เพื่อน-แพง

เพื่อน-แพง เป็นภาพยนตร์ไทยที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2526 เขียนบทภาพยนตร์และกำกับการแสดงโดย เชิด ทรงศรี โดยดัดแปลงจากเรื่องสั้น "เพื่อนแพง" ของยาขอบ ที่ตีพิมพ์ในวารสารของเทพศิรินทร์ ฉบับชื่นชุมนุม เมื่อ พ.ศ. 2476 
เพื่อน-แพง เป็นโศกนาฏกรรมเกี่ยวกับรักสามเส้า ระหว่าง เจ้าลอ (สรพงศ์ ชาตรี) กับลูกสาวสองคนของพ่อเฒ่าพิศ คือ เพื่อน (คนึงนิจ ฤกษะสาร) กับ แพง (ชณุตพร วิศิษฎโสภณ) ที่จบลงด้วยความตายของแพง พร้อมกับลูกในท้องที่เกิดจากเจ้าลอ และการฆ่าตัวตายของเจ้าลอ เพื่อเป็นการยืนยันในคำสาบานที่มีต่อเพื่อน และด้วยความเสียใจที่เป็นเหตุที่ทำให้แพงต้องตาย
เพื่อน-แพง ออกฉายครั้งแรกเมื่อวันที่ 24 กันยายน พ.ศ. 2526 โดยใช้คำโฆษณาว่า "ระหว่างความรักกับคำสาบาน อย่างไหนจะมีอำนาจสูงส่งกว่ากัน"
ได้เข้ารอบชิงรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม รางวัลพระราชทานพระสุรัสวดีและได้รับรางวัลภาพยนตร์ยอดเยี่ยม รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ประจำปี พ.ศ. 2526 โดยชณุตพร วิศิษฏโสภณ ที่รับบทแพง ได้รางวัลตุ๊กตาเงิน จากการประกวดในปีนั้น และคนึงนิจ ฤกษะสาร ที่รับบทเพื่อน ได้รับรางวัลนักแสดงประกอบยอดเยี่ยม รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ
ส่วนเชิด ทรงศรี ได้รับการเสนอเข้าชิงรางวัลผู้กำกับยอดเยี่ยม ทั้งรางวัลพระราชทานพระสุรัสวดีและรางวัลสุพรรณหงส์ แต่ไม่ได้รับรางวัล 
ในปี พ.ศ. 2558 ถูกนำมาสร้างเป็นละครโทรทัศน์ ทางสถานีโทรทัศน์สีกองทัพบกช่อง 7 ผลิตโดย บริษัท พอดีคำ เอ็นเทอร์เทนเมนท์ จำกัด นำแสดงโดย 	ศุกลวัฒน์ คณารศ รับบท ลอ, จีรนันท์ มะโนแจ่ม รับบท เพื่อน, ฝนทิพย์ วัชรตระกูล รับบท แพง
== รายชื่อนักแสดง ==
{|class="wikitable"
! ตัวละคร !! ละคร พ.ศ. 2526 !! ละคร พ.ศ. 2558
|-
|align="center"| ลอ ||align="center"| สรพงศ์ ชาตรี ||align="center"| ศุกลวัฒน์ คณารศ
|-
|align="center"| เพื่อน ||align="center"| คนึงนิจ ฤกษะสาร  ||align="center"| จีรนันท์ มะโนแจ่ม
|-
|align="center"| แพง ||align="center"| ชณุตพร วิศิษฏโสภณ ||align="center"| ฝนทิพย์ วัชรตระกูล
|-
|align="center"| วีระ||align="center"| วิโรจน์ ควันธรรม||align="center"| กฤษฎา สุภาพพร้อม
|-
|align="center"| แรม ||align="center"| จารุณี สุขสวัสดิ์||align="center"| อุษณีย์ วัฒฐานะ
|-
|align="center"| แก้ว ||align="center"|อภิรดี ภวภูตานนท์||align="center"| อธิชนัน ศรีเสวก
|-
|align="center"| ก้อน ||align="center"| กิตติ ดัสกร||align="center"| อติรุจ สิงหอำพล
|-
|align="center"| มานพ ||align="center"| ไพโรจน์ ใจสิงห์||align="center"| แอนดรูว์ โคนินทร์
|-
|align="center"| เรือง||align="center"| ปิยะ ตระกูลราษฎร์ ||align="center"| ภูษณะ บัวงาม
|-
|align="center"| โฉมฉาย ||align="center"| ดวงดาว จารุจินดา||align="center"| พิมพ์พรรณ ชลายนคุปต์
|-
|align="center"| โสภี ||align="center"| โฉมฉาย ฉัตรวิไล||align="center"|ฐิตินันท์ สุวรรณถาวร
|-
|align="center"| เสือเทิด ||align="center"|สันติสุข พรหมศิริ||align="center"| วินัย ไกรบุตร
|-
|align="center"| พิศ ||align="center"| โดม สิงโมฬี  ||align="center"| ธนายง ว่องตระกูล
|-
|align="center"| ประจวบ ||align="center"| ดามพ์ ดัสกร||align="center"| ศตวรรษ ดุลยวิจิตร
|-
|align="center"| ครูแสง ||align="center"|สมบัติ เมทะนี ||align="center"| ปิยะ ตระกูลราษฎร์
|-
|align="center"| เจ้าคุณรัตน์ ||align="center"| ดิลก ทองวัฒนา||align="center"| พลรัตน์ รอดรักษา
|-
|align="center"| เสือมิ่ง ||align="center"|ธีรพงศ์ เหลียวรักวงศ์||align="center"| เวนย์ ฟอลโคเนอร์
|-
|align="center"| ผู้ใหญ่ผาด ||align="center"|ลิขิต เอกมงคล||align="center"| สามารถ พยัคฆ์อรุณ
|-
|align="center"| สมภารบุญ ||align="center"| มานพ อัศวเทพ||align="center"| กรุง ศรีวิไล
|-
|align="center"| ไม้ ||align="center"| ||align="center"|ณรัฐ พัฒนาพงศ์ชัย
|-
|align="center"| มาด ||align="center"| ||align="center"| หนุงหนิง สีหราช
|-
|align="center"| ด้วง ||align="center"| ||align="center"| กิ๊ฟ ชวนชื่น
|-
|align="center"| จำปา (จำเนียร) ||align="center"| ||align="center"| ภัทรนิษฐ์ แก้วมณี
|-
|align="center"| ลอ ||align="center"| ||align="center"| ด.ช.ริชาร์ด เกียร์นี่
|-
|align="center"| เพื่อน||align="center"| ||align="center"| ด.ญ.ณพัศพร บุญธรรมรัตน์
|-
|align="center"| แพง||align="center"| ||align="center"| ด.ญ.ชนัญญา เลิศวัฒนามงคล
|-
|align="center"| ลั่นทม||align="center"| ||align="center"| มัณฑนา หิมะทองคำ
|-
|align="center"| วิชิต||align="center"| ||align="center"|ณัชฌุกรณ์ ไหมกัน
|-
|}
== อ้างอิง ==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
ภาพยนตร์ไทย
ภาพยนตร์ที่ออกฉายในปี พ.ศ. 2526
ภาพยนตร์ที่สร้างจากหนังสือของ ยาขอบ
ภาพยนตร์ที่กำกับโดย เชิด ทรงศรี
ละครโทรทัศน์ไทย
รายการโทรทัศน์ที่เริ่มออกอากาศตั้งแต่ พ.ศ. 2558