ถ้ำ

ถ้ำ คือโพรงที่ลึกเข้าไปในภูเขา หรือเป็นช่องที่เป็นโพรงลึกเข้าไปในพื้นดินหรือภูเขา มีขนาดใหญ่พอที่มนุษย์สามารถเข้าไปได้ เกิดขึ้นตามธรรมชาติ โดยทั่วไปถ้ำเกิดในหินปูนที่มีน้ำใต้ดินไหลผ่านกัดเซาะ ซึ่งมักพบตามภูเขาหินปูนหรือ ภูเขาชายฝั่งทะเล นอกจากนี้ยังมีถ้ำที่ใช้เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์ในยุคสังคมบุพกาล
มนุษย์เริ่มอาศัยอยู่ในถ้ำตั้งแต่ยุคหินเก่า เพื่อให้เป็นที่หลบภัยธรรมชาติ และภัยจากสัตว์ร้าย ปัจจุบันก็ยังพบว่ามีชาวจีนภาคเหนือหลายร้อยคนอาศัยอยู่ในบ้านถ้ำบนที่ราบสูงดินเลิสส์
== ประเภทของถ้ำ ==
=== แบ่งตามลักษณะและทิศทาง ===
ถ้ำแนวนอน ทอดตัวยาวลึก
ถ้ำชั้น ภายในแบ่งเป็นหลายๆ ชั้น
ถ้ำแนวตั้ง ทอดตัวแนวตั้งลึกลงไปในดิน
ถ้ำแนวลาด ทอดตัวลาดเท ไม่ขนานหรือตั้งฉากกับระดับพื้น 
=== แบ่งตามโครงสร้าง ===
ถ้ำหินปูน เกิดจากการกัดเซาะของน้ำใต้ดินและน้ำฝนจนทำให้เกิดเป็นโพรงถ้ำ
ถ้ำน้ำแข็ง เป็นถ้ำในแถบขั้วโลก ส่วนใหญ่เกิดจากการละลายในธารน้ำแข็ง สามารถเกิดได้ในเขตหุบเขาที่อุณหภูมิต่ำตลอดปีด้วยเช่นกัน
โพรงหินชายฝั่ง เกิดจากคลื่นทะเลที่กัดเซาะหินผาจนเกิดเป็นโพรงถ้ำ
ถ้ำภูเขาไฟ เกิดจากการเย็นตัวของลาวาขณะไหลทะลักออกมาจากภูเขาไฟ 
== สิ่งที่น่าสนใจในถ้ำ ==
=== หินงอก ===
ตะกอนหินปูนที่จัดตัวเป็นแท่งสูงจากพื้นถ้ำขึ้นไปหาเพดานถ้ำ เกิดจากหยดน้ำที่ไหลออกจากหินย้อยเมื่อหล่นถึงพื้นถ้ำจะเกิดการสูญเสียคาร์บอนไดออกไซด์ ทำให้สารประกอบคาร์บอเนตเกิดการสะสมตัวและค่อยๆ สูงขึ้นจากพื้นถ้ำ
=== หินย้อย ===
ตะกอนหินปูนที่จับตัวเป็นแท่งหรือแผ่นย้อยลงมาจากเพดานถ้ำ เกิดจากน้ำใต้ดินที่มีหินปูนละลายอยู่หยดลงมาจากรอยแตกบนเพดานถ้ำ และเมื่อน้ำสูญเสียก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ออกไปก็จะทำให้เกิดสารประกอบคาร์บอเนตเริ่มสะสมตัวทีละน้อย และพอกยาวลงมาจากเพดานเรื่อยๆ โดยปกติมักมีลักษณะเป็นหลอดกลวงอยู่ตรงกลาง
=== เสาหิน ===
ลักษณะของหินที่เป็นแท่งหรือเสายาวจากพื้นถ้ำจรดเพดานถ้ำ เกิดจากหินงอกหินย้อยมาบรรจบกัน
=== หลอดหินย้อย ===
สารหินปูนที่จัดตัวเป็นหลอดหรือท่อย้อยลงมาจากเพดานถ้ำ สารประกอบคาร์บอเนตที่เกิดจะมีการเรียงตัวของผลึกในแนวยาวและย้อยลงมาทำให้มีความยาวเพิ่มขึ้น ทำให้ดูคล้ายหลอดกลวงที่มีน้ำหยดออกมา
=== หินปูนฉาบ ===
ตะกอนที่เกิดจากน้ำที่มีสารประกอบคาร์บอเนตไหลเป็นแผ่นบางๆ บนพื้นผิวของพื้นถ้ำ ซึ่งมักจะประกอบไปด้วยหินทราเวอร์ทีน ซึ่งเป็นอีกรูปหนึ่งของสารประกอบคาร์บอเนต
=== ม่านถ้ำ ===
เกิดจากน้ำที่มีสารคาร์บอเนตสูงที่ไหลตามผนังที่เอียงซึ่งเกิดจากแรงตึงผิวของน้ำ เมื่อน้ำเกิดสูญเสียก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จึงทำให้เกิดการตกตะกอนของสารประกอบคาร์บอเนต มีลักษณะเป็นแผ่นบางๆ ย้อยลงมาจากผนังถ้ำดูคล้ายม่าน บางแห่งจะมีสีน้ำตาลแดงสลับกับสีขาวหรือเหลืองอ่อนมีชื่อเรียกเฉพาะว่า ม่านเบคอน
== สัตว์ในถ้ำ ==
สัตว์ในถ้ำแบ่งออกเป็น 3 ชนิด ได้แก่
ทร็อกโลไบต์ จะอาศัยอยู่ในถ้ำตั้งแต่เกิดจนตาย ไม่สามารถดำรงชีวิตนอกถ้ำได้ มักอยู่ในส่วนลึกของถ้ำ หาอาหารในถ้ำ เช่น จิ้งโกร่ง แมลงสองง่าม
ทร็อกโลไฟล์ ดำรงชีวิตอยู่ได้ทั้งในถ้ำ และภายนอก เช่น แมงมุม
สัตว์ถ้ำชั่วคราว ปกติใช้ชีวิตอยู่นอกถ้ำ แต่มักมีพฤติกรรมเข้าๆ ออกๆ จากถ้ำบ่อยๆ เช่น ค้างคาว ผีเสื้อกลางคืน หมี
ไฟล์:Araneus diadematus (aka).jpg|แมงมุม
ไฟล์:Desmodus rotundus A Catenazzi.jpg|ค้างคาวดูดเลือด
ไฟล์:Grizzly.jpg|หมี
== การเตรียมตัวสำรวจถ้ำ ==
=== อุปกรณ์ ===


เครื่องแต่งกาย
* ไฟฉายติดศีรษะ
* หมวกนิรภัย
* ชุดสำรวดถ้ำไม่มีกระเป๋า
* สนับศอก
* สนับเข่า
* ถุงมือ
* รองเท้าปีนเขา
อุปกรณ์พื้นฐาน
* กระเป๋าเป้
* ผ้าห่มแบบพกพา
* ยาสามัญ
* ไฟฉาย
* แผนที่ถ้ำ
* กล้องถ่ายรูป
* เข็มทิศ
* ถ่านสำรอง
* อาหารยามฉุกเฉิน
อุปกรณ์มืออาชีพ
* รองเท้าบู๊ตยาง
* เรือยางพับเก็บได้
* บันไดเชือก
* เชือก
=== สิ่งสำคัญ ===
เราจะไม่กลัว ถ้าศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับถ้ำ
ไม่ควรสำรวจถ้ำคนเดียว ควรไปเป็นหมู่คณะ และมีผู้เชี่ยวชาญนำสำรวจ
ก่อนสำรวจ ควรแจ้งสถานีตำรวจ และศูนย์ท่องเที่ยวในบริเวณนั้น
การสำรวจถ้ำเสี่ยงต่อการหลงทาง จึงห้ามเดินพลัดหลงคนเดียว
ถ้าจะปีนหน้าผา หรือเก็บรังนก ควรฝึกการปีนบันไดเชือกให้แม่นยำก่อน
เตรียมอุปกรณ์ข้างต้นให้พร้อมก่อนเดินทาง
ระมัดระวังตัว
=== กฎและข้อห้าม ===
ห้ามนำหินงอกหินย้อยออกจากถ้ำ
ห้ามขีดเขียนผนังถ้ำ
ห้ามทิ้งขยะในถ้ำ และแหล่งน้ำในถ้ำ ไม่ว่าตรงไหนก็ตามในถ้ำ
ห้ามสัมผัสหินงอก หินย้อย
== อ้างอิง ==
วิทยาศาสตร์ฉลาดรู้ เรื่อง สำรวจถ้ำ
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Australian Speleological Federation (ASF), AU 
British Caving Association (BCA), UK 
ถ้ำ
ธรณีวิทยา
ธรณีสัณฐานชายฝั่งและมหาสมุทร
ธรณีสัณฐานธารน้ำ
ธรณีสัณฐานที่เกิดจากการกร่อน