พระพิมลธรรม

พระพิมลธรรม เป็นราชทินนามสมณศักดิ์พระราชาคณะเจ้าคณะรองรูปหนึ่ง ในสมัยหลัง ๆ ได้พระราชทานเฉพาะพระภิกษุฝ่ายมหานิกาย ปัจจุบันไม่มีพระราชาคณะรูปใดได้รับราชทินนามนี้
== ประวัติ ==
สมณศักดิ์ที่ "พระพิมลธรรม" ปรากฏครั้งแรกในรัชสมัยสมเด็จพระศรีเสาวภาคย์ ว่าพระศรีสินซึ่งผนวชอยู่วัดระฆังเป็นผู้รู้พระไตรปิฎกและชำนาญพระเวท มีสมณศักดิ์เป็นพระพิมลธรรม์อนันตปรีชา ได้ปราบดาภิเษกเป็นสมเด็จพระเจ้าทรงธรรม ในทำเนียบตำแหน่งพระราชาคณะในกรุงครั้งกรุงเก่า ระบุว่าพระพิมลธรรม วัดรามาวาส เป็นเจ้าคณะรองคณะคามวาสีฝ่ายซ้าย ถึงสมัยกรุงรัตนโกสินทร์ได้เปลี่ยนเป็นเจ้าคณะรองคณะเหนือ แต่ก็มีข้อมูลว่า "พระพิมลธรรม" เป็นพระอาจารย์อีกรูปหนึ่งของสมเด็จพระนารายณ์ ทรงปรึกษาข้อราชการบ่อยครั้ง โดยเฉพาะเรื่องโหราศาสตร์ เชื่อกันว่าทำนายได้แม่นยำมาก เช่น เมื่อสมเด็จพระนารายณ์ ยกทัพไปตีเมืองอังวะ ครั้งนั้นพระยาสีราชเดโชถูกพม่าจับไป สมเด็จพระนารายณ์ทรงทราบข่าวก็ดำรัสสั่งตำรวจหลวงไปนิมนต์พระพิมลธรรม วัดระฆังเข้ามาให้จับยามดู พระพิมลธรรมตรวจดูแล้วถวายพยากรณ์ว่า พระยาสีหราชเดโชชัยจะสามารถหลุดฟื้นมาได้และกลับได้ชัยชนะ ซึ่งเหตุการณ์ก็เป็นไปตามคำทำนายนั้น 
== ฐานานุกรม ==
พระพิมลธรรม มีฐานานุศักดิ์ตั้งฐานานุกรมได้ 8 รูป ดังนี้
พระครูปลัดสุวัฒนศีลคุณ วิบุลธรรมคณิสสร ธุราธรมหาคณานุนายก
พระครูวินัยธร
พระครูสรวิชัย พระครูคู่สวด
พระครูธรรมบาล
พระครูใบฎีกา
พระครูธรรมธร
พระครูไกรสรวิลาส พระครูคู่สวด
พระครูสมุห์
== สมัยรัตนโกสินทร์ ==
ในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์มีผู้ได้รับพระราชทานสมณศักดิ์ที่ "พระพิมลธรรม" ดังนี้
{|class="wikitable"
|-
! ลำดับที่ || รายนาม || วัด || ดำรงสมณศักดิ์
|-
| 1 || พระพิมลธรรม || วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2325 - 2337
|-
| 2 || พระพิมลธรรม (มี) || วัดราชบุรณราชวรวิหาร || พ.ศ. 2337 - ????
|-
| 3 || พระพิมลธรรม (อาจ) || วัดสระเกศราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. ???? - 2359
|-
| 4 || พระพิมลธรรม (ด่อน) || วัดหงส์รัตนารามราชวรวิหาร || พ.ศ. 2359 - 2363
|-
| 5 || พระพิมลธรรม (ทองดี) || วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2463 - ????
|-
| 6 || พระพิมลธรรม (พร) || วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2373 - ????
|-
| 7 || พระพิมลธรรม (อู่) || วัดสุทัศนเทพวรารามราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2368 - 2394
|-
| 8 || พระพิมลธรรม (จี่) || วัดประยุรวงศาวาสวรวิหาร || พ.ศ. 2394 - 2400
|-
| 9 || พระพิมลธรรม (ยิ้ม) || วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2400 - 2412
|-
| 10 || พระพิมลธรรม (ทับ พุทฺธสิริ) || วัดโสมนัสราชวรวิหาร || พ.ศ. 2415 - 2422
|-
| 11 || พระพิมลธรรม (อ้น) || วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร ||  พ.ศ. 2422 - 2432
|-
| 12 || หม่อมเจ้าพระพิมลธรรม์ (ทัด เสนีวงศ์) || วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2435 - 2437
|-
| 13 || พระพิมลธรรม (ฑิต อุทโย) || วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2438 - 2443
|-
| 14 || พระพิมลธรรม (ยัง เขมาภิรโต) || วัดโสมนัสราชวรวิหาร || พ.ศ. 2443 - 2453
|-
| 15 || พระพิมลธรรม (หม่อมราชวงศ์เจริญ ญาณฉนฺโท) || วัดระฆังโฆสิตารามวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2453 - 2464
|-
| 16 || พระพิมลธรรม (เฮง เขมจารี) || วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2471 - 2482
|-
| 17 || พระพิมลธรรม (นาค สุมนนาโค) || วัดอรุณราชวรารามราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2482 - 2485
|-
| 18 || พระพิมลธรรม (ช้อย ฐานทตฺโต) || วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2488 - 2491
|-
| 19 || พระพิมลธรรม (อาจ อาสโภ) || วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร || พ.ศ. 2492 - 2503พ.ศ. 2518 - 2528
|-
| 20 || พระพิมลธรรม (ชอบ อนุจารี) || วัดราษฎร์บำรุง || พ.ศ. 2530 - 2535
|}
== อ้างอิง ==