รัฐหุ่นเชิด

รัฐบาลหุ่นเชิด  (Puppet government หรือ Marionette government) หมายถึงสภาพของรัฐที่มีเอกราชแต่เพียงในนาม แต่ถูกควบคุมโดยอำนาจต่างชาติหรือกองทัพอย่างชัดเจน คำว่า รัฐหุ่นเชิด หมายความถึง รัฐบาลที่ถูกควบคุมโดยอีกรัฐบาลหนึ่ง เหมือนกับการเชิดหุ่นกระบอก และยังใช้ในความหมายที่รัฐขาดความเป็นเอกราช หรือมีการปกป้องเอกราชในสิ่งที่เป็นอิทธิพลจากต่างชาติหรือกองทัพ
== รัฐหุ่นเชิดยุคแรก ==
=== ศตวรรษที่ 19 ===
ในช่วงแรกของรัฐหุ่นเชิดจะเป็นแบบรัฐกึ่งหุ่นเชิดกึ่งบริวารของรัฐบริวารสาธารณรัฐของฝรั่งเศส (French client republic) ของ จักรวรรดิฝรั่งเศสที่หนึ่ง
== รัฐหุ่นเชิดในช่วงสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง ==
สาธารณรัฐประชาชนเบลารุส (1918–1919) เป็นรัฐบริวารของจักรวรรดิเยอรมัน ภายหลังเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพโซเวียต
ราชอาณาจักรโปแลนด์ (1916–1918)
ราชอาณาจักรลิทัวเนีย (พ.ศ. 2461) เป็นรัฐบริวารของจักรวรรดิเยอรมัน
Duchy of Courland and Semigallia (1918)
ราชอาณาจักรฟินแลนด์ (ค.ศ. 1918)
== รัฐหุ่นเชิดของจักรวรรดิญี่ปุ่น ==
จักรวรรดิแมนจูกัว  (1932–1945)
เหม่งเจียง
Dadao government (Shanghai 1937-1940)
Reformed Government of the Republic of China
รัฐบาลชั่วคราวสาธารณรัฐจีน (14 ธันวาคม 1937 - 30 มีนาคม 1940)
Nanjing Nationalist Government (March 30, 1940-1945)
East Hebei Autonomous Council
รัฐพม่า (1942-1945)
สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ที่ 2 (1943-1945)
รัฐบาลชั่วคราวเสรีอินเดีย (1943-1945)
จักรวรรดิเวียดนาม (มีนาคม–สิงหาคม 1945)
ราชอาณาจักรกัมพูชา (มีนาคม–สิงหาคม 1945)
ราชอาณาจักรลาว
== รัฐหุ่นเชิดของนาซีเยอรมนีและฟาสซิสต์อิตาลี ==
เป็นรัฐที่เป็นของเยอรมนี และ อิตาลี ในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ในช่วงที่เยอรมนีบุกยึกครองยุโรปได้ทั้งหมด
=== รัฐหุ่นเชิดของเยอรมนีและอิตาลี ===
แอลเบเนียของอิตาลี  (1940-1943) และ แอลเบเนียของนาซีเยอรมนี (1943-1944)
ฝรั่งเศสเขตวิชี (1942-1944) - รัฐหุ่นเชิดของเยอรมนี
โมนาโก (1943-1945) - รัฐหุ่นเชิดของอิตาลี
รัฐเอกราชมอนเตเนโกร (1941-1943 โดยอิตาลี และ 1943-1944 โดยเยอรมนี)
รัฐผู้พิทักษ์แห่งเซอร์เบีย (1941-1944) - รัฐหุ่นเชิดของเยอรมนี
=== รัฐหุ่นเชิดหุ่นเชิดร่วมนาซีเยอรมนี–ราชอาณาจักรอิตาลี ===
รัฐเฮเลนิค (1941–1944)
=== สาธารณรัฐสังคมนิยมอิตาลี ===
สาธารณรัฐสังคมนิยมอิตาลี (1943-1945)
=== รัฐพันธมิตรกึ่งหุ่นเชิดกึ่งบริวารของเยอรมนีและอิตาลี ===
โรมาเนีย (1940-1944)
ฮังการี (1944-1945)
=== รัฐใหม่กึ่งหุ่นเชิดกึ่งบริวารที่ได้รับแรงสนับสนุน ===
สาธารณรัฐสโลวัก (1939-1945)
รัฐเอกราชโครเอเชีย (1941-1945)
== รัฐหุ่นเชิดของฝ่ายสัมพันธมิตรในช่วงและหลังสงครามโลกครั้งที่สอง ==
=== รัฐหุ่นเชิดของสหภาพโซเวียต ===
ดินแดนที่โซเวียตบุกยึดครอง (ต่อมาถูกผนวกเข้ากับโซเวียต)
สาธารณรัฐประชาชนตูวา (1944-1946) มาจาก เตนนู ตูวา (1921–1944)
สาธารณรัฐประชาธิปไตยฟินแลนด์ (1939-1940) - เป็นดินแดนที่โซเวียตได้จากการรบชนะฟินแลนด์
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตเอสโตเนีย (1940) - ในเดือนมิถุนายน 1940 สาธารณรัฐเอสโตเนีย ได้ถูกบุกยึดโดยสหภาพโซเวียต และในเดือนกรกฎาคม ได้มีการก่อตั้งรัฐบาลหุ่นเชิดขึ้น
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลัตเวีย (1940) - ในเดือนมิถุนายน 1940 สาธารณรัฐลัตเวีย ได้ถูกบุกยึดโดยสหภาพโซเวียต และในเดือนกรกฎาคม ได้มีการก่อตั้งรัฐบาลหุ่นเชิดขึ้น
สาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตลิทัวเนีย (1940) - ในเดือนมิถุนายน 1940 สาธารณรัฐลิทัวเนีย ได้ถูกบุกยึดโดยสหภาพโซเวียต และในเดือนกรกฎาคม ได้มีการก่อตั้งรัฐบาลหุ่นเชิดขึ้น
Second East Turkestan Republic (1944-1949)
รัฐบาลประชาชนอาเซอร์ไบจาน (1945-1946)
ดินแดนที่โซเวียตบุกยึดครอง (ต่อมากลายเป็นรัฐบริวาร)
โปแลนด์ (1944-1947)
บัลแกเรีย (1944-1946)
ฮังการี (1944-1945)
โรมาเนีย (1945-1946)
=== รัฐหุ่นเชิดของสหราชอาณาจักร ===
ราชอาณาจักรอิรัก (1941-1943)
จักรวรรดิอิหร่าน (1941-1943)
== สงครามเย็น ==
เคอร์ดิสถานอิหร่าน รัฐหุ่นเชิดของจักรวรรดิอิหร่าน
เวียดนามใต้ รัฐหุ่นเชิดของสหรัฐอเมริกา
สาธารณรัฐประชาชนฮังการี รัฐหุ่นเชิดของกติกาสัญญาวอร์ซอ (การปฏิวัติฮังการี ค.ศ. 1956)
เชโกสโลวาเกีย รัฐหุ่นเชิดของกติกาสัญญาวอร์ซอ (การบุกครองเชโกสโลวาเกียของสนธิสัญญาวอร์ซอ)
รัฐเผด็จการทหารแห่งกรีซ รัฐหุ่นเชิดของสหรัฐอเมริกา (สงครามกลางเมืองกรีซ)
ริวกิว รัฐหุ่นเชิดของสหรัฐอเมริกา
== หลังสงครามเย็น ==
สาธารณรัฐคูเวต - รัฐหุ่นเชิดของอิรัก
== ปัจจุบัน ==
ไซปรัสเหนือ - รัฐหุ่นเชิดของตุรกี
เซาท์ออสเซเตีย - รัฐหุ่นเชิดของรัสเซีย
อับฮาเซีย - รัฐหุ่นเชิดของรัสเซีย
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
รัฐบริวาร
รัฐในอารักขา
รัฐบรรณาการ
การปกครอง
รัฐแบ่งตามสถานภาพอำนาจ
รัฐหุ่นเชิด
เอกราช