คณะรัฐมนตรีสยาม คณะที่ 5

คณะรัฐมนตรีคณะที่ 5 (16 ธันวาคม 2476 - 22 กันยายน 2477) จัดตั้งขึ้นหลังการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยเป็นการทั่วไป พ.ศ. 2476
นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) เป็นนายกรัฐมนตรี ประกาศพระบรมราชโองการ ลงวันที่ 16 ธันวาคม 2476 พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาประชาธิปก พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงลงพระปรมาภิไธย และเจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี (สนั่น เทพหัสดิน) ประธานสภาผู้แทนราษฎร เป็นผู้รับสนองพระบรมราชโองการ และในวันที่ 16 ธันวาคม 2476 มีการแต่งตั้งคณะรัฐมนตรี
== รายชื่อคณะรัฐมนตรี ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|- style="background:#cccccc"
| colspan="11" | คณะรัฐมนตรีคณะที่ 5 ของไทย
|- style="background:#cccccc"
| colspan = 2| ตำแหน่ง || ลำดับ || รายนาม || colspan = 2| เริ่มวาระ || colspan = 2| สิ้นสุดวาระ || หมายเหตุ
|ที่มา||
|-
| นายกรัฐมนตรี || || * || นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2|| bgcolor="#FF0000" |
|-
| rowspan=2| กลาโหม || rowspan=2|  || 1 || นายพลตรี พระยาประเสริฐสงคราม (เทียบ คมกฤส) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 29 มีนาคม 2477 || 15px || ลาออก
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
| || นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) || 15px || 29 มีนาคม 2477 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2|| bgcolor="#FF0000" |
|-
| การคลัง ||  || 2 || เจ้าพระยาศรีธรรมาธิเบศ (จิตร์ ณ สงขลา) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
| ต่างประเทศ ||  || 3 || พระยาอภิบาลราชไมตรี (ต่อม บุนนาค) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
| rowspan=3| ธรรมการ || rowspan=2|  ||  || นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 29 มีนาคม 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
| rowspan=2| 4 || rowspan=2| พระสารสาสน์ประพันธ์ (ชื้น จารุวัสตร์) || 15px || 29 มีนาคม 2477 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||  ||
|-
|  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 29 มีนาคม 2477 || 15px || แต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ ||
|-
| rowspan=2| มหาดไทย || rowspan=2|  ||  || นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 29 มีนาคม 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
| 18 || หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) || 15px || 29 มีนาคม 2477 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
| ยุติธรรม ||  || 5 || พระยานิติศาสตร์ไพศาลย์ (วัน จามรมาน) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
| วัง ||  || 6 || เจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|||
|-
| rowspan=2| เศรษฐการ || rowspan=2|  || 7 || พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 29 มีนาคม 2477 || 15px || ลาออก
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
| 19 || พระสารสาสน์พลขันธ์ (ลอง สุนทานนท์) || 15px || 29 มีนาคม 2477 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|||
|-
| rowspan=10| ||  || 8 || พระดุลยธารณปรีชาไวท์ (ยม สุทนุศาสน์)|| 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|||
|-
|  || 9 || นายเรือเอก หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ (ถวัลย์ ธารีสวัสดิ์)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน  2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
|  || 10 || หลวงนฤเบศร์มานิต (สงวน จูฑะเตมีย์)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2|| bgcolor="#FF0000" |
|-
|  || 11 || นายพันโท หลวงพิบูลสงคราม (แปลก ขีตตะสังคะ)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
|  || 12 || พระยามานวราชเสวี (ปลอด ณ สงขลา)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
|  || 13 || นายนาวาโท หลวงศุภชลาศัย (บุง ศุภชลาศัย)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
|  || 14 || พระยาสมันตรัฐบุรินทร์ (ตุ้ย สมันตรัฐ หรือ บินอับดุลลาห์)  || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|||
|-
|  || 15 || นายพันเอก พระสิทธิเรืองเดชพล (แสง พันธุประภาส)|| 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
|
|-
|  || 16 || นายนาวาโท หลวงสินธุสงครามชัย (สินธุ์ กมลนาวิน) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|สภาผู้แทนราษฎรประเภทที่ 2
| bgcolor="#FF0000" |
|-
|  || 17 ||  พระยาสุริยานุวัตร (เกิด บุนนาค) || 15px || 16 ธันวาคม 2476 || 22 กันยายน 2477 || 15px ||
|||
|}
== การเปลี่ยนแปลงคณะรัฐมนตรี ==
=== 29 มีนาคม พ.ศ. 2477 ===
ลาออก - นายพลตรี พระยาประเสริฐสงคราม (เทียบ คมกฤส) กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง โดยอ้างเหตุผลว่าป่วย ไม่สามารถรับราชการได้เต็มที่
ลาออก - พระยาโกมารกุลมนตรี (ชื่น โกมารกุล ณ นคร) กราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง โดยอ้างเหตุผลว่าป่วย ไม่สามารถรับราชการได้เต็มที่
แต่งตั้ง - นายพันเอก พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม
แต่งตั้ง - พระสารสาสน์ประพันธ์ (ชื้น จารุวัสตร์) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงธรรมการ
แต่งตั้ง - หลวงประดิษฐ์มนูธรรม (ปรีดี พนมยงค์) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทย
แต่งตั้ง - พระสารสาสน์พลขันธ์ (ลอง สุนทานนท์) เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเศรษฐการ
== การแถลงนโยบายของรัฐบาล ==
คำแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรี คณะที่ 5 คณะรัฐมนตรีแถลงนโยบายต่อสภาผู้แทนราษฎรเมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2476 และได้รับความไว้วางใจในวันเดียวกันเป็นเอกฉันท์
== การสิ้นสุดของคณะรัฐมนตรี ==
คณะรัฐมนตรีคณะนี้สิ้นสุดลง เพราะเหตุที่รัฐบาลได้เสนอญัตติขอให้สภาผู้แทนราษฎรลงมติเห็นชอบด้วยความตกลงระหว่างประเทศ เรื่องควบคุมการจำกัดยางแต่สภาไม่เห็นชอบด้วย ความตกลงที่รัฐบาลได้ลงนามไปก่อน นายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีทั้งคณะจึงกราบถวายบังคมลาออกจากตำแหน่ง เมื่อวันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2477
== อ้างอิง ==
คณะรัฐมนตรีคณะที่ 5 จากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี 
ลำดับความเป็นมาของคณะรัฐมนตรีไทย จากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี 
คณะรัฐมนตรีไทย
พระยาพหลพลพยุหเสนา (พจน์ พหลโยธิน)