กรมสรรพาวุธทหารบก

กรมสรรพาวุธทหารบก (อักษรย่อ: สพ.ทบ.; Ordnance Department) เป็นส่วนราชการของกองทัพบกไทย ที่ดำเนินการซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ, ยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ และการทำลายล้างวัตถุระเบิด โดยมีเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบกคนปัจจุบันคือพลโทสุธา อดุลย์ฐานานุศักดิ์ รองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก คือ พลตรีนพรัตน์ นาคจันทึกและ พลตรี มังกร ว่านเครือ
กรมสรรพาวุธทหารบกยังมีบทบาทในพระราชพิธีต่าง ๆ อาทิ พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร และพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562
== ประวัติ ==
กิจการสรรพาวุธและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้เกิดขึ้นเป็นเวลาหลายร้อยปีก่อนที่จะมีการก่อตั้งกรมสรรพาวุธขึ้นในปี พ.ศ. 2445 โดยมีพระยาสโมสรสรรพการเป็นเจ้ากรมสรรพาวุธคนแรก
ปี พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นผู้จัดซื้อรถรบทหารราบวีเอ็น-1 จากประเทศจีน และปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมกับกรมสอบสวนคดีพิเศษ (ดีเอสไอ) พัฒนาซอฟต์แวร์ในห้องซิมูเลเตอร์ฝึกยิงปืน เพื่อจำลองสถานการณ์ปะทะคนร้ายให้มีความชำนาญยิ่งขึ้น
เดือนสิงหาคม พ.ศ. 2561 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ร่วมให้คำแนะนำในการเก็บกู้ระเบิดยักษณ์สมัยสงครามโลกครั้งที่สอง ที่พบใต้แม่น้ำ จังหวัดราชบุรี ส่วนเดือนกันยายน ปีเดียวกันนี้ กรมสรรพาวุธทหารบกได้เป็นโจทก์ฟ้องบริษัทตัวแทนจำหน่ายจีที200 ที่มีพฤติการณ์ฉ้อโกง
เดือนกันยายน พ.ศ. 2562 ทหารจากกรมสรรพาวุธทหารบกเข้าร่วมพิธีรับมอบยานลำเลียงพลทหารราบเอ็ม 1126 จากสหรัฐ และปี พ.ศ. 2563 ได้มีการเผยแพร่เอกสารของกรมสรรพาวุธทหารบก ในโครงการจัดซื้อรถยานเกราะสไตรเกอร์ติดอาวุธ 50 คัน ซึ่งต่อมามีการชะลอโครงการ เพื่อตัดงบประมาณไปกู้วิกฤตการระบาดทั่วของไวรัสโคโรนาในประเทศไทย พ.ศ. 2563
== เหตุระเบิด ==
กรมสรรพาวุธทหารบกเคยประสบเหตุร้ายจากแรงระเบิดเมื่อเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2523 โดยเกิดเหตุคลังแสงระเบิดในโรงงานผลิตจรวด ที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ แรงระเบิดรัศมีไกล 3 กิโลเมตร ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิต 38 คน (บางแหล่งระบุ 40 คน หรือมากกว่านั้น) และได้รับบาดเจ็บถึง 350 คน
ส่วนเดือนมกราคม พ.ศ. 2555 ได้เกิดเหตุระเบิดที่กองคลังแสง กรมสรรพาวุธทหารบก อำเภอพยุหะคีรี จังหวัดนครสวรรค์ เนื่องด้วยสภาพอากาศที่ร้อนจัด ขณะอยู่ในขั้นตอนการตัดแยกระเบิด โดยเหตุการณ์ครั้งนี้ไม่มีผู้ใดได้รับบาดเจ็บ
และเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 เกิดเหตุระเบิดที่กรมสรรพาวุธทหารบก เขตบางซื่อ โดยมีเจ้าหน้าที่ทหารรักษาการณ์ได้รับบาดเจ็บ 9 นาย ซึ่ง 1 ในนั้นมีอาการสาหัส
== การฝึก ==
กำลังพลส่วนหนึ่งจากกรมสรรพาวุธทหารบกได้เข้าร่วมการฝึกหนุมาน การ์เดียน ร่วมกับกำลังพลกองทัพบกสหรัฐ เช่นในด้านการต่อต้านระเบิดแสวงเครื่อง
== ปฏิบัติการสำคัญ ==
=== พระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ ===
เนื่องในพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกได้นำวิศวกรรมยานยนต์มาปรับใช้กับพระมหาพิชัยราชรถ ซึ่งเป็นราชรถสำคัญตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 ส่วนกำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้มีส่วนในการสร้างราชรถปืนใหญ่, ซ่อมส่วนที่เป็นโลหะและระบบช่วงล่างของราชรถน้อย รวมถึงได้มีส่วนร่วมในการปฏิบัติหน้าที่พลฉุดชักราชรถ ตลอดจนจัดฝึกซ้อมริ้วขบวนพระราชอิสริยยศ
=== ภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน ===
ห้วงเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2561 – กรกฎาคม พ.ศ. 2562 กำลังพลจากกรมสรรพาวุธทหารบก ได้เป็นส่วนหนึ่งในกองร้อยทหารช่างเฉพาะกิจไทย/เซาท์ซูดาน เพื่อเข้าร่วมภารกิจสหประชาชาติในเซาท์ซูดาน
=== พระราชพิธีบรมราชาภิเษก ===
กรมสรรพาวุธทหารบกได้มีส่วนในการบูรณะซ่อมแซมยุทโธปกรณ์โบราณชนิดต่าง ๆ ที่ใช้ในพระราชพิธีบรมราชาภิเษก พุทธศักราช 2562 และซ่อมบูรณะปืนใหญ่โบราณ รวมถึงจัดสร้างเครื่องประกอบต่าง ๆ ตลอดจนให้การฝึกกำลังพลในริ้วขบวน
== หน่วยขึ้นตรง ==
ศูนย์ซ่อมสร้างสิ่งอุปกรณ์สายสรรพาวุธ
ศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ
กองกำลังพลกรมสรรพาวุธทหารบก (กกพ.สพ.ทบ.)
กองส่งกำลังกรมสรรพาวุธทหารบก (กสล.สพ.ทบ.)
กองปลัดบัญชีกรมสรรพาวุธทหารบก
กองยุทธการและการข่าวกรมสรรพาวุธทหารบก (กยข.สพ.ทบ.)
กองโรงงานช่างแสงศูนย์อุตสาหการสรรพาวุธ (กชส.ศอ.สพ.ทบ.)
กองโรงงานซ่อมสร้างยุทโธปกรณ์สายสรรพาวุธ (กรซย.)
กองคลังยุทโธปกรณ์
กองจัดหา
โรงเรียนทหารสรรพาวุธทหารบก
กองพันสรรพาวุธซ่อมบำรุงเขตหลัง
== กิจกรรมเพื่อสังคม ==
พ.ศ. 2560 กรมสรรพาวุธทหารบกเป็นหนึ่งในกำลังที่ให้การช่วยเหลือประชาชนที่ประสบเหตุอุทกภัยในพื้นที่ภาคกลาง รวมถึงเขตอุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา
กรมสรรพาวุธทหารบกร่วมกับกรมราชทัณฑ์ จัดโครงการคืนคนดีสู่สังคม โดยคัดเลือกนักโทษในคดีอาวุธปืน เข้ารับการอบรมทักษะการผลิตอาวุธปืน เพื่อช่วยงานอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ
== สิ่งสืบทอด ==
กรมสรรพาวุธทหารบก มีพิพิธภัณฑ์ตั้งอยู่ภายในกรมคือพิพิธภัณฑ์ทหารสรรพาวุธ ซึ่งได้รับการก่อตั้งเมื่อปี พ.ศ. 2532 และไม่เก็บค่าเข้าชม แต่ให้แจ้งล่วงหน้า
ส่วนเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2559 กรมสรรพาวุธทหารบกได้ส่งมอบรถย้ายยุทโธปกรณ์ที่ปลดระวางของกองทัพบก จำนวน 20 คัน เพื่อใช้สร้างปะการังเทียมใต้ทะเล
== รายพระนามและชื่อเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก ==
พระยาสโมสรสรรพการ (พ.ศ. 2445 - 2453)
พลโท หม่อมเจ้าเสรฐศิริ กฤดากร (พ.ศ. 2453 - 2454)
พลตรี หม่อมเจ้าบวรเดช กฤดากร (พ.ศ. 2455 - 2456)
พลตรี พระยาจินดาจักรรัตน์ (เจิม อาวุธ) (พ.ศ. 2469 - 2475)
พลตรี พระอาธรธุราวุธ (หม่อมหลวงอภิรุม ชุมสาย) (พ.ศ. 2476 - 2483)
พลตรี วิเชียร สุตันนานนท์ (พ.ศ. 2487 - 2493)
พลโท ขุนสถิตย์วิทยาศาสตร์ (ทองสุก นุตสถิตย์) (พ.ศ. 2495 - 2497)
พลตรี จำรูญ วีณะคุปต์ (พ.ศ. 2497 - 2500)
พลตรี พิสิฏฐ์ ฉายเหมือนวงศ์ (พ.ศ. 2500 - 2506)
พลโท ทวิช เสนีวงศ์ ณ อยุธยา (พ.ศ. 2506 - 2515)
พลโท กิตติ ดิสปัญญา (พ.ศ. 2515 - 2519)
พลโท อำนาจ ดำริห์กาญจน์ (พ.ศ. 2519)
พลโท ป่วน นิลศิริ (พ.ศ. 2519 - 2521)
พลโท สท้าน ภิรมย์รัตน์ (พ.ศ. 2521 - 2523)
พลโท ผจญ เกียรติประจักษ์ (พ.ศ. 2523 - 2524)
พลโท องอาจ ศุภมาตย์ (พ.ศ. 2524 - 2527)
พลโท อาณัติ สุภัทรพันธ์ (พ.ศ. 2527 - 2529)
พลโท สมุทร นิลกุล (พ.ศ. 2529 - 2532)
พลโท จรินทร์ สว่างวรรณ (พ.ศ. 2532 - 2535)
พลโท สกล นุตสถิตย์ (พ.ศ. 2535 - 2536)
พลโท ชลอ สิงห์สนธิ (พ.ศ. 2536 - 2537)
พลโท อัมพร ศิริพันธ์ (พ.ศ. 2537 - 2539)
พลโท สิริชัย ธัญญสิริ (พ.ศ. 2539 - 2543)
พลโท เอื้อ แพโรจน์ (พ.ศ. 2543 - 2544)
พลโท อากาศ วงษ์เกิด (พ.ศ. 2544 - 2545)
พลโท วิชา เตชะวณิชย์ (พ.ศ. 2545 - 2547)
พลโท พลัฏฐ์ เพ็ชรสดศิลป์ (พ.ศ. 2547)
พลโท ประเสริฐ ประภักดี (พ.ศ. 2547 - 2548)
พลโท วีรวิทย์ คูสำราญ (พ.ศ. 2548 - 2549)
พลโท ธีระวัฒน์ บุณยะประดับ (พ.ศ. 2549 - 2550)
พลโท คำนวณ เธียรประมุข (พ.ศ. 2550 - 2552)
พลโท เอกชัย วัชรประทีป (พ.ศ. 2552 - 2553)
พลโท จักรรัตน์ ธาราพิทักษ์ (พ.ศ. 2553 - 2554)
พลโท เกริกชัย จันทร์สุวานิชย์ (พ.ศ. 2554 - 2557)
พลโท ธารี วุฒิพานิช (พ.ศ. 2557 - 2559)
พลโท อาวุธ เอมวงศ์ (พ.ศ. 2559 - 2560)
พลโท ศักดา ศิริรัตน์ (พ.ศ. 2560 - 2562)
พลโท ศรชัย กาญจนสูตร (พ.ศ. 2562 - 2564)
พลโท นพดล ศรีจันทร์สุข (พ.ศ. 2564 - 2565)
พลโท สุธา อดุลย์ฐานานุศักดิ์ (พ.ศ. 2565 - ปัจจุบัน)
ยศทหารเป็นยศขณะดำรงตำแหน่งและในวงเล็บเป็นระยะเวลาที่ดำรงตำแหน่ง
== บุคคลที่มีชื่อเสียง ==
พลโท อาวุธ เอมวงศ์ – อดีตเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก
พลตรี ธวัชชัย มาชมสมบูรณ์ – อดีตรองเจ้ากรมสรรพาวุธทหารบก
ร้อยเอก ทรงกลด ชื่นชูผล (ผู้กองปูเค็ม) – อดีตข้าราขการกรมสรรพาวุธทหารบก ประจำจังหวัดพิษณุโลก
พลเอก สิริชัย ธัญญสิริ อดีตปลัดกระทรวงกลาโหม 
== ยุทโธปกรณ์ ==
=== ยานพาหนะภาคพื้นดิน ===
=== อาวุธเล็ก ===
== ยุทโธปกรณ์ในอดีต ==
=== ยานพาหนะภาคพื้นดิน ===
=== อาวุธ ===
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
หน่วยงานในสังกัดกองทัพบกไทย
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2445