อำเภอจักราช

จักราช [จัก-กะ-หฺราด] เป็นอำเภอหนึ่งของจังหวัดนครราชสีมา และเป็นหนึ่งในหลายอำเภอของจังหวัดที่มีทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือพาดผ่าน อำเภอนี้มีแหล่งน้ำที่สำคัญคือลำน้ำจักราช ซึ่งลอดใต้สะพานรถไฟบริเวณทิศตะวันตกของสถานีรถไฟจักราช
== ประวัติศาสตร์ ==
วันที่ 29  ตุลาคม  2457  ตั้ง กิ่งอำเภอท่าช้าง   ขึ้นกับอำเภอเมืองนครราชสีมา
วันที่ 29 สิงหาคม 2481 โอนพื้นที่ตำบลหนองงูเหลือม กิ่งอำเภอจอหอ อำเภอเมืองนครราชสีมา มาขึ้นกับกิ่งอำเภอท่าช้าง อำเภอเมืองนครราชสีมา
วันที่  1   มกราคม   2496   ยกฐานะจากกิ่งอำเภอจักราช อำเภอเมืองนครราชสีมา เป็น   อำเภอจักราช    
วันที่ 14  พฤษภาคม  2499  จัดตั้งสุขาภิบาลจักราช ในท้องที่บางส่วนของตำบลจักราช 
วันที่   1   ธันวาคม  2501  ตั้งตำบลทองหลาง  แยกออกจากตำบลจักราช 
วันที่  30  มกราคม  2507   ตั้งตำบลหนองขาม   แยกออกจากตำบลสีสุก    
วันที่  1  สิงหาคม  2507    ได้ย้ายที่ว่าการอำเภอจากบ้านท่าช้าง    ตำบลท่าช้าง   มาอยู่ที่บ้านจักราช   ตำบลจักราช  (ที่ทำการปัจจุบัน)    
วันที่   25  ธันวาคม  2511  โอนพื้นที่ตำบลหนองพลวง อำเภอพิมาย  มาขึ้นกับอำเภอจักราช  
วันที่   6  กันยายน  2528  ตั้งตำบลพระพุทธ  แยกออกจากตำบลท่าช้าง และตำบลหนองยาง  ตั้งตำบลศรีละกอ  แยกออกจากตำบลสีสุก   
วันที่  6   กรกฎาคม  2530   ตั้งตำบลคลองเมือง  แยกออกจากตำบลหนองขาม   
วันที่  13  ธันวาคม  2533   จัดตั้งสุขาภิบาลท่าช้าง    ในท้องที่บางส่วนของตำบลท่าช้าง    
วันที่  10   กันยายน   2535    ตั้งตำบลช้างทอง   แยกออกจากตำบลท่าช้าง  และตำบลทองหลาง  ตั้งตำบลหินโคน  แยกออกจากตำบลจักราช   
วันที่   5   ธันวาคม   2539    แยกพื้นที่ตำบลช้างทอง  ตำบลท่าช้าง  ตำบลพระพุทธ  ตำบลหนองงูเหลือม  และตำบลหนองยาง  อำเภอจักราช  ไปตั้ง อำเภอเฉลิมพระเกียรติ  พร้อมทั้งโอนสุขาภิบาลท่าช้าง  ไปขึ้นกับอำเภอเฉลิมพระเกียรติ   อีกด้วย 
วันที่  25   พฤษภาคม   2542   ยกฐานะจากสุขาภิบาลจักราช  เป็น  เทศบาลตำบลจักราช
== ที่ตั้งและอาณาเขต ==
อำเภอจักราชตั้งอยู่ทางทิศของจังหวัด มีอาณาเขตติดต่อกับเขตการปกครองข้างเคียงดังต่อไปนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับอำเภอโนนสูงและอำเภอพิมาย
ทิศตะวันออก ติดต่อกับอำเภอห้วยแถลง และอำเภอหนองหงส์ (จังหวัดบุรีรัมย์)
ทิศใต้ ติดต่อกับอำเภอหนองกี่ (จังหวัดบุรีรัมย์) อำเภอหนองบุญมาก และอำเภอโชคชัย
ทิศตะวันตก ติดต่อกับอำเภอเฉลิมพระเกียรติ
== การแบ่งเขตการปกครอง ==
=== การปกครองส่วนภูมิภาค ===
อำเภอจักราชแบ่งพื้นที่การปกครองออกเป็น 8 ตำบล 109 หมู่บ้าน
{|
| 1. |||| จักราช |||| (Chakkarat) |||||| 14 หมู่บ้าน
|-
| 2. |||| ทองหลาง |||| (Thonglang) |||||| 10 หมู่บ้าน
|-
| 3. |||| สีสุก |||| (Si Suk) |||||| 15 หมู่บ้าน
|-
| 4. |||| หนองขาม |||| (Nong Kham) |||||| 15 หมู่บ้าน
|}
{|
| 5. |||| หนองพลวง |||| (Nong Phluang) || 16 หมู่บ้าน
|-
| 6. |||| ศรีละกอ |||| (Si Lako) || 17 หมู่บ้าน
|-
| 7. |||| คลองเมือง |||| (Khlong Mueang) || 11 หมู่บ้าน
|-
| 8. |||| หินโคน |||| (Hin Khon) || 11 หมู่บ้าน
|}
=== การปกครองส่วนท้องถิ่น ===
ท้องที่อำเภอจักราชประกอบด้วยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 9 แห่ง ได้แก่
เทศบาลตำบลจักราช ครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของตำบลจักราช
องค์การบริหารส่วนตำบลจักราช ครอบคลุมพื้นที่ตำบลจักราช (เฉพาะนอกเขตเทศบาลตำบลจักราช)
องค์การบริหารส่วนตำบลทองหลาง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลทองหลางทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลสีสุก ครอบคลุมพื้นที่ตำบลสีสุกทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองขาม ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองขามทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหนองพลวง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหนองพลวงทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลศรีละกอ ครอบคลุมพื้นที่ตำบลศรีละกอทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลคลองเมือง ครอบคลุมพื้นที่ตำบลคลองเมืองทั้งตำบล
องค์การบริหารส่วนตำบลหินโคน ครอบคลุมพื้นที่ตำบลหินโคนทั้งตำบล
== การศึกษา ==
โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเขต 31
โรงเรียนจักราชวิทยา ตำบลจักราช
โรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมา
โรงเรียนหนองขามพิทยาคม ตำบลหนองขาม
โรงเรียนคลองเมืองพิทยาคม ตำบลคลองเมือง
โรงเรียนประถมศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานครราชสีมาเขต 2
โรงเรียนจักราชราษฎร์สามัคคี ตำบลจักราช
ศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอจักราช  สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ( กศน.) กระทรวงศึกษาธิการ
== การขนส่ง ==
อำเภอจักราชมีทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 226 พาดผ่าน และมีสถานีรถไฟจักราชเป็นสถานีประจำอำเภอ มีขบวนรถด่วนและรถเร็วหยุดรับ–ส่งผู้โดยสารพอสมควร นอกจากนี้ยังมีสถานีรถไฟบ้านหินโคนซึ่งเป็นย่านสถานีขนาดใหญ่
== อ้างอิง ==
จักราช