แม่น้ำโขง

แม่น้ำโขง (မဲခေါင်မြစ်; ແມ່ນ້ຳຂອງ; ទន្លេមេគង្គ; Mê Kông) มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาหิมาลัย เกิดจากการละลายของหิมะและน้ำแข็งบริเวณที่ราบสูงทิเบต ในบริเวณตอนเหนือของทิเบต ผ่านประเทศจีน ประเทศพม่า ประเทศลาว เริ่มไหลผ่านดินแดนประเทศไทยที่บริเวณสบรวก สามเหลี่ยมทองคำ อำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย และไหลไปทางทิศตะวันออก ผ่านอำเภอเชียงของ ก่อนไหลเข้าประเทศลาวที่แก่งผาได อำเภอเวียงแก่น จังหวัดเชียงราย  จึงนับเป็นจุดสุดท้ายของแม่น้ำโขงที่ผ่านดินแดนภาคเหนือของไทย รวมความยาวช่วงที่ไหลผ่านพรมแดนกั้นไทย-ลาว ที่จังหวัดเชียงราย เป็นระยะทางประมาณ 180 กิโลเมตร ก่อนที่จะไหลวกกลับเข้ามายังดินแดนไทยอีกครั้งหนึ่งที่บ้านท่าดีหมี อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย จังหวัดหนองคาย จังหวัดบึงกาฬ จังหวัดนครพนม จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ จังหวัดอุบลราชธานี เป็นพรมแดนกั้นระหว่างไทย-ลาว ผ่านดินแดนภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย รวมความยาวช่วงที่ไหลผ่านพรมแดนกั้นไทย-ลาว เป็นระยะทางประมาณ 800 กิโลเมตร แล้วเข้าสู่ประเทศกัมพูชา ที่หมู่บ้านอินนัง ทางภาคเหนือของกัมพูชา แล้วไหลผ่านจังหวัดสตึงแตรง จังหวัดกระแจะ จังหวัดกำปงจาม กรุงพนมเปญ และไหลเข้าเขตประเทศเวียดนามที่หมู่บ้านวินฮือ ไหลลงสู่ทะเลจีนใต้ มีความยาวทั้งหมด 4,909 กิโลเมตร เป็นความยาวในประเทศจีน 2,130 กิโลเมตร
ช่วงที่แม่น้ำไหลผ่านมีชื่อเรียกเป็นภาษาของไทลื้อ ซึ่งเป็นชนชาติที่อาศัยอยู่ริมแม่น้ำโขงอย่างหนาแน่นในดินแดนสิบสองปันนาว่า แม่น้ำของ คนจีนทั่วไปเรียกว่า แม่น้ำหลานชาง หรือ หลานชางเจียง  จากชื่อของอาณาจักรลาวล้านช้าง เมื่อไหลผ่านเข้าเขตประเทศพม่า และ ประเทศลาว เรียกว่า แม่น้ำของ รวมถึงคำเมืองล้านนาเรียก น้ำของ และภาษาว้าเรียก กรอง (Grong หรือ Groung) เช่นกัน ส่วนในภาษาไทยเรียกว่า แม่น้ำโขง ไหลผ่าน 6 ประเทศ คือ จีน พม่า ไทย ลาว กัมพูชา และเวียดนาม ก่อนออกสู่ทะเลจีนใต้ และเมื่อไหลผ่านเข้าเขตสิบสองปันนา ประเทศพม่า และประเทศลาว เรียกว่า แม่น้ำของ ในภาษาไทยเรียกว่า แม่น้ำโขง
ลักษณะสำคัญของแม่น้ำโขงคือ มีตลิ่งที่สูงชันมากทั้งสองฝั่ง ไหลเลี้ยวเลาะไปตามไหล่เขา กระแสน้ำจะไหลจากทางเหนือลงสู่ทางใต้ตลอดทั้งปี  ระดับน้ำในฤดูฝนกับฤดูแล้งจะมีความแตกต่างกันอย่างมาก  ความเร็วของกระแสน้ำขึ้นอยู่กับแต่ละฤดูกาล  ดินในแม่น้ำโขงเป็นดินทราย  มีเกาะแก่งน้อยใหญ่กว่าหนึ่งร้อยแห่งเรียงรายตลอดแม่น้ำ การที่แม่น้ำโขงไหลผ่านหลายประเทศเช่นเดียวกับแม่น้ำดานูบในยุโรป ทำให้บางคนเรียกว่าแม่น้ำนานาชาติ และทำให้ได้รับการขนานนามว่า แม่น้ำดานูบตะวันออก
นอกจากนี้ ในประเทศจีน แม่น้ำโขงยังเป็น 1 ในแม่น้ำ 3 สาย ที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นแหล่งมรดกโลก ร่วมกับแม่น้ำแยงซีและแม่น้ำสาละวินในเขตพื้นที่มณฑลยูนนาน ภายใต้ชื่อ พื้นที่คุ้มครองแม่น้ำขนานสามสายแห่งยูนนาน พื้นที่ดังกล่าวนับได้ว่าเป็นสถานที่แห่งหนึ่งบนโลกที่มีความอุดมสมบูรณ์และความหลายหลายทางชีวภาพสูง
สัตว์น้ำขนาดใหญ่ที่มีความสำคัญและพบได้เฉพาะในแม่น้ำโขงได้แก่ ปลาบึก
== แม่น้ำโขงกับความเชื่อพื้นบ้าน ==
คนไทยใหญ่ และคนลาวมีความเชื่อเกี่ยวกับพญานาค หรืองูขนาดใหญ่ที่มีฤทธิ์มาก ว่าอาศัยอยู่ในแม่น้ำโขง ตำนานพญานาคที่เกี่ยวข้องกับแม่น้ำโขงก็เช่น ตำนานวังนาคินทร์คำชะโนด
นอกจากนี้ ทุกวันออกพรรษาจะมีประชาชนจำนวนมากไปเยือนริมฝั่งแม่น้ำของในประเทศไทย แถบอำเภอโพนพิสัย จังหวัดหนองคาย เพื่อดูปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค ซึ่งสร้างรายได้ให้แก่จังหวัดเป็นอย่างมาก จังหวัดที่มีปรากฏการณ์บั่งไฟพญานาคที่มีประชาชนนิยมไปเฝ้าดูมากที่สุด คือ จังหวัดหนองคาย ซึ่งในช่วงระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา มีกลุ่มนักวิจัยจากหลายสถาบันได้ออกมาชี้ชัด หรือหาหลักฐานอธิบายปรากฏการณ์ดังกล่าว ว่าเกิดจากกลุ่มก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่ในแม่น้ำโขง อาทิเช่น แก๊สมีเทน เป็นต้น แต่ก็ยังมิได้มีหลักฐานชี้ชัดเป็นที่แน่นอน ว่าเหตุการณ์ดังกล่าว เกิดจากการกระทำของพญานาค หรือ เกิดจากการกระทำของธรรมชาติ
แหล่งท่องเที่ยวที่สำคัญสำหรับการชมภูมิทัศน์ของลำน้ำโขงที่มีชื่อเสียงได้แก่ บริเวณสามเหลี่ยมทองคำ ตอนบนของจังหวัดเชียงราย ซึ่งเป็นบริเวณที่เป็นรอยต่อระหว่างพรมแดน 3 ประเทศ ได้แก่ ไทย ลาว และพม่า
== ลำน้ำสาขา ==
ลำน้ำสาขาซึ่งไหลลงแม่น้ำโขงทั้งทางตรงและทางอ้อม แบ่งตามระบบลุ่มน้ำประธาน ประกอบด้วย
{|
|-
| valign = "top" width="50%" |
=== ลุ่มน้ำสาขาแม่น้ำโขง ===
แม่น้ำรวก
* แม่น้ำสาย
น้ำแม่จัน
น้ำแม่อิง
แม่น้ำเหือง
แม่น้ำเลย
แม่น้ำห้วยหลวง
แม่น้ำสงคราม
* ลำนํ้าอูน
* ลำน้ำเมา
* ลำน้ำยาม
แม่น้ำเค็ม
ห้วยบางทราย
ห้วยละห้า
=== ลุ่มน้ำกก ===
น้ำแม่กก
* น้ำแม่ฝาง
* น้ำแม่ลาว
=== ลุ่มน้ำชี ===
แม่น้ำชี
* ลำน้ำพอง
* ลำน้ำพรม
* ลำน้ำเซิน
* ลำปาว
* ลำน้ำยัง
| valign = "top" width="50%" |
=== ลุ่มน้ำมูล ===
แม่น้ำมูล
* ลำตะคอง
* ลำเชิงไกร
* ลำพระเพลิง
* ลำแซะ
* ลำจักราช
* ลำปลายมาศ
* ลำนางรอง
* ลำชี
* ห้วยสำราญ
* ห้วยทับทัน
* ห้วยขยุง
* ลำโดมใหญ่
* ลำโดมน้อย
* ลำพังชู
* ลำเสียวใหญ่
* ลำเสียวน้อย
* ลำเซบก
* ลำเซบาย
* ห้วยเสนง
* ห้วยตุงลุง
=== ลุ่มน้ำโตนเลสาบ ===
ทะเลสาบเขมรและแม่น้ำโตนเลสาบ
* แม่น้ำเสียมราฐ
* ลุ่มน้ำโตนเลสาบในประเทศไทย 
** ห้วยลำสะโตน
** ห้วยตะเคียน
** ห้วยนางาม
** ห้วยพรมโหด
** คลองน้ำใส
** คลองโป่งน้ำร้อน
|}

==สะพานข้ามแม่น้ำโขง==
===ภายในประเทศจีน===
สะพาน Lan Cang และ Lushi
สะพาน S323
===ภายในประเทศจีน-ลาว===
สะพานมิตรภาพลาว-จีน (โครงการ)
===พรมแดนประเทศพม่า-ลาว===
สะพานมิตรภาพพม่า-ลาว
===พรมแดนประเทศไทย-ลาว===
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 1 (หนองคาย–เวียงจันทน์)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 2 (มุกดาหาร–สะหวันนะเขต)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 3 (นครพนม–คำม่วน)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 4 (เชียงของ–ห้วยทราย)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 5 (บึงกาฬ–บอลิคำไซ) (โครงการ)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 6 (นาตาล–ละคอนเพ็ง) (โครงการ)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 7 (เลย–แขวงเวียงจันทน์) (โครงการ)
สะพานมิตรภาพไทย–ลาว 8 (อุบลราชธานี–จำปาศักดิ์) (โครงการ)
===ภายในประเทศลาว===
สะพานไชยบุรี-หลวงพระบาง
สะพานมิตรภาพลาว-ญี่ปุ่น (สะพานปากเซ)
สะพานเมืองของ
สะพานอุดมไซ
===ภายในประเทศกัมพูชา===
สะพาน Prek Tamak
สะพานคิซุนะ
สะพาน Takhmao
สะพาน Prek Kdam
สพานสึบาสา
===ภายในประเทศกัมพูชา-ลาว===
สะพานมิตรภาพลาว-กัมพูชา (โครงการ)
===ภายในประเทศเวียดนาม===
สะพานเกิ่นเทอ (ข้ามแม่น้ำบาสัก - แม่น้ำสาขาของแม่น้ำโขง)
สะพาน Mỹ Thuận
สะพาน Rạch Miễu
===ภายในประเทศเวียดนาม-ลาว===
สะพานมิตรภาพลาว-เวียดนาม (ข้ามแม่น้ำกา)
สะพานมิตรภาพลาว-เวียดนาม 2 (ข้ามแม่น้ำโขง) (โครงการ)
==เขื่อนกั้นแม่น้ำโขง==
===ภายในประเทศจีน===
เขื่อนม่านวาน
เขื่อนดาเชาชาน
เขื่อนเซียววาน
เขื่อนจิงฮอง
เขื่อนอู่น่งหลง
เขื่อนนัวซาดู
เขื่อนกองกัวเคียว
เขื่อนลิตี้ (กำลังก่อสร้าง)
เขื่อนเหมียวอวี (กำลังก่อสร้าง)
เขื่อนหวงเติ้ง (กำลังก่อสร้าง)
เขื่อนต้าฮัวเคียว (กำลังก่อสร้าง)
===พรมแดนประเทศไทย-ลาว ===
เขื่อนปากชม (โครงการ)
เขื่อนบ้านกุ่ม (โครงการ)
===ภายในประเทศลาว===
เขื่อนไซยะบุรี
เขื่อนดอนสะโฮง (กำลังก่อสร้าง)
===ภายในประเทศกัมพูชา===
เขื่อนสตึงเตรง (โครงการ)
เขื่อนสมโบร์ (โครงการ)
== ความสัมพันธ์ทางสื่อสารมวลชนกับชีวิตชาวแม่น้ำโขง ==
=== Mekong Community TV (MCTV) ===
เป็นการเสนอข่าวสารและข้อมูลต่างๆของกลุ่มประเทศลุ่มแม่น้ำโขง ออกอากาศในข่าวภาคค่ำทาง สถานีโทรทัศน์ไอทีวี และ สถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี
ในประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2548 ถึง พ.ศ. 2551 โดยได้ร่วมมือกับสถานีโทรทัศน์แต่ละประเทศบนลุ่มน้ำโขง 5  ประเทศ ตัวแทนประเทศละ 1 สถานี มีดังต่อไปนี้ (ไม่มีตัวแทนจากประเทศพม่า)
สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศเวียดนาม (วีทีวี) - ประเทศเวียดนาม
สถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (ซีซีทีวี) - ประเทศจีน
สถานีโทรภาพแห่งชาติลาว (สทล.- แอลเอ็นทีวี) - ประเทศลาว
สถานีโทรทัศน์กองยุทธพลเขมรภูมินทร์ (ช่อง 5)  - ประเทศกัมพูชา
สถานีโทรทัศน์ไอทีวี และ สถานีโทรทัศน์ทีไอทีวี  -  ประเทศไทย
=== รายการแม่น้ำโขง มหานทีแห่งชีวิต ===

รายการแม่น้ำโขง มหานทีแห่งชีวิต  ถือว่าเป็นรายการประเภทสารคดีที่เล่าถึงชีวิตของคนบนผืนแผ่นดินลุ่มน้ำโขง ทั้ง ประเทศ ซึ่งร่วมมือสร้างสารคดี
เป็นเวลายาวนานถึง 6 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 ถึง พ.ศ. 2551 จำนวนการออกอากาศมีทั้งสิ้น 20 ตอน โดยในประเทศไทย ออกอากาศในปี พ.ศ. 2551
รายการนี้ ถือว่าเป็นความร่วมมือกันระหว่าง สถานีโทรทัศน์แต่ละประเทศบนลุ่มน้ำโขง 6 ประเทศ ตัวแทนประเทศละ 1 สถานี มีดังต่อไปนี้
สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ทีวี (บมจ.อสมท) -  ประเทศไทย
สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งชาติเมียนมา (MRTV) -  ประเทศพม่า
สถานีโทรภาพแห่งชาติลาว (สทล.- LNTV) - ประเทศลาว
สถานีโทรทัศน์แห่งประเทศกัมพูชา (ททก.-TVK)  - ประเทศกัมพูชา
สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศเวียดนาม (วีทีวี) - ประเทศเวียดนาม
สถานีวิทยุโทรทัศน์กลางแห่งประเทศจีน (ซีซีทีวี) - ประเทศจีน
== แม่น้ำโขงกับสถานการณ์สิ่งแวดล้อม ==
=== ความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต ===
ดูที่บทความ ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง
== องค์กรแม่น้ำโขง ==
คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขง (Mekong River Commission : MRC)
ความร่วมมือแม่โขง-ล้านช้าง (Mekong-Lancang Cooperation : MLC)
หุ้นส่วนลุ่มน้ำโขง-สหรัฐฯ (Mekong-U.S. Partnership : MUSP)
== อ้างอิง ==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
 
โขง
ข
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
โขง
ภูมิศาสตร์ทิเบต
ภูมิศาสตร์ลาว
ภูมิศาสตร์กัมพูชา
พรมแดนธรรมชาติลาว–ไทย
แม่น้ำในภาคอีสาน