pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
สมาคมบาลีปกรณ์

สมาคมบาลีปกรณ์ (The Pali Text Society) ก่อตั้งขึ้นมาในคริสต์ศตวรรษที่ 19 โดย ศ.ดร.ที.ดับบลิว.รีส เดวิดส์ แห่งมหาวิทยาลัยลอนดอน  เป็นสมาคมที่ก่อตั้งเพื่อค้นคว้าศึกษาและเผยแพร่คำสอนในพุทธศาสนา มีที่ตั้งอยู่ในสหราชอาณาจักร
== ประวัติ ==
เดิมทีศ.ดร.ที.ดับบลิว.รีส เดวิดส์ไปเป็นข้าหลวงอังกฤษประจำประเทศศรีลังกา ระหว่างที่อังกฤษปกครองลังกาอยู่ เขาเห็นว่าประเทศลังกามีวัฒนธรรมที่ฝังรากลึกอยู่กับพระพุทธศาสนา ถ้าจะเข้าใจวัฒนธรรมลังกาก็ต้องอ่านคำบาลีให้ได้ ในขณะเดียวกัน เขาก็สนใจเนื้อหาคำสอนของพระพุทธเจ้าในคัมภีร์ใบลานบาลีอยู่ เขาจึงตัดสินใจเรียนบาลีกับพระสงฆ์ชาวศรีลังกา แล้วรู้สึกศรัทธาใน พุทธธรรมจึงก่อตั้งสมาคมบาลีปกรณ์ขึ้นในอังกฤษ เพื่อระดมนักวิชาการมาช่วยตรวจชำระและแปลคัมภีร์ภาษาบาลีให้ชาวโลกได้อ่าน
ในปัจจุบัน สมาคมบาลีปกรณ์ได้รับการยกย่องจากนักวิชาการพระพุทธศาสนาทั่วโลกว่าผลิตตำราภาษาบาลีได้อย่างยอดเยี่ยม แม้ว่าระยะแรกจะไม่มีใครคาดคิดว่าสมาคมบาลีปกรณ์จะมาไกลขนาดนี้ได้ วารสารสมาคมบาลีปกรณ์ (Journal of the Pali Text Society) รวมทั้งเอกสารตำรับตำราต่างๆ ที่สมาคมนี้จัดพิมพ์มีการสั่งซื้อเข้าห้องสมุดต่างๆ ทั่วยุโรปเพื่อศึกษาหลักพระพุทธศาสนาและภาษาบาลี
ปัจจุบัน สมาคมบาลีปกรณ์มีสำนักงานอยู่ที่ตำบลเฮดดิงตัน (Headington) ของเมืองออกซฟอร์ด ในสหราชอาณาจักร มีดร.รูเพิร์ท เกธิน (Dr Rupert Gethin) แห่งมหาวิทยาลัยบริสตอล ประเทศอังกฤษเป็นนายกสมาคม
== หนังสือของสมาคมบาลีปกรณ์ในประเทศไทย ==
องค์กรของไทยที่สั่งหนังสือของสมาคมบาลีปกรณ์มาจำหน่ายได้แก่ มูลนิธิมหามกุฏราชวิทยาลัย หน้าวัดบวรนิเวศวิหาร  และ มหาจุฬาบรรณาคาร ข้างวัดมหาธาตุ  สำหรับรายละเอียดเกี่ยวแก่สมาคมบาลีปกรณ์นั้น ทางสมาคมได้แต่งตั้ง ดร. ปีเตอร์ สกิลลิ่ง ชาวแคนาดาซึ่งมาปักหลักอยู่ในประเทศไทยเป็นเวลา 30 กว่าปี เป็นตัวแทน
== นายกสมาคมบาลีปกรณ์ที่ผ่านมา ==
ที.ดับบลิว.รีส เดวิดส์
นางรีส เดวิดส์
นางไอ.บี.ฮอร์เนอร์
ศ.เค.อาร์.นอร์แมน
ศ.ดร.ริชาร์ด กอมบริช
ลานซ์ คัสซึน
ดร.รูเพิร์ท เกธิน
บาลีปกรณ์
ภาษาบาลี
องค์การทางศาสนาพุทธ
ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม

}}

บริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) (PTT Exploration and Production; PTTEP) หรือ ปตท.สผ. ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 20 มิถุนายน พ.ศ. 2528  โดยคณะรัฐมนตรีจึงได้มอบหมายให้การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย จัดตั้ง บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด  ขึ้นเพื่อดำเนินธุรกิจหลัก คือ สำรวจ พัฒนา และผลิตปิโตรเลียมให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อประเทศ  เสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงานให้กับประเทศ รวมทั้งลดการพึ่งพาการนำเข้าปิโตรเลียมจากต่างประเทศ
ปัจจุบัน ปตท.สผ. มี โครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม 36 โครงการ ใน 10 ประเทศ โดยอยู่ในระยะการสำรวจ 13 โครงการ และระยะการผลิต 23 โครงการ
== ผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ==
ข้อมูล ณ วันที่ 22/10/2561 
{|class="wikitable"
|-style="background:gainsboro"
| ลำดับที่ || รายชื่อผู้ถือหุ้น || จำนวนหุ้นสามัญ || สัดส่วนการถือหุ้น
|-
| 1 || บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ||2,591,860,489|| 65.29%
|-
| 2 ||   บริษัท ไทยเอ็นวีดีอาร์ จำกัด  ||346,361,052|| 8.72%
|-
| 3 || STATE STREET EUROPE LIMITED || 101,184,340|| 2.57%
|-
| 4 ||SOUTH EAST ASIA UK (TYPE C) NOMINEES LIMITED || 93,053,578|| 2.34%
|-
| 5 ||THE BANK OF NEW YORK (NOMINEES) MINITED ||48,982,205|| 1.23%
|-
|6
|สำนักงานประกันสังคม
|38,247,277
|0.96%
|}
== การลงทุนและการบริหาร ==
ปี พ.ศ. 2530 ปตท.สผ. เข้าจดทะเบียนเป็นบริษัทมหาชนในปัจจุบัน มีทุนจดทะเบียน 3,322 ล้านบาท โดยมีผู้ถือหุ้นหลัก คือ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)
== โครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม ==
ในประเทศไทย
*โครงการบงกช (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ S1 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ PTTEP 1 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ B6/27 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการอาทิตย์ (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ L22/43 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ L53/43 & L54/43 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ E5 (ร่วมทุน)
*โครงการ Contract 3 (ร่วมทุน)
*โครงการ Contract 4 (ร่วมทุน)
*โครงการ G4/43 (ร่วมทุน)
*โครงการสินภูฮ่อม (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการ B8/32 & 9A (ร่วมทุน)
*โครงการ G4/48 (ร่วมทุน)
พื้นที่พัฒนาร่วมระหว่างประเทศ
*โครงการ G 9/43 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการพัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย (ร่วมดำเนินการ)
ประเทศสาธารณรัฐแห่งสหภาพเมียนมาร์
*โครงการเมียนมาร์ M3 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการเมียนมาร์ M11 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการซอติก้า (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการยาดานา (ร่วมทุน)
*โครงการเยตากุน (ร่วมทุน)
*โครงการเมียนมาร์ MD-7 (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการเมียนมาร์ MOGE3 (ผู้ดำเนินการ)
ประเทศเวียดนาม
*โครงการเวียดนาม 9-2 (ร่วมดำเนินการ)
*โครงการเวียดนาม 16-1 (ร่วมดำเนินการ)
*โครงการเวียดนาม B&48/95 (ร่วมทุน)
*โครงการเวียดนาม 52/97 (ร่วมทุน)
ประเทศอินโดนีเซีย
*โครงการนาทูน่า ซี เอ  (ร่วมทุน)
ประเทศมาเลเซีย
*โครงการซาราวัคเอสเค 410 บี (ผู้ดำเนินการ)
ประเทศแอลจีเรีย
*โครงการแอลจีเรีย ฮาสสิ เบอร์ ราเคซ (ผู้ดำเนินการ)
*โครงการอัลจีเรีย 433a & 416b   (ร่วมทุน)
ประเทศออสเตรเลีย
*โครงการพีทีทีอีพี ออสตราเลเซีย (ผู้ดำเนินการ)
ประเทศแคนาดา
*โครงการมาเรียนา ออยล์ แซนด์ (ผู้ดำเนินการ)
ประเทศโมซัมบิก
*โครงการโมซัมบิก โวรูมา ออฟชอร์ แอเรีย วัน (ร่วมทุน)
ประเทศบราซิล
*โครงการบารารินเนียส์ เอพี 1 (ร่วมทุน)
*โครงการบราซิล บีเอ็ม อีเอส 23 (ร่วมทุน)
== ปริมาณสำรองปิโตรเลียม ==
ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วรวมทุกโครงการของ ปตท.สผ. และบริษัทย่อย  ณ  วันที่ 31 ธันวาคม 2560 คิดเป็นปริมาณ 631 ล้านบาร์เรลทียบเท่าน้ำมันดิบ
== ดูเพิ่ม ==
การรั่วไหลของน้ำมันที่มอนทารา
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์ ปตท.สผ.
บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
บริษัทของไทย
ธุรกิจปิโตรเลียมและเคมีภัณฑ์
บริษัทที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2528
หอยแครง

หอยแครง  เป็นหอยจำพวกกาบคู่ ความยาวประมาณ 6-7 เซนติเมตร
ถิ่นอาศัย: พื้นท้องทะเลชายฝั่งตื้น ๆ ที่เป็นโคลนหรือโคลนเหลว ในน่านน้ำไทยพบมากที่จังหวัดชลบุรี, เพชรบุรี, สุราษฎร์ธานี, ปัตตานี
อาหาร: พวกไดอะตอม, แพลงก์ตอนพืช และแพลงก์ตอนสัตว์บางชนิด
== ความสำคัญทางเศรษฐกิจ ==
หอยแครงเป็นหอยสองฝาอีกชนิดหนึ่งที่เป็นสัตว์เศรษฐกิจในประเทศไทย โดยเนื้อใช้รับประทานเป็นอาหารที่ให้โปรตีน นิยมนำไปปรุงด้วยการเผาหรือลวก ส่วนเปลือกใช้ทำเครื่องประดับของชำร่วย หรือ บดผสมลงในอาหารไก่ และยังทำเป็นปูน รวมถึงทำเป็นวัสดุสังเคราะห์ทดแทนกระดูกมนุษย์ได้ด้วย
กรมประมงจึงมีการส่งเสริมให้เกษตรกรเพาะเลี้ยงเป็นสัตว์เศรษฐกิจ นิยมเลี้ยงกันอยู่ที่แถบจังหวัดสมุทรสงคราม เพชรบุรี สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช ภูเก็ต สตูล และปัตตานี
== นิรุกติศาสตร์เปรียบเทียบ ==
สันนิษฐานว่าคำว่า "แครง" หรือ "คราง" นั้นมาจากภาษาชวา-มลายู ที่เรียกหอยจำพวกหอยแครงและหอยครางว่า "เกอรัง" หรือ "กรัง" (kerang, krang) จึงเพี้ยนเป็นแครงกับครางในที่สุด
== ดูเพิ่ม ==
หอยคราง
== อ้างอิง ==
วงศ์หอยแครงเปลือกโค้ง
ปศุสัตว์
เลนเนิร์ด ไคลน์รอก

ลีโอนาร์ด ไคลน์รอก (Leonard Kleinrock, Ph.D. – พ.ศ. 2477- ) นักวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์และศาสตราจารย์สาขาวิชาวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์ มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย ลอสแอนเจลิส (ยูซีแอลเอ) ผู้บุกเบิกคนสำคัญในงานด้านเครือข่ายคอมพิวเตอร์ โดยเฉพาะทางด้านทฤษฎีของเครือข่าย เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาระบบ ARPANET ของมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียฯ ด้วย
== การศึกษาและการทำงาน ==
ไคลน์รอกจบการศึกษาจากโรงเรียนที่มีชื่อเสียงโด่งดังคือ โรงเรียนมัธยมปลายวิทยาศาสตร์แห่งบรอนซ์ (Bronx High School of Science) ในนครนิวยอร์กเมื่อปี พ.ศ. 2494 ได้รับปริญญาตรีทางวิศวกรรมจากวิทยาลัยนิวยอร์ก (City College of New York) และปริญญาโทและเอกด้านวิศวกรรมจากสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ในปี พ.ศ. 2502 และ 2506 ตามลำดับ
หลังจบการศึกษาไคลน์รอกได้เข้าเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนียวิทยาเขตลอสแอนเจลิสมาตราบถึงปัจจุบัน ในระหว่างปี พ.ศ. 2534-2538 ไคลน์รอกได้ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาวิทยาศาสตร์คอมพิวเตอร์
งานสำคัญที่เป็นที่นรู้จักมากที่สุดในช่วงแรกของไคลน์รอกได้แก่ “ทฤษฎีการเข้าคิว” (Queuing Theory) ซึ่งได้มีการนำไปประยุกต์ในงานหลายสาขา เช่นพื้นฐานทางคณิตศาสตร์ของ “แพคเก็ตสวิตชิง” (Packet switching) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีพื้นฐานเบื้องหลังอินเทอร์เน็ต สิ่งที่ไคลน์รอกได้ให้ไว้แก้วงการคอมพิวเตอร์ในช่วงแรกๆ ของเขาคือวิทยานิพนธ์ปริญญาเอกปี พ.ศ. 2505 ซึ่งนำมาตีพิมพ์ในรูปของหนังสือในปี พ.ศ. 2507 ไคลน์รอกได้ตีพิมพ์หนังสือเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์โดยทั่วๆ ไปขยายจากเล่มแรกออกไปอีกหลายเล่ม
ไคลน์รอกได้รับรางวัลด้านวิชาชีพและวิชาการคอมพิวเตอร์เป็นจำนวนมาก
ชาวอเมริกันเชื้อสายยิว
นักวิทยาการคอมพิวเตอร์
วิศวกรชาวอเมริกัน
บุคคลจากเดอะบร็องซ์
ศิษย์เก่าจากสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์
บ้านหวั่งหลี

บ้านหวั่งหลี เป็นบ้านประจำตระกูลหวั่งหลี ตั้งอยู่สุดถนนเชียงใหม่ ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา เขตคลองสาน กรุงเทพมหานคร
==ประวัติ==
บ้านหวั่งหลีคาดว่าสร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2424 เดิมเป็นท่าเรือเก่า พระยาพิศาลศุภผล (ชื่น) ต้นตระกูลพิศาลบุตร ต่อมาขายให้แก่นายตันลิบบ๊วย แห่งตระกูลหวั่งหลี จนกระทั่งภายหลังบริษัทหวั่งหลี จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทของครอบครัวเข้ามาเป็นผู้บริหารดูแลบ้านหลังนี้ จึงได้ทำการบูรณะตัวบ้านใหม่ทั้งหมด ปัจจุบันบ้านหลังนี้ไม่ได้ใช้เป็นที่อยู่อาศัยแล้ว เพราะลูกหลานของตระกูลต่างแยกย้ายกันออกไปหาที่อยู่อาศัยข้างนอกกันหมด บ้านหลังนี้จึงเปิดใช้เฉพาะเพื่อประกอบพิธีสำคัญของตระกูลเท่านั้น ซึ่งมีเพียงปีละ 2-3 ครั้ง และได้รับรางวัลอาคารอนุรักษ์ดีเด่น จากสมาคมสถาปนิกสยาม ในพระบรมราชูปถัมภ์ เมื่อ พ.ศ. 2527
==สถาปัตยกรรม==
ลักษณะอาคารสร้างด้วยสถาปัตยกรรมจีน หันหน้าออกมาทางแม่น้ำเจ้าพระยา และมีลานโล่งกว้างบริเวณหน้าบ้าน ซึ่งตอนนี้ถูกปรับให้เป็นสวนขนาดย่อมช่วยเพิ่มความสวยงามสบายตาจากเดิมที่เคยเป็นเพียงแค่ลานปูนเท่านั้น สิ่งก่อสร้างภายในประกอบด้วยอาคารสำคัญสามหลัง  ตึกตรงกลางเป็นเรือนประธาน ซึ่งหันหน้าออกแม่น้ำเจ้าพระยา เรียกว่า "ศาลเจ้าแม่หมาโจ้ว" มีตึกแถวสองชั้น เพดานสูง หลังคาแบบจีน สร้างขนาบสองด้าน  ตรงกลางระหว่างอาคารเป็นลานโล่ง ใช้ประกอบพิธีกรรมของตระกูลหวั่งหลี ในวันสำคัญตามประเพณีจีน
==อ้างอิง==
==ดูเพิ่ม==
ล้ง 1919
บ้านโซวเฮงไถ่
หวั่งหลี
โบราณสถานในเขตคลองสาน
สิ่งก่อสร้างในคริสต์ทศวรรษ 1880
สถาปัตยกรรมจีนในประเทศไทย
สิ่งก่อสร้างริมแม่น้ำเจ้าพระยา
45

45 (สี่สิบห้า) เป็นจำนวนธรรมชาติที่อยู่ถัดจาก 44 (สี่สิบสี่) และอยู่ก่อนหน้า 46 (สี่สิบหก)
== คำเติมนำหน้า ==
ภาษากรีก - pentatetraconta-
ภาษาละติน - quinquatroginti-
== ความหมาย ==
45 เป็นเลขอะตอมของ โรเดียม
ซอยที่ 45 ของถนนจรัญสนิทวงศ์ มีอีกชื่อว่า ซอยวัดปฐมบุตร
== ในทางคณิตศาสตร์ ==
จำนวนเต็ม
เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์

{|
|}
เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ เป็นเรือพระที่นั่งรอง  ในกระบวนพยุหยาตราชลมารค ลักษณะเด่นคือมีโขนเรือเชิดเรียว ไม่ได้สร้างเป็นรูปสัตว์ในตำนาน แต่จำหลักและปิดทองเป็นรูปนาคจำนวนมาก จึงได้ชื่อว่า อเนกชาติภุชงค์ (อเนก หมายถึง จำนวนมาก, ชาติภุชงค์ หมายถึง เผ่าพันธุ์นาค)
== ประวัติ ==
เรือพระที่นั่งอเนกชาติภุชงค์ สร้างขึ้นใหม่ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว แล้วเสร็จในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 ก่อนหน้านี้ไม่ปรากฏชื่อเรือพระที่นั่งลำนี้ จัดเป็นเรือพระที่นั่งศรี ในลำดับชั้นรอง ใช้ในการเสด็จพระราชดำเนินลำลอง ภายหลังนำเข้ากระบวนพยุหยาตราชลมารค เรียกว่า เรือพระที่นั่งรอง
โขนเรือจำหลักปิดทองเป็นรูปนาคเล็ก ๆ จำนวนมาก ลำเรือภายนอกทาสีชมพู ท้องเรือภายในทาสีชมพู ยาว 45.50 เมตร กว้าง 3.15 เมตร ลึก 1.11 เมตร กินน้ำลึก .46 เมตร กำลัง 3.50 เมตร ใช้ฝีพาย 61 คน นายท้าย 2 คน นายเรือ 2 คน คน ถือธงท้าย 1 คน พลสัญญาณ 1 คน คนเห่ 1 คน
คนเห่ คือ พนักงานขานยาว คนถือธง เรียกว่า นักสราช เรือพระที่นั่งศรี หรือ เรียกเต็ม ๆ คือ เรือพระที่นั่งศรีสักราช
ปัจจุบันเก็บรักษาที่ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี ริมคลองบางกอกน้อย ใกล้สะพานอรุณอมรินทร์
เรือพระที่นั่ง
เฮเทโรทรอพ

เฮเทโรทรอพ (Heterotroph เป็นคำสมาสภาษากรีกมาจากคำว่า heterone แปลว่าผู้อื่น และ troph แปลว่าโภชนาการ) คือสิ่งมีชีวิตที่ต้องการอินทรียสารจากสิ่งมีชีวิตอื่นๆ เป็นแหล่งคาร์บอนเพื่อใช้ในการเจริญเติบโตและการซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ เฮเทโรทรอพ หรือเรียกกันว่าผู้บริโภคในห่วงโซ่อาหาร เป็นสิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ซึ่งตรงข้ามกับออโตทรอพที่ต้องการแค่แหล่งพลังงานหรือแหล่งคาร์บอนที่มาจากก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ หรือไบคาร์บอเนตก็สามารถสร้างอาหารเองได้ โดยไม่ต้องอาศัยสิ่งมีชีวิตอื่นเป็นอาหาร สัตว์ทุกชนิดถือว่าเป็นเฮเทโรทรอพ เช่นเดียวกันกับสิ่งมีชีวิตจำพวกเห็ดราหรือฟังไจ รวมถึงแบคทีเรียหลายสายพันธุ์ และยังมีพืชประเภทกาฝากบางชนิดที่กลายไปเป็นเฮเทโรทรอพบางส่วน หรือเฮเทโรทรอพเต็มตัวก็มี แต่ในขณะที่พืชกินเนื้อนำเหยื่อที่เป็นแมลงไปเป็นแหล่งไนโตรเจนของพวกมัน แต่พืชจำพวกนี้ก็ยังถือว่าเป็นออโตทรอพ
สิ่งมีชีวิตจำพวกเฮเทโรทรอพนั้นไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ดังที่กล่าวข้างต้น นั่นคือ ความไม่สามารถในการสังเคราะห์อินทรียสารที่มีคาร์บอนเป็นองค์ประกอบหลักจากแหล่งอนินทรียสารในสิ่งแวดล้อมได้ (ดังเช่นการที่สัตว์ไม่สามารถสังเคราะห์แสงได้ ต่างจากพืชที่สามารถทำได้) และจึงต้องอาศัยแหล่งอาหารที่มาจากสิ่งมีชีวิตอื่นๆ ทั้งออโตทรอพ และเฮเทโรทรอพ
การที่จะกำหนดว่าสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์ใดที่อยู่ในจำพวกเฮเทโรทรอพ สิ่งมีชีวิตสายพันธุ์นั้นจะต้องอาศัยคาร์บอนมาจากอินทรียสารหรือสิ่งชีวิตอื่น แม้ว่าสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์นั้นจะอาศัยไนโตรเจนมาจากอินทรียสารหรือสิ่งมีชีวิตอื่น แต่ยังคงอาศัยคาร์บอนจากอนินทรียสาร ก็ยังถือว่าสายพันธุ์นั้นเป็นออโตทรอพ ถ้าสิ่งมีชีวิตสายพันธุ์ใดๆ อาศัยคาร์บอนจากอินทรียสารหรือสิ่งมีชีวิตอื่น จะสามารถแบ่งเฮเทโรทรอพย่อยลงมาตามแหล่งพลังงานของแต่ละสายพันธุ์ได้อีก 2 ประเภทคือ:
โฟโตเฮเทโรทรอพ (Photoheterotroph) : อาศัยพลังงานจากแสง
คีโมเฮเทโรทรอพ (Chemoheterotroph) : อาศัยพลังงานจากการออกซิเดชันของอนินทรียสาร (เช่นการอาศัยเกลือแร่ และวิตามิน ในการบำรุงร่างกายของมนุษย์นั่นเอง)
โดยสรุปคือ เฮเทโรทรอพคือบรรดาสิ่งมีชีวิตที่สร้างอาหารเองไม่ได้ จึงต้องหาอาหารเอง ไม่ว่าจะเป็นจากการบริโภคสิ่งมีชีวิตอื่น (ซึ่งยังแบ่งได้อีกเป็นสิ่งมีชีวิตกินพืช และสิ่งมีชีวิตกินเนื้อ) หรือจากการดูดสารอาหารจากสิ่งมีชีวิตอื่น (เช่นพยาธิ และพืชกาฝาก ซึ่งถือเป็นสิ่งมีชีวิตจำพวกปรสิต) นั่นเอง
ชีววิทยา
นิเวศวิทยา
หูกระจง

หูกระจง หรือ แผ่บารมี (Terminalia ivorensis Chev.) มีถิ่นกำเนิดในป่าแอฟริกาตะวันตก แถบเส้นศูนย์สูตร ตั้งแต่ประเทศแคเมอรูนไปจนถึงประเทศเซียร์ราลีโอน เป็นพืชเศรษฐกิจ มีการปลูกเพื่อใช้เนื้อไม้ ในแถบถิ่นกำเนิด เป็นไม้ที่มีการเจริญเติบโตเร็ว และมีอายุยืน
== ลักษณะ ==
เป็นไม้ที่มีทรงพุ่มสวยงามแตกกิ่งเป็นชั้น ๆ แต่ละชั้นห่างกันประมาณ 50-100 ซม. แม้หูกระจงเป็นไม้ผลัดใบแต่จะผลัดใบน้อยกว่าหูกวาง โดยปกติเป็นไม้ที่ชอบน้ำเมื่อนำไปปลูกในกระถางหรือลงดินแล้วรดน้ำให้ชุ่ม และสม่ำเสมอใบแทบจะไม่ร่วงเลย และที่ตั้งชื่อว่า หูกระจงเป็นเพราะลักษณะใบคล้ายกับหูกวาง แต่ใบหูกระจงจะมีขนาดเล็กกว่า สำหรับดอกมีสีขาวคล้ายดอกกระถินณรงค์ เมล็ดหูกระจงจะคล้ายกับเมล็ดพุทรา และ ปัจจุบันการขยายพันธุ์ต้นหูกระจงนิยมใช้วิธีเพาะเมล็ดเนื่องจากเจริญเติบโตได้เร็ว และได้ทรงพุ่มที่สวยงาม
วงศ์สมอ
ไม้ประดับ
พระเจ้าฮัมมูราบี

ฮัมมูราบี (Hammurabi; ) กษัตริย์ชาวอามอไรท์องค์ที่ 6 และเป็นพระมหากษัตริย์พระองค์แรกแห่งจักรวรรดิบาบิโลน รู้จักกันดีที่สุดในด้านกฎหมายในขณะเดียวกับความเป็นผู้ยิ่งใหญ่ด้านการทหารที่ทำให้อาณาจักรบาบิโลนมีอำนาจมากที่สุดในแถบเมโสโปเตเมียโดยการเอาชนะพวกซูเมอร์และพวกอัคคาด
== พระราชประวัติ ==
ฮัมมูราบีปกครองจักรวรรดิบาบิโลนตั้งแต่ปี 1792 ก่อนคริสตกาล ในช่วงต้นของการครองราชย์บ้านเมืองค่อนข้างมีความสงบสุข ทรงทำลายและขับไล่กองทัพผู้รุกรานได้แก่ พวกอีลาไมท์และกองทัพอื่น ๆ ออกไปจากอาณาจักรได้อย่างเด็ดขาด และได้ทรงผนวกอาณาจักรลาร์ซาและอาณาจักรยามัตบาล ไว้ในอำนาจเป็นราชอาณาจักรเดียวโดยมีบาบิโลนเป็นศูนย์กลาง ความเฟื่องฟูด้านอักษรศาสตร์ที่รุ่งเรืองตามความเจริญของอาณาจักรบาบิโลนทำให้กฎหมายต่าง ๆ ของกษัตริย์ได้รับการยอมรับไปตลอดชายฝั่งทะเลเมดิเตอเรเนียน มีการค้นพบแผ่นจารึกดินเผาที่เป็นสนธิสัญญาจำนวนมากที่สอบอายุได้ว่าตรงกับสมัยของพระองค์และกษัตริย์ที่ครองราชย์ต่อมา รวมทั้งจดหมายที่มีการลงนามด้วย หนึ่งในจำนวนนั้นมีหนังสือคำสั่งให้เคลื่อนทหารจำนวน 240 นายจากอัสซีเรียและไซทัลลัม ซึ่งเป็นข้อพิสูจน์ว่าพวกอัสซีเรียเคยตกอยู่ใต้การปกครองของบาบิโลน
ฮัมมูราบีแผ่อำนาจการปกครองของจักรวรรดิบาบิโลนครั้งแรกไปทางใต้ก่อนแล้วจึงขยายขอบเขตครอบคลุมพื้นที่เกือบทั้งหมดของเมโสโปเตเมีย ชัยชนะอย่างเด็ดขาดทางการทหารเกิดขึ้นค่อนข้างล่าช้าในรัชสมัยของพระองค์ และที่สำเร็จลงได้อาจเป็นเพราะการล่มสลายของอาณาจักรแชมชิ - เอดัด
== ประมวลกฎหมายฮัมมูราบี ==

ชื่อเสียงที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของกษัตริย์ฮัมมูราบีได้แก่การประกาศใช้กฎหมายที่เรียกกันว่า ประมวลกฎหมายฮัมมูราบี (Code of Hammurabi) ที่เขียนลงบนสเตลา และติดตั้งไว้ในที่สาธารณะให้คนทั่วไปได้อ่านแม้จะมีคนรู้หนังสือไม่มากก็ตาม แผ่นสเตลานี้ถูกรื้อถอนจากการปล้นสะดมไปไว้ที่เมืองหลวงซูซาของเอลาไมท์ และถูกค้นพบเมื่อปี พ.ศ. 2444 ซึ่งปัจจุบันตั้งแสดงไว้ในพิพิธภัณฑ์ลูฟในกรุงปารีส
แม้บทลงโทษตามกฎหมายฮัมมูราบีจะดูว่าโหดเหี้ยมตามความคิดของคนสมัยใหม่ แต่การทำกฎหมายให้เป็นลายลักษณ์อักษรและพยายามใช้บังคับอย่างเป็นระบบกับทุกคน และการ “ถือว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ไว้ก่อนจนกว่าจะได้รับการพิสูจน์ว่าผิด” ที่นับเป็นวิวัฒนาการทางอารยธรรมที่สำคัญของมนุษย์ ทฤษฎีใหม่บางทฤษฎีถือว่าการนับกฎหมายฮัมมูราบีให้มีสถานะเป็นประมวลกฎหมายอย่างปัจจุบันนั้นไม่ถูกต้องนัก เพราะความจริงน่าจะนับได้เพียงการเป็นอนุสรณ์ยกย่องว่ากษัตริย์ฮัมมูราบีเป็น “ตัวอย่างกษัตริย์ที่ทรงไว้ซึ่งความยุติธรรม” เท่านั้นเพราะในชีวิตของคนย่อมมีความผิดอย่างอื่นที่ไม่ใช่การลักขโมย
นอกจากกฎหมายแล้ว ฮัมมูราบียังได้ทรงทำให้บาบิโลนเป็นสถานที่สวยงามขึ้นโดยการปรับปรุงระบบชลประทาน ต่อมาในภายหลังจักรวรรดิบาบิโลนล่มสลายลงโดยผู้ปกครองที่สืบต่ออำนาจจากกษัตริย์ฮัมมูราบีได้รับแรงกดดันทางอำนาจจากพวกฮิตไตท์ที่นำโดยกษัตริย์มิวซิลิสที่ 1 แต่โดยความเป็นจริงบาบิโลนถูกครอบครองโดยพวกแคสไซต์ที่นำโดยกษัตริย์อคุมคัครีน ซึ่งได้ปกครองบาบิโลนต่อมาอีก 400 ปีโดยที่ยังยอมรับและใช้ประมวลกฎหมายฮัมมูราบีสืบต่อมา
==อ้างอิง==
===หมายเหตุ===
===อ้างอิง===
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
A Closer Look at the Code of Hammurabi (Louvre museum)
บุคคลในศตวรรษที่ 18 ก่อนคริสตกาล
ฮัมมูราบี
กษัตริย์
นิติศาสตร์
กฎหมาย
มหาราช
ซาอิ

ซาอิ ชื่อตัวละครการ์ตูน สามารถหมายถึง
ซาอิ (นินจาคาถาโอ้โฮเฮะ)  (サイ) นินจาจากหมู่บ้านโคโนฮะ เข้าร่วมกลุ่มกับนารูโตะในภารกิจตามตัวซาสึเกะ
ฟุจิวะระ โนะ ซาอิ (藤原佐為) วิญญาณฮงอินโบ นักเล่นโกะในสมัยโบราณที่มาอยู่ร่วมกับฮิคารุ
== ดูเพิ่ม ==
ไซ
ปีเตอร์ สกิลลิง

ดร. ปีเตอร์ สกิลลิง (Peter Skilling) เป็นนักปราชญ์พระพุทธศาสนาชาวแคนาดาที่มาปักหลักอยู่ในประเทศไทยไม่น้อยกว่า 30 ปี  เป็นผู้ชำนาญทั้งพระไตรปิฎกภาษาบาลี, สันสกฤตและทิเบต  เชี่ยวชาญทั้งภาษาอังกฤษ ฝรั่งเศสและเยอรมัน
== การศึกษา==
ดร. ปีเตอร์ สกิลลิง สำเร็จปริญญาเอกด้านบูรพคดีศึกษา จากมหาวิทยาลัยปารีส ประเทศฝรั่งเศส โดยเขียนวิทยานิพนธ์ออกมาได้คะแนนระดับดีมาก
== เกียรติคุณ ==
บทความของ ดร. ปีเตอร์ เป็นที่นิยมอ่านกันอย่างแพร่หลาย ในเวลาเดียวกัน ดร. ปีเตอร์ ยังได้รับเชิญไปบรรยายที่สถาบันการศึกษาชั้นนำของโลกหลายแห่ง อาทิ มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด มหาวิทยาลัยปารีส มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด มหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ บทความของท่านมีตีพิมพ์แพร่หลายในวารสารพระพุทธศาสนาชั้นนำของโลก อาทิ Journal of the Pali Text Society, Journal of the American Oriental Society, Bulletin of the School of Oriental and African Studies, Buddhist Studies Review, Indo-Iranian Journal, etc. ดร. ปีเตอร์ เป็นนักวิชาการไม่กี่คนในโลกที่ชำนาญด้าน พระพุทธศาสนาในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
== ตำแหน่งหน้าที่การงานในปัจจุบัน ==
ดร. ปีเตอร์ เคยเป็นนักวิจัยสมาคมบาลีปกรณ์ เคยบวชเป็นพระที่วัดเบญจมบพิตรดุสิตวนาราม มีผลงานการนำเสนอบทความวิจัย ณ สถาบันการศึกษาชั้นนำของโลกต่างๆ ไม่น้อยกว่า 300 ชิ้น ปัจจุบัน
เป็นนักวิจัยสถาบันวิจัยภาษาบาลีลุมพินี (Lumbini Research Institute) ประเทศเนปาล
เป็นตัวแทน สมาคมบาลีปกรณ์ ในประเทศไทย
เป็นผู้ก่อตั้ง โครงการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานเก่าในประเทศไทย (Project for the Fragile Palmleafs Manuscripts Preservation)
เป็นอาจารย์พิเศษ บรรยายพระพุทธศาสนาแบบทิเบต ที่ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
เป็นนักวิจัยประจำสถาบันวิจัยตะวันออกไกลของฝรั่งเศส(l'École française d'Extrême-Orient) ประเทศฝรั่งเศส
== ที่พักอาศัย ==
ปัจจุบัน มีบ้านพักอยู่ในประเทศไทยอย่างถาวร ที่จังหวัดนนทบุรี
ชาวแคนาดา
ผู้เชี่ยวชาญด้านศาสนาพุทธ
บุคคลจากมหาวิทยาลัยปารีส
บุคคลจากมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์
บุคคลจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด
ปฏิจจสมุปบาท

ปฏิจจสมุปบาท (/ปะติดจะสะหฺมุบบาด/) (Paṭiccasamuppāda ปฏิจฺจสมุปฺปาท; प्रतित्यसमुद्पाद ปฺรติตฺยสมุทฺปาท) เป็นชื่อพระธรรมหัวข้อหนึ่งในศาสนาพุทธ เรียกอีกอย่างว่า อิทัปปัจจยตา หรือ ปัจจยาการ เป็นหลักธรรมที่อธิบายถึงการเกิดขึ้นพร้อมแห่งธรรมทั้งหลายเพราะอาศัยกัน, การที่สิ่งทั้งหลายอาศัยกันจึงเกิดมีขึ้น เช่น ทุกข์เกิดขึ้นเพราะมีปัจจัย 12 เรื่องเกิดขึ้นสืบ ๆ เนื่องกันมาตามลำดับดังนี้ คือ
เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารทั้งหลายจึงมี
เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี
เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย นามรูปจึงมี
เพราะนามรูปเป็นปัจจัย สฬายตนะจึงมี
เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย ผัสสะจึงมี
เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงมี
เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี
เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี
เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี
เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
เพราะชาติเป็นปัจจัย ชรามรณะจึงมี
ความโศก ความคร่ำครวญ ทุกข์ โทมนัส และความคับแค้นใจ ก็มีพร้อม ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งปวงนี้ จึงมี
การเทศนาปฏิจจสมุปบาท ดังแสดงไปแล้วข้างต้น เรียกว่า อนุโลมเทศนา
หากแสดงย้อนกลับจากปลายมาหาต้น จากผลไปหาเหตุปัจจัย เช่น ชรามรณะเป็นต้น มีเพราะชาติเป็นปัจจัย ชาติมีเพราะภพเป็นปัจจัย ฯลฯ สังขารมีเพราะอวิชชาเป็นปัจจัย ดังนี้ เรียกว่า ปฏิโลมเทศนา
== ลำดับแห่งปฏิจจสมุปบาทฝ่ายดับทุกข์ ==
ความทุกข์ จะดับไปได้เพราะ ชาติ (การเกิดอัตตา"ตัวตน"คิดว่าตนเป็นอะไรอยู่) ดับ
ชาติ จะดับไปได้เพราะ ภพ (การมีภาระหน้าที่และภาวะทางใจ) ดับ
ภพ จะดับไปได้เพราะ อุปาทาน (ความยึดติดในสิ่งต่าง ๆ) ดับ
อุปาทาน จะดับไปได้เพราะ ตัณหา (ความอยาก) ดับ
ตัณหา จะดับไปได้เพราะ เวทนา (ความรู้สึกทุกข์หรือสุขหรือเฉยๆ) ดับ
เวทนา จะดับไปได้เพราะ ผัสสะ (การสัมผัส) ดับ
ผัสสะ จะดับไปได้เพราะ สฬายตนะ (อายตนะใน๖+นอก๖) ดับ
สฬายตนะ จะดับไปได้เพราะ นามรูป (รูปขันธ์) ดับ
นามรูป จะดับไปได้เพราะ วิญญาณ (วิญญาณขันธ์) ดับ
วิญญาณ จะดับไปได้เพราะ สังขาร (อารมณ์ปรุงแต่งวิญญาณ-เจตสิก) ดับ
สังขาร จะดับไปได้เพราะ อวิชชา (ความไม่รู้อย่างแจ่มแจ้ง) ดับ
== สมุทยวาร-นิโรธวาร ==
การแสดงหลักปฏิจจสมุปบาท เป็นการแสดงให้เห็น ความเกิดขึ้นแห่งธรรมต่างๆ โดยอาศัยปัจจัยสืบทอดกันไปอย่างนี้ เป็น สมุทยวาร คือฝ่ายสมุทัย ใช้เป็นคำอธิบาย อริยสัจข้อที่สอง (สมุทัยสัจจ์) คือ แสดงให้เห็นความเกิดขึ้นแห่งทุกข์
ปฏิจสมุปบาทที่แสดงแบบนี้เรียกว่า อนุโลมปฏิจจสมุปบาท
(ดังแสดงสองตัวอย่างที่ผ่านไป เป็น อนุโลมเทศนา และ ปฏิโลมเทศนา ของอนุโลมปฏิจจสมุปบาท ตามลำดับ)
การแสดงตรงกันข้ามกับข้างต้นนี้ เรียกว่า นิโรธวาร คือฝ่ายนิโรธ ใช้เป็นคำอธิบาย อริยสัจข้อที่สาม (นิโรธสัจจ์) เรียกว่า ปฏิโลมปฏิจจสมุปบาท แสดงให้เห็นความดับไปแห่งทุกข์ ด้วยอาศัยความดับไปแห่งปัจจัยทั้งหลาย สืบทอดกันไป เช่น
เพราะอวิชชาสำรอกดับไปไม่เหลือสังขารจึงดับ เพราะสังขารดับวิญญาณจึงดับ ฯลฯ เพราะชาติ ดับชรามรณะ (จึงดับ) ความโศก ความคร่ำครวญ ทุกข์ โทมนัส ความคับแค้นใจ ก็ดับ
ดังนี้เรียกว่า อนุโลมเทศนา ของ ปฏิโลมปฏิจจสมุปบาท
ส่วนปฏิโลมเทศนา ของ ปฏิโลมปฏิจจสมุปบาท ก็พึงแสดงย้อนว่า ชรามรณะเป็นต้น ดับเพราะชาติดับ ชาติดับเพราะภพดับ ฯลฯ สังขารดับเพราะอวิชชาดับ
== อ้างอิง ==
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์".
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลธรรม".
มหานิทานสูตร พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๐
ปัจจัยสูตร พระไตรปิฎก เล่มที่ ๑๖
พุทธทาสภิกขุ. "ตัวกู-ของกู ฉบับย่อความ ".
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ปฏิจสมุปบาท
หลักธรรมของศาสนาพุทธ
คำศัพท์ศาสนาพุทธ
อริยสัจ 4

อริยสัจ หรือ จตุราริยสัจ หรืออริยสัจ 4 เป็นหลักคำสอนหนึ่งของพระโคตมพุทธเจ้า แปลว่า ความจริงอันประเสริฐ ความจริงของพระอริยบุคคล หรือความจริงที่ทำให้ผู้เข้าถึงกลายเป็นอริยะ มีอยู่สี่ประการ คือ
ทุกข์ คือ สภาพที่ทนได้ยาก ภาวะที่ทนอยู่ในสภาพเดิมไม่ได้ สภาพที่บีบคั้น ได้แก่ ชาติ (การเกิด) ชรา (การแก่ การเก่า) มรณะ (การตาย การสลายไป การสูญสิ้น) การประสบกับสิ่งอันไม่เป็นที่รัก การพลัดพรากจากสิ่งอันเป็นที่รัก การปรารถนาสิ่งใดแล้วไม่สมหวังในสิ่งนั้น กล่าวโดยย่อ ทุกข์ก็คืออุปาทานขันธ์ หรือขันธ์ 5
สมุทัย คือ สาเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ ได้แก่ ตัณหา 3 คือ กามตัณหา-ความทะยานอยากในกาม ความอยากได้ทางกามารมณ์, ภวตัณหา-ความทะยานอยากในภพ ความอยากเป็นโน่นเป็นนี่ ความอยากที่ประกอบด้วยภวทิฏฐิหรือสัสสตทิฏฐิ และ วิภวตัณหา-ความทะยานอยากในความปราศจากภพ ความอยากไม่เป็นโน่นเป็นนี่ ความอยากที่ประกอบด้วยวิภวทิฏฐิหรืออุจเฉททิฏฐิ
นิโรธ คือ ความดับทุกข์ ( ก็ข้อนี้แลเป็นความดับทุกข์ ) ( ความดับโดยสิ้นกำหนัด โดยไม่เหลือแห่งตัณหานั้นนั่นแหละใด )  จาโค ความสละตัณหานั้น , ปะฏินิสสัคโค   ความวางตัณหานั้น ,  มุตติ  การปล่อยตัณหานั้น , อะนาละโย  ความไม่พัวพันแห่งตัณหานั้น 
มรรค คือ แนวปฏิบัติที่นำไปสู่นิโรธหรือนำไปถึงความดับทุกข์ ความดับโดยสิ้นกำหนัด โดยไม่เหลือแห่งตัณหา มีองค์ประกอบอยู่แปดประการ คือ 1. สัมมาทิฐิ ความเห็นชอบ 2. สัมมาสังกัปปะ ความดำริชอบ 3. สัมมาวาจา เจรจาชอบ 4. สัมมากัมมันตะ กระทำชอบ 5. สัมมาอาชีวะ เลี้ยงชีพชอบ 6. สัมมาวายามะ พยายามชอบ 7. สัมมาสติ ระลึกชอบ  8. สัมมาสมาธิ ตั้งใจชอบ ซึ่งรวมเรียกอีกชื่อหนึ่งได้ว่า "มัชฌิมาปฏิปทา" หรือทางสายกลาง
มรรคมีองค์แปดนี้สรุปลงในไตรสิกขา ได้ดังนี้ 1. อธิสีลสิกขา ได้แก่ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ และสัมมาอาชีวะ 2. อธิจิตสิกขา ได้แก่ สัมมาวายามะ สัมมาสติ และสัมมาสมาธิ 3. อธิปัญญาสิกขา ได้แก่ สัมมาทิฏฐิ และสัมมาสังกัปปะ
== กิจในอริยสัจ 4 ==
กิจในอริยสัจ คือสิ่งที่ต้องทำต่ออริยสัจ 4 แต่ละข้อ ได้แก่
ปริญญา - ทุกข์ ควรรู้ คือการทำความเข้าใจปัญหาหรือสภาวะที่เป็นทุกข์อย่างตรงไปตรงมาตามความเป็นจริง เป็นการเผชิญหน้ากับปัญหา
ปหานะ - สมุทัย ควรละ คือการกำจัดสาเหตุที่ทำให้เกิดทุกข์ เป็นการแก้ปัญหาที่เหตุต้นตอ
สัจฉิกิริยา - นิโรธ ควรทำให้แจ้ง คือการเข้าถึงภาวะดับทุกข์ หมายถึงภาวะที่ไร้ปัญหาซึ่งเป็นจุดมุ่งหมาย
ภาวนา - มรรค ควรเจริญ คือการฝึกอบรมปฏิบัติตามทางเพื่อให้ถึงความดับแห่งทุกข์ หมายถึงวิธีการหรือทางที่จะนำไปสู่จุดหมาย
กิจทั้งสี่นี้จะต้องปฏิบัติให้ตรงกับมรรคแต่ละข้อให้ถูกต้อง การรู้จักกิจในอริยสัจนี้เรียกว่ากิจญาณ
กิจญาณเป็นส่วนหนึ่งของญาณ 3 หรือญาณทัสสนะ (สัจญาณ, กิจญาณ, กตญาณ) ซึ่งหมายถึงการหยั่งรู้ครบสามรอบ ญาณทั้งสามเมื่อเข้าคู่กับกิจในอริยสัจทั้งสี่จึงได้เป็นญาณทัสนะมีอาการ 12 ดังนี้
สัจญาณ หยั่งรู้ความจริงสี่ประการว่า
# นี่คือทุกข์
# นี่คือเหตุแห่งทุกข์
# นี่คือความดับทุกข์
# นี่คือทางแห่งความดับทุกข์
กิจญาณ หยั่งรู้หน้าที่ต่ออริยสัจว่า
# ทุกข์ควรรู้
# เหตุแห่งทุกข์ควรละ
# ความดับทุกข์ควรทำให้ประจักษ์แจ้ง
# ทางแห่งความดับทุกข์ควรฝึกหัดให้เจริญขึ้น
กตญาณ หยั่งรู้ว่าได้ทำกิจที่ควรทำได้เสร็จสิ้นแล้ว
# ทุกข์ได้กำหนดรู้แล้ว
# เหตุแห่งทุกข์ได้ละแล้ว
# ความดับทุกข์ได้ประจักษ์แจ้งแล้ว
# ทางแห่งความดับทุกข์ได้ปฏิบัติแล้ว
== อ้างอิง ==
ราชบัณฑิตยสถาน. (2548). พจนานุกรมศัพท์ศาสนาสากล ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (พิมพ์ครั้งที่ 2 แก้ไขเพิ่มเติม). กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ์. หน้า 65-66.
พระธรรมปิฎก (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). "พุทธธรรม" มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 2546
 
คำศัพท์ศาสนาพุทธ