พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส (6 มีนาคม พ.ศ. 2366 – 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410) เป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4
==พระประวัติ==
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส เป็นพระราชโอรสพระองค์แรกในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาน้อย ในรัชกาลที่ 4 (ธิดาของพระอินทร์อภัย (พระราชโอรสในสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี)) ประสูติเมื่อวันพฤหัสบดี เดือน 4 แรม 10 ค่ำ ปีมะเมีย จัตวาศก จ.ศ. 1184 ตรงกับวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2366 ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย พระองค์เป็นพระราชโอรสหนึ่งในสองพระองค์ที่ประสูตินอกเศวตฉัตร (อีกพระองค์หนึ่งคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นวิษณุนาถนิภาธร) แรกประสูติมีพระยศที่ หม่อมเจ้านพวงศ์ พระโอรสในสมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้ามงกุฎ เมื่อพระบิดาเสด็จเถลิงถวัลยราชสมบัติจึงได้รับการสถาปนาขึ้นเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ วรองค์อรรคมหามกุฎ ปรมุตมราโชรส”
ภายหลัง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาพระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ ขึ้นเป็น “พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิวลาส” กำกับดูแลกรมล้อมพระราชวัง ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้กำกับราชการกรมพระคลังมหาสมบัติเพิ่มอีกตำแหน่ง
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส สิ้นพระชนม์เมื่อวันศุกร์ เดือน 8 แรม 3 ค่ำปีเถาะนพศก จ.ศ. 1229 ตรงกับวันที่ 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410 สิริพระชันษา 44 ปี เป็นต้นราชสกุลนพวงศ์
==พระโอรส-ธิดา==
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส มีหม่อม 6 คน ได้แก่
หม่อมช้อย
หม่อมราชวงศ์หญิงเสาวรส (ราชสกุลเดิม ปาลกะวงศ์)
หม่อมสวน (สกุลเดิม ศรีเพ็ญ)
หม่อมกลัด (ราชสกุลเดิม จาตุรงคกุล)
หม่อมหุ่น
หม่อมเนือง (ราชสกุลเดิม ณ นคร)
มีพระโอรส 2 พระองค์ กับ 14 องค์ และมีพระธิดา 10 องค์ รวม 26 พระองค์/องค์ ได้แก่
==พระนัดดา==
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส มีพระนัดดารวม 35 องค์/คน ดังนี้
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจิตราภรณ์ มีพระโอรสธิดา 3 องค์ ได้แก่
*หม่อมเจ้า(ไม่มีพระนาม) นพวงศ์
*หม่อมเจ้าหญิงแจ่มแจ้ง ศิริวงศ์ เสกสมรสกับจมื่นศรีสรรักษ์ (หม่อมราชวงศ์เล็ก ศิริวงศ์)
*หม่อมเจ้า(ไม่มีพระนาม) นพวงศ์
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าบงกช มีพระโอรสธิดา 7 คน ได้แก่
*หม่อมราชวงศ์หญิงอุบล นพวงศ์
*หม่อมราชวงศ์หญิงกลาง นพวงศ์
*หม่อมราชวงศ์หญิงจงกล พรหมปิณฑะ สมรสกับจ่าใจแกว่น (สวัสดิ์ พรหมปิณฑะ)
*หลวงศิวพันธ์นิภาธร (หม่อมราชวงศ์ส่อศรี นพวงศ์)
*หม่อมราชวงศ์ประภาส นพวงศ์
*หม่อมราชวงศ์ไพฑูรย์ นพวงศ์
*หม่อมราชวงศ์หญิงรวย นพวงศ์
หม่อมเจ้าถนอม นพวงศ์ มีโอรสธิดา 13 คน ได้แก่
*พระยานครภักดีศรีนครานุรักษ์ (หม่อมราชวงศ์ชุบ นพวงศ์)
*สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์
*พระยารัตนโกษา (หม่อมราชวงศ์ใหม่ นพวงศ์)
*หลวงบวรวาที (หม่อมราชวงศ์โต๊ะ นพวงศ์)
*พระยารามราชเดช (หม่อมราชวงศ์ปาน นพวงศ์)
*พระยาวิเศษภักดี (หม่อมราชวงศ์กมล นพวงศ์)
*หลวงประสานคดี (หม่อมราชวงศ์ถกล นพวงศ์)
*หม่อมราชวงศ์หญิงโต๊ะ นพวงศ์
*หม่อมราชวงศ์หญิงฉัตร นพวงศ์
*หม่อมราชวงศ์หญิงสั้น นพวงศ์
*หลวงพาหิรวาทกิจ (หม่อมราชวงศ์เปา นพวงศ์)
*หม่อมราชวงศ์หญิงประอร หงสไกร สมรสกับพระกล้ากลางสมร (มงคล หงสไกร)
*หม่อมราชวงศ์จำลอง นพวงศ์
หม่อมเจ้าสำเนียง นพวงศ์ มีโอรสธิดา 3 คน ได้แก่
*หม่อมราชวงศ์หญิงเสงี่ยม นพวงศ์
*พระยามหานามราช (หม่อมราชวงศ์จำนง นพวงศ์)
*หม่อมราชวงศ์หญิงลมุน ปิยะรัตน์ สมรสกับหลวงบรรโณวาทวิจิตร (หรุ่น ปิยะรัตน์)
หม่อมเจ้าศรีสังข์ นพวงศ์ มีโอรสธิดา 4 คน ได้แก่
*พระประมาณธนสิทธิ์ (หม่อมราชวงศ์เจิม นพวงศ์)
*พระยาพิบูลย์ไอศวรรย์ (หม่อมราชวงศ์เล็ก นพวงศ์)
*หม่อมราชวงศ์หญิงสุภา เสวิกุล สมรสกับพระยาเทเวศรวงศ์วิวัฒน์ (หม่อมหลวงวราห์ กุญชร) ต่อมาสมรสกับพระราชมัณฑาดุลประคุณเสรี (โชติ เสวิกุล)
*หม่อมราชวงศ์ชาติเฉลิม นพวงศ์
หม่อมเจ้ากรรเจียก นพวงศ์ มีธิดา 2 คน ได้แก่
*ท่านผู้หญิงอรุณ อิศรเสนา สมรสกับเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา)
*หม่อมราชวงศ์หญิงจันทร์ อิศรเสนา (ชื่อเดิม: หม่อมราชวงศ์หญิงสังวาล) สมรสกับเจ้าพระยาวรพงศ์พิพัฒน์ (หม่อมราชวงศ์เย็น อิศรเสนา)
หม่อมเจ้าอบเชย นพวงศ์ มีโอรส 1 คน ได้แก่
*พระยาเสนาสงคราม (หม่อมราชวงศ์อี๋ นพวงศ์)
หม่อมเจ้าเล็ก นพวงศ์ มีโอรสธิดา 2 คน ได้แก่
*หม่อมราชวงศ์หญิงเกยูร จูตะเสน สมรสกับร้อยโทปาล จูตะเสน
*หม่อมราชวงศ์อโณทัย นพวงศ์
== พระเกียรติยศ ==
=== พระอิสริยยศ ===
6 มีนาคม พ.ศ. 2366 - 2 เมษายน พ.ศ. 2394 : หม่อมเจ้านพวงศ์
2 เมษายน พ.ศ. 2394 - พ.ศ. 2396 : พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้านพวงศ์ วรองค์อรรคมหามกุฎ ปรมุตมราโชรส
พ.ศ. 2396 - 19 กรกฎาคม พ.ศ. 2410 : พระเจ้าลูกยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส
1 ตุลาคม พ.ศ. 2411 : พระเจ้าพี่ยาเธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส
23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 : พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหมื่นมเหศวรศิววิลาส
=== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ===
== พงศาวลี ==
== อ้างอิง ==
ราชสกุลนพวงศ์
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4
พระองค์เจ้าชาย
มเหศวรศิววิลาส
พระราชโอรสในรัชกาลที่ 4
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ น.ร.
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์