ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์

ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์ (Atomic, Molecular, and Optical physics: AMO (อ่าน เอ-เอ็ม-โอ) physics) เป็น ศาสตร์แขนงหนี่งของฟิสิกส์ที่ศึกษาเกี่ยวกับ สสาร และ ปฏิกิริยาระหว่าง แสง (light) กับ สสาร (matter) ที่ระดับขนาดเท่ากับ อะตอมเดี่ยว หรือ โครงสร้างที่ประกอบไปด้วยอะตอมจำนวนไม่มากนัก ศาสตร์แขนงนี้เป็นการรวมเอา (1) ฟิสิกส์อะตอม (atomic physics) , (2) ฟิสิกส์โมเลกุล (molecular physics) และ (3) ฟิสิกส์ทัศนศาสตร์ (optical physics) เข้าไว้ด้วยกัน
ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์ มีกำเนิดมาพร้อมกับ ฟิสิกส์สาขาหลักๆ สามสาขา นับจากการศึกษาโครงสร้างของอะตอม การค้นพบการแผ่รังสีจากวัตถุดำ และ การศึกษาทดลองเกี่ยวกับโมเลกุล หากแต่ว่า ชื่ออย่างเป็นทางการของสาขา  ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์ ยังไม่ได้ถือกำเนิดขึ้น
ฟิสิกส์ทั้งสามแขนง ได้ถูกนำมารวมไว้ในกลุ่มเดียวกันเนื่องมาจากเหตุผลหลายๆ ข้อ เช่น ปฏิกิริยาระหว่างกันของ อะตอม โมเลกุล และ แสง, ความคล้ายคลึงกันของวิธีการที่ใช้ศึกษา และ ลักษณะร่วม ของ ระดับขนาดของพลังงานที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้นักฟิสิกส์ใช้ความรู้ทั้ง ทาง ฟิสิกส์ดั้งเดิม (classical physics) และ ควอนตัมฟิสิกส์ (quantum physics) ในการศึกษาศาสตร์แขนงนี้
เมื่อศาสตร์ทั้งสามนี้ได้รับการพัฒนาขึ้น ซึ่งเป็นการพัฒนาที่ขนานไปกับพัฒนาการของกลศาสตร์ควอนตัม ความเชื่อมโยงกันระหว่างสาขาก็มีมากขึ้น และ หลอมรวมเข้าด้วยกันตามกาลเวลา ความเชื่อมโยงยิ่งมีมากขึ้นไปอีกเมื่อมีการประดิษฐ์ เลเซอร์ ขึ้นในห้องปฏิบัติการ ซึ่งโดยตัวของมันเองแล้ว เลเซอร์ ก็คือผลพวงหนึ่งของความรู้ความเข้าใจใน ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์
สิ่งที่บ่งบอกช่วงระยะเวลากำเนิดชื่อสาขาอย่างเป็นทางการของ  AMO นั้นเช่น การที่ American Physical Society (APS) มีการตั้งภาคเฉพาะสำหรับ AMO ชื่อว่า เด-มอพ (Division of Atomic, Molecular, and Optical Physics: DAMOP) ขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2486 ซึ่งเป็นช่วงแรกๆ ของกำเนิดทฤษฎีอิเล็กโทรดายนามิกส์ควอนตัม หรือ อย่างเช่นการกำเนิดของวารสาร Journal of Physics B: Atomic, Molecular and Optical Physics ขึ้นในปี พ.ศ. 2511 หลังการค้นพบเลเซอร์ ได้ 8 ปี
ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์ เป็นศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับวิทยาศาสตร์สาขาอื่นๆ ได้กว้างขวางมาก โดยจะเห็นได้จาก การนำความรู้ความเข้าใจใน ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และทัศนศาสตร์ ไปประยุกต์ใช้ในหลายทาง
== ตัวอย่างการนำความเข้าใจใน AMO ไปประยุกต์ใช้ ==

การนำคุณสมบัติต่างๆ ของอะตอมและโมเลกุลที่วัดได้จาก AMO ไปใช้ในฟิสิกส์สาขาอื่น
การตรวจวัดสารเคมีปนเปื้อนในอากาศ
การใช้เลเซอร์กักขัง และ ศึกษา เซลล์ในงานวิจัยทางชีววิทยา
การใช้เลเซอร์กับการผ่าตัดทางการแพทย์
การใช้นาฬิกาอะตอมในระบบกำหนดตำแหน่งบนพื้นโลก (Global Positioning System: GPS)
การใช้เลเซอร์กำลังสูงในงานวิจัยนิวเคลียร์ฟิวชัน
== ตัวอย่างงานวิจัยพื้นฐานของ AMO ในปัจจุบัน ==
การวิจัยวิธีการทำอะตอมให้มีอุณหภูมิต่ำยิ่งยวดโดยใช้เลเซอร์
การวิจัยคุณสมบัติของอะตอม และ โมเลกุลที่มีอุณหภูมิต่ำยิ่งยวด
การวิจัยเกี่ยวกับ การชนกันของอะตอมที่อุณหภูมิต่ำยิ่งยวด
การวิจัยเกี่ยวกับ สถานะควบแน่น โบส - ไอน์สไตน์ ในก๊าซเจือจาง
การวิจัยเกี่ยวกับ การทำให้แสง เคลื่อนที่ช้าลง หรือ เร็วขึ้น
การวิจัยเกี่ยวกับ การทำเลเซอร์ ให้ปลดปล่อยเป็นห้วงจังหวะ ที่สั้นยิ่งยวด
การวิจัยเกี่ยวกับ การใช้เลเซอร์ห้วงสั้นยิ่งยวด ในการศึกษาการเคลื่อนที่ของ อะตอมในโมเลกุล
การวิจัยเกี่ยวกับ การใช้เลเซอร์ห้วงสั้นยิ่งยวด ในการศึกษาการเคลื่อนที่ของ อิเล็กตรอนในอะตอม
การวิจัยเกี่ยวกับ การวัดคุณสมบัติพื้นฐานของอะตอม โดยมีความแม่นยำสูงมาก
การวิจัยเกี่ยวกับ อะตอมริดเบอร์ก
การวิจัยเกี่ยวกับ สารสนเทศควอนตัม และ คอมพิวเตอร์ควอนตัม
== ฟิสิกส์อะตอม ==
ฟิสิกส์อะตอม เป็นศาสตร์ที่ศึกษา คุณสมบัติพื้นฐานทางกายภาพที่เกี่ยวข้องกับ อะตอม เช่น การทำปฏิกิริยาระหว่าง อะตอม กับ อะตอม, การทำปฏิกิริยาระหว่าง อะตอม กับ แสง, สถิติทางควอนตัมของอะตอม
ฟิสิกส์อะตอม แตกต่างกับ ฟิสิกส์นิวเคลียร์ ตรงที่ ฟิสิกส์อะตอม มุ่งศึกษา คุณสมบัติของอะตอมในภาพกว้าง ซึ่ง ส่วนใหญ่ถูกกำหนดโดย สถานะของอิเล็กตรอนในอะตอม ในขณะที่ ฟิสิกส์นิวเคลียร์ มุ่งศึกษาเฉพาะ คุณสมบัติของนิวเคลียสของอะตอม (Atomic nucleus)
== ฟิสิกส์โมเลกุล ==
ฟิสิกส์โมเลกุล เป็นศาสตร์ที่ศึกษา คุณสมบัติพื้นฐานทางกายภาพที่เกี่ยวข้องกับ โมเลกุล (โครงสร้างที่ประกอบไปด้วยอะตอมมากกว่าหนึ่งตัว) เช่น การศึกษา ชั้นพลังงานที่มีในโมเลกุล, สถิติทางควอนตัมของโมเลกุล, พันธะระหว่างอะตอมที่ประกอบกันเป็นโมเลกุล, การทำปฏิกิริยาระหว่าง โมเลกุล กับ อะตอม, โมเลกุล กับ โมเลกุล และ โมเลกุล กับ แสง
== ฟิสิกส์ทัศนศาสตร์ ==
ฟิสิกส์ทัศนศาสตร์ เป็นศาสตร์ที่ศึกษา คุณสมบัติพื้นฐานทางกายภาพที่เกี่ยวข้องกับ แสง เช่น การแทรกสอด และ การเลี้ยวเบนของแสง, ปฏิกิริยาระหว่างแสง กับ อะตอม, สถิติทางควอนตัมของแสง
ฟิสิกส์ทัศนศาสตร์ สามารถถูกแบ่งออกได้เป็น สองแขนง ขึ้นกับวิธีที่ใช้อธิบาย คือ
ทัศนศาสตร์ดั้งเดิม (optics หรือ classical optics)
ทัศนศาสตร์เชิงควอนตัม (quantum optics)
== รางวัลโนเบลที่เกี่ยวข้องกับ ฟิสิกส์อะตอม โมเลกุล และ ทัศนศาสตร์ ==
=== พุทธศักราช  2444 - 2468 ===
=== พุทธศักราช  2469-2493 ===
=== พุทธศักราช 2493-2518 ===
=== พุทธศักราช 2519-2543 ===
=== พุทธศักราช 2543-2549 ===
== บทความที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ==
สาขาย่อย: ฟิสิกส์อะตอม, ฟิสิกส์โมเลกุล, การหาความถี่จำเพาะ (spectroscopy) , เคมีเชิงฟิสิกส์ หรือ เคมีฟิสิกส์, ทัศนศาสตร์ดั้งเดิม (classical optics) , ทัศนศาสตร์เชิงควอนตัม (quantum optics) , โฟโตนิกส์ (photonics)
สาขาที่เกี่ยวข้อง: กลศาสตร์ควอนตัม, เคมีเชิงควอนตัม (quantum chemistry) , วิทยาศาสตร์ระดับนาโนเมตร (nano sciences) , ชีวฟิสิกส์ (biophysics)
important publications in atomic, molecular, and optical physics 
== อ้างอิง และ หมายเหตุ ==
The politics of excellence, beyond the nobel prize, R. Friedman, 2002.
"Nobel Century: a biographical analysis of physics laureates", in Interdisciplinary Science Reviews, by Claus D. Hillebrand, June 2002, No 2. p.87-93.
Atomic, Molecular, and Optical Physics, National Academy Press, 1986
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
รางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์
Division of Atomic, Molecular and Optical Physics (DAMOP)
ฟิสิกส์