ภาษากะเหรี่ยงสะกอ

ภาษากะเหรี่ยงสะกอ (S'gaw Karen) หรือ ภาษากะเหรี่ยงขาว หรือ ภาษาปกาเกอะญอ เป็นภาษาของชาวกะเหรี่ยงสะกอ มีผู้พูดทั้งหมด 1,584,700 คน พบในพม่า 1,284,700 คน (พ.ศ. 2526) ในลุ่มแม่น้ำอิระวดี ในไทยพบ 300,000 คน (พ.ศ. 2530) ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ และเชียงราย ใกล้แนวชายแดนพม่า ผู้พูดส่วนใหญ่นับถือความเชื่อดั้งเดิมหรือศาสนาคริสต์จัดอยู่ในตระกูลภาษาจีน-ทิเบต ภาษากลุ่มทิเบต-พม่า สาขากะเหรี่ยง สาขาย่อยสะกอ-บไฆ เรียงประโยคแบบประธาน-กริยา-กรรม
== สัทวิทยา ==
มีเสียงพยัญชนะต้นมากกว่าภาษาไทย ไม่มีเสียงตัวสะกด มีเสียงพยัญชนะควบกล้ำมาก นอกจากกล้ำกับเสียง ร ล ว แล้ว ยังกล้ำกับเสียง ก (คล้ายเสียง g ในภาษาอังกฤษ) และเสียง ย ได้ด้วย มีสระเดี่ยวเท่ากับภาษาไทย แต่ความสั้นยาวของสระไม่มีนัยสำคัญทางภาษาศาสตร์ เสียงวรรณยุกต์มี 5 เสียง คือ
เสียงกลาง-ระดับ อาจมีเสียงขึ้นหรือตกเล็กน้อยในตอนท้าย คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย
เสียงกลาง-ตก คล้ายเสียงเอกกึ่งเสียงโทในภาษาไทย มีลมออกมามากกว่าปกติทำให้เสียงต่ำทุ้ม
เสียงสูงขึ้น-ตก คล้ายเสียงตรีกึ่งเสียงโทในภาษาไทย แต่เสียงสูงกว่าเล็กน้อย
เสียงสูง-ระดับ เกิดกับคำตายเสียงสั้น คล้ายกับเสียงตรีในคำตายเสียงสั้นในภาษาไทย เช่น พะ โต๊ะ
เสียงต่ำ-ระดับ เกิดเฉพาะคำตายเสียงสั้นเท่านั้นคล้ายกับเสียงเอกนำตายเสียงสั้นในภาษาไทย เช่น แกะ จุ ปะ
ตัวอย่างภาษาะเหรี่ยงสะกอ ได้แก่
ต่า กุ๊ ญ่า ถ่อ เตอ แจ๊ะ หา = อาการดีขึ้นหรือยัง
ซฺวี่ ถ่อ เตอ เจ๊ะ เตอ เจ๊ะ = เลือดออกซิบๆ
== การเขียนด้วยอักษรโรมัน ==
=== สระ ===
a ตรงกับสระอาในภาษาไทยหรือเสียง a ในภาษาสเปนและภาษาอิตาลี
e ตรงกับสระเออในภาษาไทยหรือเสียงe ในภาษาฝรั่งเศส
i ตรงกับสระอีในภาษาไทยหรือเสียงe ในภาษาสเปนและภาษาอิตาลี
o ตรงกับสระโอในภาษาไทยหรือเสียง o ของภาษาสเปน
u ไม่ตรงกับสระในภาษาไทยเป็นเสียงที่อยู่ระหว่างสระอูกับสระอือ หรือระหว่าง u กับ i ในภาษาสเปน
ai ตรงกับสระแอในภาษาไทย
ei ตรงกับสระเอในภาษาไทย
au ตรงกับสระออในภาษาไทย
oo ตรงกับสระอูในภาษาไทย
' ตรงกับสระเออะในภาษาไทย เป็นเสียงสั้นๆ
=== พยัญชนะ ===
k ตรงกับไทย ก เช่น ka = ก๊ะ
hk ตรงกับไทย ค เช่น hka = คะ
g เหมือน g ในภาษาอังกฤษ แต่เป็นเสียงในลำคอมากกว่าภาษาอังกฤษ
q ออกเสียงในลำคอพร้อมกับพ่นเสียง คล้าย j ในภาษาสเปน
ng ตรงกับภาษาไทย ง
c ตรงกับภาษาไทย จ คล้ายกับเสียง ch ในภาษาอังกฤษแต่เสียงเบกว่า
ns ตรงกับภาษาไทย ช คล้ายเสียง ch ในภาษาสเปน
ny ตรงกับภาษาไทย ญ หรือเสียง n ในภาษาสเปน
t ตรงกับภาษาไทย ต
ht ตรงกับภาษาไทย ท
d ตรงกับภาษาไทย ด
n ตรงกับภาษาไทย น
p ตรงกับภาษาไทย ป หรือ p ในภาษาสเปน
hp ตรงกับภาษาไทย พ หรือ p ในภาษาอังกฤษ
b ตรงกับภาษาไทย บ
m ตรงกับภาษาไทย ม
y ตรงกับภาษาไทย ย แต่มีชาวกะเหรี่ยงบางกลุ่มออกเสียงคล้าย z ในภาษาอังกฤษ
r ตรงกับภาษาไทย ร หรือ r ในภาษาสเปน
l ตรงกับภาษาไทย ล
w เป็นเสียงระหว่างไรฟัน v หรือเสียง f เบาๆ
s ตรงกับภาษาไทย ซ
h ตรงกับภาษาไทย ฮ หรือ j ในภาษาสเปน
eh ตรงกับภาษาไทย เอ้อ
ah ตรงกับภาษาไทย อ๋า
=== วรรณยุกต์ ===
การเขียนวรรณยุกต์ในภาษากะเหรี่ยงมีสองแบบคือแบบที่แทนด้วยตัวสะกด นิยมใช้ในการพิมพ์ กับแบบที่ใส่เป็นเครื่องหมายบนสระ นิยมใช้กับการเขียนด้วยมือ  ซึ่งมีดังต่อไปนี้
av หรือ  ă เป็นเสียงสูงกลาง ออกเสียงในเวลาสั้นๆ คล้ายเสียงตรีในภาษาไทย
aj หรือ à เสียงกลาง-ตก คล้ายเสียงเอกกึ่งเสียงโทในภาษาไทย
af หรือ ä เสียงสูงขึ้น-ตก คล้ายเสียงตรีกึ่งเสียงโทในภาษาไทย
ax หรือ â เสียงต่ำ ออกเสียงในเวลาสั้น คล้ายเสียงเอกในภาษาไทย
az หรือ  ā เสียงกลาง ออกเสียงยาว คล้ายเสียงสามัญในภาษาไทย
a เสียงกลางสูง ออกเสียงปกติแต่สั้นกว่า az
== ไวยากรณ์ ==
=== สรรพนาม ===
y' บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ เป็นประธานของประโยค
yaz บุรุษที่หนึ่งเอกพจน์ เป็นกรรม
p'waiseif บุรุษที่ 1 พหูพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน
pgaz บุรุษที่ 1 พหูพจน์ เป็นกรรม
naz บุรุษที่สองเป็นกรรม
n' บุรุษที่สอง เป็นประธาน
su หรือ suwaiseif บุรุษที่ 2 พหูพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน
av หรือ av wei บุรุษที่สาม เอกพจน์ เป็นได้ทั้งกรรมและประธาน และใช้กับสิ่งไม่มีชีวิตและสัตว์ได้ด้วย
auz บุรุษที่ 3 ใช้ได้กับทั้งมีและไม่มีชีวิต แต่เป็นกรรมเท่านั้น
=== คุณศัพท์ ===
วางไว้ข้างหลังคำนามที่ขยาย คำวิเศษณ์อยู่ข้างหลังคำกริยาที่ขยายเช่นกัน
=== ประโยค ===
โครงสร้างประโยคแบบประธาน-กรรม-กริยา คำที่ใช้บอกหน้าที่ของคำเป็นแบบปรบท
==อ้างอิง==
โยเซฟ เซกีมอต. พจนานุกรมปกาเกอะญอ-ไทย-ฝรั่งเศส-อังกฤษ.กทม. หน้าต่างสู่โลกกว้าง. 2549
ศัพทานุกรมไทย-คำเมือง-ม้งขาว-กะเหรี่ยงสะกอ-มูเซอดำ สำหรับแพทย์ ทันตแพทย์ และสัตวแพทย์เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชาวชนบท. กทม. สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. 2530.
Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Ethnologue: Languages of the World, Fifteenth edition. Dallas, Tex.: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com/.
== แหล่งข้อมูลอื่น==
S'gaw Karen Grammar 
S'gaw Karen Dictionary
S'gaw Karen Bible
S'gaw Karen Picture Bible
SEAlang Library S'gaw Karen Dictionary
Drum Publication Group
Free Anglo-Karen Dictionary
Drum Publication Group—Online S'gaw Karen language materials. Includes an online English – S'gaw Karen Dictionary.
Karen Teacher Working Group—Several Karen fonts available for download.
กะเหรี่ยงสะกอ
กะเหรี่ยงสะกอ
กะเหรี่ยงสะกอ