พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนภูวนัยนฤเบนทราธิบาล

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนภูวนัยนฤเบนทราธิบาล มีพระนามเดิมว่า พระองค์เจ้าสุบรรณ ประสูติเมื่อวันอังคาร แรม 1 ค่ำ เดือน 11 ปีจอ ตรงกับวันที่ 17 ตุลาคม พ.ศ. 2369 ทรงเป็นราชโอรสลำดับที่ 46 ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว กับเจ้าจอมมารดาขำ ในรัชสมัยรัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้ทรงกำกับช่างและทรงสถาปนาเป็น กรมหมื่นภูวนัยนฤเบนทราภิบาล ต่อมาในรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ เลื่อนเป็น กรมขุนภูวนัยนฤเบนทราธิบาล สิ้นพระชนม์เมื่อวันจันทร์ แรม 12 ค่ำ เดือนยี่ ปีวอก พ.ศ. 2427 ในรัชกาลที่ 5 ด้วยพระชันษา 59 ปี พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้เจ้าพนักงานเชิญพระศพบรรจุโกศมณฑป ขึ้นตั้งบนชั้นแว่นฟ้า ณ ท้องพระโรง มีฉัตรเบญจา 9 คัน กลองชนะ 10 คู่ จ่าปี 1 จ่ากลอง 1 สังข์ 1 แตรงอน 2 แตรฝรั่ง 2 ประโคมพระศพ และพระสงฆ์สวดพระอภิธรรม 16 รูป ประจำพระศพทั้งกลางวันกลางคืน จนกว่าจะได้พระราชทานเพลิงพระศพ และมีหมายกำหนดการไว้ทุกข์ ในวันอังคาร เดือนยี่ แรมสิบสามค่ำ ปีวอก พ.ศ. 2427
พระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุล สุบรรณ ณ อยุธยา โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามสกุลให้แก่ หม่อมเจ้าเทโพ ผู้ขอพระราชทานเมื่อวันที่ 19 มกราคม พ.ศ. 2456 เป็นนามสกุลอันดับที่ 933 ตามประกาศวันที่ 23 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2456
==พระโอรสธิดา==
พระองค์ทรงมีพระโอรสและพระธิดา ดังนี้
หม่อมเจ้าวัชรินทร์ สุบรรณ
หม่อมเจ้ากรุง สุบรรณ
หม่อมเจ้าหญิงใหญ่ สุบรรณ
หม่อมเจ้าหญิงมณฑา สุบรรณ (ประสูติ พ.ศ. 2399 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2474)
หม่อมเจ้าสวัสดิ์ สุบรรณ (ประสูติเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2402 สิ้นชีพิตักษัย พ.ศ. 2427 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ)
หม่อมเจ้าเทโพ สุบรรณ (ประสูติ พ.ศ. 2405 พระราชทานเพลิง ณ วัดเครือวัลย์ พ.ศ. 2460) สมรสกับหม่อมวอน สุบรรณ ณ อยุธยา มีโอรสธิดา คือ
# หม่อมราชวงศ์หญิงชั้น สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์อนันต์นพ สุบรรณ
หม่อมเจ้าหญิงสวาสดิ์ สุบรรณ (ประสูติ พ.ศ. 2407)
หม่อมเจ้าทัศวรรณ สุบรรณ บางแห่งว่าชื่อหม่อมเจ้าพัทธวรรณ (ประสูติ พ.ศ. 2416 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 15 มีนาคม พ.ศ. 2449 พระราชทานเพลิง ณ วัดอรุณราชาวราราม เมื่อวันที่ 30 เมษายน พ.ศ. 2450)
หม่อมเจ้าธัญญวงศ์ สุบรรณ (ประสูติ พ.ศ. 2418 สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 13 มีนาคม พ.ศ. 2462 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ เมื่อวันที่ 9 เมษายน พ.ศ. 2466) มีหม่อมหลวงวาด (ราชสกุลเดิม : ปาลกะวงศ์) เป็นมารดา สมรสกับหม่อมถมยา สุบรรณ ณ อยุธยา มีโอรสธิดา คือ
# หม่อมราชวงศ์หญิงถาวรศรี (จรูญโรจน์) สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์หญิงฉวีวรรณ สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์ถวัลย์วงศ์ สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์หญิงอนงค์นาฎ สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์หญิงวิลาศลักษณ์ สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์ศักดิ์ประเสริฐ สุบรรณ
# หม่อมราชวงศ์หญิงเลิศวิไล สุบรรณ
หม่อมเจ้าพันธวงศ์ สุบรรณ
หม่อมเจ้าหญิงขาบ สุบรรณ
หม่อมเจ้าหญิงสุคนธราศรี สุบรรณ (สิ้นชีพิตักษัยเมื่อวันที่ 12 เมษายน พ.ศ. 2446 พระราชทานเพลิง ณ วัดสระเกศ) เสกสมรสกับหม่อมเจ้าวัชรินทร์ สิงหรา พระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงบดินทรไพศาลโสภณ ฑีฆชนม์เชษฐประยูร
หม่อมเจ้าโกเมศ สุบรรณ
==เครื่องราชอิสริยาภรณ์==
80px เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์
80px เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้า
== อ้างอิง ==
ราชสกุลในรัชกาลที่ ๓ 
พระราชประวัติพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว และพระราชสกุลกระทู้ในพันทิป.คอม
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 3
พระองค์เจ้า
ภูวนัยนฤเบนทราธิบาล
พระราชโอรสในรัชกาลที่ 3
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.จ.ก. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ราชสกุลสุบรรณ