ภาษามณีปุระพิษณุปุระ

ภาษามณีปุระพิษณุปุระ (বিষ্ণুপ্রিয়া মণিপুরী) เป็นภาษาในกลุ่มอินโด-อารยัน พูดในบางส่วนของแคว้นอัสสัม, ตรีปุระ, มณีปุระในประเทศอินเดีย และบางส่วนของบังกลาเทศ และพม่าต่างจากภาษามณีปุระหรือภาษาไมไตที่เป็นตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า
== ประวัติและพัฒนาการ ==
ภาษามณีปุระพิษณุปุระมีผู้พูดในบางส่วนของรัฐอัสสัม ตรีปุระและมณีปุระในอินเดีย เช่นเดียวกับในบังกลาเทศ พม่า และประเทศอื่น ๆ ภาษานี้ต่างจากภาษากลุ่มอินโด-อารยันอื่น ๆ เช่น ภาษาเบงกอล ภาษาโอริยา ภาษาอัสสัม โดยภาษานี้มีถิ่นกำเนิดและพัฒนาขึ้นในรัฐมณีปุระ โดยเกิดขึ้นครั้งแรกรอบ ๆ ทะเลสาบโลกตัก หลักฐานรุ่นแรก ๆ ที่กล่าวถึงภาษานี้เป็นบันทึกทางประวัติศาสตร์ในพุทธศตวรรษที่ 23 ชื่อ ขุมัล ปุรณะ เขียนโดยบัณฑิต นวเขนทรา ศรมะ หลักฐานอื่น ๆ แสดงให้เห็นว่าภาษานี้เกิดในรัฐมณีปุระก่อนพุทธศตวรรษที่ 24 G.A. Grierson เรียกภาษานี้ว่า ภาษามณีปุระพิษณุปุระ แต่บางคนเรียกเพียงภาษาพิษณุปุระ
ผู้พูดภาษานี้ส่วนใหญ่ย้ายออกจากรัฐมณีปุระเข้าสู่รัฐอัสสัม ตรีปุระ สิลเหติ และจาชัร ในช่วงระหว่างพุทธศตวรรษที่ 23 เนื่องจากความขัดแย้งภายในระหว่างเจ้าชายในมณีปุระและการรุกรานของพม่า เป็นการยากที่ผู้พูดภาษามณีปุระพิษณุปุระจะรักษาภาษาของตนไว้ ภายใต้อิทธิพลของภาษาไมไต
แม้ว่าใน พ.ศ. 2434 Grierson พบผู้พูดภาษานี้ 2-3 หมู่บ้านใกล้พิษณุปุระ แต่ภาษานี้เริ่มสูญสลายอย่างช้า ๆ ภายในมณีปุระซึ่งคนส่วนใหญ่พูดภาษาไมไต และเริ่มสูญหายในบังกลาเทศและจาชัรซึ่งคนส่วนใหญ่พูดภาษาเบงกอล ภาษานี้ยังเหลือผู้พูดอยู่ในชิริบัม (ส่วนย่อยในมณีปุระ) ตำบลจาชัรในอัสสัม และกลุ่มเล็ก ๆ ในบังกลาเทศและมณีปุระ
== จุดเริ่มต้น ==
ผู้พูดภาษานี้เรียกภาษาของตนว่า อิมัรทาร์ หมายถึงภาษาของแม่ เขาเรียกตนเองว่าชาวมณีปุระ และใช้คำว่า "ชาวพิษณุปุระ" หรือ "พิษณุปริยา" เพื่อแยกตนเองออกจากกลุ่มอื่น ๆ ในมณีปุระ คำว่า "พิษณุปริยา" อาจมาจากคำว่าพิษณุปุระ โดยเติมปัจจัย –อิยา เพื่อให้หมายความว่าประชาชนของพิษณุปุระ ชาวพิษณุปุระดั้งเดิมเชื่อว่าพวกเขาเข้าสู่มณีปุระโดยอพยพมาจากทวารกะและหัสตินาปุระ หลังจากเกิดสงครามมหาภารตะ มีการกล่าวกันว่าการอพยพครั้งนี้นำโดยพภรุวาหนะ บุตรของอรชุนกับจิตรางคทา นักวิชาการและนักประวัติศาสตร์บางคนสนับสนุนทฤษฎีนี้ จากการสังเกตลักษณะของภาษา ภาษานี้ได้รับอิทธิพลจากภาษาสันสกฤตและภาษามหาราษฏรี เช่นเดียวกับภาษาปรากฤต เช่น ภาษาเสาราเสนี ภาษาเสาราเสนีนี้เป็นภาษาของทหารและประชาชนในทุ่งกุรุเกษตร มัธยเทศ อินทรปรัศถ์และหัสตินาปุระ อย่างไรก็ตาม K.P. Sinha ไม่เห็นด้วยกับทฤษฎีนี้และเห็นว่าภาษามณีปุระพิษณุปุระมาจากภาษามคธี
ภาษามณีปุระพิษณุปุระไม่ใช่ตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า แต่ใกล้เคียงกับภาษากลุ่มอินโด-อารยัน โดยได้รับอิทธิพลจากภาษาไมไตทั้งทางด้านไวยากรณ์และการออกเสียง ในแต่ละช่วงของพัฒนาการ ภาษาเสาราเสนี ภาษามคธี ภาษามหาราษฏรีและตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่าเข้ามามีอิทธิพลมาก ภาษานี้อาจจะพัฒนามาจากภาษาสันสกฤต ภาษาเสาราเสนี และภาษามหาราษฏรีเช่นเดียวกับภาษาฮินดี ภาษาอัสสัม ภาษาเบงกอล และภาษาโอริยา อิทธิพลจากภาษาเสาราเสนีและภาษามหาราษฏรีเห็นได้จากคำสรรพนาม การเชื่อมต่อ และการลงท้ายการก และมีลักษณะบางอย่างจากภาษามคธีปนอยู่ด้วย ภาษานี้คำศัพท์จากภาษาไมไตที่ออกเสียงแบบเก่าในช่วงพ.ศ. 2000 – 2200 ซึ่งอาจเป็นเพราะผู้พูดส่วนใหญ่อพยพออกจากมณีปุระในพุทธศตวรรษที่ 24
== สำเนียง ==
ภาษานี้มีสองสำเนียงคือ ราชัร คัง (หมู่บ้านพระราชา) และมาไท คัง (หมู่บ้านราชินี) ในทาสัทศาสตร์ สำเนียงราชัร คัง เกี่ยวข้องกับภาษาอัสสัมและไมไต ส่วนสำเนียงมาไท คัง เกี่ยวข้องกับภาษาเบงกอล แต่ในทางคำศัพท์ สำเนียงมาไท คัง ได้รับอิทธิพลจากภาษาไมไตมาก ส่วนราชัร คัง ใกล้เคียงกับภาษาอัสสัมและภาษาเบงกอลมากกว่า นอกจากนี้แล้ว ทั้งสองสำเนียงไม่ต่างกัน
== ระบบการเขียน ==
ชาวพิษณุปุระดั้งเดิมกล่าวว่าพวกเขามีระบบการเขียนเป็นของตนเองคืออักษรเทวนาครีที่เคยใช้เขียนภาษาพิศนุปริยะมาก่อนหน้านี้ ในยุคการศึกษาสมัยใหม่ภายใต้การปกครองของอังกฤษโดยผ่านทางภาษาเบงกอล ผู้พูดภาษานี้เริ่มเปลี่ยนมาใช้อักษรเบงกอล
สัญลักษณ์สระ: া ি ী ু ূ ৃ ে ৈ ো ৌ
เครื่องหมายเสริมสัทอักษรอื่น ๆ: ৼ ং ঃ ঁ
สระเดี่ยว: অ আ ই ঈ উ ঊ এ ঐ ও ঔ
พยัญชนะ: ক খ গ ঘ ঙ ছ জ ঝ ঞ ট ঠ ড ঢ ণ ত থ দ ধ ন প  ফ ব ম য র ল শ ষ স হ ড় ঢ় য় ৱ
ตัวเลข: ০ ১ ২ ৩ ৪ ৫ ৬ ৭ ৮ ৯
===สระ===
অ - ô - [ɔ]
আ া - ā - [a]
ই ি - i - [i]
ঈ ী - ī - [i]
উ ু - u - [u]
ঊ ূ - ū - [u]
ঋ ৃ - ri - [ɹi]
এ ে - e - [e/ɛ]
ঐ ৈ - oi - [oi]
ও ো - o - [ʊ]
ঔ ৌ - ou - [ou/ɔu]
ং - an - [ŋ]
ঁ - ã - [̃-]
ঃ - ah - ক - kô - [kɔ
খ - khô - [kʰɔ]
গ - gô - [gɔ]
ঘ - ghô - [gʱɔ/g'o]
ঙ - ṅô - [ŋɔ]
চ - sô - [sɔ]
ছ - shô - [ʃɔ]
জ - jô - [d͡ʒɔ]
ঝ - zô - [z'ɔ]
ঞ - nyô - [ɲɔ]
ট - ṭô - [ʈɔ]
ঠ - ṭhô - [tʰɔ/ʈɔ]
ড - ḍô - [ðɔ]
ঢ - ḍhô - [d'ɔ]
ণ - ṇô - [nɔ]
ত - tô - [tɔ]
থ - thô - [tʰɔ]
দ - dô - [dɔ]
ধ - dhô - [d'ɔ]
ন - nô - [nɔ]
প - pô - [pɔ]
ফ - phô - [ɸɔ]
ব - bô - [bɔ]
ভ - bhô - [b'ɔ]
ম - mô - [mɔ]
য - jô - [d͡ʒɔ]
র - rô - [ɹɔ]
ৱ - wô - [ɰɔ]
ল - lô - [lɔ]
শ - śô - [ʃɔ]
ষ - șô - [ʃɔ]
স - sô - [ʃɔ]
হ - hô - ক্ষ - kșô - [xɔ
ড় - ŗô - [ɹɔ]
ঢ় - ŗhô - [ɹɔ]
য় - yô - [jɔ]
ৎ - t ครึ่ง - [t̪]
== ผู้พูด ==
=== สถิติ ===
295,000 คนในรัฐอัสสัม
121,000 คนที่รัฐตริปุระ, รัฐเมฆาลัย, รัฐอรุณาจัลประเทศ, รัฐนาคาแลนด์ และรัฐมิโซรัม
1,457 คนที่มณีปุระ (Imphal, Bishnupur, Ningthoukhong)
5,000 คนที่มณีปุระ (เขตย่อยJiribam)
5,000 คนที่นิวเดลี, รัฐเบงกอลตะวันตก, รัฐมหาราษฏระ, รัฐฌารขัณฑ์, รัฐสิกขิม และรัฐอินเดียอื่น ๆ
40,000 คนในประเทศบังกลาเทศ
== อ้างอิง ==
==อ่านเพิ่ม==
Vasatatvar Ruprekha/ Dr. K. P. Sinha, Silchar, 1977
Manipuri jaatisotta bitorko: ekti niropekkho paath /Ashim Kumar Singha, Sylhet, 2001
G. K. Ghose / Tribals and Their Culture in Manipur and Nagaland, 1982
Raj Mohan Nath / The Background of Assamese Culture, 2nd edn, 1978
Sir G. A. Grierson / Linguistic Survey of India, Vol-5, 1903
Dr. K. P. Sinha / An Etymological Dictionary of Bishnupriya Manipuri, 1982
Dr. M. Kirti Singh / Religious developments in Manipur in the 18th and 19th centuuy, Imphal, 1980
Singha, Jagat Mohan & Singha, Birendra / The Bishnupriya Manipuris & Their Language, silchar, 1976
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Bishnupriya Manipuri: A brief introduction
Details on Bishnupriya Manipuri Language
The Manipuri Blog
Archive of Bishnupriya Manipuri Literature
Bishnupriya Manipuri forum 
Bishnupriya Manipuri society 
A Weblog on Bishnupriya Manipuri people and culture
BishnupriyaManipuri Online Blog
มณีปุระพิษณุปุระ 
มณีปุระพิษณุปุระ