เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย

เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย คือ เหรียญ และตรา อันเป็นเครื่องประดับยศ เกิดขึ้นครั้งแรกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยทรงเรียกว่า
"เครื่องราชอิสริยยศ" เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงสร้างเครื่องราชอิสริยยศขึ้นอีกหลายตระกูล และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้เปลี่ยนจากคำว่า "เครื่องราชอิสริยยศ" มาเป็นคำว่า "เครื่องราชอิสริยาภรณ์" สำหรับพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการ และผู้กระทำคุณความดีให้แก่ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ ทั้งที่เป็นบุรุษและสตรี โดยเครื่องราชอิสริยาภรณ์ มี ๔ ประเภท ดังนี้
== ประวัติ ==
เมื่อลัทธิจักรวรรดินิยมตะวันตกเริ่มเข้ามาคุกคามประเทศตะวันออกมากขึ้นเรื่อย ๆ จึงเป็นชนวนให้คนรุ่นใหม่ในสยามประเทศเริ่มเคลื่อนไหวไปตามกระแสความเปลี่ยนแปลง เพื่อเตรียมปรับรับมือกับสิ่งใหม่ที่บรรดานักล่าอาณานิคมชาวตะวันตกนำเข้ามา ซึ่งก่อให้เกิดพัฒนาการอันเป็นพื้นฐานที่ดีต่อประเทศนานัปการ อาทิ การให้ความสนใจศึกษาเรื่องราวความเป็นมา ทั้งในด้านภาษา ศาสนา และศิลปะวิทยาการต่างๆ ของชาติตะวันตกเหล่านั้นอย่างจริงจัง
ผู้ที่เป็นแกนนำสำคัญก็คือ เจ้าฟ้ามงกุฎ ที่มีพระวิสัยทัศน์กว้างไกล เมื่อทรงขึ้นครองราชย์เป็นพระมหากษัตริย์ลำดับที่ 4 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ จึงมีความพร้อมที่จะรับมือกับความเปลี่ยนแปลง ที่ดำเนินมาพร้อมกับการแสวงหาประโยชน์ อย่างผู้ที่ถือตนว่ามีพัฒนาการและอำนาจเหนือกว่าชาติทางแถบเอเชีย โดยได้โปรดให้ปรับเปลี่ยนธรรมเนียมแบบแผนหลาย ๆ อย่างให้เหมาะแก่กาลสมัย และสอดคล้องกับความเป็นสากลนิยม ตามแบบชาติตะวันตกที่เป็นมหาอำนาจอยู่ ณ เวลานั้น
จากเหตุการณ์ดังกล่าวนำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงที่สำคัญอย่างหนึ่ง อันเป็นจุดกำเนิดของสิ่งประดับตกแต่งกับเสื้อที่เป็นเครื่องแสดงยศศักดิ์และบ่งบอกถึงฐานันดร หรือตำแหน่งหน้าที่ของผู้ที่ใช้ประดับอยู่ได้ โดยเครื่องประดับเสื้อเพื่อแสดงยศศักดิ์นี้ มีแบบอย่างมาจากชาวยุโรปเมื่อหลายร้อยปีก่อนที่มีความเป็นมาว่า  แต่เดิมใช้เป็นเครื่องหมายในหมู่คณะพวกผู้ดี ที่ปฏิบัติกิจทางศาสนาเดียวกัน จนกระทั่งเมื่อเกิดสงครามครูเสดเพื่อแย่งชิงดินแดนปาเลสไตน์ ที่ชาวคริสต์ถือว่าเป็นถิ่นกำเนิดของพระเยซู ให้รอดพ้นจากการครอบครองของชาวมุสลิม บรรดากษัตริย์และผู้มียศศักดิ์ทั้งหลายในยุโรป ได้พากันรับอาสาไปเป็นทหารครูเสดกันหลายประเทศ พระสันตะปาปาแห่งกรุงโรมจึงคิดทำเครื่องหมาย ให้แก่บรรดาทหารอาสาหรือที่เรียกกันว่า อัศวินนักรบ ผู้มีความกล้าหาญเหล่านั้น ด้วยการใช้รูป “กางเขน” เพื่อแสดงถึงความเป็นพวก ฝ่าย หรือคณะเดียวกันให้ปรากฏ โดยมีการเรียกคณะของแต่ละคณะว่า “Order”
หลังสงครามยุติลง มีการนำเครื่องหมายกางเขนมาตกแต่งให้มีรูปแบบต่างกันไปตามชั้นยศ เป็นเครื่องหมายแสดงตำแหน่งหรือความกล้าหาญ หรือเป็นบำเหน็จความชอบที่กษัตริย์พระราชทานให้ สิ่งเหล่านั้นจึงกลายมาเป็น “เครื่องราชอิสริยาภรณ์” เพราะได้รับมอบจากกษัตริย์ โดยใช้คำ “Order” แทนความหมายว่า “ตระกูล” ของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ซึ่งเป็นเครื่องประดับอาภรณ์ที่ได้รับพระราชทาน อาทิ The Order of Aviz ของโปรตุเกส ที่เป็นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตระกูลแรกและเก่าแก่ที่สุดในยุโรป มีมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 17 ก่อนที่อาณาจักรสุโขทัยจะเริ่มก่อตั้งขึ้น
ในเอเชีย สยามนับเป็นประเทศแรกที่มีการใช้เครื่องราชอิสริยาภรณ์ตามอย่างสากล ด้วยความใฝ่ใจศึกษาวัฒนธรรมและประเพณีตะวันตกของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ดังที่ได้กล่าวแล้วในตอนต้น จึงมีพระราชดำริจะสร้างเครื่องหมายแบบชาวตะวันตก จากแบบของสิ่งที่เป็นเครื่องหมายแทนพระองค์ ได้แก่ ลวดลายของตราพระราชลัญจกรไอราพต ซึ่งเป็นตราประทับบนหนังสือราชการ และจากแบบของสิ่งที่เป็นมงคลเดิมของไทย ได้แก่ พลอย 9 ชนิด หรือที่เรียกว่า นพรัตน์ มาประยุกต์เข้าด้วยกันกับตราประดับเสื้อเพื่อแสดงเกียรติยศ ที่ชาวตะวันตกเรียกว่า Star โดยได้ทรงบัญญัติคำว่า “ดารา” ขึ้นมาใช้เรียกส่วนประกอบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย ตั้งแต่ชั้นที่ 2 เป็นต้นไปจนถึงชั้นสายสะพายและใช้มาตราบจนทุกวันนี้ แต่ยังคง ถือว่าเป็น “เครื่องราชอิสริยยศ” เพราะโดยมากสร้างขึ้นสำหรับพระราชทานแก่พระราชวงศ์ ส่วน “เครื่องสำคัญยศ” ที่เป็นของขุนนางมีไม่มากนัก และถือว่าเป็นต้นเค้าเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทยปัจจุบัน เช่น ดารานพรัตน เป็นต้นเค้าของเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ ดาราช้างเผือก เป็นต้นเค้าของเครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ฯลฯ
== ชนิดของเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย ==
===เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ===
{|class="wikitable" width="100%"
|-
! width="40%"| ชื่อเครื่องราชอิสริยาภรณ์ || width="15%"| วันสถาปนา
!แพรแถบย่อ|| width="26%" | ผู้สถาปนา || width="14%"| หมายเหตุ|| width="5%"| อ้างอิง
|-
| colspan="7" bgcolor="gold" |สำหรับพระราชทานแด่ประมุขแห่งรัฐต่างประเทศ
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์ || 11 มิถุนายน พ.ศ. 2505
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร|| ||
|-
| colspan="7" bgcolor="gold" |สำหรับพระราชทานแด่พระบรมวงศานุวงศ์
|-
| เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ || 30 มิถุนายน พ.ศ. 2425
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว || ||
|-
| colspan="7" bgcolor="gold" |สำหรับพระราชทานแด่พระบรมวงศานุวงศ์ ข้าราชการ และผู้กระทำคุณความดี
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ || พ.ศ. 2394
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว || rowspan="7" | || 
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า || พ.ศ. 2416
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี || 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2461
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก || พ.ศ. 2404
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย || พ.ศ. 2412
|90x90px|| พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ || 22 กรกฎาคม พ.ศ. 2534
|90x90px|| rowspan="2" | พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นสิริยิ่งรามกีรติ ลูกเสือสดุดีชั้นพิเศษ || 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2530
|90x90px|| 
|-
| colspan="7" bgcolor="gold" |เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นบำเหน็จในพระองค์
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนวราภรณ์ || 20 สิงหาคม พ.ศ. 2454
|90x90px|| rowspan="3" | พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว || rowspan="3" | พ้นสมัยพระราชทาน ||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์วัลลภาภรณ์ || 22 มีนาคม พ.ศ. 2461
|90x90px||
|-
| เครื่องราชอิสริยาภรณ์วชิรมาลา || 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2454
|90x90px||
|}
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:90%; margin: 1em 1em 1em 0; background:white; border: 1px  solid; border-collapse: collapse;"
|-  bgcolor="#FED85D"
! width="10%" align="center"| ลำดับเกียรติ!!width="20%" align="center"| แพรแถบย่อ !! width="75%" align="center" | รายชื่อ!! width="15%" align="center"| อักษรย่อ
|-
| 1 ||80px || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นมงคลยิ่งราชมิตราภรณ์ || ร.ม.ภ.
|-
| 2 ||80px  ||เครื่องขัตติยราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติคุณรุ่งเรืองยิ่งมหาจักรีบรมราชวงศ์ || ม.จ.ก.
|-
| 3 || 80px ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นโบราณมงคลนพรัตนราชวราภรณ์ || น.ร.
|-
| 4 ||80px  ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้าวิเศษ || ป.จ.ว.
|-
| 5 ||80px || เครื่องราชอิสริยาภรณ์รัตนวราภรณ์ (พ้นสมัยพระราชทาน) || ร.ว.
|-
| 6 ||80px || เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นปฐมจุลจอมเกล้า || ป.จ.
|-
| 7 ||80px  ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ชั้นที่ 1 (เสนางคะบดี) || ส.ร.
|-
| 8 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นมหาปรมาภรณ์ช้างเผือก || ม.ป.ช.
|-
| 9 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นมหาวชิรมงกุฎ  || ม.ว.ม.
|-
| 10 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นประถมาภรณ์ช้างเผือก || ป.ช.
|-
| 11 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นประถมาภรณ์มงกุฎไทย || ป.ม.
|-
| 12 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นปฐมดิเรกคุณาภรณ์ || ป.ภ.
|-
| 13 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นทุติยจุลจอมเกล้าวิเศษ || ท.จ.ว.
|-
| 14 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ชั้นที่ 2 (มหาโยธิน) || ม.ร.
|-
| 15 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นทวีติยาภรณ์ช้างเผือก || ท.ช.
|-
| 16 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นทวีติยาภรณ์มงกุฎไทย || ท.ม.
|-
| 17 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นทุติยดิเรกคุณาภรณ์ || ท.ภ.
|-
| 18 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นทุติยจุลจอมเกล้า || ท.จ.
|-
| 19 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ชั้นที่ 3 (โยธิน) || ย.ร.
|-
| 20 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์วัลลภาภรณ์ (พ้นสมัยพระราชทาน) || ว.ภ.
|-
| 21 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นตติยจุลจอมเกล้าวิเศษ  || ต.จ.ว.
|-
| 22 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีศักดิ์รามาธิบดี ชั้นที่ 4 (อัศวิน) || อ.ร.
|-
| 23 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นตริตาภรณ์ช้างเผือก || ต.ช.
|-
| 24 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นตริตาภรณ์มงกุฎไทย || ต.ม.
|-
| 25 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นตติยดิเรกคุณาภรณ์ || ต.ภ.
|-
| 26 ||80x80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นสิริยิ่งรามกีรติ ลูกเสือสดุดีชั้นพิเศษ || -
|-
| 27 ||80px  || เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นตติยจุลจอมเกล้า || ต.จ.
|-
| 28 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นจัตุรถาภรณ์ช้างเผือก || จ.ช.
|-
| 29 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นจัตุรถาภรณ์มงกุฎไทย || จ.ม.
|-
| 30 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นจตุตถดิเรกคุณาภรณ์ || จ.ภ.
|-
| 31 ||80px ||  เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นตติยานุจุลจอมเกล้า || ต.อ.จ.
|-
| 32 ||80px  ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์จุลจอมเกล้า ชั้นจตุตถจุลจอมเกล้า || จ.จ.
|-
| 33 ||80px  ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่เชิดชูยิ่งช้างเผือก ชั้นเบญจมาภรณ์ช้างเผือก || บ.ช.
|-
| 34 ||80px ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันมีเกียรติยศยิ่งมงกุฎไทย ชั้นเบญจมาภรณ์มงกุฎไทย || บ.ม.
|-
| 35 ||80px  ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่สรรเสริญยิ่งดิเรกคุณาภรณ์ ชั้นเบญจมดิเรกคุณาภรณ์ || บ.ภ.
|-
| 36 ||80px ||เครื่องราชอิสริยาภรณ์วชิรมาลา (พ้นสมัยพระราชทาน) || ว.ม.ล.
|}
=== เหรียญราชอิสริยาภรณ์ ===
เหรียญราชอิสริยาภรณ์ มี ๔ ประเภท คือ เหรียญราชอิสริยาภรณ์อันเป็นบำเหน็จในความกล้า เหรียญราชอิสริยาภรณ์อันเป็นบำเหน็จในราชการ เหรียญราชอิสริยาภรณ์อันเป็นบำเหน็จในพระองค์ และเหรียญราชอิสริยาภรณ์อันเป็นที่ระลึก
==== เหรียญบำเหน็จกล้าหาญ ====
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:90%; margin: 1em 1em 1em 0; background:white; border: 1px  solid; border-collapse: collapse;"
|-  bgcolor="#FED85D"
! width="10%" align="center"| ลำดับที่ !!width="20%" align="center"| แพรแถบย่อ!! width="75%" align="center" | รายชื่อ!! width="15%" align="center"| อักษรย่อ
|-
| 1(37) ||80px ||  เหรียญรามมาลาเข็มกล้ากลางสมร || ร.ม.ก.
|-
| 2(38) ||80px  || เหรียญรามมาลา || ร.ม.
|-
| !! rowspan="2"|3(39) || || เหรียญกล้าหาญ || ร.ก.
|-
|   || เหรียญดุษฎีมาลา เข็มกล้าหาญ || ร.ด.ม.(ก)
|-
| !! rowspan="4"|4(40) || ||  เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามอินโดจีน || ช.ส.
|-
|  ||  เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามมหาเอเชียบูรพา || ช.ส.
|-
|  ||  เหรียญชัยสมรภูมิ สงครามร่วมรบกับสหประชาชาติ ณ ประเทศเกาหลี || ช.ส.
|-
|   ||  เหรียญชัยสมรภูมิ การรบ ณ สาธารณรัฐเวียดนาม || ช.ส.
|-
| 5(41) || || เหรียญพิทักษ์เสรีชน  ชั้นที่ 1 || ส.ช.๑
|-
| 6(42) || || เหรียญพิทักษ์เสรีชน  ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 1 || ส.ช. ๒/๑
|-
| 7(43) || || เหรียญราชนิยม (พ้นสมัยพระราชทาน) ||ร.น.
|-
| 8(44) || || เหรียญปราบฮ่อ (พ้นสมัยพระราชทาน) || ร.ป.ฮ.
|-
| 9(45) ||  ||เหรียญงานพระราชสงครามยุโรป (พ้นสมัยพระราชทาน) || 
|-
| 10(46) || || เหรียญพิทักษ์รัฐธรรมนูญ (พ้นสมัยพระราชทาน) || พ.ร.ธ.
|-
| 11(47) || || เหรียญพิทักษ์เสรีชน  ชั้นที่ 2 ประเภทที่ 2 || ส.ช. ๒/๒
|-
| 12(48) || || เหรียญศานติมาลา (พ้นสมัยพระราชทาน) || ศ.ม.
|-
|}
==== เหรียญบำเหน็จในราชการ ====
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:90%; margin: 1em 1em 1em 0; background:white; border: 1px  solid; border-collapse: collapse;"
|-  bgcolor="#FED85D"
! width="10%" align="center"| ลำดับที่ !!width="20%" align="center"| แพรแถบย่อ!! width="75%" align="center" | รายชื่อ!! width="15%" align="center"| อักษรย่อ
|-
| !! rowspan="2"|1(49) || ||  เหรียญดุษฎีมาลา เข็มราชการแผ่นดิน หรือเข็มศิลปวิทยา (ฝ่ายทหารและตำรวจ) || ร.ด.ม.(ผ)/ร.ด.ม.(ศ)
|-
|  ||  เหรียญดุษฎีมาลา   เข็มราชการแผ่นดิน หรือเข็มศิลปวิทยา (ฝ่ายพลเรือน) || ร.ด.ม.(ผ)/ร.ด.ม.(ศ)
|-
| !! rowspan="2"|2(50) ||80px  || เหรียญช่วยราชการเขตภายใน การรบสงครามอินโดจีน ||ช.ร.
|-
| 80px  || เหรียญช่วยราชการเขตภายใน การรบสงครามมหาเอเชียบูรพา ||ช.ร.
|-
| 3(51) ||  || เหรียญราชการชายแดน ||ช.ด.
|-
| 4(52) ||  ||  เหรียญทองช้างเผือก ||ร.ท.ช.
|-
| 5(53) || ||เหรียญทองมงกุฎไทย ||ร.ท.ม.
|-
| 6(54) || || เหรียญทองดิเรกคุณาภรณ์ ||ร.ท.ภ.
|-
| 7(55) ||  ||  เหรียญเงินช้างเผือก ||ร.ง.ช.
|-
| 8(56) || ||เหรียญเงินมงกุฎไทย ||ร.ง.ม.
|-
| 9(57) || || เหรียญเงินดิเรกคุณาภรณ์ ||ร.ง.ภ.
|-
| !! rowspan="2"|10(58) || ||เหรียญจักรมาลา || ร.จ.ม.
|-
|  || เหรียญจักรพรรดิมาลา ||ร.จ.พ.
|-
| 11(59) ||  ||เหรียญศารทูลมาลา (พ้นสมัยพระราชทาน) ||ร.ศ.ท.
|-
| 12(60) || || เหรียญบุษปมาลา (พ้นสมัยพระราชทาน) ||ร.บ.ม. 
|-
| 13(61) || ||เหรียญลูกเสือสรรเสริญ ชั้นที่ 1 ||
|-
| 14(62) || ||เหรียญลูกเสือสรรเสริญ ชั้นที่ 2 ||
|-
| 15(63) || ||เหรียญลูกเสือสรรเสริญ ชั้นที่ 3 ||
|-
| 16(64) || ||เหรียญลูกเสือสดุดี ชั้นที่ 1 ||
|-
| 17(65) || ||เหรียญลูกเสือสดุดี ชั้นที่ 2 ||
|-
| 18(66) || ||เหรียญลูกเสือสดุดี ชั้นที่ 3 ||
|-
| 19(67) ||   ||เหรียญลูกเสือยั่งยืน ||
|-
|}
==== เหรียญบำเหน็จในพระองค์พระมหากษัตริย์ ====
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:90%; margin: 1em 1em 1em 0; background:white; border: 1px  solid; border-collapse: collapse;"
|-  bgcolor="#FED85D"
! width="10%" align="center"| ลำดับที่ !!width="20%" align="center"| แพรแถบย่อ!! width="75%" align="center" | รายชื่อ!! width="15%" align="center"| อักษรย่อ
|-
| 1(68) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 4 || ม.ป.ร.1-5
|-
| 2(69) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 5 || จ.ป.ร.1-5
|-
| 3(70) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 6 || ว.ป.ร.1-5
|-
| 4(71) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 7 || ป.ป.ร.1-5
|-
| 5(72) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 8 || อ.ป.ร.1-5
|-
| 6(73) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 9 || ภ.ป.ร.1-5
|-
| 7(74) || || เหรียญรัตนาภรณ์ รัชกาลที่ 10 || ว.ป.ร.1-5
|-
| 8(75) || || เหรียญราชรุจิ รัชกาลที่ 5 || ร.จ.ท.5 / ร.จ.ง.5
|-
| 9(76) || || เหรียญราชรุจิ รัชกาลที่ 6 || ร.จ.ท.6 / ร.จ.ง.6
|-
| 10(77) || || เหรียญราชรุจิ รัชกาลที่ 7 || ร.จ.ท.7 / ร.จ.ง.7
|-
| 11(78) || || เหรียญราชรุจิ รัชกาลที่ 9 || ร.จ.ท.9 / ร.จ.ง.9
|-
| 12(79) ||  || เหรียญราชรุจิ รัชกาลที่ 10 || ร.จ.ท.10 / ร.จ.ง.10
|}
==== เหรียญที่พระราชทานเป็นที่ระลึก ====
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="width:90%; margin: 1em 1em 1em 0; background:white; border: 1px  solid; border-collapse: collapse;"
|-  bgcolor="#FED85D"
! width="10%" align="center"| แพรแถบย่อ !! width="75%" align="center"| รายชื่อ!! width="15%" align="center"| อักษรย่อ
|-
| 80px
| เหรียญสตพรรษมาลา เหรียญที่ระลึกสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๑๐๐ ปี
| ส.ม.
|-
| 80px
| เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีรัชดาภิเษก
| ร.ศ.
|-
| 80px
| เหรียญประพาสมาลา เหรียญที่ระลึกพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ในการเสด็จพระราชดำเนินประพาสทวีปยุโรป
| ร.ป.ม.
|-
| 80px
| เหรียญราชินี เหรียญที่ระลึกสมเด็จพระศรีพัชรินทราบรมราชินีนาถทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้น
| ส.ผ.
|-
| 80px
| เหรียญทวีธาภิเศก เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงครองราชย์เป็นเวลายาวนานทวีคูณของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีทวีธาภิเษก
| ท.ศ.
|-
| 80px
| เหรียญรัชมงคล เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๔๐ ปี เสมอด้วยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ ๒
| ร.ร.ม.
|-
| 80px
| เหรียญรัชมังคลาภิเศก เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก
| ร.ม.ศ.
|-
| 80px
| เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ ๖
|ร.ร.ศ.๖
|-
| 80px
| เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ ๗
|ร.ร.ศ.๗
|-
| 80px
| เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ ๙
|ร.ร.ศ.๙
|-
| 80px
| เหรียญชัย
|
|-
| 80px
| เหรียญเฉลิมพระนคร ๑๕๐ ปี
|ร.ฉ.พ.
|-
| 80px
| เหรียญงานฉลอง ๒๕ พุทธศตวรรษ
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกาและทวีปยุโรป
|
|-
| 80px
| เหรียญรัชดาภิเษก
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร
|
|-
| 80px
| เหรียญสนองเสรีชน
|ส.ส.ช.
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกสมโภชกรุงรัตนโกสินทร์ ๒๐๐ ปี
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลพระชนมพรรษาครบ ๕๐ พรรษา
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีเฉลิมพระชนมายุ ๗ รอบ
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๓๐
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร หาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาศพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีรัชมังคลาภิเษก
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๓๕
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีกาญจนาภิเษก
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๔๒
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๖ รอบ ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๔๗
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในพระราชพิธีฉลองสิริราชสมบัติครบ ๖๐ ปี
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๕ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๕๕๔
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฏราชกุมาร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๕ รอบ ๒๘ กรกฎาคม พุทธศักราช ๒๕๕๕
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสพระราชพิธีฉลองพระชนมายุ ๕ รอบ ๒ เมษายน พุทธศักราช ๒๕๕๘
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ ในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๗ รอบ ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๕๙
|
|-
| 80px
| เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ ๑๐
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกพระราชพิธีสถาปนา สมเด็จพระนางเจ้าสุทิดา พัชรสุธาพิมลลักษณ พระบรมราชินี ๔ พฤษภาคม พุทธศักราช ๒๕๖๒
|
|-
| 80px
| เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง ในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา ๙๐ พรรษา ๑๒ สิงหาคม พุทธศักราช ๒๕๖๕
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 1 (เหรียญทอง)
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 2 (เหรียญเงิน)
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 3 (เหรียญทองแดง)
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสรรเสริญ
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสดุดี ชั้นพิเศษ (เหรียญทอง)
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสดุดี ชั้นที่ 1 (เหรียญเงิน)
|
|-
| 
| เหรียญกาชาดสดุดี ชั้นที่ 2 (เหรียญบรอนซ์)
|
|-
|}
ไฟล์:The Centenary Medal (Satabarsa Mala Medal) - wihtout ribbon, Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญศตพรรษมาลา พ.ศ. 2425
ไฟล์:King Chulalongkorn's Silver Jubilee Medal, Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญรัชฎาภิเศกมาลา (รัชกาลที่ 5) พ.ศ. 2436
ไฟล์:The Prabas Mala Medal, Coin Museum, Bangkok (2).jpg|เหรียญประพาสมาลา พ.ศ. 2440
ไฟล์:Queen_Saovabha_Bongsri's_Medal_(without_ribbon),_Coin_Museum,_Bangkok.jpg|เหรียญราชินี พ.ศ. 2440
ไฟล์:The Record Reign Medal (King Chulalongkorn's Rajjamangala Medal), Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญรัชมงคล พ.ศ. 2450
ไฟล์:The Forty Years's Reign Medal (King Chulalongkorn's Rajjamangalabhishek Medal), Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญรัชมงคลาภิเศก พ.ศ. 2451
ไฟล์:King Vajiravudh's Coronation Medal, Coin Museum, Bangkok (2).jpg|เหรียญบรมราชาภิเศก รัชกาลที่ 6 พ.ศ. 2454
ไฟล์:Chai_Medal_(Siamese_Interallied_Victory_Medal_of_WWI),_Coin_Museum,_Bangkok_(2).jpg|เหรียญชัย (เหรียญนารายณ์บันฦๅชัย) พ.ศ. 2464
ไฟล์:Rama VII Coronation Medal (silver class), King Prajadhipok Museum, Bangkok.jpg|เหรียญบรมราชาภิเศก รัชกาลที่ 7 พ.ศ. 2468/69
ไฟล์:The 150 Years Commemoration of Bangkok Medal, Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญเฉลิมพระนคร 150 ปี พ.ศ. 2475
ไฟล์:King Rama IX Coronation Medal, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญบรมราชาภิเศก รัชกาลที่ 9 พ.ศ. 2493
ไฟล์:Thai medals - 25th Buddhist Century Celebration Medal.jpg|เหรียญงานฉลอง 25 พุทธศตวรรษ พ.ศ. 2500
ไฟล์:Medals of the Royal State Visits to the United States of America and Europe BE 2504, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกในการเสด็จพระราชดำเนินเยือนสหรัฐอเมริกาและทวีปยุโรป พ.ศ. 2504
ไฟล์:King Bhumibol Adulyadej's Silver Jubilee Medal, Coin Museum, Bangkok.jpg|เหรียญรัชดาภิเษก (รัชกาลที่ 9) พ.ศ. 2514
ไฟล์:Medals on Occasion of the Investiture of Crown Prince Maha Vajiralongkorn, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฎราชกุมาร พ.ศ. 2515
ไฟล์:Medals on Occasion of the Investiture of Princess Maha Chakri Sirindhorn, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกพระราชพิธีสถาปนาสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี พ.ศ. 2520
ไฟล์:Medals on Occasion of the 50th Anniversary of HM Queen Sirikit, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลพระชนมพรรษาครบ 50 พรรษา 12 สิงหาคม พุทธศักราช 2525
ไฟล์:Thai medals - Medal on the Occasion of the 84th Birthday Anniversary of HRH the Princess Mother.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 2 ตุลาคม พุทธศักราช 2527
ไฟล์:Medals on Occasion of the 60th Anniversary of HM Queen Sirikit, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลพระชนมพรรษาครบ 60 พรรษา 12 สิงหาคม พุทธศักราช 2535
ไฟล์:Thai medals - Golden Jubilee Medal of King Bhumibol Adulyadej.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลสมัยพระราชพิธีกาญจนาภิเษก พ.ศ. 2539
ไฟล์:Medals on Occasion of the 72th Anniversary of HM King Bhumibol Adulyadej, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 6 รอบ 5 ธันวาคม พุทธศักราช 2542
ไฟล์:Medals on Occasion of the 72th Anniversary of HM Queen Sirikit, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลพระชนมพรรษาครบ 6 รอบ 12 สิงหาคม พุทธศักราช 2547
ไฟล์:A Package of the Medal on Occasion of the 84th Anniversary of HM King Bhumibol Adulyadej (male), Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม พุทธศักราช 2554
ไฟล์:Medals on Occasion of the 60th Anniversary of Crown Prince Maha Vajiralongkorn, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระบรมโอรสาธิราช เจ้าฟ้ามหาวชิราลงกรณ สยามมกุฏราชกุมาร เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 5 รอบ 28 กรกฎาคม พุทธศักราช 2555
ไฟล์:A package of the Medal on Occasion of the 60th Anniversary of Princess Maha Chakri Sirindhorn, Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เนื่องในโอกาสพระราชพิธีฉลองพระชนมายุ 5 รอบ 2 เมษายน พุทธศักราช 2558
ไฟล์:A package of the Medal on Occasion of the 84th Anniversary of HM Queen Sirikit (female), Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญที่ระลึกเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 12 สิงหาคม พุทธศักราช 2559
ไฟล์:A package of King Rama X Coronation Medal (male), Coin Museum Bangkok.jpg|เหรียญบรมราชาภิเษก รัชกาลที่ 10 พ.ศ. 2562
ไฟล์:Thai_Red_Cross_Medal_of_Appreciation,_1st_Class.jpg| เหรียญกาชาดสมนาคุณ ชั้นที่ 1
== อ้างอิง ==
หนังสือเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
== ดูเพิ่ม ==
เครื่องอิสริยาภรณ์
ลำดับเกียรติเครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย
รายชื่อเหรียญราชอิสริยาภรณ์ไทย
เครื่องราชอิสริยยศไทย
ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์
รายชื่อเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่างประเทศของพระราชวงศ์ไทยแยกตามประเทศ
เหรียญเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช
เหรียญเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว, พระบรมราชาธิบายเรื่องเครื่องราชอิศริยาภรณ์ของกรุงสยาม , ๒๔๖๓, ๒๓, ๑๕ หน้า
กองกษาปณ์ กรมธนารักษ์
เครื่องราชอิสริยาภรณ์ไทย  สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
ราชกิจจานุเบกษา, ประกาศสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง การปรับราคาชดใช้แทนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ที่ไม่สามารถส่งคืนตามกฎหมาย ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๘ – ๒๕๖๐, เล่ม ๑๓๑, ตอน พิเศษ ๑๘๕ ง, ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๕๗, หน้า ๔
ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์