เอเลี่ยน (สัตว์ประหลาดในแฟรนไชส์เอเลี่ยน)

เอเลียน (Alien) หรือเรียกอีกอย่างว่า ซีโนมอร์ฟ XX121 (Xenomorph XX121) เป็นตัวละครสปีชีส์ปรสิตนอกโลก ซึ่งคือศัตรูตัวเอกของภาพยนตร์ซีรีส์เอเลียน ตัวละครสายพันธุ์นี้ได้รับการเปิดตัวในภาพยนตร์เอเลี่ยน (ค.ศ. 1979) และปรากฏตัวอีกในภาคต่ออย่างเอเลี่ยน 2 ฝูงมฤตยูนอกโลก (ค.ศ. 1986), เอเลี่ยน 3 อสูรสยบจักรวาล (ค.ศ. 1992) และเอเลี่ยน 4 ฝูงมฤตยูเกิดใหม่ (ค.ศ. 1997) เช่นเดียวกับผลงานข้ามฝั่ง อย่างเอเลียน ปะทะ พรีเดเตอร์ สงครามชิงเจ้ามฤตยู (ค.ศ. 2004) และเอเลียน ปะทะ พรีเดเตอร์ 2 (ค.ศ. 2007) ส่วนสิ่งมีชีวิตที่คล้ายคลึงของการออกแบบที่ต่างกันเล็กน้อยที่มีชื่อว่า "เดียคอน" ได้ปรากฏตัวช่วงสั้น ๆ ในภาพยนตร์ของริดลีย์ สก็อตต์ อย่างโพรมีธีอุส จากสองสายพันธุ์ที่แตกต่าง แต่เป็นสิ่งมีชีวิตที่คล้ายกัน มีสายพันธุ์หนึ่งเรียกว่า "นีโอมอร์ฟ" และอีกสายพันธุ์หนึ่งคือ "ซีโนมอร์ฟ XX121" ที่ปรากฏตัวในภาคต่ออย่าง โคเวแนนท์ (ค.ศ. 2017) ซึ่งแสดงให้เห็นถึงแหล่งกำเนิดของสายพันธุ์ นอกจากนี้ เอเลียนยังมีบทบาทอยู่ในวรรณกรรมและเกมวิดีโอเกมที่มาจากแฟรนไชส์
ต่างจากสิ่งมีชีวิตนอกโลกเชื้อสายอื่นในนิยายวิทยาศาสตร์ เอเลียนพวกนี้ไม่ใช่ "ผู้ผลิตเครื่องมือ" พวกมันไม่มีอารยธรรมทางเทคโนโลยีและเป็นสัตว์ประหลาดที่กินสัตว์อื่นเป็นอาหารโดยไม่มีเป้าหมายที่สูงกว่าการขยายพันธุ์ของพวกมัน และการทำลายล้างทุกรูปแบบอาจก่อให้เกิดภัยคุกคามต่อพวกมัน โดยแท้จริงแล้ว มันก็ไม่มีความชัดเจนว่าเอเลียนเหล่านั้นจะมีความฉลาดปราดเปรื่องหรือไม่ เหมือนตัวต่อหรือปลวก เอเลียนมีการอยู่รวมกัน กับควีนเอเลียนเพียงหนึ่งเดียวที่เจริญพันธุ์เอเลียนวรรณะนักรบ, เอเลียนวรรณะแรงงาน หรือเอเลียนที่มีความสามารถพิเศษสายพันธุ์อื่น ๆ ส่วนวงจรชีวิตทางชีววิทยาของเอเลียนเกี่ยวข้องกับการฝังตัวหนอนปรสิตภายในร่างเจ้าของบ้าน จากนั้น เหล่าตัวอ่อน "เชสเบิร์สเตอร์" จะปะทุออกจากร่างกายเจ้าของบ้านหลังจากระยะฟักตัวช่วงสั้น ๆ และโตเต็มที่จากวัยเยาว์สู่วัยฉกรรจ์ภายในไม่กี่ชั่วโมง และค้นหาเจ้าของบ้านรายอื่นเพิ่มเพื่อการปลูกถ่าย
การออกแบบตัวละครเอเลียนได้ให้เครดิตแก่ศิลปินชาวสวิสผู้มีนามว่าฮาแอร์ กีเกอร์ ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากภาพพิมพ์หินชื่อเนโครนอม IV และได้รับการปรับแต่งสำหรับภาพยนตร์ชุดแรกของซีรีส์ในชื่อเอเลี่ยน ส่วนเอฟเฟกต์ประยุกต์หลักของเอเลียนได้รับการออกแบบและเนรมิตโดยนักออกแบบสเปเชียลเอฟเฟกต์ชาวอิตาลีผู้มีนามว่าการ์โล รัมบัลดี ทั้งนี้ การออกแบบและวงจรชีวิตของสายพันธุ์ดังกล่าวได้รับการแต่งเติมอย่างกว้างขวาง ซึ่งบางครั้งไม่สอดคล้องกัน ตลอดทั้งภาพยนตร์แต่ละเรื่อง
== ผลกระทบทางวัฒนธรรม ==
นับตั้งแต่ปีที่เปิดตัว เอเลียนได้กลายเป็นหนึ่งในมอนสเตอร์ที่ได้รับการยอมรับมากที่สุดในโลก และเป็นไอคอนทางวัฒนธรรมที่ได้รับความนิยม ในปี ค.ศ. 2003 เอเลียนได้รับการโหวตให้เป็นดาวร้ายที่น่าจดจำที่สุดในอันดับที่ 14 จากสถาบันภาพยนตร์อเมริกัน ส่วนผู้ร่วมก่อตั้งวงบลอนดีอย่างคริส สเตน ซึ่งเป็นเพื่อนของกีเกอร์ ได้ตริตรองในการสัมภาษณ์:
ผมต้องการที่จะเห็นใครบางคน แม้แต่การรวบรวมอย่างคร่าว ๆ ว่ามีเอเลียนกี่เวอร์ชันทั่วโลก ทั้งในแบบโมเดลและสิ่งของต่าง ๆ; ต้องมีของเล่นเล็ก ๆ น้อย ๆ อยู่เกือบ 100,000 ชิ้น และการ์ตูนสยองขวัญของญี่ปุ่นทั้งหมดลอกเลียนตามรูปแบบของเขา
ตัวอย่างผลงานที่ได้รับแรงบันดาลใจจากเอเลียน ประกอบด้วยวิดีโอเกมคลาสสิกอย่างคอนทรา และเมทรอยด์ เอเลียน (ทั้งเวอร์ชันเติบใหญ่และตัวเกาะใบหน้า) ยังปรากฏตัวในด่านรองสุดท้ายของเกมเทอร์ริแคน II ตลอดจนเป็นบอสในเมกะเทอร์ริแคน
ส่วนภาพยนตร์ ค.ศ. 2009 อย่างบุกโลกคนตัวเขียว มีสุนัขที่คล้ายคลึงกับซีโนมอร์ฟ
== อ้างอิง ==
== หนังสืออ่านเพิ่ม ==
Alien – Released on May 25, 1979 – On-line script. Retrieved March 2, 2007.
Aliens – Released on June 18, 1986 – On-line script. Retrieved March 2, 2007.
Alien 3 – Released on May 22, 1992 – On-line script. Retrieved March 2, 2007.
Alien: Resurrection – Released on November 26, 1997 – On-line script. Retrieved March 2, 2007.
Aliens versus Predator (computer game).
Aliens versus Predator 2 (computer game).
Aliens Colonial Marines Technical Manual, HarperCollins 1996, .
 A Comic Book Adventure (computer game)
The Anchorpoint Essays'', DNA Reflex
บอสวิดีโอเกม
ตัวละครภาพยนตร์ไซไฟ
ฮาแอร์ กีเกอร์
ตัวละครภาพยนตร์สยองขวัญ
ตัวละครที่เป็นสิ่งมีชีวิตนอกโลก
ตัวละครที่เป็นสัตว์ประหลาด
ตัวละครในบันเทิงคดีที่มีพลังเหนือมนุษย์