เขตพญาไท

พญาไท เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร สภาพพื้นที่โดยทั่วไปเป็นแหล่งการค้า การบริการ และแหล่งที่อยู่อาศัยหนาแน่นมาก
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
เขตพญาไทตั้งอยู่ทางฝั่งพระนคร มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่การปกครองต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกาดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตจตุจักร มีคลองบางซื่อเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตดินแดง มีถนนวิภาวดีรังสิตฟากตะวันออกเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศใต้ ติดต่อกับเขตดินแดงและเขตราชเทวี มีถนนดินแดงฟากใต้และคลองสามเสนเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตดุสิต มีทางรถไฟสายเหนือเป็นเส้นแบ่งเขต
== ประวัติ ==
อำเภอพญาไท ได้รับการจัดตั้งขึ้นเป็นครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2509 ตั้งชื่อตามพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นวังที่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นเป็นตำหนักสำหรับเสด็จประพาสบนที่ดินริมคลองสามเสน ทุ่งพญาไท ช่วงแรกอำเภอพญาไทแบ่งเขตการปกครองออกเป็น 7 ตำบล เป็นพื้นที่อำเภอดุสิตเดิม 5 ตำบล ได้แก่ ตำบลทุ่งพญาไท ตำบลถนนพญาไท ตำบลถนนเพชรบุรี ตำบลมักกะสัน และตำบลสามเสนใน และเป็นพื้นที่อำเภอบางกะปิเดิม 2 ตำบล ได้แก่ ตำบลห้วยขวางและตำบลบางกะปิ จนกระทั่งใน พ.ศ. 2514 จังหวัดพระนครถูกรวมเข้ากับจังหวัดธนบุรี เปลี่ยนฐานะเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรี และในปี พ.ศ. 2515 จึงเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นกรุงเทพมหานคร ซึ่งเปลี่ยนคำเรียกเขตการปกครองใหม่ด้วย อำเภอพญาไทได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตพญาไท ส่วนตำบลต่าง ๆ ก็เปลี่ยนฐานะเป็นแขวง
จากนั้นทางราชการได้เปลี่ยนแปลงพื้นที่ปกครองของเขตพญาไทหลายครั้ง เพื่อจัดขนาดพื้นที่และจำนวนประชากรของแต่ละเขตให้มีความสมดุล เริ่มตั้งแต่ใน พ.ศ. 2516 แขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิได้รับการยกฐานะเป็นเขตห้วยขวาง ต่อมาใน พ.ศ. 2521 แขวงดินแดงและบางส่วนของแขวงสามเสนในถูกโอนไปขึ้นกับเขตห้วยขวาง ในขณะที่พื้นที่บางส่วนของแขวงห้วยขวางและแขวงบางกะปิก็ถูกโอนมารวมกับแขวงสามเสนในและแขวงมักกะสัน ใน พ.ศ. 2532 พื้นที่ 4 แขวงทางทิศใต้ของเขตได้ถูกแยกออกไปตั้งเป็นเขตราชเทวี การปรับปรุงเขตปกครองครั้งนี้ส่งผลให้เขตพญาไทเหลือแขวงสามเสนในอยู่เพียงแขวงเดียว ส่วนพระราชวังพญาไทซึ่งเป็นที่มาของชื่อเขต รวมทั้งถนนพญาไทก็ไม่ได้อยู่ในพื้นที่ของเขตอีกต่อไป แต่ไปอยู่ในเขตราชเทวีแทน และสุดท้ายในปี พ.ศ. 2537 พื้นที่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของเขตก็ถูกแยกไปรวมกับเขตดินแดงที่เพิ่งตั้งขึ้นใหม่
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
วันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2560 กรุงเทพมหานครได้ประกาศจัดตั้งแขวงพญาไทแยกจากพื้นที่แขวงสามเสนใน โดยใช้ถนนพหลโยธินเป็นเส้นแบ่งเขต และให้มีผลบังคับใช้ในวันเดียวกัน ส่งผลให้เขตพญาไทในปัจจุบันแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 2 แขวง ได้แก่
{|class="wikitable"
!หมายเลข||width=15%|อักษรไทย||width=15%|อักษรโรมัน||พื้นที่ (ตร.กม.)||จำนวนประชากร (ธันวาคม 2565)||ความหนาแน่นประชากร (ธันวาคม 2565)||แผนที่
|-
|||สามเสนใน||Sam Sen Nai ||4.923||30,164||6,127.16||rowspan=3|
|-
|||พญาไท||Phaya Thai ||4.672||35,111||7,515.20
|-
!colspan = 3 | ทั้งหมด ||9.595||65,275||6,803.02
|}
== ประชากร ==
== สถานที่สำคัญ ==


ตามที่ปรากฏในคำขวัญของเขต เขตพญาไทมีสถานที่ราชการ โดยเฉพาะที่ตั้งหน่วยทางทหารและตำรวจอยู่หลายแห่ง มีส่วนราชการพลเรือนระดับกระทรวงอยู่ 2 กระทรวง นอกจากนั้นยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการสื่อสารและโทรคมนาคมด้วย กล่าวคือ กรมประชาสัมพันธ์ สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก ทรูวิชั่นส์ ทีเอ็นเอ็น24 ทรูโฟร์ยู วอยซ์ทีวี  พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน และสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ มีระบบรถไฟฟ้าตัดผ่านในพื้นที่เขต และมีย่านสะพานควาย ซึ่งแต่เดิมเคยมีสภาพเป็นทุ่งนาและตลาดนัดซื้อขายโคกระบือ แต่ต่อมาเมื่อบ้านเมืองขยายตัวขึ้น ก็ได้กลายสภาพเป็นแหล่งชุมชนหนาแน่น มีอาคารร้านค้า ห้างสรรพสินค้า อาทิ ศรีศุภราชอาเขต ที่ตั้งห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย (เลิกกิจการไปแล้ว) และห้างสรรพสินค้าบิ๊กซี ซูเปอร์เซ็นเตอร์ เป็นต้น
สถานที่สำคัญในเขตนี้ มีอาทิ
วัดไผ่ตัน เป็นวัดพุทธศาสนาแห่งเดียวในพื้นที่เขต
วิทยาลัยการจัดการ มหาวิทยาลัยมหิดล
กองพลทหารม้าที่ 2 รักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารม้าที่ 29 รักษาพระองค์
กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และกองพันในสังกัด คือ กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ และ กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์
สโมสรทหารบก (ส่วนกลาง) ถนนวิภาวดีรังสิต
สนามกีฬากองทัพบก
กองบัญชาการตำรวจตระเวนชายแดน
กองบัญชาการกองอาสารักษาดินแดน
กระทรวงการคลัง
กรมสรรพากร
กรมธนารักษ์
กรมบัญชีกลาง
สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม
กรมควบคุมมลพิษ
กรมทรัพยากรน้ำ
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร
สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบก ช่อง 5
ไทยทีวีโกลบอลเน็ตเวิร์ก
โทรทัศน์รวมการเฉพาะกิจแห่งประเทศไทย
ศูนย์ข่าววิทยุกองทัพบก
วอยซ์ทีวี
ทรูวิชั่นส์
ทีเอ็นเอ็น 24
ทรูโฟร์ยู
สถานีวิทยุกระจายเสียงรัฐสภา
สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา
สำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ
พิพิธภัณฑ์ตราไปรษณียากรสามเสนใน
กรมประชาสัมพันธ์
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด
กรมโยธาธิการและผังเมือง
ธนาคารออมสิน สำนักงานใหญ่
ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย
ธนาคารกสิกรไทย สำนักพหลโยธิน
โรงเรียนสามเสนวิทยาลัย
โรงงานผลิตน้ำสามเสน การประปานครหลวง (โรงกรองน้ำสามเสน) และพิพิธภัณฑ์การเรียนรู้การประปาไทย
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
สถานีตำรวจนครบาลบางซื่อ
อาคาร THE RICE ตั้งอยู่ตรงหัวมุมสี่แยกสะพานควาย หรือก็คือห้างสรรพสินค้าเมอร์รี่คิงส์ สะพานควาย เก่า
== โรงพยาบาล ==
โรงพยาบาลทหารผ่านศึก
โรงพยาบาลเปาโล เมโมเรียล พหลโยธิน
โรงพยาบาลพญาไท 2
โรงพยาบาลวิชัยยุทธ
โรงพยาบาลวิมุต
== การคมนาคม ==
ถนน
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตพญาไท ได้แก่
ถนนพหลโยธิน
ถนนประดิพัทธ์
ถนนวิภาวดีรังสิต
ถนนดินแดง
ถนนพระรามที่ 6
ถนนนครไชยศรี
ถนนกำแพงเพชร
ทางพิเศษศรีรัช
ทางยกระดับอุตราภิมุข
ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่
ถนนสุทธิสารวินิจฉัย
ถนนสาลีรัฐวิภาค
ถนนกำแพงเพชร 5
ถนนเศรษฐศิริ
ถนนเศรษฐศิริ 2
ซอยพหลโยธิน 2 (กาญจนาคม)
ซอยพหลโยธิน 5 (ราชครู) และซอยพระรามที่ 6 ซอย 30 (อารีย์สัมพันธ์)
ซอยพหลโยธิน 7 (อารีย์) และซอยอารีย์ 5 (ใต้)
ซอยพหลโยธิน 11 (เสนาร่วม)
ซอยพหลโยธิน 14 (ศุภราช) และซอยอินทามระ 4 (พงษ์ศรีจันทร์ 2)
ซอยประดิพัทธิ์ 4 (เรวดีฝั่งใต้)
ซอยประดิพัทธิ์ 5 (เรวดีฝั่งเหนือ)
ซอยพระรามที่ 6 ซอย 37 (ระนอง 1)
ระบบขนส่งมวลชน
ในพื้นที่เขตพญาไท ตามแนวเหนือถนนพหลโยธิน มีสถานีสะพานควาย สถานีสนามเป้า และสถานีอารีย์ของรถไฟฟ้าบีทีเอส
รถไฟ
ทางรถไฟสายเหนือก็ผ่านพื้นที่เขตนี้ โดยถือเป็นแนวเส้นแบ่งเขตระหว่างเขตพญาไทกับเขตดุสิตด้วย มีสถานีสามเสนตั้งอยู่ในเขตพญาไท โดยมีพื้นที่บางส่วนของสถานีอยู่ในเขตดุสิต
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์สำนักงานเขตพญาไท
เว็บไซต์กรุงเทพมหานคร: แหล่งท่องเที่ยวในเขตพญาไท