ออกซิเจน

ออกซิเจน (Oxygen) เป็นธาตุในตารางธาตุที่มีสัญลักษณ์ O และเลขอะตอม 8 ธาตุนี้พบมาก ทั้งบนโลกและทั่วทั้งจักรวาล โมเลกุลออกซิเจน (O2 หรือที่มักเรียกว่า free oxygen) บนโลกมีความไม่เสถียรทางเทอร์โมไดนามิกส์จึงเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชันกับธาตุอื่น ๆ ได้ง่าย ออกซิเจนเกิดขึ้นครั้งแรกในโลกจากการสังเคราะห์ด้วยแสงของแบคทีเรียและพืช
== ประวัติ ==
=== การทดลองในยุคแรก ===
ในช่วงปลายศตวรรษที่ 17 โรเบิร์ต บอยล์ ได้พิสูจน์ว่าออกซิเจนเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับการเผาไหม้ โดยนักเคมีชาวอังกฤษ จอห์น มาร์โยว์ (1541–1679) ได้ปรับปรุงการทดลองนี้โดยผลการทดลองพบว่า ไฟต้องการอากาศเพียงบางส่วนเท่านั้น ซึ่งเรียกว่า ไนโตรออเรียส (nitroaereus)ซึ่งในการทดลองหนึ่ง เขาพบว่าออกซิเจนแทรกเข้าไปในภาชนะปิดบนน้ำ ที่มีหนูและเทียนไขอยู่ในภาชนะดังกล่าว ทำให้ระดับน้ำสูงขึ้น และแทนที่ 1 ใน 4 ของปริมาตรอากาศก่อนดับเทียน ซึ่งจากการทดลองดังกล่าว สันนิษฐานได้ว่า ไนโตรออเรียสถูกใช้ในกระบวนการหายใจ และการเผาไหม้
มาร์โยว์พบว่า น้ำหนักของพลวงจะเพิ่มขึ้นเมื่อให้ความร้อน และอนุมานได้ว่า ไนโตรออเรียสต้องการรวมตัวกับสารดังกล่าวซึ่งเขาคิดว่า ปอดสามารถแยกไนโตรออเรียสจากอากาศ และเข้าสู่เลือด อีกทั้งมีผลต่อความอบอุ่นของสัตว์และการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อ โดยเป็นผลจากปฏิกิริยาของไนโตรออเรียสกับสารบางชนิดในร่างกาย ซึ่งรายงานการทดลองเหล่านี้ และแนวคิดดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1668 เรื่อง "แทรคทาทุส ดูโอ" (Tractatus duo) ในหนังสือ "ดี เรสไพราติโอน" (De respiratione)
== แหล่งกำเนิด ==
ออกซิเจน เป็นส่วนประกอบที่สำคัญและมีปริมาณเป็นอันดับ 2 ในส่วนประกอบของบรรยากาศโลกคือมีประมาณ 20.947% โดยปริมาตร
== สารประกอบออกซิเจน ==
เนื่องด้วยค่าอิเล็กโตรเนกาติวิตี ของออกซิเจน จะเกิดพันธะเคมี กับธาตุอื่น ๆ ได้เกือบหมด (และนี่คือจุดเริ่มต้นของคำจำกัดความว่า ออกซิเดชัน) มีเพียงแก๊สมีสกุลเท่านั้นที่หนีรอดจากปฏิกิริยาออกซิเดชันไปได้ และออกไซด์ที่มีชื่อเสียงที่สุดก็คือ ไดไฮโดรเจนโมโนออกไซด์ หรือ น้ำ (H2O)
สารประกอบออกซิเจนกับธาตุต่างๆ
น้ำ (Water-H2O)
ไฮโดรเจนเพอร์ออกไซด์ (hydrogen peroxide-H2O2)
สนิม (iron oxide-Fe2O3)
คาร์บอนไดออกไซด์ (carbon dioxide-CO2),
แอลกอฮอล์ (alcohol-R-OH),
อัลดีไฮด์ (aldehyde-R-CHO),
กรดคาร์บอกซิลิก (carboxylic acid-R-COOH).
ซิลิเกต (SI1O1)
คลอเรต (chlorate-ClO3−),
เปอร์คลอเรต (perchlorate-ClO4−),
โครเมต (chromate-CrO42−),
ไดโครเมต (dichromate-Cr2O72−),
เปอร์แมงกาเนต (permanganate-MnO4−), and
ไนเตรต (nitrate-NO3−) เป็นออกซิไดซิ่งเอเจนต์อย่างแรง
โอโซน (Ozone-O3) เกิดขึ้นโดยการปลดปล่อยไฟฟ้าสถิตที่อยู่ในโมเลกุลของออกซิเจน 2 โมเลกุลของออกซิเจน (O2) 2 ซึ่งพบในส่วนประกอบย่อยของออกซิเจนเหลว
อีพอกไซด์ (Epoxide) เป็น อีเทอร์ ซึ่งออกซิเจนอะตอมเป็นส่วนหนึ่งของวงแหวน 3 อะตอม
สารคอปเปอร์ซัลเฟต (CUSO4)
== การใช้ ==
=== ทางการแพทย์ ===
ใช้ทางการแพทย์เมื่อผู้ป่วยมีออกซิเจนไม่เพียงพอต่อการดำรงชีวิตทำให้ต้องหยิบเครื่องช่วยหายใจมาช่วยผู้ป่วย
== ดูเพิ่ม ==
การทดสอบของวิงเคลอร์เพื่อหาออกซิเจนที่ละลายในน้ำ เป็นคำแนะนำเกี่ยวกับวิธีการตรวจสอบปริมาณออกซิเจนที่ละลายในน้ำจืด
การเผาไหม้
ออกซิเดชัน
ความหายนะของออกซิเจนในทางธรณีวิทยา
พืชออกซิเจน
เครื่องตรวจจับออกซิเจน
สารประกอบออกซิเจน
เนบิวเลียม
การสูญเสียออกซิเจนในระบบนิเวศของน้ำ
ชั้นโอโซน
== อ้างอิง ==
Los Alamos National Laboratory - Oxygen 
Nist atomic spectra database
Nuclides and Isotopes Fourteenth Edition: Chart of the Nuclides, General Electric Company, 1989
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Priestley Society, Dedicated to Joseph Priestley the man who discovered oxygen
Joseph Priestley Information Website, about the man who discovered oxygen 
Los Alamos National Laboratory - Oxygen 
WebElements.com - Oxygen
It's Elemental - Oxygen
Oxygen Toxicity
Oxygen (O2) Properties, Uses, Applications
Computational Chemistry Wiki 
ตัวออกซิไดซ์
 
ออกซิเจน
อโลหะ
น้ำ
แคลโคเจน
สารเคมีสำหรับเวชศาสตร์ฉุกเฉิน