pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
พญาญี่บา

พญาญี่บา พระมหากษัตริย์พระองค์สุดท้ายแห่งอาณาจักรหริภุญชัย  ปกครองในช่วงปี  พ.ศ. 1814 – พ.ศ. 1836 รวมระยะเวลาการครองราชย์ 22 ปี
== ประวัติ ==
พญาญี่บา  ได้ปกครองอาณาจักรหริภุญชัยต่อจากพระยาโยทะ ซึ่งพระยาโยทะได้ครองอาณาจักรนี้นานถึง 74 ปี เมื่อพระยาโยทะสิ้นพระชนม์ พญาญี่บาจึงได้ปกครองอาณาจักรแห่งนี้ต่อ ก่อนที่จะถูกทำลายโดยพญามังรายแห่งอาณาจักรล้านนา โดยพญาญี่บาเป็นกษัตริย์องค์สุดท้ายในอาณาจักรหริภุญชัย และเป็นการปิดฉากราชวงศ์หริภุญชัยที่ปกครองมาตั้งแต่สมัยพระนางจามเทวีเป็นพระปฐมกษัตรีย์พระองค์แรก
ในพงศาวดารโยนกของพระยาประชากิจกรจักรระบุว่าพญาโยทราชครอง 10 ปี ราชบุตรของพญาโยทราชครองสืบต่อมาอีก 2 ชั่ววงศ์(แต่ไม่ระบุพระนาม) แล้วค่อยถึงพญายีบา
== การขยายอำนาจของล้านนา ==
ในปี พ.ศ. 1805 (จ.ศ. 624) พญามังรายได้สร้างเมืองเชียงรายขึ้น และทรงเห็นว่าล้านนาแยกกันเป็นหลายวงศ์ ควรรวมกันเป็นแผ่นดินเดียวกันเสีย ดำริแล้วจึงยกทัพไปตีเมืองมอบไร เชียงคำ เชียงร้าง ฝาง เชียงของ และเชิง ต่อมาจะตีเมืองลำพูน (หริภุญชัย) เพราะเป็นเมืองที่มั่งคั่ง แต่ขุนนางชื่อขุนฟ้า ค้านว่าเป็นการยากเพราะกำลังข้าศึกมีมากนัก ควรใช้อุบายยุยงให้แตกแยกกันเสียก่อน ครั้นแล้วพญามังรายจึงทำอุบายเนรเทศขุนฟ้าออกจากเมืองฐานกบฏ ขุนฟ้าจึงได้ไปรับราชการอยู่กับพญาญี่บาเจ้าเมืองลำพูนนานถึง 7 ปี และได้ทำอุบายต่าง ๆ ให้พญาญี่บากดขี่ราษฎร จนชาวเมืองเกลียดชังพญาญี่บา
== สิ้นสุดอาณาจักรหริภุญชัย ==
ด้วยอุบายของขุนฟ้าที่ประจบสอพลอพญาญี่บาทำให้ประชาชนเกลียดชัง พญามังรายได้ยกทัพไปตีเมืองลำพูนได้อย่างง่ายดายในปี พ.ศ. 1824 (จ.ศ. 643) พญาญี่บาเสด็จหนีออกเมืองไปถึงดอยกลางป่าก็คิดนึกได้ที่เสียรู้ขุนฟ้าเป็นไส้ศึกให้พญามังราย ก็เสียใจหลั่งน้ำตาร้องไห้ สถานที่น้ำตาตกนี้จึงมีชื่อว่า  “ดอยบาไห้” มาจนทุกวันนี้ ต่อมาพญาญี่บาจึงหนีมาอยู่กับพระยาเบิกเจ้าเมืองลำปาง (เขลางค์) ผู้เป็นโอรสและทรงสร้างเมืองเพื่อทำการตั้งรับทัพของพญามังราย ณ ตำบลเวียงตาล อำเภอห้างฉัตร เวลาล่วงไป 14 ปี พระยาเบิกทรงช้างชื่อ ปานแสนพล ยกทัพไปหมายจะตีเมืองลำพูนคืนให้พระราชบิดา พญามังรายให้เจ้าขุนสงครามทรงช้างชื่อแก้วไชยมงคลออกรับศึก ทั้งสองได้ทำยุทธหัตถีกัน ที่บ้านขัวมุงขุนช้าง ใกล้เวียงกุมกาม พระยาเบิกถูกหอกแทงบาดเจ็บ และตีฝ่าวงล้อมออกมาได้ จึงมาตั้งรับอยู่ที่ตำบลแม่ตาล เขตเมืองลำปาง ได้สู้รบกันเป็นสามารถผล ที่สุดทัพลำปางแพ้ยับเยิน เจ้าขุนสงครามจับกุมตัวพระยาเบิกแม่ทัพได้ และปลงพระชนม์เสียที่นี่ ดวงวิญญาณอันกล้าหาญเปี่ยมไปด้วยกตัญญูเวทิคุณนี้ จึงได้รับพระราชทานนามว่า "เจ้าพ่อขุนตาน" 
ศาลเจ้าพ่อขุนตานสร้างขึ้นเป็นที่สักการะแด่ดวงวิญญาณการสร้างวีรกรรม และความกตัญญูกตเวทิตาของพระยาเบิก โอรสของพญาญี่บา แต่เดิมสร้างเป็นศาลเล็ก ๆ ต่อมามีการสร้างรูปหล่อเจ้าพ่อขุนตานและศาลขึ้นควบคู่กับศาลเดิม เพื่อให้ประชากรสักการบูชา กราบไหว้ 
== อ้างอิง  ==
ชาวมอญ
พระมหากษัตริย์หริภุญชัย
ราชวงศ์หริภุญชัย
เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน

เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน (Connective tissue) เป็นหนึ่งในเนื้อเยื่อสัตว์พื้นฐานสี่อย่าง (อันได้แก่ เนื้อเยื่อบุผิว เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ และเนื้อเยื่อประสาท) เนื้อเยื่อนี้มีลักษณะสำคัญร่วมกันคือ
มีหน้าที่เกี่ยวกับการค้ำจุนและรักษาโครงสร้าง
มักจะพัฒนามาจากเมโซเดิร์ม
แบ่งประเภทตามลักษณะของเนื้อเยื่อที่ไม่มีชีวิต
เลือด กระดูกอ่อน และกระดูก จัดเป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน แต่เนื่องจากเนื้อเยื่อเหล่านี้มีลักษณะแตกต่างไปจากเนื้อเยื่อเกี่ยวพันอื่น ๆ ใน เราจึงเรียกเนื้อเยื่อเกี่ยวพันอื่น ๆ ที่ไม่ใช่เนื้อเยื่อสามประเภทนี้ว่า "เนื้อเยื่อเกี่ยวพันทั่วไป (connective tissue proper) " ในบางครั้งเราอาจแยกเนื้อเยื่อเกี่ยวพันตัวอ่อน (embryonic connective tissue) ออกเป็นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันประเภทที่สาม
== การแบ่งประเภทของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน ==
=== เนื้อเยื่อเกี่ยวพันทั่วไป (Connective tissue proper) ===

เนื้อเยื่อร่างแห (Areolar (or loose) connective tissue) ช่วยค้ำจุนอวัยวะและเนื้อเยื่อบุผิวให้อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ประกอบด้วยเส้นใยโปรตีนหลายชนิด เช่น เส้นใยคอลลาเจน และ เส้นใยอีลาสติน นอกจากนั้นเนื้อเยื่อนี้ยังมีบทบาทในการอักเสบ
เนื้อเยื่อเกี่ยวพันหนาแน่น (Dense connective tissue) หรือเรียกโดยทั่วไปว่า เนื้อเยื่อเส้นใย (fibrous connective tissue) รวมตัวกันเป็นเอ็น (ligament) และเอ็นกล้ามเนื้อ (tendon) เส้นใยคอลลาเจนจะเรียงตัวกันหนาแน่นทำให้สามารถทนแรงตึงได้ดี
เนื้อเยื่อเกี่ยวพันตาข่าย (Reticular connective tissue) เป็นโครงข่ายของเส้นใยเรติคูลาร์ (reticular fibre) (เส้นใยคอลลาเจน ชนิด III) รวมตัวกันเพื่อเป็นโครงให้อวัยวะน้ำเหลือง (lymphoid organ) ยึดเกาะ (เช่น ต่อมน้ำเหลือง (lymph node) , ไขกระดูก (bone marrow) , และม้าม (spleen))
เนื้อเยื่อไขมัน (Adipose tissue) ประกอบด้วยเซลล์ไขมัน (adipocyte) ทำหน้าที่ป้องกันแรงกระทบกระเทือน เป็นฉนวนกันการสูญเสียความร้อน และช่วยหล่อลื่น (โดยเฉพาะในเยื่อหุ้มหัวใจ (pericardium) และเก็บสะสมพลังงานในรูปไขมัน
=== เนื้อเยื่อเกี่ยวพันพิเศษ (Specialized connective tissues) ===

เลือด ทำหน้าที่ในการขนส่งสารต่าง ๆ ในร่างกาย สารองค์ประกอบนอกเซลล์ (extracellular matrix) คือ พลาสมา หรือ น้ำเลือด (blood plasma) ที่ซึ่งทำละลายและลำเลียงสารอาหาร, ฮอร์โมน และ คาร์บอนไดออกไซด์ในรูปของไบคาร์บอเนต เซลล์ที่เป็นองค์ประกอบส่วนใหญ่ คือ เม็ดเลือดแดง
กระดูก ประกอบกันขึ้นเป็นโครงร่างกายในสัตว์มีกระดูกสันหลังที่โตเต็มที่
กระดูกอ่อน เป็นโครงร่างกายในสัตว์จำพวกปลากระดูกอ่อน (chondrichthyes) ในสัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ มักพบกระดูกอ่อนตามข้อต่อเพื่อช่วยในการป้องกันการกระทบเสียดสี สารองค์ประกอบนอกเซลล์ของกระดูกอ่อนส่วนใหญ่คือคอลลาเจน
=== เนื้อเยื่อเกี่ยวพันตัวอ่อน (Embryonic connective tissues) ===
มีเซนไคม์ (Mesenchyme or Mesenchymal connective tissue)
เนื้อเยื่อเกี่ยวพันมิวคัส (Mucous connective tissue)
== ชนิดของเส้นใย ==
ในเนื้อเยื่อเกี่ยวพันพบเส้นใยต่างๆ ดังนี้
เส้นใยคอลลาเจน (collagenous fibers)
เส้นใยอีลาสติก (elastic fibers)
เส้นใยร่างแห (reticular fibers)
== ดูเพิ่ม ==
กายวิภาคศาสตร์
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เนื้อหาโดยย่อจากเว็บไซต์ kumc.edu  
ภาพเนื้อเยื่อเกี่ยวพันจากเว็บไซต์ uiowa.edu  
== อ้างอิง ==
วินิดา บัณฑิต. วิทยาฮิสโต 1: เซลล์และเนื้อเยื่อพื้นฐาน. กรุงเทพ: ภาควิชากายวิภาคศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545. 
กเยวพัน
เนื้อเยื่อเกี่ยวพัน
โชติ สุวัตถิ

ศาสตราจารย์ โชติ สุวัตถิ นับเป็นนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญในด้านสัตว์น้ำและพรรณพืชคนหนึ่งของประเทศไทย มีผลงานศึกษา วิจัย และอนุกรมวิธานสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ เป็นจำนวนมาก เช่น ปลาปักเป้าควาย (Tetraodon suvatti) ก็ได้รับการตั้งชื่อสายพันธุ์ (Species) เพื่อเป็นเกียรติแก่ท่าน อีกทั้งยังเป็นผู้ชำนาญการวาดภาพประกอบทางวิทยาศาสตร์อีกด้วย (Scientific drawing) มีผลงานหนังสือที่ยังใช้อ้างอิงมาจนถึงปัจจุบัน เช่น Fishes of Thailand, Flora of Thailand—old and new, and night and day: Flora of Thailand และ กล้วยไม้เมืองไทย โชติ สุวัตถิ รวบรวม เป็นต้น
== ประวัติ ==
ศาสตราจารย์โชติ เกิดเมื่อวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2447 ที่ตำบลวัดใหม่ อำเภอเมือง จังหวัดจันทบุรี เป็นบุตรชายของไซ้ และนางเซ็ง สุวัตถิ  จบการศึกษาระดับมัธยมจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย ในปี พ.ศ. 2464 ได้รับพระราชทุนการศึกษาจากทุนพระบรมราชชนก (ปัจจุบันคือทุนอานันทมหิดล) ศึกษาต่อด้านเกษตรศาสตร์ จาก มหาวิทยาลัยคอร์แนล ประเทศสหรัฐอเมริกา ในด้านวิชาการ ดำรงตำแหน่งคณบดีคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ระหว่างปี พ.ศ. 2505 - พ.ศ. 2509 คนที่สอง ต่อจากศาสตราจารย์บุญ อินทรัมพรรย์ ผู้ก่อตั้ง  และได้รับปริญญาดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขาเกษตรศาสตร์ ในปี พ.ศ. 2508
== ผลงาน ==
ศาสตราจารย์โชติได้รับการแต่งตั้งให้ทำหน้าที่กรรมการปรับปรุงพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493 เมื่อปี พ.ศ. 2520 ด้วย เพื่อให้ทำการชำระนิยามศัพท์ทางด้านชีววิทยาด้วย ซึ่งปัจจุบันทางคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ยกย่องเกียรติคุณของศาสตราจารย์โชติด้วยการตั้งชื่ออาคารหลังที่ 2 ของคณะว่า "อาคารโชติ สุวัตถิ"
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
== อ้างอิง ==
ประว้ติ ศาสตราจารย์โชติ สุวัตถิ 
ศาสตราจารย์
อาจารย์คณะเกษตรศาสตร์
ราชบัณฑิต
นักชีววิทยา
นักพฤกษศาสตร์
นักมีนวิทยาชาวไทย
บุคคลจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
บุคคลจากคณะประมง มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
บุคคลจากอำเภอเมืองจันทบุรี
ชาวไทยเชื้อสายจีน
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
พระเจ้าลังทาร์มา

พระเจ้าลังทาร์มา  เป็นพระโอรสของพระเจ้าชีเตซงแจ็นและเป็นอนุชาของพระเจ้ารัลปาแจ็น ทรงไม่เห็นด้วยกับการปกครองของพระเจ้ารัลปาแจ็น ที่สนับสนุนพุทธศาสนามากเกินไป เมื่อขึ้นครองราชย์ พระองค์หันไปสนับสนุนศาสนาบอน สั่งทำลายวัดในพระพุทธศาสนา บังคับให้พระภิกษุสึก ในที่สุดพระองค์ถูกพระภิกษุชื่อ เปยี ดอร์เจ ลอบสังหารด้วยธนูจนสิ้นพระชนม์ 
ในการลอบปลงพระชนม์พระเจ้าลังทาร์มา เปยี ดอร์เจแต่งตัวด้วยชุดดำ ทาสีม้าให้เป็นสีดำ จึงเป็นที่มาของการร่ายรำชุดหมวกดำของพระชาวทิเบต ซึ่งเป็นการระลึกถึงการสิ้นสุดของการทำลายล้างพุทธศาสนา
== หมายเหตุ ==
== อ้างอิง ==
จักรพรรดิทิเบต
พระมหากษัตริย์ทิเบต
ไบฟรัสตัม

ไบฟรัสตัม หรือ ฟรัสตัมคู่ (bifrustum, พหูพจน์: bifrusta) หมายถึงทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่สร้างจากการประกบฐานของฟรัสตัม (frustum) สองอันซึ่งมีหน้ารูปหลายเหลี่ยม (polygon) ที่เข้ากันได้หรือเหมือนกัน รูปทรงนี้อาจเรียกได้ว่าเป็นพีระมิดคู่ (bipyramid) ที่ตัดขั้วบนและล่างออกให้ขนานกับฐาน
== รูปแบบต่างๆ ==
100px
100px
100px
100px
ไบฟรัสตัมสามเหลี่ยม (triangular bifrustum) - รูปสี่เหลี่ยมคางหมู 6 หน้า, รูปสามเหลี่ยม 2 หน้า
ไบฟรัสตัมสี่เหลี่ยม (square bifrustum) - รูปสี่เหลี่ยมคางหมู 8, รูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส 2 หน้า
ไบฟรัสตัมห้าเหลี่ยม (pentagonal bifrustum) - รูปสี่เหลี่ยมคางหมู 10 หน้า, รูปห้าเหลี่ยม 2 หน้า
ไบฟรัสตัมหกเหลี่ยม (hexagonal bifrustum) - รูปสี่เหลี่ยมคางหมู 12 หน้า, รูปหกเหลี่ยม 2 หน้า
...
ไบฟรัสตัม n เหลี่ยม (n-agonal bifrustum) - รูปสี่เหลี่ยมคางหมู 2n หน้า, รูป n เหลี่ยม 2 หน้า
ทรงหลายหน้า
ทรงสิบหน้า

ทรงสิบหน้า (decahedron, พหูพจน์: -dra) เป็นคำทั่วไปที่ใช้เรียกทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่มี 10 หน้า ทรงสิบหน้าอาจเป็นรูปทรงที่สมมาตรหรือไม่สมมาตรก็ได้ ตัวอย่างทรงสิบหน้าที่มีทุกหน้าเป็นรูปหลายเหลี่ยมปรกติ (regular polygon) เช่น
พีระมิดคู่ห้าเหลี่ยม (pentagonal dipyramid)
ปริซึมแปดเหลี่ยม (octagonal prism)
แอนติปริซึมสี่เหลี่ยม (square antiprism)
คิวโพลาสี่เหลี่ยม (square cupola)
เทรปโซฮีดรอนห้าเหลี่ยม (pentagonal trapezohedron)
ทรงหลายหน้า
ทรงเจ็ดหน้า

ทรงเจ็ดหน้า (heptahedron, พหูพจน์: -dra) เป็นคำทั่วไปที่ใช้เรียกทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่มี 7 หน้า ทรงเจ็ดหน้าอาจเป็นรูปทรงที่สมมาตรหรือไม่สมมาตรก็ได้ ตัวอย่างทรงเจ็ดหน้าที่สามารถเป็นไปได้ เช่น
พีระมิดหกเหลี่ยม (hexagonal pyramid)
ปริซึมห้าเหลี่ยม (pentagonal prism)
พีระมิดสามเหลี่ยมอีลองเกต (elongated triangular pyramid)
เททราเฮมิเฮกซาฮีดรอน (tetrahemihexahedron)
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Polyhedra with 4-7 Faces  by Steven Dutch
ทรงหลายหน้า
ทรงห้าหน้า

ทรงห้าหน้า (pentahedron, พหูพจน์: -dra) เป็นคำทั่วไปที่ใช้เรียกทรงหลายหน้า (polyhedron) ที่มี 5 หน้า ทรงห้าหน้าอาจเป็นรูปทรงที่สมมาตรหรือไม่สมมาตรก็ได้ ตัวอย่างทรงห้าหน้าที่สามารถเป็นไปได้ เช่น
พีระมิดสี่เหลี่ยม (square pyramid)
ปริซึมสามเหลี่ยม (triangular prism)
ฟรัสตัมสามเหลี่ยม (triangular frustum)
ทรงหลายหน้า
เพปซิน

เพปซิน (pepsin) เป็นเอนไซม์ที่ช่วยย่อยสารอาหารประเภทโปรตีน (จากอาหารจำพวกเนื้อสัตว์) ให้เป็นเพปไทด์ (โปรตีนที่มีโมเลกุลเล็กลง) ทำหน้าย่อยโปรตีนให้เป็นพอลิเพปไทด์ ซึ่งเพปซินสร้างจากลำใส้ใหญ่ แล้วก็จะถูกส่งไปที่ลำไส้เล็ก โดยจะมีเอนไซม์ที่จะย่อยพอลิเพปไทด์เป็นโมเลกุลที่เล็กลงคือ กรดอะมิโน
เอนไซม์
แกรนด์สแลม (เทนนิส)

เทนนิสแกรนด์สแลม หรือ แกรนด์สแลม (Grand Slam) เป็นชื่อเรียกการแข่งขันเทนนิสรายการใหญ่ที่สุด 4 รายการของโลก บนพื้นผิวคอร์ทและภูมิอากาศที่แตกต่างกัน คำว่า "แกรนด์สแลม" ถูกใช้ในวงการเทนนิสเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1933 โดยจอห์น คีราน คอลัมนิสต์ของหนังสือพิมพ์นิวยอร์กไทม์ ในปัจจุบันทั้งสี่รายการใช้เวลาแข่งขันสองสัปดาห์ ในการแข่งขันประเภทเดี่ยวจะมีนักเทนนิสเข้าร่วมแข่งขันในรอบเมนดรอว์ 128 คน นั่นคือผู้ชนะเลิศต้องชนะติดต่อกัน 7 ครั้งติดต่อกันจึงจะได้ครองตำแหน่ง
นอกจากจะเป็นชื่อเรียกรายการแข่งขันแล้ว แกรนด์สแลมยังถูกนำมาใช้เรียกแสดงความประสบความสำเร็จของนักเทนนิสที่ชนะเลิศครบทั้งสี่รายการ ความแตกต่างกันของพื้นผิวสนามและสภาพอากาศ (ออสเตรเลียนโอเพนอากาศร้อน วิมเบิลดันมักมีฝนตก ยูเอสโอเพนอากาศเย็น) ทำให้เป็นการยากที่นักเทนนิสคนใดจะได้แกรนด์สแลม และยากยิ่งขึ้นถ้าจะชนะทั้งสี่รายการในปีเดียวกัน ในประวัติศาสตร์มีนักเทนนิสประเภทเดี่ยวเพียงห้าคนที่ชนะเลิศแกรนด์สแลมทุกรายการในปีเดียวกัน คือ ดอน บัดจ์ และ รอด เลเวอร์ ในประเภทชายเดี่ยว มัวรีน คอนนอลลี, มาร์กาเรต สมิธ คอร์ท และ สเตฟี กราฟ ในประเภทหญิงเดี่ยว
== ประกอบด้วย ==
ออสเตรเลียนโอเพน แข่งขันในเดือนมกราคมของทุกปี ที่ประเทศออสเตรเลีย บนฮาร์ดคอร์ท
เฟรนช์โอเพน แข่งขันในเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายน ที่ประเทศฝรั่งเศส บนคอร์ทดิน
วิมเบิลดัน แข่งขันในเดือนมิถุนายนถึงกรกฎาคม ที่ประเทศอังกฤษ บนคอร์ทหญ้า
ยูเอสโอเพน แข่งขันในเดือนสิงหาคมถึงกันยายน ที่ประเทศสหรัฐอเมริกา บนฮาร์ดคอร์ท
เทนนิส
วัวแดง

วัวแดง เป็นวัวป่าชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Bos javanicus รูปร่างคล้ายวัวบ้าน (B. taurus) ทั่วไป แต่มีลักษณะสำคัญที่ต่างไปจากวัวบ้านและกระทิง (B.  gaurus) คือ มีวงก้นขาวทั้งในตัวผู้และตัวเมีย มีเส้นขาวรอบจมูก ขาทั้ง 4 ข้างมีสีขาวตั้งแต่หัวเข่าจนถึงกีบเท้า ระหว่างโคนขาของตัวผู้ไม่มีขน แต่เป็นหนังตกกระแข็ง ๆ เรียกว่า "กระบังหน้า" ความยาวลำตัวและหัวประมาณ 190–255 เซนติเมตร หางยาว 65–70 เซนติเมตร สูงประมาณ 155–165 เซนติเมตร และมีน้ำหนักราว 600–800 กิโลกรัม
พบในพม่า, ไทย, อินโดจีน, ชวา, บอร์เนียว, เกาะบาหลี, ซาราวัก, เซเลบีส สำหรับประเทศไทยเคยพบได้ทุกภาค
วัวแดงกินหญ้าอ่อน ๆ ใบไผ่อ่อน หน่อไม้อ่อน ลูกไม้ป่าบางชนิด ใบไม้ ยอดอ่อนของพืช และดอกไม้ป่าบางชนิด  ซึ่งสามารถแบ่งออกได้เป็น 3 ชนิดย่อย  ได้ดังนี้
B. j. birmanicus พบในไทย, พม่า, กัมพูชา, เวียดนาม ตัวผู้และตัวเมียมีสีเดียวกัน และในมาเลเซียส่วนใหญ่จะมีสีดำ
B. j. javanicus พบในชวา ตัวผู้สีดำ ตัวเมียสีเหลืองอ่อน
B. j. lowi พบในเกาะบอร์เนียว มีขนาดเล็กกว่าชนิดแรก เขามีความโค้งสูง ลำตัวสีน้ำตาลแดง
วัวแดงชอบหากินอยู่เป็นฝูง ไม่ใหญ่นัก ราว 10–15 ตัว ปกติจะเริ่มออกหากินตั้งแต่ตอนพลบค่ำไปจนถึงเช้าตรู่ บางครั้งอาจเข้าไปรวมฝูงกับกระทิงและกูปรี (B. sauveli) กลางวันนอนหลบตามพุ่มไม้ทึบ ชอบอยู่ตามป่าโปร่งหรือป่าทุ่ง ชอบกินดินโป่งไม่ชอบนอนแช่ปลัก รักสงบ ปกติไม่ดุร้ายเหมือนกระทิง หากินโดยมีตัวเมียเป็นจ่าฝูง เริ่มผสมพันธุ์ได้เมื่อมีอายุ 2 ปีเศษ ระยะตั้งท้องนาน 8–10 เดือน ปกติออกลูกครั้งละ 1 ตัว ลูกหย่านมเมื่อมีอายุราว 9 เดือน หลังคลอดลูกราว 6–9 เดือน แม่วัวแดงจะเป็นสัดและรับการผสมพันธุ์อีก มีอายุยืนประมาณ 30 ปี  วัวแดงยังมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น "วัวเพลาะ"  ขณะที่ตัวผู้เมื่อโตเต็มที่จะมีสีคล้ำคล้ายกับสีตาลโตนด คือสีน้ำตาลเข้ม บางตัวมีสีเข้มทำให้แลดูคล้ายกระทิงมาก ลักษณะเช่นนี้เรียก "วัวบา"
เป็นสัตว์ที่มีรายชื่อในพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 ในวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ. 2557 ได้มีการปล่อยวัวแดงคืนสู่ธรรมชาติเป็นครั้งแรกของโลก เป็นตัวผู้ 2 ตัว อายุ 5 ปี และ 4 ปี และเป็นตัวเมีย 2 ตัว อายุระหว่าง 3 ถึง 4 ปี ที่บริเวณเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าสลักพระ จังหวัดกาญจนบุรี
ที่ติมอร์-เลสเต ชาวบ้านนิยมใช้วัวแดงในการไถนา ซึ่งกระทำได้ยากกว่าการใช้วัวบ้านมาก
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
สัตว์ป่าคุ้มครอง
วงศ์ย่อยวัวและควาย 
สัตว์ที่พบบนเกาะบอร์เนียว
มหสัตว์ของทวีปยูเรเซีย
เจลดูดน้ำ

เจลดูดน้ำ เป็นวัสดุคล้ายของแข็ง เกิดจากสารละลายคอลลอยด์ (colloidal solution) สามารถดูดน้ำ หรือ อุ้มน้ำได้ เพราะมีโครงสร้างร่างแห
crosslink.jpg
== พอลิเมอร์ที่นำมาใช้ ==
เจลดูดน้ำ โดยมากเป็นพอลิเมอร์ที่มีสมบัติชอบน้ำ โครงสร้างของพอลิเมอร์ที่ชอบน้ำมักจะมีขั้ว  เช่น
=== ตัวอย่างที่ 1: polyvinyl alcohol (PVA) ===
pva.jpg
=== ตัวอย่างที่ 2: sodium polyacrylate ===
acrylate.jpg
=== ตัวอย่างที่ 3: polyacrylamide  (PAM) ===
pam.jpg
== สมบัติการดูดน้ำ หรือ อุ้มน้ำ ==
การที่พอลิเมอร์ที่ชอบน้ำมักจะมีขั้ว  จึงทำให้พอลิเมอร์ชนิดดังกล่าวสามารถละลายน้ำได้
จึงต้องมีการเชื่อมโยงข้ามด้วย ตัวเชื่อมโยงพอลิเมอร์ เพื่อให้เกิดเป็นโครงสร้างแบบร่างแห จึงจะไม่ละลายน้ำและสามารถอุ้มน้ำได้
== การใช้งาน ==
ผ้าอ้อมเด็ก/ผู้ใหญ่
ดินอุ้มน้ำ
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
[http://brahms.scs.uiuc.edu/lssrl/chbe424/Software_Homework_Problems/SAP_V14_rev3.swf]
== ดูเพิ่ม ==
ตัวเชื่อมโยงพอลิเมอร์
polyvinyl alcohol, PVA
polyacrylamide, PAM
sodium polyacrylate
สถานะ
== อ้างอิง ==
สถานะของสสาร
ตัวเชื่อมโยงพอลิเมอร์

ตัวเชื่อมโยงพอลิเมอร์ (อังกฤษ:crosslinker)
เป็นตัวเชื่อมสายโซ่พอลิเมอร์ ด้วยพันธะโคเวเลนต์ที่เชื่อมระหว่าง 2 สายพอลิเมอร์ ทำให้พอลิเมอร์มีสมบัติเป็นเทอร์มอเซต พอลิเมอร์ (thermosetting polymer)
ในทางชีววิทยา มีการประยุกต์การเชื่อมโยงข้ามของพอลิอะคริลาไมด์ (polyacrylamide) ในกระบวนการ gel electrophoresis และ โปรตีน ตัวเชื่อมโยงข้ามขัดขวางการจับตัวกันอย่างหนาแน่นของสายโซ่พอลิเมอร์ และป้องกันการเกิดบริเวณที่จัดเรียงตัวกันอย่างเป็นระเบียบ
การเชื่อมโยงข้าม (cross-link) เกิดจากการทำปฏิกิริยาระหว่างพอลิเมอร์กับตัวเชื่อมโยงข้าม เช่น ในกระบวนการวัลคะไนส์ (vulcanization) ตัวเชื่อมโยงคือซัลเฟอร์ (sulfur) ทำปฏิกิยากับพอลิไอโซพรีน (polyisoprene) ทำให้คุณสมบัติของยางแข็งขึ้น และมีความทนทาน ยางนี้ไปใช้ได้ดีกับรถยนต์และรถจักรยาน
crosslink.jpg
== ดูเพิ่ม ==
สถานะ
เจลดูดน้ำ
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Wikipedia Gel (English)
Superabsorbent Polymer
เคมี
ปีจูเลียน

ปีจูเลียน (Julian year) เป็นหน่วยวัดเวลาที่ใช้ในทางดาราศาสตร์เป็นหลัก มีค่าเท่ากับ 1 ปีในปฏิทินจูเลียน ซึ่งก็คือเท่ากับ  =  โดยหน่วยวันในที่นี้หมายถึงเวลาที่เท่ากับ พอดี ไม่ได้หมายถึงวันสุริยคติหรือวันตามในปฏิทิน
ให้ระวังว่าปีจูเลียนเป็นแนวคิดคนละอย่างกันกับวันจูเลียน ที่ใช้ชื่อว่า "ปีจูเลียน" ก็เพราะเป็นปีปฏิทินเฉลี่ยในปฏิทินจูเลียน ซึ่งก็คือ 365.25 วันตามปฏิทิน
หากเทียบค่ากับปีสุริยคติเฉลี่ย (ประมาณ  =  (ณ กลางปี 2013)) หรือปีปฏิทินเฉลี่ยในปฏิทินเกรกอเรียน ( = ) หนึ่งปีจูเลียนจะมีค่าประมาณ  และเท่ากับประมาณ 
== การใช้งาน ==
ปีจูเลียนใช้ในสาขาดาราศาสตร์เป็นหลัก สหพันธ์ดาราศาสตร์สากล (IAU) กำหนดปีเป็นปีจูเลียน สัญลักษณ์หน่วยคือ a ย่อมาจาก ภาษาละติน annum
เมื่อแสดงระยะเวลาการโคจรของวัตถุท้องฟ้าเป็นปี มักใช้ปีจูเลียน นอกจากนี้ 1 ปีแสง คือระยะทางที่แสงเดินทางในสุญญากาศใน 1 ปีจูเลียน ซึ่งเท่ากับ คือ 
== ศตวรรษจูเลียน ==
ระยะเวลา 100 ปีจูเลียน  เรียกว่าศตวรรษจูเลียน (Julian century) 1 ศตวรรษจูเลียนเท่ากับ 
ค่าศตวรรษจูเลียนมักใช้เป็นค่าบอกจุดของเวลา โดยคำนวณโดยนับ 0 ที่ต้นยุคอ้างอิง J2000.0 มักแทนด้วยอักษร T ในสมการ
ค่าศตวรรษจูเลียนในวันหนึ่ง ๆ คำนวณโดย
ศตวรรษจูเลียน (T) = (วันจูเลียนของวันนั้น - ) / 
ศตวรรษจูเลียนถูกใช้เป็นตัวแปรอ้างอิงสำหรับการขยายเวลาในทฤษฎีทางดาราศาสตร์ต่าง ๆ
== อ้างอิง ==
เวลาทางดาราศาสตร์
หน่วยวัดในดาราศาสตร์
หน่วยเวลา
เบียคโกะ ยูนะ

เบียคโกะ ยูนะ เป็นตัวละครการ์ตูนจากเรื่องคอนแทร็คเตอร์ เอ็มแอนด์วาย ปรากฏขึ้นเป็นคนที่ 3 เธอคือคอนแทรคเตอร์ธาตุลม เป็นลูกสาวคนที่ 3 ของตระกูลเบียคโกะ ปัจจุบันเป็นผู้รับใช้ของมิโกโตะ เธอเป็นสาวมีนิสัยน่ารัก ชอบแต่งตัวเลียนแบบคอสเพลย์ ปลอมตัวเป็นคุณครูใน ร.ร.ของโคตะ
== ชุดที่ยูนะแต่งเลียนแบบ ==
ชุดแรกคือชุดว่ายน้ำทูพีซ โคตะได้เห็นถึงกับอึ้งทีเดียว
เป็นชุดของอาจารย์สีขาวๆ ปนดำ
เป็นชุดกระโปงบานสีขาวปนดำคล้ายกับชุดแรกแต่ว่ายูนะใส่หมวกด้วย
ชุดที่ 4 คือชุดซานตาครอส ยูนะจะเลียนแบบเหมือนกับซานตาครอสทุกประการ (แต่ไม่ใส่หนวด)
ชุดที่ 5 ชุดนี้คือตำรวจ ยูนะจะเหน็บปืนไว้ด้วย
ชุดที่ 6 คือชุดตำรวจอวกาศที่ยูนะดัดแปลงเอา
ชุดที่ 7 เป็นชุดคุ้มครองไฟป่ายูนะเอาไว้เดินป่า
ชุดที่ 8 กิโมโนสีขาว เป็นชุดที่ยูนะเตรียมมาไว้แก้หนาว
== ท่าต่อสู้ของยูนะ ==
อาวุธทำสัญญา - กังหันพายุ  กังหันนี้จะเป็นอาวุธที่จำเป็นของคอนแทร็คเตอร์หลาย ๆ คน เพราะสามารถจับสัญญาณของไซไกส์ได้ ที่ปลายกังหันก็มีพู่กันที่จะทำให้เขยนข้อความทำสัญญาได้
เชือกลม - เชือกลมสามารถดึงหรือสร้างโล่ห์ขึ้นได้
พายุพัดผัน - ปล่อยพลังลมแรงๆอัดศัตรูให้กระเด็น
สลาตันหน้าร้อน - เนื่อจากบุรุษแผ่นดินไหวทำให้อากาศร้อนแบบทะเลทราย ยูนะจึงปล่อยพายุลมเข้าโจมตีพร้อมกับความร้อน
พายุหมุน-สลาตันใบไม้ผลิ - จะสร้างพายุขึ้นรอบตัวยูนะปัดเป่าศัตรูให้กระเด็น
ตัวละครการ์ตูนญี่ปุ่น
โครงการโบอิงเยลโลว์สโตน

โครงการโบอิงเยลโลว์สโตน (Boeing Yellowstone Project) เป็นโครงการคิดค้นเทคโนโลยีใหม่ ที่จะนำมาทดแทนเครื่องบินโดยสารโบอิงในทุกๆ รุ่น ได้แก่ การนำเอาวัสดุคอมโพสิตมาใช้สร้างลำตัวเครื่องบิน, พัฒนาเครื่องยนต์ให้มีประสิทธิภาพในการใช้เชื้อเพลิงมากขึ้น และนำเอาระบบอิเลคทรอนิคมาใช้มากขึ้น
โดยเยลโลสโตน โปรเจกต์ แบ่งออกเป็น 3 โครงการย่อย ก็คือ
Y1 เพื่อทดแทนเครื่องรุ่น 737 โดยเน้นตลาดผู้โดยสารขนาด 80 ถึง 200 คน ต่อเที่ยวบิน ซึ่งคาดว่าจะเป็นโครงการที่สองที่โบอิงจะพัฒนา
Y2 เพื่อทดแทนเครื่องรุ่น โบอิง 757-300 และ767 รวมไปถึงเครื่องรุ่นโบอิง 777-200 โดยแรกเริ่มโครงการนั้น Y2 จะพัฒนาเครื่องบินความเร็วเหนือเสียงโซนิค ครุยเซอร์ แต่ก็ได้เปลี่ยนไปเป็น 787 ซึ่งเน้นตลาดผู้โดยสารขนาด 200 ถึง 350 คน ต่อเที่ยวบิน
Y3 เพื่อทดแทนเครื่องรุ่น โบอิง 777-300 และ747 โดยเน้นตลาดผู้โดยสารขนาด 300 คน ต่อเที่ยวบินขึ้นไป และคาดว่าจะเป็นโครงการที่สามที่โบอิงจะพัฒนา
== อ้างอิง ==
Aviation Week & Space Technology , วันที่ 2 เมษายน พ.ศ. 2544 
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เครื่องบินแห่งอนาคต จาก aerospaceweb.org, วันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2546 
เครื่องบินทรงประสิทธิภาพของโบอิง  จาก Flug Revue, พ.ศ. 2546 
โบอิง 7E7  จาก Flug Revue, พ.ศ. 2546 
Not if... but when จาก Flight International, วันที่ 6 กรกฎาคม พ.ศ. 2548 
ความเป็นมาของเครื่องบินโบอิง 737 จาก www.b737.org.uk, วันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2548 
เครื่องบินโบอิง
ทนายความที่ปรึกษา

ทนายความที่ปรึกษา (solicitor) เป็นผู้ประกอบวิชาชีพกฎหมาย (legal practitioner) ในบางเขตอำนาจ ซึ่งโดยประเพณีแล้วมีบทบาทข้องเกี่ยวกับกิจการกฎหมายส่วนใหญ่ บุคคลที่จะเป็นทนายความที่ปรึกษาต้องมีคุณสมบัติตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งแตกต่างกันไปในแต่ละท้องที่ เช่น ในอังกฤษและเวลส์ ทนายความที่ปรึกษาจะได้รับอนุญาตให้ประกอบวิชาชีพตามบทบัญญัติของพระราชบัญญัติทนายความที่ปรึกษา ค.ศ. 1974 (Solicitors Act 1974) อนึ่ง ทนายความที่ปรึกษายังต้องมีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพ เว้นแต่กรณียกเว้นบางประการ และในอังกฤษ ยังมีทนายความที่ปรึกษามากกว่าเนติบัณฑิต (barrister) เพื่อทำหน้าที่ทั่วไปในการให้คำปรึกษาทางกฎหมาย และดำเนินกระบวนพิจารณาทางกฎหมาย
ในสหราชอาณาจักร, รัฐบางรัฐของออสเตรเลีย, ฮ่องกง, แอฟริกาใต้ ที่ซึ่งเรียก ทนายความที่ปรึกษา ว่า อัตเทอร์นีย์ (attorney), และไอร์แลนด์ วิชาชีพกฎหมายแบ่งออกเป็นสองอย่างต่างกัน คือ ทนายความที่ปรึกษา อย่างหนึ่ง กับ เนติบัณฑิต หรือบางแห่งเรียก ทนายแก้ต่าง (advocate) อีกอย่างหนึ่ง โดยนักกฎหมายมักเป็นได้เพียงอย่างใดอย่างหนึ่งในสองอย่างนี้เท่านั้น ทว่า ในแคนาดา มาเลเซีย นิวซีแลนด์ สิงคโปร์ และรัฐส่วนใหญ่ในออสเตรเลีย วิชาชีพกฎหมายในปัจจุบันเป็นไปในทางผสมผสาน โดยอนุญาตให้นักกฎหมายเป็นได้ทั้งเนติบัณฑิตและทนายความที่ปรึกษา ดังนั้น ผู้สำเร็จการศึกษากฎหมายอาจเริ่มอาชีพอย่างหนึ่งแล้วจึงมีคุณสมบัติสำหรับอีกอย่างหนึ่งได้
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
ทนายแก้ต่าง
วิชาชีพกฎหมาย
ซาสึเกะ

ซาสึเกะ (; ) เป็นรายการเกมโชว์ของประเทศญี่ปุ่นโดยเกมการแข่งขันนั้นจะเน้นไปในทางทักษะทางร่างกายของผู้เข้าแข่งขัน ซึ่งเอกลักษณ์หลักของรายการนี้นั่นก็คือความยากของด่านที่ผู้เข้าแข่งขันต้องผ่านไปด้วยตนเอง โดยชื่อของรายการนั้นได้แรงบัลดาลใจมาจากนินจาที่ชื่อซารูโทบิ ซาสึเกะ
ซาสึเกะ ออกอากาศครั้งแรกทางสถานีโทรทัศน์ทีบีเอสเมื่อวันที่ 27 กันยายน พ.ศ. 2540 ซึ่งก็ได้รับความนิยมอย่างมากจนทำให้มีการสร้างเป็นวิดีโอเกมในช่วงพ.ศ. 2543และหลังจากนั้นไม่นานในต่างประเทศก็ได้ซื้อลิขสิทธิ์รายการนี้โดยเปลี่ยนชื่อเป็น Ninja Warrior (ไทย:นินจาวอริเออร์ (นักรบนินจา)) ซึ่งปัจจุบันนี้ได้มีการแข่งขันทั้งหมด 39 ครั้ง และมีการเปลี่ยนแปลงด่านภายในเกมทุกครั้งที่จัดการแข่งขัน โดยที่มีคนสามารถพิชิตเกมได้เพียง 4 คน 5 ครั้ง เท่านั้น และในปัจจุบันซาสึเกะได้มีการเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น SASUKE Ninja Warrior โดยมีผู้เข้าแข่งขันจากหลายประเทศเข้าร่วมการแข่งขัน
ในส่วนของประเทศไทยได้มีการซื้อลิขสิทธิ์รายการนี้โดย บริษัท เจเอสแอล จำกัด โดยใช้ชื่อรายการในภาษาไทยว่า เกมหิน พลังนินจา โดยเริ่มออกอากาศทางสถานีโทรทัศน์กองทัพบกช่อง 5 ตั้งแต่วันที่ 7 เมษายน พ.ศ. 2552 ถึง วันที่ 4 สิงหาคม พ.ศ. 2552 เวลา 22.20 น. โดยได้ทำการออกอากาศการแข่งขันที่เกิดขึ้นจริงทั้งสิ้น 8 ครั้ง คือ ตั้งแต่ครั้งที่ 8 ถึง ครั้งที่ 15 และได้ออกอากาศในไทยอีกครั้งโดยเป็นรายการแชมป์เฉือนแชมป์โดยใช้ชื่อว่า ซาซูเกะ คนกล้าท้าเกมโหด ออกอากาศทางช่องโมเดิร์นไนน์ทีวี ประมาณปี พ.ศ. 2554-2556
== การจัดการแข่งขัน และรูปแบบการแข่งขัน ==
การจัดการแข่งขันนั้นจะจัดขึ้นปีละสองครั้ง คือ ช่วงเดือนมีนาคม และเดือนกันยายนของทุกปี ยกเว้นในการแข่งขันสี่ครั้งแรกที่จะจัดขึ้นทุกๆเดือนกันยายนของทุกปี
สำหรับรูปการแข่งขันของเกมนี้จะเป็นลักษณะของการใช้ทักษะทางร่างกายทั้งหมดในการผ่านด่านทั้งสี่ ซึ่งใช้วิธีการผลัดกันเล่นทีละคน
== ดูเพิ่ม ==
คินนิคุบังสึเคะ
คุโนะอิชิ
เกมโชว์ญี่ปุ่น
รายการโทรทัศน์ที่เริ่มออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2540
เคียรา ไนต์ลีย์

เคียรา คริสตินา ไนต์ลีย์ (Keira Christina Knightley; เกิดเมื่อวันที่ 26 มีนาคม พ.ศ. 2528) นักแสดงชาวอังกฤษ ผู้เคยได้รับการเสนอเข้าชิงรางวัลออสการ์ ไนต์ลีย์เป็นนักแสดงภาพยนตร์ฉายทางโทรทัศน์ตั้งแต่เด็ก และมีผลงานเป็นตัวประกอบในภาพยนตร์หลายเรื่อง รวมทั้ง บทตัวปลอมของแพดเม่ อมิดาล่า ใน สตาร์ วอร์ส เอพพิโซด 1 ภัยซ่อนเร้น เริ่มมีชื่อเสียงจากบทเด็กสาวนักฟุตบอลใน Bend It Like Beckham พ.ศ. 2545 และได้รับบทเด่นในภาพยนตร์ไตรภาค Pirates of the Caribbean จนได้รับการเสนอเข้าชิงรางวัลออสการ์จากบทนำใน Pride & Prejudice ใน พ.ศ. 2548 และใน พ.ศ. 2555 เธอได้รับบทเกรตาในภาพยนตร์ เพราะรัก คือเพลงรัก โดยหนังได้ฉายในรอบปฐมทัศน์โลกที่เทศกาลภาพยนตร์นานาชาติโทรอนโต (Toronto International Film Festival) ประจำ พ.ศ. 2556 และออกฉายในเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2557
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
http://www.screenonline.org.uk/people/id/1179589/
นักแสดงอังกฤษ
บุคคลจากลอนดอนโบโรริชมอนด์อะพอนเทมส์
ชาวอังกฤษเชื้อสายเวลส์
ชาวอังกฤษเชื้อสายสกอตแลนด์