ลัทธิอาณานิคมในทวีปแอฟริกา

อาณานิคมในแอฟริกา (Scramble for Africa) หรือ การอาณานิคมในแอฟริกา เกิดขึ้นใน ค.ศ. 1885 จากประเทศเยอรมนีโดยการนำของ อ็อทโท ฟ็อน บิสมาร์ค ได้จัดให้มีการประชุมในกรุงเบอร์ลินว่าด้วยข้อตกลงเกี่ยวกับการเข้าครอบครองดินแดนในทวีปแอฟริกา
== จักรวรรดินิยมในทวีปแอฟริกา ==
ทวีปแอฟริกาเป็นทวีปที่มีขนาดใหญ่ มีทรัพยากรจำนวนมหาศาล อันเป็นที่ต้องการของชาวยุโรป นอกจากนี้ยังเป็นเส้นทางการค้าที่สำคัญเชื่อมต่อกับโลกใหม่และทวีปเอเชีย จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ 19 มีเพียงไม่กี่อาณาจักรในแอฟริกาที่มีระบบการปกครองที่มั่นคง อาณาจักรเหล่านี้ได้แก่ กานา มาลี แต่ก็มีความเจริญเทียบได้กับยุโรปในยุคกลางเท่านั้น เมื่อพวกอาหรับรุกรานมาจากทางตอนเหนือ อาณาจักรเหล่านี้ก็ถูกทำลายไปสิ้น ในเวลานั้นชาวยุโรปยังไม่เคยเข้าไปสำรวจถึงใจกลางทวีป จนกระทั่งในช่วง 30 ปีสุดท้ายของคริสต์ศตวรรษที่ 19 เมื่อมีความพยายามจะเผยแผ่ศาสนาไปในหมู่ชาวแอฟริกา โดยพวกมิชชันนารี ทำให้มีการสำรวจดินแดนใจกลางทวีปขึ้น พร้อมกันนั้นก็มีนักวิทยาศาสตร์และนักสำรวจติดตามไปด้วย พวกนี้ได้นำเอาเรื่องราวการค้นพบแหล่งทรัพยากรที่สมบูรณ์มาเผยแพร่ ทำให้นักลงทุนโดยการสนับสนุนของรัฐบาลเริ่มเข้าไปแสวงหาผลประโยชน์มากยิ่งขึ้น ในไม่ช้าก็เกิดการแย่งชิงกรรมสิทธิ์หรือการเข้าครอบครอง
ใน ค.ศ. 1885 เยอรมนีโดยการนำของออตโต ฟอน บิสมาร์ค ได้จัดให้มีการประชุมในกรุงเบอร์ลินว่าด้วยข้อตกลงเกี่ยวกับการเข้าครอบครองดินแดนในทวีปแอฟริกา ที่ประชุมตกลงกันว่าชาติใดที่มีดินแดนอยู่ตามชายฝั่งสามารถยึดครองพื้นที่ที่ลึกเข้าไปได้ โดยการส่งคนไปปกครองดูแลและประกาศการเข้ายึดครองอย่างเป็นทางการ
นับตั้งแต่นั้นมาดินแดนในทวีปแอฟริกาก็ถูกแบ่งแยกออกเป็นส่วน ๆ โดยการเข้าครอบครองของอังกฤษ ฝรั่งเศส เบลเยี่ยม และเยอรมนี ส่วนโปรตุเกสนั้นยังคงรักษาสถานีการค้าของตนไว้ได้ที่อังโกลาและโมซัมบิก
== สาเหตุการเข้ายึดครอง ==
การเข้ายึดครองแอฟริกาของชาวยุโรปในครั้งนั้นมีข้ออ้าง 3 ประการ คือ
เพื่อเปิดประตูการค้าให้กว้างขวางตลอดทั่วภาคพื้นทวีป
เพื่อปลดปล่อยชนเผ่าต่าง ๆ ให้เป็นอิสระจากพวกนักค้าทาสชาวอาหรับ
เพื่อเผยแผ่คริสต์ศาสนาไปยังดินแดนที่ชาวยุโรปเรียกว่ากาฬทวีป (Dark Continent)
หลังจากนั้นเพียง 30 ปี ของการเข้าแย่งชิงผลประโยชน์แอฟริกาทั้งทวีป ยกเว้นไลบีเรียกับเอธิโอเปีย ก็ตกเป็นอาณานิคมของชาวยุโรปจนหมดสิ้น
== การแบ่งสรรทวีปแอฟริกาโดยชาวยุโรป ==
===เบลเยียม===

เขตการปกครองตนเองคองโก และคองโกภายใต้การปกครองของเบลเยี่ยม (ปัจจุบันคือสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก)
รวันดาและบุรุนดีภายใต้การปกครองของเบลเยียม (ภายหลังแยกเป็น รวันดา และ บุรุนดี, 1922–62)
===ฝรั่งเศส===

{|
|-
| valign="top" |
แอฟริกาตะวันตกภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส :
*มอริเตเนีย
*เซเนกัล
*อัลเบลดา (1681–1857, ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ แกมเบีย)
*เฟรนช์ซูดาน (ปัจจุบันคือมาลี)
*เฟรนช์กินี (ปัจจุบันคือกินี)
*ไอวอรีโคสต์
*อาณานิคมไนเจอร์ของฝรั่งเศส
*อัปเปอร์วอลตาภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส  (ปัจจุบันคือบูร์กินาฟาโซ)
*ฟรานซ์ดาโฮมี่  (ปัจจุบันคือเบนิน)
*โตโกแลนด์ของฝรั่งเศส (1916–60, ปัจจุบันคือโตโก)
| valign="top" |
แอฟริกากลางภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส :
*กาบอง
*แคเมอรูนของฝรั่งเศส (1922–60)
*คองโกของฝรั่งเศส   (ปัจจุบันคือสาธารณรัฐคองโก)
*อุบังกุย-ชารี  (ปัจจุบันคือสาธารณรัฐแอฟริกากลาง)
*อาณานิคมชาดของฝรั่งเศส
| valign="top" |
แอฟริกาเหนือภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส :
*แอลจีเรียของฝรั่งเศส
*ดินแดนอารักขาตูนิเซียของฝรั่งเศส
*โมร็อกโกของฝรั่งเศส
| valign="top" |
แอฟริกาตะวันออกภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส  :
*มาดากัสการ์ของฝรั่งเศส
*คอโมโรส
*อาณานิคมหมู่เกาะในมหาสมุทรอินเดีย
*โซมาลีแลนด์ของฝรั่งเศส (ปัจจุบันคือจิบูตี)
|}
===เยอรมนี===
แคเมอรูนของเยอรมนี (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ แคเมอรูน และ ไนจีเรีย, 1884–1916)
แอฟริกาตะวันออกแห่งเยอรมนี (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของรวันดา, บุรุนดี และส่วนใหญ่ของ แทนซาเนีย, 1885–1919)
แอฟริกาตะวันตกเฉียงใต้แห่งเยอรมนี (ปัจจุบันคือ ประเทศนามิเบีย, 1884–1915)
โตโกแลนด์แห่งเยอรมนี (ปัจจุบันเป็น ประเทศโตโก และฝั่งตะวันออกกลายเป็นดินแดนส่วนหนึ่งของประเทศกานา, 1884–1914)

===อิตาลี===
แอฟริกาเหนือของอิตาลี
*อิตาเลียนลิเบีย
แอฟริกาตะวันออกของอิตาลี
*อิตาเลียนเอริเทเรีย
*อิตาเลียนโซมาลีแลนด์ (ต่อมาโอนดินแดนไปขึ้นกับส่วนที่เป็นอาณานิคมของอังกฤษ ที่กลายเป็นเอกราชในชื่อ รัฐโซมาลีแลนด์ และกลายเป็นส่วนหนึ่งของ ประเทศโซมาเลีย)
*อิตาเลียนเอธิโอเปีย
===โปรตุเกส===
{|
|-
| valign="top" |
แอฟริกาตะวันตกแห่งโปรตุเกส(ปัจจุบันเป็น ประเทศแองโกลา)
*แองโกลาแห่งโปรตุเกส
*คองโกแห่งโปรตุเกส(ปัจจุบันเป็น จังหวัดคาบินดา ใน ประเทศแองโกลา)
แอฟริกาตะวันออกแห่งโปรตุเกส(ปัจจุบันเป็น ประเทศโมซัมบิก)
กีนีของโปรตุเกส(ปัจจุบันเป็น กินี-บิสเซา)
| valign="top" |
หมู่เกาะเคปเวิร์ด
São Tomé e Príncipe
*เกาะเซาโตเม
*เกาะปรินซิเป
*ท่าเรือเซา เจา แบบทิสตา เดอ อาจุด(now Ouidah, in Benin)
|}
===รัสเซีย===
{|
|-
| valign="top" |
ซากัลโลแห่งรัสเซีย (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งคือ จิบูตี ในปี 1889)
|}
===สเปน===
{|
|-
| valign="top" |
แอฟริกาเหนือของสเปน
*เหนือ โมรอกโกของสเปน
**เชฟเชิน (Chauen)
**เยบาลา (Yebala)
**เคิร์ต
**ลุกโกส (Lucus)
**ริฟ
| valign="top" |
แอฟริกาตะวันตกแห่งสเปน
*โมร็อกโกใต้แห่งสเปน
**เคปจูบี้
**อิฟนิ
*ซาฮาราของสเปน(ปัจจุบันเป็นพื้นที่ ซาฮาราตะวันตก)
**รีโอเดอโอโล
**ซากูยเอลฮัมรา
| valign="top" |
กีเนียแห่งสเปน(ปัจจุบันคือ อิเควทอเรียลกินี)
*เปอร์นานโด โป
*รีโอมูนี
*อันโนบอน
|}
===สหราชอาณาจักร===

{|
|-
| valign="top" |
อียิปต์ของอังกฤษ
แองโกลอียิปต์และซูดาน (1899–1956)(ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ ประเทศซูดาน แต่ดินแดนตอนใต้ แยกไปเป็น ประเทศเซาท์ซูดาน)
บริติชโซมาลีแลนด์ (ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ ประเทศโซมาเลีย)
แอฟริกาตะวันออกแห่งอังกฤษ:
*อาณานิคมเคนยาแห่งอังกฤษ
*ดินแดนอารักขายูกันดาแห่งอังกฤษ
*แทนซาเนีย :
**อาณานิคมแห่งแทนกันยีกา (1919–61)
**แซนซิบาร์
| valign="top" |
เบชวานาแลนด์ (ปัจจุบันเป็น ประเทศบอตสวานา)
โรดีเซียใต้ (ปัจจุบันเป็น ประเทศซิมบับเว)
โรดีเซียเหนือ (ปัจจุบันเป็น ประเทศแซมเบีย)
แอฟริกาใต้ภายใต้การปกครองของอังกฤษ
*แอฟริกาใต้ :
**อาณานิคมทรานสวัล
**อาณานิคมเคป
**อาณานิคมนาทาล
**อาณานิคมแม่น้ำออเร้นจ์
*แอฟริกาตะวันตกเฉียงใต้แห่งอังกฤษ (ตั้งแต่ปี 1915, ปัจจุบันเป็น ประเทศนามิเบีย)
| valign="top" |
แกมเบียของอังกฤษ
เซียร์ราลีโอน
อาณานิคมไนจีเรีย
บริติชโตโกแลนด์ (1916–56, ปัจจุบันเป็น ประเทศกานา)
แคมเมอรูน (1922–61, ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของ ประเทศแคมเมอรูน และส่วนหนึ่งของ ประเทศไนจีเรีย)
บริติชโกลด์โคสต์ (ปัจจุบันคือกานา)
นยาซาแลนด์ (ปัจจุบันคือมาลาวี)
บาซูโตแลนด์ของอังกฤษ (ปัจจุบันคือเลโซโท)
สวาซิแลนด์
|}
===รัฐเอกราช===
ไลบีเรีย, จัดตั้งรัฐบาลโดย สมาคมสังคมชาวเมืองขึ้นแห่งอเมริกา ในปี 1821 และประกาศเอกราชและเป็นที่ยอมรับจากประเทศสหรัฐอเมริกา ในปี 1847
จักรวรรดิเอธิโอเปีย (อะบิสซิเนีย) แม้จะเป็นประเทศเอกราชก็จริง แต่เมื่อเข้าสู่ยุค 1930 แล้ว ก็ต้องยอมยกดินแเดนที่เป็นเอริเทรีย ไปเป็นของประเทศอิตาลี จึงกลายมาเป็น อิตาเลียนเอริเทรีย ในเวลาต่อมา ก่อนที่จะถูกประเทศอิตาลี เข้ายึดครองจนสูญเสียเอกราชในระยะสั้น อันเนื่องมาจากวิกฤตการณ์อะบิสซีเนีย และ สงครามอิตาลี-อะบิสซิเนียครั้งที่สอง ในปี 1936 กลายมาเป็นดินแดนอิตาเลียนเอธิโอเปีย และอิตาลีได้ให้เอกราชในปี 1941
== ผลของจักรวรรดินิยมในแอฟริกา ==
การกำหนดเขตแดนของแอฟริกาโดยชาวยุโรป กระทำไปโดยไม่คำนึงถึงภาษาและเผ่าพันธุ์ของประชากรในพื้นที่นั้น ๆ จะเห็นได้จากอาณาเขตของหลายประเทศที่ปรากฏในแผนที่จะมีการลากเป็นเส้นตรง ด้วยเหตุนี้ภายหลังที่ชาติเหล่านี้ได้เอกราชจึงเกิดปัญหาความเป็นเอกภาพภายในชาติมาจนถึงทุกวันนี้
การเข้าครอบครองของชาติตะวันตกได้ทำให้เกิดความทุกข์ยากแก่ชาวแอฟริกาทั้งมวล เดิมทีชาวพื้นเมืองดำรงชีพด้วยการทำไร่ เลี้ยงสัตว์ตามแบบดั้งเดิมที่เคยทำกันมา ชาวแอฟริกามีภาษาเขียนไม่มากนัก แต่มีงานทางด้านศิลปะ คือ รูปปั้นสำริด การแกะสลักไม้และงาช้าง มีภาพวาดตามแบบพื้นเมืองจำนวนมาก ชาวพื้นเมืองไม่เคยรู้เรื่องของวิทยาการสมัยใหม่ ไม่รู้จักระบบการแข่งขันทางเศรษฐกิจ ไม่รู้จักระบบการปกครอง กฎหมายและกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สิน ชาวยุโรปได้เข้าเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของชาวพื้นเมือง ด้วยการบังคับแรงงานชาวพื้นเมืองให้สร้างถนน ขุดเหมืองแร่ ขุดดิน ด้วยเวลาการทำงานที่ยาวนานกว่าปกติมีการนำเอาพืชใหม่ ๆ มาปลูก เช่น ยางพารา โกโก้ แทนที่พื้นดินที่เคยใช้เป็นที่เลี้ยงสัตว์ ล่าสัตว์ และที่อยู่อาศัยของชาวพื้นเมือง มีการกวาดต้อนเผ่าชนทั้งเผ่าไปอยู่ในบริเวณที่กำหนดไว้ แยกผู้ชายออกจากครอบครัวแล้วส่งไปทำงานยังที่ห่างไกล ถ้าใครขัดขืนก็จะถูกลงโทษอย่างรุนแรง เช่น ตัดมือ ยิงเป้า เป็นต้น
หลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ประเทศส่วนใหญ่ในแอฟริกาได้เอกราชกลับคืนมาแต่ประเทศที่เกิดใหม่เหล่านี้เกิดขึ้นตามแบบฉบับของชาวตะวันตก คือ มีเมืองเป็นศูนย์กลางของความทันสมัย อิทธิพลทางวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการศึกษาแผนใหม่ ทำให้วิถีชีวิตของชนเผ่าต่าง ๆ เปลี่ยนแปลงไปตลอดกาล
== ดูเพิ่ม ==
การทำให้เป็นอาณานิคมในทวีปแอฟริกา (Colonization of Africa)
== อ้างอิง ==
ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศในคริสต์ศตวรรษที่ 20
ประวัติศาสตร์ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
ภูมิศาสตร์การเมือง
ทวีปแอฟริกา
ลัทธิล่าอาณานิคม
การแบ่ง (การเมือง)