รัฐนิยม

รัฐนิยม เป็นชุดคำสั่งจำนวน 12 ฉบับที่รัฐบาลจอมพล แปลก พิบูลสงคราม ประกาศใช้ระหว่าง พ.ศ. 2482 ถึง 2485 ในช่วงที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีสมัยแรกและเผด็จการทหารในประเทศไทย ชุดคำสั่งเหล่านี้มีเป้าหมายสร้างรูปแบบและวัฒนธรรมไทยให้ "ศิวิไลซ์" ในช่วงที่ประเทศเป็นพันธมิตรกับฝ่ายอักษะ
== ฉบับที่ 1 ==
ในฉบับที่ 1 หัวข้อ ว่าด้วยรัฐนิยมใช้ชื่อประเทศ, ประชาชน และสัญชาติ ประกาศใช้เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482 ระบุ "ความนิยมของประชาชน" ในการเปลี่ยนชื่อประเทศ ประกอบด้วยรายการเดียว คือ: "ชื่อประเทศ ประชาชน และสัญชาติ ให้ใช้ว่า "ไทย""
ผลที่ตามมาจากการประกาศนี้คือ องค์กรใดที่มีคำว่า "สยาม" ในนั้น จะต้องเปลี่ยนชื่อใหม่ ตัวอย่างที่สำคัญคือ Siam Society กลายเป็น Thailand Research Society ธนาคารสยามกัมมาจล กลายเป็น ธนาคารไทยพาณิชย์ รวมถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรสยาม ก็ประกาศให้บทบัญญัติต่าง ๆ ใช้คำว่า "ไทย" แทน "สยาม" ทั้งหมด ทำให้มีการเปลี่ยนชื่อเป็น "รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย" โดยมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 28 กันยายน แต่หลังจากแปลก พิบูลสงคราม ถูกถอดถอนใน พ.ศ. 2487 Siam Society ก็ได้เปลี่ยนไปใช้ชื่อเดิมทั้งในภาษาไทยกับอังกฤษ ส่วนธนาคารเปลี่ยนกลับแค่เฉพาะชื่อภาษาอังกฤษ
== ฉบับที่ 2 ==
เรื่อง การป้องกันภัยที่จะบังเกิดแก่ชาติ ประกาศใช้เมื่อวันที่ 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2482 ประกอบด้วย 5 รายการ ได้แก่:
"ชนชาติไทยต้องไม่ประกอบกิจการใด ๆ โดยไม่คำนึงถึงผลประโยชน์และความปลอดภัยของชาติ"
"ชนชาติไทยต้องไม่เปิดเผยสิ่งซึ่งอาจเป็นผลเสียหายแก่ชาติให้ชนต่างชาติล่วงรู้เลยเป็นอันขาด การกระทำเช่นนั้นเป็นการทรยศต่อชาติ"
"ชนชาติไทยต้องไม่ทำตนเป็นตัวแทนหรือเป็นปากเสียงของต่างชาติโดยไม่คำนึงถึงผลประโยชน์แห่งชาติไทย ต้องไม่ออกเสียงหรือแสดงตนเข้าข้างต่างชาติในกรณีที่เป็นปัญหาระหว่างชาติ การกระทำเช่นนั้นเป็นการทรยศต่อชาติ"
"ชนชาติไทยต้องไม่แอบอ้างซื้อขายที่ดินแทนชนต่างชาติในทางที่เป็นภัยแก่ชาติ การกระทำเช่นนั้นเป็นการทรยศต่อชาติ"
"เมื่อปรากฏว่ามีผู้หนึ่งผู้ใดทรยศต่อชาติ เป็นหน้าที่ของชาวไทยต้องเอาใจใส่รีบระงับเหตุนั้น"
== ฉบับที่ 3 ==
เรื่อง การเรียกชื่อชาวไทย ตีพิมพ์ในวันที่ 2 สิงหาคม พ.ศ. 2482 ส่งเสริมฉบับที่ 1 ด้วยการบังคับให้สาธารณะหยุดใช้ชื่อเรียกอย่าง "ชาวไทยภาคเหนือ", "ชาวไทยภาคใต้" หรือ "ชาวไทยมุสลิม":
"ให้เลิกการเรียกชาวไทยโดยใช้ชื่อที่ไม่ต้องตามชื่อเชื้อชาติและความนิยมของผู้ถูกเรียก"
"ให้ใช้คำว่า 'ไทย' แก่ชาวไทยทั้งมวลโดยไม่แบ่งแยก"
== ฉบับที่ 4 ==

เรื่อง การเคารพธงชาติ, เพลงชาติ และเพลงสรรเสริญพระบารมี ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 8 กันยายน พ.ศ. 2482 ประกอบด้วย 5 รายการ ได้แก่:
"เมื่อได้เห็นการชักธงชาติขึ้นหรือลงจากเสาประจำสถานที่ราชการตามเวลาปกติ หรือได้ยินเสียงแตรเดี่ยวหรือนกหวีดเป่าคำนับหรือให้อาณัติสัญญาณการชักธงชาติขึ้นหรือลง ให้แสดงความเคารพโดยปฏิบัติตามระเบียบเครื่องแบบหรือตามประเพณีนิยม"
"เมื่อได้เห็นธงไชยเฉลิมพล ธงเรือรบ ธงประจำกองยุวชนทหาร หรือธงประจำกองลูกเสือ ซึ่งทางการเชิญผ่านมาหรืออยู่กับที่ประจำแถวทหาร หรือหน่วยยุวชน หรือลูกเสือ ให้แสดงความเคารพโดยปฏิบัติตามระเบียบเครื่องแบบหรือตามประเพณีนิยม"
" เมื่อได้ยินเพลงชาติซึ่งทางราชการบรรเลงในราชการก็ดี ซึ่งบุคคลบรรเลงในงานพิธีอย่างใดอย่างหนึ่งก็ดี ให้ผู้ที่ร่วมงานหรือที่อยู่ในวงงานนั้นแสดงความเคารพโดยปฏิบัติตามระเบียบเครื่องแบบหรือตามประเพณีนิยม"
" เมื่อได้ยินเพลงสรรเสริญพระบารมีซึ่งทางราชการบรรเลงในราชการก็ดี ซึ่งบุคคลบรรเลงในโรงมหรสพหรือในงานสโมสรใด ๆ ก็ดี ให้ผู้ที่ร่วมงาน หรือที่อยู่ในวงงาน หรือในโรงมหรสพนั้น แสดงความเคารพโดยปฏิบัติตามระเบียบเครื่องแบบหรือตามประเพณีนิยม"
" เมื่อได้เห็นผู้ใดไม่แสดงความเคารพดั่งกล่าวในข้อ 1–2–3 และ 4 นั้น พึงช่วยกันตักเตือนชี้แจงให้เห็นความสำคัญแห่งการเคารพธงชาติ เพลงชาติ และเพลงสรรเสริญพระบารมี"
== ฉบับที่ 5 ==
เรื่อง ให้ชาวไทยพยายามใช้เครื่องอุปโภคบริโภคที่มีกำเนิดหรือทำขึ้นในประเทศไทย  ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2482 ประกอบด้วย 5 รายการ ได้แก่:
"ชาวไทยพึงพยายามบริโภคแต่อาหารอันปรุงจากสิ่งซึ่งมีกำเนิดหรือทำขึ้นในประเทศไทย"
"ชาวไทยพึงพยายามใช้เครื่องแต่งกายด้วยวัตถุที่มีกำเนิดหรือทำขึ้นในประเทศไทย"
"ชาวไทยพึงช่วยกันสนับสนุนงานอาชีพการเกษตร์ พาณิชย์ อุตสาหกรรม และวิชาชีพของชาวไทยด้วยกัน"
"กิจการสาธารณูปโภคอันใดที่รัฐบาลหรือชาวไทยจัดให้มีขึ้นแล้ว ชาวไทยพึงพยายามใช้และสนับสนุน"
"ชาวไทยผู้ประกอบการเกษตร พาณิชย์ อุตสาหกรรม งานอาชีพหรือวิชาชีพอันได้รับการสนับสนุนโดยรัฐนิยมฉะบับนี้ ต้องพยายามรักษามาตรฐานปรับปรุงคุณภาพให้ดียิ่งขึ้น และดำเนินกิจการนั้น ๆ ด้วยความซื่อสัตย์สุจริตทุกประการ"
ดูเพิ่มที่ คำชักชวนขอให้ชาวไทยร่วมใจกันพยายามปฏิบัติตามรัฐนิยมฉะบับที่ 5 ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2482
== ฉบับที่ 6 ==
เรื่อง ทำนองและเนื้อร้องเพลงชาติ ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 10 ธันวาคม พ.ศ. 2482  ประกอบด้วย 2 รายการ:
"ทำนองเพลงชาติ ให้ใช้ทำนองของพระเจนดุริยางค์ตามแบบที่มีอยู่ณกรมศิลปากร"
"เนื้อร้องเพลงชาติ ให้ใช้บทเพลงของกองทัพบก" (เพลงชาติเหมือนกันกับปัจจุบัน)
== ฉบับที่ 7 ==
เรื่อง ชักชวนให้ชาวไทยร่วมกันสร้างชาติ ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 21 มีนาคม พ.ศ. 2483 มีเนื้อหาสำคัญคือ
"ชาวไทยทุกคนต้องร่วมกันสร้างชาติ โดยทุกคนซึ่งมีกำลังกายดีต้องทำงาน ประกอบอาชีพเป็นหลักแหล่ง ผู้ไม่ประกอบอาชีพเป็นหลักฐาน นับว่าเป็นผู้ไม่ช่วยชาติ และไม่สมควรได้รับความนับถือของชาวไทยทั่วไป"
== ฉบับที่ 8 ==
เรื่อง เพลงสรรเสริญพระบารมี ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2483 ย่อเนื้อร้องเพลงสรรเสริญพระบารมีและแทนที่คำว่า "สยาม" เป็น "ไทย":
{| cellspacing=5
|--
||ข้าวรพุทธเจ้า
||เอามโนและศิระกราน
|--
||นบพระภูมิบาล
||บรมกษัตริย์ไทย
|--
||ขอบรรดาล
||ธประสงค์ใด
|--
||จงสิทธิดั่ง
||หวังวรหฤทัย
|--
||ดุจถวายชัย
||ชโย
|}
== ฉบับที่ 9 ==
เรื่อง ภาษาและหนังสือไทยกับหน้าที่พลเมืองดี ตีพิมพ์ในวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2483 ประกอบด้วย 4 รายการ ได้แก่:
"ชนชาติไทยจะต้องยกย่อง เคารพ และนับถือภาษาไทย และต้องรู้สึกเป็นเกียรติยศในการพูดหรือใช้ภาษาไทย"
"ชนชาติไทยจะต้องถือว่า หน้าที่ของพลเมืองไทยที่ดีประการที่หนึ่งนั้น คือ ศึกษาให้รู้หนังสือไทยอันเป็นภาษาของชาติ อย่างน้อยต้องให้อ่านออกเขียนได้ ประการที่สอง ชนชาติไทยจะต้องถือเป็นหน้าที่อันสำคัญในการช่วยเหลือสนับสนุนแนะนำชักจูงให้พลเมืองที่ยังไม่รู้ภาษาไทยหรือยังไม่รู้หนังสือไทยให้ได้รู้ภาษาไทยหรือให้รู้หนังสือไทยจนอ่านออกเขียนได้"
"ชนชาติไทยจะต้องไม่ถือเอาสถานที่กำเนิด ภูมิลำเนา ที่อยู่ หรือสำเนียงแห่งภาษาพูดที่แปร่งไปตามท้องถิ่น เป็นเครื่องแสดงความแตกแยกกัน ทุกคนต้องถือว่า เมื่อเกิดมาเป็นชนชาติไทย ก็มีเลือดไทยและพูดภาษาไทยอย่างเดียวกัน ไม่มีความแตกต่างกันในการกำเนิดต่างท้องที่หรือพูดภาษาไทยด้วยสำเนียงต่าง ๆ กัน"
"ชนชาติไทยจะต้องถือเป็นหน้าที่ในการปฏิบัติตนเป็นพลเมืองดีแห่งชาติ ช่วยแนะนำชักชวนกันสั่งสอนผู้ที่ยังไม่รู้ไม่เข้าใจหน้าที่พลเมืองดีของชาติให้ได้รู้ได้เข้าใจในหน้าที่พลเมืองดีแห่งชาติไทย"
== ฉบับที่ 10 ==
เรื่อง การแต่งกายของประชาชนชาวไทย ตีพืมพ์เมื่อวันที่ 15 มกราคม พ.ศ. 2484 ประกอบด้วย 2 รายการหลัก ได้แก่:
"ชนชาติไทยไม่พึงปรากฎตัวในที่ชุมชน หรือสาธารณะสถาน ในเขตต์เทศบาล โดยไม่แต่งกายให้เรียบร้อย เช่น นุ่งแต่กางเกงชั้นใน หรือไม่สวมเสื้อ หรือนุ่งผ้าลอยชาย เป็นต้น"
"การแต่งกายที่ถือว่าเรียบร้อยสำหรับประชาชนชาวไทย มีดั่งต่อไปนี้:
* "แต่งเครื่องแบบตามสิทธิและโอกาสที่จะแต่งได้
* "แต่งตามแบบสากลนิยมในทำนองที่สุภาพ
* "แต่งตามประเพณีนิยมในทำนองที่สุภาพ"
== ฉบับที่ 11 ==
เรื่อง กิจประจำวันของคนไทย ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 8 กันยายน  พ.ศ. 2484 ประกอบด้วย 5 รายการ ได้แก่:
" ชนชาติไทยพึงแบ่งเวลาในหนึ่งออกเป็น 3 ส่วน คือ ปฏิบัติงานที่เป็นอาชีพส่วนหนึ่ง ปฏิบัติกิจส่วนตัวส่วนหนึ่ง และพักผ่อนหลับนอนอีกส่วนหนึ่ง ให้เป็นระเบียบ และมีกำหนดเวลาอันเหมาะสมจนเกิดเป็นนิสสัย"
" ชนชาติไทยพึงปฏิบัติกิจประจำวันตามปกติ ดั่งต่อไปนี้:
* "บริโภคอาหารให้ตรงตามเวลาไม่เกิน 4 มื้อ
* "นอนประมาณระหว่าง 6 ถึง 8 ชั่วโมง"
"ชนชาติไทยพึงตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ประกอบกิจการงานของตนโดยไม่ท้อถอยและหลีกเลี่ยง กับควรหยุดเพื่อรับประทานอาหารและพักกลางวันไม่เกิน 1 ชั่วโมง เมื่อพ้นกำหนดเวลาทำงานเวลาเย็น ควรออกกำลังกายโดยเล่นกิฬากลางแจ้งวันหนึ่งอย่างน้อย 1 ชั่วโมง หรือประกอบงานอื่น เช่น ทำสวนครัว เลี้ยงสัตว์ หรือปลูกต้นไม้ เป็นต้น เมื่อชำระล้างร่างกายแล้ว รับประทานอาหาร"
"ชนชาติไทยพึงใช้เวลาว่างเวลากลางคืนทำการงานอันจำเป็นที่คั่งค้างอยู่ให้เสร็จ หรือสนทนาปราศรัยกับบุคคลในครอบครัว มิตรสหาย ศึกษาหาความรู้โดยการฟังข่าวทางวิทยุกระจายเสียง อ่านหนังสือ หรือในการมหรสพ หรือศิลปกรรม แล้วแต่โอกาส"
" ชนชาติไทยพึงใช้เวลาในวันหยุดงาน ให้เป็นประโยชน์แก่ร่างกายและจิตต์ใจ เช่น ประกอบกิจในทางสาสนา ฟังเทศน์ ทำบุญ ศึกษาหาความรู้ ท่องเที่ยว เล่นกิฬา หรือพักผ่อน เป็นต้น"
== ฉบับที่ 12 ==
เรื่อง การช่วยเหลือคุ้มครองเด็ก คนชรา หรือคนทุพพลภาพ เป็นรัฐนิยมฉบับสุดท้ายที่ตีพิมพ์เมื่อวันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2485 ประกอบด้วย 2 รายการ ได้แก่:
"ในที่สาธารณสถานหรือในถนนหลวง ให้บุคคลทำการช่วยเหลือคุ้มครองโดยลักษณะที่จะยังความปลอดภัยให้แก่เด็ก คนชรา หรือคนทุพพลภาพ ในการสัญจรไปมา หรือในการหลบหลีกภยันตราย"
"ผู้ใดสามารถกระทำการช่วยเหลือคุ้มครองดังกล่าวในข้อ 1 ถือว่า ผู้นั้นเป็นผู้มีวัฒนธรรม ควรได้รับความนับถือของชาวไทย"
==ข้อบังคับทางวัฒนธรรมในคริสต์ศตวรรษที่ 21==
=== ค่านิยม 12 ประการ===
ใน พ.ศ. 2557 คณะรักษาความสงบแห่งชาติ รัฐบาลทหารที่มีอำนาจหลังรัฐประหาร ได้เปิดนโยบาย '"ค่านิยม 12 ประการ"' ซึ่งเป็นการรณรงค์ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นคู่มือทางศีลธรรมสำหรับเยาวชนไทย ระลึกถึงข้อบังคับทางวัฒนธรรมไทยในสมัยก่อน ค่านิยม 12 ประการ ได้แก่:
"มีความรักชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์"
"ซื่อสัตย์ เสียสละ อดทน มีอุดมการณ์ในสิ่งที่ดีงามเพื่อส่วนรวม"
"กตัญญูต่อพ่อแม่ ผู้ปกครอง ครูบาอาจารย์"
"ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนทั้งทางตรง และทางอ้อม"
"รักษาวัฒนธรรมประเพณีไทยอันงดงาม"
"มีศีลธรรม รักษาความสัตย์ หวังดีต่อผู้อื่น เผื่อแผ่และแบ่งปัน"
"เข้าใจเรียนรู้การเป็นประชาธิปไตย อันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขที่ถูกต้อง"
"มีระเบียบวินัย เคารพกฎหมาย ผู้น้อยรู้จักการเคารพผู้ใหญ่"
"มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ทำ รู้ปฏิบัติตามพระราชดำรัสของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว"
"รู้จักดำรงตนอยู่โดยใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงตามพระราชดำรัส ของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รู้จักอดออมไว้ใช้เมื่อยามจำเป็น มีไว้พอกินพอใช้ ถ้าเหลือก็แจกจ่ายจำหน่าย และพร้อมที่จะขยายกิจการเมื่อมีความพร้อม เมื่อมีภูมิคุ้มกันที่ดี"
"มีความเข้มแข็งทั้งร่างกาย และจิตใจ ไม่ยอมแพ้ต่ออำนาจฝ่ายต่ำ หรือกิเลส มีความละอายเกรงกลัวต่อบาปตามหลักของศาสนา"
"คำนึงถึงผลประโยชน์ของส่วนรวม และของชาติมากกว่าผลประโยชน์ของตนเอง"
นักวิชาการบางส่วนวิจารณ์นโยบายนี้เป็น "เพียงการโฆษณาชวนเชื่อของรัฐ" นักเรียนต้องท่องจำค่านิยมหลักทุกวัน ไม่ว่าจะเป็นส่วนหนึ่งของพิธีเชิงธงหรือในชั้นเรียน
== ดูเพิ่ม ==
ประเทศไทยในสงครามโลกครั้งที่สอง
รำวง
ภาษาไทยสมัยจอมพล ป. พิบูลสงคราม
ลัทธิข้อยกเว้นไทย
การแผลงเป็นไทย
== อ้างอิง ==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
=== หนังสือและบทความ ===
ณรงค์ พ่วงพิศ. “การประกาศใช้ ‘รัฐนิยม’ ในสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงคราม (พ.ศ. 2481-2487).” วารสารประวัติศาสตร์ (2545): 20-44.
ประวัติศาสตร์ไทยสมัยรัตนโกสินทร์
วัฒนธรรมไทย
ชาตินิยมไทย
แปลก พิบูลสงคราม
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2482
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2483
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2484
ประเทศไทยในปี พ.ศ. 2485