pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
สมเด็จพระราชาธิบดีมีซัน ไซนัล อาบีดิน

สมเด็จพระราชาธิบดี สุลต่าน มีซาน ไซนัล อาบิดีน  ทรงเป็นเป็นพระมหากษัตริย์มหารายาแห่งรัฐตรังกานู และเป็นพระราชโอรสในสุลต่าน มะห์หมุด อัลมักตาฟี บิลลาห์ ชาห์ พระมหากษัตริย์แห่งตรังกานูองค์ก่อน และพระองค์ทรงเป็นยังดีเปอร์ตวนอากงองค์ที่ 13 ทรงเป็นประมุขแห่งสหพันธรัฐมาเลเซีย ตั้งแต่วันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2549 - 13 ธันวาคม พ.ศ. 2554
== พระราชประวัติ ==
สมเด็จพระราชาธิบดี สุลต่าน มีซาน ไซนัล อาบิดีน เสด็จพระราชสมภพวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2505 ณ  พระราชวังอิสตานา อัล มักตาฟี  เมืองกัวลาเตอเริงกานู รัฐตรังกานู เป็นพระราชโอรสพระองค์โตในสุลต่านมะห์มุด อัล-มักตาฟี บิลลาห์ ชาห์ กับพระนางชารีฟะ นอง ฟาติมา บินติ ซัยยิด อับดุลเลาะห์ พระมเหสีองค์รอง พระองค์เป็นยังดีเปอร์อากงแห่งมาเลเซียพระองค์แรก ที่ประสูติหลังการประกาศเอกราชของมาเลเซีย ส่วนพระมารดาของพระองค์มีเชื้อสายอาหรับจากซัยยิด โอมัร อัลญุนิอิด
== การศึกษา ==
พระองค์ได้เข้ารับการศึกษาในโรงเรียนประถมสุลต่านสุไลมาน และโรงเรียนระดับสองสุลต่านสุไลมาน ในเมืองกัวลาเตอเริงกานู เมืองเอกของรัฐตรังกานู ต่อมาได้ทรงเข้ารับการศึกษาต่อมาที่โรงเรียนกีลองแกรมมา เมืองกีลอง ประเทศออสเตรเลีย ในปี พ.ศ. 2531 พระองค์เสร็จสิ้นการศึกษาระดับปริญญาจาก U.S. International University-Europe ปัจจุบันคือมหาวิทยาลัยนานาชาติแอลเลียนต์ (Alliant International University) ที่กรุงลอนดอน สาขาศิลป์ในความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
พระองค์สำเร็จการศึกษาวิชาการทหารจากวิทยาลัยวิชาการทหารแซนเฮริสต์ (Sandhurst) ในสหราชอาณาจักร และสำเร็จการศึกษาเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2526 และได้รับเรือโทกิตติมศักดิ์ใน พ.ศ. 2527
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
พ.ศ. 2524 - Darjah Kerabat Terengganu Yang Amat Mulia Darjah Yang Pertama (D.K.)
พ.ศ. 2525 - Darjah Seri Paduka Mahkota Terengganu Yang Amat Dihormati (S.P.M.T.)
พ.ศ. 2529 - Darjah Seri Paduka Mahkota Johor (S.P.M.J.)
พ.ศ. 2532 - Darjah Seri Setia Sultan Mahmud Terengganu Yang Amat Terpuji (S.S.M.T.)
พ.ศ. 2541 - Darjah Utama Kerabat Terengganu (D.K.T.)
พ.ศ. 2541 - Darjah Kerabat Baginda Tuanku Syed Putera Jamalullail (D.K. Perlis)
พ.ศ. 2541 - Darjah Kerabat Mahkota Johor Yang Amat Dihormati (D.K. Johor)
พ.ศ. 2542 - Darjah Utama Seri Mahkota Negara (D.M.N.)
พ.ศ. 2543 - Darjah Kerabat Diraja Terengganu Yang Amat Mulia (D.K.R.)
พ.ศ. 2544 - Darjah Setia Sultan Mizan Zainal Abidin Yang Amat Terpilih (S.S.M.Z.)
พ.ศ. 2544 - Darjah Kerabat Negeri Sembilan Yang Amat Dihormati (D.K. Negeri Sembilan)
พ.ศ. 2545 - Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati Negeri Kedah Darul Aman (D.K. Kedah)
พ.ศ. 2545 - Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati (Al-Yunus) (D.K. Kelantan)
พ.ศ. 2546 - Darjah Kerabat Yang Amat Dihormati Selangor (D.K. Selangor)
พ.ศ. 2548 - Darjah Seri Utama Sultan Mizan Zainal Abidin Yang Amat Terpilih (S.U.M.Z.)
พ.ศ. 2550 - Darjah Yang Maha Utama Kerabat DiRaja Malaysia (D.K.M.), darjah khas untuk Seri Paduka Baginda
พ.ศ. 2550 - Yang di-Pertuan Agong XIII
=== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ ===
* 
== อ้างอิง ==
ราชวงศ์ตรังกานู
ชาวมาเลเซียเชื้อสายอาหรับ
ชาวมาเลเซียเชื้อสายไทย
ชาวมาเลเซียเชื้อสายมลายู
มุสลิมชาวมาเลเซีย
พระมหากษัตริย์มาเลเซีย
สุลต่านรัฐตรังกานู
ซ
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ร.ม.ภ.
บุคคลจากกัวลาเตอเริงกานู
ชิวหา

ชิวหา เป็นตัวละครในวรรณกรรมเรื่องรามเกียรติ์ เป็นน้องเขยของทศกัณฐ์ สามีของนางสำมนักขา มีลักษณะกายสีหงเสน ยอดน้ำเต้ากลม ตาจระเข้ ปากแสยะ แลบลิ้น  เมื่อครั้งนั้น ทศกัณฐ์ไปประพาสป่า จึงให้น้องเขยเฝ้าเมืองไว้ ฝ่ายชิวหา เมื่อได้รับหน้าที่ก็ทำหน้าที่อย่างดี
ชิวหา เป็นยักษ์ที่มีฤทธิ์เดช คือมีลิ้นที่ยาวและใหญ่ สามารถใช้ในการศึกได้ เมื่อชิวหาได้รับหน้าที่มา ก็จัดยามตามไฟรักษาเมืองไม่ได้หลับไม่ได้นอน จนวันที่ 7 ชิวหา ก็ทนความง่วงไม่ไหว จึงเนรมิตกายให้ใหญ่โต แล้วแลบลิ้นไปปิดเมืองลงกาไว้ แล้วหลับไป  ฝ่ายทศกัณฐ์ เมื่อกลับมาจากประพาสป่า มองไม่เห็นเมืองลงกา ก็เข้าใจว่าเป็นอุบายของศัตรูบดบังเมืองไว้ ด้วยความโกรธ จึงขว้างจักร อาวุธของตนไปตัดลิ้นชิวหาทันที
ชิวหาถูกตัดลิ้นขาดไปก็สิ้นใจลง นางสำมนักขาเสียใจมาก จึงไปเที่ยวป่าแล้วเจอกับพระราม จนเป็นปฐมเหตุของสงครามครั้งนี้ในที่สุด
ตัวละครในรามเกียรติ์
จังหวัดปกครองตนเองชนชาติจ้วงและม้ง เหวินชาน

จังหวัดปกครองตนเองชนชาติจ้วงและม้ง เหวินชาน (c=文山壮族苗族自治州|p=Wénshān Zhuàngzú Miáozú Zìzhìzhōu; เหวินชาน จ้วงจู๋ เหมียวจู๋ จื้อจื้อโจว) เป็นจังหวัดปกครองตนเองแห่งหนึ่งทางตะวันออกเฉียงใต้ของมณฑลยูนนาน สาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นเขตการปกครองระดับจังหวัดที่อยู่ทางตะวันออกสุดของมณฑล มีอาณาเขตทางทิศตะวันออกติดกับไป่เซ่อ เขตปกครองตนเองกว่างซี ทิศใต้ติดกับจังหวัดห่าซางของประเทศเวียดนาม (ห่างไปประมาณ ) ทิศตะวันตกติดกับเขตปกครองตนเองชนชาติอาข่าและอี๋ หงเหอ และทิศเหนือติดกับฉวี่จิ้ง
== ชนเผ่า ==
จำนวนประชากรแบ่งตามชนเผ่า เมื่อปี พ.ศ. 2543
== อ้างอิง ==
เหวินชาน
เหวินชาน
เมอร์ไลออน

เมอร์ไลออน (Merlion; Singa-Laut ซีงา-ลาอุต;  หยูเหว่ยซือ) ถูกออกแบบขึ้นเพื่อเป็นสัญลักษณ์ของคณะกรรมการการท่องเที่ยวของสิงคโปร์ (Singapore Tourism Board - STB) ในปี 1964 – รูปปั้นนี้มีหัวเป็นสิงโต ร่างเป็นปลา ยืนอยู่บนยอดคลื่น ต่อมาไม่นานทั่วโลกก็ถือกันว่าสิงโตทะเลตัวนี้คือเครื่องหมายประจำชาติสิงคโปร์
แต่เดิมรูปปั้นนี้ตั้งอยู่ที่สวนสิงโตทะเล (Merlion Park) ข้างสะพานเอสพลาเนด (Esplanade Bridge) แม่สิงโตและลูกสิงโตได้กลายเป็นจุดสนใจของนักท่องเที่ยว มีการจัดพิธีติดตั้งสิงโตทะเลในวันที่ 15 กันยายน ค.ศ. 1972 โดยมีประธานในพิธีคือนายกรัฐมนตรีของสิงคโปร์ ณ เวลาดังกล่าว ซึ่งก็คือ นายลี กวน ยู
สิงโตตัวนี้สูง 8.6 เมตร มีน้ำหนัก 70 ตัน ทำจากวัสดุจำพวกซีเมนต์ โดยช่างฝีมือชาวสิงคโปร์ผู้เสียชีวิตไปแล้วที่ชื่อนายลิมนังเซ็ง ส่วนรูปปั้นสิงโตทะเลตัวที่สองจะมีขนาดเล็กกว่า ขนาดสูง 2 เมตรและหนัก 3 ตัน สิงโตตัวนี้ก็ถูกสร้างขึ้นโดยนายลิมเช่นกัน ตัวสิงโตทำจากวัสดุจำพวกซีเมนต์ ผิวหนังทำจากแผ่นกระเบื้อง และตาทำจากถ้วยชาสีแดงขนาดเล็ก
ผู้ออกแบบคือนายฟราเซอร์ บรูนเนอร์ (Mr Fraser Brunner) เป็นผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์สัตว์น้ำแวนคลีฟ หัวรูปปั้นเป็นสิงโตหมายถึงสิงโตที่เจ้าชายซางนิลาอุตามะเคยเห็นตอนที่พระองค์พบเกาะสิงคโปร์ในปี ค.ศ. ที่ 11 ตามบันทึกของชาวมลายู ส่วนหางที่เป็นปลาคือสัญลักษณ์ของเมืองโบราณเทมาเซ็ก (หมายความว่า "ทะเล" ในภาษาชวา) ซึ่งสิงคโปร์ถูกค้นพบมาแล้ว ก่อนที่เจ้าชายนิลาจะตั้งชื่อเกาะนี้ว่า "สิงคปุระ" (หมายความว่า "สิงโต" (สิงห์) และ "เมือง" (ปุระ) ในภาษาสันสกฤต) นอกจากนี้ยังหมายถึงจุดเริ่มต้นของสิงคโปร์ที่ในอดีตเคยเป็นหมู่บ้านชาวประมง
== อ้างอิง ==
สิ่งก่อสร้างในประเทศสิงคโปร์
ม
ราคะ

ราคะ แปลว่า ความกำหนัดยินดี, ความพอใจ, ความติดใจ จริต แปลว่า ความประพฤติ, พฤติกรรมปกติ หมายถึงความประพฤติที่ติดต่อสืบเนื่องมานานจนเป็นเรื่องปกติของผู้นั้น ใช้ว่า จริยา ก็ได้
ราคะ หรือ ราคจริต หมายถึงพฤติกรรมของคนที่มีราคะเป็นปกติ คือรักสวยรักงาม มีกิริยาคือ ยืน เดิน นั่ง นอน เป็นต้นที่เรียบร้อย นิ่มนวล ชอบสะอาด ทำกิจต่างๆ ไม่รีบร้อน ชอบกินของที่บรรจงจัด ชอบของหวาน มีอารมณ์สุนทรีย์ ดูอะไรก็ดูนาน ละเอียดพิเคราะห์ อุปนิสัยเป็นคนเจ้าเล่ห์ ถือตัว แง่งอน ชอบอวด ชอบยอ อยากได้หน้า ราคจิตแก้ได้ด้วยการพิจารณากายคตาสติ หรือ อสุภกรรมฐาน
== อ้างอิง ==
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด,  วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548.
หลักธรรมของศาสนาพุทธ
คำศัพท์ศาสนาพุทธ
จริต

จริต (อ่านว่า จะหริด) จริต แปลว่า จิตท่องเที่ยว สถานที่จิตชอบท่องเที่ยว หรืออารมณ์ที่ชอบท่องเที่ยวของจิตนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ มี 6 ประการ หมายถึง ความประพฤติ คือกิริยาอาการที่แสดงออกมาให้เห็น มีความหมายเช่นเดียวกับคำว่า จริย จริยา หรือ จรรยา โดยทั่วไปจะใช้หมายถึงกิริยาอาการที่ไม่ดี เช่น เสียจริต วิกลจริต ดัดจริต จริตจะก้าน แต่ในทางพุทธศาสนา หมายถึง ความประพฤติ, พื้นเพ นิสัย มี 6 อย่างคือ
ราคจริต หนักไปทางรักสวยรักงามคือ พอใจในรูปสวย เสียงเพราะ กลิ่นหอม รสอร่อย สัมผัสนิ่มนวล ชอบการมีระเบียบ สะอาด ประณีต พูดจาอ่อนหวาน เกลียดความเลอะเทอะ
โทสจริต หนักไปทางเจ้าอารมณ์มักโกรธ เป็นคนขี้โมโหโทโส  พูดเสียงดัง เดินแรง ทำงานหยาบ แต่งตัวไม่พิถีพิถัน เป็นคนใจเร็ว ชอบจับผิด จึงมองข้อตลกของคนได้ดี จึงมักเป็นคนที่พูดจาได้ตลกและสนุกสนาน
โมหจริต หนักไปทางเขลา ง่วงซึม  ไม่ค่อยชอบคิดมาก  และขี้เกียจ
สัทธาจริต หนักไปทางเชื่อถือจริงใจ น้อมไปในความเชื่อเป็นอารมณ์ประจำใจ เกิดปีติเลื่อมใสได้ง่ายเมื่อเจอบุคคลน่านับถือ  เชื่อตามที่บอกต่อกันมา  ขาดการพิจารณา
พุทธิจริตหรือญาณจริต หนักไปทางใช้ปัญญา เจ้าปัญญาเจ้าความคิด มีความฉลาด มีปฏิภาณไหวพริบ การคิดการอ่าน ความทรงจำดี ชอบสั่งสอนคนอื่น
วิตกจริต หนักไปทางชอบคิดมาก ถ้าขี้ขลาดจะวิตก กังวล ฟุ้งซ่านชอบคิด ตัดสินใจไม่เด็ดขาด ไม่กล้าตัดสินใจ คิดอย่างไม่มีเหตุผล เกินจริง
โดยแยกเป็นสองกลุ่ม คือ ตัณหาจริต และ ทิฏฐิจริต
ราคจริต โทสจริต โมหจริต จัดเป็นตัณหาจริต
สัทธาจริต พุทธิจริต วิตกจริต จัดเป็นทิฏฐิจริต
==กรรมฐานที่เหมาะสมกับแต่ละจริต==
ราคจริต เหมาะกับ อสุภะ 10 นวสี 9 กายคตานุสสติ
โทสจริต เหมาะกับ วัณณกสิน 4 พรหมวิหาร 4
โมหจริต เหมาะกับ อานาปานสติ
วิตกจริต เหมาะกับ อานาปานสติ กสินทั้ง 6 คือ ปฐวีกสิน อาโปกสิน เตโชกสิน วาโยกสิน อาโลกกสิน อากาสกสิน
สัทธาจริต เหมาะกับ อนุสสติ 6 คือพุทธานุสสติ ธรรมานุสสติ สังฆานุสสติ จาคานุสสติ ศีลานุสสติ เทวตานุสสติ
พุทธิจริต เหมาะแก่การบอกไตรลักษณ์ อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา เพื่อให้เกิดความเลื่อมใส  พิจารณาธาตุ 4 อาหาเรปฏิกูลสัญญา มรณานุสสติ อุปสมานุสสติ
อานาปานสติเหมาะสมกับทุกจริต
อารมณ์ที่กล่าวมา 6 ประการนี้ บางคนมีอารมณ์ทั้ง 6 อย่างนี้ครบถ้วน บางรายก็มีไม่ครบ มีมากน้อยกว่ากันตามอำนาจวาสนาบารมีที่อบรมมาในชาติอดีต อารมณ์ที่มีอยู่คล้ายคลึงกัน แต่ความเข้มข้นรุนแรงไม่เสมอกันนั้น เพราะบารมีที่อบรมมาไม่เสมอกัน
==อ้างอิง==
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด,  วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548.
โปรแกรมวิเคราะห์นิสัย จริตวินิจฉัยออนไลน์ http://www.thecapvision.com/habitscan/ 
พระไตรปิฎก เล่มที่ ๒๙  พระสุตตันตปิฎก เล่มที่ ๒๑ ขุททกนิกาย มหานิทเทส http://84000.org/tipitaka/read/?29/727/435
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต) พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม เรื่องจริต 6 http://84000.org/tipitaka/dic/d_item.php?i=262
จจริต
ธรรมหมวด 6
ไซ (อาวุธ)

ไซ  เป็นอาวุธที่มีลักษณะคล้ายสามง่าม ตัวอย่าง ตัวละครในภาพยนตร์ที่ใช้อาวุธชนิดนี้ อย่างเช่น ราฟาเอล หนึ่งในสมาชิกกลุ่มเต่านินจา มีไซคู่เป็นอาวุธ หรืออีเล็กตร้า ในซีรีส์ของ แดร์เดเวิล เป็นต้น
อาวุธมีคม
อาวุธระยะประชิด
คีรีศักดิ์ บาร์โบส

คีรีศักดิ์ บาร์โบส หรือ คีรี สุขสำราญ เกิดเมื่อ พ.ศ. 2485 เป็นนักมวยชาวจังหวัดสุพรรณบุรี สถิติการชก 7 ครั้ง ชนะ 4 แพ้ 3
== ประวัติ ==
คีรีศักดิ์ บาร์โบส เริ่มชกมวยไทยในจังหวัดสุพรรณบุรีใช้ชื่อว่า คีรี ลูกเรไร ชกชนะจนมีชื่อเสียงในแถบภาคกลาง จนกระทั่ง ภักดี สวนรัตน์พามาฝากฝังกับเชาวน์ ฉวีวงษ์ จึงใช้ชื่อว่าคีรีศักดิ์ บาร์โบส ขึ้นชกมวยไทยในกรุงเทพฯ ได้ขึ้นชกในรายการมวยที่สำคัญหลายครั้ง เช่น ชกมวยรอบจ้าวแผ่นดิน ได้ชิงชนะเลิศกับอดุลย์ ศรีโสธร แต่เป็นฝ่ายแพ้คะแนน ชกมวยรอบจ้าวปฐพี แพ้ปราบธรณี เมืองสุรินทร์ ตกรอบแรก ชกมวยรอบครองแผ่นดิน แพ้ศักดา ยนตรกิจ ตกรอบ ชิงแชมป์มวยไทยรุ่นเฟเธอร์เวทของเวทีราชดำเนินก็แพ้ ชัยยงค์ ราชวัฏ ชิงไม่สำเร็จอีก
หลังจากนั้น คีรีศักดิ์ จึงหันมาชกมวยสากลอาชีพ ปรากฏว่าประสบความสำเร็จมากกว่า ชนะนักมวยชื่อดังหลายคน เช่นอดุลย์ ศรีโสธร วีระนิด เจริญเมือง จนกระทั่ง OPBF ได้จัดตั้งตำแหน่งแชมป์รุ่นจูเนียร์ไลท์เวท 130 ปอนด์ขึ้นมาใหม่ คีรีศักดิ์ได้รับเชิญให้ไปชิงแชมป์ว่างกับฮิโรชิ โอกาว่า ที่ญี่ปุ่นเมื่อ พ.ศ. 2504 ปรากฏว่าคีรีศักดิ์เป็นฝ่ายชนะคะแนนได้ครองแชมป์ OPBF อย่างเหนือความคาดหมาย แต่พอป้องกันแชมป์ครั้งแรก ก็เสียแชมป์ให้ยูกิโอะ คัตสึมาตะไปในปีเดียวกัน
หลังจากเสียแชมป์ OPBF ฟอร์มการชกของคีรีศักดิ์เริ่มตกต่ำลง ชกแพ้มากกว่าชนะ จนแพ้น็อค ศิริน้อย ลูกพระกฤษณ์ จนถูกหามลงเวที คีรีศักดิ์จึงแขวนนวมไป หลังแขวนนวม คีรีศักดิ์รับราชการเป็นทหารบก ติดยศ จ.ส.อ.
== เกียรติประวัติ ==
| style="text-align:center;" colspan="9"|ชนะ 7 ครั้ง (ชนะน็อค 4 ครั้ง, ชนะคะแนน 0 ครั้ง), แพ้ 3 ครั้ง (แพ้น็อค 1 ครั้ง, แพ้คะแนน 2 ครั้ง) เสมอ - ครั้ง
|- align=center
| style="text-align:center;" colspan="9"|เคยชิงแชมป์ต่อไปนี้แต่ไม่สำเร็จ
|- align=center
|ชิงแชมป์ OPBF รุ่นไลท์เวท
|แพ้
|75-21-3
|align=left| ฮิโรชิ โอกาว่า
|
|
|
|align=left|
|align=left|
|- align=center
|ชิงแชมป์ OPBF รุ่นจูเนียร์เวลเตอร์เวท
|แพ้
|42-10-3
|align=left| ยูกิโอะ คัตสุมาตะ
|
|
|
|align=left|
|align=left|
== อ้างอิง ==
ชายพจน์. คีรีศักดิ์ บาร์โบส แชมป์จูเนียร์ไลท์เวต OPBF. นิตยสารมวยโลก. ปีที่ 29 ฉบับที่ 1413. 5-11 ตุลาคม 2554 หน้า 48 – 49
บุคคลจากจังหวัดสุพรรณบุรี‎‎
นักมวยสากลชาวไทยรุ่นซูเปอร์เฟเธอร์เวท
แชมป์ OPBF
ทหารบกชาวไทย
โอโบ

โอโบ (oboe;  ) ที่ใช้ในปัจจุบันนี้มีมาตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 ใช้ในการแสดงอุปรากรฝรั่งเศส เรียกว่า “Hautbois” หรือ “Hoboy” ในศตวรรษที่ 18 โอโบใช้เป็นเครื่องดนตรีหลักในวงออร์เคสตร้า เป็นเครื่องดนตรีเสียงสูงในกลุ่มเครื่องลมไม้ ซองในขณะนั้นมีรูปิดเปิดเพียง 2- 3 รูเท่านั้น ในศตวรรษที่ 19 โอโบได้พัฒนาในเรื่องระบบกลไก คีย์ กระเดื่อง สำหรับปิดเปิดรู เพื่อเปลี่ยนระดับเสียงให้เล่นสะดวกมากขึ้น จนในที่สุดโอโบคือเครื่องดนตรีหลักที่จะต้องมีในวงดุริยางค์
อ
เทวโลก

เทวโลก คือโลกของเทวดา หมายถึงสวรรค์อันเป็นที่อยู่ของเทวดา จัดเป็นปรโลกคือโลกหน้าแห่งหนึ่งอันเป็นที่เกิดหลังการการตายไปของคนที่ทำบุญกุศลไว้ดีแล้ว เช่นที่กล่าวว่า "เขาสั่งสมกุศลไว้ดีแล้ว ครั้นละจากอัตภาพนี้แล้วจักไปบังเกิดในเทวโลก เข้าถึงฐานะอันประเสริฐสุดที่ได้โดยยาก"
ปปัญจสูทนี อรรถกถาสาเลยยกสูตรระบุว่า เทวโลกมี 26 ชั้น คือ กามาวจร 6 และ พรหมโลก 20
== อ้างอิง ==
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด,  วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
จักรวาลวิทยาในศาสนาฮินดู
จักรวาลวิทยาในศาสนาพุทธ
สามารถ ศรแดง

สามารถ  ศรแดง หรือนายสามารถ กล้าเชิงรบ (ชื่อเดิม นายบุญแต่ง ทองกระโทก) ชาวจังหวัดนครราชสีมา เกิดเมื่อ พ.ศ. 2476 สถิติการชก 19 ครั้ง ชนะ 10 (น็อค 4) เสมอ 1 แพ้ 8
== ประวัติ ==
สามารถเกิดที่จ.นครราชสีมา ต่อมาย้ายไปอยู่ที่ อำเภอกระสัง จังหวัดบุรีรัมย์ เมื่อโตขึ้นจึงหัดชกมวยไทยในชื่อ บุญแต่ง ศิษย์แขวง ตระเวนชกในแถบภาคอีสาน ต่อมาจึงเข้ามาชกมวยในกรุงเทพฯโดยมาอยู่ที่ค่ายศิษย์สิงห์ ใช้ชื่อว่า สามารถ ศิษย์สิงห์ กลายเป็นนักมวยที่มีชื่อเสียด้วยการชกแบบบุกตะลุยและมีหมัดขวาที่หนักหน่วง ภายหลังจึงย้ายมาอยู่ค่ายศรแดง ใช้ชื่อว่า สามารถ ศรแดง
หลังจากได้ครองแชมป์มวยไทยรุ่นเวลเตอร์เวทแล้ว สามารถหาคู่ชกในแบบมวยไทยไม่ได้จึงหันมาชกมวยสากล และได้ครองแชมป์มวยสากลรุ่นเวลเตอร์เวทของเวทีลุมพินี โดยชนะคะแนน กิมเอี๋ยว ศิษย์ผล และได้ชกกับนักมวยชื่อดังหลายคน เช่น เสมอกับยอร์ช บาร์น รองแชมป์โลกชาวอิตาลี ชนะคะแนน ฮาชิโร ทัตสุมิ จนชกขนะคะแนน เดล ฟลาเนแกน จึงได้เป็นรองแชมป์โลก แต่พอแพ้คะแนน เฮกเตอร์ คอนสแตนท์ จึงถูกปลดจากอันดับโลก
ต่อมา เมื่อกลับมากู้ชื่อชนะนักมวยชื่อดังอีกหลายคน เช่น ออมทรัพย์ แหลมฟ้าผ่า สมเดช ยนตรกิจ ดาวทอง สิงหพัลลภ จึงมีโอกาสชิงแชมป์ OPBF รุ่นมิดเดิลเวท ชนะคะแนน ฟูมิโอะ ไกสุ ได้ครองแชมป์ แต่พอป้องกันครั้งแรกก็เสียแชมป์คืนให้ไกสุไป
สามารถได้เข้าอับดับโลกอีกครั้งเมื่อชนชนะน็อค มิเกมาซา คาวาคามิ แต่หลังจากนั้นทชกแพ้กราวรูดจนถูกปลดออกจากรองแชมป์โลก และเสียแชมป์มวยสากลของเวทีราชดำเนินไป เมื่อชกแพ้บ่อยๆ จึงถูกตั้งข้อหาล้มมวย จนหยุดชกไปหลายปี กลับมาชกอีกครั้งเมื่อ พ.ศ. 2512 ก็แพ้น็อคนักมวยรุ่นหลังอย่างง่ายดายจึงแขวนนวมไปอย่างถาวร
==เกียรติประวัติ==
| style="text-align:center;" colspan="9"|ชนะ 10 ครั้ง (ชนะน็อค 4 ครั้ง, ชนะคะแนน 0 ครั้ง), แพ้ 8 ครั้ง (แพ้น็อค 4 ครั้ง, แพ้คะแนน 4 ครั้ง) เสมอ 1 ครั้ง
|- align=center
| style="text-align:center;" colspan="9"|แชมป์ประเทศไทย รุ่นเวลเตอร์เวทชิง 2498
|- align=center
|ชิง
|ชนะ
|0-0-0
|align=left| กิมเอี๋ยว ศิษย์ผล
|
|
|
|align=left|
|align=left|
|- align=center
| style="text-align:center;" colspan="9"|แชมป์ OPBF รุ่นมิดเดิลเวท
|- align=center
|ชิง
|ชนะ
|21-6-1
|align=left| ฟูมิโอะ ไกสุ
|
|
|
|align=left|
|align=left|
|-
|เสียแชมป์
|แพ้
|22-7-1
|align=left| ฟูมิโอะ ไกสุ
|
|
|
|align=left|
|align=left|
|- align=center
| style="text-align:center;" colspan="9"|เคยชิงแชมป์ต่อไปนี้แต่ไม่สำเร็จ
|- align=center
|ชิงแชมป์ OPBF รุ่นมิดเดิลเวท
|แพ้
|18-5-1
|align=left| ฟูมิโอะ ไกสุ
|
|
|
|align=left|
|align=left|
==อ้างอิง==
ชายพจน์. มวยดังไทยแลนด์ในอดีต:"เชน" สามารถ ศรแดง อดีตรองแชมป์โลกและแชมป์ OPBF มิดเดิลเวท. นิตยสารมวยโลก. ฉบับที่ 839. ตุลาคม 2543 หน้า 50 -51
บุคคลจากอำเภอจักราช
นักมวยสากลชาวไทยรุ่นมิดเดิลเวท
แชมป์ OPBF
นักมวยไทยชาวไทย
บุคคลจากอำเภอกระสัง
วีระนิด เจริญเมือง

วีระนิด เจริญเมือง ชาวกรุงเทพมหานคร เกิดเมื่อ 4 มกราคม พ.ศ. 2486 สถิติการชก 21 ครั้ง ชนะ 15 (น็อค 6) เสมอ 1 แพ้ 5
==เกียรติประวัติ==
แชมป์ OPBF รุ่นเฟเธอร์เวท
* ชิง 12 ธันวาคม 2504 ชนะคะแนน อาร์มมี วันเดอร์ บอย  ที่ อาราเน็ตตาโคลอสเซียม มะนิลา
* ป้องกันแชมป์ครั้งที่ 1, 31 มีนาคม 2505 ชนะน็อค ยก 3 อาร์มมี่ บอย (ฟิลิปปินส์) ที่ มะนิลา
* เสียแชมป์ 12 กันยายน 2505 แพ้คะแนน มิตสุโนริ เซกิ  ที่ โตเกียว
เคยชิงแชมป์ต่อไปนี้แต่ไม่สำเร็จ
* ชิงแชมป์ภาครุ่นเฟเธอร์เวท 2 มกราคม 2506 แพ้น็อค ยก 4 มิตสุโนริ เซกิ (ญี่ปุ่น) ที่ โตเกียว
==อ้างอิง==
สถิติ
นักมวยสากลชาวไทยรุ่นเฟเธอร์เวท
บุคคลจากกรุงเทพมหานคร‎‎
แชมป์ OPBF
พลายน้อย ร.ฟ.ท.

พลายน้อย ร.ฟ.ท. หรือนายพิณ เปลี่ยนเกิด ชาวจังหวัดพิษณุโลก เกิดเมื่อ 15 มีนาคม พ.ศ. 2480 สถิติการชก 6 ครั้ง ชนะ 3 (น็อค 1) แพ้ 3
== ประวัติ ==
พลายน้อยเกิดที่พิษณุโลกเมื่อ พ.ศ. 2483 แต่ต่อมาได้อพยพไปอยู่ที่จังหวัดเชียงใหม่ เริ่มหัดมวยกับครูวัลลภ พระประแดง ขึ้นชกมวยในเขตภาคเหนือโดยใช้ชื่อ พลายน้อย ศิษย์วัลลภ ชกชนะรวด 20 ครั้ง ในที่สุด ครูจวน สุริยกุลจึงขอตัวพลายน้อยมาอยู่ค่าย ร.ฟ.ท.
พลายน้อยกลายเป็นยอดมวยรุ่นเล็กของเวทีมวยราชดำเนิน เคยครองแชมป์มวยไทยรุ่นฟลายเวท แต่ภายหลังทำน้ำหนักไม่ได้จึงสละตำแหน่ง เลื่อนรุ่นมาชกในรุ่นที่ใหญ่กว่าแต่หาคู่ชกยาก ครูจวนจึงให้พลายน้อยหันมาชกมวยสากล ซึ่งปรากฏว่าชกแค่ครั้งที่ 2 เท่านั้น  พลายน้อยชนะน็อค ลิตเติล ซีซาร์ คู่ปรับเก่าของสนอง ร.ส.พ. ซึ่งเป็นนักมวยระดับรองแชมป์โลกของฟิลิปปินส์ได้เมื่อ 7 เมษายน พ.ศ. 2506 ต่อมา เขาได้ไปชกที่ญี่ปุ่น ชนะคะแนน ทาเคโอะ ซูซูกิ เมื่อ 30 สิงหาคม พ.ศ. 2506 แต่เมื่อขึ้นชิงแชมป์มวยสากลรุ่นเฟเธอร์เวท ของเวทีมวยราชดำเนิน กลับแพ้คะแนน อนันตเดช ศิษย์หิรัญแบบขาดลอย
พลายน้อยกลับมาชกมวยไทยอีก 4-5 ครั้งก็ได้รับการติดต่อให้ไปชิงแชมป์ OPBF ที่ญี่ปุ่นกับ อากิโอะ มากิ ซึ่งพลายน้อยเป็นฝ่ายชนะคะแนนได้ครองแชมป์ หลังจากได้แชมป์ จวน ผู้จัดการของเขาได้ตกลงจะให้พลาย้อยชกนอกรอบกับโรกูโร อิชิยามา นักมวยดาวรุ่งของญี่ปุ่นในขณะนั้น เดิมกำหนดชกในวันที่ 27 พฤษภาคม พ.ศ. 2507 แต่ปรากฏว่าพลายน้อยป่วยเป็นหวัด จึงต้องเดินทางกลับไทยก่อน แล้วเดินทางไปชกอีกครั้งเมื่อ 6 มิถุนายน พ.ศ. 2507 ซึ่งพลายน้อยเป็นฝ่ายแพ้คะแนน จากนั้นพลายน้อยได้ไปชกป้องกันตำแหน่งกับอิชิยามา โดยครั้งแรกกำหนดชกวันที่ 24 กันยายน แต่พลายน้อยมีปัญหาในการฝึกซ้อม และการทำน้ำหนัก ทำให้เลื่อนการชกออกไปเป็น 1 ตุลาคม เมื่อถึงวันชก ปรากฏว่าพลายน้อยสู้อิชิยามาไม่ได้ ถูกชกล้มถึงสองครั้งในยก 2 และถูกชกจนเลือดกำเดาไหลในยกที่ 6 ครบยกจึงเป็นฝ่ายแพ้คะแนนไปหลังจากเสียแชมป์ พลายน้อยมีปัญหาเรื่องค่าตัวกับครูจวน จนต้องแยกทางกันและพลายน้อยประกาศเลิกชกมวยสากล
พลายน้อยขึ้นชกมวยไทยอีกเพียงอย่างเดียว แต่แพ้มากกว่าชนะ เพราะสังขารเริ่มร่วงโรย จนแขวนนวมไปในที่สุด ปัจจุบันพลายน้อยเป็นเจ้าของร้านขายเสื้อผ้าที่แพร่
== เกียรติประวัติ ==
แชมป์ OPBF รุ่นซูเปอร์แบนตั้มเวท
* ชิง 6 พฤษภาคม 2507 ชนะคะแนน อากิโอะ มากิ (ญี่ปุ่น) ที่ โอซากา
* เสียแชมป์ 24 ตุลาคม 2507 แพ้คะแนน โรกูโร อิชิยามา (ญี่ปุ่น) ที่ โตเกียว
== อ้างอิง ==
สถิติ
ชายพจน์. มวยดังไทยแลนด์ในอดีต: "ไอ้พิณพิฆาต" พลายน้อยร.ฟ.ท. อดีตแชมป์ OPBF. นิตยสารมวยโลก. ฉบับที่ 844. พฤศจิกายน 2543 หน้า 42-43
นักมวยสากลชาวไทยรุ่นซูเปอร์แบนตัมเวท
แชมป์ OPBF
บุคคลจากจังหวัดพิษณุโลก‎
ยาสีฟัน

ยาสีฟัน เป็นสิ่งที่ใช้คู่กับแปรงสีฟันในการแปรงฟัน มักอยู่ในรูปของเนื้อครีม เจล หรือเนื้อผง โดยมีส่วนผสมต่างกันไปในแต่ละผู้ผลิต เช่น เกลือ ฟลูออไรด์ สารขัดสี สารที่ทำให้เกิดฟอง เป็นต้น คุณสมบัติจะแตกต่างกันไปตามแต่ผู้ผลิต
ยาสีฟันสามารถแบ่งออกได้เป็นหลายรูปแบบตามเกณฑ์ที่ใช้ เช่น ตามลักษณะเนื้อยาสีฟัน (เจล,น้ำ,ผง,ครีม) ตามคุณสมบัติ(ลดการเสียวฟัน,สำหรับเด็ก,ขัดสีฟัน,รักษาสุขภาพเหงือก) เป็นต้น ทั้งนี้ยาสีฟันที่จะมีส่วนช่วยในการลดการเกิดฟันผุได้ควรจะมีส่วนผสมของฟลูออไรด์อย่างน้อย 1000 ppm
== ประวัติ ==
ยาสีฟันถือกำเนิดขึ้นครั้งแรกในสมัยอียิปต์โบราณ โดยยาสีฟันทำจากการผสมวัตถุดิบธรรมชาติได้แก่ เกลือป่น พริกไทยป่น ใบมินต์ และดอกไม้ต่างๆ ในสมัยโรมันมีการคิดค้นสูตรยาสีฟันของตัวเองขึ้นมาใหม่ ซึ่งออกแนวค่อนข้างแปลกประหลาดเพราะใช้ปัสสาวะของมนุษย์เป็นส่วนผสมหลัก โดยชาวโรมันเชื่อว่าแอมโมเนียที่อยู่ในปัสสาวะอาจจะช่วยให้ฟันขาวสะอาดขึ้น ต่อมาช่วงราวศตวรรษที่ 18 ยาสีฟันตำรับอเมริกันที่ใช้ขนมปังเผา  ศตวรรษที่ 19 นิยมของยาสีฟันประเภทผง จนถึงยุคสมัยปัจจุบัน บริษัทคอลเกตถือเป็นผู้ผลิตเจ้าแรกที่คิดค้นยาสีฟันแบบหลอดบีบขึ้นมาเมื่อปี ค.ศ. 1896
== อ้างอิง ==
เครื่องสำอาง
ทันตแพทยศาสตร์
ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด
ยาสีฟัน
ภาษามาดูรา

ภาษามาดูรา (bhâsa Madhurâ, เปโกน: ) เป็นภาษาที่ใช้พูดบนเกาะมาดูราและเกาะอื่น ๆ ในประเทศอินโดนีเซีย เช่นเกาะกาเงอัน เกาะซาปูดี และทางตะวันออกของชวาตะวันออก พบในสิงคโปร์ด้วย อยู่ในกลุ่มย่อยซุนดาของภาษากลุ่มมาลาโย-โพลีเนเซียตะวันตก ตระกูลออสโตรนีเซียน เคยเขียนด้วยอักษรชวา ปัจจุบันเขียนด้วยอักษรละติน มีผู้พูด 13,600,000 คนในอินโดนีเซีย (พ.ศ. 2543) ภาษานี้มีรากศัพท์เหมือนกับภาษากาเงอันร้อยละ 75 และเข้าใจกันได้ยาก ภาษานี้มีหลายสำเนียง สำเนียงซูเมอเนิปจัดเป็นสำเนียงมาตรฐาน สำเนียงบังกาลันที่พูดในซูราบายาเป็นสำเนียงที่ใช้ทางการค้ามากที่สุด เป็นสำเนียงที่ใช้ในเมืองและได้รับอิทธิพลจากภาษาอินโดนีเซียมาก และผู้พูดภาษานี้ใช้ภาษาอินโดนีเซียด้วย
==สัทวิทยา==
อักษรโรมันที่ปรากฏในตารางเป็นไปตามอักขรวิธี พ.ศ. 2551
=== สระ ===
=== พยัญชนะ ===
{|class="wikitable" style=text-align:center
|+หน่วยเสียงพยัญชนะภาษามาดูรา
|-
! colspan=2 width="80px" |
! width="70px"| ริมฝีปาก
! width="70px"| ฟัน/ปุ่มเหงือก
! width="70px"| ลิ้นม้วน
! width="70px"| เพดานแข็ง
! width="70px"| เพดานอ่อน
! width="70px"| เส้นเสียง
|-
! colspan=2| เสียงนาสิก
| ꦩ  
| ꦤ  
| ꦟ  
| ꦚ  
| ꦔ  
|
|-
! rowspan=3| เสียงหยุด
! 
| ꦥ  
| ꦠ  
| ꦛ  
| ꦕ  
| ꦏ  
| ꦃ  
|-
! 
| ꦧ  
| ꦢ  
| ꦣ  
| ꦗ  
| ꦒ  
|
|-
! 
| ꦧ  
| ꦢ  
| ꦣ  
| ꦗ  
| ꦒ  
|
|-
! colspan=2| เสียงเสียดแทรก
|
| ꦱ  
|
|
|
| ꦲ  
|-
!colspan=2| เสียงรัว
|
| ꦫ  
|
|
|
|
|-
!rowspan=2| เสียงเปิด
! 
|
|
|
| ꦪ  
| ꦮ  
|
|-
! 
|
| ꦭ  
|
|
|
|
|}
==คำทั่วไป==
===ตัวเลข===
==ตัวอย่างประโยค==
จากข้อที่ 1 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน
มาดูรา: Sâdhâjâna orèng lahèr mardhika èsarengè dhrâjhât klabân ha'-ha' sè padâ. Sâdhâjâna èparèngè akal sareng nurani bân kodhu areng-sareng akanca kadhi tarètan.
Aksara Pèghu: 
ไทย: "มนุษย์ทั้งปวงเกิดมามีอิสระและเสมอภาคกันในศักดิ์ศรี และสิทธิ ต่างในตนมีเหตุผลและมโนธรรม และควรปฏิบัติต่อกันด้วยจิตวิญญาณแห่งภราดรภาพ"
== อ้างอิง ==
==บรรณานุกรม==
Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.
กลุ่มภาษามาลาโย-โพลีเนเซีย
ภาษาในประเทศอินโดนีเซีย
ภาษาในประเทศสิงคโปร์
ภาษาในประเทศมาเลเซีย
เกาะมาดูรา
ภาษามาดูรา
ภาษามากัซซาร์

ภาษามากัซซาร์ หรือ ภาษามากาซาร์ (basa Mangkasara หรือ basa Mangkasarak) เป็นทั้งชื่อของภาษาและระบบการเขียนในเกาะซูลาเวซี ประเทศอินโดนีเซีย อยู่ในตระกูลออสโตรนีเซียน ใกล้เคียงกับภาษาบูกิส ในอดีตเขียนด้วยอักษรลนตารา/มากาซาร์ ซึ่งเคยใช้เขียนภาษาบูกิสและภาษามันดาร์ด้วย ปัจจุบันนิยมเขียนด้วยอักษรละตินมากกว่า
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
มากัซซาร์
สังขาร

สังขาร แปลว่า การปรุงแต่ง สิ่งที่ถูกปรุงแต่ง
=== สังขารในไตรลักษณ์ ===
ในไตรลักษณ์ สังขาร คือ ธรรมที่ถูกปรุงแต่ง ได้แก่ จิต เจตสิก และรูป ทั้งหมด
=== สังขารในขันธ์ 5 ===
ในขันธ์ 5 สังขารขันธ์ คือ สภาพที่ปรุงแต่งจิต เป็นคุณสมบัติต่าง ๆ ของจิต ได้แก่ เจตสิก 9 ดวง เว้นเวทนาและสัญญา
=== สังขารในปฏิจจสมุปบาท ===
ในปฏิจจสมุปบาท สังขาร 3 คือ
กายสังขาร เจตนาทางกาย
วจีสังขาร เจตนาทางวาจา
มโนสังขาร เจตนาทางใจ
หรือ อภิสังขาร 3 ได้แก่
ปุญญาภิสังขาร สภาพที่ปรุงแต่งกรรมฝ่ายดี
อปุญญาภิสังขาร สภาพที่ปรุงแต่กรรมฝ่ายชั่ว
อาเนญชาภิสังขาร สภาพที่ปรุงแต่งภพอันมั่นคง ไม่หวั่นไหว
== อ้างอิง ==
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช), พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด,  วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
หลักธรรมของศาสนาพุทธ
คำศัพท์ศาสนาพุทธ
สามัญลักษณะ

สามัญลักษณะ (อ่านว่า สามันยะ-) แปลว่า ลักษณะที่มีเสมอกันในสังขารทั้งปวง
สามัญลักษณะ หมายถึงภาวะที่เกิดขึ้น ภาวะที่มีที่เป็นแก่สังขารคือสรรพสิ่งทั้งปวงอย่างเสมอภาคกัน ไม่มียกเว้น ไม่ว่าสังขารนั้นจะมีชีวิตหรือไม่มีชีวิต เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ไตรลักษณ์ คือลักษณะประจำ 3 ประการของสังขาร และเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ธรรมนิยาม คือกฎธรรมดาหรือข้อกำหนดที่แน่นอนของสังขารทั้งปวง
สามัญลักษณะ มี 3 ประการคือ
อนิจจตา ความเป็นของไม่เที่ยง ความเปลี่ยนแปลงไปตลอดเวลา
ทุกขตา ความเป็นทุกข์ คือทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้
อนัตตตา ความเป็นของมิใช่ตัวตน ความมิใช่อัตตา
นิยมเรียกสั้นๆ ว่า อนิจจัง ทุกขัง อนัตตา
==อ้างอิง==
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช) ป.ธ. ๙ ราชบัณฑิต พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด คำวัด,  วัดราชโอรสาราม กรุงเทพฯ พ.ศ. 2548
หลักธรรมของศาสนาพุทธ
ธรรมหมวด 3
คำศัพท์ศาสนาพุทธ
วัดพระธาตุจอมจ้อ

วัดพระธาตุจอมจ้อ เป็นหนึ่งในพระธาตุ 9 จอม และยังเป็นพระธาตุคู่บ้านคู่เมืองของอำเภอเทิง ตั้งอยู่ที่ ม.20 บ้านเวียงจอมจ้อ  ตำบลเวียง อำเภอเทิง ห่างจากที่ว่าการอำเภอเทิงไปทางทิศตะวันตกประมาณ 1 กิโลเมตร  ลักษณะเป็นเจดีย์ทรงลังกาแบบสถาปัตยกรรมล้านนา
== ประวัติพระธาตุจอมจ้อ ==
พระธาตุจอมจ้อเป็นพระธาตุศักดิ์สิทธิที่อยู่คู่เมืองเทิงมาตั้งแต่สมัยโบราณกาล ประวัติพระธาตุจอมจ้อจากคัมภีร์เก่าแก่ที่ตั้งโดยนักปราชญ์ผู้ชำนาญในด้านภาษาบาลีของอำเภอเมืองเทิง (เมืองเถิง) ในสมัยนั้นได้กล่าวว่า ในกาลสมัยเมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จมาสุวรรณภูมิ พระองค์ได้พักอยู่ใต้ต้นอโศกบนดอยใกล้น้ำแม่อิง มีพญานาคตนหนึ่ง รู้ว่าพระพุทธองค์เสด็จมาจึงเข้าไปเฝ้าพระพุทธเจ้า ทูลถามความต่างๆแล้วจึงนำจ้อคำ ๓ ผืนแล้วจ้อแก้วอีก ๓ ผืน มาถวายพระพุทธองค์ พระอานนท์จึงขอทูลพระธาตุให้พระยานาคตนนั้น พระพุทธองค์จึงนำพระหัตถ์ลูบพระเศียรได้พระเกศาธาตุเส้นหนึ่ง จึงโปรดให้พญานาคไว้พญานาคจึงนำความแจ้งให้เจ้าเมืองเทิงสร้างพระธาตุไว้ที่กลางดอยเพื่อบรรจุพระเกศาธาตุ ต่อมาจึงมีการขนานนามพระธาตุนั้นว่า พระธาตุจอมจ้อ
== ความเชื่อ ==
""ความเชื่อ""  ในการไหว้พระธาตุจอมจ้อ คำว่า "จ้อ" เป็นคำล้านนา หมายความเทียบได้กับ "ช่อ" ในภาษาไทยกลาง
"จอมจ้อ" จึงควรหมายความถึง ชูขึ้น หรือสูงเด่น เป็นสง่า สูงส่ง ถ้าได้กราบไหว้ก็จะประสบความสำเร็จทุกสิ่งเหมือนกับการเริ่มเจรจาก็นำมาซึ่งความสำเร็จและสมประสงค์ทุกประการ
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
http://www.tourismchiangrai.com/
http://www.watjomjor.com/ 
โบราณสถานในจังหวัดเชียงราย‎
จอมจ้อ
พระธาตุจอมจ้อ
พระธาตุ 9 จอม