มะลิ

มะลิ เป็นไม้พุ่มหรือไม้เถาในวงศ์มะลิ มีประมาณ 200 ชนิด มีถิ่นกำเนิดในพื้นที่เขตร้อนและกึ่งเขตร้อนในแถบทวีปยุโรป เอเชีย และแอฟริกา ลักษณะดอกและกลิ่นมีความแตกต่างกันไปตามแต่ละชนิดหรือพันธุ์
== ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ==
มะลิมีทั้งชนิดไม้ผลัดใบและไม้ไม่ผลัดใบที่ลำต้นตั้งตรงหรือกางออก หรือเป็นไม้พุ่มและไม้เถา ใบเรียงใบแบบตรงข้ามหรือเรียงใบแบบสลับ สามารถเป็นใบเดี่ยว มีสามใบ หรือเป็นแบบขนนก ดอกมีเส้นผ่านศูนย์กลางราว  มีสีขาวหรือเหลือง บางชนิดมีสีแดงเรื่อ ดอกแบบช่อกระจุก หนึ่งกระจุกมีอย่างน้อยสามดอก บางชนิดเป็นดอกเดี่ยวที่ปลายแขนง แต่ละดอกมี 4 - 9 กลีบดอก มี 2 ช่อง และ 1 - 4 ออวุล มีเกสรเพศผู้ที่มีก้านชูอับเรณูสั้นๆ 2 เกสร ใบประดับรูปแถบหรือรูปไข่ วงกลีบเลี้ยงรูประฆัง ดอกมีกลิ่นหอม ผลแบบเบอร์รี เปลี่ยนเป็นสีดำเมื่อสุก
จำนวนโครโมโซมพื้นฐานของสกุลคือ 13 สปีชีส์ส่วนมากเป็น diploid (2n=26) อย่างไรก็ตาม ยังมี polyploidy (จำนวนโครโมโซมมากกว่าปกติ) ปรากฏอยู่ในธรรมชาติ โดยเฉพาะใน Jasminum sambac (2n=39), Jasminum flexile (2n=52), Jasminum primulinum (2n=39), และ Jasminum angustifolium (2n=52)
==การกระจายพันธุ์และถิ่นอาศัย==
มะลิมีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนและกึ่งเขตร้อนในพื้นที่ทวีปเอเชีย, ทวีปแอฟริกา, และออสตราเลเซีย มีประมาณ 200 ชนิด มีเพียงชนิดเดียวที่มีถิ่นกำเนิดในยุโรป มีศูนย์กลางความหลากหลายในเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
แม้ว่าจะไม่มีถิ่นกำเนิดในยุโรป มะลิหลายชนิดได้ปรับตัวกลายเป็นพืชพื้นถิ่นในแถบเมดิเตอร์เรเนียน เช่น มะลิสเปน (Jasminum grandiflorum) ที่มีถิ่นกำเนิดจากประเทศอิหร่านและทางตะวันตกของเอเชียใต้ และปัจจุบันได้กลายเป็นพืชท้องถิ่นในคาบสมุทรไอบีเรีย
Jasminum fluminense (บางครั้งถูกเข้าใจผิดเป็นมะลิบราซิล) และ Jasminum dichotomum (Gold Coast Jasmine) เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในรัฐฮาวายและรัฐฟลอริดา Jasminum polyanthum เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานในประเทศออสเตรเลียเช่นกัน
==อนุกรมวิธาน==
สปีชีส์ภายใต้สกุล Jasminum จัดอยู่ภายใต้เผ่า Jasmineae ของวงศ์ Oleaceae Jasminum แบ่งเป็น 5 หมู่ ประกอบด้วย Alternifolia, Jasminum, Primulina, Trifoliolata, และ Unifoliolata ชื่อสกุลกลายมาจากคำว่า Yasameen ("ของขวัญจากพระเจ้า") ในภาษาเปอร์เซียมาเป็นภาษาอาหรับและภาษาละติน
===สปีชีส์===
ประกอบด้วย:
J.&nbsp;abyssinicum Hochst. ex DC.&nbsp;&nbsp;– forest jasmine&nbsp;
J.&nbsp;adenophyllum Wall.&nbsp;&nbsp;– bluegrape jasmine, pinwheel jasmine, princess jasmine&nbsp;
J.&nbsp;angulare Vahl
J.&nbsp;angustifolium (L.) Willd.
J.&nbsp;auriculatum Vahl&nbsp;&nbsp;– Indian hasmine, needle-flower jasmine&nbsp;
J.&nbsp;azoricum L.
J.&nbsp;beesianum Forrest & Diels&nbsp;&nbsp;– red jasmine&nbsp;
J.&nbsp;dichotomum Vahl&nbsp;&nbsp;– Gold Coast jasmine&nbsp;
J.&nbsp;didymum G.Forst.
J.&nbsp;dispermum Wall.
J.&nbsp;elegans Knobl.
J.&nbsp;elongatum (P.J.Bergius) Willd.
J.&nbsp;floridum Bunge
J.&nbsp;fluminense Vell.
J.&nbsp;fruticans L.
J.&nbsp;grandiflorum L.&nbsp;&nbsp;– Catalonian jasmine, jasmin odorant, royal jasmine, Spanish jasmine&nbsp;
J.&nbsp;humile L.&nbsp;&nbsp;– Italian jasmine, Italian yellow jasmine&nbsp;
J.&nbsp;anceolarium Roxb.
J.&nbsp;mesnyi Hance&nbsp;&nbsp;– Japanese jasmine, primrose jasmine, yellow jasmine&nbsp;
J.&nbsp;multiflorum (Burm.f.) Andrews&nbsp;&nbsp;– Indian jasmine, star jasmine, winter jasmine&nbsp;
J.&nbsp;multipartitum Hochst.&nbsp;&nbsp;– starry wild jasmine&nbsp;
J.&nbsp;nervosum Lour.
J.&nbsp;nobile C.B.Clarke
J.&nbsp;nudiflorum Lindl.&nbsp;&nbsp;– winter jasmine&nbsp;
J.&nbsp;odoratissimum L.&nbsp;&nbsp;– yellow jasmine&nbsp;
J.&nbsp;officinale L.&nbsp;&nbsp;– common jasmine, jasmine, jessamine, poet's jasmine, summer jasmine, white jasmine&nbsp;
J.&nbsp;parkeri Dunn&nbsp;&nbsp;– dwarf jasmine&nbsp;
J.&nbsp;polyanthum Franch.
J.&nbsp;sambac (L.) Aiton&nbsp;&nbsp;– Arabian jasmine, Sambac jasmine&nbsp;
J.&nbsp;simplicifolium G.Forst.
J.&nbsp;sinense Hemsl.
J.&nbsp;subhumile W.W.Sm.
J.&nbsp;subtriplinerve Blume
J.&nbsp;tortuosum Willd.
J.&nbsp;urophyllum'' Hemsl.
== ความเกี่ยวข้องกับวัฒนธรรมและชนชาติ ==
เนื่องจากมะลิมีหลายพันธุ์ และขึ้นอยู่ในภูมิภาคเอเชีย มะลิจึงมีความสำคัญต่อวัฒนธรรมของชนชาติต่างๆ ในแถบเอเชียใต้ และตะวันออกเฉียงใต้
คนไทยนิยมนำดอกมะลิมาใช้ลอยน้ำเย็นเพื่อดื่ม ตกแต่ง ร้อยเป็นมาลัยบูชาพระ และทำเครื่องหอม นอกจากนี้มะลิยังเป็นสัญลักษณ์ของวันแม่ด้วยมีสีขาวบริสุทธิ์ ส่งกลิ่นหอมได้ไกลและได้นาน อีกทั้งยังออกดอกได้ตลอดทั้งปี โดยตีความเปรียบกับความรักบริสุทธิ์ของแม่ที่มีต่อลูกไม่เสื่อมคลาย
มะลิ (melati putih) เป็นดอกไม้ประจำชาติของประเทศอินโดนีเซีย
มะลิฉัตร หรือ มะลิลา (Arabian jasmine) เป็นดอกไม้ประจำชาติของประเทศฟิลิปปินส์
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
สกุลมะลิ
ไม้ดอกไม้ประดับ
พืชแบ่งตามสกุล
ดอกไม้ที่เป็นอาหาร