พระไภษัชยคุรุ

พระไภษัชยคุรุ (भैषज्यगुरु, t=, 薬師仏, 약사불, སངས་རྒྱས་སྨན་བླ) หรือ พระไภษชฺยคุรุไวฑูรฺยปฺรภาราช (t=藥師琉璃光(王)如來, 薬師瑠璃光如来, 약사유리광여래) เป็นพระพุทธเจ้าที่พบเฉพาะในนิกายมหายาน ไม่พบในฝ่ายเถรวาท พระนามของท่านหมายถึงพระตถาคตเจ้าผู้เป็นบรมครูแห่งยารักษาโรค ผู้มีรัศมีสีน้ำเงินดังไพลิน พระนามอื่นๆของท่านคือ พระไภษัชยคุรุตถาคต พระมหาแพทย์ราชาพุทธเจ้า พระมหาไภษัชยราชพุทธเจ้า เป็นที่นิยมนับถือในหมู่ชาวจีนและชาวทิเบต
== รูปลักษณ์ ==
ในความเชื่อของชาวจีน รูปของพระองค์อยู่ในท่านั่งสมาธิ มีรัตนเจดีย์วางบนพระหัตถ์ บ้างถือกระปุกยา ส่วนในความเชื่อของชาวทิเบต พระองค์มีกายสีน้ำเงินเข้ม นั่งขัดสมาธิ พระหัตถ์ขวาถือยาสมุนไพร (ทางจีนนิยมเป็นเห็ดหลินจือ) พระหัตถ์ซ้ายถือบาตรวางบนพระเพลา ถือกันว่าเป็นพระพุทธเจ้าที่สามารถรักษาโรคทางกายและโรคทางกรรมของสัตว์โลก
== หลักฐานจากพระสูตร ==
พระสูตรที่กล่าวถึงพระไภษัชยคุรุพุทธเจ้าโดยเฉพาะ พระองค์เดียว คือ
ไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาตถาคตปูรวปณิธานสูตร เดิมเขียนด้วยภาษาสันสกฤต ต่อมาแปลเป็นภาษาจีนโดยพระถังซำจั๋ง หรือพระสมณะเสวียนจั้ง ในสมัยราชวงศ์ถังของจีน
ไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาสัปตพุทธปูรวปณิธานวิเศษสูตร ต่อมาแปลเป็นภาษาจีนโดยพระสมณะอี้จิง ในสมัยถังของจีน แต่กล่าวถึงพระพุทธเจ้า 7 พระองค์ โดยพระไภษัชยคุรุพุทธเจ้า เป็นพระองค์ลำดับที่ 7 กล่าวถึงปณิธาน 12 ข้อของพระไภษัชยคุรุพุทธเจ้าคือ
# ช่วยให้สรรพสัตว์บรรลุโพธิญาณโดยเร็ว
# ช่วยให้สรรพสัตว์ตื่นจากความโง่เขลา
# ช่วยให้สรรพสัตว์ถึงพร้อมด้วยของใช้ทั้งปวง
# ช่วยให้สรรพสัตว์หันมานับถือมหายานธรรม มุ่งสู่ความเป็นพระพุทธเจ้า
# ช่วยให้สรรพสัตว์มีศีลบริสุทธิ์
# ช่วยให้สรรพสัตว์มีกายสมบูรณ์
# ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากความยากจน
# ช่วยให้สตรีได้เป็นบุรุษตามปรารถนา
# ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากอุบายของมาร
# ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากโทษทัณฑ์ทางอาญา
# ช่วยให้สรรพสัตว์พ้นจากการทำชั่วเพื่อเลี้ยงชีพ
# ช่วยให้สรรพสัตว์พบกับความสมบูรณ์ทั้งสิ้น
== ความเชื่อ ==
พระไภษัชยคุรุเป็นที่นับถืออย่างแพร่หลายในหมู่ชาวพุทธมหายาน แต่ไม่มีนิกายเป็นของตนเองอย่างพระอมิตาภะพุทธะ ทรงมีแดนศุทธิไวฑูรย์ที่เหมือนกับแดนสุขาวดีของพระอมิตาภะ นอกจากนี้ในคัมภีร์ไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาสัปตพุทธปูรวปณิธานสูตร กล่าวว่าทรงเป็นหนึ่งในพระไภษัชยคุรุทั้ง 7 มีพระโพธิสัตว์เป็นสาวก 2 องค์ คือ พระสุริยประภาโพธิสัตว์ (; ) และพระจันทรประภาโพธิสัตว์ (; )
ดังนั้น จึงเป็นที่มาของพระกริ่งปวเรศ ที่มีการจัดสร้างขึ้นเฉพาะในราชอาณาจักรไทยแต่เพียงผู้เดียว เพราะพุทธลักษณะของพระกริ่งคล้ายคลึงกับพระไภษัชยคุรุพุทธเจ้ามาก
== ระเบียงภาพ ==
ไฟล์:Yakushi Nyorai Kondo Horyuji.jpg|พระไภษัชยคุรุ วัดโฮรีว ประเทศญี่ปุ่น
ไฟล์:Eastern Golden Hall Kofukuji Yakushi.JPG|พระไภษัชยคุรุ วัดโคฟุกุ ประเทศญี่ปุ่น
ไฟล์:Bhaisajyaguru blue with bodhisattvas.jpg|พระไภษัชยคุรุ พระกายสีน้ำเงิน ศิลปะทิเบต
ไฟล์:MedecineBuddha2.JPG|พระไภษัชยคุรุ และโพธิสัตวอัครสาวกในพุทธเกษตร ศิลปะทิเบต
ไฟล์:"Paradise of Bhaisajyaguru" Buddha wall mural in the Met museum.JPG|พุทธเกษตรแห่งพระไภษัชยคุรุ ศิลปะจีนยุคราชวงศ์หยวน ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่ Metropolitan Museum of Art รัฐนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา
ไฟล์:Buddha Bhaishajyaguru (?) LACMA AC1992.261.1.jpg|พระไภษัชยคุรุ ศิลปะชวาภาคกลาง ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่ Los Angeles County Museum of Art รัฐแคลิฟอร์เนีย สหรัฐอเมริกา
ไฟล์:WLA brooklynmuseum Bhaisajyaguru Buddha of Healing 2.jpg|พระไภษัชยคุรุ ศิลปะเขมร ปัจจุบันจัดแสดงอยู่ที่ Brooklyn Museum รัฐนิวยอร์ก สหรัฐอเมริกา
ไฟล์:พระกริ่งปวเรศแต่งขอบ.jpg|พระกริ่งปวเรศ (พระไภษัชยคุรุ) ซึ่งสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาปวเรศวริยาลงกรณ์โปรดให้พระยาเวียงในนฤบาลสร้างขึ้น
ไฟล์:วัดทิพยวารีวิหาร เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร (16).jpg|พระไภษัชยคุรุ ที่วัดทิพยวารีวิหาร (วัดกำโลวยี่) เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร
== อ้างอิง ==
พระวิศวภัทร เซี่ยเกี๊ยก พระพุทธเจ้าและพระธรรมสูตรฝ่ายมหายาน. กทม. หมื่นคุณธรรมสถาน. 2549 [http://www.mahaparamita.com/Misc/BuddhaInMahayana.pdf]
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
พระไภษัชยคุรุไวฑูรยประภาตถาคต
พระพุทธเจ้าตามคติมหายาน
เทวดาแห่งสุขภาพ