ชัย มุกตพันธุ์

ศาสตราจารย์ ชัย มุกตพันธุ์ (6 กรกฎาคม พ.ศ. 2460-25 พฤษภาคม พ.ศ. 2530) เป็นนักวิชาการชาวไทยซึ่งได้ชื่อว่าเป็นบิดาแห่งวิชาปฐพีกลศาสตร์แห่งประเทศไทย ในอดีตเป็นเลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน อธิบดีกรมอาชีวศึกษา คณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผลงานสำคัญชิ้นหนึ่งคือ ร่วมเป็นผู้แทนของประเทศไทยในการก่อตั้ง บัณฑิตวิทยาลัยวิศวกรรมศาสตร์ ส.ป.อ. (องค์การสนธิสัญญาป้องกันภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้) ซึ่งปัจจุบันคือ สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย
ศาสตราจารย์ ดร.ชัย มุกตพันธุ์ หรือ ศาสตราจารย์ ชัย มุกตพันธุ์ ยังเคยเป็นอาจารย์ผู้สอน นิสิต และนักศึกษา วิศวกรรม ทั้งปริญญาตรี โท และเอก มากกว่า 40 รุ่น ทั้งชาวไทยและชาวเอเชีย อื่น ๆ นับเป็นปูชนียบุคคลที่สำคัญของชาวไทย ซึ่งประสิทธิประสาทวิชาการ แก่วิศวกร เพื่อให้เป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาประเทศชาติในปัจจุบัน
== การศึกษา ==
2481: วิศวกรรมศาสตรบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2489: วิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต  คนแรก ของคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2491: ธรรมศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์และการเมือง
2493-2496: M. Eng. มหาวิทยาลัยเยล และ D.Sc. มหาวิทยาลัยมิชิแกน
2511: วิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
== การทำงาน ==
ศ.ชัย มุกตพันธุ์ เริ่มรับราชการเป็นอาจารย์ตรี คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อปี พ.ศ. 2482 ได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ช่วยศาสตราจารย์ ในปี พ.ศ. 2502 และได้รับโปรดเกล้าแต่งตั้งเป็นรองศาสตราจารย์ ในปี พ.ศ. 2504 ต่อมาในปี พ.ศ. 2515 ได้รับการแต่งตั้งเป็นคณบดีคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จากนั้นในปี พ.ศ. 2518 ได้รับการแต่งตั้งเป็นอธิบดีกรมอาชีวศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ
== ผลงาน ==
ด้านวิชาการ ผลงานตีพิมพ์เผยแพร่ในวารสารทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ มีมากกว่า 70 เรื่อง ที่สำคัญ ได้แก่
* Steel Frames for Industrial Buildings ในหนังสือ Building in Atomic Age ของ M.I.T.
* Bangkok Subsoils ในหนังสือ Proceedings of a Conference on Architecture and Structure Engineering in Relation of the Construction of Large Buildings, Bangkok
* Engineering Properties of Bangkok Subsoil ในหนังสือ Prcoceeding of the South-east Asian Regional Conference on soil engineering. A.I.T.
* คุณสมบัติของดินบาดาลบริเวณกรุงเทพฯ ในหนังสือวิศวกรรมสาร ฉบับพิเศษ ครบรอบ 25 ปี พ.ศ. 2511 ได้รับรางวัลยอดเยี่ยม จากวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย
* ปฐพีกลศาสตร์และวิศวกรรมฐานราก พ.ศ. 2526
* การทรุดตัวของนครหลวง ในการสัมมนาเรื่อง ปัญหานครหลวง ที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ด้านการออกแบบทางด้านวิศวกรรม อาคารทางศาสนา
* การซ่อมแซมพระปรางค์วัดอรุณราชวราราม
* ปรับปรุงพระอุโบสถวัดบวรนิเวศวิหาร
* ออกแบบและควบคุมการก่อสร้างฐานรากมณฑปวัดหินหมากแป้ง จังหวัดหนองคาย
* ออกแบบซ่อมแซมฐานรากพระเจดีย์วัดใหญ่ชัยมงคล จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
* ซ่อมแซมพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตร
* ควบคุมการก่อสร้างพระอุโบสถวัดตรีทศเทพ
ด้านการออกแบบทางด้านวิศวกรรม อาคารสถานศึกษาและโรงพยาบาล
* ตึกสรีรวิทยา คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล
* ตึกคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* ตึกทดลองวิศวกรรมอุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* ตึกทดลองวิศวกรรมไฟฟ้า คณะวิศวกรรมศาสตร์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
* ตึกออร์โทปิดิส์ คณะแพทยศาสตร์ ศิริราชพยาบาล
* ควบคุมการก่อสร้างตึก “วชิรญาณวงศ์” โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
* ควบคุมการก่อสร้างตึก “ภ.ป.ร.” โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
หนังสือ
*  ปฐพีกลศาสตร์และวิศวกรรมฐานราก เขียนร่วมกับ กาซูโต นากาซาวา : โรงพิมพ์คุรุสภาลาดพร้าว กรุงเทพฯ
== เครื่องราชอิสริยาภรณ์ ==
== เกียรติคุณที่ได้รับ ==
2509: นายกสโมสรอาจารย์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2510: วิศวกรรมศาสตรดุษฎีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2516: สมาชิกสภานิติบัญญัติแห่งชาติ
2518: ผู้ตรวจการลูกเสือ สำนักงานคณะกรรมการลูกเสือแห่งชาติ
2519: ศาสตราจารย์อุปการคุณ วิชาวิศวกรรมโยธา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
2519: ราชบัณฑิต ประเภทวิทยาศาสตร์ประยุกต์
2523: เลขาธิการราชบัณฑิตยสถาน ติดต่อกัน 4 วาระ
2529: D.Sc.(กิตติมศักดิ์) สถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย และได้รับการยกย่องให้เป็น บิดาแห่งวิชาปฐพีกลศาสตร์แห่งประเทศไทย
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
มณฑปแห่งวัดหินหมากเป้ง 
ศาสตราจารย์
นักวิชาการชาวไทย
ราชบัณฑิต
วิศวกรชาวไทย
อาจารย์คณะวิศวกรรมศาสตร์
นิสิตเก่าคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
บุคคลจากสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย
บุคคลจากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
บุคคลจากวิทยาลัยป้องกันราชอาณาจักร
บุคคลจากมหาวิทยาลัยมิชิแกน
ผู้ได้รับปริญญากิตติมศักดิ์จากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ป.ช.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ม.ว.ม.
ผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ท.จ. (ฝ่ายหน้า)
ผู้ได้รับเหรียญจักรพรรดิมาลา