ภาษามอลโดวา

ภาษามอลโดวา (อักษรโรมัน: limba moldovenească; อักษรซีริลลิก: лимба молдовеняскэ) หรือที่ในอดีตรู้จักกันในชื่อ ภาษามอลเดเวีย เป็นหนึ่งในชื่อท้องถิ่นสองชื่อที่ใช้เรียกภาษาโรมาเนียในประเทศมอลโดวา
มีการเรียกชื่อภาษาของชาวมอลโดวาปะปนกันระหว่าง ภาษามอลโดวา กับ ภาษาโรมาเนีย มานานนับศตวรรษ แต่ในสมัยสหภาพโซเวียต ภาษามอลโดวา (หรือที่ในสมัยนั้นเรียกว่า ภาษามอลเดเวีย) เป็นเพียงชื่อเดียวที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ นโยบายของสหภาพโซเวียตเน้นย้ำการจำแนกชาวมอลโดวาออกจากกลุ่มชนโรมาเนียเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์โดยอ้างว่าชนทั้งสองกลุ่มมีกระบวนการสร้างชาติแตกต่างกัน จึงเป็นที่มาของการกำหนดให้ภาษามอลโดวาเป็นภาษาโรมานซ์แยกต่างหากจากภาษาโรมาเนีย
เมื่อประเทศมอลโดวาได้รับเอกราชจากสหภาพโซเวียต ภาษามอลโดวา ได้รับการประกาศให้เป็นภาษาแห่งรัฐตามมาตรา 13 ของรัฐธรรมนูญที่ประกาศใช้ใน ค.ศ. 1994 ในขณะที่คำประกาศอิสรภาพมอลโดวาใน ค.ศ. 1991 ระบุชื่อภาษาแห่งรัฐว่า ภาษาโรมาเนีย ต่อมาใน ค.ศ. 2003 รัฐสภามอลโดวามีมติเห็นชอบร่างกฎหมายที่นิยามว่าวลี ภาษามอลโดวา และวลี ภาษาโรมาเนีย นั้นสื่อถึงภาษาเดียวกัน จากนั้นใน ค.ศ. 2013 ศาลรัฐธรรมนูญมอลโดวาตีความว่ามาตรา 13 ของรัฐธรรมนูญมีศักดิ์ต่ำกว่าคำประกาศอิสรภาพ ส่งผลให้วลี ภาษาโรมาเนีย มีสถานะเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม ภูมิภาคทรานส์นีสเตรียซึ่งประกาศแยกตัวจากประเทศมอลโดวายังคงถือว่า ภาษามอลโดวา เป็นหนึ่งในภาษาราชการของตนร่วมกับภาษารัสเซียและภาษายูเครน ในประเทศยูเครนมีการจำแนกความต่างระหว่าง ภาษามอลโดวา กับ ภาษาโรมาเนีย เช่นกัน โดยหมู่บ้านบางแห่งประกาศว่าภาษาทางการระดับหมู่บ้านคือภาษาโรมาเนีย ในขณะที่บางแห่งประกาศว่าภาษาทางการระดับหมู่บ้านคือภาษามอลโดวา แต่ทางการยูเครนได้ประกาศเจตจำนงว่าจะดำเนินการยกเลิกสถานะทางกฎหมายของ ภาษามอลโดวา ต่อไป เมื่อวันที่ 16 มีนาคม ค.ศ. 2023 รัฐสภามอลโดวามีมติเห็นชอบร่างกฎหมายที่กำหนดให้แก้ไขวลี ภาษามอลโดวา เป็นวลี ภาษาโรมาเนีย ในรัฐธรรมนูญและกฎหมายทุกฉบับ และเมื่อวันที่ 22 มีนาคม ประธานาธิบดีมายา ซันดู ก็ได้ประกาศใช้กฎหมายฉบับดังกล่าว
ชาวมอลโดวาส่วนใหญ่ที่มีการศึกษาสูง รวมทั้งประชากรส่วนใหญ่ในกรุงคีชีเนา เมืองหลวงของประเทศมอลโดวา มักเรียกภาษาของพวกเขาว่า ภาษาโรมาเนีย ในขณะที่ประชากรส่วนใหญ่ในพื้นที่ชนบทระบุว่า ภาษามอลโดวา เป็นภาษาแม่ของพวกเขาในการสำรวจสำมะโนประชากร ค.ศ. 2004 โรงเรียนต่าง ๆ ในมอลโดวาเรียกภาษานี้ว่า ภาษาโรมาเนีย มาตั้งแต่มอลโดวาได้รับเอกราช
วิธภาษาของภาษาโรมาเนียที่ใช้พูดในประเทศมอลโดวาคือภาษาถิ่นย่อยมอลเดเวียซึ่งแพร่หลายภายในอาณาเขตของอดีตราชรัฐมอลเดเวียโดยประมาณ (ปัจจุบันอยู่ในเขตประเทศมอลโดวา ประเทศโรมาเนีย และประเทศยูเครน) ภาษาถิ่นมอลเดเวียถือเป็นหนึ่งในวิธภาษาพูดหลักทั้งห้าของภาษาโรมาเนีย อย่างไรก็ตาม วิธภาษาพูดทั้งห้าเขียนออกมาเป็นตัวหนังสือได้ตรงกัน และประเทศมอลโดวาและประเทศโรมาเนียใช้อักขรวิธีแบบเดียวกัน
ชุดตัวอักษรมาตรฐานที่ใช้ในประเทศมอลโดวาสอดคล้องกับชุดตัวอักษรโรมาเนียซึ่งใช้อักษรโรมัน ในอดีตมีการใช้ชุดตัวอักษรซีริลลิกโรมาเนียหลากหลายรูปแบบมาจนกระทั่ง ค.ศ. 1918 จากนั้น ชุดตัวอักษรซีริลลิกมอลโดวา (ซึ่งแปลงมาจากชุดตัวอักษรรัสเซีย) ได้รับการกำหนดมาตรฐานและใช้อย่างเป็นทางการในสหภาพโซเวียตระหว่าง ค.ศ. 1924–1932 และระหว่าง ค.ศ. 1938–1989 และทุกวันนี้ก็ยังคงใช้กันอยู่ในทรานส์นีสเตรีย
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Chase Faucheux, "Language classification and manipulation in Romania and Moldova", thesis, 2006, Louisiana State University
Eleonora Rusnac, "Translation of Russian loans and irregularities of the spoken language in the Republic of Moldova", Association of Professional Translators of Moldova
"Moldova", Ethnologue report
Academy of Sciences of Moldova
 
ภาษาโรมาเนีย
มอลโดวา