pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
วัดชุมพลนิกายารามราชวรวิหาร

thumb
วัดชุมพลนิกายารามราชวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ตั้งอยู่ที่หัวเกาะบางปะอิน ตำบลบ้านเลน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ติดต่อกับเขตอุปจาระพระราชวังบางปะอิน มีอาณาเขตติดกับพระราชวังบางปะอิน
== ประวัติ ==
วัดชุมพลนิกายาราม สร้างโดยสมเด็จพระสรรเพชญ์ที่ 5 (พระเจ้าปราสาททอง) ในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี เมื่อ พ.ศ. 2175 ตรงบริเวณที่เป็นเคหสถานเดิมของพระราชชนนีของพระองค์ ตามหลักฐานจากพระราชกระแสรับสั่งพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พิมพ์ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 3 ลงวันที่ 5 พฤศจิกายน 2419 และในประชุมพงศาวดาร ภาคที่ 25 พิมพ์ครั้งที่ 2 พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นพงษาดิศรมหิตป โปรดให้พิมพ์เมื่อ พ.ศ. 2468 ความว่า
“…ที่ทรงสร้างวัดชุมพลนิกายารามนี้เป็นมูลนิเวศสถานของพระราชชนนีแห่งองค์พระเจ้าปราสาททอง หากจะสันนิษฐานตามหลักฐานที่อ้างอิงทุกกรณีแล้วเห็นว่าเป็นความจริงโดยแน่แท้ เพราะว่าวัดชุมพลนิกายารามนี้ ต่อมาปรากฏว่าเจ้าฟ้ากรมขุนสุเรนทร์พิทักษ์ ซึ่งมีพระนามเดิมว่า เจ้าฟ้านเรนทร์ ที่เป็นพระราชโอรสของพระสรรเพชญ์ที่ 9 หรืออีกพระนามหนึ่งว่า ขุนหลวงท้ายสระ ซึ่งผนวชอยู่ที่วัดโคกแสง ได้เสด็จมาปฏิสังขรณ์ในครั้งกระนั้น นอกจากนี้แล้ว ไม่ปรากฏว่ามีผู้ใดมาปฏิสังขรณ์หรือบูรณะแต่อย่างใด…”
ชุมพลนิกายารามราชวรวิหาร
ชุมพลนิกายารามราชวรวิหาร
สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
วัดกุฎีดาว

วัดกุฎีดาว มีสภาพเป็นวัดร้าง ตั้งอยู่ที่อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา กรมศิลปากรได้ประกาศขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานสำคัญของชาติใน พ.ศ. 2478
==ประวัติ==
ประวัติการก่อสร้างวัดกุฎีดาวไม่ชัดเจน ปรากฏในหนังสือ พงศาวดารเหนือ ว่า พระยาธรรมิกราช ซึ่งเป็นพระราชโอรสของพระเจ้าสายน้ำผึ้งทรงสร้างเมื่อจุลศักราช 671 ปีเถาะ เอกศก และพระอัครมเหสี ของพระองค์ทรงสร้างวัดมเหยงคณ์ขึ้นคู่กัน ส่วนใน คำให้การขุนหลวงหาวัด กล่าวว่า "...พระมหาบรมราชาทรงสร้างวัดกุฎีดาว (กุฎิทวา) และพระภูมินทราธิบดีทรงสร้างวัดมเหยงคณ์" แต่พระราชพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาหลายฉบับกล่าวความต้องกันว่า "...สมเด็จพระบรมราชาธิราช (เจ้าสามพระยา) ทรงสร้างวัดมเหยงคณ์และไม่มีฉบับใดกล่าวถึงวัดกุฎีดาว จนกระทั่งสมัยอยุธยาตอนปลาย เมื่อมีการบูรณปฏิสังขรณ์ วัดมเหยงคณ์ครั้งใหญ่ในรัชสมัยสมเด็จพระเจ้าท้ายสระ..." จึงสันนิษฐานได้ว่า วัดกุฎีดาวอาจจะสร้างรุ่นราวคราวเดียวกับวัดมเหยงคณ์ หรือหลังจากวัดมเหยงคณ์เล็กน้อย
แต่หลักฐานการปฏิสังขรณ์มีเนื้อหาทำนองเดียวกันคือ วัดกุฎีดาวได้รับการปฏิสังขรณ์โดยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศซึ่งขณะนั้นดำรงพระอิสริยยศกรมพระราชวังบวรสถานมงคล เมื่อประมาณปี พ.ศ. 2254–2258 โดย พ.ศ. 2258 มีการจัดงานฉลองวัดเป็นงานใหญ่ ดังข้อความว่า "…ณ ปีมะแม สัปตศกนั้น พระมหาอุปราชให้ฉลองวัดกุฎีดาว บำเพ็ญพระราชกุศลให้ทานสักการบูชาแก่พระรัตนตรัยเป็นอันมาก ให้เล่นงานมหรสพสมโภช ๗ วัน การฉลองนั้นสำเร็จบริบูรณ์…"
หลังจากนี้ไม่มีเรื่องราวถึงวัดกุฎีดาวในเรื่องของการก่อสร้างหรือซ่อมแซมอีก แต่ปรากฏว่าวัดกุฎีดาวเป็นวัดหลวง ปรากฏหลักฐานเมื่อสมเด็จพระเจ้าอุทุมพรเสด็จขึ้นครองราชย์ใหม่ ๆ ทรงนิมนต์พระราชาคณะ 5 รูป ช่วยเจรจา ประนีประนอมกับเจ้าสามกรม หนึ่งในนั้นคือ พระเทพมุนีวัดกุฎีดาว ซึ่งต่อมาเป็นสมเด็จพระสังฆราชในสมัยสมเด็จพระเจ้าเอกทัศ
==โบราณสถาน==
ซากโบราณสถานของวัดกุฎีดาวเป็นกลุ่มโบราณสถานในเขตพุทธาวาส อยู่ในวงกำแพงแก้ว มีเฉพาะอาคารพระตำหนัก หรือที่เรียกกันว่า กำมะเลียน เท่านั้น ส่วนที่อยู่นอกกำแพงแก้วด้านทิศเหนือ เข้าใจว่าอาจเป็นเขตสังฆาวาสในสมัยโบราณ แต่กุฎิเสนาสนะอื่น ๆ คงปรักพังสูญหายไปตามกาลเวลา เนื่องจากสมัยโบราณนิยมสร้างด้วยเครื่องไม้
ในเขตพุทธาวาส ประกอบด้วยกำแพงและซุ้มประตู ทอดยาวจากทิศตะวันออกไปสู่ทิศตะวันตก ล้อมรอบเขตพุทธาวาส อุโบสถตั้งอยู่ด้านหน้าวัดและหน้าเจดีย์ใหญ่ ลักษณะฐานด้านข้างเป็นเส้นโค้งหย่อนดังท้องสำเภาตามแบบอยุธยาสภาพอาคารปัจจุบันปรักพัง เหลือผนังเพียง 3 ด้าน คือ ด้านหน้าและด้านข้างทั้งสอง หลังคาคงจะเป็นเครื่องไม้มุงกระเบื้องซึ่งหักพังหมดแล้วเหลือร่องรอยเป็น ช่องรับขื่อคานและคันทวย เจดีย์ประธานตั้งอยู่หลังอุโบสถ ปัจจุบันอยู่ในสภาพปรักพัง มียอดหัก เหลือเพียงองค์ระฆังบางส่วน เจดีย์องค์นี้คงได้รับการบูรณะปฏิสังขรณ์ไม่ต่ำกว่า 2 ครั้ง วิหารตั้งอยู่หลังเจดีย์ประธาน ขนาดอาคารเล็กกว่าอุโบสถ แต่ฐานมุขด้านหน้าและหลังไม่ได้ย่อมุม ด้านข้างเป็นเส้นโค้งหย่อนท้องสำเภาน้อยกว่าอุโบสถ มีเจดีย์รายกระจายอยู่ตามจุดต่าง ๆ รวม 14 องค์
ด้านนอกกำแพงประกอบด้วย กุฏิสงฆ์เหลือเพียงฐาน ตั้งอยู่นอกกำแพงด้านทิศใต้ พระตำหนักหรือกำมะเลียน เป็นอาคาร 2 ชั้น ก่ออิฐถือปูน สันนิษฐานว่าเป็นที่ประทับของสมเด็จพระเจ้าบรมโกศ ขณะ เมื่อประทับแรมควบคุมการบูรณปฏิสังขรณ์วัด หลังจากนั้นคงจะถวายวัด และอาจใช้เป็นกุฎิเจ้าอาวาสหรือ ศาลาการเปรียญ มีหน้าต่างเป็นทรงโค้งแหลม ภายในอาคารชั้นล่าง มีเสาตอม่อ 8 เหลี่ยม 2 แถว แถวละ 10 ต้น
== อ้างอิง ==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
กุฎีดาว
สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
โบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
วัดพระยาแมน

วัดพระยาแมน เป็นวัดร้าง ตั้งอยู่ที่ตำบลลุมพลี อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยวัดพระยาแมนได้รับการประกาศให้เป็นโบราณสถานของชาติ แต่ไม่ได้กำหนดขอบเขต เมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2486 หลังจากนั้น จึงได้รับการขึ้นทะเบียนแบบกำหนดขอบเขตอีกครั้ง เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2523
== ประวัติ ==
วัดพระยาแมนเป็นวัดที่สร้างขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี โดยไม่ปรากฏนามผู้สร้างและไม่ทราบว่าสร้างขึ้นในรัชสมัยใด แต่ชื่อวัดพระยาแมนปรากฏในพงศาวดารกรุงศรีอยุธยาในรัชสมัยสมเด็จพระเพทราชา กล่าวคือ ก่อนที่สมเด็จพระเพทราชาจะได้ครองราชสมบัตินั้น ผนวชอยู่ที่วัดพระยาแมน โดยพระอาจารย์อธิการได้ทำนายว่าพระองค์จะได้ขึ้นครองราชสมบัติ รวมทั้งยังได้ให้โอวาทานุสาสน์ในสมณะกิจทั้งปวง ดังนั้น เมื่อสมเด็จพระเพทราชาได้เสวยราชสมบัติแล้วจึงทรงพระราชดำริถึงคุณพระอาจารย์อธิการวัดพระยาแมน จึงเสด็จพระราชดำเนินไปยังวัดพระยาแมนเพื่อถวายนมัสการพระอาจารย์ แล้วมีพระราชดำรัสให้ให้สร้างพระอารามให้ถาวรขึ้นกว่าเก่า เมื่อสร้างแล้วเสร็จทรงพระกรุณาให้มีการสมโภช 3 วัน และทรงตั้งพระอาจารย์อธิการวัดพระยาแมน ชื่อ พระยาศรีสัจจญาณมุนี ราชาคณะ ฝ่ายคามวาสี พร้อมถวายเครื่องสมณบริขารพร้อมตามศักดิ์พระราชาคณะทุกประการ จากพงศาวดารแสดงให้เห็นว่าสิ่งก่อสร้างต่าง ๆ  ที่ปรากฏอยู่ทุกวันนี้ล้วนเป็นฝีมือช่างคราวปฏิสังขรณ์ในครั้งนั้นทั้งสิ้น
== อ้างอิง ==
วัดพระยาแมน
พระยาแมน
สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
โบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ดุสิต เฉลิมแสน

ดุสิต เฉลิมแสน เป็นอดีตนักฟุตบอลชาวไทยในตำแหน่งกองหลัง ถนัดเท้าซ้าย โด่งดังมาจากทีมชาติไทยยุคดรีมทีม ล่าสุดเป็นหัวหน้าผู้ฝึกสอนของพีที ประจวบ ในไทยลีก
== ประวัติการเล่นฟุตบอล ==
ดุสิต เฉลิมแสน มีชื่อเล่นว่าโอ่ง เกิดเมื่อวันที่ 22 เมษายน พ.ศ. 2513 ที่จังหวัดสกลนคร และเดินทางมาศึกษาต่อที่สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตชลบุรี โดยลงเล่นฟุตบอลระดับนักเรียนให้สถาบัน และเล่นในระดับสโมสรเป็นครั้งแรกกับสโมสรโรงเรียนศาสนวิทยา ที่กำลังก่อตั้งทีมในช่วงแรก ๆ (ปัจจุบันคือสโมสรบีอีซี เทโรศาสน)
ในระดับสโมสรดุสิตเคยเล่นให้กับ เพื่อนตำรวจ บีอีซี เทโรศาสน โมฮันบากัน ที่ประเทศอินเดีย ก่อนกลับมาประเทศไทย โดยลงเล่นให้กับ บีอีซี เทโรศาสน เป็นครั้งที่ 2 แล้วย้ายไปเล่นให้กับฮหว่างอัญซาลาย ที่ประเทศเวียดนาม จากการชักชวนของ เกียรติศักดิ์ เสนาเมือง และกลับมาประเทศไทย ลงเล่นให้กับ เพื่อนตำรวจ เป็นครั้งที่ 2 และเป็นสโมสรสุดท้ายในการเป็นนักฟุตบอลของดุสิต
ในระดับทีมชาตินั้น ดุสิตลงเล่นให้กับทีมชาติไทย 124 นัด ยิงประตูให้กับทีมชาติไปทั้งหมด 14 ประตู
== การยิงประตูให้กับทีมชาติชุดใหญ่ ==
== ประวัติการจัดการทีมฟุตบอล ==
== เกียรติประวัติ  ==
===นักฟุตบอล===
ฮอง อันห์ ยาลาย
วี-ลีก (2): 2546, 2547
ทีมชาติไทย
ซีเกมส์ (4): 2536, 2538, 2540, 2542
คิงส์คัพ (2): 2537 (ไทย ชุดบี), 2543
อินดิเพนเดนท์คัพ (1): 2537
ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน (3): 2539, 2543, 2545
รางวัลส่วนตัว
ทีมดาราเอเซีย โดยเอเอฟซี: 2537
รางวัลผู้เล่นทรงคุณค่า (MVP) ฟุตบอลชิงแชมป์แห่งชาติอาเซียน: 2543
===หัวหน้าผู้ฝึกสอน===
การท่าเรือ
ไทยลีกดิวิชัน 1
* รองชนะเลิศ (1): 2556
ตราด เอฟซี
ไทยลีก 2
* รองชนะเลิศ (1): 2561
บีจี ปทุม ยูไนเต็ด
ไทยลีก
* ชนะเลิศ (1): 2563–64
ไทยลีก 2
* ชนะเลิศ (1): 2562
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ฟุตบอลคิงส์คัพ ครั้งที่ 25 
ฟุตบอลอินดิเพนเด้นท์คัพ ครั้งที่ 7 
ฟุตบอลอาเซี่ยน ไทเกอร์ คัพ ครั้งที่ 1 
กีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 19 
กีฬาซีเกมส์ ครั้งที่ 20 
ฟุตบอลคิงส์คัพ ครั้งที่ 31 
ฟุตบอลอาเซียน ไทเกอร์ คัพ ครั้งที่ 3 
นักฟุตบอลชาวไทย
นักฟุตบอลทีมชาติไทย
บุคคลจากจังหวัดสกลนคร‎‎
ผู้เล่นสโมสรฟุตบอลเพื่อนตำรวจ
ผู้เล่นสโมสรฟุตบอลโปลิศ เทโร
ผู้เล่นสโมสรกีฬาโมฮันบากัน
ผู้เล่นสโมสรฟุตบอลฮหว่างอัญซาลาย
ผู้จัดการทีมฟุตบอลชาวไทย
ผู้จัดการทีมฟุตบอลในไทยลีก
ผู้เล่นสโมสรฟุตบอลฮหว่างอัญซาลาย
บุคคลจากมหาวิทยาลัยการกีฬาแห่งชาติ
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลฮหว่างอัญซาลาย
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลศรีราชา
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลพีทีที ระยอง
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลการท่าเรือ
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลประจวบ
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลศรีสะเกษ
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลตราด
ผู้จัดการทีมสโมสรกีฬาราชประชา
ผู้จัดการทีมสโมสรฟุตบอลบีจี ปทุม ยูไนเต็ด
ผู้จัดการทีมฟุตบอลทีมชาติลาว
รูธ เบเนดิกต์

thumb
รูธ เบเนดิกต์ (รูธ ฟูลตัน 5 มิ.ย. 1887 - 17 ก.ย. 1948) เป็นนักมานุษยวิทยาชาวอเมริกัน
เบเนดิกต์เป็นผู้ระบุว่าคนไทยมีเชื้อชาติมลายู และได้อพยพจากทางใต้ของแหลมมลายูขึ้นไปทางเหนือ แต่ยังไม่มีหลักฐานทางด้านภาษาศาสตร์และประวัติศาสตร์ที่แน่ชัดมาสนับสนุน
== อ้างอิง ==
นักมานุษยวิทยาชาวอเมริกัน
บุคคลจากนครนิวยอร์ก
วัดท่าการ้อง

วัดท่าการ้อง เป็นวัดในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา สร้างขึ้นก่อนปี พ.ศ. 2092 ประมาณ 450 ปี เศษมาแล้ว ไม่ปรากฏหลักฐานว่าใครเป็นผู้สร้างและสร้างในปีใด สันนิษฐาว่าคงเป็นวัดที่ราษฎรสร้าง เพราะไม่ปรากฏรายชื่อพระอารามหลวงสมัยอยุธยา ตามบันทึกพระราชพงศาวดาร วัดท่าการ้องมีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ของกรุงศรีอยุธยามากมาย
==ประวัติ==
วัดท่าการ้องได้มีการปฏิสังขรณ์มาไม่ต่ำกว่า 2 ครั้ง มีหลักฐานที่กรมศิลปากรได้ทำการสำรวจใน ปี พ.ศ. 2508  ที่ตั้งในปัจจุบันล้อมรอบด้วยชุมชนอิสลาม พื้นที่ตั้งของวัดโดยรวมเป็นที่ราบอยู่ติดแม่น้ำเจ้าพระยา ใกล้กับ วัดธรรมาราม และ วัดกษัตราธิราช อยู่ห่างจากเกาะเมืองประมาณ 3 กิโลเมตร ตั้งอยู่นอกพระนครฯด้านทิศตะวันตกหรือบริเวณ ทุ่งประเชต
วัดท่าการ้องในปัจจุบันเกิดจากการรวมพื้นที่วัด 2 วัดเข้าด้วยกัน คือ วัดท่า และ วัดการ้อง โดยพื้นที่ของวัดท่าการ้องในปัจจุบันคือพื้นที่ของวัดท่า ส่วนวัดการ้องอยู่ทางทิศใต้ของวัดท่า ปัจจุบันเหลือแต่พระพุทธรูป ซากเจดีย์และรูปปั้นอีกา1ตัว วัดท่าการ้อง ถูกกล่าวในพระราชพงศาวดารหลายครั้ง ในคราวสงครามพระเจ้าตะเบ็งชเวตี้ สมเด็จพระมหาจักรพรรดิโปรดเกล้าให้ พระสุนทรสงคราม ถือพลหมื่นหนึ่ง ตั้งค่ายป้อมจำปาพลเหนือวัดท่า พลใส่เสื้อดำหมวกดำ ตั้งรับกองทัพพม่า แต่สุดท้ายถูกพระมหาอุปราชา(คือพระเจ้าบุเรงนอง)ตีป้อมจำปาพลแตก
ก่อนจะเสียกรุงศรีอยุธยาครั้งที่ 2 ฝ่ายพม่าได้ตั้งค่ายยิงปืนใหญ่ที่วัดท่า กองทัพของกรมอาสาหกเหล่ายกออกไปตีค่ายวัดท่า พม่ายิงปืนถูกนายเริกที่รำดาบอยู่หน้าเรือตกน้ำตาย กองทัพแตกถอยหนีเข้ากรุงศรีอยุธยา และอีกาจากวัดการ้องบินมาเสียบอกตายอยู่บนปลายยอดนภศูลวัดมหาธาตุ นอกจากนี้บริเวณวัดท่าการ้องยังเป็นที่ตั้งของโรงเรือรบน้ำจืดขนาดใหญ่เพื่อเป็นที่เก็บเรือสำเภาและเรือรบน้ำจืด  
วัดท่าและวัดการ้องได้รวมวัดกันเป็นวัดท่าการ้อง ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
วัดในอำเภอพระนครศรีอยุธยา
โบราณสถานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ทุนมนุษย์

แรงงาน
"ทุนมนุษย์" (human capital) เกิดขึ้นจากแนวทางเศรษฐศาตร์ ที่มิได้มองทุนเป็นแต่เพียงตัวเงินอย่างเดียว แต่จำแนกทุนของออกเป็นหลายลักษณะ เช่น ทุนธรรมชาติ ทุนทางสังคม เป็นต้น ซึ่งทุนมนุษย์ ในปัจจุบันได้รับการยอมรับจากภาครัฐและเอกชนว่า เป็นปัจจัยสำคัญในการผลักดันองค์กรสามารถก้าวไปถึงเป้าหมายที่วางเอาไว้อย่างมีประสิทธิภาพ
"ทุนมนุษย์" เป็นกรรมสิทธิ์ส่วนบุคคล ที่ไม่สามารถเปลี่ยนถ่ายให้กับบุคคลอื่นได้ "ทุนมนุษย์" จึงกลายเป็นสินทรัพย์ที่มีคุณค่าขององค์กร ด้วยเหตุเพราะ “ทุนมนุษย์” เป็นปัจจัยสำคัญที่ช่วยเสริมสร้างศักยภาพ และประสิทธิภาพ ในการดำเนินงานให้กับองค์กรอย่างมีนัยสำคัญ
"ทุนมนุษย์" เป็นสินทรัพย์เชิงนามธรรมที่ไม่อาจตีค่าเป็นตัวเงินได้ จึงถูกจัดไว้ในประเภทของสินทรัพย์ที่ไม่อาจวัดได้ (Intangible Assets) การจะทำให้ทุนมนุษย์สามารถแสดงศักยภาพของตนเองได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ เพื่อผลักดันพันธกิจขององค์กรให้ประสบความสำเร็จได้นั้น จำเป็นอย่างยิ่งที่องค์กรต้องเลือกสรรเครื่องมือเพื่อบริหารจัดการทุนมนุษย์ให้เกิดประสิทธิภาพมากที่สุด และกลายเป็นเครื่องมือที่องค์กรใช้สำหรับผลักดันกระบวนงานตามกรยุทธที่วางแผนไว้
ซึ่งเราอาจพอสรุปได้ว่า "ทุนมนุษย์" เป็นปัจจัยการผลิตที่มีคุณค่าที่สุดในบรรดาปัจจัยการผลิตอื่นๆ เพราะนอกจากทำหน้าที่ผลิตแล้ว ยังต้องรับผิดชอบถึงการผลิตที่จะมีในอนาคตด้วย แต่ก่อนที่มนุษย์จะกลายเป็นปัจจัยการผลิตที่มีคุณภาพได้จะต้องมีการลงทุนเพื่อให้ได้มาซึ่งทักษะ ประสบการณ์ สิ่งที่มนุษย์สั่งสมมา หล่อหลอมรวมขึ้นมาจนก่อเกิดขึ้นมาเป็นตัวเราเองในวันนี้ เราจะเรียกว่า "ทุนมนุษย์"
Lynda Gratton และ Sumantra Ghoshal ได้ให้ความหมายของ “ทุนมนุษย์” ว่าหมายถึง ส่วนผสมของ 3 สิ่ง  คือ
1.  ทุนทางปัญญา (Intellectual Capital)  ประกอบด้วย ความรู้และความสามารถในการเรียนรู้ ความเชี่ยวชาญเฉพาะ ทักษะ ประสบการณ์ที่คนสะสมไว้ รวมทั้งความรู้ที่อยู่ในตัวเราที่เรียกว่า Tacit Knowledge
2.  ทุนทางสังคม (Social Capital) ประกอบด้วยเครือข่ายความสัมพันธ์
3.  ทุนทางอารมณ์ (Emotional Capital) ประกอบด้วยคุณลักษณะต่างๆเช่น การรับรู้ตนเอง (Self Awareness) ความมีศักดิ์ศรี (Integrity) การมีความยืดหยุ่น (Resilience)
ข้อแตกต่างของทุนมนุษย์กับทุนทางการเงิน เมื่อเราพิจารณาจากนิยามของ "ทุนมนุษย์" จะพบข้อแตกต่างระหว่าง "ทุนมนุษย์" "กับทุนทางการเงิน" ที่สำคัญ มีดังต่อไปนี้
- ทุนมนุษย์เป็นทุนที่องค์กรใช้แล้วไม่มีวันหมด แตกต่างจากทุนทางการเงินที่ใช้แล้วหมดไป
- ทุนมนุษย์เป็นทุนที่ยิ่งเราใช้งานยิ่งเพิ่มประสิทธิภาพยิ่งเพิ่มมูลค่า เช่น การสอนงานผู้อื่น ยิ่งสอนมากยิ่งเกิดความชำนาญและองค์ความรู้ที่เพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่ทุนทางการเงินยิ่งใช้ยิ่งหมดไป
- ทุนมนุษย์ไม่มีค่าเสื่อมแต่กลับพัฒนาเพิ่มขึ้นตามประสบการณ์ แตกต่างกับทุนทางการเงินมีที่มีโอกาสความเสื่อมของมูลค่าจากการปรับเปลี่ยนค่าของเงินที่ลดลงตามสภาวะเงินเฟ้อ
การพัฒนาทุนมนุษย์ เป็นกระบวนการที่ดำเนินการเพื่อให้เกิดการพัฒนาทุนมนุษย์เพื่อให้มีศักยภาพพร้อมสำหรับการปฏิบัติตามภารกิจที่องค์กรมอบหมายให้ปฏิบัติ โดยเครื่องมือที่ใช้สำหรับพัฒนาทุนมนุษย์ที่มีประสิทธิภาพและเป็นที่ยอมรับ นั่นคือ การบริหารทรัพยากรบุคคล (Human Resource Development) ถือเป็นศิลปะในการเลือกสรรคนใหม่และใช้คนเก่า ในลักษณะที่จะให้ได้ผลงาน และการปฏิบัติงานจากบุคคลเหล่านั้นให้มากที่สุด ทั้งปริมาณและคุณภาพ โดยผ่านการกำหนดเป้าหมายของการบริหารทรัพยากรมนุษย์ (Target of Human Resource Management) ที่เป็นหลักพื้นฐานตามแนวคิด “RDMU” ซึ่งมีเป้าหมายต่างๆ ดังนี้คือ 1. สรรหา (Recruitment and Selection ) 2. พัฒนา (Development) 3. รักษา (Maintenance) และ 4. ใช้ประโยชน์ (Utilization)
วังสวนมังคุด

วังสวนมังคุด เป็นวังที่ประทับของ สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ ปัจจุบันเหลือแต่เพียงแนวกำแพง
== ประวัติ ==
วังสวนมังคุด เป็นวังที่ประทับของ สมเด็จพระสัมพันธวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงนรินทร์รณเรศ พระโอรสลำดับที่ 3 ในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยาเทพสุดาวดี กับหม่อมเสม   ประสูติในสมัยกรุงศรีอยุธยา  อยู่ในบริเวณใกล้กับวัดระฆัง ซึ่งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชพระราชทานให้
== ปัจจุบัน ==
ปัจจุบันยังคงเหลือแนวกำแพงอิฐเก่า อยู่ในบริเวณชุมชนวัดระฆัง
สวนมังคุด
ซีเอ๋ง

ซีเอ๋ง (เสียชีวิต  มิถุนายน ค.ศ. 192) เป็นนายทหารของตั๋งโต๊ะ มีบทบาทในช่วงสั้นๆ ในตอนที่ตั๋งโต๊ะย้ายเมืองหลวง
โจโฉได้รวบรวมกองทัพพันธมิตรขึ้นมา เพื่อโค่นอำนาจตั๋งโต๊ะ ตั๋งโต๊ะกลัวจึงย้ายเมืองหลวงจากลกเอี๋ยงไปอยู่ที่เตียงฮัน แต่ลิยูได้คาดการณ์ไว้แล้วว่า กองทัพพันธมิตรต้องตีท้ายทัพ จึงให้ซีเอ๋งนำกองกำลังส่วนหนึ้งไปซุ่มที่ซิงหยาง แล้วก็เป็นดังที่ลิยูคาด โจโฉตีท้ายทัพของตั๋งโต๊ะ ลิโป้จึงยกทัพมาสกัดไว้ ด้วยกำลังที่น้อยกว่าทำให้โจโฉต้องถอยทัพกลับ ระหว่างที่เดินทัพมาถึงซิงหยาง ซีเอ๋งที่ซุ่มอยู่จึงเข้าโจมตีกองทัพของโจโฉทันที โจโฉหนีหัวซุกหัวซุน ซีเอ๋งยิงเกาทัณฑ์ถูกไหล่ของโจโฉ ส่วนม้าก็ถูกทหารของซีเอ๋งใช้หอกแทงล้มลง โจโฉเกือบถูกทหารจับได้ ยังดีที่โจหองมาช่วยไว้ แล้วพาโจโฉหนีไป กองทัพซีเอ๋งจึงยกทัพตามโจโฉและโจหองไปจนเกือบใกล้ถึงตัวทั้งสองแล้ว แต่แฮหัวตุ้นและแฮหัวเอี๋ยนได้นำทัพมาช่วยโจโฉ ซีเอ๋งเข้าประลองทวนกับแฮหัวตุ้น ในที่สุดก็ตายด้วยน้ำมือแฮหัวตุ้น
==อ้างอิง==
บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2
บุคคลในยุคสามก๊ก
ตั๋งโต๊ะและผู้เกี่ยวข้อง
บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกสังหารในยุทธการ
โกซุ่น

โกซุ่น หรือ กอสุ้น (Gao Shun; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ในยุคสามก๊ก เป็นขุนพลของลิโป้ เป็นขุนพลกองหน้าให้ลิโป้หลายครั้ง ครั้งหนึ่ง ลิโป้ได้ให้โกซุ่นกับเตียวเลี้ยวล้อมเมืองเสียวพ่ายของเล่าปี่ไว้ โจโฉจึงส่งแฮหัวตุ้น แฮหัวเอี๋ยน ลิเตียน ลิยอยไปช่วยเล่าปี่ โกซุ่นได้รบกับแฮหัวตุ้น และแกล้งแพ้ ให้โจเสงทหารคนสนิทยิงเกาทัณฑ์ถูกลูกตาของแฮหัวตุ้น แฮหัวตุ้นดึงเกาทัณฑ์ออกมาลูกตาได้ติดเกาทัณฑ์มาด้วยจึงกินลูกตานั้นไป และเข้าสังหารโจเสงทำให้ทหารโกซุ่นเสียขวัญ แต่โกซุ่นทำศึกชนะแฮหัวตุ้นได้ จนต้องยกทัพกลับ เมื่อโจโฉยึดเมืองแห้ฝือจับตัวลิโป้ได้ โกซุ่นได้ถูกนำตัวมาไต่สวนด้วย และถูกตัดสินให้ถูกประหาร
บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2
บุคคลในยุคสามก๊ก
ฮันต๋ง

ฮันต๋ง (Han Dang; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊กที่มีตัวตนจริงในประวัติศาสตร์ยุคสามก๊ก ขุนพลแห่งง่อก๊ก รับใช้ตระกูลซุนตั้งแต่รุ่นซุนเกี๋ยน ซุนเซ็ก ถึงซุนกวน เข้ารับราชการกับซุนเกี๋ยนในเวลาไล่เลี่ยกับเทียเภาและอุยกาย มีความสามารถในการรบ ทำศึกมีความชอบหลายครั้ง รวมถึงการมีบทบาทในศึกผาแดงอีกด้วย
== ดูเพิ่ม ==
สามก๊ก
ยุคสามก๊ก
จดหมายเหตุสามก๊ก
ตัวละครในสามก๊ก
ขุนพลของง่อก๊ก
บิต๊ก

บิต๊ก (Mi Zhu) เป็นเสนาบดีคนสำคัญแห่งจ๊กก๊ก เป็นทั้งที่ปรึกษาและพี่ภรรยาของเล่าปี่ เป็นพี่ชายของบิฮองซึ่งต่อมาเป็นผู้มีส่วนร่วมในการเสียชีวิตของกวนอู เดิมเป็นขุนนางของโตเกี๋ยม เจ้าเมืองชีจิ๋ว เมื่อโตเกี๋ยมตายจึงอยู่รับใช้เล่าปี่ต่อไป
== ประวัติ ==
พื้นฐานของบิต๊กนั้น เป็นครอบครัวร่ำรวยในเมืองชีจิ๋ว เป็นคนดีมีคุณธรรม ต่อมามีเทพธิดาแห่งไฟนางหนึงรับบัญชาจากสวรรค์ให้ลงมาเผาบ้านของบิต๊ก นางลงมาที่ชีจิ๋วแล้วแปลงกายเป็นหญิงสาวรูปงาม เมื่อเห็นบิต๊กนั่งเสลี่ยงกำลังกลับบ้าน หญิงจำแลงขอนั่งเสลี่ยงไปด้วย บิต๊กก็อนุญาต เมื่อหญิงจำแลงนั่งเสลี่ยง ก็เห็นว่า บิต๊กเป็นคนดีไม่ลวนลามผู้หญิง เมื่อถึงบ้าน หญิงจำแลงได้คืนร่างกลับมาเป็นเทพธิดา แล้วบอกบิต๊กว่า "ข้าได้รับบัญชาจากสวรรค์ให้มาเผาบ้านเจ้า คืนนี้เจ้างจงรีบเก็บข้าวของและครอบครัวให้ออกจากที่นี่ให้เร็วที่สุด" บิต๊กได้ยินเช่นนั้นจึงทำตาม
== ยุทธการปราบลิโป้ ==
ค.ศ. 194 โตเกี๋ยม เจ้าเมืองชีจิ๋วตายไปแล้ว เล่าปี่ได้ครองเมืองแทน ช่วงนั้นลิโป้เกิดการรบกับโจโฉที่กุนจิ๋ว ซึ่งโจโฉได้ชัยชนะ ลิโป้หนีตายและรีบขอความช่วยเหลือจากอ้วนเสี้ยว แต่อ้วนเสี้ยวส่งทหารช่วยโจโฉตีทางด้านหลัง ลิโป้เลยหนีไปพึ่งใบบุญเล่าปี่ บิต๊กกล่าวกับเล่าปี่ว่า “น้ำใจลิโป้นั้นหยาบช้าร้ายกาจดังเสือ บัดนี้ตกถังอยู่ แลท่านจะไปรับขึ้นมาไว้นั้น นานไปมีกำลังขึ้นก็จะทำอันตรายแก่คนทั้งปวง” แต่เล่าปี่ยังรับลิโป้เข้ามา สุดท้ายต้องเสียเมืองให้ลิโป้ตามที่บิต๊กคาดการณ์ไว้ ต่อมาบิต๊กได้ร่วมมือกับสองพ่อลูกตันกุ๋ย ตันเต๋ง ทำอุบายโดยให้ลิโป้กับตันก๋งรบกันเองที่ด่านเสียวกวน ให้บิต๊กกับบิดายึดเมือง ส่วนเสียวพ่ายตันเต๋งจะยึดไว้เอง เมื่อลิโป้หลงกลและจนตรอกอยู่ที่แห้ฝือ สุดท้าย ลิโป้ถูกจับประหารชีวิต ใน ค.ศ. 198
==ศึกเซ็กเพ็ก==
ต่อมาโจโฉพิชิตภาคเหนือได้สำเร็จ ก็เบนดาบชี้เป้าหมายต่อไป ก็คือเล่าเปียวกับซุนกวน ซึงเล่าเปียวตายไปแล้ว เล่าปี่ลี้ภัยอยู่กับเล่ากี๋ที่เมืองกังแฮ ทางด้านซุนกวนตกลงยินดีเป็นมิตรกับเล่าปี่ทำศึกต่อต้านโจโฉ ครั้งหนึ่งจิวยี่ แม่ทัพง่อก๊ก คิดอุบายสังหารขงเบ้ง ซึ่งระหว่างนั้นเล่าปี่ส่งบิต๊กไปดูลาดเลาว่าขงเบ้งเป็นอย่างไรบ้าง ซึ่งจิวยี่เห็นเป็นโอกาสดี จึงให้บิต๊กเข้าค่าย แล้วบอกกับบิต๊กว่า"ข้านั้นอยากเชิญท่านเล่าปี่มาวางแผนกำจัดโจโฉ ขอกรุณาท่านบิต๊กไปแจ้งเรื่องนี้ให้นายของท่านทราบด้วย" บิต๊กไม่รู้เล่ห์ของจิวยี่ จึงกลับไปรายงานเล่าปี่แบบตรงๆ เล่าปี่จึงเดินทางพร้อมกับกวนอู ทหารจิวยี่ที่ดักซุ่มอยู่ก็มิกล้าลงมือ ด้วยว่าง้าวนิลมังกรของกวนอูนั้นสามารถปลิดชีพศัตรูได้ทุกเมื่อ
== บั้นปลายชีวิต ==
บิต๊กนั้นได้รับการแต่งตั้งยศเป็น "นายพลผู้ปลอบขวัญชาวฮั่น" จากเล่าปี่ หลังจากที่บิฮอง น้องชายของตนเองมีส่วนทำให้กวนอูต้องตายนั้น บิต๊กเดินทางเพื่อขอรับโทษจากเล่าปี่ แต่เล่าปี่ยกโทษให้ แต่ทำให้บิต๊กรู้สึกละอายใจและตรอมใจตาย ใน ค.ศ. 221
== ครอบครัว ==
น้องชาย บิฮอง
น้องสาว บิฮูหยิน ภรรยาคนรองของเล่าปี่
บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2
บุคคลในยุคสามก๊ก
จ๊กก๊ก
โตเกี๋ยมและผู้เกี่ยวข้อง
ขุนพลของเล่าปี่
ตังสิด

ตังสิด (Dong Xi) เป็นขุนพลแห่งง่อก๊ก รับราชการมาตั้งแต่สมัยซุนเซ็กถึงซุนกวน เป็นผู้สังหารเงียมแปะฮอ แล้วมาสวามิภักดิ์ต่อซุนเซ็ก
ตังสิดเริ่มรับใช้ง่อก๊กในสมัยของซุนเซ็ก  เขาได้รับการเลื่อนตำแหน่งมีทหารมากขึ้นเรื่อย ๆ จากความสำเร็จในการปราบโจรกบฏและช่วยซุนเซ็กยึดครองดินแดนเจียงตง เมื่อครั้งซุนเซ็กเสียชีวิต  เขาเป็นอีกคนหนึ่งที่สนับสนุนซุนกวนขึ้นครองอำนาจต่อ  ในการศึกกับหองจอ  ตังสิดและเล่งทองนำทหารร้อยนายเข้าจัดการแพธนูของหองจอ โดยตังสิดเป็นคนตัดเชือกที่ล่ามแพไว้เอง  ในศึกปากแม่น้ำยี่สูกับโจโฉ  ตังสิดได้รับมอบหมายให้ดูแลเรือรบห้าชั้น  แต่เกิดพายุใหญ่ทำให้เรือพลิกคว่ำ  แต่ตังสิดเลือกที่จะไม่ละทิ้งหน้าที่  ทำให้เขาเสียชีวิตจากเรือล่มในครั้งนั้น
== รายชื่อบุคคลที่ถูกสังหารโดยตังสิด ==
เงียมแปะฮอ
== อ้างอิง ==
http://asia-search.com/forum/index.php?topic=158.msg2039
บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2
ง่อก๊ก
บุคคลในยุคสามก๊ก
บุคคลจากหนิงปัว
บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกสังหารในยุทธการ
เงียมแปะฮอ

เงียมแปะฮอ (Yan Baihu; ) เป็นตัวละครในวรรณกรรมจีนอิงประวัติศาสตร์เรื่องสามก๊ก เป็นเจ้าเมืองต๋องง่อ ในยุคสามก๊ก และตั้งตนเป็นอ๋องแห่งต๋องง่อ เมื่อซุนเซ็กทำการรวบรวมกังตั๋ง ได้ทำการตีเงียมแปะฮอที่ต๋องง่อ เงียมแปะฮอสู้ไม่ได้ จึงไปขอร้องอ่องหลองให้มาช่วยรบ แต่อ่องหลองก็แพ้ยับเยิน เงียมแปะฮอจึงหนีไปที่ตำบลอิข้อง ต่อมาได้ถูกตังสิดสังหาร
งีเยมแปะฮอ
ตันบู

ตันบู (陳武; ถึงแก่กรรม ค.ศ. 215) ชื่อรอง จื่อเลี่ย (子烈) เป็นขุนพลที่รับใช้ภายใต้ขุนศึก ซุนกวน ในช่วงปลายสมัย ราชวงศ์ฮั่นตะวันออก ก่อนหน้านี้เขารับใช้ภายใต้ ซุนเซ็ก พี่ชายของซุนกวน
== ประวัติ ==
ตันบูมาจากอำเภอซงจือ เมืองโลกั๋ง ซึ่งปัจจุบันอยู่ในเทศมณฑลซูซ่ง (宿松县) มณฑลอานฮุย เขาสูงประมาณ 181–186 ซม. เมื่อเขาอายุประมาณ 17 ปี เขาเดินทางไปที่สิ่วชุ่นเพื่อพบกับซุนเซ็ก ซึ่งตอนนั้นเป็นผู้ใต้บังคับบัญชาของอ้วนสุด ต่อมา ตันบูเข้าร่วมกับซุนเซ็กในการพิชิตดินแดนกังตั๋งในช่วงทศวรรษที่ 190 และได้รับแต่งตั้งให้เป็น 別部司馬 จากการมีส่วนร่วมในการรบ
== อ้างอิง ==
http://asia-search.com/forum/index.php?topic=158.msg2039
บุคคลที่เกิดในคริสต์ศตวรรษที่ 2
ง่อก๊ก
บุคคลในยุคสามก๊ก
บุคคลในยุคราชวงศ์ฮั่นที่ถูกสังหารในยุทธการ
ซุนเสียว

ซุนเสียว (; ค.ศ. 188–241) บุตรบุญธรรมของซุนเซ็ก พ่อของเขาเป็นพี่ชายของซุนเหอ ซุนเซ็กรักเขามากและรับอุปการะเขาเป็นบุตรบุญธรรม ซุนเสียวรับช่วงอำนาจต่อจากซุนเหอ หลังจากซุนเหอโดนลอบสังหาร ซุนกวน ประทับใจในความสามารถของเขามาก ในศึกที่โจผีบุกมาตีง่อ ซุนเสียวซุ่มโจมตีทัพของโจผี ทำให้ทัพโจผีแตกพ่ายและสูญเสียทหารมากมายรวมทั้งแม่ทัพชั้นยอดอย่างเตียวเลี้ยว
== อ้างอิง ==
ขุนพลของง่อก๊ก
Nepenthes sanguinea

Nepenthes sanguinea ( จากภาษาละติน: sanguineus = สีแดงเลือด ) เป็นหม้อข้าวหม้อแกงลิงขนาดใหญ่ ที่พบในคาบสมุทรมลายูขึ้นสูงจากระดับน้ำทะเล 900-1800 เมตร หม้อมีหลายขนาดสูงตั้งแต่ 10-30 เซนติเมตร มีสีเขียวและเหลืองถึงส้มและแดงผนังด้านในหม้อเป็นจุดผสมกันระหว่าง 2 สีหลัก
ในประเทศไทยพบที่ทางภาคใต้ตอนล่างของไทยที่จังหวัดยะลา ขึ้นตามยอดเขาในป่าดิบเขาที่เปิดโล่ง ระดับความสูง 1200-1500 เมตร
== ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ==
Nepenthes sanguinea เป็นไม้เลื้อยไต่ ลำต้นเป็นเหลี่ยมมน มีต่อมสีแดงกระจายทั่วไปตามส่วนต่างๆ ใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปใบพาย กว้างตอนปลาย ยาว 20 ซม. ใบตามลำต้นช่วงปลายมีขนาดเล็กกว่า ปลายใบมนหรือแหลม โคนใบแคบ ใบโอบรอบต้น ปลายเส้นกลางใบยื่นยาวเป็นสายดิ่ง สีเขียวมีแต้มสีน้ำตาลแดงทั่วไป มีขนสีน้ำตาลแดง 4-6 แฉก กระจาย
หม้อล่างรูปรีกว้าง ยาว 13-25 ซม. มีปีก 2 ปีกชายครุยด้านหน้า กว้าง 0.2-0.4 ซม. ขอบชายครุย ยาว 0.4-0.6 ซม. หม้อบนรูปทรงกระบอกแคบยาว 13-27 ซม. ปีกเป็นชายครุยน้อยกว่า
ช่อดอกเป็นช่อแบบช่อกระจุกแยกแขนงสั้นๆ ช่อดอกเพศผู้ยาว 35-65 ซม. ก้านช่อยาว 10-25 ซม. ช่อดอกเพศเมียสั้นกว่า และดอกมีขนาดเล็กกว่า แต่ละช่อแขนงมี 2-3 ดอก กลีบรวม 4 กลีบ เรียงซ้อนเหลื่อม รูปรี ยาวประมาณ 0.3 ซม. เกสรเพศผู้ติดกันเป็นหลอด ยาว 0.2-0.3 ซม. รังไข่ 4 ช่อง ผลแบบแคปซูล แตกตามยาว ยาว 2-2.5 ซม. เมล็ดจำนวนมาก รูปเส้นด้าย ยาวประมาณ 1 ซม.
== การปลูกเลี้ยง ==
หม้อข้าวหม้อแกงลิงที่สูงชนิดนี้สามารถปลูกเลี้ยงตรงบริเวณขอบหน้าต่างหรือบริเวณที่ร่มรำไรในบริเวณนอกอาคาร แต่ให้ดีควรปลูกเลี้ยงด้วยตู้เลี้ยง (Vivarium) แต่มีข้อแม้ว่าต้องมีขนาดให้ใหญ่พอที่จะใส่มัน
== ลูกผสมทางธรรมชาติ ==
? N. albomarginata × N. sanguinea
N. macfarlanei × N. sanguinea
N. ramispina × N. sanguinea
== อ้างอิง ==
Shivas, R.G. 1983.  Carnivorous Plant Newsletter 12 (3) : 65–67.
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Danser, B.H. 1928. 40. Nepenthes sanguinea LINDL. In: The Nepenthaceae of the Netherlands Indies. Bulletin de Jardin de Botanique, Buitenzorg, Série III, 9 (3–4) : 249–438.
หม้อข้าวหม้อแกงลิง