โรงเรียนเบญจมราชูทิศ นครศรีธรรมราช

โรงเรียนเบญจมราชูทิศ (Benjamarachutit School) (อักษรย่อ: บ.ม., BM) แต่เดิมเป็นโรงเรียนหลวงแห่งแรกของภาคใต้ ดังนั้น โรงเรียนแห่งนี้จึงกลายเป็นโรงเรียนประจำ "มณฑลนครศรีธรรมราช"  และเป็นโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ สังกัดสหวิทยาเขตเบญจมราชูทิศ
โรงเรียนเบญจมราชูทิศได้รับการสถาปนาขึ้นเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2442
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ อยู่ในเครือข่ายจตุรมิตรเบญจมราชูทิศ ซึ่งได้ร่วมกันจัดตั้งเครือข่ายขึ้นมา เพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ ประสบการณ์ และช่วยเหลือกันพัฒนาโรงเรียน ระหว่างผู้บริหาร ครูอาจารย์ นักเรียน และศิษย์เก่าทั้ง 4 โรงเรียน  ด้วยเหตุนี้จึงมีการจัดงานแข่งขันกีฬา "จตุรมิตรเบญจมราชูทิศแห่งประเทศไทย" ขึ้นในทุกๆ ปี
== ประวัติ ==
เดิมโรงเรียนเบญจมราชูทิศเป็นโรงเรียนประจำมณฑลนครศรีธรรมราช ระยะแรกสอนโดยพระ เนื่องจากรัฐส่วนกลางในสมัยนั้นไม่ใคร่จะลงทุนด้านการศึกษาแก่ประชาชน ดังนั้น เพื่อลดค่าใช้จ่ายจากส่วนกลางจึงอาศัยวัดและพระช่วยสอน  แต่กระนั้น เคล็ดวิชาที่เล่าเรียนกันก็เป็นเพียงประถมก กา และการคำนวณเลขเบื้องต้น ไม่ใช่วิชาความรู้ขั้นสูงในแบบที่เราเข้าใจและร่ำเรียนกันในปัจจุบัน
===ยุคท่าโพธิ์ (พ.ศ. 2441-2478)===
ประมาณ พ.ศ. 2434 พระมหาม่วง รตนทฺธโช เจ้าอาวาสวัดท่าโพธิ์ กลับจากการศึกษาพระปริยัติธรรมที่วัดมกุฏกษัตริยารามราชวรวิหาร กรุงเทพมหานคร ได้เริ่มจัดสอนหนังสือแบบใหม่"มูลบทบรรพกิจ" แก่ภิกษุสามเณรที่วัดท่าโพธิ์ มีสภาพเป็นโรงเรียน เรียกว่า "วิทยาลัยเชลยศักดิ์" ยังไม่ได้จัดชั้นเรียน เรียนเพื่ออ่านหนังสือออก และคิดเลขเป็น โดยใช้โรงธรรมเป็นสถานที่เรียน
พ.ศ. 2441 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จประพาสหัวเมืองปักษ์ใต้เวลาที่ประทับแรมอยู่ที่จังหวัดนครศรีธรรมราช พระมหาม่วง รัตนธโช (พระรัตนธัชมุนี) ได้เข้าเฝ้าหลายครั้ง ทรงไต่ถามถึงการพระพุทธศาสนาในจังหวัดนี้ ท่านได้ชี้แจงเป็นที่ชอบพระอัธยาศัย ทรงเห็นว่าเป็นผู้ทรงธรรมวินัยอันน่าเลื่อมใสหลายประการ และทราบว่าเป็นสหชาติ (ผู้เกิดในวัน เดือน ปีเดียว) จึงทรงตั้งให้เป็นพระราชาคณะ มีราชทินนามว่าพระศิริธรรมมุนี
พ.ศ. 2442 พระมหาม่วง รัตนธโช (พระรัตนธัชมุนี) ซึ่งพระพุทธเจ้าหลวงได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้เป็นพระราชาคณะที่พระศิริธรรมมุนี และเป็นผู้อำนวยการศึกษามณฑลนครศรีธรรมราช ตลอดไปจนถึงมณฑลปัตตานีด้วย  ได้โอนวิทยาลัยเชลยศักดิ์เป็นโรงเรียนหลวงแห่งแรกของปักษ์ใต้ ได้จัดตั้งคณะสงฆ์ การศึกษา และการศาสนา จึงเกิดผลสมพระราชประสงค์ ดังปรากฏในรายงานการศึกษา  ร.ศ.119  ลงวันที่ 17 พฤษภาคม พ.ศ. 2443 จำนวนโรงเรียนซึ่งท่านได้ตั้งทั้งหมด 21 แห่ง โดยโรงเรียนหลวงแห่งแรกตั้งอยู่ที่วัดท่าโพธิ์ อำเภอเมืองนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช มอบให้อยู่ในความอุปการะของสมุหเทศาภิบาลสมัยนั้น คือ พระยาสุขุมนัยวินิต (ปั้น สุขุม) โรงเรียนนี้จึงได้ชื่อใหม่ว่า "โรงเรียนสุขุมาภิบาลวิทยา" เปิดสอนเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม พ.ศ. 2442 มีนักเรียนประมาณ 50 คน
พ.ศ. 2447 ชาวจังหวัดนครศรีธรรมราชเริ่มให้ความสนใจส่งบุตรหลานเข้าเรียนมากขึ้น พระศิริธรรมมุนี (ม่วง รัตนธโช) จึงได้สร้างอาคารเรียนขึ้นในวัดอีกหลังหนึ่ง และได้เปลี่ยนชื่อโรงเรียนจากสุขุมาภิบาลวิทยาเป็น "โรงเรียนศรีธรรมราช" เพื่อให้โรงเรียนประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช และเปลี่ยนการสอน คือ ใช้"หนังสือแบบเรียนเร็ว" แทนมูลบทบรรพกิจ
19 กันยายน พ.ศ. 2447 พระศิริธรรมมุนี (ม่วง รัตนธโช) ได้โอนกิจการทั้งหมดให้ธรรมการเป็นผู้ดำเนินงาน ส่วนท่านเองเป็นเพียงผู้อุปการะ โดยจัดการเรียนการสอนตามแบบของกรมศึกษาธิการ และเปิดรับนักเรียนเป็นสมาชิกลูกเสือเป็นครั้งแรก มีผู้สมัคร 6 คน
1 เมษายน พ.ศ. 2455 ธรรมการจังหวัดมีคำสั่งให้รวมกิจการแผนกประถม มัธยม และแผนกฝึกหัดครูเข้าด้วยกัน และเปลี่ยนชั้นฝึกหัดครูเป็นชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เมื่อจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นจึงย้ายแผนกประถมไปเรียน ณ วัดท่ามอญหรือวัดศรีทวีในปัจจุบัน ส่วนแผนกฝึกหัดครู ซึ่งเรียกในสมัยนั้นว่า โรงเรียนฝึกหัดครูมณฑล และโรงเรียนมีแผนกช่างถมด้วย จึงเป็นเหตุให้สถานที่เรียนไม่พอ ทางโรงเรียนแก้ปัญหาโดยให้นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ไปเรียนที่วัดศรีทวี และวัดจันทาราม
3 ธันวาคม พ.ศ. 2459 ได้เปิดเรียนที่อาคารเรียนหลังใหม่ที่สร้างโดยพระศิริธรรมมุนี (ม่วง รัตนธโช) ซึ่งได้เลื่อนสมณศักดิ์เป็น พระธรรมโกษาจารย์ (ม่วง รัตนธโช) ได้สร้างตึกชั้นเดียวบริเวณนอกกำแพงวัดท่าโพธิ์ทางด้านทิศใต้
12 ตุลาคม พ.ศ. 2460 โรงเรียนได้เปลี่ยนนามเป็น "โรงเรียนเบญจมราชูทิศ" อันเป็นมงคลนามที่ได้รับพระราชทานจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว อันมีความหมายว่า "อุทิศถวายเป็นพระราชกุศลแด่รัชกาลที่ 5" เพื่อเป็นการน้อมรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ และอุทิศส่วนกุศลถวายแด่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ทรงวางรากฐานการศึกษาไว้
พ.ศ. 2468 แผนกฝึกหัดครูถูกยกเลิกไป พ.ศ. 2473 มีหนังสือราชการเรื่องการแยกโรงเรียนรัฐบาลประจำจังหวัดนครศรีธรรมราชออกเป็น 3 โรงเรียน คือ
"แผนกชาย" เป็น "โรงเรียนประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช" ปัจจุบัน คือ โรงเรียนเบญจมราชูทิศ
"แผนกสตรี" เป็น "โรงเรียนสตรีประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช" ปัจจุบัน คือ โรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช
"แผนกช่างถม" เป็น "โรงเรียนประถมวิสามัญประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช" ปัจจุบัน คือ วิทยาลัยศิลปหัตถกรรมนครศรีธรรมราช
10 พฤศจิกายน พ.ศ. 2477 พระสารสาสน์ประพันธ์ รัฐมนตรีกระทรวงธรรมการ และหลวงสำเร็จวรรณกิจ ได้มาตรวจเยี่ยมโรงเรียน ได้เล็งเห็นถึงสถานที่เรียนไม่เพียงพอ พ.ศ. 2478 ทางราชการได้เริ่มสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ เป็นอาคารไม้สองชั้น ในบริเวณสนามหน้าเมือง ในเขตวัดพระสูง บนเนื้อที่ 8 ไร่
===ยุคสนามหน้าเมือง (พ.ศ. 2479-2518)===
18 กันยายน พ.ศ. 2479 ย้ายโรงเรียนมาตั้งที่บริเวณสนามหน้าเมือง ในเขตวัดพระสูง บนเนื้อที่ 8 ไร่ มีอาคารเรียนเป็นเรือนไม้สองชั้น มีฐานะเป็นโรงเรียนประจำจังหวัดชาย ระยะแรกเปิดสอนระดับมัธยมศึกษาตอนต้น ถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย
พ.ศ. 2490 ได้เปิดสอนระดับเตรียมอุดมศึกษา มีทั้งแผนกวิทยาศาสตร์ และแผนกอักษรศาสตร์ และในปี พ.ศ. 2504 ได้ย้ายแผนกอักษรศาสตร์ไปเรียนที่โรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช
พ.ศ. 2507 โรงเรียนเปิดรับสมัครนักเรียนชั้น ม.ศ.1 แทนการรับเข้าเรียนในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 (ม.1) อย่างเดิม
พ.ศ. 2514 โรงเรียนเบญจมราชูทิศเข้าสู่โครงการมัธยมแบบประสม (ค.ม.ส.) ที่มุ่งเน้นให้นักเรียนได้มีโอกาสเลือกเรียน ทั้งสายสามัญและสายอาชีพ ต้องใช้พื้นที่สร้างอาคารเรียนมากขึ้น พื้นที่เดิมไม่สามรถรับรองได้ กรมสามัญศึกษาได้จัดงบประมาณจัดซื้อที่ดินแห่งใหม่ บริเวณบ้านทุ่งใสเจริญ หมู่ที่ 3 ตำบลโพธิ์เสด็จ อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช จำนวน 88 ไร่เศษ ได้งบประมาณก่อสร้างประมาณ 30 ล้านบาท และได้ย้ายมาที่เรียนใหม่ในปี พ.ศ. 2519
===ยุคบ้านไสเจริญ (พ.ศ. 2519-ปัจจุบัน)===
1 มิถุนายน พ.ศ. 2519 โรงเรียนเบญจมราชูทิศได้ย้ายมาเปิดเรียนที่อาคารใหม่ พร้อมกับเปิดรับนักเรียนหญิงเข้าเรียน ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 เป็นปีแรก
พ.ศ. 2522 โรงเรียนได้รับรางวัลโรงเรียนพระราชทานขนาดใหญ่เป็นโรงเรียนแรกในเขตการศึกษา 3
24 ตุลาคม พ.ศ. 2523 โรงเรียนได้อัญเชิญรูปหล่อพระรัตนธัชมุนี (ม่วง รัตนธโช) ผู้ให้กำเนิดโรงเรียน จากวิหารหลวงวัดพระมหาธาตุวรมหาวิหารมาประดิษฐาน ณ ศาลาไทยของโรงเรียน
22 กันยายน พ.ศ. 2536 พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตรทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (เมื่อครั้งดำรงพระราชอิสริยยศสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร) เสด็จแทนพระองค์ทรงเปิดพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเปิดหอสมุดเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ
== เบญจองค์กร  ==
คณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐานโรงเรียนเบญจมราชูทิศ
สมาคมศิษย์เก่าเบญจมราชูทิศ นครศรีธรรมราช
สมาคมผู้ปกครอง และครูโรงเรียนเบญจมราชูทิศ
เครือข่ายผู้ปกครองนักเรียนโรงเรียนเบญจมราชูทิศ
ชมรมครูเก่าโรงเรียนเบญจมราชูทิศ
== ทำเนียบผู้บริหาร  ==
ตั้งแต่เริ่มก่อตั้ง จนถึงปัจจุบัน โรงเรียนเบญจมราชูทิศมีผู้บริหาร 16 ท่าน
{|class="wikitable" align="center" style="text-align:center"
|- style="background:#ffe4e1"
| ลำดับที่ || รายนาม || ตำแหน่ง || width=20%|เริ่มวาระ || width=20%|สิ้นสุดวาระ
|-
| 1 || นายอยู่ (ไม่มีนามสกุล)(ขุนสิกขกิจบริหาร) || ครูใหญ่ ||colspan=2| พ.ศ. 2442
|-
| 2 || นายนาก สังขนิยม || ครูใหญ่ || พ.ศ. 2442 || พ.ศ. 2446
|-
| 3 || นายทอง คุปตาสา(พระยาพิบูลย์พิทยาพรรค) || ครูใหญ่ || พ.ศ. 2447 || พ.ศ. 2454
|-
|  || นายอยู่ (ไม่มีนามสกุล)(ขุนสิกขกิจบริหาร) || ครูใหญ่ || พ.ศ. 2454 || พ.ศ. 2455
|-
| 4 || นายพร้อย ณ นคร(ขุนบูรณวาท) || ครูใหญ่ || พ.ศ. 2455 || พ.ศ. 2461
|-
| 5 || นายมี จันทร์เมือง || ครูใหญ่ || พ.ศ. 2462 || พ.ศ. 2473
|-
|  || นายคลิ้ง ขุทรานนท์ || รักษาการในตำแหน่งครูใหญ่ || พ.ศ. 2473 || พ.ศ. 2474
|-
|rowspan=2| 6 ||rowspan=2| นายโอบ ปักปิ่นเพชร || ครูใหญ่ || พ.ศ. 2475 || พ.ศ. 2500
|-
| อาจารย์ใหญ่ || พ.ศ. 2501 || พ.ศ. 2503
|-
|  || นายสังข์ ทองรมย์ || รักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ || พ.ศ. 2503 || พ.ศ. 2504
|-
|  || นายบุญเนิน หนูบรรจง || รักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ||colspan=2| พ.ศ. 2505
|-
|  || นายเพิ่มศักดิ์ นนทภักดิ์ || รักษาการในตำแหน่งอาจารย์ใหญ่ ||colspan=2| พ.ศ. 2506
|-
| 7 || นายสวัสดี ณ พัทลุง  || อาจารย์ใหญ่ || พ.ศ. 2507 || พ.ศ. 2517
|-
|rowspan=2| 8 ||rowspan=2| นายเพิ่มศักดิ์ นนทภักดิ์  || อาจารย์ใหญ่ || พ.ศ. 2517 || พ.ศ. 2521
|-
| ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2521 || พ.ศ. 2530
|-
| 9 || นายธรรมนูญ ธุระเจน || รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2530 || พ.ศ. 2531
|-
| 10 || นายศุภมน เสาหฤทวงศ์ || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2531 || พ.ศ. 2536
|-
| 11 || นางอรุณ นนทแก้ว || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2536 || พ.ศ. 2543
|-
|  || นายสัมฤทธิ์ รอดประดิษฐ์ || รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ ||colspan=2| พ.ศ. 2543
|-
| 12 || นายวิญญู ใจอารีย์ || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2543 || พ.ศ. 2549
|-
| 13 || ว่าที่ร้อยตรี ภักดี ชูหวาน || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2549 || พ.ศ. 2551
|-
|  || นายประทีป ศิริสมบัติ || รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ ||colspan=2| พ.ศ. 2551
|-
| 14 || นายณรงค์ ทองขาว || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2551 || พ.ศ. 2555
|-
| 15 || นายภักดี เหมทานนท์ || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2555 || พ.ศ. 2564
|-
|  || นายภูตินันท์ เฮ้งศิริ || รักษาการในตำแหน่งผู้อำนวยการ ||colspan=2| พ.ศ. 2564
|-
| 16 || นายณัฐวุฒิ รัตนอรุณ || ผู้อำนวยการ || พ.ศ. 2564 || ปัจจุบัน
|-
|}
== กิจกรรม ==
ภาพ:JaturamitrSouth.png|ฟุตบอลประเพณีจตุรมิตรภาคใต้
=== กีฬาพรรค ===
 พรรคนาวิน ก่อตั้งโดยอาจารย์เชาว์  สิงหผลิน  เนื่องจากท่านเป็นคนชอบเรือ  ชอบทะเล  สัญลักษณ์ของพรรคเป็นรูปคลื่น เรือใบ
 พรรคฟ้าฟื้น ก่อตั้งโดยอาจารย์แปลก  ปานิตย์เศรษฐ์   ตั้งชื่อพรรคตามชื่อดาบเล่มสำคัญของขุนแผน ซึ่งเชื่อว่า  เมื่อชักออกมาจากฝักเมื่อไร  ฟ้าจะถล่มทันที สัญลักษณ์ของพรรคเป็นรูปดาบไทยวางพาดบนโล่หน้าสิงห์
 พรรคเชิดชัย ก่อตั้งโดยอาจาย์ชำนาญ  เวทย์วรพันธ์  และอาจารย์ช่วง  เพชรานนท์  ชื่อของพรรคหมายถึง ผู้กำชัยเสมอ สัญลักษณ์ของพรรคเป็นรูปมือจับคบเพลิง เปลวไฟปลิวมาข้างหลัง
 พรรคศรเหล็ก ก่อตั้งโดยอาจารย์จำรัส  เรืองรอง  และอาจารย์พินิต  นุ่นพันธ์   ศรเหล็กหมายถึง  ความแข็งแกร่งทนทาน สัญลักษณ์ของพรรคเป็นรูปกงจักรพระนารายณ์ 8 แฉก  มีศรเหล็ก 2 อันไขว้กัน
 พรรคสายฟ้า อาจารย์ประกอบ  นาควานิช และนักเรียนอีกหนึ่งคน  เป็นผู้ตั้งชื่อตรงกันจากการประกวดตั้งชื่อพรรคใหม่   สายฟ้า หมายถึง ความรวดเร็วทันใจ สัญลักษณ์ของพรรคเป็นรูปวชิราวุธ  เพื่อเทิดพระเกียรติรัชกาลที่ 6 ผู้พระราชทานนามโรงเรียน
 พรรคจุฬาลักษณ์ ก่อตั้งโดย อาจารย์ตุลา  ยุทธชัย จุฬาลักษณ์หมายถึงลักษณะที่เลอเลิศ  หรืออีกนัยหนึ่งหมายถึงที่สูงสุดของศีรษะ กล่าวโดยรวมคือ เพื่อเป็นการเทิดพระเกียรติรัชกาลที่ 5 สัญลักษณ์ของพรรคเป็นรูปพระเกี้ยว (มงกุฎน้อย จุลจอมเกล้า) เพื่อเทิดพระเกียรติรัชกาลที่ 5 ผู้พระราชทานกำเนิดโรงเรียน
=== จตุรมิตรเบญจมราชูทิศ ===
การแข่งขันกีฬาและวิชาการจตุรมิตรเบญจมราชูทิศแห่งประเทศไทย เป็นการแข่งขันกีฬาและวิชาการเพื่อสร้างความสัมพันธ์ให้กับโรงเรียนเบญจมราชูทิศทั้ง 4 แห่ง คือ โรงเรียนเบญจมราชูทิศ, โรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี, โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดจันทบุรี และโรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี
=== จตุรมิตรภาคใต้ ===
การแข่งขันฟุตบอลประเพณีจตุรมิตรภาคใต้ เป็นการแข่งขันฟุตบอลประเพณีเพื่อเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนประจำจังหวัด 4 โรงเรียนที่ได้รับการก่อตั้งจากสถาบันพระมหากษัตริย์ คือ โรงเรียนมหาวชิราวุธ, โรงเรียนเบญจมราชูทิศ, โรงเรียนพัทลุง และโรงเรียนวิเชียรมาตุ
=== เบญจมฯ–กัลยาณีฯ ===
การแข่งขันกีฬาประเพณีเบญจมฯ–กัลยาณีฯ หรือ การแข่งขันกีฬาประเพณีกัลยาณีฯ–เบญจมฯ เป็นการแข่งขันกีฬาประเพณีเพื่อเชื่อมความสัมพันธ์ระหว่างโรงเรียนประจำจังหวัดนครศรีธรรมราช ทั้ง 2 โรงเรียน คือ โรงเรียนเบญจมราชูทิศ และโรงเรียนกัลยาณีศรีธรรมราช
== อาคารและสถานที่ ==
อาคาร 1 (2516) มีทั้งหมด 3 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องผู้อำนวยการ ห้องธุรการ ห้องการเงิน สำนักงานประชาสัมพันธ์ ห้องวิชาการ  ห้องพัฒนานักเรียน และห้องประชุมเฟื่องฟ้า
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย (121) ห้องสมุดภาษาไทย (122) และห้องปฏิบัติการภาษาไทย(123)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องเรียน 3 ห้อง (131-133)
อาคาร 2 (2516) มีทั้งหมด 3 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องปฏิบัติการแนะแนว (211) ห้องแนะแนว (212) ห้องทะเบียน (213) และห้องแผนงาน (214) และห้องบริหารงานทั่วไป (215)
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม (221) ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี สาระคอมพิวเตอร์ (222) และห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ 3 ห้อง (223-225)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องปฏิบัติการพระพุทธศาสนา (231) ห้องปฏิบัติการสังคมศึกษา 2 ห้อง (232,234) ห้องปฏิบัติการอาเซียนศึกษา (233) และห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ (235)
อาคาร 3 (2516) มีทั้งหมด 3 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องเรียน (311) ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ 2 ห้อง (312-313) และห้องปฏิบัติการชีววิทยา (314)
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องปฏิบัติการสุขศึกษา (321) ห้องเรียน 2 ห้อง (322-323) ห้องสมุดภาษาอังกฤษ (324) และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษและภาษาจีน) (325)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องเรียน 4 ห้อง (331-334) ห้องปฏิบัติการภาษาจีน (335) และสำนักงานส่งเสริมความเป็นเลิศทางภาษาอังกฤษ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (MEP) (336)
อาคาร 4 (2516) มีทั้งหมด 3 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องปฏิบัติการเคมี (411) ห้องสมุดวิทยาศาสตร์ (412) ห้องปฏิบัติการเคมี (413) ห้องปฏิบัติการชีววิทยา (414) และห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ (415)
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ (421) ห้องเตรียมปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ (422) ห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ (423) ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ (424) และสำนักงานส่งเสริมความเป็นเลิศทางวิทยาศาสตร์ ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (425)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องปฏิบัติการภาษาอังกฤษ (431) สำนักงานเอเอฟเอส เขตนครศรีธรรมราช (432) ห้องปฏิบัติการภาษาอังกฤษ (433) ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ (434-436)
อาคาร 5 (2521) มีทั้งหมด 3 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องประชุมคุณพ่อนับ ณ นคร (511) และห้องเรียน 7 ห้อง (512-518)
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องสมุดคณิตศาสตร์ (521) ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ (522) ห้องปฏิบัติการคณิตศาสตร์ (523) และห้องเรียน 5 ห้อง (524-528)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องเรียน 8 ห้อง (531-538)
อาคาร 6 (อาคาร EP) (2536) มีทั้งหมด 4 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องรับรอง (611) ห้องประชุมประดู่แดง (612) และสำนักงานส่งเสริมความเป็นเลิศทางภาษาอังกฤษ ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น (EP) (613)
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาฝรั่งเศส (621-623)  ห้องปฏิบัติการวิทยาศาสตร์ (624-625) และห้องดนตรี 3 ห้อง (626-628)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี สาระงานธุรกิจ (631) ห้องปฏิบัติการพิมพ์ดีด 2 ห้อง (632-633) ห้องเรียน 3 ห้อง (634-636) และห้องสมุด EP (637)
* ชั้นที่ 4 เป็นห้องปฏิบัติการสังคมศึกษา 2 ห้อง (641-642) ห้องปฏิบัติการภาษาอังกฤษ 3 ห้อง (643-645) ห้องเรียน 1 ห้อง (646) และห้องคอมพิวเตอร์ 1 ห้อง (647)
อาคาร 7 หรือ อาคารเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่ภูมิพลอดุลยเดช ครบ 7 รอบ (อาคาร SMTP) (2552) มีทั้งหมด 4 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ก. (711) สำนักงานส่งเสริมความเป็นเลิศทางด้านคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น (SMTP) (712) และลาน SMTP
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องศิลปะ 2 ห้อง (721-722) ห้องเรียน 5 ห้อง (723-727) และห้องพฤษศาสตร์ (728)
* ชั้นที่ 3 เป็นห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์ (731) ห้องสืบค้นข้อมูล (732) ห้องปฏิบัติการฟิสิกส์ (733) ห้องปฏิบัติการเคมี (734) ห้องปฏิบัติการชีววิทยา (735) ห้องสมุด SMTP (736)
* ชั้นที่ 4 เป็นห้องเรียน 8 ห้อง (741-748)
อาคารอุตสาหกรรม 1 มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องคหกรรม ห้องผลิตเอกสาร ห้องกิจกรรม และห้องปฏิบัติการช่างก่อสร้างและช่างไม้
อาคารอุตสาหกรรม 2 มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องปฏิบัติการช่างไฟฟ้า ห้องปฏิบัติการช่างโลหะ และกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี สาระอุตสาหกรรม
อาคารอุตสาหกรรม 3 มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องปฏิบัติการช่างเขียนแบบ ห้องปฏิบัติการช่างเขียนแบบคอมพิวเตอร์ และศูนย์สะเต็มศึกษาภาคใต้ตอนบน
อาคารเกษตรกรรม มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องปฏิบัติการเกษตรกรรม สำนักงานคณะกรรมการนักเรียน และกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี สาระเกษตรกรรม
อาคารวิทยาศาสตร์ มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องปฏบัติการวิทยาศาสตร์ 3 ห้อง และห้องปฏิบัติการคอมพิวเตอร์
อาคารเอนกประสงค์ (2516) มีทั้งหมด 2 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นศูนย์อาหาร ห้องอาหารครู ห้องสหกรณ์ของโรงเรียน ห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี สาระคหกรรม และห้องปฏิบัตการคหกรรม 3 ห้อง
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องประชุมทิวสน ห้องปฏิบัติการดนตรีไทย ห้องปฏิบัติการดนตรีสากล ห้องปฏิบัติการวงโยธวาทิต ห้องปฏิบัติการนาฏศิลป์ และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ข.
อาคารหอสมุดเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ (2535) มีทั้งหมด 2 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องสืบค้นทั่วไป 2 ห้อง ห้องสืบค้นทางอินเทอร์เน็ต 2 ห้อง และสำนักงานหอสมุด(ล่าง)
* ชั้นที่ 2 เป็นห้องประชุมสิริรัตน์ ห้องบริการติวตำราสอบเข้ามหาวิทยาลัย ห้องสืบค้นทั่วไป 2 ห้อง ห้องสืบค้นทางอินเทอร์เน็ต 1 ห้อง และสำนักงานหอสมุด(บน)
อาคารศูนย์กีฬา (2537) มีทั้งหมด 2 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นลานกิจกรรม และห้องปฏิบัติการศิลปะ
* ชั้นที่ 2 เป็นลานกีฬาอเนกประสงค์ และอัฒจันทร์
อาคารโรงยิมเนเซียม (2516) มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นลานกีฬาอเนกประสงค์ และห้องกลุ่มสาระการเรียนรู้สุขศึกษาและพลศึกษา
อาคารสระว่ายน้ำ (2539) มีทั้งหมด 2 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นสำนักงานสระว่ายน้ำ
* ชั้นที่ 2 เป็นสระว่ายน้ำ
อาคารหอเกียรติยศ มีทั้งหมด 2 ชั้น
ชั้นที่ 1 เป็นสำนักงานสมาคมศิษย์เก่าโรงเรียนเบญจมราชูทิศ
ชั้นที่ 2 เป็นพิพิธภัณฑ์โรงเรียนเบญจมราชูทิศ
อาคารหอประชุมลานเข้าแถว มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นหอประชุม และลานเข้าแถว
อาคารหอประชุมรัตนธัชมุนี มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นหอประชุม
อาคารเรือนพยาบาล มีทั้งหมด 1 ชั้น
* ชั้นที่ 1 เป็นห้องพยาบาล
== หลักสูตรที่เปิดสอน ==
=== ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น ===
โครงการห้องเรียนพิเศษ
* โครงการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการเป็นภาษาอังกฤษ (English Programme ; EP) ระดับชั้นละ 4 ห้อง (120 คน)
* โครงการส่งเสริมความเป็นเลิศด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และเทคโนโลยี (Science Mathematics and Technology Programme ; SMTP) ระดับชั้นละ 4 ห้อง (120 คน)
โครงการห้องเรียนปกติ
* ห้องเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ ระดับชั้นละ 1 ห้อง (40 คน)
* ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 5 ห้อง (200 คน)
=== ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ===
โครงการห้องเรียนพิเศษ
* โครงการห้องเรียนพิเศษ พสวท. (สู่ความเป็นเลิศ) (Development and Promotion of Science and Technology Excellence Classroom Project ; DPSTE) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (36 คน)
* โครงการห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม (Enrichment Program of Science Mathematics Technology and Environment ; SMTE) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)
* โครงการห้องเรียนพิเศษวิทยาศาสตร์สุขภาพ (Health Science Intensive Programme ; HSIP) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)
* โครงการจัดการเรียนการสอนตามหลักสูตรกระทรวงศึกษาธิการเป็นภาษาอังกฤษ (English Programme ; EP)
** แผนการเรียนวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (วิทย์-คณิต) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ และคณิตศาสตร์ (ศิลป์-คำนวณ) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)
* โครงการห้องเรียนพิเศษภาษาต่างประเทศที่ ๒ (Second Foreign Language Programme ; SFLP)
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ และภาษาจีน (ศิลป์-ภาษาจีน) ระดับชั้นละ 1.5 ห้อง (45 คน)
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ และภาษาญี่ปุ่น (ศิลป์-ภาษาญี่ปุ่น) ระดับชั้นละ 1 ห้อง (30 คน)
** แผนการเรียนภาษาอังกฤษ และภาษาฝรั่งเศส (ศิลป์-ภาษาฝรั่งเศส) ระดับชั้นละ 0.5 ห้อง (15 คน)
โครงการห้องเรียนปกติ
* แผนการเรียนวิทยาศาสตร์ และคณิตศาสตร์ (Science and Mathematics Programme ; SMP)
** ห้องเรียนวิทยาศาสตร์พลังสิบ ระดับชั้นละ 1 ห้อง (40 คน)
** ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 2 ห้อง (80 คน)
* แผนการเรียนภาษาอังกฤษ และคณิตศาสตร์ (English and Mathematics Programme ; EMP)
** ห้องเรียนปกติ ระดับชั้นละ 3 ห้อง (120 คน)
== โอลิมปิกวิชาการ ระหว่างประเทศ ==
== ศิษย์เก่าที่มีชื่อเสียง ==
บุตร พันธรักษ์ (พ.ศ. 2446)
บุญส่ง เลขะกุล (พ.ศ. 2450)
น้อม อุปรมัย (พ.ศ. 2454)
ไสว สุทธิพิทักษ์ (พ.ศ. 2460)
ขรรค์ชัย กัมพลานนท์ (พ.ศ. 2461)
อังคาร กัลยาณพงศ์ (พ.ศ. 2469)
สุรินทร์ มาศดิตถ์ (พ.ศ. 2470)
กิตติ รัตนฉายา (พ.ศ. 2479)
คณิต ณ นคร (พ.ศ. 2480)
สุนทร ซ้ายขวัญ (พ.ศ. 2487)
สัมพันธ์ แป้นพัฒน์ (พ.ศ. 2488)
สุรินทร์ พิศสุวรรณ รุ่น 67 (มศ. ปี 2507)
ศุภวัฒน์ จงศิริ (พ.ศ. 2497)
วิฑูรย์ กรุณา (พ.ศ. 2498)
วิทยา แก้วภราดัย (พ.ศ. 2498)
สุวณา สุวรรณจูฑะ (พ.ศ. 2498)
อนันตพร กาญจนรัตน์ (พ.ศ. 2498)
ธวัช ผลความดี (พ.ศ. 2499)
อภินันท์ จันทรังษี (พ.ศ. 2498)
ศุภชัย ใจสมุทร (พ.ศ. 2501)
สนั่น ชูสกุล (พ.ศ. 2502)
ศุภชัย ศรีวิจิตร (พ.ศ. 2517)
ณัฐวุฒิ ใสยเกื้อ (พ.ศ. 2518)
จิรายุ รักษาแก้ว (พ.ศ. 2530)
พิชญา เชาวลิต (พ.ศ. 2531)
จรูญ ไชยศร
ณัฐพล รัตนพันธุ์ รุ่น 81 (2123)
ดร.สิริวิท อิสโร (พ.ศ. 2544)
== อื่นๆ ==
ศูนย์โครงการ พสวท. ภาคใต้ตอนบน
ศูนย์สะเต็มศึกษา ภาคใต้ตอนบน
ศูนย์ประสานงานเอเอฟเอส เขตนครศรีธรรมราช
ศูนย์พัฒนาวิชาการกลุ่มสาระภาษาไทย จังหวัดนครศรีธรรมราช
ศูนย์พัฒนาวิชาการกลุ่มสาระคอมพิวเตอร์ จังหวัดนครศรีธรรมราช
ศูนย์พัฒนาวิชาการกลุ่มสาระภาษาฝรั่งเศส จังหวัดนครศรีธรรมราช
ศูนย์พัฒนาวิชาการกลุ่มสาระภาษาจีน จังหวัดนครศรีธรรมราช
สหวิทยาเขตเบญจมราชูทิศ
== ดูเพิ่ม ==
รายนามบุคคลสำคัญจากโรงเรียนเบญจมราชูทิศ นครศรีธรรมราช
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ นครศรีธรรมราช
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ ราชบุรี
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดจันทบุรี
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ จังหวัดปัตตานี
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
โรงเรียนเบญจมราชูทิศ
โรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่พิเศษ
โรงเรียนในอำเภอเมืองนครศรีธรรมราช
นครศรีธรรมราช
โรงเรียนที่มีอายุเกิน 100 ปีในประเทศไทย
โรงเรียนประจำจังหวัด
โรงเรียนที่มีอัตราการแข่งขันสูง
สหวิทยาเขตเบญจม
โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษานครศรีธรรมราช
โรงเรียนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2442