แผ่นดินไหวในวาน พ.ศ. 2554

แผ่นดินไหวในวาน เป็นแผ่นดินไหวขนาด 7.1 โมเมนต์แมกนิจูด ซึ่งถล่มทางตะวันออกของตุรกีใกล้กับนครวาน เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2554 เวลา 13.41 น. ตามเวลาท้องถิ่น มีศูนย์กลางอยู่ลึกใต้ดิน 20 กิโลเมตร ทำให้เกิดการสั่นสะเทือนอย่างหนักทั่วตุรกีตะวันออกส่วนมากและการสั่นเล็กน้อยตลอดบางส่วนของเซาท์คอเคซัสและเลแวนต์ที่อยู่ติดกัน ตามข้อมูลของกรมภัยพิบัติและสถานการณ์ฉุกเฉินของสำนักประธานาธิบดีตุรกีเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม แผ่นดินไหวครั้งนี้ทำให้มีผู้เสียชีวิต 604 คน และมีผู้ได้รับบาดเจ็บ 4,152 คน อาคารอย่างน้อย 11,232 หลังได้รับความเสียหายในภูมิภาค ซึ่งในจำนวนนี้ 6,017 หลังพบว่าไม่สามารถอยู่อาศัยได้ บ้านเรือนที่อาศัยอยู่ไม่ได้มากถึง 8,321 หลัง ที่มีประชากรครัวเรือนเฉลี่ยอยู่ที่ครัวเรือนละ 7.6 คน ไร้บ้านในจังหวัด ซึ่งอาจหมายความว่า มีประชาชนอย่างน้อยราว 60,000 คนถูกทิ้งให้ไม่มีที่อยู่อาศัย ส่วนอาคารอีก 5,215 หลังนั้นได้รับความเสียหาย แต่ยังอยู่อาศัยได้
== ธรณีวิทยา ==

แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้นเมื่อเวลา 13.41 น. ตามเวลาท้องถิ่น ของวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2554 มีศูนย์กลางอยู่ห่างไปทางเหนือตะวันออกเฉียงเหนือของวาน ประเทศตุรกี ประมาณ 16 กิโลเมตร และมีความลึกจากผิวโลกประเมินไว้ 20 กิโลเมตร ภูมิภาคและส่วนตะวันออกสุดของตุรกีส่วนมากขยายไปยังเขตแดนทางใต้ของเขตการชนกันของแผ่นทวีประหว่างแผ่นอาระเบียและแผ่นยูเรเซีย พ้นขอบเขตตะวันออกของเขตรอยเลื่อนอาร์มีเนียและเอเชียน้อย บางส่วนของการมาบรรจบกันระหว่างแผ่นทั้งสองนี้เกิดขึ้นตามแนวหินคดโค้งและแนวดันเลื่อนขึ้นบิทลิส-ซากรอส (Bitlis-Zagros fold and thrust belt) กลไกการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกของแผ่นดินไหวชี้การเลื่อนย้อนมุมต่ำเฉียง สอดคล้องกับเทคโทนิคส์ที่คาดไว้ในภูมิภาคนี้
เนื่องจากความเข้มสูงและศูนย์กลางที่อยู่ตื้น แผ่นดินไหวได้ก่อให้เกิดการเคลื่อนไหวของพื้นดินเป็นบริเวณกว้าง การสั่นสะเทือนอย่างรุนแรงวัดค่าได้ระดับ 9 ตามมาตราเมอร์แคลลีในวาน แม้ระดับ 6-8 จะสัมผัสได้ในพื้นที่ที่เล็กกว่าและประชากรน้อยกว่าหลายแห่งรอบจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว แผ่นดินไหวความรุนแรงระดับ 3-5 ยังรู้สึกได้ไหลกว่านั้นทั่วภูมิภาค ไกลถึงประเทศเพื่อนบ้านอย่างอาร์มีเนีย อาเซอร์ไบจาน จอร์เจีย อิหร่าน อิรัก อิสราเอลและซีเรีย
ขนาดของรอยแตกนั้นประเมินไว้ที่ 60 กิโลเมตร x 20 กิโลเมตร สอดคล้องกับการกระจายของอาฟเตอร์ช็อกที่สังเกต บนระนาบรอยเลื่อนแนวตะวันตกตะวันตกเฉียงใต้-ตะวันออกตะวันออกเฉียงเหนือ โดยมีความเอียงลาดราว 35° ความเยื้องราว 2 เมตรประเมินไว้ที่ความลึก 10-15 กิโลเมตร แต่ไม่มีการแตกหักเห็นได้จากพื้นผิวดิน การแตกหักนั้นคงอยู่เป็นเวลาประมาณ 50 วินาที
เกิดอาฟเตอร์ช็อก 1,561 ครั้งที่มีขนาดสูงกว่า 2.0 โมเมนต์แมกนิจูด จนถึงวันที่ 30 ตุลาคม อาฟเตอร์ช็อกขนาดสูงสุดเกิดขึ้นเมื่อเวลา 11.45 น. ตามเวลาท้องถิ่น ของวันที่ 23 ตุลาคม โดยวัดความรุนแรงได้ระดับ 5.7 ตามมาตราเมอร์แคลลี และวัดขนาดได้ 6.0  จำนวนอาฟเตอร์ช็อกที่รายงานแบ่งตามขนาดได้ดังนี้ ขนาด 2.0-3.0 จำนวน 556 ครั้ง ,ขนาด 3.1-4.0 จำนวน 832 ครั้ง ,ขนาด 4.1-5.0 จำนวน 108 ครั้ง ขนาด 5.1-6.0 จำนวน 7 ครั้ง
== ผลกระทบ ==

แผ่นดินไหวและอาฟเตอร์ช็อกนั้นมีผลกระทบต่อตุรกีตะวันออกส่วนมาก ทำลายอาคารหลายร้อยหลังและฝังร่างเหยื่ออีกหลายคนใต้เศษซากอาคารนั้น Erciş เมืองใกล้กับวาน ได้รับผลกระทบหนักที่สุดจากการสั่นสะเทือนอย่างรุนแรง มีอาคารถูกทำลายอย่างน้อย 55 หลัง มีผู้เสียชีวิต 45 คน และได้รับบาดเจ็บ 156 คนในเมืองเดียว อาคารส่วนใหญ่พังลงตามถนนสายหลังของเมืองและเป็นอาคารที่อยู่อาศัย ทำให้เป็นไปได้ที่ยอดผู้เสียชีวิตจะสูงกว่านี้ ในหมู่บ้านขนาดเล็กกว่าโดยรอบจุดศูนย์กลางแผ่นดินไหว แรงสั่นสะเทือนได้พังบ้านอิฐเกือบทุกหลัง
ใจกลางนครวาน มีประชากรยืนยันว่าเสียชีวิตแล้วอย่างน้อย 100 คน และอาคาร 970 หลังพังทั้งในและรอบนคร มีนักโทษประมาณ 200 หลบหนีออกมาได้หลังกำแพงเรือนจำพังลงจากการสั่นสะเทือน ซึ่งสามารถตามจับกลับมาได้อย่างรวดเร็ว 50 คน
ยี่สิบสี่ชั่วโมงหลังแผ่นดินไหวหลัก ยอดผู้เสียชีวิตอยู่ที่ 264 คน แต่ตัวเลขประเมินนั้นมีหลากหลายไปจนถึงหลักพัน รายงานข่าวหลายรายงานเสนอว่ามีผู้ได้รับบาดเจ็บมากถึง 2,300 คน และอีกหลายคนยังติดอยู่ใต้ซากปรักหักพัง รายงานล่าสุดเสนอว่ายอดผู้เสียชีวิตทะลุ 604 คน และประเมินว่าอาคาร 2,200 หลังได้รับความเสียหายหรือถูกทำลายในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ 
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Van Earthquake Report by ITU Earthquake Engineering and Disaster Management Institute
วาน 2554
วาน 2554
วาน 2554
วาน 2554