พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา

พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา (21 ธันวาคม พ.ศ. 2479 – 1 กันยายน พ.ศ. 2558) เป็นศิลปินผู้ประพันธ์เพลงชาวไทย ได้รับยกย่องให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยลูกทุ่ง) ประจำ พ.ศ. 2557 และรางวัลอื่น ๆ อีกจำนวนมาก
==ประวัติ==
พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา (ชื่อเดิม นายสงคราม) เกิดเมื่อวันที่ 21 ธันวาคม พ.ศ. 2479 ที่บ้านดอนใหญ่ อำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี  เป็นบุตรนายสุขุม - นางแดง จันทรุกขา จบประถมศึกษาปีที่ 4 โรงเรียนอุบลวิทยากร อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี มัธยมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนอุบลวิทยากร (วัดมณีวนาราม) อำเภอเมือง จังหวัดอุบลราชธานี ได้รับปริญญามหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ศิลปะศาสตร์มหาบัณฑิต สาขา ดนตรีศึกษา จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี
===ประสบการทำงาน===
โรงเรียนอุบลวิทยากร พ.ศ. 2498-2500 ประพันธ์เพลง ตั้งแต่ พ.ศ. 2510 ในนาม พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา นักพากย์ภาพยนตร์ ในนาม “เทพสงคราม” ตั้งแต่ พ.ศ. 2502-2512
นักเขียนบทละครวิทยุ เล่นละครวิทยุ ให้กับคณะมิตรมงคลของครูสวาศดิ์ ไชยนันท์ พ.ศ. 2502 สร้างภาพยนตร์ กำกับภาพยนตร์ และเขียนบทภาพยนตร์ เรื่อง มนต์รักลำน้ำพอง, ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่ พ.ศ. 2519-2523 กำกับภาพยนตร์และเขียนภาพยนตร์ เรื่อง มนต์รักแม่น้ำมูล, มนต์รักลูกทุ่ง นักโหราศาสตร์ (หมอดู) ในนาม “ธณวัฒน์” พ.ศ. 2502–ปัจจุบัน นักแสดงภาพยนตร์ เรื่องฟ้าสางที่ฝั่งโขง ประธานชมรม “ศรีเมืองใหม่รวมน้ำใจเอื้ออาทร”ผู้ก่อตั้ง “ลานบ้านลานธรรม” พ.ศ. 2540 นักร้องเพลงธรรม ในนาม “เฒ่า ธุลีธรรม” พ.ศ. 2540 กรรมการตัดสินการประกวดลำหมอลำซิ่ง ได้รับการยกย่องเป็น“ครูภูมิปัญญาไทย” รุ่นที่ 4 จากสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ ปี พ.ศ. 2548
===บั้นปลายชีวิต===
ยามบ่ายคล้อยของชีวิต อาจารย์พงษ์ศักดิ์ จันทรุกขา เลือกกลับไปพำนักที่บ้านเกิดอำเภอศรีเมืองใหม่ จังหวัดอุบลราชธานี อุทิศชีวิตให้กับงานพระพุทธศาสนา ทำกิจกรรมทางสังคม ลานบ้านลานธรรม ทำลานบ้านให้เป็นลานธรรม เขียนเพลงเป็นพุทธบูชา โดยใช้บริเวณบ้านของท่านเป็นลานบ้านลานธรรม เป็นสถานที่ศึกษาและปฏิบัติธรรม เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านศาสนา ศิลปะ และวัฒนธรรม จัดกิจกรรมเผยแผ่พระธรรมคำสอนพระพุทธศาสนาแก่เด็ก ๆ และคนทั่วไป ให้รู้จักใช้ธรรมะเป็นที่พึ่งทางใจ  โดยมี แต๋ว-จิตประไพ จันทรุกขา ผู้เป็นภรรยาคู่ทุกข์คู่ยากเคียงข้างเสมอมา
===การสร้างสรรค์ผลงาน===
ผลงานการประพันธ์เพลงที่ได้รับความนิยมระดับชาติ หลายเพลง เช่น  สาละวันลำวง สาวชุมแพ ตะวันรอนที่หนองหาน รักร้าวหนาวรม ทุ่งรัก สาวอุบลรอรัก อีสานบ้านเฮา รอรักที่ต้นกระโดน ด่วน บ.ข.ส. ดอกจานบาน ฯลฯ ซึ่ง เพลงเหล่านี้ได้สร้างนักร้องโด่งดังระดับประเทศ เช่น ไพรวัลย์ ลูกเพชร, ศรคีรี ศรีประจวบ, รุ่งเพชร แหลมสิงห์, สนธิ สมมาตร, ไวพจน์ เพชรสุพรรณ เป็นต้น
===เกียรติคุณที่ได้รับ===
รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ประเภทผู้ประพันธ์เพลงยอดเยี่ยมเรื่อง “ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่” จากสมาคมภาพยนตร์ไทย รางวัลเพลงลูกทุ่งดีเด่น “กึ่งศตวรรษลูกทุ่งไทย” จากเพลง สาละวันลำวง จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
รางวัลเพลงลูกทุ่งดีเด่นส่งเสริมวัฒนธรรมไทย งานกึ่งศตวรรษเพลงลูกทุ่งสืบสานคุณค่าวัฒนธรรมไทย จากเพลงสาละวันลำวง ศิลปินดีเด่นสาขา ศิลปะการแสดง จังหวัดอุบลราชธานี ปริญญาศิลปศาสตร์มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาดนตรี (การแต่งเพลง) จากมหาวิทยาลัยราชภัฎอุบลราชธานี
ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (ดนตรีไทยลูกทุ่ง) พ.ศ. 2557
== ผลงานแต่งเพลง ==
สายัณห์ สัญญา
* โชครัก
* ดอกจานบาน
* นางกวักมหาเสน่ห์
* ตะวันรอนที่หนองหาร
* ขยะสังคม
* แม่เดือนแรม
ยอดรัก สลักใจ
* มีแฟนหรือยัง
* แม่สาวคนโก้
* ทุ่งรัก
* สาวลำชี
* สาวชุมแพ
* ด่วน บขส
* นักร้องคนจน
* รักร้าวหนาวลม
* นางกวักมหาเสน่ห์
* ตะวันรอนที่หนองหาร
* ดอกอ้อริมโขง
* มนต์รักแม่น้ำมูล
* เวียงจันทน์บ้านเก่า
ศรเพชร ศรสุพรรณ
* ตัดใจไม่ลง
เทพพร เพชรอุบล
* อาลัยพระธาตุพนม
* อีสานบ้านเฮา
ไวพจน์ เพชรสุพรรณ
* สาละวันรำวง
* เซิ้งเฮือส่วง
* แม่สาวคนโก้
* สาวชุมแพ
สนธิ สมมาตร
* ด่วน บขส
* ดอกอ้อริมโขง
* มนต์รักแม่น้ำมูล
* อีสานบ้านเฮา
* ทุ่งรัก
* ดอกจานบาน
* สั่งสาวลาแฟน
* รักร้าวหนาวลม
* อาลัยพระธาตุพนม
* ตะวันรอนที่หนองหาร
* ดอกดู่บาน
* ความรักขึ้นสนิท
* แคร์ด้วยหรือน้อง
ดาว บ้านดอน
* รอรักใต้ต้นกระโดน
* ข้าวเม่าข้าวฮ่าง
เสรี รุ่งสว่าง
* นางกวักมหาเสน่ห์
* ตะวันรอนที่หนองหาน
จ่าหรอย เฮนรี่
* รอรักใต้ต้นกระโดน
* อีสานบ้านเฮา
* ดอกอ้อริมโขง
* ด่วน บ.ข.ส.
ไมค์ ภิรมย์พร
* บายศรีคนเศร้า
* ด้วยมือของแม่
* โขง ซี มูล ที่รัก
* แคร์ด้วยหรือน้อง
* รอรักใต้ต้นกระโดน
* อีสานบ้านเฮา
* ชาติลำชี
* ด่วน บขส
* ทัวร์เที่ยวสุดท้าย
* นางกวักมหาเสน่ห์
สันติ ดวงสว่าง
* ตะวันรอนที่หนองหาร
* รักร้าวหนาวลม
* ด่วน บขส
พี สะเดิด
* ถล่มหัวใจ
* สาวชุมแพ
* รอรักใต้ต้นกระโดน
มนต์แคน แก่นคูน
* หนาวใจไกลแฟน
ไหมไทย ใจตะวัน
* อีสานบ้านเฮา
===ผลงานแสดงภาพยนตร์===
ไอ้หนังเหนียว (2523)
ฟ้าสางที่ฝั่งโขง (2532)
เพลิงอารมณ์ (2533)
แว่วเสียงแคน (2537)
หมากเตะรีเทิร์น (2549) รับบท คนขายกาแฟ
=== ผลงานกำกับภาพยนตร์ ===
มนต์รักแม่น้ำมูล (2520)
ลูกทุ่งเพลงสวรรค์ (2521)
ก่องข้าวน้อยฆ่าแม่ (2523)
มนต์รักลำน้ำพอง (2525)
ราชินีดอกหญ้า (2529)
==อ้างอิง==
[]
[]
นักแต่งเพลงลูกทุ่ง
ศิลปินแห่งชาติ
บุคคลจากอำเภอศรีเมืองใหม่
ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย