ศรีศักร วัลลิโภดม

ศาสตราจารย์พิเศษ ศรีศักร วัลลิโภดม (เกิด 2 มิถุนายน พ.ศ. 2481) เป็นนักวิชาการด้านโบราณคดีและมานุษยวิทยาชาวไทย เจ้าของ"รางวัลวัฒนธรรมเอเชียฟูกูโอกะ" ประจำปี พ.ศ. 2550 เป็นผู้ทำงานศึกษาค้นคว้าและเรียบเรียงงานวิชาการ ที่เป็นประโยชน์ต่อการศึกษาค้นคว้าทางประวัติศาสตร์โบราณคดีและมานุษยวิทยาไว้อย่างมากมาย และ  เป็นบรรณาธิการ"นิตยสารเมืองโบราณ" เป็นเมธีวิจัยอาวุโส สำนักงานสนับสนุนการวิจัย เป็นคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร เป็นที่ปรึกษา"มูลนิธิเล็กประไพ วิริยะพันธุ์"
ศรีศักรสนใจศึกษาแหล่งโบราณคดีในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคอีสาน สามารถเขียนบทความและบรรยายได้อย่างลึกซึ้งเกี่ยวกับความเป็นมาของชุมชนในแอ่งอารยธรรมแห่งนี้ โดยใช้การแบ่งเขตตามสภาพภูมิศาสตร์ที่สัมพันธ์กับลักษณะทางวัฒนธรรม และยังมีผลงานที่ได้รับการจัดพิมพ์อีกเป็นจำนวนมากเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ โบราณคดี และมานุษยวิทยา
== ประวัติ ==
ศรีศักรเกิดที่กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน พ.ศ. 2481 เป็นบุตรชายของมานิต วัลลิโภดม อดีตหัวหน้ากองโบราณคดี กรมศิลปากร และรจนา วัลลิโภดม จบการศึกษาระดับปริญญาตรีสาขาภาษาอังกฤษและฝรั่งเศส จากคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ต่อมาได้ทำงานเป็นอาจารย์สอนวิชาประวัติศาสตร์ไทย ที่คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร และได้ไปศึกษาต่อทางมานุษยวิทยาที่มหาวิทยาลัยเวสเทิร์นออสเตรเลีย
วันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2551 ได้รับโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งเป็นศาสตราจารย์พิเศษ สาขาวิชามานุษยวิทยา คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ตั้งแต่วันที่ 6 พฤษภาคม พ.ศ. 2551
== การทำงาน ==
พ.ศ. 2514 สอนวิชามานุษยวิทยาที่คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นเวลาสองปี แล้วจึงไปเป็นอาจารย์ประจำภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
พ.ศ. 2523 ได้รับเชิญไปสอนวิชาโบราณคดีประเทศไทยที่มหาวิทยาลัยคอร์แนล
พ.ศ. 2529 ได้รับเชิญไปร่วมงานค้นคว้าเกี่ยวกับชุมชนโบราณในประเทศไทยและประเทศญี่ปุ่น กับนักวิชาการญี่ปุ่นที่ Centre for Southeast Asian Studies ของมหาวิทยาลัยเกียวโต และได้รับเชิญให้ไปร่วมประชุมและเสนอผลงานในการประชุมระหว่างประเทศที่สหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย ญี่ปุ่น อังกฤษ นิวซีแลนด์ ฟิลิปปินส์ เกาหลีใต้ อินโดนีเซีย ศรีลังกา ฯลฯ
=== การทำงานในคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ ===
ศรีศักรได้เป็นกรรมการปฏิรูปประเทศภายหลังการชุมนุมของแนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ พ.ศ. 2553 ยุติลงในช่วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2553 โดยทำหน้าที่ยกร่างแผนปฏิบัติการที่สามารถนำไปปฏิบัติ และแก้ไขปัญหาความอยุติธรรมและความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น คณะกรรมการดังกล่าวประกอบด้วยกรรมการ 19 คน ทำงานคู่ขนานไปกับสมัชชาปฏิรูปประเทศ
== ผลงานหนังสือ ==
โบราณคดีไทยในทศวรรษที่ผ่านมา (2525)
กรุงศรีอยุธยาของเรา (2527)
รายงานวิจัย เมืองโบราณในอาณาจักสุโทัย (2532)
แอ่งอารยธรรมอีสาน:แฉหลักฐานโบราณคดีพลิกโฉมประวัติศาสตร์ไทย (2533)
สยามประเทศ: ภูมิหลังของประเทศไทยตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์จนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาราชอาณาจักรสยาม (2534)
จ้วง:พี่น้องเผ่าไทยเก่าแก่ที่สุด (2536)
เรือนไทย บ้านไทย (2537)
พระเครื่องในเมืองสยาม (2537)
สยามประเทศภูมิหลังของประเทศไทยตั้งแต่ยุคดึกดำบรรพ์จนถึงสมัยกรุงศรีอยุธยาอาณาจักรสยาม (2539)
ความหมายของพระบรมธาตุในอารยธรรมสยามประเทศ (2539)
มองอนาคต: บทวิเคราะห์เพื่อปรับเปลี่ยนทิศทางสังคมไทย  นิธิ เอียวศรีวงศ์, ศรีศักร วัลลิโภดม, เอกวิทย์ ณ ถลาง (2538)
พระที่นั่งสรรเพชรปราสาท (2538)
ทัศนะนอกรีต: สังคม-วัฒนธรรม ปัจจุบันผันแปร (2543)
กฎหมายตราสามดวงกับความเชื่อของไทย (2545)
สังคมสองฝั่งโขงกับอดีตทางวัฒนธรรมที่ต้องลำเลิก  (2545)
อู่อารยยธรรมแหลมทอง คาบสมุทรไทย
(2546)
ความหมายพระบรมธาตุในอารยธรรมสยามประเทศ (2546)
ลุ่มนํ้าน่าน: ประวัติศาสตร์โบราณคดี ของ พิษณุโลก "เมืองอกแตก (2546)
รัฐปัตตานีใน "ศรีวิชัย" เก่าแก่ว่ารัฐสุโขทัยในประวัติศาสตร์ (ประชุมงานค้นคว้าและวิจัยทางวิชาการของ ศรีศักร วัลลิโภดม และคณะ) (2547)
ประวัติศาสตร์ โบราณคดี เมืองอู่ทอง (2548)
เหล็ก "โลหปฏิวัติ" เมื่อ 2,500 ปีมาแล้ว: ยุคเหล็กในประเทศไทย : พัฒนาการทางเทคโนโลยีและสังคม (2548)
การเมือง "อุบายมารยา" แบบ มาคิอาเวลลี (Macchiavelli) ของพระเจ้าปราสาททอง: พระราชกระทู้ของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 และคำสนองพระราชกระทู้ของพระยาโบราณราชธานินทร์ (พร เดชะคุปต์)
(2549)
ไฟใต้ฤๅจะดับ ? (2550)
เล่าขานตำนานใต้ (2550)
กับดักสัตว์ไทยประดิษฐ์ ภูมิปัญญาชาวบ้าน กับดักวิถี (2550)
เขาพระวิหาร:ระเบิดเวลาจากยุคอาณานิคม  (2551)
นครแพร่ จากอดีตมาปัจจุบัน: ภูมินิเวศวัฒนธรรม ระบบความเชื่อ และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น (2551)
พิพิธภัณฑ์และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น: กระบวนการเรียนรู้ร่วมกัน (หนังสือชุดพิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น) (2551)
ความหมายของภูมิวัฒนธรรม: การศึกษาจากภายในและสำนึกของท้องถิ่น (2551)
เมืองโบราณในอาณาจักรสุโขทัย (2552)
พัฒนาการทางสังคม-วัฒนธรรมไทย  (2552)
เพื่อแผ่นดินเกิด (2556)
ผู้นำทางวัฒนธรรม (2556)
คนไทยไม่มีใครทำร้ายก็ตายเอง (2556)
ผู้มีบารมีผู้แพ้บารมี (2556)
ความล้มเหลวในการศึกษาของชาติ (2556)
เมืองหนองหารหลวง และภูพานมหาวนาสี (2556)
เรียนรู้จากแผนที่เพื่อรู้จักท้องถิ่น (2557)
ปฏิบัติการประวัติศาสตร์ท้องถิ่น (2557)
ประวัติศาสตร์บอกเล่าเพื่อเด็กรักถิ่น (2557)
สร้างบ้านแปงเมือง (2560)
ลุ่มน้ำเจ้าพระยา:รากเหง้าแห่งสยามประเทศ  (2560)
พุทธศาสนาและความเชื่อในสังคมไทย (2560)
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
== อ้างอิง ==
นักประวัติศาสตร์ชาวไทย
นักโบราณคดีชาวไทย
นักมานุษยวิทยาชาวไทย
ศาสตราจารย์พิเศษ
นิสิตเก่าคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บุคคลจากคณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
อาจารย์คณะอักษรศาสตร์ - ศิลปศาสตร์ - มนุษยศาสตร์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
บุคคลจากกรุงเทพมหานคร