ชื่อไทย: ปลากัด กัดภาคกลาง ปลาลูกหม้อ ปลาสังกะสี
ชื่อสามัญ: Siamese fighting fish
ชื่อวิทยาศาสตร์: Betta splendens 
วงศ์ (Family): Osphronemidae
ถิ่นกำเนิด: พบทุกภาคของประเทศไทย  ซึ่งกระจายทั่วไปในเขตเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และได้จากการพัฒนาสายพันธุ์
รายละเอียด: เป็นปลากัดที่นิยมเลี้ยงเฉพาะตัวผู้ เนื่องจากลำตัวและครีบต่าง ๆ มีสีสันสวยงาม เลี้ยงในโหลขนาดเล็ก โหลละตัว หากวางโหลใกล้กันจะแผ่กางครีบเพราะเป็นปลาที่มีนิสัยชอบการต่อสู้ เป็นปลาสวยงามที่มูลค่าสูงและมีชื่อเสียงของประเทศไทย มีลักษณะลำตัวทรงกระบอกและแบนข้างเล็กน้อย หัวสั้น ปากเล็ก ครีบหางใหญ่และปลายกลม ครีบท้องเป็นเส้นยาว ลำตัวสีน้ำตาลอ่อนเหลือบแดง น้ำเงิน หรือเขียว ครีบสีแดงมีแถบสีเหลืองประ ตัวผู้สีสันสดใสกว่าตัวเมีย ปัจจุบันมีการพัฒนาสายพันธุ์จนมีลักษณะครีบ และสีที่หลากหลาย ได้รับความนิยมสูงในตลาดต่างประเทศ เช่น ประเภทสองหาง (Double – tailed) หางมงกุฎ (Crown-tailed) หางพระจันทร์ครึ่งเสี้ยว (Halfmoon-tailed)  หรือประเภทสองสี (Butterfly)  หลายสี (Fancy) ในที่นี่จะอธิบายถึงสายพันธุ์ปลาลูกหม้อหรือปลาหม้อนั้น
เป็นปลากัดที่ถูกนำมาคัดสายพันธุ์
โดยนักพันธุศาสตร์สมัครเล่นชาวไทย
ที่มุ่งหวังจะได้ปลาที่กัดเก่ง จากบันทึก
คำบอกเล่าของนักเลงปลาเก่าอย่าง
หลวงอัมรินทร์สมบัติ (ครอบ สุวรรณนคร)
คาดว่า ปลาลูกหม้อน่าจะถูกพัฒนา
ขึ้นมาในช่วงประมาณปี พ.ศ. 2430 ซึ่งท่านจำได้ว่า ก่อนหน้านั้นยังต้องจับปลาป่า
มากัดพนันกันอยู่ ต่อมานักเลงปลาบางคนก็เริ่มใช้วิธีไปขุดล้วงเอาปลาป่าที่อาศัยอยู่
ตามรูปูในหน้าแล้งมาขังไว้ในโอ่ง มาเลี้ยงดูให้อาหาร พอถึงฤดูฝนก็นำมากัดพนัน
กับปลาปา่ ซึ่งสว่ นใหญจ่ ะสูป้ ลาขุดที่เลี้ยงมาไมไ่ ด ้ การเลน่ ปลาขุดนี้ยังนิยมเลน่ กัน
มาถึงประมาณปี พ.ศ. 2496 หลังจากนั้นก็มีการเก็บปลาที่กัดเก่งเลี้ยงไว้ข้ามปี
และหาปลาป่าตัวเมียมาผสม ลูกปลาที่ได้จากการผสมในชุดแรกจะเรียกว่า “ปลา
สังกะสี” ซึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะได้ชื่อมาจากผิวหนังที่หนาแกร่ง ไม่ถูกกัดขาดง่าย
เหมือนปลาป่าและปลาขุด ปลาสังกะสีมักจะตัวใหญ่ สีสันลักษณะต่างจากปลาป่า
และปลาขุด นักเลงปลาป่าจึงมักไม่ยอมกัดพนันด้วย จึงต้องกัดแข่งขันระหว่าง
ปลาสังกะสีด้วยกันเอง ปลาสังกะสีที่เก่ง อดทน สวยงามก็จะถูกคัดไว้เป็นพ่อแม่พันธุ์
เมื่อผสมออกมาก็จะได้ปลาลักษณะรูปพรรณสีสันที่สวยงามแปลกออกไป
ตามอัธยาศัยของผู้ผสม พร้อมความเก่ง และอดทนในการกัด จะว่าไปแล้ว
พันธุศาสตร์สัตว์น้ำของเมืองไทยนับได้ว่าเริ่มมาตั้งแต่ยุคนั้น

คำว่า “ลูกหม้อ” นั้นมาจากการใช้หม้อดินในการเพาะและอนุบาลปลากัด
ในระยะแรกๆ ปลาลูกหม้อจึงเป็นปลาสายพันธุ์ที่สร้างมาแท้ๆ กับมือของ
นักเลงปลาทั้งหลาย เพื่อให้ได้ลักษณะที่ดีสำหรับการต่อสู้และให้มีสีสันที่สวยงาม
ตามความพอใจของเจ้าของ ปลากัดลูกหม้อจึงมีรูปร่างหนาใหญ่กว่าปลากัดชนิดอื่น
สีสันสวยงามดูแล้วน่าเกรงขามกว่าพันธุ์อื่นๆ สีส่วนมากจะเป็นสีน้ำเงิน แดง เทา
เขียว คราม หรือแดงปนน้ำเงิน ในการเล่นปลากัดในยุคก่อนนั้นปลาลูกหม้อจะมี
สองประเภทคือ “ลูกแท้” และ “ลูกสับ” ลูกแท้ หมายถึง ลูกปลาที่เกิดจากพ่อแม่
ที่มาจากครอกเดียวกัน และลูกสับ หมายถึง ลูกปลาที่เกิดจากพ่อแม่ที่มาจาก
คนละครอก ปลากัดลูกหม้อนี้ถ้าเอาไปผสมกลับกับปลาป่า ลูกปลาก็จะเรียกว่า
“สังกะสี” เช่นเดียวกัน ซึ่งปลาสังกะสีซึ่งเกิดจากการผสมกลับแบบนี้ส่วนมากก็จะ
มีชั้นเชิงและน้ำอดน้ำทนในการกัดสู้ลูกหม้อไม่ได้ “ลูกหม้อ” จึงเป็นสุดยอด
ของปลากัดสำหรับนักเลงปลาทั้งหลาย ในระยะหลังๆ ก็อาจมีการพูดถึงสายพันธุ์
“มาเลย์” หรือ “สิงคโปร์” ซึ่งว่ากันว่ากัดเก่งหนังเหนียวแต่โดยแท้จริงก็คือ
ปลาลูกหม้อนั่นเอง เพียงแต่ว่าในระยะต่อมามีการประยุกต์ใช้กลวิธีการหมักปลา
ด้วยสมุนไพร ใบไม้ ว่าน ดินจอมปลวก และอื่นๆ เพื่อช่วยเคลือบเกล็ดปลา
ที่เชื่อกันว่า จะทำให้เกล็ดแข็งกัดเข้าได้ยาก ควบคู่ไปกับการคัดเลือกพันธุ์
ถึงอย่างไร ลูกหม้อก็คือลูกหม้อที่เราชาวไทยพัฒนามาแต่โบราณแม้จะถูกนำไป
พัฒนาสายพันธุ์ในที่อื่นก็ยังคงเป็นลูกหม้อไทยตัวเดิมนั่นเอง
ประเภท (Catalogy): ปลากัด