อัจฉริยะข้ามคืน

อัจฉริยะข้ามคืน (One Night Genius)  สร้างสรรค์รูปแบบรายการและควบคุมการผลิตโดย รุ่งธรรม พุ่มสีนิล ออกอากาศทุกวันจันทร์ เวลา 22.30 - 23.30 น. ทางไทยทีวีสีช่อง 3 (3 กรกฎาคม 2549 - 7 มกราคม 2551) ดำเนินรายการโดย ปัญญา นิรันดร์กุล และ แทนคุณ จิตต์อิสระ โดยในแต่ละสัปดาห์จะมีผู้ร่วมแข่งขัน 8 คนจาก 8 สาขา และภายหลังได้เพิ่มรูปแบบที่ 2 กับ 9 คนจาก 9 สาขา โดยสถานที่ถ่ายทำจะเปลี่ยนแปลงไปทุกสัปดาห์
== รูปแบบและกติกาของรายการ (แบบที่ 1) ==
=== ก่อนเริ่มภารกิจ ===
อัจฉริยะทั้ง 8 ท่าน จะมารวมกันในจุดนัดพบ และรับชุดยังชีพจากทางรายการ ซึ่งแต่ละชุดจะมีอุปกรณ์ต่างๆ ในกล่องทั้งหมด 8 ใบ โดยในกล่องแต่ละใบจะมีอุปกรณ์ดังต่อไปนี้
# อาหารและอุปกรณ์การกิน
# อุปกรณ์ส่องสว่าง และ/หรือคีมอเนกประสงค์
# เครื่องอุปโภค
# อุปกรณ์จดบันทึก
# อุปกรณ์ตัด ติด ต่อ ห่อหุ้ม หรือ ชุดเตาแก๊สพกพา
# โทรศัพท์มือถือที่ใช้โทรได้เพียงครั้งเดียว ไม่เกิน 1 นาที
# อุปกรณ์ผูกมัด
# ปริศนา เพื่อใช้ในการหากล่องปริศนาในภารกิจที่ 3 ซึ่งจะเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปทุกสัปดาห์ และแต่ละคนจะได้คำตอบจากปริศนาไม่เหมือนกัน
โดยในบางสัปดาห์อุปกรณ์ต่างๆ อาจมีการเปลี่ยนแปลง
วิทยากรพิเศษประจำสถานที่นั้นๆ จะพาอัจฉริยะทั้ง 8 ท่าน ชมสถานที่แข่งขันนั้นๆ อย่างละเอียด เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการทำภารกิจในรอบต่อๆ ไป รวมไปถึงการตอบคำถามในภารกิจสุดท้ายอีกด้วย
อัจฉริยะทั้ง 8 ท่าน จะได้พักผ่อนในสถานที่ที่จัดไว้ให้ โดยสามารถใช้เวลาที่มีอยู่ในการพักผ่อน จดบันทึกเรื่องราวของสถานที่นั้นๆ หรือไขปริศนาที่ได้มาก็ได้ ในระหว่างพักผ่อนสามารถนอนหลับได้ แต่ถ้าตื่นไม่ทันเมื่อถึงเวลาทำภารกิจจะถูกปรับตกรอบทันที
=== ภารกิจที่ 1 ===
ภารกิจที่ 1 จะเปลี่ยนแปลงรูปแบบการแข่งขันไปในทุกสัปดาห์ ซึ่งโดยส่วนมากแล้วจะเป็นภารกิจที่ทดสอบความสามารถพื้นฐานของอัจฉริยะทั้ง 8 ท่าน โดยมีทั้งหมด 2 รูปแบบคือ
ภารกิจรายบุคคล - โดยอัจฉริยะทั้ง 8 ท่าน จะต้องทำภารกิจดังกล่าวด้วยตนเอง โดยคัดผ่านเข้ารอบ 6 คน
ภารกิจจับคู่ - อัจฉริยะทั้ง 8 ท่าน จะถูกจับสลากหรืออาจจะให้จับคู่กันเองโดยแบ่งออกเป็น 4 คู่ และร่วมมือกันทำภารกิจต่างๆ โดยคัดผ่านเข้ารอบ 3 คู่
=== ภารกิจที่ 2 ===
ภารกิจที่ 2 จะเปลี่ยนแปลงรูปแบบการแข่งขันไปในทุกสัปดาห์ ซึ่งโดยส่วนมากจะเป็นการแข่งขันประดิษฐ์กลไกหรือการแข่งขันตั้งสิ่งของไม่ให้ล้ม โดยมีทั้งหมด 2 รูปแบบคือ
ภารกิจรายบุคคล - โดยอัจฉริยะทั้ง 6 ท่านที่เหลือ จะต้องทำภารกิจดังกล่าวด้วยตนเอง เช่น การต่อหอคอยด้วยแท่งไม้ซ้อนสูงขึ้นไปเรื่อยๆ ไม่ให้ล้ม โดยผู้ที่ทำได้ดีที่สุด 4 คน จะผ่านเข้ารอบต่อไป
ภารกิจจับคู่ - อัจฉริยะทั้ง 6 ท่านที่เหลือ จะถูกจับสลากใหม่หรืออาจจะให้จับคู่กันเองโดยแบ่งออกเป็น 3 คู่ และร่วมมือกันทำภารกิจต่างๆ โดยทีมที่ทำได้ดีที่สุด 2 ทีมจะผ่านเข้ารอบต่อไป
=== ภารกิจที่ 3 - ไขปริศนา ===
ภารกิจที่ 3 อัจฉริยะทั้ง 4 ท่านที่เหลือ จะต้องไขปริศนาที่อยู่ในถุงยังชีพของตนซึ่งได้มาตั้งแต่ตอนเริ่มการแข่งขันหรือในบางสัปดาห์จะมีสิ่งที่กำหนดเพิ่อการเลือกกล่องโดยไม่ต้องไขปริศนา แล้วนำไปหากล่องปริศนาที่ถูกต้องจากทั้งหมด 100 ใบ โดยในกล่องปริศนานั้นจะมีรหัสลับเป็นข้อความในการถอดรหัส แต่หากไปหากล่องที่ไม่ถูกต้อง จะพบป้ายข้อความว่า"ตกรอบ"ผู้เข้าแข่งขันท่านนั้นจะต้องตกรอบทันที (ป้ายข้อความ "ตกรอบ" ถูกนำมาใช้ครั้งแรกในศึกอัจฉริยะแห่งอัจฉริยะข้ามคืนครั้งที่ 1 และตั้งแต่ล้านที่ 29 เป็นต้นไป) ซึ่งอัจฉริยะจะต้องถอดข้อความนั้นให้เป็นตัวเลข 4 หลักที่เรียกว่า รหัสลับอัจฉริยะ เพื่อใช้เปิดตู้เซฟโดยการเลือกตู้เซฟจะต้องดูตามสีของแผ่นข้อความถอดรหัส กับสีของตู้เซฟ แต่ถ้าตู้เซฟผิดก็จะตกรอบเช่นเดียวกัน เมื่อเปิดตู้เซฟได้แล้วจะพบกับคำถามสุดท้าย โดยต้องไปตอบคำถามให้ถูก แต่ถ้าตอบผิดก็ตกรอบทันทีเช่นเดียวกัน อัจฉริยะ 2 ท่านแรกที่สามารถตอบคำถามสุดท้ายได้ถูกต้อง จะเข้ารอบไปชิง 1 ล้านบาท ณ เวิร์คพอยท์สตูดิโอ ทันที แต่ถ้ามีการตอบผิดครบ 2 คน คนที่เหลือก็จะเข้ารอบทันที โดยเกมถอดรหัสดังกล่าว สร้างสรรค์โดย รุ่งธรรม พุ่มสีนิล ซึ่งได้แนวความคิดมาจากการตีเลขหวยจากความฝัน
=== ภารกิจสุดท้าย - 1 คำถาม 1 ล้านบาท ===
ในภารกิจสุดท้าย อัจฉริยะทั้ง 2 ท่านจะพบกับปัญญา นิรันดร์กุล (ล้านที่ 1 - ล้านที่ 21 และล้านที่ 23 - ล้านที่ 33) หรือแทนคุณ จิตต์อิสระ (ล้านที่ 22 และตั้งแต่ล้านที่ 34 เป็นต้นไป) เพื่อที่จะตอบคำถาม 1 ล้านบาท โดยพิธีกรจะอ่านคำถามไปเรื่อยๆ โดยระหว่างการอ่านคำถาม สามารถกดไฟตอบคำถามได้ทันที โดยอัจฉริยะแต่ละคน จะมีสิทธิ์ในการตอบคำถามคนละ 2 ครั้ง หากผู้ใดตอบคำถามได้ถูกต้อง จะได้รับเงินรางวัล 1 ล้านบาททันที แต่หากท่านใดตอบคำถามผิด 2 ครั้ง อัจฉริยะอีกท่านจะได้รับเงินรางวัล 1 ล้านบาททันทีเช่นกัน
รางวัล 1 ล้านบาทที่อัจฉริยะข้ามคืนแต่ละท่านจะได้รับ เป็นบัตรเครดิตเคทีซี จาก บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ซึ่งสามารถถอนเงินสดออกมาจากบัตรเครดิตทั้งหมดก็ได้ หรือรูดใช้ซื้อสินค้าในวงเงิน 1 ล้านบาทก็ได้ ไม่ต้องใช้คืนและไม่จำกัดระยะเวลา โดยจะมีบัตรทั้งหมด 2 แบบ คือ
บัตรเครดิตเคทีซี ไทเทเนียม มาสเตอร์การ์ด (ล้านที่ 1–7)
บัตรเครดิตเคทีซี วีซ่า แพลตินัม (ล้านที่ 8–27)
สินเชื่อเงินสด เคทีซี แคช (ล้านที่ 28-35)
สินเชื่อเงินสด เคทีซี มิลเลี่ยน สินเชื่อสำหรับบุคคลที่เป็นเจ้าของกิจการ (ล้านที่ 36-44)
บัตรเครดิตเคทีซี ไอแอม ไทเทเนียม มาสเตอร์การ์ด (ล้านที่ 45-48)
=== หมายเหตุ ===
ในอัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 23 (อัจฉริยะข้ามคืนนัดล้างตา สถานที่ถ่ายทำภาพยนตร์ ตำนานสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ค่ายสุรสีห์ กาญจนบุรี) ได้มีด้วยกันทั้งหมด 4 ภารกิจ โดยในสองภารกิจแรกจะเป็นการจับกลุ่มเป็นทีมๆ ละ 3 คน และแบ่งการออกอากาศเป็น 2 ตอน
ในอัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 24-27 (ศึกอัจฉริยะแห่งอัจฉริยะข้ามคืน ครั้งที่ 1 เวิร์คพอยท์ สตูดิโอ ปทุมธานี) ได้มีด้วยกันทั้งหมด 6 ภารกิจ โดยในสองภารกิจแรกจะเป็นการจับกลุ่มเป็นทีมๆ ละ 4 คน ในภารกิจที่ 3 เป็นการจับกลุ่มเป็นทีมๆ ละ 3 คน และได้แบ่งการออกอากาศเป็น 4 ตอน
ในอัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 47 (อัจฉริยะข้ามคืนนัดล้างตา ครั้งที่ 2 อุทยานประวัติศาสตร์พระนครศรีอยุธยา และ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเจ้าสามพระยา) ได้มีด้วยกันทั้งหมด 5 ภารกิจ โดยในสองภารกิจแรกจะเป็นการจับกลุ่มเป็นทีมๆ ละ 3 คน ในภารกิจที่ 3 ไม่มีการคัดตกรอบ และแบ่งการออกอากาศเป็น 2 ตอน
ในอัจฉริยะข้ามคืน ล้านที่ 49 (ศึกอัจฉริยะแห่งอัจฉริยะข้ามคืน ครั้งที่ 2 เวิร์คพอยท์ สตูดิโอ ปทุมธานี) ได้มีด้วยกันทั้งหมด 4 ภารกิจ โดยในภารกิจแรกจะเป็นการจับกลุ่มเป็นทีมๆ ละ 6 คน ในภารกิจที่ 2 เป็นการจับกลุ่มเป็นทีม ๆ ละ 4 คน และในภารกิจที่ 3 แบ่งเป็นทีมๆ ละ 3 คน 2 ทีมและ 2 คน 1 ทีม และแบ่งการออกอากาศเป็น 2 ตอน
=== สรุปรายละเอียด (รูปแบบที่ 1) ===
สรุปรายละเอียด เป็นส่วนบทความที่จะสรุปรายละเอียดภารกิจต่าง ๆ ในแต่ละสัปดาห์อย่างย่อไว้ด้วยกัน โดยปกติ จะมีเพียง 3 ภารกิจคือภารกิจทั่วไปและถอดรหัสปริศนา (แต่ในอัจฉริยะข้ามคืนตอนพิเศษอาจจะมีภารกิจมากกว่า 3 ภารกิจได้) สามารถสรุปรายละเอียดภารกิจในแต่ละสัปดาห์ได้ดังนี้
== รูปแบบและกติกาของรายการ (แบบที่ 2) ==
=== ก่อนเริ่มภารกิจ ===
ผู้ร่วมรายการทั้ง 9 ท่าน จะใช้ชื่อเรียกว่า "อัจฉริยะ" จะมารวมกันในจุดนัดพบ และรับชุดยังชีพจากทางรายการ ซึ่งแต่ละชุดจะมีอุปกรณ์ต่างๆ ในกล่องทั้งหมด 8 ใบ โดยในกล่องแต่ละใบจะมีอุปกรณ์ดังต่อไปนี้
# อาหารและอุปกรณ์การกิน
# อุปกรณ์ส่องสว่าง และ/หรือคีมอเนกประสงค์
# เครื่องอุปโภค
# อุปกรณ์จดบันทึก
# อุปกรณ์ตัด ติด ต่อ ห่อหุ้ม หรือ ชุดเตาแก๊สพกพา
# โทรศัพท์มือถือที่ใช้โทรได้เพียงครั้งเดียว ไม่เกิน 1 นาที
# อุปกรณ์ผูกมัด
# เอกสารข้อมูลประจำจังหวัด หรือ ปริศนา เพื่อใช้ในการหากล่องปริศนาในภารกิจที่ 3 ซึ่งจะเปลี่ยนแปลงรูปแบบไปทุกสัปดาห์
โดยในบางสัปดาห์อุปกรณ์ต่างๆ อาจมีการเปลี่ยนแปลง
วิทยากรพิเศษประจำสถานที่นั้นๆ จะพาอัจฉริยะทั้ง 9 ท่าน ชมสถานที่แข่งขันนั้นๆ อย่างละเอียด เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับการทำภารกิจในรอบต่อๆ ไป รวมไปถึงการตอบคำถามในภารกิจสุดท้ายอีกด้วย
อัจฉริยะทั้ง 9 ท่าน จะได้พักผ่อนในสถานที่ที่จัดไว้ให้ โดยสามารถใช้เวลาที่มีอยู่ในการพักผ่อน จดบันทึกเรื่องราวของสถานที่นั้น ๆ
=== ภารกิจที่ 1 ===
ภารกิจที่ 1 จะเป็นภารกิจที่อัจฉริยะทั้ง 9 ท่าน จะได้ออกตะลุยทำภารกิจหารหัสลับยังสถานที่ต่าง ๆ ที่ทางทีมงานได้จัดไว้ในจังหวัดนั้น ๆ ซึ่งเป็นการเจาะลึกถึงความโดดเด่นของแต่ละจังหวัด โดยอัจฉริยะทั้ง 9 ท่าน จะถูกจับสลากหรืออาจจะให้แบ่งทีมกันเองโดยแบ่งออกเป็น 3 ทีม ๆ ละ 3 คน  และร่วมมือกันทำภารกิจต่าง ๆ โดยที่เป้าหมายหลักของภารกิจนี้ก็คือ การถ่ายรูป การแย่งธงที่อยู่ ณ สถานที่เก็บรหัส และการตอบคำถามที่ได้จากตู้เซฟ ซึ่งจะนำคะแนนที่ได้มารวมกัน โดยคัดทีมที่มีคะแนนดีที่สุดเพียง 2 ทีม
แต่ต่อมาได้มีการเปลี่ยนจากการถ่ายรูป เป็นการเล่นเกมย่อยที่อยู่ในแต่ละสถานที่แทน โดยทีมที่สามารถทำคะแนนในเกมย่อยได้ดีที่สุดในแต่ละสถานที่ จะได้ไป 1 คะแนนต่อ 1 สถานที่ และมีคะแนนจากการส่งคำตอบที่ได้จากตู้เซฟเร็วที่สุดอีก 1 คะแนน ซึ่งก็ทำให้เกมดูน่าสนใจขึ้น
=== ภารกิจที่ 2 ===
ภารกิจที่ 2 จะเป็นการประดิษฐ์กลไกต่างๆ ซึ่งเป้าหมายของภารกิจ และ รูปแบบการแข่งขันจะเปลี่ยนแปลงไปในทุกสัปดาห์ โดยอัจฉริยะทั้ง 6 ท่านที่เหลือ จะถูกจับสลากแบ่งออกเป็นคู่ หรือ เลือกจับคู่กันเอง และร่วมมือกันทำภารกิจต่างๆ โดยทีมที่ทำได้ดีที่สุด 2 คู่จะผ่านเข้ารอบต่อไป
=== ภารกิจที่ 3 - ไขปริศนา ===
ภารกิจที่ 3 อัจฉริยะทั้ง 4 ท่านที่เหลือ จะต้องไขปริศนาที่อยู่ในชุดยังชีพของตนหรือที่ได้รับซึ่งได้มาตั้งแต่ตอนเริ่มการแข่งขันหรือในบางสัปดาห์จะมีสิ่งที่กำหนดเพิ่อการเลือกกล่องโดยไม่ต้องไขปริศนาหรือให้ปริศนาก่อนเข้าสู่ภารกิจ แล้วนำไปหากล่องปริศนาที่ถูกต้องจากทั้งหมด 100 ใบ โดยในกล่องปริศนานั้นจะมีรหัสลับเป็นข้อความในการถอดรหัส แต่หากไปหากล่องที่ไม่ถูกต้อง จะพบข้อความว่า "ตกรอบ" ผู้เข้าแข่งขันจะต้องตกรอบทันที ซึ่งอัจฉริยะจะต้องถอดข้อความนั้นให้เป็นตัวเลข 4 หลัก เพื่อใช้เปิดตู้เซฟโดยการเลือกตู้เซฟดูตามสีของแผ่นข้อความถอดรหัส กับสีของตู้เซฟ แต่ถ้าตู้เซฟผิดก็จะตกรอบเช่นเดียวกัน เมื่อเปิดตู้เซฟได้แล้วจะพบกับคำถามสุดท้าย โดยต้องไปตอบคำถามให้ถูก แต่ถ้าตอบผิดก็ตกรอบเช่นเดียวกัน อัจฉริยะ 2 ท่านแรกที่สามารถตอบคำถามสุดท้ายได้ถูกต้อง จะเข้ารอบไปชิง 1 ล้านบาททันที  โดยรถยนต์จากเบนซ์เอ็นเค จะพาอัจฉริยะ 2 ท่านสุดท้าย เดินทางไปยังสถานที่แข่งขันภารกิจสุดท้าย นั่นคือ เวิร์คพอยท์สตูดิโอ แต่ถ้ามีการตอบผิดครบ 2 คน คนที่เหลือก็จะเข้ารอบทันที
=== ภารกิจสุดท้าย - 1 คำถาม 1 ล้านบาท ===
ในภารกิจสุดท้าย อัจฉริยะทั้ง 2 ท่าน จะตอบคำถาม 1 ล้านบาท โดยพิธีกรจะอ่านคำถามไปเรื่อยๆ โดยระหว่างการอ่านคำถาม สามารถกดไฟตอบคำถามได้ทันที โดยอัจฉริยะแต่ละคน จะมีสิทธิ์ในการตอบคำถามคนละ 2 ครั้ง หากผู้ใดตอบคำถามได้ถูกต้อง จะได้รับเงินรางวัล 1 ล้านบาททันที แต่หากท่านใดตอบคำถามผิด 2 ครั้ง อัจฉริยะอีกท่านจะได้รับเงินรางวัล 1 ล้านบาททันทีเช่นกัน
เงินรางวัล 1 ล้านบาท สนับสนุนโดยรถจักรยานยนต์ฮอนด้า (ตั้งแต่ล้านที่ 49)
=== สรุปรายละเอียด (รูปแบบที่ 2) ===
== รหัสลับอัจฉริยะ ==
รหัสลับอัจฉริยะ คือ รหัสลับที่อยู่ในรายการเรียลลิตี้เกมโชว์ควิซโชว์ อัจฉริยะข้ามคืน ซึ่งออกอากาศทุกวันจันทร์ เวลา 22.30 - 24.00 น. ทางไทยทีวีสีช่อง 3 ผลิตโดย บริษัท เวิร์คพอยท์ เอนเตอร์เทนเมนต์ จำกัด (มหาชน) ดำเนินรายการโดย แทนคุณ จิตต์อิสระ และ ปัญญา นิรันดร์กุล โดยตามปกติ รหัสลับอัจฉริยะจะปรากฏในรายการในภารกิจที่ 3 ที่อัจฉริยะ 4 คนสุดท้ายจะต้องไขรหัสลับที่อยู่ในกล่องปริศนาให้ได้เป็นเลข 4 หลัก เพื่อใช้เปิดตู้เซฟและตอบคำถามสุดท้ายที่อยู่ในเซฟของตนให้ถูกต้อง เพื่อผ่านเข้าไปสู่ภารกิจสุดท้าย (ทั้งนี้ ในอัจฉริยะข้ามคืนตอนพิเศษ รหัสลับอัจฉริยะอาจอยู่ในภารกิจอื่น ที่นอกเหนือไปจากภารกิจที่ 3 ได้ และ รหัสลับอัจฉริยะอาจจะเป็นเลข 3, 4, 5 และ 6 หลัก แล้วแต่รหัส) รหัสลับอัจฉริยะ สร้างสรรค์โดย รุ่งธรรม พุ่มสีนิล ซึ่งได้แนวความคิดมาจากการตีเลขหวยจากความฝัน
== รางวัลที่ได้รับ ==
Asian Television Awards
* Highly Commended Reality Programme 2006
ท็อป อวอร์ดส์
* เกมโชว์ยอดเยี่ยม ปี 2006
โทรทัศน์ทองคำ
* เกมโชว์ยอดเยี่ยม ปี 2006
สตาร์ เอนเตอร์เทนเมนต์ อวอร์ดส์
* รายการเกมโชว์ยอดเยี่ยม ปี 2006
== การสิ้นสุดการออกอากาศ ==
อัจฉริยะข้ามคืนได้ออกอากาศครั้งสุดท้ายเมื่อวันที่ 7 มกราคม พ.ศ. 2551 ทางช่อง 3 และภายหลัง รูปแบบการเล่นเกมของรายการนี้ ได้นำมาประยุกต์ต่อเป็นรายการ อัจฉริยะยกบ้าน''' ซึ่งออกอากาศทาง ช่อง 5 ทุกวันเสาร์ เวลา 22:00 - 23:00 น. โดยออกอากาศตั้งแต่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551 ถึง 28 มิถุนายน พ.ศ. 2551
== อ้างอิง ==
จำลองเกมถอดรหัสลับอัจฉริยะจากรายการอัจฉริยะข้ามคืนและอัจฉริยะยกบ้าน
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
จำลองเกมถอดรหัสลับอัจฉริยะจากรายการอัจฉริยะข้ามคืนและอัจฉริยะยกบ้าน
เกมโชว์ไทย
รายการโทรทัศน์ไทย
รายการโทรทัศน์ช่อง 3
เรียลลิตีโชว์
รายการโทรทัศน์ในอดีต
รายการโทรทัศน์ที่เริ่มออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2549
รายการโทรทัศน์ที่ยุติการออกอากาศในปี พ.ศ. 2551
เวิร์คพอยท์ เอ็นเทอร์เทนเมนท์