เทศบาลนครในประเทศไทย

ในประเทศไทย เทศบาลนคร เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสำหรับเมืองขนาดใหญ่ที่มีประชากรตั้งแต่ 50,000 คนขึ้นไปและมีรายได้พอเพียงต่อการให้บริการสาธารณะตามหน้าที่ที่กฎหมายบัญญัติไว้ การจัดตั้งเทศบาลนครกระทำโดยประกาศกระทรวงมหาดไทยยกฐานะเป็นเทศบาลนครตามพระราชบัญญัติเทศบาล พ.ศ. 2496 (ฉบับล่าสุด) ปัจจุบันมีเทศบาลนครอยู่ 30 แห่งทั่วประเทศ (ไม่นับรวมกรุงเทพมหานครและเมืองพัทยา) เทศบาลนครแห่งแรกของไทย 3 แห่งคือเทศบาลนครกรุงเทพ เทศบาลนครธนบุรี และเทศบาลนครเชียงใหม่ จัดตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2478 ต่อมาเทศบาลนครกรุงเทพและเทศบาลนครธนบุรีได้ถูกยุบรวมกันเป็นเทศบาลนครหลวงในปี พ.ศ. 2514 และในปี พ.ศ. 2515 เทศบาลนครหลวงได้ถูกยุบพร้อมกับจังหวัดนครหลวงกรุงเทพธนบุรีเพื่อจัดตั้งกรุงเทพมหานคร หลังจากนั้นเทศบาลนครจึงเหลือแต่เพียงเทศบาลนครเชียงใหม่ ซึ่งเป็นเทศบาลนครแห่งแรกในส่วนภูมิภาค จนกระทั่งปี พ.ศ. 2537 จึงมีการจัดตั้งเทศบาลนครแห่งที่สองในส่วนภูมิภาคคือเทศบาลนครนครศรีธรรมราช และเทศบาลนครอื่น ๆ มาตามลำดับ
เทศบาลนครประกอบด้วยนายกเทศมนตรีทำหน้าที่หัวหน้าฝ่ายบริหารและสภาเทศบาลที่มีสมาชิกจำนวน 24 คนมาจากการเลือกตั้งของราษฎรในเขตเทศบาลทำหน้าที่เป็นฝ่ายนิติบัญญัติ นายกเทศมนตรีมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของราษฎรในเขตเทศบาลและมีรองนายกเทศมนตรีมาจากการแต่งตั้งของนายกเทศมนตรี นอกจากนี้ยังมีสำนักงานเทศบาลนครซึ่งมีปลัดเทศบาลเป็นหัวหน้าพนักงานเทศบาล ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานธุรการและหน่วยงานให้บริการประชาชนภายใต้การบังคับบัญชาของนายกเทศมนตรี
== รายชื่อนครและเทศบาลนครในประเทศไทย ==
อันดับของเทศบาลนครในประเทศไทยตามจำนวนประชากรเป็นดังนี้
{|class="wikitable sortable" style="margin: 1em auto 1em auto;"
|-
! ลำดับที่ || ชื่อเมือง  || ชื่อเทศบาล/องค์กรปกครองท้องถิ่น || ตรา/สัญลักษณ์ || จังหวัด || เนื้อที่เฉพาะพื้นดิน(ตร.กม.)  || จำนวนประชากรเมื่อสิ้นปี 2562(คน) || ความหนาแน่น (คน/ตร.กม) || วันที่ได้รับการจัดตั้ง
|-
|&nbsp;- ||&nbsp;กรุงเทพมหานคร  ||&nbsp;กรุงเทพมหานคร || align=center|60px ||align=center|–||align=right|1,568.74&nbsp;||align=right|5,666,264&nbsp;||align=right|3,611.98&nbsp;||&nbsp;14 ธันวาคม พ.ศ. 2515
|-
|&nbsp;1 ||&nbsp;นนทบุรี ||&nbsp;เทศบาลนครนนทบุรี ||align=center|60px||&nbsp;นนทบุรี ||align=right|38.90&nbsp;||align=right|254,375&nbsp;||align=right|6,539.20&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;2 ||&nbsp;ปากเกร็ด ||&nbsp;เทศบาลนครปากเกร็ด ||align=center|60px||&nbsp;นนทบุรี ||align=right|36.04&nbsp; ||align=right|190,272&nbsp;||align=right|5,279.47&nbsp;||&nbsp;20 เมษายน พ.ศ. 2543
|-
|&nbsp;3 ||&nbsp;หาดใหญ่ ||&nbsp;เทศบาลนครหาดใหญ่ ||align=center|60px||&nbsp;สงขลา ||align=right|21.00&nbsp;||align=right|156,802&nbsp;||align=right|7,466.76&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;4 ||&nbsp;เจ้าพระยาสุรศักดิ์ ||&nbsp;เทศบาลนครเจ้าพระยาสุรศักดิ์ ||align=center|60px ||&nbsp;ชลบุรี ||align=right|276.98&nbsp;||align=right|143,024&nbsp;||align=right|516.37&nbsp;||&nbsp;1 พฤษภาคม พ.ศ. 2556
|-
|&nbsp;5 ||&nbsp;สุราษฎร์ธานี ||&nbsp;เทศบาลนครสุราษฎร์ธานี ||align=center| ||&nbsp;สุราษฎร์ธานี ||align=right|68.97&nbsp;||align=right|132,040&nbsp;||align=right|1,914.46&nbsp;||&nbsp;4 พฤษภาคม พ.ศ. 2550
|-
|&nbsp;6 ||&nbsp;อุดรธานี ||&nbsp;เทศบาลนครอุดรธานี ||align=center|60px||&nbsp;อุดรธานี ||align=right|47.70&nbsp;||align=right|130,531&nbsp;||align=right|2,736.50&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;7 ||&nbsp;เชียงใหม่ ||&nbsp;เทศบาลนครเชียงใหม่ ||align=center| ||&nbsp;เชียงใหม่ ||align=right|40.22&nbsp;||align=right|127,240&nbsp;||align=right|3,163.60&nbsp;||&nbsp;1 เมษายน พ.ศ. 2479
|-
|&nbsp;8 ||&nbsp;นครราชสีมา ||&nbsp;เทศบาลนครนครราชสีมา ||align=center|60px||&nbsp;นครราชสีมา ||align=right|37.50&nbsp;||align=right|126,391&nbsp;||align=right|3,370.43&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;- ||&nbsp;พัทยา ||&nbsp;เมืองพัทยา ||align=center|60px ||&nbsp;ชลบุรี ||align=right|53.44&nbsp;||align=right|119,532&nbsp;||align=right|2,236.75&nbsp;||&nbsp;29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2521
|-
|&nbsp;9 ||&nbsp;ขอนแก่น ||&nbsp;เทศบาลนครขอนแก่น ||align=center|60px||&nbsp;ขอนแก่น ||align=right|46.00&nbsp;||align=right|114,459&nbsp;||align=right|2,488.24&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;10 ||&nbsp;นครศรีธรรมราช ||&nbsp;เทศบาลนครนครศรีธรรมราช ||align=center|60px||&nbsp;นครศรีธรรมราช ||align=right|22.56&nbsp;||align=right|102,152&nbsp;||align=right|4,528.01&nbsp;||&nbsp;8 ตุลาคม พ.ศ. 2537
|-
|&nbsp;11 ||&nbsp;แหลมฉบัง ||&nbsp;เทศบาลนครแหลมฉบัง ||align=center|60px||&nbsp;ชลบุรี ||align=right|88.59&nbsp;||align=right|88,271&nbsp;||align=right|996.40&nbsp;||&nbsp;24 พฤษภาคม พ.ศ. 2553
|-
|&nbsp;12 ||&nbsp;รังสิต ||&nbsp;เทศบาลนครรังสิต ||align=center|60px||&nbsp;ปทุมธานี ||align=right|20.80&nbsp;||align=right|85,260&nbsp;||align=right|4,099.04&nbsp;||&nbsp;29 เมษายน พ.ศ. 2554
|-
|&nbsp;13 ||&nbsp;นครสวรรค์ ||&nbsp;เทศบาลนครนครสวรรค์ || align=center|60px||&nbsp;นครสวรรค์ ||align=right|27.87&nbsp;||align=right|82,305&nbsp;||align=right|2,953.18&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;14 ||&nbsp;ภูเก็ต ||&nbsp;เทศบาลนครภูเก็ต ||align=center|60px ||&nbsp;ภูเก็ต ||align=right|12.00&nbsp;||align=right|79,308&nbsp;||align=right|6,609.00&nbsp;||&nbsp;13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547
|-
|&nbsp;15 ||&nbsp;เชียงราย ||&nbsp;เทศบาลนครเชียงราย ||align=center|60px||&nbsp;เชียงราย ||align=right|60.85&nbsp;||align=right|77,672&nbsp;||align=right|1,276.45&nbsp;||&nbsp;13 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547
|-
|&nbsp;16 ||&nbsp;อุบลราชธานี ||&nbsp;เทศบาลนครอุบลราชธานี ||align=center|60px||&nbsp;อุบลราชธานี ||align=right|29.04&nbsp;||align=right|74,977&nbsp;||align=right|2,581.85&nbsp;||&nbsp;7 พฤษภาคม พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;17 ||&nbsp;นครปฐม ||&nbsp;เทศบาลนครนครปฐม ||align=center|60px||&nbsp;นครปฐม ||align=right|19.85&nbsp;||align=right|74,446&nbsp;||align=right|3,750.43&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;18 ||&nbsp;เกาะสมุย ||&nbsp;เทศบาลนครเกาะสมุย ||align=center|60px||&nbsp;สุราษฎร์ธานี||align=right|252.00&nbsp;||align=right|70,059&nbsp;||align=right|278.01&nbsp;||&nbsp;14 กันยายน พ.ศ. 2555
|-
|&nbsp;19 ||&nbsp;สมุทรสาคร ||&nbsp;เทศบาลนครสมุทรสาคร ||align=center|60px||&nbsp;สมุทรสาคร ||align=right|10.33&nbsp;||align=right|67,515&nbsp;||align=right|6,535.82&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;20 ||&nbsp;พิษณุโลก ||&nbsp;เทศบาลนครพิษณุโลก ||align=center|60px||&nbsp;พิษณุโลก ||align=right|18.26&nbsp;||align=right|66,106&nbsp;||align=right|3,620.26&nbsp;||&nbsp;9 มีนาคม พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;21 ||&nbsp;ระยอง ||&nbsp;เทศบาลนครระยอง ||align=center|60px ||&nbsp;ระยอง ||align=right|16.95&nbsp;||align=right|63,565&nbsp;||align=right|3,750.15&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;22 ||&nbsp;สงขลา ||&nbsp;เทศบาลนครสงขลา || align=center|60px||&nbsp;สงขลา ||align=right|9.27&nbsp;||align=right|61,758&nbsp;||align=right|6,662.14&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;23 ||&nbsp;ยะลา ||&nbsp;เทศบาลนครยะลา ||align=center|60px||&nbsp;ยะลา ||align=right|19.00&nbsp;||align=right|60,617&nbsp;||align=right|3,190.37&nbsp;||&nbsp;25 กันยายน พ.ศ. 2538
|-
|&nbsp;24 ||&nbsp;ตรัง ||&nbsp;เทศบาลนครตรัง ||align=center|60px||&nbsp;ตรัง ||align=right|14.77&nbsp;||align=right|59,304&nbsp;||align=right|4,015.17&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;25 ||&nbsp;อ้อมน้อย ||&nbsp;เทศบาลนครอ้อมน้อย ||align=center|60px ||&nbsp;สมุทรสาคร ||align=right|30.40&nbsp;||align=right|53,978&nbsp;||align=right|1,775.59&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2553
|-
|&nbsp;26 ||&nbsp;สกลนคร ||&nbsp;เทศบาลนครสกลนคร ||align=center|60px||&nbsp;สกลนคร ||align=right|54.54&nbsp;||align=right|53,100&nbsp;||align=right|973.60&nbsp;||&nbsp;8 มีนาคม พ.ศ. 2555
|-
|&nbsp;27 ||&nbsp;ลำปาง ||&nbsp;เทศบาลนครลำปาง ||align=center|60px||&nbsp;ลำปาง ||align=right|22.17&nbsp;||align=right|52,124&nbsp;||align=right|2,351.11&nbsp;||&nbsp;11 พฤศจิกายน พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;28||&nbsp;สมุทรปราการ ||&nbsp;เทศบาลนครสมุทรปราการ ||align=center|60px ||&nbsp;สมุทรปราการ ||align=right|7.33&nbsp;||align=right|50,843&nbsp;||align=right|6,936.29&nbsp;||&nbsp;24 มีนาคม พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;29 ||&nbsp;พระนครศรีอยุธยา ||&nbsp;เทศบาลนครพระนครศรีอยุธยา ||align=center|60px||&nbsp;พระนครศรีอยุธยา ||align=right|14.84&nbsp;||align=right|50,830&nbsp;||align=right|3,425.20&nbsp;||&nbsp;16 ธันวาคม พ.ศ. 2542
|-
|&nbsp;30 ||&nbsp;แม่สอด ||&nbsp;เทศบาลนครแม่สอด ||align=center|60px||&nbsp;ตาก ||align=right|27.20&nbsp;||align=right|41,424&nbsp;||align=right|1,522.94&nbsp;||&nbsp;28 มกราคม พ.ศ. 2553
|-
|}
== หมายเหตุ ==
== ดูเพิ่ม ==
เทศบาลเมือง
เทศบาลตำบล
== อ้างอิง ==
 
*1
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นของไทย
หน่วยการบริหารของประเทศไทย