อำเภอมวกเหล็ก

มวกเหล็ก เป็นอำเภอหนึ่งในจังหวัดสระบุรี แต่เดิมเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอแก่งคอย
== ประวัติศาสตร์ ==
ในอดีตอำเภอมวกเหล็กเป็นส่วนหนึ่งของอำเภอแก่งคอย กระทรวงมหาดไทยเห็นควรในการแบ่งเขตการปกครองของอำเภอแก่งคอยออกมาเป็น อำเภอมวกเหล็ก โดยรวมพื้นที่ตำบลมวกเหล็ก ตำบลคำพราน และตำบลแสลงพัน เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2511 โดยไม่ผ่านการจัดตั้งเป็นกิ่งอำเภอ  ที่มาของชื่ออำเภอมวกเหล็กมีอยู่สองความคิด ความคิดแรกมวกเหล็กเป็นชื่อของเถาไม้ชนิดหนึ่งที่ ขึ้นอยู่ทั่วไปริมลำธารแห่งนี้ จึงเรียกหมู่บ้านนี้ว่า มวกเหล็ก ความคิดหนึ่งเล่าว่าเคยพบหมวกเหล็กของนักรบโบราณที่ลำธารแห่งมวกเหล็กนี้ จึงเรียกว่า บ้านหมวกเหล็ก ต่อมาคนที่นี่เรียกเป็น มวกเหล็ก
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอพัฒนานิคม อำเภอท่าหลวง และอำเภอลำสนธิ (จังหวัดลพบุรี)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอสีคิ้วและอำเภอปากช่อง (จังหวัดนครราชสีมา)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองนครนายก (จังหวัดนครนายก)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอแก่งคอยและอำเภอวังม่วง
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
=== การปกครองส่วนภูมิภาค ===
อำเภอมวกเหล็กแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 6 ตำบล 80 หมู่บ้าน ได้แก่
{|
|- valign=top
|}
{|class="wikitable"
!ลำดับ||ภาษาไทย||ภาษาอังกฤษ||จำนวนหมู่บ้าน
|-
||1.||มวกเหล็ก||Muak Lek||13 หมู่บ้าน
|-
||2.||มิตรภาพ||Mittraphap||10 หมู่บ้าน
|-
||3.||หนองย่างเสือ||Nong Yang Suea||14 หมู่บ้าน
|-
||4.||ลำสมพุง||Lam Somphung||10 หมู่บ้าน
|-
||5.||ลำพญากลาง||Lam Phaya Klang||18 หมู่บ้าน
|-
||6.||ซับสนุ่น||Sap Sanun||15 หมู่บ้าน
|}
=== การปกครองส่วนท้องถิ่น ===
ท้องที่อำเภอมวกเหล็กประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลมวกเหล็ก ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลมวกเหล็กและตำบลมิตรภาพ
องค์การบริหารส่วนตำบลมวกเหล็ก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมวกเหล็ก (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลมวกเหล็ก)
องค์การบริหารส่วนตำบลมิตรภาพ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมิตรภาพ (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลมวกเหล็ก)
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองย่างเสือ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองย่างเสือทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลลำสมพุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำสมพุงทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลลำพญากลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลลำพญากลางทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลซับสนุ่น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลซับสนุ่นทั้งตำบล
== การคมนาคม ==
เส้นทางที่น่าสนใจ ได้แก่
อุโมงค์ต้นไม้ บนเส้นทางมวกเหล็ก-วังม่วง ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2089
เนินพิศวง บนเส้นทางสายมวกเหล็ก-ซับน้อยเหนือ หากจอดรถเข้าเกียร์ว่าง จะเกิดภาพลวงตามองเห็นรถเคลื่อนที่จากที่ต่ำไปยังที่สูง
=== ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ ===
เส้นทางรถไฟที่ผ่านมวกเหล็ก มี 3 สถานี
{|
||1.||||สถานีรถไฟมวกเหล็ก (สถานีหลัก)||
|-
||2.||||สถานีรถไฟผาเสด็จ||
|-
||3.||||สถานีรถไฟหินลับ||
|}
=== ทางรถยนต์ ===
มีทางหลวงหลักคือ ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2 (ถนนมิตรภาพ) และมีถนนเส้นหลัก 10 สาย ได้แก่
{|
||1.||||สายมวกเหล็ก–วังม่วง||
|-
||2.||||สายมวกเหล็ก–ซับน้อยเหนือ||
|-
||3.||||สายซับประดู่–บ้านท่าเสา||
|-
||4.||||สายแก่งคอย–วังม่วง||
|-
||5.||||สายเขาไม้เกวียน–หลังสถานีรถไฟ||
|-
||6.||||สายหมู่ 3 – บ้านมอมะเกลือ||
|-
||7.||||สายซับตาเพ็ง||
|-
||8.||||สายบ้านปากคลอง–บ้านดงน้ำฉ่า||
|-
||9.||||สายหมู่ 4 – หมู่ 7||
|-
||10.||||สายสถานีอนามัย–บ้านหินลับ||
|}
=== รถประจำทาง ===
รถประจำทาง จำนวน 3 สาย ได้แก่
สายกรุงเทพฯ (จตุจักร) – มวกเหล็ก
สายมวกเหล็ก – วังม่วง
สายสระบุรี – มวกเหล็ก – น้ำตกเจ็ดสาวน้อย
==สถานที่ท่องเที่ยว==
ไร่องุ่น ตั้งอยู่ริมสองข้างทาง เส้นทางมวกเหล็ก-วังม่วง
น้ำตกเจ็ดสาวน้อย เป็นน้ำตกที่มีถึงเจ็ดชั้น ตั้งอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติน้ำตกเจ็ดสาวน้อย
สวนรุกขชาติมวกเหล็กและน้ำตกมวกเหล็ก
ฟาร์มโคนมไทย-เดนมาร์ค เป็นหนึ่งในฟาร์มโคนมที่สำคัญของประเทศไทย และเป็นสำนักงานใหญ่ของ อ.ส.ค. เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตรแห่งแรกๆของประเทศไทย มีกิจกรรมเช่น ปั่นเรือปั่น ฝึกรีดนมวัวโดยการสอนของเจ้าหน้าที่ ป้อนนมลูกวัว โชว์จับวัวด้วยเชือก และมีการทัวร์ทั่วฟาร์ม ที่มีฉากหลังเป็นภูเขา และท้องฟ้า บรรยากาศที่สดชื่น มีลานหญ้ากว้างขนาดใหญ่ และจุดจอดเฮลิคอปเตอร์สำหรับการเดินทางมาเยือนด้วยเฮลิคอปเตอร์ บริเวณนี้เป็นที่นิยมถ่ายรูปกันเป็นอย่างมาก
=== เทศกาล ===
เทศกาลศาลเจ้าพ่อมวกเหล็ก เป็นการแห่เฉลิมฉลองแด่ศาลเจ้าพ่อมวกเหล็กของมวกเหล็ก ในยามค่ำคืนจะเป็นงานเทศกาลออกร้านของกิน เครื่องเล่น และมีการแสดงเช่น งิ้ว ลิเก มีขึ้นในช่วงปลายเดือนธันวาของทุกปี
เทศกาลวันโคนมแห่งชาติ เป็นการเฉลิมฉลองการเกิดขึ้นของโคนมไทย จัดขึ้นในช่วงครึ่งเดือนมกราคมของทุกปี โดยมีสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีเสด็จมาเปิดงาน ภายในเทศกาลจะมีเครื่องเล่น ของกิน และการออกร้านของเจ้าของผลิตภัณฑ์นมต่างๆ
เทศกาลทุ่งดอกทานตะวัน เทศกาลปลูกทุ่งทานตะวันสีเหลืองสุดสายตา กับฉากหลังเป็นภูเขาปลูกขึ้นในช่วงเดือนพฤศจิกายน-มกราคม ของทุกปี
เทศกาลถือศีลกินผัก มวกเหล็กมีคนไทยเชื้อสายจีนอยู่ และมีศาลเจ้าพ่อมวกเหล็ก เมื่อถึงเทศกาลกินเจ จะมีการจัดซุ้มอาหารตามจุดต่างๆทั่วเมือง จัดขึ้นในทุกวันตรุษจีน เพื่อความเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เมตตาแก่เพื่อนมนุษย์และสัตว์ทุกชนิด จนถึงธรรมชาติ
=== ตลาด ===
ย่านตลาดมวกเหล็ก เป็นบริเวณก่อนถึงทางรถไฟ หากมาจากทิศใต้ บริเวณนี้เป็นตลาดที่มีครบทุกอย่าง ทั้งผักสดในตอนเช้า ร้านขายยา ร้านขายอุปกรณ์ต่างๆ อุปกรณ์การเกษตร ร้านกาแฟ ร้านสเต๊ก โต้รุ่ง มีร้านช่างตัดผมที่เปิดมาอย่างยาวนานมากมาย อาคารไม้ที่ดั้งเดิม และสวยงาม
ย่านตลาดสีทองคำ เป็นย่านที่ตั้งของเทศบาลตำบลมวกเหล็ก มีร้านเช่นเดียวกับย่านตลาดมวกเหล็ก
ย่านริมทางรถไฟ เป็นเพียงถนนสายสั้นๆริมทางรถไฟ เป็นย่านที่มีอาคารไม้แบบโบราณที่ยังคงอนุรักษ์ไว้ที่สร้างโดยการรถไฟ เป็นบรรยากาศที่คลาสสิกอย่างมาก จะมีร้านค้า เช่น ร้านขนมเบเกอร์รี่ ร้านตัดผม ร้านขายเสื้อผ้า ร้านตัดเย็บ
ย่านโต้รุ่ง มวกเหล็กมีโต้รุ่งอยู่ 2 แห่ง แห่งแรกคือตลาดโต้รุ่งหน้าน้ำตก และตลาดโต้รุ่งริมทางรถไฟ
ตลาดนัดวันเสาร์(ช่วงเช้า) ในช่วงเช้าของวันเสาร์เลยไปรษณีย์มวกเหล็ก จะพบกับถนนคนเดินที่ถอดยาว เต็มไปด้วยร้านค้ามากมาย เป็นถนนคนเดินแห่งแรกของมวกเหล็ก และเก่าแก่ ร้านค้าในยุคก่อนยังคงอยู่ ผลิตภัณฑ์สำหรับใช้ชีวิต รวมตัวอยู่ที่นี่
ถนนคนเดินมวกเหล็ก(ช่วงเย็น) ก่อนพระอาทิตย์จะตกดิน พ่อค้าแม่ค้าจะเริ่มตั้งร้านของตัวเอง ริมศูนย์เพาะพันธ์ไม้มวกเหล็ก ถนนคนเดินแห่งนี้ตั้งอยู่ริมไม้สูง บรรยากาศร่มรื่นกับพระอาทิตย์ตก ร้านค้าของกินอร่อยๆ มากมาย ของใช้ที่มาจากช่างฝีมือ เฟอร์นิเจอร์ เครื่องใช้ อาหารอร่อย ขนมต่างๆ
ตลาดนัดสี่แยกต้นแค ตั้งอยู่ที่สี่แยกไฟแดงแห่งเดียวของมวกเหล็ก ซึ่งเป็นจุดตัดของถนนสายมวกเหล็กวังม่วงและมวกเหล็ก-ซับน้อยเหนือ ที่นี่มีร้านของกิน วัตถุดิบทำอาหาร ของใช้ในประจำวัน อยู่มากมาย ตลาดเริ่มขึ้นช่วงเย็นทุกวันจันทร์ พฤหัส ศุกร์ และอาทิตย์
ตลาดนัดวันพุธ ในอดีตเคยอยู่ที่ริมทางรถไฟ พ่อค้าแม่ค้าย้ายมาเช่าพื้นที่วัดมวกเหล็กนอกที่ตั้งอยู่ใกล้ ขอใช้ที่เป็นตลาดแทน ตลาดแห่งนี้ตั้งอยู่ในวัด เช่นเดียวกับตลาดนัดสี่แยกต้นแคร์ที่มีร้านค้าของกิน และวัตถุดิบทำอาหาร แต่จะมีร้านน้อยกว่าเล็กน้อย เนื่องจากมีพื้นที่จำกัด แต่จะได้เห็นความสวยงามของโบสถ์คู่กับตลาดนัดยามเย็น
=== ของกินท้องถิ่น===
กะหรี่ปั๊บ เป็นขนมแบบตะวันตกผสมกับอินเดีย คาดว่าท้าวทองกีบม้าคิดค้นขึ้น เป็นขนมที่ทอดกรอบสอดไส้หลากหลายเช่น ไส้สัปปะรด ไส้พริกเผา ไส้เห็ดหอม ไส้เผือก ไส้องุ่นที่เป็นการผสมผสานกับองุ่นที่ปลูกมากในมวกเหล็ก รวมทั้งยังมีอีกหลากหลายไส้
องุ่น ภูมิอากาศที่เหมาะสมในหน้าหนาวทำให้มีหลายคนปลูกองุ่นกัน รวมทั้งเพื่อการแวะชมสวน
== การกีฬา ==
ชาวมวกเหล็กมีสถานที่สำหรับเล่นกีฬา พักผ่อนได้หลายแห่ง เช่น
ฟิตเนสเทศบาลตำบลมวกเหล็ก
สนามฟุตซอลมวกเหล็ก
สนามบอลโรงพักมวกเหล็ก
รวมทั้งลานกีฬาและสนามเด็กเล่นอีกหลายแห่ง
=== ศูนย์ฝึกกีฬาแห่งชาติ ===


ศูนย์ฝึกกีฬาแห่งชาติมวกเหล็กตั้งอยู่บริเวณด้านซ้ายมือของถนนมิตรภาพ ก่อนถึงเทพประทานปาร์ควิว (กรณีเดินทางจากมวกเหล็ก-กรุงเทพฯ) ซึ่งอดีตนายกรัฐมนตรี นายชวน หลีกภัย เป็นประธานในพิธีวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2543 ดำเนินการก่อสร้างบนพื้นที่กว่า 600 ไร่ ภายใต้งบประมาณประจำปี 2552 จำนวน 140 ล้านบาท และในปีงบประมาณ 2553 ได้รับงบประมาณจากรัฐบาลเพิ่มเติม ได้แก่ งบประมาณไทยเข้มแข็ง จำนวน 76 ประกอบด้วยการก่อสร้างอาคารดังนี้
อาคารที่พักนักกีฬา 5 ชั้น อาคารกีฬาในร่ม (กีฬามวย)
อาคารกีฬาคนพิการ
สระว่ายน้ำขนาดมาตรฐาน 50 เมตรพร้อมหลังคาและสระกระโดด ตั้งอยู่ ที่ 329  หมู่  4  ถนนมิตรภาพ ตำบลมิตรภาพ อำเภอมวกเหล็ก จังหวัดสระบุรี มีทัศนียภาพที่สวยงามท่ามกลางบรรยากาศที่โอบล้อมด้วยภูเขา มีโอโซนบริสุทธิ์เป็นอันดับ 3 ของประเทศไทย และตั้งอยูในพื้นที่ที่เป็นแหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญของจังหวัดสระบุรีเหมาะสำหรับการพักผ่อนและเล่นกีฬาและให้เช่าสถานที่จัดกิจกรรม ประชุม สัมมนา ฯลฯ  เป็นศูนย์กีฬาเพื่อสุขภาพ  และห้องพักราคาประหยัดพร้อมสถานที่พักผ่อน  ออกกำลังกายท่ามกลางธรรมชาติที่สวยงาม
=== มวกเหล็กคัพ ===
มวกเหล็กมีกิจกรรมแข่งขันกีฬา มวกเหล็กร่วมใจต้านภัยยาเสพติด ประจำทุกปี เริ่มแข่งในครั้งแรกในปี 2543 เราต้องการส่งเสริมให้คนที่นี่ใช้เวลาว่างให้เป็นประโยชน์กับตัวเอง ไม่ไปยุ่งกับสิ่งมอมเมา ยาเสพติด  และเป็นการดูแลสุขภาพให้กับเรา ที่งานนี้มีการแข่งขัน ฟุตบอลชายและหญิง แบ่งประเภทเป็นกลุ่มบริหาร กลุ่มสตรีและแม่บ้าน และกลุ่มประชาชน ซึ่งทุกตำบลจะคัดเลือกส่งทีมเข้าแข่งขันประเภทละ 1 ทีม การแข่งขันเป็นระบบเหย้าเยือน หมุนเวียนกันไป พิธีเปิด-ปิดและนัดชิงชนะเลิศใช้สนามกีฬาของมหาวิทยาลัยนานาชาติเอเชีย-แปซิฟิกเป็นสนามกลางในกลางแข่งขัน
== การศึกษา ==
=== สถาบันการศึกษาของรัฐบาล===
โรงเรียนมวกเหล็กวิทยา
โรงเรียนอนุบาลมวกเหล็ก
โรงเรียนซับน้อยเหนือวิทยาคม
โรงเรียนนายเรืออากาศนวมินทกษัตริยาธิราช
=== การศึกษาโดยเอกชน ===
มหาวิทยาลัยนานาชาติเอเชีย-แปซิฟิก
โรงเรียนรอดณรงค์ศึกษา
โรงเรียนพีระวิทยา
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
มวกเหล็ก