อักษรลนตารา

อักษรลนตารา หรือ อักษรมากาซาร์ (Lontara or Makasar alphabet) พัฒนามาจากอักษรพราหมี คำว่าลนตาราเป็นภาษามลายูหมายถึงชื่อของใบปาล์มลนตราที่ใช้เขียนหนังสือในอินเดีย เอเชียตะวันออกเฉียงใต้จนถึงอินโดนีเซีย ตรงกับใบลานในภาษาไทยใช้เขียน ภาษาบูกิส ภาษามากาซาร์ และภาษามันดาร์ ภาษากลุ่มออสโตรนีเซียน มีผู้พูดในเกาะซูลาเวซี ปัจจุบันใช้เขียนเฉพาะภาษามากาซาร์
== ประวัติ ==
อักษรลนตาราสืบทอดมาจากอักษรกวิ ที่ใช้ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ภาคพื้นทะเลเมื่อราวพุทธศตวรรษที่ 13 ไม่แน่นอนว่าอักษรนี้จะสืบทอดโดยตรงจากอักษรกวิหรือพัฒนามาจากลูกหลานของอักษรกวิอีกทีหนึ่ง อีกทฤษฎีหนึ่งกล่าวว่าอักษรนี้เกิดขึ้นทีหลังอักษรเรยัง เพราะมีรูปร่างอักษรคล้ายกัน แต่อักษรลนตาราบางตัวที่ไม่ม้วนงออาจพัฒนาขึ้นมาทีหลัง
คำว่าลนตารามีความเกี่ยวข้องกับประวัติศาสตร์ของบูกิส และตำนานของซูเรก ฆาลีโฆ อักษรชนิดนี้เคยใช้เขียนเกี่ยวกับกฎหมาย แผนที่ บันทึกการเดินทาง โดยเขียนลงบนใบของพืชวงศ์ปาล์มที่เรียกลนตารา
แม้ว่าปัจจุบันอักษรละตินจะเข้ามาแทนที่อักษรลนตารา แต่ยังคงใช้อย่างจำกัดในหมู่ชาวบูกิสและมากาซาร์ ในบูกิสจะใช้ในโอกาสงานเฉลิมฉลอง เช่น งานแต่งงาน ใช้ตีพิมพ์วรรณคดีพื้นเมืองของชาวบูกิส ในมากาซาร์ใช้เขียนเอกสารส่วนตัว เช่นจดหมาย
== การใช้งาน ==
อักษรบูกิสเป็นอักษรในตระกูลเดียวกับอักษรพราหมี มีพยัญชนะ 23 ตัว และแต่ละตัวมีพื้นเสียงเป็นสระ /a/ ซึ่งออกเสียงเป็น “ออ” ในภาษาบูกิส มีรูปสระเพื่อแทนเสียง /i/, /u/, /e/, /ə/, /o/ เสียงนาสิก เสียง อ ที่มีในภาษาบูกิสจะไม่เขียน ทำให้เอกสารค่อนข้างกำกวมสำหรับผู้ที่ไม่ได้ใช้เป็นภาษาแม่ ปกติเขียนจากซ้ายไปขวา หรือจะเขียนสลับซ้ายไปขวาแล้วขวาไปซ้ายซึ่งจะพบการเขียนแบบนี้ในเอกสารเก่าๆ
== ตัวอักษร ==
=== พยัญชนะ ===
{| border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;text-align:center;"
|- bgcolor="#f0f0f0"
| ka || ga || nga || ngka || pa || ba || ma || mpa || ta || da || na || nra
|-
| 60px || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px ||60px || 60px || 60px
|-
|- bgcolor="#f0f0f0"
|| ca || ja || nya || nca || ya || ra || la || wa || sa || a || ha
|-
|| 60px || 60px || 60px || 60px ||  60px || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px
|-
|}
=== สระ ===
เครื่องหมายแสดงสระเรียก ana’ surə’ ใช้เปลี่ยนเสียงสระที่เกาะกับพยัญชนะ มี 5 ตัวโดย /ə/ ไม่ใช้ในภาษามากาซาร์  แบ่งได้สองชุดคือ จุด และเครื่องหมายขีด
{| border="1" cellpadding="3" style="border-collapse: collapse;text-align:center;"
|- bgcolor="#f0f0f0" class=IPA
|- bgcolor="#f0f0f0"
| a || i || u  || e || ə || o
|-
| || 60px || 60px || 60px || 60px || 60px
|- bgcolor="#f0f0f0"
| - || Tətti’ riasə’|| Tətti’ riawa || kəccə’ riolo || kəccə’ riasə’ || kəccə’ rimunri
|-
| 60px || 60px ||  60px || 60px || 60px || 60px
|-
|}
== อักษรลนตาราในคอมพิวเตอร์ ==
อักษรลนตาราได้ถูกเพิ่มในยูนิโค้ดตั้งแต่รุ่น 4.1
{|border="1" cellspacing="0" cellpadding="5" class="wikitable" style="border-collapse:collapse;background:#FFFFFF;font-size:large;text-align:center;font-family:LontaraOT,Saweri,'MPH 2B Damase',sans-serif"
|colspan="17" style="background:#F8F8F8;font-size:small"| อักษรลนตารา Unicode.org chart (PDF)
|-style="background:#F8F8F8;font-size:small"
| style="width:45pt" | &nbsp; || style="width:20pt"  | 0 || style="width:20pt"  | 1 || style="width:20pt"  | 2 || style="width:20pt"  | 3 || style="width:20pt"  | 4 || style="width:20pt"  | 5 || style="width:20pt"  | 6 || style="width:20pt"  | 7 || style="width:20pt"  | 8 || style="width:20pt"  | 9 || style="width:20pt"  | A || style="width:20pt"  | B || style="width:20pt"  | C || style="width:20pt"  | D || style="width:20pt"  | E || style="width:20pt"  | F
|-
| style="background:#F8F8F8;font-size:small"| U+1A0x
| title="U+1A00: BUGINESE LETTER KA" | &#x1a00;
| title="U+1A01: BUGINESE LETTER GA" | &#x1a01;
| title="U+1A02: BUGINESE LETTER NGA" | &#x1a02;
| title="U+1A03: BUGINESE LETTER NGKA" | &#x1a03;
| title="U+1A04: BUGINESE LETTER PA" | &#x1a04;
| title="U+1A05: BUGINESE LETTER BA" | &#x1a05;
| title="U+1A06: BUGINESE LETTER MA" | &#x1a06;
| title="U+1A07: BUGINESE LETTER MPA" | &#x1a07;
| title="U+1A08: BUGINESE LETTER TA" | &#x1a08;
| title="U+1A09: BUGINESE LETTER DA" | &#x1a09;
| title="U+1A0A: BUGINESE LETTER NA" | &#x1a0a;
| title="U+1A0B: BUGINESE LETTER NRA" | &#x1a0b;
| title="U+1A0C: BUGINESE LETTER CA" | &#x1a0c;
| title="U+1A0D: BUGINESE LETTER JA" | &#x1a0d;
| title="U+1A0E: BUGINESE LETTER NYA" | &#x1a0e;
| title="U+1A0F: BUGINESE LETTER NCA" | &#x1a0f;
|-
| style="background:#F8F8F8;font-size:small"| U+1A1x
| title="U+1A10: BUGINESE LETTER YA" | &#x1a10;
| title="U+1A11: BUGINESE LETTER RA" | &#x1a11;
| title="U+1A12: BUGINESE LETTER LA" | &#x1a12;
| title="U+1A13: BUGINESE LETTER VA" | &#x1a13;
| title="U+1A14: BUGINESE LETTER SA" | &#x1a14;
| title="U+1A15: BUGINESE LETTER A" | &#x1a15;
| title="U+1A16: BUGINESE LETTER HA" | &#x1a16;
| title="U+1A17: BUGINESE VOWEL SIGN I" | &#x25cc;&#x1a17;
| title="U+1A18: BUGINESE VOWEL SIGN U" | &#x25cc;&#x1a18;
| title="U+1A19: BUGINESE VOWEL SIGN E" | &#x25cc;&#x1a19;
| title="U+1A1A: BUGINESE VOWEL SIGN O" | &#x25cc;&#x1a1a;
| title="U+1A1B: BUGINESE VOWEL SIGN AE" | &#x25cc;&#x1a1b;
| title="reserved" bgcolor="#CCCCCC" |
| title="reserved" bgcolor="#CCCCCC" |
| title="U+1A1E: BUGINESE PALLAWA" | &#x1a1e;
| title="U+1A1F: BUGINESE END OF SECTION" | &#x1a1f;
|-
|}
== อ้างอิง ==
อักษรลนตารา/มากาซาร์
อักษรในตระกูลอักษรพราหมี