บิชเคก

บิชเคก (Бишкек, Bişkek, بىشکەک, ) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศคีร์กีซสถาน และยังเป็นศูนย์กลางการปกครองของจังหวัดชึยที่อยู่รอบเมือง แม้ว่าเมืองจะไม่ได้อยู่ในฐานะจังหวัดแต่มีฐานะเท่าจังหวัด บิชเคกตั้งอยู่ที่  มีแม่น้ำชึยไหลผ่าน บิชเคกยังอยู่ในเส้นทางรถไฟสายเตอร์กีสถาน-ไซบีเรีย
== ประวัติศาสตร์ ==
=== การปกครองโดยข่านแห่งโกกันด์ ===
เดิมทีเป็นบริเวณจุดพักกองคาราวาน (อาจตั้งขึ้นโดยชาวซอกเดีย) บนเส้นทางสายหนึ่งของเส้นทางสายไหมผ่านเทือกเขาเทียนชาน ได้มีการก่อสร้างป้อมปราการขึ้นในปี พ.ศ. 2368 โดยข่านแห่งโกกันด์ ซึ่งลักษณะป้อมก่อสร้างด้วยโคลน ในช่วงสุดท้ายของการปกครองของโกกันด์ ป้อมปราการพิชเพก (Пишпек; Pishpek) อยู่ในอำนาจของผู้นำเผ่า (Атабек; Atabeg) ซึ่งมีสมญานาม ดัตกา (Датка|translit=Datka)
=== สมัยการปกครองโดยซาร์ ===
ในปี พ.ศ. 2403 จักรวรรดิรัสเซียได้เข้าผนวกพื้นที่ กองกำลังทหารของพันเอก อพอลลอน เอร์เนสโตวิช ซิมเมอร์มาน (Аполлон Эрнестович Циммерман) เข้ายึดและรื้อป้อมปราการ พันเอกซิมเมอร์มาน สร้างเมืองขึ้นใหม่บนป้อมที่ถูกทำลายและแต่งตั้งนายพันติตอฟ เป็นหัวหน้ากองทหารรักษาการณ์ รัฐบาลจักรวรรดิรัสเซียได้พัฒนาพื้นที่ใหม่ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2420 เป็นต้นมา ส่งเสริมการตั้งถิ่นฐานของชาวนารัสเซียโดยให้ที่ดินที่อุดมสมบูรณ์เพื่อทำการเกษตร
=== ยุคสหภาพโซเวียต ===

ในปี พ.ศ. 2469 เมืองนี้ได้สถาปนาเป็นเมืองหลวงของสาธารณรัฐสังคมนิยมโซเวียตปกครองตนเองคีร์กีซซึ่งตั้งขึ้นใหม่ และเปลี่ยนชื่อเป็น "ฟรุนเซ (Фрунзе)" หลังจากมีฮาอิล ฟรุนเซ ผู้ร่วมงานใกล้ชิดของเลนินที่เกิดในบิชเคกและมีบทบาทสำคัญในระหว่างการปฏิวัติในปี พ.ศ. 2448 และ 2460 และในช่วงสงครามกลางเมืองรัสเซียช่วงต้นคริสต์ทศวรรษที่ 1920
=== ยุคเอกราช ===
ช่วงต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 สถานการณ์เป็นไปด้วยความวุ่นวาย ในเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2533 มีการประกาศภาวะฉุกเฉินหลังจากการจลาจลทางชาติพันธุ์อย่างรุนแรงทางตอนใต้ของคีร์กีซสถานซึ่งคุกคามว่าจะแพร่ลามไปยังเมืองหลวง เมืองนี้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นบิชเคกเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2534 และคีร์กีซสถานได้รับเอกราชในปีต่อมาในช่วงการล่มสลายของสหภาพโซเวียต ก่อนที่จะได้รับเอกราช ประชากรส่วนใหญ่ของบิชเคกเป็นคนเชื้อชาติรัสเซีย ในปี พ.ศ. 2547 ชาวรัสเซียมีประมาณ 20% ของประชากรในเมือง และมีประมาณ 7–8% ในปี 2554
ปัจจุบันบิชเคกเป็นเมืองยุคใหม่ที่มีร้านอาหารและร้านกาแฟมากมาย มีรถจากยุโรปและญี่ปุ่นมือสองและรถมินิบัสมือสองจำนวนมากที่จอดอยู่บนถนน อย่างไรก็ตามถนนและทางเท้าตกอยู่ในสภาพทรุดโทรมไม่ได้รับการบูรณะตั้งแต่คริสต์ทศวรรษ 1990 ในขณะเดียวกันบิชเคกยังคงรักษาความรู้สึกแบบอดีตโซเวียตไว้ด้วยอาคารและสวนสมัยโซเวียตที่มีจำนวนมากกว่าสิ่งก่อสร้างสมัยใหม่
บิชเคกยังเป็นศูนย์กลางทางการเงินของประเทศโดยมีธนาคารพาณิชย์ที่มีสำนักงานใหญ่อยู่ในเมืองนี้ทั้งหมด 21 แห่ง ในช่วงยุคโซเวียตเมืองนี้เป็นที่ตั้งของโรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมาก แต่ส่วนใหญ่ปิดตัวลงตั้งแต่ปี พ.ศ. 2534 หรือปัจจุบันดำเนินการในระดับที่ลดลงมาก แหล่งการจ้างงานที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของบิชเคกในปัจจุบันคือตลาดเปิดดอร์ดอยบาซาร์ (Дордой Базары|translit=Dordoy Bazaar) ซึ่งมีการขายสินค้าจีนจำนวนมากที่มีการนำเข้ามายังกลุ่มประเทศเครือรัฐเอกราช (CIS)
== ภูมิอากาศ ==
== ประชากร ==
บิชเคกเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดในคีร์กีซสถาน ประชากรโดยประมาณในปี ค.ศ. 2019 คือ 1,012,500 คน จากช่วงเวลาการก่อตั้งเมืองจนถึงกลางคริสต์ทศวรรษที่ 1990 ชาวรัสเซียและชนชาติอื่น ๆ ที่มีเชื้อสายยุโรป (ชาวยูเครน, ชาวเยอรมัน) เป็นประชากรส่วนใหญ่ของเมือง จากการสำรวจสำมะโนประชากรปี พ.ศ. 2513 กลุ่มชาติพันธุ์คีร์กีซมีเพียง 12.3% ในขณะที่ชาวยุโรปเป็นประชากรมากกว่า 80% ของเมืองฟรุนเซ ตอนนี้บิชเคกเป็นเมืองที่มีชาวคีร์กีซอาศัยอยู่เป็นส่วนใหญ่โดยมีชาวคีร์กีซประมาณ 66% ของประชากรในขณะที่ชาวยุโรปคิดเป็นสัดส่วนไม่ถึง 20% ของประชากร อย่างไรก็ตามยังมีการใช้ภาษารัสเซียเป็นภาษาหลักในขณะที่ภาษาคีร์กีซมีผู้ใช้ลดลงโดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่
== สิ่งแวดล้อม ==
===คุณภาพอากาศ===
การปล่อยมลพิษทางอากาศของบิชเคก มีค่าประมาณ 14,400 ตัน ซึ่งมากกว่าเมืองอื่น ๆ ในประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตใจกลางเมือง
== เศรษฐกิจ ==

บิชเคก ใช้สกุลเงินคีร์กีซสถาน มีชื่อเรียกว่า ซอมคีร์กีซสถาน 47 ซอม เท่ากับ 1 ดอลลาร์สหรัฐ เศรษฐกิจของบิชเคก ยังต้องพึ่งพาเกษตรกรรม ถนนในบิชเคกมักจะมีตลาดเรียงรายอยู่เสมอ ในใจกลางเมืองเป็นแหล่งของธนาคาร ร้านค้า ตลาด และศูนย์การค้า
== กีฬา ==
บิชเคก เป็นที่ตั้งของสปาร์ตัก สเตเดียม ซึ่งเป็นสนามฟุตบอลที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ 
== การศึกษา ==

มหาวิทยาลัยอเมริกันแห่งเอเชียกลาง
มหาวิทยาลัยแห่งชาติคีร์กีซ อะราแบฟ
มหาวิทยาลัยมนุษยศาสตร์บิชเคก
มหาวิทยาลัยนานาชาติอะตาเติร์ก-อะลาโต
มหาวิทยาลัยนานาชาติคีร์กีซสถาน
มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-รัสเซีย-สโลวานิก
สถาบันการศึกษาทางการแพทย์แห่งชาติคีร์กีซสถาน
มหาวิทยาลัยแห่งชาติคีร์กีซสถาน
มหาวิทยาลัยเทคนิคคีร์กีซสถาน
มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-รัสเซีย
มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-ตุรกี
มหาวิทยาลัยคีร์กีซ-อุซเบก
มหาวิทยาลัยจัดการและออกแบบพลาโต
== การคมนาคม ==



=== ระบบขนส่งสาธารณะ ===
ระบบขนส่งสาธารณะในบิชเคก ประกอบไปด้วย รถโดยสารประจำทาง รถบัสไฟฟ้า รถตู้ และ รถแท็กซี่ ซึ่งพบเห็นได้ทั่วเมือง
ระบบขนส่งสาธารณะในบิชเคกนั้น ไม่มีรถไฟฟ้าใต้ดิน
=== รถโดยสารระยะไกล ===
มีสถานีขนส่งแห่งหลักอยู่ 2 แห่ง สถานีขนส่งตะวันออก ซึ่งเล็กและเก่าแก่กว่า มีจุดหมายปลายทางดังนี้ คานต์, โทกมัก, คีเมน, อิสสิก อะตา และ คอร์เดย์
สถานีขนส่งตะวันตก ซึ่งใหญ่และทันสมัยกว่า มีจุดหมายปลายทางดังนี้ อัลมาเตอ และ คัชการ์
===รถไฟ===
ใน ค.ศ. 2007 มีรถไฟผ่านแต่ละวันค่อนข้างน้อย รถไฟที่นิยมนั่งกันคือสายบิชเคก-มอสโก ใช้เวลาเดินทาง 3 วัน
นอกจากนี้ยังมีทางรถไฟสายไกลไปยังไซบีเรีย ผ่านอัลมาเตอและอัสตานา ปลายทางที่เมืองเยกาเทรินเบิร์ก การเดินทางค่อนข้างนาน (ใช้เวลา 2 วัน) เนื่องจากต้องใช้เวลาจอดรับที่สถานีชายแดนมาก และเป็นทางอ้อม (ทางรถไฟต้องอ้อมไปทางตะวันตกกว่า  ก่อนที่จะเข้าเส้นทางสายหลัก)
===อากาศยาน===
ตัวเมืองเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานนานาชาติมานัส (FRU) ห่างจากตัวเมืองไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ  มีแท็กซี่บริการ
== บุคคลที่มีชื่อเสียง ==
โรซา อิซาคอฟนา โอตันบาเยยา (23 สิงหาคม ค.ศ. 1950 -) ประธานาธิบดีคีร์กีซสถานคนที่ 3
== เมืองพี่น้อง ==
บิชเคกมีข้อตกลงเมืองพี่น้องกับ:
อัลมาเตอ, คาซัคสถาน (1994)
อังการา, ตุรกี (1992)
อาชกาบัต, เติร์กเมนิสถาน (2018)
โคโลราโดสปริงส์, รัฐโคโลราโด, สหรัฐ (1994)
โดฮา, กาตาร์ (2014)
คูมิ, เกาหลีใต้ (1991)
อิสเมียร์, ตุรกี (1994)
เคียฟ, ยูเครน (1997)
เหลียนหฺยวินกั่ง, จีน (2015)
เมอริเดน, รัฐคอนเนทิคัต, สหรัฐ (2005)
มินสค์, เบลารุส (2008)
อัสตานา, คาซัคสถาน (2011)
กอซวีน, อิหร่าน (2003)
ซัมซุน, ตุรกี
เชินเจิ้น, จีน (2016)
ทาชเคนต์, อุซเบกิสถาน
เตหะราน, อิหร่าน (1994)
ทรับซอน, ตุรกี (2014)
อูฟา, รัสเซีย (2017)
อุรุมชี, จีน (1993)
อู่ฮั่น, จีน (2016)
อิ๋นชวน, จีน (2000)
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
The Spektator – Society, culture and travel articles on Kyrgyzstan as well as a guide to Bishkek 
เมืองหลวงในทวีปเอเชีย
เมืองในประเทศคีร์กีซสถาน