อำเภอศรีสวัสดิ์

ศรีสวัสดิ์ เป็นอำเภอในจังหวัดกาญจนบุรี เป็นที่ตั้งของเขื่อนศรีนครินทร์ และเป็นที่ตั้งของที่ทำการอุทยานแห่งชาติ 3 แห่ง คือ อุทยานแห่งชาติเอราวัณ อุทยานแห่งชาติเขื่อนศรีนครินทร์ อุทยานแห่งชาติเฉลิมรัตนโกสินทร์


== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
อำเภอศรีสวัสดิ์มีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอบ้านไร่ (จังหวัดอุทัยธานี)
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอด่านช้าง (จังหวัดสุพรรณบุรี) อำเภอหนองปรือ และอำเภอบ่อพลอย
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอไทรโยคและอำเภอทองผาภูมิ
== ประวัติ ==
อำเภอศรีสวัสดิ์ มีประวัติการตั้งหมู่บ้านมาช้านานกว่า 200 ปีเศษ ในท้องที่อำเภอศรีสวัสดิ์ มีเมืองอยู่ 2 เมือง มีฐานะเป็นเมืองหน้าด่าน คือ เมืองศรีสวัสดิ์ กับเมืองท่ากระดาน เมืองทั้งสองขึ้นตรงต่อเจ้าเมืองกาญจนบุรี ในสมัยสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกซึ่งตรงกับสมัยพระเจ้าประดุง พม่าได้ยกกองทัพมารุกรานไทย โดยยกกองทัพมาตีหัวเมืองฝ่ายเหนือและฝ่ายใต้พร้อมกัน ตีเรื่อยมาจนถึงเมืองศรีสวัสดิ์ และเมืองท่ากระดานทำลายบ้านเรือนราษฎรและวัดเสียหายมาก ราษฎรหลบหนีและถูกจับกุมเป็นเชลย พม่ายกทัพต่อไปจนถึงเมืองลาดหญ้า (เมืองกาญจนบุรีเก่า) และได้ปะทะกับกองทัพไทยจึงได้ถอยทัพกลับไป ตั้งแต่นั้นมาเมืองศรีสวัสดิ์และเมืองท่ากระดานก็ทรุดโทรมลง
ในปี พ.ศ. 2438 ทางราชการได้จัดการปกครองใหม่ โดยที่เมืองทั้ง 2 มีประชากรน้อยจึงยุบเมืองศรีสวัสดิ์และเมืองท่ากระดาน รวมเป็นกิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ขึ้นตรงต่อเจ้าเมืองกาญจนบุรี ต่อมามีพลเมืองจากถิ่นฐานใกล้เคียงอพยพเข้ามาทำมาหากินมากขึ้น จึงได้ยกฐานะเป็นอำเภอศรีสวัสดิ์ ในปี พ.ศ. 2444 และในปี พ.ศ. 2449 ได้ยุบมาเป็นกิ่งอำเภอโดยขึ้นต่ออำเภอสังขละบุรี และปี พ.ศ. 2467 ได้โอนมาขึ้นกับอำเภอเมืองกาญจนบุรีจนกระทั่งปี พ.ศ. 2508 ก็ได้ยกฐานะเป็นอำเภอศรีสวัสดิ์
วันที่ 31 มีนาคม 2449 ยุบอำเภอศรีสวัสดิ์ ลงเป็น กิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ และให้ขึ้นกับอำเภอสังขละบุรี
วันที่ 7 กันยายน 2467 โอนพื้นที่กิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ อำเภอสังขละบุรี ไปขึ้นกับอำเภอเมืองกาญจนบุรี
วันที่ 17 เมษายน 2482 เปลี่ยนชื่อตำบลสองคลอง เป็น ตำบลท่ากระดาน
วันที่ 15 ตุลาคม 2499 จัดตั้งสุขาภิบาลศรีสวัสดิ์ ในท้องที่หมู่ 3 บ้านด่านแม่แฉลบ ตำบลด่านแม่แฉลบ
วันที่ 27 กรกฎาคม 2508 ยกฐานะกิ่งอำเภอศรีสวัสดิ์ อำเภอเมืองกาญจนบุรี เป็น อำเภอศรีสวัสดิ์
วันที่ 21 สิงหาคม 2522 จัดตั้งสุขาภิบาลเอราวัณ ในท้องที่หมู่ 4 บ้านแก่งแคบ ตำบลท่ากระดาน และยุบสุขาภิบาลศรีสวัสดิ์ อำเภอศรีสวัสดิ์ จังหวัดกาญจนบุรี เนื่องจากการสร้างเขื่อนศรีนครินทร์ทำให้เป็นพื้นที่น้ำท่วม ประชาชนย้ายออกและไม่มีประชาชนอยู่ในเขตสุขาภิบาล
วันที่ 29 กรกฎาคม 2534 ตั้งตำบลแม่กระบุง แยกออกจากตำบลหนองเป็ด และตำบลท่ากระดาน
วันที่ 25 พฤษภาคม 2542 ยกฐานะสุขาภิบาลเอราวัณ เป็น เทศบาลตำบลเอราวัณ ด้วยผลของกฎหมาย
วันที่ 6 กันยายน 2556 จัดตั้งองค์การบริหารส่วนตำบลเขาโจด เป็น เทศบาลตำบลเขาโจด

== การแบ่งเขตการปกครอง ==
=== การปกครองส่วนภูมิภาค ===
อำเภอศรีสวัสดิ์แบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 6 ตำบล 33 หมู่บ้าน ได้แก่
{|
|- valign=top
||
{|
||1.||นาสวน|| (Na Suan) || || 5 หมู่บ้าน||
|-
||2.||ด่านแม่แฉลบ|| (Dan Mae Chalaep)|| || 8 หมู่บ้าน||
|-
||3.||หนองเป็ด|| (Nong Pet)|| || 4 หมู่บ้าน||
|-
||4.||ท่ากระดาน|| (Tha Kradan)|| || 5 หมู่บ้าน||
|-
||5.||เขาโจด|| (Khao Chot)|| ||5 หมู่บ้าน
|-
||6.||แม่กระบุง|| (Mae Krabung) || || 6 หมู่บ้าน||
|}
||&nbsp;
|}
=== การปกครองส่วนท้องถิ่น ===
ท้องที่อำเภอศรีสวัสดิ์ประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 7 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลเอราวัณ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดาน (เฉพาะบางส่วนของพื้นที่หมู่ 4)
เทศบาลตำบลเขาโจด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขาโจดทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลท่ากระดาน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลท่ากระดาน (นอกเขตเทศบาลตำบลเอราวัณ)
องค์การบริหารส่วนตำบลนาสวน  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสวนทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลด่านแม่แฉลบ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลด่านแม่แฉลบทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองเป็ด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองเป็ดทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลแม่กระบุง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลแม่กระบุงทั้งตำบล
== อ้างอิง ==
 
ศรี