pythainlp/thai-wiki-dataset-v3 huggingface dataset:
ไตปลา

ไตปลา (ภาคกลาง) หรือ พุงปลา (ภาคใต้) เป็นการถนอมอาหารแบบหมักดองชนิดหนึ่ง โดยใช้กระเพาะของปลา เช่น ปลาทู ปลาลัง ปลาดุก ปลาช่อน หรือปลาอื่น ๆ มาหมักกับเกลือ โดยนำขี้และดีออกจากกระเพาะก่อน หมักไว้ 10 – 30 วันก็ใช้ได้ ไตปลาที่หมักได้ที่จะเหลวและมีมันไหลออกมา นำไปทำเป็นอาหารได้หลายชนิด เช่น ไตปลาที่เป็นเครื่องจิ้มคล้ายน้ำพริกของทางภาคกลาง หรือแกงพุงปลาที่เป็นอาหารที่มีชื่อเสียงของจังหวัดพัทลุง นอกจากนั้น ยังนำไตปลาไปผัดกับน้ำพริกแกง ใส่ปลาจิ้งจ้างและผัก เรียกไตปลาแห้ง
ไตปลาที่เป็นเครื่องจิ้มนี้เป็นที่มาของอาหารชาววังที่เรียกว่าแสร้งว่าหรือแสร้งว่าไตปลา ซึ่งเป็นการปรุงแบบเดียวกับน้ำพริกไตปลาเพียงแต่ตัดไตปลาที่มีกลิ่นเหม็นคาวออกไป ใส่เครื่องปรุงอื่นลงไปแทน เช่น กุ้ง แสร้งว่านี้ เป็นอาหารที่มีในกาพย์เห่ชมเครื่องคาวหวานของรัชกาลที่ 2
== แกงไตปลา ==
แกงไตปลา หรือแกงพุงปลาเป็นแกงที่มีไตปลาเป็นส่วนประกอบที่สำคัญ มีทั้งแบบที่ใสและไม่ใส่กะทิ แบบใส่กะทิเป็นที่นิยมในบางท้องที่ เช่นที่จังหวัดยะลา การแกงจะต้มกะทิแค่พอสุก ไม่แตกมัน น้ำพริกแกงประกอบด้วย พริกขี้หนูแห้ง เกลือ พริกไทยเม็ด ตะไคร้ ผิวมะกรูด กระเทียม ขมิ้น หอมแดง กะปิ
แกงไตปลาแบบชุมพรจะไม่ใส่ข่า กระชาย หอมแดง กระเทียมในน้ำพริกแกง แต่จะซอยละเอียดใส่ลงในแกง เรียกแกงแบบนี้ว่าแกงไตปลาเครื่องซอย
== อ้างอิง ==
=== บรรณานุกรม ===
ซวา มาลี (2551).  หน้า 37 .
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
แกง
อาหารหมักดอง
อาหารไทยภาคใต้
ปลาค้าวดำ

ปลาค้าวดำ หรือ ปลาเค้าดำ  เป็นปลาน้ำจืดชนิดหนึ่ง อยู่ในวงศ์ปลาเนื้ออ่อน (Siluridae) จัดเป็นปลาที่อยู่ในอันดับปลาหนัง (Siluriformes)
ปลาค้าวดำมีรูปร่างลำตัวยาวแต่ค่อนข้างป้อม ลำตัวที่อยู่ค่อนไปทางหางมีลักษณะแบนข้างมาก พื้นลำตัวสีเทาถึงดำสนิท ส่วนหัวมีขนาดใหญ่และแบน ปากกว้าง ภายในมีฟันซี่เล็ก ๆ อยู่ในขากรรไกรทั้ง 2 ข้าง มีหนวด 2 คู่ โดยคู่ที่อยู่มุมปากมีลักษณะเรียวยาว ส่วนคู่ที่ใต้คางจะสั้นและเล็กมาก มีครีบทั้งหมด 7 ครีบ ครีบก้นใหญ่และยาวจรดครีบหาง ขอบปลายหางด้านบนจะใหญ่กว่าด้านล่าง ส่วนท้องป่องออก ส่วนหลังยกสูงขึ้นกว่าปลาค้าวขาว (Wallago attu) ซึ่งเป็นปลาที่มีลักษณะใกล้เคียงกัน แต่จัดอยู่ในคนละสกุล
มีขนาดลำตัวยาวได้ถึง 1 เมตร น้ำหนักกว่า 50 กิโลกรัม โดยอาจยาวได้ถึงกว่า 2 เมตร น้ำหนัก 80 กิโลกรัม สถิติที่ใหญ่ที่สุดพบที่ปากน้ำโพ จังหวัดนครสวรรค์
พฤติกรรมตามปกติ มักจะซุกตัวอยู่นิ่ง ๆ ใต้น้ำ เป็นปลาที่สายตาไม่ดี จึงใช้หนวดในการนำทางและหาอาหาร   พบตามแม่น้ำสายใหญ่ ๆ ทั้งภาคกลางและภาคอีสานรวมทั้งภาคใต้ของประเทศไทย เช่น แม่น้ำเจ้าพระยาและสาขา, แม่น้ำโขงและสาขา, แม่น้ำตาปีรวมทั้งที่ทะเลสาบสงขลาด้วย เป็นต้น
ปลาค้าวดำ มีสถานภาพในปัจจุบันใกล้สูญพันธุ์อีกชนิดหนึ่งในธรรมชาติ แต่สามารถเพาะขยายพันธุ์ได้โดยสถานีประมงน้ำจืดจังหวัดสุราษฎร์ธานี ในปี พ.ศ. 2534 โดยได้มีการปล่อยลูกปลาที่เพาะได้กลับคืนถิ่นธรรมชาติ
ปลาค้าวดำเป็นปลาไทยอีกชนิดหนึ่งที่นิยมเลี้ยงเป็นปลาสวยงาม แต่เป็นปลาที่มีนิสัยดุร้าย ก้าวร้าว หวงถิ่นที่อยู่อาศัยมาก กินปลาขนาดเล็กตัวอื่นเป็นอาหาร จึงมักเลี้ยงตัวเดียวเดี่ยว ๆ นอกจากนี้แล้ว ปลาค้าวดำเป็นปลาที่สามารถฮุบกลืนกินเหยื่อหรืออาหารขนาดใหญ่ได้ โดยในอดีตที่บ้านปากกิเลน อำเภอไทรโยค จังหวัดกาญจนบุรี เคยมีเหตุการณ์ปลาค้าวดำกินคนมาแล้ว โดยเกิดเหตุที่โป๊ะท่าน้ำ เมื่อทารกคนหนึ่งอุจจาระเลอะเปรอะเปื้อนทั้งตัว ผู้เป็นแม่จึงนำไปแกว่งล้างในแม่น้ำ ทันใดนั้นก็ได้มีปลาค้าวดำตัวใหญ่โผล่ขึ้นมาจากน้ำฮุบกินเด็กเข้าไปทั้งตัว เหตุการณ์นี้เป็นที่แตกตื่นตกใจของผู้คนที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านนั้น
นอกจากนี้แล้ว ปลาค้าวดำมีชื่อเรียกอื่น ๆ อีก เช่น "ปลาอีทุก" หรือ "ปลาทุก" ในภาษาอีสาน โดยเรียกตามสีลำตัวที่มีสีดำสนิทเหมือนกับคนสวมชุดไว้ทุกข์
==ดูเพิ่ม==
ปลาค้าวขาว
==อ้างอิง==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
ข้อมูลและรูปปลาค้าวดำ 
วงศ์ปลาเนื้ออ่อน
ค้าวดำ
ปลาน้ำจืด
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำโขง
ปลาที่พบในลุ่มแม่น้ำตาปี
ปลาตู้
แคนนอนบอล แอดเดอร์ลีย์

จูเลียน เอ็ดวิน "แคนนอนบอล" แอดเดอร์ลีย์ (Julian Edwin Adderley) หรือ แคนนอนบอล แอดเดอร์ลีย์ นักอัลโตแซกโซโฟนแจ๊สชาวอเมริกัน เป็นหัวหน้าวง เดอะแคนนอนแอดเดอร์ลีย์ควินเทท ในตำแหน่งแซกโซโฟน ร่วมกับน้องชาย คือ แนท แอดเดอร์ลีย์ นักคอร์เน็ตและทรัมเป็ต
จูเลียนและแนแทเนียล น้องชาย เกิดที่เมืองแทมปา รัฐฟลอริดา บิดามารดาเป็นอาจารย์สอนอยู่ที่มหาวิทยาลัยฟลอริดา เอแอนด์เอ็ม  ทั้งคู่เคยเล่นดนตรีร่วมกับเรย์ ชาร์ลส ในช่วงทศวรรษ 1940  ต่อมาได้ย้ายไปอยู่ที่นิวยอร์กในปี ค.ศ. 1955 และร่วมวงดนตรีของไมล์ส เดวิส ตั้งแต่ปี 1957 ถึง 1959 ก่อนจะออกมาตั้งวงดนตรีของตัวเอง
นอกเหนือจากการเล่นดนตรีแล้ว วงเดอะแคนนอนแอดเดอร์ลีย์ควินเทท ยังปรากฏตัวเป็นนักแสดงรับเชิญในภาพยนตร์หลายเรื่อง เช่นใน Play Misty for Me (1971) ภาพยนตร์ระทึกขวัญของคลินต์ อีสต์วูด และในบางตอนของซีรีส์ Kung Fu ของเดวิด คาร์ราดีน ในปี 1975 
แคนนอนบอล แอดเดอร์ลีย์ได้รับการบรรจุชื่อในหอเกียรติยศของนิตยสารดาวน์บีท ในปี ค.ศ. 1975 หลังการเสียชีวิตไม่นาน 
== อ้างอิง ==
นักดนตรีแจ๊สชาวอเมริกัน
นักแซกโซโฟน
ชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกา
ศิลปินสังกัดแคปิตอลเรเคิดส์
ผู้ที่ได้รับรางวัลแกรมมี
ศิลปินสังกัดบลูโน้ตเรเคิดส์
ศิลปินสังกัดซาวอยเรเคิดส์
บุคคลจากแทมปา
บุคคลจากควีนส์
เสียชีวิตจากโรคหลอดเลือดสมอง
รัฐอันโซอาเตกิ

อันโซอาเตกิ (Anzoátegui) เป็น 1 ใน 23 รัฐของประเทศเวเนซุเอลา ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศ อันโซอาเตกิเป็นที่รู้จักในด้านชายหาดอันสวยงามเป็นที่ดึงดูดของนักท่องเที่ยว มีความยาวชายหาดร่วม 100 กิโลเมตร
เมืองหลวงของรัฐคือเมืองบาร์เซโลนา เมืองที่สำคัญอื่นเช่นเมืองปวยร์โตลากรุซและเอลตีเกร
== อ้างอิง ==
เมืองหลวงทางวัฒนธรรมของอเมริกา
อันโซอาเตกิ
รัฐและดินแดนที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2452
รัฐอันโซอาเตกิ
กราทซ์

กราทซ์ (Graz) เป็นเมืองในประเทศออสเตรีย จากข้อมูลปี ค.ศ. 2009 มีประชากรอยู่ 291,574 คน ถือเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในออสเตรียเป็นอันดับ 2 รองจากเมืองเวียนนา และยังเป็นเมืองหลวงของรัฐสตีเรีย
กราทซ์ถือเป็นเมืองการศึกษามายาวนาน มีมหาวิทยาลัย 6 แห่ง มีจำนวนนักศึกษามากกว่า 44,000 คน ในปี 1999 ยูเนสโกยังได้ขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลก และเมืองยังได้รับเลือกจากสหภาพยุโรปให้เป็นเมืองหลวงทางวัฒนธรรมของยุโรปในปี 2003
เมืองในประเทศออสเตรีย
แหล่งมรดกโลกในประเทศออสเตรีย
แหล่งมรดกโลกทางวัฒนธรรม
รัฐสตีเรีย
กราทซ์
เมืองหลวงทางวัฒนธรรมของยุโรป
รัฐสตีเรีย

สตีเรีย (Styria) หรือ ชไตเออร์มาร์ค (Steiermark) เป็นรัฐในประเทศออสเตรียที่ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศ ในด้านพื้นที่แล้วถือเป็นรัฐที่ใหญ่ที่สุดเป็นอันดับ 2 ใน 9 รัฐ มีพื้นที่ครอบคลุม 16,392 ตร.กม. มีพื้นที่ติดกับประเทศสโลวีเนีย เช่นเดียวกับรัฐอื่นอย่างรัฐอัปเปอร์ออสเตรีย รัฐโลเวอร์ออสเตรีย รัฐซาลซ์บูร์ก รัฐบูร์เกนลันด์ และรัฐคารินเทีย รัฐมีประชากร 1,243,052 คน (ข้อมูลปี 2019) มีเมืองหลวงของรัฐคือเมืองกราซ
สตีเรีย
รัฐสตีเรีย
สตีเรีย
รัฐซัลทซ์บวร์ค

ซัลทซ์บวร์ค (Salzburg, , ; Soizbuag|label=ออสเตรีย-บาวาเรีย) เป็นหนึ่งในเก้ารัฐของประเทศออสเตรีย มีพื้นที่ 7,154 ตร.กม. ตั้งอยู่ติดกับประเทศเยอรมนี มีประชากรอยู่  529,085 คน เมืองหลวงของรัฐคือเมืองซัลทซ์บวร์ค
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Salzburg State Tourist Board
Salzburg State Government
Salzburg Travel Guide with entries for all municipalities
Pictures from Salzburg
Tours in and around Salzburg
Tours
ซัลทซ์บวร์ค
รัฐซัลทซ์บวร์ค
จิงจัง

จิงจัง, จิ้งจัง, จุ้งจัง เป็นการถนอมอาหารของทางภาคใต้ของไทย โดยนำปลากะตักตัวเล็ก ๆ ล้างให้สะอาดแล้วหมักกับเกลือและน้ำตาลโตนดทิ้งไว้ 10 -14 วันขึ้นกับขนาดของปลา ถ้าหมักนานกว่านี้จะกลายเป็นน้ำปลาและบูดู ปลาจิงจังที่ได้นำไปแปรรูปได้หลายชนิด ทั้งอบกรอบ อบสมุนไพร หรือนำไปปรุงอาหาร เช่นยำกับผลไม้รสเปรี้ยวหรือนำไปหลน
== อ้างอิง ==
อาหารการกินแห่งลุ่มทะเลสาบ. สงขลา: เครือข่ายสตรีรอบทะเลสาบ. 2551. หน้า 23-24.
อาหารหมักดอง
อาหารจากเนื้อปลา
อาหารไทยภาคใต้
แป้งแดง

แป้งแดง เป็นการถนอมอาหารของทางภาคใต้ของไทย ลักษณะเป็นเนื้อปลา คลุกด้วยแป้งเละสีออกแดงๆ  มีลักษณะใกล้เคียงกับ
มีแชล มายอร์

มีแชล กุสตาฟว์ เอดัวร์ มายอร์ (Michel Gustave Édouard Mayor; เกิดวันที่ 12 มกราคม ค.ศ. 1942) เป็นศาสตราจารย์ชาวสวิสประจำคณะดาราศาสตร์ มหาวิทยาลัยเจนีวา ค.ศ. 1995 เขาได้ร่วมงานกับดีดีเย เกโล ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบ 51 ม้าบิน บี โคจรรอบดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ คือ 51 ม้าบิน
มายอร์สำเร็จการศึกษาด้านฟิสิกส์จากมหาวิทยาลัยโลซาน และสำเร็จปริญญาเอกด้านดาราศาสตร์ ใน ค.ศ. 1971 พร้อมการทำงานที่หอดูดาวเจนีวา เขายังได้ทำงานในหอดูดาวสำคัญหลายแห่ง เช่น หอสังเกตการณ์ดาราศาสตร์ที่เคมบริดจ์, หอดูดาวท้องฟ้าซีกใต้แห่งยุโรป ที่ประเทศชิลี, หอดูดาวที่ฮาวาย เป็นต้น
นับถึง ค.ศ. 1998 เขาได้ร่วมเขียนบทความวิจัยทางวิทยาศาสตร์มากกว่า 200 ชิ้น ระหว่าง ค.ศ. 1989–1992 เขาได้ร่วมงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์กับหอดูดาวท้องฟ้าซีกใต้แห่งยุโรประหว่าง ค.ศ. 1988–1991 เขาได้ร่วมในการศึกษาวิจัยโครงสร้างของจักรวาลกับสหพันธ์ดาราศาสตร์สากล และจาก ค.ศ. 1990–1993 เขาได้เข้าร่วมในสมาคมฟิสิกส์ดาราศาสตร์และดาราศาสตร์สวิส (Swiss Society for Astrophysics and Astronomy)
เดือนสิงหาคม ค.ศ. 1998 มายอร์ได้รับรางวัลมาร์แซล เบอนวสต์ สำหรับผลงานอันโดดเด่นที่ส่งผลต่อมนุษยชาติ ค.ศ. 2000 เขาได้รับรางวัล Balzan Prize ต่อมา ค.ศ. 2004 เขาได้รับเหรียญรางวัลอัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ และ ค.ศ. 2005 เขาได้รับรางวัลชอว์ สาขาดาราศาสตร์
หลังจากการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบดวงแรกรอบดาว 51 ม้าบิน มายอร์และทีมงานของเขาก็ได้ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบดวงอื่นอีกเป็นจำนวนมาก ค.ศ. 2003 เครื่องมือตรวจจับดาวเคราะห์ชิ้นล่าสุดของเขาคือ HARPS ได้เริ่มเปิดใช้งาน และสร้างผลงานการค้นพบจำนวนมาก
ค.ศ. 2007 มายอร์เป็นหนึ่งในทีมนักวิทยาศาสตร์ชาวยุโรป 11 คนจากหอดูดาวท้องฟ้าซีกใต้แห่งยุโรป ที่ลาซิยา ประเทศชิลี ค้นพบกลีเซอ 581 ซี ดาวเคราะห์นอกระบบดวงแรกที่อยู่ในเขตอาศัยได้ ค.ศ. 2009 มายอร์และทีมของเขาค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่มีมวลน้อยที่สุดโคจรรอบดาวฤกษ์ในแถบลำดับหลัก คือ กลีเซอ 581 อี
ใน ค.ศ. 2019 มายอร์และเกโลได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์จากผลงานการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่โคจรรอบดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ ร่วมกับจิม พีเบิลส์ ที่ได้รับรางวัลจากการค้นพบทฤษฎีทางจักรวาลวิทยาเชิงกายภาพ
== อ้างอิง ==
นักดาราศาสตร์ชาวสวิส
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
ชาวสวิสผู้ได้รับรางวัลโนเบล
บุคคลจากโลซาน
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยโลซาน
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเจนีวา
วาดุซ

วาดุซ (Vaduz) เป็นเมืองหลวงของประเทศลีชเทินชไตน์ และเป็นที่ตั้งของรัฐสภาแห่งชาติ เมืองตั้งอยู่ริมแม่น้ำไรน์ มีประชากรราว 5,100 คน (ข้อมูลปี 2009) ประชากรส่วนใหญ่นับถือศาสนาคริสต์ นิกายโรมันคาทอลิก ขณะที่เมืองวาดุซเป็นที่รู้จักในระดับนานาชาติ แต่ก็ไม่ใช่เมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ ซึ่งเป็นรองเมืองชานที่มีประชากรมากกว่า
== อ้างอิง ==
เทศบาลของประเทศลีชเทินชไตน์
เมืองหลวงในทวีปยุโรป
ดีดีเย เกโล

ดีดีเย ปาทริก เกโล (Didier Patrick Queloz; เกิดวันที่ 23 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1966) เป็นนักดาราศาสตร์ในสังกัดหอดูดาวเจนีวา เป็นหนึ่งในนักสำรวจดาวเคราะห์นอกระบบและเป็นศิษย์ของมีแชล มายอร์
ดีดีเย เกโล เป็นนักศึกษาปริญญาเอกที่มหาวิทยาลัยเจนีวา ขณะที่เขากับมีแชล มายอร์ ค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบดวงแรกที่โคจรรอบดาวฤกษ์ในแถบลำดับหลัก คือ 51 ม้าบิน เกโลทำการวิเคราะห์ดาวฤกษ์นี้ด้วยวิธีตรวจวัดความเร็วแนวเล็ง (หรือปรากฏการณ์ด็อพเพลอร์) และสามารถค้นพบว่ามีดาวเคราะห์โคจรอยู่ด้วยคาบโคจร 4.2 วัน ดาวเคราะห์ 51 ม้าบิน บี ได้ท้าทายมุมมองความคิดเกี่ยวกับการกำเนิดของดาวเคราะห์ โดยที่มันเป็นหนึ่งในดาวพฤหัสบดีร้อน คือดาวเคราะห์ก๊าซยักษ์ที่โคจรใกล้ดาวฤกษ์มาก
ในปี ค.ศ. 2019 เกโลและมายอร์ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์จากผลงานการค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบที่โคจรรอบดาวฤกษ์คล้ายดวงอาทิตย์ ร่วมกับจิม พีเบิลส์ ที่ได้รับรางวัลจากการค้นพบทฤษฎีทางจักรวาลวิทยาเชิงกายภาพ
== อ้างอิง ==
นักดาราศาสตร์ชาวสวิส
ผู้ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
ชาวสวิสผู้ได้รับรางวัลโนเบล
บุคคลจากเจนีวา
ศิษย์เก่าจากมหาวิทยาลัยเจนีวา
มวลที่แท้จริง

มวลที่แท้จริง (true mass) เป็นคำเดียวกันกับคำว่า มวล แต่จะใช้ในวิชาดาราศาสตร์เพื่อให้สามารถแยกแยะความแตกต่างระหว่างมวลของดาวเคราะห์ที่วัดได้จากค่ามวลต่ำสุดที่หาได้จากการตรวจวัดด้วยความเร็วแนวเล็ง กระบวนการในการระบุมวลที่แท้จริงของดาวเคราะห์นี้รวมถึง การวัดระยะห่างและคาบโคจรของดาวบริวาร ซึ่งเป็นเทคนิคอันก้าวหน้าของมาตรดาราศาสตร์ที่ใช้การเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ดวงอื่นในระบบดาวเดียวกันเข้ามาช่วย รวมกับเทคนิคด้านความเร็วแนวเล็งและการสังเกตการเคลื่อนผ่าน หรือรวมเทคนิคความเร็วแนวเล็งเข้ากับการตรวจวัดพารัลแลกซ์
== อ้างอิง ==
มวล
เครื่องวัดการโพลาไรซ์

เครื่องวัดการโพลาไรซ์ (polarimeter) เป็นอุปกรณ์ในห้องทดลองที่ใช้ในการบ่งชี้มุมของการหมุนของแสง (optical rotation) ของระนาบโพลาไรซ์ของแสงที่วิ่งผ่านตัวกลางชิ้นหนึ่ง
เครื่องวัดการโพลาไรซ์ปกติประกอบด้วย แหล่งกำเนิดแสง อุปกรณ์แยกแสง ตัวกลางตัวอย่าง และวิธีการมองแบบใดแบบหนึ่ง การหมุนของแสงบนสสารต่างชนิดกันจะทำให้เกิดความยาวคลื่นและอุณหภูมิที่ต่างกัน ซึ่งอุปกรณ์วัดการโพลาไรซ์จะต้องทำการควบคุมตัวแปรเหล่านี้
==ประวัติศาสตร์==
โพราไรเซชันโดยการสะท้อนถูกค้นพบในปี ค.ศ. 1808  โดย เอเตียน-หลุยส์ มาลุส (Étienne-Louis Malus) (1775-1812)
==หลักการในการวัด==
อัตราส่วนความบริสุทธิ์และความเข้มข้นของสารเอแนนทิโอเมอร์ (enantiomer) ทั้งสองตัว สามารถวัดได้ผ่านเครื่องวัดการโพราไรซ์
==อ้างอิง==
== ดูเพิ่ม ==
การหมุนเชิงแสง
โพลารีเมตรี
โพลาไรเซชัน
ไครัลลิตี
เอแนนทิโอเมอร์
หลุย ปาสเตอร์
==อ้างอิง==
โพราไรเซชัน (คลื่น)
ทัศนูปกรณ์
โพลาไรเซชัน
ดูชานเบ

ดูชานเบ (Душанбе) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดในประเทศทาจิกิสถาน คำว่า ดูชานเบ ในภาษาทาจิก มีความหมายว่า "วันจันทร์" ซึ่งเป็นชื่อที่มาจากข้อเท็จจริงที่เมืองเป็นสถานที่ตั้งของหมู่บ้านที่มีชื่อเสียงเรื่องตลาดวันจันทร์
== ภูมิอากาศ ==
== อ้างอิง ==
เมืองหลวงในทวีปเอเชีย
เมืองในประเทศทาจิกิสถาน
การระเหยด้วยแสง

การระเหยด้วยแสง (Photoevaporation) คือกระบวนการที่ชั้นบรรยากาศของดาวเคราะห์ (หรือบางส่วนของชั้นบรรยากาศ) ถูกฉีกออกเนื่องจากโฟตอนพลังงานสูงและการแผ่รังสีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าอื่นๆ เมื่อโฟตอนมีปฏิกิริยากับโมเลกุลของบรรยากาศ โมเลกุลเหล่านั้นจะถูกเร่งและทำให้มีอุณหภูมิสูงขึ้น เมื่อระดับพลังงานสูงมากพอ โมเลกุลหรืออะตอมจะไปถึงระดับความเร็วหลุดพ้นจากดาวเคราะห์ และ "ระเหย" ไปในอวกาศ ยิ่งมวลของแก๊สมีน้อยเท่าใด ความเร็วที่จะเกิดจากปฏิกิริยากับโฟตอนก็ยิ่งสูงขึ้น ดังนั้น ไฮโดรเจน จึงมีแนวโน้มจะเกิดการระเหยด้วยแสงมากที่สุด
== การระเหยด้วยแสง กับแผ่นจานดาวเคราะห์ก่อนเกิด ==
จานดาวเคราะห์ก่อนเกิดอาจจะแตกกระจัดกระจายไปได้ด้วยลมดาวฤกษ์ และมีความร้อนมากขึ้นเนื่องจากผลการแผ่รังสีของคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า การแผ่รังสีทำปฏิกิริยากับสสารและเร่งให้มันหลุดออกมาภายนอก ผลกระทบนี้จะสังเกตเห็นได้ก็เมื่อกำลังการแผ่รังสีมีความเข้มมากพอ เช่นเป็นการแผ่รังสีจากดาวฤกษ์ประเภท O และ B หรือเมื่อโปรโตสตาร์เริ่มจุดระเบิดนิวเคลียร์ฟิวชั่น
ดาราศาสตร์ดาวฤกษ์
ภูมิภาคมิเคเลาเออร์

ภูมิภาคมิเคลเลาเออร์ ((Ziemia michałowska, Terra Michaloviensis, Michelauer land) เป็นภูมิภาคในประวัติศาสตร์ที่ตั้งอยู่ในตอนกลางของประเทศโปแลนด์ที่เป็นส่วนหนึ่งของจังหวัดคูยาเวียน-โพเมอราเนียปัจจุบัน ระหว่างยุคกลางเคลเลาเออร์เป็นดินแดนที่เป็นกรณีพิพาทระหว่างโปแลนด์และอัศวินทิวทัน ชื่อภูมิภาคมาจากชื่อปราสาทมิเคลเลาเออร์ที่ถูกทำลายในปี ค.ศ. 1789
ในด้านภูมิศาสตร์บางครั้งภูมิภาคมิเคลเลาเออร์ก็ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของคุลเมอร์แลนด์แม้ว่าจะตั้งอยู่ทางตะวันออกของแม่น้ำเดรอเวนซ์ ภูมิภาคมิเคลเลาเออร์และลูบาวา (Lubawa) เป็นส่วนหนึ่งของดินแดนปรัสเซียในบริเวณคุลเมอร์แลนด์
ภูมิภาคในประวัติศาสตร์
ภูมิศาสตร์โปแลนด์
ลูอันดา

ลูอันดา (Luanda) เป็นเมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของประเทศแองโกลา ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทางมหาสมุทรแอตแลนติก ถือเป็นเมืองท่าทางทะเลและศูนย์กลางการบริหาร มีประชากรประมาณ 8.3 ล้านคน (ข้อมูลปี 2020) ได้รับการตั้งขึ้นเป็นชุมชนเมืองโดยนักสำรวจชาวโปรตุเกสในปี ค.ศ. 1576 และมีชื่อว่า เซาเปาลูดาอาซุงเซาดึลูวังดา (São Paulo da Assumpção de Loanda)
== เมืองพี่น้อง ==
อาซุนซิออน ปารากวัย
ปักกิ่ง จีน
ไบรา โมซัมบิก
บิสเซา กินี-บิสเซา
ไคโร อียิปต์
เคปทาวน์ แอฟริกาใต้
ฮิวสตัน สหรัฐ
วัมบู แองโกลา
โจฮันเนสเบิร์ก แอฟริกาใต้
ลิสบอน โปรตุเกส
มาเก๊า
มาปูตู โมซัมบิก
วาฮากา เม็กซิโก
โปร์ตู โปรตุเกส
ไปรยา กาบูเวร์ดี
เซาเปาลู บราซิล
เซาตูแม เซาตูแมอีปริงซีป
ทาวา ไนเจอร์
ตูลง ฝรั่งเศส
วินด์ฮุก นามิเบีย
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เมืองหลวงในทวีปแอฟริกา
เมืองในประเทศแองโกลา
ซูเปอร์เอิร์ธ

ซูเปอร์เอิร์ธ (super-Earth) หรือ ซูเปอร์โลก หมายถึง ดาวเคราะห์คล้ายโลกที่มีมวลมากกว่าโลก แต่มีมวลน้อยกว่าดาวเคราะห์แก๊สยักษ์ คำนี้จะใช้ในความหมายทางด้านมวลของดาวเคราะห์เท่านั้น ไม่มีความหมายในแง่เงื่อนไขด้านพื้นผิวของดาวหรือความสามารถในการอยู่อาศัยของดาวนั้นๆ กล่าวคือมันมิได้มีความหมายว่าดาวเคราะห์นั้นจะมีอุณหภูมิหรือสภาพแวดล้อมใกล้เคียงกับโลกแต่อย่างใด  หากกล่าวตาม Valencia et al. (2007) ให้คำนิยามไว้ว่า ซูเปอร์เอิร์ธคือดาวเคราะห์คล้ายโลกที่มีมวลระหว่าง 1 ถึง 10 เท่าของมวลโลก ขณะที่ Fortney et al. (2007) นิยามไว้ที่มวลขนาด 5 ถึง 10 เท่าของมวลโลก โดยมีคำจำกัดความอื่นๆ ในสื่อซึ่งเป็นที่นิยม มีการค้นพบซูเปอร์เอิร์ธมากมายนับตั้งแต่การค้นพบ Gliese 876 d เมื่อ ค.ศ. 2005 โดยคณะนักวิทยาศาสตร์นำโดย ยูจีนีโอ ริเวรา ไม่มีตัวอย่างของดาวประเภทซูเปอร์เอิร์ธนี้ในระบบสุริยะของเรา เพราะดาวเคราะห์คล้ายโลกขนาดใหญ่ที่สุดในระบบสุริยะ ก็คือโลก ส่วนดาวเคราะห์อื่นที่ใหญ่กว่าโลกก็มีมวลมากกว่า 14 เท่าของมวลโลกขึ้นไปทั้งสิ้น ปัจจุบันนี้ เทคนิคที่ดีที่สุดในการค้นหาดาวซูเปอร์เอิร์ธ คือวิธีไมโครเลนส์ของแรงโน้มถ่วง
== การค้นพบ ==
ปัจจุบันนักดาราศาสตร์มีการยืนยันว่าค้นพบดาวเคราะห์นอกระบบมากกว่า 3,500 ดวง และส่วนใหญ่ดาวเหล่านี้ถูกค้นพบโดยการใช้วิธีวัดการเคลื่อนผ่านหน้า (Transit M
อ่านข่าวต่อได้ที่: https://www.thairath.co.th/content/1229292
== คุณลักษณะ ==
== ดูเพิ่ม ==
ดาวเคราะห์นอกระบบ
ดาวเนปจูนร้อน
== อ้างอิง ==
ดาวเคราะห์คล้ายโลก
ประเภทของดาวเคราะห์
ซูเปอร์เอิร์ธ
หอดูดาวลาซิยา

หอดูดาวลาซิยา (Observatorio de La Silla) เป็นหอสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ในประเทศชิลี ประกอบด้วยกล้องโทรทรรศน์จำนวน 18 ตัว ในจำนวนนี้ 9 ตัวเป็นกล้องโทรทรรศน์ที่สร้างโดยหอดูดาวท้องฟ้าซีกใต้แห่งยุโรป (ESO) นอกจากนี้กล้องอื่น ๆ ที่เหลือก็ได้รับเงินสนับสนุนการบำรุงรักษาส่วนหนึ่งจากหอดูดาวท้องฟ้าซีกใต้แห่งยุโรปด้วย หอดูดาวลาซิยานี้ถือเป็นหนึ่งในหอดูดาวที่ใหญ่ที่สุดในการสังเกตการณ์ท้องฟ้าซีกใต้ของโลก
ลาซิยาเป็นภูเขาสูง 2400 เมตร กินอาณาเขตทางใต้สุดของทะเลทรายอาตากามาในประเทศชิลี ตั้งอยู่ 160 กิโลเมตรทางเหนือของเมืองลาเซเรนา, 27 กิโลเมตรทางใต้ของหอดูดาวลัสกัมปานัส (Las Campanas) และ 100 กิโลเมตรทางเหนือของหอดูดาวเซร์โรโตโลโล (Cerro Tololo)
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
เว็บไซต์อย่างเป็นทางการ ESO - La Silla
สิ่งก่อสร้างในประเทศชิลี
หอดูดาวในประเทศชิลี
แคว้นโกกิมโบ
ทะเลปิด

ทะเลปิด คือแหล่งน้ำที่ไม่ได้เชื่อมต่อกับทะเลภายนอก อาจเป็นน้ำจืดหรือน้ำเค็ม เช่น ทะเลแคสเปียน และ ทะเลอารัล เป็นต้น ทะเลที่เกือบจะเป็นทะเลปิด เช่น ทะเลดำ ทะเลบอลติก ทะเลเมดิเตอร์เรเนียน เป็นต้น ซึ่งมีลักษณะพิเศษคือง่ายต่อการกัดเซาะของลม ฝน และน้ำทะเล ภายในเขาริมทะเลและเกาะหินปูนบางแห่งเกิดการยุบตัวลงกลายเป็นแอ่ง
ทะเล
 
ทะเลสาบ
คริสตินา แอปเปิลเกต

คริสตินา แอปเปิลเกต (Christina Applegate) เกิดเมื่อวันที่ 25 พฤศจิกายน ค.ศ. 1971 เป็นนักแสดงชาวอเมริกัน เป็นที่รู้จักในบทบาท เคลลี บันดี ในรายการซิตคอม Married... with Children ทางช่องฟอกซ์ เธอมีผลงานแสดงภาพยนตร์และซีรีส์ อย่างเช่น Don't Tell Mom the Babysitter's Dead, The Big Hit, The Sweetest Thing, Anchorman, Farce of the Penguins และ  The Squeakquel เธอยังแสดงละครบรอดเวย์เรื่อง Sweet Charity นอกจากนั้นยังแสดงบทนำในซิตคอมทางช่องเอบีซี เรื่อง Samantha Who?
นักแสดงอเมริกัน
บุคคลจากรัฐแคลิฟอร์เนีย
อัญรูป

อัญรูป (allotropy หรือ allotropism;αλλος (allos), หรือ τροπος (tropos)) เป็นสิ่งที่มีอยู่ในธาตุเคมี ในธาตุหนึ่ง ๆ สามารถมีรูปแบบสองรูปแบบหรือมากกว่า หรือที่รู้จักกันในชื่อ อัญรูป ของธาตุนั้น ๆ ในแต่ละอัญรูป อะตอมของธาตุมีพันธะเคมีเชื่อมต่อกันในรูปแบบที่ต่างกัน มีโครงสร้างต่างกันไป อัญรูปนั้นไม่ใช่ไอโซเมอร์ที่เป็น สารประกอบ ที่มีสูตรโมเลกุลเหมือนกัน แต่มีสูตรโครงสร้างต่างกัน
ตัวอย่างเช่น, คาร์บอนมี 2 อัญรูป: เพชรที่คาร์บอนอะตอมเชื่อมกันในรูปหกเหลี่ยมทรงสี่หน้าและแกรไฟต์ที่คาร์บอนอะตอมเชื่อมกันในรูปแผ่นตาข่ายหกเหลี่ยม
อัญรูปหมายถึงความแตกต่างทางโครงสร้างในสถานะเดียวกันเท่านั้น (คือรูปแบบของแข็ง, ของเหลว หรือ แก๊ส) - การเปลี่ยนสถานะไม่ถือเป็นอัญรูป สำหรับในบางธาตุอัญรูปมีสูตรโมเลกุลต่างกันนั้น สามารถคงอัญรูปได้เมื่อเปลี่ยนสถานะ เช่น อัญรูป 2 อัญรูปของออกซิเจน (ไดออกซิเจน, O2 และโอโซน, O3), ทั้งคู่มีสูตรโมเลกุลเหมือนเดิมทั้งในสภาวะของแข็ง ของเหลว หรือแก๊ส ตรงกันข้าม ในบางธาตุไม่สามารถคงอัญรูปได้เมื่อเปลี่ยนสถานะ เช่น ฟอสฟอรัสมีอัญรูปมากมายในสถานะของแข็ง แต่จะกลายเป็นรูปแบบ P4 เหมือนกันทั้งหมดเมื่อละลายกลายเป็นของเหลว
และยังมีอัญรูปที่สำคัญคือ อัญรูปของกำมะถันซึ่งมีสูตรโมเลกุลเป็นS8 แบ่งออกเป็น กำมะถันรอมบิก และกำมะถันมอนอคลินิก
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
http://www.physics.uoguelph.ca/summer/scor/articles/scor40.htm 
อัญรูป
อนินทรียเคมี
รายชื่อภาพเขียนที่มีราคาสูงที่สุด

รายชื่อภาพเขียนที่มีราคาสูงที่สุด เป็นรายชื่อของภาพเขียนที่ทราบกันว่ามีการซื้อขายจิตรกรรมกันในราคาที่สูงที่สุดตามที่บันทึกเป็นหลักฐาน การขายภาพเขียนครั้งแรก ๆ เป็นการขายภาพ "ทานตะวันสิบห้าดอกในแจกัน" โดยฟินเซนต์ ฟัน โคค ในปี ค.ศ. 1987 ในราคาที่สูงกว่าภาพเขียนที่ขายกันก่อนหน้านั้นถึงสามเท่าตัวที่ทำสถิติสองปีก่อนหน้านั้น ซึ่งเป็นการเริ่มยุคของการซื้อขายภาพเขียนกันด้วยราคาอันมหาศาล นอกจากในเรื่องราคาแล้วการซื้อขายครั้งนี้ก็มีความสำคัญตรงที่เป็นครั้งแรกที่ภาพเขียน "สมัยใหม่" ได้ขึ้นอันดับเป็นครั้งแรกแทนที่จะเป็นงานจิตรกรรมชั้นครู (old master painting) ดังที่เคยเป็นมาก่อนหน้านั้น ตั้งแต่นั้นมาการซื้อขายภาพเขียนที่มีค่าก็มักจะทำโดยการประมูล แต่ก็ยังมีบ้างที่ยังทำการซื้อขายกันเป็นการส่วนบุคคล
ภาพเขียนที่มีราคาสูงที่สุดในปัจจุบันคือภาพ "Salvator Mundi" ที่เขียนโดยเลโอนาร์โด ดา วินชี จิตรกรชาวอิตาลีเมื่อประมาณปี ค.ศ. 1500 ขายในปี ค.ศ. 2017 ด้วยราคาประมาณ 450 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ในบรรดาภาพเขียนที่มีราคาสูงที่สุด 10 อันดับแรกมีเพียง 2 ภาพเท่านั้นที่เป็นจิตรกรรมชั้นครู ภาพเขียนโดยจิตรกรชั้นครูที่เขียนก่อนปี ค.ศ. 1800 ส่วนใหญ่แล้วเป็นของพิพิธภัณฑ์ที่เมื่อเป็นเจ้าของแล้วมักจะไม่ทำการขาย และเป็นภาพเขียนที่ประเมินราคามิได้ บันทึกสถิติโลกกินเนสส์บันทึกว่าภาพ "โมนาลิซา" เป็นภาพที่มีราคาประกันสูงที่สุดในประวัติศาสตร์ ก่อนที่จะมีการนำภาพเขียนเดินทางแสดงรอบสหรัฐก็ได้มีการประเมินราคาภาพเมื่อวันที่ 14 ธันวาคม ค.ศ. 1962 ไว้ว่าตกประมาณ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ แต่พิพิธภัณฑ์ลูฟวร์เลือกที่ใช้เงินในการรักษาความปลอดภัยแทนซื้อประกัน เมื่อปรับค่าเงินเฟ้อเข้าไปแล้วภาพ "โมนาลิซา" ก็จะมีราคาประมาณ 800 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี ค.ศ. 2017
==รายชื่อภาพเขียนที่มีราคาสูงที่สุด 10 อันดับแรก ==
รายชื่อของภาพเขียนเรียงตาม GDP deflator (ระบุไว้ในตัวหนา) จำนวนล้านดอลลาร์สหรัฐของปี ค.ศ. 2016 จากนั้นราคาก็จะปรับเป็นดอลลาร์สหรัฐโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราเมื่อซื้อภาพเขียน การปรับค่าเงินเฟ้อก็อาจจะเปลี่ยนแปลงไปตามดรรชนีเงินเฟ้อที่มักจะมีการปรับระดับ ภาพเขียนแต่ละภาพก็จะปรากฏในรายการครั้งเดียวเมื่อขายได้ในราคาที่สูงที่สุด
== อ้างอิง ==
== ดูเพิ่ม  ==
จิตรกรรมตะวันตก
ประวัติศาสตร์ของจิตรกรรม
จิตรกรชั้นครู
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
Crème de la Crème: Most Expensive Paintings
List of Most expensive Indian Paintings 
Top 100 most expensive paintings  (French)
www.most-famous-paintings.org  A website dedicated to the most famous 1000 paintings in the history of art.
 
 
รายชื่อศิลปะ
งานสะสมส่วนบุคคล
หอดูดาวมัทราส

หอดูดาวมัทราส (Madras Observatory) ก่อตั้งโดยบริษัท บริติชอีสต์อินเดีย จำกัด เมื่อปี ค.ศ. 1786 ที่เมืองเชนไน (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น มัทราส) ประเทศอินเดีย เป็นหอสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์เพียงแห่งเดียวในประเทศอินเดียมาเป็นเวลานับศตวรรษ ในบรรดานักดาราศาสตร์ที่ประจำที่หอดูดาวแห่งนี้ รวมถึง Norman Robert Pogson, ไมเคิล ทอปปิ้ง และ จอห์น โกลดิงแฮม ปี ค.ศ. 1899 หอดูดาวแห่งนี้ได้รับภารกิจเพิ่มเติมในการเก็บข้อมูลสภาพอากาศด้วย
เสาแกรนิตสูง 15 ฟุต หนัก 10 ตัน ซึ่งใช้ในการรองรับอุปกรณ์สังเกตการณ์ดั้งเดิม ยังคงได้รับการอนุรักษ์ไว้จนถึงปัจจุบัน และได้จารึกชื่อสถาปนิกผู้สร้าง คือ ไมเคิล ทอปปิ้ง และปีที่สร้างคือ A.D.MDCCXCII อยู่บนเสาด้วย
== อ้างอิง ==
History of old Madras Observatory 
Madras Observatory, Madras 
Madras and Kodaikanal Observatories : A Brief History
Photograph and brief description of the Madras Observatory 
หอดูดาวในประเทศอินเดีย
อะห์มัด จามัล

อะห์มัด จามัล (Ahmad Jamal) นักเปียโนและคีย์บอร์ดแจ๊สชาวอเมริกัน  มีสไตล์การเล่นที่โดดเด่น เป็นที่ประทับใจของไมล์ส เดวิส ในช่วง ค.ศ. 1955 ถึง 1958 ซึ่งขณะนั้นกำลังฟอร์มวงควินเท็ตร่วมกับ จอห์น โคลเทรน (อัลโตแซกโซโฟน) เรด การ์แลนด์ (เปียโน) พอล แชมเบอร์ส (เบส) และฟิลลี โจ โจนส์ (กลอง)  ในการบันทึกเสียงอัลบั้ม Kind of Blue ในปี 1959 ไมล์ส ถึงกับกำชับนักเปียโนว่าให้ "เล่นแบบอะห์มัด จามัล" 
ดนตรีของอะห์มัด จามัล ยังมีอิทธิพลต่อการเล่นของนักดนตรีรุ่นหลังหลายคน เช่น แรนดี เวสตัน คีท จาร์เร็ต แจ็ก ดีจอห์นเน็ต และแกรี พีค็อก  เพลงที่อะห์มัด จามัลแต่ง ยังเป็นที่ชื่นชอบของคลินต์ อีสต์วูด จนนำไปบรรจุเป็นดนตรีประกอบภาพยนตร์ The Bridges of Madison County ในปี 1995 จำนวนสองเพลง
เคยอะห์มัด จามัล ยังคงแสดงดนตรีในแบบวงทริโอร่วมกับเจมส์ คอมแม็ก (เบส) และอิดริส มูฮัมมัด (กลอง)  บางครั้งมีจอร์จ โคลแมน (แซกโซโฟน) ร่วมวงเป็นครั้งคราว
== ความตาย ==
อะห์มัด จามัล เสียชีวิตวันอาทิตย์ที่ 16 เมษายน พ.ศ. 2566
==อ้างอิง==
==แหล่งข้อมูลอื่น==
Ahmad Jamal Official Homepage 
Ahmad Jamal - Fan Information
นักเปียโน
นักแต่งเพลงชาวอเมริกัน
นักดนตรีแจ๊สชาวอเมริกัน
ชาวอเมริกันเชื้อสายแอฟริกา
มุสลิมชาวอเมริกัน
บุคคลจากศาสนาคริสต์ที่เปลี่ยนไปนับถือศาสนาอิสลาม
ศิลปินสังกัดอิมพัลส์! เรเคิดส์
ศิลปินสังกัดแอตแลนติกเรเคิดส์
ศิลปินสังกัดเวิร์ฟเรเคิดส์
ศิลปินสังกัดเทลาร์กเรเคิดส์
บุคคลจากพิตต์สเบิร์ก
ผู้ที่ได้รับรางวัลแกรมมี สาขาศิลปินผู้ประสบความสำเร็จตลอดช่วงชีวิต