pythainlp/thai-open-data-go-th huggingface dataset:
สามเกลอลักควาย
มีชายหนุ่มสามคนเป็นเพื่อนกันอาศัยอยู่ในหมู่บ้านเดียวกันที่ชนบทแห่งหนึ่ง หนุ่มสามคนนี้รักใคร่กันมาก ชอบไปเที่ยวมี่ไหนด้วยกันเสมอ คนแรกชื่อนายกะดัด คนที่สองชื่อนายกะด้อคนที่สามชื่อนายจ้อก้อคนสามคนนี้มีลักษณะแตกต่างกันบางอย่าง คือ นายกะดัดกับนายกะด้อชอบพูดคุย ตลกโปกฮา และบาครั้งชอบทําอะไรเกินไปสักหน่อย ความคิดอ่านไม่ค่อยรอบคอบสุขุม ส่วนนายจ้อก้อเป็นคนไม่ชอบพูด เวลาเพื่อนพูดชอบฟังถ่ายเดียว แต่เป็นคนฉลาด มีความคิดอ่านดี ชอบพูดเป็นแก่นสารเพื่อนจึงให้สมญานามว่า "ไอ้จ้อก้อบ่ (ไม่) พูดบ่จา" 
      คืนวันหนึ่งในฤดูหนาว ชายหนุ่มทั้งสามชวนกันไปเที่ยวที่หมู่บ้านแห่งหนึ่งเพื่อคุยกับสาวๆ ซึ่งนั่งปั่นฝ้ายอยู่ตามลานบ้าน เมื่อเที่ยวคุยกับสาวๆ นานจนเวลาดึกค่อนคืน เป็นที่พอใจแล้ว จึงชวนกันเดินทางกลับบ้านมาบ้านของตน 
      ในฤดูหนาวซึ่งเป็นฤดูเก็บเกี่ยวข้าว ชาวบ้านบางคนเมื่อเกี่ยวเสร็จ ก็ขนมัดข้าวมารวมเป็นกองไว้ที่ลาน เพื่อรอการนวดข้าวและขนขึ้นยุ้งต่อไป ผู้มีกองข้าวเช่นนี้ ต้องนอนเฝ้าลานข้าวเพื่อป้องกันขโมย และบางคนยังนําควายไปเลี้ยง และผูกไว้ริมลานข้าวในตอนกลางคืนด้วย
        ขณะที่ชายหนุ่มทั้งสามเดินทางจะผ่านลานข้าวแห่งหนึ่ง ซึ่งเจ้าของผูกควายไว้ตัวหนึ่งด้วย นายกะดัดกับนายกะด้อมองเห็นควายจึงออกความคิดว่า     หากจะลักควายตัวนั้นไปขายคงจะได้เงินใช่จ่ายอย่างง่ายดาย ทั้งสองพูดกันแล้วก็ชวนกันเข้าไปจะลักควาย ส่วนนายจ้อก้อไม่พูดว่าอะไร คงเดินตามเพื่อนไปห่างๆ
     เมื่อเดินเข้าไปที่ใกล้ลานข้าว ปรากฏว่า ควายตัวนั้นนอนอยู่ นายกะดัดกับนายกะด้อจึงแก้เชือกผูกควายออกจากหลัก แล้วดึงควายตัวนั้นให้ลุกขึ้นเพื่อจะได้จูงหนีไป แต่ขณะที่นายกะดัดกับนายกะด้อดึงเชือกเพื่อให้ควายลุกนั้น เผอิญเจ้าของควายตื่นขึ้น จึงรีบกระโดดจากที่นอนและจับชายหนุ่มทั้งสามไว้ โดยกล่าวหาว่าขโมยควายของตน และถูกกักตัวไว้
     นานกะดัดกับนายกะด้อตกใจจนตัวสั่น ไม่ทราบจะแก้ตัวอย่างไร ก็นิ่งอยู่นายจ้อก้อจึงพูดขึ้นว่า "เอาล่ะ เรื่องนี้เอาไว้พูดกันเมื่อสว่างแล้วก็แล้วกัน" และกระซิบ บอกเพื่อนว่าห้ามมิให้พูดอะไรเป็นอันขาด ตัวเขาจะพยายามหาทางแก้ไขเองเพื่อนก็ยอมเชื่อ
      เมื่อรออยู่จนสว่างแล้ว เจ้าของควายจึงนําตัวนายกะดัด นายกะด้อ และนายจ้อก้อไปที่บ้านผู้ใหญ่บ้าน พร้อมกับควายของกลาง เจ้าของควายเล่าเรื่องให้ผู้ใหญ่บ้านฟังว่า ตอนดึกของคืนที่ผ่านมา ชายหนุ่มทั้งสามคนนี้ขโมยควายของตน ซึ่งผูกไว้ที่ลานข้าวริมทุ่งนา โดยกําลังจะจูงควายหนี ผู้ใหญ่บ้านจึงสอบถามชายหนุ่มทั้งสาม นายกะดัดกับนายกะด้อต่างสั่นหัวทํานองปฏิเสธ และไม่ยอมพูดถ้อยคําใดๆเลย 
     นายจ้อก้อซึ่งนิ่งมานานจึงพูดแก้ตัวว่า "พวกเรามิได้มีเจตนาจะลักควายเลยที่เราเขาไปจับเชือกควายและดึงควายลุกขึ้นนั้น เนื่องจากนายกะดัดกับนายกะด้อโต้เถียงกันว่า ฟันของควายนั้น ฟันบนมีหรือไม่หรือมีแต่ฟันล่าง เพื่อพิสูจน์ความจริง ขณะที่เขาทั้งสองคนเถียงกัน ก็เดินทางมาถึงลานข้าวและเห็นควายตัวนี้นอนอยู่พอดีจึงได้พากันเข้าไปจับเชือกควายและดึงให้ควายลุกขึ้น แล้วเขาก็เอามือถ่างปากควายดูว่า ฟันบนของควายมีหรือไม่มี ในที่สุดก็ได้คําตอบว่า ฟังของควายมีแต่ฟันล่างส่วนฟันบนไม่มี ความจริงเป็นดังนี้"
      เมื่อนายจ้อก้อพูดจบ ผู้ใหญ่บ้านนั่งนิ่งพิจารณาอยู่ครู่หนึ่ง เห็นว่า เป็นเหตุผลที่น่าฟัง จะเอาความผิดกับชายหนุ่มทั้งสามคนคงไม่ถนัดนัก ทั้งได้ทราบว่าชายหนุ่มทั้งสามอยู่ในหมู่บ้านใกล้เคียงกัน ต่างประพฤติตนเป็นคนดี ไม่มีประวัติว่าเป็นผู้ชอบลักขโมยแต่อย่างใด ที่สุดผู้ใหญ่บ้านจึงบอกให้เจ้าของควายเลิกเอาเรื่องเอาราวกับชายหนุ่มทั้งสาม และปล่อยให้ทั้งสามคนกลับไปบ้าน
ผัวเป็นเพียเพราะเมียช่างพูด
คําว่า "เพีย" หรือ "เพี้ย" เป็นชื่อตําแหน่งขุนนางโบราณ ในเขตล้านนาหรือล้านช้างสมัยก่อน ซึ่งคงมาจากคําว่า "พญา" นั่นเอง เรื่องนี้มีอยู่ว่า 
    มีผัวเมียคู่หนึ่ง เมียเป็นคนดี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ พูดจาไพเราะน่าฟัง และมีปฏิภาณไหวพริบดี ส่วนผัวเป็นคนตรงไปตรงมา ไม่ค่อยช่างพูด แต่ขยันทํามาหากินอาชีพของสองผัวเมียนี้ คือ การทํานา เมื่อเวลาว่างจากงาน ผัวชอบไปเที่ยวป่าเพื่อล่าสัตว์ด้วยปืน และตกปลา เป็นต้น
     ผัวมีเพื่อนคนหนึ่งซึ่งเป็นปลัดอําเภอ รับราชการอยู่อําเภอที่สองผัวเมียตั้งบ้านเรือนอยู่ วันหนึ่งปลัดอําเภอผู้เป็นสหายไปตรวจราชการตามท้องที่ และได้มาตรวจที่หมู่บ้านสองผัวเมียอาศัยอยู่ เมื่อปลัดอําเภอมาพักอยู่ในหมู่บ้านนั้น ก็ถือโอกาสมาเยี่ยมเพื่อนที่บ้านในตอนเช้า เผอิญชายผู้ผัวไม่อยู่ เพราะไปเที่ยวป่าล่าสัตว์ตั้งแต่เช้ามืด ฝ่ายเมียเมื่อเพื่อนของผัวอุตสาห์มาเยี่ยม รู้สึกตื่นเต้นดีใจ จึงต้อนรับขับสู้ด้วยอัธยาศัยอันดี และจัดอาหารเลี้ยงต้อนรับปลัดอําเภอด้วย
     เนื่องจากในหมู่บ้านชนบทการจัดหาอะไรมาประกอบอาหารของหญิงคนนั้นจึงไม่ทัน มองเห็นแต่ไก่ต่อของผัวตัวเดียวเท่านั้น จึงจัดการฆ่าไก่ตัวนั้นเพื่อเลี้ยงปลัดอําเภอ ซึ่งปลัดอําเภอรู้สึกซาบซึ้งใจมาก เนื่องจากความเป็นอยู่ในสมัยก่อนโน้นการไปราชการตามบ้านนอกของข้าราชการไปมาด้วยความลําบาก ต้องเดินไปด้วยเท้าอย่างดีก็ใช้ม้าเป็นพาหนะขับขี่ไปเท่านั้น ส่วนอาหารการกินก็แสนลําบาก เพราะไม่มีร้านค้าจําหน่ายเหมือนปัจจุบัน การไปบ้านนอกได้แต่กินไก่กินปลาก็นับว่าวิเศษแล้วดังนั้นการต้อนรับของเมียเพื่อนครั้งนั้นจึงเป็นที่ประทับใจของปลัดอําเภอเป็นอย่างมาก
     เมื่อถึงตอนบ่าย ชายผู้ผัวกลับจากล่าสัตว์มาถึงบ้าน เมียเล่าเรื่องที่ตนต้อนรับปลัดอําเภอเพื่อนของผัวให้ผัวฟังและบอกว่าได้ฆ่าไก่ต่อตัวโปรดเลี้ยงรับรองด้วย ผัวได้ยินว่าไก่ต่อซึ่งเป็นที่รักทนุถนอมของตนถูกฆ่าเช่นนั้น ก็โกรธเป็นฟืนเป็นไฟเพราะความเสียดาย จึงด่าว่าเมียอย่างหยาบคาย และกําลังจะลงไม้ลงมือตีเมียอยู่แล้ว ก็พอดีปลัดอําเภอผู้เพื่อนกลับจากไปราชการหมู่บ้านอื่นและแวะมาเยี่ยมอีกได้ยินเสียงผัวทะเลาะกับเมียเลยเข้าไปสอบถาม
      ฝ่ายเมียเจ้าของบ้าน ผู้มีไหวพริบดีและเข้าใจพูดให้ร้ายกลายเป็นดี ก็ตอบปลัดไปว่า สาเหตุที่ทะเลาะกัน เนื่องจากผัวของตนต่อว่าเรื่องการต้อนรับปลัดอําเภอ เห็นว่าการต้อนรับไม่สมเกียรติ ทําไมฆ่าไก่เพียงตัวเดียวเท่านั้นควรจะหาไก่หลายๆตัว หรือฆ่าหมูต้อนรับจึงจะเหมาะสม
      ปลัดอําเภอได้ยินเมียของเพื่อนเล่าให้ฟัง เข้าใจว่าเป็นความจริง จึงห้ามเพื่อนมิให้ดุด่าเมีย และบอกว่า เท่าที่ให้การต้อนรับนั้น นับว่าดีที่สุดอยู่แล้ว และขอขอบคุณมากๆในการต้อนรับ ชายผู้ผัวค่อยคลายความโกรธลง และรับรองจะไม่ทะเลาะกับเมียอีก ปลัดอําเภอก็ลากลับ
         หลายเดือนต่อมา ตําแหน่งผู้ใหญ่บ้านในหมู่บ้านนั้นว่างลง ปลัดอําเภอผู้เป็นเพื่อนได้มาเป็นประธานการเลือกตั้งผู้ใหญ่บ้านนั้น จึงได้แต่งตั้งให้ชายผู้เพื่อนเป็นผู้ใหญ่บ้าน เพราะการเลือกตั้งผู้ใหญ่บ้านในสมัยนั้น ผู้เป็นประธานมีสิทธิ์ที่จะแต่งตั้งใครก็ได้ 
        เมื่อชายคนนั้นได้รับแต่งตั้งเป็นผู้ใหญ่บ้านแล้ว ตั้งใจปฏิบัติหน้าที่ด้วยดีจนได้รับเลือกตั้งเป็นกํานันในตําบลนั้นในโอกาสต่อไป และได้เลื่อนบรรดาศักดิ์เป็น "เพีย" ซึ่งถือว่ามีเกียรติอย่างสูง นําความปลาบปลื้มมาให้แก่ชายผู้นั้นเป็นอย่างมากมั้งนี้ก็สมกับคําที่ว่า ผัวได้เป็นเพียเพราะเมียช่างพูดหรือเข้าใจพูดนั้นเอง
รักแท้
มีหญิงสาวสวยคนหนึ่ง ซึ่งมีชายหนุ่มคนหนึ่งมาพูดคุยติดพันเป็นเวลานาน ในที่สุดทั้งสองตกลงปลงใจรักกัน และต่างสัญญาว่าจะคงรักกันอยู่ตลอดไป เรื่องที่หนุ่มสาวทั้งสองเป็นคู่รักกันเป็นที่ทราบกันดีในละแวกหมู่บ้าน
    อยู่ต่อมาชายคนรักมีความจําเป็นต้องจากไปค้าขายทางไกลเป็นเวลานาน โดยมิได้ส่งข่าวคราวมาหาหญิงคนรักเลย เพราะมัวแต่ทําการค้าขายจนเพลิน และคิดว่าเมื่อตนร่ํารวยมากจนเป็นที่พอใจแล้วจะกลับมาบ้านเพื่อทําการสู่ขอและแต่งงานกับหญิงคนรักต่อไป
    มีชายหนุ่มอีกคนหนึ่ง ซึ่งอาศัยอยู่คนละหมู่บ้านมาพบหญิงสาวคนนี้ เกิดชอบอกชอบใจ จึงหมั่นไปมาหาสู่เสมอ แม้บางครั้งจะพูดคุยเป็นเชิงเกี้ยวพาราสีบ้างแต่หญิงสาวก็เฉยเมย และพูดด้วยพอมิให้เสียมารยาทเท่านั้น
    ครั้นนานวันเข้า ชายหนุ่มคนหลังนี้ยิ่งมีความพอใจและรักในตัวหญิงสาวมากขึ้นตามลําดับ คงมาเยี่ยมบ่อยเข้า และพยายามทําดีกับหญิงสาวโดยสม่ําเสมอเมื่อมาหาก็มีของมาฝากบ้าง ที่บ้านของฝ่ายหญิงมีธุระการงานใดๆ ก็มาช่วยด้วยความเต็มใจ และพยายามทําดีกับหญิงสาว ไม่ว่าหญิงสาวออกปากต้องการอะไรหากไม่เหลือวิสัยแล้ว ชายหนุ่มจะพยายามสนองความประสงค์ทุกคราว จนนานๆเข้าจิตใจของหญิงสาวก็อดที่จะสงสารชายหนุ่มคนนี้ไม่ได้ ในที่สุดก็รักชายหนุ่มคนนี้อย่างแน่นแฟ้นโดยไม่รู้ตัว
     ครั้นอยู่ต่อมา จะเนื่องด้วยเวรกรรมอะไรไม่ทราบ หญิงสาวล้มป่วยหนักในที่สุดได้เสียชีวิต เมื่อพ่อแม่และญาติพี่น้องนําศพของหญิงสาวไปเผาตามประเพณีขณะที่ร่างของหญิงสาวกําลังถูกเผาและไฟลุกโชนอยู่นั้น ชายหนุ่มผู้เป็นคู่รักคนใหม่ก็กระโดดเข้ากองไฟ ร่างของชายหนุ่มจึงถูกไฟเผาถึงแก่ความตาย กลายเป็นเถ้าถ่านตามหญิงคนรักไปด้วย
    ในวันรุ่งขึ้น ชายหนุ่มคนแรกบังเอิญกลับจากไปค้าขาย เมื่อทราบข่าวการเสียชีวิตของคนรัก รู้สึกเสียใจมาก จึงรีบรุดไปที่ป่าช้าและเก็บเอากระดูกห่อด้วยผ้า ขณะที่เก็บกระดูกชายหนุ่มรู้สึกแปลกใจว่า ทําไมกระดูกจึงมีมากมายนัก พอเก็บกระดูกห่อด้วยผ้าเรียบร้อยแล้ว จึงนํากระดูกนั้นไปหาพระฤาษี ซึ่งอยู่ ณ ถ้ําแห่งหนึ่งไม่ไกลนัก แล้วอ้อนวอนขอให้พระฤาษีช่วยชุบชีวิตคนรักให้กลับฟื้นคืนมา พระฤาษีนึกสงสารจึงชุบชีวิตกระดูกนั้นให้กลับมีชีวิตขึ้นมา แต่แทนที่จะมีร่างของหญิงสาวคนเดียว กลับมีชายหนุ่มอีกคนหนึ่ง ซึ่งเป็นคู่รักคนใหม่มีชีวิตขึ้นมาด้วย
    เมื่อเป็นเช่นนั้น ชายหนุ่มทั้งสองจึงเกิดแย่งหญิงสาวกันขึ้น ชายหนุ่มคนแรกอ้างว่าตนเป็นคนรักคนแรก และขอให้พระฤาษีชุมชีวิตมาด้วย ตนควรมีสิทธิ์ในตัวหญิงสาว ส่วนชายหนุ่มคนหลังก็ไม่ยอมเด็ดขาด โดยอ้างว่า ตนรักหญิงสาวคนนี้ยิ่งกว่าชีวิตของตนอีก แม้หญิงสาวตาย ตนก็กระโดดเข้ากองไฟตายตามไปด้วย 
     ชายหนุ่มคนแรกโกรธแค้นมาก ที่ตนอุตสาห์นํากระดูกไปให้พระฤาษีชุบชีวิตคนรักขึ้นมาแล้ว กลับจะมีชายอื่นแย่งชิงไปเสียเช่นนั้น ชายหนุ่มทั้งสองจึงพากันไปหาพระมโหสถขอให้ช่วยตัดสิน พระมโหสถก็สอบถามเรื่องราวความเป็นมา นอกจากสอบถามชายหนุ่มทั้งสองแล้ว ยังสอบถามความจริงจากพ่อแม่และญาติพี่น้องของฝ่ายหญิงด้วย
      เมื่อสอบถามได้ความจริงอย่างถ่องแท้แล้ว พระมโหสถจึงตัดสินใจให้ชายหนุ่มคนหลังซึ่งเป็นคนรักคนใหม่ของหญิงสาว มีสิทธิ์ที่จะเป็นสามีของหญิงสาว โดยอ้างเหตุผลว่า ชายหนุ่มคนนี้เป็นผู้มีน้ําใจเด็ดเดี่ยวและรักแท้ แม้แต่ชีวิตก็ยินดีเสียสละเพื่อคนรัก ในที่สุดชายหนุ่มคนหลังก็ได้หญิงสาวเป็นภรรยาของตน ทั้งนี้เนื่องด้วยความรักแท้ของชายหนุ่มที่มีต่อหญิงสาวนั้นเอง
ลูกสะใภ้เศรษฐี
มีผัวเมียคู่หนึ่ง เป็นเศรษฐีมีทรัพย์มาก แต่มีลูกชายเพียงคนเดียว เมื่อลูกชายโตเป็นหนุ่มเต็มตัวแล้ว บิดามารดาปรึกษากัน เห็นสมควรหาลูกสะใภ้มาครองเรือนเพื่อให้ลูกชายมีครอบครัวเป็นฝั่งเป็นฝาและลูกสะใภ้จะได้มาช่วยรับภาระในกิจการบ้านเรือนช่วยพ่อแม่บ้าง ทั้งจะได้มอบทรัพย์สมบัติให้ครอบครองแทนตนในโอกาสอันควรต่อไปเศรษฐีสามีภรรยาได้ปรึกษากัน ถึงคุณสมบัติผู้ที่จะมาเป็นลูกสะใภ้ โดยเห็นว่าควรจะเป็นผู้ที่มีน้ําใจ เมตตาปราณี เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่แก่ผู้อื่น และรู้จักใช้ทรัพย์ให้เป็นประโยชน์ด้วย เมื่อสองผัวเมียปรึกษาตกลงกันแล้วจึงได้ป่าวประกาศไปยังหัวเมืองต่างๆให้ผู้หญิงสาวที่ประสงค์จะเป็นลูกสะใภ้มาแสดงความจํานงและรับการคัดเลือกในวันที่กําหนดซึ่งผู้จะเป็นลูกสะใภ้ต้องมีคุณสมบัติคือเป็นหญิงสาวที่มิเคยแต่งงานมาก่อน มีร่างกายสมประกอบทุกส่วน ไม่มีส่วนใดส่วนหนึ่งพิการและสวยพอสมควรรวมทั้งสามารถตอบคําถามที่เศรษฐีตั้งขึ้นได้จนเป็นที่พอใจ หากคําตอบตรงกันหลายคนลูกเศรษฐีมีสิทธิ์ที่จะเลือกหญิงสาวคนใดคนหนึ่งได้ตามความชอบใจของตน และได้กําหนดวันนัด เวลาที่หญิงสาวจะมาตอบคําถาม โดยนัดมาตอบถาม ณ ที่บ้านเศรษฐีแห่งเดียว เมื่อถึงเวลานัด ปรากฏว่ามีหญิงสาวสวยๆมาเสนอตัวเพื่อรับการ คัดเลือกมากมาย พอผู้มาสมัครคัดเลือกพร้อมกันเรียบร้อยแล้ว เศรษฐีจึงให้หญิงสาวเหล่านั้นนั่งเรียงกันเป็นลําดับ เพื่อรอเวลาที่จะตอบคําถาม โดยบอกคําถามให้ทราบ
ล่วงหน้า ซึ่งคําถามมีอยู่ว่า มีปลาอยู่ตัวเดียว ขนาดโตพอสมควร เราจะประกอบอาหารโดยวิธีใด จึงจะได้กินนานๆ และแจ้งว่า การสอบจะใช้วิธีถามทีละคนและให้ตอบปากเปล่า  ผู้ตอบคําถามจะต้องบอกชื่อ นามสกุล อายุ และที่อยู่ของตนให้ชัดเจนด้วย เมื่อตอบคําถามเสร็จแล้วให้พากันกลับบ้านและมาฟังผลการคัดเลือกในวันรุ่งขึ้น 
  เมื่อเศรษฐีประกาศวิธีสอบคัดเลือกเสร็จแล้ว ก็ลงมือเรียกหญิงสาวเหล่านั้นไปสัมภาษณ์เป็นรายคนต่อไป พร้อมกับบันทึกคําตอบของแต่ละคนด้วย คําตอบของหญิงสาวส่วนมากเป็นคําตอบซ้ําๆ กัน ในทํานองต่อไปนี้คือ บางคนก็ว่า ย่างปลา ให้แห้งแล้วแบ่งปลาแกงทีละน้อยโดยใส่ผักมากๆ บ้างก็ว่า ย่างปลาให้แห้งแล้วนํามาตําเป็นน้ําพริกทีละน้อย บ้างก็ว่า นําปลามาทําเป็นปลาร้าบรรจุใส่กระบอกไม้ไผ่หรือไหไว้ แล้วนํามาประกอบอาหารทีละน้อยเป็นต้น 
  มีหญิงสาวเพียงคนเดียวที่ตอบแตกต่างคนอื่น คือ นําปลานั้นมาประกอบอาหารครั้งเดียวโดยจะทําเป็นแกงหรือน้ําพริกหรือทําเป็นอาหารอย่างใดอย่างหนึ่งก็ได้ทําเสร็จแล้วให้แบ่งอาหารนั้นไปแจกจ่ายแก่ญาติ เช่น ลุง ป้า น้า อา ตา ยาย เป็นต้น และผู้สนิทคุ้นเคยซึ่งเคยได้พึ่งพาอาศัยกันโดยทั่วกัน ให้มากที่สุดเท่าที่จะทําได้ ภายหลัง เมื่อผู้ได้รับส่วนแบ่งอาหารเหล่านั้นมีอาหารอะไรดีๆ ซึ่งก็พอที่เขาจะแบ่งมาให้เราได้ เขาก็จะแบ่งมาตอบแทน เราก็จะได้กินอาหารต่อไปนานๆ คําตอบนี้เป็นที่พอใจของ เศรษฐีมาก เพราะแสดงถึงลักษณะนิสัยของผู้ตอบว่า เป็นผู้มีนําใจเอื้อเพื้อเผื่อแผ่ ไม่เห็นแก่ตัว และเปี่ยมด้วยเมตตาธรรม จึงตัดสินใจให้หญิงสาวคนนี้ชนะการคัดเลือก
 ในวันรุ่งขึ้น หญิงสาวต่างมาฟังผลการคัดเลือก และเศรษฐีได้แจ้งให้ทราบโดยทั่วกัน และได้เลือกผู้ชนะการคัดเลือกมาพบ ปรากฏว่าหญิงสาวผู้ได้รับการคัดเลือกเป็นสะใภ้เป็นหญิงสาวสวย มีลักษณะกัลยาณี เป็นลูกผู้ดีมีตระกูล เคยได้รักการอบรมจากพ่อแม่มาด้วยดี จึงตอบคําถามได้ดีเป็นที่พอใจ เศรษฐีผัวเมียรู้สึกยินดีที่จะได้ลูกสะใภ้ดีพร้อม ทั้งลูกชายก็รู้สึกพอใจที่ได้ภรรยาสวยและเป็นคนดีเศรษฐีจึงได้จัดทําพิธีมงคลสมรสอย่างเอิกเกริก และทั้งได้ปกป้องครองกันด้วยความผาสุกตลอดชีวิต
เอาน้ําลูบท้อง
ชายหนุ่มที่ไปค้างบ้านคู่หมั้นแต่ต้องสงวนท่าทีไม่กินจุ ตกดึกเขาหิวมากจนนอนไม่หลับจึงย่องไปห้องครัวแล้วขโมยไข่ไก่ แต่พลาดไปเตะถังล้มทั้งบ้านจึงแตกตื่นชายหนุ่มจึงอมไข่ไว้ในปากเพราะกลัวโดนจับได้ คู่หมั้นเป็นห่วงคิดว่าเขาเป็นฝีจึงตามหมอมาช่วยผ่าตัดพอผ่าเสร็จชายหนุ่มรู้สึกเจ็บปวดมากจึงขอเป็นโสดตลอดชีวิต
ให้ทุกข์แก่ท่าน ทุกข์นั้นถึงตัว
นายพรานได้ไปล่าสัตว์ในป่าและจับแม่กวางท้องแก่ได้และนําเนื้อไปขาย พอนายพรานนอนพักแล้วตื่นมาเจอชายแก่ยืนต่อว่านายพรานอยู่ นายพรานก็ไม่เชื่อพอมาวันหนึ่งนายพรานได้กลับไปล่าสัตว์ในป่าโดยวางกับดักไว้ สักพักนายพรานเจอฝูงช้างใหญ่จึงตกใจวิ่งหนีสุดชีวิตแต่เพราะมัวแต่วิ่งจึงไปติดกับดักของตัวเองแล้วทําให้นายพรานสิ้นใจในที่สุดเพราะอยู่ในป่าลึก ชาวบ้านที่ผ่านมาพบศพนายพรานก็ได้แต่ปลงตกแล้วนําศพของนายพรานไปทําพิธี
หนูตกถังข้าวสาร
เศรษฐีคนหนึ่งรักลูกสาวมากจึงอยากให้ลูกเป็นฝั่งเป็นฝาแต่ยังหาเจ้าบ่าวให้ไม่ได้ พ่อจึงบอกว่าถ้าเจอผู้ชายมือสากๆให้บอกพ่อที แล้วเรื่องนี้ก็ไปถึงหูชายเกียจคร้านจึงออกอุบายนําข้าวเหนียวมาแช่แล้วไปผึ่งลมให้แห้ง แล้วไปหาลูกสาวเศรษฐีเพื่อขอน้ํากินพอได้สัมผัสมือก็พบว่ามือสากจึงนําเรื่องไปบอกพ่อและทั้งคู่ก็ได้ครองรักกัน
คนเกียจคร้าน นานไปจะไร้ทรัพย์
อ้นกับพุดไปดูดวงกับหมอดูหมอบอกว่าอ้นชะตาจะลําบาก ส่วนพุดชะตาจะได้ร่วมกลดกับพระเจ้าแผ่นดิน อ้นนั้นกังวลจึงทํางานหนักจนมีเงินเก็บได้เป็นเศรษฐี ส่วนพุดนั้นไม่ทําการทํางานเอาแต่เที่ยวจนหมดตัวกลายเป็นขอทาน บางวันก็มีกิน บางวันก็อดอยากจนวันหนึ่งพุดก็อดอยากจนขาดใจตายในที่สุด
พญาฉัททันต์
พญาช้างฉัททันต์ทําให้นางจุลพัตราน้อยเนื้อต่ําใจจึงตั้งจิตอธิษฐานว่าหากเกิดชาติหน้าฉันท์ใดขอให้ได้แก้แค้นพญาฉัททันต์ด้วยเถิดและกลั้นใจตายไปในที่สุด ชาติต่อมานางจุลพัตราเกิดมาเป็นพระธิดาของพระเจ้าพรหมทัตนามว่าจุลพัตราและจากแรงแค้นในชาติปางก่อนทําให้นางปรารถนาแท่นบรรทมที่ทําด้วยงาช้าง พรานโสอุดรจึงอาสาไปล่าพญาฉัททันต์เอง จึงใช้ธนูยิงพญาฉัททันต์ พญาฉัททันต์ร้องด้วยความเจ็บปวดเหล่าบริวารจึงมาดูแต่พญาฉัททันต์บอกว่าไม่มีอะไรและยอมให้พรานโสอุดรฆ่าตัวเองเสีย
สุบิน
วันหนึ่งขุนเนสาทเป็นพรานที่มีฝีมือเก่งกาจแต่บุตรของเขาบ่สนใจการล่าสัตว์ และได้บวชเป็นสามเณรวันหนึ่งยมทูตได้นําวิญญาณของนางสุภาคีไปสู่นรกภูมิ ต้องถูกทรมานด้วยไฟนรก เฮ็ดให้นางสุภาคีย่านคักครั้นนางฟื้นขึ้นมาก็เข้าใจในการทําบุญสร้างบาปอย่างถ่องแท้ จึงรีบไปบอกสามเณรและเล่าเรื่องราวให้ฟังพร้อมกับขอบวชชี
ถ้ําตับเต่า
ณ ถ้ําแห่งหนึ่งที่มีค้างคาวอาศัยอยู่ถึง 500 ตัว ในวันหนึ่งมีพระอรหันต์ธุดงค์มาที่ถ้ํา ทําให้ค้างคาวทั้งหมดได้ฟังพระธรรมเทศนาที่พระอรหันต์แสดง จึงเกิดความเลื่อมใสศรัทธาในพระธรรม เมื่อตายไปค้างคาวทั้ง 500 ตัวได้ไปจุติเป็นเทพบุตรอยู่บนสรวงสวรรค์
จักจั่นไม่มีไส้
นานมาแล้ว จักจั่นยังคงมีไส้อยู่ในท้องเหมือนกับสัตว์ชนิดต่างๆ และอาศัยอยู่ในป่า วันหนึ่งพอไม่มีอะไรทําจักจั่นร้องเสียงดังแว้ดๆขึ้นมา จนทําให้นกเค้าแมวที่อาศัยอยู่บนต้นไม้ต้นเดียวกันตกใจกลัว ร้องหอก หอก ออกมา
ซิ้นสองต่อน
เมื่อปี 2514 มีคู่รักคู่หนึ่งรักกันมาก ฝ่ายหญิงชื่อจําปา ฝ่ายชายชื่อบุญหลาย แต่พ่อแม่กีดกัน เพราะพ่อแม่เป็นศัตรูกันมานานหลายสิบปี เมื่อเป็นเช่นนั้น ทั้งสองจึงต้องแอบคบกันแบบลับๆ ตลอดมา ส่วนจําปีพี่สาวของจําปานั้นก็ได้แอบรักบุญหลายอยู่เช่นกัน...จนวันหนึ่งจําปีเห็นจําปาคุยอยู่กับบุญหลาย จําปีจึงไม่พอใจจึงนําความไปบอกพ่อแม่ พ่อแม่แค้นใจมาก จึงจับจําปาบวชชีครั้นเวลาผ่านไปหลายเดือน จําปาที่บวชชีอยู่ก็แอบหนีจากการเป็นชี จําปาได้หนีไปอีกหมู่บ้านหนึ่งกับบุญหลาย เมื่อจําปีทราบว่า จําปาหนีไปกับบุญหลาย จําปีก็ไปบอกพ่อแม่ของบุญหลาย เมื่อทราบดังนั้น ฝ่ายแม่ของบุญหลายก็ตรอมใจตาย ส่วนพ่อบุญหลายไม่เชื่อเลยจับจําปีขังไว้ที่บ้านของตน แล้วไปบอกพ่อแม่ของจําปา ว่าให้หาบุญหลายให้เจอ แล้วจึงจะเอาจําปีคืนให้ พ่อแม่ของจําปาจึงแสร้งมาพูดจาดีๆ มาพร้อมกับข้าวห่อหนึ่งใส่ยาพิษมาให้พ่อบุญหลายก็กินแล้วตายไป พ่อแม่จําปีก็พาจําปีกลับบ้าน แต่ยังไม่ทันถึงบ้าน โจรก็มาปล้นกลางทางแล้วฆ่าทั้ง 3 ทิ้งเสีย ส่วนจําปากับบุญหลาย ครองรักกันไม่นานก็ตั้งครรภ์แล้วแท้งลูก จําปาเลยเป็นบ้าสติไม่เต็ม วันหนึ่งเห็นมีดในครัว จึงถือมาฟันหัวบุญหลายตาย
ขี้เหล้าเล่นหม้อ
เศรษฐีผู้ใจบุญ มีลูกชายคนเดียวไม่เอาถ่าน เมียก็ไม่มี ลูกชายเศรษฐีเอาอย่างเดียวคือกินเหล้า กินแล้วก็กินอีก กินจนติด เพื่อนฝูงก็มาก เพราะรวยมีเงินเลี้ยงคนอื่นเพื่อต้องการความเป็นเพื่อนแค่นั้นเอง ส่วนเพื่อนทั้งหลายก็หลอกกินฟรีไปวันๆ หลายปีต่อมา เศรษฐีใจบุญตายลง ลูกชายเศรษฐีเป็นผู้รับมรดกแต่เพียงผู้เดียว เขาไม่สนใจการบริหาร ไม่รู้จักรักษาทรัพย์ที่พ่อแม่ให้ไว้ ดื่มกินจนเมามาย ไม่นานฐานะความเป็นอยู่ของเขาก็จนลง ไม่มีที่อยู่อาศัย ขอทานเขากินไปวัน ๆ ความทุกข์ยากอย่างแสนสาหัสเริ่มเข้ามาแทนที่ เขาไปหาเพื่อนที่ไหนก็ไม่มีใครให้กิน ความทุกขเวทนามีมากยิ่งขึ้น ด้วยเดชะบุญกุศลของเศรษฐีผู้ใจบุญที่ตายไปแล้ว จึงได้ไปเกิดเป็นเทวดาผู้ใหญ่ในสวรรค์ ด้วยความเป็นห่วงลูก จึงใช้ตาทิพย์มองมายังพื้นโลก เห็นลูกชายของตนได้รับทุกขเวทนายิ่งนัก หัวอกผู้เป็นพ่อให้สลดหดหู่ยิ่งนัก ด้วยความเป็นห่วงลูก เทวดาผู้เป็นใหญ่นั้นจึงได้ลงมาหาลูกของตน สอนให้ลูกรู้จักทํามาหากินและให้รู้จักประหยัดเมื่อมีเงิน “เจ้าจงรักษาหม้อดินนี้ให้ดี หากเจ้าต้องการเงินทอง เจ้าก็เอามือล้วงเข้าไปหยิบมาใช้ได้ดั่งใจคิด แต่มีข้อแม้ว่าอย่าทําแตก”เขาอดเหล้าได้เพียงครึ่งวันเท่านั้น ก็ลืมคําพ่อที่สั่งสอนเสียสิ้น ...เขากลับมาดื่มกินอย่างหนักหม้อในมือเขาเกิดร่วงจริงๆ หม้อใบนั้นจึงแตก ... ขี้เหล้าตกใจมาก...เขาคิดถึงคําพ่อที่บอกไว้ เขารู้สึกเสียใจในการกระทําของตัวเองมาก...เขาไม่มีโอกาสอีกแล้วในชีวิตนี้
ทําไมหมาไม่กินกุดจี่
ครั้งหนึ่งนานมาแล้วขณะที่กุดจี่สองตัวผัวเมียกําลังช่วยกันกลิ้งเบ้า (ลูกดินกลมๆที่ห่อหุ้มไข่กุดจี่) ไปตามทางผ่านหน้าหมาตัวหนึ่ง หมาสงสัยก็ถามว่า “จะพากันไปไหน” กุดจี่ตอบว่า “จะไปเมืองลังกา” (กรุงลงกา ในเรื่องรามเกียรติ์)หมาก็ยิ่งสงสัยว่า “ไปทําอะไรหรือ”
กุดจี่ตอบว่า “ได้ข่าวว่าเมืองลงกาถูกหนุมานเผาเมืองไหม้วอดวายหมด รวมทั้งครกที่ตําอาหารก็ไหม้ จะเอาเบ้าไปทําครกถวายพระเจ้าเมืองลังกา”หมายิ่งงงและถามไปอีกอย่างดูถูกดูแคลน “ว่าจะไปถึงเร้อ?...แล้วเบ้าแค่นี้จะทําครกได้อย่างไรกัน”กุดจี่ตอบทันควันว่า “นี่กะว่าจะไปกินงายเมืองลังกาโน่นแหละวันนี้ (หมายถึง จะไปให้ทันกินข้าวเช้า) แล้วก้อนดินนี้จะปาดออกให้เป็นครก ๓ ใบก็ได้ “...หมาได้ฟังก็งึดมาก (งึดนี้ แปลว่า งงหรือแปลกใจอย่างสุดๆเลย) ...ตั้งแต่นั้นมาหมาไม่กินกุดจี่เลย โดยถือว่ากุดจี่มีความสามารถมากกว่าตัวเองซึ่งในความเป็นจริงแล้ว...หมาทุกตัวจะเมินไม่ยอมกินกุดจี่ ไม่ว่าจะตัวสด หรือคั่ว ทอดจนสุกแล้วก็ตาม ...ยังเป็นที่ถกเถียงกันอยู่ว่า...จริงๆแล้วจะเป็นเพราะหมาไม่ถูกกับกลิ่นขี้ควายหรือเปล่าก็ไม่ทราบได้
หนองหล่ม
ตํานานและพงศาวดารหลายเล่มกล่าวตรงกันว่า เจ้าชายสิงหนวัติ พาผู้คนมาหาที่ตั้งเมือง พอมาถึงแม่น้ําโขง ก็พบนาคจําแลงเป็นชายมาบอกสถานที่สร้างเมือง จึงตั้งเมืองโยนกนาคพันสิงหนวัติ โดยเอาชื่อองค์ผู้สร้างเมืองรวมกับชื่อนาค หรือโยนกนครหลวง  มีกษัตริย์ปกครองสืบจนถึงสมัยพระเจ้ามหาไชยชนะ ผู้คนจับปลาไหลเผือกได้ที่แม่น้ํากก จึงนํามาแบ่งกันกินทั่วเมือง เว้นแต่หญิงหม้ายนางหนึ่งไม่มีลูกหลานไม่มีใครให้กิน ตกกลางคืนเกิดแผ่นดินไหว เมืองถล่มลงเหลือแต่บริเวณบ้านของหญิงม่ายจึงเรียกน้ํานั้นว่าเกาะแม่หม้าย และเรียกเมืองนั้นว่าเวียงหนองล่ม หรือเวียงหนอง
ผีกองกอย
กาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว มีพี่น้องอยู่สองคน มีอาชีพทํานา เมื่อหน้าแล้งมาเยือน ก็ทํานาไม่ได้ ผู้เป็นพี่ชายจึงได้ไปหาปลาในห้วย ซึ่งอยู่ไกลออกไป ทุกๆ เช้าเขาจะไปกู้ลอบที่ดักปลาไว้  วันหนึ่งเขาไปกู้ลอบตามปกติ แต่ปรากฏว่า ไม่มีปลาเลยสักตัว ซึ่งปกติแล้ว จะต้องมีปลาติดอยู่ตัวหรือสองตัว เขาคิดว่าจะต้องมีคนมาขโมยปลาเขาแน่ๆ คิดดังนั้นเขาจึงเดินสํารวจบริเวณรอบๆ แล้วเขาก็พบรอยคนเท้าเล็กๆ ซึ่งไม่น่าจะยาวเกิน 3 นิ้ว “ในโลกนี้คือสิมีคนตีนน้อยแนวนี้” เขาคิดในใจ “ถ้าเป็นตีนเด็กน้อย ขนาดนี้ก็ยังย่าง(เดิน)บ่ทันเป็น” คิดแล้วเขาก็เอาลอบลงน้ําตามเดิม        

       วันรุ่งขึ้น ก็เกิดเหตุการณ์แบบนี้อีก มันทําให้เขาโมโห และคิดว่าต้องจับให้ได้ว่าใครเป็นคนขโมย คิดดังนั้น เขาจึงไปแอบคอยดักดูอยู่พุ่มไม้ใกล้ๆกับลอบดักปลาทั้งคืน เขาอดตาหลับขับตานอน หลับๆตื่นๆ จนเวลาล่วงมาใกล้รุ่งสาง เขาก็ได้ยินเสียง คล้ายกับคนเดินมาเบาๆ แล้วเขาก็ได้เห็น ผีกองกอยยืนอยู่ริมตลิ่ง มันเป็นผู้หญิงตัวเล็กๆ ผมยาวเหมือนแม่มด ไม่สวมเสื้อผ้า ยืนเปลือยกายอยู่ตรงหน้า และทําท่ากําลังจะขโมยปลาของเขา ความโกรธทําให้เขาลืมตัว บันดาลโทสะออกไป  

       “กูสิสับมึงให้แหลกปานลาบพู้นล่ะ อีขี่ลัก”

        เขาตะโกนออกไปพร้อมกับกระโจนออกจากที่ซ่อน ถึงแม้ว่าเขาจะแข็งแรงมากแต่ก็ไม่สามารถจับตัวผีกองก่อยได้ ในที่สุด เขาเองกลับเป็นฝ่ายที่ถูกผีกองกอยจับตัวไปขังไว้ที่ถ้ําของมัน พร้อมกับบังคับให้เขาเป็นผัว และทุกครั้งที่ผีกองกอยออกไปหากิน มันจะเอาหินก้อนใหญ่มาปิดปากถ้ําไว้

         หนึ่งปีผ่านไป เขาก็มีลูกชายกับผีกองกอย 1 คน เขามีหน้าที่เลี้ยงลูกยามที่ผีกองกอยไม่อยู่ และเขาต้องอยู่แบบนี้นานถึง 3 ปี อยู่มาวันหนึ่ง ลูกชายของเขาได้พยายามดันก้อนหินออกจากหน้าถ้ํา ด้วยพละกําลังที่ได้มาจากแม่ผู้เป็นผีกองกอย ทําให้เด็กน้อยสามารถเปิดปากถ้ําให้ผู้เป็นพ่อ หลบหนีออกไปได้ พอปากถ้ําเปิด เขาก็รีบวิ่งกลับบ้านอย่างสุดชีวิต ถึงเขาจะวิ่งได้เร็วแค่ไหน แต่ก็ยังช้ากว่าผีกองกอย

         ทันทีที่ผีกองกอยรู้ว่าเขาหนีไป มันก็รีบวิ่งตามมาติดๆ  เขาวิ่งจะถึงหมู่บ้านอยู่แล้ว ช้าไปเสียแล้ว ผีกองกอยวิ่งตามเขาทัน เมื่อรู้ตัวว่าไม่พ้นเงื้อมมือมัน เขาจึงรีบล้มตัวลงนอน แกล้งตายอยู่ตรงนั้น เมื่อผีกองกอยมาถึงตัวเขา มันก็เดินวนรอบตัวเขา พร้อมกับเอามือจี้เอวเขาดู เขาเป็นคนที่มีความอดทน ไม่บ้าจี้ จึงนอนแน่นิ่งอยู่อย่างนั้น พร้อมกันนั้นเขาก็ค่อยๆผายลมออกมาอย่างแผ่วเบา กลิ่นเหม็นจากตดของเขาตลบอบอวนไปทั่ว ผีกองกอยเห็นดังนั้นก็ร้องไห้เศร้าโศกเสียใจด้วยความอาลัยรัก เมื่อมั่นใจแน่ว่าเขาตายแล้วจริงๆ  มันจึงเอาฆ้องวิเศษให้เขา 1 อัน พร้อมกับบอกว่า

         “เมื่อเจ้าต้องการหยัง ก็ให้ตีฆ้องเทื่อหนึ่ง”

          พอผีกองกอยลับตาไปแล้วชายหนุ่มก็กลับเข้าบ้าน กลับมาแล้วความเป็นอยู่ของเขาก็ดีขึ้น เพราะว่าอยากได้อะไรก็แค่ตีฆ้องวิเศษ เมื่อน้องชายเห็นดังนั้นก็อยากได้บ้าง จึงได้ถามว่า เขาได้มันมายังไง และหายไปไหนมาตั้ง 3 ปี เขาจึงเล่าให้น้องชายฟังอย่างละเอียด เมื่อน้องชายเขาฟังจบก็พูดว่า “ข้อยก็อยากรวยคือกัน”  เมื่อน้องชายเขาคิดดังนี้แล้วจึงได้ออกไปหาผีกองกอยให้ผีก่องกอยจับตัวไป แล้วก็หนี่กลับมา แต่เขาโชคไม่ดีเหมือนพี่ชายเขาเพราะ เขาไม่สามารถอดกลั้นเสียงหัวเราะไว้ได้ ตอนที่เขาโดนผีก่องกอยจี้ที่เอวนั้นเขาก็หัวเราะชักดิ้นชักงอ ผีกองกอยจึงรู้ว่าเขาไม่ได้ตาย มันจึงเอามือจก(ล้วง)กินตับไตใส้พุงของเขาจนหมดเกลี้ยง
ไอ้เจ็ดไห
เด็กคนหนึ่งเกิดมาครู่เดียวก็ลุกขึ้นมากินข้าวทีเดียวหมดไปเจ็ดไหจึงเป็นคนมีกําลังมาก พอกินข้าวเสร็จก็ถามหาพ่อ แม่บอกว่าพ่ออยู่ที่ไร่ อ้ายเจ็ดไหก็ตามไปที่ไร่ พ่อไม่รู้จักถามว่าเป็นใคร อ้ายเจ็ดไหก็ตอบว่าเป็นลูกพึ่งคลอดเมื่อกี้นี้เอง แล้วอ้ายเจ็ดไหก็อาสาถางไร่ให้พ่อ ใช้เวลาประเดี๋ยวเดียวก็เสร็จแล้วก็จัดการแบกท่อนไม้ใหญ่ท่อนหนึ่งจะให้เอาไปทําฟืน เมื่อแบกไปถึงท่าน้ําก็วางท่อนไม้ลงที่ท่าน้ําแล้วลงเล่นน้ํา พ่อค้าเรือสําเภามาจอดเรือ เพื่อซักผ้ากัน ซักเสร็จก็เอาผ้าพาดบนต้นไม้ของอ้ายเจ็ดไห อ้ายเจ็ดไหเล่นน้ําเสร็จก็บอกพ่อค้าให้เอาผ้าออก ตนจะเอาไม้กลับบ้าน พ่อค้าเห็นไม้ขนาดใหญ่มากก็ไม่เชื่อ จึงท้าว่าถ้าเขายกไปได้จะยกเรือสําเภาให้ อ้ายเจ็ดไหก็ยกไม้ให้ดูพ่อค้าเลยต้องยกเรือสําเภาให้
ปู่ปะหลาน
ปู่กับหลานได้เดินทางไกลผ่านมายังทุ่งกุลาร้องไห้นี้ เดินข้ามอย่างไรก็ไม่พ้นสักที ปู่ก็จวนเจียนจะหมดแรงอยู่รอมร่อ ส่วนหลานนั้นก็ได้เอาแต่ร้องไห้งอแง ด้วยความเหนื่อยล้า ทั้งยังกระหายน้ําจนดูท่าว่าจะเดินทางไปต่อไม่ไหว จนกระทั่งได้พล่อยหลับไปด้วยความอ่อนเพลีย (แต่ก่อนนี้ทุ่งกุลาร้องไห้นี้มีความทุรกันดารมาก ทั้งยังมีพื้นที่ที่กว้างใหญ่มีอาณาเขตติดต่อกันถึงห้าจังหวัด) ปู่จึงได้ใช้ผ้าขาวม้าห่อหุ้มหลานเอาไว้ แล้วนําไปไว้ยังโคนของพุ่มไม้แห่งหนึ่งเพื่อบังแดดให้แก่หลานน้อยนั้นไว้ ปู่จึงได้รีบเดินทางต่อโดยความหวังว่า จะได้พบกับหมู่บ้านที่ใกล้ที่สุดที่ซึ่งมีน้ําเพื่อที่จะนําไปให้หลานดื่มได้
              เมื่อปู่เดินทางจนมาถึงตีนบ้าน ปู่ก็ได้รีบเขาไปขอน้ําดื่มจากชาวบ้านในหมู่บ้านนั้น พร้อมกับได้รีบนําน้ําใส่บั้งทิง เพื่อที่จะนําไปให้หลานดื่ม
            ส่วนหลานนั้น เมื่อตื่นขึ้นมาแล้วก็ไม่พบปู่ ก็ร้องไห้ด้วยความเสียใจ และด้วยความกลัวตามประสาของเด็ก และจึงได้ออกวิ่ง ทั้งเดินเพื่อตามหาปู่ของตนว่าอยู่ไหน ทั้งยังพร่ําบ่นว่า ปู่นั้นได้ทิ้งตนเองไปแล้ว ด้วยความน้อยเนื้อต่ําใจว่าปู่นั้นไม่รักตนเอง ปล่อยทิ้งให้หลานนั้นอยู่เพียงลําพังคนเดียวด้วยความไม่ไยดีซึ่งมีปรากฏเป็นบทกลอนของการลําอยู่ ในที่สุดนั้นหลานก็ได้หมดแรง และล้มลง
            ปู่นั้นเมื่อได้น้ํามาแล้ว ก็ได้รีบนํากลับมาให้หลานด้วยความเป็นห่วง แต่เมื่อมาถึงพุ่มไม้ที่ได้วางหลานเอาไว้ ก็กลับไม่พบหลานเลย ปู่จึงได้รีบออกค้นหาหลานไปทั่วบริเวณนั้น จนกระทั่งปู่ก็ได้มาพบหลานนอนตายอยู่กลางแดดจ้าของท้องทุ่งอันแสนกันดารแห่งนี้ มีทั้งมด แมลง ไต่ชอนไชอยู่ตามรูจมูก ใบหูและปากไปทั่ว  ครั้นเมื่อปู่เห็นสภาพหลานดังนั้นแล้วก็แทบใจขาด น้ําตาร่วงหล่นด้วยความสงสารในชะตากรรมของหลานที่ต้องมาตายอย่างทุกข์ทรมาน ทั้งยังโทษตัวเองว่าทําไมจึงได้ทิ้งหลานไว้ให้อยู่คนเดียว ปู่ได้ค่อย ๆ อุ้มศพของหลานขึ้นแล้วเดินพาหลานกลับไปยังตีนบ้านแห่งนั้น ด้วยความเศร้าโศกเสียใจ ดังกับว่าหัวใจของปู่นั้นจะแตกสลายเสียให้ได้

           ต่อมาเมื่อมีความเจริญขึ้นตรงบริเวณนั้น บริเวณบ้านแห่งนั้นก็ถูกเรียกว่าเป็นบ้าน ปะหลาน ซึ่งหมายถึงบริเวณบ้านที่ปู่นั้นได้พบกับศพของหลานนั่นเอง  บริเวณนี้เรียกว่า บ้านป๋าหลาน เพราะคําว่าป๋านั้นหมายถึงการทิ้ง เช่น ผัวป๋าเมีย เป็นต้น ซึ่งในบริเวณจังหวัดมหาสารคามนั้น ก็มีชื่อหมู่บ้านนี้ว่าเป็นบ้านป๋าหลานอยู่ ในท้องที่ใกล้ ๆ กับอําเภอเมือง จังหวัดมหาสารคามในปัจจุบัน