pythainlp/thai-open-data-go-th huggingface dataset:
แห่เจ้าพ่อหลักเมืองสมุทรสาคร
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง,เจ้าพ่อวิเชียรโชติ,การประมง,สมุทรสาคร
รายละเอียด: การแห่เจ้าพ่อหลักเมืองจะจัดขึ้นในวันที่ 2 ของการจัดงาน หรือวันที่ 8 เดือน 5 ตามปฎิทินจีน โดยจะเริ่มทำการแห่ประมาณ 9.00 น เมื่อถึงเวลาจะอัญเชิญเจ้าพ่อหลักเมืองประทับบนเกี้ยวและนำลงเรือประมง
พื้นที่: ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง
ช่วงเวลา: วันที่ 7 -10 เดือน 5 ตามปฎิทินจีน
ไหว้เจ้าพ่อแก่นจันทร์
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: สะเดาะห์เคราะห์,ลอยเรือ,การแห่เรือ,เข้าทรง
รายละเอียด: พิธีไหว้เจ้าพ่อแก่นจันทร์จัดขึ้นในวันขึ้น 6 – 8 ค่ำ เดือน 6 ของทุกๆปี เป็นระยะเวลา 3 วัน ในการดำเนินพิธีกรรมนั้นจะจัดในช่วงเวลาเช้าและบ่าย ในการประกอบพิธีกรรมนั้นจะมีร่างทรงเป็นผู้ดำเนินพิธีกรรมต่างๆ พร้อมทั้งมีผู้ช่วยคอยอำนวยความสะดวกทุกขั้นตอนของพิธีกรรม
พื้นที่: ศาลเจ้าพ่อแก่นจันทร์
ช่วงเวลา: วันขึ้น 6 – 8 ค่ำ เดือน 6
ไหว้เจ้าพ่อกิมท้ง
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: เจ้าพ่อกิมท้ง,บวงสรวง,ม้าทรง,การประมง
รายละเอียด: จัดในวันขึ้น 13 – 15 ค่ำ เดือน 1 เป็นระยะเวลา 3 วัน โดยพิธีกรรมบวงสรวงจะมีขึ้นในเช้าของวันแรก ส่วนวันที่เหลือจะเป็นการจัดแสดงมหรสพ ในการประกอบพิธีกรรมผู้ดำเนินการหลักคือม้าทรง กล่าวคือ เมื่อเจ้าพ่อกิมท้งประทับร่างแล้ว ท่านจะเป็นผู้ทำพิธีโดยผ่านทางม้าทรง
พื้นที่: ศาลเจ้าพ่อกิมท้ง
ช่วงเวลา: วันขึ้น 13 – 15 ค่ำ เดือน 1
ขึ้นเขาเผาข้าวหลาม
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: เผาข้าวหลาม,เขาดงยาง,ลาวเวียง,วัดสุวรรณคีรี,โรงเรียนวัดหัวสำโรง
รายละเอียด: เกือบสองร้อยปีของการสืบทอดงานประเพณี “บุญข้าวหลาม” ของชาวลาวเวียงที่อพยพมาจากเวียงจันทน์ มาอาศัยในอำเภอพนมสารคาม จังหวัดฉะเชิงเทรา ช่วงสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว(รัชกาลที่ 3) พอถึงเดือนสามช่วงฤดูเก็บเกี่ยวข้าว ชาวบ้านได้พร้อมใจกันไปทำบุญด้วยการนำข้าวใหม่ มีกลิ่นหอม นำไปทำข้าวหลามเผาให้สุกหอมในกระบอกไม้ไผ่สีสุก  สมัยนั้นชาวบ้านนำข้าวหลามไปถวายพระที่วัดหนองบัวและวัดหนองแหน พร้อมกับถวายขนมจีนน้ำยาป่าด้วย
พื้นที่: วัดสุวรรณคีรี(เขาดงยาง)
ช่วงเวลา: ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 วันมาฆบูชาของทุกปี
ขึ้นถ้ำพระขยางค์
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: ถ้ำพระขยางค์,พ่อตาหลวงแก้ว,เมืองกระ(กระบุรี)
รายละเอียด: ถ้ำพระขยางค์อยู่ที่เขาแหลมเนียง อ.กระบุรี จ.ระนอง  ทุกปีในวันตรุษจีน ได้จัดงานประเพณีขึ้นถ้ำพระขยางค์มาตั้งแต่ปี พ.ศ.2504  เป็นต้นมา  ความสำคัญของสถานที่แห่งนี้ได้มีความเชื่อมโยงกับตำนานเจ้าเมืองคนแรก ผู้ครองเมืองกระ(กระบุรี) นามว่าพระแก้วโกรพ
พื้นที่: ถ้ำพระขยางค์
ช่วงเวลา: วันตรุษจีนของทุกปี
ปักธงชัย
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: ปักธงชัย, นครไทย, ธง, พ่อขุนบางกลางท่าว, พ่อขุนศรีอินทราทิตย์, เขาช้างล้วง
รายละเอียด: ที่อำเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก มีงานประเพณีประจำปีของอำเภอ ที่จัดขึ้นอย่างยิ่งใหญ่และแสดงออกถึงความสามัคคี ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของชาวนครไทย นั่นก็คือ “ประเพณีปักธงชัย” ซึ่งจะจัดขึ้นในช่วงวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ของทุกปี  เป็นประเพณีที่มีการปฏิบัติสืบต่อกันมาอย่างช้านานหลายชั่วอายุคน  ทำให้ชาวนครไทยมีความเชื่อร่วมกันในประเพณีนี้
พื้นที่: หน้าที่ว่าการอำเภอนครไทย วัดกลาง พระบรมราชานุสาวรีย์พ่อขุนศรีอินทราทิตย์
ช่วงเวลา: วันขึ้น 13 ค่ำ – วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12
งานนมัสการพระพุทธบาทบัวบก
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: พระพุทธบาทบัวบก, วัดพระพุทธบาทบัวบก, พญามิลินทนาค, ภูพระบาท
รายละเอียด: พระพุทธบาทบัวบก เป็นรอยพระพุทธบาทที่ประดิษฐานอยู่ที่วัดพระพุทธบาทบัวบกซึ่งตั้งอยู่บนไหล่เขาภูพระบาท บ้านติ้ว ตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ จังหวัดอุดรธานี ห่างจากตัวอำเภอบ้านผือ เป็นถนนลาดยางระยะทางประมาณ 14 กิโลเมตร ตั้งอยู่บริเวณทางแยกซ้ายมือก่อนถึงที่ทำการอุทยานประวัติศาสตร์ภูพระบาท
พื้นที่: วัดพระพุทธบาทบัวบก
ช่วงเวลา: วันขึ้น 11 ค่ำ – วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 4
บวงสรวงพ่อพันท้ายนรสิงห์
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: พ่อพันท้ายนรสิงห์,
รายละเอียด: เป็นพิธีกรรมที่ลำรึกถึงพันท้ายนรสิงห์ผู้ซึ่งถูกยกย่องว่าเป็นวีรบุรุษแห่งความซื่อสัตย์และรักษาไว้ซึ่งกฎมณเฑียรบาล ซึ่งแต่ก่อนนั้นเป็นพิธีบวงสรวงแบบชาวบ้านธรรมดา แต่หลังจากเมื่อได้มีการปรับปรุงพัฒนาศาล ปรับภูมิทัศน์รอบๆศาล ทางราชการจึงได้เข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง และทำให้งานประเพณีท้องถิ่นนั้นกลายเป็นประเพณีประจำจังหวัด โดยจัดเป็นกิจกรรมขึ้นมาทุกปี ภายใต้ชื่อว่า “สมุทรสาคร นครแห่งความซื่อสัตย์”
พื้นที่: ศาลพันท้ายนรสิงห์
ช่วงเวลา: วันขึ้น ๙ ค่ำ เดือน ๓
ไหว้พ่อขุน
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: พ่อขุน,เข้าทรง
รายละเอียด: การจัดพิธีไหว้พ่อขุนนั้น จัดขึ้นเพื่อบวงสรวงพ่อขุนทุกๆปี แต่ก่อนนั้นพื้นที่บริเวณนี้ค่อนข้างทุรกันดาร ห่างไกลจากความเจริญ จะไปพบแพทย์ทีก็ลำบาก ทั้งเครื่องมือทางการแพทย์ก็ยังไม่ทันสมัยเหมือนปัจจุบัน เมื่อหญิงชาวบ้านจะคลอดลูกทีก็ค่อนข้างลำบาก จะเดินทางไปยังโรงพยาบาลก็ต้องใช้เวลานานเพราะต้องไปทางเรือ
พื้นที่: ศาลพ่อขุน
ช่วงเวลา: วันขึ้น 11 – 12 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี
ไหว้เทพเจ้าปุนเถ้ากง
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: เทพเจ้าปุนเถ้ากง,วันต้นปีใหม่จีน,ไคเต็งฮี่,
รายละเอียด: การจัดงานไคเต็งฮี่ หรือ การไหว้เจ้าต้นปีนั้น เป็นการต้อนรับการเปิดศักราชใหม่ของชาวจีน เป็นการกราบไหว้ขอพรจากเหล่าเทพเจ้าในช่วงต้นปี เพื่อให้ทรัพย์สินเพิ่มพูน หน้าที่การงานรุ่งเรือง ครอบครัวมั่งมี ร่ำรวยกันตลอดทั้งปี ซึ่งเทพเจ้าแต่ละองค์ก็จะให้พรที่แตกต่างกันไป เช่น การไหว้ขอพรที่ตี่เป่บ่อ หรือเทพเจ้าฟ้าดิน ก็จะทำให้ชีวิตร่มเย็น ปัดเป่าภัยทุกข์ภัยพิบัติต่างๆ
พื้นที่: ศาลเจ้าปุนเถ้ากง
ช่วงเวลา: ประเพณีไคเต็งฮี่จะจัดในวัน 11 – 13 ค่ำ เดือน 1 ตามปฎิทินจีน ซึ่งงานไคเต็งฮี่จะจัดหลังช่วงตรุษจีน
ไหว้พ่อปู่ทะเล
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: พ่อปู่ทะเล,เรือ,ชาวประมง,
รายละเอียด: พิธีไหว้พ่อปู่ทะเล ถือว่าเป็นประเพณีที่สืบทอดกันมายาวนาน เนื่องจากบริเวณหมู่บ้านชาวประมงนั้นเป็นพื้นที่ติดกับทะเล จึงทำให้ได้รับผลกระทบจากภัยธรรมชาติต่างๆอยู่บ่อยครั้ง อีกทั้งการประกอบอาชีพของคนในหมู่บ้านชาวประมงนั้น ยังสอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่ตนเองอยู่อาศัย คือ การยึดถืออาชีพประมงเป็นหลัก
พื้นที่: ศาลพ่อปู่ทะเล
ช่วงเวลา: วันขึ้น 6 - 7 ค่ำ เดือน 2 ของทุกปี
ไหว้เจ้าพ่อหลวงช้างพัน
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: เข้าทรง,สงกรานต์,รามัญ,มอญ,
รายละเอียด: พิธีล่องเจ้าเข้าทรง ถือว่าเป็นประเพณีส่วนหนึ่งของประเพณีสงกรานต์ของคนไทยเชื้อสายรามัญ (มอญ) เป็นพิธีที่คนในหมู่บ้านมอญถือปฎิบัติต่อกันมาจากอีตถึงปัจจุบัน ซึ่งในหมู่บ้านของชาวมอญนั้นจะมีศาลประจำหมู่บ้านของตนเอง เพื่อเป็นที่พึ่งทางใจของคนมอญ และชาวมอญเชื่อว่าเจ้าพ่อจะนำสิ่งดีๆเข้ามาในชีวิต
พื้นที่: ศาลเจ้าพ่อหลวงช้างพัน
ช่วงเวลา: จัดหลังเทศกาลวันสงกรานต์ ไม่มีวันกำหนดที่ตายตัว ส่วนใหญ่จะจัดในช่วงประมาณวันที่ 17 – 22 เมษายน
หามพระดำน้ำ
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน,ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: หามพระดำน้ำ,หลวงพ่อพระทอง,หลวงพ่อห้ามญาติ,บ้านป่าแดง,อ่างเก็บน้ำป่าแดง
รายละเอียด: เมื่อกล่าวถึง “ประเพณีหามพระดำน้ำ” หลายคนคงมีความสับสนว่าเป็นประเพณีเดียวกันกับ “ประเพณีอุ้มพระดำน้ำ” ประเพณีสำคัญและมีชื่อเสียงมากที่สุดประเพณีหนึ่งของจังหวัดเพชรบูรณ์  แท้จริงแล้วเป็นคนละงานประเพณีและมีการจัดอยู่คนละแห่ง แต่อยู่ในเขตจังหวัดเพชรบูรณ์เหมือนกัน ประเพณีหามพระดำน้ำเป็นประเพณีที่อัญเชิญพระพุทธรูป “หลวงพ่อห้ามญาติ” ซึ่งเป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์ประจำวัดโพธิ์กลาง บ้านป่าแดง ตำบลป่าเลา อำเภอเมือง จังหวัดเพชรบูรณ์ ขึ้นประดิษฐานบนเสลี่ยงเพื่อไปสรงน้ำและดำน้ำเป็นประจำทุกปีในวันแรม 15 ค่ำ เดือน 5 แต่ถ้าหากปีใดเป็นปีอธิกมาส (มีเดือน 8 สองหน) จะจัดงานตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 5 แทน
พื้นที่: วัดโพธิ์กลางและอ่างเก็บน้ำป่าแดง ตำบลป่าเลา อำเภอเมืองเพชรบูรณ์ จังหวัดเพชรบูรณ์
ช่วงเวลา: วันแรม 15 ค่ำ เดือน 5 ถ้าปีใดเป็นปีอธิกมาสจะตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 5
เลี้ยงปีเจ้าพ่อปากเหือง อ.เชียงคาน จ.เลย
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: เจ้าพ่อปากเหือง,ศาลเจ้าพ่อปากเหือง
รายละเอียด: ชุมชนบ้านท่าดีหมีและใกล้เคียงมีความสัมพันธ์ทางความเชื่อกับศาลเจ้าพ่อปากเหืองมาอย่างช้านาน  ดังนั้น  ในรอบหนึ่งปีชุมชนจึงมีพิธีกรรมที่ต้องทำเพื่อเป็นการเลี้ยงหรือถวายบูชาเจ้าพ่อปากเหืองหลายครั้ง  โดยผู้ที่นับถือเจ้าพ่อปากเหืองทุกครัวเรือนทั้งในบ้านท่าดีหมีและชุมชนใกล้เคียงจะต้องมาร่วมพิธี  ซึ่งได้แก่ พิธีบายศรีเจ้าพ่อปากเหือง จะมีการทำพิธีในช่วงวันข้างขึ้นเดือน 6 ของทุกปี  พิธีเลี้ยงปีจะมีการทำพิธีในช่วงวันข้างขึ้นเดือน 7 ของทุก และพิธีออกพรรษาจะมีงานแข่งเรือกาบ (ลงส่วงเฮือ) ในวันแรม 1 ค่ำเดือน 11 ของทุกปี
พื้นที่: ศาลเจ้าพ่อปากเหือง
ช่วงเวลา: วันใดวันหนึ่งในช่วงข้างขึ้นของเดือน 7
ตบประทายหัวภู
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน,ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: ตบประทายหัวภู,บุญเบิกบ้าน,ตบประทาย,หลักประทาย,บ้านภูพระ,ชุมชนลุ่มน้ำมอตอนบน
รายละเอียด: ในบริเวณลุ่มน้ำมอตอนบนในท้องที่อำเภอนากลางและอำเภอศรีบุญเรือง จังหวัดหนองบัวลำภู จะมีการตบประทายหัวภู ตบประทายหลักบ้านหรือทำบุญเบิกบ้านซึ่งมักจะปฏิบัติในช่วงหลังวันตรุษสงกรานต์หรือช่วงเดือน 6 ตามปฏิทินจันทรคติ เป็นประเพณีที่มีการสืบทอดปฏิบัติกันมาไม่ต่ำกว่า 80 ปี เพื่อความเป็นสิริมงคลและความอุดมสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหารในท้องถิ่น
พื้นที่: ศาลาประชาคมบ้านภูพระ วัดภูพระวนาราม และหลักประทายหัวภู บ้านภูพระ ตำบลโนนเมือง อำเภอนากลาง จังหวัดหนองบัวลำภู
ช่วงเวลา: วันพุธใดวันพุธหนึ่งภายในเดือน 6 ตามเวลาทางจันทรคติ
แห่น้ำขึ้นโฮง
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร,โฮงเจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร,อนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร,ลับแล
รายละเอียด: การเกิดวัฒนธรรมประเพณีที่ถือปฏิบัติสืบต่อกันมาของผู้คนในสังคมนั้นๆ เกิดจากวิถีชีวิตและความเชื่อของผู้คนในสังคมที่เป็นผู้หล่อหลอมให้คนในสังคมได้ตระหนักถึงวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม ประเพณี ที่สืบต่อกันมาจากรุ่นสู่รุ่น เช่นเดียวกันชาวเมืองลับแลในตำบลฝายหลวง อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ ก็มีประเพณีแห่น้ำขึ้นโฮง (โฮง หรือ โรง) ซึ่งจัดขึ้นในช่วงวันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี โดยเป็นการรวมกลุ่มของชาวบ้านในตำบลฝายหลวงและชุมชนใกล้เคียงในอำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์ เพื่อทำพิธีสรงน้ำเจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร ซึ่งเป็นวีรบุรุษทางวัฒนธรรมของชาวลับแลในอดีต
พื้นที่: ลานอนุสาวรีย์เจ้าฟ้าฮ่ามกุมาร เชิงม่อนอารักษ์ ตำบลฝายหลวง อำเภอลับแล จังหวัดอุตรดิตถ์
ช่วงเวลา: วันขึ้น 13 ค่ำ เดือน 6 ของทุกปี
ผีขนน้ำ
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน
หัวเรื่อง: ผีขนน้ำ,ศาลเจ้าปู่นาซ่าว,ขอฝน
รายละเอียด: งานประเพณีผีขนน้ำ เป็นงานบุญเดือนหก จัดขึ้นหลังวันวิสาขบูชา ช่วงวันแรม1-3 ค่ำ ถือเป็นงานประจำปีของชาวบ้านตำบลนาซ่าว อ.เชียงคาน จ.เลย จัดขึ้นมาเพื่อเป็นการขอฝนในวิถีชีวิตเกษตรกรรมที่สืบทอดกันมากว่า 300 ปี  กล่าวกันว่าชาวบ้านนาซ่าว แต่เดิมเป็นคนไทยพวน อพยพมาจากฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง มาตั้งหลักแหล่งทำเกษตรกรรมที่ นาซำหว้า แล้วขยายชุมชนมาที่บ้านสองโนน  แก่นของความเชื่อของประเพณีท้องถิ่นที่นี่คือการนับถือผี  โดยมีจุดศูนย์รวมอยู่ที่ “เจ้าปู่” ที่พำนักในศาลเจ้าปู่นาซ่าว
พื้นที่: ลานกีฬาอบต.นาซ่าว อ.เชียงคาน จ.เลย และวัดโพธิ์ศรี
ช่วงเวลา: วันแรม 1-3 ค่ำเดือนหก
สรงกู่ประภาชัย
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: ปรางค์กู่ประภาชัย,สรงกู่,บ้านนาคำน้อย
รายละเอียด: งานสรงกู่ประภาชัย  จัดขึ้นที่ปรางค์กู่ประภาชัยหรือกู่บ้านนาคำน้อย  โบราณสถานแบบขอม สร้างด้วยศิลาแลงและหินทราย รูปแบบสถาปัตยกรรมเป็นแบบ อโรคยาศาล ในสมัยพระเจ้าชัยวรมันที่ 7(พ.ศ.1720-1780)  งานสรงกู่จัดขึ้นทุกปีอย่างต่อเนื่องตั้งแต่สมัยปู่ย่าตายาย  กำหนดวันคือ วันขึ้น 15 ค่ำเดือน 5 ความโดดเด่นของงานประเพณีแห่งนี้คือ  การแสดงออกถึงความรักและความเข้มแข็งของชุมชน โดยงบประมาณและการจัดงานทั้งหมดมาจากคนในชุมชน พิธีกรรมของงานสรงกู่ประภาชัยมีการผสมผสานความเชื่อเรื่องการนับถือผีและความศรัทธาในพุทธศาสนาแบบเถรวาท
พื้นที่: ปรางค์กู่ประภาชัย บ้านนาคำน้อย  ต. บัวใหญ่ อ.น้ำพอง  จ.ขอนแก่น
ช่วงเวลา: วันขึ้น 15 ค่ำเดือน 5
รำผีมอญ
ประเภท: ประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์,ประเพณีเกี่ยวกับการรักษาโรค
หัวเรื่อง: มอญ,ผีบรรพบุรุษ
รายละเอียด: คติความเชื่อเรื่องผีบรรพบุรุษ ยังปรากฏในสังคมชาวมอญ กล่าวกันว่าการนับถือผีจะทำให้มนุษย์ได้รับคำแนะนำช่วยเหลือ ทำมาหากิน เจริญรุ่งเรืองและมั่นคง ในทางกลับกันหากมีการละเมิดข้อห้ามหรือ “ผิดผี” เชื่อว่าผีบรรพบุรุษจะไม่พอใจ นำมาสู่การบันดาลภัยพิบัติ โรคภัยไข้เจ็บ ในตระกูลผีเดียวกัน ด้วยเหตุนี้จึงได้จัดพิธีขอขมา คือ “พิธีรำผีมอญ” ขึ้น มักจัดในเดือนคู่ กำหนดวันโดย “โต้ง” (ผู้นำในการประกอบพิธี) ซึ่งเป็นพิธีที่มีความซับซ้อนทั้งกระบวนการขั้นตอนและความหมาย ใช้เวลาอย่างน้อยสองวันด้วยกันในการเตรียมและประกอบพิธี
พื้นที่: ต.เจ็ดริ้ว อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร
ช่วงเวลา: นิยมทำในเดือนคู่หรือช่วงฤดูแล้ง ราวเดือน 4 ถึงเดือน 6 ยกเว้นวันพระ
งานศพคนมอญ (เฟ่ะซ่าง)
ประเภท: ประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์,ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต
หัวเรื่อง: งานศพ,มอญ
รายละเอียด: คนมอญให้ความสำคัญกับพิธีกรรมที่เข้ามาเกี่ยวข้องตั้งแต่เกิดจนตาย อีกทั้งศรัทธาในพุทธศาสนาควบคู่ไปกับการถือผีบรรพบุรุษ ก่อให้เกิดรากฐานของประเพณี พิธีกรรม ที่สืบทอดปฏิบัติกันมา ดังนั้นคนมอญจึงมีรูปแบบพิธีกรรมที่แฝงความหมายและปริศนาธรรมต่างๆ ตามโลกทัศน์ของคนมอญมีการแบ่งประเภทการตายแตกต่างกันตามสาเหตุและสถานภาพของผู้ตาย อีกทั้งข้อปฏิบัติพิธีกรรมที่จำเพาะกับรูปแบบการตาย โดยยึดถือคามคัมภีร์โลกสมมุติ ซึ่งในกรณีนี้จะกล่าวถึงเฉพาะงานศพที่ตายดี และมีการจัดงานศพเป็นแบบเผาศพ
พื้นที่: บ้านแซ่ อ.พระประแดง จ.สมุทรปราการ
ช่วงเวลา: -
บวชนาค(มอญ)
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต
หัวเรื่อง: บวชนาค,มอญ
รายละเอียด: จากการเก็บข้อมูลบริเวณย่านชุมชนทุ่งกะโหลก คลองตาขำ ผู้ที่จะเข้าอุปสมบทเป็นบุตรชายของคุณศักดิ์ชัย และนางพัชรี ชาวบ้านเกาะ ชื่อนายอนิรุจน์ ชาวบ้านเกาะ อายุ 21 ปี  งานนี้แบ่งเป็นสองวัน คือ วันที่ 8 เมษายน ช่วงเย็นไปจนถึงกลาง ขั้นตอนหลักคือ การทำขวัญนาค และงานเลี้ยง ส่วนในวันที่ 9 ช่วงเช้าไปถึงเที่ยง คือ การอุปสมบท ที่วัดราษฎร์ศรัทธากะยาราม (วัดมอญ) ซึ่งเป็นวัดฝ่ายธรรมยุติ การติดตามงานบวชครั้งนี้มาจากผู้ให้ข้อมูลสำคัญ คือ หมอแซม หมู่ 1 ตำบลเจ็ดริ้ว คนรุ่นใหม่ที่ร่ำเรียนภาษาและตำรามอญ และทำกิจกรรมวัฒนธรรมไทยรามัญ จนเริ่มเป็นที่ยอมรับในหมู่คนรามัญในย่านเจ็ดริ้วและคลองตาขำ
พื้นที่: อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร
ช่วงเวลา: -
งานประจำปีและแห่หลวงพ่อโต วัดหลักสี่ราษฎร์สโมสร
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: หลวงพ่อโต,วัดหลักสี่,บ้านแพ้ว
รายละเอียด: หลวงพ่อโตวัดหลักสี่ราษฎร์สโมสร อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร เป็นพระพุทธรูปโบราณสมัยอยุธยาเนื้อหินทรายแดงฉาบปูน ปางมารวิชัย มีพระพักตร์อิ่ม หน้าตักกว้าง 81 นิ้ว สูง 99 นิ้ว เล่ากันว่าหลวงพ่อแฟงซึ่งเป็นศิษย์เอกหลวงพ่อคงวัดบางกะพ้อม และเป็นเจ้าอาวาสวัดดอนมโนรา ต.ขุนพิทักษ์ อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรีในสมัยนั้น ได้ไปพบที่วัดร้างแห่งหนึ่งบริเวณริมแม่น้ำแม่กลอง อ.บางคนที จ.สมุทรสงคราม เมื่อท่านนั่งทางในแล้วทราบว่ามีความศักดิ์สิทธิ์มาก จึงทำพิธีอัญเชิญมาประดิษฐานยังวัดดอนมะโนรา
พื้นที่: วัดหลักสี่ราษฎร์สโมสร บ้านแพ้ว
ช่วงเวลา: แรม 3-5 ค่ำ เดือน 4
ล้างป่าช้า เผาศพไร้ญาติ
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต
หัวเรื่อง: ล้างป่าช้า,สุสาน,งานศพ
รายละเอียด: มูลนิธิแพร่ศีลธรรมการกุศลสงเคราะห์ (เม่งซวงเซี่ยงตั๊ว) ต.โรงเข้ อ.บ้านแพ้ว ก่อตั้งเมื่อประมาณกลางปี พ.ศ. 2501 โดยการนำของคุณประวิทย์ เกษตรสิน (จิ่วฮวด แซ่กอ) ซึ่งปัจจุบันได้ล่วงลับไปแล้ว คุณประวิทย์ได้พิจารณาเห็นว่าพี่น้องชาวจีน-ไทย ที่อาศัยอยู่ในบริเวณคลองดำเนินสะดวกที่มีเขตติดต่อระหว่าง 2 อำเภอ คือ อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร และ อ.ดำเนินสะดวก จ.ราชบุรี ชาวบ้านบริเวณนี้ประกอบอาชีพทำสวนและค้าขาย มีการไปมาหาสู่กันยาวนาน ผู้คนอาศัยกันอยู่หนาแน่น แต่มีสุสานสำหรับฝังศพผู้เสียชีวิตเพียงแห่งเดียว สุสานมีเนื้อที่ประมาณ 30 ไร่เศษ การฝังศพก็ไม่เป็นระเบียบและไม่มีการล้างป่าช้าไม่น้อยกว่า 60-70 ปี ทำให้พื้นที่ฝังศพไม่เพียงพอ คุณประวิทย์จึงได้เชิญบรรดาพ่อค้า คหบดีมาปรึกษากันเพื่อทำการล้างป่าช้าเผาศพไร้ญาติเพื่อเป็นการกุศล ที่ประชุมลงมติเห็นด้วยและแต่งตั้งให้คุณประวิทย์เป็นประธานกรรมการและจัดตั้งกรรมการขึ้น
พื้นที่: มูลนิธิแพร่ศีลธรรมการกุศลสงเคราะห์ (เม่งซวงเซี่ยงตั๊ว) บ้านแพ้ว
ช่วงเวลา: -
สงกรานต์มอญ วัดเจ็ดริ้ว
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: สงกรานต์,มอญ
รายละเอียด: เทศกาลงานสงกรานต์มอญที่วัดเจ็ดริ้ว อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร จัดงานระหว่างวันที่ 13-16 เมษายน  ที่สำคัญคือมีการแห่หลวงพ่อดำ ซึ่งเป็นพระประธานของวัดเจ็ดริ้ว พร้อมทั้งอัญเชิญรูปเหมือนหลวงปู่จ้อน อดีตเจ้าอาวาสร่วมขบวนแห่ เพื่อให้ชาวเจ็ดริ้วได้สรงน้ำและทำบุญ โดยริเริ่มครั้งแรกเมื่อ 5 ปีก่อน
พื้นที่: วัดเจ็ดริ้ว อ.บ้านแพ้ว จ.สมุทรสาคร
ช่วงเวลา: -
ตรุษไทย แห่พระทางน้ำ
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: ตรุษไทย,วัดพระยาญาติ,อัมพวา,หลวงพ่อทอง,หลวงพ่อใจ
รายละเอียด: “เทศกาลเนื่องในการสิ้นปี ตรุษไทยกำหนดตามจันทรคติ ตรงกับวันแรม 15 คํ่า เดือน 4” คือคำนิยามของตรุษไทย จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 ปัจจุบันเทศกาลหรือประเพณีตรุษไทยในหลายพื้นที่ไม่ได้ให้ความสำคัญ โดยจะเน้นไปที่ประเพณีสงกรานต์แทนเนื่องจากเป็นช่วงเวลาที่ใกล้เคียงกัน น่าสนใจว่าชุมชนวัดพระยาญาติ ตำบลบางช้าง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ยังคงสืบสานประเพณีตรุษไทย และมีเอกลักษณ์ที่แตกต่างจากชุมชนอื่นคือ การแห่พระทางน้ำในเทศกาลตรุษไทย
พื้นที่: วัดพระยาญาติ
ช่วงเวลา: แรม 13 ค่ำ เดือน 4 - ขึ้น 1 ค่ำ เดือน 5
ก่อพระเจดีย์ทราย วัดปากสมุทร
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: ก่อพระเจดีย์ทราย,วัดปากสมุทร,ตำบลแหลมใหญ่
รายละเอียด: ประเพณีการก่อพระเจดีย์ทราย  วัดปากสมุทร ตำบลแหลมใหญ่ อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม ได้สืบทอดมาอย่างยาวนาน และได้กลายมาเป็นงานประเพณีประจำปีของวัดปากสมุทร ตั้งแต่ปีพ.ศ.2488  กำหนดจัดงานตามจันทรคติคือ วันแรม 14 ค่ำเดือน 4 ถึงวันขึ้น 1 ค่ำเดือน 5 ในช่วงเทศกาลตรุษไทย
พื้นที่: วัดปากสมุทร  ต.แหลมใหญ่ อ.เมือง จ.สมุทรสงคราม
ช่วงเวลา: วันแรม 14 ค่ำเดือน 4 – วันขึ้น 1 ค่ำเดือน 5
แข่งเรือพิมาย
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: แข่งเรือพิมาย, ทอดกฐินทางเรือ
รายละเอียด: กว่าร้อยปีมาแล้ว ก่อนจะมาเป็นงานประเพณีแข่งเรือพิมาย สมัยก่อนคืองานทอดกฐินทางเรือ เนื่องจากชุมชนสองฟากฝั่งแม่น้ำมูล  ช่วงฤดูน้ำหลากเดือนตุลาคม-ธันวาคม ได้มีน้ำเอ่อท่วม ผู้คนตามหมู่บ้านต่างๆ ได้สัญจรไปมาทางเรือ งานทอดกฐินจะหมุนเวียนเปลี่ยนกันไปตามวัดของแต่ละหมู่บ้าน หลังออกพรรษาเป็นหน้าทอดกฐิน ในงานบุญกฐินเรือต่างๆ จะมาแข่งขันกันด้วยความสนุกสนาน
พื้นที่: ลำน้ำจักราช  อำเภอพิมาย  จ. นครราชสีมา
ช่วงเวลา: สัปดาห์ที่ 2 ของเดือนพฤศจิกายนของทุกปี
งานคารวะเจ้าปู่มเหสักข์ ภูไทวาริชภูมิ
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: เจ้าปู่มเหสักข์วาริชภูมิ, ภูไทวาริชภูมิ,ภูไท,ชาติพันธุ์
รายละเอียด: ในการย้ายครัวเรือนและราษฎรจากเมืองสกลนครมายังบ้านหนองหอยซึ่งเป็นที่ตั้งของชุมชนวาริชภูมิในปัจจุบันนั้น ชาววาริชภูมิเล่าสืบต่อกันมาว่า ครั้นขบวนอพยพมาถึงธารน้ำแห่งหนึ่ง ด้านหลังมีภูเขาใหญ่มีหน้าผาสูงชัน จึงได้ขบวนหยุดและตั้งค่ายพักขึ้น และพาไพร่พลจำนวนหนึ่งสร้างศาลเพียงตาขึ้นหลังหนึ่งด้านหลังค่าย เมื่อเห็นผู้คนหายเหนื่อยแล้ว จึงนำผู้คนบ่าวไพร่พร้อมใจกันอธิษฐาน อัญเชิญเทพยดาฟ้าดิน เจ้าภูผา เจ้าป่าเจ้าเขา ให้มาสถิตอยู่ ณ ศาลนั้น ขอให้เป็นกำแพงคุ้มกันขบวนของชาวภูไทตลอดไป ครั้นทำพิธีเสร็จได้พร้อมกันหาดอกไม้ธูปเทียนบูชา จัดสำรับกับข้าวคาวหวานเลี้ยงและเรียกชื่อเทพสถิตอยู่ ณ ศาลแห่งนี้ว่า “เจ้าปู่มเหสักข์”
พื้นที่: ศาลเจ้าปู่มเหสักข์ ตำบลวาริชภูมิ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร
ช่วงเวลา: วันที่ 6 เมษายน ของทุกปี
บุญเลี้ยงบ้านไทพวน อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน,ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: บุญเลี้ยงบ้าน, บุญกลางบ้าน, บุญซำฮะบ้าน, ต้นมะขามใหญ่, ไทพวนบ้านกลาง
รายละเอียด: ชุมชนบ้านกลาง ตำบลปากตม อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย เป็นชุมชนของชาวไทพวนที่อพยพมาจากเมืองพวนทางตอนเหนือของประเทศลาวในปัจจุบันเมื่อกว่า 200 ปีมาแล้ว ชุมชนชาวไทพวนแห่งนี้ยังรักษาขนบธรรมเนียมประเพณีดั้งเดิมของกลุ่มชาติพันธุ์ของตนเองอย่างเคร่งครัด โดยเฉพาะอย่างยิ่งงานประเพณีบุญเลี้ยงบ้านเดือนหก หรือบุญซำฮะบ้าน ซึ่งเป็นงานประเพณีที่ชาวบ้านกลางต้องปฏิบัติเป็นประจำทุกปี เพื่อความเป็นศิริมงคลและความอุดมสมบูรณ์ของชุมชน
พื้นที่: บ้านกลาง ตำบลปากตม อำเภอเชียงคาน จังหวัดเลย
ช่วงเวลา: วันขึ้น 5 ค่ำ ถึงวันขึ้น 8 ค่ำ เดือน 6 ตามเวลาทางจันทรคติ
งานพระยากตะศิลารำลึก
ประเภท: ประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: กลุ่มชาติพันธุ์,เยอ,เญอ,ราษีไศล,ศรีสะเกษ
รายละเอียด: งานพระยากตะศิลารำลึก เป็นประเพณีสำคัญของกลุ่มชาติพันธุ์ที่เรียกตนเองว่า “ชาวเยอ” หรือ “เญอ” ในจังหวัดศรีสะเกษ จัดขึ้นเพื่อบวงสรวง ถวายสักการะบูชา และรำลึกถึงบุญคุณพระยากตะศิลา ผู้ก่อตั้งเมืองกตะศิลาและเป็นผู้นำท้องถิ่นคนสำคัญ  โดยจะจัดทุกปีในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3 ณ บ้านหลุบโมก ต.เมืองคง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ
พื้นที่: วัดเมืองคง บ้านหลุบโมก ต.เมืองคง อ.ราษีไศล จ.ศรีสะเกษ
ช่วงเวลา: ขึ้น 15 ค่ำ เดือน 3
พิธีศพชาวจีนคาทอลิก บางนกแขวก
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับชีวิต
หัวเรื่อง: งานศพ,คาทอลิก,ชาวจีน
รายละเอียด: ชาวจีนคาทอลิกบ้านบางนกแขวก มีขนบธรรมเนียมประเพณีที่แตกต่างไปจากชาวจีนกลุ่มอื่นๆ โดยเฉพาะความเชื่อเรื่องความตายและพิธีศพ มีการผสมผสานความเชื่อดั้งเดิมในเรื่องการนับถือและการปฏิบัติต่อวิญญาณบรรพบุรุษไว้ในพิธีกรรมเกี่ยวกับงานศพ โดยปรับรูปแบบประเพณีพิธีกรรมให้ไม่ขัดแย้งกับระบบความเชื่อของคริสต์ศาสนา
พื้นที่: วัดแม่พระบังเกิดบางนกแขวก
ช่วงเวลา: -
งานสืบสานวัฒนธรรมประเพณีไทยทรงดำ วัดใหม่บางปืน
ประเภท: ประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ์
หัวเรื่อง: ไทยทรงดำจังหวัดสมุทรสงคราม, ลาวซ่วง ,ลาวโซ่ง, ไทดำ
รายละเอียด: งานประเพณีไทยทรงดำจังหวัดสมุทรสงคราม ริเริ่มจัดขึ้นตั้งแต่ปีพ.ศ 2544 โดยพระมหาจรูญ ฐานกโร ท่านเจ้าอาวาสวัดใหม่บางปืน(วัดบังปืน) กำหนดวันที่ 1 พฤษภาคม ตรงกับวันแรงงานแห่งชาติเป็นวันจัดงานของทุกปี ในวันนี้ชาวไทยทรงดำจากหลายจังหวัดของประเทศไทยจะมารวมตัวกัน เป็นการพบปะสังสรรค์ทำบุญร่วมกันที่วัดและสืบสานวัฒนธรรมประเพณี
พื้นที่: วัดใหม่บางปืน ตำบลนางตะเคียน อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม
ช่วงเวลา: วันที่ 1 พฤษภาคม ของทุกปี
นมัสการและสรงน้ำหลวงพ่อบ้านแหลม
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: หลวงพ่อบ้านแหลม,สมุทรสงคราม,แม่กลอง,วัดเพชรสมุทรวรวิหาร,สงกรานต์
รายละเอียด: หลวงพ่อบ้านแหลม คือพระพุทธรูปยืนปางอุ้มบาตรหล่อด้วยทองเหลือง  เป็นพระพุทธรูปศักดิ์สิทธิ์คู่บ้านคู่เมืองแม่กลอง จังหวัดสมุทรสงคราม ประดิษฐานอยู่ในพระอุโบสถวัดเพชรสมุทรวรวิหาร หรือที่เรียกว่าวัดบ้านแหลม งานประเพณีนมัสการและสรงน้ำหลวงพ่อบ้านแหลม จัดขึ้นในช่วงเทศกาลสงกรานต์ของทุกปี ปีนี้จัดในวันที่ 13-19 เดือนเมษายน 2561
พื้นที่: วัดเพชรสมุทรวรวิหาร อำเภอเมือง จังหวัดสมุทรสงคราม
ช่วงเวลา: 13 - 19 เมษายน (ตรงกับช่วงวันสงกรานต์ )
แห่ปราสาทผึ้งจังหวัดสกลนคร
ประเภท: ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: สกลนคร,ปราสาทผึ้้ง,ออกพรรษา,พุทธศาสนา
รายละเอียด: ประเพณีแห่ปราสาทผึ้งจังหวัดสกลนครถือเป็นประเพณีงานบุญสำคัญและเป็นเอกลักษณ์ของจังหวัดสกลนคร ประเพณีแห่ปราสาทผึ้งจะจัดขึ้นในช่วงเดือน 11 หรือช่วงออกพรรษา ในงานแห่ปราสาทผึ้งจังหวัดสกลนคร ชาวบ้านจากทุกหมู่บ้านจะมีการจัดทำปราสาทซึ่งสร้างมาจากขี้ผึ้งเป็นส่วนประกอบหลัก จากนั้นจะมีการจัดขบวนแห่อย่างสวยงาม
พื้นที่: วัดพระธาตุเชิงชุม จ.สกลนคร
ช่วงเวลา: ขึ้น 15 ค่ำ หรือ แรม 1 ค่ำ  เดือน 11
โนราโรงครู
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการรักษาโรค,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: โนรา, พัทลุง
รายละเอียด: ในภาคใต้ “มโนราห์หรือโนรา”  เชื่อกันว่าเป็นประเพณีวัฒนธรรมซึ่งเป็นมรดกตกทอดจากบรรพบุรุษมาตั้งแต่ครั้งอาณาจักศรีวิชัย บรรพบุรุษผู้ให้วิชาศิลปะโนราตั้งแต่แรกเริ่มจึงได้รับการบูชาให้เป็นดั่ง “ครู” มาทุกยุคทุกสมัยจวบจนปัจจุบัน การปฏิบัติต่อศิลปะแขนงนี้ให้ถูกต้องตามขนบสังคมปฏิบัติจึงถือเป็นเรื่องที่สำคัญ ซึ่งครูในที่นี่ก็หมายถึง “ครูหมอโนรา” หรือ “ครูหมอตายาย”  เหล่านี้เป็นความเชื่อเรื่องผีในวัฒนธรรมโนรา “โนราโรงครู” การจัดพิธีนี้เชื่อว่าจะนำความเจริญมาสู่ลูกหลาน เป็นพิธีกรรมที่จัดขึ้นเพื่อเอาใจผีบรรพบุรุษที่ดูแลปกปักรักษาลุกหลาน ตลอดจนได้ช่วยเหลือทุกข์ยากต่างๆ โดยมีนายโรงโนราเป็นผู้ดำเนินพิธี
พื้นที่: วัดท่าแค อำเภอเมือง จังหวัดพัทลุง
ช่วงเวลา: ขึ้น 3 ค่ำ, 4ค่ำ ถึง ขึ้น 15 ค่ำ เดือนหก
การเล่นผีบ่ากวัก
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน,ประเพณีตามเทศกาล หรือประเพณี 12 เดือน
หัวเรื่อง: ผี,วิญญาณ,ล้านนา,การละเล่น,บ้านโฮ่ง
รายละเอียด: “บ่ากวัก” เป็นอุปกรณ์ชนิดหนึ่งที่ใช้พันเส้นด้ายในขบวนการทอผ้าฝ้ายของคนล้านนา ทำจากเส้นตอกผิวไม้ไผ่ที่นำมาสานขึ้นรูปร่างที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว มีคติความเชื่อในขั้นตอนการสานบ่ากวักที่ไม่เหมือนการสานเครื่องใช้อย่างอื่น คือช่างผู้สานบ่ากวักจะต้องสานบ่ากวักนอกเรือนอาศัย โดยส่วนใหญ่ช่างจะไปสานในชายป่าหรือในร่องห้วยใกล้ๆ ที่พักอาศัยให้เสร็จ แล้วถึงจะนำมาเก็บไว้ในบ้าน วิธีการสานนั้นช่างจะจักตอก โดยใช้ในส่วนของผิวไม้ไผ่เท่านั้น และสานในขณะที่ไม้ยังดิบอยู่
พื้นที่: อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน
ช่วงเวลา: สงกรานต์ 14-16 เมษายน
การเล่นผีนางเหนี่ยง
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการทำมาหากิน,ประเพณีเกี่ยวกับการเฉลิมฉลองและเพื่อสิริมงคล
หัวเรื่อง: สงกรานต์,ล้านนา,การละเล่น
รายละเอียด: “ผีนางเหนี่ยง” เป็นประเพณีการเล่นเข้าผีของชาวล้านนาที่นิยมเล่นกันในชุมชนชนบท คล้ายกับการเล่นผีบ่ากวัก  ข้อมูลเกี่ยวกับการเล่นผีนางเหนี่ยง จากเอกสารอัดสำเนาเรื่อง “พิธีกรรมความเชื่อด้านจิตวิญญาณ(ผี) ของคนล้านนา” โดยยงยุทธ เกษมส่งสุข กล่าวถึงการสัมภาษณ์นางสุธรรม วังเขียว ที่บ้านวังหลวง ต.ป่าพลู อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน ว่าแต่เดิมที่บ้านวังหลวงนิยมเล่นผีนางเหนี่ยงควบคู่กับการเล่นผีบ่ากวักในช่วงเทศกาลสงกรานต์ แต่ปัจจุบันการเล่นผีนางเหนี่ยงไม่นิยมเล่นกันแล้ว
พื้นที่: บ้านวังหลวง ต.ป่าพลู อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน
ช่วงเวลา: สงกรานต์ 14-16 เมษายน (ปี๋ใหม่เมือง)
ไกว๋ข้าว
ประเภท: ประเพณีเกี่ยวกับการรักษาโรค
หัวเรื่อง: ล้านนา,เจ็บป่วย
รายละเอียด: “ไกว๋ข้าว” เป็นพิธีกรรมความเชื่อของคนล้านนา ที่ยังคงมีการปฏิบัติและสืบทอดจนในชุมชนบ้านทุ่งม่าน หมู่ที่ 4 ต.ป่าพลู อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน  แม่อุ้ยคำ ภูธร ปัจจุบันอายุ 98 ปี หนึ่งในผู้ที่สืบทอดพิธีกรรมนี้อธิบายว่า พิธีการไกว๋ข้าว จะทำในเฉพาะกรณีเด็กแรกเกิดที่เกิดมาแล้ว พ่อแม่เห็นว่าแสดงอาการร้องไห้แบบผิดปกติ ไม่เหมือนเด็กที่ร้องไห้ธรรมดาโดยทั่วไป
พื้นที่: บ้านทุ่งม่าน หมู่ที่ 4 ต.ป่าพลู อ.บ้านโฮ่ง จ.ลำพูน
ช่วงเวลา: -