เทศบาลเมืองพะเยา

เทศบาลเมืองพะเยา เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประเภทเทศบาลเมืองแห่งหนึ่งในอำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา ตั้งอยู่ริมกว๊านพะเยา มีพื้นที่ 9 ตารางกิโลเมตร ครอบคลุมตำบลเวียงและตำบลแม่ต๋ำทั้งตำบล มีประชากรในปี พ.ศ. 2560 จำนวน 16,974 คน เป็นเทศบาลที่มีประชากรมากที่สุดในจังหวัดพะเยา ทั้งนี้ศาลากลางจังหวัดพะเยาได้ตั้งอยู่นอกเขตเทศบาลเมืองพะเยา โดยตั้งอยู่ในเขตเทศบาลตำบลบ้านต๋อม
== ประวัติ ==
ตามพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งเทศบาลเมืองพะเยา จังหวัดเชียงราย พ.ศ. 2480 ในพระปรมาภิไธยสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวอนันทมหิดล คณะผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ตามประกาศประธานสภาผู้แทนราษฎร) ลงวันที่ 4 สิงหาคม 2480 อาทิตย์ทิพอาภา พล.อ.เจ้าพระยาพิชเยนทรโยธิน ตราไว้ ณ วันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2480 โดยที่เห็นสมควรจัดเขตชุมนุมชนในบางส่วนของตำบลเวียง และตำบลแม่ต๋ำ อำเภอพะเยา จังหวัดเชียงราย ให้มีฐานะเป็นเทศบาลเมืองพะเยา
จนกระทั่ง ปี พ.ศ. 2520 ได้มีการตราราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดพะเยา โดยประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอน 67 ลงวันที่ 28 กรกฎาคม พ.ศ. 2520 และมีผลใช้บังคับจาวันประกาศในราชกิจจานุเบกษา มีกำหนด 1 เดือน อำเภอพะเยา จังหวัดเชียงราย จึงได้รับแต่งตั้งขึ้นเป็นจังหวัดพะเยา เทศบาลเมืองพะเยาจึงขึ้นกับจังหวัดพะเยา ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โดยสำนักงานเทศบาลตั้งอยู่เลขที่ 58 ถนนท่ากว๊าน ตำบลเวียง อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา สำหรับผู้ดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีเมืองพะเยา คนแรกคือ ร.ต.อ.หลวงกมล ดิลกเลิศ พ.ศ. 2481-2483 ปัจจุบันนายกเทศมนตรีเมืองพะเยาลำดับที่ 30 คือ นายมงคล บุญเรือง ซึ่งได้รับการเลือกตั้งนายเทศมนตรีโดยตรง ตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติมฉบับที่ 11 พ.ศ. 2543
== ภูมิศาสตร์ ==
เทศบาลเมืองพะเยามีพื้นที่ประมาณ 9 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 5625 ไร่ ประกอบด้วย 2 ตำบลคือ ตำบลเวียงและตำบลแม่ต๋ำ ติดต่อกับเขตองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นอื่น ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านต๋อม อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
ทิศใต้ ติดต่อกับเทศบาลตำบลแม่กา อำเภอเมืองพะเยา จังหวัดพะเยา
ทิศตะวันออก ติดต่อกับเทศบาลตำบลท่าวังทอง องค์การบริหารส่วนตำบลจำป่าหวาย อำเภอเมืองพะเยา และเทศบาลเมืองดอกคำใต้  อำเภอดอกคำใต้ จังหวัดพะเยา
ทิศตะวันตก ติดต่อกับเทศบาลตำบลบ้านสาง องค์การบริหารส่วนตำบลแม่ใส องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านตุ่น อำเภอเมืองพะเยา และกว๊านพะเยา จังหวัดพะเยา
== การปกครอง ==
จำนวนประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยา เมื่อวันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2560 มี จำนวน 16,974 คน แยกเป็นชาย 7,868 คน หญิง 9,106 คน มีจำนวนบ้าน 8,097 หลังคาเรือน และความหนาแน่นของประชากรเฉลี่ย 1,886 คนต่อตารางกิโลเมตร ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยาส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ คิดเป็นร้อยละ 90 มีวัดจำนวน 13 แห่ง และยังมีประชาชนที่นับถือศาสนาอื่นๆ อีก เช่น อิสลาม คริสต์
เทศบาลเมืองพะเยามีพื้นที่ครอบคลุม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลเวียง และตำบลแม่ต๋ำ โดยแต่ละตำบลมีชุมชนและจำนวนประชากร ดังนี้
ตำบลเวียง
ตำบลเวียงมีประชากรทั้งหมด 9,415 คน ชาย 4,296 คน หญิง 5,119 คน มี 9 ชุมชน ได้แก่
ชุมชนวัดศรีโคมคำ
ชุมชนวัดบุญยืน
ชุมชนวัดไชยอาวาส
ชุมชนวัดหลวงราชสัณฐาน
ชุมชนวัดศรีอุโมงค์คำ
ชุมชนวัดราชคฤห์
ชุมชนวัดหัวข่วงแก้ว
ชุมชนวัดลี
ชุมชนวัดศรีจอมเรือง
ตำบลแม่ต๋ำ
ตำบลแม่ต๋ำมีประชากรทั้งหมด 7,559 คน ชาย 3,572 คน หญิง 3,987 คน มี 5 ชุมชน ได้แก่
ชุมชนวัดเมืองชุม
ชุมชนวัดภูมินทร์
ชุมชนวัดอินทร์ฐาน
ชุมชนวัดป่าลานคำ
ชุมชนร่มโพธิ์ทอง
== โครงสร้างพื้นฐาน ==
=== การศึกษา ===
ในเขตเทศบาลเมืองพะเยา มีสถาบันการศึกษา ทั้งอนุบาล ประถม มัธยม และอุดมศึกษา ดังนี้
ระดับอนุบาลและประถมศึกษา
โรงเรียนอนุบาลพะเยา
โรงเรียนบุญสิษฐ์วิทยา
โรงเรียนเทศบาล 1 พะเยาประชานุกูล
โรงเรียนเทศบาล 2 แม่ต๋ำดรุณเวทย์ (แผนกประถม)
โรงเรียนเทศบาล 3 หล่ายอิงราฎร์บำรุง (แผนกประถม)
โรงเรียนเทศบาล 4 ภูมินทร์ราษฎร์อนุกูล
โรงเรียนเทศบาล 5 แก้ว-ปัญญาอุปถัมภ์
โรงเรียนเทศบาล 6 รัฐประชาอุทิศ
ระดับมัธยมศึกษา
โรงเรียนพะเยาพิทยาคม
โรงเรียนพินิตประสาธน์
โรงเรียนราชคฤห์วิทยา
โรงเรียนเทศบาล 2 แม่ต๋ำดรุณเวทย์ (แผนกมัธยม)
ระดับอุดมศึกษา
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย วิทยาเขตพะเยา
=== สาธารณสุข ===
ประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยาจะใช้บริการด้านสาธารณสุข ได้แก่ โรงพยาบาลพะเยา ซึ่งเป็นโรงพยาบาลประจำจังหวัดและโรงพยาบาลพะเยา ราม ซึ่งเป็นโรงพยาบาลเอกชน สำหรับเทศบาลเมืองพะเยามีศูนย์บริการสาธารณสุขเพื่อให้บริการประชาชนในเขตเทศบาลเมืองพะเยา 2 แห่ง
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์เทศบาลเมืองพะเยา 
พะเยา
พะเยา
อำเภอเมืองพะเยา