pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
โด่ไม่รู้ล้ม

โด่ไม่รู้ล้ม  ชื่ออื่น เช่น หนาดมีแคลน หนาดผา ตะชีโกวะ หนาดผา ขี้ไฟนกคุ่ม คิงไฟนกคุ่ม เคยโบ้ หญ้าไก่นกคุ่ม หญ้าปลาบ หญ้าไฟนกคุ่ม หญ้าสามสิบสองหาบ ลักษณะเป็นไม้เนื้ออ่อน ต้นแข็ง ตั้งตรง รากที่มีอายุมากจะมีลัษณะคล้ายเหง้า รากแขนงกลมยาว ใบเดี่ยว เรียงเวียนสลับที่โคนใกล้ผิวดิน ขอบใบหยัก มีขนปกคลุมทั้งสองด้าน ใบมีขนสีขาวตรงละเอียด ตรง ห่าง สาก ทอดขนานกับผิวใบทั้งสองด้าน ท้องใบมีขนมากกว่าหลังใบ ใบรูปหอกกลับหรือรูปไข่แกมใบหอกกลับ ส่วนที่ค่อนไปทางปลายใบ ผายกว้าง แล้วสอบแหลมทู่ ๆ ส่วนโคนใบสอบแคบจนถึงก้านใบ ขอบใบหยักมน หรือจักฟันเลื่อยห่าง ๆ เนื้อใบหนาสาก ดอกช่อแบบช่อกระจุกแน่น ก้านช่อดอกยาว ดอกสีม่วงหรือขาว การขยายพันธุ์ เพาะเมล็ด 
== สรรพคุณ ==
สมุนไพรโด่ไม่รู้ล้ม เพิ่มการเกิด libido เปลี่ยนแปลงค่า osmolality และจำนวนอสุจิของน้ำอสุจิ ลดเปอร์เซ็นต์อสุจิเคลื่อนไหว เพิ่มน้ำหนักอวัยวะเพศเสริมในหนู นอกจากนั้นยังมีสรรพคุณยับยั้งเชื้อแบคทีเรีย ยับยั้งเชื้อไวรัส ต้านความเป็นพิษต่อตับ ลดไข้ ลดการอักเสบ ลดความดันโลหิตและยับยั้งการเคลื่อนไหวของลำไส้เล็ก กระตุ้นมดลูก
รากและใบต้มเป็นยารักษาโรคบิด ท้องร่วง ช่วยขับปัสสาวะ บรรเทาอาการเจ็บหน้าอก กินแก้กามโรค ส่วนราก หากนำมาตำผสมกับพริกไทยจะแก้อาการปวดฟันได้ หรือนำมาต้มทานหลังคลอด แก้อาเจียนได้ 
ในทางสมุนไพรพื้นบ้านของไทย ใช้ทั้งต้น เป็นยาขับปัสสาวะ แก้ไข้ แก้ไข้จับสั่น ขับน้ำเหลืองเสีย แก้บิด แก้ท้องเสีย แก้ไอ แก้วัณโรค บำรุงหัวใจ ขับเหงื่อ ขับระดู ขับพยาธิตัวกลม แก้ปัสสาวะพิการ บำรุงความกำหนัด แก้กระษัย แก้กามโรค แก้บวมน้ำ แก้นิ่ว แก้ไข้หวัด เจ็บคอ แก้ตาแดง แก้ดีซ่าน แก้เลือดกำเดาออกง่าย แก้ฝี แก้แมลงมีพิษกัดต่อย แก้แผลในกระเพาะอาหาร แก้แผลเปื่อยในปาก แก้เหน็บชา ราก ใช้ขับปัสสาวะ แก้ไข้ตัวร้อน แก้ไข้หวัด แก้ไอเรื้อรัง แก้ท้องเสีย แก้บิด ขับพยาธิ ขับระดู บีบมดลูก ต้มเอาน้ำอมแก้ปวดฟัน แก้ฝี แผลมีหนอง บวมอักเสบทั้งหลาย เป็นยาคุมสำหรับหญิงที่คลอดบุตรใหม่ เป็นยาบำรุง เป็นยาขับไส้เดือน รักษาโรคบุรุษ ต้มดื่มแก้อาเจียน ใบ ใช้รักษาบาดแผล แก้โรคผิวหนัง แก้ไข้ ขับปัสสาวะ แก้อ่อนเพลีย รักษากามโรค เป็นยาคุมสำหรับหญิงที่คลอดบุตรใหม่ เป็นยาบำรุง แก้ไอ รากและใบ ใช้ขับปัสสาวะ แก้ท้องร่วง แก้โรคแผลในกระเพาะอาหาร แก้บิด แก้กามโรคในสตรี ใช้สดหรือแห้งประมาณ 2 กำมือ ต้มดื่ม ขับปัสสาวะ แก้ท้องร่วง แก้กระเพาะอาหารเป็นแผล ต้มอาบหลังคลอด 
สารสำคัญ
ทั้งต้น มี epifrledelinol, lupeol, stigmasterol, triacon-l-ol, dotriacontarvl-ol, potassiumchloride, lupeolacetate, deoxyelephantopin และ isodeoxyelephantopin
ตำรับยาสมุนไพรของไต้หวัน ชื่อ “Teng-khia-U”  มีโด่ไม่รู้ล้มที่สกัดด้วยน้ำเป็นองค์ประกอบ ช่วยป้องกันตับจากการทำลายของสารเคมี และยังมีฤทธิ์ลดอาการอักเสบ
==ชนิดย่อย==
ชนิดย่อยของ E. scaber ได้แก่:
Elephantopus scaber subsp. plurisetus (O.Hoffm.) Philipson
Elephantopus scaber subsp. scaber
Elephantopus scaber var. scaber
Elephantopus scaber var. sinuatus (Mor.) Miq.
== อ้างอิง ==
สมุนไพร
วงศ์ทานตะวัน
พืชที่มีฤทธิ์ยับยั้งแบคทีเรีย
พืชที่เป็นพิษต่อพยาธิ
พืชที่มีฤทธิ์ต้านไวรัส
ชาวเศรปา

เศรปา (Sherpa) เป็นชนเผ่าในประเทศเนปาล เป็นที่รู้จักกันดีในฐานะลูกหาบของทีมพิชิตยอดเขาเอเวอร์เรสต์
เศรปา มาจากคำในภาษาเศรปาว่า ཤར shar ("ตะวันออก") และ པ pa ("ผู้คน") หมายถึงคนจากทิศตะวันออกของทิเบต ชาวเศรปากลุ่มแรก เริ่มต้นสร้างชุมชนที่หุบเขาคุมบู ทางทิศตะวันออกของเนปาล ซึ่งมีอาชีพเป็นพ่อค้าเร่ร่อน นำสินค้าพวกเมล็ดพืชและข้าวบาร์เลย์จากพื้นราบไปแลกกับเกลือในแถบทิเบต กระทั่งสิ้นสุดลงใน ค.ศ. 1959 เมื่อจีนเข้ายึดครองทิเบต
== ภาษา ==
ชาวเศรปาใช้ภาษาเศรปาในการสื่อสาร ภาษานี้เป็นสาขาของตระกูลภาษาย่อยทิเบต-พม่า มีลักษณะผสมระหว่างภาษาถิ่นทิเบตตะวันออก (สำเนียงคัม) และภาษาถิ่นทิเบตกลาง อย่างไรก็ตาม ภาษานี้แยกจากภาษาทิเบตมาตรฐาน และไม่สามารถสื่อสารเข้าใจกับผู้พูดในนครลาซ่า
== ความเชื่อ ==
ชาวเศรปาเชื่อว่ายอดเขาทุกยอดล้วนมีเทพเจ้าสิงสถิตอยู่ และเทพเจ้าประจำถิ่นที่ยิ่งใหญ่ที่สุดคือ เทพเจ้าคุมบู ยัวลา มีเทศกาลประจำหมู่บ้านคุมจูง เรียกว่า เทศกาลดุมเจ วันสุดท้ายของจะมีพิธีกรรมเต้นหน้ากาก เป็นการถวายสักการะแด่เทพเจ้าแห่งหุบเขาคุมบู และเพื่อเป็นการขับไล่สิ่งชั่วร้ายให้พ้นจากหมู่บ้าน
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
"Tapting Sherpa Kyidug" – กลุ่มของชุมชนชาวเศรปาในกาฐมาณฑุ 
"Gaiety of Spirit:  The Sherpas of Khumbu"  Berg Adventures International.
Nicolas Tournadre, Lhakpa Norbu Sherpa, Gyurme Chodrak & Guillaume Oisel (2009). Sherpa-English English-Sherpa Dictionary with Literary Tibetan and Nepali Equivalents . ཤར་བའི་གཏམ་སྙད་ཚིག་མཚོད་། . Kathmandu: Vajra Publications. .
ชนเผ่า
ประเทศเนปาล
โรคลดความกด

โรคลดความกด หรือ โรคเคซอง  หรือ โรคน้ำหีบ  หรือ โรคน้ำหนีบ  หรือ ความเมาความกดอากาศ (decompression sickness หรือ DCS หรือเรียกเป็นภาษาพื้นบ้านว่า divers' disease, the bends หรือ caisson disease)  เป็นโรคที่เกิดจากการเกิดฟองก๊าซในเลือดหรือในเนื้อเยื่อ มักเกิดจากการดำน้ำและมีการลอยตัวขึ้นเร็ว ก๊าซไนโตรเจนอยู่ในภาวะเกินความอิ่มตัวเมื่อความดันอากาศลดลง กลายสภาพเป็นฟองอากาศ ซึ่งสามารถเกิดได้กับทุกส่วนของร่างกายทั้งส่วนที่เป็นของแข็งหรือของเหลว เช่น เกิดฟองอากาศที่กล้ามเนื้อข้อต่อจะมีอาการปวด ถ้าเข้าสู่กระแสเลือดไปอุดเส้นเลือดที่ไขสันหลังหรือสมองจะทำให้สลบ หรือเป็นอัมพาต
== อ้างอิง ==
http://www.kanchanapisek.or.th/kp6/BOOK23/chapter8/t23-8-l2.htm 
โรค
วิทยาการบาดเจ็บ
การดำน้ำ
เมงูมิ โทโยงูจิ

เมงูมิ โทโยงูจิ  นักพากย์หญิงชาวญี่ปุ่น เกิดเมื่อวันที่ 2 มกราคม ค.ศ. 1978 มาจิดะ โตเกียว ประเทศญี่ปุ่น ปัจจุบันสังกัดอยู่ 81 Produce
== ผลงาน ==
== อ้างอิง ==
นักพากย์หญิงชาวญี่ปุ่น
บุคคลจากโตเกียว
การเร่งปฏิกิริยา

การเร่งปฏิกิริยา (Catalysis) คือ การทำให้ปฏิกิริยาเกิดเร็วขึ้น โดยการใส่วัตถุที่ทำให้ปฏิกิริยาเปลี่ยนแปลงความเร็วเรียกว่า ตัวเร่ง ซึ่งการเร่งปฏิกิรยาจะไม่มีผลต่อผลิตภัณฑ์เมื่อสิ้นสุดปฏิกิริยา
มีทั้งตัวเร่งปฏิกิริยาทางเคมี เช่น โลหะ และตัวเร่งปฏิกิริยาทางชีวภาพ เช่น เอนไซม์
== ประวัติ ==
ในปี ค.ศ. 1835 เยินส์ ยาคอบ แบร์ซีเลียส (Jon Jacob Berzelius) (บางคนจะรู้จักกันในชื่อ โจนส์ ยาคอบ เบอร์ซิเลียส) เสนอคำว่า ตัวเร่งปฏิกิริยาขึ้นมา โดยให้ความหมายของตัวเร่งปฏิกิริยาว่าเป็นสารที่เติมลงไปในปฏิกิริยาที่ไม่เกิดขึ้นแล้วทำให้ปฏิกิริยานั้นเกิดขึ้นได้ ต่อมาสวาลต์เห็นว่าตัวเร่งปฏิกิริยามีบทบาทต่ออัตราเร็วของปฏิกิริยา จึงเสนอนิยามของตัวเร่งปฏิกิริยาใหม่ว่าเป็นสารที่เปลี่ยนอัตราเร็วของปฏิกิริยาโดยตัวมันเองไม่เปลี่ยนแปลง และจะได้กลับคืนเมื่อปฏิกิริยาสิ้นสุด นอกจากนี้เขายังเสนอว่าตัวเร่งปฏิกิริยาเปลี่ยนอัตราเร็วของปฏิกิริยาโดยไม่มีผลกระทบกระเทือนต่อตำแหน่งของสมดุล เพราะตัวเร่งปฏิกิริยาจะเร่งปฏิกิริยาไปข้างหน้าและปฏิกิริยาย้อนกลับด้วยอัตราเร็วเท่ากัน เช่น Ni และ Pt เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาการขจัดไฮโดรเจน (dehydrogenation) ที่ดี

== ชนิด ==
=== ตัวเร่งปฏิกิริยาเอกพันธุ์ ===
ตัวเร่งปฏิกิริยาเอกพันธุ์เป็นตัวเร่งที่มีสถานะเดียวกันกับตัวทำปฏิกิริยา แต่กลไกในการเร่งแตกต่างกันกับตัวเร่งปฏิกิริยาวิวิธพันธุ์ (Homogeneous catalyst) โดยปกติตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีเนื้อเดียวกัน จะเกิดการละลายในตัวทำละลายที่เหมาะสม ตัวอย่างหนึ่งของตัวเร่งปฏิกิริยาที่มีเนื้อสารเดียวกันกับตัวทำละลายคือ ไอออนไฮโดรเจน (H+) ในเอสเทอร์ของกรดคาร์โบซีลิก เช่นการทำปฏิกิรยาที่ทำให้เกิดเมทิลอะซีเตต จากกรดแอซีติกและเมทานอล
=== ตัวเร่งปฏิกิริยาวิวิธพันธุ์ ===
การเร่งปฏิกิริยาที่สารตั้งต้นและตัวเร่งมีวัฏภาคต่างกัน เรียกว่า การเร่งปฏิกิริยาวิวิธพันธุ์ (heterogeneous catalysis) ปฏิกิริยาวิวิธพันธุ์ส่วนใหญ่นิยมใช้ตัวเร่งที่เป็นของแข็งในการเร่งปฏิกิริยาที่มีสารตั้งต้นที่อยู่ในวัฏภาคแก๊สหรือของเหลว ซึ่งจะเกิดปฏิกิริยากันที่ผิวของตัวปฏิกิริยาที่สำคัญ ๆ ในอุตสาหกรรมผลิตสารเคมีจะใช้การเร่งปฏิกิริยาวิวิธพันธุ์ เช่น การสังเคราะห์แอมโมเนีย การผลิตกรดไนตริก และการผลิตตัวเร่งกำจัดไอเสีย เป็นต้น
=== ตัวเร่งปฏิกิริยาเอนไซม์ ===
ในการเกิดปฏิกิริยาใด ๆ ก็ตาม ต้องอาศัยพลังงานจำนวนหนึ่งเพื่อกระตุ้นให้สารเข้าสู่สภาพเปลี่ยน (Transition state) พลังงานที่เพิ่มเข้าไปนี้เรียกว่า พลังงานกระตุ้น (Activation energy) ซึ่งปฏิกิริยาเคมีทุกชนิดจะต้องผ่านสภาพเปลี่ยนนี้ก่อนที่จะเปลี่ยนไปเป็นผลิตผลของปฏิกิริยา
การที่เอนไซม์สามารถเร่งปฏิกิริยาให้เกิดได้เร็วขึ้นเนื่องจาก เอนไซม์จะไปลดระดับพลังงานที่ใช้ในการกระตุ้นให้สารอยู่ในสภาพเปลี่ยน ทาให้สารที่ทาปฏิกิริยาขึ้นไปอยู่ในสภาพเปลี่ยนได้ง่ายขึ้น โอกาสที่จะได้ผลิตผลของปฏิกิริยาจึงมีมากกว่าปฏิกิริยาที่ไม่มีตัวเร่ง แต่พลังงานของปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นจะไม่เปลี่ยนแปลง
== ประโยชน์ ==
ตัวเร่งปฏิกิริยามีประโยชน์มากทั้งในชีวิตประจำวันและในกระบวนการอุตสาหกรรม เช่น การย่อยอาหารในร่างกายใช้เอนไซม์หลายชนิดเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา การผลิตแอมโมเนียเหล็กเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา ในกระบวนการเติมไฮโดรเจนแก่สารอินทรีย์ใช้นิกเกิลเป็นตัวเร่งปฏิกิริยา และในกระบวนการแตกสลายไฮโดรคาร์บอนในการกลั่นน้ำมันใช้ซิลิคอนไดออกไซด์และอะลูมิเนียมออกไซด์เป็นตัวเร่งปฏิกิริยาการใช้ตัวเร่งปฏิกิริยาเพื่อช่วยให้ปฏิกิริยาเกิดเร็วขึ้นต้องคำนึงถึงปัจจัยหลายอย่าง เช่น ความปลอดภัย ความยากง่ายในการแยกตัวเร่งปฏิกิริยาออกจากผลิตภัณฑ์ และราคาของตัวเร่งปฏิกิริยา
== ดูเพิ่ม ==
เอนไซม์
== อ้างอิง ==
ปฏิกิริยาเคมี
กลศาสตร์เคมี
การเร่งปฏิกิริยา
ทหารเรือ

ทหารเรือ (Navy) เป็นทหารที่ทำการรบโดยใช้เรือ  การเรียงลำดับอาวุโสของทหาร 3 เหล่าทัพ ถ้าเป็นแบบสหราชอาณาจักร จะเรียงจาก ทหารเรือ ทหารอากาศ ทหารบก เพราะเป็นมหาอำนาจทางทะเลมาก่อน ทหารเรือจึงเป็นพี่ใหญ่ ทหารเรือ จะมีเรือหลากหลายชนิด ในกองทัพ เช่น เรือดำน้ำ เรือบรรทุกเครื่องบิน เรือประจัญบาน เป็นต้น
==ทหารเรือไทย==
ทหารเรือไทย ในประเทศไทยจะรวมเอา นาวิกโยธิน (Marine) เข้ามารวมด้วยจะมีทั้งหมดสามพรรคเหล่าใหญ่ คือ นาวิน นาวิกโยธิน และกลิน ถ้าเป็นแบบประเทศไทย จะเรียงจาก ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ เพราะทหารเหล่าแรกของบ้านเราคือทหารบกที่เป็นทหารราบ สมัยก่อนรบกันแบบประชิดตัว ใช้ดาบ ฆ่าพันพันตูกัน ต่อมาจึงค่อยมีปืนเล็ก มีรถถัง มีปืนต่อสู้อากาศยาน มีการรบแบบพิเศษ
==ดูเพิ่ม==
กองทัพเรือ
กองทัพเรือไทย
==อ้างอิง==
ทหารเรือ
แคว้นเฟลมิช

แคว้นเฟลมิช (Flemish Region; Vlaams Gewest; Région flamande; Flämische Region) ซึ่งมักเรียกกันสั้น ๆ ว่า ฟลานเดอส์ (Flanders; Vlaanderen; Flandre; Flandern) เป็นหนึ่งในสามแคว้นอย่างเป็นทางการของประเทศเบลเยียม (ร่วมกับแคว้นวอลลูนและแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์) แคว้นเฟลมิชมีเนื้อที่อยู่ทางเหนือของประเทศและกินพื้นที่ประมาณ 13,522 ตารางกิโลเมตร (ร้อยละ 44.29 ของประเทศ) เป็นภูมิภาคที่มีผู้คนอาศัยอยู่หนาแน่นที่สุดแห่งหนึ่งในยุโรป (ประมาณ 455 คนต่อตารางกิโลเมตร) และใช้ภาษาดัตช์เป็นภาษาราชการ
==การเมือง==
ภายหลังจากการก่อตั้งแคว้นเฟลมิชตามรัฐธรรมนูญใน ค.ศ. 1980 แคว้นเฟลมิชได้โอนกิจการของแคว้นเข้ารวมกับประชาคมเฟลมิชทันที หน่วยงานเฟลมิช เช่น สภาเฟลมิช รัฐบาลเฟลมิช เป็นต้น จึงเป็นตัวแทนของชาวเฟลมิชทั้งหมดรวมถึงชาวเฟลมิชที่อาศัยอยู่ในแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ด้วย ทั้งนี้ อำนาจของแคว้นเฟลมิชตามรัฐธรรมนูญไม่รวมถึงแคว้นนครหลวงฯ ดังนั้น สมาชิกสภาที่ได้รับการเลือกตั้งในแคว้นนครหลวงฯ จึงไม่สามารถลงคะแนนในกิจการของแคว้นเฟลมิชได้
== เขตการปกครอง ==

แคว้นเฟลมิชประกอบไปด้วยการปกครองย่อยเป็นจังหวัด (province) จำนวน 5 จังหวัด ในแต่ละจังหวัดจะประกอบด้วยเขต (arrondissement) ซึ่งเป็นการรวมกลุ่มกันของเทศบาล (municipality) โดยในแคว้นเฟลมิชทั้งหมดประกอบด้วย 308 เทศบาล
กรุงบรัสเซลส์ซึ่งเป็นที่ตั้งของสภาเฟลมิชอยู่ในเขตของแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ (ซึ่งถูกล้อมรอบด้วยจังหวัดเฟลมิชบราบันต์อีกที) กรุงบรัสเซลส์ยังเป็นที่ตั้งของทั้งประชาคมเฟลมิชและประชาคมฝรั่งเศสอีกด้วย
== ดูเพิ่ม ==
ฟลานเดอส์
ประชาคมเฟลมิช
==อ้างอิง==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Vlaamse overheid  
Flanders.be 
ฟลานเดอส์ออนไลน์    
การท่องเที่ยวฟลานเดอส์ 
ฟลานเดอส์ฝรั่งเศส  
ฟลานเดอส์ฝรั่งเศส 
 
หน่วยการบริหารของประเทศเบลเยียม
ประชาคมเฟลมิช

ประชาคมเฟลมิช (Flemish Community; Vlaamse Gemeenschap; Communauté flamande, Flämische Gemeinschaft) ในทางการปกครองของเบลเยียม เป็นสถาบันประชาคมตามรัฐธรรมนูญ มีหน้าที่ตามกฎหมายในขอบเขตพื้นที่ที่พูดภาษาดัตช์ และเขตทวิภาษาในแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ ทั้งนี้ บทบาทของประชาคมเฟลมิชนั้นต่างกันกับของประชาคมฝรั่งเศสแห่งเบลเยียม เพราะประชาคมเฟลมิชถือเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับแคว้นเฟลมิชซึ่งบริหารโดยสภาเฟลมิชอันมาจากการเลือกตั้ง โดยตั้งอยู่ที่กรุงบรัสเซลส์
ประชาคมเฟลมิชยังมีความหมายในทางสังคมและวัฒนธรรม หมายถึงองค์กร สื่อ สังคม วัฒนธรรมของชาวเฟลมิช อีกนัยหนึ่งคือความเป็น "ชาติเฟลมิช"
==ขอบเขตอำนาจตามกฎหมาย==
ภายใต้รัฐธรรมนูญ ประชาคมเฟลมิชมีหน้าที่รับผิดชอบในส่วนต่าง ๆ ดังนี้
การศึกษา (ไม่รวมถึงการออกเกณฑ์เกี่ยวกับวุฒิการศึกษา การกำหนดอายุในการได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐานของประชากร และบำเหน็จบำนาญครูอาจารย์)
วัฒนธรรม
กฎหมายในภาษาดัตช์ในเขตเทศบาลที่ใช้ภาษาดัตช์เพียงภาษาเดียว
สวัสดิการ การสาธารณสุข และการอภิบาลเด็กในบางกรณี
ความร่วมมือระหว่างประเทศในด้านที่เกี่ยวข้องกับประชาคม
เนื่องจากสภาประชาคมเฟลมิช (สภาและรัฐบาล) นั้นเป็นส่วนหนึ่งเดียวกันกับแคว้นเฟลมิช จึงทำให้มีอำนาจหน้าที่เพิ่มเติมรวมถึง
การเกษตรกรรม
การสาธารณูปโภคพื้นฐานและการพัฒนาเศรษฐกิจในเขต
การปกครองส่วนท้องถิ่น
การสิ่งแวดล้อม
พลังงาน (ยกเว้นพลังงานนิวเคลียร์ซึ่งอยู่ในอำนาจหน้าที่ของรัฐบาลกลาง)
สมาชิกสภาเฟลมิชที่ได้รับการเลือกตั้งจากแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์นั้นไม่มีสิทธิ์ในการลงคะแนนในกิจการที่เกี่ยวข้องกับแคว้นเฟลมิช โดยสามารถลงคะแนนได้เพียงแต่กิจการที่เกี่ยวข้องกับประชาคมเฟลมิชเท่านั้น เนื่องจากกิจการต่าง ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับเขตการปกครองนั้นอยู่ภายใต้เขตอำนาจของสภาแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ โดยในทางกฎหมายนั้น ภายในแคว้นนครหลวงบรัสเซลส์ ประชาคมเฟลมิชไม่ได้มีขอบเขตความรับผิดชอบประชาชน มีเพียงแต่สถาบันต่าง ๆ ที่ใช้ภาษาดัตช์ เช่น โรงเรียน โรงละคร หอสมุด พิพิธภัณฑ์ เป็นต้น
== ดูเพิ่ม ==
แคว้นเฟลมิช
ฟลานเดอส์
==บรรณานุกรม==
Flemish authorities (Dutch: Vlaamse overheid)
Flemish authorities (Dutch: Vlaamse overheid)
Flemish Parliament (Dutch: Vlaams Parlement)
Flemish government (Dutch: Vlaamse regering)
Flemish Community Council in Brussels (Dutch: Vlaamse Gemeenschapscommissie (VGC))
==อ้างอิง==
หน่วยการบริหารของประเทศเบลเยียม
ประชาคมในประเทศเบลเยียม
ข้อความอาเรซิโบ

ข้อความอาเรซิโบ (Arecibo message) เป็นข้อความคลื่นวิทยุที่ส่งไปในอวกาศ เล็งไปที่กระจุกดาวดาวเอ็ม 13 ซึ่งอยู่ห่างจากโลกเป็นระยะทาง 25,000 ปีแสง เนื่องในพิธีฉลองการปรับปรุงหอดูดาวอาเรซิโบเมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน พ.ศ. 2517 สัญญาณวิทยุที่ส่งขึ้นไปนี้ มีความยาว 1,679 บิต (เลขฐานสองจำนวน 1,679 ตัว) เป็นเวลา 169 วินาที
ข้อความที่ส่งขึ้นไปมีความยาว 1,679 บิต เนื่องจากเป็นตัวเลข semiprime สามารถแยกตัวประกอบได้เป็นจำนวนเฉพาะสองจำนวนคือ 23 กับ 73 ซึ่งสามารถจัดเรียงเป็นภาพได้เพียงสองแบบคือ ขนาด 23 แถว คูณ 73 คอลัมน์ หรือ 73 แถว คูณ 23 คอลัมน์ (ดังรูป)
ข้อความอาเรซิโบออกแบบโดย ดร. แฟรงก์ เดรก แห่งมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ ร่วมกับคาร์ล เซแกน สามารถแบ่งได้เป็น 7 ส่วน (ในภาพมีการเพิ่มสีเพื่อให้แยกแยะได้สะดวก) คือ
ตัวเลขจากหนึ่ง (1) ถึง สิบ (10)
เลขอะตอมของธาตุไฮโดรเจน คาร์บอน ไนโตรเจน ออกซิเจน และฟอสฟอรัส ซึ่งเป็นส่วนประกอบของดีเอ็นเอ
สูตรเคมีของน้ำตาลและเบส ในนิวคลีโอไทด์ของดีเอ็นเอ
ภาพกราฟิกแสดงโครงสร้างรูปเกลียวของดีเอ็นเอ และจำนวนนิวคลีโอไทด์
ภาพกราฟิกแสดงรูปร่างมนุษย์ ส่วนสูง และจำนวนประชากรบนโลก
ภาพกราฟิกแสดงระบบสุริยะ
ภาพกราฟิกของหอดูดาวอาเรซิโบและขนาดของจานรับสัญญาณ
== ความหมาย ==
=== ตัวเลข ===

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
----------------------
0 0 0 1 1 1 1 00 00 00
0 1 1 0 0 1 1 00 00 10
1 0 1 0 1 0 1 01 11 01
X X X X X X X X  X  X 5OH7) (C5H4N5) (C5H5N2O2) (C5OH7)
Phosphate Phosphate
(PO4) (PO4)
Deoxyribose Cytosine Guanine Deoxyribose
(C5OH7) (C4H4N3O) (C5H4N5O) (C5OH7)
Phosphate Phosphate
(PO4) (PO4)
=== โครงสร้างดีเอ็นเอ ===

11
11
11
11
11
01
11
11
01
11
01
11
10
11
11
01
X
1111111111110111 1111101101011110 (binary)
= 4,294,441,822 (decimal)
=== มนุษย์ ===
{|
| style="vertical-align: top" |
|  ʌ             X011011
|              111111
|              110111
X0111            111011
|              111111
v              110000
1110 (binary) = 14 (decimal)
000011 111111 110111 111011 111111 110110 (binary)
= 4,292,853,750 (decimal)
|}
ตรงกลางเป็นรูปคน ทางซ้ายเป็นความสูงเฉลี่ยของผู้ชายสหรัฐฯ เขียนด้วยเลขฐานสองของจำนวน 14 ซึ่งต้องคูณความยาวคลื่นของข้อความ (126&nbsp;มม.) ; 14 × 126 = 1,764 มิลลิเมตร
ทางขวาเป็นประชากรโลกในปี 1974 ประมาณ 4.3&nbsp;พันล้านคน (ซึ่งบังเอิญเป็น 0.1% ของจำนวนคู่ดีเอ็นเอ) ตัวเลขเรียงตามแนวนอนจากขวาล่างไปซ้ายบน
=== ดาวเคราะห์ ===

โลก
ดวงอาทิตย์ ดาวพุธ ดาวศุกร์     ดาวอังคาร ดาวพฤหัส ดาวเสาร์ ดาวยูเรนัส ดาวเนปจูน  ดาวพลูโต
=== กล้องโทรทรรศน์ ===

bottom two rows:
100101
100101 111110 (binary) = 2,430 (decimal)
== ดูเพิ่ม ==
SETI
แผ่นจานทองคำของวอยเอจเจอร์
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
SETI homepage on the message 
Interstellar Radio Messages
Cornell news: Arecibo message anniversary
Ithaca Times article on 31st anniversary of Arecibo Message broadcast. 
SETI
วิทยาศาสตร์ในปี พ.ศ. 2517
ยีนส์

ยีนส์ (jeans) คือกางเกงที่ทำจากผ้าฝ้ายหยาบ แต่เพื่อความหลากหลายมักใช้ผ้าที่มีริ้ว เดิมทีผลิตเพื่อการทำงาน แต่ได้รับความนิยมในหมู่วัยรุ่นเริ่มจากทศวรรษที่ 50 มีแบรนด์ที่มีชื่อเสียงอย่าง ลีวายส์ แรงเลอร์ เป็นต้น ทุกวันนี้ยีนส์ถือว่าเป็นเครื่องแต่งกายที่ได้รับความนิยมทั่วทุกมุมโลก มีหลากหลายรูปแบบและสีสัน
== ประวัติ ==
ยีนส์เริ่มมีครั้งแรกที่เมืองเจโนวา เมืองท่าของประเทศอิตาลี โดยจุดประสงค์เพื่อกะลาสีชาวเจนัว ไว้ใส่เพื่อรองรับต่อสภาพแห้งหรือเปียกได้ดี และสามารถถกขากางเกงได้ขณะอยู่บนดาดฟ้าเรือ
ผ้ายีนส์ที่ทำขึ้นมาในนครเจโนอา กลางศตวรรษที่ 19 ซึ่งทางประเทศอังกฤษสั่งนำเข้าผ้าชนิดนี้ ด้วยความทึ่งในความทนทาน และเรียกผ้านี้รวมๆว่า Fustian ซึ่งแปลว่าผ้าสีเนื้อหยาบ ต่อมาระหว่างที่เรือขนส่งสินค้าเดินทางจากอิตาลีมาอังกฤษ ต้องผ่านประเทศฝรั่งเศส ซึ่งคนเมืองเรียกเมืองเจนัวว่า แชน (Gênes) และเรียกสินค้าจากเจนัวว่า ชีน (Jene) ซึ่งภายหลังเปลี่ยนมาเป็น ชอง (Jean) พอมาถึงอังกฤษ ชาวอังกฤษจะอ่านคำว่า Jean ว่า จีน หรือยีน เช่นเดียวกับคนอเมริกันที่พูดภาษาอังกฤษ ซึ่งเมื่อคนนำผ้ายีนส์นี้ไปตัดกางเกง ก็ต้องเป็นคำที่เติม s จึงเรียกว่า Jeans ยีนส์
จนกระทั่งราวปี ค.ศ. 1850 หรือ พ.ศ. 2393 ลีวาย สเตราส์ (Levi Strauss) ชาวเยอรมันที่อาศัยอยู่ที่ซานฟรานซิสโกได้ผลิตกางเกงยีนส์ในชื่อ ลีวายส์ โดยตั้งชื่อกางเกงยีนส์ตามชื่อผ้าฝ้าย โดยผ้าฝ้ายนำมาจากผู้ผลิตที่เมืองเจนัว (Genoa)
แต่ในภาพรวมแล้วเหมือนกัน
ผ้า
เครื่องแต่งกาย
 
สิ่งประดิษฐ์ของสหรัฐ
ประวัติศาสตร์แฟชั่น
นีโอนาซี

นีโอนาซี (Neo-Nazism แปลว่า นาซีใหม่) คือลัทธิที่เคลื่อนไหวหลังสงครามโลกครั้งที่สอง เพื่อฟื้นคืนลัทธินาซี ซึ่งโดยส่วนมากแล้ว สมาชิกกลุ่มคนเหล่านี้มักเป็นกลุ่มคนผิวขาว (คอเคซอยด์) เนื่องจากกลุ่มคนเหล่านี้ยังมีความเชื่อที่ว่าคนผิวขาวเป็นใหญ่เหนือเผ่าพันธุ์อื่นๆ สืบมาตั้งแต่ยุคล่าอาณานิคม ซึ่งสอดคล้องกับหลักการของนาซี และมักจะใช้สัญลักษณ์เป็นสวัสดิกะเหมือนกับระบอบนาซี
นโยบาย ของลัทธินีโอนาซีมีความแตกต่างกันไป แต่มักสวามิภักดิ์ต่ออดอล์ฟ ฮิตเลอร์, เหยียดเชื้อชาติต่างๆ, เหยียดสีผิว, เทิดทูนคนอารยันเยอรมัน, เหยียดเกย์ เหยียดยิว สลาฟ ฯลฯ
มีบางประเทศในทวีปยุโรปมีกฎหมายห้ามลัทธินาซี การเหยียดผิว การเหยียดเชื้อชาติ โดยกลุ่มนีโอนาซีนั้นจะพบได้แถบชายแดนระหว่างประเทศที่ติดกับเยอรมัน โดยเฉพาะในรัสเซียถือว่าพบในกรุงมอสโกได้มากที่สุด เหยื่อผู้เคราะห์ร้ายของบุคคลกลุ่มนี้ได้แก่ ชนชาติที่เป็นต่างชาติและที่มีอยู่ในรัสเซียอยู่แล้วเช่น ยิว  มองโกลอยด์ ตาตาร์  แอฟริกันอเมริกัน ลูกครึ่งและกลุ่มชนชาติต่างๆ ที่อยู่ในรัสเซียและมาจากต่างประเทศ ชาวรัสเซียคนหนึ่งบอกว่า ที่ประเทศเขามีประชากรเป็นรัสเซีย 81% ต่างชาติ 19% มองโกลอยด์ ยิว ตาตาร์ ผิวสี เยอรมัน ฯลฯ เขาบอกว่าพวกนีโอนาซีจะเป็นพวกเยอรมันที่อยู่ในรัสเซีย อาศัยอยู่เป็นชุมชนเยอรมัน เขายังบอกอีกว่าชาวต่างชาติที่อยู่ในประเทศเขาที่ไม่ใช่เยอรมันมักถูกทำร้ายจนตาย ทั้งที่มาจากต่างประเทศและชนชาติกลุ่มต่างๆ ในรัสเซียที่ไม่ใช่เยอรมัน
มีนีโอนาซีบางกลุ่มพยายามที่จะรื้อฟื้นลัทธินี้ อาทิ Colin Jordan, George Lincoln Rockwell, Savitri Devi, Francis Parker Yockey, William Luther Pierce, Eddy Morrison และ David Myatt
นีโอนาซีมักจะโกนหัว ชื่อของทรงผมสกินเฮดที่เรียกชื่อกันอยู่นั้นมีต้นกำเนิดมาจากพวกนี้ เชื่อว่าคนขาวที่เป็นเยอรมันเป็นเผ่าพันธุ์ที่ดีที่สุด แต่งกายคล้ายพังก์ สักลาย สวัสดิกะ หรือ สัญลักษณ์นาซีไว้ที่ตัว บูชา อดอล์ฟ ฮิตเลอร์, แฮร์มันน์ เกอริง, ไฮน์ริช ฮิมม์เลอร์ บ้างไล่ตระเวนไล่ทำร้ายชาวต่างชาติ เช่น ยิว เอเชีย ตาตาร์ นิโกร ลูกครึ่ง  สเปน กรีก อิตาลี และกลุ่มชนชาติต่างๆ ซึ่งอาจรวมอังกฤษด้วย
สมาชิกนีโอนาซีส่วนมากมักจะเป็นคนผิวขาวในหลายประเทศ ได้แก่ เยอรมนี, สวีเดน, เดนมาร์ก, นอร์เวย์, สหราชอาณาจักร, ไอซ์แลนด์, ออสเตรีย, สวิตเซอร์แลนด์, เนเธอร์แลนด์ และเบลเยียม ส่วนเขตอิทธิพลของนีโอนาซีในประเทศอื่นๆ ได้แก่ รัสเซีย, โครเอเชีย, ฝรั่งเศส, เซอร์เบีย, บอสเนียและเฮอร์เซโกวีนา, เอสโตเนีย, ฮังการี, กรีซ, ยูเครน, ตุรกี, อิสราเอล, ซีเรีย, เซอร์เบีย, สหรัฐอเมริกา, แคนาดา, คอสตาริกา, บราซิล และชิลี
== กลุ่มนีโอนาซีในประเทศต่างๆ ==
=== เยอรมนี ===
แม้ว่าประเทศเยอรมนีจะเป็นประเทศที่เสียหายอย่างย่อยยับในสงครามโลกครั้งที่สอง และมีการทำลายลัทธินาซีทุกวิถีทาง แม้กระทั่งการแสดงสัญลักษณ์สวัสดิกะก็ผิดกฎหมายของชาติ ทำให้กลุ่มคนเหล่านี้มักรวมตัวกันใต้ดินเป็นหลัก
หลังจากการรวมชาติเยอรมนีในวันที่ 3 ตุลาคมพ.ศ. 2533 กลุ่มนีโอนาซีจึงหาสมาชิกมาได้เพิ่มเติมจากเยอรมันตะวันออก ส่วนมากเป็นวัยรุ่น โดยกลุ่มวัยรุ่นเข้าร่วมกลุ่มนีโอนาซีเพื่อต่อต้านลัทธิคอมมิวนิสต์
=== สหรัฐอเมริกา ===
เนื่องจากกลุ่มคนผิวขาวในสหรัฐอเมริกามักเกลียดชาวผิวสีอยู่แล้ว จึงทำให้สหรัฐอเมริกามีกลุ่มนีโอนาซีอยู่ค่อนข้างเยอะ ในประเทศสหรัฐอเมริกา ลัทธินาซียังคงอยู่จากช่วงสงครามโลกครั้งที่สองในรูปแบบของพรรคการเมือง และกลุ่มคูคลักซ์แคลน 
== ดูเพิ่ม ==
นาซี
 
ขบวนการทางการเมือง
ทฤษฎีการเมือง
นาซี
คตินิยมเชื้อชาติ
ลัทธินีโอนาซี
การเมืองฝ่ายซ้าย–ฝ่ายขวา

คำว่า ฝ่ายซ้าย-ฝ่ายขวา (left-right politics) เป็นระบบจำแนกจุดยืน อุดมการณ์ทางการเมืองและพรรคการเมือง การเมืองฝ่ายซ้ายและการเมืองฝ่ายขวามักถูกนำเสนอว่าขัดแย้งกัน แม้ว่าปัจเจกบุคคลหรือกลุ่มอาจมีจุดยืนฝ่ายซ้ายในประเด็นหนึ่ง และจุดยืนฝ่ายขวาในอีกประเด็นหนึ่งก็ได้ ในประเทศฝรั่งเศส ซึ่งเป็นที่กำเนิดของคำดังกล่าว ฝ่ายซ้ายถูกเรียกว่า "ขบวนการเคลื่อนไหว" (party of movement) และฝ่ายขวาถูกเรียกว่า "ขบวนการระเบียบ" (party of order) จุดยืนแบบเป็นกลางเรียกว่า สายกลาง (centrism) และบุคคลที่มีจุดยืนดังกล่าวเรียกว่า กลุ่มสายกลางหรือผู้เดินสายกลาง (moderate)
มีความเห็นพ้องทั่วไปว่า
ฝ่ายซ้าย รวมถึง คอมมิวนิสต์ กลุ่มก้าวหน้า เสรีนิยมคลาสสิค สังคมเสรีนิยม กรีน สังคมประชาธิปไตย สังคมนิยม สังคมนิยมประชาธิปไตย อิสรนิยมฝ่ายซ้าย ฆราวาสนิยม คตินิยมสิทธิสตรี ลัทธิอัตตาณัติ ลัทธิต่อต้านจักรวรรดินิยม ลัทธิต่อต้านทุนนิยม และอนาธิปไตย
ฝ่ายขวา รวมถึง อนุรักษนิยม นักปฏิกิริยา อนุรักษนิยมใหม่ ประเพณีนิยม เสรีนิยมใหม่ อิสรนิยมฝ่ายขวา อำนาจนิยมฝ่ายขวา กษัตริย์นิยม เทวาธิปไตย ชาตินิยม นาซี (รวมถึงนาซีใหม่) ทุนนิยมและฟาสซิสต์
== อ้างอิง ==
อุดมการณ์ทางการเมือง
คำศัพท์การเมือง
ขั้นตอนวิธีเชิงสัทลักษณ์

ขั้นตอนวิธีเชิงสัทลักษณ์ (phonetic algorithm) คือขั้นตอนวิธีสำหรับการกำหนดดัชนีของคำต่างๆ โดยใช้การออกเสียงเป็นเกณฑ์ ขั้นตอนวิธีเชิงสัทลักษณ์ส่วนใหญ่พัฒนาขึ้นเพื่อใช้กับภาษาอังกฤษ ดังนั้นการใช้กฎเกณฑ์ดังกล่าวกับคำในภาษาอื่นอาจไม่ให้ผลลัพธ์ที่มีความหมาย ขั้นตอนวิธีเหล่านั้นมีความซับซ้อนด้วยกฎและข้อยกเว้นหลายประการ เนื่องจากการสะกดคำ และการออกเสียงในภาษาอังกฤษถูกทำให้ยุ่งยากด้วยการเปลี่ยนแปลงทางประวัติศาสตร์และคำที่ยืมมาจากภาษาอื่นหลายภาษา
== ขั้นตอนเชิงสัทลักษณ์ ==
ขั้นตอนวิธีเชิงสัทลักษณ์ที่เป็นที่รู้จักมีดังนี้
ซาวเดกซ์ (Soundex) พัฒนาขึ้นเพื่อใช้เข้ารหัสนามสกุลในการทำสำมะโนประชากร รหัสของซาวเดกซ์ประกอบด้วยอักษรละติน 1 ตัวตามด้วยตัวเลขอีก 3 หลัก
ซาวเดกซ์ของเดตช์-โมโคทอฟฟ์ (Daitch-Mokotoff Soundex) เป็นการนำซาวเดกซ์มาปรับปรุงใหม่ให้ดีขึ้นเพื่อใช้กับนามสกุลที่มาจากภาษากลุ่มสลาวิกและภาษายิดดิช รหัสของซาวเดกซ์ของเดตช์-โมโคทอฟฟ์ประกอบด้วยตัวเลขทั้งหมด 6 หลัก
เมทาโฟน (Metaphone) และ ดับเบิลเมทาโฟน (Double Metaphone) เหมาะสมที่จะใช้กับคำในภาษาอังกฤษทั่วไป ไม่เพียงแต่เฉพาะชื่อบุคคล ขั้นตอนวิธีแบบเมทาโฟนเป็นรากฐานของซอฟต์แวร์ตรวจการสะกดคำหลายโปรแกรม
New York State Identification and Intelligence System (NYSIIS) เป็นการจับคู่หน่วยเสียง (phoneme) ที่คล้ายกันให้เข้ากับอักษรตัวเดียวกัน ให้ผลลัพธ์เป็นสายอักขระซึ่งสามารถอ่านได้โดยไม่ต้องถอดรหัส
การเข้าหาด้วยการจัดระดับคู่ (Match Rating Approach) ถูกพัฒนาขึ้นโดยสายการบินเวสเทอร์นแอร์ไลน์เมื่อปี พ.ศ. 2520 ใช้เทคนิคการเข้ารหัสและเปรียบเทียบ
== ดูเพิ่ม ==
ระยะทางแฮมมิง (Hammimg distance)
ระยะทางเลเวนชเตย์น (Levenshtein distance)
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Project Dedupe
ภาษาศาสตร์
ขั้นตอนวิธี
อารยธรรมมายา

อาณาจักรมายา เป็นอาณาจักรโบราณในอเมริกากลาง มีพื้นที่บริเวณประเทศเม็กซิโกคาบเกี่ยวกับประเทศเบลีซ และประเทศกัวเตมาลา มีความรุ่งเรืองช่วง 500 ปีก่อนคริสตกาลจนถึง ค.ศ. 1502 มีจุดศูนย์กลางอยู่ที่นครวากา ปัจจุบันคือ เอลเปรู มีอายุร่วมสมัยเดียวกับอารยธรรมเตโอตีอัวกาน (Teotihuacan)
อาณาจักรมายาปกครองด้วยระบบกษัตริย์ เรียกว่า คูฮุลอะฮอว์ (K'uhul ajaw) หรือ เทวกษัตริย์
== อารยธรรม ==
ชาวมายาใช้อักษรภาพในการบันทึก มีความสามารถทางดาราศาสตร์ จนสามารถทำนายเวลาเกิดสุริยุปราคา และจันทรุปราคาได้ล่วงหน้าเป็นเวลานาน รู้จักทำปฏิทินใช้ รู้จักประดิษฐ์เลขศูนย์ใช้ในวิชาคณิตศาสตร์ รู้จักค้าขายเกลือ หยก และเครื่องปั้นดินเผา แต่ชาวมายาไม่รู้จักใช้ล้อและไม่รู้จักการถลุงแร่ ซึ่งแสดงว่าชาวมายาดำรงชีวิตเหมือนมนุษย์หินที่รู้จักใช้เพียงไม้ กระดูกสัตว์ หินปูน และหินทรายในการสร้างเมือง
ชาวมายานับถือเทพเจ้ามาก และมีเทพเจ้ามากมาย ทั้งสุริยเทพ วสันตเทพ และมรณเทพ เทพเจ้าเหล่านี้ทรงโปรดปรานการเสวยเลือด ดังนั้นจึงมีพิธีบูชายัญด้วยชีวิตของหญิงพรหมจารี (บริสุทธิ์) เพื่อถวายเทพ 
== พีระมิด ==
พีระมิดของชาวมายามีความสูงกว่า 150 ฟุต บนยอดพีระมิดจะแบนราบแตกต่างไปจากของอียิปต์ที่ปลายแหลม ประกอบด้วยบันไดทางขึ้น 4 ด้าน บันไดด้านละ 91 ขั้น รวมกับยกพื้นที่ฐานของพีระมิดอีกนับรวมเป็นได้ 365 ครบหนึ่งปี ถือเป็นปฏิทินถาวรอย่างหนึ่งของชาวมายา หนึ่งปีของชาวมายามี 13 เดือน และฤดูกาลอีก 4 ฤดู 
== หลักฐานทางประวัติศาสตร์ ==

ประกอบด้วยเมืองสำคัญ ๆ คือ
ตีกัล (Tikal) มีพีระมิดของชาวมายา สูง  212 ฟุต บนยอดวิหารมีห้องมากมาย มีแท่นบูชากับหินแกะสลักอักษรภาพเป็นจำนวนมาก ตามฝาผนังของวิหารก็มีรูปสลักเต็มแทบทุกด้าน
เปเตน (Peten)
ปาเลงเก  (Palenque) มีสิ่งก่อสร้างที่สร้างโดยปากัล พบหลุมศพจำนวนมากและในวิหารแห่งศิลาจารึก (Temple of the Inscriptions)
ซีบิลชัลตุน (Dzibilchaltun) มีวิหารขนาดใหญ่ที่ชื่อว่า The Temple of the Seven Dolls
== ดูเพิ่ม ==
เลขมายา
อักษรมายา
== อ้างอิง ==
อารยธรรมมายา
รัฐสิ้นสภาพในทวีปอเมริกาเหนือ