pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
พิพิธภัณฑ์ดิน

พิพิธภัณฑ์ดิน ตั้งอยู่ที่กรมพัฒนาที่ดิน สังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ บนถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร เป็นพิพิธภัณฑ์ที่มีการจัดแสดงชุดดิน 62 ชุดในประเทศไทย วิวัฒนาการการสำรวจดิน การจัดทำอนุกรมวิธานดิน ปัญหาของดินในประเทศไทย และโครงการพระราชดำริอันเกี่ยวกับดิน เช่น โครงการแกล้งดิน การใช้หญ้าแฝกเพื่อป้องกันการกัดเซาะพังทลายของดิน นอกจากนี้ภายในพิพิธภัณฑ์ยังติดตั้งระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ให้ทำการสืบค้นข้อมูลดิน แผนที่ดิน ในพื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศไทย
== การจัดแสดง ==
การจัดแสดง จัดแบ่งเป็น 8 ส่วน ดังนี้
ประวัติกรมพัฒนาที่ดิน
แสดงหน้าตัดของดิน - มีชุดดินแสดง 300 กว่าชุดดิน (ในปี 2550 มีการปรับปรุงเพิ่มเติมเนื้อหาและการแสดงลักษณะ สีดิน โครงสร้างดิน คอลัมน์ดินแสดงการเปลี่ยนแปลงหน้าตัดดิน เป็นต้น)
การวางแผนการใช้ที่ดิน (ขณะนี้ไม่มีการจัดแสดง)
การอนุรักษ์ดินและน้ำ
การสำรวจและจำแนกดิน
การวิเคราะห์ดิน
หมอดินอาสา
การพัฒนาพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้
พิพิธภัณฑ์ดิน มีพื้นที่ 250 ตารางเมตร แต่นับเป็นการจัดแสดงนิทรรศการเกี่ยวกับดินที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งหนึ่งของเอเซีย สร้างขึ้นเมื่อ ปี พ.ศ. 2545 โดยสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ เสด็จมาเป็นองค์ประธานในพิธีเปิด เมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2549 เมื่อวันครบรอบ 43 ปีของกรมพัฒนาที่ดิน เปิดให้เข้าชม ระหว่าง 8.30-16.00 น. ไม่เก็บค่าผ่านประตู
== อ้างอิง ==
เดินดินไปดูดินที่"พิพิธภัณฑ์ดิน"  โดย ผู้จัดการออนไลน์
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์กรมพัฒนาที่ดิน 
พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติวิทยา
พิพิธภัณฑ์ในเขตจตุจักร
ดิน
แก้มลิง

โครงการแก้มลิง เป็นการบริหารจัดการน้ำตามแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เกี่ยวกับพื้นที่หน่วงน้ำ (detention basin) เพื่อแก้ปัญหาน้ำท่วม ปัจจุบันมีพื้นที่แก้มลิงขนาดใหญ่อยู่ทางฝั่งตะวันออกของกรุงเทพมหานคร เหนือท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ โดยกำหนดในผังการใช้ที่ดินเป็นพื้นที่เขียวลาย ไม่เหมาะกับการพัฒนา นอกจากนี้ยังมีแก้มลิงเล็กใหญ่กระจายอยู่ทั่วกรุงเทพมหานครกว่า 20 จุด
โครงการแก้มลิง มีแนวคิดจากการที่ลิงอมกล้วยไว้ในกระพุ้งแก้มไว้ได้คราวละมาก ๆ พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรได้มีพระราชกระแสอธิบายว่า "ลิงโดยทั่วไปถ้าเราส่งกล้วยให้ ลิงจะรีบปอกเปลือก เอาเข้าปากเคี้ยว แล้วนำไปเก็บไว้ที่แก้มก่อนลิงจะทำอย่างนี้จนกล้วยหมดหวีหรือ เต็มกระพุ้งแก้ม จากนั้นจะค่อย ๆ นำออกมาเคี้ยวและกลืนกินภายหลัง"
ในโครงการ มีการวางแผนพื้นที่แก้มลิงอย่างเป็นระบบ โดยหน่วยงานต่าง ๆ เช่น กรุงเทพมหานคร กรมชลประทาน เป็นต้น แก้มลิงมี 3 ขนาด จากใหญ่ กลาง เล็ก มีวัตถุประสงค์เพื่อการชะลอน้ำก่อนที่จะจัดการระบายออกในเวลาต่อมา สามารถเป็นได้ทั้งพื้นที่ของรัฐและเอกชน
== อ้างอิง ==
แก้มลิง  จากมูลนิธิชัยพัฒนา
Kaem Ling Project initiated by His Majesty the King  In the part of Royal Irrigation Department’s Responsibilities
แก้มลิง
แหล่งน้ำ
พื้นที่หน่วงน้ำ
ปิออตร์ ชูรอฟสกี

ปิออตร์ อันเดรเยวิช ชูรอฟสกี (Пётр Андреевич Щуровский) เป็นคีตกวี และนักดนตรีชาวรัสเซีย ที่ถูกระบุว่าเป็นผู้ประพันธ์ทำนองเพลงสรรเสริญพระบารมี
== ประวัติ ==
ชูรอฟสกี เกิดเมื่อปี ค.ศ. 1850 (พ.ศ. 2393) ในครอบครัวขุนนาง มีพี่ชายเป็นแพทย์ชื่อดัง และเป็นแพทย์ประจำตัวของอันโตน เชคอฟ นักประพันธ์ชาวรัสเซียผู้มีชื่อเสียง ใช้ชีวิตช่วงแรกอยู่ที่กรุงมอสโก และสนใจดนตรีมาตั้งแต่ยังเด็ก ต่อมาได้เข้าศึกษาที่สถาบันศิลปะแห่งกรุงมอสโกที่โด่งดัง ชูรอฟสกีโดดเด่นมากในเรื่องเปียโน หลังจบการศึกษา เขาเริ่มอาชีพด้วยการเป็นนักเปียโน แต่ก็สนใจเรื่องการเป็นหัวหน้าวงดนตรี ข้อเขียนเชิงวิจารณ์ดนตรีรวมทั้งเริ่มเขียนบทโรมานซ์และโน้ตเพลงสำหรับเปียโน
ค.ศ. 1870 (พ.ศ. 2413) เป็นหัวหน้าวงดนตรีโรงโอเปร่าเมืองคาร์คอฟ (ปัจจุบันอยู่ในประเทศยูเครน) ต่อมาได้เป็นหัวหน้าคณะดนตรีโรงละครบอลชอยที่มีชื่อเสียงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก แต่ก็ลาออกเพื่อเดินทางไปตามหัวเมืองเพื่อไปปาฐกถาเรื่องดนตรีและศิลปะการแสดง ซึ่งเขาก็ทำได้ดี
นอกจากผลงานเพลงแล้ว ชูรอฟสกีก็ยังมีข้อเขียนเกี่ยวกับดนตรีอยู่หลายชิ้น รวมถึงการแปลผลงานเขียนเกี่ยวกับดนตรี เขาได้พิมพ์หนังสือคู่มือเกี่ยวกับดนตรี รวบรวมชีวประวัตินักดนตรีที่มีชื่อเสียง และในปี ค.ศ. 1890 (พ.ศ. 2433) เขาได้รวบรวมเพลงชาติต่างๆ และจัดพิมพ์เป็นหนังสือ ซึ่งในจำนวนนี้ก็รวมถึงเพลงสรรเสริญพระบารมีของไทยรวมอยู่ด้วย
แต่งานประพันธ์เพลงของเขาไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลายเท่ากับงานด้านอื่น ๆ  เหตุผลส่วนหนึ่งอาจจะเป็นเพราะเขาเป็นคนที่สุภาพ ถ่อมตัว และเก็บตัวอย่างมาก ตอนหลังเขากลับมาจับงานประพันธ์เพลงอีก แต่ก็ไม่เคยได้รับการตีพิมพ์  ตอนที่เขายังมีชีวิตอยู่ บทละครอุปรากรสำคัญของเขา 2 เรื่อง คือ "บอกดาน คเมลนิตสกี้" และ "สมิธ วาคูล่า" ก็ยังไม่ได้รับการตีพิมพ์
งานของเขาหลายชิ้นชี้ว่า ชูรอฟสกีสนใจประเทศแถบตะวันออก และเขาเคยเดินทางมาท่องเที่ยวแล้วหลายครั้ง แต่ไม่มีหลักฐานที่ระบุว่าเขาเคยเดินทางมายังประเทศไทย
ในส่วนที่เกี่ยวกับการประพันธ์ท่วงทำนองเพลงสรรเสริญพระบารมี มีระบุไว้ว่า เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสดับเสียงดนตรีเป็นครั้งแรก ก็ทรงพอพระทัย จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1892 (พ.ศ. 2435) ได้พระราชทานกล่องยานัตถุ์ทำด้วยเงินสลักพระปรมาภิไธยให้แก่ผู้ประพันธ์
ปิออตร์ ชูรอฟสกี เสียชีวิตเมื่อปี ค.ศ. 1908
== อ้างอิง ==
คีตกวีชาวรัสเซีย
บุคคลจากมอสโก
โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เป็นโครงการที่ดำเนินการโดยไม่แสวงผลกำไรในประเทศไทย ก่อตั้งโดยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ปัจจุบันอยู่ภายใต้การประสานงานดูแลของสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.)
== จำนวนโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ==
ปัจจุบันมีโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ จำนวน 4,810 โครงการ จังหวัดที่มีจำนวนโครงการมากที่สุดคือ จังหวัดเชียงใหม่ 626 โครงการ และจังหวัดที่มีจำนวนโครงการน้อยที่สุดคือ จังหวัดนนทบุรี 2 โครงการ
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #white; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width=90%
|- style="background:#cccccc"
| rowspan=2 width = 15% | ประเภทโครงการ  || colspan=5 width=65% | ภาค || rowspan=2 width=8% | รวม
|-
| bgcolor="#f6f6f6" width = 8% | เหนือ ||bgcolor="#f6f6f6" width = 8% | กลาง || bgcolor="#f6f6f6" width=8%|ตะวันออกเฉียงเหนือ ||bgcolor="#f6f6f6" width=8%|ใต้ ||bgcolor="#f6f6f6" width = 8% | ไม่ระบุ
|-
|ด้านแหล่งน้ำ || 1,289 ||515 ||877 ||654 || 1 || 3,336
|-
| ด้านการเกษตร || 43 || 40 || 28 ||28 || 0 ||  139
|-
| ด้านสิ่งแวดล้อม || 69 || 42 || 40 ||36|| 1 ||  188
|-
| ด้านส่งเสริมอาชีพ || 91 || 29  || 131 ||94 || 1 ||  346
|-
| ด้านการสาธารณสุข || 16 ||16 || 9|| 8 || 11 || 58
|-
| ด้านคมนาคม/สื่อสาร || 24 ||22  || 16 ||22 || 0 ||  84
|-
| ด้านสวัสดิการสังคม/การศึกษา || 199||79  || 57 ||63 || 4||  402
|-
| ด้านบูรณาการ || 107 ||55 || 50 ||35 || 10 ||  257
|-
| bgcolor="#cccccc" | รวม ||bgcolor="#cccccc" |1,838 ||bgcolor="#cccccc" |813 ||bgcolor="#cccccc" |1,206 ||bgcolor="#cccccc" |940 ||bgcolor="#cccccc" |28 ||bgcolor="#cccccc" | 4,810
|}
== การดำเนินงานของโครงการ ==
การดำเนินงานของโครงการฯ แบ่งได้เป็น 4 ช่วง ได้แก่ ยุคก่อกำเนิด (พ.ศ. 2494–2500), ยุคการพัฒนาเพื่อความมั่นคง (พ.ศ. 2501–23), ยุคกำเนิดองค์กรประสานงาน (พ.ศ. 2524–30), และยุคกำเนิดองค์กรเอกชน (หลัง พ.ศ. 2530) เป็นกิจกรรมที่ทำให้พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงดำเนินพระราชกรณียกิจเพื่อบำบัดทุกข์บำรุงสุขของประชาชน โดยผ่านแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง "เศรษฐกิจพอเพียง" และการสร้างสายสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ เอกชนและองค์การนอกภาครัฐ โครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริเกิดขึ้นจากการเดินทางเพื่อรับฟังความทุกข์ยากของพสกนิกร แล้วนำมาริเริ่มหาทางแก้ไขปัญหาตลอดระยะเวลาครองราชซึ่งทำให้เกิดโครงการมากมาย และนำไปสู่การต่อยอดโดยรัฐบาล และเมื่อรัฐบาลตกลงสนองพระราชดำริแล้ว ก็เป็นภาระหน้าที่ของหน่วยงานนั้น ๆ ในการรับผิดชอบต่อโครงการ
การดำเนินโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริมีองค์ประกอบของการพัฒนา และส่งเสริมอุดมการณ์ชาติ เพื่อเสริมจุดอ่อนของระบบราชการที่ขาดการประสานงาน
== ดูเพิ่ม ==
ดอยคำ
มูลนิธิชัยพัฒนา
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
มูลนิธิชัยพัฒนา 
พระปรีชาทางด้านภูมิสถาปัตยกรรมโดย ภาควิชาภูมิสถาปัตยกรรม คณะสถาปัตยกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
โครงการห้วยองคตอันเนื่องมาจากพระราชดำริ 
โครงการในพระราชดำริ 
 
แนวพระราชดำริ
รัชกาลที่ 9
เทพารักษ์

เทพารักษ์ หมายถึง เทวดาที่ดูแลรักษาที่แห่งใดแห่งหนึ่ง
ตามศาสนาพุทธ ถือว่าเทพารักษ์เป็นเทวดาชั้นจาตุมหาราชิกา บางที่อาจเรียกว่าเป็นเทวดา บางที่อาจเรียกว่าผี หากสิงสถิตอยู่หรือเป็นเจ้าของหรือเป็นใหญ่ในที่ใด ก็จะเรียกเป็น เจ้าที่, เจ้าท่า, เจ้าป่า หรือเจ้าเขา เป็นต้น
เทพารักษ์ถือเป็นเทวดาชั้นต่ำเนื่องจากมิได้อยู่เมืองฟ้า หากเป็นใหญ่ในที่ใดโดยเฉพาะก็เรียกเป็นเทพได้ และเติมคำว่า อารักษ์ ควบกันเป็น เทพารักษ์ จัดเป็นผีธรรมชาติ
เทพารักษ์ จะอาศัยอยู่ตามต้นไม้ใหญ่ เรียกว่า รุกขเทวดา ส่วนเทพารักษ์ที่อาศัยอยู่ตามบ้านเรือนจะเรียกว่า "พระภูมิ"
==อ้างอิง==
เทวดา
ผีถ้วยแก้ว

ผีถ้วยแก้ว (Ouija board, Spirit board, Talking board) เป็นการละเล่นอย่างหนึ่งที่มีอยู่ทั่วโลก โดยเชื่อว่าเป็นเพราะผีหรือวิญญาณทำนายเรื่องราวในอนาคตได้ ในประเทศแถบตะวันตก ผีถ้วยแก้ว จะเรียกว่า "วีจาบอร์ด" (Ouija board) หรือ "กระดานวิญญาณ" (Spirit board) หรือ "กระดานพูดได้" (Talking board) โดยเป็นของเล่นสำเร็จรูปที่ผลิตและวางจำหน่ายครั้งแรกเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม ค.ศ. 1890  และมีการจดสิทธิบัตรไว้เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1891 ในรูปแบบของเกมกระดาน ใช้เล่นเพื่อความเพลิดเพลิน โดยชาติแรกที่เชื่อว่า ใช้การละเล่นแบบนี้เพื่อติดต่อสื่อสารกับผี น่าจะเป็นชาวจีน โดยมีการค้นคว้าจากนักประวัติศาสตร์พบว่ามีการเล่นมาตั้งแต่ยุคราชวงศ์ซ่ง ราว ค.ศ. 1100 เรียกว่า "ฝูจี" (扶乩, 扶箕; พินอิน: fújī) โดยเป็นกิจกรรมที่มีการทำกันเป็นล่ำเป็นสัน ถึงขนาดมีตำราหรือคู่มือบันทึกไว้เลยทีเดียว ก่อนจะมาถูกห้ามในยุคราชวงศ์ชิงก่อนการปฏิวัติซินไฮ่ไม่นาน
นอกจากนี้แล้วยังมีการละเล่นคล้ายคลึงกันนี้ในอินเดียโบราณ, กรีกโบราณ, โรมัน และยุโรปยุคกลางอีกด้วย
โดยคำว่า "วีจา" (Ouija) ที่ใช้ในความหมายภาษาอังกฤษ มาจากคำว่า "oui" ในภาษาฝรั่งเศสแปลว่า "ใช่" และ "ja" ในภาษาเยอรมันที่แปลว่า "ใช่" อีกเช่นเดียวกัน
รูปแบบของผีถ้วยแก้วจะคล้ายคลึงกัน คือ เป็นกระดานที่มีตัวอักษรต่าง ๆ วรรณยุกต์ รวมถึงตัวเลข และมีตำแหน่งที่ใช้สำหรับพัก ก่อนจะอัญเชิญผีเข้ามาสิง โดยผีถ้วยแก้วของไทย จะใช้ถ้วยหรือแก้วที่ไม่ได้ระบุว่าต้องเป็นแก้วหรือถ้วยทรงใด ขนาดสูงแค่ไหน หรือมีสภาพแบบใด แต่มีข้อห้ามที่เหมือน ๆ กัน คือ ถ้วยนั้นต้องคว่ำ และระหว่างที่เล่นห้ามยกนิ้วออกเพราะจะถือว่าไม่เคารพวิญญาณหรือจะถูกวิญญาณเข้าสิงเป็นต้น บ้างก็เชื่อว่า จำนวนผู้เล่นมีได้สูงสุดสี่คน เป็นต้น  ที่คล้ายคลึงกันระหว่างผีถ้วยแก้วของไทยและตะวันตก คือ ก่อนจะเลิกเล่น วิญญาณนั้นจะเคลื่อนไปยังตัวอักษรที่แสดงว่าคำทักทาย เช่น "สวัสดี" หรือ "ลาก่อน" ด้วย  นอกจากนี้แล้วในส่วนของไทยยังมีการเล่นที่คล้ายคลึงกัน หากแต่ใช้เหรียญแทนถ้วย เรียกว่า "ผีเหรียญ" โดยเชื่อว่าใช้เหรียญใดก็ได้แต่ห้ามใช้เหรียญบาท ซึ่งมีพระบรมฉายาลักษณ์ขององค์พระมหากษัตริย์
ในทางวิทยาศาสตร์มักจะอธิบายว่า เหตุที่ถ้วยหรือแก้วเคลื่อนที่ได้เองนั้นเป็นผลมาจากสภาพจิตใจของผู้เล่น คือ จิตใต้สำนึก ซึ่งแท้จริงแล้วก็เป็นผู้เล่นนั่นเองที่เป็นผู้เคลื่อนถ้วยหรือแก้วเอง
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
ความเชื่องมงาย
การทำนายดวงชะตา
เกมกระดาน
ทฤษฎีใหม่

เกษตรทฤษฎีใหม่ เป็นแนวพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เกี่ยวกับการจัดพื้นที่ดินเพื่อการอยู่อาศัยและมีชีวิตอย่างยั่งยืน โดยมีการแบ่งพื้นที่เป็นส่วน ๆ ได้แก่ พื้นที่น้ำ พื้นที่ดินเพื่อเป็นที่นาปลูกข้าว พื้นที่ดินสำหรับปลูกพืชไร่นานาพันธุ์ และที่สำหรับอยู่อาศัยและเลี้ยงสัตว์ ในอัตราส่วน 30:30:30:10 เป็นหลักการในการบริหารจัดการที่ดินและน้ำ เพื่อการเกษตรในที่ดินขนาดเล็กให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด ดังนี้
มีการบริหารและจัดแบ่งที่ดินแปลงเล็ก ออกเป็นสัดส่วนที่ชัดเจน เพื่อประโยชน์สูงสุดของเกษตรกร
มีการคำนวณโดยหลักวิชาการ เกี่ยวกับปริมาณน้ำที่จะกักเก็บให้พอเพียง ต่อการเพาะปลูกได้ตลอดปี
มีการวางแผนที่สมบูรณ์แบบ สำหรับเกษตรกรรายย่อย 3 ขั้นตอน เพื่อให้พอเพียงสำหรับเลี้ยงตนเองและเพื่อเป็นรายได้
== พื้นที่โครงการตามแนวเกษตรทฤษฎีใหม่==
โครงการพัฒนาพื้นที่เกษตรน้ำฝน บ้านแดนสามัคคี ตำบลคุ้มเก่า อำเภอเขาวง จังหวัดกาฬสินธุ์
โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ปักธงชัย หรือ ทฤษฎีใหม่บ้านฉัตรมงคล ตำบลปักธงชัยเหนือ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา
โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ปากท่อ, โครงการพัฒนาที่ดินของมูลนิธิชัยพัฒนา ตำบลวันดาว อำเภอปากท่อ จังหวัดราชบุรี
โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่หนองหม้อ ตำบลหนองหม้อ อำเภอตาคลี จังหวัดนครสวรรค์
== อ้างอิง ==
ทฤษฎีใหม่ - New Theory  จากเครือข่ายกาญจนาภิเษก
แนวพระราชดำริ
รัชกาลที่ 9
ผีทะเล

ผีทะเล เชื่อกันว่าเป็นวิญญาณของคนที่ตายในทะเล ผีทะเลปรากฏให้เห็นในหลายลักษณะ อาจจะมาเป็นรูปลักษณ์ของคนเดินลากปลาตัวใหญ่ขึ้นมาจากทะเลในตอนกลางคืนบ้าง (ถูกปลากินตาย) หรือขึ้นมาบนเรือในยามกลางคืนขณะที่ชาวประมงออกเรือหาปลาบ้าง ผีทะเลที่ขึ้นบนเรือนี้ มักจะมาในลักษณะเป็นดวงไฟสว่างอยู่บนเสากระโดงเรือ และชาวประมงเชื่อกันว่าถ้าผีทะเลได้ไต่ขึ้นเกาะบนเสากระโดงเรือแล้ว จะทำให้เรือลำนั้นอัปปางลง
ปรากฏการณ์ผีทะเลอย่างหลังนี้ ชาวตะวันตกเรียกว่า เปลวเพลิงแห่งเซนต์เอลโม (St. Elmo's Fire) เป็นปรากฏการณ์ที่ไฟฟ้าสถิตย์ในอากาศไหลลงสู่ที่ต่ำโดยผ่านวัตถุต่าง ๆ เช่นเสากระโดงเรือ มักจะเกิดในวันที่มีพายุฝนฟ้าคะนอง
ในวรรณคดีไทยเอง ก็มีการกล่าวถึงผีทะเลเอาไว้เช่นกัน ก็คือ "นางผีเสื้อสมุทร" ในวรรณคดีเรื่อง "พระอภัยมณี" ของกวีเอกแห่งสยาม สุนทรภู่ นั่นเอง ซึ่งนางผีเสื้อสมุทรเป็นยักษ์ที่มีอิทธิฤทธิ์อำนาจมาก และเป็นใหญ่ที่สุดในบรรดาภูตผีทั้งมวลที่สิงสู่อยู่ในท้องทะเล
ในปัจจุบัน คำว่าผีทะเลยังใช้เป็นคำด่าหรือคำตำหนิได้ด้วย แต่จะออกแนวน่ารักเสียเป็นส่วนมาก เช่นผู้ชายที่เจ้าชู้ ทำรุ่มร่ามกับผู้หญิง อาจถูกด่าว่า "คนผีทะเล"
หมายความว่าคนที่หน้าตาเหมือนผีมากมาย
==อ้างอิง==
ผีไทย
ผีพราย

ผีพราย ส่วนใหญ่มีถิ่นที่อยู่อยู่ในน้ำมากกว่าบนบก เชื่อกันว่าเป็นจิตวิญญาณชนิดหนึ่งที่มีขนาดเล็กสุดตามลำดับของดวงจิตวิญญาณที่สามารถปรากฏให้รับรู้ได้ คือ พราย ภูติ ผี ปีศาจ ส่วนใหญ่มักมีที่มาจากการหมักหมมของซากพืชหรือสิ่งมีชีวิตขนาดเล็ก ๆ ดวงจิตวิญญาณนี้มักแสดงตนมีลักษณะเป็นผู้หญิงใส่เสื้อสีขาว เป็นดวงไฟเรืองแสง มักปรากฏตัวตอนเวลาหกโมงเช้า เที่ยงวัน หกโมงเย็น และเที่ยงคืน มักอยู่ในคลองหรือแม่น้ำที่มีผู้เสียชีวิตมากที่สุด เมื่อจับเหยื่อได้จะเอาร่างเหยื่อที่ไร้วิญญาณเป็นร่างของตน
ผีพรายส่วนมากจึงมักปรากฏร่างเป็นผู้หญิง นางไม้ บางทีก็จัดเข้าพวกผีพรายได้เช่นกัน เช่น พรายตะเคียน พรายตานี เป็นต้น หรือแม้แต่ผีทะเลหรือผีน้ำก็จัดเป็นพรายด้วยเช่นกัน เช่น พรายทะเล พรายน้ำ แต่ว่าพรายน้ำที่เป็นฟองผุด ๆ ขึ้นจากน้ำนั้น เป็นคนละอย่างกัน
นอกจากนี้ ในเรื่องขุนช้างขุนแผนยังปรากฏผีพรายด้วย คือโหงพราย แต่ในเรื่องขุนช้างขุนแผน คาดว่าน่าจะเป็นผีผู้ชายมากกว่า
นางพรายปีศาลทะเลเป็นพรายสีเขียว หางเป็นเงือกคล้ายปลา เป็นปีศาจหญิงที่มักล่อเหยื่อนักเดินเรือสมุทรให้หลงทาง และประสพภัยหายนะ
ผีไทย
ผีโพง

ผีโพง  เป็นผีตามความเชื่อพื้นบ้านทางภาคเหนือ ผู้ที่เป็นผีโพงเกิดจากเล่นไสยศาสตร์แล้วควบคุมวิชาในตัวเองไม่ได้  หรือปลูกว่านชนิดหนึ่ง เรียกว่าว่านผีโพง ซึ่งมีสีขาว รสฉุนร้อน เมื่อแก่จะมีธาตุปรอทลงกิน ทำให้เกิดแสงส่องสว่างแบบแมงคาเรือง
ผู้ที่เป็นผีโพง ในเวลากลางวันจะเป็นเหมือนผู้คนธรรมดา ๆ ทั่วไป แต่ตกกลางคืนจะกลายร่างเป็นผีโพง มีจุดเด่นคือ มีแสงสว่างหรือดวงไฟที่รูจมูก ออกหาของกิน ได้แก่ ของสกปรกคาว เช่น กบ, เขียด, ศพ หรือรกเด็กเกิดใหม่ เช่นเดียวกับผีกระสือ, ผีกระหัง หรือผีปอบ
โดยปกติแล้ว ผีโพงจะไม่ทำร้ายมนุษย์ แต่ถ้าหากถูกคุกคามก็จะจู่โจมทำร้ายได้เช่นกัน หากมีผู้ใดไปทำอะไรให้ผีโพงไม่พอใจ ผีโพงจะใช้ก้านกล้วยที่ตัดใบออกหมดหรือคานคาบของแม่ม่ายพุ่งข้ามหลังคาบ้านผู้นั้น ซึ่งครอบครัวของผู้ที่โดนขว้างจะพบกับภัยพิบัติต่าง ๆ นานา
ผีโพงจะตายได้ เมื่อมีผู้ไปพบปะกับผีโพงเข้าอย่างจัง และทักว่าผีโพงแท้จริงแล้วคือใคร หากผ่านพ้นมาได้หนึ่งวันแล้ว ผู้ที่เป็นผีโพงจะตาย
ผีโพงสามารถถ่ายทอดให้แก่กันได้ ด้วยพ่นน้ำลายใส่หน้าหรือมีใครไปกินน้ำลายของผีโพงเข้า 
ที่ตำบลพลับพลา อำเภอโชคชัย จังหวัดนครราชสีมา มีหมู่บ้านแห่งหนึ่งชื่อ บ้านหนองผีหลอก อยู่ห่างจากตัวอำเภอโชคชัยประมาณ 5 กิโลเมตร สภาพส่วนใหญ่เป็นไร่มันสำปะหลังและนาข้าว เหตุที่ได้ชื่อนี้เนื่องจากคำร่ำลือที่มีมาแต่อดีตนับร้อยปีว่าที่แห่งนี้ ในอดีตมีสภาพเป็นหนองน้ำพื้นที่ประมาณ 100 ไร่ ติดกับทางเกวียน ในเวลาค่ำคืนมีผีโพงและผีโป่งออกมาจับกบเขียดกินเป็นอาหารบ่อย ๆ จนไม่มีผู้ใดกล้าผ่านไปในเวลากลางคืน แต่จนปัจจุบันนี้หมู่บ้านแห่งนี้ยังมิได้มีการยกฐานะเป็นหมู่บ้านอย่างเป็นทางการ
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
บันทึกลึกลับ.. ผีโพง..ผีพราย 25 พ.ย. 2554
ผีไทย
พญาแถน

พญาแถนหรือผีฟ้าหรือผีแถนนั้น ชาวไทยมีความเชื่อว่าเป็นเทวดามากกว่าเป็นผี ผีฟ้าจึงเป็นผีที่อยู่ระดับสูงกว่าผีชนิดอื่นๆ ส่วนแถนนั้น มีความเชื่อว่าเป็นคำเรียกรวมถึงเทวดา และแถนที่ใหญ่ที่สุดคือ "แถนหลวง" ซึ่ง เชื่อว่าเป็นพระอินทร์ ผีฟ้าหรือผีแถนนั้นแต่ละพื้นที่มีการเรียกที่แตกต่างกันไป และมีความเชื่อว่าผีฟ้านั้นสามารถที่จะ ดับทุกข์เข็ญหรือทำลายล้างอุปสรรคทั้งปวงได้ และสามารถที่จะช่วยเหลือมนุษย์ที่เดือดร้อนได้ การที่มนุษย์เกิดการเจ็บป่วยนั้นเนื่องจากไปละเมิดต่อผี การละเมิดต่อบรรพบุรุษ การรักษาต้องมีการเชิญผีฟ้ามาสิงสถิตอยู่ในร่างของคนทรง เรียกว่า "ผีฟ้า นางเทียน" ในการลำผีฟ้าของชาวอีสานนั้นมีองค์ประกอบ ทั้งหมด 4 ส่วนคือ หมอลำ ผีฟ้า หมอแคน ผู้ป่วย และเครื่องคาย
หมอลำผีฟ้าจะเป็นผู้หญิงที่มีอายุหรือบางท้องถิ่นจะเป็นผู้หญิงสาวโดยเฉพาะที่จังหวัดเลย และจะต้องสืบเชื้อสายมาจากกลุ่มหมอลำผีเท่านั้น แต่ที่จริงผีฟ้าสามารถสิงได้ทั้งหญิง ชาย และเด็ก โดยไม่จำกัดอายุ หมอแคน (หมอม้า) จะต้องเป็นผู้ที่มีประสบการณ์ในการเป่าแคนมาเป็นอย่างดีเพราะในการประกอบพิธีจะต้องใช้เวลานานและต้องมีการเป่าอยู่ตลอดเวลา ส่วนผู้ป่วยนั้น จะต้องแต่งกายตามที่ได้กำหนดไว้ คือ มีผ้าไหมหรือผ้าขาวม้าพาดบ่า มีดอกมะละกอซึ่งตัดร้อยเป็นพวงทัดหู ผู้ป่วยนั้นสามารถที่จะฟ้อนรำกับหมอลำได้ และสิ่งที่สำคัญอีกอย่างคือ เครื่องคาย เป็นสิ่งที่อัญเชิญครูอาจารย์ผู้ที่ล่วงลับไปแล้วมาช่วยเหลือ รักษาผู้ป่วย
ในการรำผีฟ้านั้น จะมีความแตกต่างกันตามแต่ละท้องถิ่น เมื่อครูบาเก่าเข้าสิงร่าง ผู้ทำพิธีจะต้องสวมผ้าซิ่นทับผ้าที่สวมอยู่ (กรณีที่ผู้ป่วยเป็นชาย) หรือถ้าผู้ป่วยเป็นผู้หญิงครูบาจะสวมผ้าแพรหรือผ้าฝ้าย โดยสวมทับผ้านุ่งเดิม ซึ่งจะจัดไว้อยู่ใกล้เครื่องคาย ในการรักษาทุกคนจะต้องฟ้อนรำกันทุกคนและขึ้นอยู่กับผู้ป่วย ถ้าผู้ป่วยต้องการดูการฟ้อนรำก็จะทำหน้าที่ต่อไป แต่ถ้าไม่ต้องการครูบาก็จะนำเครื่องคายขึ้นไปเก็บบนหิ้ง และจะมาร่วมกันรับประทานอาหาร
ความเชื่อของชาวอีสานเชื่อว่าผีฟ้าสามารถที่จะกำหนดการเกิดการตายของมนุษย์ได้ การที่มนุษย์ตายไปขวัญจะออกจากร่างเพื่อไปพบบรรพชน แต่ขวัญจะไม่แตกดับเหมือนร่าง เป็นเพียงการจากไปของร่างแต่วิญญาณยังคงอยู่กับผู้มีชีวิต สาเหตุที่มีการฟ้อนรำกันนั้น ก็เพื่อเป็นการทำให้คนไข้มีพลังจิตในการต่อสู้กับการเจ็บป่วย มีอารมณ์ผ่อนคลาย ความตึงเครียด จิตใจปลอดโปร่ง ไร้วิตกกังวล และสร้างจิตสำนึกด้านความกตัญญู เป็นคตินิยมของวัฒนธรรมไทย ซึ่งได้สืบทอดต่อกันมาจนกลายเป็นประเพณี จะเห็นว่าผีฟ้านั้นเป็นสิ่งที่ยึดเหนี่ยวจิตใจมนุษย์ โดยมีคติเตือนใจว่า "คนไม่เห็น ผีเห็น" *กลองกิ่งกลองศักดิ์สิทธิ์มักมีในตระกูลผีฟ้าตีเมื่อใดเสียงจะดังไปถึงพญาแถนผีหลวงจะขออะไรก็จะได้ทุกอย่างร่างทรงมักใช้ตีให้รักษาคนในบ้านเมื่อออกเดินทางเพื่อให้ผีฟ้าคุ้มครอง
== อ้างอิง ==
ผีไทย
ผีอำ

ผีอำ (sleep paralysis) ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 นิยามว่า "อาการที่ปรากฏเมื่อเวลานอนเคลิ้มไปว่ามีคนปลุกปล้ำหรือยึดคร่าให้มีอาการเหนื่อยหอบจนตื่นขึ้น." เกิดจากขณะที่กำลังจะหลับ มักจะเกิดจากภาวะง่วงเกิน อาการผีอำที่เกิดขึ้นในขณะที่กำลังจะตื่น อาจจะเกิดจากโรคลมหลับ หรืออาจจะเกิดในคนที่อดนอนหรือนอนไม่พอมาหลายวัน หรือเข้านอนผิดเวลาได้
ผีอำเป็นความเชื่อในหลายวัฒนธรรม เช่น ภูมิภาคโทโฮะกุของญี่ปุ่น มีเรื่องเล่าถึงผู้หญิงคนหนึ่งที่เมื่อนอนหลับไปแล้วถูกผีกดทับหรือจับที่ปลายขา บนเกาะนิวฟันด์แลนด์ของแคนาดา มีเรื่องเล่าว่า ผู้ที่ถูกผีอำ เพราะมีแม่มดมากดทับลำตัว รวมทั้งไทยที่เชื่อมาแต่โบราณว่า เมื่อเคลิ้มจะหลับไป จะมีความรู้สึกอึดอัดเหมือนมีใครมากดทับที่ร่างกาย ไม่สามารถขยับตัวหรือส่งเสียงใด ๆ ได้ เชื่อว่าเป็นการกระทำที่เกิดจากผี
==อาการ==
อาการผีอำมักเกิดทันทีเมื่อหมดช่วงการหลับแบบตากระตุก จะเป็นอยู่ไม่กี่นาที แล้วค่อย ๆ หายหรือหายทันที เมื่อถูกเรียก ถูกสัมผัส ถูกปลุก โดยใครก็ได้ ผู้ที่เป็นผีอำจะรู้สึกว่าตนนั้นตื่นอยู่ แต่ขยับเขยื้อนไม่ได้ ทั้งที่ตนได้พยายามขยับเขยื้อนแล้ว พยายามตะโกนเรียกให้คนช่วยแล้ว แต่ไม่มีคนได้ยิน เพราะไม่มีเสียงออกมา และเมื่อตื่นขึ้นจะจำเหตุการณ์และเล่าประสบการณ์ที่เกิดขึ้นได้ ซึ่งแท้ที่จริงแล้ว เมื่อนอนด้วยความเหนื่อยล้า ก็เกิดการประสานกันระหว่างสารเคมีกับสภาพชีวเคมีของร่างกาย เกิดอาการกดหรือค้างทำให้ขยับเขยื้อนร่างกายไม่ไหว เนื่องจากขณะที่ตื่นอยู่ สมองทำงานอยู่ แต่ร่างกายขยับเขยื้อนไม่ไหว เหมือนมีใครมาคุมร่างกายอยู่ ผู้ที่เกิดอาการนี้จึงเชื่อมโยงว่ามีผีมาจับตัว ซึ่งที่แท้คือความไม่สัมพันธ์กันระหว่างสมองกับร่างกาย ซึ่งเป็นอาการชั่วครู่เท่านั้น
ผู้ที่ถูกผีอำส่วนใหญ่จะนอนอยู่บนเตียง มีเป็นส่วนน้อยที่จะโดนอำในท่านั่งหลับบนเก้าอี้ หรือท่าที่ไม่สบายนัก และมักจะเกิดกับคนที่นอนหงายมากที่สุด ระยะเวลานานตั้งแต่ 2-3 วินาที จนถึง 10 นาที โดยจะหายไปเอง หรือไม่ก็ผู้ที่ถูกผีอำพยายามเอาชนะอาการเอง หรือมีคนมาช่วยสะกิดปลุกให้ตื่นขึ้น
โดยมีอาการหลอนทางประสาทสัมผัสเกิดร่วม ได้แก่ หลอนว่าตัวลอยหรือบินได้ หรือเหมือนกำลังออกจากร่าง หมุนเคว้ง หลอนทางสัมผัสกาย เช่น มีใครมากดทับหน้าอก หรือ มีใครมาสัมผัสตัว หรือ ดึงตัวเอาไว้กับเตียง บางทีก็รู้สึกว่าผ้าคลุมเตียงเคลื่อนไหว บางคนก็โดนเขย่าตัว หรือ มีความเจ็บปวดเกิดขึ้น หลอนทางการได้ยิน เช่น ได้ยินเสียงย่างเท้า เสียงเคาะประตู เสียงหายใจ เสียงคุย เสียงกระซิบ เสียงฮัม เสียงหึหึ หลอนทางการมองเห็น เช่น เห็นหมอกควัน หรือ ความมืดครึ้ม เห็นเป็นร่างคน สัตว์ หรืออสุรกาย บางทีก็มีการโต้ตอบทั้งทางกายหรือวาจากับสิ่งที่เห็นนั้น อย่างเป็นเรื่องเป็นราว หลอนทางการได้กลิ่น เช่น ได้กลิ่นเครื่องหอม กลิ่นเหม็นสาบ เป็นต้น
วิธีการแก้อาการผีอำ คือ การทำจิตใจให้สบาย ผ่อนคลายก่อนนอน หรืออาจใช้ยาประเภทคลายเครียดเข้าช่วย และเมื่อเกิดอาการผีอำแล้วให้นอนเฉย ๆ สักพัก อาการจะหายไปเอง
== อ้างอิง ==
ความผิดปกติของการนอนหลับ
คนึงครวญ

คนึงครวญ เป็นเพลงของวงดนตรีสุนทราภรณ์ ซึ่งประพันธ์ทำนองโดย หลวงสุขุมนัยประดิษฐ ประพันธ์คำร้องโดย แก้ว อัจฉริยะกุล ขับร้องครั้งแรกโดย เพ็ญศรี พุ่มชูศรี และได้รับการประพันธ์คำร้องเป็นภาษาอังกฤษ ชื่อเพลง My Heart's Calling You โดยสดใส วานิชวัฒนา (รองศาสตราจารย์สดใส พันธุมโกมล)
== คำร้อง ==
=== คำร้องภาษาไทย ===
คำร้อง : แก้ว อัจฉริยะกุล
: อยู่เดียวเปลี่ยวอกเอ๋ย ฉันเคยฟังเธอพร่ำ
: นั่งเคียงสดชื่นล้ำ หวานคำฉ่ำทรวงใน
อกใจให้คิดถึง คนึงถึงเธอได้
ฝากคำพร่ำกันไว้ เสียวใจให้รำพึง
: ยามนอนต้องถอนใจ หวงคู่ฤทัยตรึง
: ความรักให้ใจใฝ่ถึง ใจหวลคนึงทุกวัน
ฝากคำพร่ำรำพึง คิดถึงตรึงตรามั่น
โอ้เธออย่าลืมฉัน ทุกวันคนึงครวญ
=== คำร้องภาษาอังกฤษ ===
คำร้อง : สดใส วานิชวัฒนา
: My heart's calling you.
: For I miss you so,
: I'm lost when you're far.
: Sweetheart, don't you know.
Are you dreaming, love?
Are you feeling blue?
My heart is aching, love.
I'm longing for you.
: My heart is calling.
: My tears are falling.
: Don't leave me so alone.
: I miss your charms, my own.
My lips need your kiss.
Without you I'm blue.
My life needs your love.
My heart's calling you.
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ฟังเพลง คนึงครวญ ขับร้องโดย เพ็ญศรี พุ่มชูศรี
ฟังเพลง คนึงครวญ ขับร้องโดย กันยารัตน์ กุยสุวรรณ 
ฟังเพลง คนึงครวญ ขับร้องโดย วิภา สารกิจปรีชา
ฟังเพลง My Heart's Calling You ขับร้องโดย รัดเกล้า อามระดิษ
เพลงสุนทราภรณ์
อักษรโรโงโรโง

อักษรโรโงโรโง (ราปานูอี: rongorongo) มีจุดกำเนิดไม่แน่นอน ประชาชนบนเกาะอีสเตอร์อาจจะประดิษฐ์อักษรนี้หลังจากเห็นการเขียนของชาวสเปนที่เข้ามาถึงเกาะนี้เมื่อ พ.ศ. 2313 หรือก่อนหน้านั้น อักษรนี้ใช้มาจนถึง พ.ศ. 2403 หลังจากนั้น ความรู้เกี่ยวกับการใช้อักษรได้สูญไป ปัจจุบันชาวเกาะอีสเตอร์ใช้ภาษาสเปน และเขียนภาษาของตนด้วยอักษรละติน มิชชันนารีที่เข้ามาถึงเกาะอีสเตอร์เมื่อ พ.ศ. 2403 พยายามถอดความอักษรโรโงโรโงแต่ไม่ได้ผล
คำว่าโรโงโรโงมีความหมายในภาษาราปานุยว่าบทสวด ค้นพบจารึกที่เขียนด้วยอักษรโรโงโรโงจำนวน 29 ชิ้น เขียนไว้บนแผ่นไม้โดยใช้ฟันฉลาม เศษหิน และกระดูกนกแก้ว ซึ่งมีการจารึกอักษรรวมกันถึง 14,000 ตัว จารึกที่บันทึกถ้อยคำที่ยาวที่สุดคือ ไม้เท้าแห่งซานติอาโกทำจากไม้ยาว 1.26 เมตร มีตัวอักษร 2,300 ตัว รองลงมาคือแผ่นจารึกทาฮัว ยาว 90.0 ซม. กว้าง 11.5 ซม. มีอักษร 1,825 ตัว ต้นกำเนิดของอักษรชนิดนี้มีนักวิชาการเสนอแนวคิดไว้สามประการคือ เริ่มต้นจากชาวโพลีเนเซียที่มาตั้งรกรากบนเกาะอีสเตอร์ ซึ่งตรงกับตำนานของเกาะอีสเตอร์ ชาวเกาะอีสเตอร์คิดอักขระนี้ขึ้นมาด้วยตัวเอง
หรืออักษรนี้ประดิษฐ์ขึ้นหลังชาวยุโรปมาถึงเกาะอีสเตอร์ และชาวเกาะนำอักษรของชาวยุโรปไปดัดแปลง
อักษรนี้ค้นพบครั้งแรกโดยมิชชันนารีชาวฝรั่งเศสเมื่อ พ.ศ. 2407 ในช่วง พ.ศ. 2403 – 2413 บาทหลวงซาอุสเซนแห่งตาฮิติได้ชักชวนให้ชาวเกาะอีสเตอร์ขับร้องบทสวดโรโงโรโงให้ฟังเพื่อจะได้นำไปทำปทานุกรม แต่ก็ยังผิดพลาดอยู่มาก
==ลักษณะ==
มีสัญลักษณ์ 120 ตัว ส่วนมากเป็นรูปนก ปลา เทพเจ้า ต้นไม้ และรูปเรขาคณิตต่างๆ ใช้ในการรักษาโรค และการพยากรณ์โดยพ่อมดหมอผี ทิศทางการอ่านอักษรโรโงโรโงต่างจากอักษรอื่นคือบรรทัดแรกอยู่ล่างสุด อ่านจากซ้ายไปขวา บรรทัดที่สองให้กลับหัวจารึกก่อนแล้วอ่านจากซ้ายไปขวาทำเช่นนี้จนจบแผ่น วิธีการอ่านแบบนี้คล้ายอักษรอีทรัสกันในบางยุคและคล้ายอักษรที่พบในตีฮัวนาโกในเปรูด้วย
==ใช้เขียน==
ภาษาราปานูอี ซึ่งเป็นภาษาตระกูลโปลีนีเซีย มีผู้พูด 2,500 คน ในเกาะอีสเตอร์ของชิลี เกาะตาฮีตี และสหรัฐอเมริกา
== อ้างอิง ==
ณัฐพล เดชขจร. ตามรอยอักษรโบราณ. กทม. พีวาทิน พับบลิเคชัน. 2553. หน้า 290 - 299
รูปและการออกเสียงของอักษรโรโงโรโง-omniglot.com
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
rongorongo.org
อักษรโรโงโรโง  โดย Steven Roger Fischer & Jacques Guy  
รโรโงโรโง
ภาษาเกมัก

ภาษาเกมัก หรือ ภาษาเอมา เป็นภาษาของชนกลุ่มน้อยราว 50,000 คน ในภาคกลางตอนเหนือของเกาะติมอร์ อาศัยอยู่ในเขตเทศบาลโบโบนารูในติมอร์-เลสเต และจังหวัดนูซาเติงการาตะวันออกในอินโดนีเซีย จัดอยู่ในกลุ่มมาลาโย-โพลินีเซียตะวันออกตอนกลาง สาขาติมอร์ ใกล้เคียงกับภาษาโตโจเดเดและภาษามัมไบ เป็นภาษาประจำชาติภาษาหนึ่งของติมอร์-เลสเตนอกเหนือจากภาษาเตตุนและภาษาโปรตุเกสที่เป็นภาษาราชการ ปัจจุบัน จำนวนผู้พูดภาษานี้เริ่มลดลง
==อ้างอิง==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Kaipuleohone's collection of Robert Blust's materials include [on Kemak]
เกมัก
เกมัก