ทวีปแอนตาร์กติกา

แอนตาร์กติกา (Antarctica ) เป็นทวีปที่อยู่ใต้สุดของโลก ตั้งอยู่ในภูมิภาคแอนตาร์กติกในซีกโลกใต้และเป็นที่ตั้งขั้วโลกใต้ทางภูมิศาสตร์ เกือบทั้งหมดอยู่ในวงกลมแอนตาร์กติกและล้อมรอบด้วยมหาสมุทรใต้ มีพื้นที่ประมาณ 14 ล้านตารางกิโลเมตร เป็นทวีปที่ใหญ่เป็นอันดับ 5 ของโลก ใหญ่กว่าทวีปออสเตรเลียถึง 2 เท่า พื้นที่ 98% ของทวีปปกคลุมด้วยน้ำแข็งหนาเฉลี่ย 1.9 กิโลเมตร ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดเว้นแต่ส่วนเหนือสุดของคาบสมุทรแอนตาร์กติก
โดยค่าเฉลี่ยแล้วแอนตาร์กติกาเป็นทวีปที่หนาวที่สุด แห้งแล้งที่สุด ลมแรงที่สุดและมีความสูงโดยเฉลี่ยมากที่สุด แอนตาร์กติกาเป็นทะเลทรายที่มีหยาดน้ำฟ้าเฉลี่ย 200 มิลลิเมตรต่อปีตามแนวชายฝั่งและพื้นที่ภายใน ในช่วงไตรมาสที่สามซึ่งเป็นช่วงที่หนาวสุดของปีจะมีอุณหภูมิเฉลี่ย -63 °C แต่ (ที่สถานีวอสตอค ของรัสเซีย) อุณหภูมิที่วัดได้เคยต่ำถึง -89.2 °C (และเคยวัดได้ถึง -94.7 °C โดยเป็นการวัดจากดาวเทียมในอวกาศ) บางสถานที่มีคนราว 1,000 ถึง 5,000 คนอาศัยในสถานีวิจัยที่กระจายอยู่ทั่วทั้งทวีปตลอดทั้งปี สิ่งมีชีวิตในแอนตาร์กติกาจะเป็นพวกสาหร่าย, แบคทีเรีย, เห็ดรา, พืช, โพรทิสต์และสัตว์บางชนิดเช่น ตัวเห็บ, ตัวไร, หนอนตัวกลม, เพนกวิน, สัตว์ตีนครีบและหมีน้ำส่วนพืชก็จะเป็นพวกทันดรา
แม้ว่ามีตำนานเล่าขานเกี่ยวกับการมีอยู่ของดินแดนใต้ตั้งแต่ยุคโบราณ แอนตาร์กติกาถูกระบุว่าเป็นดินแดนสุดท้ายบนโลกในประวัติศาสตร์ที่ถูกค้นพบ เพราะไม่มีใครเคยพบเลยจนกระทั่ง พ.ศ. 2363 นักสำรวจชาวรัสเซียเฟเบียน ก็อทลีป ฟอน เบลลิ่งเชาเซนและมิคาอิล ลาซาเรฟที่อยู่บนเรือสลุบวอสตอค และเรือสลุบเมอร์นีย์ ได้สังเกตเห็นหิ้งน้ำแข็งฟิมโบลแต่ก็ไม่ได้สนใจ เนื่องจากสภาพแวดล้อมที่ไม่เป็นมิตรต่อมนุษย์ ขาดแคลนทรัพยากรในการสำรวจและความห่างไกลของพื้นที่ ต่อมา พ.ศ. 2438 ทีมสำรวจชาวนอร์เวย์ได้รับการยืนยันถึงการมาเยือนดินแดนแห่งนี้เป็นครั้งแรก
ทวีปแอนตาร์กติกาเป็นดินแดนใต้การปกครองร่วมโดยพฤตินัยตามกฎหมายระหว่างประเทศและอยู่ภายใต้การควบคุมของระบบสนธิสัญญาแอนตาร์กติกที่ลงนามครั้งแรกโดย 12 ประเทศใน พ.ศ. 2502 และตามด้วยการลงนามอีกเพิ่ม 38 ประเทศ ระบบสนธิสัญญานี้ห้ามมิให้มีการทำเหมืองแร่ กิจกรรมทางทหาร ทดลองระเบิดนิวเคลียร์และการกำจัดกากนิวเคลียร์ แต่จะสนับสนุนการวิจัยทางวิทยาศาสตร์และปกป้องชั้นโอโซนของทวีป ทำให้มีการทดลองอย่างต่อเนื่องโดยนักวิทยาศาสตร์ 4,000 คนจากหลายประเทศบนทวีปนี้
== นิรุกติศาสตร์ ==
ชื่อแอนตาร์กติกา (Antarctica ) เป็นการถอดเป็นอักษรโรมันจากคำประสมภาษากรีกคำว่า ἀνταρκτική (antarktiké ) เป็นคำนามเพศหญิงของ ἀνταρκτικός (antarktikós คำนามเพศชาย) ซึ่งมีความหมายว่า "ตรงข้ามกับอาร์กติก" หรือ "ตรงข้ามกับทิศเหนือ"
350 ปีก่อนคริสต์ศักราชแอริสตอเติลเขียนเกี่ยวกับภูมิภาคแอนตาร์กติกลงในหนังสืออุตุนิยมวิทยาของเขา, มารินัส ออฟ ไทเออร์ได้ใช้ชื่อนี้ในแผนที่โลกตั้งแต่ศตวรรษที่ 2 ของเขา ซึ่งถูกพบอยู่ในสภาพที่ไม่ได้ดูแลรักษา, นักประพันธ์ชาวโรมันไฮจีนัสและอพูเลียส (คริสต์ศตวรรษที่ 1-2) ใช้คำว่า polus antarcticus แทนขั้วโลกใต้ซึ่งเป็นการถอดเป็นอักษรโรมันจากชื่อภาษากรีก, ภาษาฝรั่งเศสโบราณรับมาเป็น pole antartike (ภาษาฝรั่งเศสปัจจุบัน pôle antarctique) โดยมีหลักฐานใน พ.ศ. 1813 และภาษาอังกฤษสมัยกลางรับมาต่อเป็นคำว่า pol antartik ในบทความวิชาการโดยเจฟฟรีย์ ชอสเซอร์ ใน พ.ศ. 1934 (ภาษาอังกฤษปัจจุบัน Antarctic Pole )
ก่อนที่จะมีความหมายทางภูมิศาสตร์ในปัจจุบัน คำนี้จะเอาไว้ใช้เรียกสถานที่ต่าง ๆ ที่อยู่ "ตรงข้ามกับทางเหนือ" เช่นอาณานิคมฝรั่งเศสที่ก่อตั้งขึ้นในบราซิลเป็นเวลาสั้น ๆ ในคริสต์ศตวรรษที่ 16 เรียกว่า "แอนตาร์กติกฝรั่งเศส" (France Antarctique, França Antártica)
ในช่วงทศวรรษปี 2433 จอห์น จอร์จ บาร์โธโลมิวชาวสกอตแลนด์ได้ทำแผนที่โดยใช้คำว่าแอนตาร์กติกาเป็นชื่อทวีปเป็นครั้งแรก
== การเปลี่ยนแปลงชื่อ ==
ในยุโรปจินตนาการที่มีมายาวนานถึงทวีปที่ขั้วโลกใต้ (แต่ขณะนั้นยังไม่ได้ค้นพบ) เรียกขานดินแดนนี้ว่า เทร์รา ออสตราลิส (Terra Australis) ซึ่งบางครั้งจะย่อเป็น 'ออสตราเลีย (Australia)' ดังเช่นในภาพพิมพ์ไม้ที่ชื่อว่า Sphere of the winds ที่บันทึกอยู่ในตำราทางโหราศาสตร์ที่ตีพิมพ์ในแฟรงค์เฟิร์ตในปี พ.ศ. 2088 แม้ว่าชื่อเต็มดังกล่าวจะเป็นที่รู้จัก แต่ชื่อย่อ 'ออสตราเลีย' ก็ได้ถูกใช้ในแวดวงวิชาการของยุโรป
จากนั้นในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ผู้ปกครองอาณานิคมที่ซิดนีย์ได้ยกเลิกชื่อดินแดนที่มีที่มาจากภาษาดัตช์ที่เรียกว่า นิวฮอลแลนด์ (Nieuw Holland) แต่แทนที่จะตั้งชื่อใหม่พวกเขาได้นำชื่อ 'ออสตราเลีย' จากทวีปที่ขั้วโลกใต้มาใช้แทน ทำให้ทวีปที่ขั้วโลกใต้ไม่มีชื่อเรียกเป็นเวลากว่าแปดสิบปี ระหว่างช่วงเวลานั้นนักภูมิศาสตร์ได้พยายามหาชื่อที่เหมาะสม โดยค้นหาคำในบทกวีที่จะมาใช้แทน มีการเสนอคำอย่างเช่น อุลติมา (Ultima) และ อันติโปเดีย (Αντιποδια) จนในที่สุด แอนตาร์กติกา ได้ถูกนำมาใช้ในช่วงทศวรรษปี 2433
== การศึกษาวิจัยในขั้วโลกใต้ ==
เพื่อให้การศึกษาวิจัยด้านทางวิทยาศาสตร์และสิ่งแวดล้อมในทวีปแอนตาร์กติกา ประเทศต่าง ๆ จึงได้ตกลงร่วมมือสร้างศูนย์วิจัย โดยเริ่มเมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2553 ทำให้สามารถวัดความหนาและปริมาณของน้ำแข็งที่ปกคลุมทวีปแอนตาร์กติกาได้ และยังค้นพบว่าภายใต้น้ำแข็งที่หนากว่า 2,000 เมตรนั้น ยังมีแผ่นดินที่กว้างใหญ่อยู่ หลังจากนั้นการค้นคว้าวิจัยเกี่ยวกับทวีปแอนตาร์กติกาก็ได้รับความสนใจมากขึ้นทีเดียว และในปี 2553 หลายประเทศได้ร่วมลงนามก่อตั้งสนธิสัญญาสำหรับทวีปแอนตาร์กติกาขึ้น โดยให้ทุกประเทศสามารถเข้าทำการศึกษาวิจัยได้ ยกเว้นแต่การทำกิจกรรมด้านทหาร
=== ศูนย์วิจัยที่ทวีปแอนตาร์กติกา ===
ดินแดนหลาย ๆ แห่งในทวีปแอนตาร์กติกาถูกประเทศต่าง ๆ อ้างกรรมสิทธิ์ครอบครอง เช่น ประเทศอาร์เจนตินา, ชิลี, ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์, สหราชอาณาจักร เป็นต้น และในดินแดนเหล่านี้ก็จะมีศูนย์วิจัยของประเทศต่าง ๆ ตั้งอยู่ ทั้งทวีปแอนตาร์กติกามีศูนย์วิจัยของประเทศต่าง ๆ มากกว่า 20 ประเทศ จำนวน 60 แห่ง ในช่วงฤดูหนาวจะมีนักวิจัยทำงานอยู่ที่นี่ประมาณ 1,000 คน และจะเพิ่มเป็น 4,000 คนในฤดูร้อน ในศูนย์วิจัยแมกเมอร์โดที่อยู่ในเขตที่นิวซีแลนด์อ้างกรรมสิทธิ์ เป็นศูนย์วิจัยและชุมชนที่ใหญ่ที่สุดในแอนตาร์กติกา สามารถรองรับนักท่องเที่ยวได้มากถึง 1,000 คน
== ภูมิประเทศ ==

แอนตาร์กติกาเป็นทวีปที่อยู่ทางทิศใต้สุดของโลก โดยตั้งอยู่ในเขตแอนตาร์กติกเซอร์เคิลรอบขั้วโลกใต้ ล้อมโดยมหาสมุทรใต้ มีพื้นที่มากกว่า 14 ล้านตารางกิโลเมตร เป็นทวีปที่ใหญ่เป็นอันดับที่ 5 ของโลก มีชายฝั่งยาว 17,968 กิโลเมตร
ประมาณร้อยละ 98 ของแอนตาร์กติกาถูกปกคลุมด้วยพืดน้ำแข็งแอนตาร์กติกา พืดน้ำแข็งหนาเฉลี่ย 1.6 กิโลเมตร ทวีปนี้มีน้ำแข็งถึงราวร้อยละ 90 ของน้ำแข็งทั้งหมดบนโลก ทำให้มีน้ำจืดประมาณร้อยละ 70 ของโลก ถ้าน้ำแข็งทั้งหมดละลายแล้ว ระดับน้ำทะเลจะสูงขึ้นประมาณ 61 เมตร
จุดที่สูงที่สุดของทวีปคือยอดเขาวินสันแมสซิฟ มีความสูง 4,892 เมตร ตั้งอยู่ในเทือกเขาเอลส์เวิร์ท ถึงแม้ว่าแอนตาร์กติกาจะมีภูเขาไฟจำนวนมาก แต่มีเพียงแห่งเดียวที่ทราบแน่ชัดว่ายังคงคุกรุ่นอยู่คือภูเขาไฟเอเรบัสบนเกาะรอสส์ ในปีพ.ศ. 2547 นักสำรวจชาวอเมริกันและแคนาดาค้นพบภูเขาไฟใต้น้ำในคาบสมุทรแอนตาร์กติก โดยหลักฐานแสดงให้เห็นว่าภูเขาไฟนี้อาจยังคุกรุ่นอยู่เช่นกัน
== อาณาเขตแอนตาร์กติกา ==



{|class="wikitable sortable"
|-
! ปีที่เริ่มอ้างสิทธิ์
! ประเทศ
! scope="col" style="width: 120px;" |ดินแดน
! ชื่อในภาษาท้องถิ่น
! ขอบเขตการอ้างสิทธิ์
! class=unsortable |แผนที่
|-
|style="text-align:center;" |2382
|
| อาเดลีแลนด์
|Terre Adélie
|142°02'ตะวันออก ถึง 136°11'ตะวันออก
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2451
|
| อาณานิคมหมู่เกาะฟอล์กแลนด์ (2451-2505) บริติชแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี (2505-)
|Falkland Islands DependenciesBritish Antarctic Territory
|20°00′W to 80°00′W รวมทั้งพื้นที่ซ้อนทับ:
53°00′W ถึง 25°00′W อ้างสิทธิ์โดย อาร์เจนตินา (2486)
74°00′W ถึง 53°00′W  อ้างสิทธิ์โดย ชิลี (2483) และ อาร์เจนตินา (2486)
80°00′W ถึง 74°00′W อ้างสิทธิ์โดย ชิลี (2483)
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2466
|
| รอสส์ดีเพนเดนซี
|Ross Dependency
|150°00′ ตะวันตกถึง 160°00′ ตะวันออก
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2472
|
| เกาะปีเตอร์ที่ 1
|Peter I Øy
|
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2476
|
| ออสเตรเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี
|Australian Antarctic Territory
|160°00′ตะวันออกถึง 142°02'ตะวันออก และ136°11'ตะวันออกถึง 44°38'ตะวันออก
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2482
|
| ควีนมอดแลนด์
|Dronning Maud Land
|44°38'ตะวันออกถึง 20°00′ตะวันตก
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2483
|
| ชิเลียนแอนตาร์กติกเทร์ริทอรี
|Territorio Chileno Antártico
|53°00′ตะวันตกถึง 90°00′ตะวันตก
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2486
|
| อาร์เจนไทน์แอนตาร์กติกา
|Antártida Argentina
|25°00′ตะวันตกถึง 74°00′ตะวันตก
|90px
|- class="sortbottom"
|
|style="text-align:center;" |(ไม่มี)
|ดินแดนที่ไม่ถูกอ้างสิทธิ์(มารีเบิร์ดแลนด์)
|Marie Byrd Land
|90°00′ตะวันตกถึง 150°00′ตะวันตก(ยกเว้น เกาะปีเตอร์ที่ 1)
|90px
|}
=== อดีตอาณาเขต ===
{|class="wikitable sortable"
|-
! ปีที่อ้างสิทธิ์
! ประเทศ
! ดินแดน
! ชื่อในภาษาท้องถิ่น
! ขอบเขตการอ้างสิทธิ์
! ข้อมูล
! class=unsortable |แผนที่
|-
|style="text-align:center;" |2455-2455
|
| ยามาโตะยูคิฮาระ
|大和雪原
|150°00′ ตะวันตกถึง 160°00′ ตะวันออก
|ปัจจุบันดินแดนนี้คือ รอสส์ดีเพนเดนซี
|90px
|-
|style="text-align:center;" |2482-2488
|
| นิวสวาเบีย
|Neuschwabenland
|44°38'ตะวันออกถึง 20°00′ตะวันตก
|ปัจจุบันดินแดนนี้คือ ควีนมอดแลนด์
|90px
|}
== ดูเพิ่ม ==
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
16px ศัพท์ภาษาอังกฤษแบบแอนตาร์กติก ที่ วิกิพจนานุกรม
Antarctic Place-names Commission – Ministry of Foreign Affairs of Bulgaria
Antarctica – In Our Time, BBC Radio 4
British Services Antarctic Expedition 2012
Antarctic Treaty Secretariat, de facto government
British Antarctic Survey (BAS)
U.S. Antarctic Program Portal
Australian Antarctic Division
South African National Antarctic Programme&nbsp;– Official Website
Portals on the World&nbsp;– Antarctica from the Library of Congress
NASA's LIMA (Landsat Image Mosaic of Antarctica) (USGS mirror)
The Antarctic Sun (Online newspaper of the U.S. Antarctic Program)
Antarctica and New Zealand (NZHistory.net.nz)
Journey to Antarctica in 1959&nbsp;– slideshow by The New York Times
Listen to Ernest Shackleton describing his 1908 South Pole Expedition (The National Film and Sound Archive of Australia, 2007)
Map of Antarctican subglacial lakes
Video: The Bedrock Beneath Antarctica
White Ocean of Ice Antarctica and climate change blog
 
ทวีป
เขตปลอดทหาร