วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร

วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหาร เดิมเป็นวัดราษฎร์ชื่อวัดสลัก สร้างในสมัยอยุธยา ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช เมื่อทรงสถาปนากรุงรัตนโกสินทร์เป็นราชธานี และทรงสร้างพระบรมมหาราชวังเป็นที่ประทับและสร้างพระราชวังบวรสถานมงคลเป็นที่ประทับสมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาท กรมพระราชวังบวรสถานมงคล นั้น วัดสลักเป็นวัดที่อยู่กึ่งกลางระหว่างพระบรมมหาราชวังกับพระราชวังบวรสถานมงคล สมเด็จพระบวรราชเจ้ามหาสุรสิงหนาทโปรดให้บูรณปฏิสังขรณ์วัดสลักเมื่อ พ.ศ. 2326 พร้อมกับการก่อสร้างพระราชวังบวรสถานมงคล จากนั้นทรงเปลี่ยนชื่อวัดจากวัดสลักเป็นวัดนิพพานาราม เมื่อพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชโปรดเกล้าฯ ให้ใช้วัดนิพพานารามเป็นสถานที่ทำสังคายนาในปี พ.ศ. 2331 ได้ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามวัดใหม่ว่า “วัดพระศรีสรรเพชญ” และใน พ.ศ. 2346 พระราชทานนามใหม่ว่าวัดพระศรีรัตนมหาธาตุราชวรมหาวิหาร ตามชื่อวัดในกรุงศรีอยุธยาที่เป็นที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุและเป็นที่ประทับของสมเด็จพระสังฆราช
วัดมหาธาตุเป็นสถานที่ที่ใช้เป็นที่พระราชทานเพลิงพระบุพโพเจ้านายซึ่งดำรงพระเกียรติยศสูง ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้ใช้พื้นที่ของวัดเป็นที่สร้างเมรุพระราชทานเพลิงพระศพพระบรมวงศ์ชั้นสูง ในปลาย พ.ศ. 2432 โปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้งบาลีวิทยาลัยที่วัดมหาธาตุ เรียกว่ามหาธาตุวิทยาลัย และย้ายการบอกพระปริยัติธรรมมาจากวัดพระศรีรัตนศาสดาราม ต่อมา ใน พ.ศ. 2437 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างอาคารถาวรวัตถุ เรียกว่า สังฆิกเสนาสน์ราชวิทยาลัย เพื่อใช้ในงานพระบรมศพสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร หลังจากนั้น จะทรงอุทิศถวายแก่มหาธาตุวิทยาลัย เพื่อเป็นที่เรียนพระปริยัติธรรมชั้นสูง ซึ่งจะได้พระราชทานนามว่า “มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย” แต่อาคารหลังนี้มาสร้างเสร็จในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และงานพระบรมศพสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิรุณหิศ สยามมกุฎราชกุมาร ทรงจัดที่วัดบวรสถานสุทธาวาส ใน พ.ศ. 2439 โปรดเกล้าฯ พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ของสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร ในการบูรณะวัดมหาธาตุและพระราชทานนามว่า “วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์”
== ลำดับอธิบดีสงฆ์ ==
{|class="wikitable"
|-
! ลำดับที่ || รายนาม || เริ่มวาระ || สิ้นสุดวาระ
|-
| 1 || สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ศุข) || พ.ศ. 2336 || พ.ศ. 2359
|-
| 2 || สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (มี) || พ.ศ. 2359 || พ.ศ. 2362
|-
| 3 || สมเด็จพระพนรัตน (อาจ) || พ.ศ. 2362 || พ.ศ. 2363
|-
| 4 || สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (สุก ญาณสังวร) || พ.ศ. 2363 || พ.ศ. 2365
|-
| 5 || สมเด็จพระอริยวงษญาณ สมเด็จพระสังฆราช (ด่อน) || พ.ศ. 2365 || พ.ศ. 2385
|-
| 6 || พระญาณไตรโลก (พุก) || พ.ศ. 2386 || พ.ศ. 2393
|-
| 7 || สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ฉิม) || พ.ศ. 2394 || พ.ศ. 2400
|-
| 8 || พระราชกวี (คง) || พ.ศ. 2400 || ?
|-
| 9 || พระศาสนานุรักษ์ (รัก) || ? || ?
|-
| 10 || พระญาณสมโพธิ (อิ่ม) || ? || ?
|-
| 11 || พระคุณาจริยาวัตร (คำ) || ? || ?
|-
| 12 || พระญาณสมโพธิ (คำ) || ? || พ.ศ. 2432
|-
| 13 || สมเด็จพระวันรัต (ฑิต อุทโย) || พ.ศ. 2432 || พ.ศ. 2466
|-
| 14 || สมเด็จพระวันรัต (เฮง เขมจารี) || พ.ศ. 2466 || พ.ศ. 2486
|-
| 15 || พระพิมลธรรม (ช้อย ฐานทตฺโต) || พ.ศ. 2486 || พ.ศ. 2490
|-
| 16 || สมเด็จพระพุฒาจารย์ (อาจ อาสโภ) || พ.ศ. 2490พ.ศ. 2523 || พ.ศ. 2503 (สมัยที่ 1) พ.ศ. 2532 (สมัยที่ 2)
|-
| 17 || พระธรรมปัญญาบดี (สวัสดิ์ กิตฺติสาโร) || พ.ศ. 2503 || พ.ศ. 2523
|-
| 18 || พระสุเมธาธิบดี (บุญเลิศ ทตฺตสุทฺธิ) || พ.ศ. 2533 || พ.ศ. 2547
|-
| 19 || พระพรหมวชิราธิบดี (พีร์ สุชาโต) || พ.ศ. 2547 || (ยังดำรงตำแหน่ง)
|}
== ระเบียงภาพ ==
ไฟล์:Wat Mahathat, Bangkok (IV).jpg|พระมณฑป ที่ประดิษฐานพระเจดีย์ทองบรรจุพระบรมสารีริกธาตุ
ไฟล์:Wat Mahathat, Bangkok (II).jpg|พระวิหาร วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
ไฟล์:Wat Mahathat, Bangkok (III).jpg|พระอุโบสถ วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร
ไฟล์:วัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ราชวรมหาวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร (31).jpg|พระปรางค์
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
พระอารามหลวงชั้นเอก ชนิดราชวรมหาวิหาร
วัดในเขตพระนคร
สิ่งก่อสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา
วัดไทยในสังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย
โบราณสถานในเขตพระนคร