ลิซ่า (แร็ปเปอร์)

ลลิษา มโนบาล ชื่อเดิม ปราณปรียา มโนบาล (เกิด 27 มีนาคม พ.ศ. 2540) ชื่อในการแสดงว่า ลิซ่า เป็นแร็ปเปอร์ นักร้อง และนักเต้นชาวไทยซึ่งทำงานหลักในประเทศเกาหลีใต้ เป็นสมาชิกของแบล็กพิงก์ เกิร์ลกรุปเกาหลีใต้สังกัดวายจีเอนเตอร์เทนเมนต์
ลิซ่าเปิดตัวเป็นศิลปินเดี่ยวกับซิงเกิลอัลบั้มชื่อ ลลิษา ในเดือนกันยายน 2564 อัลบั้มเปิดตัวที่อันดับหนึ่งบนแกออนอัลบั้มชาร์ต และขายได้มากกว่า 7 แสนชุดในสัปดาห์แรก ทำให้เธอเป็นศิลปินหญิงเคป็อปคนแรกที่ทำได้ มิวสิกวิดีโอเพลงชื่อเดียวกับอัลบั้ม มีผู้ชมรวม 73.6 ล้านครั้งในวันแรกบนยูทูบ กลายเป็นมิวสิกวิดีโอที่มีผู้ชมมากที่สุดใน 24 ชั่วโมงแรกบนยูทูบโดยศิลปินเดี่ยว ซิงเกิลแรกและซิงเกิลที่สองของอัลบั้ม "ลลิษา" และ "มันนี" ขึ้นถึงสิบอันดับแรกบน บิลบอร์ด โกลบอล 200 ลลิษา ยังกลายเป็นอัลบั้มแรกของศิลปินเดี่ยวเคป็อปที่มียอดสตรีมถึง 1 พันล้านครั้งบนสปอติฟาย
ลิซ่าได้รับรางวัลมากมาย รวมถึงรางวัลมามาอะวอดส์, เซอร์เคิลชาร์ตมิวสิกอะวอดส์, เอ็มทีวีวิดีโอมิวสิกอะวอดส์ และเอ็มทีวียุโรปมิวสิกอะวอดส์ สองรางวัลหลังเธอเป็นศิลปินเดี่ยวเคป็อปคนแรกที่ได้รับรางวัลดังกล่าว เธอยังได้บันทึกในบันทึกสถิติโลกกินเนสส์ 8 หัวข้อ และเป็นศิลปินเคป็อปที่มียอดผู้ติดตามมากที่สุดบนอินสตาแกรมตั้งแต่ปี 2562
== ชีวิตช่วงแรก ==
ลิซ่าเกิดเมื่อวันที่ 27 มีนาคม พ.ศ. 2540 ที่จังหวัดบุรีรัมย์ มีชื่อเกิดว่า "ปราณปรียา" แต่ภายหลังเปลี่ยนเป็น "ลลิษา" จากการทายทักของหมอดู มีความหมายว่า "ผู้ที่ได้รับการยกย่อง" และมีชื่อเล่นในวัยเด็กว่า "ป๊อกแป๊ก", "ลลิส" และ "ลิส" ตามลำดับ ลิซ่าอาศัยอยู่กับมารดาชื่อ จิตทิพย์ เป็นชาวจังหวัดบุรีรัมย์ และบิดาบุญธรรมชื่อ มาร์โค บรุช์ไวเลอร์ (Marco Brüschweiler) ชาวสวิส เป็นที่ปรึกษาการประกอบธุรกิจร้านอาหารและผู้เชี่ยวชาญทางด้านอาหารไทย ลิซ่าสำเร็จการศึกษาจากโรงเรียนประภามนตรี 1 และ 2
เมื่ออายุสี่ขวบ ลิซ่าเริ่มหัดเต้นและลงแข่งขันในเวทีต่าง ๆ รวมถึงโครงการทูบีนัมเบอร์วัน และได้เข้าร่วมทีมนักเต้น วีซาคูล (We Zaa Cool) ซึ่งต่อมาในเดือนกันยายน 2552 ทีมได้เข้าแข่งขันในรายการ แอลจีเอนเตอร์เทนเนอร์ ล้านฝันสนั่นโลก ทางช่อง 9 และได้รางวัลพิเศษประเภททีม นอกจากนี้ ลิซ่ายังเป็นตัวแทนของโรงเรียนไปประกวดร้องเพลงในโครงการ 3 คุณธรรมนำไทย ซึ่งจัดโดยศูนย์คุณธรรม และได้รับรางวัลรองชนะเลิศ
ครั้นเมื่อเข้าสู่วัยรุ่น ลิซ่าเริ่มสนใจอุตสาหกรรมเคป็อปและอยากเป็นศิลปินเกาหลี เธอยังแสดงความชื่นชมต่อบิกแบงและทูเอนีวัน และปรารถนาว่าตนอยากประสบความสำเร็จเหมือนกับวงดังกล่าว ในปี 2553 วายจีเอนเตอร์เทนเมนต์มาเปิดออดิชันในประเทศไทยเป็นครั้งแรก จากผู้สมัครราวสี่พันคน ลิซ่าเป็นคนเดียวที่ผ่านการคัดเลือกและได้เข้ามาเป็นศิลปินฝึกหัดของวายจีเมื่อวันที่ 11 เมษายน 2554 ขณะออดิชัน เธอยังสร้างความประทับใจให้กับกรรมการชื่อ แดนนี อิม แห่งวงวันไทม์ ซึ่งภายหลังเขาออกมาชื่นชมถึงความมั่นใจบนเวทีและทัศนคติหลังเวทีของเธอ
== อาชีพ ==
=== ก่อนเปิดตัวและแบล็กพิงก์ ===

ลิซ่าเริ่มเป็นที่สนใจในปี 2555 หลังจากวายจีอัปโหลดวิดีโอการเต้นของเธอลงบนยูทูบในคลิปชื่อ "WHO'S THAT GIRL???" ในเดือนพฤศจิกายน 2556 เธอปรากฏอยู่ในมิวสิกวิดีโอของแทยัง สำหรับเพลง "รินการีนกา" (Ringa Linga) ในฐานะนักเต้นประกอบ ร่วมกับสมาชิกของไอคอนและวินเนอร์ ในเดือนมีนาคม 2557 ลิซ่าเป็นนางแบบให้กับเสื้อผ้าแนวสตรีตของโนนากอน (Nonagon) ร่วมกับบีไอและบ็อบบี
หลังจากการฝึกหัดนานกว่า 5 ปี ลิซ่าได้เป็นหนึ่งในสมาชิกวงแบล็กพิงก์และยังเป็นศิลปินต่างชาติคนแรกในค่ายวายจีเอนเตอร์เทนเมนต์ แบล็กพิงก์เปิดตัวครั้งแรกด้วยซิงเกิลอัลบั้ม สแควร์วัน วางจำหน่ายในเดือนสิงหาคม 2559 ซิงเกิลนำ "วิสเซิล" ประสบความสำเร็จด้วยการออลคิล (All Kill) บนชาร์ตของเกาหลีใต้ ทำให้แบล็กพิงก์ได้เข้าชิงรางวัลโกลเดนดิสก์อะวอดส์สาขาเพลงดิจิทัลยอดเยี่ยม (พนซัง) ในปีต่อมา พวกเธอกวาดสามรางวัลจากแกออนชาร์ตเคป็อปอะวอดส์สาขาศิลปินหน้าใหม่แห่งปี, เพลงแห่งปี ประจำเดือนสิงหาคม จากเพลง "วิสเซิล" และเพลงแห่งปี ประจำเดือนพฤศจิกายน จากเพลง "เพลย์อิงวิทไฟร์"
ในเดือนตุลาคม 2563 แบล็กพิงก์ออกสตูดิโออัลบั้มชุดแรก ดิอัลบั้ม อัลบั้มประสบความสำเร็จทั่วโลก และกลายเป็นอัลบั้มที่ขายดีที่สุดอันดับที่ห้าในปี 2563 ด้วยยอดขาย 1.5 ล้านชุด และเป็นอัลบั้มขายดีที่สุดตลอดกาลของศิลปินหญิงชาวเกาหลีใต้ ในปีเดียวกันนั้น วงออกภาพยนตร์สารคดีชื่อ  ไลต์อัพเดอะสกาย ออกฉายทางเน็ตฟลิกซ์
=== งานเพลงเดี่ยว ===
ซิงเกิลอัลบั้มเปิดตัวของลิซ่าชื่อ ลลิษา วางจำหน่ายวันที่ 10 กันยายน 2564 ซิงเกิลนำในชื่อเดียวกัน เปิดตัวที่อันดับสองบนชาร์ต บิลบอร์ด โกลบอล 200 และ โกลบอลคลูชันยูเอส และอันดับที่ 84 ในสหรัฐ อัลบั้มขายได้ถึง 736,221 ชุดในสัปดาห์แรก กลายเป็นอัลบั้มที่มียอดขายสัปดาห์แรกสูงที่สุดของศิลปินหญิงจากเกาหลีใต้ และทำให้ลิซ่าเป็นศิลปินหญิงเดี่ยวคนแรกที่มีอัลบั้มขายสัปดาห์แรกได้ถึง 5 แสนชุด มิวสิกวิดีโอเพลง "ลลิษา" กลายเป็นวิดีโอของศิลปินเดี่ยวที่มีผู้ชมมากที่สุดภายใน 24 ชั่วโมง ทำลายสถิติมิวสิกวิดีโอเพลง "มี" ของเทย์เลอร์ สวิฟต์ ที่เบรนดอน ยูรี ร่วมร้องด้วย (ยอดชม 65.2 ล้านครั้ง) ในงานประกาศรางวัลเอ็มทีวีวิดีโอมิวสิกอะวอดส์ 2022 เพลง "ลลิษา" ได้รับรางวัลเคป็อปยอดเยี่ยม ทำให้ลิซ่าเป็นศิลปินเดี่ยวเคป็อปคนแรกที่ได้รับรางวัลดังกล่าว
ในเดือนตุลาคม 2564 ลิซ่าร้องรับเชิญให้ดีเจสเนก ในเพลง "เอสจี" ร่วมกับโอซูนา และเมแกนเดอะสตัลเลียน ซึ่งมีกำหนดวางจำหน่ายในวันที่ 22 ตุลาคม
== กิจกรรมอื่น ๆ ==
=== การสนับสนุนผลิตภัณฑ์ ===
หลังจากเป็นนางแบบให้กับแบรนด์เครื่องสำอางเกาหลีใต้ มูนช็อต ในปี 2559 ลิซ่ากลายเป็นทูตตราสินค้าของประเทศจีนเมื่อวันที่ 21 มีนาคม 2561 รวมถึงประเทศไทยเมื่อวันที่ 25 กรกฎาคม 2562 เธอเป็นพรีเซ็นเตอร์เฉพาะให้กับคอลเลกชันใหม่หกชิ้นที่มีลายเซ็นของเธอเป็นส่วนหนึ่งของบรรจุภัณฑ์ ในเดือนมีนาคม 2562 ลิซ่าเซ็นสัญญากับบริษัทแอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส (AIS) และเป็นพรีเซ็นเตอร์ให้กับซัมซุง กาแลคซีเอส 10 ในประเทศไทย เกมสำหรับโทรศัพท์มือถือ  อีเทอร์นอลเลิฟ ได้เลือกลิซ่าเป็นแบบให้กับตัวละครที่จะปรากฏอยู่บนเซิร์ฟเวอร์ "มิดไนต์ปาร์ตี" ตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม 2562 เป็นต้นไป
ในเดือนมกราคม 2563 ลิซ่าเป็นแบบให้กับบริษัทชุดกีฬา อาดิดาส SS20 ซีซัน ประเภทเสื้อผ้ามายเชลเตอร์ ร่วมกับมีโน แห่งวงวินเนอร์ ความนิยมครั้งใหม่ของลิซ่าในประเทศจีน หลังจากปรากฏอยู่ในรายการ วัยรุ่นวัยฝัน ซีซัน 2 ทางช่องอ้ายฉีอี้ ในฐานะที่ปรึกษาการเต้น เธอได้รับเลือกให้เป็นโฆษกน้ำยาปรับผ้านุ่ม ดีแอนด์จีดาวน์นี และนมโยเกิร์ต เจิ้งกว๋อลี่ ของเมิ่งหนิวแดรี เมื่อวันที่ 27 มิถุนายน เทนเซ็นต์เกมส์ได้ประกาศให้ลิซ่าเป็นโฆษกเกมมือถือ บรอวล์สตาส์ ของซูเปอร์เซลล์ ในเดือนตุลาคม แม็กซึ่งมีลอว์เดอร์เป็นเจ้าของได้แต่งตั้งให้ลิซ่าเป็นทูตระดับนานาชาติคนใหม่ด้วย
ในวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2564 ลิซ่าเซ็นสัญญากับวีโว เพื่อส่งเสริมสมาร์ตโฟน วีโวเอส 9 และ วีโวเอส 7 ในเดือนมีนาคม 2565 เธอเป็นทูตตราสินค้าให้กับชีวาสรีกัลและได้แสดงแคมเปญที่ชื่อ "ไอไรส์, วีไรส์" ในเดือนมกราคม 2566 เธอเป็นพรีเซ็นเตอร์ให้กับทรูไอดี ซึ่งเป็นบริการในเครือทรู คอร์ปอเรชั่น รวมถึงเป็นผู้สนับสนุนบอร์นพิงก์เวิลด์ทัวร์ที่จัดขึ้นในประเทศไทย ต่อมาในเดือนพฤษภาคม ปีเดียวกัน เธอโฆษณาให้ทรูมันนี่
=== โทรทัศน์ ===
ลิซ่าได้รับคัดเลือกแสดงในรายการเรียลลิตีชื่อ เรียลแมน 300 ออกอากาศครั้งแรกในวันที่ 21 กันยายน 2561 ทางช่องเอ็มบีซี รายการเกี่ยวกับชีวิตการเป็นทหารของเหล่าคนดังที่สถาบันกองทัพเกาหลีในย็องช็อน การแสดงของลิซ่าครั้งนี้ทำให้เธอได้รับเลือกเป็นตัวละครแห่งปีจากเอ็มบีซีเอนเตอร์เทนเมนต์อะวอดส์ ในเดือนพฤศจิกายน เธอเปิดช่องยูทูบเป็นของตนเอง ภายใต้บัญชีชื่อ ลิลิฟิล์มออฟฟิเชียล (Lilifilm Official) โดยที่วิดีโอจะเน้นไปที่การเต้นหรือวล็อกเป็นหลัก ในเดือนมีนาคม 2564 ช่องยูทูบของเธอมีผู้ติดตามมากกว่า 6 ล้านคน
ในเดือนมีนาคม 2563 ลิซ่ารับหน้าที่เป็นที่ปรึกษาการเต้นในรายการเซอร์ไววัลเพื่อค้นหาศิลปินกลุ่มหญิง วัยรุ่นวัยฝัน ซีซัน 2 ทางช่องอ้ายฉีอี้ และ วัยรุ่นวัยฝัน ซีซัน 3 เพื่อค้นหาศิลปินกลุ่มชายในเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2564
== ความนิยม ==
ในเดือนเมษายน 2562 ลิซ่ากลายเป็นศิลปินเคป็อปที่มียอดผู้ติดตามมากที่สุดในอินสตาแกรม โดยมีผู้ติดตามกว่า 17.4 ล้านคนในขณะนั้น เธอยังเป็นผู้มีชื่อเสียงจากประเทศไทยและประเทศเกาหลีใต้ที่มียอดผู้ติดตามมากที่สุดในอินสตาแกรม และกลายเป็นศิลปินเคป็อปคนแรกที่มีผู้ติดตามถึง 50 ล้านคนในเดือนเมษายน 2564 และยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ในปี 2564 ยูโกฟ ซึ่งเป็นหน่วยงานระหว่างประเทศของอังกฤษ จัดอันดับลิซ่าอยู่ที่ 17 จาก 20 ในรายชื่อ "ผู้หญิงที่น่ายกย่องมากที่สุดในโลก" อยู่เคียงข้างกับมิเชลล์ โอบามา, แอนเจลีนา โจลี, สมเด็จพระราชินีนาถเอลิซาเบธที่ 2 และอีกมากมาย
เมื่อวันที่ 11 เมษายน 2566 นักวิจัยภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ตั้งชื่อพืชดอกวงศ์กระดังงาชนิดใหม่ว่า บุหงาลลิษา เพื่อเป็นเกียรติแก่เธอ
== ผลงานเพลง ==
=== ซิงเกิลอัลบั้ม ===
=== ซิงเกิล ===
=== เพลงอื่น ๆ ที่ติดชาร์ต ===
=== เครดิตการผลิต ===
== ผลงานวีดิทัศน์ ==
=== ในฐานะนักร้องนำ  ===
=== วิดีโออื่น ๆ ===
== ผลงานการแสดง ==
=== โทรทัศน์ ===
== รางวัลและการเสนอชื่อ ==
=== รายชื่อ ===
===การบันทึก===
==เชิงอรรถ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
นักร้องหญิงชาวไทย
นักร้องเคป็อป
บุคคลจากอำเภอสตึก
สมาชิกของแบล็กพิงก์
ศิลปินสังกัดวายจีเอนเตอร์เทนเมนต์
นักร้องเพลงภาษาเกาหลีชาวไทย
นักร้องเพลงภาษาญี่ปุ่นชาวไทย
แร็ปเปอร์ไทย
นักเต้นไทย
ผู้ชนะมามาอะวอดส์