รายพระนามพระมหากษัตริย์บัลแกเรีย

พระมหากษัตริย์แห่งบัลแกเรีย ทรงปกครองประเทศอย่างเป็นอิสระทั้งสิ้น 3 ระยะ คือ ระยะแรกตั้งแต่การก่อตั้งจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 จนถึงช่วงของการพิชิตบัลแกเรียของไบแซนไทน์ (ค.ศ. 681–1018) ระยะที่ 2 ตั้งแต่เหตุการณ์การก่อการกำเริบของอาแซนและแปเตอร์ ซึ่งก่อให้เกิดการจัดตั้งจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2 จนถึงช่วงของการยึดครองส่วนที่เหลือของราชรัฐในดินแดนบัลแกเรียเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิออตโตมัน (ค.ศ. 1185–1396) และช่วงที่ 3 เมื่อมีการจัดตั้งรัฐอิสระบัลแกเรีย จนถึงช่วงของการล้มล้างระบบกษัตริย์ด้วยการลงประชามติว่าด้วยสาธารณรัฐบัลแกเรีย ค.ศ. 1946 (ค.ศ. 1878–1946)
ผู้ปกครองบัลแกเรียระยะแรกใช้พระอิสริยยศ "กานัสอูบีกี" (ข่าน) และในเวลาต่อมาในตำแหน่ง "กเนียส" (เจ้าชาย) ซึ่งใช้ในระยะเวลาสั้นๆ และต่อมาในตำแหน่ง "ซาร์" (จักรพรรดิ) สำหรับพระอิสริยยศ "ซาร์" นั้น มีที่มาจากคำว่าไกซาร์ในภาษาละติน ซึ่งใช้พระอิสริยยศนี้เป็นครั้งแรกในรัชสมัยของซาร์ซีแมออนที่ 1 แห่งบัลแกเรียหลังจากที่ได้รับชัยชนะเหนือจักรวรรดิไบแซนไทน์ใน ค.ศ. 913 และหลังจากนั้นผู้ปกครองบัลแกเรียจะใช้พระอิสริยยศนี้จนกระทั่งบัลแกเรียตกเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิออตโตมันใน ค.ศ. 1396 หลังจากมีการก่อตั้งบัลแกเรียขึ้นมาใหม่ในฐานะประเทศราชของออตโตมันใน ค.ศ. 1878 ผู้ปกครองพระองค์แรกของบัลแกเรียยุคใหม่อย่างเจ้าชายอาแลกซันเดอร์ที่ 1 ทรงเลือกใช้พระอิสริยยศ "กเนียส" (เจ้าชาย) และเมื่อบัลแกเรียได้รับอิสรภาพโดยนิตินัยใน ค.ศ. 1908 ผู้ปกครองบัลแกเรียในขณะนั้นอย่างแฟร์ดีนันต์ที่ 1 ทรงเลือกใช้พระอิสริยยศซาร์อีกครั้ง รวมทั้งพระทายาทของพระองค์ คือ ซาร์บอริสที่ 3 และซาร์ซีแมออนที่ 2 จนกระทั่งเกิดการล้มล้างสถาบันพระมหากษัตริย์ใน ค.ศ. 1946 ในช่วงสมัยจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 และที่ 2 ตำแหน่งซาร์นั้นมีความหมายว่า "จักรพรรดิ" ในขณะที่ในภาษาบัลแกเรียสมัยใหม่ตำแหน่งนี้มีความหมายว่า "พระมหากษัตริย์"
สำหรับรายพระนามในหน้านี้ไม่รวมผู้ปกครองชนบัลการ์ของเกรตบัลแกเรียเก่าและผู้อ้างสิทธิ์ที่ไม่ประสบความสำเร็จในการแย่งชิงราชบัลลังก์
==จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1==
===ราชวงศ์ดูลอ===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 1
| width="1%" | 100px
| ข่านอัสปารุค Аспарух(Asparuh)
|  ค.ศ. 640
| ค.ศ. 701 แม่น้ำนีเปอร์
| ค.ศ. 681–701
| align="left" | พระโอรสของข่านกุบรัตแห่งเกรตบัลแกเรียเก่า หลังจากได้รับชัยชนะในยุทธการที่อองกัลใน ค.ศ. 680 พระองค์ทรงสถาปนาบัลแกเรียขึ้น สวรรคตใน ค.ศ. 701 จากการรบกับชาวคาซาร์
|-
| 2
| width="1%" | 100px
| ข่านแตร์แวล  Тервел(Tervel)
| ค.ศ. 675จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1
| ค.ศ. 721จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1
| ค.ศ. 701–721
| align="left" | ได้รับพระอิสริยยศซีซาร์จากการช่วยเหลือจักรพรรดิจัสติเนียนที่ 2ในการกู้คืนพระราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 705  พระองค์ยังให้ความช่วยเหลือไบแซนไทน์ในสงครามการล้อมกรุงคอนสแตนติโนเปิล (ค.ศ. 717–718) พระองค์สวรรคต ค.ศ. 721
|-
| 3
| width="1%" | 100px
| ข่านกอร์แมซีย์  Кормесий (Kormesiy)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 738
| ค.ศ. 721–738
| align="left" | ไม่ทราบวันสวรรคต
|-
| 4
| width="1%" | 100px
| ข่านแซวาร์ Севар(Sevar)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 753 (ไม่แน่นอน)
| ค.ศ. 738–753
| align="left" | ข่านพระองค์สุดท้ายจากราชวงศ์ดูลอ อาจจะสวรรคตหรือถูกถอดถอนจากบัลลังก์ใน ค.ศ. 753
|}
===ตระกูลวอกิล (ครั้งที่ 1)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 5
| width="1%" | 100px
| ข่านกอร์มีซอช Кормисош(Kormisosh)
| ไม่ทราบ
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 753–756
| align="left" | เป็นยุคเริ่มต้นของปัญหาความมั่นคงภายใน ถูกถอดถอน ค.ศ. 756
|-
| 6
| width="1%" | 100px
| ข่านวีแนค  Винех(Vineh)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 762
| ค.ศ. 756–762
| align="left" |  ถูกปลงพระชนม์ ค.ศ 762
|}
===ตระกูลอูเกน===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 7
| width="1%" | 100px
| ข่านแตแลตส์  Телец(Telets)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 765
| ค.ศ. 762–765
| align="left" |  ถูกปลงพระชนม์ ค.ศ 765
|}
===ยุคไร้ราชวงศ์ (ครั้งที่ 1)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 8
| width="1%" | 100px
| ข่านซาบิน  Сабин(Sabin)
| ไม่ทราบ
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 765–766
| align="left" | อาจมีเชื้อสายชาวสลาฟ ถูกสภาประชาชนถอดถอนใน ค.ศ. 766 ลี้ภัยไปอยู่ไบแซนไทน์
|}
=== ตระกูลวอกิล (ครั้งที่ 2)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 9
| width="1%" | 100px
| ข่านอูมอร์  Умор(Umor)
| ไม่ทราบ
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 766
| align="left" | ครองราชย์ 40 วัน ถูกถอดถอนใน ค.ศ. 766 และลี้ภัยไปอยู่ไบแซนไทน์
|}
===ยุคไร้ราชวงศ์ (ครั้งที่ 2)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 10
| width="1%" | 100px
| ข่านตอกตู  Токту(Toktu)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 767
| ค.ศ. 766–767
| align="left" | ถูกฝ่ายตรงข้ามปลงพระชนม์ในป่าแถบแม่น้ำดานูบใน ค.ศ. 767
|-
| 11
| width="1%" | 100px
| ข่านปากัน  Паган(Pagan)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 768
| ค.ศ. 767–768
| align="left" | ถูกคนรับใช้ปลงพระชนม์บริเวณภูมิภาควาร์นา
|}
===ราชวงศ์ดูลอ (กรุม)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 12
| width="1%" | 100px
| ข่านแตแลริก Телериг(Telerig)
| ค.ศ. 706
| ค.ศ. 777 คอนสแตนติโนเปิล, จักรวรรดิไบแซนไทน์
| ค.ศ. 768–777
| align="left" | พระโอรสของข่านแตร์แวล หลบหนีไปอยู่คอนสแตนติโนเปิลใน ค.ศ. 777 และเปลี่ยนไปนับถืออีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์
|-
| 13
| width="1%" | 100px
| ข่านการ์ดัม  Кардам(Kardam)
| ค.ศ. 735
|  ค.ศ. 803
| ค.ศ. 777–803
| align="left" | ปัญหาภายในสิ้นสุดลง มีการฟื้นฟูความมั่นคงและเสถียรภาพในประเทศ ไม่ทราบวันสวรรคตที่แน่นอน
|-
| 14
| width="1%" | 100px
| ข่านกรุม  Крум (Krum)
| ไม่ทราบ
| 13 เมษายน ค.ศ. 814
| ค.ศ. 803–814
| align="left" | พระองค์เป็นที่รู้จักจากยุทธการที่ปลิสกา ซึ่งจักรพรรดินิเคฟอรอสที่ 1แห่งไบแซนไทน์สวรรคตในการรบครั้งนี้ ข่านกรุมยังเป็นผู้ริเริ่มกฎหมายลายลักษณ์อักษรขึ้นเป็นครั้งแรกในบัลแกเรีย พระองค์สวรรคตด้วยเหตุที่คาดว่ามาจากพระหทัยวายในวันที่ 13 เมษายน ค.ศ. 814 อย่างไรก็ตามปัจจุบันนี้มีอยู่หลายทฤษฎีที่ใช้อธิบายสาเหตุการสวรรคตของพระองค์
|-
| 15
| width="1%" | 100px
| ข่านออมูร์ตัก Омуртаг(Omurtag)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 831
| ค.ศ. 814–831
| align="left" | เป็นที่รู้จักในฐานะข่านนักก่อสร้าง ปรับปรุงการบริหารราชการแผ่นดินและการเบียดเบียนชาวคริสต์
|-
| 16
| width="1%" | 100px
| ข่านมาลามีร์ Маламир(Malamir)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 836
| ค.ศ. 831–836
| align="left" | พระโอรสองค์ที่ 3 และองค์เล็กสุดของข่านออมูร์ตัก สวรรคตเมื่อพระชนมายุยังน้อย
|-
| 17
| width="1%" | 100px
| ข่านแปรซีอันที่ 1  Пресиан I(Presian I)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 852
| ค.ศ. 836–852
| align="left" | เกือบทุกส่วนของภูมิภาคมาซิโดเนียเป็นส่วนหนึ่งของบัลแกเรีย
|-
| 18
| width="1%" | 100px
| เจ้าชายบอริสที่ 1  Борис I (Boris I)
| ไม่ทราบ
| 2 พฤษภาคม ค.ศ. 907  แปรสลัฟ, บัลแกเรีย
| ค.ศ. 852–889
| align="left" | เกิดกระบวนการเปลี่ยนบัลแกเรียให้เป็นคริสต์ กำหนดให้ภาษาบัลแกเรียเก่าเป็นภาษาราชการของประเทศและคริสตจักร ยอมรับคริสตจักรบัลแกเรียนออร์ทอดอกซ์ สละราชสมบัติ ค.ศ. 883 และสวรรคตวันที่ 2 พฤษภาคม ค.ศ. 902 พระชนมายุประมาณ 80 พรรษา  ได้รับการยกย่องให้เป็นนักบุญ
|-
| 19
| width="1%" | 100px
| เจ้าชายวลาดีมีร์ Владимир(Vladimir)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 893 (ไม่แน่นอน)
| ค.ศ. 889–893
| align="left" | พระโอรสองค์โตของเจ้าชายบอริสที่ 1 พยายามที่จะรื้อฟื้นศาสนาเทงกรี พระบิดาถอดถอนและทำให้พระองค์พระเนตรบอดใน ค.ศ. 893
|-
| 20
| width="1%" | 100px
| ซาร์ซีแมออนที่ 1 Симеон I(Simeon I)
| ค.ศ. 864/865
| 27 พฤษภาคม ค.ศ. 927 แปรสลัฟ, บัลแกเรีย
| ค.ศ. 893–927
| align="left" | พระโอรสองค์ที่ 3 ของเจ้าชายบอริสที่ 1 ถูกเลี้ยงมาเพื่อให้เป็นนักบวช แต่ได้ราชบัลลังก์จากสภาแห่งแปรสลัฟ บัลแกเรียมีความเจริญและอาณาเขตกว้างไกลมากที่สุด และเป็นยุคทองของวัฒนธรรมบัลแกเรีย สวรรคตจากพระอาการหทัยวายในวันที่ 27 พฤษภาคม ค.ศ. 927 พระชนมายุ 63 พรรษา
|-
| 21
| width="1%" | 100px
| ซาร์แปเตอร์ที่ 1  Петър I(Peter I)
| ไม่ทราบ
| 30 มกราคม ค.ศ. 970
| ค.ศ. 927–969
| align="left" |  พระโอรสพระองค์ที่ 2 ของซาร์ซีแมออนที่ 1 พระองค์ครองราชย์ 42 ปี ซึ่งยาวนานที่สุดในประวัติศาสตร์บัลแกเรีย พระองค์สละราชสมบัติใน ค.ศ. 969 เพื่อเป็นนักบวช สวรรคตวันที่ 30 มกราคม ค.ศ. 970 ได้รับการยกย่องให้เป็นนักบุญ
|-
| 22
| width="1%" | 100px
| ซาร์บอริสที่ 2  Борис II (Boris II)
|  ค.ศ. 931
| ค.ศ. 977
| ค.ศ. 969–971
| align="left" | พระโอรสองค์โตของซาร์แปเตอร์ที่ 1 ถูกไบแซนไทน์ถอดจากราชบัลลังก์ใน ค.ศ. 971 พระองค์ถูกกองทหารชายแดนของบัลแกเรียสังหาร เมื่อพระองค์พยายามที่จะเสด็จกลับประเทศใน ค.ศ. 977
|-
| colspan="7" style="background: #93C572; text-align: left;" | คณะผู้ปกครองบัลแกเรียตะวันตกจากตระกูลกอมีตอปูลี ประกอบด้วยดาวิต, มอยแซย์, อารอน และซามูอิล ระหว่าง ค.ศ. 971–977 
|-
| 23
| width="1%" | 100px
| ซาร์รอมัน Роман(Roman)
| ช่วงต้นของคริสต์ทศวรรษที่ 930
| ค.ศ. 997  คอนสแตนติโนเปิล, จักรวรรดิไบแซนไทน์
| ค.ศ. 977–991 (997)
| align="left" | พระโอรสพระองค์ที่ 2 ของซาร์แปเตอร์ที่ 1 พระองค์ถูกไบแซนไทน์ตอนพระอัณฑะ แต่หนีกลับมาบัลแกเรียได้ใน ค.ศ. 977 ต่อมาถูกจับในการรบกับไบแซนไทน์ใน ค.ศ. 991 สวรรคตภายในคุกที่กรุงคอนสแตนติโนเปิล ค.ศ. 997
|}
===ราชวงศ์กอมีตอปูลี===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 24
| width="1%" | 100px
| ซาร์ซามูอิล  Самуил(Samuil)
| ไม่ทราบ
| 6 ตุลาคม ค.ศ. 1014  แปรสปา, บัลแกเรีย
| ค.ศ. 997–1014
| align="left" | ผู้ปกครองร่วมและนายพลภายใต้การปกครองของซาร์รอมันตั้งแต่ ค.ศ. 976–997 สถาปนาพระองค์เป็นซาร์แห่งบัลแกเรียใน ค.ศ. 997 สวรรคตจากพระอาการหทัยวายวันที่ 6 ตุลาคม ค.ศ. 1014 พระชนมายุประมาณ 69–70 พรรษา
|-
| 25
| width="1%" | 100px
| ซาร์กาวริล ราดอมีร์  Гаврил Радомир(Gavril Radomir)
| ไม่ทราบ
| สิงหาคม ค.ศ. 1015
| ค.ศ. 1014–1015
| align="left" | พระโอรสองค์โตของซาร์ซามูอิล ขึ้นครองราชย์วันที่ 15 ตุลาคม ค.ศ. 1014 ถูกปลงพระชนม์โดยซาร์อีวัน วลาดิสลัฟ ซึ่งเป็นพระภาดาของพระองค์ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1015
|-
| 26
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน วลาดิสลัฟ  Иван Владислав(Ivan Vladislav)
| ไม่ทราบ
| กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1018  ดูร์เริส
| ค.ศ. 1015–1018
| align="left" | พระโอรสของอารอนและพระภาติยะของซาร์ซามูอิล สวรรคตในการล้อมดูร์เริส การสวรรคตของพระองค์ถือได้ว่าเป็นจุดสิ้นสุดของจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1 โดยถูกผนวกเป็นส่วนหนึ่งของไบแซนไทน์
|-
| 27
| width="1%" | 100px
| ซาร์แปรซีอันที่ 2  Пресиян II(Presian II)
| ค.ศ. 996/97 (ไม่แน่นอน)
| ค.ศ. 1060/61 (ไม่แน่นอน)
| ค.ศ. 1018
| align="left" | รัชทายาทของซาร์อีวัน วลาดิสลัฟ นักประวัติศาสตร์บางคนถือว่าพระองค์เป็นซาร์พระองค์สุดท้ายของจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 1
|}
== พระมหากษัตริย์ที่อ้างสิทธิ์ระหว่างการปกครองโดยจักรวรรดิไบแซนไทน์ ==
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| –
| width="1%" | 100px
| ซาร์แปเตอร์ที่ 2 Петър II(Peter II)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1041
| ค.ศ. 1040–1041
| align="left" | อ้างว่าเป็นทายาทของซาร์กาวริล ราดอมีร์ ก่อกำเริบเพื่อต่อต้านไบแซนไทน์ แต่ไม่สำเร็จ
|-
| –
| width="1%" | 100px
| ซาร์แปเตอร์ที่ 3  Петър ІІІ(Peter III)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1101
| ค.ศ. 1072
| align="left" |  มีพระนามว่ากอนสตันติน บอดิน โดยพระองค์มีซาร์ซามูอิลเป็นบรรพบุรุษ พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นซาร์แห่งบัลแกเรียในช่วงของการก่อกำเริบของแกออร์กี วอยแตค ระหว่าง ค.ศ. 1081–1101 ทรงเป็นพระมหากษัตริย์แห่งดูกลิยา
|}
==จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2==
===ราชวงศ์อาแซน (ครั้งที่ 1)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 1(1)
| width="1%" | 100px
| ซาร์แปเตอร์ที่ 4 Петър IV(Peter IV)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1197
| ค.ศ. 1185–1190
| align="left" | พระนามเดิมแตออดอร์ พระองค์สถาปนาตนขึ้นเป็นซาร์แห่งบัลแกเรียเมื่อการก่อการกำเริบประสบความสำเร็จ ใน ค.ศ. 1190 พระองค์สละราชสมบัติให้กับพระอนุชา
|-
| 2
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน อาแซนที่ 1  Иван Асен I(Ivan Asen I)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1196
| ค.ศ. 1190–1196
| align="left" | พระอนุชาของซาร์แปเตอร์ที่ 4 พระองค์เป็นแม่ทัพที่ประสบความสำเร็จ ปกครองจนกระทั่งถึง ค.ศ. 1196 และถูกปลงพระชนม์โดยอีวังกอ ซึ่งเป็นพระภาดาของพระองค์
|-
| 1(2)
| width="1%" | 100px
| ซาร์แปเตอร์ที่ 4 Петър IV(Peter IV)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1197
| ค.ศ. 1196–1197
| align="left" | กลับมาครองราชบัลลังก์หลังจากพระอนุชาสวรรคต ถูกปลงพระชนม์ใน ค.ศ. 1197
|-
| 3
| width="1%" | 100px
| ซาร์กาลอยัน Калоян(Kaloyan)
|  ค.ศ. 1172
| ตุลาคม ค.ศ. 1207
| ค.ศ. 1197–1207
| align="left" | พระอนุชาของซาร์แปเตอร์ที่ 4 และซาร์อีวัน อาแซนที่ 1 ทรงขยายอาณาเขตของจักรวรรดิบัลแกเรีย และพยายามนำคริสตจักรบัลแกเรียเข้าสู่นิกายโรมันคาทอลิก พระองค์ถูกปลงพระชนม์ในเหตุการณ์การล้อมที่เทสซาโลนีกี
|-
| 4
| width="1%" | 100px
| ซาร์บอริล Борил(ฺBoril)
| ไม่ทราบ
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1207–1218
| align="left" | พระโอรสของพระกนิษฐาของซาร์กาลอยัน ถูกถอดถอนและทำให้พระเนตรบอด ค.ศ. 1218
|-
| 5
| width="1%" |
| ซาร์อีวัน อาแซนที่ 2  Иван Асен II(Ivan Asen II)
| คริสต์ทศวรรษที่ 1190
| พฤษภาคม/มิถุนายน ค.ศ. 1241
| ค.ศ. 1218–1241
| align="left" | พระโอรสพระองค์ใหญ่ในซาร์อีวัน อาแซนที่ 1 เป็นยุคที่จักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2 เจริญถึงขีดสุด สวรรคตใน ค.ศ. 1241 พระชนมายุประมาณ 46–47 พรรษา
|-
| 6
| width="1%" | 100px
| ซาร์กาลีมัน อาแซนที่ 1  Калиман Асен I (Kaliman Asen I)
| ค.ศ. 1234
| สิงหาคม/กันยายน ค.ศ. 1246
| ค.ศ. 1241–1246
| align="left" | พระโอรสของซาร์อีวัน อาแซนที่ 2 ประสูติใน ค.ศ. 1234 พระองค์เสด็จสวรรคตใน ค.ศ. 1246 ซึ่งเป็นไปได้จากการถูกลอบวางยาพิษ พระชนมายุ 12 พรรษา
|-
| 7
| width="1%" | 100px
| ซาร์มีคาอิลที่ 2 อาแซน Михаил II Асен(Michael II Asen)
|  ค.ศ. 1239
| ธันวาคม ค.ศ. 1256 หรือมกราคม ค.ศ. 1257
| ค.ศ. 1246–1256
| align="left" | พระโอรสของซาร์อีวัน อาแซนที่ 2 ถูกปลงพระชนม์โดยเจ้าชายกาลีมัน พระภาดาของพระองค์
|-
| 8
| width="1%" | 100px
| ซาร์กาลีมัน อาแซนที่ 2 Калиман Асен II(Kaliman Asen II)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1256
| ค.ศ. 1256
| align="left" | ถูกปลงพระชนม์ใน ค.ศ. 1256
|-
| 9
| width="1%" | 100px
| ซาร์มิตซอ อาแซน  Мицо Асен(Mitso Asen)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1277/78
| ค.ศ. 1256–1257
| align="left" | พระชามาดาในซาร์อีวัน อาแซนที่ 2 หลบหนีไปที่จักรวรรดิไนเซียใน ค.ศ. 1257
|-
| 10
| width="1%" | 100px
| ซาร์กอนสตันตินที่ 1  Константин I (Constantine I)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1277
| ค.ศ. 1257–1277
| align="left" | บอลยาร์แห่งสโกเปีย สวรรคตในการรบกับอีวัยลอใน ค.ศ. 1277
|}
=== ยุคไร้ราชวงศ์ ===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 11
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัยลอ Ивайло(Ivaylo)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1281
| ค.ศ. 1278–1279
| align="left" | ผู้นำของการก่อกำเริบของชาวนา หนีไปอยู่กับโกลเดนฮอร์ด แต่ถูกโนไกข่านปลงพระชนม์
|}
=== ราชวงศ์อาแซน (ครั้งที่ 2) ===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 12
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน อาแซนที่ 3 Иван Асен III(Ivan Asen III)
| ค.ศ. 1259/60
| ค.ศ. 1303
| ค.ศ. 1279–1280
| align="left" | พระโอรสพระองค์โตของซาร์มิตซอ อาแซน หลบหนีไปอยู่คอนสแตนติโนเปิลพร้อมทรัพย์สมบัติ
|}
===ราชวงศ์แตร์แตร์ (ครั้งที่ 1)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 13
| width="1%" |  
| ซาร์แกออร์กีที่ 1 แตร์แตร์ Георги I Тертер(George I Terter)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1308/09
| ค.ศ. 1280–1292
| align="left" | บอลยาร์แห่งแชร์แวน หนีไปอยู่ไบแซนไทน์ ค.ศ. 1292 สวรรคตที่บัลแกเรียประมาณ ค.ศ. 1308–1309
|}
===ราชวงศ์สมีแลตส์===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 14
| width="1%" | 100px
| ซาร์สมีแลตส์ Смилец(Smilets)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1298
| ค.ศ. 1292–1298
| align="left" | บอลยาร์แห่งกอปซิส ถูกปลงพระชนม์หรือสวรรคตด้วยเหตุตามธรรมชาติใน ค.ศ. 1298
|-
| 15
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวันที่ 2 Иван II(Ivan II)
|  ค.ศ. 1290
| ก่อน ค.ศ. 1330
| ค.ศ. 1298–1299
| align="left" | พระโอรสของซาร์สมีแลตส์ ขึ้นครองราชย์เมื่อทรงพระเยาว์ สูญเสียพระราชบัลลังก์ให้กับเจ้าชายชาวมองโกล
|}
=== ราชวงศ์บอร์จีกิน ===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 16
| width="1%" | 100px
| ซาร์ชากา Чака(Chaka)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1300
| ค.ศ. 1299–1300
| align="left" | พระโอรสของโนไกข่าน ถูกถอดถอนและปลงพระชนม์ในคุก ค.ศ. 1300
|}
===ราชวงศ์แตร์แตร์ (ครั้งที่ 2)===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 17
| width="1%" | 100px
| ซาร์ตอดอร์ สแวตอสลัฟ Тодор Светослав(Theodore Svetoslav)
| คริสต์ทศวรรษที่ 1270
| ค.ศ. 1322
| ค.ศ. 1300–1322
| align="left" | พระโอรสของซาร์แกออร์กีที่ 1 แตร์แตร์ ดำรงพระชนม์ชีพวัยเยาว์ในฐานะตัวประกันที่โกลเดนฮอร์ด การปกครองของพระองค์นำไปสู่การฟื้นตัวของบัลแกเรีย สวรรคตช่วงปลาย ค.ศ. 1321 พระชนมายุประมาณ 50–55 พรรษา
|-
| 18
| width="1%" | 100px
| ซาร์แกออร์กีที่ 2 แตร์แตร์ Георги II Тертер(George II Terter)
| ไม่ทราบ
| ค.ศ. 1323
| ค.ศ. 1322–1323
| align="left" | พระโอรสของซาร์ตอดอร์ สแวตอสลัฟ สวรรคตช่วงปลาย ค.ศ. 1322/23
|}
===ราชวงศ์ชิชมัน===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 19
| width="1%" | 100px
| ซาร์มีคาอิล อาแซนที่ 3 Михаил Асен III(Michael Asen III)
| หลัง ค.ศ. 1280
| 31 กรกฎาคม 1330
| ค.ศ. 1323–1330
| align="left" | บอลยาร์แห่งวีดิน สวรรคตในยุทธการที่แวลเบิชด์ วันที่ 28 กรกฎาคม ค.ศ. 1330 ขณะที่ทำสงครามกับเซอร์เบีย
|-
| 20
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน สแตฟัน Иван Стефан(Ivan Stephen)
| ค.ศ. 1300/01
| ค.ศ. 1373 ?
| ค.ศ. 1330–1331
| align="left" | พระโอรสของซาร์มีคาอิลที่ 3 ถูกถอดถอนในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1331 และหลบหนีไปอยู่เซอร์เบีย คาดว่าสวรรคต ค.ศ. 1373
|}
===ราชวงศ์สรัตซีมีร์===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 21
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน อาแลกซันเดอร์ Иван Александър(Ivan Alexander)
| ไม่ทราบ
| 17 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1371
| ค.ศ. 1331–1371
| align="left" | บอลยาร์แห่งแห่งโลเวช สืบเชื้อสายมาจากทั้งราชวงศ์อาแซน ราชวงศ์แตรแตรและราชวงศ์ชิชมัน ยุคสมัยของพระองค์เป็นยุคทองทางวัฒนธรรมของบัลแกเรีย สวรรคตในวันที่ 17 พฤษภาคม ค.ศ. 1371 บัลแกเรียถูกแบ่งออกเป็นส่วนให้กับพระโอรสของพระองค์
|-
| 22
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน ชิชมัน Иван Шишман(Ivan Shishman)
| ค.ศ. 1350/51
| 3 มิถุนายน ค.ศ. 1395
| ค.ศ. 1371–1395
| align="left" | พระโอรสพระองค์ที่ 4 ของซาร์อีวัน อาแลกซันเดอร์
|-
| 23
| width="1%" | 100px
| ซาร์อีวัน สรัตซีมีร์ Иван Срацимир(Ivan Sratsimir)
| ค.ศ. 1324/25 โลเวช
| ค.ศ. 1397
| ค.ศ. 1356–1397
| align="left" | พระโอรสพระองค์ที่ 3 ของซาร์อีวัน อาแลกซันเดอร์ ครองราชย์ที่เมืองวีดิน
|-
| 24
| width="1%" | 100px
| ซาร์กอนสตันตินที่ 2 Константин II(Constantine II)
| ค.ศ. 1369  วีดิน
| 17 กันยายน ค.ศ. 1422  เบลเกรด
| ค.ศ. 1397–1422
| align="left" | พระโอรสของซาร์อีวัน สรัตซีมีร์และซารีนาอันนา พระธิดาของเจ้าชายนีกอลาเอ อาเลกซันดรูแห่งวอเลเคีย พระองค์ได้รับการสถาปนาเป็นซาร์ร่วมในช่วงประมาณ ค.ศ. 1395 หรือช่วงปีก่อนหน้านั้น พระองค์ทรงสูญเสียบัลแกเรียให้กับจักรวรรดิออตโตมัน และถือได้ว่าเป็นจุดสิ้นสุดของจักรวรรดิบัลแกเรียที่ 2
|}
==ราชรัฐบัลแกเรีย==
===ราชวงศ์บัทเทินแบร์ค===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 1
| width="1%" | 100px
| เจ้าชายอาแลกซันเดอร์ที่ 1 บัทเทินแบร์ค Александър I Батенберг(Alexander I Battenberg)
| 5 เมษายน ค.ศ. 1857 เวโรนา
| 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1893กราซ
| ค.ศ. 1879–1886
| align="left" | สละราชสมบัติเนื่องจากรัสเซียกดดัน สวรรคตที่เมืองกราซ
|}
===ราชวงศ์ซัคเซิน–โคบวร์คและโกทา–โกฮารี===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 2
| width="1%" | 100px
| เจ้าชายแฟร์ดีนันต์ที่ 1 Фердинанд I(Ferdinand I)
| 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1861 เวียนนา
| 10 กันยายน ค.ศ. 1948 โคบวร์ค
| ค.ศ. 1887–1908
| align="left" | ได้รับการเลือกจากสภาแห่งชาติให้เป็นเจ้าชายแห่งบัลแกเรีย
|}
==ราชอาณาจักรบัลแกเรีย==
===ราชวงศ์ซัคเซิน–โคบวร์คและโกทา–โกฮารี===
{| width="100%" border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse;"
! bgcolor="magenta" width="5%" | ลำดับที่
! bgcolor="magenta" width="22%" colspan="2" | พระนาม
! bgcolor="magenta" width="12%" | ประสูติ
! bgcolor="magenta" width="12%" | สวรรคต
! bgcolor="magenta" width="8%" | ครองราชย์
! bgcolor="magenta" width="41%" | หมายเหตุ
|-
| 1
| width="1%" | 100px
| ซาร์แฟร์ดีนันต์ที่ 1 Фердинанд I(Ferdinand I)
| 26 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1861 เวียนนา
| 10 กันยายน ค.ศ. 1948 โคบวร์ค
| ค.ศ. 1908–1918
| align="left" | ได้เป็นซาร์เมื่อประกาศเอกราชในวันที่ 22 กันยายน ค.ศ. 1908 สละราชสมบัติวันที่ 3 ตุลาคม ค.ศ. 1918 หลังจากการพ่ายแพ้สงครามโลกครั้งที่ 1 สวรรคตวันที่ 10 กันยายน ค.ศ. 1948 ที่เมืองโคบวร์ค
|-
| 2
| width="1%" | 100px
| ซาร์บอริสที่ 3 Борѝс III(Boris III)
| 30 มกราคม ค.ศ. 1894 โซเฟีย
| 28 สิงหาคม ค.ศ. 1943 โซเฟีย
| ค.ศ. 1918–1943
| align="left" | สวรรคตหลังจากกลับมาจากการเสด็จเยือนเยอรมนีในวันที่ 28 สิงหาคม ค.ศ. 1943
|-
| 3
| width="1%" | 100px
| ซาร์ซีแมออนที่ 2 Симеон II(Simeon II)
| 16 มิถุนายน ค.ศ. 1937 โซเฟีย
| –
| ค.ศ. 1943–1946
| align="left" | เป็นพระเจ้าซาร์เมื่อมีพระชนมายุ 6 พรรษา หลังจากที่พระบิดาสวรรคต ระบอบราชาธิปไตยถูกผู้นิยมลัทธิคอมมิวนิสต์ล้มล้าง และเคยดำรงตำแหน่งเป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ 48 ของบัลแกเรีย ระหว่างวันที่ 24 กรกฎาคม ค.ศ. 2001 – 17 สิงหาคม ค.ศ. 2005
|}
==ดูเพิ่ม==
รายพระนามคู่อภิเษกสมรสในพระมหากษัตริย์แห่งบัลแกเรีย
ประวัติศาสตร์บัลแกเรีย
==อ้างอิง==
===เชิงอรรถ===
===บรรณานุกรม===
บ
 
ราชอาณาจักรบัลแกเรีย