จักรพรรดินีญี่ปุ่น

จักรพรรดินีญี่ปุ่น คือพระอิสริยยศของอิสตรีผู้ครองราชย์เป็นจักรพรรดิญี่ปุ่น  และอาจหมายถึงจักรพรรดินีอัครมเหสีในจักรพรรดิญี่ปุ่น  โดยจักรพรรดินีอัครมเหสีในรัชกาลปัจจุบันคือจักรพรรดินีมาซาโกะในจักรพรรดินารูฮิโตะ
== จักรพรรดินีผู้ครองราชย์ ==
ตามประวัติศาสตร์ ญี่ปุ่นเคยมีจักรพรรดินีขึ้นเสวยราชสมบัติแปดพระองค์ (หากนับจักรพรรดินีจิงงุ จะมีทั้งหมดเก้าพระองค์ ในจำนวนนี้มีสองพระองค์ครองราชย์สองครั้ง) ซึ่งทั้งหมดจะถูกคัดเลือกมาจากผู้ที่สืบสันดานจากพระราชวงศ์เมื่อนับจากฝ่ายบิดา ทั้งนี้นักวิชาการบางส่วนมองว่าการครองราชย์ของจักรพรรดินีของญี่ปุ่นนั้นเป็นการครองราชย์อย่างชั่วคราวเท่านั้น และสงวนพระราชบัลลังก์เอาไว้เฉพาะแก่เจ้านายบุรุษเพศเท่านั้น ครั้นหลายศตวรรษต่อมาได้มีกฎมณเฑียรบาล พ.ศ. 2432 ซึ่งออกมาพร้อมกับรัฐธรรมนูญเมจิระบุว่ามิให้เจ้านายเพศหญิงขึ้นครองราชสมบัติ แม้จะเคยมีความพยายามที่แก้ไขกฎมณเฑียรบาลเพื่อปูทางให้เจ้านายที่เป็นหญิงขึ้นเสวยราชย์ แต่ไม่เคยประสบความสำเร็จ
จักรพรรดินีจิงงุ (ครองราชย์ พ.ศ. 744–812) ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ (ยังเป็นที่ถกเถียง)
จักรพรรดินีซุอิโกะ (ครองราชย์ พ.ศ. 1136–1171) จักรพรรดินีผู้เสวยราชย์พระองค์แรก
จักรพรรดินีโคเงียวกุ (ครองราชย์ครั้งแรก พ.ศ. 1185–1188) หรือจักรพรรดินีไซเม (ครองราชย์ที่สอง พ.ศ. 1198–1204)
จักรพรรดินีจิโต (ครองราชย์ พ.ศ. 1233–1240)
จักรพรรดินีเก็มเม (ครองราชย์ พ.ศ. 1250–1258)
จักรพรรดินีเก็นโช (ครองราชย์ พ.ศ. 1258–1267)
จักรพรรดินีโคเก็ง (ครองราชย์ครั้งแรก พ.ศ. 1292–1301) หรือจักรพรรดินีโชตะกุ (ครองราชย์ที่สอง พ.ศ. 1307–1313)
จักรพรรดินีเมโช (ครองราชย์ พ.ศ. 2172–2186)
จักรพรรดินีโกะ-ซะกุระมะชิ (ครองราชย์ พ.ศ. 2305–2314) จักรพรรดินีผู้เสวยราชย์พระองค์ล่าสุด
== จักรพรรดินีอัครมเหสี ==
แต่เดิมตำแหน่งพระชายาในองค์จักรพรรดิญี่ปุ่นจะถูกเรียกว่าเจ้าหญิง เช่น เจ้าหญิงอิวะพระชายาในจักรพรรดินิมเมียว จนกระทั่งในรัชกาลจักรพรรดิโชมุได้สถาปนาพระอัครมเหสีคือโคเมียวผู้มาจากตระกูลฟูจิวาระเป็น โคโง  พระองค์แรก แต่เดิมจะแบ่งพระอิสริยยศไว้ได้แก่ ชูงู  สำหรับพระชายา, โคโง  หรือ โคไตโง  สำหรับพระราชชนนีหรือจักรพรรดินีวิธวา และ ไทโคไตโง  สำหรับพระอัยยิกาเจ้า กระทั่งกลางยุคเฮอัง มีพระราชธรรมเนียมมีพระชายาเพียงพระองค์เดียว เรียกว่าชูงู ครั้นในรัชสมัยจักรพรรดิอิจิโจมีพระราชธรรมเนียมมีพระชายาสองพระองค์ องค์แรกเรียกโคโงอีกองค์เรียกชูงู มีกรณีหนึ่งในรัชกาลจักรพรรดิโฮริกาวะ ได้สถาปนาเจ้าหญิงยะซุโกะหรือเทชิพระวิมาดา (准母; พระมารดาเลี้ยง) ขึ้นเป็นโคโง
{|class="wikitable"
! พระนามาภิไธย || พระชนม์ชีพ || ดำรงตำแหน่ง || รัชกาล || หมายเหตุ
|-
| โอโตโมะ โนะ โคเตโกะ(大伴小手子) ||  || 1130–1135 || จักรพรรดิซุชุง ||
|-
| ยะมะโตะฮิเมะ โนะ โอกิมิ(倭姫王) ||  || 1204–1214 || จักรพรรดิเท็นจิ ||
|-
| เจ้าหญิงโทชิ(十市皇女) ||1191–1221 || 1214–1215 || จักรพรรดิโคบุง ||
|-
| จักรพรรดินีโคเมียว(光明皇后) || 1244–1303 || 1273–1292 || จักรพรรดิโชมุ ||
|-
| เจ้าหญิงอิโนะเอะ (อิงะมิ)(井上内親王) || 1260–1318 || 1313–1315 || จักรพรรดิโคนิง || ถูกถอดจากพระราชอิสริยยศ
|-
| ฟุจิวะระ โนะ โอะโตะมุโระ(藤原乙牟漏) || 1303–1333 || 1326–1333 || จักรพรรดิคัมมุ ||
|-
| ุฟุจิวะระ โนะ ไทชิ (ทะระชิโกะ)(藤原帯子) || ?–1337 || — || จักรพรรดิเฮเซ (อาเตะ) || สถาปนาเป็นจักรพรรดินีหลังสวรรคต เมื่อ พ.ศ. 1349
|-
| ทะชิบะนะ โนะ คะชิโกะ(橘嘉智子) || 1329–1393 || 1358–1366 || จักรพรรดิซะงะ ||
|-
| เจ้าหญิงโคชิ (高志内親王) || 1332–1352 || — || rowspan = "2" | จักรพรรดิจุนนะ || สถาปนาเป็นจักรพรรดินีหลังสวรรคต เมื่อ พ.ศ. 1366
|-
| เจ้าหญิงเซชิ (มะซะโกะ) (正子内親王) || 1353–1422 || 1370–1376 ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ องชิ (ยะซุโกะ)(藤原穏子) || 1428–1497 || 1466–1473 || จักรพรรดิไดโงะ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ อังชิ (ยะซุโกะ)(藤原安子) || 1470–1507 || 1501–1507 || จักรพรรดิมุระกะมิ ||
|-
| เจ้าหญิงโชชิ (มะซะโกะ)(昌子内親王) ||1493–1543 || 1510–1516 || จักรพรรดิเรเซ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ โคชิ (เทะรุโกะ)(藤原媓子) || 1490–1522 || 1516–1522 || rowspan = "2" | จักรพรรดิเอ็งยู ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ จุนชิ (โนะบุโกะ)(藤原遵子) || 1500–1560 || 1525–1543 (ชูงู) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ เทชิ (ซะดะโกะ)(藤原定子) || 1520–1544 || 1533–1543 (ชูงู)1543–1544 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิอิจิโจ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ โชชิ (อะกิโกะ)(藤原彰子) || 1431–1517 || 1543–1555 (ชูงู) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ เค็นชิ (คิโยะโกะ)(藤原妍子) || 1537–1570 || 1555–1561 (ชูงู) || rowspan = "2" | จักรพรรดิซันโจ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ เซชิ (ซุเกะโกะ)(藤原娍子) || 1515–1568 || 1555–1568 (โคโง) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ อิชิ (ทะเกะโกะ)(藤原威子) || 1543–1579 || 1561–1579 (ชูงู) || จักรพรรดิโกะ-อิจิโจ ||
|-
| เจ้าหญิงเทชิ(禎子内親王) || 1556–1637 || 1580 (ชูงู)1580–1594 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิโกะ-ซุซะกุ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ เก็นชิ (โมะโตะโกะ)(藤原げん子) || 1559–1582 || 1580–1582 (ชูงู) ||
|-
| เจ้าหญิงโชชิ (อะกิโกะ)(章子内親王) || 1570–1648 || 1589–1611 (ชูงู) || rowspan = "3" | จักรพรรดิโกะ-เรเซ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ ฮิโระโกะ((藤原寛子) || 1579–1670 || 1594–1611 (โคโง)1611–1611 (ชูงู) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ คังชิ(藤原歓子) || 1564–1645 || 1611–1617 (โคโง) ||
|-
| เจ้าหญิงคะโอะรุโกะ (เคชิ)(馨子内親王) || 1572–1636 || 1612–1617 (ชูงู)1617–1636 (โคโง) || จักรพรรดิโกะ-ซังโจ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ เค็นชิ (คะไตโกะ)(藤原賢子) || 1600–1627 || 1617–1627 (ชูงู) || จักรพรรดิชิระกะวะ ||
|-
| เจ้าหญิงยะซุโกะ (เทชิ)(媞子内親王) || 1619–1639 || 1614–1636 (ชูงู) || rowspan = "2" | จักรพรรดิโฮะริกะวะ || พระวิมาดา
|-
| เจ้าหญิงโทะกุชิ(篤子内親王) || 1603–1657 || 1636–1657 (ชูงู) ||
|-
| เจ้าหญิงเรชิ(令子内親王) || 1621–1687 || 1651–1677 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิโทะบะ  || พระวิมาดา
|-
| ฟุจิวะระ โนะ ทะมะโกะ (โชชิ)(藤原璋子) || 1644–1688 || 1661–1667 (ชูงู) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ คิโยะโกะ(藤原聖子) || 1665–1725 || 1673–1684 (ชูงู) || จักรพรรดิซุโตะกุ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ ยะซุโกะ (ไทชิ)(藤原泰子) || 1638– 1699 || 1677–1682 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิโทะบะ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ นะริโกะ(藤原得子) || 1660–1703 || 1685–1692 (โคโง)||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ ทะชิ (มะซะรุโกะ) (藤原多子) || 1683–1745 || 1693–1699 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิโคะโนะเอะ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ ชิเมะโกะ (เทชิ)(藤原呈子) || 1674–1719 || 1693–1699 (ชูงู)1699–1701 (โคโง) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ โยะชิโกะ (คินชิ)(藤原忻子) || 1677–1752 || 1699–1702 (ชูงู)1702–1715 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิโกะ-ชิระกะวะ ||
|-
| เจ้าหญิงมุเนะโกะ(統子内親王) || 1669–1732 || 1701–1702 (โคโง) || สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา
|-
| เจ้าหญิงชิยุชิ (โยะชิโกะ)(姝子内親王) || 1684–1719 || 1702–1705 (โคโง) || rowspan = "2" |  จักรพรรดินิโจ || พระวิมาดา
|-
| ฟุจิวะระ โนะ อิกุชิ (มุเนะโกะ)(藤原育子) || 1689–1716 || 1715–1716 (ชูงู) ||
|-
| ไทระ โนะ โทะกุชิ (โนะริโกะ)(平徳子) || 1698–1757 || 1715–1723 (ชูงู) || จักรพรรดิทะกะกุระ ||
|-
| เจ้าหญิงเรียวชิ (อะกิโกะ)(亮子内親王) || 1690–1759 || 1725–1730 (โคโง) || จักรพรรดิอันโตะกุ || พระวิมาดา
|-
| คุโจ นินชิ (ทะเอะโกะ)(九条任子) || 1716–1782 || 1733–1743 (ชูงู) || จักรพรรดิโกะ-โทะบะ ||
|-
| เจ้าหญิงฮันชิ (โนะริโกะ)(範子内親王) || 1720–1753 || 1741–1749 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิสึชิมิกะโดะ || พระวิมาดา
|-
| โออิ โนะ มิกะโดะ(大炊御門麗子) || 1728–1786 || 1748–1753 (ชูงู) ||
|-
| เจ้าหญิงโชชิ (โนะโบะรุโกะ)(昇子内親王) || 1738–1754 || 1751–1752 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิจุนโตะกุ || พระวิมาดา
|-
| คุโจ ริชิ (ทะสึโกะ)(九条立子) || 1735–1791 || 1754–1765 (ชูงู)  ||
|-
| เจ้าหญิงคุนิโกะ(邦子内親王) || 1752–1826 || 1764–1767 (โคโง) || rowspan = "4" | จักรพรรดิโกะ-โฮะริกะวะ  || พระวิมาดา
|-
| ซันโจ ยูชิ(三条有子) || 1750–1829 || 1766–1769 (ชูงู)1769–1770 (โคโง) ||
|-
| โคะโนะเอะ นะงะโกะ(近衛長子) || 1761–1818 || 1769–1772 (ชูงู) ||
|-
| คุโจ ชุนชิ (โยะชิโกะ)(九条竴子) || 1752–1776 || 1773–1776 (ชูงู) ||
|-
| เจ้าหญิงโทะชิโกะ(利子内親王) || 1740–1794 || 1776–1794 (โคโง) || จักรพรรดิชิโจ || พระวิมาดา
|-
| ไซอนจิ คิสึชิ(西園寺姞子) || 1768–1835 || 1785–1791 (ชูงู) || จักรพรรดิโกะ-ซะงะ ||
|-
| เจ้าหญิงกิชิ (อะกิโกะ)(曦子内親王) || 1767–1805 || 1791–1794 (โคโง) || rowspan = "2" |  จักรพรรดิโกะ-ฟุกะกุซะ || สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา
|-
| ไซอนจิ คิมิโกะ(西園寺公子) || 1775–1847 || 1800–1802 (ชูงู) ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ คิตสึชิ(藤原佶子) || 1788–1815 || 1804 (ชูงู)1804–1815 (โคโง) || rowspan = "2" | จักรพรรดิคะเมะยะมะ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ คิชิ(藤原嬉子) || 1795–1861 || 1804–1811 (ชูงู) ||
|-
| เจ้าหญิงเรชิ(姈子内親王) || 1813–1850 || 1828–1834 (โคโง) || จักรพรรดิโกะ-อุดะ || สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา
|-
| ไซอนจิ โชชิ(西園寺鏱子) || 1814–1885 || 1831–1841 (ชูงู) || จักรพรรดิฟุชิมิ ||
|-
| โทะกุไดจิ คินชิ(徳大寺忻子) || 1826–1895 || 1846–1853 (ชูงู) || จักรพรรดิโกะ-นิโจ ||
|-
| เจ้าหญิงโชชิ (มะซะโกะ)(奨子内親王) || 1829–1891 || 1862 (โคโง) || rowspan = "3" | จักรพรรดิโกะ-ฟุชิมิ  || สถาปนาเป็นกรณีพิเศษโดยที่มิได้เป็นพระชายา
|-
| ไซอนจิ คิชิ(西園寺禧子) || 1846–1876 || 1862–1861 (ชูงู) ||
|-
| เจ้าหญิงจุนชิ(珣子内親王) || 1854–1880 || 1861–1882 (ชูงู) ||
|-
| ไม่ปรากฏพระนาม || — || ไม่ทราบ (ชูงู) || จักรพรรดิโชเก ||
|-
| โทะกุงะวะ มะซะโกะ(徳川和子) || 2150–2221 || 2163–2172 (ชูงู) || จักรพรรดิโกะ-โยเซ ||
|-
| ทะกะสึกะซะ ฟุซะโกะ(鷹司房子) || 2196–2255 || 2226–2230 (ชูงู) || จักรพรรดิเรเง็ง ||
|-
| เจ้าหญิงยุกิโกะแห่งอะริซุงะวะ(幸子女王) || 2223–2263 || 2251–2253 (ชูงู) || จักรพรรดิฮิงะชิยะมะ ||
|-
| เจ้าหญิงโยะชิโกะ(欣子内親王) || 2322–2389 || 2323–2360 (ชูงู) || จักรพรรดิโคกะกุ ||
|-
| ฟุจิวะระ โนะ สึนะโกะ(藤原繋子) || 2341–2366 || — ||จักรพรรดินินโก|| สถาปนาเป็นโคโงหลังสวรรคตเมื่อปี พ.ศ. 2367
|-
| พระพันปีเอโช(英照皇太后) || 2376–2441 || 2389–2410 (เนียวโง)
|จักรพรรดิโคเม||
|-
| จักรพรรดินีโชเก็ง(昭憲皇后) || 2392–2457 || 2412–2455 (โคโง) || จักรพรรดิเมจิ ||
|-
| จักรพรรดินีเทเม(貞明皇后)  || 2427–2494 || 2455–2469 (โคโง) || จักรพรรดิไทโช ||
|-
| จักรพรรดินีโคจุง(香淳皇后)  || 2446–2543 || 2469–2532 (โคโง) || จักรพรรดิโชวะ ||
|-
| จักรพรรดินีมิชิโกะ(上皇后美智子) || 2477–ปัจจุบัน || 2532–2562 (โคโง) || จักรพรรดิอะกิฮิโตะ ||
|-
| จักรพรรดินีมาซาโกะ(皇后雅子) || 2506–ปัจจุบัน || 2562–ปัจจุบัน (โคโง) || จักรพรรดินารูฮิโตะ ||
|-
|}
== อ้างอิง ==
จักรพรรดินีญี่ปุ่น
สมเด็จพระจักรพรรดินี
ญี่ปุ่น
ญี่ปุ่น