หมู่เกาะรูปโค้ง

หมู่เกาะรูปโค้ง (island arc) เป็นหมู่เกาะประเภทหนึ่งเกิดขึ้นจากการแปรสัณฐานแผ่นธรณีภาคด้วยแผ่นเปลือกโลกใต้มหาสมุทรมุดตัวลงใต้แผ่นเปลือกโลกอีกแผ่นหนึ่งทำให้เกิดหินหนืด (magma) หมู่เกาะรูปโค้งที่เกิดขึ้นตามขอบของแผ่นเปลือกทวีป (เช่น ส่วนใหญ่ของแอนดีส อเมริกากลาง แนวเทือกเขาแคนา) อาจเรียกว่า volcanic arc
การสูญเสียของสารระเหยของแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัวในเขตมุดตัวของเปลือกโลกทำให้สิ่งหลอมเหลวบางส่วนของเนื้อโลกด้านบนเกิดเป็นหินหนืดของแคลซ์-อัลคาไลน์ที่มีความหนาแน่นต่ำจึงเบาตัวดันแทรกซอนขึ้นมาผ่านแผ่นชั้นธรณีภาคที่อยู่ด้านบน ผลได้ทำให้เกิดเป็นแนวภูเขาไฟเรียงรายยาวขนานไปกับขอบเขตรอยต่อของแผ่นเปลือกโลก 2 แผ่นที่กำลังเคลื่อนที่ลู่เข้าหากันและโค้งออกด้านนอกเข้าหาแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัว ลักษณะนี้เป็นผลเนื่องมาจากหลักเรขาคณิตของการย่นตัวของแผ่นเปลือกโลกเป็นรูปทรงกลมไปตามแนวบนผิวทรงกลมหนึ่งๆ
ด้านที่กำลังมุดตัวของหมู่เกาะรูปโค้งจะเป็นร่องลึกก้นสมุทรที่แคบและลึกซึ่งเป็นร่องรอยบนพื้นผิวโลกที่แสดงถึงขอบเขตรอยต่อระหว่างแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัวกับแผ่นเปลือกโลกที่วางขี่ทับอยู่ด้านบน แนวร่องลึกนี้เกิดขึ้นจากการดึงโดยแรงโน้มถ่วงของแผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัวซึ่งมีความหนาแน่นมากกว่าลากดึงลงไป มีการเกิดแผ่นดินไหวตามแนวขอบเขตการมุดตัวนี้โดยมีจุดไฮโปเซนเตอร์ของการไหวสะเทือนอยู่ที่ระดับที่ลึกลงไปใต้แนวหมู่เกาะรูปโค้งนี้ เรียกแนวการเกิดไหวสะเทือนนี้ว่าแนววาดาติ-เบนนิออฟ (Wadati-Benioff)
แอ่งมหาสมุทรที่กำลังลดขนาดลงด้วยการมุดตัวนี้เรียกว่า ‘มหาสมุทรส่วนที่เหลือ’ (remnant ocean) ด้วยมันกำลังหดตัวลงอย่างช้าๆและบดขยี้จากการชนกันของแผ่นเปลือกโลก กระบวนการนี้เกิดขึ้นครั้งแล้วครั้งเล่าตลอดประวัติทางธรณีวิทยาของโลกใบนี้
== ตัวอย่าง ==
{|class="wikitable"
|-
!หมู่เกาะรูปโค้ง!!ประเทศ!!ร่องลึกก้นสมุทร!!แอ่ง หรือ ขอบทะเล!!แผ่นเปลือกโลก!!แผ่นเปลือกโลกที่กำลังมุดตัว
|-
| หมู่เกาะอะลูเชียน || สหรัฐอเมริกา || ร่องลึกก้นสมุทรอะลูเชียน || ทะเลเบริง || แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ || แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
|-
| หมู่เกาะคูริล || รัสเซีย || ร่องลึกก้นสมุทรคูริล-คัมชัตคา || ทะเลโอคอตสค์ || แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ || แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
|-
| หมู่เกาะญี่ปุ่น || ญี่ปุ่น || ร่องลึกก้นสมุทรญี่ปุ่น, ร่องรอยเลื่อนนังไก || ทะเลญี่ปุ่น || แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ, แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย ||แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก, แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์
|-
| หมู่เกาะรีวกีว || ญี่ปุ่น|| ร่องลึกก้นสมุทรรีวกีว || ทะเลจีนตะวันออก (ร่องรอยเลื่อนโอกินาวะ) || แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย|| แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์
|-
| หมู่เกาะฟิลิปปินส์ || ฟิลิปปินส์ || ร่องรอยเลื่อนฟิลิปปินส์ || ทะเลจีนใต้, ทะเลเซเลบีส || แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย|| แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์
|-
| หมู่เกาะซุนดา || อินโดนีเซีย || ร่องลึกก้นสมุทรชวา || ทะเลชวา, ทะเลโฟลเร็ซ || แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย || แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
|-
| หมู่เกาะอันดามันและนิโคบาร์ || อินเดีย || ร่องลึกก้นสมุทรชวาเหนือ|| ทะเลอันดามัน || แผ่นเปลือกโลกยูเรเซีย|| แผ่นเปลือกโลกอินโด-ออสเตรเลีย
|-
| หมู่เกาะอิซุและหมู่เกาะโบนิน (หมู่เกาะโองาซาวาระ) || ญี่ปุ่น || ร่องลึกก้นสมุทรอิซุ-โองาซาวาระ || || แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปินส์|| แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
|-
| หมู่เกาะมาเรียนา || สหรัฐอเมริกา || ร่องลึกก้นสมุทรมาเรียนา || || แผ่นเปลือกโลกทะเลฟิลิปปิน || แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
|-
| หมู่เกาะบิสมาร์ก || ปาปัวนิวกินี || ร่องลึกก้นสมุทรนิวบริเตน|| || แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก|| แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
|-
| หมู่เกาะโซโลมอน || หมู่เกาะโซโลมอน || ร่องลึกก้นสมุทรแซนคริสโตบัล || || แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก|| แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
|-
| นิวเฮบริดีส || วานูอาตู || ร่องลึกก้นสมุทรนิวเฮบริดีส|| || แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก|| แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย
|-
| ตองงา || ตองงา || ร่องลึกก้นสมุทรตองก้า || || แผ่นเปลือกโลกออสเตรเลีย|| แผ่นเปลือกโลกแปซิฟิก
|-
| แอนทิลลีส || || ร่องลึกก้นสมุทรปวยร์โตรีโก || ทะเลแคริบเบียน || แผ่นเปลือกโลกแคริบเบียน || แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ แผ่นเปลือกโลกอเมริกาเหนือ
|-
| หมู่เกาะเซาท์แซนด์วิช || สหราชอาณาจักร || ร่องลึกก้นสมุทรเซาท์แซนด์วิช || ทะเลสโกเชีย || แผ่นเปลือกโลกสโกเชีย || แผ่นเปลือกโลกอเมริกาใต้
|}
====หมู่เกาะรูปโค้งโบราณ====
หมู่เกาะอินซูลาร์
หมู่เกาะอินเตอร์มอนเทน
เกาะ
แผ่นเปลือกโลก