การถอดเสียง

การถอดเสียง หรือ การทับศัพท์แบบถ่ายเสียง (Transcription) เป็นระบบในการเขียนเสียงพูดของมนุษย์จากภาษาหนึ่ง เป็นเป็นระบบตัวอักษรในอีกภาษาหนึ่งตามกฎที่วางไว้ เพื่อให้คงเสียงของภาษาต้นฉบับ การถอดเสียงนี้จะแตกต่างกับการทับศัพท์แบบถอดอักษร ซึ่งเปลี่ยนระบบตัวอักษรจากภาษาหนึ่งไปเป็นอีกภาษาหนึ่ง เพื่อให้คงรูปของตัวอักษรมากที่สุดที่เป็นไปได้ เช่นการถอดอักษรซีริลลิกเป็นอักษรละตินสำหรับภาษารัสเซีย (เช่นชื่อ "เลนิน" ในอักษรซีริลลิก Ленин และอักษรละติน Lenin) แม้กระนั้น การถอดเสียงและการถอดอักษรบางครั้งจะถูกใช้ผสมกันซึ่งพบได้ทั่วไปสำหรับการเขียนชื่อที่มาจากภาษาอื่น
มาตรฐานที่ใช้ในการทับศัพท์ได้แก่ สัทอักษรสากล และ แซมปา
ตารางด้านล่าง แสดงตัวอย่างของการทับศัพท์ โดยมี การทับศัพท์แบบถอดอักษร และสัทอักษรสากลกำกับ
{| border=0 cellspacing=0 cellpadding=4 style="border:1px solid #999; margin:1.5em 0;"
|+
|-
! colspan="2" align="left" | การทับศัพท์
|-
| ต้นฉบับ ภาษารัสเซีย (อักษรซีลิลิก)
| Борис Николаевич Ельцин
|-
| คำทับศัพท์แบบถอดอักษรอย่างเป็นทางการ (GOST)
| Boris Nikolaevi&#x10d; El'cin
|-
| คำทับศัพท์แบบถอดอักษรในทางวิชาการ
| Boris Nikolajevič Jel’cin
|-
| คำทับศัพท์แบบถ่ายเสียงในลักษณะสัทอักษรสากล
|เปลี่ยนคำพูดภาษาอื่นๆเป็นภาษาไทย
|-
! colspan="2" align="left" | เขียนชื่อบุคคลเดิมในภาษาอื่น
|-
| ภาษาอังกฤษ
| Boris Nikolayevitch Yeltsin
|-
| ภาษาเยอรมัน
| Boris Nikolajewitsch Jelzin
|-
| ภาษาฮิบรู
| בוריס ניקולאייביץ' יילצין
|-
| ภาษาสเปน
| Borís Nikoláievich Yeltsin
|-
| ภาษาตุรกี
| Boris Nikolayeviç Yeltsin
|}
== การทับศัพท์ในภาษาต่างๆ ==
คำเดียวกันมักจะมีการทับศัพท์แตกต่างกัน ถ้าใช้ระบบที่ต่างกัน เช่นในภาษาจีน ชื่อเมืองหลวง ปักกิ่ง ได้มีการทับศัพท์ 2 แบบ คือ Beijing ในระบบฮั่นหยู่พินอิน และ Pei-Ching ในระบบWade-Giles
การทับศัพท์จากภาษาอื่นไปเป็นภาษาจีน ใช้การเขียนคำศัพท์ที่มีเสียงใกล้เคียง เช่นชื่อ บุช ในชื่อจอร์จ บุช ทับศัพท์ในภาษาจีนเป็น "โบวซู" (布殊) โดยตัวอักษรมีความหมายว่า "ผ้า" และ "พิเศษ" สำหรับภาษาญี่ปุ่น คำทับศัพท์จากภาษาอื่นมา จะถูกเขียนในตัวอักษรคาตากานะ ซึ่งเป็นหนึ่งในระบบการเขียนของภาษาญี่ปุ่น
ในภาษาไทย ระบบการทับศัพท์ตามระบบของราชบัณฑิตยสถานเป็นระบบมาตรฐานที่ใช้สำหรับเอกสารทางราชการในประเทศไทย และยังคมนิยมใช้เป็นมาตรฐานหลักในประเทศไทย โดยมีระบบสำหรับการทับศัพท์ในภาษาอังกฤษ ภาษาญี่ปุ่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษามลายู ภาษาเยอรมัน ภาษารัสเซีย ภาษาสเปน ภาษาอาหรับ ภาษาอิตาลี นอกจากนี้การทับศัพท์จากภาษาไทยเป็นตัวอักษรละติน ในระบบ ALA-LC โดย The Library of Congress  และ มาตรฐาน ISO 11940 (ค.ศ. 1998) แบบถ่ายถ่ายทอดตัวอักษรโดยระบบของแอนซี
== ภายหลังจากการทับศัพท์ ==
ภายหลังจากการทับศัพท์ เสียงต้นฉบับของคำอาจจะมีการสูญหายไป เนื่องจากมีการพัฒนาระบบของแต่ละภาษาแตกต่างกันไป หรือมีการนำคำศัพท์เดิมในรูปแบบตัวอักษรไปเขียนและอ่านในภาษาใหม่แทนที่ เช่น คำว่า ฌาน ในภาษาบาลี หรือ ธฺยาน ในภาษาสันสกฤต เขียนในอักษระละตินว่า Dhyāna ต่อมาได้ทับศัพท์ในภาษาจีนว่า ฌาน (禪) และชาวญี่ปุ่นได้นำศัพท์ภาษาจีน ไปใช้ในรูปแบบของอักษรคันจิของภาษาญี่ปุ่นในอักษรเดิมแต่อ่านว่า เซน (禅, ゼン) หลังจากนั้นภาษาอังกฤษได้มีการนำศัพท์คำว่า เซน จากภาษาญี่ปุ่นทับเป็นคำว่า zen ซึ่งคำต้นฉบับคือคำว่า dhyāna ได้เปลี่ยนเป็น Zen ในการทับศัพท์หลายครั้ง
== ดูเพิ่ม ==
คำทับศัพท์
การเขียนคำทับศัพท์ตามระบบของราชบัณฑิตยสถาน
=== การทับศัพท์เฉพาะภาษา ===
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาญี่ปุ่น
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาฝรั่งเศส
การเขียนคำทับศัพท์ภาษามลายู
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาเยอรมัน
การเขียนคำทับศัพท์ภาษารัสเซีย
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาสเปน
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาอังกฤษ
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาอาหรับ
การเขียนคำทับศัพท์ภาษาอิตาลี
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
หลักเกณฑ์การทับศัพท์ระบบราชบัณฑิตยสถาน ใน  ภาษาอังกฤษ ภาษาญี่ปุ่น ภาษาฝรั่งเศส ภาษามลายู ภาษาเยอรมัน ภาษารัสเซีย ภาษาสเปน ภาษาอาหรับ ภาษาอิตาลี 
ศัพท์บัญญัติ ราชบัณฑิตยสถาน  ฐานข้อมูลศัพท์บัญญัติ ในสาขาต่าง ๆ
สัทศาสตร์
การเขียน