โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย

โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย (Piyamaharachalai School) เป็นโรงเรียนมัธยมศึกษา ซึ่งเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดนครพนม
== ประวัติ ==
โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย ตั้งขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2452 ที่โรงเรียนสุนทรวิจิตร เดิมใช้ชื่อว่า โรงเรียน "บำรุงสตรี" ต่อมาพระยาตรังคภูมาภิบาล สมุหเทศาภิบาล มณฑลอุดร ให้ความเห็นชอบให้ใช้สถานที่ตรงศาลากลางหลังเดิมเป็นที่ตั้งของโรงเรียน พระยาอดุลยเดช เป็นผู้มอบให้เป็นโรงเรียนประจำจังหวัด
ในปลายสมัยรัชกาลที่ 5 ได้เปลี่ยนชื่อมาเป็นโรงเรียน "นครพนมปิยะมหาราชาลัย" เพื่อเป็นบรมราชานุสรณ์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวตรงกับที่พระยาสุนทรเทพกิจจารึก เป็นผู้ว่าราชการจังหวัด อาคารเรียนเดิมหลังคามุงด้วยหญ้า มีชั้นเรียนสูงสุดถึงชั้นเรียนมัธยมปี 4 นายทอง อนงค์ไชยเป็นครูใหญ่คนแรก
พ.ศ. 2473 ย้ายมาที่ปัจจุบัน (ด้านสนามฟุตบอล) ขณะนั้น นายเชวง ศิริรัตน์เป็นครูใหญ่
พ.ศ. 2485 เกิดกรณีพิพาทอินโดจีนอาคารถูกระเบิดชำรุด ได้งบประมาณสร้างใหม่ทางทิศใต้
พ.ศ. 2512 ได้รับคัดเลือกเข้าในโครงการโรงเรียนมัธยมแบบประสม โดยรวมโรงเรียนสตรีนครพนม โรงเรียนการช่างสตรี เข้าด้วยกันใช้ชื่อใหม่ว่า " โรงเรียนปิยะมหาราชาลัย " จนถึงปัจจุบัน
พ.ศ. 2532 โรงเรียนมีอายุครบ 80 ปี ได้รับพระบรมราชานุญาตให้จัดสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระปิยะมหาราชในบริเวณโรงเรียนเพื่อเป็นจุดรวมน้ำใจของบุตรปิยะและประชาชนทั่วไป โดยพลเอกมานะ รัตนโกเศศ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ซึ่งเป็นศิษย์เก่าโรงเรียนเป็นประธานกรรมการดำเนินการ นายวิรัช บำรุงสวัสดิ์ เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน
พ.ศ. 2536 โรงเรียนได้รับการคัดเลือกเป็นสถานศึกษาดีเด่น รางวัลพระราชทาน ประเภทโรงเรียนมัธยมขนาดใหญ่ โดยมี นายสมปรารถน์ มณีพรรณ เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน
พ.ศ. 2552 โรงเรียนมีอายุครบ 100 ปี
== เกี่ยวกับโรงเรียนปิยะมหาราชาลัย ==
ตราประจำโรงเรียน มหามงกุฏครอบเลข ๕ และตัวอักษร ป.ย.
== ทำเนียบผู้บริหารโรงเรียน ==
{|class="wikitable" align="center" style="text-align:center"
|-
! colspan = "4" style = "background:deeppink;color:white" |ทำเนียบผู้บริหารโรงเรียนปิยะมหาราชาลัย
|-
! style= "background:deepskyblue;color:white " |ลำดับ
! style= "background:deepskyblue;color:white " |รายนาม
! style= "background:deepskyblue;color:white " |ระยะเวลาการดำรงตำแหน่ง
! style= "background:deepskyblue;color:white " |ตำแหน่ง
|-
| 1
| นายทอง อนงค์ไชย
| พ.ศ. 2452 - 2457
| ครูใหญ่
|-
| 2
| นายเหล็ง เชษฐดิลก
| พ.ศ. 2457 - 2460
| ครูใหญ่
|-
| 3
| นายโปร่ง บุณยารมย์
| พ.ศ. 2460 - 2461
| ครูใหญ่
|-
| 4
| นายเปลื้อง อินทุสมิต
| พ.ศ. 2461 - 2469
| ครูใหญ่
|-
| 5
| นายถม ขรรค์เพชร
| พ.ศ. 2469 - 2473
| ครูใหญ่
|-
| 6
| นายเชวง ศิริรัตน์
| พ.ศ. 2473 - 2510
| ครูใหญ่
|-
| 7
| นายวรพจน์ มะลิวัลย์
| พ.ศ. 2510 - 2513
| ครูใหญ่
|-
| 8
| นายไพโรจน์ ไชยแสง
| พ.ศ. 2513 - 2518
| อาจารย์ใหญ่
|-
| 9
| นายแสงทอง กมลรัตน์
| พ.ศ. 2518 - 2524
| ผู้อำนวยการ
|-
| 10
| นายพิน ศรีอาจ
| พ.ศ. 2524 - 2527
| ผู้อำนวยการ
|-
| 11
| นายอุดร มหาเมฆ
| พ.ศ. 2527 - 2529
| ผู้อำนวยการ
|-
| 12
| นายสมคิด คมคาย
| พ.ศ. 2529 - 2531
| ผู้อำนวยการ
|-
| 13
| นายวิรัช บำรุงสวัสดิ์
| พ.ศ. 2531 - 2535
| ผู้อำนวยการ
|-
| 14
| นายสมปรารถน์ มณีพรรณ
| พ.ศ. 2535 - 2538
| ผู้อำนวยการ
|-
| 15
| นายคมสัน บุพศิริ
| พ.ศ. 2538 - 2545
| ผู้อำนวยการ
|-
| 16
| นายสุรพงษ์ คูสกุลวัฒน
| พ.ศ. 2545 - 2547
| ผู้อำนวยการ
|-
| 17
| นายไชยยง อาจวิชัย
| พ.ศ. 2547 - 2548
| ผู้อำนวยการ
|-
| 18
| นายสุรพงษ์ คูสกุลวัฒน
| พ.ศ. 2548 - 2550
| ผู้อำนวยการ
|-
| 19
| นายคมสิน ศรีมานะศักดิ์
| พ.ศ. 2550 - 2559
| ผู้อำนวยการ
|-
| 20
| นายศิริชัย ไตรยราช
| พ.ศ. 2559 - 2562
| ผู้อำนวยการ
|-
| 21
| นายบรรจง ศรีประเสริฐ
| พ.ศ. 2562 - 2565
| ผู้อำนวยการ
|-
| 22
| นายอภิเชษฐ์ สุนทรส
| พ.ศ. 2565 - ปัจจุบัน
| ผู้อำนวยการ
|}
== แผนการเรียน ==
ชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น
* สาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษโครงการ Education Hub
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ (MEP) Mini English Program
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (SC) Science Class
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม (SC-ICT) Science-Technology Gifted
ชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย
* สาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์-คณิตศาสตร์
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (SC) Science Class
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษผู้มีความสามารถพิเศษ วิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (SC-G) Science Class - Gifted
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษ (MEP) Mini English Program
* สาระการเรียนรู้ ห้องเรียนพิเศษภาษาจีน อังกฤษ และญี่ปุ่น (LG) Language Gifted
== สิ่งปลูกสร้างสำคัญ ==
อาคารสร้อยอินทนิล
อาคารทองกวาว
อาคารราชพฤกษ์
หอประชุมรัตนโกเศศ
อาคารปิยะ 100 ปี
ตึกสมาคมศิษย์เก่าปิยะมหาราชาลัย
อาคารเรียนโปรแกรมห้องเรียนพิเศษภาษาอังกฤษ ( MEP )
อาคารเรียนโปรแกรมห้องเรียนพิเศษภาษาอังกฤษ ( MEP ) 2
ศูนย์กีฬา
สนามกีฬาแสงสิงแก้ว
== บุคคลที่มีชื่อเสียงที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียน ==
พลตำรวจเอกอดุลย์ แสงสิงแก้ว รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ อดีตผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
พลเอกมานะ รัตนโกเศศ อดีตรองนายกรัฐมนตรี อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ และเป็นอดีตสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจังหวัดนครพนม 3 สมัย
พีระพงษ์ พลชนะ (ต้อม เรนโบว์) นักร้อง นักดนตรี วงอินทนิล (2524 - 2527), วงเรนโบว์ ปี 2528 - 2538
== อ้างอิง ==
โรงเรียนในจังหวัดนครพนม
โรงเรียนประจำจังหวัด
โรงเรียนที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศไทย
โรงเรียนที่สร้างขึ้นเป็นพระบรมราชานุสรณ์แห่งรัชกาลที่ 5
โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครพนม
โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2452
สถานศึกษาในอำเภอเมืองนครพนม