กรมทางหลวงชนบท

กรมทางหลวงชนบท (Department of Rural Roads) เป็นส่วนราชการระดับกรม สังกัดกระทรวงคมนาคม จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม พ.ศ. 2545 โดยบุคลากรโอนภารกิจมาจากกรมโยธาธิการและกรมการเร่งรัดพัฒนาชนบท มีหน้าที่ในการพัฒนาและยกระดับมาตรฐานทางหลวงชนบท เพื่อสนับสนุนการคมนาคมขนส่ง การท่องเที่ยว การพัฒนาชายแดน การพัฒนาเมืองอย่างบูรณาการและยั่งยืน แก้ไขปัญหาจราจรโดยสร้างทางเชื่อม ทางเลี่ยง และทางลัด รวมทั้งเป็นพี่เลี้ยงด้านการพัฒนาทางหลวงท้องถิ่นให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น
== ภารกิจ ==
พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 มุ่งปรับปรุงระบบระบบราชการให้สอดคล้องกับสภาพความเป็นไปของสังคม โดยมีการจัดตั้งกรมทางหลวงชนบทขึ้น แต่ได้มีการกำหนดบทเฉพาะกาล มาตรา 54 ไว้ว่า "ภายในห้าปีนับแต่วันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับ ให้โอนกิจการอำนาจหน้าที่ ทรัพย์สิน งบประมาณ หนี้ สิทธิ ภาระผูกพัน ข้าราชการ ลูกจ้าง และอัตรากำลังของกรมทางหลวงชนบท และบรรดาอำนาจหน้าที่ของผู้ดำรงตำแหน่งหรือผู้ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ในกรมทางหลวงชนบท ไปเป็นของกรมทางหลวง หรือผู้ดำรงตำแหน่งหรือผู้ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ในองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น แล้วแต่กรณี ทั้งนี้ ตามที่กำหนดในพระราชกฤษฎีกา ในพระราชกฤษฎีกาดังกล่าวจะกำหนดให้การกำหนดรายละเอียดบางกรณีเป็นไปตามมติของคณะรัฐมนตรีหรือประกาศของรัฐมนตรีที่เกี่ยวข้องก็ได้ เมื่อมีการตราพระราชกฤษฎีกาตามวรรคหนึ่งขึ้นบังคับใช้แล้ว ให้ถือว่ากรมทางหลวงชนบทเป็นอันยุบเลิก" ซึ่งจะเป็นผลให้กรมทางหลวงชนบท มีภารกิจที่จะต้องดำเนินการในระยะเวลาเพียง 5 ปี
ต่อมาภายหลังการประชุมของสภานิติบัญญัติแห่งชาติ เมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2550 ได้มีมติให้กรมทางหลวงชนบทดำเนินการต่อไปอีก 5 ปี กระทั่งในปี พ.ศ. 2552 ได้มีพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2552 ให้ยกเลิกการยุบกรมทางหลวงชนบท และให้มีภารกิจดำเนินการเช่นเดิม เนื่องจากเป็นนโยบายหลักของทุกรัฐบาล
== เครื่องหมายราชการ ==
สัญลักษณ์ของกรมทางหลวงชนบท คือ องค์พระวิษณุหรือพระนารายณ์ เป็นเทพแห่งวิศวกรรมการพัฒนา การก่อสร้าง และบำรุงรักษาทางหลวง ประทับเป็นสง่าบนพระอาสน์ มือขวาถือจอบ มือซ้ายถือลูกดิ่ง เบื้องหลังพระวิษณุแสงสว่างแผ่เป็นรัศมีโดยรอบทั้ง 8 ทิศ แสดงถึงภารกิจของกรมทางหลวงชนบท ครอบคลุมทั้งประเทศ และลายกนก 3 ชั้น ตัดด้วยเส้นสีแดงบนพื้นสีเหลืองทอง หมายถึง ประเทศไทย
== รายนามอธิบดี ==
== โครงสร้างส่วนราชการ ==
สำนักบริหารกลาง
กองแผนงาน
แขวงทางหลวงชนบท ตามที่รัฐมนตรีประกาศกำหนด
ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
สำนักกฎหมาย
สำนักก่อสร้างทาง
สำนักก่อสร้างสะพาน
สำนักเครื่องกลและสื่อสาร
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 1 - 18
สำนักบำรุงทาง
สำนักฝึกอบรม
สำนักวิเคราะห์ วิจัย และพัฒนา
สำนักส่งเสริมการพัฒนาทางหลวงท้องถิ่น
สำนักสำรวจและออกแบบ
สำนักอำนวยความปลอดภัย
=== สำนักงานทางหลวงชนบท และแขวงทางหลวงชนบทในสังกัด ===
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 1 (ปทุมธานี)
* แขวงทางหลวงชนบทปทุมธานี
* แขวงทางหลวงชนบทนนทบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทสมุทรปราการ
* แขวงทางหลวงชนบทพระนครศรีอยุธยา
* แขวงทางหลวงชนบทอ่างทอง
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 2 (สระบุรี)
* แขวงทางหลวงชนบทสระบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทลพบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทสิงห์บุรี
* แขวงทางหลวงชนบทชัยนาท
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 3 (ชลบุรี)
* แขวงทางหลวงชนบทชลบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทระยอง
* แขวงทางหลวงชนบทจันทบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทตราด
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 4 (เพชรบุรี)
* แขวงทางหลวงชนบทเพชรบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทประจวบคีรีขันธ์
* แขวงทางหลวงชนบทราชบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทสมุทรสงคราม
* แขวงทางหลวงชนบทสมุทรสาคร
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 5 (นครราชสีมา)
* แขวงทางหลวงชนบทนครราชสีมา
* แขวงทางหลวงชนบทชัยภูมิ
* แขวงทางหลวงชนบทบุรีรัมย์
* แขวงทางหลวงชนบทสุรินทร์
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 6 (ขอนแก่น)
* แขวงทางหลวงชนบทขอนแก่น
* แขวงทางหลวงชนบทเลย
* แขวงทางหลวงชนบทมหาสารคาม
* แขวงทางหลวงชนบทร้อยเอ็ด
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 7 (อุบลราชธานี)
* แขวงทางหลวงชนบทอุบลราชธานี
* แขวงทางหลวงชนบทศรีสะเกษ
* แขวงทางหลวงชนบทอำนาจเจริญ
* แขวงทางหลวงชนบทยโสธร
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 8 (นครสวรรค์)
* แขวงทางหลวงชนบทนครสวรรค์
* แขวงทางหลวงชนบทอุทัยธานี
* แขวงทางหลวงชนบทตาก
* แขวงทางหลวงชนบทกำแพงเพชร
* แขวงทางหลวงชนบทพิจิตร
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 9 (อุตรดิตถ์)
* แขวงทางหลวงชนบทอุตรดิตถ์
* แขวงทางหลวงชนบทสุโขทัย
* แขวงทางหลวงชนบทพิษณุโลก
* แขวงทางหลวงชนบทเพชรบูรณ์
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 10 (เชียงใหม่)
* แขวงทางหลวงชนบทเชียงใหม่
* แขวงทางหลวงชนบทแม่ฮ่องสอน
* แขวงทางหลวงชนบทลำพูน
* แขวงทางหลวงชนบทลำปาง
* แขวงทางหลวงชนบทแพร่
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 11 (สุราษฎร์ธานี)
* แขวงทางหลวงชนบทสุราษฎร์ธานี
* แขวงทางหลวงชนบทนครศรีธรรมราช
* แขวงทางหลวงชนบทชุมพร
* แขวงทางหลวงชนบทระนอง
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 12 (สงขลา)
* แขวงทางหลวงชนบทสงขลา
* แขวงทางหลวงชนบทสตูล
* แขวงทางหลวงชนบทยะลา
* แขวงทางหลวงชนบทปัตตานี
* แขวงทางหลวงชนบทนราธิวาส
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 13 (ฉะเชิงเทรา)
* แขวงทางหลวงชนบทฉะเชิงเทรา
* แขวงทางหลวงชนบทนครนายก
* แขวงทางหลวงชนบทปราจีนบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทสระแก้ว
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 14 (กระบี่)
* แขวงทางหลวงชนบทกระบี่
* แขวงทางหลวงชนบทพังงา
* แขวงทางหลวงชนบทภูเก็ต
* แขวงทางหลวงชนบทตรัง
* แขวงทางหลวงชนบทพัทลุง
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 15 (อุดรธานี)
* แขวงทางหลวงชนบทอุดรธานี
* แขวงทางหลวงชนบทหนองบัวลำภู
* แขวงทางหลวงชนบทหนองคาย
* แขวงทางหลวงชนบทบึงกาฬ
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 16 (กาฬสินธุ์)
* แขวงทางหลวงชนบทกาฬสินธุ์
* แขวงทางหลวงชนบทสกลนคร
* แขวงทางหลวงชนบทนครพนม
* แขวงทางหลวงชนบทมุกดาหาร
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 17 (เชียงราย)
* แขวงทางหลวงชนบทเชียงราย
* แขวงทางหลวงชนบทพะเยา
* แขวงทางหลวงชนบทน่าน
สำนักงานทางหลวงชนบทที่ 18 (สุพรรณบุรี)
* แขวงทางหลวงชนบทสุพรรณบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทกาญจนบุรี
* แขวงทางหลวงชนบทนครปฐม
== โครงข่ายเส้นทางเพื่อการท่องเที่ยว ==
กรมทางหลวงชนบทได้มีแผนพัฒนาและส่งเสริมการท่องเที่ยวในแต่ละภูมิภาคของประเทศไทย (Scenic Route) ประกอบไปด้วยโครงข่ายสายทางที่ก่อสร้างแล้ว และอยู่ระหว่างการก่อสร้างและศึกษา ประกอบไปด้วย
=== เลียบชายฝั่งทะเล ===
==== ถนนเฉลิมบูรพาชลทิต ====

ถนนเฉลิมบูรพาชลทิต เป็นโครงข่ายถนนในชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก มีแผนในการพัฒนาเส้นทางตั้งแต่จังหวัดชลบุรี จังหวัดระยอง จังหวัดจันทบุรี และจังหวัดตราด ปัจจุบันสร้างระยะแรกเสร็จสิ้นแล้วคือช่วงจังหวัดระยอง - จันทบุรี
==== ถนนเลียบชายฝั่งทะเลภาคใต้ ====
ประกอบไปด้วยแผนพัฒนาสองฝั่งทะเลในภาคใต้ คือ ถนนเลียบชายฝั่งทะเลด้านตะวันตกของอ่าวไทย และถนนเลียบชายฝั่งทะเลอันดามัน
===== ถนนเลียบชายฝั่งทะเลด้านตะวันตกของอ่าวไทย =====
ถนนเลียบชายฝั่งทะเลด้านตะวันตกของอ่าวไทย เป็นโครงข่ายถนนในชายฝั่งทะเลด้านตะวันตกของอ่าวไทย มีแผนในการพัฒนาเส้นทางตั้งแต่จังหวัดสมุทรปราการ เลาะตามชายฝั่งลงไปจนถึงจังหวัดนราธิวาส ระยะทางประมาณ 1500 กิโลเมตร ปัจจุบันสร้างระยะแรกเกือบสมบูรณ์แล้วในช่วงจังหวัดสมุทรสาคร - จังหวัดชุมพร
===== ถนนเลียบชายฝั่งทะเลอันดามัน =====
ถนนเลียบชายฝั่งทะเลอันดามัน เป็นโครงข่ายถนนในชายฝั่งทะเลอันดามัน มีแผนในการพัฒนาเส้นทางตั้งแต่จังหวัดระนอง จังหวัดพังงา จังหวัดภูเก็ต จังหวัดกระบี่ และจังหวัดสตูล ปัจจุบันอยู่ระหว่างการศึกษา ระยะทางประมาณ 600 กิโลเมตร
=== เลียบแม่น้ำโขง ===
==== ถนนนาคาวิถี ====
ถนนนาคาวิถี เป็นโครงข่ายถนนริมฝั่งแม่น้ำโขง มีแผนพัฒนาเส้นทางตั้งแต่จังหวัดเลย จังหวัดหนองคาย จังหวัดบึงกาฬ จังหวัดนครพนม จังหวัดมุกดาหาร จังหวัดอำนาจเจริญ และจังหวัดอุบลราชธานี ระยะทางประมาณ 750 กิโลเมตร คาดว่าจะเริ่มก่อสร้างได้ในปี พ.ศ. 2565
=== เลียบชายเขาด้านทิศใต้ของเขาใหญ่ ===
==== ถนนบูรพาคีรี ====
ถนนบูรพาคีรี เป็นโครงข่ายถนนเลียบชายเขาด้านทิศใต้ของเขาใหญ่ มีแผนพัฒนาเส้นทางตั้งแต่จังหวัดนครนายก จังหวัดนครราชสีมา จังหวัดปราจีนบุรี และจังหวัดสระแก้ว ระยะทางประมาณ 175 กิโลเมตร ปัจจุบันอยู่ในระหว่างการสำรวจและออกแบบ
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
กรมการเร่งรัดพัฒนาชนบท
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
กรมทางหลวงชนบท
กระทรวงคมนาคม
กรมทางหลวงชนบท
การขนส่งในประเทศไทย
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2545
องค์การในเขตบางเขน
ทางหลวงชนบท