เขตปทุมวัน

ปทุมวัน เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตศูนย์กลางธุรกิจ การค้า การบริการ การพยาบาล วัฒนธรรม การศึกษา และการทูต เป็นเขตหนึ่งที่มีที่ตั้งอยู่บริเวณใจกลางที่สุดของกรุงเทพมหานคร และที่มีการคมนาคมหลากหลายช่องทาง
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
เขตปทุมวันตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตดุสิตและเขตราชเทวี มีคลองมหานาคและคลองแสนแสบเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตวัฒนาและเขตคลองเตย มีขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศใต้ ติดต่อกับเขตสาทรและเขตบางรัก มีถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีคลองผดุงกรุงเกษมเป็นเส้นแบ่งเขต
== ที่มาของชื่อเขต ==
ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระองค์ได้เสด็จทอดพระเนตรบริเวณคลองแสนแสบ ซึ่งในขณะนั้นยังมีสภาพเป็นท้องนาชานเมือง มีบัวพันธุ์ไทยขึ้นอยู่เป็นจำนวนมาก จึงโปรดเกล้าฯ ให้สร้างสระบัว  2 สระ  และพระตำหนักสำหรับเป็นที่ประทับพักผ่อนซึ่งในปัจจุบันเป็นวังสระปทุม (วังที่ประทับของสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี) และต่อมาได้โปรด ฯ ให้สร้างวัดปทุมวนาราม (แปลว่า "วัดป่าบัว") ขึ้นเป็นพระอารามหลวง บริเวณดังกล่าวจึงมีชื่อเรียกว่า ปทุมวัน
== ประวัติศาสตร์ ==
อำเภอปทุมวัน อนึงในอดีตอำเภอประทุมวันนั้นได้มีประกาศกระทรวงนครบาล ระบุว่า เนื่องจากอำเภอสระประทุมวัน มีอาณาเขตไม่กว้างขวาง ทั้งการงานมีน้อย จึงยกเลิกอำเภอสระประทุมวันเสีย โดยรวมพื้นที่เข้ากับอำเภอสามเพ็งและอำเภอดุสิตต่อมาในปี พ.ศ. 2458 ได้มีการประกาศยกเลิกอำเภอชั้นใน 7 อำเภอและตั้งอำเภอชั้นในขึ้นใหม่ 25 อำเภอ โดยใน 25 อำเภอมีอำเภอปทุมวันวันโดยใช้ที่ว่าการอำเภอสามแยก (ต่อมายุบรวมกับอำเภอสัมพันธวงศ์) เป็นที่ทำการในขั้นแรก จากนั้นจึงย้ายมาตั้งอยู่ที่สี่แยกปทุมวัน และได้ย้ายมาอยู่ที่ตั้งปัจจุบันในซอยจุฬาลงกรณ์ 5 ถนนพระรามที่ 4 ใน พ.ศ. 2506
ใน พ.ศ. 2515 ได้มีประกาศคณะปฏิวัติจัดตั้งกรุงเทพมหานครขึ้นแทนที่นครหลวงกรุงเทพธนบุรีซึ่งเกิดจากการรวมกันของจังหวัดพระนครและจังหวัดธนบุรี อำเภอปทุมวันจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตปทุมวัน ขึ้นกับกรุงเทพมหานคร ส่วนตำบลต่าง ๆ ในท้องที่ก็มีฐานะเป็นแขวง
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
เขตปทุมวันแบ่งหน่วยการปกครองย่อยออกเป็น 4 แขวง ได้แก่
{|class="wikitable"
!หมายเลข||width=15%|อักษรไทย||width=15%|อักษรโรมัน||พื้นที่ (ตร.กม.)||จำนวนประชากร(ธันวาคม 2565)||ความหนาแน่นประชากร(ธันวาคม 2565)||แผนที่
|-
|||รองเมือง||Rong Mueang ||1.300||15,568||11,975.39||rowspan=5|
|-
|||วังใหม่||Wang Mai||1.403||5,318||3,790.45
|-
|||ปทุมวัน||Pathum Wan||2.181||2,829||1,297.11
|-
|||ลุมพินี||Lumphini||3.485||17,129||4,915.07
|-
!colspan = 3 | ทั้งหมด ||8.369||40,844||4,880.39
|}
== ประชากร ==
== การคมนาคม ==
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตได้แก่ ถนนพระรามที่ 1 (ต่อเนื่องเป็นถนนเพลินจิตและถนนสุขุมวิท) ตัดผ่านพื้นที่เขตในแนวนอนทางทิศเหนือ  ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองทางทิศใต้ โดยถนนที่เชื่อมระหว่างถนนทั้ง 2 สายนี้ ได้แก่ ถนนรองเมือง ถนนจารุเมือง (ต่อเนื่องเป็นถนนพระรามที่ 6) ถนนบรรทัดทอง ถนนพญาไท ถนนอังรีดูนังต์ และถนนราชดำริ นอกจากนี้ก็ยังมีถนนหลังสวน ถนนวิทยุ ถนนสารสิน ถนนจรัสเมือง ถนนเจริญเมือง ทางพิเศษเฉลิมมหานคร และทางพิเศษศรีรัช
การคมนาคมระบบรางนั้น สถานีรถไฟกรุงเทพ หรือที่นิยมเรียกกันว่า สถานีรถไฟหัวลำโพง ตั้งอยู่ในแขวงรองเมือง เป็นสถานีรถไฟกลางของกรุงเทพมหานคร โดยรถไฟจะออกจากสถานีนี้ไปสู่จุดหมายปลายทางทั่วประเทศ
ในส่วนของระบบขนส่งมวลชนด้วยรถไฟฟ้านั้น เขตปทุมวันมีรถไฟฟ้ามหานคร สายเฉลิมรัชมงคล ได้แก่ สถานีหัวลำโพง สถานีสามย่าน สถานีสีลม และสถานีลุมพินี ตั้งอยู่ริมแนวเขตทางทิศใต้ ส่วนรถไฟฟ้าบีทีเอสก็มีสถานีสยามซึ่งเป็นสถานีหลักอยู่ในเขตนี้ เป็นจุดเชื่อมต่อของสายสีลมกับสายสุขุมวิท สถานีรถไฟฟ้าอื่น ๆ ในพื้นที่เขตปทุมวัน ได้แก่ สถานีสนามกีฬาแห่งชาติ สถานีราชดำริของสายสีลม สถานีชิดลมและสถานีเพลินจิต ของสายสุขุมวิท
การสัญจรทางน้ำก็ยังมีอยู่ คือ เรือด่วนที่บริการในคลองแสนแสบ ซึ่งเป็นคลองแบ่งเขตปกครองแคบ ๆ ทางทิศเหนือ
== สถานที่ ==








=== สถานศึกษา ===
==== ระดับอุดมศึกษา ====
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์กุมารศัลยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์สถานออร์โธปิดิกส์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* หอประวัติคณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* ห้องเรื่องในหลวงอานันทฯ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์เทคโนโลยีทางภาพ
* พิพิธภัณฑสถานธรรมชาติวิทยาแห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์วาจวิทยาวัฑฒน์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์ร่างกายมนุษย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* พิพิธภัณฑ์อัญมณีและเครื่องประดับไทย
* พิพิธภัณฑ์สมุนไพร
* เรือนไทยจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* หอประวัติจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* หอศิลป์จามจุรี
* หอประชุมจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลตะวันออก วิทยาเขตอุเทนถวาย
สถาบันเทคโนโลยีปทุมวัน
สถาบันการพยาบาลศรีสวรินทิรา สภากาชาดไทย
==== ระดับมัธยมศึกษา ====
โรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
 โรงเรียนสาธิตจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ฝ่ายประถมและมัธยม
โรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
โรงเรียนวัดปทุมวนาราม 
โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย 
=== สถานที่สำคัญทางราชการ ===
สภากาชาดไทย
*โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
* สถานเสาวภา
* พิพิธภัณฑ์สภากาชาดไทย
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ
* โรงพยาบาลตำรวจ
* วิทยาลัยพยาบาลตำรวจ
สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน
=== สถานที่สำคัญทางพระพุทธศาสนา ===
วัดปทุมวนารามราชวรวิหาร
วัดบรมนิวาสราชวรวิหาร
วัดชัยมงคล (วัดช่างแสง)
วัดสระบัว
วัดดวงแข
=== ศาลเทพเจ้าทางศาสนาฮินดู ===
ศาลพระตรีมูรติ
ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ
ศาลพระนารายณ์ทรงสุบรรณ
ศาลพระพิฆเณศวร
ศาลพระลักษมี
ศาลพระอินทร์ (ท้าวอมรินทร์เทวาธิราช)
=== การเดินทางและสถานที่เชื่อมต่อ ===
สถานีรถไฟฟ้าบีทีเอส
* สถานีสยาม
* สถานีชิดลม
* สถานีราชดำริ
* สถานีเพลินจิต
* สถานีสนามกีฬาแห่งชาติ
สถานีรถไฟฟ้ามหานคร
* สถานีหัวลำโพง
* สถานีสามย่าน
* สถานีสีลม
* สถานีลุมพินี
สถานีรถไฟหัวลำโพง
ท่าเรือเชิงสะพานเฉลิมโลก
=== สนามกีฬาและสวนสาธารณะ ===
ราชกรีฑาสโมสร
สวนลุมพินี
* พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
กรีฑาสถานแห่งชาติ
สวนปทุมวนานุรักษ์
พาร์ก แอท สยาม (PARK @ SIAM)
=== ห้างสรรพสินค้า ===
ศูนย์การค้าเกษรวิลเลจ
ศูนย์การค้าเกษรอัมรินทร์ (ชื่อเดิมคือ ศูนย์การค้าอัมรินทร์ พลาซ่า)
เอราวัณ แบงค็อก
ศูนย์การค้าจัตุรัสจามจุรี
ศูนย์การค้าสามย่าน มิตรทาวน์
ศูนย์การค้าเซ็นทรัล เอ็มบาสซี
ศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์
ศูนย์การค้าสยามดิสคัฟเวอรี
ศูนย์การค้าสยาม เซ็นเตอร์
สยามสแควร์
ศูนย์การค้าสยามสแควร์วัน
ศูนย์การค้าสยามพารากอน
ศูนย์การค้าเอ็มบีเค เซ็นเตอร์
=== สถานที่สำคัญทางวัฒนธรรม ===
บริการสารนิเทศเฉพาะสาขา ชนเผ่าไท–กะได
พิพิธภัณฑ์บ้านจิม ทอมป์สัน
พิพิธภัณฑ์โรงเรียนมาแตร์เดอีวิทยาลัย
พิพิธภัณฑ์สมเด็จพระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า
หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร
== เหตุการณ์สำคัญ ==
22 พฤศจิกายน พ.ศ. 2538 เซ็นทรัล ชิดลม เกิดเพลิงไหม้ขึ้นในเวลากลางคืน มีผู้เสียชีวิต 4 ราย บาดเจ็บสาหัส 11 ราย
23 กมุภาพันธ์ พ.ศ. 2540 ตึกเพรสซิเด้นท์ ทาวเวอร์ เกิดเพลิงไหม้ขึ้น มีผู้เสียชีวิต 3 รายบาดเจ็บ 101 ราย
7  พฤษภาคม พ.ศ. 2553 ได้เกิดเหตุระเบิดที่บริเวณทางเข้าสวนลุมพินี ประตู 4 ถนนพระรามที่ 4 ซึ่งบริเวณดังกล่าวเป็นด่านตรวจของตำรวจและทหาร จำนวน 3 ครั้ง เบื้องต้นคาดว่าเป็นชนิดเอ็ม 79 เบื้องต้นมีตำรวจได้รับบาดเจ็บ 4 ราย ถูกนำตัวส่งโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ เบื้องจากการตรวจสอบวิถีกระสุนในเบื้องต้น คนร้ายน่าจะยิงวิถีโค้ง ข้ามสะพานลอย น่าจะเป็นการยิงมาจากทางด้านแยกศาลาแดง เมื่อเวลา 05.00 น. พบเจ้าหน้าที่ 1 นายเสียชีวิตจากเหตุการณ์ดังกล่าว
17 สิงหาคม พ.ศ. 2558  เกิดระเบิดที่ศาลท้าวมหาพรหม โรงแรมเอราวัณ มีผู้บาดเจ็บและเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ซึ่งขณะนี้ สามารถจับผู้วางระเบิดได้แล้วคือนายยูซูฟุ ไมรารี และนายอาเด็ม คาราดัก โดยทั้งสองคนได้ซัดทอดว่ามีคนไทยอยู่เบื่องหลังการก่อเหตุในครั้งนี้ คือนายอ๊อด พยุงวงษ์และนางสาววรรณา สวนสัน ซึ่งในขณะนี้เชื่อว่าออกนอกประเทศไปแล้ว
10 เมษายน พ.ศ. 2562 เกิดเหตุไฟไหม้ห้างสรรพสินค้าเซ็นทรัลเวิลด์ มีผู้เสียชีวิต 3 ราย บาดเจ็บ 15 ราย
3 ตุลาคม พ.ศ. 2566 เกิดเหตุกราดยิงเด็ก 14 ปีในศูนย์การค้าสยามพารากอน มีผู้เสียชีวิต 2 ราย บาดเจ็บ 5 ราย
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์สำนักงานเขตปทุมวัน
แผนที่เขตปทุมวัน