พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระรามอิศเรศร

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระรามอิศเรศร (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2332 - 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2397) มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าชายสุริยา ประสูติเมื่อวันอังคาร เดือน 12 แรม 1 ค่ำ ปีระกา เอกศก จุลศักราช 1151 ตรงกับวันที่ 3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2332 เป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาเพ็งใหญ่ และเป็นองค์ต้นราชสกุล สุริยกุล
ราชสกุลสุริยกุล
ในปี พ.ศ. 2367 พระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็น กรมหมื่นรามอิศเรศร และโปรดให้ว่าราชการความรับสั่งและความฎีกา ต่อมาวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2375 พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนกรมขึ้นเป็น กรมขุนรามอิศเรศร และในวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2394 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เลื่อนกรมขึ้นเป็น กรมพระรามอิศเรศร สรรพเชษฐบรมวงศ์ ปฐมพงศภูวนาถ วรราชศักดิสมมุติ วิสุทธิเกียรติคุณ วิบุลยเดชบดินทร นรินทรบพิตร
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระรามอิศเรศร สิ้นพระชนม์เมื่อวันอาทิตย์ เดือนอ้าย ขึ้น 7 ค่ำ ปีขาล ฉศก จุลศักราช 1216 ตรงกับวันที่ 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2397 สิริพระชันษา 65 ปี นับเป็นพระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชที่มีพระชันษาสูงที่สุด พระราชทานเพลิง ณ วัดสุวรรณารามราชวรวิหาร เมื่อวันที่ 12 พฤษภาคม พ.ศ. 2398
== พระโอรส-พระธิดา ==
หม่อมเจ้าหญิงใหญ่ สุริยกุล (ไม่มีข้อมูล - 7 กันยายน พ.ศ. 2448)
หม่อมเจ้าชายหนู สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงกลาง สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงประไภ สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงพยอม สุริยกุล (ไม่มีข้อมูล - 15 เมษายน พ.ศ. 2452)
หม่อมเจ้าหญิงหรีด สุริยกุล (พ.ศ. 2374 - 3 ตุลาคม พ.ศ. 2434)
หม่อมเจ้าชายสุนทรรส สุริยกุล
หม่อมเจ้าชายประทม สุริยกุล (พ.ศ. 2375 - 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2428)
หม่อมเจ้าหญิงริต สุริยกุล
หม่อมเจ้าชายนิ่ม สุริยกุล (พ.ศ. 2380 - 4 กันยายน พ.ศ. 2421)
หม่อมเจ้าหญิงเสงี่ยม สุริยกุล (พ.ศ. 2380 - 21 ธันวาคม พ.ศ. 2459)
หม่อมเจ้าหญิงถนอม อิศรเสนา (สุริยกุล) เสกสมรสกับ หม่อมเจ้าจันตรี อิศรเสนา มีบุตรคือ หม่อมราชวงศ์รัด อิศรเสนา
หม่อมเจ้าหญิงสงสาร สุริยกุล (ไม่มีข้อมูล - 11 มิถุนายน พ.ศ. 2446)
หม่อมเจ้าหญิงเครือวัน สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงเล็ก สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงลม้าย สุริยกุล (พ.ศ. 2384 - 2 กันยายน พ.ศ. 2460)
หม่อมเจ้าชายเจ๊ก สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงเล็ก สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงสุ่ม สุริยกุล (พ.ศ. 2387 - 17 ธันวาคม พ.ศ. 2457)
หม่อมเจ้าชายหนู สุริยกุล (พ.ศ. 2390 - 4 มกราคม พ.ศ. 2462)
หม่อมเจ้าชายจำเริญ สุริยกุล
หม่อมเจ้าชายภุชฌงค์ สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงสวัสดิ สุริยกุล (พ.ศ. 2393 - 5 สิงหาคม พ.ศ. 2420)
หม่อมเจ้าชายจัน สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงกลิ่น สุริยกุล (ไม่มีข้อมูล - 18 พฤศจิกายน พ.ศ. 2429)
หม่อมเจ้าหญิงเป้า สุริยกุล (10 มิถุนายน พ.ศ. 2394 - 9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463)
หม่อมเจ้าหญิงชุ่ม สุริยกุล
หม่อมเจ้าหญิงพร้อม สุริยกุล
หม่อมเจ้าชายอินทนิล สุริยกุล เสกสมรสกับหม่อมเจ้าหญิงทับทิม สุริยกุล (ราชสกุลเดิม นิลรัตน) พระธิดาในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นอลงกฎกิจปรีชา มีธิดา คือ
*หม่อมราชวงศ์หญิงละม้าย สุริยกุล หม่อมในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงพรหมวรานุรักษ์
*หม่อมราชวงศ์หญิงนวม สุริยกุล
หม่อมเจ้าชายสุด สุริยกุล มีหม่อมชื่อหม่อมจั่น สุริยกุล ณ อยุธยา มีโอรสธิดา 3 คน คือ
*หม่อมราชวงศ์ชาย สุริยกุล
*หม่อมราชวงศ์หญิงปี สุริยกุล
*หม่อมราชวงศ์หญิงวงศ์ สุริยกุล
หม่อมเจ้าชายถมยา สุริยกุล มีโอรส คือ
*หม่อมราชวงศ์ไล้ สุริยกุล สมรสกับ หม่อมเจ้าเฉลิม กุญจร ในกรมพระพิทักษ์เทเวช มีบุตรธิดา 3 คน คือ
**ร้อยเอก หลวงวรภักดิ์ภูบาล (หม่อมหลวงอาจ สุริยกุล) สมรสกับหม่อมราชวงศ์เบ็ญรัตน์ หัสดินทร ธิดา พลตรี หม่อมเจ้าสีไสยเฉลิมศักดิ์ หัสดินทร มีบุตรธิดา 4 คน คือ
***นางสุรัตนา ศรีวรรณยศ
***นายอาจิต สุริยกุล ณ อยุธยา สมรสกับ นางอัมพวัน กุญชร ณ อยุธยา
***นางวนิดา กีรติบุตร สมรสกับ นายประเทือง กีรติบุตร
***นางสุมาลี กิจการ สมรสกับ นาวาตรีบุญชุบ กิจการ
**และมีบุตรกับนางแก้วอีก 3 คน คือ
***นายอุกฤษ สุริยกุล ณ อยุธยา
***นายอุทัย สุริยกุล ณ อยุธยา
***นางสาวเอื้อม สุริยกุล ณ อยุธยา
**ร้อยโท หม่อมหลวงเลื่อน สุริยกุล
**หม่อมหลวงแฉล้ม อุปถัมภ์นรารมณ์
หม่อมเจ้าชายทับทิม สุริยกุล (ไม่มีข้อมูล - สมัยรัชกาลที่ 5) รับราชการทหารประจำการอยู่ในพระบรมมหาราชวัง แต่ถูกวางยาพิษจนถึงแก่ชีพิตักษัยเมื่อต้นรัชกาลที่ 5 มีโอรสและธิดา ได้แก่
*เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์ประดับ สุริยกุล ในรัชกาลที่ 5
*หม่อมราชวงศ์คล้อย สุริยกุล สมรสกับจิ๋ว (สกุลเดิม ธนภูมิ) มีบุตรธิดา คือ
**หม่อมหลวงเคลิ้ม สุริยกุล
**หม่อมหลวงทรัพย์ สุริยกุล
**หม่อมหลวงสิทธิ์ สุริยกุล
== พระอิสริยยศ ==
3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2332 - 7 กันยายน พ.ศ. 2352 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าสุริยา
7 กันยายน พ.ศ. 2352 - พ.ศ. 2367 : พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าสุริยา
พ.ศ. 2367 - 21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 : พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นรามอิศเรศร
21 กรกฎาคม พ.ศ. 2367 - 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2375 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นรามอิศเรศร
25 พฤษภาคม พ.ศ. 2375 - 1 สิงหาคม พ.ศ. 2394 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนรามอิศเรศร
1 สิงหาคม พ.ศ. 2394 - 26 พฤศจิกายน พ.ศ. 2397 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระรามอิศเรศร สรรพเชษฐบรมวงศ์ ปฐมพงศภูวนาถ วรราชศักดิสมมุติ วิสุทธิเกียรติคุณ วิบุลยเดชบดินทร นรินทรบพิตร
== พงศาวลี ==
== อ้างอิง ==
เชิงอรรถ
บรรณานุกรม
[ที่ระลึก ในงานพระราชทานเพลิงศพ ท่านผู้หญิงวงษานุประพัทธ์ (ตาด สนิทวงศ์ ณอยุธยา)]
[ที่ระลึก ในงานพระราชทานเพลิงศพ คุณหญิงธรรมสารเนติ (อบ บุนนาค)]
พระราชโอรสในรัชกาลที่ 1
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 1
พระองค์เจ้าชาย
กรมพระ
ราชสกุลสุริยกุล
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์