รัฐหาน

หาน  เป็นรัฐจีนโบราณในยุครณรัฐ (戰國時代) ตั้งอยู่ในท้องที่ซึ่งปัจจุบันเป็นชานซีและเหอหนาน ที่ตั้งดังกล่าวกีดกันมิให้รัฐฉิน (秦國) เข้าถึงที่ราบจีนเหนือ ทำให้รัฐหานตกเป็นเป้าโจมตีของรัฐฉินบ่อยครั้ง ที่สุดแล้ว รัฐหานก็เป็นรัฐแรกในกลุ่มเจ็ดรณรัฐ (戰國七雄) ที่ผนวกเข้ากับรัฐฉิน หลังจากการรบราจนเลือดนองแผ่นดินในยุทธการที่ฉางผิง (長平之戰) เมื่อ 260 ปีก่อนคริสตกาล
==ประวัติ==
===การก่อตั้ง===
อ้างอิงจากบันทึกบทที่ 45 ของ บันทึกประวัติศาสตร์อันยิ่งใหญ่ หรือที่รู้จักกันในชื่อ สือจี้ , เชื้อพระวงศ์แคว้นหาน เป็นหนึ่งในสาขาของผู้ปกครองของ รัฐจิ้น. โดยผู้ก่อตั้งรัฐหาน หวู๋จื่อมีศักดิ์เป็นลุงของ จิ้นหวู่กง โดยเชื้อพระวงศ์แคว้นหานได้กลายเป็นคณะรัฐมนตรีที่มีอำนาจใน รัฐจิ้น แล้วได้รับให้ดูแลพื้นที่ หานเฉิง มฑทล ส่านซีในปัจจุบัน
===ยุควสันตสารท===
ในช่วงยุค ยุควสันตสารท, หรือยุคชุนชิว สมาชิกตระกูลหาน ได้กลายเป็นหนึ่งในสามตระกูลที่ทรงอิทธิพลใน รัฐจิ้น. In 403&thinsp;, หานจิ่งโหว,ร่วมมือกับสองตระกูลที่มีอิทธิ์ในแคว้นจิ้น ได้แก่  ตระกูล เว่ย นำโดย เว่ยเหวินโหว และตระกูล จ้าว นำโดย จ้าวเลี่ยโหว ได้ร่วมกันแบ่งแคว้นจิ้นออกเป็นสามส่วนให้แก่ตระกูลของตนเอง ซึ่งเหตุการณ์นี้ถือเป็นการสิ้นสุดของยุค ยุควสันตสารท และถือเป็นจุดเริ่มต้นของยุค  ยุครณรัฐ. โดยรัฐหานถือเป็นรัฐอิสระ .  และเป็นที่รับรู้กันว่ารัฐหานได้กลายเป็นรัฐใหม่ในช่วง 403 ปีก่อน ค.ศ.   โดยในช่วงนี้ผู้ปกครองรัฐหานได้เรียกตัวเองว่า    (โหว, "marquess"). หรือเทียบกับตำแหน่งขุนนางไทยคือ พระยา
===ยุครณรัฐ===
รัฐหานได้เข้าสู่ยุคทองในช่วงของ หานหลีโหว โดยที่ หานหลีโหว ได้แต่งตั้ง เฉินปู๋ไห้ เป็นนายกรัฐมาตรีและดำเนินนโยบายด้านกฎหมายของเขา การปฏิรูปเหล่านี้ทำให้การบริหารของรัฐหานดีขึ้นและเพิ่มขีดความสามารถทางทหาร ในยุคของหานเชี่ยนฮุ่ยอ๋อง (332–312 ปีก่อนคริสตกาล) แคว้นหานได้ประกาศตัวเป็นอาณาจักรอิสระ
===การล่มสลาย===
ในช่วงการตกต่ำลงอย่างต่อเนื่องในที่สุดแคว้นหานก็สูญเสียอำนาจในการปกป้องดินแดนของตนและต้องคอยขอความช่วยเหลือทางทหารจากรัฐอื่น ๆ ประกอบกับการแข่งขันระหว่าง รัฐเว่ย และ รัฐฉี เพื่อที่จะเป็นผู้ควบคุมแคว้นหาน ส่งผลให้เกิด ยุทธการหม่าหลิงซึ่งส่งผลให้ทำให้ รัฐฉี เป็นรัฐที่มีชื่อเสียงในภาคตะวันออก ใน 260 ปีก่อนคริสตกาล นอกจากกนี้ การรุกรานของ รัฐฉิน นำไปสู่การแทรกแซงของ รัฐจ้าว และการต่อสู้ทในสงครามฉางผิง
ในช่วงท้ายของยุคแคว้นหานมีความพยายามที่จะทำให้ รัฐฉิน สิ้นเปลืองทรัพยากรไปกับการก่อสร้างสาธารณูปโภคที่มีราคาแพง รัฐหาน จึงได้ส่งวิศวกรชื่อ เจิ้งกั๋ว ไปยัง รัฐฉิน เพื่อชักชวนให้ รัฐฉิน ลงทุนในระบบสาธารณูปโภคที่มีราคาแพง หรือที่รู้จักในปัจจุบันว่า คลองเจิ้งกั๋ว หากแต่ คลองเจิ้งกั๋วนั้นกลับสร้างผลประโยชน์ให้กับ รัฐฉิน มหาศาล ทั้งช่วยพัฒนระบบเกษตรกรรม และเศรษฐกิจให้กับ รัฐฉิน ส่งผลให้ผลผลิตทางเกษตรกรรมและเศรษฐกิจของ รัฐฉิน มีมูลค่ามากกว่า รัฐทั้ง 6 และ รัฐหาน ก็ถูกรัฐฉินผนวกเป็นรัฐแรก ในช่วง 230 ปีก่อนคริสตกาล
==รายนามผู้ปกครอง==
{| border="1" cellpadding="3" cellspacing="0"
|-
! style="background:#efefef" width=180 | ยศ
! style="background:#efefef" width=180 | พระนาม
! style="background:#efefef" width=180 | ช่วงเวลาครองราช
! style="background:#efefef" width=180 | พระนามาภิไธย
|- align="center"
! colspan="4" |ยุคก่อนตั้งรัฐ
|- align="center"
| หวู๋จื่อ韓武子
| หานว่าน韓萬
|
|
|- align="center"
|- align="center"
| หานเฉี๋ยวโป๋韓赇伯
| ไม่ปรากฏ
|
|
|- align="center"
|- align="center"
| หานติ้งโป๋韓定伯
| หานเจี่ยน韓简
|
|
|- align="center"
|- align="center"
| หานจื่อหยื๋อ韓子輿
| หานหยื๋อ韓輿
|
|
|- align="center"
|- align="center"
| หานเซี่ยวจื่อ韓獻子
| หานเจี๋ย韓厥
|
|
|- align="center"
| หานเชียนจื่อ韓宣子
| หานฉี韓起
|
|
|- align="center"
| หานเจินจื่อ韓貞子
| หานชี韓須
|
|
|- align="center"
| หานเจี่ยนจ่อ韓簡子
| หานปู่ชิ่ง韓不信
|
|
|- align="center"
| หานจวงจื่อ韓莊子
| หานเกิง韓庚
|
|
|- align="center"
| หานคังจื่อ韓康子
| หานฉู่韓虎
|
|
|- align="center"
| หานหวู๋จื่อ韓武子
| หานฉี่จาง韓啓章
| 424&thinsp; – 400&thinsp;
|
|- align="center"
! colspan="4" |ยุคตั้งรัฐ
|- align="center"
| หานจิ่งโหว韓景侯
| หานเฉี่ยน韓虔
| 408&thinsp; – 400&thinsp;
|
|- align="center"
| หานเลี่ยโหว韓烈侯
| หานฉื่อ韓取
| 399&thinsp; – 387&thinsp;
| หวู่โหว (韓武侯)
|- align="center"
| หานเหวินโหว韓文侯
| ไม่ปรากฏ
| 386&thinsp; – 377&thinsp;
|
|- align="center"
| หันอายโหว韓哀侯
| ไม่ปรากฏ
| 376&thinsp; – 374&thinsp;
|
|- align="center"
| หานก้งโหว韓共侯
| หานรั่วชาน韓若山
| 374&thinsp; – 363&thinsp;
| หานจวงโหว (韓莊侯)หานยี่โหว(韓懿侯)
|- align="center"
| หานหลีโหว韓厘侯
| หานหวู่韓武
| 362&thinsp; – 333&thinsp;
| หานเจาโหว (韓昭侯)
|- align="center"
| หานเซี่ยนฮุ่ยอ๋อง韓宣惠王
| ไม่ปรากฏ
| 332&thinsp; – 312&thinsp;
| หานเชียนอ๋อง(韓宣王)พระยาหานเวย (韓威侯), ก่อน 323&thinsp;
|- align="center"
| หานเชียงอ๋อง韓襄王
| ไม่ปรากฏ
| 311&thinsp; – 296&thinsp;
| หานเชียงอายอ๋อง (韓襄哀王)หานต้าวเชียงอ๋อง (韓悼襄王)
|- align="center"
| หานหลี่อ๋อง韓釐王
| หานจิ่ว韓咎
| 295&thinsp; – 273&thinsp;
|
|- align="center"
| หานหวนฮุ่ยอ๋อง韓桓惠王
| ไม่ปรากฏ
| 272&thinsp; – 239&thinsp;
|
|- align="center"
| หานหวังอัน 韓王安
| หานอัน韓安
| 238&thinsp; – 230&thinsp;
|
|}
==ผังแสดงผู้ปกครองแคว้นหาน==
สิ้นสุดในคริสต์ศตวรรษที่ 3
รัฐสิ้นสภาพในประเทศจีน