ปรัชญากับวรรณกรรม

ปรัชญากับวรรณกรรม  เป็นศาสตร์ที่เกี่ยวกับการรักษาวรรณกรรมของนักปรัชญาและตัวบททางปรัชญา (วรรณกรรมของปรัชญา) และการรักษาปัญหาทางปรัชญาที่ได้รับการสนับสนุนจากวรรณกรรม (ปรัชญาของวรรณกรรม)

== ปรัชญาของวรรณกรรม ==
ปรัชญาวรรณกรรมเป็นสาขาหนึ่งของสุนทรียศาสตร์ ซึ่งเป็นปรัชญาสาขาหนึ่งที่ตั้งคำถามว่า " ศิลปะคืออะไร"  ปรัชญาสุนทรียะส่วนใหญ่มุ่งเน้นไปที่ศิลปะพลาสติกหรือดนตรีเป็นหลัก    อย่างไรก็ตามด้วยค่าใช้จ่ายของวาทศิลป์   ในความเป็นจริงการอภิปรายในประเด็นปรัชญาสุนทรียะแบบดั้งเดิมนั้นพยายามที่จะกำหนดเกณฑ์ของคุณภาพงานศิลป์ที่ไม่สนใจต่อเนื้อหา   เนื่องจากงานวรรณกรรมเกือบทั้งหมดประกอบด้วยเนื้อหาทางความคิดเป็นหลัก  ทฤษฎีสุนทรียศาสตร์ที่ยึดโยงอยู่กับคุณภาพตามรูปแบบบริสุทธิ์มีแนวโน้มที่จะมองข้ามวรรณกรรม
การมีอยู่ของเรื่องเล่า ทำให้เกิดประเด็นทางปรัชญา   ในเรื่องเล่าผู้ประพันธ์สามารถรวบรวมและผู้อ่านก็จะจินตนาการนึกภาพตาม   ทั้งตัวละครในบันเทิงคดีที่เป็นมนุษย์ รวมไปถึงสิ่งมีชีวิตหรือเทคโนโลยีที่น่าอัศจรรย์   ความสามารถของจิตใจมนุษย์ที่จะจินตนาการและความรู้สึกร่วมทางประสบการณ์   ตัวละครในบันเทิงคดีเหล่านี้ก็เผยให้เห็นถึงธรรมชาติของจิตใจมนุษย์   นวนิยายบางเรื่องอาจถูกมองว่าเป็นการทดลองทางความคิดในด้านจริยศาสตร์  ซึ่งอธิบายถึงตัวละครในนวนิยายซึ่งประกอบไปด้วยแรงจูงใจ  การกระทำและผลที่ตามมาจากการกระทำของพวกเขา   ในแง่นี้นักปรัชญาบางคนได้เลือกรูปแบบการบรรยายที่หลากหลายเพื่อสอนปรัชญาของพวกเขา (ดูด้านล่าง)
=== วรรณกรรมและภาษา ===
ยกตัวอย่าง เช่น พลาโต เชื่อว่าวัฒนธรรมทางวรรณกรรมและเนื้อเพลงของเพลงป๊อป ก็มีอิทธิพลอย่างมากต่อมุมมองด้านจริยธรรมของผู้บริโภค  ในผลงานThe Republic  พลาโตแสดงความเป็นปรปักษ์ต่อเนื้อหาของวัฒนธรรมทางวรรณกรรมในยุคของเขาอย่างรุนแรง  และสนับสนุนการเซ็นเซอร์วรรณกรรมที่ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในสังคมยูโทเปียของเขา
อย่างไรก็ตามเมื่อไม่นานมานี้นักปรัชญาสายต่างๆ ีความแตกต่างกันและเป็นมิตรในการเข้าถึงวรรณกรรม   นับแต่ผลงานของนักประสบการณ์นิยมชาวอังกฤษ และ อิมมานูเอล ค้านท์  ในช่วงปลายศตวรรษที่ 18   ปรัชญาตะวันตกได้หมกมุ่นอยู่กับคำถามพื้นฐานของญาณวิทยา : คำถามของความสัมพันธ์ระหว่าง แนวคิดในจิตใจมนุษย์และโลกที่ดำรงอยู่นอกจิตใจ ซึ่งในความเป็นจริงแล้วมีการดำรงอยู่ของโลกใบนี้จริงๆ  ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาปัญหาทางญาณวิทยาเหล่านี้ได้เปลี่ยนไปเป็นการอภิปรายอย่างแพร่ขยายเกี่ยวกับคำ และความหมาย  ในความเป็นจริงภาษาสามารถเป็นสะพานเชื่อมอุปสรรรคระหว่างจิตใจได้หรือไม่? กลุ่มของปัญหานี้เกี่ยวข้องกับความหมายของภาษาและงานเขียน   บางครั้งก็นำมาอธิบายในนามของการหักเหทางภาษา
ด้วยเหตุนี้เทคนิคและเครื่องมือที่พัฒนาขึ้นสำหรับการวิจารณ์วรรณกรรม และ ทฤษฎีวรรณกรรม จึงมีความโดดเด่นมากขึ้นในกระแสปรัชญาตะวันตกในสมัยศตวรรษที่ 20 ตอนปลาย   นักปรัชญาแต่ละสาขาต่างก็ให้ความสนใจกับวรรณกรรมมากกว่าคนรุ่นก่อน   บางคนพยายามที่จะตรวจสอบคำถามว่าในความเป็นจริงแล้ว เป็นไปได้จริงๆ หรือที่จะใช้คำในการสื่อสาร    มีความเป็นไปได้สำหรับความหมายของผู้เขียนที่ตั้งใจจะสื่อสารโดยตรงกับผู้อ่าน    บางคนพยายามใช้ผลงานวรรณกรรมเป็นตัวอย่างของวัฒนธรรมร่วมสมัยและพยายามเปิดเผยทัศนคติจากจิตไร้สำนึกที่พวกเขาได้แสดงออกมาอยู่ในผลงานเหล่านี้วัตถุประสงค์เพื่อการวิจารณ์ทางสังคม
=== ความจริงของนิยาย ===
ผลงานวรรณกรรมยังก่อให้เกิดปัญหาเกี่ยวกับความจริงและปรัชญาภาษา   ในความเห็นที่มีการศึกษา  อย่างน้อยเป็นเรื่องจริงที่มีบุคคลที่มีชื่อเสียงโด่งดังอย่างเชอร์ล็อค  โฮมส์ อาศัยอยู่ในกรุงลอนดอน   (ดู 'ความจริงในนิยาย' ของ David Lewis, American Philosophyical Quarterly, Vol. 15. ฉบับที่ 1, มกราคม 1978)  นอกจากนี้ยังถือว่าเป็นความจริงที่ ซามูเอล  พีพส์  อาศัยอยู่ในลอนดอน    กระนั้นเชอร์ล็อค โฮมส์ก็ไม่เคยมีตัวตนจริงๆ ในที่ไหนสักแห่งเลย  เขาเป็นเพียงตัวละครในนวนิยาย    ซามูเอล พีพส์  กลับถูกตัดสินว่าเป็นมีตัวตนจริงๆ    ความสนใจร่วมสมัยในโฮมส์และพีพส์ มีความคล้ายคลึงกันมาก   เหตุผลเดียวที่ทำให้ใคร ๆ ก็รู้จักชื่อของพวกเขาเป็นเพราะความสนใจในการอ่านเกี่ยวกับการกระทำและคำพูดของพวกเขา   ข้อความทั้งสองนี้จะปรากฏเป็นคำสั่งที่แตกต่างกันสองแห่งของความจริง   ปัญหาอีกประการหนึ่งที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับค่าความจริงของข้อความเกี่ยวกับโลกสมมุติและตัวละครที่สามารถบอกเป็นนัยได้   แต่ไม่มีที่ใดกล่าวถึงพวกเขาในแหล่งข่าวสำหรับความรู้ของเรา  เช่น เชอร์ล็อค  โฮมส์ (Sherlock Holmes) มีเพียงหัวเดียว หรือ เชอร์ล็อค  โฮมส์ไม่เคยเดินทางไปดวงจันทร์
== วรรณกรรมของปรัชญา ==
=== บทกวีเชิงปรัชญา ===
กวีจำนวนหนึ่งได้เขียนบทกวีเกี่ยวกับปรัชญา   นักปรัชญาที่สำคัญบางคนได้แสดงหลักปรัชญาของพวกเขาในบทกวี  อย่างเช่น  ทฤษฎีการกำเนิดจักรวาลของเฮสิโอด และผลงาน De Rerum Natura ของ ลูเครเทียส เป็นบทกวีเชิงปรัชญาที่สำคัญ   มหากาพย์บางประเภท ก็ใช้สอนปรัชญา   ฤาษีวยาสได้บรรยายมหากาพย์มหาภารตะของอินเดียโบราณเพื่อสอนปรัชญาอินเดียและ ปรัชญาฮินดู   โฮเมอร์ได้นำเสนอคำสอนเชิงปรัชญาบางด้านในมหากาพย์โอดิสซีย์ของเขา
นักปรัชญาตะวันออกจำนวนมากได้อธิบายความคิดในรูปแบบกวี  นักปรัชญาที่สำคัญ ได้แก่ :
ฤาษีวยาส
เหล่าจื่อ
ญาลาลลัดดิน  มุฮัมมัด  รูมี
โอมาร์  คัยยาม
Nizami Ganjavi
เช  สะดี
ฮาฟิซ  ชิราซี
มูฮัมหมัด  อิคบาล
มัทสึโอะ  บะโช
Farid ud-Din Attar
Salah Abd El-sabur
มาห์มุด  ดาร์วิช
Karim Elsaiad
กวีปรัชญาชาวตะวันตกที่มีชื่อเสียง ได้แก่ :
Samuel Taylor Coleridge
St. John of the Cross
T. S. Eliot
Hildegard von Bingen
โฮเมอร์
G. K. Chesterton
จอห์น  มิลตัน
Percy Bysshe Shelley
James Wright
Marianne Moore
ปาโบล  เนรูดา
William Carlos Williams
Mary Oliver
Rainer Maria Rilke
Leslie Marmon Silko
Robert Creeley
Fernando Pessoa
เซอเรน  เคียร์เคอกอร์
ฟรีดริช  นีทเช่อ
Georges Bataille
ลูเครเทียส
=== บันเทิงคดีเชิงปรัชญา ===
นักปรัชญาบางคนได้เขียนงานปรัชญาในรูปแบบบันเทิงคดี   รวมทั้งนวนิยายและเรื่องสั้น (ดูบทความเพิ่มเติมได้ในบันเทิงคดีเชิงปรัชญา ) เรื่องนี้เห็นได้ชัดในวรรณกรรมของปรัชญายุคแรกซึ่งนักปรัชญา เช่น พลาโตได้เขียนบทสนทนาที่มีตัวละครในเรื่องได้อภิปรายในเรื่องปรัชญา; โสกราตีสมักปรากฏเป็นตัวเอกในบทสนทนาของพลาโต  และบทสนทนาเป็นหนึ่งในแหล่งความรู้ที่สำคัญเกี่ยวกับความคิดและคำสอนของโสกราตีสซึ่งบางครั้งก็ยากที่จะแยกแยะสถานภาพที่แท้จริงของโสคราตีสออกจากเพลโต   นักเขียนชาวคริสเตียนยุคแรกจำนวนมาก  รวมถึงนักบุญออกัสติน  โบติอุส และ ปีเตอร์  อาเบลาร์ด  ได้สร้างบทสนทนา   นักปรัชญาสมัยใหม่ตอนต้นหลายคน  เช่น จอร์จ  เบิร์กลีย์  และ  เดวิด  ฮิวม์  ได้เขียนงานประเภทนี้เป็นครั้งคราว
นักปรัชญาคนอื่นอาศัยเรื่องเล่าเพื่อถ่ายทอดคำสอนของพวกเขา   นักปรัชญาอิสลามคลาสสิกสมัยศตวรรษที่ 12  อย่าง Abubacer (Ibu  Tufail) ได้เขียนวรรณกรรมภาษาอาหรับ   Philosophus Autodidactus เป็นการตอบสนองการเชื่อมโยงของนักปรัชญาของ อัลเฆาะซาลี  และ Ibn al - Nafis นักปรัชญาเทววิทยาชาวมุสลิมในศตวรรษที่ 13  ได้เขียนผลงานวรรณกรรมเรื่อง Theologus Autodidactus ซึ่งเป็นการตอบสนองต่อผลงาน Philosophus Autodidactus ของ Abubacer    นักปรัชญาชาวเยอรมันอย่าง ฟรีดริช  นิทเช่อ มักจะกล่าวถึงความคิดของเขาในรูปแบบวรรณกรรมโดยเฉพาะอย่างยิ่งใน Thus Spoke Zarathustra ซึ่งเป็นเรื่องราวของคำสอนของศาสนาโซโรอัสเตอร์   มาร์กี เดอ ซาด  และ  ไอน์ แรนด์  ได้เขียนนวนิยายซึ่งตัวละครทำหน้าที่เป็นกระบอกเสียงสำหรับสถานะทางปรัชญาและปฏิบัติตามให้สอดคล้องกับพวกเขาตามพล็อตเรื่อง   George Santayana  เป็นนักปรัชญาที่เขียนนวนิยายและบทกวี; ความสัมพันธ์ระหว่างตัวละครของ Santayana กับความเชื่อของเขานั้นมีความซับซ้อนมาก   นักอัตถิภาวนิยม   รวมถึงนักเขียนชาวฝรั่งเศสคนสำคัญที่ใช้ผลงานบันเทิงคดีในการถ่ายทอดทัศนะทางปรัชญาซึ่งได้แก่  นวนิยาย Nausea  และ  No Exit ของ  ฌ็อง-ปอล  ซาทร์ และ The Stranger ของ อัลแบร์ กามูส์   การผลิตผลงานทั้งหมดของ Maurice Blanchot   เจ้าของผลงานThe Step Not Beyond  The Madness of the Day และ The Writing of Disaster  ซึ่งถือเป็นงานเขียนที่ขาดไม่ได้สำหรับการรักษาความสัมพันธ์ระหว่างปรัชญากับวรรณกรรม    ผลงาน The Post Card: From Socrates to Freud and Beyond  ของฌาค  แดร์ริดาก็เช่นกัน
นักปรัชญาจำนวนหนึ่งมีอิทธิพลอย่างมีนัยสำคัญต่อวรรณคดี  Arthur Schopenhauer ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลมาจาก ระบบสุนทรียศาสตร์ของโชเปนฮาวด์   บางทีเขาอาจเป็นนักปรัชญาที่มีอิทธิพลมากที่สุดในประวัติศาสตร์วรรณกรรม นวนิยายช่วงหลังของโทมัส ฮาร์ดีกล่าวถึงหัวข้อของ Schopenhauerian บ่อยครั้งโดยเฉพาะในผลงาน Jude the Obscure    โชเปนฮาวด์ยังมีอิทธิพลสำคัญต่อ โจเซฟ คอนราด อีกด้วย    โชเปนฮาวด์มีความเจาะจงน้อยลง   แต่มีอิทธิพลอย่างกว้างขวางมากขึ้นในการ ขบวนการลัทธิสัญลักษณ์นิยม ในวงการวรรณกรรมยุโรป   ไลโอเนล  จอห์นสันยังอ้างถึงสุนทรียศาสตร์ของโชเปนฮาวด์ในเรียงความ The Cultured Faun   ผลงานทั้งหมดของ ฌาค  แดริด้า มีอิทธิพลอย่างมากต่อวงการปรัชญาภาคพื้นทวีปและความเข้าใจบทบาทของวรรณกรรมในสมัยใหม่
งานวรรณกรรมอื่น ๆ ที่พิจารณาว่ามีเนื้อหาเชิงปรัชญา ได้แก่ :
Abubacer, Philosophus Autodidactus
อัลแบร์  กามูร์, The Outsider
โจเซฟ  คอนราด หัวใจแห่งความมืด
Fyodor Doctoevsky, Brothers Karamazov
Fyodor Doctoevsky, อาชญากรรมและการลงทัณฑ์
Jostein Gaarder, โลกของโซฟี
Hermann Hesse, เกมลูกปัดแก้ว
James Joyce, Ulysses
Franz Kafka The Metamorphosis
Milan Kundara, The Unbearable Lightness of Being
Ibn al-Nafis, Theologus Autodidactus
โทมัส แมนน์ The Magic Mountain
ไอริส เมอร์ด็อก, The Sea, the Sea
Robert M. Pirsig, Zen and the Art of Motorcycle Maintenance
Marcel Proust, In Search of Lost Time
วิลเลียม เช็คสเปียร์, แฮมเล็ต
ลีโอ ตอลสตอย, The Death of Ivan Ilyich
ลีโอ ตอลสตอย, War and Peace
Sergio Troncoso, The Nature of Truth
Marguerite Yourcenar, Memoirs of Hadrian
=== การเขียนเชิงปรัชญาในฐานะที่เป็นวรรณกรรม ===
นักปรัชญาจำนวนหนึ่งยังคงอ่านวรรณกรรมเพื่อประโยชน์ทางวรรณกรรมนอกเหนือจากเนื้อหาทางปรัชญา   ปรัชญาในการทำสมาธิของจักรพรรดิโรมัน มาร์กุส  ออเรลิอุสซึ่งเป็นลัทธิสโตอิกแบบประยุกต์  แต่การทำสมาธิยังคงอ่านเพื่อการทำงานทางวรรณกรรมของพวกเขาและยังได้รับการทำงานจิตใจของจักรพรรดิอีกด้วย
ปรัชญาของอาร์ทัวร์  โชเปนฮาวด์ มีชื่อเสียงในด้านคุณภาพและความสามารถในการอ่านร้อยแก้ว  เช่นเดียวกับผลงานบางส่วนของ นักประสบการณ์นิยมชาวอังกฤษ  เช่น  Locke และ Hume   รูปแบบของเซอเรน  เคียร์เคอกอร์ นั้นมักถูกมองว่าเป็นศิลปะเชิงกวีที่ดีงามพอๆกับปรัชญา   โดยเฉพาะในผลงาน Fear and Trembling  และ อื่นๆ   ผลงานของ ฟรีดริช  นิทเชอ  เช่น  Thus Spoke Zarathustra ซึ่งมีความคล้ายกับบทกวีร้อยแก้วและมีภาพและการพาดพิงแทนการโต้เถียง
== ปรัชญาในวรรณกรรม ==
=== นักปรัชญาในวรรณกรรม ===
โสกราตีสปรากฏตัวในบทบาทสมมติเป็นรูปการ์ตูนและเป้าหมายของการเยาะเย้ยในผลงาน The Clouds โดยอริสโตฟาเนส  โสกราตีสปรากฏตัวในบทละครที่แขวนด้วยตะกร้าซึ่งเขาได้ให้คำทำนาย เช่น
ฉันไม่เคยคิดอะไรมาก่อนเลย   เกี่ยวกับปรากฏการณ์บนสวรรค์  ถ้าฉันไม่บังคับจิดใจให้สูงขึ้น  เพื่อผสมผสานความคิดที่ลึกซึ้งของฉันเข้ากับสิ่งที่พวกเขาชอบ -   อากาศ. ถ้าฉันหันความสนใจไปที่สิ่งที่สูงส่ง   แต่อยู่ที่นั่นบนพื้นดิน   ฉันไม่เคยทำ   การค้นพบน้อยที่สุด สำหรับโลกคุณเห็น   ดึงความคิดที่ชื้น ๆ ออกมาโดยการบังคับเข้าสู่ตัวมันเอง -  กระบวนการเดียวกันจะเกิดขึ้นกับต้นเครสน้ำ
นักปรัชญาเต๋าในยุคแรกอย่างจวงจื่อได้แสดงความคิดของเขาเป็นหลักผ่านงานวรรณกรรมขนาดสั้น  เกร็ดความรู้และนิทาน  นักปรัชญาที่สำคัญท่านอื่นในยุคนั้นปรากฏเป็นตัวละครในเรื่องราวเหล่านี้    ทำให้จวงจื่อสำรวจความคิดของพวกเขาอย่างสนุกสนานและได้เทียบเคียงแนวคิดของนักปรัชญาแต่ละท่าน  อย่างเช่น  เหลาจื่อ, เลี่ยจื่อ, Hui Shi  และอื่น ๆ ด้วยตัวเขาเอง    สิ่งสำคัญที่สุดในผลงานของเขา คือ การปรากฏตัวของขงจื่อ และสาวกที่โดดเด่นของเขาซึ่งบางครั้งใช้เพื่อบ่อนทำลายความนิยมที่มีต่อความเข้าใจในปรัชญาขงจื่อหรือเพื่อเสริมสร้างความเข้าใจในการใช้ชีวิตด้วยหลักปรัชญาเต๋าด้วยตัวของจวงจื่อเอง
Jorge Luis Borges อาจจะเป็นนักเขียนนวนิยายแนวปรัชญาในยุคศตวรรษที่ยี่สิบ  เขาเขียนเรื่องสั้น  Averroes's Search ที่มีนักปรัชญาอย่าง Averroes เป็นตัวเอก   โครงเรื่องของเขาได้ชี้ให้เห็นถึงเรื่องราวของเขาแปลความหมายได้อย่างแม่นยำและเป็นตัวอย่างความคิดของนักปรัชญาที่สำคัญรวมถึง จอร์จ  เบิร์กลีย์, อาร์เทอร์  โชเปนฮาวด์ และ เบอร์ทรันด์ รัสเซลล์   เขายังให้ความเห็นเกี่ยวกับบุคคลต่างๆ รวมถึง George Dalgarno ด้วย
ประเด็นสำคัญในนวนิยาย The Name of the Rose  ของ Umberto Eco  เปิดกว้างการค้นพบหนังสือลึกลับที่บรรจุต้นฉบับที่หายสาบสูญของอริสโตเติล   นวนิยายFoucault's Pendulum ของ Eco ในช่วงหลัง  ได้กลายมาเป็นต้นตำรับของนวนิยายแนวระทึกขวัญ หรือ สืบสวนสอบสวน ที่มีการพาดพิงถึงชื่อของนักคิดทางประวัติศาสตร์  ตัวอย่างนวนิยายประเภทนี้ ได้แก่ รหัสลับดาวินชี ของ แดน บราวน์ และ The Rule of Four โดย Ian Caldwell และ Dustin Thomason
นอกจากนี้ Philip K. Dick ผู้ซึ่งมักถูกเปรียบเทียบกับ Borges  โดยยกประเด็นทางปรัชญาจำนวนมากในนวนิยายของเขาทุกอย่างตั้งแต่ปัญหาของ Solipsism ไปจนถึงคำถามมากมายเกี่ยวกับการรับรู้และ ความเป็นจริง
=== นักปรัชญาแนวบันเทิงคดี ===
Jorge Luis Borges แนะนำรูปแบบทางปรัชญาจำนวนมากและนักปรัชญาแนวบันเทิงคดีจำนวนหนึ่งใน เรื่องสั้นของเขา   ขบวนการทางปรัชญาแนวบันเทิงคดีเป็นส่วนหนึ่งของหลักฐานที่ปรากฎในเรื่อง Tlön, Uqbar, Orbis Tertius  และผู้บรรยายนิรนามของเรื่อง Library of Babel  ซึ่งอาจเรียกได้ว่าเป็นนักปรัชญาแนวบันเทิงคดี   นักเทววิทยาแนวบันเทิงคดีเป็นหัวข้อหนึ่งของเรื่องสั้น Three Versions of Judas
นักปรัชญาแนวบันเทิงคดีได้เกิดขึ้นเป็นครั้งคราวผ่านผลงานของโรเบิร์ต เอ. ไฮน์ไลน์ และ Ray Bradbury ผลงาน เขามาจากดาวอังคาร ของไฮน์ไลน์   ได้ปรากฎข้อความยาวที่อาจถือได้ว่าเป็นผู้สืบทอดบทสนทนาทางปรัชญาแนวบันเทิงคดีของโลกยุคโบราณที่เขียนอยู่ภายในโครงเรื่อง
== ดูเพิ่มเติม ==
ศิลปะกับการเมือง
การแปลงานวรรณกรรม
บทวิจารณ์การแปล
ปรัชญาภาษา
นวนิยายแนววิทยาศาสตร์ในฐานะที่เป็นการทดลองทางความคิด
== แหล่งอ้างอิง ==
The Oxford Companion to Philosophy, Ted Honderich, ed., (Oxford University Press, 1995) 
Borges, Jorge Luis, Collected Fictions, 1998. Translated by Andrew Hurley.  .
Magee, Bryan, The Philosophy of Schopenhauer (Oxford University Press, revised edition, 1977) .
== เชื่อมโยงภายนอก ==
Andrew Miller, The Truth Value of Statements Containing Names of Literary Characters as Subjects (2002 thesis)
Philosophy and Literature at Paideia Archive
Philosophy and Literature at Stanford, directed by R. Lanier Anderson and Joshua Landy
Duke's Center for Philosophy, Arts, and Literature, directed by Toril Moi
สุนทรียศาสตร์