กษมา วรวรรณ ณ อยุธยา

คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา (สกุลเดิม จาติกวณิช; เกิด 26 ตุลาคม พ.ศ. 2492) เป็นกรรมการกฤษฎีกา  เป็นอดีตเลขาธิการสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ อธิบดีกรมสามัญศึกษาคนสุดท้าย เลขาธิการคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ ที่ปรึกษาโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี และอีกหลายตำแหน่งในกระทรวงศึกษาธิการ
== ประวัติ ==
คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา (สกุลเดิม จาติกวณิช) เกิดเมื่อวันที่ 26 ตุลาคม พ.ศ. 2492 เป็นธิดาเพียงคนเดียวของศาสตราจารย์ นายแพทย์กษาน จาติกวณิช อดีตผู้อำนวยการโรงพยาบาลศิริราชและอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล กับท่านผู้หญิงสุมาลี จาติกวณิช นายกสมาคมติดตามการพัฒนาสตรีไทย โดยชื่อ "กษมา" หมายถึง ความอดทน อดกลั้น เป็นชื่อที่ พลตำรวจโท พระยาอธิกรณ์ประกาศ (หลุย จาติกวณิช) อดีตอธิบดีกรมตำรวจ ผู้เป็นปู่ตั้งให้ เพื่อให้หลานสาวมีชื่อคล้าย ๆ กับบุตรชายของเขา คือ กษม กษาน และเกษม จาติกวณิช ทั้งนี้คุณหญิงกษมามีศักดิ์เป็นลูกพี่ลูกน้องกับกรณ์ จาติกวณิช
คุณหญิงกษมาสมรสกับรองศาสตราจารย์ หม่อมราชวงศ์ชาญวุฒิ วรวรรณ โอรสในหม่อมเจ้าโวฒยากร วรวรรณ เกิดแต่หม่อมจิตรา(พี่สาวของอานันท์ ปันยารชุน อดีตนายกรัฐมนตรี) มีบุตรด้วยกันคนเดียวคือ หม่อมหลวงวรุตม์ วรวรรณ
คุณหญิงกษมานับได้ว่าเป็นบุคคลที่มีบทบาทสำคัญในวงการการศึกษาของไทยคนหนึ่ง เคยดำรงตำแหน่งสำคัญ ๆ ในกระทรวงศึกษาธิการหลายตำแหน่ง เช่น ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน เลขาธิการคณะกรรมการการประถมศึกษา อธิบดีกรมสามัญศึกษา อธิบดีกรมการศึกษานอกโรงเรียน ผู้ตรวจราชการกระทรวงศึกษาธิการ อธิบดีกรมวิชาการ และอื่น ๆ
เมื่อกลางเดือนกันยายน พ.ศ. 2552 คุณหญิงกษมาได้ยื่นหนังสือลาออกต่อจุรินทร์ ลักษณวิศิษฎ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการในขณะนั้น โดยก่อนหน้านี้มีข่าวลือในกระทรวงศึกษาธิการมาเป็นระยะ ๆ ว่าคุณหญิงกษมาจะปลดระวางตัวเอง โดยลาออกแบบไม่ขอเข้าร่วมโครงการเกษียณอายุราชการก่อนกำหนดเพื่อเปิดทางให้ผู้บริหารในสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) ได้ขึ้นมาแทน ขณะเดียวกันก็มีกระแสว่าเหตุที่คุณหญิงกษมาลาออก เพราะครอบครัวมีที่ดินจำนวนมาก และกำลังมีการขยายธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ย่านเพลินจิต กรุงเทพมหานคร ดังนั้นหากเป็นข้าราชการจะทำอะไรได้ลำบาก และจะได้มีเวลาเลี้ยงหลานที่เกิดใหม่ด้วย ทั้งนี้คุณหญิงกษมาจะมีอายุครบ 60 ปีบริบูรณ์ในเดือนตุลาคม พ.ศ. 2552 จึงจะเกษียณอายุราชการในปีงบประมาณ 2553 เพราะเกิดหลัง 30 กันยายน โดยคุณหญิงกษมากล่าวว่าตั้งใจไว้นานแล้วว่าจะเกษียณอายุราชการเมื่ออายุครบ 60 ปี เพราะอยากพัก แต่ยังไม่ขอให้สัมภาษณ์ เพราะเรื่องนี้ควรให้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เป็นคนพูด
ซึ่งคุณหญิงกษมาได้รับพระราชทานพระนิพนธ์จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ในโอกาสครบ 5 รอบ มีความตอนหนึ่งว่า "คุณหญิงกษมา วรวรรณ เป็นนักการศึกษาที่มีความรู้สูง มีประสบการณ์ยาวนาน มีวิสัยทัศน์กว้างไกลการบริหารการศึกษา"
== ประวัติการศึกษา ==
ระดับประถมศึกษา โรงเรียนอาชีวะศิลปศึกษา (ปัจจุบันคือวิทยาลัยอาชีวศึกษาอาชีวศิลป์)
ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น โรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย
ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา และโรงเรียนไพรเออร์ส ฟิลล์ ประเทศอังกฤษ
ระดับปริญญาตรี สาขาความสัมพันธ์ด้านสังคม (เกียรตินิยม) มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด สหรัฐ
ระดับปริญญาโท ทางครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดสหรัฐ
ระดับปริญญาเอก สาขาการวางแผนการศึกษา มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด สหรัฐ
วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร รุ่น 40 (วปรอ. 4010)
== ประวัติการรับราชการ ==
พ.ศ. 2527-2533 ผอ.กองแผนงาน กรมการศึกษานอกโรงเรียน
พ.ศ. 2533-2536 รองอธิบดีกรมการศึกษานอกโรงเรียน
พ.ศ. 2536-2537 ผู้ตรวจราชการสำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
พ.ศ. 2537-2539 อธิบดีกรมวิชาการ
พ.ศ. 2539-2540 อธิบดีกรมการศึกษานอกโรงเรียน
พ.ศ. 2542 ผู้อำนวยการศูนย์ปฏิบัติการปฏิรูปการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
พ.ศ. 2540-2543 เลขาธิการคณะกรรมการการประถมศึกษาแห่งชาติ
พ.ศ. 2543-2545 อธิบดีกรมสามัญศึกษา
พ.ศ. 2545-2546 ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
พ.ศ. 2545-2546 นายกสภาสถาบันเทคโนโลยีราชมงคล
พ.ศ. 2546-2547 เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พ.ศ. 2547-2549 ปลัดกระทรวงศึกษาธิการ
พ.ศ. 2549-2552 เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน
พ.ศ. 2555-ปัจจุบัน ที่ปรึกษาโครงการตามพระราชดำริสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
== การดำรงตำแหน่งอื่นๆ ==
ประธานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการ และสวัสดิภาพครู และบุคลากรทางการศึกษา
นายกสภาสถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน
นายกสภามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
คณะกรรมการสำนักงานบริหารงานและพัฒนาองค์ความรู้
คณะกรรมการเลือกตั้งสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย
นายกสภาวิทยาลัยดุสิตธานี
=== การทำงานในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ===
คุณหญิงกษมา วรวรรณ ณ อยุธยา ได้เข้ารับหน้าที่เป็นคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ภายหลังการชุมนุมของแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ พ.ศ. 2553 ยุติลงในช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2553 โดยทำหน้าที่ยกร่างแผนปฏิบัติการที่สามารถนำไปปฏิบัติ และแก้ไขปัญหาความอยุติธรรม และความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น ซึ่งคณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วยคณะกรรมการ จำนวน 19 คน ทำงานคู่ขนานไปกับคณะกรรมการสมัชชาปฏิรูปประเทศ
== ประกาศเกียรติคุณ ==
รางวัล"ครุฑทองคำ" ผู้บริหารราชการพลเรือนดีเด่น ปี พ.ศ. 2538 จากสมาคมข้าราชการพลเรือนแห่งประเทศไทย
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ประวัติจากเว็บไซต์กระทรวงศึกษาธิการ
ดร.กษมา วรวรรณ ณ อยุธยา ผู้นำ “ครู” ยุคปฏิรูป
คุณหญิง
ราชสกุลวรวรรณ
สกุลจาติกวณิช
ณ อยุธยา
ข้าราชการพลเรือนชาวไทย
ปลัดกระทรวงศึกษาธิการไทย
บุคคลผู้ได้รับรางวัลครุฑทองคำ
บุคคลจากโรงเรียนวัฒนาวิทยาลัย
บุคคลจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
บุคคลจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด
บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
กรรมการกฤษฎีกาไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ. (ฝ่ายใน)
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ