แกลดิโอลัส

แกลดิโอลัส (Gladiolus) จัดเป็นพืชหัว (Corm) เมื่อปลูกแล้วจะเกิดหัวใหม่ขึ้นแทนหัวเก่า สามารถใช้ขยายพันธุ์ ได้ต่อไป และยังมีหัวย่อยเกิดขึ้นอีกมากมาย ปัจจุบันนี้มีการผลิตหัวย่อยได้ผลดีที่ภาคเหนือของประเทศไทย 
== ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ==
แกลดิโอลัส แกรนดิฟลอรัส (Gladiolus grandiflorus) เป็นชนิดต้นใหญ่ ช่อดอกอวบยาว และแข็งแรง ดอกใหญ่เรียงชิดกัน ช่อดอกหนึ่ง ๆ อาจมีดอกถึง 20 ดอก และดอกบานพร้อมกันประมาณ 5-7 ดอก
แกลดิโอลัส พรายมูลินัส (Gladiolus primulinus) เป็นชนิดต้นเล็ก ช่อดอกเล็กยาวเรียว ดอกเล็กเรียงห่างกัน จำ นวนดอกในช่อน้อย มีลักษณะพิเศษคือ กลีบบนชั้นในงุ้มงอปรกเกสร
แกลดิโอลัส ทูเบอเจนนิอาย (Gladiolus tubergenii) เป็นชนิดที่ต้นและดอกเล็ก แต่ดอกในช่อเรียงชิดกันใช้ในการผสมเพื่อผลิตแกลดิโอลัสพันธุ์ดอกจิ๋ว
แกลดิโอลัส โควิลลีอาย (Gladiolus covillei) เป็นลูกผสมระหว่าง แกลดิโอลัส คาร์ดินาลิส (Gladiolus cardinalis) ซึ่งเป็นชนิดที่มีต้นสูงใหญ่ ดอกสีแดง กับแกลดิโอลัส ทริสติส (Gladiolus tristis) ซึ่งเป็นชนิดดอกเล็ก สูงไม่เกิน 60 ซม. ใน 1 ช่อมีเพียง 2-4 ดอก มีสีขาวหรือครีม และมีสีม่วงหรือสีน้ำตาลปนอยู่เป็นเส้น
แกลดิโอลัส นานุส (Gladiolus nanus) เป็นประเภทหนึ่งของพันธุ์โควิลลีอายที่ต้นมีขนาดเล็ก ช่อดอกเล็กเรียวยาว ขนาดดอกเล็กบอบบาง มีสองสีในแต่ละกลีบจำ นวนดอกในช่อน้อยและ ดอกจะบานพร้อมกันคราวหนึ่งเพียง 1-2 ดอก ในแต่ละช่อ 
== รายชื่อสายพันธุ์ ==






Gladiolus abbreviatus Andrews
Gladiolus acuminatus F.Bol.
Gladiolus aequinoctialis Herb.
Gladiolus alatus L. (sect. Hebea)
Gladiolus aleppicus Boiss. var. aleppicus
Gladiolus anatolicus
Gladiolus andringitrae Goldblatt
Gladiolus angustus L. (sect. Blandus) : Long-tubed Painted Lady
Gladiolus antandroyi Goldblatt
Gladiolus antholyzoides Baker
Gladiolus appendiculatus G.Lewis
Gladiolus aquamontanus Goldblatt & Vlok
Gladiolus arcuatus Klatt
Gladiolus atropurpureus Baker
Gladiolus atroviolaceus Boiss.
Gladiolus aurantiacus Klatt
Gladiolus aureus Baker : Golden Gladiolus
Gladiolus bellus C. H. Wright
Gladiolus benguellensis Baker (sect. Ophiolyza)
Gladiolus bilineatus G. J. Lewis
Gladiolus boehmii Vaupel (1882)
Gladiolus bojeri (Baker) Goldblatt
Gladiolus brachylimbus Baker (1893)
Gladiolus brachyphyllus F. Bolus or Bolus f.
Gladiolus brevifolius Jacq. (sect. Linearifolius)
Gladiolus brevitubus G. Lewis
Gladiolus buckerveldii (L. Bolus) Goldblatt
Gladiolus bullatus Thunb. ex G. Lewis : Caledon Bluebell
Gladiolus caeruleus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus calcaratus G. Lewis
Gladiolus calcicola Goldblatt
Gladiolus callianthus Mosais : Abyssinian Gladiolus (syn Acidanthera murielae)
Gladiolus canaliculatus Goldblatt
Gladiolus candidus (Rendle) Goldblatt
Gladiolus cardinalis Curtis (sect. Blandus)
Gladiolus carinatus Aiton
Gladiolus carmineus C. H. Wright (sect. Blandus) : Cliff Lily
Gladiolus carneus (sect. Blandus) : Large Painted Lady
Gladiolus caryophyllaceus (Burm. f.) Poiret
Gladiolus cataractarum Oberm.
Gladiolus caucasicus Herb.
Gladiolus ceresianus L. Bolus
Gladiolus citrinus Klatt
Gladiolus x colvillei : Colville's Gladiolus
Gladiolus communis L. (sect. Gladiolus) : Cornflag (type species)
* Gladiolus communis subsp. byzantinus (sect. Gladiolus) - Whistling Jack, Eastern Gladiolus
* Gladiolus communis subsp. communis (sect. Gladiolus)
Gladiolus conrathii Baker (1898)
Gladiolus crassifolius Baker
Gladiolus crispulatus L. Bolus
Gladiolus cruentus T. Moore (sect. Ophiolyza)
Gladiolus curtifolius Marais
Gladiolus cuspidatus
Gladiolus cylindraceus G. Lewis
Gladiolus cymbarius Baker
Gladiolus dalenii Van Geel (sect. Ophiolyza)
Gladiolus debilis Ker Gawler (sect. Homoglossum) : Small Painted Lady
Gladiolus decaryi Goldblatt
Gladiolus decipiens Vaupel
Gladiolus decoratus Baker
Gladiolus delpierrei Goldblatt
Gladiolus densiflorus Baker
Gladiolus deserticolus Goldblatt
Gladiolus dolomiticus Oberm.
Gladiolus dracocephalus Hook.f.
Gladiolus dregei Klatt
Gladiolus dubius
Gladiolus dzavakheticus
Gladiolus ecklonii Lehm.
Gladiolus edulis Burchell ex Ker Gawler
Gladiolus elliotii Baker (sect. Ophiolyza)
Gladiolus emiliae L. Bolus
Gladiolus engysiphon G. Lewis
Gladiolus equitans Thunb. (sect. Hebea)
Gladiolus erectiflorus Baker
Gladiolus exiguus G. Lewis
Gladiolus flanaganii Baker : : Suicide Gladiolus
Gladiolus floribundus Jacq.
Gladiolus fourcadei (L. Bolus) Goldblatt & De Vos
Gladiolus ×gandavensis (sect. Ophiolyza) [= G. dalenii × 'G. oppositiflorus]
Gladiolus garnierii Klatt
Gladiolus geardii L. Bolus
Gladiolus goetzii Harms
Gladiolus gracilis Jacq. (sect. Homoglossum) : Reed Bells
Gladiolus gracillimus Baker
Gladiolus grandiflorus (sect. Blandus)
Gladiolus gregarius Welw. ex Baker (sect. Densiflorus)
Gladiolus griseus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus gueinzii Kunze
Gladiolus guthriei F. Bol. (sect. Linearifolius)
Gladiolus halophilus Boiss. & Heldr.
Gladiolus harmsianus Vaupel
Gladiolus heterolobus Vaupel
Gladiolus hirsutus Jacq. (sect. Linearifolius) : Small Pink Afrikaner
Gladiolus hollandii L. Bolus
Gladiolus horombensis Goldblatt
Gladiolus huillensis (Welw. ex Baker) Goldblatt
Gladiolus hyalinus Jacq.
Gladiolus illyricus W.D.J.Koch - Wild Gladiolus
Gladiolus imbricatus L.
Gladiolus inandensis Baker
Gladiolus incospicuus Baker
Gladiolus inflatus Thunb.
Gladiolus inflexus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus insolens Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus intonsus Goldblatt
Gladiolus invenustus G. J. Lewis
Gladiolus involutus (sect. Hebea)
Gladiolus iroensis (A. Chev.) Marais
Gladiolus italicus P. Mill. (sect. Gladiolus) - Italian Gladiolus, Cornflag
Gladiolus johnstoni Baker (s. d.)
Gladiolus jonquilliodorus Ecklon ex G. Lewis
Gladiolus junodi Baker
Gladiolus kamiesbergensis G. Lewis
Gladiolus karendensis Baker
Gladiolus katubensis De Wild.
Gladiolus klattianus Hutch.
Gladiolus kotschyanus Boiss.
Gladiolus kubangensis Harms
Gladiolus lapeirousioides Goldblatt
Gladiolus laxiflorus Baker
Gladiolus lemoinei
Gladiolus leptosiphon Bolus f.
Gladiolus liliaceus Houtt. (sect. Homoglossum)
Gladiolus linearifolius Vaupel
Gladiolus linearis N.E.Br.
Gladiolus longanus Harms
Gladiolus longicollis Baker (sect. Homoglossum)
* Gladiolus longicollis subsp. longicollis (sect. Homoglossum)
* Gladiolus longicollis subsp. platypetalus (sect. Homoglossum)
Gladiolus loteniensis Hilliard & Burtt
Gladiolus louiseae L. Bolus
Gladiolus lundaensis Goldblatt
Gladiolus luteus Lam.
Gladiolus lyalinus
Gladiolus macneilii Oberm.
Gladiolus macowani Baker
Gladiolus macowanii Baker (s. d.)
Gladiolus macrospathus Goldblatt
Gladiolus maculatus Sweet
Gladiolus magnificus (Harms) Goldblatt
Gladiolus malangensis Baker (1879)
Gladiolus malvinus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus marlothii G. Lewis
Gladiolus martleyi L. Bolus (sect. Homoglossum)
Gladiolus meliusculus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus melleri Baker (sect. Ophiolyza)
Gladiolus micranthus Baker (1901)
Gladiolus microcarpus G. Lewis
Gladiolus microsiphon Baker
Gladiolus milleri Ker Gawler
Gladiolus mirus Vaupel
Gladiolus monticola G. Lewis ex Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus mortonius (sect. Densiflorus)
Gladiolus mostertiae L. Bolus
Gladiolus muenzneri F. Vaup
Gladiolus murielae (sect. Acidanthera) syn Acidanthera murielae, Gladiolus callianthus
Gladiolus natalensis (Eckl.) Hook.
Gladiolus nerineoides G. Lewis
Gladiolus newii Baker
Gladiolus nigromontanus Goldblatt
Gladiolus niveus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus nyasicus Goldblatt
Gladiolus oatesii Rolfe
Gladiolus ochroleucus Baker (sect. Densiflorus)
Gladiolus odoratus L. Bolus
Gladiolus oliganthus Baker
Gladiolus oppositiflorus Herbert (sect. Ophiolyza)
Gladiolus orchidiflorus Andrews (sect. Hebea)
Gladiolus oreocharis Schltr.
Gladiolus pallidus Baker
Gladiolus paludosus Baker
Gladiolus palustris : Marsh Gladiolus
Gladiolus papilio Hook. f. (sect. Densiflorus) : Goldblotch Gladiolus
Gladiolus pappei Baker (sect. Blandus)
Gladiolus pardalinus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus parvulus Schltr.
Gladiolus patersoniae F. Bolus or Bolus f.
Gladiolus pavonia Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus permeabilis Delaroche (sect. Hebea)
Gladiolus perrieri Goldblatt
Gladiolus persicus Boiss.
Gladiolus pillansii G. Lewis
Gladiolus pole-evansii Verd.
Gladiolus praecostatus
Gladiolus praelongitubus G. J. Lewis
Gladiolus pretoriensis Kuntze
Gladiolus priorii (N. E. Br.) Goldblatt & De Vos
Gladiolus prismatosiphon Schltr.
Gladiolus pritzelii Diels
Gladiolus psittacinus Hook.
Gladiolus puberulus Vaupel
Gladiolus pubigerus G. Lewis
Gladiolus pulchellus Klatt
Gladiolus pulcherrimus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus punctulatus Schrank
Gladiolus pusillus Goldblatt
Gladiolus quadrangularis (Burm. f.) Ker Gawler
Gladiolus quadrangulus (Delaroche) Barnard
Gladiolus ramosus
Gladiolus recurvus (sect. Homoglossum)
Gladiolus rehmannii Baker
Gladiolus remotifolius Baker
Gladiolus rigidifolius Baker
Gladiolus robertsoniae F. Bolus or Bolus f.
Gladiolus rogersii Baker
Gladiolus roseovenosus Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus rubellus Goldblatt
Gladiolus rudis Lichtst. ex Roem. & Schult.
Gladiolus rupicola F. Vaupel
Gladiolus saccatus (Klatt) Goldblatt & M.P. de Vos
Gladiolus salteri G. Lewis
Gladiolus saundersii Hook. f. : Saunders' Gladiolus, Lesotho Lily
Gladiolus schlechteri Baker
Gladiolus schweinfurthii Baker
Gladiolus scullyi Baker
Gladiolus serapiiflorus Goldblatt
Gladiolus serenjensis Goldblatt
Gladiolus sericeovillosus Hook. f.
Gladiolus serpenticola Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus somalensis Goldblatt & Thulin
Gladiolus speciosus Thunb.
Gladiolus spectabilis Baker (s. d.)
Gladiolus splendens ( (Sweet) ) Herbert
Gladiolus stefaniae Oberm.
Gladiolus stellatus G. Lewis
Gladiolus subcaeruleus G. Lewis
Gladiolus sufflavus (G. Lewis) Goldblatt & J.C. Manning
Gladiolus sulcatus Goldblatt
Gladiolus taubertianus Schltr.
Gladiolus tenellus Ecklon
Gladiolus tenuis M. Bieb.
Gladiolus teretifolius Goldblatt & De Vos
Gladiolus thomsonii Baker
Gladiolus trichonemifolius (sect. Homoglossum)
Gladiolus tristis (sect. Homoglossum)
* Gladiolus tristis var. concolor (Salisb.) Baker : Ever-flowering Gladiolus
Gladiolus tritoniaeformis
Gladiolus tritoniiformis Kuntze
Gladiolus uitenhagensis Goldblatt & Vlok
Gladiolus undulatus L. (sect. Blandus) : Waved-flowered Gladiolus
Gladiolus unguiculatus Baker
Gladiolus usambarensis Marais ex Goldblatt
Gladiolus uysiae L. Bolus ex G. Lewis
Gladiolus vaginatus F. Bolus or Bolus f. (sect. Homoglossum)
Gladiolus validissimus Vaupel
Gladiolus vandermerwei (L. Bolus) Goldblatt & De Vos
Gladiolus varius F. Bolus or Bolus f.
Gladiolus velutinus De Wild.
Gladiolus venustus G. Lewis (sect. Hebea)
Gladiolus vernus Oberm.
Gladiolus vinoso-maculatus Kies
Gladiolus violaceo-lineatus G. Lewis
Gladiolus virescens Thunb. (sect. Hebea)
Gladiolus viridiflorus G. Lewis
Gladiolus viridis Aiton
Gladiolus watermeyeri (sect. Hebea)
Gladiolus watsonioides Baker
Gladiolus watsonius Thunb. (sect. Homoglossum)
Gladiolus woodii Baker
Gladiolus zimbabweensis Goldblatt
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่มเติม ==
 ไม้ดอกไม้ประดับ
วงศ์ว่านแม่ยับ