สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (ย่อว่า สพบ.; National Institute of Development Administration) หรือ นิด้า (NIDA) เป็นสถาบันการศึกษาชั้นสูงของรัฐ เป็นสถาบันอุดมศึกษาของรัฐแห่งเดียวในประเทศไทยที่ทำการสอนเฉพาะระดับบัณฑิตศึกษา (สูงกว่าปริญญาตรี) ถือกำเนิดจากพระราชดำริของ พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ที่ทรงให้ความสนพระทัยในด้าน “การพัฒนา” จนนำไปสู่การที่รัฐบาลดำเนินการจัดตั้งสถาบันขึ้นเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2509 เน้นหนักในสาขาวิชาทางด้านการบริหารและการพัฒนาที่ยั่งยืน นอกจากนี้ยังมีหน้าที่ในด้านการวิจัย ฝึกอบรม และให้บริการทางวิชาการด้านอื่นๆ แก่หน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ ธุรกิจเอกชน และประชาชนทั่วไป เป็นสถาบันแห่งชาติที่มุ่งเน้นการสร้างนักบริหารระดับสูงเพื่อพัฒนาองค์กรที่สำคัญต่างๆของประเทศ
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ หรือ นิด้า ถือเป็นสถาบันการศึกษาแห่งแรกที่เปิดการสอนหลักสูตรมหาบัณฑิตทางรัฐประศาสนศาสตร์เป็นการเฉพาะ และเปิดสอนหลักสูตร MBA เป็นแห่งแรกในประเทศไทย โดยคณะบริหารธุรกิจของนิด้าได้รับการจัดอยู่ในอันดับต้นของทวีปเอเชียอยู่สม่ำเสมอจากสื่อชั้นนำระดับนานาชาติ ประกอบกับเป็นสถาบันที่มีอัตราส่วนอาจารย์ระดับปริญญาเอกต่อจำนวนนักศึกษาที่สูงที่สุดในประเทศไทย และสัดส่วนอาจารย์ที่มีตำแหน่งทางวิชาการสูงที่สุดในประเทศไทย รวมไปถึงยังได้รับคะแนนการประเมินการดำเนินงานจากหลากหลายองค์กรในระดับสูงที่สุดในประเทศไทย
บุคคลที่เกี่ยวข้องกับสถาบันรวมถึงคณาจารย์และศิษย์เก่ามีหลากหลาย ซึ่งรวมถึงบุคคลสำคัญในด้านการเมืองการปกครองและภาคธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นนายกรัฐมนตรี, รองนายกรัฐมนตรี, รัฐมนตรีประจำกระทรวงต่างๆ, สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร, สมาชิกสภาร่างรัฐธรรมนูญ, ข้าราชการระดับสูง และนักพัฒนาเอกชน รวมไปถึงเจ้าของธุรกิจขนาดใหญ่ของประเทศไทย
== ประวัติ ==
พระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ทรงสนพระทัยในเรื่องการพัฒนาเศรษฐกิจเป็นพิเศษ เมื่อราว พ.ศ. 2503 ได้ทรงปรารภกับ นายเดวิด รอกกิเฟลเลอร์ ชาวอเมริกัน ถึงเรื่องที่จะปรับปรุงการสถิติของชาติ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งในการพัฒนาประเทศ และในที่สุดได้มีการจัดทำโครงการเสนอรัฐบาล โดยให้ตั้ง Graduate Institute of Development Administration (GIDA) ขึ้น
ต่อมารัฐบาลได้ตั้งคณะกรรมการเพื่อพิจารณาจัดตั้งสถาบันสอนวิชาการบริหารเกี่ยวกับการพัฒนาประเทศ โดยได้นำโครงการ GIDA มาศึกษา และได้เสนอมติของที่ประชุมคณะกรรมการต่อคณะรัฐมนตรีว่าควรจะตั้ง “สถาบันพัฒนาการบริหาร” (Institute of Development Administration) โดยดำเนินการสอนในขั้นปริญญาโทและเอก การศึกษาฝึกอบรม และการวิจัย ต่อมาจึงได้เปลี่ยนชื่อเป็น “สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า)” ก่อตั้งเมื่อวันที่ 1 เมษายน พ.ศ. 2509 ด้วยความช่วยเหลือเบื้องต้นจาก กรมวิเทศสหการ, มูลนิธิฟอร์ด และ Midwest University Consortium for International Affairs (MUCIA) โดยมี พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ หรือ “พระองค์วรรณ” (พระนามเดิมคือหม่อมเจ้าวรรณไวทยากร) รองนายกรัฐมนตรี เป็นประธานคณะกรรมการจัดตั้ง ด้วยความช่วยเหลือเบื้องต้นจาก คณะรัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยโอนคณะดังกล่าว, งานฝึกอบรมส่วนหนึ่งของสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ, งานฝึกอบรม และงานสอนส่วนหนึ่งของสำนักงานสถิติแห่งชาติ มาเป็นกิจกรรมหนึ่งของสถาบัน
คณะผู้ดำเนินการจัดตั้งสถาบันได้พิจารณาว่าการพัฒนาเศรษฐกิจของชาติเป็นเรื่องสำคัญเกี่ยวโยงกันกับการบริหารราชการและรัฐประศาสนศาสตร์อยู่มาก ถ้าจะตั้งสถาบันสำหรับสอนวิชานี้เป็นอิสระเป็นพิเศษให้คลุมถึงวิชารัฐประศาสนศาสตร์ การพัฒนาเศรษฐกิจ การสถิติ การบริหารธุรกิจ ก็จะเป็นการส่งเสริมพัฒนาการของประเทศได้มาก วัตถุประสงค์ในการก่อตั้งก็เพื่อที่จะบ่มเพาะผู้นำหรือนักบริหารที่จะเข้าไปทำงานในองค์กรต่างๆ ผลิตมหาบัณฑิตและดุษฎีบัณฑิตออกไปมีบทบาทเป็นผู้นำด้านนโยบายและการบริหาร ทั้งในภาครัฐระดับกระทรวง กรม รัฐวิสาหกิจ และในภาคธุรกิจเอกชนต่างๆ เพื่อให้ทุกภาคส่วนร่วมกันขับเคลื่อนการพัฒนา ดังปณิธานของสถาบันที่น้อมนำจากพระบรมราโชวาทของพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร ในพิธีพระราชทานปริญญาบัตรครั้งแรกของสถาบัน ความตอนหนึ่งว่า
“…ท่านทั้งหลายที่สำเร็จการศึกษาจากสถาบันแห่งนี้ เป็นผู้ที่เชื่อได้ว่า มีความรู้ความสามารถสูง จึงเป็นที่หวังของคนไทยทั้งชาติ รวมทั้งของข้าพเจ้าด้วย ที่จะได้อาศัยความรู้ ความคิด สติปัญญา และความสามารถ ในอันที่จะนำพาประเทศชาติให้ก้าวไปสู่ความมั่นคง และสมบูรณ์พูนสุข…”
ปัจจุบัน สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ได้มีการเปลี่ยนแปลงจาก "ส่วนราชการ" สู่ การเป็นสถาบันอุดมศึกษาในกำกับของรัฐ โดย พระราชบัญญัติสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ พ.ศ. 2562
== สัญลักษณ์ประจำสถาบัน ==
ตราประจำสถาบัน เป็นรูปธรรมจักร อยู่ภายในวงกลมซ้อนกันสองวง วงกลมด้านบนบรรจุคำขวัญว่า "นตฺถิ ปญฺญฺสมา อาภา" แปลว่า "ไม่มีแสงสว่างใดเสมอด้วยปัญญา" ขอบล่างของวงกลมเป็นชื่อ "สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์" ภายในวงกลมทำเป็นรูปคบเพลิง 8 อัน  มีกงที่แยกออกเป็นแกน 8 กง มีเปลวเป็นสีขาว ซึ่งหมายความว่า "การใช้ความรู้ไปในทางที่ดี โดยถือมรรค 8 เป็นหลัก จะส่งผลให้เกิดความรุ่งเรืองแก่ประเทศชาติหรือมวลมนุษย์" ซึ่งเป็นจุดมุ่งหมายของสถาบัน
== ปรัชญา ==
“สร้างปัญญา เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน” “WISDOM for Sustainable Development”
== รายนามอธิการบดี ==
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์มีอธิการบดีมาแล้ว ดังรายนามต่อไปนี้
== วิชาการและการจัดการศึกษา ==
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ (นิด้า) ทำการเปิดสอนเฉพาะหลักสูตรในระดับบัณฑิตศึกษา ได้แก่ ประกาศนียบัตรบัณฑิต ปริญญาโท และปริญญาเอก โดยมีหน่วยงานที่จัดการเรียนการสอน 11 คณะ 1 วิทยาลัยและหน่วยงานสนับสนุน ดังนี้
=== คณะ ===
คณะรัฐประศาสนศาสตร์
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม) ภาคปกติ (Regular MPA)
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต (รป.ม) ภาคพิเศษ กทม. (MPA for Excutives)
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  พิษณุโลก
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  นครราชสีมา
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ  อุดรธานี
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ สุราษฎร์ธานี
*หลักสูตรการจัดการภาครัฐและภาคเอกชนมหาบัณฑิต  (รอ.ม) ภาคปกติ (Regular MPPM)
*หลักสูตรการจัดการภาครัฐและภาคเอกชนมหาบัณฑิต (รอ.ม) ภาคพิเศษ กทม. (MPPM for Excutives)
*หลักสูตรการจัดการภาครัฐและภาคเอกชนมหาบัณฑิต  ภาคพิเศษ ชลบุรี
*หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต สาขาวิชาธรรมาภิบาลดิจิทัลเพื่อความยั่งยืน ภาคปกติ
* หลักสูตร Ph.D. in Governance and Development) (International Program)
*หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรดุษฎีบัณฑิต (Ph.D. in Public Administration)
*หลักสูตรฝึกอบรม

คณะบริหารธุรกิจ
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคปกติ ภาษาไทย  (Regular MBA)
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคปกติ ภาษาอังกฤษ (English MBA Program)
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์ (Flexible MBA Program)
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ สำหรับผู้บริหาร (Executive MBA Program)
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ สำหรับผู้บริหารรุ่นใหม่ (Young Executive MBA Program)
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต ภาคพิเศษ สำหรับมืออาชีพ (Professional MBA Program)
* หลักสูตรบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต นานาชาติ  (International MBA Program)
* หลักสูตรวิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต การลงทุนและการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน (M.Sc. in Financial Investment and Risk Management (FIRM))
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงินองค์กร การลงทุนและการบริหารความเสี่ยง
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการเงินองค์กร การลงทุนและการบริหารความเสี่ยง โครงการ Flexible - CFIRM (เรียนในเวลาราชการ และ เสาร์-อาทิตย์)
* หลักสูตรปรัชญาฎีบัณฑิต บริหารธุรกิจ (Ph.D. in Business Administration)
*หลักสูตร Double Degree Program (สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์และมหาวิทยาลัย Indiana)
คณะพัฒนาการเศรษฐกิจ
*หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์) ภาคปกติ
*หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์ธุรกิจ) ภาคปกติ
*หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์ธุรกิจ)  ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์
*หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์การเงิน) ภาคปกติ
*หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์การเงิน) ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์
*หลักสูตรเศรษฐศาสตรมหาบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์และการบริหาร) ภาคพิเศษ เสาร์-อาทิตย์
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (เศรษฐศาสตร์) (หลักสูตรนานาชาติ)
*หลักสูตรอีเลิร์นนิ่ง
*หลักสูตรอบรมพัฒนา
คณะสถิติประยุกต์
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สถิติประยุกต์)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (วิทยาการคอมพิวเตอร์และระบบสารสนเทศ)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการโลจิสติกส์)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (บริหารเทคโนโลยีสารสนเทศ)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การวิเคราะห์ข้อมูลและวิทยาการข้อมูล)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการวิเคราะห์ข้อมูลและเทคโนโลยีข้อมูล)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการความเสี่ยงความมั่นคงทางไซเบอร์)
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (สถิติประยุกต์)
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (สถิติประยุกต์) หลักสูตรนานาชาติ
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (วิทยาการคอมพิวเตอร์และระบบสารสนเทศ) หลักสูตรนานาชาติ
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การวิเคราะห์ธุรกิจและวิทยาการข้อมูล) หลักสูตรนานาชาติ
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การจัดการโลจิสติกส์) หลักสูตรนานาชาติ
*หลักสูตรฝึกอบรม
คณะพัฒนาสังคมและยุทธศาสตร์การบริหาร
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม) ภาคปกติ
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม)  ภาคพิเศษ กทม.
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม) ภาคพิเศษ ยะลา
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา) ภาคปกติ
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การเมืองและยุทธศาสตร์การพัฒนา) ภาคพิเศษ
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การบริหารการพัฒนาสังคม)
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การเมืองและยุทธศาตร์การพัฒนา)
คณะภาษาและการสื่อสาร
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษศึกษาและการสอนภาษาอังกฤษ) (หลักสูตรนานาชาติ) ภาคปกติ
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษศึกษาและการสอนภาษาอังกฤษ) (หลักสูตรนานาชาติ) ภาคพิเศษ
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสาร วัฒนธรรม และภาษาญี่ปุ่น) ภาคปกติ
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (การสื่อสาร วัฒนธรรม และภาษาญี่ปุ่น) ภาคพิเศษ
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษเพื่อการพัฒนาอาชีพ) ภาคปกติ
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต (ภาษาอังกฤษเพื่อการพัฒนาอาชีพ) ภาคพิเศษ
* หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ภาษาอังกฤษศึกษาและการสอนภาษาอังกฤษ) (หลักสูตรนานาชาติ)
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (ภาษาและการสื่อสาร) (หลักสูตรนานาชาติ)
*หลักสูตรฝึกอบรม (การพัฒนาทักษะการเขียนภาษาอังกฤษระดับย่อหน้า)
คณะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์
* หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ) ภาคพิเศษ
*หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (ภาวะผู้นำ การจัดการและ นวัตกรรม) ภาคปกติ
*หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (ภาวะผู้นำ การจัดการและ นวัตกรรม) ภาคพิเศษ
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานวัตกรรมการพัฒนามนุษย์และองค์การ
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และองค์การ (หลักสูตรนานาชาติ)
*หลักสูตรระยะสั้น
คณะนิติศาสตร์
* หลักสูตรนิติศาสตรมหาบัณฑิต
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขากฎหมายเพื่อการบริหาร
*หลักสูตรนิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต
*หลักสูตรประกาศนียบัตรทางกฎหมายปกครอง และคดีปกครองชั้นสูง
คณะนิเทศศาสตร์และนวัตกรรมการจัดการ 
* หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขานิเทศศาสตร์และนวัตกรรม
*หลักสูตรศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการจัดการการสื่อสารด้วยการวิเคราะห์ข้อมูล
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (นิเทศศาสตร์และนวัตกรรม)
คณะการจัดการการท่องเที่ยว
* หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (การจัดการการท่องเที่ยวและบริการแบบบูรณาการ) ภาคปกติ / ภาคพิเศษ กทม./ ภาคพิเศษภูเก็ต
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาการจัดการการท่องเที่ยวแบบบูรณาการ (Ph.D. in Integrated Tourism Management)
คณะการบริหารการพัฒนาสิ่งแวดล้อม
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม)  ภาคปกติ
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม)  ภาคพิเศษ กทม.
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม) ภาคพิเศษ ระยอง
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ศาสตร์และการจัดการความยั่งยืน)  ภาคปกติ
*หลักสูตรวิทยาศาสตรมหาบัณฑิต (ศาสตร์และการจัดการความยั่งยืน)  ภาคพิเศษ กทม.
*หลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต (การจัดการสิ่งแวดล้อม)
วิทยาลัยนานาชาติ (International College of NIDA)
* หลักสูตรการจัดการมหาบัณฑิต (Master of Management) 9 หลักสูตร
*หลักสูตร DOUBLE-DEGREE PROGRAMS
*หลักสูตรการจัดการดุษฎีบัณฑิต (Ph.D. in Management)
=== หน่วยงาน ===
สำนักงานสภาสถาบัน
สำนักงานอธิการบดี
สำนักงานยุทธศาสตร์
สำนักสิริพัฒนา
สำนักวิจัย
สำนักบรรณสารการพัฒนา
สำนักเทคโนโลยีดิจิทัลและสารสนเทศ
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
IT grads นิด้า | สาระน่ารู้ สำหรับคนทำงานไอทีต้องอ่าน คนสนใจศึกษาต่อหลักสูตรปริญญาโท MIS ต้องรู้ 
 
สถาบันอุดมศึกษาในกรุงเทพมหานคร
บัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
สถานศึกษาในเขตบางกะปิ