รัฐร่วมประมุข

รัฐร่วมประมุข หรือ การรวมตัวเป็นสหราชอาณาจักร (personal union) เป็นการรวมรัฐอิสระมากกว่าสองรัฐขึ้นไปภายใต้การปกครองของพระมหากษัตริย์องค์เดียวกัน ในขณะที่พรมแดน, กฎหมาย และ นโยบายของอาณาจักรในกลุ่มยังคงเป็นตัวของตัวเอง สหราชไม่ใช่ “สหพันธรัฐ” (federation) ที่เป็นที่ยอมรับกันว่าเป็นหลายรัฐที่รวมเข้ามาเป็นรัฐเดียวกันและมีพรมแดน, กฎหมาย และ นโยบายส่วนใหญ่ร่วมกัน หรือ “สหราชวงศ์” (dynastic union) ซึ่งหมายถึงการรวมภายใต้ราชวงศ์เดียวกัน แต่กระนั้นความหมายระหว่าง “สหราช” และ “สหพันธรัฐ” ก็มีความเกี่ยวพันกัน และ “สหราช” มักจะวิวัฒนาการมาเป็น “สหพันธรัฐ”
การรวมตัวกันเป็น “สหราช” อาจจะเกิดขึ้นจากเหตุผลหลายประการตั้งแต่การเกิดขึ้นโดยเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นพร้อมกันเช่นการเสกสมรสระหว่าง “สมเด็จพระราชินีนาถ” (queen regnant) ของราชอาณาจักรหนึ่ง กับ พระมหากษัตริย์ของอีกราชอาณาจักรหนึ่ง ซึ่งทำให้พระราชโอรสของทั้งสองพระองค์ก็จะได้รับราชบังลังก์ของทั้งสองราชอาณาจักร ไปจนถึงการผนวกดินแดน การรวมตัวกันอาจจะเป็นตามบทบัญญัติทางกฎหมาย เช่นการผ่านพระราชบัญญัติในรัฐสภาระบุการรวมตัวกัน หรืออาจจะโดยพฤตินัยซึ่งง่ายต่อการแยกตัวกลับไปเป็นอาณาจักรเดิม เช่นในกรณีที่เกิดขึ้นหลังจากการเสด็จสวรรคตของกษัตริย์ของบรรดาอาณาจักรร่วมที่มีระบบการสืบสันตติวงศ์ที่ต่างกัน
“สหราช” ส่วนใหญ่จะเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นในระบบราชาธิปไตยเท่านั้น และบางครั้งก็จะใช้คำว่า “สหราชาธิปไตย” (dual monarchy) ในการแสดงแสดงว่าเป็นการรวมอาณาจักรของสองราชบัลลังก์
รายการข้างล่างแสดงให้เห็นถึงรายระเอียดของการรวมเป็นสหราชอาณาจักรตลอดมาในประวัติศาสตร์ ยกเว้นแต่ในกรณีของราชาธิปไตยภายใต้รัฐธรรมนูญของเครือจักรภพบริติชเช่นออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์ และแคนาดา ซึ่งไม่ใช่การรวมเป็นสหราชอาณาจักรของโลกยุคปัจจุบัน
นอกจากนั้นคำว่า “การรวมสหอำนาจ” ยังใช้เป็นเครื่องมือทางการเมืองที่ใช้โดยนาซีเยอรมนีในการรวมตำแหน่งระดับสูงในพรรคกรรมกรชาติสังคมนิยมเยอรมัน เครื่องมือทางการเมืองเดียวกันนี้นำมาใช้โดยรัฐบาลอื่นๆ เช่นสาธารณรัฐประชาชนจีน ซึ่งคล้ายกันกับ “ผู้ได้รับการแต่งตั้ง” (persona designata) ที่เป็นระบบที่เจ้าหน้าที่ทางศาลสามารถแต่งตั้งให้ผู้ไม่มีหน้าที่ทางศาลมีความรับผิดชอบในหน้าที่กึ่งเกี่ยวกับระบบยุติธรรมภายใต้ระบบคอมมอนลอว์
== อันดอร์รา ==
อันดอร์รากึ่งรวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรและต่อมาสหอำนาจกับฝรั่งเศสมาตั้งแต่ ค.ศ. 1607 (พระมหากษัตริย์และต่อมาประธานาธิบดีฝรั่งเศสเป็นหนึ่งในประมุขของอันดอร์รา ประมุขอีกองค์หนึ่งคือพระสังฆราชของสังฆมณฑลอัวร์เกลล์ของกาตาลุญญาในสเปน)
== อารากอน ==
ในปี ค.ศ. 1162 พระเจ้าอัลฟอนโซที่ 1 แห่งอารากอนเป็นพระมหากษัตริย์องค์แรกที่ได้รับบรรดาศักดิ์เป็น “พระมหากษัตริย์แห่งอารากอนและเคานท์แห่งบาร์เซโลนา” ผู้ปกครองดินแดนที่ต่อมาเป็น “ราชบัลลังก์อารากอน” (Crown of Aragon) ซึ่งไม่ใช่ราชอาณาจักรอารากอน (Kingdom of Aragon) ต่อมาพระเจ้าไชเมที่ 1 แห่งอารากอนก็ทรงก่อตั้งและเพิ่มเติมราชอาณาจักรบาเลนเซียเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของราชบัลลังก์อารากอน และต่อมาชาร์ลส์แห่งเก้นท์หรือพระเจ้าคาร์ลที่ 1 แห่งสเปน หรือ สมเด็จพระจักรพรรดิคาร์ลที่ 5 แห่งโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ก็รวมอารากอนและคาสตีลที่เป็น “รัฐร่วมประมุข” ที่ต่อมากลายมาเป็นสเปน
== อยุธยา ==
ในปี พ.ศ. 1921 (ค.ศ. 1378) อาณาจักรอยุธยารุกรานอาณาจักรสุโขทัยและผนวกเข้าเป็นรัฐบริวารของตน หลังจากที่พระมหาธรรมราชาที่ 4 (บรมปาล) เสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 1981 (ค.ศ. 1446) โดยปราศจากรัชทายาท สมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 2 ทรงส่งพระราเมศวรขึ้นไปครองเมืองพิษณุโลก ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 1991 (ค.ศ. 1448) พระราเมศวรได้ขึ้นสืบราชสมบัติต่อจากพระบิดาเป็นพระเจ้ากรุงศรีอยุธยานามว่า "สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ" ทำให้ทั้งสองอาณาจักรถูกรวมเข้าไว้ใต้การปกครองของพระมหากษัตริย์องค์เดียวกัน ในด้านการปกครอง ทั้งสองอาณาจักรยังคงดำรงรัฐบาลของตนแยกออกจากกัน โดยรัฐบาลกรุงสุโขทัย ณ เมืองพิษณุโลก มีสายสัมพันธ์อันแนบแน่นกับรัฐบาลกรุงศรีอยุธยาตลอดช่วงรัชกาลของพระบรมไตรโลกนาถ และหลังจากที่พระบรมไตรโลกนาถเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2031 (ค.ศ. 1488) อาณาจักรจึงถูกแบ่งออกอีกครั้งโดยสมเด็จพระบรมราชาปกครองอาณาจักรอยุธยา ส่วนสมเด็จพระเชษฐาธิราชปกครองอาณาจักรสุโขทัย และหลังจากสมเด็จพระบรมราชาเสด็จสวรรคตในปี พ.ศ. 2034 (ค.ศ. 1491) สมเด็จพระเชษฐาธิราชจึงรับมรดกในฐานะรัฐร่วมประมุขอีกครั้ง
ภายหลังที่กรุงสุโขทัยถูกกรุงหงสาวดีตีแตกและกลายเป็นรัฐบริวารของพม่าในปี พ.ศ. 2106 (ค.ศ. 1563) พระเจ้าบุเรงนองทรงแต่งตั้งขุนพิเรนทรเทพในขณะนั้นขึ้นเป็นกษัตริย์ประเทศราช ลำตับต่อมากรุงศรีอยุธยาจึงถูกรุกรานเป็นรัฐประเทศราชของกรุงหงสาวดีในปี พ.ศ. 2112 (ค.ศ. 1569) ขุนพิเรนทรเทพทรงถูกสถาปนาให้ปกครองกรุงศรีอยุธยาในฐานะ สมเด็จพระมหาธรรมราชาธิราช โดยมีพระมหาอุปราช สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ครองกรุงสุโขทัย ต่อมาเมื่อพระเจ้าบุเรงนองสวรรคต พระเจ้านันทบุเรงไม่ไว้พระทัยพระเจ้ากรุงสุโขทัยและทรงรุกรานอาณาจักรไทยอีกครั้งในศึกแม่น้ำสะโตงในปี พ.ศ. 2126 (ค.ศ. 1583) ซึ่งหลังจากศึกครั้งดังกล่าว สมเด็จพระนเรศวรมหาราชจึงทรงโยกย้ายผู้คนจากอาณาจักรสุโขทัยไปรวมกับอาณาจักรอยุธยา ทำให้อาณาจักรทั้งสองถูกรวมเข้าด้วยกันโดยสมบูรณ์
== โบฮีเมีย ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์ระหว่าง ค.ศ. 1003 จนถึง ค.ศ. 1004 (โบฮีเมียยึดครองโดยโปแลนด์)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์ระหว่าง ค.ศ. 1300 จนถึง ค.ศ. 1306 และฮังการีระหว่าง ค.ศ. 1301 จนถึง ค.ศ. 1305 (พระเจ้าเวนสลาสที่ 2 และ พระเจ้าเวนสลาสที่ 3)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับลักเซมเบิร์กระหว่าง ค.ศ. 1313 จนถึง ค.ศ. 1378 และระหว่าง ค.ศ. 1383 จนถึง ค.ศ. 1388
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฮังการีระหว่าง ค.ศ. 1419 จนถึง ค.ศ. 1439 (ซิจิสมุนด์แห่งลักเซมเบิร์กและพระชามาดา) และระหว่าง ค.ศ. 1490 จนถึง ค.ศ. 1526 (ราชวงศ์ยาเจลลอน)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับออสเตรียและฮังการีระหว่าง ค.ศ. 1526 จนถึง ค.ศ. 1918 (นอกจากระหว่าง ค.ศ. 1619 จนถึง ค.ศ. 1620)
== บรันเดินบวร์ค ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับดัชชีแห่งปรัสเซีย ระหว่าง ค.ศ. 1618 เมื่ออัลเบร็คท์ เฟรเดอริค ดยุคแห่งปรัสเซียเสียชีวิตโดยไม่มีรัชทายาทชายและลูกเขยโยฮันน์ ซิจิสมุนด์ อีเล็คเตอร์แห่งบรันเดินบวร์คกลายเป็นประมุขของทั้งสองราชอาณาจักร แต่บรันเดินบวร์คและปรัสเซียต่างก็มีรัฐบาลที่เป็นเอกเทศ และที่ตั้งเมืองบริหารอยู่ของราชอาณาจักรอยู่ที่เบอร์ลิน และเคอนิกสบวร์กตามลำดับมาจนถึง ค.ศ. 1701 เมื่อพระเจ้าฟรีดริชที่ 1 ทรงรวมสองรัฐบาลเข้าด้วยกันเป็นรัฐบาลเดียว
== บราซิล ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปรตุเกสภายใต้สมเด็จพระจักรพรรดิเปโดรที่ 1 แห่งบราซิล (พระเจ้าปีเตอร์ที่ 4 แห่งโปรตุเกส) เป็นสหราชอาณาจักรโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส ตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม ค.ศ. 1826 จนถึงวันที่ 28 พฤษภาคม ค.ศ. 1826 ปีเตอร์ทรงดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าฟ้าหลวงแห่งโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส และเมื่อพระองค์ทรงประกาศอิสรภาพจากโปรตุเกสในปี ค.ศ. 1822 พระองค์ก็เป็นพระจักรพรรดิองค์แรก และเมื่อพระเจ้าจอห์นที่ 6 แห่งโปรตุเกสพระราชบิดาเสด็จสวรรคตพระเจ้าปีเตอร์ก็เป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสด้วยแต่ก็เพียงไม่กี่สัปดาห์ เมื่อทรงสละราชสมบัติให้แก่พระราชธิดาเจ้าหญิงมาเรีย กลอเรีย
== อาณาจักรในเครือจักรภพ ==
ปรัชญา “รัฐร่วมประมุข” มีการเสนอเพื่อรักษาเสรีรัฐไอร์แลนด์ (Irish Free State) ให้อยู่ภายในอาณาจักรในเครือจักรภพ (Commonwealth Realm)
วลี “รัฐร่วมประมุข” ปรากฏในการโต้เถียงในระยะแรกของการพยายามก่อตั้งเครือจักรภพแห่งชาติ แต่การเข้าเป็นสมาชิกของเครือจักรภพก็มีผู้แย้ง  การรวมตัวเป็นเครือจักรภพตรงกับคำนิยามของ “การรวมเป็นสหอำนาจ” แต่จะว่าว่าเป็นการรวมราชบัลลังก์ในบริบทของการบริหารปัจจุบันก็ยังไม่เป็นที่แน่ใจ and b) ซึ่งอาจจะเป็นการใช้คำที่ผิดกาละ (anachronism) นอกจากนั้นก็ยังเป็นที่กังขากันว่าการปกครองโดยพระมหากษัตริย์องค์เดียวกันจะตรงกับความหมายของวลี “รัฐร่วมประมุข” เพราะราชบัลลังก์ของประเทศที่เข้าร่วมมิได้แยกจากกันอย่างเป็นเอกเทศ
== เสรีรัฐคองโก ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเบลเยียม ระหว่าง ค.ศ. 1885 จนถึง ค.ศ. 1908 เมื่อคองโกเป็นอาณานิคมของเบลเยียม
== โครเอเชีย ==
ราชอาณาจักรโครเอเชีย และราชอาณาจักรฮังการีรวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรในปี ค.ศ. 1102 ภายใต้พระมหากษัตริยฮังการี รายละเอียดของการรวมตัวระบุในข้อตกลงสหภาพ (Pacta conventa) ที่ระบุการก่อตั้งโครเอเชียเป็นรัฐเอกเทศที่บริหารโดยซาบอร์ (สภาขุนนางโครเอเชีย) และอุปราช นอกจากนั้นขุนนางโครเอเชียก็ยังคงรักษาที่ดินและทรัพย์สิน และ ตำแหน่งที่มีอยู่ได้ การรวมตัวของฮังการีและโครเอเชียในยุคกลางเกิดขึ้นจาก “รัฐร่วมประมุข” และดำเนินต่อมาจนถึงยุทธการโมเฮ็คส์ในปี ค.ศ. 1526 เมื่อวันที่ 1 มกราคม ค.ศ. 1527 ขุนนางโครเอเชียมีมติเป็นเอกฉันท์เลือกอาร์คดยุคเฟอร์ดินานด์แห่งออสเตรียและผู้สืบเชื้อสายจากพระองค์เป็นพระมหากษัตริย์และรัชทายาท แต่โดยทางการแล้วสหราชอาณาจักรฮังการี-โครเอเชียก็มีอยู่ต่อมาจนต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 และ สนธิสัญญาไทรอานอน
== เดนมาร์ก ==
พระเจ้าสเวน ฟอร์คเบียร์ดปกครองทั้ง เดนมาร์ก และ อังกฤษ ระหว่าง ค.ศ. 1013 จนถึง ค.ศ. 1014
พระเจ้าคานูทมหาราชปกครองทั้งเดนมาร์ก และ อังกฤษ ระหว่าง ค.ศ. 1016 จนถึง ค.ศ. 1035
พระเจ้าฮาร์ธาคานูท ปกครองทั้งเดนมาร์ก และ อังกฤษ ระหว่าง ค.ศ. 1040 จนถึง ค.ศ. 1042
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับนอร์เวย์ ระหว่าง ค.ศ. 1380 จนถึง ค.ศ. 1814 (คณะองคมนตรีนอร์เวย์ (Riksråd) ถูกยุบเลิกในปี ค.ศ. 1536)
อยู่กลุ่มสหราชอาณาจักรคาลมาร์ร่วมกับนอร์เวย์และสวีเดน ระหว่าง ค.ศ. 1389 จนถึง ค.ศ. 1521 (บางครั้งก็ไม่มีประสิทธิภาพ)
พระมหากษัตริย์แห่งเดนมาร์กในขณะเดียวกันก็เป็นดยุคแห่งชเลสวิชและฮ็อลชไตน์ระหว่าง ค.ศ. 1460 จนถึง ค.ศ. 1864 (ฮ็อลชไตน์จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ที่เป็นส่วนหนึ่งของเยอรมนี)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับไอซ์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1918 จนถึง ค.ศ. 1944 เมื่อไอซ์แลนด์เป็นสาธารณรัฐ
== อังกฤษ ==
พระเจ้าสเวน ฟอร์คเบียร์ดปกครองทั้งอังกฤษ และ เดนมาร์กระหว่าง ค.ศ. 1013 จนถึง ค.ศ. 1014
พระเจ้าคานูทมหาราชปกครองทั้งอังกฤษ และ เดนมาร์กระหว่าง ค.ศ. 1016 จนถึง ค.ศ. 1035
พระเจ้าฮาร์ธาคานูทปกครองทั้งอังกฤษ และ เดนมาร์กระหว่าง ค.ศ. 1040 จนถึง ค.ศ. 1042
พระเจ้าเฮนรีที่ 6 ปกครองทั้งอังกฤษ และ ฝรั่งเศส ระหว่าง ค.ศ. 1422 จนถึง ค.ศ. 1453
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับไอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1541 (เมื่อไอร์แลนด์ได้รับการเลื่อนฐานะขึ้นเป็นราชอาณาจักร) จนถึง ค.ศ. 1707
พระเจ้าฟิลิปที่ 2 แห่งสเปนเป็นพระมหากษัตริย์ร่วมราชบัลลังก์อังกฤษ (ร่วมกับสมเด็จพระราชินีนาถแมรี) ระหว่าง ค.ศ. 1554 จนถึง ค.ศ. 1558 ในขณะเดียวกันพระองค์ก็ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งเนเปิลส์ (ระหว่าง ค.ศ. 1554) และพระมหากษัตริย์แห่งสเปน (ระหว่าง ค.ศ. 1556)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสกอตแลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1603 จนถึง ค.ศ. 1707 (เมื่อรวมตัวกันเป็นราชอาณาจักรเกรตบริเตน)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเนเธอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1689 จนถึง ค.ศ. 1702 เมื่อประมุขของดัตช์ (Stadtholder) วิลเลียมแห่งออเรนจ์ มาเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ ไอร์แลนด์ สถานการณ์นี้ค่อนข้างจะซับซ้อนเมื่อจังหวัดดัตช์ที่รวมทั้ง ฮอลแลนด์, เซแลนด์, อูเทร็คท์, เกลเดอร์แลนด์ และ โอเฟอไรส์เซิล เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ “สหราชอาณาจักร” ในปี ค.ศ. 1689 และ เดรนเทอ ในปี ค.ศ. 1696 จะมีก็เพียงสองจังหวัดที่มิได้เข้าร่วม: ฟรีสแลนด์ และ โกรนิงเง็น
== ฟินแลนด์ ==
ในฐานะเป็นราชรัฐฟินแลนด์ปกครองโดยซาร์แห่งรัสเซียในฐานะแกรนด์ดยุคแห่งฟินแลนด์ระหว่าง ค.ศ. 1809 จนถึง ค.ศ. 1917 ตามความเห็นของชาวฟินแลนด์ลักษณะของการรวมตัวคล้ายกับ “รัฐร่วมประมุข” ตามสนธิสัญญาเฟรดริคสฮัมน์ (Treaty of Fredrikshamn) ฟินแลนด์เป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิรัสเซีย และได้พระราชทานฐานะให้เป็นเขตปกครองตนเองโดยพระเจ้าซาร์ แต่สิทธินี้ก็มาถูกเพิกถอน (Russification of Finland) เป็นการชั่วคราวต่อมา
== ฝรั่งเศส ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับดัชชีแห่งเบอร์กันดี ระหว่าง ค.ศ. 1361, when พระเจ้าจอห์นที่ 2 แห่งฝรั่งเศสได้ครองดัชชี จนถึง ค.ศ. 1363 เมื่อทรงยกให้แก่พระราชโอรสฟิลิปเดอะโบลด์
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับราชอาณาจักรอังกฤษ ระหว่าง ค.ศ. 1422 เมื่อพระเจ้าเฮนรีที่ 6 ขึ้นครองราชบัลลังก์ฝรั่งเศสจนถึง ค.ศ. 1453 เมื่อทรงถูกขับออกจากฝรั่งเศสโดยพระเจ้าชาร์ลส์ที่ 7 แห่งฝรั่งเศส
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับดัชชีแห่งบริตานี ระหว่าง ค.ศ. 1491 เมื่อดัชเชสแอนน์แห่งบริตานีเสกสมรสกับ พระเจ้าชาร์ลส์ที่ 8 แห่งฝรั่งเศสโดยการถูกบังคับ จนถึง ค.ศ. 1532 เมื่อดัชชีแห่งบริตานีถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรฝรั่งเศส
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับราชอาณาจักรนาวาร์ ระหว่าง ค.ศ. 1589 จนถึง ค.ศ. 1620 เมื่อนาวาร์ถูกรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของราชอาณาจักรฝรั่งเศส
'กึ่งรวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับอันดอร์รา ตั้งแต่ ค.ศ. 1607 (พระมหากษัตริย์และต่อมาประธานาธิบดีฝรั่งเศสเป็นหนึ่งในประมุขของอันดอร์รา ประมุขอีกองค์หนึ่งคือพระสังฆราชของสังฆมณฑลอัวร์เกลล์ของกาตาลุญญาในสเปน)
ข้อสังเกต: ในคริสต์ศตวรรษที่ 17 ปัญหาที่ก่อให้เกิดสงครามสืบราชบัลลังก์สเปนคือความหวาดระแวงของการสืบราชบัลลังก์สเปนที่ระบุโดยกฎหมายสเปน ที่มีผลทำให้หลุยส์ผู้เป็นรัชทายาทของฝรั่งเศสอยู่แล้วจะได้ครองสเปนด้วยโดยสิทธิ “รัฐร่วมประมุข” ซึ่งเป็นการทำให้เสถียรภาพของมหาอำนาจในยุโรปขาดความสมดุล (ฝรั่งเศสขณะนั้นเป็นประเทศที่มีอานุภาพทางทหารมากกว่าผู้ใดในยุโรปและสเปนก็เป็นจักรวรรดิที่ใหญ่ที่สุด)
== เกรตบริเตน ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับไอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1707 โดยพระราชบัญญัติสหภาพ ในปี ค.ศ. 1801 (เมื่อรวมกันเป็นสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฮาโนเวอร์เมื่อพระเจ้าจอร์จที่ 1ขึ้นครองราชย์ในปี ค.ศ. 1714 ตามที่ระบุในพระราชบัญญัติสหภาพ ในปี ค.ศ. 1801 เมื่อเกรตบริเตนกลายเป็นสหราชอาณาจักร (และต่อมาจนถึง ค.ศ. 1837)
== ฮาโนเวอร์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเกรตบริเตน และไอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1714 จนถึง ค.ศ. 1801
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสหราชอาณาจักร ระหว่าง ค.ศ. 1801 จนถึง ค.ศ. 1837 เมื่อความแตกต่างของกฎการสืบสันตติวงศ์ของสองราชอาณาจักรเป็นผลให้สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียไม่มีสิทธิในการครองฮาโนเวอร์ได้ ฮาโนเวอร์จึงตกไปเป็นของพระปิตุลาเออร์เนสต์ ออกัสตัส
== จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสเปน ระหว่าง ค.ศ. 1519 จนถึง ค.ศ. 1556 ในรัชสมัยของสมเด็จพระจักรพรรดิคาร์ลที่ 5
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฮังการี ระหว่าง ค.ศ. 1526 จนถึง ค.ศ. 1806
== ฮังการี ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์ และ โบฮีเมีย ระหว่าง ค.ศ. 1301 จนถึง ค.ศ. 1305
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1370 จนถึง ค.ศ. 1382 ในรัชสมัยของพระเจ้าหลุยส์ที่ 1 สมัยประวัติศาสตร์ของโปแลนด์ในช่วงนี้บางครั้งก็เรียกว่า "ประวัติศาสตร์โปแลนด์ยุคกลาง" (Andegawen Poland) พระเจ้าหลุยส์ทรงได้รับราชบัลลังก์โปแลนด์จากพระปิตุลาทางฝ่ายพระราชมารดาคาสิเมียร์ที่ 3 เมื่อพระเจ้าหลุยส์เสด็จสวรรคนขุนนางโปแลนด์ก็ตัดสินใจยุติ “การรวมตัว” เพราะไม่ต้องการที่จะถูกปกครองโดยฮังการี และเลือกพระราชธิดาองค์รองของพระเจ้าหลุยส์ ยัดวิกา (Jadwiga of Poland) ขึ้นเป็นประมุของค์ใหม่ ขณะที่พระราชธิดาองค์โตแมรีได้ฮังการี ฮังการีมารวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์เป็นครั้งที่สองระหว่าง ค.ศ. 1440 จนถึง ค.ศ. 1444
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโบฮีเมียระหว่าง ค.ศ. 1419 จนถึง ค.ศ. 1439 และ ระหว่าง ค.ศ. 1490 จนถึง ค.ศ. 1918
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ระหว่าง ค.ศ. 1410 จนถึง ค.ศ. 1439 และ ระหว่าง ค.ศ. 1526 จนถึง ค.ศ. 1806 (นอกจากระหว่าง ค.ศ. 1608 จนถึง ค.ศ. 1612)
รวมตัวกับออสเตรีย ระหว่าง ค.ศ. 1867 จนถึง ค.ศ. 1918
== อินโดนีเซีย: บันจาร์ ==
รวมตัวกับรัฐสุลต่านเดอมัก ระหว่าง ค.ศ. 1525 จนถึง ค.ศ. 1548 เมือสุลต่านปาเต็ะ รัอดืมที่ 2 เสด็จสวรรคตในปี 1547
== ไอซ์แลนด์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเดนมาร์ก ระหว่าง ค.ศ. 1918 จนถึง ค.ศ. 1944 เมื่อไอซ์แลนด์เปลี่ยนไปเป็นสาธารณรัฐ
== ไอร์แลนด์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับอังกฤษ ระหว่าง ค.ศ. 1541 (เมื่อรัฐสภาแห่งไอร์แลนด์ประกาศให้พระเจ้าเฮนรีที่ 8เป็นพระมหากษัตริย์แห่งไอร์แลนด์) จนถึง ค.ศ. 1707 (เมื่อก่อตั้งเป็นเกรตบริเตน)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสกอตแลนด์ (และอังกฤษ) ระหว่าง ค.ศ. 1603 จนถึง ค.ศ. 1707 (เมื่ออังกฤษ และ สกอตแลนด์รวมตัวกันเป็นราชอาณาจักรเกรตบริเตน)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเนเธอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1689 จนถึง ค.ศ. 1702 เมื่อพระมหากษัตริย์แห่งไอร์แลนด์, สกอตแลนด์ และ อังกฤษ ครองจังหวัดส่วนใหญ่ในเนเธอร์แลนด์ สถานการณ์นี้ค่อนข้างจะซับซ้อนเมื่อจังหวัดดัตช์ที่รวมทั้ง ฮอลแลนด์, เซแลนด์, อูเทร็คท์, เกลเดอร์แลนด์ และ Overijssel เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ “สหราชอาณาจักร” ในปี ค.ศ. 1689 และ Drenthe ในปี ค.ศ. 1696 จะมีก็เพียงสองจังหวัดที่มิได้เข้าร่วม: ฟรีสแลนด์ และ โกรนิงเง็น
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเกรตบริเตน ระหว่าง ค.ศ. 1707 จนถึง ค.ศ. 1801 (เมื่อรวมตัวกันเป็นสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฮาโนเวอร์ ระหว่าง ค.ศ. 1714 จนถึง ค.ศ. 1837 เมื่อสมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียเสด็จขึ้นครองราชย์
รวมตัวกับบริเตนเป็นสหราชอาณาจักรบริเตนใหญ่และไอร์แลนด์เหนือ ระหว่าง ค.ศ. 1922 จนถึง ค.ศ. 1937/ค.ศ. 1949
== ลิทัวเนีย ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1386 จนถึง ค.ศ. 1401, ต่อมาระหว่าง ค.ศ. 1447 จนถึง ค.ศ. 1569 (ยกเว้นในปี ค.ศ. 1492 จนถึง ค.ศ. 1501) - สหราชอาณาจักรโปแลนด์-ลิทัวเนีย ในปี ค.ศ. 1569 กลายมาเป็นเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนียต่อมา
== ลักเซมเบิร์ก ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโบฮีเมีย ระหว่าง ค.ศ. 1313 จนถึง ค.ศ. 1378 และระหว่าง ค.ศ. 1383 จนถึง ค.ศ. 1388
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับ เนเธอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1815 จนถึง ค.ศ. 1890
== นาวาร์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฝรั่งเศส ระหว่าง ค.ศ. 1589 จนถึง ค.ศ. 1620 เมื่ออองรีแห่งนาวาร์ขึ้นครองราชย์เป็นพระเจ้าเฮนรีที่ 4 ฝรั่งเศส หลังจากนั้นนาวาร์ก็กลายเป็นส่วนหนึ่งของฝรั่งเศส
== เนเธอร์แลนด์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ ไอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1689 จนถึง ค.ศ. 1702 เมื่อประมุขของดัตช์ (Stadtholder) วิลเลียมแห่งออเรนจ์ มาเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ ไอร์แลนด์ สถานการณ์นี้ค่อนข้างจะซับซ้อนเมื่อสหพันธ์จังหวัดของสาธารณรัฐดัตช์เป็นจังหวัดอิสระ การเข้ารวมตัวจึงค่อยเป็นค่อยไป เริ่มด้วยจังหวัดดัตช์ที่รวมทั้ง ฮอลแลนด์, เซแลนด์, อูเทร็คท์, เกลเดอร์แลนด์ และ Overijssel เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ “สหราชอาณาจักร” ในปี ค.ศ. 1689 และ Drenthe ในปี ค.ศ. 1696 จะมีก็เพียงสองจังหวัดที่มิได้เข้าร่วม: ฟรีสแลนด์ และ โกรนิงเง็น
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับลักเซมเบิร์ก ระหว่าง ค.ศ. 1815 จนถึง ค.ศ. 1890
== นอร์เวย์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสวีเดน ระหว่าง ค.ศ. 1319 จนถึง ค.ศ. 1343
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเดนมาร์ก ระหว่าง ค.ศ. 1380 จนถึง ค.ศ. 1814 (คณะองคมนตรีนอร์เวย์ (Riksråd) ถูกยุบเลิกในปี ค.ศ. 1536)
อยู่กลุ่มสหราชอาณาจักรคาลมาร์ร่วมกับเดนมาร์ก และ สวีเดน ระหว่าง ค.ศ. 1389 จนถึง ค.ศ. 1521 (บางครั้งก็ไม่มีประสิทธิภาพ)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสวีเดน ระหว่าง ค.ศ. 1814 (เมื่อนอร์เวย์ประกาศตัวเป็นอิสรจากเดนมาร์ก และเมื่อสวีเดนบังคับการรวมตัว (Swedish campaign against Norway)) จนถึง ค.ศ. 1905
== โปแลนด์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโบฮีเมียระหว่าง ค.ศ. 1300 จนถึง ค.ศ. 1306, และกับฮังการีระหว่าง ค.ศ. 1301 จนถึง ค.ศ. 1305, (พระเจ้าเวนสลาสที่ 2 และ พระเจ้าเวนสลาสที่ 3)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฮังการี ระหว่าง ค.ศ. 1370 จนถึง ค.ศ. 1382 และระหว่าง ค.ศ. 1440 จนถึง ค.ศ. 1444
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับลิทัวเนียตามพระราชบัญญัติสหภาพเครโว (Union of Krewo) ระหว่าง ค.ศ. 1386 จนถึง ค.ศ. 1401, ต่อมาระหว่าง ค.ศ. 1447 จนถึงพระราชบัญญัติสหภาพลูบลิน (Union of Lublin) ในปี ค.ศ. 1569 (ยกเว้นระหว่าปี ค.ศ. 1492 ถึง ค.ศ. 1501) ที่เรียกกันว่าสหราชอาณาจักรโปแลนด์-ลิทัวเนีย ในปี ค.ศ. 1569 ที่ต่อมากลายเป็นเครือจักรภพโปแลนด์-ลิทัวเนีย
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับอาณาจักรเลือกตั้งแห่งแซกโซนี ระหว่าง ค.ศ. 1697 จนถึง ค.ศ. 1706, ระหว่าง ค.ศ. 1709 จนถึง ค.ศ. 1733, และระหว่าง ค.ศ. 1734 จนถึง ค.ศ. 1763
ทางตะวัออก: รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับรัสเซีย ระหว่าง ค.ศ. 1814 จนถึง ค.ศ. 1832 ที่เรียกว่าคองเกรสโปแลนด์; หลังจากการปราบการปฏิวัติทางทหารแล้วโปแลนด์ก็ถูกผนวกโดยรัสเซีย
== โปแลนด์-ลิทัวเนีย ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับสวีเดน ระหว่าง ค.ศ. 1592 จนถึง ค.ศ. 1599
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับแซกโซนี ระหว่าง ค.ศ. 1697 จนถึง ค.ศ. 1705, ระหว่าง ค.ศ. 1709 จนถึง ค.ศ. 1733 และ ระหว่าง ค.ศ. 1733 จนถึง ค.ศ. 1763
== โปรตุเกส ==
รวมเป็นสหภาพไอบีเรียกับสเปน ระหว่าง ค.ศ. 1580 จนถึง ค.ศ. 1640 ในรัชสมัยของพระเจ้าฟิลิปที่ 2 (หรือพระเจ้าฟิลิปที่ 1 แห่งโปรตุเกส) พระราชโอรสพระเจ้าฟิลิปที่ 3 และพระราชนัดดาพระเจ้าฟิลิปที่ 4
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับบราซิลภายใต้พระเจ้าปีเตอร์ที่ 1 แห่งบราซิล (พระเจ้าปีเตอร์ที่ 4 แห่งโปรตุเกส) เป็นสหราชอาณาจักรโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส ตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม ค.ศ. 1826 จนถึงวันที่ 28 พฤษภาคม ค.ศ. 1826 ปีเตอร์ทรงดำรงตำแหน่งเป็นเจ้าฟ้าหลวงแห่งโปรตุเกส, บราซิล และ อัลการ์เวส และเมื่อพระองค์ทรงประกาศอิสรภาพจากโปรตุเกสในปี ค.ศ. 1822 พระองค์ก็เป็นพระจักรพรรดิองค์แรก และเมื่องพระเจ้าจอห์นที่ 6 แห่งโปรตุเกสพระราชบิดาเสด็จสวรรคตพระเจ้าปีเตอร์ก็เป็นพระมหากษัตริย์แห่งโปรตุเกสด้วยแต่ก็เพียงไม่กี่สัปดาห์ เมื่อทรงสละราชสมบัติให้แก่พระราชธิดาเจ้าหญิงมาเรีย กลอเรีย
== โรมาเนีย ==
รัฐร่วมประมุขระหว่างวาลลาเชีย และ ทรานซิลเวเนีย ระหว่าง ค.ศ. 1599 จนถึง ค.ศ. 1600 ภายใต้การปกครองของมิคาเอลเดอะเบรฟ
รัฐร่วมประมุขระหว่างวาลลาเชีย มอลโดเวีย และ ทรานซิลเวเนีย ระหว่าง ค.ศ. 1600 จนถึง ค.ศ. 1601 ภายใต้การปกครองของมิคาเอลเดอะเบรฟ
รัฐร่วมประมุขระหว่างวาลลาเชีย และ มอลโดเวีย ระหว่าง ค.ศ. 1859 จนถึง ค.ศ. 1862 ภายใต้การปกครองของอเล็กซานเดอร์ จอห์น คูซา
== แซ็กซ์-ไวมาร์ และ แซ็กซ์-ไอเซ็นนาค ==
ดัชชีแห่งแซ็กซ์-ไวมาร์ และ แซ็กซ์-ไอเซ็นนาครวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรระหว่าง ค.ศ. 1741 เมื่อราชวงศ์ที่ปกครองแซ็กซ์-ไอเซ็นนาคมาสิ้นสุดลง จนถึง ค.ศ. 1809 เมื่อรวมตัวกันเป็นดัชชีเดียวกันเป็นแซ็กซ์-ไวมาร์-ไอเซ็นนาค
== ชเลสวิช และ ฮ็อลชไตน์ ==
พระมหากษัตริย์แห่งเดนมาร์กดำรงตำแหน่งเป็นดยุคแห่งชเลสวิช และ ฮ็อลชไตน์ ระหว่างปี ค.ศ. 1460 จนถึง ค.ศ. 1864 (ฮ็อลชไตน์เป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ขณะที่ชเลสวิชเป็นส่วนหนึ่งของเดนมาร์ก) สถานะการณ์ยิ่งเพิ่มความสับสนเมื่อบางครั้งดัชชีทั้งสองถูกแบ่งระหว่างสาขาต่างๆ ของราชวงศ์โอลเดนบวร์ก (ราชวงศที่ปกครองเดนมาร์กและชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์) นอกจากดัชชี "หลัก" แห่งชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-กลึคชตัดท์ที่ปกครองโดยพระมหากษัตริย์แห่งเดนมาร์ก ก็ยังมีรัฐที่มีดินแดนอื่นที่อยู่ในดัชชีทั้งสองด้วย ที่สำคัญก็ได้แก่ดยุคแห่งชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-ก็อททอร์พ และดยุคที่ขึ้นอยู่กับดยุคแห่งชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-ก็อททอร์พ -- ดยุคแห่งชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-เบ็ค, ชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-ซอนเดนบวร์ก-ออกัสเตนบวร์ก และ ชเลสวิช-ฮ็อลชไตน์-ซอนเดนบวร์ก-กลึคบวร์ก
== สกอตแลนด์ ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฝรั่งเศส ระหว่าง ค.ศ. 1559 จนถึง ค.ศ. 1560
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับอังกฤษ และ ไอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1603 จนถึง ค.ศ. 1707 (เมื่ออังกฤษ และ สกอตแลนด์รวมตัวกันเป็นราชอาณาจักรเกรตบริเตน)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับ เนเธอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1689 จนถึง ค.ศ. 1702 เมื่อประมุขของดัตช์ (Stadtholder) วิลเลียมแห่งออเรนจ์ มาเป็นพระมหากษัตริย์แห่งอังกฤษ, สกอตแลนด์ และ ไอร์แลนด์ สถานการณ์นี้ค่อนข้างจะซับซ้อนเมื่อสหพันธ์จังหวัดของสาธารณรัฐดัตช์เป็นจังหวัดอิสระ การเข้ารวมตัวจึงค่อยเป็นค่อยไป เริ่มด้วยจังหวัดดัตช์ที่รวมทั้ง ฮอลแลนด์, เซแลนด์, อูเทร็คท์, เกลเดอร์แลนด์ และ Overijssel เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ “สหราชอาณาจักร” ในปี ค.ศ. 1689 และ Drenthe ในปี ค.ศ. 1696 จะมีก็เพียงสองจังหวัดที่มิได้เข้าร่วม: ฟรีสแลนด์ และ โกรนิงเง็น
== สเปน ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับที่ต่อมาเป็นสเปน (ราชบัลลังก์คาสตีล และ ราชบัลลังก์อารากอน) และ จักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ ระหว่าง ค.ศ. 1519 จนถึง ค.ศ. 1556 ในรัชสมัยของคาร์ลที่ 1 (Charles V, Holy Roman Emperor)  คาสตีลและอารากอนเป็นสหราชอาณาจักรระหว่าง ค.ศ. 1556 จนถึง ค.ศ. 1707 หลังจากนั้นจึงรวมตัวกันเป็นสเปน
สหภาพไอบีเรียรวมอาณาจักรทั้งหมดในคาบสมุทรไอบีเรียรวมทั้งโปรตุเกสโปรตุเกสระหว่าง ค.ศ. 1580 จนถึง ค.ศ. 1640 ภายใต้พระเจ้าฟิลิปที่ 2 แห่งสเปน (หรือพระเจ้าฟิลิปที่ 1 แห่งโปรตุเกส), พระราชโอรสพระเจ้าฟิลิปที่ 3 และพระราชนัดดาพระเจ้าฟิลิปที่ 4
== สวีเดน ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับนอร์เวย์ ระหว่าง ค.ศ. 1319 จนถึง ค.ศ. 1343
อยู่กลุ่มสหราชอาณาจักรคาลมาร์ร่วมกับเดนมาร์ก and นอร์เวย์ ระหว่าง ค.ศ. 1389 จนถึง ค.ศ. 1521 (บางครั้งก็ไม่มีประสิทธิภาพ)
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับโปแลนด์-ลิทัวเนีย ระหว่าง ค.ศ. 1592 จนถึง ค.ศ. 1599
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับนอร์เวย์ ระหว่าง ค.ศ. 1814 จนถึง ค.ศ. 1905 (บางครั้งก็เรียกว่าสวีเดน-นอร์เวย์)
== สหราชอาณาจักร ==
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับฮาโนเวอร์ ระหว่าง ค.ศ. 1801 จนถึง ค.ศ. 1837 เมื่อความแตกต่างของกฎการสืบสันตติวงศ์ของสองราชอาณาจักรเป็นผลให้สมเด็จพระราชินีนาถวิกตอเรียไม่มีสิทธิในการครองฮาโนเวอร์ได้ ฮาโนเวอร์จึงตกไปเป็นของพระปิตุลาเออร์เนสต์ ออกัสตัส
รวมตัวเป็นสหราชอาณาจักรกับเสรีรัฐไอร์แลนด์ ระหว่าง ค.ศ. 1922 จนถึง ค.ศ. 1937/ค.ศ. 1949
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
เครือจักรภพ
ประเทศองค์ประกอบ
 
ประวัติศาสตร์ยุโรป
ระบอบการปกครอง
พระมหากษัตริย์