ดินเบา

ดินเบา หรือ ไดอะตอมไมต์ (diatomite) เป็นดินที่เกิดจากซากไดอะตอมในแหล่งไดอะตอม เป็นดินซุย เบา เนื้อพรุน มีลักษณะคล้าย มีปฏิกิริยาทางเคมีเชื่องช้า เป็นตัวนำความร้อนที่เลว จึงมีประโยชน์เป็นส่วนผสมในการทำกระดาษสาเพื่อให้เนื้อกระดาษแน่นเนียน เป็นฉนวน และเป็นสารที่ใช้ในการกรองได้ดี เช่น กรองน้ำตาลและสารกรองอื่น ๆ ดินชนิดนี้ใช้ขัดภาชนะโลหะได้ดี เพราะมีซิลิกาขนาดละเอียดยิบอยู่ในเนื้อ นอกจากนี้ยังใช้เป็นตัวดูดซับหรือฉนวนในระเบิดไดนาไมต์ด้วย
ดินเบา เป็นหินตะกอนที่มีสารจำพวกซิลิกาเป็นองค์ประกอบ มีลักษณะอ่อนนุ่ม เกิดขึ้นตามธรรมชาติ เป็นผงขนาดเล็ก ละเอียดสีขาว มีขนาดของผงอยู่ในช่วง น้อยกว่า 1 ไมครอน ไปจนถึงมากกว่า 1 มิลลิเมตร แต่ที่พบโดยปกติจะอยู่ในช่วง 10 ถึง 200 ไมครอน องค์ประกอบทางเคมีคือ สารจำพวกซิลิกา 80-90% สารจำพวกอลูมินา (พบในแร่ดินเป็นส่วนใหญ่) 2-4% และ สารจำพวกเหล็กออกไซด์ 0.5-2%
ไดอะตอมไมต์ประกอบด้วยซากดึกดำบรรพ์ของไดอะตอม ซึ่งเป็นจำพวกหนึ่งของสาหร่ายเปลือกแข็ง สามารถใช้เป็นเครื่องกรอง สารขัดถู ยาฆ่าแมลง ใช้ประโยชน์ในการแพทย์โดยเป็นตัวกระตุ้นให้เลือดแข็งตัวเร็ว เป็นส่วนประกอบของระเบิดไดนาไมต์ นอกจากนี้ใช้เป็นฉนวนความร้อน
ในภาษาอังกฤษ มีคำศัพท์หลายคำที่ใช้เรียกดินเบานี้ ได้แก่ diatomaceous earth, diatomite, infusorial earth, siliceous earth และทับศัพท์ (Kieselguhr) เป็นต้น
== ลักษณะทางธรณีวิทยาและการเกิด ==

ไดอะตอมไมต์มีการสะสมตัวโดยสารจำพวกซิลิกาอสัณฐาน หรือ โอปอล (SiO2·nH2O) เป็นไดอะตอม (สาหร่ายเซลล์เดียว) ที่ตายแล้ว สะสมตัวอยู่ในทะเลสาบน้ำจืดและทะเล ซากฟอสซิลประกอบด้วยเปลือก และผนังเซลล์ที่เป็นสารจำพวกซิลิกา ลักษณะสมมาตร
ไดอะตอมไมต์เริ่มมีการสะสมตัวในช่วงยุคเทอร์เชียรี ถึงยุคควอเทอร์นารี ส่วนการสะสมตัวในช่วงอายุแก่กว่า ได้แก่ยุคครีเทเชียสให้ลักษณะซากฟอสซิลที่ไม่สมบูรณ์ พบไดอะตอมไมต์สะสมตัวร่วมกับบริเวณภูเขาไฟ ทำให้ได้ลักษณะ ไดอะตอมไมต์ที่มีเถ้าฝุ่นภูเขาไฟผสมอยู่
== การนำไปใช้ประโยชน์ ==
=== อุตสาหกรรมวัตถุระเบิด ===
ในปีพ.ศ. 2409 อัลเฟรด โนเบลได้ค้นพบว่าสารไนโตรกลีเซอรีนสามารถทำให้เสถียรมากกว่าถ้าถูกดูดกลืนในไดอะตอมไมต์ และไนโตรกลีเซอรีนที่เก็บกับไดอะตอมไมต์มีความปลอดภัยมากกว่า ไนโตรกลีเซอรีนแบบปกติ ต่อมาเขาได้จดสิทธิบัตรการประดิษฐ์ไดนาไมต์ ในปีพ.ศ. 2410
=== สารกรอง ===

ส่วนมากใช้ไดอะตอมไมต์ประมาณ 68% ซึ่งเป็นสารกรองขนาดกลางสำหรับกรองน้ำในสระว่ายน้ำ เหตุที่ใช้เป็นสารกรองเพราะมีรูพรุนเป็นจำนวนมาก สารกรองขนาดเล็กมีชื่อทางการค้าเช่น Celatom หรือ Celite ใช้ในการกรองน้ำดื่ม และกรองในอุตสาหกรรมของเหลวอื่น ๆ เช่น เบียร์ ไวน์ สามารถกรอง น้ำเชื่อม, น้ำตาล และน้ำผึ้ง ได้โดยไม่ทำให้สี รสชาติ และคุณค่าทางอาหารเปลี่ยนแปลง นอกจากนี้ใช้ทำในอุตสาหกรรมอื่น ๆ เช่น กระดาษ สี เซรามิก สบู่ ผงซักฟอก
=== สารขัดถู ===
ไดอะตอมไมต์ใช้เป็นสารขัดถูอย่างอ่อนโยน โดยใช้ในอุตสาหกรรมผลิตยาสีฟัน สารขัดเครื่องโลหะ และ สครับขัดหน้า
=== สารฆ่าแมลง ===
ไดอะตอมไมต์สามารถใช้เป็นยาฆ่าแมลง โดยไดอะตอมไมต์เป็นผงขนาดเล็กสามารถดูดซับไขมันจากชั้นเคลือบนอกสุดของโครงร่างของแมลง ซึ่งชั้นเคลือบนี้ปกป้องการสูญเสียน้ำภายในตัวแมลง เมื่อเคลือบถูกทำลายจึงทำให้แมลงเกิดภาวะขาดน้ำ และทำให้ตายได้ในที่สุด
=== สารฉนวนกันความร้อน ===
ไดอะตอมไมต์มีลักษณะเป็นฉนวนกันความร้อน ใช้ในการผลิตวัตถุกันไฟไหม้ได้

=== สาร DNA บริสุทธิ์ ===
ไดอะตอมไมต์สามารถสกัดเอาดีเอ็นเอ ออกมา ในสารเคมีเข้มข้นสูง เมื่อเทียบกับสารจำพวกซิลิเกตอื่น ๆ ไดอะตอมสามารถสกัดออกมาได้ทั้งดีเอ็นเอ, อาร์เอ็นเอ และสารจำพวกโปรตีน
=== การเกษตร ===
ในธรรมชาติไดอะตอมไมต์น้ำจืดใช้ในการการเกษตรโดยใช้ผสมกับสารเพื่อไม่ให้สารจับเป็นก้อน เช่น ผสมในสารฆ่าแมลง สามารถใช้กำจัดหนอน โดยสารฆ่าแมลงดังกล่าวเป็นสารอินทรีย์ ทำให้มีความปลอดภัยต่อผู้บริโภค
=== วัสดุก่อสร้าง ===
ไดอะตอมไมต์ที่หมดสภาพจากการใช้ในกระบวนการผลิตเบียร์ สามารถนำมาเพิ่มเป็นมวลในกระบวนการผลิตอิฐแดงซึ่งให้เนื้ออิฐที่มีรูพรุนสูง
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
Diatomite: Statistics and Information – USGS
Tripolite: Tripolite mineral data Citat: "...A diatomaceous earth consisting of opaline silica..."
DIATOMACEOUS EARTH: A Non Toxic Pesticide
ซากดึกดำบรรพ์
ดิน
หินตะกอน