จําปาสี่ต้น
มีแม่พญาอยู่เมืองหนึ่งชื่อนางอัดชี พ่อพญาชื่อพญาพรหมทัต ไม่มีมีลูกมีเต้า วันนั้นพญาพรหมทัตเกิดบังเอิญออกไปเที่ยวประพาสป่าวันนั้นพญานั้น เสด็จไปในป่าไปนอนในกลางป่าฝันเห็นไปเรื่อยๆ ตื่นมาก็เห็นนางคํากองไปในเมืองหนึ่งในเมืองนั้นมีลูกสาวอยู่คนหนึ่ง นกอินทรีย์ใหญ่นั้นแต่ละวันนั้นมาจับกินราษฏรอยู่ในเมื่องนั้นทุกวันๆ กินจนหมดเมืองนั้น พ่อพญากล่าวว่า 
"ทํายังไงลูกกู ลูกสาวคนเดียว จะทํายังไงดี ถ้ามันมากินจนหมดแล้วไม่มีใครสืบพระราชบัลลังก์" 
แล้วที่นี้พญานั้นคิดได้ก็เลยให้พวกเสนาอํามาตย์เอาไม้มาทํากลอง ชื่อนางปทุมมาชื่อลูกนั้นทํากลองอันใหญ่ ใหญ่กว่ากลองเพลแล้วก็เอาสิ่งของเงินทองของอยู่ของกินเอาเข้าไว้ในกลองนั้น ทีนี้ก็เอานางปทุมมาเข้าไว้ในกลองนั้นไว้ไปซ่อนไว้กลัวนกมากิน ทีนี้พญาทั้งพ่อทั้งแม่นกนั้นกินหมดเหลือแค่นางปทุมมาเพียงคนเดียวในเมืองนั้น 
ไปคร่าวนั้นพ่อพญาพรหมทัตไม่มีเพื่อนไม่มีเมียผัวนางอัคคีนั้น พญาพรหมทัตขี่ม้าเข้าไป พอไปถึงพญาพรหมทัตกล่าว 
"เมืองนี้ทําไมเงียบอย่างนี้ ทําไมไม่มีคน ไปดูสิเสนาอํามาตย์มันเมืองมันเมืองอะไรทําไมไม่มีคน" 
พอเข้าไปในเมืองก็เห็นแต่กองกระดูกเหมือนภูเขาที่นกอินทรีย์กินแล้วก็กองไว้ พญาพรหมทัต "มันทําไมแปลกมันทําไมจึงไม่มีคน" เดินไปเดินมาและมองดูไปเห็นกลองใหญ่ "นั้นกลองอะไรมันทําไมใหญ่ขนาดนี้ไม่เคยพบเห็น" พอพูดจบก็ตีกลองนั้น นางปทุมมาอยู่ในกลองจึงพูดขึ้นว่า 
"ถ้าจะกินข้าก็ให้มากินเสียให้ตายไปตามพ่อข้า" ก็มีเสียงออกจากกลอง พระเจ้าพรหมทัตเกิดความสงสัยจึงตีอีกรอบที่สองและรอบที่สามก็ยังมีเสียงพูดก็เลยตัดสินใจเอาดาบแทงกลองนั้นออกมาเมื่อเปิดเข้าไปก็เห็นสาวงามจึงเกิดอยากได้เป็นมเหสี ก็เลยถามชื่อเสียงเรียงนาม นางปทุมมาจึงเล่า "พ่อแม่นั้นโดนนกอินทรีย์จับกินจนหมดแล้วเหลือเพียงข้าคนเดียวที่ท่านพ่อนํามาซ่อนไว้ในกลอง"
เมื่อพญาพรหมทัตได้ยินเช่นนั้นจึงขอและตกลงให้มาเป็นมเหสีของพระองค์ พญาจุลมณีไม่ใช้พญาพรหมทัตก็เลยตั้งชื้อให้ว่านางคํากองเพราะนางอยู่ในกลองแต่ก่อนนั้นชื่อนางปทุมมา พญาจุลมณีจึงนํานางมาที่เมือง นางอัคคีนั้นที่เป็นเมียหลวงเห็นอย่างนั้นจึงเกิดอิจฉาเพราะพญาจุลมณีก็รักนางคํากองอย่างมาก 
อยู่ได้ไม่นานนางคํากองก็ตั้งท้องเมื่อนางคลอดลูกออกมานั้นก็เป็นลูกชายทั้งสี่คน 
นางอัคคีก็เกิดความอิจฉาหวาดกลัวโอรสทั้งสี่จะมาแย่งราชสมบัติและบ้านเมือง ในวันที่นางคํากองให้กําเนิดโอรสทั้งสี่ พญาจุลมณีได้ประพาสป่า นางอัคคีได้นําลูกสุนัขมาสับเปลี่ยนโอรสทั้งสี่แล้วนําผ้ามาปิดตานางคํากองเพื่อไม่ให้นางคํากองมองเห็น นางคํากองจึงถาม "นําผ้ามาปิดตาข้าทําไม" 
นางอัคคีจึงโกหกว่ากลัวเห็นเลือดแล้ววิงเวียน  เมื่อนางคํากองเปิดตาออกมาก็เห็นลูกของตนนั้นเป็นลูกสุนัขนางจึงกล่าว "ข้าได้ยินเสียงเด็กร้องไห้แต่ทําไมลูกข้าจึงเป็นลูกสุนัข" 
เมื่อพญาจุลมณีกลับมาเห็นลูกเป็นสุนัขจึงโมโหแล้วว่าร้ายนางคํากองนั้นไปสมสู่กับสุนัข ส่วนนางอัคคีนั้นแอบนําลูกตัวจริงนางนั้นใส่ไหแล้วนําไปลอยน้ํา เด็กทั้งสี่ก็ลอยน้ําไปเรื่อยๆ จนสองตายายสองผัวเมียผ่านไปที่ท่าน้ําจึงเห็นไหสี่ใบลอยมา จึงเปิดดูข้างในมีเด็กทารกอยู่ในไหคนละใบ สองตายายจึงเก็บเด็กทั้งสี่มาเลี้ยงจนโตเป็นเด็กน่ารัก เมื่อนางอัคคีทราบข่าวว่าเด็กทั้งสี่ยังมีชีวิตจึงหวังฆ่าเด็กทั้งสี่ 
เมื่อสองตายายออกไปทํางานที่สวนและทิ้งให้เด็กๆ อยู่บ้านเพียงลําพัง นางอัคคีจึงให้ทหารนําข้าวต้มและขนมผสมยาพิษมาให้เด็กๆ กิน เด็กๆ ผู้ไม่รู้อะไรก็กินขนมจนหมดและได้ตายลงอย่าทรมาน เมื่อสองตายายกลับถึงบ้านจึงเห็นเด็กๆ นอนตายระเนระนาด ผู้เป็นยายถึงขั้นเข่าอ่อนร้องไห้ระงม "ใครมาฆ่าลูกข้า คนหนึ่งนั้นนอนตายที่บันได คนที่สองนอนตายอยู่ที่กลางบ้าน  คนที่สามนอนตายอยู่หน้าประตู คนที่สี่นั้นนอนตายอยู่ข้างในบ้าน" 
ตายายจึงนําศพเด็กทั้งสี่ไปเผาข้างรั้วบ้าน เด็กทั้งสี่จึงเกิดมาเป็นดอกจําปาสี่ต้นเรียงกันอยู่ มีกลิ่นหอมอบอวลไปทั่วเมือง นางอัคคีทราบข่าวอีกว่าเด็กทั้งสี่นั้นเกิดเป็นต้นดอกจําปา จึงส่งทหารให้มาถอนต้นจําปาทิ้งแต่ถอนอย่างไรก็ถอนไม่ขึ้น จึงให้สองตายายทั้งสองที่เลี้ยงเด็กทั้งสี่นั้นถอน ถ้าไม่ถอนก็จะฆ่าสองตายาย สองตายายจึงถอนแล้วมัดต้นดอกจําปาทั้งสี่เข้าด้วยกันแล้วนําไปลอยน้ําไม่ให้มีต้นจําปาในเมืองนั้น 
ส่วนนางคํากองนั้นพญาจุลมณีไล่ออกจากวังให้ไปเป็นคนเลี้ยงหมู 
ต้นจําปาทั้งสี่นั้นไหลลงไปทางทิศใต้ แต่ต้นจําปานั้นไหลไปทางเหนือไหลไปถึงวัดพระฤษี เณรน้อยได้ลงมาที่ทาน้ําเห็นต้นดอกจําปาทั้งสี่ 
"โอ้ต้นจําปาอะไรถึงไหลมาที่นี้ น้ําไหลไปทางทิศใต้แต่ทําไมจําปาไหลขึ้นมาทางทิศเหนือ" 
เมื่อใกล้ถึงวัดพระฤษีจึงลอยเข้าฝั่ง เณรน้อยจึงลองเด็ดดอกจําปานั้นแต่เด็ดถูกนิ้วก้อย 
"เฮ้ยดอกจําปาอะไรมีเลือด" จึงถือดอกจําปาวิ่งไปหาพระฤษี พระฤษีจึงบอกให้เณรน้อยไปนําต้นดอกจําปามาเพราะนี้ไม่ใช่ดอกจําปาธรรมดา เมื่อเณรน้อยนําต้นจําปามาแล้วพระฤษีจึงเสกพรมน้ําเต้าแก้วให้เป็นคนส่วนนิ้วก้อยก็เสกต่อให้ เด็กทั้งสี่ก็ได้ร่ําเรียนวิชาอาคมกับพระฤษีเรียนจนจบ และได้ถามพระฤษีแม่อยู่ที่ใดเป็นใคร และอยากที่จะแก้แค้นพ่อที่ทํากับแม่ ทั้งสี่พี่น้องขึ้นเรือมายังวังเมื่อมาใกล้จะถึงก็ส่งสารไปท้าพญาจุลมณีจะมาแย่งเมือง 
เมื่อขึ้นถึงบกทั้งสี่ก็ได้สู้รบกับพญาจุลมณีแต่ก็สู้ไม่ได้เสนาอํามาตย์ก็สู้ไม่ได้เพราะว่าทั้งสี่นั้นมีวิชาที่ฤษีนั้นได้สอนมา ทั้งสี่นั้นได้แกล้งพ่อด้วยการวาดรูปอวัยวะเพศหญิงที่หน้าผาก และอวัยวะเพศชายที่หน้าผากนางอัคคีในตอนกลางคืน พอตื่นมานางอัคคีเห็นหน้าผากพญาจุลมณีก็หัวเราะ พญาจุลมณีก็หัวเราะนางอัคคี เมื่อนางรู้จึงพูดขึ้นใครถึงบังอาจทํากับข้าอย่างนี้ ที่นี้จึงเห็นสารของทั้งสี่กุมารแล้วจึงเปิดอ่านให้ไปสู้รบกันที่ท่าน้ํา ทั้งสี่กุมารจะรอที่ท่าน้ํา เมื่อไปถึงก็สู้สี่กุมารไม่ได้ พญาจุลมณีจึงได้ถามเจ้านั้นลูกเต้าเหล่าใคร สี่กุมารจึงบอกแม่ข้านั้นคือนางคํากองเป็นข้าทาสเลี้ยงอยากกินข้าวก็ได้กินแบบอดๆ อยากๆ ใส่เสื้อผ้าก็ขาดๆ พญาจุลมณีจึงพาทั้งสี่กุมารนั้นไปหานางคํากอง ส่วนนางคํากองนั้นลูกอยู่แล้วว่ากุมารทั้งสี่นั้นเป็นลูกของตน นางอัคคีนั้นก็กลัวเมื่อรู้ว่าทั้งสี่กุมารนั้นยังไม่ตาย นางคํากองก็กลับเข้ามาในวังอีกครั้ง ก็แห่ประจานนํานางอัคคีมาเป็นทาสเลี้ยงหมูแทนนางคํากอง ส่วนพญาจุลมณีก็รักลูกของตนอย่างมากเมื่อรู้ว่าทั้งสี่นั้นคือลูกของตน และบอกว่าแท้จริงแล้วตนนั้นเข้าใจผิดว่านางคํากองมีลูกเป็นสุนัข แท้จริงแล้วเป็นคนมีบุญบารมีสมควรที่จะมาครองบ้านเมือง และได้ยกเมืองทั้งสี่กุมารนั้นปกครอง ส่วนนางอัคคีก็ไปเป็นทาสรับใช่เลี้ยงหมู