เขตบางกอกน้อย

บางกอกน้อย เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร ถือเป็นเขตอนุรักษ์เมืองเก่า แหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรมทางฝั่งธนบุรี โดยมีคำขวัญประจำเขตว่า "สมเด็จโตวัดระฆัง วังหลังตั้งอยู่ อู่เรือพระราชพิธี สถานีรถไฟ คลองใหญ่มีชื่อ เลื่องลือเครื่องลงหิน นามระบิลช่างหล่อ งามลออวัดวา"
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
เขตบางกอกน้อยตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกของแม่น้ำเจ้าพระยา มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตบางพลัด มีถนนบรมราชชนนีและถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้าเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตพระนคร มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศใต้ ติดต่อกับเขตบางกอกใหญ่ มีคลองมอญเป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตตลิ่งชัน มีคลองบางขุนศรี คลองชักพระ และคลองบางกอกน้อยเป็นเส้นแบ่งเขต
== ประวัติศาสตร์ ==
เขตบางกอกน้อยเดิมมีชื่อเรียกว่า อำเภออมรินทร์ เป็นอำเภอที่ 21 ใน 25 อำเภอชั้นในของพระนครตามประกาศกระทรวงนครบาลใน พ.ศ. 2458
จากนั้นใน พ.ศ. 2459 พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่ออำเภออมรินทร์เป็น อำเภอบางกอกน้อย (พร้อมกับเปลี่ยนชื่ออำเภอหงสารามเป็นอำเภอบางกอกใหญ่ เปลี่ยนชื่ออำเภอราชคฤห์เป็นอำเภอบางยี่เรือ และเปลี่ยนชื่ออำเภอบุปผารามเป็นอำเภอคลองสาน) เนื่องจากชื่อเดิมยังไม่เหมาะสมกับตำบลที่ตั้งอันเป็นหลักฐานโบราณ ในขณะนั้นอำเภอบางกอกน้อยมีเขตปกครอง 8 ตำบล คือ ตำบลบางอ้อ ตำบลบางพลัด ตำบลบางบำหรุ ตำบลบางยี่ขัน ตำบลบางขุนนนท์ ตำบลบางขุนศรี ตำบลศิริราช และตำบลบ้านช่างหล่อ
ต่อมามีประกาศคณะปฏิวัติให้รวมจังหวัดธนบุรีกับจังหวัดพระนครเข้าด้วยกันเป็นนครหลวงกรุงเทพธนบุรีใน พ.ศ. 2514 และเปลี่ยนรูปแบบเป็นกรุงเทพมหานครใน พ.ศ. 2515 ซึ่งได้เปลี่ยนคำว่าอำเภอเป็น "เขต" และตำบลเป็น "แขวง" ดังนั้น อำเภอบางกอกน้อยจึงได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตบางกอกน้อย
ใน พ.ศ. 2532 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศเปลี่ยนแปลงพื้นที่เขตบางกอกน้อย โดยแบ่งพื้นที่แขวงบางพลัด แขวงบางอ้อ แขวงบางยี่ขัน และแขวงบางบำหรุ ไปจัดตั้งเป็นเขตบางพลัด เพื่อให้หน่วยงานราชการดูแลปกครองพื้นที่ได้สะดวกขึ้น
ใน พ.ศ. 2534 ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยโอนพื้นที่เขตบางพลัดเฉพาะฝั่งใต้ของถนนบรมราชชนนีและถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้ากลับมาเป็นพื้นที่ของเขตบางกอกน้อย โดยพื้นที่ดังกล่าวได้รับการจัดตั้งเป็นแขวงอรุณอมรินทร์
== การแบ่งเขตการปกครอง ==

เขตบางกอกน้อยแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 5 แขวง ได้แก่
{|class="wikitable"
!หมายเลข||width=15%|อักษรไทย||อักษรโรมัน||พื้นที่ (ตร.กม.)||จำนวนประชากร (ธันวาคม 2565)||ความหนาแน่น (ธันวาคม 2565)||แผนที่
|-
|||ศิริราช ||Siri Rat ||1.258||12,729||10,118.44||rowspan=6|
|-
|||บ้านช่างหล่อ||Ban Chang Lo||2.076||27,380||13,188.83
|-
|||บางขุนนนท์||Bang Khun Non||1.492||10,498||7,036.19
|-
|||บางขุนศรี||Bang Khun Si||4.360||30,356||6,962.39
|-
|||อรุณอมรินทร์||Arun Ammarin||2.758||18,766||6,804.21
|-
!colspan = 3 | ทั้งหมด ||11.944||99,729||8,355.58
|}
== ประชากร ==
== การคมนาคม ==
ถนนสายหลักในพื้นที่เขตบางกอกน้อย ได้แก่
ถนนจรัญสนิทวงศ์
ถนนพรานนก
ถนนวังหลัง
ถนนอิสรภาพ
ถนนอรุณอมรินทร์
ถนนสมเด็จพระปิ่นเกล้า
ถนนบรมราชชนนี
ถนนบางขุนนนท์
ถนนพรานนก-พุทธมณฑล สาย 4
ส่วนทางสายรองและทางลัด ได้แก่
ถนนสุทธาวาส
ถนนรถไฟ
ถนนเลียบทางรถไฟสายใต้
ถนนรุ่งประชา
ซอยจรัญสนิทวงศ์ 22 (ราษฎร์ศรัทธา) และซอยอิสรภาพ 37
ซอยจรัญสนิทวงศ์ 28 / ซอยอิสรภาพ 39 (วัดดงมูลเหล็ก)
ซอยจรัญสนิทวงศ์ 35 (วัดมะลิ)
ซอยอิสรภาพ 44 (แสงศึกษา)
=== สะพาน ===
สะพานสมเด็จพระปิ่นเกล้า เชื่อมระหว่างเขตบางกอกน้อยกับเขตพระนคร
=== ทางน้ำ ===
แม่น้ำเจ้าพระยา
คลองบางกอกน้อย
คลองชักพระ
คลองมอญ
== สถานที่สำคัญ ==


=== ศาสนสถาน ===
สถาบันวิมุตตยาลัย
วัดระฆังโฆสิตาราม
วัดอมรินทราราม
วัดสุวรรณาราม
วัดชิโนรสารามวรวิหาร
=== สถานศึกษา ===
ประถมศึกษา
โรงเรียนโฆสิตสโมสร
มัธยมศึกษา
โรงเรียนชิโนรสวิทยาลัย
โรงเรียนสตรีวัดระฆัง
โรงเรียนสุวรรณารามวิทยาคม
โรงเรียนสวนอนันต์
อาชีวศึกษา
วิทยาลัยเทคโนโลยีจรัลสนิทวงศ์
อุดมศึกษา
มหาวิทยาลัยมหิดล (บางกอกน้อย)
* คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
* โรงเรียนกายอุปกรณ์สิรินธร คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล
* คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล
* คณะเทคนิคการแพทย์ มหาวิทยาลัยมหิดล
วิทยาลัยอินเตอร์เทคลำปาง (ศูนย์กรุงเทพฯ)
=== สถานพยาบาล ===
โรงพยาบาลศิริราช
โรงพยาบาลศิริราช ปิยมหาราชการุณย์
โรงพยาบาลธนบุรี
=== สถานที่สำคัญอื่น ๆ ===
พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ เรือพระราชพิธี
ท่าช้างวังหลัง (ท่าน้ำศิริราช)
สามแยกไฟฉาย
สี่แยกศิริราช
สะพานอรุณอมรินทร์
สถานีรถไฟธนบุรี
ตลาดพรานนก
ตลาดศาลาน้ำร้อน
ตลาดศาลาน้ำเย็น
ตลาดบางขุนศรี
ฐานทัพเรือกรุงเทพ
วังนันทอุทยาน
กรมอู่ทหารเรือ
กองดุริยางค์ทหารเรือ
สโมสรทหารเรือ
ภัทราวดีเธียเตอร์
ชุมชนบ้านช่างหล่อ
== เหตุการณ์สำคัญ ==
เช้าวันที่ 14 มิถุนายน พ.ศ. 2538 ผู้โดยสารหลายร้อยคนยืนรอเรือด่วนบนโป๊ะเทียบเรือที่ท่าพรานนก ซึ่งเป็นโป๊ะที่ใช้แทงก์ขนาดใหญ่ทำเป็นทุ่นลอยน้ำ มีแผ่นเหล็กเป็นพื้นรองรับ แต่เมื่อผู้โดยสารแย่งกันขึ้นเรือจนผู้โดยสารบางคนตกน้ำและเกิดการมุง ประกอบกับเรือได้กระแทกที่โป๊ะ ทำให้ตัวโป๊ะจมลงสู่แม่น้ำเจ้าพระยา ประมาณ 10 นาทีหลังเกิดเหตุ เจ้าหน้าที่กู้ภัยและทีมแพทย์ได้เข้าช่วยเหลือ และค้นหาผู้ประสบเหตุ พบผู้เสียชีวิตที่ส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงและเด็กนักเรียนติดอยู่ใต้ตัวโป๊ะที่มีหลังคาคลุม บางส่วนถูกกระแสไฟฟ้าที่รั่วจากหลังคาโป๊ะดูด จากเหตุการณ์ในครั้งนี้ทำให้มีผู้เสียชีวิต 29 ราย
หลังเกิดเหตุการณ์ ได้มีการปรับปรุงโป๊ะตามท่าเรือเจ้าพระยาต่าง ๆ และมีการเพิ่มมาตรการรักษาความปลอดภัยมากขึ้น ทางด้านญาติผู้เสียชีวิตได้ยื่นฟ้องบริษัท สุภัทรา จำกัด, บริษัทเรือด่วนเจ้าพระยา, กรุงเทพมหานครและกรมเจ้าท่า โดยบริษัทเอกชนได้ชดใช้ค่าเสียหายจำนวนหนึ่งจนมีการถอนฟ้อง ในศาลชั้นต้นมีคำพิพากษายกฟ้องกรมเจ้าท่า ต่อมาในวันที่ 19 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 ศาลฎีกามีคำพิพากษาให้กรุงเทพมหานครต้องชดใช้เงินแก่ผู้เสียหาย 12 คน รวมเป็นเงินทั้งสิ้น 12,616,241 บาท พร้อมดอกเบี้ยร้อยละ 7.5 ต่อปี นับแต่วันที่ฟ้องเมื่อ พ.ศ. 2539 ซึ่งเมื่อรวมดอกเบี้ยแล้วเป็นเงินกว่า 30 ล้านบาท โดยศาลวินิจฉัยว่ากรุงเทพมหานครกระทำการโดยประมาทจนทำให้เกิดอุบัติเหตุดังกล่าว
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์สำนักงานเขตบางกอกน้อย
แผนที่เขตบางกอกน้อย