การรื้อถอนนิวเคลียร์

การรื้อถอนนิวเคลียร์ (Nuclear decommissioning) เป็นกระบวนการที่โรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์จะถูกแยกส่วนจนถึงจุดที่ว่ามันจะไม่จำเป็นต้องมีมาตรการในการป้องกันการแผ่รังสีอีกต่อไป การปรากฏตัวของวัสดุกัมมันตรังสีจำเป็นต้องมีกระบวนการการป้องกันหลายอย่าง เนื่องจากมันเป็นอันตรายต่อผู้ครอบครอง เป็นอันตรายต่อสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ ซึ่งกระบวนการดังกล่าวมีราคาแพงและใช้เวลาดำเนินการมาก
การรื้อถอนเป็นกระบวนการทางการบริหารและกระบวนการทางเทคนิค ซึ่งจะรวมถึงการทำความสะอาดวัสดุกัมมันตรังสีและการรื้อถอนโรงงานอย่างต่อเนื่อง เมื่อสิ่งอำนวยความสะดวกเช่นอาคารสถานที่ทั้งหมดถูกรื้อถอนไปจนหมด อันตรายจากรังสีไม่ควรจะยังมีอยู่ ค่าใช้จ่ายในการรื้อถอนจะมีการกระจายตลอดช่วงชีวิตของสิ่งอำนวยความสะดวกนั้นและถูกบรรจุไว้ในงบประมาณเพื่อการรื้อถอน หลังจากที่สิ่งอำนวยความสะดวกได้รับการรื้อถอนอย่างสมบูรณ์แล้ว มันจะหลุดออกจากการควบคุมของผู้กำกับดูแลกฎระเบียบ และผู้รับใบอนุญาตของโรงงานก็จะไม่ต้องรับผิดชอบต่อความปลอดภัยเกี่ยวกับนิวเคลียร์ของตนอีกต่อไป การรื้อถอนจะต้องดำเนินการตลอดทุกขั้นตอนจนถึงจุดที่เป็นสถานะ "greenfield"
== ทางเลือก ==
สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศได้กำหนดสามตัวเลือกสำหรับการรื้อถอนดังนี้
"แยกส่วนทันที" (Immediate Dismantling) (การปลดระวาง/การรื้อถอนแต่เนิ่น ๆ สำหรับในสหรัฐอเมริกา) ทางเลือกนี้จะทำการย้ายสิ่งอำนวยความสะดวกออกจากการควบคุมของผู้กำกับดูแลค่อนข้างทันทีหลังจากที่ปิดทำการหรือสิ้นสุดกิจกรรมการกำกับดูแลทั้งหลาย กิจกรรมการรื้อถอนหรือการลบล้างการปนเปื้อนสุดท้ายจะเริ่มต้นภายในไม่กี่เดือนหรือปีขึ้นอยู่กับสิ่งอำนวยความสะดวก ซึ่งจะใช้เวลาแยกส่วนห้าปีหรือมากกว่า หลังจากการเคลื่อนย้ายออกจากการควบคุมของผู้กำกับดูแลและการแยกส่วน สถานที่จะพร้อมกลับมาใช้งานใหม่ได้
"การกั้นรั้วล้อมอย่างปลอดภัย" (หรือ SAFSTOR) ทางเลือกนี้จะเลื่อนระยะเวลาการเคลื่อนย้ายขั้นสุดท้ายของการควบคุมออกไปเป็นเวลานานขึ้น ปกติจะเป็น 40 ถึง 60 ปี สิ่งอำนวยความสะดวกทั้งหมดจะถูกเก็บรักษาให้อยู่ในสถานที่ที่ปลอดภัยจนกว่าจะมีการรื้อและชำระการปนเปื้อนในที่สุด
"ฝังกลบในสุสาน" (Entombment) ทางเลือกนี้จะทำการจัดวางสิ่งอำนวยความสะดวกให้ในสภาพที่จะปล่อยให้วัสดุกัมมันตรังสีที่เหลืออยู่จะยังคงอยู่ในสถานที่ตั้งไปเรื่อย ๆ ไม่มีที่สิ้นสุด ทางเลือกนี้มักจะเกี่ยวข้องกับการลดขนาดของพื้นที่ที่วัสดุกัมมันตรังสีจะถูกวางอยู่ จากนั้นก็ห่อหุ้มสิ่งอำนวยความสะดวกด้วยวัสดุที่มีอายุยืนเช่นคอนกรีตเพื่อป้องกันในการปล่อยรังสีในทางทฤษฎี
== ประสบการณ์ ==
อ่านเพิ่มเติม: รายชื่อของเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์
หลากหลายของสิ่งอำนวยความสะดวกนิวเคลียร์ได้รับการปลดประจำการไปแล้วนับถึงปัจจุบัน ซึ่งรวมถึงโรงไฟฟ้าพลังงานนิวเคลียร์ (NPP) เครื่องปฏิกรณ์เพื่อการวิจัย โรงงานผลิตไอโซโทป เครื่องเร่งอนุภาค และเหมืองแร่ยูเรเนียม จำนวนโรงไฟฟ้าที่ถูกปลดประจำการยังมีน้อย หลายบริษัทมีความเชี่ยวชาญในการรื้อถอนนิวเคลียร์ การรื้อถอนได้กลายเป็นธุรกิจที่ทำกำไร ล่าสุด หลายบริษัทรับเหมาก่อสร้างและการรื้อถอนสิ่งก่อสร้างทั่วไปในสหราชอาณาจักรก็ได้เริ่มการพัฒนาบริการรื้อถอนงานเกี่ยวกับนิวเคลียร์อีกด้วย ในปัจจุบัน'หน่วยงานรื้อถอนนิวเคลียร์'ของสหราชอาณาจักรได้ประมาณการว่าจะมีค่าใช้จ่ายอย่างน้อย £ 1 แสนล้าน ในการรื้อถอนสถานที่ติดตั้งนิวเคลียร์ที่มีอยู่ 17 แห่งในสหราชอาณาจักร เนื่องจากกัมมันตภาพรังสีมีอยู่ในโครงสร้างเครื่องปฏิกรณ์ การรื้อถอนจะต้องทำทีละขั้นตอน มีหลายแผนของ'หน่วยงานรื้อถอนนิวเคลียร์'เพื่อรื้อถอนเฉพาะเครื่องปฏิกรณ์ที่ต้องใช้ระยะเวลาโดยเฉลี่ยถึง 50 ปี กรอบเวลาที่ยาวนานทำให้ประมาณการของค่าใช้จ่ายที่น่าเชื่อถือทำได้ยาก งบประมาณเกินเป็นเรื่องธรรมดาแม้ว่าโครงการรื้อถอนจะทำได้เร็วก็ตาม
=== ทวีปอเมริกาเหนือ ===

โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ส่วนใหญ่ที่กำลังดำเนินงานในประเทศสหรัฐอเมริกาอยู่ในขณะนี้ได้รับการออกแบบให้มีอายุการใช้งานประมาณ 30-40 ปี และได้รับอนุญาตให้ดำเนินการเป็นเวลา 40 ปีโดยคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานสหรัฐ อายุเฉลี่ยของเครื่องปฏิกรณ์เหล่านี้จะอยู่ที่ 32 ปี หลายเครื่องกำลังจะมาถึงจุดสิ้นสุดของระยะเวลาการรับใบอนุญาตของพวกมัน หากใบอนุญาตของพวกมันไม่ได้รับการต่ออายุ โรงงานจะต้องเข้าสู่กระบวนการชำระล้างและรื้อถอน
เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์หลายเครื่องที่ถูกแยกชิ้นส่วนในทวีปอเมริกาเหนือ ประเภท กำลังการผลิต และค่าใช้จ่ายการรื้อถอน ได้แสดงตามตาราง
=== ทวีปเอเชีย ===
==== ปฏิกรณ์ที่ไม่ได้อยู่ในญี่ปุ่น ====
หลายปฏิกรณ์นิวเคลียร์ที่ถูกแยกส่วนในทวีปเอเชีย, ประเภท, กำลังงานและค่าใช้จ่ายในการรื้อถอนต่อกิโลวัตต์ของกำลังไฟฟ้า (ที่มา: สมาคมนิวเคลียร์โลก) 
==== ญี่ปุ่น ====
เครื่องปฏิกรณ์ 3 ตัวที่เสียหายที่ Fukushima Dai-ichi #1, #2, #3 คาดว่าจะถูกรื้อถอนเช่นเดียวกับ #4.
=== ยุโรปตะวันตก ===
หลายเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ถูกแยกส่วนในยุโรปตะวันตก ประเภท กำลังการผลิตและค่าใช้จ่ายการรื้อถอนต่อกิโลวัตต์ของกำลัง ข้อมูลจาก เว็บไซด์สหภาพยุโรปเกี่ยวกับการรื้อถอนนิวเคลียร์ สมาคมนิวเคลียร์โลก (กลุ่มบริษัทก่อสร้างเครื่องปฏิกรณ์)  สหราชอาณาจักร
สุสานสำหรับกากรังสีที่ Morsleben: €2.2 พันล้าน
=== ยุโรปตะวันออกและอดีตสหภาพโซเวียต ===
มีเครื่องปฏิกรณ์จำนวนมากที่ถูกแยกส่วนในประเทศที่เคยอยู่ในกลุ่มอดีตสหภาพโซเวียต เช่น เบลารุส รัสเซีย ยูเครน และอื่น ๆ และเครื่องปฏิกรณ์ที่ถูกแยกส่วนในประเทศที่เคยอยู่ในสนธิสัญญาวอร์ซอร์และ/หรือกลุ่มประเทศ Comecon ประเภท กำลังไฟฟ้าและค่าใช้จ่ายการรื้อถอนต่อกิโลวัตต์ของกำลังไฟฟ้าจากสมาคมนิวเคลียร์โลก และ สำนักงานข้อมูลวิทยาศาสตร์และเทคนิค (Office of Scientific and Technical Information (OSTI)) (ของรัสเซียและของสหรัฐ) 
== มุมมองด้านกฎหมาย ==
การรื้อถอนเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์จะสามารถเกิดขึ้นได้หลังจากได้รับใบอนุญาตที่เหมาะสมจากหน่วยงานด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้องเท่านั้น ในฐานะที่เป็นส่วนหนึ่งของขั้นตอนการออกใบอนุญาต เอกสารต่าง ๆ รายงานและความเห็นของผู้เชี่ยวชาญจะต้องเขียนเป็นลายลักษณ์อักษรและส่งมอบให้กับเจ้าหน้าที่ผู้มีความเชี่ยวชาญ เช่น รายงานความปลอดภัย เอกสารทางด้านเทคนิคและ 'การศึกษาผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม' (environmental impact study (EIS))
ในสหภาพยุโรป เอกสารเหล่านี้เป็นพื้นฐานสำหรับ 'การประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม' (environmental impact assessment (EIA)) เพื่อให้เป็นไปตาม Council Directive ที่ 85/337/EEC เงื่อนไขการให้ใบอนุญาตดังกล่าวเป็นความเห็นโดย'คณะกรรมาธิการยุโรป'ตามมาตรา 37 ของ'สนธิสัญญา Euratom' มาตรา 37 บังคับทุกรัฐสมาชิกของสหภาพยุโรปในการสื่อสารกับคณะกรรมการสำหรับข้อมูลบางอย่างที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยสารกัมมันตรังสี ข้อมูลนี้จะต้องเปิดเผยว่าการแผ่รังสีจะส่งผลกระทบกับการรื้อถอนหรือไม่ และถ้ามี ผลกระทบเป็นรังสีอะไร แผนการกำจัดรังสีและอุบัติเหตุที่เกิดจะมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมของประเทศสมาชิกสหภาพยุโรปอะไรบ้าง เช่นน้ำ ผิวดินหรือในอากาศ บนพื้นฐานของข้อมูลทั่วไปเหล่านี้ คณะกรรมการจะต้องอยู่ในตำแหน่งที่จะประเมินความเสี่ยงของกลุ่มอ้างอิงของประชากรในประเทศเพื่อนบ้านที่ใกล้ที่สุด
== ค่าใช้จ่าย ==
ในสหรัฐอเมริกา หลายสาธารณูปโภคในขณะนี้ได้ประมาณการค่าใช้จ่ายเฉลี่ยอยู่ที่กว่า $ 325 ล้านต่อเครื่องปฏิกรณ์ (มูลค่าในปี 1998)
ในฝรั่งเศส การรื้อถอนโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ Brennilis ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้าค่อนข้างเล็กขนาด 70 เมกะวัตต์ได้เสียค่าใช้จ่ายไปแล้ว € 480 ล้าน (20 เท่าของประมาณการค่าใช้จ่าย) และยังคงค้างอยู่ 20 ปีหลังจากนั้น แม้จะมีการลงทุนขนาดใหญ่ในการรักษาความมั่นคงของการแยกส่วน ธาตุกัมมันตรังสีเช่นพลูโตเนียม ซีเซียม-137 และโคบอลต์-60 ได้รั่วไหลออกไปในทะเลสาบโดยรอบ.
ในสหราชอาณาจักร การรื้อถอนเครื่องปฏิกรณ์ระบายความร้อนด้วยก๊าซขั้นสูง Windscale (WAGR) ซึ่งเป็นโรงไฟฟ้าต้นแบบขนาด 32 เมกะวัตต์เสียค่าใช้จ่าย € 117 ล้าน
ในเยอรมนี การรื้อถอนโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ Niederaichbach ขนาด 100 เมกะวัตต์มีค่าใช้จ่ายมากกว่า € 143 ล้าน
=== กองทุนเพื่อการรื้อถอน ===
ในยุโรป มีความกังวลมากขึ้นเกี่ยวกับเงินทุนที่จำเป็นสำหรับการรื้อถอนขั้นสุดท้าย ในหลายประเทศ มีทั้งแบบที่เงินทุนไม่เพียงพอที่จะครอบคลุมการรื้อถอนทั้งหมดและแบบที่เงินทุนการรื้อถอนถูกนำไปใช้ในกิจกรรมอื่น ๆ ทำให้การรื้อถอนอยู่ในความเสี่ยงและบิดเบือนการแข่งขันกับกลุ่มอื่นที่ไม่มีเงินทุนดังกล่าวเลย
ขณะนี้คณะกรรมาธิการยุโรปกำลังมองเข้าไปในปัญหานี้ คาดว่าระหว่างสองทศวรรษข้างหน้า การแยกส่วน 150 เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ในยุโรปจะมีค่าใช้จ่ายประมาณ € 150 พันล้าน โดยมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ย € 1 พันล้านต่อเครื่องปฏิกรณ์
ความกังวลที่คล้ายกันก็เกิดขึ้นในประเทศสหรัฐอเมริกา ที่คณะกรรมาธิการกำกับกิจการพลังงานสหรัฐได้จัดตั้งกองทุนที่ชัดเจนเพื่อรับประกันการขาดแคลนของค่าใช้จ่ายการรื้อถอนและขอให้ 18 โรงไฟฟ้ายกปัญหานี้ขึ้นมา
== การทำงานร่วมกันระหว่างประเทศ ==
มีหลายองค์กรที่ส่งเสริมการแลกเปลี่ยนข้อมูลความรู้และประสบการณ์ระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการรื้อถอนนิวเคลียร์ รวมถึง'สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ' 'องค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์'และ'หน่วยงานพลังงานปรมาณูของประชาคมยุโรป' นอกจากนี้ ระบบออนไลน์ที่เรียกว่า'เครื่องมือการจัดการข้อมูลความรู้เกี่ยวกับการปิดการทำงานและการรื้อถอน'ได้รับการพัฒนาภายใต้กรมพลังงานสหรัฐอเมริกาและได้นำไปใช้กับชุมชนระหว่างประเทศเพื่อสนับสนุนการแลกเปลี่ยนความคิดและข้อมูล เป้าหมายของความร่วมมือระหว่างประเทศในการรื้อถอนนิวเคลียร์ก็เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการรื้อถอนและปรับปรุงความปลอดภัยของคนงาน
== เรือ เครื่องปฏิกรณ์เคลื่อนที่ เครื่องปฏิกรณ์ทหาร ==
เรือรบจำนวนมากและเรือพลเรือนจำนวนเล็กน้อยมีการใช้เครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์เพื่อการขับเคลื่อน เรือรบของอดีตสหภาพโซเวียตและของสหรัฐได้ถูกปลดประจำการและเครื่องกำเนิดไฟฟ้าของพวกมันถูกถอดออกหรือถูกปล่อยให้จมไปกับเรือ เรือดำน้ำและเรือทั่วไปของรัสเซียและสหรัฐยังคงทำการแยกส่วนอยู่ โรงไฟฟ้าในทะเลโดยทั่วไปจะมีขนาดเล็กกว่าสถานีผลิตไฟฟ้าบนบก
==  ดูเพิ่ม ==
Nuclear Decommissioning Authority (หน่วยงานรื้อถอนนิวเคลียร์)
Ship-Submarine recycling program (โครงการนำเรือ-เรือดำน้ำกลับมาใช้ใหม่)
Nuclear entombment (การฝังกลบนิวเคลียร์)
Marcoule (ที่ตั้งนิวเคลียร์ฝรั่งเศส)
D&D KM-IT (เครื่องมือการจัดการข้อมูลความรู้การปิดการทำงานและการรื้อถอน)
== อ้างอิง ==
โรงไฟฟ้านิวเคลียร์
เทคโนโลยีนิวเคลียร์