โรงเรียนปทุมวิไล

โรงเรียนปทุมวิไล เป็นโรงเรียนรัฐบาลในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 4 (ปทุมธานี สระบุรี) (สังกัดเดิมคือสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาปทุมธานี เขต 1) ประเภทโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ เปิดสอนในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นและตอนปลายแบบสหศึกษา ตั้งอยู่เลขที่ 63/4 ถนนปทุมสัมพันธ์ ตำบลบางปรอก  อำเภอเมืองปทุมธานี จังหวัดปทุมธานี
==ประวัติ==
แต่เดิมโรงเรียนปทุมวิไล ตั้งอยู่ในบริเวณวัดสำแล ตำบลบ้านกระแชงมอญ อำเภอบางกะดี อยู่ทางด้านเหนือติดกับปากคลองส่งน้ำดิบการประปา (บริเวณโรงกรองน้ำดิบในปัจจุบัน) ปัจจุบันได้เปลี่ยนเป็นตำบลบ้านกระแชง อำเภอเมืองปทุมธานี
พ.ศ. 2441  ท่านพระครูอุตตฺโมรุวงศ์ธาดา (ศุข) เจ้าอาวาสวัดสำแล ได้ริเริ่มก่อตั้งโรงเรียนขึ้น และทำหน้าที่สอนพระ เณรและเด็กๆ ในบริเวณใกล้เคียง โดยใช้ศาลาการเปรียญของวัดเป็นที่สอน ชื่อว่า “โรงเรียนวัดสำแล” 
ปี พ.ศ. 2455 ได้สร้างอาคารเรียนหลังแรกขึ้น เนื่องจากมีผู้ส่งบุตรหลานมาเรียนเป็นจำนวนมากขึ้น ที่เรียนเดิมไม่เพียงพอ และคับแคบเกินไป จึงได้นำเงินส่วนตัวและบอกบุญกับผู้มีจิตศรัทธา ร่วมกันบริจาคเงินสร้างอาคารเรียนขึ้นเป็นอาคารไม้สองชั้น หลังคามุงด้วยใบจาก โดยเปิดสอนในระดับชั้นประถมศึกษา
ปี พ.ศ. 2457 ได้เปิดสอนในระดับมัธยมศึกษาขึ้นระหว่างปี พ.ศ. 2463-2466 อาคารเรียนหลังแรกชำรุดทรุดโทรมมาก พระครูอุตตฺโมรุวงศ์ธาดา ได้บอกบุญกับผู้มีจิตศรัทธาบริจาคเงินสมทบกับงบประมาณของทางราชการ เพื่อสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ เป็นอาคารไม้สองชั้น ทรงปั้นหยามีหน้ามุขตรงกลางยื่นออกมาด้านหน้า หลังคามุงด้วยกระเบื้อง จำนวน 7 ห้องเรียน และในปี พ.ศ. 2465 เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี เสนาบดี กระทรวงธรรมการ มาเป็นประธานในพิธีเปิดอาคารเรียนและให้ชื่อโรงเรียนว่า “โรงเรียนปทุมวิลัย” มีนายจี้ รักบ้านเกิด เป็นครูใหญ่คนแรก ในช่วงเวลาดังกล่าว โรงเรียนได้ถูกเปลี่ยนชื่อหลายครั้ง เป็นโรงเรียนปทุมวิทยาลัย บ้าง โรงเรียนประทุมาวิลัยบ้าง
ปี พ.ศ. 2477 ท่านพระครูอุตตโมรุวงศ์ธาดา ได้พิจารณาเห็นว่า คำว่า “วิลัย” มีความหมายไม่เหมาะสม จึงได้เปลี่ยนจาก คำว่า “วิลัย” เป็น “วิไล” ซึ่งแปลว่า สวย งาม โรงเรียนจึงได้ใช้ชื่อ “ปทุมวิไล” ตั้งแต่นั้นมา ภายหลังสงครามโลกครั้งที่สอง รัฐบาลได้จัดระบบโรงเรียนให้เป็นแบบเดียวกันทั่วประเทศ กำหนดให้มีโรงเรียนประจำจังหวัดปทุมธานี “ปทุมวิไล” ขึ้น ใช้อักษรย่อ “ป.ธ.1” และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น โรงเรียนปทุมธานี “ปทุมวิไล” และใช้อักษรย่อ “ป.ท.1” เป็นโรงเรียนประจำจังหวัดชายแห่งแรกของจังหวัดปทุมธานี
ปี พ.ศ. 2501 อาคารเรียนหลังเก่าชำรุดทรุดโทรมมาก นายบุลวิช สุวรรณประไพ อาจารย์ใหญ่ในขณะนั้นได้ประสานกับทางราชการ เพื่อจัดหางบประมาณในการก่อสร้างอาคารเรียนใหม่เป็นอาคารไม้ 2 หลัง แต่เนื่องจากพื้นที่เดิมคับแคบ ผู้ปกครองส่งบุตรหลานมาเข้าเรียนจำนวนเพิ่มขึ้น นักเรียนมีมากขึ้น อีกทั้งการคมนาคมไม่สะดวก ท่านจึงได้ร่วมกับชุมชนในการจัดหาที่ดินแห่งใหม่ในการก่อสร้างอาคารเรียน และได้ย้ายโรงเรียนจากวัดสำแลมาตั้งอยู่ในพื้นที่ตั้งปัจจุบันนี้ และได้กระทำพิธีเปิดอาคารเรียนอย่างเป็นทางการโดย ฯพณฯ หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2503 และได้มีการเปลี่ยนชื่อโรงเรียนอีกครั้งหนึ่งเมื่อวันที่ 23 พฤศจิกายน 2503 เป็น “โรงเรียนปทุมวิไล” ใช้อักษรย่อว่า “ป.ว.” นับตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา โรงเรียนจึงได้ถือเอาวันที่ 6 กุมภาพันธ์ ของทุกปี เป็นวันคล้ายวันสถาปนาโรงเรียนปทุมวิไล
โรงเรียนปทุมวิไลเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดชายมีนักเรียนหญิงเฉพาะระดับมัธยมศึกษาตอนปลายจนถึง ปีการศึกษา 2540 โรงเรียนได้รับอนุญาตให้รับนักเรียนหญิงเข้ามาเรียนในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นด้วย โรงเรียนปทุมวิไลจึงเป็นโรงเรียนสหศึกษาทั้งระบบตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา
== รายนามผู้อำนวยการโรงเรียน ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์โรงเรียนปทุมวิไล
โรงเรียนในอำเภอเมืองปทุมธานี
โรงเรียนประจำจังหวัด
โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง
โรงเรียนที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศไทย
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาปทุมธานี
โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2453