นครราช

นครราช (នគររាជ นครราช [โนโกเรียจ]) เป็นชื่อของเพลงชาติกัมพูชาที่ใช้อยู่ในปัจจุบันนี้ มีความหมายว่า เมืองของพระเจ้าแผ่นดิน ทำนองของเพลงประพันธ์ขึ้นโดยอาศัยทำนองของเพลงเขมรโบราณที่มีชื่อเดียวกันเมื่อ พ.ศ. 2481 โดยพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต (เมื่อครั้งยังทรงดำรงพระราชอิสริยยศเป็นสมเด็จกรมขุนวิสุทธิ์ขัตติยวงศ์ นโรดม สุรามฤต - พระนามเดิมก่อนหน้านั้นคือ นักองเจ้า (หม่อมเจ้า) นโรดม สุรามฤต) ร่วมกันกับครูเพลงชาวฝรั่งเศส 2 คน คือ F. Perruchot และ J. Jekyll  ส่วนเนื้อร้องประพันธ์ขึ้น ภายหลังการพระราชพิธีบรมราชาภิเษกของ พระบาทสมเด็จพระนโรดม สีหนุ เสร็จสิ้นไปได้ไม่เกิน 3 เดือน (ราชาภิเษกเมื่อวันที่ 3 พฤษภาคม พ.ศ. 2484) และสำเร็จเมื่อวันที่ 20 กรกฎาคม พ.ศ. 2484 โดยสมเด็จพระมหาสุเมธาธิบดี (ชวน ณาต โชตญาโณ) สมเด็จพระสังฆราชในคณะสงฆ์มหานิกาย แต่ครั้งยังเป็นสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์
== ประวัติ ==
}}
เพลงนครราชเริ่มใช้เป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2484 ในฐานะเพลงสรรเสริญพระบารมี (Royal anthem) และเริ่มใช้เป็นเพลงชาติอย่างเป็นทางการ เมื่อประเทศกัมพูชาประกาศเอกราชจากฝรั่งเศสใน พ.ศ. 2496 ในช่วงราชอาณาจักรกัมพูชาภายใต้การนำของพรรคสังคมราษฎรนิยมของพระนโรดม สีหนุ เพลงนครราชมีทำนองที่คล้ายกับเพลงชาติญี่ปุ่น "คิมิงาโยะ" ซึ่งทางครูชาวฝรั่งเศสได้ช่วยกันแต่งทำนองขึ้นใหม่และได้รับการปรับเป็นเนื้อร้องภาษาเขมรโดยพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต เพลงนครราชได้รับการบรรเลงในโอกาสสำคัญ 2 ครั้งได้แก่ พระราชพิธีบรมราชาภิเษกและพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพของพระบาทสมเด็จพระนโรดม สุรามฤต
ต่อมาใน พ.ศ. 2512 เมื่อนายพลลน นลล้มรัฐบาลของสมเด็จพระนโรดม สีหนุ และสถาปนาสาธารณรัฐเขมรขึ้นแทนที่ เพลงนครราชจึงถูกยกเลิกฐานะของเพลงชาติไป
ต่อมาเมื่อรัฐบาลสาธารณรัฐเขมรล่มสลายในปี พ.ศ. 2518 สัญลักษณ์ต่างของระบอบกษัตริย์เขมร ซึ่งรวมถึงเพลงนครราช ได้ถูกฟื้นฟูขึ้นมาเป็นระยะเวลาสั้น ๆ จนถึง พ.ศ. 2519 เมื่อเขมรแดงประกาศจัดตั้งรัฐบาลกัมพูชาประชาธิปไตย เพลงนครราชถูกยกเลิกฐานะเพลงชาติอีกครั้งต่อเนื่องเป็นเวลานานหลายปี  ด้วยสาเหตุจากความผันผวนทางการเมืองภายในประเทศ จนกระทั่งเมื่อมีการจัดตั้งรัฐบาลโดยพรรคฟุนซินเปก (FUNCINPEC) ซึ่งเป็นพรรคการเมืองแนวนิยมกษัตริย์ (นิยมเจ้า) ที่ชนะการเลือกตั้งภายใต้ควบคุมโดยสหประชาชาติใน พ.ศ. 2534 เพลงนครราชก็ได้รับการรับรองเป็นเพลงชาติอีกครั้งมาจนถึงปัจจุบัน
เนื้อร้องของเพลงนครราชมีอยู่ 3 บท แต่เวลาร้องในประเทศกัมพูชา จะนิยมร้องบทแรกเป็นหลัก สำหรับการออกอากาศผ่านสถานีวิทยุและสถานีโทรทัศน์ในเวลา 07:00 น. และ 17:00 น. ของทุกวัน นั้น จะเป็นรูปแบบขับร้องบทแรก แต่ในบางกรณี เช่น การปิดสถานีประจำวันของบางสถานี จะเป็นรูปแบบขับร้องครบทั้งสามบท
== เนื้อร้อง ==
โปรดทราบ! เนื้อหาในส่วนนี้มีอักษรเขมร จำเป็นต้องใช้ฟอนต์อักษรเขมรในการแสดงผล ท่านสามารถดาวน์โหลดฟอนท์อักษรเขมรได้ ที่นี่ 
{|class="wikitable"
!อักษรเขมร!!ถอดอักษร!!คำอ่าน!!ถ่ายเสียงด้วยอักษรโรมัน
|-
!colspan="4"|บทที่ 1
|-
|
សូមពួកទេព្ដា
រក្សាមហាក្សត្រយើង
ឲ្យបានរុងរឿង
ដោយជ័យមង្គលសិរីសួស្តី
យើងខ្ញុំព្រះអង្គ
សូមជ្រកក្រោមម្លប់
ព្រះបារមី
នៃព្រះនរបតី
វង្សក្សត្រាដែលសាង
ប្រាសាទថ្ម
គ្រប់គ្រងដែនខ្មែរ 
បុរាណថ្កើងថ្កាន។
| style="font-style:italic;" |
สูมพวกเทพฺฎา
รกฺสามหากฺสตฺรเยิง
อฺโยบานรุงเรือง
โฎยชัยมงฺคลสิรีสัวสฺตี
เยิงขฺญุ̊พฺระองฺค
สูมชฺรกกฺโรมมฺลบ̍
พฺระบารมี
ไนพฺระนรบตี
วงฺสกฺสตฺราแฎลสาง
บฺราสาทถฺม
คฺรบ̍คฺรงแฎนขฺแมร
บุราณถฺเกิงถฺกานฯ
|
โซม ปวก เตฝดา
เรียกซา มฮา กสัต เยิง
ออย บาน รุง เรือง
ดอย เจ็ย ม็องก็อล เซเร็ย ซัวสเด็ย
เยิง ขญม เปรียะฮ์ ออง
โซม ซรก กรอม มลุป
เปรียะฮ์ บารอเม็ย
เน็ย เปรียะฮ์ นอรอบอเด็ย
ว็อง กสัตรา แดล ซาง
ปราสาต ถมอ
กรุป กรอง แดน ขแม็ย
โบะราน ทเกิง ทกานฯ
|
Som pouk tepda
rak sa moha khsath yeung
iy ben roung roeung
doy chey monkol srey soursdey
Yeung Khnom preah ang
som chrok Krom molup
preah Baromey
Ney preah Noropdey
vong Khsattra del sang
preah sat thm­r
Kroup Kraung dèn Khmer
borann thkoeung thkann.
|-
!colspan="4"|บทที่ 2
|-
|
ប្រាសាទសីលា
កំបាំងកណ្តាលព្រៃ
គួរឲ្យស្រមៃ
នឹកដល់យសស័ក្តិមហានគរ
ជាតិខ្មែរដូចថ្ម
គង់វង្សនៅល្អ
រឹងប៉ឹងជំហរ
យើងសង្ឃឹមពរ
ភ័ព្វព្រេងសំណាង
របស់កម្ពុជា
មហារដ្ឋកើតមាន
យូរអង្វែងហើយ។
| style="font-style:italic;" |
บฺราสาทสีลา
กํบำงกณฺตาลพฺไร
ควรอฺโยสฺรไม
นึกฎล̍ยสสักฺติมหานคร
ชาติขฺแมรฎูจถฺม
คง̍วงฺสเนาลฺอ
รึงปึงชํหร
เยิงสงฺฆึมพร
ภัพฺวพฺเรงสํณาง
รบส̍กมฺพุชา
มหารฎฺฐเกิตมาน
ยูรองฺแวงเหิยฯ
|
ปราสาต เซ็ยลา
ก็อมบัง กอนดาล เปร็ย
กัว ออย ซรอมัย
นึก ดอล ยัวฮ์ ซัก มอฮา เนาะกอ
เจียต ขแม็ย โดว็จ ทมอ
กุง ว็อง นึวฟ์ ลออ
รึง เปิง จุมฮอ
เยิง ซองเคิม ปอ
พวบ เปร็ยง์ ซ็อมนาง
รอบอฮ์ กอมปูเจีย
มอฮา รัต เกิด เมียน
ยู อองแวย์ง เฮยฯ
|
Prasath séla
kombang kan dal prey
Kuor oy sr­may
noeuk d­l yuos sak Moha Nokor
Cheat Khmer dauch Thmar
kong vong n­y l­ar
rung peung chom hor.
Yeung sang Khim por
pheap preng samnang
robuos Kampuchea.
Moha r­th koeut mien 
you ang veanh hey.
|-
!colspan="4"|บทที่ 3
|-
|
គ្រប់វត្តអារាម
ឮតែសូរស័ព្ទធម៌
សូត្រដោយអំណរ
រំឭកគុណពុទ្ធសាសនា
ចូរយើងជាអ្នក
ជឿជាក់ស្មោះស្ម័គ្រ
តាមបែបដូនតា
គង់តែទេព្ដា
នឹងជួយជ្រោមជ្រែងផ្គត់ផ្គង់
ប្រយោជន៍ឲ្យ
ដល់ប្រទេសខ្មែរ
ជាមហានគរ៕
| style="font-style:italic;" |
คฺรบ̍วตฺตอาราม
ฦๅแตสูรสัพฺทธร̲ร̲ม
สูตฺรโฎยอํณร
รํฦกคุณพุทฺธสาสนา
จูรเยิงชาอฺนก
เชือชาก̍เสฺมาะสฺมัคฺร
ตามแบบฎูนตา
คง̍แตเทพฺฎา
นึงชัวยชฺโรมชฺแรงผฺคต̍ผฺคง̍
บฺรโยชน์อฺโย
ฎล̍บฺรเทสขฺแมร
ชามหานคร๚
|
กรุป ว็อต อาราม
ลือ แตย์ โซ ซ็อป เทือร์
โสต ดอย อ็อมนอ
รุมลึก กุน ปุต ซาฮ์ซนา
จอ เยิง เจีย เนีย
เจือ เจีย ซมอฮ์ ซมะ
ตาม แบย์บ โดน ตา 
กุง แตย์ เตวดา
นึง จวย โจรม แจรง ปกอต ปกอง
ปรอยอจ ออย 
ดัล ประเตฮ์ ขแม็ย
เจีย มอฮา เนาะกอ๚
|
Kroup vath aram
lu tè so sap thoeur
Sot doy am no
rom lik koun poth sasna
Chol yeung chea neak
thioeur thiak smos smak
tam bep donnta
Kong tè thévoda
nùng chuoy chrom chrèng phkot phkang
pra yoch oy
Dol prateah Khmer
chea Moha Nokor.
|}
== คำแปล ==
ขอพวกเทวดา  รักษามหากษัตริย์เรา
ให้ได้รุ่งเรือง  โดยชัยมงคลศรีสวัสดี
เราข้าพระองค์ ขอพึ่งใต้ร่มพระบารมี
ในพระนรบดี  วงศ์กษัตราซึ่งสร้างปราสาทหิน
ครอบครองแดนเขมร โบราณเลื่องลือ ฯ
ปราสาทศิลา  ซ่อนอยู่ท่ามกลางไพร
ควรคำนึงหวนให้  นึกถึงยศศักดิ์มหานคร
ชาติเขมรดุจหิน  ดำรงวงศ์ละออยืนหยัดถาวร
เราหวังซึ่งพร  บุญวาสนาแต่กาลก่อนของกัมพูชา
มหารัฐเกิดมี  ช้านานมาแล้ว ฯ
ครบวัดอาราม  ยินแต่ศัพท์สำเนียงเสียงธรรม 
สวดโดยยินดี  รำลึกคุณพุทธศาสนา 
จงเราเป็นผู้เชื่อ  แน่ในใจจริงตามแบบยายตา 
คงแต่เทวดา  จะช่วยค้ำจุนบำรุงประโยชน์ให้ 
แด่ประเทศเขมร เป็นมหานคร ฯ 
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เพลงชาติกัมพูชา "นครราช" - (www.nationalanthems.info)
ภาพเนื้อเพลงนครราช (gif) จากสถานทูตกัมพูชาประจำประเทศสหรัฐอเมริกา
เนื้อเพลงชาติกัมพูชาและไฟล์เสียง (mp3) ที่ national-anthems.net 
เพลงชาติกัมพูชา
เพลงสรรเสริญพระบารมี