มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา

มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา (เกิด 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2464) เป็นนักแสดงหญิงอาวุโสและนักพากย์ภาพยนตร์อาวุโสชาวไทยที่มีอายุยืนยาวที่สุด ได้รับสมญานามว่าเป็น "ศิลปิน 5 แผ่นดิน"  มารศรีนั้นอยู่ในวงการบันเทิง ทั้งการพากย์และการแสดงมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2482 จนถึงกลางปี พ.ศ. 2555 รวมระยะเวลาในการทำงานในวงการทั้งสิ้น 73 ปี มารศรีได้รับคัดเลือกให้เป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ประจำปี พ.ศ. 2542
== ประวัติ ==
"มารศรี อิศรางกูร ณ อยุธยา" เดิมมีชื่อว่า มารศรี หินลาด มีชื่อเล่นว่า "ศรี" เกิดเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน พ.ศ. 2464 (แต่ข้อมูลโดยกรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม ระบุเกิดเมื่อ 2 มกราคม พ.ศ. 2465 ซึ่งถ้านับแบบปัจจุบัน จะตรงกับวันที่ 2 มกราคม พ.ศ. 2466) ที่มณฑลปราจีนบุรี (จังหวัดปราจีนบุรี) เป็นบุตรของผัน กับลม่อม หินลาด มารศรี เริ่มเข้าสู่วงการบันเทิงจากการเป็นนักแสดงตลกจำอวดขณะอายุได้ 17 ปี ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2482 ร่วมกับ อบ บุญติด, ดอกดิน กัญญามาลย์, สุคนธ์ คิ้วเหลี่ยม และสมควร กระจ่างศาสตร์ ในยุคสมัยที่ละครเวทีเฟื่องฟูในช่วงสงครามโลกครั้งที่สอง ทั้งยังได้แสดงร่วมกับนักแสดงรุ่นราวคราวเดียวกันที่มากฝีมือหลายท่าน เช่น สมชาย อาสนจินดา, สุลาลีวัลย์ สุวรรณทัต, รัตนาภรณ์ อินทรกำแหง, ชาลี อินทรวิจิตร, มาลี เวชประเสริฐ, สุรสิทธิ์ สัตยวงษ์, กัณฑรีย์ นาคประภา, ล้อต๊อก, ชูศรี มีสมมนต์, จุรี โอศิริ เป็นต้น อันเป็นการแจ้งเกิดในวงการแสดงของมารศรี
ต่อมาสมรสกับหม่อมหลวงรุจิรา อิศรางกูร และได้ทำงานเป็นนักพากย์ภาพยนตร์ในชื่อ "รุจิรา - มารศรี" เป็นคู่นักพากย์ที่มีชื่อเสียงและเป็นที่นิยมของผู้ชมภาพยนตร์มายาวนานร่วมครึ่งศตวรรษ ก่อนจะมาผันตัวเป็นนักแสดงในภาพยนตร์และละครโทรทัศน์ในเวลาต่อมา
ชีวิตครอบครัว มีบุตร-ธิดาสามคน และอยู่ในวงการบันเทิง ได้แก่
อรสา อิศรางกูร ณ อยุธยา (เกิด 18 มกราคม พ.ศ. 2486)
จีรศักดิ์ อิศรางกูร ณ อยุธยา (เกิด 26 มกราคม พ.ศ. 2489 หรือ 2490; ถึงแก่กรรม 16 กรกฎาคม พ.ศ. 2554)
จิระวดี อิศรางกูร ณ อยุธยา (เกิด 10 พฤษภาคม พ.ศ. 2501)
สำหรับละครเวทีที่สร้างชื่อให้กับ มารศรี มากที่สุดคือ ละครเวทีเรื่อง "วนิดา" (2486) จากบทประพันธ์ของ ‘วรรณสิริ’ โดยเป็นนักแสดงหญิงคนแรกที่รับบทเป็น "วนิดา วงศ์วิบูลย์" หญิงสาวที่ถูกบิดาสั่งจับแต่งงานกับ พันตรีประจักษ์ มหศักดิ์ นายทหารม้าที่ต้องมารับเคราะห์กรรมแทนน้องชาย ที่ติดหนี้กู้เงินจาก นายดาว บิดาของวนิดา จนต้องเกือบถูกฟ้องล้มละลาย ชีวิตของพันตรีประจักษ์และวนิดาต้องตกอยู่ในสภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก โดยเฉพาะฝ่ายของพันตรีประจักษ์ที่มีคู่หมั้นหมายไว้อยู่ก่อนแล้ว ดีที่ว่าวนิดามีกำลังใจที่เข้มแข็งในการพยายามหาข้อเท็จจริงเพื่อลบล้างมลทินย่าของเธอ คือ "คุณหญิงมณฑา" ที่ถูกใส่ร้ายป้ายสีจาก คุณนายน้อม แม่ของพันตรีประจักษ์ว่าคบชู้ จนต้องระเห็จออกจากบ้านมหศักดิ์ โดยมีพันตรีประจักษ์นั้นคอยช่วยเหลือด้วยใจยุติธรรมเป็นที่ตั้ง
และแสดงละครเวทีอีกหลากหลายเรื่อง เช่น วันทามารีอา, ลานอโศก, นางบุญใจบาป, คุณหญิงพวงแข เป็นต้น
เมื่อละครเวทีได้รับความนิยมลดลง จึงได้ผันตัวจากนักแสดงละครเวทีเป็นนักแสดงในภาพยนตร์และละครโทรทัศน์ในเวลาต่อมา โดยเป็นทั้งนักแสดงนำ นางเอก นางร้าย และนักแสดงสมทบ
มารศรีได้รับรางวัลต่าง ๆ มากมาย อาทิ
รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ สาขานักแสดงสมทบหญิงยอดเยี่ยม จากภาพยนตร์เรื่อง โอวตี่ (พ.ศ. 2529)
รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ภาพยนตร์และละคร นักแสดง-นักพากย์ (พ.ศ. 2542)
รางวัลโทรทัศน์ทองคำ สาขารางวัลเกียรติยศคนทีวี (พ.ศ. 2548)
ก่อนที่จะหยุดพักการแสดงในช่วงกลางปี พ.ศ. 2555 เนื่องด้วยอายุที่มากขึ้นและสุขภาพ รวมระยะเวลาในการทำงานในวงการทั้งสิ้น 73 ปี ซึ่งถือได้ว่าเป็นนักแสดงหญิงที่ทำงานอยู่ในวงการแสดงมากที่สุดคนหนึ่งของไทย จนได้รับฉายาว่า "ศิลปิน 5 แผ่นดิน"
== ผลงานการแสดง ==
มารศรีมีผลงานการแสดงทั้งแนวชีวิตและแนวชวนหัว กับงานพากย์ภาพยนตร์ตั้งแต่ยุค 16 มม.จนถึงยุคหนังสโคป 35 มม. เช่น บาปทรมาน, วนิดา, สายโลหิต, นันทาวดี, ไทรโศก, ผู้ชนะสิบทิศ, เป็ดน้อย (ไม่ใส่เครดิตร่วมแสดง), เกาะสวาทหาดสวรรค์, มันมากับความมืด, เขาชื่อกานต์, สันติ-วีณา, โอวตี่, เครือฟ้า และอีกหลายเรื่องเป็นผู้พากย์เสียงลงฟิล์ม เช่น ละครเร่ รวมทั้งงานแสดงละครโทรทัศน์ที่มีชื่อเสียง เช่น คมพยาบาท (ทางช่อง 4 บางขุนพรหม เมื่อพ.ศ. 2512) จนถึงปัจจุบัน
สำหรับละครเวทีที่สร้างชื่อให้กับ มารศรี มากที่สุดคือ ละครเวทีเรื่อง "วนิดา" (2486) โดยเป็นนักแสดงหญิงคนแรกที่รับบทเป็น "วนิดา วงศ์วิบูลย์" และละครเวทีอีกหลากหลายเรื่อง เช่น วันทามารีอา, ลานอโศก, นางบุญใจบาป, คุณหญิงพวงแข เป็นต้น
ได้รับรางวัลนักแสดงหญิงยอดเยี่ยม รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ ครั้งที่ 6 ประจำปีพ.ศ. 2529 จากเรื่อง โอวตี่ และการเชิดชูเกียรติในฐานะศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ประจำปีพ.ศ. 2542 และรางวัลเกียรติยศคนทีวี จัดโดยรางวัลโทรทัศน์ทองคำ ประจำปีพ.ศ. 2548 ร่วมกับ พิชัย วาศนาส่ง และ สินีนาฏ โพธิเวส
=== ละครเวที ===
พ.ศ. 2485-2497: นักแสดงละครเวทีที่ได้รับความนิยมมาก
พ.ศ. 2485 : วนิดา รับบท วนิดา
พ.ศ. 2487 : วันทามารีอา
พ.ศ. 2490 : ลานอโศก
พ.ศ. 2492 : ขุนวรวงศา
พ.ศ. 2494 : นางบุญใจบาป
พ.ศ. 2495 : คุณหญิงพวงแข
พ.ศ. 2496 : ล่องอเวจี(สาวเวียงฟ้า) รับบทเป็น ฟ้างาม/ฟองจันทร์
=== แสดงภาพยนตร์ ===
พ.ศ. 2493 : บาปทรมาน
พ.ศ. 2494 : พี่ชาย
พ.ศ. 2496 : วนิดา
พ.ศ. 2496 : ฟ้ามุ่ย
พ.ศ. 2497 : หนูจ๋า
พ.ศ. 2497 : คำสั่งสาป
พ.ศ. 2498 : ขวัญใจคนจน
พ.ศ. 2498 : เมียแก้ว
พ.ศ. 2498 : ซนแต่สวย
พ.ศ. 2498 : หญิงสามผัว
พ.ศ. 2498 : ทาษเทวี
พ.ศ. 2498 : ห้วงรักเหวลึก
พ.ศ. 2499 : สุดสายใจ
พ.ศ. 2500 : สายโลหิต
พ.ศ. 2501 : เทวรูปหยก
พ.ศ. 2505 : นันทาวดี
พ.ศ. 2506 : นางกระต่ายป่า
พ.ศ. 2508 : เงิน เงิน เงิน
พ.ศ. 2509 : โสนน้อยเรือนงาม
พ.ศ. 2509 : ผู้ชนะสิบทิศ ตอน ยอดขุนพล
พ.ศ. 2510 : ไทรโศก
พ.ศ. 2510 : ล่าพยาบาท
พ.ศ. 2510 : ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองถล่มหงสาวดี
พ.ศ. 2510 : ผู้ชนะสิบทิศ ตอน บุเรงนองลั่นกลองรบ
พ.ศ. 2510 : สิงห์สองแผ่นดิน
พ.ศ. 2511 : เป็ดน้อย
พ.ศ. 2511 : พระลอ
พ.ศ. 2511 : เรือจ้าง
พ.ศ. 2511 : สีดา
พ.ศ. 2511 : ลาวแพน
พ.ศ. 2512 : ไทยน้อย
พ.ศ. 2512 : เจ้าหญิง
พ.ศ. 2512 : เกาะสวาทหาดสวรรค์
พ.ศ. 2512 : ดาวรุ่ง
พ.ศ. 2512 : ขวัญหล้า
พ.ศ. 2512 : แสงเดือน
พ.ศ. 2513 : บ้านสาวโสด
พ.ศ. 2513 : เรารักกันไม่ได้
พ.ศ. 2513 : แม่นาคพระนคร
พ.ศ. 2513 : จอมโจรมเหศวร
พ.ศ. 2513 : อีสาวบ้านไร่
พ.ศ. 2513 : รักนิรันดร์
พ.ศ. 2513 : จุ๊บแจง
พ.ศ. 2514 : คนึงหา
พ.ศ. 2514 : แม่นม
พ.ศ. 2514 : ยั่วรัก
พ.ศ. 2514 : พิษผยอง
พ.ศ. 2514 : ปานจันทร์
พ.ศ. 2514 : โฉมตรูภูธร
พ.ศ. 2514 : กว่าจะรักกันได้
พ.ศ. 2514 : น้องนางบ้านนา
พ.ศ. 2514 : มันมากับความมืด
พ.ศ. 2514 : แก้วขนเหล็ก
พ.ศ. 2514 : จอมเจ้าชู้
พ.ศ. 2514 : ดวงใจสวรรค์
พ.ศ. 2514 : ทะโมนไพร
พ.ศ. 2514 : วิวาห์พาฝัน
พ.ศ. 2514 : โกรธกันทำไม
พ.ศ. 2515 : วิวาห์ลูกทุ่ง
พ.ศ. 2515 : แควเสือ
พ.ศ. 2515 : เจ้าลอย
พ.ศ. 2515 : หยาดฝน
พ.ศ. 2515 : ระเริงชล
พ.ศ. 2515 : รักต้องห้าม
พ.ศ. 2515 : มนต์รักดอกคำใต้
พ.ศ. 2515 : ลูกสาวนายพล
พ.ศ. 2515 : สุดสายป่าน
พ.ศ. 2515 : แม่อายสะอื้น
พ.ศ. 2515 : แม่เนื้อทอง
พ.ศ. 2515 : ขวัญใจลูกทุ่ง
พ.ศ. 2515 : กว๊านพะเยา
พ.ศ. 2516 : สาวภูไท
พ.ศ. 2516 : เด่นดวงเดือน
พ.ศ. 2516 : แก้วตาขวัญใจ
พ.ศ. 2516 : ภูกระดึง
พ.ศ. 2516 : สักขีแม่ปิง
พ.ศ. 2516 : ไม้ป่า
พ.ศ. 2516 : สายชล
พ.ศ. 2516 : มารรัก
พ.ศ. 2516 : ซำเหมา
พ.ศ. 2516 : เหลือแต่รัก
พ.ศ. 2516 : เขาชื่อกานต์
พ.ศ. 2516 : แหวนทองเหลือง
พ.ศ. 2516 : เจ้าปลิวสิงห์สุพรรณ
พ.ศ. 2516 : ผาเวียงทอง
พ.ศ. 2516 : สุดหัวใจ
พ.ศ. 2516 : พิษพยาบาท
พ.ศ. 2517 : โสมสลัว
พ.ศ. 2517 : นี่หรือผู้หญิง
พ.ศ. 2517 : อาถรรพ์สวาท
พ.ศ. 2517 : ด้วยปีกของรัก
พ.ศ. 2517 : อย่ารักฉัน
พ.ศ. 2517 : นางร้อยชื่อ
พ.ศ. 2517 : เจ้าดวงดอกไม้
พ.ศ. 2517 : ดอกคูนเสียงแคน
พ.ศ. 2517 : มัจจุราชสีน้ำผึ้ง
พ.ศ. 2517 : บุษบาขายรัก
พ.ศ. 2517 : พ่อจอมโวย
พ.ศ. 2517 : คุณครูที่รัก
พ.ศ. 2517 : แม่
พ.ศ. 2518 : เผ็ด
พ.ศ. 2518 : หนี้รัก
พ.ศ. 2518 : ลูกผู้ชาย
พ.ศ. 2518 : ไฟรักสุมทรวง
พ.ศ. 2518 : คำมั่นสัญญา
พ.ศ. 2518 : มาหยารัศมี
พ.ศ. 2518 : เพื่อเธอที่รัก
พ.ศ. 2518 : หัวใจราชสีห์
พ.ศ. 2519 : นางงูเห่า
พ.ศ. 2519 : สันติ-วีณา
พ.ศ. 2519 : เทวดาเดินดิน
พ.ศ. 2519 : มือปืนขี้แย
พ.ศ. 2519 : ลาวคำหอม
พ.ศ. 2519 : กบฎหัวใจ
พ.ศ. 2519 : บ้องไฟ
พ.ศ. 2519 : เพลิงแพร
พ.ศ. 2519 : ชาติอาชาไนย
พ.ศ. 2519 : ความรักสีดำ
พ.ศ. 2519 : ดับสุริยา
พ.ศ. 2519 : วัยอลวน
พ.ศ. 2519 : อสูรสวาท
พ.ศ. 2519 : น้ำตาหยดสุดท้าย
พ.ศ. 2519 : บ่อเพลิงที่โพทะเล
พ.ศ. 2520 : ทองพูน โคกโพ ราษฎรเต็มขั้น
พ.ศ. 2520 : อย่าลืมฉัน
พ.ศ. 2520 : ไอ้ตีนโต
พ.ศ. 2520 : ล่า
พ.ศ. 2520 : 3 นัด
พ.ศ. 2520 : ชื่นชีวานาวี
พ.ศ. 2520 : แม่ดอกกัญชา
พ.ศ. 2520 : ปล้นอเมริกา
พ.ศ. 2521 : บุษบาก๋ากั่น
พ.ศ. 2521 : เลือดในดิน
พ.ศ. 2521 : ทีเด็ดคู่เขย
พ.ศ. 2521 : หัวใจกุ๊กกิ๊ก
พ.ศ. 2521 : วัยรัก
พ.ศ. 2521 : แรกรัก
พ.ศ. 2521 : ดวงเศรษฐี
พ.ศ. 2521 : เหนือกว่ารัก
พ.ศ. 2521 : นักล่าผาทอง
พ.ศ. 2521 : พ่อเสือลูกสิงห์
พ.ศ. 2521 : กาม
พ.ศ. 2521 : รักระแวง
พ.ศ. 2521 : กุญแจรัก
พ.ศ. 2522 : สามคนผัวเมีย
พ.ศ. 2522 : แม่เขียวหวาน
พ.ศ. 2522 : สลักจิต
พ.ศ. 2522 : หัวใจวิปริต
พ.ศ. 2522 : แม่ค้าขายผัก
พ.ศ. 2522 : เพียงคำเดียว
พ.ศ. 2523 : ละอองดาว
พ.ศ. 2523 : ซาตานที่รัก
พ.ศ. 2523 : รุ้งเพชร
พ.ศ. 2523 : เครือฟ้า
พ.ศ. 2523 : สิงห์แม่น้ำแคว
พ.ศ. 2523 : พจมาน สว่างวงศ์
พ.ศ. 2523 : สู้อย่างสิงห์
พ.ศ. 2523 : ผัวนอกคอก
พ.ศ. 2523 : ช้ำเพราะรัก
พ.ศ. 2523 : หนึ่งน้องนางเดียว
พ.ศ. 2524 : กามนิต วาสิฎฐี
พ.ศ. 2524 : ดิน น้ำ ลม ไฟ
พ.ศ. 2524 : สุดทางรัก
พ.ศ. 2524 : สุดปรารถนา
พ.ศ. 2524 : ค่าของคน
พ.ศ. 2524 : วันที่แม่รอ
พ.ศ. 2524 : สวัสดีคนสวย
พ.ศ. 2524 : รักโอ้รัก
พ.ศ. 2524 : ใครกำหนด
พ.ศ. 2524 : ดอกฟ้าและโดมผู้จองหอง
พ.ศ. 2525 : ปริศนา
พ.ศ. 2525 : เล็บครุฑ 78
พ.ศ. 2525 : แม่หอยหลอด
พ.ศ. 2525 : แววมยุรา
พ.ศ. 2525 : แรงรัก
พ.ศ. 2525 : น้ำพริกก้นถ้วย
พ.ศ. 2525 : นี่หรือมนุษย์
พ.ศ. 2525 : นางแมวป่า
พ.ศ. 2526 : ขุนโจร 5 นัด
พ.ศ. 2526 : แม่กระชังก้นรั่ว
พ.ศ. 2526 : หัวใจทมิฬ
พ.ศ. 2526 : สาวแดดเดียว
พ.ศ. 2526 : ไฟรักอสูร
พ.ศ. 2527 : ครูเสือ
พ.ศ. 2527 : เสือลากหาง
พ.ศ. 2527 : ลูกทุ่งพเนจร
พ.ศ. 2527 : ดาวประดับบ่า
พ.ศ. 2527 : ฟ้าบันดาล
พ.ศ. 2527 : รัศมีแข
พ.ศ. 2527 : ลวดหนาม
พ.ศ. 2527 : ช่างร้ายเหลือ
พ.ศ. 2527 : วันนั้นคงมาถึง
พ.ศ. 2528 : คุณหญิงตราตั้ง
พ.ศ. 2528 : ปางรัก
พ.ศ. 2528 : หัวใจเถื่อน
พ.ศ. 2528 : ข้างหลังภาพ
พ.ศ. 2529 : โอวตี่
พ.ศ. 2529 : แสงสูรย์
พ.ศ. 2529 : เกมมหาโชค
พ.ศ. 2529 : เครื่องแบบสีขาว
พ.ศ. 2530 : ปรารถนาแห่งหัวใจ
พ.ศ. 2530 : ฆ่าปิดปาก
พ.ศ. 2531 : หมอกสวาท
พ.ศ. 2533 : เก่งจริงนะแม่คุณ
พ.ศ. 2533 : โอวตี่ 2
พ.ศ. 2533 : พรุ่งนี้ฉันจะรักคุณ
พ.ศ. 2534 : เดี๋ยวเล็ก เดี๋ยวใหญ่
พ.ศ. 2536 : สบายบรื๋อ 2 ตอน บรื๋อเบิกบาน
พ.ศ. 2537 : แม่นาคพระโขนง
พ.ศ. 2537 : กาเหว่าที่บางเพลง
พ.ศ. 2539 : คู่กรรม 2
พ.ศ. 2541 : กล่อง
พ.ศ. 2544 : สุริโยไท
พ.ศ. 2549 : นาค รักแท้ วิญญาณ ความตาย
พ.ศ. 2549 : ข้าวเหนียวหมูปิ้ง
=== ผลงานพากย์เสียง ===
พ.ศ. 2495 : เจดีย์หัก(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2495 : ขุนศึก(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2495 : วิญญาณปาฏิหาริย์(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2495 : รามเกียรติ์ ตอน สิ้นแสงไอยสูรย์(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2496 : ตำรวจตระเวนชายแดน(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2496 : ฟ้ามุ่ย(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2496 : พรานนาวี(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2496 : วนิดา(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : นางไพร(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : ศรีราชา(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : ล่องแพ(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : เจ้าสาวชาวไร่(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : หนูจ๋า(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : แม่ศรีเรือน(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : มารหัวใจ(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : โอเคสังข์ทอง(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : สามเสือสมุทร(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : หัวใจมาร(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : น้ำตาชาย(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : กังวานไพร(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2497 : เสือน้อย(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : คนจริง(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : หญิงคนชั่ว(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : แดนมิคสัญญี(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : วารุณี(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : สลัดดำ(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : ทาษเทวี(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : หญิงสามผัว(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : เมียแก้ว(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : ยอดรักคนยาก(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : เกวียนหัก(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : เกียรติศักดิ์ทหารไทย(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : ขุนโจรสามร้อยยอด(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2498 : ทหารเสือพระเจ้าตาก(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : สุดสายใจ(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : สุดหล้าฟ้าเขียว(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : ขุนศึกน่านเจ้า(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : หนีเมีย(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : สุดทางรัก(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : ดอกฟ้าและโดมผู้จองหอง(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : ปีศาจคะนองรัก(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : 7 มุมเมือง(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : กัปตันยุทธ(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : ยิงทิ้ง(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : ลูกแก้วเมียขวัญ(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : เศรษฐีอนาถา(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : นักสืบพรานตอนจำเลยไม่พูด(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2499 : นางใบ้(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : ยอดพิศวาส(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : แก้วกัลยา(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : ขุนโจร5นัด(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : ไพรกว้าง(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : บัวขาว(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : ไพรพเนจร(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : ประกาศิตศาลเตี้ย(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : รักจำแลง(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : สายโลหิต(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2500 : สุภาพบุรุษสลึมสลือ(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : อกสามศอก(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : หนึ่งต่อเจ็ด(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : ไกรทอง(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : เทวรูปหยก(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : ยอดชาย(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : การะเกด(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2501 : อำนาจกับอำนาจ(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2502 : เชลยรัก(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2502 : เลือดทาแผ่นดิน(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2503 : ปู่โสมเฝ้าทรัพย์(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2503 : ยอดมนุษย์(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2503 : รอยไถ(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2504 : ม่านไข่มุก(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2505 : บันทึกรักของพิมพ์ฉวี(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2507 : ภูติพิศวาส(พากย์ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
พ.ศ. 2509 : หมอชนินทร์ผู้วิเศษ(ร่วมกับม.ล.รุจิรา)
=== ละครโทรทัศน์ ===
พ.ศ. 2512 : คมพยาบาท
พ.ศ. 2514 : ใจแม่
พ.ศ. 2516 : ริษยา
พ.ศ. 2518 : ตะวันขึ้นที่อ่าวพังงา
พ.ศ. 2519 : ปมด้อย
พ.ศ. 2520 : รักในสายหมอก
พ.ศ. 2520 : เรือนรุ้งระลึกชาติ
พ.ศ. 2521 : ดวงตาสวรรค์
พ.ศ. 2521 : เมียจำเป็น
พ.ศ. 2522 : มนต์ดำ
พ.ศ. 2524 : จิตไม่ว่าง 24
พ.ศ. 2524 : สลักจิต
พ.ศ. 2524 : มายา
พ.ศ. 2524 : ความรักแสนกล
พ.ศ. 2524 : เพลงชีวิต
พ.ศ. 2525 : ริษยา
พ.ศ. 2525 : ผู้ชายในอดีต รับเชิญ
พ.ศ. 2525 : ไฟหนาว
พ.ศ. 2526 : คุณยายกายสิทธิ์
พ.ศ. 2526 : คนเดินดิน
พ.ศ. 2526 : รักไม่มีช่องว่าง
พ.ศ. 2526 : อีแตน
พ.ศ. 2526 : จนกว่า...จะถึงวันนั้น
พ.ศ. 2526 : พิษอารมณ์
พ.ศ. 2526 : ทุ่งทองกวาว
พ.ศ. 2527 : พนันรัก
พ.ศ. 2527 : นางแมวป่า
พ.ศ. 2527 : คอนโดมิเนียม
พ.ศ. 2527 : ลานภุมรา
พ.ศ. 2527 : แผลหัวใจ
พ.ศ. 2528 : ลูกผู้ชายไม้ตะพด
พ.ศ. 2528 : เบญจรงค์ห้าสี รับเชิญ
พ.ศ. 2528 : กตัญญูพิศวาส
พ.ศ. 2528 : ตี๋ใหญ่
พ.ศ. 2528 : ค่าของคน
พ.ศ. 2529 : มาเฟียซาอุ
พ.ศ. 2529 : กุหลาบไร้หนาม
พ.ศ. 2529 : เปรต
พ.ศ. 2529 : โผน กิ่งเพชร
พ.ศ. 2529 : วังไวกูณฑ์
พ.ศ. 2529 : วัยซน
พ.ศ. 2530 : ปริศนา รับเชิญ
พ.ศ. 2530 : ตะวันขึ้นที่อ่าวพังงา
พ.ศ. 2530 : ซูซี่ ซิงซิง
พ.ศ. 2530 : สกาวเดือน
พ.ศ. 2531 : สามีตีตรา
พ.ศ. 2531 : เวิ้งระกำ
พ.ศ. 2531 : คนเริงเมือง
พ.ศ. 2531 : เจ้าสาวของอานนท์
พ.ศ. 2531 : มายา
พ.ศ. 2531 : บ้านของพรุ่งนี้
พ.ศ. 2532 : เมียหลวง
พ.ศ. 2532 : สมการวัย
พ.ศ. 2533 : เพื่อนผมชื่อสมปอง
พ.ศ. 2533 : เลือดสุพรรณ
พ.ศ. 2533 : แม่มดแจ๋วแหวว
พ.ศ. 2533 : ข้าวนอกนา
พ.ศ. 2533 : วงศาคณาญาติ
พ.ศ. 2533 : ล่องเรือหารัก
พ.ศ. 2533 : บัวแล้งน้ำ
พ.ศ. 2533 : ขมิ้นกับปูน รับเชิญ
พ.ศ. 2534 : ละอองเทศ
พ.ศ. 2534 : ผู้การเรือเร่
พ.ศ. 2535 : มะกอกเทวดา
พ.ศ. 2535 : บ่วง
พ.ศ. 2535 : ทางโค้ง
พ.ศ. 2535 : ลางรัก
พ.ศ. 2535 : ตราบดินสิ้นฟ้า
พ.ศ. 2535 : จะไม่มีช่องว่างระหว่างเรา
พ.ศ. 2535 : อรุณสวัสดิ์
พ.ศ. 2535 : ไผ่ลอดกอ
พ.ศ. 2536 : ลิขิตชีวิต
พ.ศ. 2536 : ภูติสาวเจ้าเสน่ห์
พ.ศ. 2536 : นักข่าวหัวเห็ด
พ.ศ. 2536 : เงารัก
พ.ศ. 2536 : เรือนแรม
พ.ศ. 2536 : ภูตพยาบาท
พ.ศ. 2536 : เทพบุตรสุดเวหา รับเชิญ
พ.ศ. 2536 : คนละโลก
พ.ศ. 2536 : วันนี้ที่รอคอย
พ.ศ. 2537 : ล่า รับเชิญ
พ.ศ. 2537 : เมียนอกหัวใจ
พ.ศ. 2537 : ความฝันที่ถูกทำลาย
พ.ศ. 2537 : แสงสูรย์
พ.ศ. 2537 : เพลิงสีรุ้ง
พ.ศ. 2537 : คลื่นชีวิต รับเชิญ
พ.ศ. 2537 : เพลิงรัก เพลิงแค้น
พ.ศ. 2538 : ร่มฉัตร
พ.ศ. 2538 : เสราดารัล
พ.ศ. 2538 : เงาราหู
พ.ศ. 2538 : ปราสาทสีขาว
พ.ศ. 2538 : นางอาย
พ.ศ. 2538 : ผู้ใหญ่ลีกับนางมา รับเชิญ
พ.ศ. 2538 : มนต์รักลูกทุ่ง รับเชิญ
พ.ศ. 2539 : บ้านสอยดาว
พ.ศ. 2539 : ดารายัณ
พ.ศ. 2539 : ดั่งดวงหฤทัย
พ.ศ. 2540 : เรือนมยุรา รับเชิญ
พ.ศ. 2540 : ทานตะวัน
พ.ศ. 2540 : บิ๊กเสี่ย
พ.ศ. 2540 : กระท่อมไม้ไผ่
พ.ศ. 2540 : นางสาวไม่จำกัดนามสกุล
พ.ศ. 2540 : แก้วจอมแก่น
พ.ศ. 2541 : จากฝันสู่นิรันดร รับเชิญ
พ.ศ. 2541 : สุรพล(คนจริง) สมบัติเจริญ รับเชิญ
พ.ศ. 2542 : โดดเดี่ยวไม่เดียวดาย
พ.ศ. 2542 : อรุณสวัสดิ์
พ.ศ. 2542 : เสน่ห์นางงิ้ว
พ.ศ. 2542 : โดมทอง
พ.ศ. 2542 : ดาวกลางดง รับเชิญ
พ.ศ. 2543 : ใต้ร่มไม้เลื้อย เรือนศิรา
พ.ศ. 2543 : มัสยา
พ.ศ. 2543 : มิติใหม่ หัวใจเดิม
พ.ศ. 2543 : พันท้ายนรสิงห์
พ.ศ. 2543 : ดุจฟ้าไร้ดาว
พ.ศ. 2543 : แม่ย่านาง รับเชิญ
พ.ศ. 2543 : รักทะเล้น
พ.ศ. 2544 : กากเพชร
พ.ศ. 2544 : นายฮ้อยทมิฬ
พ.ศ. 2544 : พี่เลี้ยงกึ่งสำเร็จรูป
พ.ศ. 2544 : ต้นรัก
พ.ศ. 2544 : เรือนนพเก้า
พ.ศ. 2544 : ไฟกามเทพ
พ.ศ. 2544 : ซิงตึ๊ง
พ.ศ. 2545 : ผู้กองยอดรัก
พ.ศ. 2545 : ใครกำหนด
พ.ศ. 2545 : บ่วงบรรจถรณ์
พ.ศ. 2545 : สู่ฝันตะบันแข้ง
พ.ศ. 2545 : วัยร้ายเฟรชชี่
พ.ศ. 2546 : พุทธานุภาพ รับเชิญ
พ.ศ. 2546 : วิมานดิน
พ.ศ. 2546 : ทีเด็ด ครูพันธุ์ใหม่จิตพิสัยเดือด
พ.ศ. 2548 : โสดสโมสร ตอน บ้านนี้ไม่มีแมลง
พ.ศ. 2548 : วีรบุรุษกองขยะ
พ.ศ. 2549 : อมฤตาลัย
พ.ศ. 2550 : ตุ๊กตาเริงระบำ
พ.ศ. 2553 : พยัคฆ์ยี่เก
พ.ศ. 2553 : เหนือเมฆ
พ.ศ. 2555 : รักออกอากาศ
==รางวัล==
รางวัลสุพรรณหงส์ทองคำ จากภาพยนตร์เรื่อง โอวตี่ (พ.ศ. 2529)
รางวัลศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง ภาพยนตร์และละคร นักแสดง-นักพากย์ (พ.ศ. 2542)
รางวัลโทรทัศน์ทองคำ สาขารางวัลเกียรติยศคนทีวี (พ.ศ. 2548)
รางวัลภาพยนตร์ไทย ชมรมวิจารณ์บันเทิง ครั้งที่ 24 สาขาเกียรติคุณแห่งความสำเร็จ (พ.ศ. 2559)
รางวัลผู้มีอายุ 100 ปีขึ้นไป จากสมาคมสภาผู้สูงอายุแห่งประเทศไทย ในพระราชูปถัมภ์สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
บุคคลจากจังหวัดปราจีนบุรี
นักแสดงหญิงชาวไทย
นักแสดงละครโทรทัศน์หญิงชาวไทย
นักแสดงภาพยนตร์หญิงชาวไทย
นักพากย์ชาวไทย
ราชสกุลอิศรางกูร
ณ อยุธยา
ศิลปินแห่งชาติ
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ จ.ภ.
นักแสดงหญิงชาวไทยในศตวรรษที่ 20
นักแสดงหญิงชาวไทยในศตวรรษที่ 21
ชาวไทยที่มีอายุเกิน 100 ปี