มรรคาศักดิ์สิทธิ์

มรรคาศักดิ์สิทธิ์ หรือ ทางสู่กางเขน (Stations of the Cross (ที่หมายสู่กางเขน) ; Via Crucis (ทางสู่กางเขน) หรือ Via Dolorosa (ทางแห่งความเศร้า) หรือ เรียกง่ายๆ ว่า The Way - ทาง) คือภาพงานศิลปะศาสนาคริสต์บรรยายถึงช่วงเวลาสุดท้ายในชีวิตพระเยซู ตั้งแต่เดินทางสู่การตรึงกางเขนและหลังการตรึงกางเขน เรียกกันว่า “พระทรมานของพระเยซู”  ทำขึ้นเพื่อเป็นการระลึกถึงความทรมานและความเสียสละของพระองค์  ประเพณีนี้ปฏิบัติกันในนิกายโรมันคาทอลิก แองกลิคัน และ ลูเทอแรน  มรรคาศักดิ์สิทธิ์จะปฏิบัติเมื่อใดก็ได้แต่มักจะทำกันระหว่างเทศกาลมหาพรต โดยเฉพาะทุกค่ำวันศุกร์ระหว่างช่วงเวลานี้ และวันศุกร์ประเสริฐก่อนเทศกาลอีสเตอร์
== ประวัติ ==
วัตถุประสงค์ของการตั้งมรรคาศักดิ์สิทธิ์ก็เพื่อให้ผู้มีศรัทธาได้เดินรำพึงธรรมตามรอยพระบาทของพระเยซูจนสิ้นพระชนม์ พิธีนี้เป็นที่นิยมกันในบรรดาคริสต์ศาสนิกชนโรมันคาทอลิกและอีสเทิร์นออร์ทอดอกซ์ เฉพาะกลุ่มที่ปฏิบัติตามจารีตตะวันตก (Western Rite)
ที่หมายต่างของมรรคาศักดิ์สิทธิ์เป็นความพยายามที่จะสร้างเหตุการณ์วันที่พระเยซูถูกตรึงกางเขนจากถนนสายที่เชื่อกันว่าเป็นถนนที่พระเยซูเดินไปสู่ที่การถูกตรึงกางเขนที่กรุงเยรูซาเลม ปัจจุบันเรียกว่าถนนกางเขน (Via Crucis) หรือ ถนนโดโลโรซา พอถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 15 การตั้งที่มรรคาศักดิ์สิทธิ์ก็เริ่มเผยแพร่ไปสู่โบสถ์คาทอลิกในยุโรปตะวันตกแต่ก็ไม่ได้สร้างกันเต็มที่จนมาถึงทางสู่อาราม การติดตั้งที่หมายเหล่านี้มิได้ทำกันจนมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17
มรรคาศักดิ์สิทธิ์ บางครั้งจะใช้ติดตั้งภายในคริสต์ศาสนสถาน เป็นงานศิลปะสิ่งหนึ่งที่มักจะมองข้ามเมื่อเข้าชมโบสถ์ ส่วนใหญ่จะทำเป็นรูปขนาดประมาณหนึ่งตารางฟุตติดตั้งเป็นระยะๆบนผนังสองด้านที่นำไปสู่แท่นบูชาเอก แต่ละโบสถ์ก็จะมีรูปแบบแตกต่างกันไม่ว่าจะเป็นวัสดุที่ใช้ทำ หรือแบบศิลปะที่ใช้ทำ บางชุดจะเป็นงานที่มีฝีมือดีและคุณค่าสูง  นอกจะติดตั้งภายในโบสถ์แล้วบางครั้งก็จะตั้งเหมือนสักการสถานเป็นระยะๆก่อนจะถึงตัวคริสต์ศาสนสถานซึ่งมักจะเห็นได้จากทางสู่วัดแบบอาราม การติดตั้งที่หมายเหล่านี้มิได้ทำกันจนมาถึงคริสต์ศตวรรษที่ 17 นอกจากนั้นฉากจากมรรคาศักดิ์สิทธิ์ก็ยังใช้เป็นหัวข้อที่ใช้อย่างแพร่หลายในงานจิตรกรรมและประติมากรรม
== แบบมรรคาศักดิ์สิทธิ์ ==
ภาพหรือสิ่งก่อสร้างในชุดมรรคาศักดิ์สิทธิ์จะประกอบด้วยฉาก หรือ ที่หมาย 14 จุด แต่ละชุดจะคล้าย ๆ กัน มีแตกต่างกันบ้างก็เล็กน้อย  การจะเลือกอะไรที่หมายในชุดก็แล้วแต่ศรัทธาของผู้ใช้  ชุดมรรคาศักดิ์สิทธิ์ที่นิยมกันก็มี
{| cellspacing="5" cellpadding="5" border="0" width="96%"
|-
| valign = "top" width="48%"|
ชุดแรก
พระเยซูถูกตัดสินประหารชีวิต
พระเยซูได้ไม้กางเขน
พระเยซูทรงล้มหนแรก
พระเยซูพบพระนางมารีย์พรหมจารี
ไซมอน แห่ง ไซรีน (Simon of Cyrene) ช่วยพระเยซูแบกไม้กางเขน
นักบุญเวโรนีกาซับพระพักตร์พระเยซู
พระเยซูทรงล้มหนที่สอง
พระเยซูพบสาธุชนสตรีแห่งเยรูซาเลม (pious women of Jerusalem) 
พระเยซูทรงล้มหนที่สาม
พระเยซูถูกถอดพระภูษา
การตรึงพระเยซูที่กางเขน
พระเยซูสิ้นพระชนม์บนกางเขน
การอัญเชิญพระศพลงจากกางเขน
ร่างของพระเยซูถูกวางไว้ในที่ฝัง
| valign = "top" width="48%"|
อีกชุดหนึ่ง
พระเยซูตั้งพิธีมหาสนิทศักดิ์สิทธิ์
พระเยซูสวดมนต์ที่สวนเกทเสมนี (Gethsemane)
พระเยซูปรากฏตัวที่ศาลแซนเฮดริน (Sanhedrin)
พระเยซูถูกเฆี่ยนและใส่มงกุฏหนาม
พระเยซูทรงแบกไม้กางเขน
พระเยซูทรงล้มเพราะน้ำหนักของไม้กางเขน
ไซมอน แห่ง ไซรีนช่วยพระเยซูแบกไม้กางเขน
พระเยซูพบสาธุชนสตรีแห่งเยรูซาเลม
พระเยซูถูกตรึงด้วยตะปูบนกางเขน
พระเยซูยกโทษให้นักโทษสองคนที่ถูกร่วมตรึงกางเขนกับพระองค์
พระเยซูสั่งฝากแม่และนักบุญยอห์นต่อกัน
พระเยซูสิ้นพระชนม์บนกางเขน
ร่างของพระเยซูถูกวางไว้ในที่ฝัง
พระเยซูฟื้นจากความตาย
|}
== แบบมรรคาศักดิ์สิทธิ์ในปัจจุบัน ==
สมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2เคยนำขบวนคริสต์ศาสนิกชนบนมรรคาศักดิ์สิทธิ์ทุก “วันศุกร์ประเสริฐ” ที่โคลอสเซียมเป็นประจำทุกปี แต่เดิมพระองค์เองจะเป็นผู้แบกไม้กางเขนจากที่หมายหนึ่งไปที่หมายหนึ่ง  แต่ระยะหลังพระองค์ได้แต่นั่งเป็นประธานพิธีที่เนินปาเลไทน์ (Palatine Hill) ขณะที่ผู้ร่วมทำพิธีคนอื่นแบกไม้กางเขนแทน ว่ากันว่าเมื่อไม่กี่วันก่อนที่พระองค์จะสิ้นพระชนม์ก็ได้นั่งดูมรรคาศักดิ์สิทธิ์จากชาเปลส่วนพระองค์ที่วังวาติกัน
ทุกปีสมเด็จพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 จะทรงเชิญให้คนเขียนบทภาวนา (meditation texts) สำหรับที่หมายแต่ละที่หมายบนมรรคาศักดิ์สิทธิ์ ผู้เขียนหลายคนที่ทรงเชิญมิได้นับถือนิกายโรมันคาทอลิก และบางปีทีหมายที่ทรงเลือกในเส้นทางก็จะเปลี่ยนไปตามพระทัยซึ่งทำให้มีคาดกันว่าพระองค์จะเปลี่ยนมรรคาศักดิ์สิทธิ์ใหม่  เมื่อปีค.ศ. 2000 ทรงเขียนบทภาวนาด้วยพระองค์เองและใช้มรรคาศักดิ์สิทธิ์ตามประเพณีเดิม มรรคาศักดิ์สิทธิ์ของพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 ประกอบด้วย
{| cellspacing="5" cellpadding="5" border="0" width="96%"
|-
| valign = "top" width="48%"|
พระเยซูคร่ำครวญต่อพระบิดาในสวนเกทเสมนี
พระเยซูถูกทรยศและถูกจับ
พระเยซูถูกประณามที่ศาลแซนเฮดริน
นักบุญปีเตอร์หันหลังให้พระเยซู
พระเยซูถูกตัดสินประหารชีวิตโดยปิลาต
พระเยซูถูกเฆี่ยนและใส่มงกุฎหนาม
พระเยซูทรงแบกไม้กางเขน
| valign = "top" width="48%"|
8.  ไซมอน แห่ง ไซรีนช่วยพระเยซูแบกไม้กางเขน
9.  พระเยซูพบสาธุชนสตรีแห่งเยรูซาเลม
10.  พระเยซูถูกตรึงด้วยตะปูบนกางเขน
11.  พระเยซูยกโทษให้นักโทษสองคนที่ถูกร่วมตรึงกางเขนกับพระองค์
12.  พระเยซูสั่งฝากแม่และนักบุญยอห์นต่อกัน
13.  พระเยซูสิ้นพระชนม์บนกางเขน
14.  ร่างของพระเยซูถูกวางไว้ในที่ฝัง
|}
== การฉลองมรรคาศักดิ์สิทธิ์ ==

การฉลองมรรคาศักดิ์สิทธิ์มักจะทำกันทุกค่ำวันศุกร์ระหว่างเทศกาลมหาพรต โดยเฉพาะ “วันศุกร์ประเสริฐ”  ก่อนเทศกาลอีสเตอร์  การฉลองประกอบด้วยการร้องเพลงสวดและการสวดมนต์   เพลงสวดที่นิยมกันมากคือเพลงสวด (sequence) แบบที่เรียกกันว่า “Stabat Mater Dolorosa” ซึ่งเชื่อกันว่าริเริ่มเมื่อคริสต์ศตวรรษที่ 13 โดย สมเด็จพระสันตะปาปาอินโนเซนต์ที่ 3 และ จาร์คคาโพเน ดา โทดี (Jacopone da Todi) หลวงพ่อจากรัฐอุมเบรีย (Umbria) ในประเทศอิตาลี Stabat Mater Dolorosa เป็นเพลงสวดที่บรรยายความโศกเศร้าของพระแม่มารีย์ตอนที่พระเยซูถูกตรึงกางเขน เมื่อถึงที่หมายแต่ละจุดบางทีก็จะมีการร้องเพลงสวดที่เรียกว่า  “Adoramus Te” สรรเสริญพระเยซู หรือบางทีก็ร้อง “Alleluia”
ในปัจจุบันมีผู้สนับสนุนให้เพิ่มฉากพระเยซูฟี้นจากความตายเป็นที่หมายที่ 15 เพราะถ้าพระเยซูไม่ฟี้นจากความตายพระองค์ก็ไม่สามารถทำภารกิจในการเป็นผู้ไถ่บาปของมวลมนุษย์ได้สำเร็จ  เหตุผลอันเดียวกันนี้เป็นเหตุผลที่ทำให้มีการฉลอง “อีสเตอร์ ทริดุม” (Easter Triduum หรือ Holy Triduum หรือ Paschal Triduum) ซึ่งเริ่มตั้งแต่ค่ำ “วันพฤหัสบดึศักดิ์สิทธิ์” (Holy Thursday) และไปจบเอาค่ำวันอาทิตย์อีสเตอร์ (Easter Sunday) บางครั้งการฉลองมรรคาศักดิ์สิทธิ์ก็จะทำเพื่อให้ระลึกถึงเวลาที่พระเยซูทรงฟื้นขึ้นจากความตายและเมื่อทรงขึ้นสวรรค์
ภาพยนตร์เรื่อง The Passion of the Christ สร้างโดย เมล กิบสัน ใช้มรรคาศักดิ์สิทธิ์เป็นโครงเรื่อง แต่ไม่ได้ให้ความสำคัญกับที่หมายที่ 14 และที่หมายสุดท้ายการฝังพระเยซูเมื่อเทียบกับที่หมายอีก 13 ที่ ซึ่งอาจจะตีความหมายได้ว่าพระเยซูกำลังออกจากที่ฝังศพและจะฟี้นจากความในฉากสุดท้ายของภาพยนตร์
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
ศาสนาคริสต์
พระเยซู
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Way of the Cross (Catholic Encyclopedia) - มรรคาศักดิ์สิทธิ์
รายการการฉลองมรรคาศักดิ์สิทธิ์ของกรุงวาติกัน
มรรคาศักดิ์สิทธิ์ (คริสต์ศตวรรษที่ 19) (College of the resurrection)  - ภาพและบทสวดมนต์
มรรคาศักดิ์สิทธิ์ (Via Cruis: The Way of The Cross)  - คำบรรยาย ภาพจากเยรูซาเล็มและบทสวดมนต์
มรรคาศักดิ์สิทธิ์ของพระสันตะปาปายอห์น ปอลที่ 2 ปี 1991 (New American Bible) 
งานภาพพิมพ์มรรคาศักดิ์สิทธิ์โดย  Albrecht Dürer และ Adrian Wiszniewski 
พระทรมานของพระเยซูในศิลปะ  (The Passion of Christ in Art)
มรรคาศักดิ์สิทธิ์  (Anglican Church of St. Martin's (โตรอนโต ประเทศคานาดา))   - ภาพ
== ประมวลภาพ ==
ไฟล์:Via Dolorosa.jpg|ถนนโดโลโรซา (Via Dolorosa) เยรูซาเล็ม ภาพถ่ายระหว่าง ค.ศ. 1898 และ 1946
ไฟล์:DSCN0840.JPG|ผู้ร่วมพิธีเดินตามรอยมรรคาศักดิ์สิทธิ์บนถนนโดโลโรซาเมื่อปี ค.ศ. 2006
ไฟล์:Sacre Coeur - Stations du Chemin de Croix.jpg|ที่หมายที่ 1 และ  2  (คริสต์ศตวรรษที่ 19) ที่มหาวิหาร Sacré-Cœur ที่ปารีส
ไฟล์:Meister von Astorga.jpg|ไซมอน แห่ง ไซรีนช่วยพระเยซูแบกไม้กางเขน โดย Meister von Astorga
ไฟล์:GFerrari salita-calvario Varallo.jpg|พระเยซูถูกเฆี่ยนและใส่มงกุฎหนาม ที่วาราลโล (Varallo) ประเทศอิตาลี
ไฟล์:11. Station03111.JPG|ที่หมายที่ 11 พระเยซูถูกตรึงกางเขนริมทางไม่ไกลจากโรทอันเดอโรท (Rot a. d. Rot) ประเทศเยอรมนี
ไฟล์:Crucifixion from the Stations of the Cross.jpg|พระเยซูบนกางเขนที่นครนิวยอร์ก
ไฟล์:Cl-Fd Saint-Eutrope chemin XIII.jpg|ที่หมายที่ 13 เอาร่างของพระเยซูลงจากกางเขน วัดเซ็นต์อือโทรป (St. Eutrope) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Fuensantawaycross.JPG|ที่หมายที่อารามฟูเอ็นซานตา ประเทศสเปน
ไฟล์:Jacopo Bassano Golgatha.jpg|นักบุญเวโรนีกาซับพระพักตร์พระเยซู
ศิลปะเกี่ยวกับพระเยซู