ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ

ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ แยกออกจากทางรถไฟสายเหนือที่สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี โดยในเส้นทางตอนล่าง จะผ่านจังหวัดสระบุรี จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดบุรีรัมย์ จังหวัดสุรินทร์ จังหวัดศรีสะเกษ สุดปลายทางที่สถานีรถไฟอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานี รวมระยะทาง 575 กิโลเมตร ส่วนเส้นทางตอนบนแยกจากเส้นทางตอนล่างที่สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ จังหวัดนครราชสีมา ผ่านจังหวัดขอนแก่น จังหวัดอุดรธานี จังหวัดหนองคาย ข้ามสะพานมิตรไทย-ลาวแห่งที่ 1 และสุดปลายทางที่สถานีรถไฟท่านาแล้ง ประเทศลาว รวมระยะทาง 628 กิโลเมตร และที่สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย จะมีเส้นทางลัดไปเชื่อมที่สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ อำเภอบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา ของเส้นทางตอนบน
ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นเส้นทางที่มีความสำคัญในประวัติศาสตร์รถไฟไทย เนื่องจากเป็นเส้นทางที่เปิดเดินรถสายแรก จากสถานีรถไฟกรุงเทพ ถึงสถานีรถไฟนครราชสีมา
== ประวัติ ==
9 มีนาคม พ.ศ. 2434 - เริ่มก่อสร้างทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
26 มีนาคม พ.ศ. 2439 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟอยุธยา
21 ธันวาคม พ.ศ. 2443 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟนครราชสีมา
1 เมษายน พ.ศ. 2468 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟบุรีรัมย์
1 สิงหาคม พ.ศ. 2471 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟศรีสะเกษ
1 เมษายน พ.ศ. 2473 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟอุบลราชธานี นอกจากนี้ กรมรถไฟหลวงได้สร้างทางรถไฟสายสั้น ๆ แยกจากสถานีรถไฟบุ่งหวาย ไปถึงริมแม่น้ำมูล แต่ปัจจุบันเลิกใช้งานแล้ว
หลังจากนั้น กรมรถไฟหลวงจึงกำหนดให้สร้างทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน เพื่ออำนวยความสะดวกแก่ประชาชนชาวอีสานตอนบนด้วย
1 เมษายน พ.ศ. 2476 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟขอนแก่น
24 มิถุนายน พ.ศ. 2484 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟอุดรธานี
13 กันยายน พ.ศ. 2498 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟนาทา
1 มกราคม พ.ศ. 2501 - เปิดเดินรถถึงสถานีรถไฟหนองคาย
นอกจากนี้ ยังมีการก่อสร้างทางรถไฟจากสถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย-สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ขึ้น เปิดเดินรถครบทั้งสายเมื่อ 19 สิงหาคม พ.ศ. 2510
=== รถไฟทางคู่ ===
ในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2562 การรถไฟแห่งประเทศไทยได้เปิดใช้งานสถานีรถไฟบ้านไผ่ ซึ่งสร้างขึ้นใหม่แทนสถานีเดิมเพื่อรองรับรถไฟทางคู่ช่วงชุมทางถนนจิระ–ขอนแก่น ต่อมาในวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2562 ได้เปิดใช้งานสถานีรถไฟขอนแก่น ซึ่งเป็นสถานียกระดับ
== สถานีรถไฟ ==
สถานีรถไฟสระบุรี - สถานีรถไฟประจำจังหวัดสระบุรี เดิมชื่อ สถานีรถไฟปากเพรียว
สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย - ชุมทางรถไฟแยกระหว่างสายตอนบนและตอนล่าง เชื่อมต่อกับทางรถไฟสายพระพุทธฉาย ในเส้นทางรถไฟสายตะวันออก ที่สถานีรถไฟชุมทางคลองสิบเก้า
สถานีรถไฟปากช่อง - สถานีแรกในเขตจังหวัดนครราชสีมา ก่อนเข้าสู่ป่าดงพญาเย็น-เขาใหญ่
สถานีรถไฟนครราชสีมา - สถานีที่ใหญ่ที่สุดในเส้นทาง เดิมชื่อ สถานีรถไฟโคราช มีทางรถไฟแยกไปกองบัญชาการช่วยรบที่ 2 (บชร.2) ปัจจุบันยังใช้งานอยู่
สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ - ชุมทางแยกระหว่างสายตอนบนกับตอนล่าง อยู่ใกล้กับกองบัญชาการช่วยรบที่ 2 (บชร.2) มากที่สุด
สถานีรถไฟบุรีรัมย์ - สถานีรถไฟประจำจังหวัดบุรีรัมย์ มีทางรถไฟแยกไปลานหินเขากระโดง ปัจจุบันยังใช้งานอยู่
สถานีรถไฟสุรินทร์ - สถานีรถไฟประจำจังหวัดสุรินทร์
สถานีรถไฟศรีสะเกษ - สถานีรถไฟประจำจังหวัดศรีสะเกษ
สถานีรถไฟอุบลราชธานี - สถานีปลายทางของเส้นทางตอนล่าง
สถานีรถไฟลำนารายณ์- สถานีรถไฟบนเส้นทางรถไฟสายลำนารายณ์
สถานีรถไฟจัตุรัส - สถานีรถไฟประจำจังหวัดชัยภูมิ
สถานีรถไฟขอนแก่น - สถานีรถไฟประจำจังหวัดขอนแก่น ยกเลิกอาคารสถานีเดิมเมื่อปี 2560 และเปิดใช้งานในรูปแบบสถานียกระดับเมื่อปี 2562 เพื่อรองรับรถไฟทางคู่
สถานีรถไฟอุดรธานี - สถานีรถไฟประจำจังหวัดอุดรธานี
สถานีรถไฟหนองคาย - สถานีปลายทางเส้นทางตอนบน มีทางรถไฟไปยังประเทศลาว เชื่อมต่อที่สถานีรถไฟท่านาแล้ง
สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางรถไฟระหว่างสายลำนารายณ์และสายตอนบนหลัก
== พื้นที่ที่เส้นทางผ่าน ==
==โครงการในอนาคต==
===รถไฟทางคู่===
ใน พ.ศ. 2560 การรถไฟแห่งประเทศไทย กำลังปรับปรุงทางรถไฟเดิมจากทางเดี่ยวเป็นทางคู่ โดยแบ่งช่วงการก่อสร้างดังนี้
มาบกะเบา-คลองขนานจิตร (รวมอุโมงค์รถไฟ) (อยู่ระหว่างการก่อสร้าง)
คลองขนานจิตร-ชุมทางถนนจิระ (อยู่ระหว่างปรับแบบก่อสร้าง ในเขตอำเภอเมืองนครราชสีมา)
ชุมทางถนนจิระ-ขอนแก่น (เปิดให้บริการ)
ขอนแก่น-หนองคาย (คณะรัฐมนตรีอนุมัติให้ดำเนินการประกวดราคาก่อสร้าง วันที่ 16 ตุลาคม 2566)
ชุมทางถนนจิระ-อุบลราชธานี (โครงการ)
===โครงการทางรถไฟสายใหม่===
โครงการทางรถไฟสายใหม่ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เป็นข้อเสนอแผนงานการพัฒนาโครงข่ายของกรมขนส่งทางรางในชื่อ "R-Map" ดังนี้ 
อุบลราชธานี-ช่องเม็ก (ส่วนต่อขยายทางรถไฟสายอุบลราชธานี)
บ้านไผ่-มหาสารคาม-ร้อยเอ็ด-มุกดาหาร-นครพนม (อยู่ระหว่างการก่อสร้าง)
บ้านไผ่-นครสวรรค์
บึงกาฬ-ด่านช่องจอม สุรินทร์
จัตุรัส-ชัยภูมิ-หนองบัวลำภู-เลย
มุกดาหาร-อำนาจเจริญ-อุบลราชธานี
หนองคาย-บึงกาฬ-นครพนม
อุบลราชธานี-นาตาล
อุดรธานี-สกลนคร-นครพนม
ปราจีนบุรี-โนนไทย
บำเหน็จณรงค์-โนนไทย
== ดูเพิ่ม ==
ทางรถไฟสายเหนือ
ทางรถไฟสายใต้
ทางรถไฟสายตะวันออก
ทางรถไฟสายแม่กลอง
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
แผนที่เส้นทางรถไฟ รฟท. 
เส้นทางรถไฟระหว่างประเทศ
เส้นทางรถไฟในประเทศไทย
เส้นทางรถไฟที่เปิดทำการในปี พ.ศ. 2439
ทางรถไฟในกรุงเทพมหานคร
ทางรถไฟในจังหวัดปทุมธานี
ทางรถไฟในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ทางรถไฟในจังหวัดสระบุรี
ทางรถไฟในจังหวัดนครราชสีมา
ทางรถไฟในจังหวัดบุรีรัมย์
โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดสุรินทร์
โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดศรีสะเกษ
โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดอุบลราชธานี
ทางรถไฟในจังหวัดลพบุรี
โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดชัยภูมิ
ทางรถไฟในจังหวัดขอนแก่น
โครงสร้างพื้นฐานด้านการขนส่งในจังหวัดอุดรธานี
ทางรถไฟในจังหวัดหนองคาย