พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์

นายพลเรือโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ (25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2389 - 13 กันยายน พ.ศ. 2455)  เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงวงศาธิราชสนิท มีพระนามเดิมว่า หม่อมเจ้าสาย พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ สถาปนาขึ้นเป็นพระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้า เมื่อ พ.ศ. 2415 พระองค์เป็นพระปัยกา (ทวด) ในสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
== พระประวัติ ==
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ ทรงกำกับกรมหมอหลวงแลกรมแสง และทรงเป็นแพทย์ประจำพระองค์  บังคับการเรือกลไฟ แลบังคับการทหารปืนแคตตริงกัน และได้เป็นผู้จัดการทำป้อมปากน้ำและจัดการทหารปืนปากน้ำ รวมถึงจัดการทหารในหัวเมืองตะวันออก นอกจากนี้ยังทรงเป็นเจ้าพนักงานใหญ่ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารเรือ รักษาการแทนผู้บัญชาการทหารเรือคนแรก ระหว่าง พ.ศ. 2430-2433  ทรงเป็นผู้ได้รับสัมปทานขุดคลองทางตอนเหนือของพระนคร ในเขตท้องทุ่งหลวงฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา จากตำบลบ้านใหม่ วัดเทียนถวาย ปทุมธานี ไปถึงนครนายก  ในนามบริษัทขุดคลองแลคูนาสยาม  ระหว่าง พ.ศ. 2433-2447 ได้รับพระราชทานชื่อว่า "คลองรังสิตประยูรศักดิ์" ตามพระนามของพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้ารังสิตประยูรศักดิ์ ซึ่งมีศักดิ์เป็นพระนัดดา (หลานตา) ของพระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ แต่ชาวบ้านนิยมเรียกสั้น ๆ ว่า "คลองเจ้าสาย"
==บุตร-ธิดา==
พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ เสกสมรสกับหม่อมเขียน (ศศิสมิต)  มีบุตร-ธิดา 8 คน ได้แก่ 
พันตรี หม่อมราชวงศ์สุวพันธุ์ สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายใหญ่)  
หม่อมราชวงศ์เนื่อง สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น เจ้าจอมมารดาหม่อมราชวงศ์เนื่อง ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
หม่อมราชวงศ์สท้าน สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายกลาง) ต่อมาได้เป็น มหาอำมาตย์เอก พลเอก เจ้าพระยาวงษานุประพัทธ์ เป็นบิดาของหม่อมหลวงบัว กิติยากร พระราชมารดาใน สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
หม่อมราชวงศ์ชม สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น พระตำรวจเอก พระยานาวาพลานุโยค
หม่อมราชวงศ์สวัสดิ์ สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายใหม่)
หม่อมราชวงศ์เสงี่ยม สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็นหม่อมห้ามพระราชทานในสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระสวัสดิวัดนวิศิษฎ์ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวพระราชทานให้เป็นสะใภ้หลวง
หม่อมราชวงศ์ทวี สนิทวงศ์ (มีนามลำลองว่าคุณชายปิ๋ว) ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้เป็น หม่อมทวีวัฒนศักดิ์ ราชนิกุล
หม่อมราชวงศ์หญิงไม่ปรากฏนาม (มีนามลำลองว่าคุณหญิงน้อย) สิ้นชีพตั้งแต่เยาว์
พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ยังมีบุตร-ธิดา ที่เกิดจากภรรยาอื่น ได้แก่
หม่อมราชวงศ์พิณ สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น พลเรือตรี พระยานาวาพลพยุหรักษ์
หม่อมราชวงศ์จวง สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์เจียม สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์ต้อ สนิทวงศ์ (ปราโมช)
หม่อมราชวงศ์เตื้อง สนิทวงศ์  
หม่อมราชวงศ์ตั้น สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์ตัน สนิทวงศ์ ต่อมาได้เป็น พลตรี หม่อมสนิทวงศ์เสนี ราชนิกุล สมรสกับ ท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี
หม่อมราชวงศ์บัว สนิทวงศ์ (สวัสดิกุล) 
หม่อมราชวงศ์เชื้อ สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์จี๊ด สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์อั้น สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์โต สนิทวงศ์
หม่อมราชวงศ์ผอบ สนิทวงศ์ (นรเศรษฐ์สนิท)
หม่อมราชวงศ์ศิริมาน สนิทวงศ์ (สฤษฎิ์ราชโยธิน)
เจ้าจอมหม่อมราชวงศ์ข้อ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 
หลังจากพระองค์สิ้นพระชนม์เมื่อ พ.ศ. 2455 ทายาทได้บริจาคตำหนักส่วนพระองค์ และที่ดินข้างเคียง ก่อตั้งเป็นโรงเรียนสำหรับสตรี ชื่อว่า โรงเรียนสายปัญญา
== พระเกียรติยศ ==
=== พระอิสริยยศ ===
หม่อมเจ้าสาย (25 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2388 – พ.ศ. 2415)
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าสายสนิทวงศ์ (พ.ศ. 2426 – 13 กันยายน พ.ศ. 2455)
=== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ===
==== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย ====
พ.ศ. 2452 –  เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5 ชั้นที่ 2 (จ.ป.ร.2)
=== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศ ===
*พ.ศ. 2433 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีแดง ชั้นที่ 1
*พ.ศ. 2433 – 80x80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลโอโปลด์ ชั้นที่ 1
*พ.ศ. 2433 – 80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์ดาวขั้วโลก ชั้นที่ 1
*พ.ศ. 2433 – 80px เครื่องอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ ชั้นที่ 2
== พงศาวลี ==
==เชิงอรรถ==
==อ้างอิง==
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
สายสนิทวงศ์
ผู้ได้รับเหรียญรัตนาภรณ์ จ.ป.ร.2‎
สายสนิทวงศ์