ระวี ภาวิไล

ศาสตราจารย์กิตติคุณ ระวี ภาวิไล (17 ตุลาคม พ.ศ. 2468 — 17 มีนาคม พ.ศ. 2560) เป็นราชบัณฑิต อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และนักวิชาการด้านดาราศาสตร์ที่มีชื่อเสียงคนหนึ่งของไทย นับเป็นบุคคลที่บุกเบิกการศึกษาด้านดาราศาสตร์รุ่นแรก ๆ ของไทย และมีส่วนให้สังคมไทย โดยเฉพาะเยาวชนให้ความสนใจการเรียนรู้ด้านดาราศาสตร์มากขึ้น สำหรับบุคคลทั่วไป อาจเริ่มรู้จักท่านดีในช่วงการมาเยือนของดาวหางฮัลเลย์ เมื่อต้นปี พ.ศ. 2529 ระวีมีผลงานงานประพันธ์และงานแปลที่น่าสนใจมากมายทั้งทางด้าน วิทยาศาสตร์ พุทธศาสนา วรรณกรรม และปรัชญา
ศาสตราจารย์กิตติคุณ ระวี ภาวิไล หรือที่รู้จักกันในนาม ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ระวี ภาวิไล ได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรตืเป็น ศิลปินแห่งชาติ (สาขาวรรณศิลป์) พ.ศ. 2549
== ประวัติ ==
ศาสตราจารย์กิตติคุณ ดร.ระวี ภาวิไล เป็นบุตรของนายวัน ภาวิไล กับหม่อมหลวงสุหร่าย ยุคันธร (ภาวิไล) พระทายาทรุ่นที่ 3 ใน พระเจ้าราชวรวงศ์เธอ กรมหมื่นอนันตการฤทธิ์
สมรสกับ อุไรวรรณ ภาวิไล (เสียชีวิตแล้ว) มีบุตร 3 คน คือ
ภาสุรี ภาวิไล (เอื้อง)
พระภาสกร ภูริวฑฺฒโน (ชื่อเดิม : นิรันดร์ ภาวิไล) อดีตผู้อำนวยการธรรมสถาน มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ วัดฝายหิน (มรณภาพ : 14 มีนาคม พ.ศ. 2564)
อรุณ ภาวิไล (ซูโม่ตุ๋ย)
== การศึกษา ==
มัธยมศึกษาที่โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย และเตรียมอุดมศึกษาจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
วิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาฟิสิกส์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ปริญญาโททางฟิสิกส์ จากมหาวิทยาลัยแอดิเลด ประเทศออสเตรเลีย
ปริญญาเอกทางดาราศาสตร์ จากมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย ประเทศออสเตรเลีย
== การทำงาน ==
เข้ารับราชการเป็นอาจารย์ตั้งแต่อายุ 19 ปี สอนหนังสืออยู่ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2488 จนกระทั่งเกษียณอายุในปี พ.ศ. 2529
ผลงานทางดาราศาสตร์เป็นที่ยอมรับในต่างประเทศ เคยร่วมประชุมและรับเชิญทำงานวิจัยในต่างประเทศเกือบ 20 ครั้ง มีผลงานค้นคว้าวิจัยสำคัญ ดังเช่นเรื่องโครงสร้างละเอียดของโครโมสเฟียร์ ดวงอาทิตย์ เรื่องโครงสร้างอาณาจักรบริเวณกัมมันต์บนดวงอาทิตย์ เรื่องโครงสร้างและการเคลื่อนไหวของบรรยากาศระดับโครโมสเฟียร์ของดวงอาทิตย์ เรื่องบรรยากาศของดวงอาทิตย์ เป็นต้น
มีความสนใจทางด้านศาสนาและปรัชญา เขียนหนังสือไว้หลายเล่ม รวมทั้งงานแปลวรรณกรรมคลาสสิก และปรัชญาศาสนา
ในด้านพุทธศาสนาได้คิดค้นแบบจำลองจิต-เจตสิก ใช้ในการช่วยศึกษาและเข้าใจพระอภิธรรม เป็นแบบจำลองที่สามารถแสดงการประกอบของเจตสิกในจิตแต่ละดวงได้สมบูรณ์มากใช้ในการศึกษาเพื่อหาองค์ธรรมในพระสูตรได้ด้วย ช่วยให้สามารถศึกษาพระอภิธรรมได้อย่างสะดวกและรวดเร็ว
เคยเป็นกรรมการบริหารโครงการสารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน โดยพระราชประสงค์ในพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และนายกสมาคมดาราศาสตร์ไทย และเคยได้รับแต่งตั้งเป็นสมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ ในปี พ.ศ. 2516
ในช่วงบั้นปลายชีวิต ระวีได้รับแต่งตั้งเป็นราชบัณฑิต ศาสตราจารย์กิตติคุณ ผู้อำนวยการธรรมสถานของจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และได้พาตัวเองเข้าสู่ทางธรรมอย่างเต็มตัว และติดตามโลกวิทยาศาสตร์อยู่ห่าง ๆ แต่ก็ยังได้รับเชิญให้ไขข้อสงสัยในปรากฏการณ์วิทยาศาสตร์อยู่เสมอ เช่น การส่งจรวดขึ้นไปยิงดาวหางเทมเปิล-1 ขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งชาติสหรัฐ ก็ให้ความเห็นว่า เป็นเพียงการสร้างภาพของ "พี่เบิ้ม" เท่านั้น ไม่ใช่เหตุการณ์ที่ต้องใส่ใจ นอกจากนี้ยังศึกษาค้นคว้าเรื่องการกำเนิดของจักรวาล การวิจัยเรื่องอุกกาบาตที่ตกในประเทศไทย ทำงานแปลและงานเขียนบรรยายเรื่องเกี่ยวกับดาราศาสตร์ ศาสนา และปรัชญา และเป็นหนึ่งในบรรณาธิการของสำนักพิมพ์ผีเสื้อ
== เสียชีวิต ==
ระวีเสียชีวิตอย่างสงบเมื่อวันที่ 17 มีนาคม พ.ศ. 2560 สิริอายุ 91 ปี มีพิธีพระราชทานเพลิงศพเมื่อวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2560 ณ วัดธาตุทอง เขตวัฒนา กรุงเทพมหานคร
== งานหนังสือ ==
คุณค่าชีวิต
ชีวิตดีงาม
ดาวหาง
ดาราศาสตร์และอวกาศ
ทรายกับฟองคลื่น โดย ญิบรอน เคาะลีล ญิบรอน
ปรัชญาชีวิต โดย ญิบรอน เคาะลีล ญิบรอน
สาธนา: ปรัชญานิพนธ์ โดย รพินทรนาถ ฐากุร
ปีกหัก โดย ญิบรอน เคาะลีล ญิบรอน
พระพุทธศาสนาในประเทศไทย
สู้ชีวิต
รู้สึกนึกคิด
ศาสนากับปรัชญา (ความสงัด)
สุริยุปราคา 24 ตุลาคม 2538
หัวใจของศาสนาพุทธ
หิ่งห้อย ปรัชญานิพนธ์ โดย รพินทรนาถ ฐากุร แปลร่วมกับ ประคิณ ชุมสาย ณ อยุธยา
อภิธรรมสำหรับคนรุ่นใหม่
เพ่งพินิจเรื่องชีวิต
บุปผชาติแห่งชีวิต
โลกทัศน์ชีวทัศน์เปรียบเทียบวิทยาศาสตร์กับพุทธศาสนา
ดอกไม้ในสวน
อลิซผจญภัยในแดนมหัศจรรย์ โดย เลวิส คาร์โรล แปลเป็นไทยและเรียบเรียงโดย ระวี ภาวิไล
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
 สาขาวิทยาศาสตร์
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ศิลปินแห่งชาติสาขาวรรณศิลป์
ศาสตราจารย์กิตติคุณ
ราชบัณฑิต
นักเขียนชาวไทย
นักดาราศาสตร์ชาวไทย
สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
อาจารย์คณะวิทยาศาสตร์
บุคคลจากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย
บุคคลจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
นิสิตเก่าคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยแอดิเลด
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
ผู้ได้รับเหรียญ ร.ด.ม.(ศ)
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา
สกุลภาวิไล