ภาษาพม่า

ภาษาพม่า หรือ ภาษาเมียนมา (မြန်မာဘာသာ, ) เป็นภาษาตระกูลจีน-ทิเบตที่พูดกันในประเทศพม่า มีสถานะเป็นภาษาทางการและภาษาของชาวพม่าซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หลักของประเทศ ใน ค.ศ. 2007 มีผู้พูดภาษานี้เป็นภาษาแม่ 33 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นชาวพม่าและกลุ่มชาติพันธุ์ใกล้ชิด และมีผู้พูดเป็นภาษาที่สอง 10 ล้านคน โดยเฉพาะชนกลุ่มน้อยในประเทศพม่าและประเทศเพื่อนบ้าน ใน ค.ศ. 2014 ประชากรพม่ามี 36.39 ล้านคน และในเดือนเมษายน ค.ศ. 2020 มีประชากรประมาณ 38.2 ล้านคน
ภาษาพม่าเป็นภาษาที่มีวรรณยุกต์ ลักษณะน้ำเสียง (รวมถึงทำเนียบภาษา) และเป็นภาษาเน้นพยางค์
== การจำแนก ==
ภาษาพม่าอยู่ในกลุ่มภาษาพม่าใต้ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต โดยภาษาพม่าเป็นภาษานอกกลุ่มภาษาจีนที่มีผู้พูดมากที่สุดในตระกูล ภาษานี้เป็นภาษาลำดับที่ 5 ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบตที่พัฒนาระบบการเขียนของตน ถัดจากอักษรจีน, อักษรปยู, อักษรทิเบต และอักษรตันกุต
== ภาษาถิ่นและสำเนียง ==
ภาษาพม่ามาตรฐานคือสำเนียงย่างกุ้ง ภาษาถิ่นในพม่าภาคเหนือและภาคใต้จะต่างจากภาษากลาง ภาษาถิ่นในรัฐยะไข่ยังมีเสียง /ร/ แต่สำเนียงย่างกุ้งออกเสียงเป็น /ย/ ภาษาพม่าแบ่งอย่างกว้าง ๆ ได้ 2 ระดับ คือระดับทางการใช้งานวรรณคดี งานราชการและวิทยุกระจายเสียง ระดับไม่เป็นทางการใช้ภายในครอบครัวและกับเพื่อน พระภิกษุชาวพม่ามักพูดกันเองด้วยภาษาบาลี ซึ่งได้รับอิทธิพลจากศาสนาพุทธ
== ระบบเสียง ==
=== พยัญชนะ ===
หน่วยเสียงพยัญชนะในภาษาพม่ามีดังต่อไปนี้
=== สระ ===
หน่วยเสียงสระในภาษาพม่ามีดังต่อไปนี้
=== วรรณยุกต์ ===
โดยทั่วไปถือว่าภาษาพม่ามีหน่วยเสียงวรรณยุกต์ 4 หน่วยเสียง ในตารางข้างล่างนี้ สัญลักษณ์แทนวรรณยุกต์จะแสดงไว้เหนือสระ  ดังตัวอย่าง
{|class="wikitable"
! วรรณยุกต์ || ภาษาพม่า || สัทอักษรสากล(กำกับสระ a) || สัญลักษณ์(แสดงเหนือสระ a) || การทำงานของเส้นเสียง || ความสั้นยาว || ความเข้ม || ระดับเสียง
|-
| ต่ำ || နိမ့်သံ ||  ||  || ปกติ || ปกติ || ต่ำ || ต่ำ มักเลื่อนขึ้นเล็กน้อย
|-
| สูง || တက်သံ ||  ||  || บางครั้งมีลมแทรกเล็กน้อย || ยาว || สูง || สูง มักเลื่อนตกก่อนการหยุดเปล่งเสียงพูด
|-
| ต่ำลึก || သက်သံ ||  ||  || เกร็งหรือต่ำลึก บางครั้งมีการบีบที่เส้นเสียง || ปานกลาง || สูง || สูง มักเลื่อนตกเล็กน้อย
|-
| กัก || တိုင်သံ ||  ||  || สระค่อนกลาง มีการปิดเส้นเสียง || สั้น || สูง || สูง (ในคำเดี่ยว; อาจแปรไปตามสัทบริบท)
|}
== การถอดเป็นอักษรโรมัน ==
ภาษาพม่าไม่มีระบบการถอดเป็นอักษรโรมันที่แน่นอน คำหลายคำสะกดต่างจากที่ออกเสียง เช่น คำว่าพระพุทธเจ้า ออกเสียงว่า pha-ya แต่เขียนว่า bu-ya การถอดภาษาพม่าเป็นอักษรโรมันจึงทำได้ยากแต่พอจะใช้การถอดเป็นอักษรโรมันของภาษาบาลีมาเทียบเคียงได้ หรือบางครั้งอาจใช้ระบบเอ็มแอลซีทีเอส
== ไวยากรณ์ ==
การเรียงคำเป็นแบบ ประธาน-กรรม-กริยา ยกเว้นคำว่า ga (เป็น) ซึ่งจะวางต่อจากประธาน คำสรรพนามเปลี่ยนตามเพศและสถานะของผู้ฟัง เป็นภาษาพยางค์เดี่ยว แต่มีรากศัพท์และการเติมคำอุปสรรค การเรียงคำในประโยคไม่มีบุพบท สันธานแต่ใช้การเติมปัจจัย
=== คำคุณศัพท์ ===
คำคุณศัพท์มาก่อนคำนาม เช่น chuo-dé lu (สวยงาม + dé + คน = คนสวย) หรือตามหลังนาม เช่น lu chuo (คนสวย) การเปรียบเทียบใช้คำอุปสรรค à-คำคุณศัพท์-ปัจจัย zon คำคุณศัพท์บอกจำนวน ตามหลังคำนาม
=== คำกริยา ===
รากศัพท์ของคำกริยามักเติมปัจจัยอย่างน้อย 1 ตัว เพื่อบอกกาล ความสุภาพ รูปแบบกริยา เป็นต้น ไม่มีการใช้คำสันธาน รูปกริยาไม่เปลี่ยนตามบุคคล จำนวน หรือเพศของประธาน ตัวอย่างเช่น คำกริยา sá (กิน) เป็น
sá-dè = กิน ปัจจัย dè ใช้แสดงปัจจุบันกาลหรือใช้เน้นย้ำ
sá-gè-dè = กินแล้ว ปัจจัย gè/kè แสดงอดีตแต่ไม่จำเป็นต้องใช้เสมอไป ปัจจัย dè ในที่นี้เป็นการเน้นย้ำ
sá-nei-dè = กำลังกิน nei เป็นอนุภาคแสดงว่าการกระทำนั้นกำลังเกิดขึ้น
sá-bi = กำลังกินอยู่ ปัจจัย bi นี้ใช้กับการกระทำที่ประธานเริ่มกระทำและยังไม่เสร็จสิ้น
sá-mè = จะกิน อนุภาค mè นี้ใช้แสดงอนาคตและยังไม่เกิดขึ้น
sá-daw-mè = จะกิน (ในไม่ช้า) อนุภาค daw ใช้กับเหตุการณ์ที่ใกล้จะเกิดขึ้น
=== คำนาม ===
คำนามภาษาพม่าทำให้เป็นพหูพจน์โดยเติมปัจจัย dei (หรือ tei ถ้ามีเสียงตัวสะกด) อาจใช้ปัจจัย myà ที่แปลว่ามากได้ด้วย ตัวอย่างเช่น nwá = วัว nwá- dei = วัวหลายตัว จะไม่ใช้ปัจจัยแสดงพหูพจน์เมื่อมีการแสดงการนับคำนาม เช่น เด็ก 5 คน ใช้ว่า kelei (เด็ก) ngá (5) yauk (คน)
=== ลักษณนาม ===
ภาษาพม่ามีลักษณนามเช่นเดียวกับภาษาจีน ภาษาไทย และภาษามลายู คำลักษณนามที่ใช้ทั่วไปได้แก่
bá ใช้กับคน (เฉพาะพระสงฆ์และแม่ชี)
hli ใช้กับสิ่งที่เป็นชิ้น เช่น ขนมปัง
kaung ใช้กับสัตว์
ku ใช้กับสิ่งไม่มีชีวิตโดยทั่วไป
kwet ใช้กับสิ่งที่บรรจุของเหลวเช่น ถ้วย
lóun ใช้กับวัตถุรุปกลม
pyá ใช้กับวัตถุแบน
sin หรือ zín ใช้กับสิ่งที่มีล้อ เช่นรถ
su ใช้กับกลุ่ม
ú ใช้กับคน (เป็นทางการ)
yauk ใช้กับคน (ไม่เป็นทางการ)
=== คำสรรพนาม ===
คำสรรพนามที่เป็นรูปประธานใช้ขึ้นต้นประโยค รูปกรรมจะมีปัจจัย –go ต่อท้าย ตัวอย่างคำสรพนาม เช่น
ฉัน เป็นทางการ ผู้ชายใช้ kyaw-naw ผู้หญิงใช้ kyaw-myaไม่เป็นทางการใช้ nga พูดกับพระสงฆ์ใช้ da-ga หรือ da-be-daw (หมายถึง นักเรียน)
เธอ ไม่เป็นทางการใช้ nei หรือ min เป็นทางการใช้ a-shin หรือ ka-mya
เรา ใช้ nga-do
พวกคุณ ใช้ nei-do
เขา ใช้ thu
พวกเขา ใช้ thu-do
มัน หรือ นั่น ใช้ (ai) ha
== คำศัพท์ ==
คำศัพท์ส่วนใหญ่มาจากภาษาตระกูลทิเบต-พม่า ศัพท์เกี่ยวกับศาสนา การศึกษา ปรัชญา รัฐบาลและศิลปะ ได้มาจากภาษาบาลีเป็นส่วนใหญ่ คำยืมจากภาษาอังกฤษมักเกี่ยวกับธุรกิจหรือการปกครองสมัยใหม่ คำยืมจากภาษาฮินดีมักเกี่ยวกับอาหารและการปรุงอาหาร
== ดูเพิ่ม ==
อักษรพม่า
การทับศัพท์ภาษาพม่า
== อ้างอิง ==
== อ่านเพิ่ม ==
*
=== บรรณานุกรม ===
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Omniglot: Burmese Language
Learn Burmese online
Online Burmese lessons 
Burmese language resources  from SOAS
Myanmar Unicode and NLP Research Center 
Myanmar 3 font and keyboard
Burmese online dictionary (Unicode)
Ayar Myanmar online dictionary
Myanmar unicode character table
Download KaNaungConverter_Window_Build200508.zip from the Kanaung project page and Unzip Ka Naung Converter Engine
 
พม่า
พม่า
พม่า
พม่า
พม่า
พม่า