สำนักงานราชบัณฑิตยสภา

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา เป็นส่วนราชการอิสระในฝ่ายบริหารของประเทศไทย มีหน้าที่ค้นคว้า วิจัย และบำรุงวิชาการด้านต่าง ๆ เพื่อประโยชน์สาธารณะ เป็นที่รู้จักจากบทบาทในการควบคุมภาษาไทย ผ่านการจัดทำพจนานุกรม และการบัญญัติหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ในทางภาษา
ในทางประวัติศาสตร์นั้น พระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 7) ทรงก่อตั้ง ราชบัณฑิตยสภา ขึ้นเมื่อวันที่ 19 เมษายน พ.ศ. 2469 ต่อมาในวันที่ 31 มีนาคม พ.ศ. 2476 มีการยุบราชบัณฑิตยสภาแยกไปจัดตั้งเป็น ราชบัณฑิตยสถาน กับกรมศิลปากร ราชบัณฑิตยสถานมีการดำเนินงาน 2 ส่วน คือ สภาราชบัณฑิต ซึ่งทำหน้าที่ด้านวิชาการ กับข้าราชการประจำ ซึ่งทำหน้าที่ด้านธุรการสนับสนุนงานของสภาราชบัณฑิต กระทั่งวันที่ 14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2558 จึงเปลี่ยนชื่อ ราชบัณฑิตยสถาน เป็น สำนักงานราชบัณฑิตยสภา และเปลี่ยนชื่อ สภาราชบัณฑิต เป็น ราชบัณฑิตยสภา ตามชื่อดั้งเดิมสมัยรัชกาลที่ 7
ตามโครงสร้างปัจจุบัน ราชบัณฑิตยสภามีสมาชิก 3 ประเภท คือ ภาคีสมาชิก ราชบัณฑิต และราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์
เดิมสำนักงานตั้งอยู่ที่ถนนหน้าพระลานในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาย้ายไปที่สนามเสือป่าตั้งแต่ พ.ศ. 2549
== อำนาจหน้าที่และผลงาน ==


=== อำนาจหน้าที่ ===
สำนักงานราชบัณฑิตยสภาเป็นสถาบันหลักของเครือข่ายทางปัญญาแห่งชาติ และเป็นองค์การพัฒนาความรู้ที่สามารถเป็นแหล่งอ้างอิงทางวิชาการ โดยมีพันธกิจดังต่อไปนี้
ค้นคว้า วิจัย และบำรุงสรรพวิชา แล้วนำผลงานที่ได้สร้างสรรค์ออกเผยแพร่ให้เป็นคุณประโยชน์ต่อประเทศชาติและประชาชน
ติดต่อแลกเปลี่ยนความรู้ และประสานงานทางวิชาการกับองค์กรปราชญ์และสถาบันทางวิชาการอื่น ๆ ทั้งในและต่างประเทศ
ให้ความเห็น คำแนะนำ และคำปรึกษาทางวิชาการแก่นายกรัฐมนตรีหรือคณะรัฐมนตรี
ให้บริการทางวิชาการแก่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ หน่วยงานอิสระตามรัฐธรรมนูญ องค์การมหาชน หน่วยงานอื่นของรัฐ สถาบันการศึกษา หน่วยงานของเอกชนและประชาชน
ดำเนินการเกี่ยวกับการจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธาน การบัญญัติศัพท์วิชาการสาขาต่าง ๆ รวมทั้งการจัดทำพจนานุกรมศัพท์วิชาการภาษาต่างประเทศเป็นภาษาไทย และงานวิชาการอื่น ๆ
กำหนดหลักเกณฑ์ต่าง ๆ เกี่ยวกับการใช้ภาษาไทย การอนุรักษ์ภาษาไทยมิให้เปลี่ยนไปในทางที่เสื่อม และการส่งเสริมภาษาไทยซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของชาติให้ปรากฏเด่นชัดยิ่งขึ้น
ปฏิบัติการอื่นตามที่กฎหมายกำหนดให้เป็นอำนาจหน้าที่ของราชบัณฑิตยสภา
สำนักงานราชบัณฑิตยสภามีหน้าที่ในการค้นคว้า วิจัย และนำเสนอผลงานอันเป็นประโยชน์แก่ประเทศชาติ ทั้งให้คำแนะนำทางวิชาการแก่หน่วยงานราชการและประชาชน ทั้งนี้ยังมีหน้าที่สำคัญ คือ การจัดทำพจนานุกรม สารานุกรม อักขรานุกรม อนุกรมวิธานธรรมชาติวิทยา การบัญญัติศัพท์วิชาการ และงานวิชาการอื่น ๆ
=== ผลงาน ===
==== ผลงานหลัก ====
สำนักงานราชบัณฑิตยสภาจะเสนอผลงานเหล่านี้ต่อคณะรัฐมนตรีเพื่อออกเป็นประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีให้ใช้เป็นมาตรฐานในทางราชการและการศึกษา
พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
หลักเกณฑ์การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมันแบบถ่ายเสียง
หลักเกณฑ์การทับศัพท์ภาษาต่าง ๆ 
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ และกิ่งอำเภอ เป็นอักษรไทยและอักษรโรมัน
ชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง
ศัพท์บัญญัติชื่อแร่และชื่อธาตุ
==== ผลงานอื่น ๆ ====
อ่านอย่างไรและเขียนอย่างไร
ลักษณนาม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
หลักเกณฑ์การใช้เครื่องหมายวรรคตอนและเครื่องหมายอื่น ๆ หลักเกณฑ์การเว้นวรรค หลักเกณฑ์การเขียนคำย่อ
ภาษิต คำพังเพย สำนวนไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
พจนานุกรมและสารานุกรมซึ่งบัญญัติและอธิบายศัพท์วิชาการสาขาต่าง ๆ เป็นภาษาไทย เช่น ศัพท์เศรษฐศาสตร์ ศัพท์รัฐศาสตร์ ศัพท์นิติศาสตร์ ศัพท์สังคมวิทยา ศัพท์ปรัชญา ศัพท์ศาสนาสากล ศัพท์จิตวิทยา ศัพท์คณิตศาสตร์ ศัพท์วิทยาศาสตร์ ศัพท์วิศวกรรมเครื่องกล ศัพท์คอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศ ศัพท์ธรณีวิทยา ศัพท์ภูมิศาสตร์ ศัพท์ภาษาศาสตร์ ศัพท์สถาปัตยกรรมศาสตร์ ศัพท์ศิลปะ ศัพท์วรรณกรรมไทย ศัพท์ดนตรีไทย ศัพท์ดนตรีสากล ศัพท์การกีฬาและวิทยาศาสตร์การกีฬา เป็นต้น
พจนานุกรมศัพท์วรรณกรรมท้องถิ่นไทย ภาคเหนือ ภาคอีสาน และภาคใต้
สารานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
สารานุกรมประวัติศาสตร์ไทยและสารานุกรมประวัติศาสตร์สากลสมัยใหม่ ภูมิภาคเอเชีย ภูมิภาคยุโรป และภูมิภาคอเมริกา
อักขรานุกรมภูมิศาสตร์ไทยและพจนานุกรมชื่อภูมิศาสตร์สากล
อักขรานุกรมวิธานพืชและอนุกรมวิธานสัตว์
พจนานุกรมคำใหม่และพจนานุกรมศัพท์ต่างประเทศที่ใช้คำไทยแทนได้
คู่มือระบบเขียนภาษาของกลุ่มชาติพันธุ์ต่าง ๆ เป็นอักษรไทย เช่น ภาษาชอง ภาษาเขมรถิ่นไทย ภาษาเลอเวือะ ภาษาญัฮกุร เป็นต้น
เห็ดกินได้และเห็ดมีพิษในประเทศไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน
ฯลฯ
== หน่วยงาน ==
=== การแบ่งส่วนราชการ ===
ราชบัณฑิตยสภาแบ่งส่วนราชการภายใน ดังนี้
สำนักงานเลขานุการกรม
กองธรรมศาสตร์และการเมือง
กองวิทยาศาสตร์
กองศิลปกรรม
== สำนัก ==
สำนักในราชบัณฑิตยสภามีด้วยกัน 3 สำนัก แต่ละสำนักประกอบด้วยคณะราชบัณฑิตและภาคีสมาชิกสาขาวิชาต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 137 สาขา
=== กองธรรมศาสตร์และการเมือง ===
ประเภทวิชาปรัชญา
* สาขาวิชาอภิปรัชญาและญาณวิทยา
* สาขาวิชาอัคฆวิทยา
* สาขาวิชาตรรกศาสตร์
* สาขาวิชาศาสนศาสตร์
ประเภทวิชาสังคมศาสตร์
* สาขาวิชานิติศาสตร์
* สาขาวิชารัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์
* สาขาวิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา
* สาขาวิชาจิตวิทยา
* สาขาวิชาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์และสวัสดิการสังคม
* สาขาวิชาเศรษฐศาสตร์
* สาขาวิชาบริหารธุรกิจ
* สาขาวิชาภูมิศาสตร์
* สาขาวิชาศึกษาศาสตร์
* สาขาวิชานิเทศศาสตร์
ประเภทวิชาประวัติศาสตร์
* สาขาวิชาประวัติศาสตร์สากล
* สาขาวิชาประวัติศาสตร์ไทย
* สาขาวิชาโบราณคดี
=== กองวิทยาศาสตร์ ===
ประเภทวิชาวิศวกรรมศาสตร์
* สาขาวิชาวิศวกรรมและเทคโนโลยีเคมี
* สาขาวิชาวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวเคมี
* สาขาวิชาวิศวกรรมและเทคโนโลยีปิโตรเคมี
* สาขาวิชาวิศวกรรมโยธา
* สาขาวิชาวิศวกรรมชลประทาน
* สาขาวิชาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำ
* สาขาวิชาวิศวกรรมไฟฟ้า
* สาขาวิชาวิศวกรรมอิเล็กทรอนิกส์
* สาขาวิชาวิศวกรรมโทรคมนาคม
* สาขาวิชาวิศวกรรมเครื่องกล
* สาขาวิชาวิศวกรรมระบบการผลิต
* สาขาวิชาวิศวกรรมการเกษตร
* สาขาวิชาวิศวกรรมชีวภาพ
* สาขาวิชาวิศวกรรมอากาศยาน
* สาขาวิชาวิศวกรรมทางเรือ
* สาขาวิชาวิศวกรรมระบบ
* สาขาวิชาวิศวกรรมเหมืองแร่
* สาขาวิชาสถาปัตยกรรมทางเรือ
ประเภทวิชาเทคโนโลยี
* สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพ
* สาขาวิชาเทคโนโลยีพลังงาน
* สาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม
* สาขาวิชาเทคโนโลยีการสื่อสาร
* สาขาวิชาเทคโนโลยีสารสนเทศ
* สาขาวิชาเทคโนโลยีวัสดุ
* สาขาวิชาเทคโนโลยีพอลิเมอร์
* สาขาวิชาเทคโนโลยีการจัดการ
* สาขาวิชานาโนเทคโนโลยี
* สาขาวิชาเทคโนโลยีอุณหภาพ
* สาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อมสรรค์สร้าง
ประเภทวิชาวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ
* สาขาวิชาพฤกษศาสตร์
* สาขาวิชาสัตววิทยาและสัตวศาสตร์
* สาขาวิชาพันธุศาสตร์
* สาขาวิชาเคมี
* สาขาวิชาฟิสิกส์และดาราศาสตร์
* สาขาวิชาคณิตศาสตร์และสถิติศาสตร์
* สาขาวิชาวิทยาการคอมพิวเตอร์
* สาขาวิชาระบบโลกและวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม (ธรณีวิทยา/สมุทรศาสตร์)
* สาขาวิชาชีวเคมี
* สาขาวิชาจุลชีววิทยา
* สาขาวิชาชีววิทยาระดับโมเลกุล
ประเภทวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการเกษตร และสัตวแพทยศาสตร์
* สาขาวิชาปฐพีวิทยา
* สาขาวิชาพืชศาสตร์
* สาขาวิชาทรัพยากรธรรมชาติ
* สาขาวิชากีฏวิทยา
* สาขาวิชาวิทยาศาสตร์การอาหารและเทคโนโลยี
* สาขาวิชาเทคโนโลยีชีวภาพการเกษตร
* สาขาวิชาสัตวบาล
* สาขาวิชาการประมง
* สาขาวิชาวนศาสตร์
* สาขาวิชาสัตวแพทยศาสตร์
ประเภทวิชาแพทยศาสตร์และทันตแพทยศาสตร์
* สาขาวิชาสูติศาสตร์-นรีเวชวิทยา
* สาขาวิชาศัลยศาสตร์
* สาขาวิชาศัลยศาสตร์ออร์โทพีดิกส์
* สาขาวิชาวิสัญญีวิทยา
* สาขาวิชาอายุรศาสตร์
* สาขาวิชาตจวิทยา
* สาขาวิชาหัวใจและหลอดเลือด
* สาขาวิชาเวชศาสตร์เขตร้อน
* สาขาวิชากุมารเวชศาสตร์
* สาขาวิชาวิทยาโสต ศอ นาสิก
* สาขาวิชาจักษุวิทยา
* สาขาวิชาจิตเวชศาสตร์
* สาขาวิชาเวชศาสตร์ชันสูตร
* สาขาวิชาเวชศาสตร์ฟื้นฟู
* สาขาวิชาแพทยศาสตรศึกษา
* สาขาวิชาเวชศาสตร์การธนาคารเลือด
* สาขาวิชาเวชศาสตร์ครอบครัว
* สาขาวิชาเวชศาสตร์ป้องกันและสังคม
* สาขาวิชาเวชศาสตร์ชุมชน
* สาขาวิชาทันตแพทยศาสตร์
ประเภทวิชาวิทยาศาสตร์สุขภาพ
* สาขาวิชาชีวเคมีทางการแพทย์
* สาขาวิชานิติเวชศาสตร์
* สาขาวิชาปรสิตวิทยา
* สาขาวิชาเภสัชวิทยา
* สาขาวิชาวิทยาภูมิคุ้มกัน
* สาขาวิชาสรีรวิทยา
* สาขาวิชาพิษวิทยา
* สาขาวิชากายวิภาคศาสตร์
* สาขาวิชาเภสัชศาสตร์
* สาขาวิชาเทคนิคการแพทย์
* สาขาวิชาพยาธิวิทยา
* สาขาวิชารังสีวิทยา
* สาขาวิชากายภาพบำบัด
* สาขาวิชาพยาบาลศาสตร์
* สาขาวิชาสาธารณสุขศาสตร์
* สาขาวิชาวิทยาการระบาด
* สาขาวิชาโภชนศาสตร์
=== กองศิลปกรรม ===
ประเภทวิชาวรรณศิลป์
* สาขาวิชาตันติภาษา
* สาขาวิชาภาษาศาสตร์
* สาขาวิชาอักษรโบราณ
* สาขาวิชาวรรณกรรมพื้นบ้าน
* สาขาวิชาวรรณกรรมร้อยแก้ว
* สาขาวิชาวรรณกรรมร้อยกรอง
* สาขาวิชาวรรณคดีเปรียบเทียบ
* สาขาวิชาภาษาไทย
* สาขาวิชาภาษาตระกูลไท
* สาขาวิชาภาษาและวรรณคดีต่างประเทศตะวันออก
* สาขาวิชาภาษาและวรรณคดีต่างประเทศตะวันตก
* สาขาวิชาการแปลและการล่าม
ประเภทวิชาสถาปัตยศิลป์
* สาขาวิชาสถาปัตยกรรม
* สาขาวิชาสถาปัตยกรรมไทย
* สาขาวิชาสถาปัตยกรรมพื้นถิ่น
* สาขาวิชาการผังเมือง
* สาขาวิชาสถาปัตยกรรมออกแบบชุมชน
* สาขาวิชาสถาปัตยกรรมภายใน
* สาขาวิชาภูมิสถาปัตยกรรม
* สาขาวิชานาวาสถาปัตยกรรม
* สาขาวิชาประวัติศาสตร์สถาปัตยกรรม
ประเภทวิชาวิจิตรศิลป์
* สาขาวิชาจิตรกรรม
* สาขาวิชาประติมากรรม
* สาขาวิชาภาพพิมพ์
* สาขาวิชาภาพถ่าย
* สาขาวิชาศิลปะไทย
* สาขาวิชานาฏกรรม
* สาขาวิชานาฏกรรมไทย
* สาขาวิชาดุริยางคกรรม
* สาขาวิชาดุริยางคกรรมไทย
ประเภทวิชาประยุกต์ศิลป์
* สาขาวิชามัณฑนศิลป์
* สาขาวิชาอุตสาหกรรมศิลป์
* สาขาวิชาจุลศิลป์
== ผู้บริหาร ==
ผู้บริหารในราชบัณฑิตยสภาแบ่งเป็น 2 ฝ่าย คือ
ฝ่ายราชบัณฑิต มี นายกราชบัณฑิตยสภา เป็นผู้บริหารสูงสุด
ฝ่ายข้าราชการประจำ มี เลขาธิการราชบัณฑิตยสภา เป็นผู้บริหารสูงสุด
== สมาชิก ==
สมาชิกของราชบัณฑิตยสภา มี 3 ประเภทดังนี้
=== ราชบัณฑิต ===
ราชบัณฑิต ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง โดยราชบัณฑิตจากทุกสำนักจะเป็นผู้คัดเลือกจากภาคีสมาชิก แล้วนำเสนอต่อนายกรัฐมนตรี เพื่อนำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง มีได้จำกัดจำนวน 118 ตำแหน่ง ปัจจุบันมีราชบัณฑิตจำนวน 110 คน
=== ภาคีสมาชิก ===
ภาคีสมาชิก ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ที่สมัครเข้าทำการร่วมกับราชบัณฑิตยสภา และราชบัณฑิตยสภาได้รับสมัครเป็นภาคีสมาชิกของสำนักใดสำนักหนึ่งแล้ว จำนวนภาคีสมาชิกมีจำกัดได้ไม่เกิน 84 คน แบ่งเป็น สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง 33 คน สำนักวิทยาศาสตร์ 55 คน สำนักศิลปกรรม 30 คน ปัจจุบันมีภาคีสมาชิก 74 คน
=== ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ===
ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ ได้แก่ ผู้ทรงคุณวุฒิในสาขาวิชาใดวิชาหนึ่ง ซึ่งนายกรัฐมนตรี โดยคำแนะนำของราชบัณฑิตยสภา ได้นำความกราบบังคมทูลเพื่อทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ แต่งตั้ง โดยไม่จำกัดจำนวน ปัจจุบันมีราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์ที่ยังมีชีวิตอยู่ จำนวน 8 คน เรียงตามลำดับการได้รับพระบรมราชโองการโปรดเกล้าฯ ดังนี้
  ผู้ได้รับแต่งตั้งที่ยังมีชีวิตอยู่
== วิทยาการที่ราชบัณฑิตยสภาจัดเผยแพร่ทางเว็บไซต์ ==
=== คลังความรู้ ===
วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
สังคมศาสตร์
ภาษา ศิลปะ วัฒนธรรม
=== หลักเกณฑ์ต่าง ๆ ===
การทับศัพท์ภาษาต่างประเทศ
การถอดอักษรไทยเป็นอักษรโรมัน
การอ่านตัวเลขต่าง ๆ
การอ่านเครื่องหมาย
การอ่านคำวิสามานยนาม
เครื่องหมายวรรคตอน
การเว้นวรรค
การเขียนคำย่อ
ชื่อจังหวัด เขต อำเภอ
ชื่อทะเล
ชื่อธาตุ
ชื่อประเทศ ดินแดน เขตการปกครอง และเมืองหลวง
ลักษณนาม
ราชาศัพท์
=== สิ่งพิมพ์ ===
ราชบัณฑิตยสภามีสิ่งพิมพ์ทางวิชาการเกือบทุกสาขาไว้จำหน่ายแก่ประชาชนทั่วไป
== ดูเพิ่ม ==
รายพระนามและชื่อนายกราชบัณฑิตยสถานและราชบัณฑิตยสภา
== อ้างอิง ==
== แหล่งข้อมูลอื่น ==
องค์กร
สิ่งพิมพ์
รายชื่อหนังสือที่จัดพิมพ์เผยแพร่
หน่วยงานที่อยู่ในบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักงานราชบัณฑิตยสภา
องค์การที่ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2476
หน่วยงานของรัฐบาลไทยในเขตดุสิต
ราชบัณฑิตยสภา