รายพระนามพระมหากษัตริย์ลาว

พระมหากษัตริย์ลาว (ลาว: ພຣະມະຫາກະສັຕຍ໌ລາວ) ลำดับกษัตริย์ลาว อ้างอิงตาม พงศาวดารหลวงพระบาง ชินกาลมาลีปกรณ์ และตำนานพระแก้วมรกต กรณีศักราชไม่ตรงกัน จะยึดตามตำนานพระแก้วมรกตเป็นหลัก
ขุนบรมราชาธิราช (พ.ศ. 1240 – 1293) ได้ย้ายจากหนองแส (เมืองหลวงของอาณาจักรน่านเจ้า) มาอยู่ที่ใหม่เรียกว่า นาน้อยอ้อยหนู (เมืองแถนหรือเมืองกาหลง) ปัจจุบันเรียกว่าเชียงรุ่งเขตสิบสองพันนา พร้อมทั้งขยายอาณาเขตออกไปโดยส่งโอรส 7 องค์ไปครองเมืองต่าง ๆ คือ
ขุนลอ - ปกครองเมืองชวา(หลวงพระบาง)
ท้าวผาล้าน - ปกครองเมืองหอแต(ต้าหอ)
ท้าวจุลง - ปกครองเมืองโกดแท้แผนปม
ท้าวคำผง - ปกครองเมืองเชียงใหม่
ท้าวงั่วอิน - ปกครองเมืองศรีอยุธยา (ละโว้)
ท้าวกม - ปกครองเมืองมอน (อินทรปัต)
ท้าวเจือง - ปกครองเมืองพวน (เชียงขวาง)
== นครเชียงทอง ==
ขุนลอ องค์ปฐมกษัตริย์ลาว ผู้ตั้งเมืองชวาเป็นราชธานีครั้งแรกเมื่อ (พ.ศ. 1300) และได้เปลี่ยนนามใหม่ว่า เมืองเชียงทอง มีกษัตริย์สืบต่อมา 16 ขุน 6 ท้าว จนมาถึงองค์ที่ 23 คือ พระยาลังธิราช
== อาณาจักรล้านช้าง ==
พระเจ้าฟ้างุ้มเป็นปฐมกษัตริย์แห่งอาณาจักรล้านช้าง  จนถึงรัชสมัยพระหน่อแก้วกุมารได้สิ้นสุดราชวงศ์ที่สืบมาแต่ขุนลอ เมื่อพระเจ้าวรวงศาธรรมิกราชได้ก่อตั้งราชวงศ์เจ้าวรวงศาปกครองล้านช้าง กษัตริย์พระองค์สุดท้ายแห่งอาณาจักรล้านช้างคือพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2
== ยุคแตกแยกของอาณาจักรล้านช้าง ==
ราชอาณาจักรล้านช้าง ได้แตกออกเป็นอาณาจักรต่างๆ ได้แก่ อาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ อาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ เป็นต้น
=== อาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ ===
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
| colspan=7 bgcolor=#e0951d| อาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์
|- style="background:#cccccc"
! width="20"| ลำดับ || width="225"| รายพระนาม || width="80"| ครองราชย์ || width="80"| สิ้นสุด || หมายเหตุ
|-
| 1 || พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2(พระไชยองค์เว้) || พ.ศ. 2250 || พ.ศ. 2273 || align=left| พระราชนัดดาในพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช
|-
| 2 || เจ้าองค์ลอง ||พ.ศ. 2273 ||พ.ศ. 2283|| align="left" | พระราชโอรสในพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2
|-
| 3 || เจ้าอุปราช (ท้าวนอง) || พ.ศ. 2283 || พ.ศ. 2294 || align=left| พระราชอนุชาในพระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 2
|-
| 4 || พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 3(พระเจ้าศิริบุญสาร) || พ.ศ. 2294 || พ.ศ. 2322 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าองค์ลอง, เสียเอกราชแก่สยามในปี พ.ศ. 2322
|-
| 5 || พระเจ้านันทเสน || พ.ศ. 2325 || พ.ศ. 2337 || align=left| พระราชโอรสในพระเจ้าศิริบุญสาร, ปีครองราชย์ตามพระราชพงศาวดารฉบับพระราชหัตถเลขา
|-
| 6 || พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 4(พระเจ้าอินทวงศ์) || พ.ศ. 2337 || พ.ศ. 2348 || align=left| พระราชอนุชาในพระเจ้านันทเสน, พระอัยกาในสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้ากุณฑลทิพยวดี ในรัชกาลที่ 1 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
|-
| 7 || พระเจ้าไชยเชษฐาธิราชที่ 5(เจ้าอนุวงศ์) || พ.ศ. 2348 || พ.ศ. 2371 || align=left| พระราชอนุชาในพระเจ้านันทเสนและพระเจ้าอินทวงศ์, สิ้นวงศ์กษัตริย์เวียงจันทน์ หลังพระองค์พยายามแยกตัวเป็นอิสระจากสยามกรุงเทพฯ แต่ไม่สำเร็จ
|}
=== อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์ ===
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
| colspan=7 bgcolor=#e0951d| อาณาจักรล้านช้างจำปาศักดิ์
|- style="background:#cccccc"
! width="20"| ลำดับ || width="225"|รายพระนาม || width="80"| ครองราชย์ || width="80"| สิ้นสุด || หมายเหตุ
|-
| 1 || พระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร || พ.ศ. 2256 || พ.ศ. 2280 || align=left| พระราชนัดดาของพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช
|-
| 2 || พระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร ||พ.ศ. 2280 || พ.ศ. 2334 || align=left| พระราชโอรสในพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร เสียเอกราชแก่สยามในปี พ.ศ. 2322
|-
| 3 || พระวิไชยราชสุริยวงษขัติยราช(ท้าวหน้า) || พ.ศ. 2334 || พ.ศ. 2354 || align=left| บุตรพระตาเมืองหนองบัวลำภู เชื้อสายเจ้าอุปราชนองเมืองนครหลวงเวียงจันทน์ ได้เป็นพระประเทศราชปกครองเมืองจำปาศักดิ์ในฐานะขุนนางสยามมิได้เป็นกษัตริย์ประเทศราชแต่อย่างใด โดยได้ความชอบในการปราบปรามกบฏอ้ายเชียงแก้ว น้องชายของพระปทุมววรราชสุริยวงษ (ท้าวคำผง) แห่งเมืองอุบลราชธานีศรีวะนาไลประเทษราช
|-
| 4 || เจ้านู || colspan=2| พ.ศ. 2354 || align=left| พระราชโอรสในพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร ถึงแก่พิราลัยหลังรับสุพรรณบัตรเจ้าเมืองได้ 3 วัน
|-
| 5 || เจ้าหมาน้อย || พ.ศ. 2356 || พ.ศ. 2360 || align=left| พระราชนัดดาในพระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร
|-
| 6 || เจ้าราชบุตร (โย้) || พ.ศ. 2362 || พ.ศ. 2370 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าอนุวงศ์ ร่วมกับเจ้าอนุวงศ์ประกาศแยกตัวเป็นอิสระจากไทยในปี พ.ศ. 2369 - 2370
|-
| 7 || เจ้าฮุย ||พ.ศ. 2371 || พ.ศ. 2383 || align=left| พระราชนัดดาในพระเจ้าองค์หลวงไชยกุมาร
|-
| 8 || เจ้านาค ||พ.ศ. 2384 || พ.ศ. 2393 || align=left| พระเชษฐาของเจ้าฮุย
|-
| 9 || เจ้าบัว ||พ.ศ. 2396 || พ.ศ. 2398 || align=left| หนังสือ ลำดับกษัตริย์ลาว ระบุว่า ยุคนี้ว่างเจ้าผู้ครองนคร 5 ปี (2394-98)
|-
| 10 || เจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่) ||พ.ศ. 2399 || พ.ศ. 2401 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าฮุย หลังถึงแก่พิราลัย เจ้าอุปราช (จู) รักษาราชการแทน
|-
| 11 || เจ้ายุติธรรมธร (คำสุก ณ จำปาศักดิ์) ||พ.ศ. 2405 || พ.ศ. 2443 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าฮุย พระราชอนุชาในเจ้ายุติธรรมสุนทร (คำใหญ่)
|-
| 12 || เจ้ายุติธรรมธร (หยุย ณ จำปาศักดิ์) ||พ.ศ. 2443 || พ.ศ. 2489 || align=left| พระราชโอรสในเจ้ายุติธรรมธร (คำสุก ณ จำปาศักดิ์) หลัง พ.ศ. 2446 ฝรั่งเศสลดฐานะเป็นผู้ว่าราชการนครจำปาศักดิ์ ต่อมาเป็นผู้ว่าราชการจังหวัดนครจัมปาศักดิ์ ภายใต้การปกครองของไทย พ.ศ. 2484 - 2489
|}
=== อาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง ===
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
| colspan=7 bgcolor=#e0951d| อาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง
|- style="background:#cccccc"
! width="20"| ลำดับ || width="225"| รายพระนาม || width="80"| ครองราชย์ || width="80"| สิ้นสุด || หมายเหตุ
|-
| 1 || เจ้ากิ่งกิสราช || พ.ศ. 2246 || พ.ศ. 2265 || align=left| พระราชนัดดาในพระเจ้าสุริยวงศาธรรมิกราช
|-
| 2 || เจ้าองค์คำ || พ.ศ. 2265 || พ.ศ. 2266 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าอินทรกุมาร เชื้อสายกษัตริย์เมืองเชียงรุ้ง
|-
| 3 || เจ้าอินทโฉม || พ.ศ. 2266 || พ.ศ. 2292 || align=left| พระราชอนุชาในเจ้ากิ่งกิสราช
|-
| 4 || เจ้าอินทพรหม || พ.ศ. 2292 || พ.ศ. 2293 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าอินทโฉม ครองราชย์ 8 เดือน จึงถวายราชสมบัติให้เจ้าโชติกะ
|-
| 5 || เจ้าโชติกะ || พ.ศ. 2293 || พ.ศ. 2314 || align=left| พระเชษฐาองค์โตในเจ้าอินทพรหม
|-
| 6 || เจ้าสุริยวงศ์ || พ.ศ. 2314 || พ.ศ. 2334 || align=left| พระราชอนุชาในเจ้าโชติกะ เสียเอกราชแก่สยามเมื่อปี พ.ศ. 2322
|-
| 7 || เจ้าอนุรุทธ || พ.ศ. 2334 || พ.ศ. 2359 || align=left| พระราชโอรสองค์ที่ 2 ในเจ้าอินทโฉม พระเชษฐาในเจ้าสุริยวงศ์
|-
| 8 || เจ้ามันธาตุราช || พ.ศ. 2359 || พ.ศ. 2378 || align=left| พระราชโอรสในเจ้าอนุรุทธ
|-
| 9 || เจ้าสุกเสริม || พ.ศ. 2381 || พ.ศ. 2393 || align=left| พระราชโอรสในเจ้ามันธาตุราช
|-
| 10 || พระเจ้าจันทรเทพประภาคุณ(เจ้าจันทราช) ||พ.ศ. 2395 || พ.ศ. 2414 || align=left| พระราชอนุชาในเจ้าสุกเสริม
|-
| 11 || พระเจ้ามหินทรเทพนิภาธร(เจ้าอุ่นคำ) || พ.ศ. 2415 || พ.ศ. 2431 || align=left| พระราชอนุชาในพระเจ้าจันทรเทพประภาคุณ พระราชโอรสในเจ้ามันธาตุราช, เกิดเหตุโจรจีนฮ่อยกทัพปล้นสะดมตามหัวเมืองลาวต่างๆ เป็นเวลาหลายปี เมืองหลวงพระบางถูกเผาจากเหตุการณ์ครั้งนี้, รัชกาลที่ 5 ทรงให้ออกจากตำแหน่งเจ้านครหลวงพระบาง ฐานหย่อนสมรรถภาพ, ถึงแก่พิราลัยใน พ.ศ. 2438
|-
| 12 || พระเจ้าสักรินทรฤทธิ์(เจ้าคำสุก) || พ.ศ. 2432 || พ.ศ. 2448 || align=left| พระราชโอรสในพระเจ้ามหินทรเทพนิภาธร สมัยนี้ดินแดนลาวตกเป็นของฝรั่งเศส
|-
| 13 || พระเจ้าศรีสว่างวงศ์ ||พ.ศ. 2447 || พ.ศ. 2488 || align=left| พระราชโอรสในพระเจ้าสักรินทรฤทธิ์ หลัง พ.ศ. 2488 ทรงเปลี่ยนพระราชฐานะเป็นพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรลาว
|}
== พระราชอาณาจักรลาว ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
| colspan=7 bgcolor=#e0951d| พระราชอาณาจักรลาว(ພຣະຣາຊອານາຈັກລາວ)
|- style="background:#cccccc"
! width="20"| ลำดับ || width="30"| รูป || width="225"| รายพระนาม || width="80"| ครองราชย์ || width="80"| สิ้นสุด || หมายเหตุ
|-
| 1 || 100px || พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวงศ์ || พ.ศ. 2488 || พ.ศ. 2502 || align=left| ก่อนหน้านี้มีพระอิสริยยศเป็น พระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรล้านช้างหลวงพระบาง
|-
| 2 || 100px || พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวัฒนา (ພຣະບາດສົມເດັດພຣະເຈົ້າມະຫາຊີວິດສີສະວ່າງວັດທະນາ) || พ.ศ. 2502 || พ.ศ. 2518 || align=left| สละราชสมบัติ หลังพรรคประชาชนปฏิวัติลาวเข้ากุมอำนาจรัฐสำเร็จ ต่อมาถูกส่งตัวไปค่ายสัมมนาที่เมืองเวียงชัย และเสด็จสวรรคตที่นั่น
|}
== ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ลาว ==
{| border="1" cellpadding="4" cellspacing="1" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; text-align:center; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
| colspan=7 bgcolor=#e0951d| ผู้อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ลาว
|- style="background:#cccccc"
! width="20"| ลำดับ || width="225"|รายพระนาม || width="80"| ครองราชย์ || width="80"| สิ้นสุด || หมายเหตุ
|-
| 1 || พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวัฒนา || พ.ศ. 2518 || พ.ศ. 2521?2527 || align=left| อ้างสิทธิในราชบัลลังก์ลาว หลังถูกถอดออกจากราชสมบัติ
|-
| 2 || เจ้าฟ้าชายมกุฎราชกุมารวงศ์สว่าง || พ.ศ. 2521 || พ.ศ. 2524 || align=left|
|-
| 3 || เจ้าสุริวงศ์ สว่าง || พ.ศ. 2524 || 2546 || align=left| พระโอรสในเจ้าฟ้าชายมกุฎราชกุมารวงศ์สว่าง
|-
| 4 || เจ้าศรีสว่างวงศ์วัฒนากรณ์      ศรีสว่างวงศ์ ณ ล้านช้าง || พ.ศ.2546 || ปัจจุบัน ||align=left| พระปนัดดาใน เสด็จเจ้าบวรวัฒนา,เสด็จเจ้าทองสุกวัฒนา,เสด็จเจ้าสุพันธบัลลังก์
ผู้เป็นพระอนุชาใน พระบาทสมเด็จพระเจ้ามหาชีวิตศรีสว่างวัฒนา
ปัจจุบันพระองค์ทรงออกผนวนเป็นภิกษุ
|}
== ราชสกุลลาว ==
ศรีสว่างวงศ์ ณ ล้านช้าง
ศิริบุตร (พระราชทาน)
ศรีสว่าง
สว่าง
สูรยะวงศ์สว่าง
แก้วมงคล
ธนสีลังกูร (พระราชทาน)
จันทรสาขา
จันทราช
ณ ร้อยเอ็จ (พระราชทาน)
ขัติยวงศ์
ณ หนองคาย (พระราชทาน)
ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม (พระราชทาน)
สุวรรณเลิศ
สุวรรณวิเศษ
เรืองสุวรรณ
เจริญศิริ
อัตถากร
รักษิกกะจันทน์ หรือ รักษิกจันทร์ (พระราชทาน)
รัตนะวงศะวัต (พระราชทาน)
รัตนวงศา
ประจันตเสน (พระราชทาน)
เสนอพระ
นครศรีบริรักษ์
อุปฮาด
สุนทรพิทักษ์
สุนทรพิพิธ
สุวรรณธาดา (พระราชทาน)
สิงหศิริ (พระราชทาน)
สิงคศิริ
สิมะสิงห์
สิริสิงห์
สิระสิงห์
สังขศิลา
พิสัยพันธ์
โพธิเสน
โพธิเสน ณ หนองคาย
พงษ์สุวรรณ
พรหมเทพ (พระราชทาน)
อัคควงศ์
อรรควงษ์
พะเวียงคำ
ไชยสุกา
ไชยมูลวงศ์
เรืองสนาม
อินทร์เอี่ยม ณ จำปาสัก
ณ จำปาสัก
วัฒนศักดิ์
วลัยศรี
แสงสุระ
รักษาเมือง
พิทักษ์เขื่อนขันธุ์
วรฉัตร
วงศ์ ณ รัตน์
วงศ์รัตน์
พระวงศ์รัตน์
จันทนากร
ชาลีจันทร์
มณีวงศ์
จันทรศร (พระราชทาน)
อินตะนัย
รัตนเวฬุ
อัคฮาด
อรรคฮาด
วงศ์วรบุตร
วรบุตร
พึ่งมี
วรแสน
สิงห์ธวัช
ธรรมวงค์
เเพนพา
เศรษฐภูมิรินทร์
== ดูเพิ่ม ==
ประธานประเทศลาว
นายกรัฐมนตรีลาว
== อ้างอิง ==
เติม วิภาคย์พจนกิจ. ประวัติศาสตร์อีสาน. พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์, 2546.
คำหมั้น วงกตรัตนะ,เจ้า.พงศาวดารชาติลาว. พิมพ์ครั้งที่ 2 .เวียงจันทน์:หอสมุดแห่งชาติ.1971.
สุรศักดิ์ ศรีสำอาง. ลำดับกษัตริย์ลาว. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: สำนักโบราณคดีและพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ กรมศิลปากร. 2545.
ประวัติศาสตร์ลาว
ลาว
พระมหากษัตริย์ลาว
ราชอาณาจักรลาว
|}