สาธารณรัฐของสหภาพโซเวียต

สาธารณรัฐแห่งสหภาพโซเวียต หรือ สาธารณรัฐสหภาพ (союзные республики, soyuznye respubliki, Republics of the Soviet Union) ของสหภาพโซเวียตชึ่งแบ่งตามเชื้อชาติ การบริหารจะขึ้นตรงไปยังรัฐบาลของสหภาพโซเวียตในประวัติศาสตร์ สหภาพโซเวียตเป็นประเทศที่มีรัฐรวมมากเป็นจำนวนมาก; การปฏิรูปการกระจายอำนาจในยุคของเปเรสตรอยคา ("การปรับโครงสร้าง") และกลัสนอสต์ ("การเปิดกว้าง") ดำเนินการของมีฮาอิล กอร์บาชอฟ จนนำไปสู่การล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี พ.ศ. 2534
== ภาพรวม ==

ตามมาตรา 76 ของรัฐธรรมนูญแห่งสหภาพโซเวียตสาธารณรัฐสหภาพเป็นอธิปไตยรัฐสังคมนิยมโซเวียตที่สหรัฐกับสาธารณรัฐโซเวียตอื่น ๆ ในสหภาพสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต มาตรา 81 ของรัฐธรรมนูญที่ระบุว่า "สิทธิอธิปไตยของสหภาพโซเวียตจะได้รับการปกป้องโดยสหภาพโซเวียต"
ในช่วงการรวมตัวครั้งสุดท้าย สหภาพโซเวียตประกอบด้วย 15 สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตที่เป็นทางการซึ่งทั้งหมด (ยกเว้นสาธารณรัฐรัสเซีย) ได้มีบทในการจัดตั้งและบริหารพรรคคอมมิวนิสต์ภายในสหพันธ์สาธารณรัฐและพรรคคอมมิวนิสต์สหภาพโซเวียต
สหพันธ์สาธารณรัฐนอกอาณาเขตสหพันธรัฐรัสเซีย ส่วนใหญ่ถูกประกอบด้วยอยู่ในดินแดนที่เดิมเป็นของจักรวรรดิรัสเซียและได้ถูกซื้อในระหว่างปี พ.ศ. 2243 จากมหาสงครามเหนือและอนุสัญญาแองโกลรัสเซีย พ.ศ. 2450
ถึงแม้สหภาพโซเวียตประกอบด้วย 15 รัฐแต่มีเพียง 11 รัฐที่มีอิสระในการบริหารยกเว้นจอร์เจียกับกลุ่มรัฐบอลติกซึ่งกลุ่มรัฐบอลติกได้รวมเข้ามาในช่วงการยึดครองรัฐบอลติกซึ่งทำให้ในระดับสากลมองว่าเป็นการยึดครองอย่างผิดกฎหมายตลอดระยะเวลาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2483 - พ.ศ. 2534 
แต่ละสาธารณรัฐมีที่เป็นเอกลักษณ์เป็นของตัวเองของตราประจำชาติของรัฐ ธง เครื่องอิสริยาภรณ์ แต่มีข้อยกเว้นเพลงชาติสหภาพโซเวียตเป็นเพลงประจำชาติทุกรัฐจนถึงปี พ.ศ. 2533  ทุกรัฐในสหภาพโซเวียตมีสิทธิที่จะได้รับเครื่องอิสริยาภรณ์เลนิน
ช่วงกลางคริสต์ทศวรรษ 1980 การเข้ามาควบคุมของมอสโกต่อสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตได้มีน้อยลงจากเปเรสตรอยคาและกลัสนอสต์ของมีฮาอิล กอร์บาชอฟนำไปการเป็นอิสระมากขึ้นของสาธารณรัฐจนทำให้สหภาพโซเวียตล่มสลาย
==สหภาพสาธารณรัฐในสหภาพโซเวียต ==
จำนวนสาธารณรัฐสหภาพของสหภาพโซเวียตในแต่ยุคมีจำนวนที่แตกต่างกันตั้งแต่ 4 ถึง 16 แต่ส่วนใหญ่ประกอบด้วย 15 สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต
{|class="wikitable sortable" style="text-align:right;
|-
! colspan=16 class="unsortable" style="font-size:120%" | 445pxแผนที่สหภาพสาธารณรัฐในปี ค.ศ. 1989
|-
! สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต
! เมืองหลวง
! เข้าร่วม ค.ศ.
! ประชากร (1989)
! ประชากร/USSR pop. (%)
! พื้นที่ (km²) (1991)
! พื้นที่/USSR area (%)
! รัฐเอกราชหลังรัฐเอกราชหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียต
! ลำดับที่
|-
| align = left |  สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย
| align = left | มอสโก
| 1922
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 1
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน
| align = left | เคียฟ (ฮาร์คอฟ ก่อนปี 1934)
| 1922
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 2
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบก
| align = left | ทาชเคนต์ (ซามาร์กันต์ ก่อนปี 1930)
| 1924
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 4
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคาซัค
| align = left | อัลมา-อะตา
| 1936
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 5
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบียโลรัสเซีย
| align = left | มินสค์
| 1922
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 3
|-
| align = left |   สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาเซอร์ไบจาน
| align = left | บากู
| 1922
| 
| 
| 
| 
| align = left |  
| 7
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตจอร์เจีย
| align = left | ทบิลีซี
| 1922
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 6
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทาจิก
| align = left | ดูชานเบ
| 1929
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 12
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตมอลเดเวีย
| align = left | คิชิเนฟ (ชื่อเดิม คีชีเนา)
| 1940
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 9
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคีร์กีซ
| align = left | บิชเคก (ชื่อเดิม ฟรุนเซ / ปิชเปค)
| 1936
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 11
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย
| align = left | วิลนีอุส
| 1940
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 8
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเติร์กเมน
| align = left | อาชกาบัต
| 1924
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 14
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์มีเนีย
| align = left | เยเรวาน
| 1922
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 13
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลัตเวีย
| align = left | ริกา
| 1940
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 10
|-
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเอสโตเนีย
| align = left | ทาลลินน์
| 1940
| 
| 
| 
| 
| align = left | 
| 15
|}
=== อดีตสหภาพสาธารณรัฐในสหภาพโซเวียต ===
{|class="wikitable sortable" style="text-align:right;
|-
|-
! แผนที่
! สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต
! เมืองหลวง
! เข้าร่วม
! พื้นที่ (km²)
! รวมเข้า/แยกออก
|-
| 300px
| align = left |  สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตทรานส์คอเคซัส
| align = left | ทบิลิซี
| 1922–1936
| 
|ได้แยกเป็น สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาร์มีเนีย สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอาเซอร์ไบจาน และสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตจอร์เจีย
|-
| 300px
| align = left |   สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคารีโล-ฟินนิช
| align = left | เปโตรซาวอดสค์
| 1940–1956
| 
|รวมตัวกับ สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย
|}
=== สหภาพอื่น ๆ ในสหภาพโซเวียต ===
{|class="wikitable sortable" style="text-align:right;
|-
|-
! แผนที่/ธงประจำรัฐ
! สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียต
! เข้าร่วม
! หมายเหตุ
|-
|150px
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบลารุส (พ.ศ. 2462)
| พ.ศ. 2462
|รวมตัวกับ สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซียในช่วงสงครามโปแลนด์–โซเวียต ก่อนแยกในปีพ.ศ. 2463
|-
| 150px
| align = left |  สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย-เบลารุส
| พ.ศ. 2462
|ผนวกกับ สหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย โปแลนด์และลิทัวเนีย (ส่วนที่เป็นเอกร่าชในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง)
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตกาลิเซีย
| พ.ศ. 2463
|ผนวกเข้ากับโปแลนด์ ก่อนที่ได้คืนมารวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน
|-
| 150px
| align = left | สาธารณรัฐโซเวียตดอแนตสก์–กรือวึยรีห์
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน
|-
|
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตแบล็กซี เป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน-แบล็กซี
|-
|
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตแบล็กซี
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน เป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน-แบล็กซี
|-
|
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน-แบล็กซี
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตสตัฟโรปอล และสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตกรอซนืย เป็นสาธารณรัฐของสหภาพโซเวียตนอร์ทคอเคเซีย
|-
|
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตสตัฟโรปอล
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน-แบล็กซี และสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตกรอซนืย เป็นสาธารณรัฐของสหภาพโซเวียตนอร์ทคอเคเซีย
|-
|
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตกรอซนืย
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตสตัฟโรปอล และสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตคูบาน-แบล็กซี เป็นสาธารณรัฐของสหภาพโซเวียตนอร์ทคอเคเซียน
|-
|
| align = left | สาธารณรัฐของสหภาพโซเวียตนอร์ทคอเคเซียน
| พ.ศ. 2461
|ยกเลิกหลังถูกฝ่ายขาวยึดครองในช่วงสงครามกลางเมืองรัสเซีย
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลัตเวีย (พ.ศ. 2461–2463)
| พ.ศ. 2461–2463
|ได้รับการปลดจากโปแลนด์ ในช่วงสงครามโปแลนด์–โซเวียต
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย (พ.ศ. 2461-พ.ศ. 2462)
| พ.ศ. 2461
|รวมตัวกับทางตอนเหนือของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบลารุส เป็นสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย-เบลารุส
|-
| 
| align = left | Soviet Republic of Naissaar
| พ.ศ. 2460–2461
|ถูกยึดครองโดยจักรวรรดิเยอรมัน ก่อนที่จะกลายเป็นส่วนหนึ่งของเอสโตเนีย
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตโมกุน
| พ.ศ. 2462
|แยกออกจากสหภาพโซเวียตไปรวมกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยอาเซอร์ไบจาน
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตโอเดสซา
| พ.ศ. 2461
|ผนวกเข้ากับสาธารณรัฐประชาชนยูเครน
|-
| 
| align = left |Taurida Soviet Socialist Republic
| พ.ศ. 2461
|แยกออกจากสหภาพโซเวียต ไปเป็นรัฐเอกราชไครเมีย
|-
|
| align = left |สาธารณรัฐประชาชนยูเครนแห่งโซเวียต
| พ.ศ. 2460–2461
|รวมเข้ากับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตยูเครน
|-
| 
| align = left |สาธารณรัฐตะวันออกไกล
| พ.ศ. 2463–2465
|รวมเข้ากับสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย
|-
| 
| align = left |สาธารณรัฐประชาชนโคราซม์แห่งโซเวียต
| พ.ศ. 2463–2468
|สลายตัวก่อนจะไปรวมกับสหพันธ์สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตรัสเซีย สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกและสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเติร์กเมน
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอับคาเซีย
| พ.ศ. 2464–2474
| กลายเป็น สาธารณรัฐสังคมนิยมปกครองตนเองโซเวียตอับคาเซีย ภายใต้สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตจอร์เจีย
|-
| 
| align = left |สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตบูคารา
| พ.ศ. 2463–2468
|สลายตัวก่อนจะไปรวมกับสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตอุซเบกและสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเติร์กเมน
|-
| 
| align = left | สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเปอร์เซีย
| พ.ศ. 2460–2461
|คืนให้กับจักรวรรดิเปอร์เซีย
|}
===รัฐโซเวียตที่ยังไม่ก่อตั้งขึ้น ===
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเบสซาราเบีย ถูกแทนที่โดยสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตมอลเดเวีย
คณะกรรมการชั่วคราวโปแลนด์
== อ้างอิง ==
สหภาพโซเวียต
สาธารณรัฐโซเวียต
ส