เขตสัมพันธวงศ์

สัมพันธวงศ์ เป็นหนึ่งในห้าสิบเขตของกรุงเทพมหานคร เป็นเขตที่มีขนาดพื้นที่เล็กที่สุด สภาพพื้นที่ประกอบไปด้วยแหล่งการค้าหนาแน่นและแหล่งท่องเที่ยวเชิงประวัติศาสตร์และศิลปวัฒนธรรม
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
เขตสัมพันธวงศ์ตั้งอยู่ริมฝั่งตะวันออกของแม่น้ำเจ้าพระยา (ฝั่งพระนคร) มีอาณาเขตติดต่อกับเขตต่าง ๆ เรียงตามเข็มนาฬิกา ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย มีถนนเจริญกรุงและถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันออก ติดต่อกับเขตบางรัก มีคลองผดุงกรุงเกษม เป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศใต้ ติดต่อกับเขตคลองสาน มีแนวกึ่งกลางแม่น้ำเจ้าพระยา เป็นเส้นแบ่งเขต
ทิศตะวันตก ติดต่อกับเขตพระนคร มีคลองรอบกรุง (คลองโอ่งอ่าง) เป็นเส้นแบ่งเขต
== ประวัติศาสตร์ ==
เขตนี้เป็นสถานที่ที่มีชาวจีนอาศัยอยู่มาตั้งแต่ตอนแรกเริ่มกรุงรัตนโกสินทร์แล้ว พวกเขาได้ย้ายมาจากเขตพระนครในปัจจุบัน โดยมีถนนวานิช 1 หรือ "ถนนสำเพ็ง" เป็นศูนย์กลางของชุมชนชาวจีน จวบจนสร้างถนนเยาวราชในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเมื่อ พ.ศ. 2435 ได้กลายมาเป็นศูนย์กลางชาวจีนจนถึงปัจจุบัน
อำเภอสัมพันธวงศ์ สร้างที่ว่าการอำเภอขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2475 ตั้งอยู่ที่สามแยกถนนทรงวาดตัดกับถนนปทุมคงคา ตำบลศาลเจ้าแม่ทับทิม ซึ่งอยู่ในเขตวัดสัมพันธวงศาราม จึงสันนิษฐานได้ว่าอำเภอสัมพันธวงศ์คงตั้งชื่อตามวัดที่ตั้งนั่นเอง (ปัจจุบันสำนักงานเขตย้ายไปตั้งที่ถนนโยธา แขวงตลาดน้อย) โดยแบ่งการปกครองออกเป็น 14 ตำบล
ต่อมาได้มีการยุบรวม "อำเภอสามแยก" ซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ที่ตึกแถวสี่แยกถนนทรงวาดกับถนนเยาวราช มีเขตปกครอง 6 ตำบล และ "อำเภอจักรวรรดิ" ซึ่งตั้งที่ว่าการอำเภออยู่ข้างสถานีตำรวจนครบาลจักรวรรดิ มีเขตปกครอง 18 ตำบล มาขึ้นกับอำเภอสัมพันธวงศ์ แล้วแบ่งเขตปกครองใหม่ออกเป็น 3 ตำบล คือ ตำบลสัมพันธวงศ์ ตำบลจักรวรรดิ และตำบลตลาดน้อย
ต่อมาใน พ.ศ. 2515 มีประกาศคณะปฏิวัติจัดการบริหารราชการใหม่ในเขตนครหลวง อำเภอสัมพันธวงศ์ได้รับการเปลี่ยนแปลงฐานะเป็น เขตสัมพันธวงศ์ แบ่งเขตปกครองย่อยออกเป็น 3 แขวง
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
เขตสัมพันธวงศ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 3 แขวง ได้แก่
{|class="wikitable"
!หมายเลข||width=15%|อักษรไทย||อักษรโรมัน||พื้นที่ (ตร.กม.)||จำนวนประชากร (ธันวาคม 2565)||ความหนาแน่นประชากร (ธันวาคม 2565)||แผนที่
|-
|||จักรวรรดิ||Chakkrawat ||0.484||6,043||12,485.54||rowspan=4|
|-
|||สัมพันธวงศ์||Samphanthawong ||0.483||7,618||15,772.26
|-
|||ตลาดน้อย ||Talat Noi ||0.449||6,507||14,492.21
|-
!colspan = 3 | ทั้งหมด ||1.416||20,168||14,242.94
|}
== ประชากร ==
== การคมนาคม ==
ทางสายสำคัญในเขตสัมพันธวงศ์ ได้แก่
ถนนเจริญกรุง
ถนนพระรามที่ 4
ถนนเยาวราช
ถนนจักรวรรดิ
ถนนราชวงศ์
ถนนบริพัตร
ถนนมหาจักร
ถนนมังกร
ถนนเยาวพานิช
ถนนแปลงนาม
ถนนผดุงด้าว (ซอยเท็กซัส)

ถนนพาดสาย
ถนนทรงสวัสดิ์
ถนนลำพูนไชย
ถนนมิตรภาพไทย-จีน (ตรีมิตร)
ถนนทรงวาด
ถนนข้าวหลาม
ซอยเจริญกรุง 12 (บำรุงรัฐ)
ซอยเจริญกรุง 16 / ซอยเยาวราช 6 / ซอยเยาวราช 11 (อิศรานุภาพ)
ซอยเยาวราช 23 (ถนนเสริมสินค้า)
ซอยวานิช 1 (สำเพ็ง)
== สถานที่สำคัญ ==
=== ถนนเยาวราช ===
ถนนเยาวราช มีความยาวประมาณ 1.5 กิโลเมตร โดยเกือบตลอดถนนทั้งสายจะเต็มไปด้วยร้านขายทองและร้านอาหาร และเป็นชุมชนคนไทยเชื้อสายจีนอาศัยมากที่สุดในประเทศไทย
ในปัจจุบันมีประตูซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของไชนาทาวน์อยู่ ซึ่งได้สร้างเนื่องในพระราชวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดชทรงฉลองพระชนมายุครบ 6 รอบ ตั้งอยู่กลางวงเวียนโอเดียน สุดถนนเยาวราช
=== วัดและศาลเจ้า ===
วัดและศาลเจ้าที่สำคัญ ได้แก่
วัดกันมาตุยาราม
วัดจักรวรรดิราชาวาสวรมหาวิหาร
วัดชัยชนะสงคราม (วัดตึก)
วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร
วัดบำเพ็ญจีนพรต
วัดปทุมคงคา
วัดโลกานุเคราะห์
วัดสัมพันธวงศาราม (วัดเกาะ)
วัดบพิตรพิมุขวรวิหาร 
วัดชัยภูมิการาม (ตี๊หง่านตื่อ)

ศาลเจ้าเล่งบ๊วยเอี๊ยะ
ศาลเจ้าอาเนี้ยเก็ง
โรงเจบุญสมาคม
ศาลเจ้ากวนอู
ศาลเจ้าโจวซือกง
ศาลเจ้าไต้ฮงกง
ศาลเจ้าเล่าปุนเถ่ากง
มูลนิธิเทียนฟ้า
=== สถานที่สำคัญอื่น ๆ ===
โรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย
มหามณฑปหลวงพ่อทองคำ วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร
โบสถ์กาลหว่าร์
เวิ้งนาครเขษม
คลองถม
สะพานหัน
สะพานเหล็ก
ซุ้มประตูเฉลิมพระเกียรติ 6 รอบ พระชนมพรรษา
ตลาดเก่าเยาวราช
ตลาดใหม่
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลรัตนโกสินทร์ วิทยาเขตบพิตรพิมุข จักรวรรดิ 

พิพิธภัณฑ์ทองคำห้างทองตั้งโต๊ะกัง
บางกอกริเวอร์พาร์ค
พิพิธภัณฑ์ท้องถิ่น เขตสัมพันธวงศ์
ย่านสำเพ็ง
ซอยสุกร
มัสยิดหลวงโกชาอิศหาก
ศูนย์การค้าริเวอร์ซิตี้
หอศิลป์กรุงไทย
อาคารธนาคารไทยพาณิชย์ สาขาตลาดน้อย
กรมเจ้าท่า
== เทศกาล ==
ในช่วงเทศกาล ถนนเยาวราชจะปิดทั้งสาย
เทศกาลตรุษจีน
เทศกาลไหว้พระจันทร์
เทศกาลกินเจ
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์สำนักงานเขตสัมพันธวงศ์
แผนที่เขตสัมพันธวงศ์