ตำบลบ้านระกาศ

บ้านระกาศ เป็นตำบลหนึ่งของอำเภอบางบ่อ จังหวัดสมุทรปราการ มีเนื้อที่ประมาณ 25 ตารางกิโลเมตรหรือ 15,625 ไร่ ภาษาท้องถิ่นคือภาษาไทยภาคกลาง ประชากรส่วนใหญ่นับถือพุทธศาสนา จำนวนหมู่บ้าน 10 หมู่บ้าน
== ชื่อตำบล ==
ชื่อ "บ้านระกาศ" นั้นมาจากการเขียนด้วยตัวสะกดแบบดั้งเดิมก่อนมีการปรับปรุงการเขียนภาษาไทยว่า "บ้านระกาด" ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นการเรียกเพี้ยนมาจากชื่อ บ้านตะกาด โดยพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ได้ให้ความหมายไว้ดังนี้
ตะกาด ๑ (น.) ที่ดินซึ่งอยู่หลังหาดชายทะเลขึ้นไป แต่มีน้ำเค็มซึมขึ้นไปถึงได้
ตะกาด ๒ (น.) ชื่อกุ้งขนาดเล็กหลายชนิดในวงศ์ Penaeidae เช่น ชนิด Metapenaeus affinis พบในบริเวณน้ำกร่อยและชายฝั่งทะเล, ชันกาด [ชัน-นะ-กาด] ตะเข็บ หรือ หัวมัน ก็เรียก
เมื่อรวมกันแล้วชื่อ บ้านระกาด หรือ บ้านตะกาด นั้น น่าจะหมายถึงพื้นที่ที่น้ำเค็มซึมขึ้นไปถึงและมีกุ้งตะกาดอยู่มาก จึงเรียกว่า "บ้านตะกาด" ซึ่งภายหลังเพี้ยนเป็น บ้านระกาด และกลายเป็น บ้านระกาศ เมื่อมีการปรับปรุงการเขียนภาษาไทยในที่สุด
== ประวัติศาสตร์ ==
ตำบลบ้านระกาศเป็นตำบลหนึ่งของอำเภอบางบ่อในจังหวัดสมุทรปราการ เป็นพื้นที่ราบลุ่ม มีลำคลองธรรมชาติไหลผ่าน มีประวัติความเป็นมาที่เก่าแก่ ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม เช่น ทำนาข้าว เลี้ยงสัตว์น้ำ ทอเสื่อกก เป็นต้น
สันนิษฐานว่า เมื่อสมัยพระเจ้าทรงธรรม โปรดเกล้าฯ ให้มีการขุดคลองสำโรงเชื่อมต่อระหว่างแม่น้ำเจ้าพระยากับแม่น้ำบางปะกง จากสำโรง (ปัจจุบันเป็นตำบลอยู่ในอำเภอพระประแดงและอำเภอเมืองสมุทรปราการ จังหวัดสมุทรปราการ) ถึงท่าสะอ้าน (ปัจจุบันเป็นตำบลหนึ่งในอำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา) ต่อมามีผู้คนเริ่มอพยพมาอาศัยตามลำคลอง โดยมาตั้งกลุ่มเครือญาติ (สกุล) ตามลำคลองเล็ก ๆ ตลอดแนวลำคลองสำโรงและบริเวณใกล้เคียง
เมื่อสมัยเสียกรุงศรีอยุธยาให้พม่าครั้งที่ 2 มีการอพยพจากอยุธยามาตั้งรกรากที่บ้านระกาศ โดยพื้นที่นี้ก็เรียกว่า "บ้านระกาด" อยู่ก่อนแล้ว ต่อมามีคนอพยพจากหลายถิ่นมาตั้งบ้านเรือนอยู่ที่บ้านระกาศ เช่น ชาวบางน้ำผึ้งพระประแดง มาอยู่ที่เกาะล่าง ใช้นามสกุล "น้ำผึ้ง" ชาวบางหญ้าแพรก มาอยู่บริเวณหมู่ที่ 6 ชาวปากลัด มาอยู่ที่บางนางเพ็ง ชาวลาวพานทอง มาอยู่ที่เกาะอินโดจีน (เปรียบเทียบกับอินโดจีนของฝรั่งเศสที่ทำงานเป็นเวลาพักเป็นเวลา) ชาวตำบลพิมพา อำเภอบางปะกง (จังหวัดฉะเชิงเทรา) ชาวจีนและชาวรามัญ (มอญ) มาอยู่เลียบคลองสำโรง บริเวณหมู่ที่ 1 และหมู่ที่ 3
=== วรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง ===
จากข้อมูลในคำประพันธ์ นิราศเมืองแกลง ของสุนทรภู่ ที่ได้บันทึกการเดินทางผ่านบ้านระกาศ ช่วงต้นสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ประมาณปี พ.ศ. 2349 ชี้ให้เห็นว่าบ้านระกาศมีมาก่อนหน้านั้นแล้วดังนี้
{|
||"ถึงหย่อมย่านบ้านระกาดต้องลงถ่อ|| ||ค่อยลอยรอเรียงลำตามน้ำไหล||
|-
||จนล่วงเข้าหัวป่าพนาลัย|| ||ล้วนเงาไม้มืดคล้ำในลำคลอง||
|-
||ระวังตัวกลัวตอคะเคียนขวาง|| ||เป็นเยี่ยงอย่างผู้เฒ่าเล่าสนอง||
|-
||ว่าผีสางสิงนางตะเคียนคะนอง|| ||ใครถูกต้องแตกตายลงหลายลำ||
|-
||พอบอกกันยังมิทันจะขาดปาก|| ||เห็นเรือจากแจวตรงหลงถลำ||
|-
||กระทบผางตอนางตะเคียนตำ|| ||ก็โคลงคว่ำล่มลงในคงคา||
|-
||พวกเรือพี่สี่คนขนสยอง|| ||ก็เลยล่องหลีกทางไปข้างขวา||
|-
||พ้นระวางนางรุกขฉายา|| ||ต่างระอาเห็นฤทธิ์ประสิทธิ์จริง||
|-
||ขอนางไม้ไพรพฤกษ์เทพารักษ์|| ||ขอฝากภัคินีน้อยแม่น้องหญิง||
|-
||ใครสามารถชาติชายจะหมายชิง|| ||ให้ตายกลิ้งลงเหมือนตอที่ตำเรือฯ"||
|}
=== เรื่องเล่าอื่น ๆ ===
อีกนัยหนึ่งจากบันทึกไว้ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวว่า หลวงพ่อปาน วัดมงคลโคธาวาส (ตำบลคลองด่าน อำเภอบางบ่อ) มักจะธุดงค์จากวัดน้อยมาทางไร่พริก ผ่านบ้านระกาศเป็นประจำทุกปี โดยมีพระผู้ติดตามประมาณ 300 รูป
มีเรื่องเล่าว่าครั้งหนึ่งหลวงพ่อปานเดินทางธุดงค์มาพักที่บ้านระกาศริมหนองพลูใหญ่ (บริเวณหมู่ที่ 7–9) ประชาชนได้ข่าวก็นำอาหารมาถวายเป็นการทำบุญ ด้วยเหตุว่าถ้วยชามที่นำมาถวายนั้นมีมาก ประชาชนจึงเถียงกันไม่รู้จบว่าเป็นของใคร หลวงพ่อท่านจึงติงว่า อย่าถกเถียงกัน แต่ประชาชนไม่ยอมเลิกเถียงกัน หลังจากนั้นท่านจึงเพียงแต่ผ่านเท่านั้นไม่พักที่แห่งนี้อีก เปลี่ยนไปพักที่หลังทุ่งบางวัว เมืองฉะเชิงเทรา และอาศัยชาวบ้านแถบนั้นแทน
มีความเข้าใจคลาดเคลื่อนว่า หลวงพ่อเป็นผู้กล่าวคำว่าร้ายกาจ เรียกว่า บ้านร้ายกาจ ก่อนจะเพี้ยนเป็น บ้านระกาศ แต่ความจริงท่านเพียงแต่ติงเรื่องการถกเถียงกันเท่านั้น
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
ตำบลบ้านระกาศตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกของอำเภอ มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงเรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบางบ่อ ตำบลเปร็ง ตำบลคลองสวน และตำบลบางพลีน้อย (อำเภอบางบ่อ)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลบางพลีน้อย (อำเภอบางบ่อ)
ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลบางพลีน้อย (อำเภอบางบ่อ) ตำบลหอมศีล (อำเภอบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา) ตำบลคลองด่าน และตำบลบางบ่อ (อำเภอบางบ่อ)
ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลบางบ่อ (อำเภอบางบ่อ)
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
ตำบลบ้านระกาศแบ่งเขตการปกครองย่อยเป็น 10 หมู่บ้าน ได้แก่
{|
||1.||หมู่ที่ 1 || บ้านปีกกา|| ||6.||หมู่ที่ 6 || บ้านคลองระกาศหรือบ้านระกาศ||
|-
||2.||หมู่ที่ 2 || บ้านบางนางเพ็ง|| ||7.||หมู่ที่ 7 || บ้านคลองระกาศ บ้านคลองบ้านระกาศ หรือบ้านเกาะบน||
|-
||3.||หมู่ที่ 3 || บ้านระกาศหรือบ้านบางนางเพ็ง|| ||8.||หมู่ที่ 8 || บ้านคลองบางกงหรือบ้านเล้าหมู||
|-
||4.||หมู่ที่ 4 || บ้านคลองใหญ่หรือบ้านวัดระกาศ|| ||9.||หมู่ที่ 9 || บ้านคลองปิ่นแก้ว||
|-
||5.||หมู่ที่ 5 || บ้านคลองระกาศ บ้านระกาศ หรือบ้านเกาะล่าง|| ||10.||หมู่ที่ 10|| บ้านคลองไทรโยค||
|}
== การคมนาคม ==
=== ทางบก ===
ถนนสายหลัก ได้แก่
ถนนเทพรัตน (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 34) และทางด่วนบูรพาวิถีด้านบน
ถนนกรุงเทพฯ-ชลบุรี (ทางหลวงพิเศษหมายเลข 7)
ถนนสีล้ง-บางพลีน้อย (ทางหลวงชนบท สป.1005)
ถนนเนื่องจำนงค์ (ซอยวัดบ้านระกาศ)
ถนน รพช. สายบ้านคลองบางกระยาง (ซอยสวนลิ้นจี่)
ถนน รพช. สายทางเข้าตลาดบางพลีน้อย
=== ทางน้ำ ===
ลำคลองสำคัญ ได้แก่
{|
||คลองพระยาศรีพิพัฒน์|| ||คลองปีกกา|| ||คลองหัวแม่ชี้|| ||คลองอ้อม|| ||คลองโคร่งคร่าง|| ||คลองชวดตาลึก||
|-
||คลองแขวงเชย|| ||คลองหม้อข้าวหม้อแกง|| ||คลองไข่นก|| ||คลองหลุมโพรง|| ||คลองเล้าหมู|| ||คลองชวดตาแอบ||
|-
||คลองชวดกวาด|| ||คลองปิ่นแก้ว|| ||คลองเล้าหมูล่าง|| ||คลองบ้านระกาศ|| ||คลองบางนางเพ็ง|| ||คลองสำโรง||
|-
||คลองไทรโยค|| ||คลองปลัดสาย|| ||คลองบางกง|| ||คลองบางคอแหลม|| ||คลองบางกระยาง|| ||คลองชวดตาน้อย||
|-
||คลองขวาง|| ||คลองชวดตาช้าง|| ||คลองตาโฮ่|| ||คลองลัดยายเต่า|| ||คลองศาลา|| ||คลองบางคา||
|-
||คลองชวดใหญ่|| ||คลองลัดตะกาด|| ||คลองสายทอง|| ||คลองควาย|| ||คลองชวดตายศ|| ||คลองลัดวัด||
|}
== สถานที่สำคัญ ==
วัดบ้านระกาศ
* สันนิษฐานว่าก่อตั้งประมาณ พ.ศ. 2320 ถือเป็นวัดเก่าวัดหนึ่ง สิ่งศักดิ์สิทธิ์ของวัดคือ
** พระประธานในโบสถ์เก่า (หลวงพ่อใหญ่)
** รูปเหมือนพระครูสมุทรธรรมคุณ (พระอธิการบุญมี ธมฺมิโก)
** หลวงพ่อพระพุทธโสธรจำลอง
วัดบางนางเพ็ง
* เดิมชื่อว่าวัดดอน ก่อนจะเปลี่ยนเป็น "วัดบางอีเพ็ง" และภายหลังจึงเปลี่ยนชื่อเป็น "วัดบางนางเพ็ง" ก่อตั้งเมื่อ พ.ศ. 2473 เป็นวัดของชาวรามัญ (มอญ) เนื่องด้วยชาวบ้านที่อยู่บริเวณวัดนี้ย้ายถิ่นฐานมาจากที่อื่น เช่น ลาดกระบัง, บางพลีใหญ่, ตำบลกิ่งแก้ว, จังหวัดปทุมธานี ซึ่งส่วนมากเป็นชาวรามัญ
โรงเรียนชุมชนบ้านระกาศ
* ตั้งอยู่หมู่ที่ 4 ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม พ.ศ. 2472 เป็นโรงเรียนประชาบาลประเภทนายอำเภอจัดตั้ง ดำรงอยู่ด้วยเงินศึกษาพลี อาศัยศาลาการเปรียญวัดบ้านระกาศเป็นสถานที่เรียนชั่วคราว ก่อนจะก่อสร้างอาคารเรียนเอกเทศขึ้นในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2480
โรงเรียนวัดบางนางเพ็ง
* ตั้งอยู่หมู่ที่ 2 ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 9 สิงหาคม พ.ศ. 2479 เดิมชื่อโรงเรียนประชาบาลตำบลบ้านระกาศ 2
โรงเรียนคลองบ้านระกาศ
* ตั้งอยู่หมู่ที่ 7 ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 1 มิถุนายน พ.ศ. 2483 เดิมชื่อว่าโรงเรียนประชาบาลคลองบ้านระกาศ 3 สร้างขึ้นโดยรับบริจาคที่ดินจากนายฉิว แป้นเหมือน ต่อมา นายวาด วัฒนานนท์ ได้บริจาคที่ดินเพิ่มเติม
โรงเรียนตลาดบางพลีน้อย
* ตั้งอยู่หมู่ที่ 1 ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 เดิมตั้งอยู่บนที่ดินของขุนเปรมพลีเขต ก่อนจะย้ายมาตั้ง ณ ที่ตั้งปัจจุบันเมื่อ พ.ศ. 2498 บนที่ดินของนางสงวน ยืนยง
สถานีอนามัย หมู่ที่ 3
สถานีอนามัย หมู่ที่ 8 (การเดินทางจะต้องอาศัยเรือเท่านั้น เนื่องจากไม่มีถนนเข้าถึง)
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ข้อมูลตำบล 
บ้านระกาศ
บ้านระกาศ
อำเภอบางบ่อ