พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ

นายพลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ มีพระนามเดิมว่า หม่อมเจ้าคำรบ (3 พฤศจิกายน พ.ศ. 2414 - 7 สิงหาคม พ.ศ. 2482) เป็นพระโอรสในพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนวรจักรธรานุภาพ กับหม่อมราชวงศ์ดวงใจ ปราโมช
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ เป็นทหารบก ดำรงตำแหน่ง ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่ เมื่อวันที่ 2 ธันวาคม พ.ศ. 2444 ผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก หลังจากนั้นทรงได้รับการแต่งตั้งให้ดำรงตำแหน่งแม่ทัพกองทัพน้อยที่ 2 (ปัจจุบันคือ กองทัพภาคที่ 3) ระหว่าง พ.ศ. 2454 - 2457 ดูแลพื้นที่ภาคเหนือ จากนั้นทรงย้ายไปดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจภูธร เมื่อวันที่ 1 มีนาคม พ.ศ. 2457 และกรมตำรวจ ระหว่าง พ.ศ. 2458 - 2472 ในสมัยรัชกาลที่ 6 มีบทบาทในการปรับปรุงกิจการตำรวจ โดยทรงดำรงตำแหน่งอธิบดีกรมตำรวจ พระองค์แรกเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 
นายพลตำรวจเอก นายพลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ สิ้นพระชนม์เมื่อวันที่ 7 สิงหาคม พ.ศ. 2482 สิริพระชันษา 
==องคมนตรี==
ปี พ.ศ. 2458 ทรงได้รับพระราชทานตราตั้งเป็นองคมนตรี
== พระบุตรและพระธิดา ==
พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ มีหม่อมทั้งหมด 3 คน คือ หม่อมผาด ปาลกะวงศ์ ณ อยุธยา, หม่อมแดง บุนนาค และหม่อมนุ่ม มีพระโอรส-ธิดาทั้งหมด 9 คน ได้แก่
หม่อมผาด มีพระโอรส-ธิดา 2 คน คือ
# หม่อมราชวงศ์ชาย ปราโมช
# หม่อมราชวงศ์ประณตน้อม ปราโมช
หม่อมแดง ปราโมช ณ อยุธยา (ต.จ.) ธิดาเจ้าพระยาศรีพิพัฒน์ (แพ บุนนาค) กับหม่อมแหวว บุรณศิริ
# หม่อมราชวงศ์บุญรับ พินิจชนคดี สมรสกับพระพินิจชนคดี (พินิจ อินทรทูต)
# หม่อมราชวงศ์อุไรวรรณ ปราโมช
# หม่อมราชวงศ์เล็ก ปราโมช
# หม่อมราชวงศ์เสนีย์ ปราโมช สมรสกับท่านผู้หญิงอุศนา ปราโมช ณ อยุธยา (สกุลเดิม ศาลิคุปต์) มีบุตร 3 คน
# หม่อมราชวงศ์ถ้วนเท่านึก ปราโมช
# หม่อมราชวงศ์คึกฤทธิ์ ปราโมช สมรสและแยกกันอยู่กับหม่อมราชวงศ์พักตร์พริ้ง ทองใหญ่ มีบุตร 2 คน
หม่อมนุ่ม มีพระธิดาเพียงคนเดียวคือ
# หม่อมราชวงศ์สอางค์ เทวกุล เสกสมรสกับพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ และสมรสกับหม่อมเจ้าปรีดิเทพย์พงษ์ เทวกุล มีพระธิดาจากการสมรสครั้งแรก 1 องค์ และโอรส-ธิดาจากการสมรสครั้งที่สองอีก 4 คน
== หน้าที่ราชการ ==
2 ธันวาคม พ.ศ. 2444 - ผู้บังคับการกองทหารปืนใหญ่
6 สิงหาคม พ.ศ. 2446 - ผู้บัญชาการทหารมณฑลนครสวรรค์
ผู้บัญชาการกองพลที่ 6 มณฑลนครสวรรค์
กรกฎาคม พ.ศ. 2452 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 9 มณฑลปราจิณบุรี
26 กันยายน พ.ศ. 2453 - มรรคนายก วัดโสธรวรารามวรวิหาร
กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2453 - ผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก และเป็นผู้รั้งแม่ทัพกองที่ 2
มิถุนายน พ.ศ. 2455 - พ้นจากตำแหน่งผู้บัญชาการกองพลที่ 7 มณฑลพิษณุโลก และเป็นแม่ทัพกองที่ 2
มิถุนายน พ.ศ. 2456 - ออกจากประจำการเป็นกองหนุนสังกัดกรมปลัดทัพบก และออกจากราชองครักษ์เวร
ผู้ช่วยจเรเสือป่า
ผู้ช่วยเสนาบดีกระทรวงมหาดไทย
1 มีนาคม พ.ศ. 2457 - อธิบดีกรมตำรวจภูธร
12:มีนาคม 2457 – ราชองครักษ์พิเศษ
21 ตุลาคม พ.ศ. 2458 - อธิบดีกรมตำรวจ
== พระยศ ==
12 ตุลาคม พ.ศ. 2435 - ร้อยโท
21 กันยายน พ.ศ. 2449 - พลตรี
7 ตุลาคม 2454 – นายหมู่เอก
12 สิงหาคม พ.ศ. 2455 - นายหมู่ใหญ่
7 มกราคม พ.ศ. 2457 - นายกองโท
28 เมษายน พ.ศ. 2458 - นายพลโท
27 เมษายน พ.ศ. 2460 - นายกองเอก
10 ธันวาคม พ.ศ. 2461 - พระตำรวจตรี
16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2463 - นายกองใหญ่
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
พ.ศ. 2462 เข็มข้าหลวงเดิม
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
พลโท พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าคำรบ 
พระวรวงศ์เธอ
พระองค์เจ้าตั้ง
พระองค์เจ้าชาย
ราชสกุลปราโมช
ตำรวจชาวไทย
อธิบดีกรมตำรวจและผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติ
ทหารบกชาวไทย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ป.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ต.ช.
ผู้ได้รับเหรียญจักรมาลา
แม่ทัพภาคที่ 3
สมาชิกกองเสือป่า
บุคคลในประวัติศาสตร์กรุงรัตนโกสินทร์