ราชสกุล

ราชสกุล เป็นนามสกุลสำหรับผู้สืบเชื้อสายมาจากตระกูลวงศ์ในพระมหากษัตริย์ เกิดขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2455 หลังจากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงตราพระราชบัญญัตินามสกุลขึ้น โดยบัญญัติไว้ว่าผู้ที่สืบเชื้อสายทางบิดามาจากบรรพบุรุษคนเดียวกันให้ใช้ "นามสกุล" เดียวกัน ทำให้คนไทยทุกคนมีนามสกุลใช้และทำให้ทราบว่าใครเป็นพี่น้องหรือสืบเชื้อสายมาจากผู้ใดโดยผู้สืบเชื้อสายจากราชสกุล เรียกว่า ราชนิกุล และสกุลอันสืบเนื่องมาจากกรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) และ กรมพระราชวังบวรสถานภิมุข (วังหลัง) นั้น เรียกว่า บวรราชสกุล
ส่วน ราชินิกุล หมายถึง สกุลที่เป็นพระญาติของสมเด็จพระเจ้าแผ่นดิน นับทางฝ่ายสมเด็จพระบรมราชชนนีพันปีหลวง (นับทางพระมารดา)
== ราชตระกูล ==
ราชตระกูล หมายถึง สกุลที่มิได้สืบเชื้อสายโดยตรงจาก พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช โดยมีการสืบสายจากสมเด็จพระเชษฐภคินี พระอนุชา และพระขนิษฐา ผู้เป็นพระโอรสและพระธิดาในสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก สำหรับสายพระพี่พระน้องนี้ บางครั้งก็เรียกกันว่า ราชตระกูลสายพระปฐมวงศ์ หรือ พระปฐมบรมราชวงศ์  มีดังนี้
=== สายสมเด็จพระปฐมบรมมหาชนก ===
==ราชสกุล==
หมายถึง สกุลของผู้ที่สืบเชื้อสายโดยตรงจากพระมหากษัตริย์แห่งราชอาณาจักรไทย ซึ่งราชวงศ์จักรีนั้น ราชสกุลมักจะเป็นพระนามของพระราชโอรส และยังมีราชสกุลในสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชอีก 18 ราชสกุล
=== สายรัชกาลที่ 1 ===
=== สายรัชกาลที่ 2 ===
=== สายรัชกาลที่ 3 ===
=== สายรัชกาลที่ 4 ===
=== สายรัชกาลที่ 5 ===
=== สายรัชกาลที่ 7 ===
=== สายรัชกาลที่ 9 ===
=== สายสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี===
====ราชสกุลย่อยสายเจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย ณ นคร)====
====ราชสกุลย่อยสายเจ้าพระยานครราชสีมา (ทองอินทร์ ณ ราชสีมา)====
== บวรราชสกุล ==
=== สายวังหน้า ===
==== สายสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท ====
==== สายสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาเสนานุรักษ์ ====
==== สายสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาศักดิพลเสพ====
==== สายพระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว ====
==== สายกรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ ====
=== สายวังหลัง ===
==== สายสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมพระอนุรักษ์เทเวศร์====
== ราชินิกุล ==
=== สายสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินี ===
พระญาติวงศ์ของสมเด็จพระอมรินทราบรมราชินีในรัชกาลที่ 1 พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 2 ซึ่งมักเรียกรวมๆ กันไปว่า ราชินิกุลบางช้าง เพราะนิเวศสถานเดิมอยู่ ตำบลอัมพวา แขวงอำเภอบางช้าง (ซึ่งต่อมาจึงยกเป็นเมืองสมุทรสงคราม และจังหวัดสมุทรสงครามตามลำดับ ราชินิกุลก๊กใหญ่ คือ สกุลบุนนาค
=== สายสมเด็จพระศรีสุลาลัย===
พระญาติวงศ์ ของสมเด็จพระศรีสุลาลัยในรัชกาลที่ 2 พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 3 ที่มีผู้สืบสายสกุลเป็นที่รู้จักกันดี คือ สายพระยาพัทลุง (ทองขาว) สามีของท่านปล้อง น้านางของสมเด็จพระศรีสุลาลัย และสายสกุล ศิริสัมพันธ์ สืบมาจากท่านสาด น้านางของสมเด็จพระศรีสุลาลัยเช่นกัน หากแต่คนละมารดากับพระชนนีเพ็ง ผู้เป็นชนนีของสมเด็จพระศรีสุลาลัย
=== สายสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี ===
พระญาติวงศ์ของสมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินีในรัชกาลที่ 2 พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 4 ที่เป็นราชินิกูลคือผู้ที่สืบเชื้อสายมาจากพระยาเพชรบุรี (เรือง) ซึ่งเป็นพระญาติของเจ้าขรัวเงิน แซ่ตันพระชนกของพระองค์ ทั้งสองท่านเป็นชาวจีนเหมือนกัน บุตรพระยาเพชรบุรี (เรือง) คือเจ้าพระยาสุรบดินทร์สุรินทรฦาไชย (บุญมี) เป็นต้นสกุลหลายสกุลด้วยกันจึงถือว่าสกุลเหล่านี้เป็นราชินิกุล
=== สายสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี ===
พระญาติวงศ์ของสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินีในรัชกาลที่ 4 พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 5 ราชินิกุลรัชกาลที่ 5 ฝ่ายพระชนนีนั้น เป็นชาวสวนบางเขน และสกุลอำมาตย์รามัญสายพระยารัตนจักร (หงส์ทอง) ที่เกี่ยวดองกันกับสกุลรามัญสาย พระยาจักรีมอญ (กรุงธนบุรี) เชื้อสายราชินิกุล ที่มิใช่ขัตติยราชตระกูล เท่าที่ค้นได้จากหนังสือราชินิกุล รัชกาลที่ 5 คือ "สกุลสุรคุปต์"
=== สายสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถ===
พระญาติวงศ์ของสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 5 พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 6 และรัชกาลที่ 7 รวมถึงสมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวีในรัชกาลที่ 5 พระอัยยิกาในรัชกาลที่ 8 และรัชกาลที่ 9 ซึ่งทางฝ่ายพระชนนีนั้น คือสมเด็จพระปิยมาวดี ศรีพัชรินทรมาตา (เจ้าคุณจอมมารดาเปี่ยม) ท่านเป็นธิดาของท้าวสุจริตธำรง (นาค) พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว จึงพระราชทานนามสกุล แก่ผู้สืบสายจากท้าวสุจริตธำรง ผู้เป็นราชินิกุล ว่า "สุจริตกุล"
=== สายสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ===
พระญาติวงศ์ของสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนีในสมเด็จพระมหิตลาธิเบศร อดุลยเดชวิกรม พระบรมราชชนก พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 8 และรัชกาลที่ 9 คือคุณถมยา พระอนุชาของพระองค์ ได้รับพระราชทานนามสกุลว่า "ชูกระมล" เพื่อเป็นนามสกุลสำหรับผู้ที่สืบจาก พระชนกชู ชูกระมล และพระชนนีคำ ชูกระมล และทายาทในอนาคต แต่คุณถมยา ถึงแก่กรรมตั้งแต่วัยรุ่น สกุลนี้จึงสิ้นไป
=== สายสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ===
พระญาติวงศ์ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถในรัชกาลที่ 9 พระบรมราชชนนีในรัชกาลที่ 10 แบ่งเป็นสองสายได้แก่สายพระบิดา เจ้าจอมมารดาอ่วม ในรัชกาลที่ 5 พระปัยยิกาเป็นบุตรีของพระยาพิสณฑ์สมบัติบริบูรณ์ (ยิ้ม พิศลยบุตร) และปราง สมบัติศิริ ส่วนสายพระมารดา พระปัยกาคือ คุณรวย บุญธร มีมารดาเป็นสตรีจากสกุลบุณยรัตพันธุ์
== ดูเพิ่ม ==
ราชวงศ์จักรี
ณ อยุธยา
พระราชสกุลวงศ์ในรัชกาลปัจจุบัน
ลำดับพระปฐมวงศ์ในพระบรมราชวงศ์จักรี
นามสกุลพระราชทาน
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ย้อนรอยสายราชสกุล... ในพระบรมราชจักรีวงศ์ (๑)  โดย ผู้จัดการรายวัน 11 กุมภาพันธ์ 2551 17:45 น.
ย้อนรอยสายราชสกุล... ในพระบรมราชจักรีวงศ์ (จบ)  โดย ผู้จัดการรายวัน 13 กุมภาพันธ์ 2551 08:36 น.
นามสกุล