ครุย

ครุย เป็นเสื้อคลุมประเภทหนึ่ง มีลักษณะหลวม ยาวถึงเข่าหรือทั้งตัว ใช้สวมหรือคลุมทับด้านนอก ทั้งชายและหญิงในยุโรปใส่ครุยกันมาตั้งแต่ยุคกลางตอนต้นจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17 เดิมเคยใส่เฉพาะราชสำนักเท่านั้น แต่ปัจจุบันสามารถใช้สวมใส่เพื่อแสดงตำแหน่งฐานะในอาชีพ เช่น ผู้พิพากษา ในวงวิชาการ ครุยยังใช้เพื่อแสดงวิทยฐานะอีกด้วย
==ประวัติ==
ต้นกำเนิดที่แท้จริงของครุยยังไม่ทราบอย่างแน่ชัด ถึงแม้ว่ามีสมมติฐานน่าเป็นสินค้านำเข้าจากเปอร์เซียและ/หรืออินเดีย บันทึกแรกสุดที่กล่าวถึงมาจากทูตฝรั่งเศสตอนไปพบสมเด็จพระนารายณ์มหาราชใน ค.ศ. 1685 และตอนทูตสยามไปประเทศฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1686 แสดงภาพพระมหากษัตริย์สยามกับทูตสวมเสื้อผ้าแบบนี้ คำว่าครุยยังคงมีใช้ในสมัยรัตนโกสินทร์ ตามหลักฐานที่กล่าวถึงในกฎหมายตราสามดวงใน ค.ศ. 1804 ว่าห้ามข้าราชการรุ่นเล็กสวมใส่มันเด็ดขาด
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประมวลครุยเพิ่มให้ใช้ตามพระราชกำหนดใน ค.ศ. 2455 ซึ่งกำหนดประเภทและยศต่าง ๆ ที่ราชวงศ์และข้าราชการมีสิทธิที่จะสวมใส่ ต่อมาพระองค์ยังทรงอนุญาตให้ใช้ในชุดวิชาการของโรงเรียนมหาดเล็ก (วชิราวุธวิทยาลัย) ใน ค.ศ. 2456 กับเนติบัณฑิตยสภาประจำสยามใน พ.ศ. 2458 ต่อมามีการนำมาใช้เป็นชุดจบปริญญาประจำจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยใน พ.ศ. 2473 ตั้งแต่ ค.ศ. 2510 เป็นต้นมา บางมหาวิทยาลัยผลิดครุยเป็นของตนเอง และคำนี้กลายเป็นความหมายของชุดศาลหรือวิชาการทั่วไป
==การใช้งาน==
ตามธรรมเนียม ครุยใช้บ่งบอกสถานะกษัตริย์หรือขุนนาง และสวมใส่เฉพาะผู้ชายเท่านั้น สมาชิกของพระราชวงศ์จะสวมใส่ครั้งแรกในพระราชพิธีโสกันต์ (พิธีโกนจุก) พระมหากษัตริย์จะฉลองพระองค์ในโอกาสพิเศษ เช่น พิธีราชาภิเษก พระราชพิธีต่าง ๆ หรือเมื่อมีแขกพิเศษมาเยี่ยมเยือน นอกจากนี้ เหล่านาค—สามเณรที่เตรียมตัวไปเป็นอุปสมบท—เป็นกลุ่มเดียวที่สามารถสวมครุยได้โดยไม่สนระดับชั้นทางสังคม
รายงานจากพระราชกฤษฎีกาประจำปี 2455 บุคคลมีสิทธิที่จะสวมครุยตามลำดับชั้น ตำแหน่ง หรือตามพระบรมราชานุญาตเพิ่มเติม ตำแหน่งเหล่านี้ได้แก่ เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้าชั้นสามขึ้นไป และเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือกหรือเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทยชั้นสองขึ้นไป ผู้พิพากษาสามารถสวมในเครื่องแบบเต็มยศตามพระราชพิธี; ข้าราชการคนอื่น ๆ สามารถสวมได้ในพิธีที่มีการดำเนินการพิเศษหรือในพิธีจำเพาะ ปัจจุบันไม่ค่อยพบเห็นบ่อยนัก ถึงแม้ว่าจะยังคงมีการใช้ครุยในพิธีแรกนาขวัญทุกปีและพระราชพิธีบรมราชาภิเษกก็ตาม
ปัจจุบัน ครุยสามารถระบุได้ง่ายที่สุดเป็นครุยวิทยฐานะในมหาวิทยาลัยไทยบางแห่ง เช่น จุฬาลงกาณ์มหาวิทยาลัยเป็นผู้นำมาใช้นานและโดดเด่นที่สุด โดยจะสวมทับชุดเดรสมหาวิทยาลัย (มักเป็นราชปะแตนและกางเกงขาวสำหรับผู้ชาย เสื้อเชิ้ตสตรีขาวและกระโปรงสีกรมท่าสำหรับผู้หญิง) โดยไม่มีหมวก สำหรับนักศึกษาวุฒิปริญญาตรี หรือชุดสูทกับเน็คไทสำหรับนักศึกษาวุฒิปริญญาโท
==ภาพ==
=== ครุยพระราชวงศ์ ===
ไฟล์:Prajadhipok's coronation records - 001.jpg|พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงลงพระปรมาภิไธยในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยประจำ พ.ศ. 2475 ในวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2475 ทรงฉลองพระองค์ครุยมหาจักรีบรมราชวงศ์ และชฎาห้ายอด
ไฟล์:King Rama in full Regalia.jpg|พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวในฉลองพระองค์ครุยมหาจักรีบรมราชวงศ์ พระมหาพิชัยมงกุฎ และฉลองพระบาทเชิงงอน ภาพถ่ายในช่วง ค.ศ. 1851
ไฟล์:Nangklao portrait.jpg|ภาพวาดที่มีพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวในฉลองพระองค์ครุยมหาจักรีบรมราชวงศ์
ไฟล์:Bhumbol coronation 2.jpg|พระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรในฉลองพระองค์ครุยกรองทองในพระราชพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ซึ่งอยู่ในช่วงเคลื่อนตัวจากพระบรมมหาราชวังไปยังวัดพระแก้วในวันที่ 5 พฤษภาคม พ.ศ. 2493
=== ครุยตำแหน่ง ===
==== "ครุยขุนนาง" ====
ไฟล์:Phra Maha Phichai Ratcharot carried Bejaratana Rajasuda's royal urn.JPG|เจ้าหน้าที่ที่อยู่บนพระมหาพิชัยราชรถสวมครุยขุนนางกับลอมพอก บนพระมหาพิชัยราชรถบรรจุพระอัฐิของสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดีไปทำพิธีเผาพระศพที่สนามหลวงในวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2555
ไฟล์:Procession for Bejaratana Rajasuda's relics (carried on Phra Thinang Rajendrayan) from the royal crematorium to the Grand Palace.JPG|เจ้าหน้าที่ที่รุนพระมหาพิชัยราชรถที่มีพระอัฐิของสมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดีในวันที่ 10 เมษายน พ.ศ. 2555
ไฟล์:Ratcharot Phra Nam in the procession of Princess Galyani Vadhana.jpg|เจ้าหน้าที่ที่รุนราชรถน้อย ซึ่งมีสมเด็จพระวันรัต (จุนท์ พฺรหฺมคุตฺโต) เจ้าอาวาสประจำวัดบวรนิเวศวิหารประทับบนนั้น ในวันที่ 15 พฤศจิกายน พ.ศ. 2551
ไฟล์:Almanach 1687 Kosa Pan with Louis XIV.jpg|ภาพวาดฝรั่งเศสที่แสดงทูตสยาม รวมโกษาปาน สวมครุยขุนนางและ ลอมพอก ขณะไปพบกับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1687
ไฟล์:SiameseEmbassyToLouisXIV1686NicolasLarmessin.jpg|ภาพวาดฝรั่งเศสที่แสดงทูตสยามสวมครุยขุนนางและ ลอมพอก ขณะนำเสนอพระราชสาส์นของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชให้กับพระเจ้าหลุยส์ที่ 14 แห่งฝรั่งเศสใน ค.ศ. 1687
==== "ครุยเสนามาตย์" ====
ไฟล์:Abhisit Vejjajiva and Pimpen Sakuntabhai.jpg|อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ นายกรัฐมนตรีในตอนนั้นสวมครุยเสนามาตย์ชั้นเอก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการแต่งกายตามประเพณีของข้าราชการพลเรือนสามัญในสมัยโบราณ และปัจจุบันยังคงใช้ในเชิงพิธีอยู่
ไฟล์:ChaiChidchob.jpg|ชัย ชิดชอบสวมครุยเสนามาตย์ชั้นโท ผู้ที่สามารถสวมชุดนี้จะต้องเป็นผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้าชั้นแรกหรือชั้นสองเท่านั้น
=== ครุยวิทยฐานะ ===
ไฟล์:Rama_VII's_royal_academic_gown.jpg|ครุยวิทยฐานะจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยที่พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวเคยฉลองพระองค์
ไฟล์:Academic dress of Sukhothai Thammathirat Open University.jpg|บัณฑิตจากมหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราชสวมครุยวิทยฐานะ
ไฟล์:CU Ph.D.'s academic gown (Graduate School).jpg|บัณฑิตจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยสวมครุยในฐานะครุยและเข็มวิทยฐานะของมหาวิทยาลัย
== ดูเพิ่ม ==
ครุยและเข็มวิทยฐานะของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
==หมายเหตุ==
==อ้างอิง==
เครื่องแต่งกายไทย
เครื่องแต่งกาย
พระราชพิธี
ครุย
ครุย
ประวัติศาสตร์เครื่องแต่งกายตามแนวทางแฟชั่นตะวันตก
ชุดวิชาการ