pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
ฟร็องซัว-อ็องรี ตูร์แป็ง

ฟร็องซัว-อ็องรี ตูร์แป็ง (François-Henri Turpin; ค.ศ. 1709–1799) เอกสารไทยบางแห่งเขียนเป็น ตุรแปง เป็นชาวฝรั่งเศสซึ่งเป็น "คนรู้หนังสือ" (man of letters)
==ชีวิต==
ตูร์แป็งเกิดที่ก็อง (Caen) ซึ่งเป็นเมืองในประเทศฝรั่งเศส แรกเริ่มปฏิบัติหน้าที่เป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยก็อง จากนั้นเดินทางไปแสวงโชคที่ปารีส แต่ทำได้มากสุด คือ รับจ้างเขียนหนังสือให้แก่ร้านขายหนังสือ จึงใช้ชีวิตด้วยความยากลำบาก ในช่วงนั้น ตูร์แป็งฝากผลงานที่โดดเด่น คือ การนำผลงานภาษาอังกฤษของเอ็ดเวิร์ด มอนทากิว (Edward Montague) มาแปล หรือที่จริงคือดัดแปลง เป็นผลงานชื่อ อิสตัวร์ ดู กูแวร์เนอม็อง เด ซ็องเซียน เรปูว์บลิก (Histoire du gouvernement des anciennes républiques; "ประวัติศาสตร์การปกครองของสาธารณรัฐโบราณ") เผยแพร่เมื่อ ค.ศ. 1768 และยังรับหน้าที่เขียนภาคต่อให้แก่ผลงานของปีแยร์ โฌแซ็ฟ ดอร์เลอ็อง (Pierre Joseph d'Orléans) ชื่อ อิสตัวร์ เด เรโวลูซียง ด็องเกลอแตร์ (Histoire des revolutions d'Angleterre; "ประวัติศาสตร์การปฏิวัติของอังกฤษ") เผยแพร่เมื่อ ค.ศ. 1786
ตูร์แป็งได้นำบันทึกของปีแยร์ บรีโก (Pierre Brigot) มิชชันนารีชาวฝรั่งเศสในกรุงศรีอยุธยา มาดัดแปลงเป็นหนังสือชื่อ อิสตัวร์ นาตูว์แร็ล เอ ซีวิล ดู รัวโยม เดอ ซียาม (Histoire naturelle et civile du royaume de Siam; "ประวัติศาสตร์ด้านธรรมชาติและพลเมืองของราชอาณาจักรสยาม") เผยแพร่เมื่อ ค.ศ. 1771 แม้จะได้รับความสนใจ แต่ก็เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์ว่า เต็มไปด้วยข้อมูลผิดพลาด และบรีโกเองก็กล่าวหาตูร์แป็งว่า บิดเบือนความคิดของตน หนังสือนี้มีสองเล่ม กรมศิลปากรแปลเป็นภาษาไทย ใหัชื่อเล่มแรกว่า ประวัติศาสตร์แห่งพระราชอาณาจักรสยาม เผยแพร่ใน พ.ศ. 2530 ผู้แปล คือ นายปอล ซาเวียร์ แปลจากภาษาฝรั่งเศสโดยตรง และให้ชื่อเล่มที่สองว่า ประวัติศาสตร์กรุงศรีอยุธยา ฉบับตุรแปง เผยแพร่ใน พ.ศ. 2522 ผู้แปล คือ นางสมศรี เอี่ยมธรรม ข้าราชการของกรม แปลจากคำแปลภาษาอังกฤษอีกทอดหนึ่ง มิได้แปลจากภาษาฝรั่งเศสโดยตรง
นอกจากนี้ ตูร์แป็งยังมีผลงานเด่นอีกสองเรื่อง เรื่องแรก คือ ลา ฟร็องส์ อีลูสทร์ อู เลอ ปลูว์ตาร์ก ฟร็องแซ (La France illustre, ou Le Plutarque français; "ฝรั่งเศสอันรุ่งเรือง หรือพลูทาร์กแบบฝรั่งเศส") เป็นประมวลประวัติบุคคลสำคัญในวงราชการ มีห้าเล่ม เผยแพร่ระหว่าง ค.ศ. 1777–1790 ถูกฌ็อง-ฟร็องซัว เดอ ลา อาร์ป (Jean-François de La Harpe) วิจารณ์ว่า ไม่ได้ทำให้ตูร์แป็งดูเป็นพลูทาร์กหรือเป็นชาวฝรั่งเศสแม้แต่น้อย อีกเรื่อง คือ อิสตัวร์ เด ซ็อม ปูว์บลิก ตีเร ดู ตีแยร์ เอตา (Histoire des hommes publics tires du tiers etat; "ประวัติบุคคลสาธารณะซึ่งหยิบยกมาจากฐานันดรที่สาม") เผยแพร่ใน ค.ศ. 1789
==อ้างอิง==
==บรรณานุกรม==
นักเขียนชาวฝรั่งเศส
บุคคลจากก็อง
ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ

ภาวะฉุกเฉินทางสาธารณสุขระหว่างประเทศ (public health emergency of international concern : PHEIC) คือการประกาศอย่างเป็นทางการโดยองค์การอนามัยโลกซึ่งเหตุการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุขที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อนานาประเทศ จากการแพร่ระบาดระหว่างประเทศและต้องอาศัยความร่วมมือระหว่างประเทศในการรับมือกับเหตุการณ์นั้น ๆ ภายใต้กฎอนามัยระหว่างประเทศ ค.ศ. 2005 (International Health Regulations : IHR) รัฐมีหน้าที่ต้องตอบสนองทันทีต่อภาวะฉุกเฉินดังกล่าว
การประกาศภาวะฯ ได้รับการเผยแพร่โดยคณะกรรมการฉุกเฉิน (EC) ซึ่งประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญระหว่างประเทศที่ดำเนินงานภายใต้ IHR  ภายหลังการระบาดของโรคซาร์สเมื่อปี 2002
ตั้งแต่ปี 2009 เป็นต้นมา องค์การอนามัยโลกได้ประกาศภาวะฉุกเฉินฯ ทั้งสิ้น 6 ครั้ง ประกอบด้วย การระบาดของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009, การระบาดของโรคโปลิโอ 2014, การระบาดของไวรัสอีโบลาในแอฟริกาตะวันตก 2014, การระบาดของไวรัสซิกา 2015–16, การระบาดทั่วของอีโบลาในกีวู และการระบาดทั่วของโควิด-19 การประกาศถือว่าเป็นการชั่วคราวที่ต้องได้รับการทบทวนทุก ๆ สามเดือน
==สรุปการประกาศ==
==อ้างอิง==
องค์การอนามัยโลก
สุขภาพโลก
ความผิดปกติในความคิด

redirect ความผิดปรกติในความคิด
โรคความคิด

redirect ความผิดปรกติในความคิด
โรคทางความคิด

redirect ความผิดปรกติในความคิด
Formal thought disorder

redirect ความผิดปรกติในความคิด
FTD

redirect ความผิดปรกติในความคิด
การลดองค์ประกอบของเซลล์

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
การเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
การเพิ่มหน่วยรับ

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
การลดหน่วยรับ

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
Downregulation and upregulation

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
Upregulation

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
Downregulation

redirect การลดและการเพิ่มองค์ประกอบของเซลล์
สฐิรพงษ์ อาจหาญ

พันเอก สฐิรพงษ์ อาจหาญ  เป็นรองผู้บังคับการกรมทหารราบที่ 15 อดีตผู้บังคับการกรมทหารพรานที่ 48 อดีตผู้บังคับหน่วยเฉพาะกิจนราธิวาส 30 ซึ่งในเหตุการณ์ความไม่สงบในชายแดนภาคใต้ของประเทศไทย เขาเป็นหนึ่งในผู้นำกำลังทหารและตำรวจ เข้าปิดล้อมแกนนำกองกำลังติดอาวุธอาร์เคเค ตลอดจนเป็นหนึ่งในผู้ตรวจสอบที่เกิดเหตุคนร้ายใช้อาวุธสงครามยิงพระครูประโชติรัตนานุรักษ์
== ประวัติ ==
=== ผู้บังคับหน่วยเฉพาะกิจนราธิวาส 30 ===
หลังจากเหตุการณ์ยุทธการที่บาเจาะ พ.ศ. 2556 สฐิรพงษ์ อาจหาญ ผู้บังคับหน่วยเฉพาะกิจนราธิวาส 30 ได้เป็นผู้นำกองกำลังผสมสกัดจับผู้ต้องสงสัย เพื่อสอบสวนขยายผล ส่วนในเดือนสิงหาคมของปีเดียวกัน เขาเป็นผู้นำกองกำลังผสมเข้าปิดล้อมตรวจค้นเป้าหมายสำคัญที่อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส กระทั่งเกิดการยิงปะทะกัน โดยหลังจากการปะทะ เจ้าหน้าที่พบผู้เสียชีวิต 2 คน ซึ่งหนึ่งในนั้นเป็นแนวร่วมกลุ่มก่อเหตุยิงตำรวจเสียชีวิต 4 นาย
และในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2556 เขาเป็นหนึ่งในผู้ร่วมสนธิกำลังทหารและตำรวจกว่า 50 คน เข้าปิดล้อมตรวจค้นบ้านพักที่ต้องสงสัย ณ อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส หลังสืบทราบว่ากองกำลังติดอาวุธของหนึ่งในแกนนำอาร์เคเคหลบซ่อนตัวเพื่อเตรียมก่อเหตุ และเกิดการยิงปะทะกัน กระทั่งตำรวจเสียชีวิต 2 นาย ส่วนกองกำลังติดอาวุธอาร์เคเคเสียชีวิต 4 คน (หนึ่งในนั้นคือเปเล่ดำ) และยอมมอบตัว 7 คน
รวมถึงเดือนมกราคม พ.ศ. 2557 สฐิรพงษ์ได้นำกำลังเจ้าหน้าที่ทหาร 30 นาย เข้าพิสูจน์ทราบพื้นที่ตำบลบาตง อำเภอรือเสาะ จังหวัดนราธิวาส หลังสืบทราบว่ากลุ่มกองกำลังติดอาวุธอาร์เคเคได้แฝงตัว เพื่อเตรียมประชุมวางแผนก่อเหตุในพื้นที่ กระทั่งเกิดการยิงปะทะกัน ก่อนที่อีกฝ่ายหลบหนีไปได้ ส่วนทหารยึดเอ็ม 16 ได้ 1 กระบอก แล้วนำไปตรวจสอบว่าเคยใช้ก่อเหตุที่ใด จากนั้น ในเดือนพฤศจิกายน เขาได้รับการพิจารณาปรับย้ายจากผู้บังคับการกรมทหารราบที่ 151 พัน 2 มาเป็นผู้บังคับการกรมทหารราบที่ 153 พัน 3
=== ผู้บังคับการกรมทหารพรานที่ 48 ===
ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2558 เมื่อครั้งที่เป็นผู้บังคับการกรมทหารพรานที่ 48 เขาได้นำกำลังร่วมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจหน่วยปฏิบัติการพิเศษภูธรจังหวัดนราธิวาส เข้าตรวจค้นพื้นที่เป้าหมาย ณ ตำบลมะรือโบออก อำเภอเจาะไอร้อง จังหวัดนราธิวาส หลังสืบทราบว่ากลุ่มกองกำลังติดอาวุธอาร์เคเคได้แฝงตัว เพื่อประชุมวางแผนก่อเหตุร้ายช่วงเดือนเราะมะฎอน กระทั่งเกิดการยิงปะทะกัน โดยทางเจ้าหน้าที่สามารถจับกุมได้ 2 คน พร้อมยึดกระสุนอาวุธปืนและเครื่องกระสุน เพื่อตรวจสอบในเวลาต่อมา
เดือนมิถุนายน พ.ศ. 2559 เขาได้นำกำลังทหารจากกรมทหารพรานที่ 48 ประมาณ 24 นายออกพิสูจน์ทราบแหล่งซุกซ่อนอาวุธของผู้ก่อความไม่สงบในพื้นที่ ตำบลโต๊ะเด็ง อำเภอสุไหงปาดี จังหวัดนราธิวาส โดยสามารถยึดปืนลูกซองได้ 1 กระบอก และเอ็ม 16 จำนวน 3 กระบอก พร้อมส่งของกลางแก่ชุดนิติวิทยาศาสตร์ เพื่อทำการตรวจลายนิ้วมือสำหรับการขยายผล
เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2561 สฐิรพงษ์ อาจหาญ พร้อมด้วยหน่วยเก็บกู้และทำลายวัตถุระเบิด ตำรวจตระเวนชายแดน 447 รวมถึงเจ้าหน้าที่ทหาร, ตำรวจ และฝ่ายปกครอง เข้าตรวจสอบที่เกิดเหตุคนร้ายลอบยิงอาสาสมัครรักษาดินแดนเสียชีวิต 2 นาย ซึ่งถูกขโมยอาวุธปืนและเสื้อเกราะกันกระสุน
ส่วนเดือนมกราคม พ.ศ. 2562 เขาเป็นหนึ่งในผู้เดินทางมาตรวจสอบที่เกิดเหตุยิงพระครูประโชติรัตนานุรักษ์
== กิจกรรมเพื่อสังคม ==
เดือนกันยายน พ.ศ. 2560 สฐิรพงษ์ อาจหาญ ได้จัดกิจกรรมพหุวัฒนธรรมสานสัมพันธ์พุทธ–มุสลิม เพื่อสร้างความสัมพันธ์ระหว่างศาสนาในการอยู่ร่วมกัน ส่วนในเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2562 เขาได้เข้าร่วมกิจกรรมพบปะเสวนา 2 ผู้นำศาสนา สานสัมพันธ์ สร้างสันติสุข ต้อนรับรอมฎอน
== อ้างอิง ==
ทหารพราน
ทหารบกชาวไทย
บุคคลจากโรงเรียนเตรียมทหาร
ปีแยร์ บรีโก

ปีแยร์ บรีโก (Pierre Brigot, 1 กันยายน 2256-8 พฤศจิกายน 2334) เป็นมิชชันนารีคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีสชาวฝรั่งเศส  และอดีตประมุขมิสซังสยามระหว่าง พ.ศ. 2298-2310
== ประวัติ ==
บรีโกเกิดเมื่อวันที่ 1 กันยายน พ.ศ. 2256 ที่ซุนลี ชู ลัวร์ ในมุขมณฑลออร์เลอ็อง เขาเข้าร่วมคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีสและถูกส่งมายังกรุงศรีอยุธยาเมื่อ พ.ศ. 2284
== ภารกิจในสยาม ==
ใน พ.ศ. 2298 หรือ 14 ปีหลังเดินทางมาเผยแพร่ศาสนาคริสต์ยังสยาม บาทหลวงบรีโกก็ได้รับตำแหน่งเป็นประมุขมิสซังสยามสืบต่อจากฌ็อง เดอ ลอลีแยร์-ปุยกงตา ที่ถึงแก่กรรม
ระหว่างการเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่สองเมื่อ พ.ศ. 2310 บาทหลวงบรีโกก็ได้ถูกทหารพม่ากวาดต้อนกลับไปแต่ก็ได้รับความช่วยเหลือจนได้เดินทางกลับฝรั่งเศส
ต่อมาฟร็องซัว-อ็องรี ตูร์แป็ง นำบันทึกของบรีโกมาดัดแปลงเป็นหนังสือเกี่ยวกับกรุงศรีอยุธยา
== อ้างอิง ==
มุขนายกมิสซังสยาม
สมาชิกคณะมิสซังต่างประเทศแห่งกรุงปารีส
ชาวฝรั่งเศสในประเทศไทย
ชาวต่างชาติในกรุงศรีอยุธยา
บุคคลจากจังหวัดลัวแร
ดีเรียไลเซชัน

redirect ความจริงวิปลาส
ดีเรียไลเซชั่น

redirect ความจริงวิปลาส
ดีเรียวไลเซชัน

redirect ความจริงวิปลาส
ดีเรียวไลเซชั่น

redirect ความจริงวิปลาส
Derealization

redirect ความจริงวิปลาส
ประเทศแอลจีเรียในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศแอลจีเรีย จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศแอลจีเรียได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 13 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 6 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== กรีฑา ==
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศแอลจีเรียในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ดินแดนอเมริกันซามัวในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศอเมริกันซามัว จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศอเมริกันซามัวได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 2 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== เรือใบ ==
{|class="wikitable" style="font-size:90%"
|-
!rowspan="2"|Athlete
!rowspan="2"|Event
!colspan=11|Race
!rowspan=2|Net points
!rowspan=2|Final rank
|- style="font-size:95%"
!1
!2
!3
!4
!5
!6
!7
!8
!9
!10
!M*
|- align=center
|align=left|&nbsp;&nbsp;
|align=left|Men's 470
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
M = Medal race; EL = Eliminated – did not advance into the medal race
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศอเมริกันซามัวในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศอันดอร์ราในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศอันดอร์รา จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศอันดอร์ราได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 1 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== เรือแคนู ==
=== สลาลม ===
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศอันดอร์ราในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศแองโกลาในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศแองโกลา จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศแองโกลาได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 14 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 2 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== แฮนด์บอล ==
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศแองโกลาในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศแอนทีกาและบาร์บิวดาในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศแอนทีกาและบาร์บิวดา จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศแอนทีกาและบาร์บิวดาได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 1 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== กรีฑา ==
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
ประเทศแอนทีกาและบาร์บิวดาในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศอาร์มีเนียในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศอาร์มีเนีย จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศอาร์มีเนียได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 3 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 2 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== ยิมนาสติก ==
Men
== มวยปล้ำ ==
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศอาร์มีเนียในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศอาเซอร์ไบจานในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศอาเซอร์ไบจาน จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศอาเซอร์ไบจานได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 15 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 7 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== กรีฑา ==
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศอาเซอร์ไบจานในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศบาฮามาสในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศบาฮามาส จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศบาฮามาสได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 5 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== กรีฑา ==
Track & road events
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศบาฮามาสในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
เจ้าจอมสังวาลย์ ในรัชกาลที่ 5

เจ้าจอมสังวาลย์ ในรัชกาลที่ 5 เป็นธิดาพระยากระสาปนกิจโกศล (โหมด อมาตยกุล) เกิดเมื่อปี 2409 ต่อมาได้ถวายตัวเป็นเจ้าจอมใน พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เจ้าจอมสังวาลย์ ได้เรียนหนังสือที่บ้านจนอ่านออกเขียนได้ ประกอบกับที่บ้านเป็นที่อยู่ของตระกูลใหญ่ จึงมีพี่น้องชายหญิงรุ่นราวคราวเดียวกันหลายคน และมีญาติที่เชี่ยวชาญการเล่นดนตรีไทยหลายคน เช่น พระยาธรรมสารนิติพิพิธภักดี (ตาด อมาตยกุล)มีศักดิ์เป็นอา เชี่ยวชาญซอสามสาย บุตรของพระยาธรรมสารนิติพิพิธภักดี ชื่อประคอง อมาตยกุล มีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้อง ก็เชี่ยวชาญซอสามสาย และบุตรสาวพระยาธรรมสารนิติ (พลับ อมาตยกุล) ชื่อเหม อมาตยกุล มีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้อง ก็เชี่ยวชาญเรื่องการขับร้องและตีเครื่องประกอบจังหวะ ท่านจึงคุ้นเคยกับดนตรีไทย การขับร้อง และร่วมวงเครื่องสายมาตั้งแต่เด็ก
ได้ถวายตัวเป็นข้าราชการฝ่ายใน และได้เป็นเจ้าจอม ได้ร่วมทำงานมโหรีฝ่ายใน บรรเลงมโหรีเครื่องสี่ ถวายแด่พระเจ้าอยู่หัวในยามทรงว่างพระราชธุระ ในเวลากลางคืน  ท่านได้ถวายตัวอยู่งานพร้อมกับ เจ้าจอมประคอง และ เจ้าจอมมารดาเหม และได้เพื่อนเจ้าจอมรุ่นเดียวกันอีกคนหนึ่ง คือเจ้าจอมมารดาวาด ร่วมบรรเลงมโหรีเครื่องสี่ ประกอบด้วย
เจ้าจอมประคอง - ซอสามสาย
เจ้าจอมสังวาลย์ - กระจับปี่
เจ้าจอมมารดาเหม - ขับร้องและตีเครื่องประกอบจังหวะ
เจ้าจอมมารดาวาด - ขับร้องและตีเครื่องประกอบจังหวะ
วงมโหรีเครื่องสี่ฝ่ายในนี้ ได้ยกเลิกไปเมื่อเจ้าจอมมารดาวาดมีครรภ์ และให้ประสูติพระองค์เจ้า คือ กรมพระกำแพงเพชรอัครโยธิน และเจ้าจอมมารดาเหมมีพระองค์เจ้าหญิงเหมวดี
เจ้าจอมสังวาลย์ ในรัชกาลที่ 5 ภายหลังกราบถวายบังคมลาออกจากฝ่ายในประมาณปี 2436 และได้ถึงแก่อนิจกรรมเมื่อปี 2476
== ลำดับสาแหรก ==
== อ้างอิง ==
พระภรรยาในรัชกาลที่ 5
เจ้าจอม
สกุลอมาตยกุล
ประเทศบาห์เรนในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศบาห์เรน จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศบาห์เรนได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 18 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 2 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== กรีฑา ==
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศบาห์เรนในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศบังกลาเทศในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศบังกลาเทศ จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศบังกลาเทศได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 1 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== ยิงธนู ==
{|class="wikitable" style="font-size:90%"
|-
!rowspan=2|Athlete
!rowspan=2|Event
!colspan="2"|Ranking round
!Round of 64
!Round of 32
!Round of 16
!Quarterfinals
!Semifinals
!colspan="2"|Final / 
|- style="font-size:95%"
!Score
!Seed
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!Rank
|- align=center
|align=left|Ruman Shana
|align=left|Men's individual
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|}
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศบังกลาเทศในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศบาร์เบโดสในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศบาร์เบโดส จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศบาร์เบโดสได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 5 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 1 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== กรีฑา ==
Track & road events
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศบาร์เบโดสในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
ประเทศเบลารุสในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020

ประเทศเบลารุส จะได้เข้าร่วมแข่งขันกีฬาโอลิมปิกฤดูร้อน ครั้งที่ 32 ค.ศ. 2020 (พ.ศ. 2563) ณ เมืองโตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม - 9 สิงหาคม พ.ศ. 2563 คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งประเทศเบลารุสได้ส่งทีมนักกีฬาที่ผ่านรอบคัดเลือกโอลิมปิกแล้วทั้งหมด 47 คน เข้าร่วมการแข่งขันใน 11 ชนิดกีฬา
== จำนวนผู้เข้าแข่งขัน==
== ยิงธนู ==
{|class="wikitable" style="font-size:90%"
|-
!rowspan=2|Athlete
!rowspan=2|Event
!colspan="2"|Ranking round
!Round of 64
!Round of 32
!Round of 16
!Quarterfinals
!Semifinals
!colspan="2"|Final / 
|- style="font-size:95%"
!Score
!Seed
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!OppositionScore
!Rank
|- align=center
|align=left|&nbsp;
|align=left rowspan=3|Women's individual
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|- align=center
|align=left|&nbsp;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|- align=center
|align=left|&nbsp;
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|- align=center
|align=left|&nbsp;&nbsp;&nbsp;
|align=left|Women's team
|
|
|colspan=2 
|
|
|
|
|
|}
== ผลการแข่งขัน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โตเกียว 2020 
โตเกียว 2020 (IOC)
คณะกรรมการโอลิมปิกแห่งชาติญี่ปุ่น
ประเทศเบลารุสในโอลิมปิก
ชาติในโอลิมปิกฤดูร้อน 2020
แจนิส จอปลิน

แจนิส ลิน จอปลิน (Janis Lyn Joplin; 19 มกราคม ค.ศ. 1943 – 4 ตุลาคม ค.ศ. 1970) เป็นนักร้อง-นักแต่งเพลง ชาวอเมริกัน ร้องเพลงในแนวร็อก, โซล และบลูส์ เธอถือเป็นหนึ่งในร็อกสตาร์ที่ประสบความสำเร็จที่สุดในยุคนั้น เป็นที่รู้จักจากการมีเสียงเมซโซ-โซปราโนอันทรงพลัง และการแสดงบนเวทีได้อย่างน่าตื่นเต้น
ปี ค.ศ. 1967 จอปลินมีชื่อเสียงจากการปรากฏตัวในเทศกาลมอนเทอเรย์พอป ที่ตอนนั้นเธอเป็นนักร้องนำวงแนวไซเคเดลิกร็อก ที่ชื่อ
บิกบราเทอร์แอนด์เดอะโฮลดิงคอมแพนีจากซานฟรานซิสโกที่ยังไม่เป็นที่รู้จักมากนัก หลังจากออกอัลบัมสองชุดกับวง เธอก็ออกจากวงมาเป็นศิลปินเดี่ยว โดยมีทีแบ็กอัปของตัวเอง วงแรกชื่อ คอซมิกบลูส์ วงต่อมาชื่อ ฟูลทิลต์บูกีแบนด์ เธอปรากฏตัวในเทศกาลวูดสต็อก และ เฟสติวัลเอกซ์เพรส  จอปลินมี 5 ซิงเกิลที่ติดชาร์ตบิลบอร์ดฮอต 100 รวมถึงซิงเกิลคัฟเวอร์เพลงของคริส คริสตอฟเฟอร์สันที่ชื่อ "Me and Bobby McGee" ขึ้นอันดับ 1 เมื่อเดือนมีนาคม ค.ศ. 1971 เพลงของเธอที่ได้รับความนิยม รวมถึงเพลงฉบับคัฟเวอร์อย่าง "Piece of My Heart", "Cry Baby", "Down on Me", "Ball and Chain" และ "Summertime" ส่วนเพลงของเธอเอง "Mercedes Benz" ถือเป็นเพลงที่บันทึกเสียงเพลงสุดท้ายของเธอ
จอปลินเสียชีวิตจากอุบัติเหตุเสพเฮโรอีนเกินขนาดเมื่อปี ค.ศ. 1970 ด้วยวัย 27 ปี หลังออกอัลบัมสามชุด ส่วนอัลบัมชุดที่ 4 Pearl ออกเมื่อเดือนมกราคม ค.ศ. 1971 สามเดือนหลังเธอเสียชีวิต สามารถขึ้นชาร์ตบิลบอร์ดที่อันดับ 1 ได้ ชื่อของเธอถูกบันทึกไว้ในหอเกียรติยศร็อกแอนด์โรลหลังจากเธอเสียชีวิต ในปี ค.ศ. 1995 นิตยสาร โรลลิงสโตน  ยกให้เธออยู่อันดับ 26 ใน รายชื่อ 100 ศิลปินที่ยอดเยี่ยมที่สุดตลอดกาล เมื่อปี ค.ศ. 2004 และอยู่อันดับ 28 ของรายชื่อ 100 อันดับ นักร้องที่ยอดเยี่ยมที่สุดตลอดกาล เธอยังถือเป็นหนึ่งในนักดนตรีของสหรัฐที่มียอดขายสูงสุด จากข้อมูลของสมาคมผู้ประกอบกิจการเพลงของสหรัฐอเมริกา ยืนยันยอดขายอัลบัมที่ 15.5 ล้านชุด
==อ้างอิง==
นักแต่งเพลงร็อกชาวอเมริกัน
นักร้องอเมริกันที่มีความหลากหลายทางเพศ
นักร้องเด็กชาวอเมริกัน
นักร้องเสียงเมซโซ-โซปราโน
บุคคลจากรัฐเท็กซัส
ศิลปินสังกัดโคลัมเบียเรเคิดส์
ผู้ที่ได้รับรางวัลแกรมมี สาขาศิลปินผู้ประสบความสำเร็จตลอดช่วงชีวิต
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเท็กซัส ออสติน
เสียชีวิตจากการใช้ยา
บูเล

บูเล (bule) เป็นศัพท์ที่ใช้กันทั่วไปในประเทศอินโดนีเซียเพื่อเรียกบุคคลที่เป็นชาวต่างชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้สืบเชื้อสายมาจากยุโรปหรือคนผิวขาว แม้ว่าคำว่า บูเล จะมีความหมายดั้งเดิมว่า "ขาว" แต่ในปัจจุบันก็ใช้เรียกชาวอาหรับ, ชาวแอฟริกาผิวดำ, ชาวญี่ปุ่น  และชนชาติอื่น ๆ เช่นกัน
==ศัพทมูลวิทยา==
บูเล ปรากฏครั้งแรกในคริสต์ศตวรรษที่ 19 หรืออาจจะก่อนหน้า คำว่า บูเล แปลตรงตัวว่า "ขาว" ใช้ในบริบทที่ระบุถึงควาย หนังสือเล่มหนึ่งที่ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1840 ระบุไว้ว่าผู้คนเลือกควายบูเล (ขาว) มากกว่าที่จะเลือกควายฮีตัม (hitam ในปัจจุบันยังคงแปลว่า "ดำ")
ในพจนานุกรมภาษามลายู-ดัตช์ที่ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1869 ระบุคำว่า balar (บาลาร์), sabun (ซาบุน) และ andan (อันดัน) โดยแปลว่า "คนขาว" (wit mensch) และ "คนผิวเผือก" (albino) ส่วนในพจนานุกรมที่ตีพิมพ์ใน ค.ศ. 1894 ระบุคำว่า andan (อันดัน) และ bulei (บูไล) โดยแปลว่า "คนผิวเผือก" (albino) และระบุว่า sabun (ซาบุน, ปัจจุบันแปลว่า สบู่) เป็นคำคุณศัพท์ที่ใช้เรียกสุนัขสีขาวล้วน ส่วนคำว่า balar (บาลาร์) เป็นคำคุณศัพท์ที่ใช้เรียกควายขาวหรือควายเผือก
พจนานุกรมยุคหลัง ๆ มักระบุคำว่า bule (บูเล) โดยนิยามง่าย ๆ ว่า "มีผิวเผือก" อย่างไรก็ตาม ในการใช้สมัยปัจจุบันมักใช้คำยืมภาษาอังกฤษ albino (อัลบีโน) มากกว่า
==อ้างอิง==
คำและวลีภาษาอินโดนีเซีย
สเลอร์เกี่ยวกับชาติพันธุ์และศาสนา
ชุน-ยฺวิ่น

ชุน-ยฺวิ่น  หรือ ฤดูเดินทางแห่งเทศกาลฤดูใบไม้ผลิ เป็นช่วงการเดินทางในประเทศจีน ที่มีการจราจรหนาแน่นสูงเป็นพิเศษระหว่างช่วงตรุษจีน ฤดูเดินทางนี้มักเริ่มต้นประมาณ 15 วันก่อนตรุษจีนและกินระยะเวลายาวนานถึง 40 วัน จำนวนผู้โดยสารที่เดินทางในช่วงชุน-ยฺวิ่นนั้นสูงถึงสามพันล้านคน และถือเป็นการเดินทางย้ายถิ่นประจำปีของมนุษย์ที่ใหญ่ที่สดในโลก (largest annual human migration in the world)
==ที่มา==
มีปัจจัยหลักสามประการที่ทำให้มีการจราจรที่หนาแน่นสูงเป็นพิเศษในช่วงชุน-ยฺวิ่น
ประการแรก เป็นธรรมเนียมปฏิบัติที่มีมาช้านนของชาวจีนที่ต้องมีการรวมญาติหรือพบครอบครัวในช่วงตรุษจีน ผู้คนเดินทางกลับภูมิลำเนาจากเมืองที่ทำงานหรือศึกษา ตั้งแต่การปฏิรูปเศรษฐกิจในทศวรรษ 1970s ได้เกิดการย้ายถิ่นฐานจากชนบทเข้าสู่ตัวเมืองเพื่อเสาะหาโอกาสทางอาชีพและการศึกษา จำนวนแรงงานอพยพนั้นมีการประมาณไว้ที่ 50 ล้านคนในปี 1990 และเพิ่มขึ้นเป็น 150 ล้าน ถึง 200 ล้านคนในปี 2000 ในจำนวนที่กล่าวมานี้เป็นส่วนหนึ่งของผู้ที่มีการเดินทางกลับภูมิลำเนาในช่วงชุน-ยฺวิ่น
ประการที่สอง การปฏิรูปการศึกษาจีน ได้เพิ่มจำนวนนักศึกษาในมหาวิทยาลัย ซึ่งส่วนมากมักศึกษาในสถาบันนอกภูมิลำเนาของตน ช่วงชุน-ยฺวิ่นนั้นไล่เลี่ยหรือตรงกับช่วงหยุดภาคเรียนฤดูหนาวของมหาวิทยาลัย จึงประจวบเหมาะให้เป็นโอกาสในการเดินทางกลับภูมิลำเนาของนักศึกษาที่เดินางมาศึกษาในต่างเมือง ในจำนวนผู้โดยสารรถไฟ 194 ล้านคนในช่วงชุน-ยฺวิ่นของปี 2006 ประกอบด้วย 6.95 ล้านคนที่เป็นนักศึกษาในมหาวิยาลัย
ประการสุดท้าย ชุน-ยฺวิ่นเป็นหนึ่งในโกลเดนวีก (Golden Week) หรือช่วงหยุดยาวของรัฐบาลจีน ทำให้มีประชากรอีกส่วนหนึ่งที่ออกเดินทางท่องเที่ยว นอกเหนือจากประชากรส่วนที่เดินทางกลับภูมิลำเนา
==ดูเพิ่ม==
บาลิกกัมปุง (Balik Kampung) ในมาเลเซีย สิงคโปร์ และบรูไน
มูดิก (Mudik) ในอินโดนีเซีย
==อ้างอิง==
==บรรณานุกรม==
M.W.H., Railroad in the clouds, Trains March 2002
Chinese internet film director Hu Ge has made a parody film about the phenomenon.
== แหล่งข้อมูลอื่น==
ตรุษจีน
การขนส่งในประเทศจีน
เมอร์เดกา

เมอร์เดกา (merdeka) เป็นคำในภาษาอินโดนีเซียและภาษามลายู แปลว่า "เอกราช" หรือ "เสรี" แผลงมาจากคำในภาษาสันสกฤตว่า มหรรทธิกะ (महर्द्धिक) ซึ่งแปลว่า "ร่ำรวย", "รุ่งเรือง" หรือ "มีอำนาจ" ในกลุ่มเกาะมลายูยังใช้คำนี้เรียกทาสที่ได้รับการปลดปล่อยให้เป็นไทแล้ว
คำว่า มาร์ไดเกอร์ (Mardijker) เป็นคำในภาษาดัตช์ซึ่งเพี้ยนมาจากคำในภาษาโปรตุเกสซึ่งมีรากศัพท์มาจากคำสันสกฤตเดียวกัน ใช้เรียกอดีตทาสของโปรตุเกสและเนเธอร์แลนด์ที่มาจากอินเดียและอยู่ในหมู่เกาะอินเดียตะวันออก ดังนั้น ความหมายว่า "เสรี" ของคำว่า เมอร์เดกา ในภาษามลายูจึงมีที่มาจากคำนี้ มาร์ไดเกอร์คือทาสที่เคยนับถือคริสต์นิกายคาทอลิกและถูกนำตัวมาจากอินเดียและหมู่เกาะอินเดียตะวันออกซึ่งจะได้รับการปลดปล่อยเป็นไทหากละทิ้งคาทอลิกและหันมานับถือคริสตจักรปฏิรูปดัตช์แทน
คำนี้มีความสำคัญมากในสมัยขบวนการต่อต้านการล่าอาณานิคมและขบวนเรียกร้องเอกราชในอินโดนีเซีย, มาลายา และสิงคโปร์ซึ่งต้องการเป็นอิสระจากเนเธอร์แลนด์และสหราชอาณาจักร บนเกาะมินดาเนาทางตอนใต้ของฟิลิปปินส์ กลุ่มชนโมโร (Moro) ซึ่งเป็นหนึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์และภาษาเมราเนา (Meranaw), มากินดาเนา (Maguindanaw) และอีรานุน (Iranun) ก็ใช้คำว่า มาราเดกา (maradeka) ในความหมายว่า "เสรีภาพ" หรือ "การปลดปล่อย" กลุ่มการเมืองกลุ่มหนึ่งที่นั่นก็มีชื่อเรียกว่ามาราเดกา
ในภาษาตากาล็อกมีคำว่า มาฮาร์ลีกา (maharlika) ซึ่งมีรากศัพท์สันสกฤตเช่นเดียวกับคำว่า เมอร์เดกา ในภาษามลายู และหมายถึงทาสที่ได้รับการปลดปล่อยในระบบสังคมดั้งเดิมของฟิลิปปินส์
==อ้างอิง==
คำและวลีภาษาอินโดนีเซีย
คำและวลีภาษามลายู