ถนนพระรามที่ 4

ถนนพระรามที่ 4 (Thanon Rama IV) เป็นถนนในกรุงเทพมหานคร เริ่มตั้งแต่ทางแยกหมอมี (แยกจากถนนเจริญกรุง) ข้ามคลองผดุงกรุงเกษมที่สะพานเจริญสวัสดิ์ ผ่านสถานีหัวลำโพง สามย่าน ไปบรรจบถนนสุขุมวิท
== ประวัติ ==
ถนนพระรามที่ 4 เดิมเรียกว่า ถนนตรง และ ถนนหัวลำโพง (นอก) เป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นใน พ.ศ. 2400 เนื่องจากกงสุลอังกฤษ สหรัฐอเมริกา และฝรั่งเศสได้เข้าชื่อกัน พร้อมทั้งนายห้างต่างประเทศ ขอร้องรัฐบาลสยามว่า เรือลูกค้าที่ขึ้นมาค้าขายถึงกรุงเทพมหานครมีระยะทางไกล ถึงหน้าน้ำน้ำเชี่ยวมาก กว่าจะเดินทางถึงกรุงเทพมหานครก็ใช้เวลาหลายวัน จะขอไปตั้งห้างซื้อขายใต้ปากคลองพระโขนง ตลอดถึงบางนา และขอให้รัฐบาลขุดคลองลัดตั้งแต่บางนามาตลอดถึงคลองผดุงกรุงเกษม จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เจ้าพระยารวิวงศ์มหาโกษาธิบดี (ขำ บุนนาค ต่อมาคือเจ้าพระยาทิพากรวงศ์) ที่พระคลัง จ้างกรรมกรจีนขุดคลอง ตั้งแต่หน้าป้อมผลาญไพรีราบ ตัดทุ่งลงไปถึงคลองพระโขนง และตัดคลองพระโขนงออกไปทะลุแม่น้ำใหญ่ แล้วเอามูลดินมาถมเป็นถนนฝั่งเหนือตลอดลำคลอง พระราชทานชื่อว่าคลองถนนตรง ครั้นขุดคลองแล้วชาวยุโรปก็ไม่ได้ลงไปอยู่ที่บางนาโดยอ้างว่าไกล คลองถนนตรงนี้ชาวบ้านเรียกว่า คลองวัวลำพอง และเรียกถนนว่าถนนวัวลำพองหรือหัวลำโพงตามชื่อทุ่งนาที่ถนนและคลองตัดผ่าน
ต่อมาได้มีการสร้างสะพานข้ามคลองผดุงกรุงเกษม ชาวบ้านเรียกกันว่าสะพานวัวลำพอง ถนนตรงเป็นถนนสายแรกในรัชกาลที่ 4 เป็นถนนเส้นตรงมีระยะทางไกล และมีพระบรมราชโองการให้เรียกทางที่ริมคลองนี้ว่า ทางถนนตรง ต่อมา ในวันที่ 16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2462 รัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เปลี่ยนชื่อถนนหัวลำโพง (นอก) ตั้งแต่ถนนเจริญกรุงถึงถนนหลวงสุนทรโกษา เป็น ถนนพระรามที่ 4 ทั้งนี้ด้วยเหตุผลทางประวัติศาสตร์ เพราะเป็นถนนที่พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 แห่งพระราชวงศ์จักรีโปรดเกล้าฯ ให้สร้างขึ้นโดยนำมูลดินจากการขุดคลองลัดจากคลองผดุงกรุงเกษมไปถึงคลองเตยมาสร้างขึ้น
นอกจากนี้ถนนพระรามที่ 4 ในอดีตยังเป็นต้นสายของทางรถไฟสายปากน้ำ สถานีต้นสายชื่อว่าสถานีหัวลำโพง (ไม่ใช่สถานีรถไฟหัวลำโพงในปัจจุบันแต่ตั้งอยู่กลางถนนพระราม 4 หน้าโรงแรมสยามซิตี้ ส่วนสถานีรถไฟหัวลำโพงในปัจจุบันในอดีตชื่อสถานีรถไฟกรุงเทพ เมื่อยกเลิกทางรถไฟสายปากน้ำคนทั่วไป จึงเปลี่ยนมาเรียกชื่อสถานีรถไฟกรุงเทพเป็นสถานีรถไฟหัวลำโพงตามความเคยชินและติดปากของประชาชน) โดยรางรถไฟสายนี้วางขนานกับคลองหัวลำโพงมีทางรถไฟอยู่ตรงกลางระหว่างคลองหัวลำโพงกับถนนพระรามที่ 4 ซึ่งรางรถไฟอยู่ฝั่งโรงแรมสยามซิตี้ ตั้งแต่แยกมหาพฤฒารามมาตามถนนพระรามที่ 4 จนข้ามคลองพระโขนง (คลองแสนแสบ)จึงขนานกับแม่น้ำเจ้าพระยาไปสิ้นสุดที่เมืองสมุทรปราการ ต่อมาเมื่อบ้านเมืองเจริญขึ้นให้ความสำคัญในการเดินทางและขนส่งโดยใช้รถยนต์มากกว่า ในสมัยรัฐบาลของจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์ จึงได้ยกเลิกทางรถไฟสายนี้พร้อมกับถมคลองหัวลำโพงช่วงตั้งแต่คลองผดุงกรุงเกษมจนถึงตลาดคลองเตยทิ้ง เพื่อทำการขยายถนนถนนพระราม 4 ทำให้เขตทางของถนนพระรามที่ 4 กว้างขวางดังเช่นในปัจจุบัน และคลองหัวลำโพงบางส่วนที่ไม่ได้ถมตั้งแต่ตลาดคลองเตยไปจนถึงคลองพระโขนงปัจจุบันยังปรากฏให้เห็นอยู่ แต่คนทั่วไปนิยมเรียกคลองหัวลำโพงในส่วนนี้ว่า คลองเตย ส่วนเขตทางรถไฟสายปากน้ำตั้งแต่แยกมหาพฤฒารามถึงตลาดคลองเตยเป็นส่วนของถนนพระรามที่ 4 ส่วนตั้งแต่ตลาดคลองเตยจนตัดกับถนนสุขุมวิท ถมเป็นถนนใช้ชื่อว่าถนนทางรถไฟสายเก่า
อนึ่ง ถนนพระรามที่ 4 เป็นเส้นแบ่งเขตการปกครองในกรุงเทพมหานครถึง 3 ช่วง ดังนี้
แบ่งเขตป้อมปราบศัตรูพ่ายกับเขตสัมพันธวงศ์ ตั้งแต่แยกหมอมีจนถึงสะพานเจริญสวัสดิ์
แบ่งเขตบางรักกับเขตปทุมวัน ตั้งแต่สะพานเจริญสวัสดิ์จนถึงแยกวิทยุ
แบ่งเขตปทุมวันกับเขตสาทร ตั้งแต่แยกวิทยุจนถึงขอบทางรถไฟสายแม่น้ำฟากตะวันตกใต้ทางพิเศษเฉลิมมหานคร
== รายชื่อทางแยก ==
== สถานที่สำคัญที่ถนนตัดผ่าน==
เรียงจากหัวลำโพงถึงพระโขนง
===สถานีรถไฟ/สถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน===
สถานีรถไฟหัวลำโพง
สถานีหัวลำโพง (รถไฟฟ้ามหานคร)
สถานีสามย่าน
สถานีสีลม
สถานีลุมพินี
สถานีคลองเตย
=== ศาล ===
ศาลแรงงานกลาง
ศาลแขวงปทุมวัน
=== ศาสนสถาน ===
คริสตจักรสะพานเหลือง
วัดหัวลำโพง
=== ตลาด ===
ตลาดสามย่าน
ตลาดคลองเตย
=== ศูนย์การค้า/ห้างสรรพสินค้า ===
สามย่านมิตรทาวน์
จัตุรัสจามจุรี
สีลมเอดจ์
ดุสิต เซ็นทรัล พาร์ค
วัน แบงค็อก
บิ๊กซี สาขาพระราม 4
โลตัส สาขาพระราม 4
=== อาคารสำนักงาน ===
มิตรทาวน์ ออฟฟิศ ทาวเวอร์
เซ็นทรัล พาร์ค ออฟฟิศเซส
อาคารอื้อจือเหลียง
อาคารสิรินรัตน์
มาลีนนท์ ทาวเวอร์
=== สถานพายาบาล ===
สถานเสาวภา
สภากาชาดไทย
โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
โรงพยาบาลเทพธารินทร์
โรงพยาบาลกล้วยน้ำไท
=== สถานบันการศึกษา ===
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
มหาวิทยาลัยกรุงเทพ วิทยาเขตกล้วยน้ำไท
=== พระบรมราชานุสาวรีย์/สวนสาธารณะ ===
พระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
สวนลุมพินี
=== วัง ===
ตำหนักปลายเนิน
=== หน่วยงานราชการ ===
การไฟฟ้านครหลวง
=== สถานีโทรทัศน์ ===
สถานีโทรทัศน์ช่อง 3 เอชดี
== อ้างอิง ==
http://info.matichon.co.th/youth/youth.php?tagsub=031100&tag950=03you20080342&show=1 
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ถนนในกรุงเทพมหานคร
ถนนในเขตสัมพันธวงศ์
ถนนในเขตป้อมปราบศัตรูพ่าย
ถนนในเขตบางรัก
ถนนในเขตปทุมวัน
ถนนในเขตสาทร
ถนนในเขตคลองเตย
สถานที่ที่ตั้งชื่อตามพระนามของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว