pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
สัตว์มีแกนสันหลัง

สัตว์มีแกนสันหลัง  คือสัตว์ในไฟลัมคอร์ดาตา พวกมันจะมีแกนสันหลัง ใยประสาทส่วนหลังกลวง ช่องคอหอย หลอดเส้นประสาทกลวงส่วนหลัง และหางหลังทวารหนัก ในช่วงหนึ่งของวงจรชีวิต สัตว์มีแกนสันหลังเป็นพวกดิวเทอโรสโตม กล่าวคือในช่วงระยะตัวอ่อน ทวารหนักเกิดก่อนปาก และเป็นซีโลเมตที่มีสมมาตรด้านข้าง ในกรณีของสัตว์มีแกนสันหลังที่มีกระดูกสันหลัง แกนสันหลังจะถูกแทนที่โดยกระดูกสันหลังในช่วงเจริญเติบโต และพวกมันอาจจะมีปล้องตามร่างกาย
ในอนุกรมวิธาน ตัวไฟลัมเองประกอบไปด้วยไฟลัมย่อยเวอร์เตบราตา (ซึ่งประกอบด้วย ปลา สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน สัตว์ปีก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม) ทูนิคาตา (ซึ่งรวมทั้งซาล์ปและเพรียงหัวหอม) และเซฟาโลคอร์ดาตา ประกอบด้วยแหลนทะเล และยังรวมถึงบางกลุ่มที่สูญพันธุ์ไปแล้ว บางครั้งกลุ่มสัตว์มีกระดูกสันหลังถูกจัดรวมอยู่กับกลุ่มสัตว์มีกระโหลกศีรษะ
สัตว์มีแกนสันหลังมีมากกว่า 65,000 สปีชีส์ที่ยังมีชีวิตอยู่ กว่าครึ่งเป็นพวกปลากระดูกแข็ง วาฬและเหยี่ยวเพเรกริน สัตว์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดและเคลื่อนที่เร็วที่สุดตามลำดับ เป็นสัตว์มีแกนสันหลังเช่นเดียวกันกับมนุษย์ ซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์มีแกนสันหลังยุคแรกๆ มีอายุย้อนไปถึงในช่วงการระเบิดยุคแคมเบรียน
== ประเภทของสัตว์มีแกนสันหลัง ==
=== การแบ่งหมวดหมู่ ===
ไฟลัมคอร์ดาตา (Phylum Chordata) 
* ไฟลัมย่อย Urochordata - Tunicates (3,000 สปีชีส์)
* ไฟลัมย่อย Cephalochordata - Lancelets (30 สปีชีส์)
* ไฟลัมย่อย Vertebrata (Vertebrates - animals with backbones; 57,739 สปีชีส์)
** Infraphylum Agnatha (jawless vertebrates; 100+ สปีชีส์)
*** ชั้น Myxini or Hyperotreti (hagfish; 65 สปีชีส์)
*** ชั้น Conodonta (Conodonts)
*** ชั้น Hyperoartia (Lampreys)
*** ชั้น Cephalaspidomorphi (Paleozoic jawless fish)
*** ชั้น Pteraspidomorphi (Paleozoic jawless fish)
** Infraphylum Gnathostomata (jawed vertebrates)
*** ชั้น Placodermi (Paleozoic armoured forms)
*** ชั้น Chondrichthyes (cartilaginous fish; 300+ สปีชีส์)
*** ชั้น Acanthodii (Paleozoic "spiny sharks")
*** Superclass Osteichthyes (bony fishes; 30,000+ สปีชีส์)
**** ชั้น Actinopterygii (ray-finned fish; about 30,000 สปีชีส์)
**** ชั้น Sarcopterygii (lobe-finned fish)
*** Superclass Tetrapoda (four-legged vertebrates; 18,000+ สปีชีส์)
**** ชั้น Amphibia (amphibians; 6,000 สปีชีส์)
**** Series Amniota (amniotic egg)
***** ชั้น Sauropsida - (reptiles; 8,225+ สปีชีส์)
***** ชั้น Aves (นก; 8,800-10,000 สปีชีส์)
***** ชั้น Synapsida (สัตว์เลื้อยคลานคล้ายสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม; 4,500+ สปีชีส์)
***** ชั้น Mammalia (mammals; 5,800 สปีชีส์)
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Chordate on GlobalTwitcher.com
Chordate node at Tree Of Life 
Chordate node at NCBI Taxonomy
 
ไฟลัม
เบอร์มิงแฮม

เบอร์มิงแฮม (Birmingham,  เบอมิงงัม) เป็นนครและเขตเมืองในภาคเวสต์มิดแลนด์สของอังกฤษ สหราชอาณาจักร ซึ่งหลายฝ่ายพิจารณาว่าเป็นเมืองรองของอังกฤษ แม้คำอ้างนี้จะถูกท้าทายจากผู้สนับสนุนเมืองแมนเชสเตอร์ เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดใน กลุ่มนครหลัก (core cities) ของอังกฤษ มีประชากรประมาณ 992,400 คน (ตัวเลขประมาณการเมื่อ ค.ศ. 2004)  มากเป็นอันดับ 2 ของประเทศ รองจากกรุงลอนดอน
ชื่อเสียงของเมืองมาจากการเป็นเรี่ยวแรงสำคัญในการปฏิวัติอุตสาหกรรมของประเทศ จนได้รับการขนานนามว่า "โรงงานของโลก"
ปัจจุบัน ผลผลิตที่ได้จากเบอร์มิงแฮมและเขตโดยรอบคิดเป็นมูลค่ามากกว่าร้อยละ 25 ของยอดการส่งออกทั้งหมดของประเทศ
เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองที่มีความหลากหลายทางชาติพันธุ์และวัฒนธรรม จากการสำรวจเมื่อ ค.ศ. 2001 ร้อยละ 70.4 ของประชากรเป็นคนขาว (รวมร้อยละ 3.2 ที่เป็นชาวไอริช), ร้อยละ 19.5 เป็นชาวเอเชียหรือเอเชียบริติช (ชาวเอเชียในความหมายของอังกฤษ คือ ชาวเอเชียใต้), ร้อยละ 6.1 เป็นคนดำหรือคนดำบริติช, ร้อยละ 0.5 เป็นชาวจีน และร้อยละ 3.5 เป็นเชื้อชาติผสมหรือเชื้อชาติอื่น
ชาวเบอร์มิงแฮม เรียกว่า บรัมมีส์ (Brummies)
== มหาวิทยาลัย ==
เบอร์มิงแฮมเป็นเมืองนึงในประเทศอังกฤษที่มีนักศึกษาไทยไปศึกษาต่อเป็นจำนวนมาก เนื่องจากมีมหาวิทยาลัยอยู่สีมหาวิทยาลัย นั่นคือ
University of Central England (UCE)
University of Birmingham
Aston University
Birmingham City University
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
สมาคมไทยเมืองเบอร์มิงแฮม 
 
นครในสหราชอาณาจักร
เมืองในเทศมณฑลเวสต์มิดแลนส์
เมืองมหาวิทยาลัย
จอน อึ๊งภากรณ์

จอน อึ๊งภากรณ์ (เกิด 19 กันยายน พ.ศ. 2490) ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) อดีตกรรมการนโยบายองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย ด้านประชาสังคม อดีตสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานครที่ทำงานอย่างต่อเนื่องด้านสังคมและการสนับสนุนองค์กรพัฒนาเอกชน เป็นผู้ก่อตั้ง มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ และหนังสือพิมพ์ออนไลน์ประชาไท
== ประวัติ ==
จอน เป็นบุตรชายคนโตของศาสตราจารย์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ และนางมากาเร็ต สมิธ เกิดเมื่อวันที่ 19 กันยายน พ.ศ. 2490 ที่กรุงลอนดอน อังกฤษ สหราชอาณาจักร จบการศึกษาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์ จากมหาวิทยาลัยซัสเซ็กส์ (Sussex) ที่อังกฤษ แต่กลับมาใช้ชีวิตในเมืองไทย เข้าทำงานเป็นอาจารย์สอนนักศึกษาแพทย์ในมหาวิทยาลัยมหิดล เป็นเวลา 5 ปี แต่จากเหตุการณ์ความรุนแรงทางการเมืองในช่วง พ.ศ. 2516–19 ทำให้เขาหันมาสนใจประเด็นปัญหาทางสังคม
== งานสังคม ==
เมื่อ พ.ศ. 2523 ได้ก่อตั้งโครงการอาสาสมัครเพื่อสังคม (ภายหลังจัดตั้งเป็น มูลนิธิอาสาสมัครเพื่อสังคม) เพื่อสร้างบัณฑิตอาสาสมัคร ให้ช่วยเหลือคนยากจนในชนบท และทำงานร่วมกับองค์กรพัฒนาเอกชน (เอ็นจีโอ) จอนยังมีส่วนช่วยองค์กรพัฒนาเอกชนที่ตั้งขึ้นใหม่ ให้มีการบริหารจัดการที่ดี และช่วยเหลือด้านเงินทุนสำหรับโครงการต่าง ๆ และมีส่วนในการประสานภาคประชาสังคมเข้าด้วยกัน
เมื่อ พ.ศ. 2534 จอนได้ก่อตั้ง มูลนิธิเข้าถึงเอดส์ ริเริ่มการให้คำปรึกษาแก่ผู้ติดเชื้อเอชไอวี/เอดส์ และครอบครัวของผู้ป่วยเหล่านั้น เพื่อต่อสู้เรื่องปัญหาการรังเกียจและเข้าใจผู้ป่วยเหล่านี้ผิด และพยายามให้ความรู้ในเรื่องสิทธิผู้ป่วยที่จะได้รับการรักษาอย่างเต็มที่และมีประสิทธิภาพ
เมื่อ พ.ศ. 2543 จอน อึ๊งภากรณ์ได้รับการเลือกตั้งเป็นสมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร แม้ว่าในขณะนั้นจอนยังเป็นที่รู้จักในหมู่ประชาชนทั่วไปไม่มากนักก็ตาม ทั้งนี้ก็เพื่อจะได้มีโอกาสในการสร้างความเข้าใจกับสังคมและมีโอกาสในการทำงานเพื่อสังคมให้มากขึ้น ทั้งนี้จอนได้เป็นเลขานุการคณะกรรมาธิการการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ วุฒิสภา และเป็นประธานคณะอนุกรรมาธิการหลักประกันทางสังคม ของวุฒิสภาด้วย ครั้นเมื่อเมื่อปี พ.ศ. 2547 ก็ได้ร่วมกับกลุ่มเพื่อนก่อตั้งหนังสือพิมพ์ออนไลน์อิสระ ชื่อ ประชาไท
== รางวัล ==
จอน อึ๊งภากรณ์ได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาบริการรัฐกิจ ประจำปี ค.ศ. 2005 (พ.ศ. 2548) จากการประกาศเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม พ.ศ. 2548 และเข้ารับรางวัลที่กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ ในวันที่ 31 สิงหาคม ปีเดียวกัน เป็นที่น่าสังเกตว่าจอนได้รับรางวัลแมกไซไซ สาขาเดียวกันกับศาสตราจารย์ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ผู้เป็นบิดา ซึ่งได้รับรางวัลนี้เมื่อ พ.ศ. 2508
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม ==
ประชาไท หนังสือพิมพ์อิสระที่จอนร่วมก่อตั้ง
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
มูลนิธิเข้าถึงเอดส์
ประวัติจอน อึ๊งภากรณ์  จากเว็บไทยเอ็นจีโอ
การเมืองภาคประชาชน
ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซ
แนวร่วมประชาธิปไตยต่อต้านเผด็จการแห่งชาติ
สมาชิกวุฒิสภากรุงเทพมหานคร
ชาวไทยเชื้อสายอังกฤษ
บุคคลจากโรงเรียนเตรียมอุดมศึกษา
บุคคลจากโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปทุมวัน
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.จ. (ฝ่ายหน้า)
ชาวไทยเชื้อสายสหราชอาณาจักร
สกุลอึ๊งภากรณ์
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยซัสเซกซ์
บุคคลจากมหาวิทยาลัยมหิดล
กลุ่มภาษาโทแคเรียน

กลุ่มภาษาโทแคเรียน หรือ กลุ่มภาษาโทคาเรียน เป็นภาษาตระกูลอินโด-ยูโรเปียน แบ่งเป็นภาษาย่อยได้สองภาษาคือ ภาษาโทแคเรียนตะวันออกและโทแคเรียนตะวันตก ใช้พูดในพุทธศตวรรษที่ 11–13 ก่อนจะกลายเป็นภาษาสูญไป ผู้พูดภาษานี้หันไปพูดภาษาอุยกูร์ ทั้งสองภาษาใช้พูดในบริเวณแอ่งตาริมในเอเชียกลาง ปัจจุบันอยู่ในเขตปกครองตนเองซินเจียงอุยกูร์ ประเทศจีน ชื่อของภาษานี้มาจาก โทแคเรียน นักประวัติศาสตร์ชาวกรีก ชื่อของภาษานี้ในภาษาโทแคเรียนคือ arish- käna
ภาษาโทแคเรียน เอ หรือโทแคเรียนตะวันออก นั้น เคยพูดกันในแถบเตอร์ฟาน ซึ่งอยู่ทางตะวันออก ส่วนภาษาโทแคเรียน บี หรือโทแคเรียนตะวันตกนั้น เคยพูดกันส่วนใหญ่ในแถบคูชา ทางตะวันตก แต่ก็มีพูดกันในเตอร์ฟานด้วย ภาษาโทแคเรียนนั้นเขียนด้วยอักษรที่ดัดแปลงจากอักษรอินเดียฝ่ายเหนือ เรียกว่าอักษรพราหมี ซึ่งเป็นอักษรที่เคยใช้เขียนภาษาสันสกฤตในภูมิภาคนี้ด้วยเช่นกัน
แม้ว่าภาษาโทแคเรียนจะเป็นภาษาที่เก่าแก่ แต่นักวิชาการเพิ่งรู้จักและได้วิเคราะห์ไวยากรณ์ รวมทั้งแปลภาษาโทแคเรียนได้เป็นครั้งแรกเมื่อ ค.ศ. 1908 นี้เอง โดยนักวิชาการชาวเยอรมัน ชื่อ เอมีล ซีค (Emil Sieg) และวิลเฮ็ล์ม ซีคลิง (Wilhelm Siegling) ทั้งนี้ได้มีการเสนอชื่อเรียกภาษาตามสำเนียงเยอรมันว่า โทคาริช (Tocharisch)
ภาษาโทแคเรียนเป็นสาขาหนึ่งของกลุ่มภาษาอินโด-ยูโรเปียน แต่ไม่มีความสัมพันธ์กับสาขาย่อยอินโด-อารยันหรืออินโด-อิเรเนียน ทั้ง ๆ ที่อยู่ในพื้นที่ทางตะวันออก หากพิจารณาตามหลักสัทศาสตร์แล้ว ภาษาโทแคเรียนอยู่ในกลุ่มเคนตุม (Centum) อันเป็นเกณฑ์คร่าว ๆ ในการจำแนกกลุ่มภาษาอินโด-ยูโรเปียน ทั้ง ๆ ที่กลุ่มภาษาเคมตุมนั้น ส่วนใหญ่จะอยู่ในทวีปยุโรป จึงจัดว่าภาษาโทแคเรียนเป็นกลุ่มภาษาเคนตุม ที่รายล้อมด้วยกลุ่มภาษาซาเตม (Satem) ในทวีปเอเชีย และมีคุณลักษณะบางประการที่คล้ายคลึงกับภาษาฮิตไทต์ที่เคยพูดกันเมื่อราว 1,100 ปีก่อนคริสตกาล
โทแคเรียน
ตระกูลภาษาอินโด-ยูโรเปียน
โชติมาตรปรากฏ

โชติมาตรปรากฏ หรือ ความส่องสว่างปรากฏ (apparent magnitude, m) เป็นหน่วยวัดระดับความสว่างของดาวฤกษ์ ดาวเคราะห์ หรือวัตถุท้องฟ้าอื่น ๆ ในจักรวาล กล่าวอีกนัยหนึ่งคือปริมาณแสดงที่ได้รับจากวัตถุนั้น นิยามให้โชติมาตรปรากฏมีค่าเพิ่มขึ้น 5 หน่วยเมื่อความสว่างลดลงเหลือ 1 ใน 100 (นั่นคือเมื่อวัตถุเดียวกันแต่อยู่ไกลขึ้นเป็น 10 เท่า) หรือค่าโชติมาตรปรากฏเพิ่มขึ้น 1 หน่วยเมื่อความสว่างลดลง 2.512 เท่า โดยที่ 2.512 คือรากที่ห้าของ 100 (1000.2)
ปริมาณแสงที่รับได้ จริง ๆ แล้วจะขึ้นอยู่กับความหนาของชั้นบรรยากาศในทิศทางการมองวัตถุ ดังนั้นโชติมาตรปรากฏจึงปรับค่าให้ได้ความสว่างเมื่อผู้สังเกตอยู่นอกชั้นบรรยากาศ ยิ่งวัตถุมีแสงจางเท่าไหร่ค่าโชติมาตรปรากฏก็ยิ่งมีค่ามากเท่านั้น
== ดูเพิ่ม ==
== โชติมาตรสัมบูรณ์ ==
มาตรดาราศาสตร์
สัตว์มีกระดูกสันหลัง

สัตว์มีกระดูกสันหลัง (vertebrate) สิ่งมีชีวิตประเภทนี้มีกระดูกสันหลังหรือไขสันหลัง สิ่งมีชีวิตที่มีกระดูกสันหลังเริ่มมีวิวัฒนาการมาเป็นเวลาประมาณ 505 ล้านปี ในยุคแคมเบรียนกลาง ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของช่วงยุคแคมเบรียน โครงกระดูกของไขสันหลัง ถูกเรียกว่ากระดูกสันหลัง Vertebrate เป็นไฟลัมย่อยที่ใหญ่ที่สุดใน Chordates รวมทั้งยังมีสัตว์ที่คนรู้จักมากที่สุดอีกด้วย (ยกเว้นแมลง) ปลา สัตว์สะเทินน้ำสะเทินบก สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม (รวมทั้งมนุษย์) เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีกระดูกสันหลังทั้งสิ้น ลักษณะเฉพาะของไฟลัมย่อยนี้คือระบบของกล้ามเนื้อจำนวนมาก เช่นเดียวกับระบบประสาทส่วนกลางที่ถูกวางในกระดูกสันหลังเป็นส่วน ๆ
สัตว์มีกระดูกสันหลัง คือกระดูกสันหลังจะอยู่เป็นแนวยาวไปตามด้านหลังของสัตว์  กระดูกสันหลังจะต่อกันเป็นข้อ ๆ  ยืดหยุ่น  เคลื่อนไหวได้มีหน้าที่ช่วยพยุงร่างกายให้เป็นรูปร่างทรวดทรงอยู่ได้และยังช่วยป้องกันเส้นประสาทอีกด้วย สัตว์พวกมีกระดูกสันหลัง  นักวิทยาศาสตร์ยังแบ่งออกเป็น  5 พวกคือ
สัตว์พวกปลา
สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ
สัตว์เลื้อยคลาน
สัตว์ปีก
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนม
== วิวัฒนาการ ==
จากหลักฐานทางธรณีวิทยาพบว่า สัตว์มีกระดูกสันหลังพวกแรกคือออสตราโคเดิร์ม (ostracoderm) ซึ่งเป็นปลาไม่มีขากรรไกร ปัจจุบันสัตว์ในกลุ่มนี้ที่พบคือปลาปากกลม สัตว์มีกระดูกสันหลังอื่น ๆ ที่พบในลำดับถัดมาคือปลามีขากรรไกรพวกแรก เรียกพลาโคเดิร์ม (placoderm) ซึ่งวิวัฒนาการต่อมาเป็นปลากระดูกแข็งและปลากระดูกอ่อนในปัจจุบัน ต่อมาจึงเกิดสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ สัตว์เลื้อยคลาน นก และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมตามลำดับ
== การจัดจำแนก ==
ชั้นใหญ่พิสเซส ซึ่งเป็นสัตว์มีกระดูกสันหลังที่เป็นสัตว์น้ำหายใจด้วยเหงือก ที่เหงือกมีช่องให้น้ำผ่านเข้าออก อาจมีแผ่นแข็งปกคลุมหรือมีผิวหนังปิด มีครีบใช้เคลื่อนไหวและทรงตัว มีหัวใจ 2 ห้อง เส้นประสาทสมอง 10 คู่ ปกคลุมตัวด้วยหนังหรือเกล็ด แบ่งได้เป็น 3 ชั้นคือ
* ชั้นอะแบทา ได้แก่ปลาปากกลม พบในเขตหนาว ไม่พบในประเทศไทย
* ชั้นคอนดริกไทออส ได้แก่ปลากระดูกอ่อน โครงสร้างเป็นกระดูกอ่อนทั้งหมด เช่น ปลากระเบน ปลาฉลาม ปลาฉนาก
* ชั้นออกตีอิกไทออส ได้แก่ปลากระดูกแข็ง เช่น ปลามีปอด ปลาหมอเทศ ปลาดุก
ชั้นใหญ่เตราโปดา มีรยางค์ใช้ในการเคลื่อนไหว 2 คู่ หัวใจมี 3 – 4 ห้อง หายใจด้วยปอด แบ่งได้เป็น 4 ชั้นคือ
* ชั้นแอมฟิเบีย ได้แก่สัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ เช่น กบ คางคก เขียด ปาด อึ่งอ่าง ซาลาแมนเดอร์
* ชั้นเรปทิเลีย ได้แก่สัตว์เลื้อยคลาน เช่น เต่า ตะพาบน้ำ ตุ๊กแก กิ้งก่า จิ้งเหลน งู จระเข้
* ชั้นเอวีส ได้แก่สัตว์ปีก พวกนกต่าง ๆ
* ชั้นแมมมาเลีย ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม แบ่งได้อีกเป็น 2 ชั้นยอย คือ
** ชั้นย่อยโปรโตเทเรีย ออกลูกเป็นไข่ ได้แก่ ตุ่นปากเป็ดและอีคิดนา
** ชั้นย่อยเทเรีย ออกลูกเป็นตัว ได้แก่สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เหลือเช่น จิงโจ้ ค้างคาว นิ่มเกล็ด กระต่าย กระรอก โลมา
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Tree of Life 
Tunicates and not cephalochordates are the closest living relatives of vertebrates
Vertebrate Pests chapter in United States Environmental Protection Agency and University of Florida/Institute of Food and Agricultural Sciences National Public Health Pesticide Applicator Training Manual
The Vertebrates
The Origin of Vertebrates Marc W. Kirschner, iBioSeminars, 2008.
สัตว์มีกระดูกสันหลัง
สะพานทั้งเจ็ดแห่งเมืองเคอนิชส์แบร์ค

สะพานทั้งเจ็ดแห่งเมืองเคอนิชส์แบร์ค (Seven Bridges of Königsberg) เป็นปัญหาที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากสถานที่ คือ เมืองเคอนิชส์แบร์ค ในปรัสเซีย (ปัจจุบันคือคาลีนินกราด ประเทศรัสเซีย ในปัจจุบัน) ซึ่งตั้งอยู่บนแม่น้ำเพรเกิลและมีเกาะอยู่ 2 เกาะเชื่อมต่อถึงกันด้วยสะพานทั้ง 7 สะพาน คำถามคือ เป็นไปได้หรือไม่ที่จะเดินให้ครบทุกสะพาน โดยผ่านแต่ละสะพานเพียงครั้งเดียวและกลับมาที่จุดเริ่มต้นได้ ในพ.ศ. 2279 (ค.ศ. 1736) เลออนฮาร์ด ออยเลอร์ ได้พิสูจน์ว่าไม่มีทางเป็นไปได้
== คำตอบของออยเลอร์ ==
ในการพิสูจน์นั้น ออยเลอร์ได้แปลงปัญหานี้ให้อยู่ในรูปทฤษฎีกราฟ โดยแทนที่ดินด้วยจุด ที่เรียกว่า จุดยอด (vertex) และแทนสะพานด้วยเส้น ที่เรียกว่า เส้นเชื่อม (edge)
180px &rarr;
179px &rarr;
180px
ทฤษฎีกราฟเป็นสาขาหนึ่งของทอพอโลยี ซึ่งจะไม่สนใจรูปร่างของกราฟว่าเป็นอย่างไร นั่นคือเส้นที่เชื่อมระหว่างจุดยอดต่างๆจะเป็นเส้นตรงหรือเส้นโค้งก็ได้ แต่มันยังคงต้องเชื่อมจุดยอดนั้นอยู่ไม่เปลี่ยนแปลง
ออยเลอร์ได้แสดงให้เห็นว่า เราจะเดินผ่านเส้นเชื่อมทุกเส้นในกราฟเพียงครั้งเดียวและกลับมาที่จุดเริ่มต้นได้ ก็ต่อเมื่อ กราฟนั้นไม่มีจุดยอดที่มีจำนวนเส้นเชื่อมมาเชื่อมจุดยอดนั้นเป็นจำนวนคี่ ซึ่งแนวเดินนี้จะเรียกว่า วงจรออยเลอร์ (Eulerian circuit) ดังนั้น กราฟของสะพานทั้งเจ็ดจึงไม่มีทางทำได้
แต่ถ้าเราไม่สนใจว่าต้องเดินกลับมาที่จุดเริ่มต้น เราจะหาแนวเดินนั้นได้ ก็ต่อเมื่อ กราฟนั้นไม่มีจุดยอดที่มีจำนวนเส้นเชื่อมมาเชื่อมจุดยอดนั้นเป็นจำนวนคี่ หรือกราฟนั้นอาจมีจุดยอดดังกล่าวอยู่ 2 จุด ซึ่งแนวเดินนี้จะเรียกว่า รอยเดินออยเลอร์ (Eulerian trail) ดังนั้น กราฟของสะพานทั้งเจ็ดจึงทำไม่ได้เช่นเดียวกัน
== ความสำคัญในประวัติศาสตร์ของคณิตศาสตร์ ==
ในประวัติศาสตร์ของคณิตศาสตร์ ปัญหานี้เป็นปัญหาแรกในทฤษฎีกราฟ และทฤษฎีกราฟนั้นเป็นส่วนหนึ่งของทอพอโลยี ซึ่งเป็นปัญหาแรกในทอพอโลยีด้วย
== ดัดแปลงปัญหา ==
300px
=== สะพานที่ 8 ของเจ้าชายสีน้ำเงิน ===
เจ้าชายน้ำเงิน ได้วางแผนสร้างสะพานขึ้นมาสะพานหนึ่ง เพื่อให้เขาสามารถเริ่มเดินจากปราสาทสีน้ำเงินในตอนหัวค่ำโดยผ่านแต่ละสะพานหนึ่งครั้ง และไปจบที่เกาะกลางเพื่อดื่มเบียร์ฉลองชัยชนะ แน่นอนว่าเขาไม่ต้องการให้เจ้าชายสีแดงใช้สะพานนี้เพื่อจุดประสงค์เดียวกันกับเขา เจ้าชายน้ำเงินจะสร้างสะพานที่ 8 ที่ไหนดี?
=== สะพานที่ 9 ของเจ้าชายสีแดง ===
เจ้าชายแดงต้องการล้างแค้นเจ้าชายสีน้ำเงิน โดยการสร้างสะพานหนึ่งสะพานที่จะทำให้เขาเดินผ่านมันได้ทั้งหมดโดยไปจบที่เกาะกลาง และนอกจากนั้นเขายังต้องการกันไม่ให้เจ้าชายน้ำเงินทำได้อย่างที่เขาต้องการตอนสร้างสะพานที่ 8 เจ้าชายแดงจะสร้างสะพานที่ 9 ที่ไหนดี?
=== สะพานที่ 10 ของบาทหลวง ===
บาทหลวงอนาถใจกับความเหลวไหลของเจ้าชายทั้งสอง จึงต้องการสร้างสะพานที่ 10 เพื่อให้เจ้าชายทั้งสองกลับบ้านนอนแทนที่จะมาดื่มเหล้าเมามาย บาทหลวงจะสร้างสะพานที่ 10 ที่ไหนดี?
== เฉลยปัญหาดัดแปลง ==
=== สะพานที่ 8 ของเจ้าชายน้ำเงิน ===
สร้างที่เกาะศาสนาเชื่อมกับปราสาทแดง..
=== สะพานที่ 9 ของเจ้าชายแดง ===
สร้างระหว่างสองปราสาท
=== สะพานที่ 10 ของบาทหลวง ===
สร้างระหว่างเกาะกลางกับปราสาทแดง
== ดูเพิ่ม ==
ทฤษฎีกราฟ
กราฟ (คณิตศาสตร์)
ทฤษฎีกราฟ
ปริศนา
ทอพอโลยี
ปัญหาทางคณิตศาสตร์
ภาษาปรากฤต

ภาษาปรากฤต (Prakrit, ; พราหมีตอนต้น 𑀧𑁆𑀭𑀸𑀓𑀾𑀢, prākṛta; อักษรเทวนาครี प्राकृत, ; 𑀧𑀸𑀉𑀤, ; ; กันนาดา: pāgada; ทมิฬ/เตลูกู: pāgadam) เป็นภาษาโบราณกลุ่มหนึ่งในอินเดียสมัยโบราณ  จัดอยู่ในภาษากลุ่มอินโด-ยูโรเปียน (อินเดีย-ยุโรป)ในสาขาย่อย ภาษากลุ่มอินโด-อิเรเนียน (อินเดีย-อิหร่าน) โดยมากจะจัดเป็นภาษาที่มีวิวัฒนาการในกึ่งกลาง ระหว่างภาษาโบราณกับภาษาสมัยใหม่ ที่เรียก ภาษาปรากฤตนี้ ไม่ได้หมายจำเพาะไปที่ตัวภาษาหนึ่งภาษาใด แต่เป็นการเรียกภาษากลุ่มหนึ่งในระดับภาษาถิ่น และเป็นการยากที่จะระบุให้ชัดว่าภาษาปรากฤตคืออย่างไร และนักวิชาการด้านภาษาอินเดียก็ยังมีความเห็นไม่ลงรอยกัน บ้างก็ว่าหมายถึงภาษาถิ่นอินเดียยุคใหม่ รวมทั้งในยุคกลาง หรือกล่าวโดยย่อก็คือ ภาษาอื่นนอกเหนือจากภาษาสันสกฤตและภาษาพระเวท บ้างก็ว่าหมายถึงภาษาอินเดียยุคใหม่ ที่วิวัฒนาการมาจากภาษาปรากฤตยุคกลาง นอกจากนี้ยังมีข้อเสนอว่า ภาษาปรากฤตคือภาษาถิ่นของภาษาสันสกฤต และยังมีความเห็นว่า ภาษาบาลี ก็อาจจัดอยู่ในกลุ่มภาษาปรากฤตก็ได้
หลักฐานภาษาปรากฤตที่เก่าแก่ที่สุด คือจารึกอโศก บนเสาอโศก ที่พระเจ้าอโศกมหาราชรับสั่งให้สร้างขึ้น โดยใช้อักษรพราหมี ทว่าไม่ปรากฏว่ามีการใช้ภาษาปรากฤตในงานวรรณกรรมอย่างกว้างขวาง แต่กลับมีการใช้ในรูปของภาษาพูด ดังจะพบได้จากบทละครภาษาสันสกฤต ที่ให้ตัวละครในวรรณะสูงพูดภาษาสันสกฤต ขณะที่วรรณะต่ำจะพูดภาษาปรากฤต หรือภาษาอปรภรัมศะ
คำว่า ปรากฤต ในภาษาสันสกฤต นั้น หมายถึง ธรรมชาติ ปกติ ดั้งเดิม หรือท้องถิ่น ฯลฯ นักภาษาศาสตร์จึงสันนิษฐานว่า ภาษาปรากฤต น่าจะหมายถึงภาษาที่มีวิวัฒนาการโดยธรรมชาติตามกระบวนการทางภาษา ซึ่งตรงข้ามกับภาษา สันสกฤต ที่หมายถึง ขัดเกลาแล้ว อันเป็นภาษาที่ได้รับการวางระเบียบกฎเกณฑ์โดยนักปราชญ์ ในแง่ของไวยากรณ์แล้ว ภาษาปรากฤตมีความซับซ้อนน้อยกว่าภาษาสันสกฤตอย่างมาก ไม่มีทวิพจน์ มีการกน้อยกว่า และมีการแจกกริยาที่ง่ายกว่า และคำศัพท์ทั้งหมดในภาษาปรากฤตก็มาจากต้นกำเนิดในภาษาอินเดียโบราณ
ภาษาอรรธมคธีเป็นรูปแบบโบราณของภาษามคธี ซึ่งใช้ในการเขียนเอกสารทางศาสนาเชน และมักเป็นตัวแทนของภาษาปรากฤต นักไวยากรณ์ของภาษาปรากฤตจะแสดงไวยากรณ์ของภาษาอรรธมคธีก่อน เพราะฉะนั้นในการเรียนภาษาปรากฤต มักจะเริ่มด้วยภาษาอรรธมคธี
==วิวัฒนาการ==
ภาษาปรากฤตมีวิวัฒนาการ 3 ระยะด้วยกัน คือ
1.ภาษาปรากฤตโบราณ อยู่ช่วง พุทธศตวรรษที่ 2 – 3 ภาษาที่ในช่วงนี้คือ ภาษาบาลี, ภาษาในพระสูตรของศาสนาไชนะ (ศาสนาเชน), ภาษาในบทละครของอัศวโฆษ ซึ่งพบได้ในแถบเอเชียกลาง
2.ภาษาปรากฤตยุคกลาง ได้แก่ ภาษามหาราษฏรี, ภาษาเศารเสนีและภาษามคธี, ภาษาไปศาจี
3.ภาษาปรากฤตยุคกลาง เรียกอีกอย่างว่า ภาษาอปรภรัมศะ ใช้ในบทละคร ดังกล่าวมาข้างต้น
==อ้างอิง==
=== บรรณานุกรม ===
== อ่านเพิ่ม ==
Pischel, R. Grammar of the Prakrit Languages. New York: Motilal Books, 1999.
ปรากฤต
ปรากฤต
สกุล (ชีววิทยา)

ในทางชีววิทยา สกุล (อังกฤษ genus) เป็นการจัดกลุ่มเอาสิ่งมีชีวิตสปีชีส์ที่มีลักษณะใกล้เคียงเข้ามารวมกัน ในการตั้งชื่อแบบทวินาม ชื่อสิ่งมีชีวิตประกอบขึ้นจากสองส่วน คือ สกุล ซึ่งต้องขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ และ สปีชีส์ ตัวอย่างหนึ่งคือ Homo sapiens เป็นชื่อเรียกมนุษย์ อยู่ในสกุล Homo
ชื่อสกุลในอาณาจักรหนึ่งสามารถซ้ำกับชื่อสกุลหรือชื่อในอนุกรมวิธานของอาณาจักรอื่นได้ ตัวอย่างเช่น Anura เป็นชื่อสกุลของพืชในวงศ์ และเป็นชื่ออันดับของกบ Aotus เป็นชื่อสกุลของถั่วและลิง เป็นต้น แต่ชื่อสกุลในอาณาจักรหนึ่ง ๆ ต้องห้ามซ้ำกัน
ชีววิทยา
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
Panthera leo

redirect สิงโต
Blattodea

redirect แมลงสาบ
Acura

redirect แอคิวรา
สวนแสนปาล์ม

สวนแสนปาล์ม เป็นสวนพฤกษศาสตร์ของพืชเฉพาะวงศ์ปาล์ม นับเป็นแหล่งรวบรวมปาล์มที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของประเทศไทย ตั้งอยู่ภายในศูนย์ส่งเสริมและฝึกอบรมเกษตรแห่งชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน จังหวัดนครปฐม โดยมีเนื้อที่ประมาณ 40 ไร่
==  ประวัติ ==
อาจารย์ปิฏฐะ บุนนาค ผู้บุกเบิกการส่งเสริมปลูกและให้ความรู้เรื่องปาล์ม และได้สะสมพันธุ์ปาล์มเป็นจำนวนมาก เมื่อ พ.ศ. 2536 จึงได้รวบรวมพันธุ์ปาล์ม จัดการเพาะ ปลูก ขุดย้าย มาปลูกไว้ในบริเวณดังกล่าว โดยมีพันธุ์ปาล์มจากแหล่งต่าง ๆ ทั้งภายในและต่างประเทศ ปัจจุบันมีปาล์มประมาณ 260 ชนิด แต่มีจำนวนทั้งหมดหลายหมื่นต้น สำหรับที่มาของคำว่า สวนแสนปาล์ม หมายความว่า มีปาล์มจำนวนมาก และยังตั้งให้สอดคล้องกับอำเภอกำแพงแสน อันเป็นที่ตั้งของวิทยาเขตแห่งนี้ด้วย
== ที่ตั้ง ==
สวนแสนปาล์มตั้งอยู่ทางทิศใต้ของวิทยาเขตกำแพงแสน โดยอยู่นอกรั้วของส่วนหลักของวิทยาเขต มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตกำแพงแสน ด้านหน้าติดกับถนนที่แยกจากทางหลวงหมายเลข 321  แยกเข้าทางหลวงหมายเลข 346 มาประมาณ 1 กิโลเมตร (ถนนชลประทาน หรือถนนสายพนมทวน หรือถนนพระแท่นดงรัง  ถนนสายนี้ ตรงไปยัง อ.พนมทวน จ.กาญจนบุรี) มีป้ายบอก สวนแสนปาล์ม ด้านซ้ายมือ และใกล้ๆ กันเป็นป้ายของศูนย์ส่งเสริมและฝึกอบรมการเกษตรแห่งชาติ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
== ปาล์มในสวน ==
พื้นที่ส่วนแสนปาล์มนั้นแบ่งเป็นหลายส่วน มีการปลูกปาล์มหลากหลายชนิดทั่วพื้นที่ ปลูกคละชนิดกันบ้าง บางส่วนก็มีชนิดเดียวกันจำนวนสิบ ๆ ต้นด้วยกัน เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการศึกษาเรื่องปาล์มโดยเฉพาะ และยังเป็นที่พักผ่อนหย่อนใจได้ด้วย
ปาล์มที่ปลูกไว้ มีทั้งขนาดเล็ก เช่น จั๋ง, หวาย จนถึงขนาดกลางอย่าง ระกำ, จาก, สิบสองปันนา จนถึงปาล์มขนาดใหญ่ เช่น ตาลฟ้า, อินทผลัม, ปาล์มน้ำพุ เป็นต้น
สวนแสนปาล์มนับเป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจแห่งหนึ่งในภาคกลาง ที่สามารถเข้าไปเที่ยวชม หาความรู้ได้โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายใด ๆ
== แหล่งข้อมูลอื่น==
สวนแสนปาล์ม วิทยาเขตกำแพงแสน 
แผนผังสวนแสนปาล์ม 
แสนปาล์ม
ปาล์ม
มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
อำเภอกำแพงแสน
สถานที่ท่องเที่ยวในจังหวัดนครปฐม
กลบทบัวบานกลีบขยาย

กลบทบัวบานกลีบขยาย เป็นบทกลอนพระราชนิพนธ์ ในพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้จารึกไว้ในวัดโพธิ์ (วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม) ดังที่รู้จักกันว่าจารึกวัดโพธิ์ ทรงพระราชนิพนธ์ไว้เป็นบทกลอนสั้นๆ ตามขนบของกลอนกลบท เรียกว่า กลบทบัวบานกลีบขยาย เพื่อเป็นแบบสำหรับกุลบุตรกุลธิดาในชั้นหลังได้ศึกษาวรรณคดีไทยอย่างสะดวกและกว้างขวาง
== ลักษณะคำประพันธ์ ==
เป็นกลอนแปด ใส่กลบท โดยการซ้ำ ๒ คำที่ต้นวรรคทุกวรรค และใช้กระทู้เดียวตลอดจนจบความ มีลักษณะเช่นเดียวกับ กลบทบัวบานกลีบ ในหนังสือกลบทศิริวิบุลกิตติ จึงเป็นที่น่าสังเกตว่า "ชื่อบัวบานกลีบขยายหมายนามเอยฯ" ในคำกลอนนั้น ต้องการระบุชื่อกลบทว่า กลบทบัวบานกลีบขยาย หรือเป็น กลบทบัวบานกลีบ ที่ทรงแต่งขยายเพิ่มเติมมาให้ศึกษาในชั้นหลัง
== เนื้อหา ==
เป็นบทชมโฉมตามขนบวรรณคดีไทย และนับเป็นแบบอย่างที่งดงาม ของการบรรยายความงามของหญิงไทย ด้วยการเปรียบเทียบในลักษณะต่างๆ อย่างเห็นภาพพจน์
== คำกลอน ==
{|align = "center"
|-
| &nbsp;
| ๏ เจ้างามพักตร์ผ่องเพียงบุหลันฉาย
|-
| เจ้างามเนตร์ประหนึ่งนัยนาทราย
| เจ้างามขนงก่งละม้ายคันศรทรง
|-
| เจ้างามนาสายลดังกลขอ
| เจ้างามสอเหมือนคอสุวรรณหงส์
|-
| เจ้างามกรรณกลกลีบบุษบง
| เจ้างามวงวิลาสเรียบระเบียบไร
|-
| เจ้างามปรางเปล่งปลั่งเปรมปราโมทย์
| เจ้างามโอษฐแย้มยวนจิตร์น่าพิสมัย
|-
| เจ้างามทนต์กลนิลช่างเจียระไน
| เจ้างามเกษดำประไพเพียงภุมริน
|-
| เจ้างามปีกตัดทรงมงกุฎกระษัตริย์
| เจ้างามทัดกรรณเจียกผมสมพักตร์สิ้น
|-
| เจ้างามไรไม่แข็งคดหมดมลทิน
| เจ้างามประทิ่นกลิ่นเกศขจายจร
|-
| เจ้างามเบื้องปฤษฎางค์พ่างพิศวง
| เจ้างามทรวงสมทรงอนงค์สมร
|-
| เจ้างามถันเทียมเทพกินร
| เจ้างามกรอ่อนดังงวงเอราวัณ
|-
| เจ้างามนิ้วนะขาน่ารักหนอ
| เจ้างามลออเอวบางเหมือนนางสวรรค์
|-
| เจ้างามเพลากลกัทลีพรรณ
| เจ้างามบาทจรจรัลจริตงาม
|-
| เจ้างามละม่อมพร้อมพริ้งยิ่งนางมนุษย์
| เจ้างามดุจลอยฟ้ามาสู่สนาม
|-
| เจ้างามอุดมสมลักขณานาม
| เจ้างามยามประจงจัดกรัชกาย
|-
| เจ้างามศักดิ์สมบูรณ์ประยูรยศ
| เจ้างามหมดประมวญสวาทพี่มาดหมาย
|-
| เจ้างามจริงทุกสิ่งสรรพ์ดังบรรยาย
| ชื่อบัวบานกลีบขยายหมายนามเอยฯ
|-
| &nbsp;
| &nbsp;
|}
วรรณคดีไทย
วรรณคดีประเภทกลอน
พระราชนิพนธ์ในรัชกาลที่ 3
กลบท
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน

พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน เป็นพจนานุกรมอธิบายศัพท์ภาษาไทยที่ราชบัณฑิตยสภา (ชื่อเดิมคือ ราชบัณฑิตยสถาน) จัดทำขึ้นเพื่อใช้เป็นมาตรฐานในการเขียนหนังสือไทยให้เป็นระเบียบเดียวกัน ไม่ลักลั่น โดยมีการปรับปรุงแก้ไขตามลำดับเรื่อยมา เมื่อราชบัณฑิตยสภาจัดพิมพ์พจนานุกรมรุ่นหนึ่ง ๆ แล้วเสร็จ จะเสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อให้ออก ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง ระเบียบการใช้ตัวสะกด ให้หนังสือราชการและการศึกษาเล่าเรียนใช้ตัวสะกดตามพจนานุกรมรุ่นนั้น ๆ เสมอไป
==  ประวัติ ==
หนังสือปทานุกรมจัดจำหน่ายในปี พ.ศ. 2470 จัดทำโดยกระทรวงธรรมการ (ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็นกระทรวงศึกษาธิการ) เป็นหนังสือรวบรวมคำในภาษาไทยพร้อมอธิบายความหมาย แต่ยังมีข้อบกพร่องอยู่ กระทรวงธรรมการจึงได้จัดตั้งคณะกรรมการชำระปทานุกรมขึ้นเมื่อวันที่ 29 กันยายน พ.ศ. 2475 เพื่อพิจารณาแก้ไขเพิ่มเติมปทานุกรมดังกล่าว ภายหลังได้มีการสถาปนาราชบัณฑิตยสถานเมื่อ พ.ศ. 2477 จึงได้โอนงานจากคณะกรรมการชำระไปอยู่ในราชบัณฑิตยสถาน และเปลี่ยนชื่อจาก ปทานุกรม เป็น พจนานุกรม เนื่องจากเห็นว่าชื่อเดิมมีความหมายไม่ตรงกับลักษณะของหนังสือ
== ฉบับต่าง ๆ ==
ปทานุกรม พ.ศ. 2470
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2493 ใช้เวลาปรับปรุงตั้งแต่ พ.ศ. 2475–2493 พิมพ์ครั้งแรก พ.ศ. 2493 ตีพิมพ์ทั้งหมด 20 ครั้ง จำนวนทั้งสิ้น 187,000 เล่ม
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525 ใช้เวลาปรับปรุงตั้งแต่ พ.ศ. 2520–2522 จัดพิมพ์เนื่องในงานสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ 200 ปี พ.ศ. 2525 ตีพิมพ์ทั้งหมด 6 ครั้ง จำนวนทั้งสิ้น 280,000 เล่ม
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542 ใช้เวลาปรับปรุงตั้งแต่ พ.ศ. 2525–พ.ศ. 2541 แต่ราชบัณฑิตยสถานตั้งใจจะจัดพิมพ์ในวโรกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ พ.ศ. 2542 แต่มิได้แล้วเสร็จในเวลาดังกล่าว ทว่าในที่สุดจึงได้ปรับปรุงสำเร็จราว พ.ศ. 2544 โดยยังคงเรียกว่าฉบับ พ.ศ. 2542 พิมพ์ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2546 จำนวน 200,000 เล่ม
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 เริ่มปรับปรุงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2546 แล้วเสร็จประมาณปี พ.ศ. 2555 พิมพ์ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2556 จำนวน 100,000 เล่ม
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ระบบสืบค้นพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๕๔
ระบบสืบค้นพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ 
ราชบัณฑิตยสถาน
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
เว็บไซต์พจนานุกรม