เทพธรรมบาล 24 พระองค์

ยี่สิบสี่เทพธรรมบาลจีน หรือ คณะธรรมบาลเทพยี่สิบสี่องค์ (จีน: 二十四諸天; พินอิน: Èrshísì Zhūtiān), ในบางท้องที่อาจจัดกลุ่มเป็น ยี่สิบเทพธรรมบาลจีน หรือ คณะธรรมบาลเทพยี่สิบองค์ (จีน: 二十諸天; พินอิน: Èrshí Zhūtiān), คือคณะกลุ่มของธรรมบาลในคติพระพุทธศาสนานิกายมหายานแบบจีนซึ่งได้รับการยกย่องและสักการะ บูชาและปฏิบัติบูชา ในฐานะผู้พิทักษ์รักษาธรรม. ในคณะกลุ่มนี้ประกอบด้วยเทพยดา, พญานาค, ผู้ทรงวัชระ และอื่นๆ, ส่วนใหญ่มาจากคติพราหมณ์ - ฮินดู และบางส่วนมาจากลัทธิเต๋า
== ภาพรวม ==
ตามประวัติศาสตร์ของศาสนาพุทธในอินเดีย เดิมมีเทวดาอยู่สิบหกองค์ซึ่งถือเป็นธรรมบาล กลุ่มคณะเทวดาเหล่านี้ เช่น พระอิศวร พระอินทร์ และพระพรหมเดิมทีเป็นเทพเจ้าฮินดูยุคต้นและในพระเวทที่รวมเข้ากับพุทธศาสนาในอินเดีย อย่างไรก็ตาม เทวดาอื่นๆ ได้แก่ พระอาทิตย์ พระจันทร์ พระยม และท้าวสาครนาคถูกอัญเชิญเข้ามาในกลุ่มคณะเป็นยี่สิบองค์ ในเวลาต่อมาได้เพิ่มพญากินนร เมื่อพระพุทธศาสนามาถึงประเทศจีนและได้รับความนิยมจนกลายเป็นศาสนาหลัก ศาสนาพุทธก็สอดคล้องกับวัฒนธรรมพื้นเมืองเทพเจ้าลัทธิเต๋าสามองค์ ได้แก่ เจ้าพ่อดาวเหนือ, จ้าวพ่อเขาไท่ และเจ้าพ่อสายฟ้า ได้รับการอัญเชิญเข้าในกลุ่มคณะ ทำให้เกิดหมู่คณะธรรมบาลยี่สิบสี่องค์ในปัจจุบัน
ความเลื่อมใสของหมู่คณะเทพเจ้าทั้งยี่สิบสี่องค์ได้สืบสานสืบต่อกันมาในประเพณีทางพระพุทธศาสนาจีนประเพณี ในวัดและอารามของจีน ส่วนใหญ่จะประดิษฐานรูปปั้นหมู่เทพเจ้าเหล่านี้ในส่วนของนอกพระอุโบสถในวิหารด้านนอก, หรือแท่นบูชาชั่วคราวสำหรับเทวดาทั้งยี่สิบสี่องค์ตั้งอยู่นอกธรณีประตูชี้ขึ้นสู่สวรรค์ พิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับคณะเทพเหล่านี้ ขนานว่า "ก๊งจูเทียน" (Gōngfó Zhāitiān - 供佛齋天) หรือเพียงแค่ "ไจ้เทียน" (Zhāitiān - 齋天), ที่ซึ่งคณะเทพเจ้าทั้งยี่สิบสี่องค์ได้รับการเคารพ (แต่ไม่บูชาเป็นสรณะหลัก) โดยดำเนินการตามประเพณีในวัดทางพุทธศาสนาของจีนในวันที่เก้าของเดือนที่หนึ่งของปฏิทินจีนซึ่งโดยปกติทั่วไปเป็นการระลึกถึงวันฉลองตามประเพณีของเง็กเซียนฮ่องเต้แห่งลัทธิเต๋า พิธีนี้เริ่มต้นขึ้นในสมัยราชวงศ์สุยโดยพระอาจารย์จือยี(智顗 - Zhiyi) แห่งประเพณีนิกายเทียนไถตามพิธีกรรมที่กำหนดไว้ในพระสูตรสุวรรณประภาโสตตมราชาสูตรและได้สืบทอดสืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน ในบางวัดบางที่ หมู่เทพเจ้าลัทธิเต๋าสามองค์และพญากินนรจะไม่รวมอยู่ในรายชื่อ และเทวดาที่เหลือจะได้รับการเคารพในฐานะเทพคุ้มครองยี่สิบองค์ (จีน: 二十諸天; พินอิน: Èrshí Zhūtiān)
== พิธีกงจูเทียน ==
เทพธรรมบาล 24 พระองค์ หรือ ยี่สิบสี่เทพธรรมบาล  คือ เหล่าพระโพธิสัตว์และเทพยดากลุ่มหนึ่งตั้งจิตปรารถนาให้ปวงสรรพสัตว์ได้บำเพ็ญบารมีโดยสะดวก จึงพร้อมกันตั้งปณิธานเป็นผู้คุ้มครองอารักขาพระธรรมแห่งพระองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า และเหล่าพุทธบริษัทผู้ดำเนินตามพระรัตนตรัย ตามความเชื่อของศาสนาพุทธในประเทศจีน พระโพธิสัตว์ผู้เป็นธรรมบาลคุ้มครองพระศาสนาเหล่านี้ มีปรากฏพระนามอยู่ใน สุวรรณประภาโสตตมราชาสูตร (กิมกวงเม้งจุ้ยเส่งอ้วงเก็ง) ฝ่ายมหายาน พระสูตรนี้ กล่าวถึงเหล่าพระโพธิสัตว์ ท้าวจตุโลกบาลและเหล่าทวยเทพทั้งหลายซึ่งปรากฏชื่อทั้งหมดมียี่สิบสี่พระองค์ พร้อมกันตั้งปณิธานต่อเบื้องหน้าพระพักตร์แห่งองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า ขอถึงรัตนตรัยเป็นที่พึ่งและประกาศตนเป็นธรรมบาลคุ้มครองพระสัทธรรมและเหล่าพุทธบริษัท ให้บำเพ็ญบุญบารมีโดยยิ่งขึ้น พระสูตรนี้จึงเป็นที่มาของพิธีบูชาเทพธรรมบาลโพธิสัตว์ (พิธีกงจูเทียน) ในปัจจุบัน
== รายพระนาม 24 เทพธรรมบาล ==
{| width=100% class="wikitable"
!ลำดับ
!พระรูป
!พระนาม
!บทบาท
|-
| align = "center"| 1|| align = "center"|100px ||align="center"|พระแม่ลักษมี||align="center"|เทพีแห่งสิริมงคลและโชคลาภ (พระลักษมีในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"| 2|| align = "center"|100px ||align="center"|พระแม่สุรัสวดี||align="center"|เทพีแห่งศิลปวิทยาการ (พระสุรัสวดีในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|  3|| align = "center"|100px ||align="center"|ท้าวมหาพรหม||align="center"|เทพแห่งความเจริญและการสรรค์สร้าง (พระพรหมในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|4|| align = "center"|100px ||align="center"|ท้าวสักกะเทวราช||align="center"| เจ้าแห่งสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ (พระอินทร์ในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|5 - 6 - 7 - 8|| align = "center"|100px ||align="center"|จาตุมหาราชิกา||align="center"|ทั้งสี่องค์ได้แก่ ท้าวธตรฐ(เจ้าแห่งคนธรรพ์)ท้าววิรุฬหก(เจ้าแห่งกุมภัณฑ์)ท้าววิรูปักษ์(เจ้าแห่งนาค)ท้าวเวสสุวรรณ	หรือ ท้าวกุเวรในศาสนาฮินดู)(เจ้าแห่งยักษ์)
|-
| align = "center"|9|| align = "center"|100px ||align="center"|พระอาทิตย์||align="center"|เทพดวงอาทิตย์(พระอาทิตย์ในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|10|| align = "center"|100px ||align="center"|พระจันทร์||align="center"|เทพแห่งดวงจันทร์ (พระจันทร์ในศาสนาฮินดู)
|-
|-
| align = "center"|11|| align = "center"|100px ||align="center"| พระวัชรปาณีโพธิสัตว์คุยหบดี ||align="center"|เทพธรรมบาลผู้ปราบมารศาสนา
|-
| align = "center"|12|| align = "center"|100px ||align="center"| พระอิศวร||align="center"|เทพแห่งการทำลายล้างอธรรม (พระศิวะในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|13|| align = "center"|100px ||align="center"|ท้าวปัญจิกมหาเสนา ||align="center"|เสนายักษ์บริวารของท้าวเวสสุวรรณ
|-
| align = "center"|14|| align = "center"|100px ||align="center"| พระขันธกุมาร||align="center"|เทพการยุทธนาสงคราม	(พระขันทกุมารในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|15|| align = "center"|100px ||align="center"| พระแม่ธรณี||align="center"|เทพธิดาพื้นปฐพี หรือ (พระแม่ธรณีในเถรวาท) (พระภูเทวีหรือพระแม่ปฤถวีในศาสนาฮินดู)
|-
| align = "center"|16|| align = "center"|100px ||align="center"| พระรามสูรจีน ||align="center"|เทพแห่งความปีติรื่นรมย์
|-
| align = "center"|17|| align = "center"|100px ||align="center"| พระมรีจิเทวี ||align="center"|พระมารดาแห่งดาราฤกษ์ (อุษาเทวีหรือพระแม่วาราหีในศาสนาฮินดู
|-
| align = "center"|18|| align = "center"|100px ||align="center"| พระนางหาริตีเทวี ||align="center"|ยักษิณีผู้อภิบาลทารก
|-
| align = "center"|19|| align = "center"|100px ||align="center"| ท้าวสาครนาคราช ||align="center"| เจ้าแห่งหมู่นาคราชและมหาสมุทร
|-
| align = "center"|20|| align = "center"|100px ||align="center"| ท้าวพญายมราช||align="center"|  เจ้าแห่งนรก พระยมในศาสนาฮินดู
|-
| align = "center"|21|| align = "center"|100px ||align="center"| ท้าวกินนรราชา ||align="center"|เจ้าแห่งไฟและหมู่กินนรกินนรี
|-
| align = "center"|22|| align = "center"|100px ||align="center"| เจ้าพ่อดาวเหนือ (เทพนักษัตร) ||align="center"| เทพแห่งดวงดาวจักรราศี
|-
| align = "center"|23|| align = "center"|100px ||align="center"| เจ้าแม่ต้นโพธิ์ ||align="center"| เทวีผู้อารักขาต้นพระศรีมหาโพธิ์
|-
| align = "center"|24|| align = "center"|100px ||align="center"| ท้าวไตรตรึงษ์เทพ ||align="center"| เทพแห่งสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
|-
|}
== วรรณกรรม ==
คณะเทพทั้งยี่สิบสี่องค์มีบทบาทและถูกกล่าวถึงในนวนิยายชื่อดังสมัยราชวงศ์หมิงในคริสต์ศตวรรษที่ 16(ปลายพุทธศตวรรษที่ 21 ) คือ ไซอิ๋ว (หนึ่งสี่สุดยอดวรรณกรรมจีน) ในฐานะเทพบริวารของพระโพธิสัตว์เจ้าแม่กวนอิม (หรือ พระอวโลกิเตศวรโพธิสัตว์) อันสถิตย์สถาพร ณ วัชรอาสน์โพธิมัณฑะ (Bodhimaṇḍa - 道場) บนเกาะของเกาะโปตละโลกา บทบาทในวรรณกรรมคณะเทพเหล่านี้ทำหน้าที่เป็นสาวกที่ฟังพระโพธิสัตว์เจ้าแม่กวนอิมอธิบายคำสอนทางพุทธศาสนาตลอดจนผู้พิทักษ์เกาะของพระนาง
== ภาพประกอบ ==
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 4 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของ ท้าวปัญจิกมหาเสนา (Sànzhī Dàjiàng) ทางซ้าย, พระอินทร์ (Dìshìtiān) กลาง และ ท้าวมหาพรหม (Dàfàntiān) ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 1 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของ ท้าวกินนรราชา (Jǐnnàluó) ทางซ้าย พระอิศวร (Dàzìzàitiān or Móxīshǒuluótiān) ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 8 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของพระวัชรปาณีโพธิสัตว์ (Mìjī Jīngāng) ทางซ้ายและ พระมรีจิเทวี (Mólìzhītiān) ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 6 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของท้าวพญายมราช (Yánmóluówáng) ทางซ้าย, พระแม่สุรัสวดี (Biàncáitiān) กลางและ พระรามสูรจีน ขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 7 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของเจ้าพ่อดาวเหนือ (เทพนักษัตร) ทางซ้าย, ท้าวไตรตรึงษ์เทพ กลางและ พระแม่ลักษมี (Gōngdétiān or Jíxiáng Tiānnǚ) ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 3 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของพระแม่ธรณี (Jiānláo Dishén) ทางซ้ายและ พระขันธกุมาร (Wéituó)ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 9 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของ พระนางหาริตีเทวี (Guǐzǐmǔ) ทางซ้ายและ ท้าวปัญจิกมหาเสนา (Sànzhī Dàjiàng) ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 2 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของ พระจันทร์ (Yuètiān) ทางซ้ายและ เจ้าแม่ต้นโพธิ์ ทางขวา
ไฟล์:Twenty-Four Devas Part 5 - Jade Buddha Temple (Shanghai, China).jpg|วัดพระหยก (Jade Buddha Temple) (เซี่ยงไฮ้, ประเทศจีน) - เทวรูปของ ท้าวสาครนาค (Suōjiéluó Lóngwáng) ทางซ้าย พระอาทิตย์ (Rìtiān) ทางขวา
== อ้างอิง ==
พระโพธิสัตว์
เทพเจ้าจีน
ตัวละครในไซอิ๋ว
เทพแห่งโชคลาภ
เทวดาในศาสนาพุทธ