ประเทศกายอานา

กายอานา (Guyana) มีชื่ออย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐสหกรณ์กายอานา (Co-operative Republic of Guyana) เป็นประเทศที่ตั้งอยู่แถบชายฝั่งทางตอนเหนือของทวีปอเมริกาใต้ ประกอบไปด้วยภาคตะวันตกซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของภูมิภาคกีอานา พรมแดนด้านตะวันออกจรดประเทศซูรินาม พรมแดนด้านใต้ติดกับประเทศบราซิล พรมแดนด้านตะวันตกติดกับประเทศเวเนซุเอลา และด้านเหนือติดกับมหาสมุทรแอตแลนติก มีปัญหาพิพาทเรื่องพรมแดนกับเวเนซุเอลา เช่นเดียวกันกับพรมแดนด้านใต้ส่วนใหญ่ที่ติดกับซูรินาม (ตลอดแนวชายฝั่งตอนบนของแม่น้ำโกรันไตน์)
== ศัพทมูลวิทยา ==
ศัพท์ Guyana มาจากคำว่า Guiana ซึ่งเป็นชื่อดั้งเดิมของภูมิภาคที่เคยรวมกายอานา (บริติชกีอานา), ซูรินาม (ดัตช์กีอานา), เฟรนช์เกียนา และบางส่วนของโคลอมเบีย, เวเนซุเอลา และบราซิล ตาม พจนานุกรมภาษาอังกฤษ ฉบับออกซฟอร์ด คำว่า Guyana มาจากภาษาอเมรินเดียนพื้นเมืองภาษาหนึ่งและแปลว่า "ดินแดนที่มีน้ำมาก" ส่วนวลี สาธารณรัฐสหกรณ์ ในชื่อทางการของประเทศสื่อถึงลัทธิสังคมนิยมแบบสหกรณ์
== ภูมิศาสตร์ ==
ประเทศกายอานาตั้งอยู่ระหว่างละติจูดที่ 1 องศาถึง 9 องศาเหนือและลองจิจูดที่ 56 องศาถึง 62 องศาตะวันตก
ประเทศกายอานาสามารถแบ่งภูมิภาคตามธรรมชาติได้ถึง 5 ภูมิภาค; ประชากรส่วนมากอาศัยตามที่ราบสูงลูกฟูกและที่ราบต่ำชายทะเลที่อุดมสมบูรณ์ตามแนวชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ไวท์เบลทฺที่อยู่ในประเทศเป็นแหล่งสะสมแร่ของกายอานา ป่าฝนหนาทึบบริเวณทางใต้ของประเทศ ทุ่งหญ้าแบบสะวันนาทางตะวันตกเฉียงใต้ของประเทศ และที่ราบภายในทุ่งหญ้าสะวันนาที่ประกอบด้วยภูเขาที่ค่อย ๆ สูงขึ้นไปทางชายแดนของประเทศบราซิล
ภูเขาที่สูงที่สุดมีชื่อว่าภูเขาอายันกันนามีความสูง 2,042 เมตร เขาโรไรมาส่วนหนึ่งของเทือกเขาพากาไรมาเป็นเส้นแบ่งเขตแดนระหว่าง 3 ประเทศระหว่างบราซิล กายอานา และเวเนซุเอลา นอกจากนี้กายอานายังมีภูเขาไฟและน้ำตกหลายแห่งเช่นน้ำตกไกย์เอตูร์ซึ่งเชื่อว่าเป็นน้ำตกที่ใหญ่ที่สุดในโลก
== การเมือง ==
=== ฝ่ายบริหาร ===
ประธานาธิบดีดำรงตำแหน่งประมุขของรัฐ นายกรัฐมนตรีดำรงตำแหน่งเป็นหัวหน้าคณะรัฐบาล ประธานาธิบดีเป็นผู้แต่งตั้งนายกรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี ประธานาธิบดีมาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม จากตำแหน่งหัวหน้าพรรคการเมืองระบบบัญชีรายชื่อในการเลือกตั้งขั้นต้น ซึ่งจะมีขึ้นทุก ๆ 5 ปี (ไม่จำกัดวาระ)
=== ฝ่ายนิติบัญญัติ ===
ระบบสภาเดียว (Unicameral National Assembly) สมาชิกจำนวน 65 ที่นั่ง มาจากการเลือกตั้งในระบบคะแนนนิยม วาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี นอกจากนี้ ประธานาธิบดียังเป็นผู้แต่งตั้งรัฐมนตรีที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งได้ไม่เกิน 4 คน เลขาธิการรัฐสภาที่ไม่ได้มาจากการเลือกตั้งอีก 2 คน
=== ฝ่ายตุลาการ ===
ศาลสูงสุด (Supreme Court of Judicature) ประกอบด้วย High Court (ศาลสูง) และ Court of Appeal (ศาลอุทธรณ์) โดยให้สิทธิ์ในการอุทธรณ์ครั้งสุดท้ายไปยัง Caribbean Court of Justice (CCJ)
=== ระบบกฎหมาย ===
ระบบกฎหมายจารีตประเพณี มีรากฐานมาจากกฎหมายของอังกฤษ โดยได้รับอิทธิพลจากระบบประมวลกฎหมายโรมัน-ดัตช์ (Roman-Dutch Civil Law)
== อ้างอิง ==
== อ่านเพิ่ม ==
Donald Haack, Bush Pilot in Diamond Country
Hamish MacInnes, Climb to the Lost World (1974)
Andrew Salkey, Georgetown Journal (1970)
Marion Morrison, Guyana (Enchantment of the World Series)
Bob Temple, Guyana
Noel C. Bacchus, Guyana Farewell: A Recollection of Childhood in a Faraway Place
Marcus Colchester, Guyana: Fragile Frontier
Matthew French Young, Guyana: My Fifty Years in the Guyanese Wilds
Margaret Bacon, Journey to Guyana
Father Andrew Morrison SJ, Justice: The Struggle For Democracy in Guyana 1952–1992
D. Graham Burnett, Masters of All They Surveyed: Exploration, Geography and a British El Dorado
Ovid Abrams, Metegee: The History and Culture of Guyana
Gerald Durrell, Three Singles To Adventure
Cheddi Jagan. The West on Trial: My Fight for Guyana's Freedom
Cheddi Jagan. My Fight For Guyana's Freedom: With Reflections on My Father by Nadira Jagan-Brancier.
Colin Henfrey, Through Indian Eyes: A Journey Among the Indian Tribes of Guiana.
Stephen G. Rabe, US Intervention in British Guiana: A Cold War Story.
Charles Waterton, Wanderings in South America.
David Attenborough, Zoo Quest to Guiana (Lutterworth Press, London: 1956).
John Gimlette, Wild Coast: Travels on South America's Untamed Edge, 2011.
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
สำนักงานประธานาธิบดีกายอานา (เว็บไซต์ทางการ)
รัฐสภากายอานา (เว็บไซต์ทางการ)
Guyana. The World Factbook. Central Intelligence Agency.
Country Profile from the BBC News.
Guyana from the Encyclopædia Britannica.
Guyana at UCB Libraries GovPubs.
The State of the World's Midwifery, Guyana Country Profile .
Key Development Forecasts for Guyana from International Futures.
 
ก
รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2509
อดีตอาณานิคมของอังกฤษ