บัณฑิต ฤทธิ์ถกล

บัณฑิต ฤทธิ์ถกล (21 มีนาคม พ.ศ. 2494 - 1 ตุลาคม พ.ศ. 2552) ผู้กำกับภาพยนตร์และนักเขียนบทภาพยนตร์ชาวไทย มีผลงานที่มีชื่อเสียงจากภาพยนตร์ ด้วยเกล้า (2530) และภาพยนตร์ในชุด บุญชู ที่สร้างชื่อเสียงให้กับดาราคู่ขวัญ จินตหรา สุขพัฒน์ และสันติสุข พรหมศิริ ซึ่งมีการสร้างภาคต่อรวมทั้งสิ้น 8 ครั้ง
== ประวัติ ==
บัณฑิต ฤทธิ์ถกล เกิดที่อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา มีพี่น้องทั้งหมด 5 คน โดยบัณฑิตเป็นพี่คนโต จบการศึกษาจากโรงเรียนอัสสัมชัญศรีราชา และอัสสัมชัญพานิช เมื่อ พ.ศ. 2514 จากนั้นเริ่มทำงานเป็นนักข่าวหนังสือพิมพ์เดอะเนชั่น และเริ่มทำงานเขียนคอลัมน์วิจารณ์ภาพยนตร์ เขียนบทภาพยนตร์ และเป็นผู้ช่วยผู้กำกับในภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่น โบตั๋น (2518), เสือภูเขา (2522), ไอ้ผาง ร.ฟ.ท. (2525), ทอง ภาค 2 (2525)
ผลงานกำกับภาพยนตร์ไทยเรื่องแรกของบัณฑิต คือเรื่อง คาดเชือก เมื่อ พ.ศ. 2526 ออกฉายปี พ.ศ. 2527 จากนั้นจึงมาเป็นผู้กำกับภาพยนตร์ของบริษัทไฟว์สตาร์ จากการแนะนำของ ชาลี อินทรวิจิตร (ศิลปินแห่งชาติ) นักแต่งเพลงและผู้กำกับภาพยนตร์ที่บัณฑิตเคยช่วยกัน โดยเริ่มด้วยเรื่อง คู่วุ่นวัยหวาน (2529) จนถึงเรื่อง กาลครั้งหนึ่งเมื่อเช้านี้ (2537) ก่อนจะเปิดบริษัทของตนเองโดยรับผลิตภาพยนตร์และละครโทรทัศน์ และกลับมาร่วมงานกับไฟว์สตาร์อีกครั้ง โดยกำกับภาพยนตร์เรื่อง สตางค์, 14 ตุลาสงครามประชาชน ต่อมาได้ร่วมงานกับค่ายสหมงคลฟิล์ม และพระนครฟิล์ม โดยภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องสุดท้ายที่กำกับคือ อนึ่ง คิดถึงเป็นอย่างยิ่ง กับไฟว์สตาร์ และยังมีผลงานการกำกับภาพยนตร์ขนาดสั้นอีก 2 เรื่อง
บัณฑิตป่วยเป็นโรคไตตั้งแต่ พ.ศ. 2548 ต้องเข้ารับการฟอกไตเป็นประจำ และในวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2552 บัณฑิตเกิดอาการหัวใจวายในขณะที่ทำการฟอกโลหิต และได้เสียชีวิตในเวลาต่อมา
== ผลงานกำกับภาพยนตร์ ==
ไอ้ป.4 (ไม่มีเส้น) (2526)
คาดเชือก (2527)
ยันต์สู้ปืน (2527)
มือเหนือเมฆ (2527)
คนดีที่บ้านด่าน (2528)
ท่านชายกำมะลอ (2529)
คู่วุ่นวัยหวาน (2529)
ปัญญาชนก้นครัว (2530)
ด้วยเกล้า (2530)
บุญชูผู้น่ารัก (2531)
บุญชู 2 น้องใหม่ (2532)
ความรักของคุณฉุย (2532)
ยิ้มนิดคิดเท่าไหร่ (2532)
ขอชื่อ สุธี สามสี่ชาติ (2532)
บุญชู 5 เนื้อหอม (2533)
ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44 (2533)
บุญชู 6 โลกนี้ดีออก สุดสวย น่ารักน่าอยู่ ถ้าหงุ่ย (2534)
โก๊ะจ๋าป่านะโก๊ะ (2534)
หอ หึ หึ (2535)
เจาะเวลาหาโก๊ะ (2535)
อนึ่งคิดถึงพอสังเขป (2535)
บุญชู 7 รักเธอคนเดียวตลอดกาลใครอย่าแตะ (2536)
ลูกบ้าเที่ยวล่าสุด (2536)
กาลครั้งหนึ่งเมื่อเช้านี้ (2537)
หอบรักมาห่มป่า (2537)
บุญชู 8 เพื่อเธอ (2538)
อนึ่งคิดถึงพอสังเขป รุ่น 2 (2539)
สวัสดีบ้านกอก (2542)
สตางค์ (2543)
14 ตุลา สงครามประชาชน (2544)
สาบเสือที่ลำน้ำกษัตริย์ (2545)
ชื่อชอบชวนหาเรื่อง (2546)
อุกกาบาต (2547)
ลูกตลกตกไม่ไกลต้น (2549)
พระ เสือ เด็ก ไก่ วอก (2549)
ข่าวที่ไม่สำคัญ (My First Report) (2550) ภาพยนตร์สั้นในชุด แด่พระผู้ทรงธรรม
ครอบครัวตัวดำ (2550)
บุญชู ไอ-เลิฟ-สระ-อู (2551)
รักสยามเท่าฟ้า (2551)
อนึ่ง คิดถึงเป็นอย่างยิ่ง (2553)
สวัสดีบางกอก ตอน มาหานคร (2553) ภาพยนตร์สั้นในชุด สวัสดีบางกอก
บุญชู จะอยู่ในใจเสมอ (2553)
=== เขียนบทภาพยนตร์ ===
เป๋อจอมเปิ่น (2523)
จู้ฮุกกรู (2524)
นักบุญทรงกลด (2525)
ไอ้ผาง ร.ฟ.ท. (2525)
ไอ้ป.4 (ไม่มีเส้น) (2526)
พญายมพนมรุ้ง (2526)
กุ๊กมือเก่า (2526)
วีรบุรุษสงคราม (2526)
มือเหนือเมฆ (2527)
ยันต์สู้ปืน (2527)
คาดเชือก (2527)
บ้านสีดอกรัก (2527)
คนดีที่บ้านด่าน (2528)
ปลัดเพชรบ่อพลอย (2528)
จับตาย (2528)
ไอ้หนูภูธร (2528)
แรงหึง (แรงเงา) (2529)
จีบ (2529)
คู่วุ่นวัยหวาน (2529)
วงศาคณาญาติ (2530)
ปัญญาชนก้นครัว (2530)
รักจ๋ามาแล้วจ๊ะ (2530)
ตะวันเพลิง (2530)
ด้วยเกล้า (2530)
บุญชูผู้น่ารัก (2531)
ความรัก (2531)
บุญชู 2 น้องใหม่ (2532)
ความรักของคุณฉุย (2532)
ยิ้มนิดคิดเท่าไหร่ (2532)
ขอชื่อ สุธี สามสี่ชาติ (2532)
บุญชู 5 เนื้อหอม (2533)
ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44 (2533)
บุญชู 6 โลกนี้ดีออก สุดสวย น่ารักน่าอยู่ ถ้าหงุ่ย (2534)
โก๊ะจ๋าป่านะโก๊ะ (2534)
หอ หึ หึ (2535)
เจาะเวลาหาโก๊ะ (2535)
อนึ่งคิดถึงพอสังเขป (2535)
บุญชู 7 รักเธอคนเดียวตลอดกาลใครอย่าแตะ (2536)
กอดคอกันแหวว (2536)
กาลครั้งหนึ่งเมื่อเช้านี้ (2537)
หอบรักมาห่มป่า (2537)
บุญชู 8 เพื่อเธอ (2538)
อนึ่งคิดถึงพอสังเขป รุ่น 2 (2539)
สวัสดีบ้านกอก (2542)
สตางค์ (2543)
14 ตุลา สงครามประชาชน (2544)
ชื่อชอบชวนหาเรื่อง (2546)
อุกกาบาต (2547)
ลูกตลกตกไม่ไกลต้น (2549)
พระ เสือ เด็ก ไก่ วอก (2549)
ครอบครัวตัวดำ (2550)
บุญชู ไอ-เลิฟ-สระ-อู (2551)
รักสยามเท่าฟ้า (2551)
บุญชู จะอยู่ในใจเสมอ (2553)
อนึ่ง คิดถึงเป็นอย่างยิ่ง (2554)
=== อำนวยการสร้าง ===
อนึ่งคิดถึงพอสังเขป รุ่น 2 (2539)
=== โปรดิวเซอร์ ===
ขอชื่อ สุธี สามสี่ชาติ (2532)
=== กำกับละคร ===
รักข้ามคลอง (2539)
=== เขียนบทละคร ===
=== ผลงานแสดงภาพยนตร์ ===
== รางวัล ==
=== รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดี ===
ผู้กำกับยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2543 - สตางค์ (เข้าชิง)
พ.ศ. 2544 - 14 ตุลา สงครามประชาชน
ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2532 - บุญชู 2 น้องใหม่
พ.ศ. 2543 - สตางค์ (เข้าชิง)
พ.ศ. 2544 - 14 ตุลา สงครามประชาชน
พ.ศ. 2545 - สาบเสือที่ลำน้ำกษัตริย์ (เข้าชิง)
บทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2533 - ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44
บทภาพยนตร์ดัดแปลงยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2544 - 14 ตุลา สงครามประชาชน
=== รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ===
ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2530 - ด้วยเกล้า
บทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2530 - ด้วยเกล้า
=== รางวัลภาพยนตร์แห่งชาติ สุพรรณหงส์ ===
ผู้กำกับยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2535 - อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป 
พ.ศ. 2536 - หอบรักมาห่มป่า  (เข้าชิง)
พ.ศ. 2537 - กาลครั้งหนึ่งเมื่อเช้านี้ 
พ.ศ. 2544 - 14 ตุลา สงครามประชาชน (เข้าชิง)
ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2535 - อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป 
พ.ศ. 2537 - กาลครั้งหนึ่งเมื่อเช้านี้ 
บทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2534 - ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44 (เข้าชิง)
พ.ศ. 2534 - บุญชู 6 โลกนี้ดีออก สุดสวย น่ารักน่าอยู่ ถ้าหงุ่ย (เข้าชิง)
พ.ศ. 2537 - กาลครั้งหนึ่งเมื่อเช้านี้ 
=== รางวัลชมรมวิจารณ์บันเทิง ===
ผู้กำกับยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2533 - ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44
พ.ศ. 2535 - อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป 
ภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2533 - ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44
พ.ศ. 2535 - อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป 
พ.ศ. 2544 - 14 ตุลา สงครามประชาชน
บทภาพยนตร์ยอดเยี่ยม
พ.ศ. 2533 - ส.อ.ว.ห้อง 2 รุ่น 44
พ.ศ. 2535 - อนึ่ง คิดถึงพอสังเขป  (เข้าชิง)
พ.ศ. 2537 - หอบรักมาห่มป่า  (เข้าชิง)
พ.ศ. 2544 - 14 ตุลา สงครามประชาชน
== อ้างอิง ==
ผู้กำกับภาพยนตร์ชาวไทย
บุคคลจากอำเภอเสนา
นักเขียนบทภาพยนตร์ชาวไทย
เสียชีวิตจากโรคไต