แคว้นปกครองตนเองของประเทศสเปน

ในประเทศสเปน แคว้นปกครองตนเอง หรือ ประชาคมปกครองตนเอง  (comunidad autónoma; comunitat autònoma; comunidade autónoma; autonomia erkidegoa) เป็นเขตทางการเมืองและการปกครองในระดับบนสุดที่ได้รับการจัดตั้งโดยอาศัยอำนาจตามรัฐธรรมนูญสเปน พ.ศ. 2521 โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อรับประกันความเป็นอิสระในการปกครองตนเอง (อย่างมีข้อจำกัด) ของชาติทางประวัติศาสตร์และภูมิภาคต่าง ๆ ที่ประกอบกันเป็นสเปน
สเปนมิใช่สหพันธรัฐ แต่เป็นเอกรัฐ ที่มีการกระจายอำนาจสูง ในขณะที่อำนาจอธิปไตยเป็นของรัฐชาติสเปนโดยรวม โดยมีสถาบันส่วนกลางของรัฐบาลเป็นผู้ใช้อำนาจแทนนั้น รัฐชาติสเปนก็ได้คลายอำนาจสู่แคว้นต่าง ๆ ในระดับที่ต่างกันตามภูมิหลังของแต่ละแคว้นเช่นกัน แคว้นเหล่านั้นจะใช้สิทธิ์ในการปกครองตนเองภายในขอบเขตที่กำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญสเปนและธรรมนูญการปกครองตนเอง ของแคว้นตามลำดับ นักวิชาการบางคนเรียกระบบที่เป็นผลจากการกระจายอำนาจดังกล่าวว่าเป็นระบบสหพันธรัฐในทางปฏิบัติ-เอกรัฐเพียงในนาม หรือ "สหพันธรัฐที่ปราศจากระบอบสหพันธรัฐ" ปัจจุบันในสเปนมีแคว้นปกครองตนเอง 17 แคว้น และนครปกครองตนเอง 2 นครซึ่งมีชื่อเรียกรวมกันว่า "หน่วยการปกครองตนเอง" นครปกครองตนเองมีสิทธิ์ที่จะขอเปลี่ยนแปลงฐานะเป็นแคว้นปกครองตนเอง แต่นครทั้งสองยังไม่ได้ใช้สิทธิ์นี้ เค้าโครงการบริหารดินแดนซึ่งเป็นเอกลักษณ์เช่นนี้มีชื่อเรียกว่า "รัฐแห่งหน่วยการปกครองตนเอง"
แคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ จะได้รับการบริหารในทิศทางที่สอดคล้องกับรัฐธรรมนูญสเปนร่วมกับธรรมนูญการปกครองตนเองซึ่งเป็นกฎหมายจัดระเบียบองค์การเฉพาะในแคว้นแต่ละแคว้น กฎหมายเหล่านี้เป็นตัวกำหนดอำนาจหน้าที่ทั้งหมดที่แคว้นเหล่านั้นจะมีได้ เนื่องจากการคลายอำนาจสู่แคว้นต่าง ๆ ถูกกำหนดให้มีลักษณะที่ไม่เท่าเทียมกันโดยธรรมชาติ ขอบเขตอำนาจและหน้าที่ของแต่ละแคว้นจึงอยู่ในระดับที่แตกต่างกันไป เช่น ทุกแคว้นมีอำนาจจัดการด้านการศึกษาเป็นของตนเอง แต่บางแคว้นมีอำนาจจัดการด้านการเงินสาธารณะเพิ่มเติม หน่วยงานตำรวจของบางแคว้นมีบทบาทหน้าที่มากกว่าหน่วยงานตำรวจส่วนกลาง เป็นต้น อย่างไรก็ตาม ทุกแคว้นล้วนมีโครงสร้างสภานิติบัญญัติในรูปแบบเดียวกัน
การนำระบบแคว้นและนครปกครองตนเองมาใช้ส่งผลให้สเปนเปลี่ยนจากการเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการรวมอำนาจปกครองสูงที่สุดมาเป็นหนึ่งในประเทศที่มีการกระจายอำนาจปกครองสูงที่สุดในบรรดาประเทศสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ (โออีซีดี) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง สเปนเป็นประเทศที่อัตราความเติบโตของรายได้และผลประกอบการของหน่วยงานที่ได้รับมอบอำนาจ (คือแคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ) สูงที่สุด โดยเป็นผู้นำในการจัดอันดับดังกล่าวในยุโรปเมื่อถึงปี พ.ศ. 2558 และเป็นประเทศที่มีอัตราการกระจายภาษีสูงที่สุดเป็นอันดับที่ 5 ในบรรดาประเทศสมาชิกโออีซีดี (รองจากแคนาดา สวิตเซอร์แลนด์ สหรัฐอเมริกา และออสเตรีย) นอกจากนี้ สเปนยังได้รับการกล่าวอ้างว่าเป็นประเทศ "ที่น่าทึ่งจากขอบเขต [อันกว้างขวาง] ของอำนาจที่ได้รับการถ่ายโอนโดยสันติในช่วง 30 ปีที่ผ่านมา" และเป็น "ประเทศที่มีการกระจายอำนาจสูงเป็นพิเศษ" อีกด้วย ในแง่บุคลากร เมื่อถึงปี พ.ศ. 2553 ข้าราชการพลเรือนจำนวนเกือบ 1,350,000 คน หรือร้อยละ 50.3 จากข้าราชการพลเรือนทั้งหมดในสเปนเป็นลูกจ้างของแคว้นปกครองตนเองต่าง ๆ ร้อยละ 23.6 เป็นลูกจ้างของสภาเมืองและสภาจังหวัดต่าง ๆ ส่วนลูกจ้างที่ทำงานให้กับหน่วยงานบริหารส่วนกลาง (รวมทั้งหน่วยงานของตำรวจและทหาร) มีเพียงร้อยละ 22.2 ของข้าราชการพลเรือนทั้งหมด
ในขณะเดียวกัน ชาตินิยมชายขอบ (peripheral nationalism) โดยเฉพาะในแคว้นกาตาลุญญา แคว้นกาลิเซีย และแคว้นประเทศบาสก์ยังคงมีบทบาทสำคัญในการเมืองสเปน นักชาตินิยมชายขอบบางคนมองว่าความแตกต่างระหว่างสถานะ "ชาติทางประวัติศาสตร์" ที่เคยใช้นิยามแคว้นเหล่านั้นโดยเฉพาะ กับสถานะ "ภูมิภาค" ที่เคยใช้นิยามแคว้นอื่นทั่วไปนั้นกำลังเลือนหายในทางปฏิบัติ เนื่องจากเมื่อเวลาผ่านไป แคว้นทั้งหมดก็ได้รับการถ่ายโอนอำนาจหน้าที่เกือบจะในระดับเดียวกัน และแคว้นอื่น ๆ บางแคว้น  (เช่น แคว้นบาเลนเซีย แคว้นอันดาลูซิอา) ก็ได้เลือกระบุตนเองว่าเป็น "ชาติทางประวัติศาสตร์" เช่นกัน ที่จริงแล้วก็ยังมีการถกเถียงอยู่ว่าการสถาปนาระบบรัฐแห่งหน่วยการปกครองตนเองในสเปนนั้นได้นำไปสู่การสร้าง "เอกลักษณ์ใหม่ในระดับภูมิภาค" และ "ประชาคมที่ถูกประดิษฐ์ขึ้น" หรือไม่ ด้วยเหตุเหล่านี้ หลายคนในกาลิเซีย ประเทศบาสก์ และกาตาลุญญาจึงเริ่มมองว่าแคว้นของพวกเขาเป็น "ชาติ" มิใช่เพียงชาติทางประวัติศาสตร์อย่างแคว้นอื่น ๆ และมองว่าสเปนเป็น "รัฐพหุชาติ" หรือ "ชาติที่ประกอบด้วยหลายชาติ" ดังนั้นจึงเรียกร้องให้รัฐบาลสเปนกระจายอำนาจสู่แคว้นของตนเองมากขึ้นหรือให้แคว้นของตนเองแยกตัวเป็นเอกราช
== รายชื่อ ==
{|class="wikitable" width="99%"
|+ แคว้นและนครปกครองตนเองของประเทศสเปน
|-align="center"
!scope="col" width="4%"| ธง
!scope="col" width="18%"| ชื่อ
!scope="col" width="18%"| เมืองหลัก
!scope="col" width="15%"| สถานะ
!scope="col" width="12%"| ที่ตั้ง
!scope="col" width="16%"| จังหวัด
!scope="col" width="16%"| เมืองหลักของจังหวัด
|-
|colspan="7" align="center" style="background:#FFC;color:#000;"| แคว้นปกครองตนเอง
|-
| 50px
| กันตาเบรีย
| 25px ซันตันเดร์
| แคว้นทางประวัติศาสตร์
| 150px
| 25px กันตาเบรีย
| 25px ซันตันเดร์
|-
|rowspan="5"| 50px
|rowspan="5"| กัสติยา-ลามันชา
|rowspan="5"| 25px โตเลโด
|rowspan="5"| ภูมิภาค
|rowspan="5"| 150px
| 25px กัวดาลาฆารา
| 25px กัวดาลาฆารา
|-
| 25px กูเองกา
| 25px กูเองกา
|-
| 25px ซิวดัดเรอัล
| 25px ซิวดัดเรอัล
|-
| 25px โตเลโด
| 25px โตเลโด
|-
| 25px อัลบาเซเต
| 25px อัลบาเซเต
|-
|rowspan="9"| 50px
|rowspan="9"| กัสติยาและเลออน
|rowspan="9"| 25px บายาโดลิด (โดยพฤตินัย)
|rowspan="9"| แคว้นทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
|rowspan="9"| 150px
| 25px ซาโมรา
| 25px ซาโมรา
|-
| 25px ซาลามังกา
| 25px ซาลามังกา
|-
| 25px เซโกเบีย
| 25px เซโกเบีย
|-
| 25px โซเรีย
| 25px โซเรีย
|-
| 25px บายาโดลิด
| 25px บายาโดลิด
|-
| 25px บูร์โกส
| 25px บูร์โกส
|-
| 25px ปาเลนเซีย
| 25px ปาเลนเซีย
|-
| 25px เลออน
| 25px เลออน
|-
| 25px อาบิลา
| 25px อาบิลา
|-
|rowspan="4"| 50px
|rowspan="4"| กาตาลุญญา
|rowspan="4"| 25px บาร์เซโลนา
|rowspan="4"| ชาติ [ทางประวัติศาสตร์]
|rowspan="4"| 150px
| 25px ฌิโรนา
| 25px ฌิโรนา
|-
| 25px ตาร์ราโกนา
| 25px ตาร์ราโกนา
|-
| 25px บาร์เซโลนา
| 25px บาร์เซโลนา
|-
| 25px แยย์ดา
| 25px แยย์ดา
|-
|rowspan="2"| 50px
|rowspan="2"| กานาเรียส
|rowspan="2"| 37x37px ซานตากรุซเดเตเนริเฟ
25px ลัสปัลมัสเดกรันกานาเรีย
|rowspan="2"| ชาติ [ทางประวัติศาสตร์]
|rowspan="2"| 150px
| 25px ซานตากรุซเดเตเนริเฟ
| 25px ซานตากรุซเดเตเนริเฟ
|-
| 25px ลัสปัลมัส
| 25px ลัสปัลมัสเดกรันกานาเรีย
|-
|rowspan="4"| 50px
|rowspan="4"| กาลิเซีย
|rowspan="4"| 25px ซานเตียโกเดกอมโปสเตลา
|rowspan="4"| ชาติทางประวัติศาสตร์
|rowspan="4"| 150px
| 25px โปนเตแบดรา
| 25px โปนเตแบดรา
|-
| 25px ลูโก
| 25px ลูโก
|-
| 25px อาโกรุญญา
| 25px อาโกรุญญา
|-
| 25px โอว์แรนเซ
| 25px โอว์แรนเซ
|-
| 50px
| นาวาร์
| 25px ปัมโปลนา
| แคว้นกฎบัตร
| 150px
| 25px นาวาร์
| 30px ปัมโปลนา
|-
|rowspan="3"| 50px
|rowspan="3"| บาเลนเซีย
|rowspan="3"| 25px บาเลนเซีย
|rowspan="3"| ชาติทางประวัติศาสตร์
|rowspan="3"| 150px
| 20px กัสเตยอน
| 25px กัสเตยอนเดลาปลานา
|-
| 30px บาเลนเซีย
| 25px บาเลนเซีย
|-
| 20px อาลิกันเต
| 25px อาลิกันเต
|-
|rowspan="3"| 50px
|rowspan="3"| ประเทศบาสก์
|rowspan="3"| 25px บิโตเรีย (โดยพฤตินัย)
|rowspan="3"| ชาติ [ทางประวัติศาสตร์]
|rowspan="3"| 150px
| 25px กิปุซโกอา
| 25px ซานเซบัสเตียน
|-
| 25px บิซกายา
| 25px บิลบาโอ
|-
| 25px อาลาบา
| 25px บิโตเรีย
|-
| 50px
| ภูมิภาคมูร์เซีย
| 25px มูร์เซีย
| ภูมิภาค
| 150px
| 25px มูร์เซีย
| 25px มูร์เซีย
|-
| 50px
| มาดริด
| 25px มาดริด
| แคว้น
| 150px
| 25px มาดริด
| 25px มาดริด
|-
| 50px
| ลาริโอฆา
| 25px โลกรอญโญ
| ภูมิภาค
| 150px
| 25px ลาริโอฆา
| 25px โลกรอญโญ
|-
| 50px
| หมู่เกาะแบลีแอริก
| 25px ปัลมา
| ชาติทางประวัติศาสตร์
| 150px
| 25px หมู่เกาะแบลีแอริก
| 25px ปัลมา
|-
|rowspan="8"| 50px
|rowspan="8"| อันดาลูซิอา
|rowspan="8"| 25px เซบิยา
|rowspan="8"| ชาติทางประวัติศาสตร์
|rowspan="8"| 150px
| 25px กรานาดา
| 25px กรานาดา
|-
| 25px กอร์โดบา
| 25px กอร์โดบา
|-
| 25px กาดิซ
| 25px กาดิซ
|-
| 25px ฆาเอน
| 25px ฆาเอน
|-
| 25px เซบิยา
| 25px เซบิยา
|-
| 25px มาลากา
| 25px มาลากา
|-
| 20px อัลเมริอา
| 25px อัลเมริอา
|-
| 25px อูเอลบา
| 25px อูเอลบา
|-
| 50px
| อัสตูเรียส
| 25px โอบิเอโด
| แคว้นทางประวัติศาสตร์
| 150px
| 25px อัสตูเรียส
| 25px โอบิเอโด
|-
|rowspan="3"| 50px
|rowspan="3"| อารากอน
|rowspan="3"| 25px ซาราโกซา
|rowspan="3"| ชาติทางประวัติศาสตร์
|rowspan="3"| 150px
| 25px ซาราโกซา
| 25px ซาราโกซา
|-
| 25px เตรูเอล
| 25px เตรูเอล
|-
| 25px อูเอสกา
| 25px อูเอสกา
|-
|rowspan="2"| 50px
|rowspan="2"| เอซเตรมาดูรา
|rowspan="2"| 25px เมริดา
|rowspan="2"| ภูมิภาค
|rowspan="2"| 150px
| 25px กาเซเรส
| 25px กาเซเรส
|-
| 25px บาดาโฆซ
| 25px บาดาโฆซ
|-
|colspan="7" align="center" style="background:#FFC;color:#000;"| นครปกครองตนเอง
|-
| 50px
| เซวตา
| colspan="2" bgcolor="#CCC"|
| 150px
| colspan="2" bgcolor="#CCC"|
|-
| 50px
| เมลียา
| colspan="2" bgcolor="#CCC"|
| 150px
| colspan="2" bgcolor="#CCC"|
|}
== ดูเพิ่ม ==
เขตการปกครองของประเทศสเปน
จังหวัดของประเทศสเปน
== คำแปลศัพท์เฉพาะ ==
== อ้างอิง ==
 
หน่วยการบริหารของประเทศสเปน