วะฮาบีย์

วะฮาบีย์ (ٱلْوَهَّابِيَةُ, อัล-วะฮ์ฮาบิยะฮ์) เป็นกลุ่มเคลื่อนไหวทางศาสนาและลัทธิอิสลามที่ก่อตั้งโดยมุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ โดยสาวกกล่าวว่าเป็น "อนุรักษ์นิยมสุดโต่ง", "ขวาจัด" "เคร่งครัด",
"มูลฐานนิยม",
หรือ "พิวริแทนต์" ในฐานะ "ขบวนการปฏิรูป" อิสลาม เพื่อฟื้นฟู "การสักการะเอกเทวนิยมอันบริสุทธิ์" (เตาฮีด) ส่วนผู้ต่อต้านเรียกว่า "ขบวนการลัทธิเบี่ยงเบน", "ลัทธิเลวทราม" และผู้บิดเบือนอิสลาม
คำว่าวะฮาบีย์ มักใช้โต้เถียงและสาวกทั่วไปไม่ใช้คำนี้ โดยกล่าวถึงลัทธินี้ว่า ซะละฟี หรือ มุวะฮ์ฮิด อ้างว่า เพื่อเน้นในหลักการ เตาฮีด ("ความเป็นเอกลักษณ์" และ "ความเป็นเอกภาพ" ของพระเป็นเจ้า) หรือเอกเทวนิยม โดยห้ามมุสลิมในการทำ ชิรก์ (บูชาเทวรูป)
ลัทธินี้ดำเนินตามหลักเทววิทยาของอิบน์ ตัยมียะฮ์ และมัซฮับฮันบะลี  แม้ว่าส่วนน้อยของผู้นำสำนักฮันบะลีปฏิเสธมุมมองของอิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ เนื่องจากอิทธิพลของออตโตมัน
วะฮาบีย์ ถูกตั้งชื่อตามมุฮัมมัด อิบน์ อับดุลวะฮ์ฮาบ (ค.ศ. 1703–1792). เขาเริ่มขบวนการปฏิรูปทั่วแคว้นนัจด์ สนับสนุนการกวาดล้างการปฏิบัติของซุนนีไปทั่ว เช่น การเคารพคนดีและการเยี่ยมเยียนสุสานของพวกเขาซึ่งทำกันอยู่ทั่วโลกอิสลาม แต่เขาถือว่าเป็นการบูชาบุคคลและเป็นสิ่งอุตตริในศาสนาอิสลาม (บิดอะฮ์)
มุสลิมทั้งซุนนีและชีอะฮ์ส่วนใหญ่ทั่วโลกปฏิเสธการตีความของวะฮาบีย์ และมุสลิมหลายคนโต้แย้งพวกเขาว่าเป็นก๊ก หรือ "ลัทธิเลวทราม" บรรดาอุละมาอ์ รวมไปถึงผู้ที่มาจากมหาวิทยาลัยอัลอัซฮัร ปรักปรำวะฮาบีย์อยู่หลายคำ เช่นคำว่า "ความศรัทธาของซาตาน" วะฮาบีย์ ถูกกล่าวหาว่าเป็น "ต้นกำเนิดของการก่อการร้ายทั่วโลก", เป็นแรงบันดาลใจแก่รัฐอิสลามอิรักและลิแวนต์ และก่อให้เกิดความแตกแยกในสังคมมุสลิม โดยการกล่าวหามุสลิมที่ไม่ยอมรับคำนิยามของวะฮาบีย์ในฐานะเอกเทวนิยมว่า พวกนอกรีต (ตักฟีร) และแสดงความบริสุทธิ์ต่อการฆ่า ลัทธินี้ถูกวิจารณ์จากการทำลายอนุสรณ์นักบุญ, สุสาน และสิ่งก่อสร้างกับโบราณวัตถุของมุสลิมและไม่ใช่มุสลิม
==อ้างอิง==
==บรรณานุกรม==
==อ่านเพิ่ม==
Burckhardt, John Lewis, Notes on the Bedouins and Wahábys, H. Colburn and R. Bentley, 1830.
Valentine, S. R., "Force & Fanaticism: Wahhabism in Saudi Arabia and Beyond", Hurst & Co, London, 2015, .
Imran N. Hosein (1996). 'The Caliphate, the Hejaz and the Saudi-Wahhabi Nation-State' . New York: Masjid Darul Qur'an.
Algar, Hamid, Wahhabism: A Critical Essay, Islamic Publications International, .
Holden, David and Johns, Richard, The House of Saud, Pan, 1982, .
Al-Rasheed, Madawi, A History of Saudi Arabia, Cambridge University Press, 2002, .
De Gaury, Gerald and Stark, Freya, Arabia Phoenix, Kegan Paul International Limited, , .
Oliver, Haneef James, The 'Wahhabi' Myth: Dispelling Prevalent Fallacies and the Fictitious Link with Bin Laden, T.R.O.I.D. Publications, February 2004, .
Quist, B. Wayne and Drake, David F., Winning the War on Terror: A Triumph of American Values, iUniverse, 2005, .
Saint-Prot, Charles. Islam. L'avenir de la tradition entre révolution et occidentalisation (Islam. The Future of Tradition between Revolution and Westernization). Paris: Le Rocher, 2008.
Saudi Clerics and Shia Islam, by Raihan Ismail, Oxford University Press, 2016. 
==แหล่งข้อมูลอื่น==
"Wahhabism." - Oxford Bibliographies Online 
Islam for Today - What Is a Salafi And Is Their Approach Valid?
Spero News&nbsp;– Bosnia: Muslims upset by Wahhabi leaders
BBC Analysis: Inside Wahhabi Islam
Saudi Publications on Hate Ideology
Booknotes interview with Stephen Schwartz on The Two Faces of Islam: The House of Sa'ud from Tradition to Terror, 2 February 2003
วะฮาบีย์
ลัทธิอิสลาม
สาขาของอิสลามนิกายซุนนี
มูลฐานนิยมอิสลาม
นิกายในศาสนาอิสลาม
ประวัติศาสตร์ศาสนาอิสลาม
มุสลิมนิกายซุนนี