ความสัมพันธ์จีน–ญี่ปุ่น

โดยภูมิศาสตร์แล้วจีนและญี่ปุ่นถูกคั่นกลางด้วยพื้นสมุทรแคบ ๆ เท่านั้น แต่อิทธิพลของจีนที่มีต่อญี่ปุ่นนั้นมากมายทั้งระบบการเขียนหนังสือ สถาปัตยกรรม วัฒนธรรม ศาสนา ตัวอักษร และกฎหมาย หลังจากที่ชาติตะวันตกเริ่มเข้ามามีอิทธิพลในแถบเอเชียและบีบบังคับให้ญี่ปุ่นเปิดประเทศในช่วงกลางคริสต์ศตวรรษที่ 19 ญี่ปุ่นก็ได้นำพาตนเองก้าวข้ามเวลาเข้าสู่ความทันสมัย (การปฏิรูปเมจิ) และมองจีนว่าเป็นชาติโบราณล้าสมัย จากการที่จีนไม่สามารถป้องกันตัวเองจากกองกำลังต่างชาติได้ (จากสงครามฝิ่นและคณะทูตอังกฤษ - ฝรั่งเศส) ญี่ปุ่นผูกมัดอยู่กับการรุกรานและก่ออาชญกรรมสงครามต่อจีนอยู่เป็นเวลาในช่วง พ.ศ. 2437 – พ.ศ. 2488 เช่นเดียวกับทัศนคติของญี่ปุ่นที่มีต่อจีนในปัจจุบันเกี่ยวกับความบาดหมางระหว่างกันในอดีต ส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ระหว่างประเทศหลายครั้ง
จีนและญี่ปุ่นถูกจัดว่าเป็นประเทศที่มีขนาดเศรษฐกิจโลกใหญ่ที่สุดเป็นอันดับสองและสามในปี พ.ศ. 2551 ขณะที่การค้าระหว่างประเทศเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ จนมีมูลค่า 266.4 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และเติบโตร้อยละ 12.5 ในปี พ.ศ. 2550 ทำให้จีนกลายเป็นคู่ค้าอันดับหนึ่งของญี่ปุ่นไปโดยปริยาย นอกจากนี้จีนยังเป็นตลาดส่งออกรายใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่นในปี พ.ศ. 2552 อีกด้วย
== ด้านการเมือง ==
เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม พ.ศ. 2514 (ค.ศ. 1971) จีนได้เสนอหลัก 3 ประการในการรื้อฟื้นความ สัมพันธ์ทางการทูต ซึ่งก็คือ สาธารณรัฐประชาชนจีนเป็นรัฐบาลที่ถูกต้องตามกฎหมายแต่รัฐบาลเดียวที่เป็นตัวแทนของจีน ไต้หวันเป็นดินแดนส่วนหนึ่งอันศักดิ์สิทธิ์ของสาธารณรัฐประชาชนจีน ที่แบ่งแยกมิได้ สนธิสัญญาสันติภาพระหว่างญี่ปุ่นกับเจียง ไคเชก เป็นสนธิสัญญาที่มิชอบด้วยกฎหมายและเป็นโมฆะ จึงจำต้องยกเลิก เมื่อวันที่ 25 กันยายน พ.ศ. 2515 นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นได้มาเยือนจีน วันที่ 29 กันยายน รัฐบาลของจีนกับญี่ปุ่นได้ประกาศคำแถลงร่วม ความสัมพันธ์ระหว่างจีนญี่ปุ่นได้เข้าสู่ภาวะปกติ
ปัจจุบันความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศโดยทั่วไปได้รักษาไว้ซึ่งแนวโน้มแห่งการพัฒนา ความร่วมมือในด้านต่าง ๆ ที่มุ่งความเป็นจริงได้ผลที่ดี แต่อีกด้านหนึ่ง นายกรัฐมนตรีญี่ปุ่นได้ไปคารวะศาลเจ้ายาซูกูนิหลายครั้งจนได้กลายเป็นปัญหาอันสำคัญที่กระทบกระเทือนความสัมพันธ์ทางการเมืองระหว่างจีนกับญี่ปุ่นในปัจจุบัน
== ด้านเศรษฐกิจ ==
จีนและญี่ปุ่นเป็นคู่ค้าอันสำคัญต่อกัน ญี่ปุ่นเป็นคู่ค้าที่ใหญ่ที่สุดของจีน ต่อเนื่องกันมาเป็นเวลา 10 ปี ส่วนจีนก็เป็นคู่ค้าใหญ่และตลาดสินค้าส่งออกใหญ่อันดับที่ 2 ของญี่ปุ่น
== ความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ การศึกษา วัฒนธรรมและสาธารณสุข ==
หลังจากความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับญี่ปุ่นได้เข้าสู่ภาวะปกติแล้ว ทั้งสองฝ่ายได้บรรลุซึ่งความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีระหว่างรัฐบาลกับรัฐบาล ทั้งลงนามในข้อตกลงว่าด้วยความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ระหว่างจีนและญี่ปุ่น เมื่อเดือนพฤษภาคม พ.ศ. 2523 หลังจากนั้น การแลกเปลี่ยนและความร่วมมือทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีระหว่างสองประเทศได้รับการพัฒนาอย่างรวดเร็ว ทั้งได้ขยายตัวกว้างขึ้น จนได้ก่อรูปขึ้นเป็นสภาวะที่มีหลายรูปแบบ หลายแนวทาง ทั้งภาครัฐบาลและภาคเอกชน
เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม พ.ศ. 2522 จีนและญี่ปุ่นได้ลงนามในข้อตกลงว่าด้วยการแลกเปลี่ยนทางวัฒนธรรมจีน-ญี่ปุ่น ตกลงพัฒนาการแลกเปลี่ยนระหว่างสองประเทศในด้านวัฒนธรรม การศึกษา วิชาการ การกีฬาและด้านอื่น ๆ เมื่อปี พ.ศ. 2545 รัฐบาลสองประเทศตกลงจัดปีวัฒนธรรมจีนและปีวัฒนธรรมญี่ปุ่น นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายยังได้จัดค่ายพักแรมฤดูร้อนของเยาวชนและอนุชนจีน–ญี่ปุ่น–เกาหลีใต้ การประกวดความรู้ทางโทรทัศน์จีน–ญี่ปุ่น–เกาหลีใต้ และการสัมมนาทางเศรษฐกิจจีน-ญี่ปุ่น เป็นต้น
== อ้างอิง ==
== หนังสืออ่านเพิ่ม ==
วุฒิชัย มูลศิลป์. (2545). เมื่อประวัติศาสตร์เป็นเหตุแห่งความขัดแย้งระหว่างชาติในเอเชีย. วารสารประวัติศาสตร์. น. 2-19.
Barnouin, Barbara & Yu Changgen (1998) Chinese Foreign Policy during the Cultural Revolution, Columbia University Press
Berger, Thomas U., Mike M. Mochizuki & Jitsuo Tsuchiyama [eds.] (2007) Japan in international politics: the foreign policies of an adaptive state, Lynne Rienner
Dent, Christopher M. [Ed.] (2008) China, Japan and regional leadership in East Asia Edward Elgar
Drifte, Reinhard (2002) Japan's Security Relations with China since 1989: From Balancing to Bandwagoning? Routledge
Emmott, Bill (2008) Rivals: How the Power Struggle between China, India and Japan Will Shape Our Next Decade, Harcourt
Hunt, Michael H. (1996) The Genesis of Chinese Communist Foreign Policy, Columbia University Press
Iechika, Ryoko (2003) Nittchu Kankei no Kihon Kozo: Futatsu no Mondaiten/Kokonotsu no Kettei Jiko [The Fundamental Structure of Sino-Japanese Relations: Two problems, nine decision matters], Koyo Shobo
Iriye, Akira (1992) China and Japan in the global setting, Harvard University Press
Jian, Sanqiang (1996) Foreign Policy Restructuring as Adaptive Behavior: China’s Independent Foreign Policy 1982-1989, University Press of America
Jin, Xide (2004) 21 Seiki no Nittchu Kankei [Sino-Japanese Relations of the 21st Century], Nihon Chohosha
Kawashima, Shin [Ed.] (2007) Chugoku no Gaiko: Jiko Ninshiki to Kadai [Chinese diplomacy: Self-awareness and problems], Yamakawa Shuppansha
Kawashima, Yutaka (2003) Japanese Foreign Policy at the Crossroads: Challenges and Options for the Twenty-First Century, Brookings Institution Press
Ogata, Sadako (1988) Normalization with China: A Comparative Study of U.S. and Japanese Processes, University of California
Rose, Caroline (1998) Interpreting history in Sino-Japanese relations: a case study in political decision making, Routledge
Rose, Caroline (2005) Sino-Japanese Relations: Facing the Past, Looking to the Future? Routledge
Söderberg, Marie (2002) Chinese-Japanese Relations in the Twenty-first Century: Complementarity and Conflict, Routledge
Stegewerns, Dick [Ed.] (2003) Nationalism and Internationalism in Imperial Japan, Routledge
Verschuer, Charlotte von. Kristen Lee Hunter (trans) (2006) " Across the Perilous Sea: Japanese Trade with China and Korea from the Seventh to the Sixteenth Centuries", Cornell University East Asia Program
Vogel, Ezra F., Yuan Ming & Tanaka Akihiko [eds.] (2003) The Golden Age of the US-China-Japan Triangle, 1972-1989’, Harvard University Press
Wan, Ming (2006) Sino-Japanese Relations: Interaction, Logic, and Transformation, Stanford University Press
Whiting, Allen S. (1989) China Eyes Japan, University of California Press
Yabuki, Susumu (1988) Posuto Toshohei [After Deng Xiaoping], Sososha
Zhao, Quansheng (1996) Japanese Policymaking: the Politics behind Politics: Informal Mechanisms & the Making of China Policy, [New Ed.] Oxford University Press
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Ministry of Foreign Affairs of Japan
Scarred by history: The Rape of Nanjing BBC
ODA looks wasted on China | The Japan Times Online
Shiokawa calls ODA to China foolish | The Japan Times Online
Japan, China strike deal on gas fields | The Japan Times Online
asahi.com: Settlement of Japan-China trade dispute vital
Japan Relations with China
Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China: Japan
Ministry of Foreign Affairs of Japan: Japan-China Relations
Russian Embassy in China: Russia and China 
U.S. Department of State: China
"China & Japan: Rival giants" BBC, May 2008. Overview of Sino-Japanese relations, including historical background and current key issues
Rare Earth Elements, Asia's Energy Security, and Sino-Japanese Relations 5/12/11 Expert Q&A on how China's rare earth production affects Japan
 
จีน
ญี่ปุ่น
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ