อาเพลโดร์น

อาเพลโดร์น (Apeldoorn) เป็นเทศบาลและเมืองในจังหวัดเกลเดอร์ลันด์ ใจกลางประเทศเนเธอร์แลนด์ ตั้งอยู่ห่างจากกรุงอัมสเตอร์ดัมทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ราว 60 ไมล์ ตั้งอยู่ตอนกลางของประเทศ เทศบาลมีประชากร 162,445 คน (สำรวจเมื่อปี ค.ศ.  2019)
อาเพลโดร์น เป็นแหล่งอุตสาหกรรมกระดาษและการผลิตเนื้อ เป็นที่ตั้งของสำนักงานราชการหลายแห่ง ได้แก่ สำนักงานสรรพากรเนเธอร์แลนด์ สำนักงานที่ดินเนเธอร์แลนด์ และยังมีบริษัทประกัน บริษัทหนังสือพิมพ์ โรงพยาบาลและสถานพยาบาลอีกหลายแห่งตั้งอยู่ นับจำนวนแรงงานได้ราว 95,000 คนจึงเป็นศูนย์กลางในการจ้างงานในภูมิภาคตะวันออกของเนเธอร์แลนด์ นอกจากนี้ยังมีสถาบันการศึกษาขั้นสูงหลายแหล่ง ได้แก่ วิทยาลัยซักเซียน (เน้นการจัดการโรงแรมและอาคาร) วิทยาลัยวิตเตินโบร์ก โรงเรียนตำรวจเนเธอร์แลนด์ และมหาวิทยาลัยเทววิทยาแห่งอาเพลโดร์น
== ประวัติ ==

ชื่อของอาเพลโดร์นปรากฏในบันทึกครั้งแรกในชื่อ อัปโปลโดร (Appoldro) ในคริสต์ศตวรรษที่ 8 เป็นจุดตัดระหว่างถนนโบราณเส้นอาเมอร์สโฟรต์-เดเวนเตอร์และเส้นอาร์เนม-ซโวลเลอ กระทั่งในปี ค.ศ. 1740 ปรากฏในแผนที่ด้วยชื่อ  อัปเปลโดร์น (Appeldoorn)
พระราชวังเฮทโล เป็นพระราชฐานของราชวงศ์ออเรนจ์-นัสเซาของพระมหากษัตริย์เนเธอร์แลนด์ ตั้งอยู่ไม่ไกลจากใจกลางเมือง ในอดีตชื่อพระราชวังเฮทนิวโล เดิมเป็นบ้านพักของดยุคแห่งเกลเดอร์ลันด์ ได้รับการตกแต่งจนมีสภาพหรูหราแบบในปัจจุบันโดยเจ้าชายวิลเลมที่ 3 แห่งออเรนจ์ สตัดเฮาเดอร์ผู้ปกครองเนเธอร์แลนด์ในขณะนั้น (ทรงประทับช่วงสั้นๆระหว่าง ค.ศ. 1685 ถึง 1686) สมเด็จพระราชินีนาถเบียทริกซ์และเจ้าหญิงมาร์ครีตพร้อมด้วยปีเตอร์ ฟัน โฟลเลินโฮเฟิน พระสวามีก็เคยทรงประทับที่นี่เช่นกัน
อาเพลโดร์นอาจไม่โดดเด่นนักในเชิงประวัติศาสตร์ จนกระทั่งเริ่มมีความสำคัญหลังจากมีการสร้างสำนักงานและอาคารต่างๆช่วงศตวรรษที่ 19 และเรื่อยมาหลังสงครามโลกครั้งที่สอง โบสถ์คริสต์นิกายโปรเตสแตนต์ได้รับการซ่อมแซมจากความเสียหายจากอัคคีภัยเมื่อปี ค.ศ. 1890 ส่วนโบสถ์มาเรียแกร็กในนิกายโรมันคาทอลิกได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นอนุสรณ์สถานแห่งชาติ
เมื่อปี ค.ศ. 1996 โรงงานกระดาษฟันเกลเดอร์ปาปิเยร์ถูกไฟไหม้ได้รับความเสียหายจนธุรกิจล้มละลาย ส่วนที่เหลืออยู่ของโรงงานถูกเปลี่ยนมาเป็นโรงงานผลิตบรรจุภัณฑ์ ส่วนพื้นที่โรงงานส่วนอื่นกลายมาเป็นที่ตั้งของสำนักงานของธนาคารราโบบังก์ สถานีตำรวจ สถานีดับเพลิง ร้านค้าอุปกรณ์กีฬา และบริษัทขนาดเล็กอีกหลายแห่ง
ในอดีต อาเพลโดร์นเคยเป็นแหล่งอุตสาหกรรมกระดาษและซักเสื้อผ้า เนื่องจากน้ำใต้ดินมีความใสสะอาด ผ่านการกลองด้วยทรายที่เกิดขึ้นตั้งแต่ยุคน้ำแข็ง ปัจจุบันได้กลายมาเป็นแหล่งผลิตเนื้อที่สำคัญของประเทศ และยังมีสำนักงานสาขาของหลากหลายธุรกิจ ได้แก่ ลอจิสติก ทำสีพลาสติก เครื่องต้มน้ำ รถบัสและรถบรรทุก สารผลิตยา และเฟอร์นิเจอร์
นอกจากนี้ยังมีสวนสัตว์อาเปินเฮิลที่นักท่องเที่ยวสามารถเดินชมสัตว์นานาชนิดได้อิสระ และมีสวนสนุกโกนิงงินยูเลียนาโตเรินที่ตั้งชื่อเพื่อเฉลิมพระเกียรติแด่สมเด็จพระราชินีนาถยูเลียนาแห่งเนเธอร์แลนด์
เมื่อ ค.ศ. 2009 สมเด็จพระราชินีนาถเบียทริกซ์และพระราชวงศ์ดัตช์ถูกโจมตีด้วยการใช้รถพุ่งเข้าชนโดยชายชาวดัตช์ ชื่อ คาร์สท์ เท็ทส์ เท็ทท์ได้ขับรถเข้าพุ่งเข้าไปในขบวนเสด็จที่อาเพลโดร์น ส่งผลให้มีประชาชนเสียชีวิตรวม 6 คน แต่พระราชวงศ์ไม่ได้รับอันตรายใดๆ เป็นเหตุการณ์สะเทือนขวัญที่เรียกความสนใจจากทั่วโลก
== ภูมิศาสตร์ ==
อาเพลโดรน์มีภูมิอากาศแบบอบอุ่นชื้นภาคพื้นสมุทรเช่นเดียวกับพื้นที่อื่นๆในประเทศเนเธอร์แลนด์
=== เมืองย่อย ===
อาเพลโดร์น
เบกแบร์เคิน ห่างจากอาเพลโดร์นไปทางใต้ 6 กิโลเมตร
ฮุนเดอร์โล ห่างจากอาเพลโดร์นไปทางตะวันตกเฉียงใต้ 8 กิโลเมตร
กลาเรินเบก ทางตะวันออกของลีเริน
ลีเริน
ลุนเนิน ห่างจากเบกแบร์เคินไปทางตะวันออกเฉียงใต้ 5 กิโลเมตร มีปราสาท แทร์ โฮรสต์ โรงงานกล่องกระดาษ และน้ำตกเทียม
อุดเดิล ห่างจากอาเพลโดร์นไปทางตะวันตกเฉียงเหนือ 10 กิโลเมตร มีการเลี้ยงโคและสุกร เป็นพื้นที่ที่มีการนับถือโปรเตสแตนท์ออโธด็อกซ์อย่างเคร่งครัด
== เศรษฐกิจ ==
=== ธุรกิจท้องถิ่น ===
บริษัทประกันเซ็นทราล เบเฮร์
บริษัทผลิตจักรยานสปาร์ตา
บริษัทอุปกรณ์จิตรกรรมรอยัลตาเลินส์
=== การคมนาคม ===
อาเพลโดร์นมีสถานีรถไฟ 4 แห่งได้แก่
อาเพลโดร์น
อาเพลโดร์น เดอ มาเติน
อาเพลโดร์น โอสเซอเฟลด์
กลาเรินเบก
{|
|
|
|
|
|}
== วัฒนธรรม ==
=== กีฬา ===
อาเพลโดร์นเคยมีสโมสรฟุตบอลอาชีพในชื่อ AGOVV Apeldoorn ลงแข่งขันที่สนามสปอร์ตปาร์กแบร์กเอ็นโบส แต่ได้ยุบเลิกไปในปี ค.ศ. 2013 เนื่องจากล้มละลายทางการเงิน แต่กีฬาที่ประสบความสำเร็จมากที่สุดในอาเพลโดร์นคือวอลเลย์บอล ด้วยผลงานของสโมสรวอลเลย์บอลเอสเฟ ดินาโม ครองแชมป์ลีกสูงสุดได้ 12 สมัย อาเพลโดร์นยังมีสนามกีฬาออมนิสปอร์ต อาเพลโดร์นที่เน้นการจัดวอลเลย์บอล เป็นสังเวียนแข่งขันวอลเลย์บอลและจักรยานรายการสำคัญระดับชาติและระดับโลกมาแล้วหลายครั้ง
== บุคคลที่มีชื่อเสียง ==

ปีเตอร์ ฟัน โฟลเลินโฮเฟิน พระสวามีในเจ้าหญิงมาร์ครีตแห่งเนเธอร์แลนด์
ปีต เดอโยง อดีตนายกรัฐมนตรีเนเธอร์แลนด์
เดมี เดอเซว นักฟุตบอลทีมชาติ
เปเตอร์ โบสซ์ นักฟุตบอลและผู้จัดการทีม
== เมืองพี่น้อง ==
บันดาอาเจะฮ์ ประเทศอินโดนีเซีย
เบอร์ลิงตัน รัฐออนแทรีโอ ประเทศแคนาดา
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ 
เมืองในจังหวัดเกลเดอร์ลันด์