กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์

กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ (อักษรย่อ: ร.1 ทม.รอ.) มีชื่อเต็มว่า กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นกรมทหารรักษาพระองค์ สังกัดกองพลที่ 1 รักษาพระองค์ แบ่งออกเป็น 3 กองพัน ซึ่งทั้งหมดตั้งอยู่ในกรุงเทพฯ กรมนี้เป็น 1 ใน 2 หน่วยของกองทัพไทย ที่มีชื่อต่อท้ายว่า มหาดเล็กราชวัลลภ (อีก 1 กรมคือกรมทหารราบที่ 11 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์) หน่วยนี้ก่อตั้งครั้งแรกโดย สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ เจ้าฟ้าชายจุฬาลงกรณ์ เมื่อปี 2402 ขณะที่พระองค์ยังทรงพระเยาว์อยู่ บทบาทหลักประการหนึ่งของกรมทหารคือการรักษาความปลอดภัยและคุ้มครองสมาชิกราชวงศ์ไทยในพระราชพิธีและรักษาการณ์ในพระบรมมหาราชวัง กรมทหารกรมนี้นับเป็นกรมทหารที่เก่าแก่ที่สุดของกองทัพไทย
== การจัดกำลังหน่วย ==
กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (ร.1 ทม.รอ.) จัดแบ่งกำลังพลภายในหน่วยออกเป็น 3 กองพัน โดยชื่อกองพันเรียกนามหน่วยว่ากรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว คือ
กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (ทม.ร.1/1 รอ.)
กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (ทม.ร.1/2 รอ.)
กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (ทม.ร.1/3 รอ.)
กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว (ทม.ร.1/4 รอ.)
== ภารกิจและหน้าที่รับผิดชอบ ==

กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว มีภารกิจดังต่อไปนี้
ทำลายกำลังรบของข้าศึก เข้ายึดและควบคุมพื้นที่ รวมทั้งประชาชน และ ทรัพยากรในพื้นที่
การรักษาความสงบภายใน ป้องกันและปราบปรามการก่อความไม่สงบ, ระวังป้องกันสถานที่ตั้ง และบุคคลสำคัญในพื้นที่รับผิดชอบ
การป้องกันประเทศ จากการรุกรานภายนอก
การปฏิบัติการจิตวิทยา และช่วยเหลือประชาชน เสริมสร้างความสัมพันธ์และความเข้าใจอันดีระหว่าง ทหาร กับ ประชาชน
นอกจากนี้ ในฐานะที่เป็นหน่วยทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 จึงมีภารกิจนอกเหนือไปจากหน่วยทหารราบอื่นด้วย กล่าวคือ การถวายความปลอดภัย และถวายพระเกียรติ แด่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว, สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ, พระรัชทายาท, ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ และพระบรมวงศานุวงศ์ทุกพระองค์ โดยใกล้ชิด โดยหน้าที่ของหน่วยทหารตามภารกิจดังกล่าวคือ การรับเสด็จ การแซงเสด็จ การนำเสด็จ การตามเสด็จ และการรักษาการณ์
== ประวัติหน่วย ==

กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ถือกำเนิดขึ้นพร้อม ๆ กับกิจการทหารรักษาพระองค์และทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ของไทย กล่าวคือ ในปี พ.ศ. 2404 พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมบุตรในราชตระกูลและบุตรข้าราชการที่ยังเยาว์วัยมาทดลองฝึกหัดเป็นทหาร ตามยุทธวิธีแบบใหม่เช่นเดียวกับกรมทหารหน้า ซึ่งในชั้นแรกนั้นมี 12 คน และให้ทำหน้าที่ไล่กาที่บินมารบกวนในเวลาทรงบาตร ตลอดจนตั้งแถวรับเสด็จฯ ณ ที่นั้นทุกเวลาเช้า มหาดเล็กเหล่านี้เรียกกันทั่วไปว่า “ทหารมหาดเล็กไล่กา”
ปลายปี พ.ศ. 2411 รัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หลังจากพระราชพิธีบรมราชาภิเษก ครั้งที่ 1 ผ่านพ้นไปแล้ว ได้โปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมทหารมหาดเล็กข้าหลวงเดิมจำนวน 24 คน ตั้งขึ้นเป็นหน่วยทหารอีกหน่วยหนึ่ง เรียกว่า ทหารสองโหล มีหน้าที่เฝ้าพระฉากตามเดิมแต่ในตอนเช้าและตอนเย็นต้องมารับการฝึกทหาร
พ.ศ. 2413 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้พระยาสุรศักดิ์มนตรี (แสง ชูโต) จางวางมหาดเล็ก ทำการคัดเลือกบรรดาบุตรในราชตระกูล และบุตรข้าราชการที่เป็นทหารมหาดเล็ก เพื่อจัดตั้งเป็นกองทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ ทำหน้าที่รักษาพระองค์อย่างใกล้ชิด และตามเสด็จในเวลาเสด็จประพาสหัวเมือง ในชั้นนี้คัดเลือกไว้ 48 คน เมื่อรวมทหารมหาดเล็ก 2 โหลเดิมด้วยแล้ว จึงมีทหารมหาดเล็กทั้งหมด 72 คน
เมื่อการปฏิบัติหน้าที่กว้างขวางขึ้น จำนวนทหารที่มีอยู่เดิมจึงไม่เพียงพอที่จะปฏิบัติหน้าที่ จึงโปรดเกล้าฯ ให้พระยาสุรศักดิ์มนตรีคัดเลือกบุคคลเข้ามาเป็นทหารเพิ่มขึ้น ในการนี้ พระยาสุรศักดิ์มนตรี (แสง ชูโต) ได้นำบุตรชาย คือ นายเจิม ชูโต (ต่อมาคือเจ้าพระยาสุรศักดิ์มนตรี เจิม แสง-ชูโต) เข้าถวายตัวเป็นทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ โดยสมัครเป็นตัวอย่างคนแรก (เนื่องจากสมัยนั้นคนไทยไม่นิยมเป็นทหาร) ทำให้มีจำนวนทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์เพิ่มขึ้นทั้งที่เป็นผู้ใหญ่และที่เป็นเด็ก เพราะทุกคนต่างก็เห็นและรู้สึกเป็นเกียรติแก่วงศ์ตระกูลในการที่บุตรหลานของตนได้เข้ารับราชการใกล้ชิดพระมหากษัตริย์
พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งหน่วยทหารดังกล่าวขึ้นเป็น กรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ และทรงดำรงพระยศเป็นนายพันเอก ตำแหน่งผู้บังคับการกรมด้วยพระองค์เอง ต่อมาโปรดเกล้าฯ ให้จัดหน่วยทหารมหาดเล็กออกเป็น 2 กองร้อย และขยายเป็น 6 กองร้อยในเวลาต่อมา พร้อมทั้งจัดระเบียบในกรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์จนมั่นคงดีขึ้น และได้ทรงขนานนามหน่วยนี้เสียใหม่ว่า "กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์" (ราชวัลลภ หมายถึง ผู้เป็นที่รัก สนิท คุ้นเคยของพระราชา) ในปี พ.ศ. 2414
ปลาย พ.ศ. 2416 โปรดเกล้าฯ ให้แบ่งทหารในกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์จากทุกกองร้อยทำการฝึกการใช้ปืนกล ซึ่งได้นำเข้ามาประจำการครั้งแรก 10 กระบอก และจัดตั้งเป็น “กองปืนกล” ในการบังคับบัญชาของกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ซึ่งต่อมาได้ย้ายไปอยู่ในการบังคับบัญชากับกรมแสง (กรมสรรพาวุธทหารบกในปัจจุบัน)
พ.ศ. 2417 โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งกองทหารม้าขึ้นในกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ นับเป็นการสถาปนากิจการทหารม้าในประเทศไทย
พ.ศ. 2418 โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งกองทหารช่างขึ้นในกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ทั้งยังได้ดำเนินการ ฝึกหัดวิชาแผนที่ขึ้นในกองทหารช่างนี้ ซึ่งถือได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นกิจการทหารช่างและกิจการแผนที่ทหารในเมืองไทยด้วย
พ.ศ. 2420 โปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติข้อบังคับสำหรับกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ลงวันศุกร์ เดือน 9 ขึ้นค่ำ 1 ปีฉลู นพศก จุลศักราช 1239 เพื่อให้การจัดหน่วยเป็นไปอย่างเป็นระเบียบและมีประสิทธิภาพเป็นแบบแผนเดียวกัน โดยพระองค์ทรงดำรงตำแหน่งผู้บังคับการกรม และทรงตั้งผู้รับพระบรมราชโองการมาสั่งการแก่ทหาร และนำกิจการในโรงทหารขึ้นกราบบังคมทูลพระกรุณา
พ.ศ. 2430 โปรดเกล้าฯ ให้ตราพระราชบัญญัติจัดการทหารขึ้น โดยรวมทหารบก ทหารเรือ ตั้งเป็นกรมหนึ่ง เรียกว่า “กรมยุทธนาธิการ” กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ได้เปลี่ยนแปลงรูปแบบของกรมและวิธีการปกครองเป็นอย่างใหม่ให้เป็นเพียงกองพันทหารราบกองหนึ่ง เรียกว่า “กองทหารราบใน มหาดเล็กรักษาพระองค์” และให้ พลโท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช (แต่เมื่อครั้งยังเป็น กรมหมื่น และ พันตรี ปฏิบัติหน้าที่ผู้แทนผู้บังคับการกรมทหารล้อมวัง) ดำรงพระยศเป็น พันโท ตำแหน่งผู้บังคับการกองทหารมหาดเล็กที่จัดใหม่ เมื่อโปรดเกล้าฯ แต่งตั้งผู้บังคับการกรมคนใหม่แล้ว จึงเลิกตำแหน่งผู้รับพระบรมราชโองการในกรมนี้ตั้งแต่นั้นมา
ครั้นถึง พ.ศ. 2435 กรมยุทธนาธิการได้ดำเนินการจัดระเบียบหน่วยทหารใหม่เป็นที่เรียบร้อยแล้ว จึงได้จัดให้มี พระราชพิธีพระราชทานธงชัยเฉลิมพลใหญ่รูปตราแผ่นดินพื้นสีแดงแก่กองทหารให้เป็นแบบเดียวกันทุกหน่วย
พ.ศ. 2450 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จฯ ประทับที่พระราชวังดุสิตเป็นการถาวร กรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์จึงจัดให้กองร้อยที่ 3 ไปประจำอยู่ ณ ที่นั้นทั้งกอง และได้พระราชทานนามหน่วยใหม่ว่า “กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์”
23 ตุลาคม พ.ศ. 2453 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสด็จสวรรคต พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชดำริว่า “ควรจะยกกรมนี้ถวายแด่สมเด็จพระบรมชนกาธิบดีให้เป็นข้าสืบไปชั่วกัลป์ปาวศานต์" จึงโปรดเกล้าฯ ให้ขนานนามกรมทหารนี้ว่า “กรมทหารบกราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” และ ให้มีเครื่องหมายเป็นอักษรพระปรมาภิไธยย่อ จ.ป.ร. ติดที่อินธนูทหารในกรมนี้ทั่วไป
ลุถึงสมัยรัชกาลที่ 7 กรมทหารบกราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้รับการเปลี่ยนนามหน่วยโดยตัดคำว่า “บก” ออก เป็น “กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว” และปรับอัตรากำลังพลเป็น 1 กองพัน กองพันละ 1 กองร้อย
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พ.ศ. 2475 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ฯ ก็ได้ย้ายเข้าที่ตั้งแห่งใหม่ ณ สวนเจ้าเชตุ จังหวัดพระนคร
18 มกราคม พ.ศ. 2562 หน่วยได้เปลี่ยนชื่อใหม่อีกครั้งเป็น กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ
23 เมษายน พ.ศ. 2562 ประกาศราชกิจจานุเบกษาจัดตั้งชื่อหน่วยเป็น กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ (เฉพาะกองบังคับการ)
4 พฤษภาคม พ.ศ. 2562 เนื่องด้วยพระราชพิธีบรมราชาภิเษกหน่วยได้เปลี่ยนนามใหม่อีกครั้งเป็น กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว
30 กันยายน พ.ศ. 2562 ราชกิจจานุเบกษาได้เผยแพร่พระราชกำหนดที่กำหนดให้โอนอัตรากำลังพลและงบประมาณของ กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ไปเป็นของ หน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ พร้อมกับ กรมทหารราบที่ 11 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ โดยให้มีผลบังคับนับแต่วันถัดจากวันประกาศในราชกิจจานุเบกษาคือในวันอังคารที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2562
== เครื่องแบบเต็มยศรักษาพระองค์ประจำหน่วย ==
=== สำหรับหน่วยขึ้นตรงทุกหน่วย (ยกเว้นกองพันที่ 3) ===

ในช่วงที่กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ ยังใช้ชื่อว่ากรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ได้กำหนดให้หน่วยขึ้นตรงทั้งหมด ยกเว้นกองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ใช้เครื่องแบบเต็มยศดังนี้
หมวก หมวกยอดสีขาว มีพู่สีดำ หน้าหมวกมีตราราชวัลลภ ยอดหมวกและสายรัดคางโซ่ถักทำด้วยโลหะสีทอง
เสื้อ สักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ปลอกคอโดยรอบทำด้วยกำมะหยี่สีดำ ปลอกคอด้านบนมีแถบไหมสีเหลือง 1 แถบ แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ 7 ดุม ที่ดุมมีอักษรพระปรมาภิไธย จปร. ที่บ่ามีอินทรธนูอ่อน ขัดดุมสีทองขนาดเล็ก
คันชีพ สายสะพาย ทำด้วยหนังสีขาว
เข็มขัด ทำด้วยหนังสีขาว หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง มีตราเครื่องหมายกองทัพบกดุนนูน
กางเกง สักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ที่แนวตะเข็บข้างมีแถบสักหลาดสีแดง 1 แถบ กว้าง 1 ซม.
รองเท้า หุ้มข้อหนังสีดำ
กระเป๋าคันชีพ ทำด้วยหนังสีขาว มีตราราชวัลลภทำด้วยโลหะสีทอง ติดที่ฝากระเป๋า
ชายเสื้อด้านหลัง มีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ 1 ดุม
แขนเสื้อด้านข้าง ปลอกข้อมือด้านนอกทั้ง 2 ข้าง โดยรอบทำด้วยกำมะหยี่สีดำ มีแถบ 3 แถบ ทำด้วยไหมสีเหลือง 2 แถบ ไหมสีขาวอยู่กลาง 1 แถบ ด้านบนเป็นรูปสามเหลี่ยม ปักอักษรไขว้กันด้วยไหมสีเหลืองและสีขาวเป็นตัวอักษร สพปมจ.
ต่อมาเมื่อมีการแปรสภาพหน่วยเป็นกรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ในปี พ.ศ. 2562 ได้มีการปรับปรุงเครื่องแบบเต็มยศของหน่วยขึ้นตรงของ ทม.รอ.1 ทั้งหมด ยกเว้นกองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1 ดังนี้
หมวก หมวกยอดสีขาว มีพู่สีดำ หน้าหมวกมีตราพระราชลัญจกร ยอดหมวกและสายรัดคางโซ่ถักทำด้วยโลหะสีทอง
เสื้อ สักหลาดหรือเสิร์จสีแดง ปลอกคอโดยรอบทำด้วยกำมะหยี่สีดำ ปลอกคอด้านบนมีแถบไหมสีเหลือง 1 แถบ แนวอกมีดุมโลหะสีทองขนาดใหญ่ 7 ดุม ที่ดุมมีอักษรพระปรมาภิไธยอ วปร. ที่บ่ามีอินทรธนูอ่อน ขัดดุมสีทองขนาดเล็ก
คันชีพ สายสะพาย ทำด้วยหนังสีขาว
เข็มขัด ทำด้วยหนังสีขาว หัวเข็มขัดทำด้วยโลหะสีทอง มีตราเครื่องหมายกองทัพบกดุนนูน
กางเกง สักหลาดหรือเสิร์จสีดำ ที่แนวตะเข็บข้างมีแถบสักหลาดสีแดง 1 แถบ กว้าง 1 ซม.
รองเท้า หุ้มข้อหนังสีดำ
กระเป๋าคันชีพ ทำด้วยหนังสีขาว มีตราพระราชลัญจกรทำด้วยโลหะสีทอง ติดที่ฝากระเป๋า
ชายเสื้อด้านหลัง มีดุมโลหะสีทองขนาดกลางข้างละ 1 ดุม
แขนเสื้อด้านข้าง ปลอกข้อมือด้านนอกทั้ง 2 ข้าง โดยรอบทำด้วยกำมะหยี่สีดำ มีแถบ 3 แถบ ทำด้วยไหมสีเหลือง 2 แถบ ไหมสีขาวอยู่กลาง 1 แถบ ด้านบนเป็นรูปสามเหลี่ยม ปักอักษรด้วยไหมสีเหลืองเป็นอักษรพระปรมาภิไธย วปร.
=== สำหรับกองพันที่ 3 ===

เนื่องจากกองพันที่ 3 เป็นหน่วยทหารที่แปรสภาพมาจากกรมทหารรักษาวังในรัชกาลที่ 6 จึงมีเครื่องแบบประจำกองพันของตนโดยเฉพาะ ซึ่งสืบทอดมาจากเครื่องแบบของกรมทหารรักษาวัง วปร. ดังนี้
หมวกยอดมีพู่สีบานเย็น ตราพระราชลัญจกร
เสื้อคอปิดสีขาว แผงคอและข้อมือสักหลาดสีบานเย็น
ปลอกข้อมือปักรูปอักษรพระปรมาภิไธยย่อ วปร. ภายใต้พระมหาพิชัยมงกุฏเปล่งรัศมีสีทอง
กางเกงสักหลาดสีดำ แถบสีบานเย็นข้างละ 2 แถบ รองเท้าหนังหุ้มข้อสีดำ
เครื่องหมาย : อักษรพระปรมาภิไธยอ วปร. ทำด้วยโลหะสีทอง ประดับที่อกเสื้อเบื้องขวา
== รายพระนาม/รายนามผู้บังคับการกรม ==
{| border="1" cellpadding="5" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: ##FFFFFF; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|- style="background:#FFFFFF"
| ลำดับ || รูป  || รายพระนาม/รายนาม || เริ่มวาระ || สิ้นสุดวาระ || หมายเหตุ
|-
| 1
| 100px
| จอมพล พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
| พ.ศ. 2411
| พ.ศ. 2416
| ทรงดำรงพระยศเป็นนายพันเอกผู้บังคับการพิเศษแห่งกองทหารราบมหาดเล็กรักษาพระองค์
|-
| 2
| 100px
| นายพันโท เจ้าพระยาภาสกรวงศ์ (พร บุนนาค)
| พ.ศ. 2416
| พ.ศ. 2422
| -
|-
| 3
| 100px
| นายพันโท สมเด็จพระเจ้าน้องยาเธอ เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์
| พ.ศ. 2422
| พ.ศ. 2428
| พระอิสริยยศสุดท้ายคือ จอมพล จอมพลเรือ สมเด็จพระราชปิตุลาบรมพงศาภิมุข เจ้าฟ้าภาณุรังษีสว่างวงศ์ กรมพระยาภาณุพันธุวงศ์วรเดช
|-
| 4
| 100px
| นายพันโท พระเจ้าน้องยาเธอ พระองค์เจ้าดิศวรกุมาร
| พ.ศ. 2428
| พ.ศ. 2435
| พระอิสริยยศสุดท้ายคือ นายพลเอก สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ
|-
| 5
| 100px
| นายพันโท พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นอดิศรอุดมเดช
| พ.ศ. 2435
| พ.ศ. 2435
| พระอิสริยยศสุดท้ายคือ นายพลโท พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงอดิศรอุดมเดช
|-
| 6
| 100px
| นายพันโท จมื่นวิชิตไชยศักดาวุธ (อ๊อด ศุภมิตร)
| พ.ศ. 2435
| พ.ศ. 2439
| ยศและบรรดาศักดิ์สุดท้ายในการรับราชการ คือ พระตำรวจเอก นายพลตรี เจ้าพระยาราชศุภมิตร
|-
| 7
| 100px
| นายพันโท พระราญรอนอริราช (เพิ่ม ภูมิประภาส)
| พ.ศ. 2439
| พ.ศ. 2441
| บรรดาศักดิ์สุดท้ายคือ พระนราธิราชภักดี
|-
| 8
| 100px
| พันโท พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช
| พ.ศ. 2441
| พ.ศ. 2444
| พระอิสริยยศสุดท้ายคือ จอมพล พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
|-
| 9
| 100px
| พลเอก สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราวุธ สยามมกุฎราชกุมาร
| พ.ศ. 2444
| พ.ศ. 2453
| พระอิสริยยศเมื่อเสวยราชสมบัติคือ จอมพล พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
|-
| 10
| 100px
| จอมพล สมเด็จพระอนุชาธิราช เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ
| พ.ศ. 2453
| พ.ศ. 2462
| พระยศสุดท้ายคือ จอมพล
|-
| 11
| 100px
| พลเอก เจ้าพระยารามราฆพ (หม่อมหลวงเฟื้อ พึ่งบุญ)
| พ.ศ. 2462
| พ.ศ. 2469
| -
|-
| 12
| 100px
| จอมพล สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต
| พ.ศ. 2466
| พ.ศ. 2475
| -
|-
| 13
| 100px
| พันเอก หลวงไกรชิงฤทธิ (กร ไกรชิงฤทธิ)
| พ.ศ. 2484
| พ.ศ. 2486
| -
|-
| 14
| 100px
| พันเอก ชะลอ นันทเสนีย์
| พ.ศ. 2486
| พ.ศ. 2488
| -
|-
| 15
| 100px
| พันเอก เชื้อ พลอยมีค่า
| พ.ศ. 2488
| พ.ศ. 2488
| -
|-
| 16
| 100px
| พันเอก สฤษดิ์ ธนะรัชต์
| พ.ศ. 2488
| พ.ศ. 2491
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ จอมพล
|-
| 17
| 100px
| พันเอก บัญญัติ เทพหัสดิน ณ อยุธยา
| พ.ศ. 2491
| พ.ศ. 2491
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลโท
|-
| 18
| 100px
| พันเอก ประภาส จารุเสถียร
| พ.ศ. 2491
| พ.ศ. 2494
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ จอมพล
|-
| 19
| 100px
| พันเอก ขุนชิตผะดุงผล (พิชิต ชิตอรุณ)
| พ.ศ. 2494
| พ.ศ. 2496
| -
|-
| 20
| 100px
| พันเอก กฤษณ์ สีวะรา
| พ.ศ. 2496
| พ.ศ. 2500
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 21
| 100px
| พันเอก เกรียงไกร อัตตะนันทน์
| พ.ศ. 2500
| พ.ศ. 2503
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ จอมพล
|-
| 22
| 100px
| พันเอก ประเสริฐ ธรรมศิริ
| พ.ศ. 2503
| พ.ศ. 2507
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลเอก
|-
| 23
| 100px
| พันเอก เอื้อม จิรพงศ์
| พ.ศ. 2507
| พ.ศ. 2512 ||ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลเอก
|-
| 24
| 100px
| พันเอก จิตต์กวี เกษะโกมล
| พ.ศ. 2512
| พ.ศ. 2515
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลเอก
|-
| 25
| 100px
| พันเอก พัฒน์ อุไรเลิศ
| พ.ศ. 2515
| พ.ศ. 2516
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลโท
|-
| 26
| 100px
| พันเอก อร่าม ศรีอักขรินทร์
| พ.ศ. 2516
| พ.ศ. 2519
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลตรี
|-
| 27
| 100px
| พันเอก สุธี บุญวัฒนะกุล
| พ.ศ. 2519
| พ.ศ. 2520
| -
|-
| 28
| 100px
| พันเอก จาป เอี่ยมศิริ
| พ.ศ. 2520
| พ.ศ. 2521
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลโท
|-
| 29
| 100px
| พันเอก สุเทพ สีวะรา
| พ.ศ. 2521
| พ.ศ. 2523
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลเอก
|-
| 30
| 100px
| พันเอก ปรีดี รามสูต
| พ.ศ. 2523
| พ.ศ. 2524
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พันเอก (พิเศษ) ถึงแก่กรรม
|-
| 31
| 100px
| พันเอก ศัลย์ ศรีเพ็ญ
| พ.ศ. 2524
| พ.ศ. 2525
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหารคือ พลเอก
|-
| 32
| 100px
| พันเอก บัณฑิตย์ มลายอริศูนย์
| พ.ศ. 2525
| พ.ศ. 2528
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 33
| 100px
| พันเอก สมภพ อัตตะนันทน์
| พ.ศ. 2528
| พ.ศ. 2533
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 34
| 100px
| พันเอก ภิรมย์ ตังครัตน์
| พ.ศ. 2533
| พ.ศ. 2536
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 35
| 100px
| พันเอก ฤทธิชัย เถาทอง
| พ.ศ. 2536
| พ.ศ. 2538
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลโท
|-
| 36
| 100px
| พันเอก จิระเดช โมกขะสมิต
| พ.ศ. 2538
| พ.ศ. 2542
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 37
| 100px
| พันเอก รณยุทธ ฤทธิฦาชัย
| พ.ศ. 2542
| พ.ศ. 2543
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 38
| 100px
| พันเอก พฤณท์ สุวรรณทัต
| พ.ศ. 2543
| พ.ศ. 2544
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 39
| 100px
| พันเอก นพดล เจริญพร
| พ.ศ. 2544
| พ.ศ. 2545
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 40
| 100px
| พันเอก ชำนิ รักเรือง
| พ.ศ. 2545
| พ.ศ. 2546
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 41
| 100px
| พันเอก ยศนันท์ หร่ายเจริญ
| พ.ศ. 2546
| พ.ศ. 2548
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 42
| 100px
| พันเอก ไพบูลย์ คุ้มฉายา
| พ.ศ. 2548
| พ.ศ. 2549
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 43
| 100px
| พันเอก วราห์ บุญญะสิทธิ์
| พ.ศ. 2549
| พ.ศ. 2551
| ชั้นยศสุดท้ายในการรับราชการทหาร คือ พลเอก
|-
| 44
| 100px
| พันเอก ณัฐวัฒน์ อัคนิบุตร
| พ.ศ. 2551
| พ.ศ. 2553
| ชั้นยศปัจจุบัน คือ พลโท
|-
| 45
| 100px
| พันเอก พงษ์สวัสดิ์ พรรณจิตต์
| พ.ศ. 2553
| พ.ศ. 2555
| ชั้นยศปัจจุบัน คือ พลเอก
|-
| 46
| 100px
| พันเอก เอกรัตน์ ช้างแก้ว
| พ.ศ. 2555
| พ.ศ. 2557
| ชั้นยศปัจจุบัน คือ  พลตรี
|-
| 47
| 100px
| พันเอก อาสาศึก ขันติรัตน์
| พ.ศ. 2557
| พ.ศ. 2561
| -
|-
| 48
| 100px
| พันเอก พงศกร อาจสัญจร
| พ.ศ. 2561
| ปัจจุบัน
| -
|}
== อ้างอิง ==
ตำนานมหาดเล็ก (คัดจากต้นฉบับเดิม โดย นายวรการบัญชา) . หนังสือที่ระลึกเนื่องในงานราชวัลลภฯ ครบรอบหนึ่งร้อยสามสิบหกปี กรมทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ 11 พฤศจิกายน 2547 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์. กรุงเทพฯ: กรีนแมคพาย, 2547.2537,2527,2517,2507,24972487,2477,2467,พระราชวังและพระบรมมหาพระราชวังและกรมทหารพระราชวังไทยโดยได้รับพระบรมราชานุญาตแห่งพระบรมราชโองการโปรดเกล้าโปรดกระหม่อมพระราชทานพระราชยศหม่อมราชวงศ์พระเจ้าฟ้าชายสุริยะสุริยุปจักรวาลพระเจ้าจักรวาลพระราชวงศ์จักรีแห่งสยามราชและไทยหม่อมราชวงศ์พระเจ้าฟ้าชายพระกษัตริย์ตราอุดมสู้เหิมจักรวาลล้านล้านจักรวาลพระเจ้าจักรวาลล้านล้านจักรวาลทรงพระเจริญ
สมุดภาพเครื่องแบบทหารบก กรมกำลังพลทหารบก พ.ศ. 2541
http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/E/100/T_0027.PDF
== ดูเพิ่ม ==
กองพันทหารราบที่ 3 กรมทหารมหาดเล็กราชวัลลภรักษาพระองค์ที่ 1
ทหารรักษาพระองค์
มาร์ชราชวัลลภ
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ฯ 
กองพันทหารราบที่ 1 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ฯ 
กองพันทหารราบที่ 2 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ฯ 
กองพันทหารราบที่ 4 กรมทหารราบที่ 1 มหาดเล็กรักษาพระองค์ฯ 
ทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์และทหารรักษาพระองค์ (หอมรดกไทย กระทรวงกลาโหม) 
ราบที่ 1
ราบที่ 1
1
ราชองครักษ์