พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต (13 มิถุนายน พ.ศ. 2341 - 30 มกราคม พ.ศ. 2391) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าสุทัศน์ เป็นพระโอรสพระองค์ที่ 40 ในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ประสูติแต่เจ้าจอมมารดากลิ่น (ธิดาของพระยาพัทลุงและคุณหญิงแป้น) ครั้งยังทรงพระเยาว์ ชาววังเรียกพระองค์ว่า พระองค์โต เนื่องจากมีพระวรกายที่สูงใหญ่ ประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 8 ขึ้น 1 ค่ำ ปีมะเมีย ตรงกับวันที่ 13 มิถุนายน พ.ศ. 2341 เป็นองค์ต้นราชสกุล สุทัศน์
ราชสกุลสุทัศน์
เมื่อปี พ.ศ. 2372 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็นกรมหมื่นไกรสรวิชิต และโปรดให้ทรงกำกับกรมสังฆการี กรมธรรมการ และได้ว่ากรมอาลักษณ์ และคลังเสื้อหมวก
พระองค์ทรงได้รับการยกย่องให้เป็นกวีไทยที่เป็นที่รู้จักในวงการอักษรศาสตร์และวรรณคดี โดยเฉพาะกวีที่ทรงพระนิพนธ์โดยพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช 5 พระองค์นี้ ได้แก่ พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย, สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ, พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นศรีสุเรนทร์, สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระปรมานุชิตชิโนรส และพระองค์ โดยพระนิพนธ์ของพระองค์ส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องสั้น หรือเบ็ดเตล็ดสั้น ๆ เช่น โคลง กลอน ต่าง ๆ ในวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร เป็นต้น
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต สิ้นพระชนม์ เมื่อวันอาทิตย์ เดือน ยี่ แรม 10 ค่ำ ปีมะแม นพศก จุลศักราช 1209 ตรงกับวันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2390 (ปัจจุบันคือ พ.ศ. 2391) สิริพระชันษา 49 ปี
== พระโอรส-พระธิดา ==
หม่อมเจ้าสุวรรณ สุทัศน์ (พ.ศ. 2358 - 7 มีนาคม พ.ศ. 2419)
หม่อมเจ้าทัศวงษ์ สุทัศน์
หม่อมเจ้าจินดา สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2410) เสกสมรสกับหม่อมเจ้าหญิงอิน และหม่อมอ่วม มีโอรส ได้แก่
*พระทิพกำแหงสงคราม (หม่อมราชวงศ์หรั่ง สุทัศน์)
*เจ้าพระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกร (หม่อมราชวงศ์คลี่ สุทัศน์)
*หลวงธรรมการานุวัตร (หม่อมราชวงศ์เขียว สุทัศน์)
* เจ้าพระยาอภัยราชามหายุติธรรมธร (หม่อมราชวงศ์ลพ สุทัศน์)
* หม่อมราชวงศ์ท้วม สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงนารี สุทัศน์
หม่อมเจ้าจักรรัตน์ สุทัศน์
หม่อมเจ้ารังษี สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2408)
หม่อมเจ้าหญิงเลขา สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2405)
หม่อมเจ้าหญิงอรชร สุทัศน์ (พ.ศ. 2375 - 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2457)
หม่อมเจ้าอโนชา สุทัศน์
หม่อมเจ้ามรกฎ สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2405)
หม่อมเจ้าหญิงอินทนิน สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2445)
หม่อมเจ้าอลงกรณ์ สุทัศน์ (พ.ศ. 2386 - 30 ธันวาคม พ.ศ. 2431) เสกสมรสกับ หม่อมเจ้าหญิงมรกฏ (ราชสกุลเดิม นิลรัตน) มีโอรส ได้แก่
*พระยาวิชิตวงศ์วุฒิไกรวิชัย (หม่อมราชวงศ์สิทธิ์ สุทัศน์)
*พระยาศรีวรวงศ์ (หม่อมราชวงศ์จิตร สุทัศน์)
หม่อมเจ้าภาณุมาศ สุทัศน์ (พระราชทานเพลิง พ.ศ. 2402)
หม่อมเจ้าดนตรี สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงสุคนธ์ สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงเล็ก สุทัศน์
หม่อมเจ้าโมรา สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 16 ตุลาคม พ.ศ. 2444)
หม่อมเจ้าหญิงสุธารส สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 16 สิงหาคม พ.ศ. 2449)
หม่อมเจ้าสุรามฤตย์ สุทัศน์ (ไม่มีข้อมูล - 19 สิงหาคม พ.ศ. 2453)
หม่อมเจ้าหญิงจำนรรจา สุทัศน์ (พ.ศ. 2384 - 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2432)
หม่อมเจ้าหญิงมุจลินท์ สุทัศน์
หม่อมเจ้าหญิงกำพร้า สุทัศน์
== พระเกียรติยศ ==
=== พระอิสริยยศ ===
พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ (13 มิถุนายน พ.ศ. 2341 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352)
พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ (7 กันยายน พ.ศ. 2352 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสุทัศน์ (21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - พ.ศ. 2372)
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นไกรสรวิชิต (พ.ศ. 2372 - ปัจจุบัน)
== พงศาวลี ==
== อ้างอิง ==
ประยุทธ สิทธิพันธ์. ประวัติศาสตร์ประพาสต้น ของพระพุทธเจ้าหลวง เล่ม 2. กรุงเทพ : สร้างสรรค์บุ๊คส์, พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2552. 825 หน้า. หน้า หน้าที่ 501. ISBN 9743415968
พระราชโอรสในรัชกาลที่ 1
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 1
พระองค์เจ้าชาย
กรมหมื่น
ชาวไทยเชื้อสายเปอร์เซีย
ราชสกุลสุทัศน์