
ถนนในประเทศลาว