อำเภอเมืองมุกดาหาร

เมืองมุกดาหาร เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดมุกดาหาร
== ประวัติ ==
มุกดาหารเคยเป็น "เมือง" มาก่อนถึง 173 ปี ก่อนถูกยุบเป็นอำเภอเมืองมุกดาหาร ขึ้นกับเมืองนครพนม แล้วจึงได้เปิดที่ว่าการอำเภอเมืองมุกดาหาร 1 ตุลาคม พ.ศ. 2450 จนถึง พ.ศ. 2459 กระทรวงมหาดไทยได้ประกาศให้เปลี่ยนคำว่าเมือง เป็นจังหวัด ให้เหมือนกันหมดทั่วราชอาณาจักร ตามประกาศกระทรวงมหาดไทย ลงวันที่ 19 พฤษภาคม พ.ศ. 2459 (ราชกิจจานุเบกษา) เมืองนครพนม จึงเปลี่ยนเป็น จังหวัดนครพนม และอำเภอเมืองมุกดาหาร ก็เปลี่ยนเป็นอำเภอมุกดาหาร ขึ้นกับจังหวัดนครพนม ในการปกครองของมณฑลอุดร
พ.ศ. 2525 รัฐบาลได้ออกพระราชบัญญัติจัดตั้งจังหวัดมุกดาหาร พ.ศ. 2525 ยกฐานะอำเภอมุกดาหารเป็นจังหวัด ตั้งแต่วันที่ 27 กันยายน 2525 และเป็นจังหวัดมุกดาหารถึงปัจจุบัน
วันที่ 12 กันยายน 2481 ยุบตำบลหนองสูงเหนือ รวมกับตำบลหนองสูงใต้ และตั้งชื่อว่าตำบลหนองสูง
วันที่ 20 พฤษภาคม 2484 แยกพื้นที่ตำบลคำชะอี ตำบลหนองสูง ตำบลบ้านซ่ง ตำบลบ้านค้อ ตำบลบ้านเหล่า และตำบลหนองเอี่ยน อำเภอมุกดาหาร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอคำชะอี ขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร
วันที่ 20 มกราคม 2496 ตั้งตำบลดงเย็น แยกออกจากตำบลศรีบุญเรือง และตำบลโพธิ์ชัย
วันที่ 17 กันยายน 2498 จัดตั้งสุขาภิบาลมุกดาหาร ในท้องที่บางส่วนของตำบลมุกดาหาร และตำบลศรีบุญเรือง
วันที่ 5 มิถุนายน 2499 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอคำชะอี อำเภอมุกดาหาร เป็น อำเภอคำชะอี
วันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2506 แยกพื้นที่ตำบลดอนตาล และตำบลโพธิ์ไทรย์ อำเภอมุกดาหาร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอดอนตาล ขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร
วันที่ 5 พฤษภาคม 2507 ตั้งตำบลบางทรายใหญ่ แยกออกจากตำบลมุกดาหาร และตั้งตำบลป่าไร่ แยกออกจากตำบลดอนตาล
วันที่ 31 พฤษภาคม 2509 จัดตั้งสุขาภิบาลดอนตาล ในท้องที่บางส่วนของตำบลดอนตาล
วันที่ 20 กันยายน 2509 ตั้งตำบลคำอาฮวน แยกออกจากตำบลศรีบุญเรือง และตำบลดงเย็น ตั้งตำบลคำป่าหลาย แยกออกจากตำบลหว้านใหญ่ และตำบลบ้านโคก ตั้งตำบลนิคมคำสร้อย แยกออกจากตำบลนากอก ตั้งตำบลนาอุดม แยกออกจากตำบลดงเย็น ตั้งตำบลบ้านบาก แยกออกจากตำบลดอนตาล และตำบลป่าไร่ ตั้งตำบลเหล่าหมี แยกออกจากตำบลโพธิ์ไทรย์ และตำบลดอนตาล
วันที่ 7 ตุลาคม 2512 จัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอมุกดาหาร
วันที่ 28 กันยายน 2514 ตั้งตำบลกกแดง แยกออกจากตำบลนิคมคำสร้อย ตั้งตำบลนาสีนวน แยกออกจากตำบลศรีบุญเรือง
วันที่ 19 ตุลาคม 2514 ตั้งตำบลนาสะเม็ง แยกออกจากตำบลดอนตาล ตำบลเหล่าหมี และตำบลบ้านบาก
วันที่ 12 กันยายน 2515 ตั้งตำบลหนองแวง แยกออกจากตำบลนากอก
วันที่ 8 พฤษภาคม 2516 จัดตั้งสุขาภิบาลนิคมคำสร้อย ในท้องที่บางส่วนของตำบลนิคมคำสร้อย
วันที่ 28 มีนาคม 2517 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอดอนตาล อำเภอมุกดาหาร เป็น อำเภอดอนตาล
วันที่ 3 มิถุนายน 2518 แยกพื้นที่ตำบลนิคมคำสร้อย ตำบลนากอก ตำบลนาอุดม ตำบลหนองแวง และตำบลกกแดง อำเภอมุกดาหาร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอนิคมคำสร้อย ขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร
วันที่ 16 ตุลาคม 2518 ยกเลิกพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอมุกดาหาร วันที่ 7 ตุลาคม 2512 และจัดตั้งนิคมสร้างตนเอง ในท้องที่อำเภอคำชะอี และอำเภอมุกดาหาร
วันที่ 11 มีนาคม 2520 จัดตั้งศาลจังหวัดมุกดาหาร
วันที่ 5 กรกฎาคม 2520 ตั้งตำบลป่งขาม แยกออกจากตำบลหว้านใหญ่ ตั้งตำบลบางทรายน้อย แยกออกจากตำบลบางทรายใหญ่
วันที่ 11 สิงหาคม 2520 โอนพื้นที่หมู่ 14 (ในขณะนั้น) บ้านร่มเกล้า ของตำบลหนองสูงใต้ อำเภอคำชะอี มาขึ้นกับตำบลนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอนิคมคำสร้อย อำเภอมุกดาหาร
วันที่ 27 กันยายน 2520 แยกพื้นที่ตำบลหว้านใหญ่ ตำบลป่งขาม และตำบลบางทรายน้อย อำเภอมุกดาหาร มาตั้งเป็น กิ่งอำเภอหว้านใหญ่ ขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร
วันที่ 31 ตุลาคม 2521 ตั้งตำบลดงมอน แยกออกจากตำบลผึ่งแดด ตั้งตำบลโชคชัย แยกออกจากตำบลนิคมคำสร้อย
วันที่ 25 มีนาคม 2522 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอนิคมคำสร้อย อำเภอมุกดาหาร เป็น อำเภอนิคมคำสร้อย
วันที่ 2 ตุลาคม 2522 ตั้งตำบลกุดแข้ แยกออกจากตำบลโพนทราย
วันที่ 27 สิงหาคม 2525 แยกพื้นที่อำเภอมุกดาหาร อำเภอคำชะอี อำเภอดอนตาล อำเภอนิคมคำสร้อย กิ่งอำเภอดงหลวง และกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ จังหวัดนครพนม มาตั้งเป็น จังหวัดมุกดาหาร โดยโอนกิ่งอำเภอดงหลวง อำเภอนาแก มาขึ้นกับอำเภอมุกดาหาร และเปลี่ยนชื่ออำเภอมุกดาหาร เป็นอำเภอเมืองมุกดาหาร
วันที่ 21 เมษายน 2526 ยกฐานะจากสุขาภิบาลมุกดาหาร เป็นเทศบาลเมืองมุกดาหาร
วันที่ 26 กรกฎาคม 2526 ตั้งตำบลชะโนด แยกออกจากตำบลหว้านใหญ่
วันที่ 30 สิงหาคม 2526 ตั้งตำบลชโนดน้อย แยกออกจากตำบลหนองบัว
วันที่ 26 กรกฎาคม 2527 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอดงหลวง อำเภอเมืองมุกดาหาร เป็น อำเภอดงหลวง
วันที่ 30 ตุลาคม 2527 ตั้งตำบลพังแดง แยกออกจากตำบลหนองแคน
วันที่ 31 สิงหาคม 2531 ตั้งตำบลดงหมู แยกออกจากตำบลป่งขาม
วันที่ 27 ธันวาคม 2531 โอนพื้นที่หมู่ 5 บ้านเขามโนรมย์ และหมู่ 10 บ้านคำภูเงิน (ในตอนนั้น) จากตำบลศรีบุญเรือง ที่อยู่นอกเขตเทศบาลเมืองมุกดาหาร ไปตั้งเป็นหมู่ 9 และ 10 ของตำบลนาสีนวน
วันที่ 30 พฤษภาคม 2532 โอนพื้นที่หมู่ 9 (ในขณะนั้น) บ้านนาแพง ของตำบลคำป่าหลาย มาขึ้นกับตำบลหว้านใหญ่ กิ่งอำเภอหว้านใหญ่
วันที่ 9 เมษายน 2535 ยกฐานะจากกิ่งอำเภอหว้านใหญ่ อำเภอเมืองมุกดาหาร เป็น อำเภอหว้านใหญ่
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
อำเภอเมืองมุกดาหารมีอาณาเขตติดต่อกับอำเภอข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอดงหลวง อำเภอธาตุพนม (จังหวัดนครพนม) และอำเภอหว้านใหญ่
ทิศตะวันออก ติดต่อกับแขวงสุวรรณเขต (ประเทศลาว)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอดอนตาลและอำเภอนิคมคำสร้อย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอหนองสูงและอำเภอคำชะอี
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
=== การปกครองส่วนภูมิภาค ===
อำเภอเมืองมุกดาหารแบ่งเขตการปกครองย่อยออกเป็น 13 ตำบล 156 หมู่บ้าน ได้แก่
{|
|-
||1.||มุกดาหาร || ||(Mukdahan)  || ||7 หมู่บ้าน|| || || || ||8.||นาสีนวน|| || (Na Si Nuan)  || ||10 หมู่บ้าน
|-
||2.||ศรีบุญเรือง|| || (Si Bun Rueang)   || ||-|| || || || ||9.||คำป่าหลาย || ||(Kham Pa Lai) || ||17 หมู่บ้าน
|-
||3.||บ้านโคก|| || (Ban Khok) || ||14 หมู่บ้าน|| || || || || 10.||คำอาฮวน|| || (Kham Ahuan) || ||17 หมู่บ้าน
|-
||4.||บางทรายใหญ่|| || (Bang Sai Yai) || ||14 หมู่บ้าน|| || || || || 11.||ดงเย็น|| || (Dong Yen) || ||15 หมู่บ้าน
|-
||5.||โพนทราย|| || (Phon Sai) || ||16 หมู่บ้าน|| || || || || 12.||ดงมอน|| || (Dong Mon) || ||10 หมู่บ้าน
|-
||6.||ผึ่งแดด|| || (Phueng Daet) || ||13 หมู่บ้าน|| || || || || 13.||กุดแข้|| || (Kut Khae) || ||6 หมู่บ้าน
|-
||7.||นาโสก|| || (Na Sok) || ||17 หมู่บ้าน||
|}
=== การปกครองส่วนท้องถิ่น ===
ท้องที่อำเภอเมืองมุกดาหารประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 13 แห่ง ได้แก่
เทศบาลเมืองมุกดาหาร ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีบุญเรืองทั้งตำบลและบางส่วนของตำบลมุกดาหาร
เทศบาลตำบลดงเย็น ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงเย็นทั้งตำบล
เทศบาลตำบลคำอาฮวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำอาฮวนทั้งตำบล
เทศบาลตำบลมุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลมุกดาหาร (เฉพาะนอกเขตเทศบาลเมืองมุกดาหาร)
เทศบาลตำบลบางทรายใหญ่ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบางทรายใหญ่ทั้งตำบล
เทศบาลตำบลโพนทราย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลโพนทรายทั้งตำบล
เทศบาลตำบลผึ่งแดด ครอบคลุมพื้นที่ตำบลผึ่งแดดทั้งตำบล
เทศบาลตำบลคำป่าหลาย ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคำป่าหลายทั้งตำบล
เทศบาลตำบลดงมอน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลดงมอนทั้งตำบล
เทศบาลตำบลนาโสก  ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาโสกทั้งตำบล
เทศบาลตำบลนาสีนวน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลนาสีนวนทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลบ้านโคก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลบ้านโคกทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลกุดแข้ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลกุดแข้ทั้งตำบล
== การศึกษา ==
=== ประถมศึกษา ===
โรงเรียนอนุบาลมุกดาหาร
โรงเรียนเมืองใหม่
โรงเรียนมุกดาลัย
=== มัธยมศึกษา ===
โรงเรียนคำป่าหลายสรรพวิทย์
โรงเรียนดงมอนวิทยาคม
โรงเรียนดงเย็นวิทยาคม
โรงเรียนนวมินทราชูทิศ อีสาน
โรงเรียนนาวาราชกิจพิทยานุสรณ์
โรงเรียนนาโสกวิทยาคาร
โรงเรียนผึ่งแดดวิทยาคาร
โรงเรียนมุกดาวิทยานุกูล
โรงเรียนมุกดาหาร
โรงเรียนเมืองมุกวิทยาคม
โรงเรียนวิทยาศาสตร์จุฬาภรณราชวิทยาลัย มุกดาหาร
=== เอกชน ===
โรงเรียนเซนต์ยอแซฟมุกดาหาร
โรงเรียนท่านพระสารีบุตร
=== สังกัดเทศบาลเมืองมุกดาหาร ===
โรงเรียนเทศบาล ๑ (ทีโอเอวิทยา)
โรงเรียนเทศบาล ๒ (วัดนิรมิตร)
=== ระดับอาชีวศึกษา ===
==== อาชีวศึกษารัฐ ====
วิทยาลัยการอาชีพนวมินทราชินีมุกดาหาร
==== อาชีวศึกษาเอกชน ====
วิทยาลัยเทคโนโลยีบริหารธุรกิจรักไทย มุกดาหาร
วิทยาลัยเทคโนโลยีมุกดาหาร
=== ระดับอุดมศึกษา ===
==== สถาบันอุดมศึกษารัฐ ====
วิทยาลัยชุมชนมุกดาหาร
มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี วิทยาเขตมุกดาหาร
==== สถาบันอุดมศึกษาในกำกับสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา ====
สถาบันการอาชีวศึกษาภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ๒ วิทยาลัยการอาชีพนวมินทราชินีมุกดาหาร
== สาธารณสุข ==
โรงพยาบาลมุกดาหาร
โรงพยาบาลมุกดาหารอินเตอร์เนชั่นแนล
== สถานที่ท่องเที่ยว ==
หอแก้วมุกดาหาร
วัดรอยพระพุทธบาทภูมโนรมย์ (พญาศรีมุกดามหามุนีนีลปาลนาคราช)
วัดศรีบุญเรือง
วัดศรีมงคลใต้
ศาลเจ้าแม่สองนางพี่น้อง
ศาลเจ้าพ่อฟ้ามุงเมือง
ตลาดอินโดจีน (ถนนคนเดินตลาดอินโดจีน)
ตลาดราตรี
ถนนคนเดินลานสนุกมุกดาหาร
สะพานมิตรภาพ 2 (มุกดาหาร-สะหวันนะเขต)
น้ำตกภูถ้ำพระ
ถ้ำฝ่ามือแดง
อุทยานแห่งชาติภูผาเทิบ
พญาอนันตนาคราช
วัดศรีมณฑา
วัดเวฬุวนาราม (วัดภูผาเจี๊ยะ)
ไร่ภาสทอง
สวนน้ำมุกดาหาร & สวนยิ้มแย้ม
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์เทศบาลเมืองมุกดาหาร
เว็บไซต์เทศบาลตำบลมุก 
เมืองมุกดาหาร
== อ้างอิง ==