เอกเทศสัญญา

เอกเทศสัญญา (specific contract), หนี้เอกเทศ (specific obligation) หรือ สัญญามีชื่อ (nominated contract) เป็นศัพท์กฎหมาย หมายถึง หนี้หรือสัญญาประเภทที่กฎหมายขนานนามให้เป็นพิเศษ เพื่อวางกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องเป็นการเอกเทศ ดังนั้น หนี้หรือสัญญาทั่วไปที่ไม่ปรากฏชื่อตามกฎหมาย จึงได้ชื่อว่า "สัญญาไม่มีชื่อ" (innominate contract) หรือ "หนี้สามัญ" (general obligation)
โดยปกติแล้ว กฎหมายจะวางบทบัญญัติครอบคลุมสัญญาและหนี้เป็นการทั่วไปก่อน เรียกบทบัญญัตินี้ว่า "บททั่วไป" ซึ่งจะใช้บังคับแก่ทุกกรณี และวางหลักเฉพาะเจาะจงสำหรับเรื่องพิเศษบางประเภท เรียกบทบัญญัตินี้ว่า "บทพิเศษ" ซึ่งต้องนำมาใช้ก่อนบททั่วไป เมื่อไม่มีบทพิเศษบัญญัติไว้จึงค่อยยกบททั่วไปมาใช้ เช่น ตามกฎหมายไทย ซื้อขายเป็นเอกเทศสัญญาที่มีบทบัญญัติกำหนดความสัมพันธ์ของคู่กรณีไว้เป็นบทพิเศษ แต่ไม่ได้กำหนดเรื่องการเกิดและการสิ้นสุดลงของสัญญา จึงต้องยกบททั่วไปที่เกี่ยวข้องมาใช้
เอกเทศสัญญาและหนี้เอกเทศนั้นเป็นบทบัญญัติจำพวกบทพิเศษ ส่วนสัญญาไม่มีชื่อและหนี้ทั่วไปคือสัญญาและหนี้ตามบททั่วไปนั่นเอง และเอกเทศสัญญาหรือหนี้เอกเทศจะมีประเภทใดบ้างนั้น ขึ้นอยู่กฎหมายของแต่ละประเทศ
==  ประเทศไทย ==
=== ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ===
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ กำหนดประเภทของเอกเทศสัญญาไว้ในบรรพ 3 เอกเทศสัญญา ดังต่อไปนี้
ซื้อขาย (sale)
* ขายตามคำพรรณา (sale by description)
* ขายตามตัวอย่าง (sale by sample)
* ขายทอดตลาด (sale by auction)
* ขายเผื่อชอบ (sale on approval)
* ขายฝาก (sale with right of redemption)
แลกเปลี่ยน (exchange)
ให้ (gift)
* ให้โดยเสน่หา (gratuitous gift)
* ให้โดยพินัยกรรม (gift by will)
เช่าทรัพย์ (hire of property)
เช่าซื้อ (hire-purchase)
จ้างแรงงาน (hire of service)
จ้างทำของ (hire of work)
รับขน (carriage)
ยืม (loan)
* ยืมใช้คงรูป (loan for use)
* ยืมใช้สิ้นเปลือง (loan for consumption)
* กู้ยืม (loan of money)
ฝากทรัพย์ (deposit)
* เจ้าสำนักโรงแรม (innkeeper)
ค้ำประกัน (suretyship)
จำนอง (mortgage)
จำนำ (pledge)
เก็บของในคลังสินค้า (warehousing)
ตัวแทน (agency)
นายหน้า (brokerage)
ประนีประนอมยอมความ (compromise)
การพนัน (gambling)
ขันต่อ (betting)
สลากกินแบ่ง (lottery)
บัญชีเดินสะพัด (current account)
ประกันภัย (insurance)
* ประกันชีวิต (life insurance)
* ประกันวินาศภัย (casualty insurance)
ตั๋วเงิน (bill)
* ตั๋วแลกเงิน (bill of exchange)
* ตั๋วสัญญาใช้เงิน (promissory note)
* เช็ค (cheque)
หุ้นส่วน (partnership)
บริษัท (company)
สมาคม (association)
=== กฎหมายอื่น ๆ ===
ขายตรง (direct sale) ตาม พระราชบัญญัติขายตรงและตลาดแบบตรง พ.ศ. 2545
ซื้อขายสินค้าเกษตรล่วงหน้า (agricultural futures) ตาม พระราชบัญญัติการซื้อขายสินค้าเกษตรล่วงหน้า พ.ศ. 2545
== อ้างอิง ==
=== ภาษาไทย ===
มานิตย์ จุมปา. (2548). ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับกฎหมาย. (พิมพ์ครั้งที่ 6) กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ราชบัณฑิตยสถาน.
* (2543). พจนานุกรมศัพท์กฎหมายไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ์. ISBN 9748123529.
* (2544). พจนานุกรมศัพท์กฎหมายไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ : อรุณการพิมพ์. ISBN 9748123758.
* (2551, 7 กุมภาพันธ์). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . (เข้าถึงเมื่อ: 12 กันยายน 2552).
* (ม.ป.ป.). ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถาน. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก: . (เข้าถึงเมื่อ: 12 กันยายน 2552).
สมยศ เชื้อไทย. (2551). คำอธิบายวิชากฎหมายแพ่ง : หลักทั่วไป. (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพฯ : วิญญูชน.
หยุด แสงอุทัย. (2535). ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับกฎหมายทั่วไป. (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์และทำปกเจริญผล.
=== ภาษาต่างประเทศ ===
Cabinet Secretariat of Japan. (2009). Civil Code (Act No. 89 of 1896). [Online]. Available: . (Accessed: 12 September 2009).
Langenscheidt Translation Service. (2009). German Civil Code. [Online]. Available: . (Accessed: 12 September 2009).
Official Publisher of Quebec. (2009, 27 July). Civil Code of Quebec. [Online]. Available: . (Accessed: 12 September 2009).
R.A. No. 386 - Civil Code of the Philippines. (2009). [Online]. Available: . (Accessed: 26 September 2009).
Thailand Civil and Commercial Code (online). (n.d.). [Online]. Available: . (Accessed: 26 September 2009).
The Napoleon Series. (2009). French Civil Code. [Online]. Available: . (Accessed: 12 September 2009).
University of Girona. (2009). Spanish Civil Code. [Online]. Available: . (Accessed: 12 September 2009).
----
คำศัพท์กฎหมาย
กฎหมายนิติกรรมและสัญญา