ประวัติศาสตร์อักษร

ประวัติศาสตร์ของอักษร ชนิดแทนหน่วยเสียงมีจุดเริ่มต้นอยู่ในอียิปต์โบราณ อักษรแทนหน่วยเสียงชนิดแรกเป็นอักษรไร้สระ ปรากฏเมื่อ 1,457 ปีก่อนพุทธศักราช ซึ่งเป็นผลงานของแรงงานชาวเซมิติกในอียิปต์ เพื่อใช้เขียนภาษาของตนเอง โดยได้รับอิทธิพลจากอักษรที่ใช้แทนเสียงพยัญชนะซึ่งใช้คู่กับอักษรคำในอักษรไฮโรกลิฟฟิก อักษรอื่น ๆ ที่ใช้ในปัจจุบันส่วนใหญ่พัฒนามาจากอักษรนี้รวมทั้งอักษรฟินิเชีย อักษรกรีก และอักษรละติน
== จุดกำเนิดในอียิปต์ ==
เมื่อประมาณ 2,157 ปีก่อนพุทธศักราช ชาวอียิปต์โบราณพัฒนาอักษร 22 ตัว ใช้แสดงเสียงพยัญชนะ และสัญลักษณ์ตัวที่ 23 ใช้แสดงคำที่ขึ้นต้นด้วยเสียงสระ  ซึ่งใช้แสดงการออกเสียงของอักษรไฮโรกลิฟฟิกที่ใช้แทนคำ แสดงการผันทางไวยากรณ์ และใช้ถ่ายเสียงคำยืมจากภาษาอื่น  แต่ตัวอักษรเหล่านี้ไม่ได้ใช้ในระบบอักษรแทนหน่วยเสียง ระบบอักษรแทนหน่วยเสียงปรากฏครั้งแรกเมื่อ 1,457 ปีก่อนพุทธศักราช โดยคนงานชาวเซมิติกในอียิปต์ตอนกลาง อีก 500 ปีต่อมา อักษรนี้ได้แพร่กระจายขึ้นไปทางเหนือ และเป็นต้นกำเนิดของอักษรต่าง ๆ ทั่วโลก ยกเว้นอักษรเมรอยติกที่พัฒนาจากไฮโรกลิฟฟิกเมื่อ พ.ศ. 243 ในนิวเบีย อียิปต์ใต้
==อักษรตระกูลเซมิติก==
อักษรเหล่านี้ไม่ได้มาจากสัญลักษณ์แทนพยัญชนะของชาวอียิปต์ แต่เป็นการรวมอักษรไฮโรกลิฟฟิกอื่น ๆ เข้ามาด้วย ทั้งหมดมี 30 ตัว กำหนดชื่อเป็นภาษาเซมิติกเช่น ไฮโรกลิฟ  per (บ้าน ในภาษาอียิปต์) กลายเป็น bayt (บ้าน ในภาษาเซมิติก)  เมื่อนำมาเขียนภาษาเซมิติกจะเป็นระบบพยัญชนะล้วน โดยอักษรแต่ละตัวแทนเสียงพยัญชนะตัวแรกของชื่อ เช่น รูปบ้าน beyt  ใช้แทนเสียง b หรือใช้แทนทั้งเสียง b และลำดับพยัญชนะ byt  ดังที่ใช้แทนเสียง p และลำดับพยัญชนะ pr ในภาษาอียิปต์ ในยุคที่ชาวคานาอันนำอักษรนี้ไปใช้ จะใช้แทนเสียง b เท่านั้น 
ไม่มีหลักฐานว่าอักษรเซมิติกเริ่มต้นมีจำนวนเท่าใดและเรียงลำดับอย่างใด อักษรที่พัฒนาต่อมานั้น อักษรยูการิติคมี 27 ตัว และอักษรฟินิเชียมี 22 ตัว การเรียงลำดับของอักษรเหล่านี้มี 2 แบบ คือ ลำดับ ABGDE ของอักษรฟินิเชีย และลำดับ HMĦLQ ของอักษรทางใต้ อักษรยูการิติกใช้ทั้ง 2 แบบ
ชื่อของอักษรมักใช้ตามอักษรฟินิเชีย ทั้งอักษรซามาริทัน อักษรอราเมอิก อักษรซีเรียค อักษรฮีบรูและอักษรกรีก แต่ต่างไปในอักษรอาหรับและอักษรละติน แต่ไม่มีการใช้ชื่ออักษรในอักษรพราหมีและอักษรรูนิก
=== ชื่ออักษรและการเรียงลำดับ ===
ตารางนี้แสดงอักษรฟินิเชียและอักษรที่เป็นลูกหลาน
{| border=1 cellpadding=3 cellspacing=0 style="border-collapse:collapse; text-align:center;"
|-
| ลำดับที่
| อักษรคานาอันไนต์
| ระบบสัทศาสตร์สากล(IPA)
| value
| อักษรยูการิติก
| อักษรฟินิเชีย
| อักษรฮีบรู
| อักษรอาหรับ
| อักษรที่เป็นลูกหลาน
|-
| 1
| ʼalp "วัว"
| /ʔ/
| 1
| 𐎀 ʼalpa
|  ʼālep
| א
| alifﺍ
| Α A А ᚨ
|-
| 2
| bet "บ้าน"
| /b/
| 2
| 𐎁 beta
|  bēt
| ב
| ﺏ
|Β B В-Б ᛒ
|-
|3
| gaml “เครื่องขว้าง”
| /g/
| 3
| 𐎂 gamla
|  gīmel
| ג
| ﺝ
|   Γ C-G Г ᚲ
|-
| 4
| dalet “ประตู” / digg “ปลา”
|/d/
| 4
| 𐎄 delta
|  dālet
| ד
|ﺩ
| Δ D Д
|-
| 5
| Haw “หน้าต่าง” / hll “การเฉลิมฉลอง”
| /h/
| 5
| 𐎅 ho
|  hē
| ה
|هـ
| Ε E Е-Є
|-
| 6
| wāw “ห่วง”
| /β/
| 6
| 𐎆 wo
| wāw
| ו
| و
|     polytonicϜ-Υ F-V-Y У ᚢ
|-
| 7
| zen “อาวุธ” / ziqq “โซ่ตรวน”
| /z/
| 7
| 𐎇 	zeta
| zayin
| ז
| ز
| Ζ Z З
|-
| 8
| ḥet “เส้นด้าย” / “รั้ว”
| /ħ/ / /x/
| 8
| 𐎈 ḥota
|  ḥēt
|ח
| ح
| Η H И ᚺ
|-
| 9
| ṭēt “ล้อ”
| /tˁ/}}
| 9
| 𐎉 	ṭet
|  ṭēt
| ט
| ط
|Θ Ѳ
|-
| 10
| yad “แขน”
| /j/
| 10
| 𐎊 yod
| yōd
| י
| ي
| Ι I ᛁ
|-
| 11
|kap “มือ”
| /k/
| 20
| 𐎋 kap
|  kap
| כ
| ك
| Κ K К
|-
| 12
|lamd “ปฏัก”
| /l/
| 30
| 𐎍 lamda
|  lāmed
| ל
| ل
| Λ L Л ᛚ
|-
| 13
|mem “น้ำ”
|/m/
| 40
| 𐎎 	mem
| mēm
|
| م
| Μ M М
|-
| 14
| naḥš “งู” / nun“ปลา”
| /n/
| 50
| 𐎐 nun
|  nun
| נ
| ن
| Ν N Н
|-
| 15
| samek “การสนับสนุน” / “ปลา” ?"
| /s/
| 60
|𐎒 samka
|  sāmek
| ס
| -
| Ξ
|-
| 16
| ʻen “ตา”
| /ʕ/
| 70
|𐎓 ʻain
|  ʻayin
| ע
| ع
| Ο O О
|-
| 17
| pu “ปาก” / piʼt“มุม”
| /p/
| 80
| 𐎔 pu
| pē
| פ
| ف
| Π P П
|-
| 18
| ṣad “พืช”
| /sˁ/
| 90
|𐎕 	ṣade
| ṣādē
| צ
| ص
|Polytonic |Ϡ
|-
| 19
| qup “เชือก”
| /kˁ/
| 100
|𐎖 qopa
| qōph
| ק
| ق
|Polytonic |Ϙ Q Ҁ
|-
| 20
| raʼs “หัว”
| /r/ / /ɾ/
| 200
|𐎗 	raša
|  rēš
| ר
| ر
|Ρ R Р ᚱ
|-
| 21
| šin “ฟัน” / šimš “พระอาทิตย์”
| /ʃ/
| 300
|𐎌 	šin
|  šin
| ש
| س
| Σ S Ш ᛊ
|-
| 22
| Taw “แต้ม”
| /t/
| 400
| 𐎚 to
|  tāw
| ת
| ت
|Τ T Т ᛏ
|-
|}
== ลูกหลานของอักษรเซมิติก ==
อักษรคานาอันไนต์ระยะแรกใช้แทนเสียงพยัญชนะเท่านั้น ซึ่งเป็นระบบที่เรียกว่าอักษรไร้สระ และพัฒนาต่อไปเป็นอักษรฟินิเชีย อักษรอราเมอิกที่พัฒนาไปจากอักษรฟินิเชียซึ่งใช้เขียนภาษาราชการของจักรวรรดิเปอร์เซียเป็นบรรพบุรุษของอักษรอื่น ๆ ในเอเชีย ได้แก่
อักษรฮีบรูสมัยใหม่ พัฒนามาจากอักษรอราเมอิกผ่านทางอักษรซามาริทัน  
อักษรอาหรับ พัฒนามาจากอักษรอราเมอิกผ่านทางอักษรนาบาทาเอียน ทีใช้ในจอร์แดนตอนใต้
อักษรซีเรียค พัฒนามาจากอักษรปะห์ลาวีและอักษรซอกเดียเป็นต้นแบบของอักษรออร์กอน อักษรอุยกูร์ อักษรมองโกเลียและอักษรแมนจู
อักษรจอร์เจีย อาจมาจากอักษรอราเมอิกผ่านทางอักษรในเปอร์เซียหรืออักษรกรีก
อักษรอราเมอิกอาจเป็นบรรพบุรุษของอักษรพราหมีที่พัฒนาไปเป็นอักษรทิเบต อักษรในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ที่ใช้ในศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู
อักษรฮันกึล ที่ใช้เขียนภาษาเกาหลี มีหลักฐานบางส่วนแสดงว่า อาจมาจากอักษรทิเบตผ่านทางอักษรพัก-ปา แต่ที่แปลกกว่าอักษรอื่นคือ รูปแบบของอักษรมาจากอวัยวะที่ใช้ออกเสียง
อีกทางหนึ่ง อักษรฟินิเชียพัฒนาไปเป็นอักษรกรีกและอักษรเบอร์เบอร์โบราณ และเริ่มมีการกำหนดอักษรที่ใช้แทนเสียงสระ ตัวอย่างเช่น ภาษากรีก ไม่มีเสียง อ หรือ ฮ (h) ดังนั้น อักษรฟินิเชีย ’alep และ he กลายเป็นอักษรกรีก อัลฟา และ e (ต่อมาคือเอฟซิลอน) และใช้แทนเสียงสระอะ (/a/) และเอ (/e/) แทนเสียง /อ/ และ /ฮ/ เนื่องจากภาษากรีกมีเสียงสระ 6 -12 เสียง ชาวกรีกจึงพัฒนาอักษรเพิ่ม เช่น ei, ou, and o (ต่อมาคือ โอเมกา)
อักษรกรีกเป็นต้นแบบของอักษรสมัยใหม่ในยุโรป เช่นอักษรละตินและอักษรอิตาลีโบราณ โดยอักษรเหล่านั้นมีสัญลักษณ์แทนเสียงสระด้วย เช่น อักษรกลาโกลิติก อักษรซีริลลิก อักษรอาร์มีเนีย อักษรโกธิก และอาจรวมอักษรจอร์เจียด้วย
นอกจากความสัมพันธ์ในแนวเส้นตรงดังกล่าวแล้ว ยังมีความสัมพันธ์ระหว่างอักษรในด้านอื่นๆอีก  เช่น อักษรแมนจู มาจากอักษรไร้สระในเอเชียตะวันตก แต่ได้รับอิทธิพลจากอักษรฮันกึลด้วย อักษรจอร์เจียมาจากอักษรอราเมอิกแต่ได้รับอิทธิพลจากอักษรกรีก อักษรกรีกที่ปรับปรุงแล้วนำไปใช้คู่กับไฮโรกลิฟ 6 ตัว ใช้เขียนภาษาคอปติก อักษรครีมีลักษณะผสมระหว่างอักษรเทวนาครีและชวเลขของพิตแมน และมีลักษณะคล้ายตัวเขียนของอักษรละติน
==อักษรอิสระ ==
อักษรที่ใช้ในปัจจุบันและไม่อาจย้อนกลับไปหาอักษรคานาอันไนต์ได้ คือ อักษรทานะ แม้ว่าจะดูเหมือนอักษรอาหรับ แต่ที่จริงแล้วมาจากตัวเลข อักษรโซมาลีที่ใช้ในโซมาลีเมื่อ พ.ศ. 2463 และเป็นอักษรราชการคู่กับอักษรละตินจนถึง พ.ศ. 2515 มีรูปร่างพยัญชนะที่ถูกปรับปรุงขึ้นใหม่ อักษรสันตาลีที่ใช้ในเอเชียใต้ มีพื้นฐานจากสัญลักษณ์ทั่วไป อักษรโอคัมในสมัยโบราณ ประกอบด้วยเครื่องหมายที่เป็นขีด และจารึกในสมัยจักรวรรดิเปอร์เซีย เคยเขียนในรูปแบบอักษรรูปลิ่ม และมีการใช้ในระบบอักษรเป็นครั้งคราว
== อักษรในสื่ออื่น ๆ ==
เมื่อสื่อที่ใช้เขียนอักษรเปลี่ยนไปทำให้รูปร่างของอักษรเปลี่ยนไปได้ เช่นอักษรยูการิติกที่เป็นอักษรรูปลิ่ม อาจจะมาจากตระกูลเซมิติก การประดิษฐ์หรือปรับปรุงอักษรใหม่ ๆ ยังเกิดขึ้นอยู่เสมอ รวมทั้งอักษรที่ประดิษฐ์ขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์อื่น ๆ เช่น อักษรเบรล รหัสมอร์ส ชวเลข
== อ้างอิง ==
David Diringer, History of the Alphabet, 1977, ISBN 0-905418-12-3.
Peter T. Daniels, William Bright (eds.), 1996. The World's Writing Systems, ISBN 0-19-507993-0.
Joel M. Hoffman, In the Beginning: A Short History of the Hebrew Language, 2004, ISBN 0-8147-3654-8.
Robert K. Logan, The Alphabet Effect: The Impact of the Phonetic Alphabet on the Development of Western Civilization, New York: William Morrow and Company, Inc., 1986.
B.L. Ullman, "The Origin and Development of the Alphabet," American Journal of Archaeology 31, No. 3 (Jul., 1927): 311-328.
Stephen R. Fischer, A History of Writing 2005 Reaktion Books CN 136481 Retrieved from "http://en.wikipedia.org/wiki/History_of_the_alphabet"
 
ประวัติศาสตร์แบ่งตามสาขา