ปีเอตะ

ปีเอตะ (Pietà; pietas) มาจากภาษาอิตาลี ที่แปลว่า ความสงสาร คือหัวเรื่องของศิลปะในศาสนาคริสต์ที่เป็นรูปพระแม่มารีย์ประคองร่างพระเยซูที่เพิ่งอัญเชิญลงจากกางเขน ส่วนใหญ่จะพบในงานประติมากรรม Pietà เป็นหัวเรื่องหนึ่งในชุด “แม่พระระทมทุกข์” (Our Lady of Sorrows) และเป็นฉากหนึ่งใน “พระทรมานของพระเยซู”  ซึ่งเป็นฉากที่มีพระแม่มารีย์ นางมารีย์ชาวมักดาลา และบุคคลอื่นล้อมพระศพพระเยซู (หลังจากที่อัญเชิญลงจากกางเขน) ด้วยความความโศกเศร้า ฉากนี้ตามความเป็นจริงแล้วควรจะเรียกว่า “Lamentation” แต่บางที่ก็จะใช้คำว่า “Pietà” แทน
คำว่า “pietas” สืบมาจากประเพณีของชาวโรมันราวคริสต์ศตวรรษที่ 7 ที่มีการตึอกชกหัวและ "แสดงอารมณ์...ความรักอันใหญ่หลวงและความกลัวอำนาจของเทพเจ้าโรมัน"
ปีเอตะเริ่มขึ้นที่เมืองฟลอเรนซ์ ประเทศอิตาลี ราวต้นคริสต์ศตวรรษที่ 16 ปีเอตะแบบเยอรมันและโปแลนด์จะเน้นรอยแผลของพระเยซู
== รูปปั้นปีเอตะที่สำคัญ ==
=== มีเกลันเจโล บูโอนาร์โรตี ===
ปีเอตะ ชิ้นที่สำคัญที่สุดคืองานประติมากรรมหินอ่อนของมีเกลันเจโล บูโอนาร์โรตี (ไมเคิลแองเจลโล) เป็นรูปพระแม่มารีย์ประทับบนแท่นหิน ขณะที่รองรับพระศพของพระบุตรไว้ในท่าพาดบนตักหลังจากที่ถูกนำลงจากไม้กางเขน ปีเอตะได้รับการสร้างสรรค์ขึ้นจากหินอ่อนบริสุทธิ์ สูง 5 ฟุต 9 นิ้ว มีเกลันเจโลสร้างปีเอตะขึ้นตามสัญญาว่าจ้างจากสำนักวาติกันแห่งกรุงโรม เพื่อให้มาประดิษฐานที่มหาวิหารนักบุญเปโตร โดยใช้เวลาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1494-1501 เมื่อส่งมอบผลงาน ปีเอตะได้สร้างความมหัศจรรย์แก่ผู้ที่ได้ยลความงามของปีเอตะเป็นอย่างมาก ด้วยความสมจริงทั้งในส่วนของรายละเอียด รอยยับต่าง ๆ และอีกหลาย ๆ องค์ประกอบที่ทำให้ปีเอตะมีความงดงามอย่างยิ่ง จนมีผู้กล่าวว่าปีเอตะมิน่าจะถูกสลักขึ้นจากฝีมือมนุษย์ และอาจจะเป็นด้วยสาเหตุนั้นเองที่ทำให้มีเกลันเจโลพอใจในผลงานนี้ จนลอบมาสลักชื่อไว้ที่ผลงาน ทั้ง ๆ ที่ในผลงานอื่น ๆ ของเขา ไม่มีชิ้นใดที่เขาสลักชื่อเอาไว้เลย ปัจจุบันปีเอตะยังคงตั้งอยู่ที่มหาวิหารนักบุญเปโตรเช่นเดิม
=== ลุยส์ จิเมเนซ ===
ประติมากรชาวอเมริกันสลับเพศขององค์ประกอบ และผสมวัฒนธรรมเม็กซิโกที่ผสมผสานกับตำนานอัซเตก (Aztec) เป็นรูปนักรกำลังอุ้มคนรักที่ตายไป ทำให้เป็นอนุสาวรีย์ปีเอตะใหญ่อยู่ที่เมืองแอลบูเคอร์คี รัฐนิวเม็กซิโก
=== เอริค สลัทสกี ===
สลัตสกีปีเอตะ (Slutsky Pietà) เป็นภาพเขียนร่วมสมัยโดยศิลปินชาวแคนาดา ชื่อเอริก สลัตสกี (Erik Slutsky) สลัตสกีใช้ปีเอตะมีเกลันเจโลเป็นฐานโดยพยายามใช้สถานะการณ์ความขัดแย้งสมัยปัจจุบันเป็นปัจจัย พระแม่มารีย์ของสลัทสกีแต่งตัวแบบคลุมหน้าอย่างผู้หญิงมุสลิม "แม่แห่งคริสต์ศาสนา" อุ้มร่างของพระเยซูซึ่งเป็นชาวยิว หัวใจของรูปนี้คือความรวมกันของศาสนาหลักสามศาสนาในรูปเดียวกันเพราะศาสนาทั้งสามไม่มีศาสนาที่สามารถหลีกเลื่ยงจากความความเศร้าโศกจากการสูญเสียสิ่งที่รักไป
== อ้างอิง ==
==ภาพ==
ไฟล์:Köln st severin pieta.jpg|ปีเอตะแกะจากไม้ที่โคโลญ ประเทศเยอรมนี
ไฟล์:Meister der Pietà von Avignon 004.jpg|ปีเอตะที่เมืองอาวีญง (Avignon) ประเทศฝรั่งเศส (คริสต์ศตวรรษที่ 5)
ไฟล์:Mussy sur Seine St Pierre es liens 004.JPG|ปีเอตาที่เมืองมุสซี เซอร์ เซน (Mussy sur Seine) ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Michelangelo Pieta Firenze.jpg|ปีเอตะอีกชิ้นหนึ่งของมีเกลันเจโลที่พิพิธภัณฑ์เมืองฟลอเรนซ์
ไฟล์:Angers Book of Hours (folio 13r).jpg|หนังสือสวดมนต์ต์  Obsecro te (ค.ศ. 1470s)ห้องสมุดบ็อดเลียน (Bodleian Library) เมืองอ็อกฟอร์ด ประเทศอังกฤษ
ไฟล์:Van-der-Weyden-Pieta.jpg|ปีเอตะโดยโรเจียร์ ฟาน เดอ เวย์เด็นที่พิพิธภัณฑ์ปราโด เมืองแมดริด ประเทศสเปน
ไฟล์:Lebpieta.JPG|ปีเอตะที่แฮริสสา (Harissa ประเทศเลบานอน)
ไฟล์:Cathédrale d'Auch 21.jpg|ปีเอตะนูนที่มหาวิหาร Auch ประเทศฝรั่งเศส
ไฟล์:Accademia - Pietà Martinengo by Giovanni Bellini Cat.883.jpg|ปีเอตะโดยโจวันนี เบลลินี
ไฟล์:Gregorio Fernandez-Piedad.jpg|ปฏิมากรรมไม้ทาสีที่พิพิธภัณฑ์เมืองวาลาโดลิด (Valladolid) ประเทศสเปน
ไฟล์:Ravensburg St Christina Pieta.jpg|โบสถ์เซนต์คริสตีนา (St. Christina) เมืองราเวนสบูร์ก (Ravensburg) ประเทศเยอรมนี
ประติมากรรมพระเยซู
ศิลปะเกี่ยวกับพระเยซู
ศิลปะเกี่ยวกับพระแม่มารีย์