นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ)

นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) (14 สิงหาคม พ.ศ. 2442 — 3 สิงหาคม พ.ศ. 2531) ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2529 สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) ผู้มีบทบาทสำคัญยิ่งในการเป็นต้นแบบสาธยายท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพต่อเบื่องพระพักตร์ของพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร โดยมีคุณหญิงนัฏกานุรักษ์ (เทศ สุวรรณภารต) ภรรยาพระยานัฏกานุรักษ์ (ทองดี สุวรรณภารต) อดีตเจ้ากรมมหรสพ ผู้ปรดิษฐ์ท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ ร่วมดูเป็นประจักษ์พยานในความถูกต้อง และนายรงภักดีถ่ายทอดท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพให้กับนาฏศิลปินโขนยักษ์ เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมอันล้ำค่าที่ถูกสืบทอดมาจนถึงปัจจุบันนี้
== ประวัติ ==
นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) เกิดเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2442 ที่จังหวัดนครปฐม เป็นบุตรของจางวางจอน และนางพริ้ง เป็นศิลปินอาวุโสด้านนาฏศิลป์ที่มีผลงานดีเด่นเป็นที่ยอมรับในวงการนาฏศิลป์ไทยโดยทั่วไป เคยรับราชการเป็นมหาดเล็กในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เริ่มชิวิตศิลปินในกรมโขนหลวง โดยฝึกหัดเป็นตัวยักษ์ ได้รับการถ่ายถอดท่ารำจากบรรดาครู ที่สืบเนื่องจากรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นศิลปินผู้เดียวที่ได้รับการถ่ายทอดท่ารำหน้าพาทย์สูงสุด ความสามารถในการร่ายรำนี้ ทำให้ได้รับบทเป็นตัวแสดงเอก จนได้รับพระราชทินนามว่า "นายรงภักดี"
นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) เข้ารับการฝึกหัดโขนยักษ์ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ครูที่ประสิทธิ์ประสาทวิชานาฏศิลป์ไทยได้แก่
พระยานัฏกานุรักษ์ (ทองดี สุวรรณภารต)
คุณหญิงนัฏกานุรักษ์ (เทศ สุวรรณภารต)
พระยาพรหมาภิบาล (ทองใบ สุวรรณภารต)
พระยาสุนทรเทพระบำ (เปลี่ยน สุนทรนัฏ)
หลวงรำถวายกร (สาย สายะนัฏ)
และยังมีครูอาจารย์ทั้งชายและหญิงอีกหลายท่าน
นายรงภักดีรับราชการเป็นศิลปินแสดงโขนเป็นตัวเอกในเรื่องรามเกียรติ์ เช่น พิราพ, รามสูร, กุมภกรรณ, มัยราพณ์, วิรุญจำบัง และตัวอื่น ๆ อีก ได้แสดงโขนหน้าพระที่นั่งถวายพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวหลายครั้ง
ต่อมาได้เข้ารับราชการเป็นตำรวจหลวง ร้อยเอก ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว และมีหน้าที่เป็นครูสอนโขน ฝ่ายยักษ์ จนถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เมื่อมีอายุครบ 60 ปี ตามปกติจะต้องเกษียณอายุราชการ รับพระราชทานบำเหน็จ บำนาญ แต่ด้วยความรู้ ความสามารถในการปฏิบัติราชการ จึงให้รับราชการต่อไป เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์) พ.ศ. 2529
นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม พ.ศ. 2531 สิริอายุ 89 ปี
== การสาธยายท่ารำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ ==
==== ปฐมบทในการการถ่ายทอดท่ารำ ====
หลังจากรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีศิลปินที่สามารถรำเพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพได้ เหลืออยู่เพียงผู้เดียวคือ นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) แต่ก็มิอาจถ่ายทอดให้แก่ศิษยานุศิษย์ผู้หนึ่งผู้ใดได้ หากมิได้รับพระบรมราชโองการจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสียก่อน เมื่อธนิต อยู่โพธิ์ ขณะดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมศิลปากรได้พยายามทุกวิถีทางที่จะให้ศิลปินอาวุโสของกรมศิลปากร ได้รับการถ่ายทอดการรำหน้าพาทย์เพลงองค์พระพิราพ ความทราบถึงฝ่าละอองธุลีพระบาทพระบาทสมเด็จพระมหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร จึงมีพระบรมราชโองการ โปรดเกล้าฯ ให้ นายรงภักดี ( เจียร จารุจรณ ) ครูผู้ใหญ่ในพระราชสำนัก ประกอบพิธีครอบองค์พระพิราพ ให้แก่ศิลปินอาวุโสของกรมศิลปากร ณ บริเวณโรงละคร พระที่นั่งอัมพรสถาน พระราชวังดุสิต เมื่อวันที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2506 ศิลปินอาวุโสที่ได้รับครอบองค์พระพิราพ จำนวน 4 คน คือ
อาคม สายาคม
อร่าม อินทรนัฏ
หยัด ช้างทอง
ยอแสง ภักดีเทวา

==== รูปนายรงภักดีกับการรำหน้าพาทย์องค์พระพิราพ ====
รูปจากหนังสืออนุสรณ์งานพระราชทานเพลิงศพ นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ)
ไฟล์:RongPakdee-3DL.jpg
ไฟล์:RongPakdee-4DLC.jpg
ไฟล์:RongPakdee-5DL.jpg
ไฟล์:RongPakdee-6DLC.jpg
ไฟล์:RongPakdee-7DL.jpg
== อ้างอิง ==
หนังสืออนุสรณ์ในงานพระราชทานเพลิงศพ นายรงภักดี (เจียร จารุจรณ) ศิลปินแห่งชาติ พ.ศ. 2529 สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์)
จดหมายเหตุพระราชพิธี พระราชทานครอบประธานประกอบพิธีไหว้ครูโขน-ละคร และพิธีต่อท่ารำเพลงหน้าพาทย์ องค์พระพิราพ ณ ศาลาดุสิดาลัย สวนจิตรลดา วันพฤหัสบดีที่ 25 ตุลาคม พุทธศักราช 2527 โดยกรมศิลปากร
ศิลปินแห่งชาติ
ศิลปินชาวไทย
นักแสดงชาวไทย
บรรดาศักดิ์ชั้นนาย
สมาชิกกองเสือป่า