pythainlp/thai-open-data-go-th huggingface dataset:
เสือทําไมจึงตัวลาย
ตั้งแต่ก่อนเก่าโบราณมา คนกับสัตว์ทุกชนิดเป็นเพื่อนกัน มีครอบครัวหนึ่ง ไก่ เสือ และคน อาศัยอยู่ด้วยกัน วันหนึ่ง ไก่ เสือ คน พากันไปเกี่ยวหญ้ามามุงหลังคาบ้าน ในวันนั้น ไก่ เสือ คน เป็นเวรผลัดเปลี่ยนกันหาอาหารมาเลี้ยงดูกัน อาหารมื้อแรกเป็นเวรของไก่ ไก่หาอาหารได้โดยไม่ยากเพราะไก่ไปเก็บผักมาแล้วก็ออกไข่ ปรุงเป็นอาหารให้เพื่อนกินอย่างอิ่มหนําสําราญ อาหารมื้อที่สองเป็นเวรของเสือ เสือก็หาอาหารได้โดยไม่ยากเพราะไปคาบวัวป่ามาแล้วทําลาบก้อยกินอย่างอิ่มหนําสําราญ อาหารมื้อที่สามเป็นเวรของคน หาอาหารด้วยวิธีฉลาดแกมโกง โดยครั้งแรกคนคิดจะเรียนแบบการหาอาหารแบบเสือไปกระโดดหักคอวัวในป่า วัวป่าขวิดชายโครงเป็นบาดแผลจึงคิดจะหาอาหารแบบนกกะยางคือ ขึ้นไปบนต้นไม้ริมหนองน้ําคอยดูปลาเห็นขอนไม้ลอยมานึกว่าปลาตัวโตกระโดดลงไปตะครุบคางกระทบไม้จนบวม จึงคิดจะหาอาหารแบบไก่ โดยขึ้นไปเกาะกิ่งไม้แล้วโก่งคอขันแบบไก่ เมื่อขันแต่ละครั้งก็ถ่ายอุจจาระออกมาหนึ่งก้อนจนได้อุจจาระเต็มหม้อแล้วนําไปผัดใส่ผักตําลึงเมื่อถึงเวลากินข้าวก็ลงนอนทําทีเป็นไข้จับสั่น เมื่อถึงเวลากลับบ้าน เสือสงสารคนจึงเอาหญ้าบรรทุกใส่หลังตนให้คนขี่ ไก่จึงฝากน้ํามันยางห้อยไว้ชายโครงเสือเพราะขี้เกียจถือ เสือบอกกับคนว่า ”ห้ามสูบบุหรี่” คนก็รับคําแต่ก็อดไม่ได้จึงเอาบุหรี่มามวน เมื่อจุดไม้ขีดเกิดเสียงดังป๊อกๆ เสือเลยถามว่า ”เธอทําอะไร” คนตอบว่า ”เราเป็นไข้จับสั่น” การที่คนสูบบุหรี่ทําให้ขี้บุหรี่หล่นลงมาบนหลังเสือ เกิดไฟไหม้หญ้าที่เสือบรรทุกไว้ เมื่อไฟโดนน้ํามันยางที่ไก่เอามาแขวนไว้จึงลุกโพรง เสือร้อนจึงวิ่งไม่หยุด ไก่จึงร้องบอกให้เพื่อนวิ่งไปโดดลงน้ํากว่าจะถึงหนองน้ําไฟก็ไหม้เสือจนตัวลาย เสือจึงตัวลายจนกระทั่งทุกวันนี้และเสือจึงอาฆาตเป็นศัตรูกับคนและไก่ตั้งแต่นั้นมา
ทําไมกากับนกยูงจึงเป็นศัตรูกัน
ตั้งแต่โบราณ กากับนกยูงเป็นสหายกัน สัตว์ทั้งสองต่างก็มีกายสีขาว กากับนกยูงอยากให้ร่างกายมีลายสวยสดงดงาม จึงปรึกษากัน ตกลงกันว่าต่างฝ่ายต่างจะเขียนลายให้แก่กัน วันแรกนกยูงฉลาดให้กาเขียนลายให้ตนก่อน กาเป็นสัตว์ขยันจึงเขียนลายให้นกยูงสวยงามดังที่เห็นทุกวันนี้ พอวันหลังถึงคราวที่นกยูงจะเขียนให้กาบ้าง นกยูงเป็นสัตว์ขี้เกียจ ทั้งกลัวและเสียเวลาไปรําแพนปีกอวดคนอื่น นกยูงจึงจับกาจุ่มสีดํา กาโกรธมากไล่จิกนกยูง จึงเป็นศัตรูกับนกยูงตราบเท่าทุกวันนี้
ทําไมงูเหลือมจึงไม่มีพิษ
ในสมัยก่อน งูเหลือมมีร่างกายใหญ่โต มีพิษมากกว่างูทุกชนิด เมื่องูเหลือมกัดคนหรือสัตว์จะตายทันที วันหนึ่งชายชราคนหนึ่งไปหาเขียดในนา เมื่อหาได้แล้วก็เอาเขียดมัดเก็บใส่กระเป๋าเสื้อ ขณะที่เดินกลับบ้านนั้นชายชราเหยียบงูเหลือม งูเหลือมจึงกัดชายชราตายคาที่ แต่เขียดที่อยู่ในกระเป๋าเสื้อชายชราไม่ตายจึงดิ้นไปมา งูเหลือมเห็นเสื้อไหวไปมาก็นึกว่าชายชราไม่ตาย สําคัญผิดคิดว่าพิษของตนไม่มีความหมายจึงคายพิษออก พวกงูเห่า งูจงอาง อยู่ใกล้ๆจึงเลื้อยไปสูดเอาพิษ ดังนั้นงูเห่า งูจงอางจึงมีพิษมากกว่างูทั้งหลาย งูอื่นๆมีพิษเพียงเล็กน้อยเพราะเพียงแต่ได้ดมกลิ่นพิษเท่านั้น
ลิงกับเต่า
นานมาแล้วที่หมู่บ้านแห่งหนึ่ง มีเด็กคนหนึ่งเป็นลูกของคนมั่งมี ต่อมาได้รับมรดกจากบิดามารดา ภายหลังสละสมบัติที่มีอยู่ออกบวชเป็นฤๅษีบําเพ็ญตบะอยู่ในป่า ในป่าแห่งนี้มีลิงตัวหนึ่งมาหลอกล้อฤๅษีอยู่เป็นประจํา แต่ฤๅษีไม่สนใจ อยู่มาวันหนึ่งมีเต่าตัวหนึ่งขึ้นจากสระ อ้าปากผึ่งแดดอยู่ ลิงเห็นเข้าก็นึกสนุกคิดจะหยอกล้อเหมือนฤๅษี จึงเอาองคชาตของตนสอดเข้าไปในปากของเต่าด้วยความคะนอง เต่าจึงหุบปากคาบเอาองคชาตของลิงไว้แน่น ลิงได้รับความเจ็บปวดมาก ร้องโอดครวญอยู่และได้อุ้มเต่าตัวนั้นไปหาฤๅษี เพื่อจะให้ฤๅษีช่วย ฤๅษีเห็นเช่นนั้นจึงพูดขึ้นว่า “ลิงเอ๋ยเจ้าไปเอาอาหารที่ไหนมาให้เรา เราไม่ต้องการหรอก เจ้าจงเอาไปกินเถิด” ลิงรู้ว่าฤๅษีพูดประชดตัวเอง ก็ละอายแก่ใจพูดว่า “ท่านฤๅษีช่วยข้าเถิด ข้าเจ็บจะตายอยู่แล้ว ต่อไปข้าจะไม่ทําเช่นนี้อีก” ฤๅษีได้ฟังเช่นนั้น นึกสงสารจึงพูดกับเต่าว่า “เต่าเอ๋ย เจ้าก็เป็นสัตว์มีใจ เมตตากรุณา ลิงตัวนี้เจ็บปวดมาก จงปล่อยเขาไปเถิด ต่อไปเขาคงอยู่ที่นี่ไม่ได้ด้วยความละอายใจ” เต่าจึงปล่อยลิง ลิงดีใจมากกล่าวขอบคุณฤๅษีและเต่า แล้วก็หนีจากที่นั้นไป
ปูทอง
นานมาแล้ว มีชายหนุ่มคนหนึ่งอาศัยอยู่ในหมู่บ้านแห่งหนึ่งมาเป็นเวลาช้านาน โดยมีอาชีพทํานา วันหนึ่งชายหนุ่มได้ออกไปทุ่งนาเพื่อจะอาบน้ํา เมื่อไปถึงหนองน้ําได้เห็นปูตัวหนึ่งมีสีเหลืองดั่งทองอยู่ในหนองนั้น จึงจับเอาปูใส่ห่อผ้านําไปยังที่นาของตนแล้วปล่อยไว้ให้กินอาหาร เมื่อจะกลับบ้านก็นําปูไปที่หนองน้ําตามเดิม รุ่งเช้าก็มาหาปูใหม่และนําไปเลี้ยงไว้ที่นาของตน ทําอยู่เช่นนี้เป็นเวลานานจนกระทั่งปูกับชายหนุ่มรักใคร่กันเป็นอย่างดี ที่ปลายนาของชายหนุ่มมีนางกาตัวหนึ่งอาศัยอยู่ ขณะนั้นนางกาเกิดแพ้ท้องอยากจะกินดวงตาของชายหนุ่มจึงพูดกับกาตัวผู้ว่า “พี่ขา ฉันอยากจะกินดวงตาของชายหนุ่ม ช่วยเอามาให้ดิฉันด้วย ถ้าดิฉันไม่ได้กินคงจะตายแน่ๆ” กาตัวผู้จึงพูดว่า “ชายหนุ่มเขาไม่ตายพี่จะเอามาได้อย่างไร” นางกาได้แนะอุบายว่า พี่จงไปยอมเป็นผู้รับใช้งูเห่าที่อาศัยอยู่บนจอมปลวกในนาของชายหนุ่ม แล้วขอร้องให้งูเห่ากัด เมื่อชายหนุ่มตายแล้วจงไปจิกเอาตามาให้ฉัน กาอยู่กับงูเห่าเป็นเวลานาน จนรักใคร่คุ้นเคยกันดี วันหนึ่งกาจึงถามงูเห่าขึ้นว่า ท่านมีความเดือดร้อนอะไรหรือไม่ กาได้โอกาสจึงบอกว่ามีความเดือดร้อนอยู่อย่างหนึ่งคือ ภรรยาของเราอยากจะกินดวงตาของชายหนุ่ม ถ้าไม่ได้กินจะตาย เราจึงขอร้องให้เพื่อนช่วยกัดชายหนุ่มให้ตายด้วย แล้วเราจะได้จิกเอาดวงตาไปให้ภรรยาของเรากิน งูเห่าบอกว่า ไม่ยากเลยเราจะจัดการให้ ในวันต่อมางูเห่าเข้าไปขดอยู่ในกองฟางของชายหนุ่ม คอยหาโอกาสอยู่ เมื่อเอาปูขึ้นจากหนองชายหนุ่มก็เดินไปที่กองฟางเพื่อจะเอาฟางไปให้โค งูเห่ากัดทําให้ชายหนุ่มล้มลง ปูทองเห็นดังนั้นจึงพูดว่า ท่านถูกงูเห่ากัดเราจะช่วยท่าน ฝ่ายกาเห็นชายหนุ่มล้มลงก็บินมาเพื่อจะจิกเอาดวงตา ขณะที่กําลังจะจิก ปูทองเอาก้ามหนึ่งหนีบขากาไว้ กาถูกปูหนีบจึงร้องด้วยความตกใจและขอร้องให้งูเห่าช่วย งูเห่าได้ยินก็รีบมาช่วยแผ่พังพานเข้าจะกัดปู ปูจึงเอาก้ามอีกข้างหนึ่งหนีบคองูเห่าเอาไว้ งูเห่าพยายามดิ้นรนก็ไม่หลุดจึงขอร้องไห้ปูปล่อย ปูจึงบอกว่าให้ดูดพิษออกจากชายหนุ่มเสียก่อนโดยหนีบขากาไว้เป็นประกัน เมื่องูเห่าดูดพิษออกจากชายหนุ่มแล้ว ชายหนุ่มก็หายเป็นปกติ ปูจึงคิดว่า ถ้าจะปล่อยสัตว์ทั้งสองไว้ก็จะเป็นอันตรายแก่ชายหนุ่ม จึงหนีบคองูเห่าจนตาย
ศุภมิตร-เกศินี
เมืองจําปาก มีพระเจ้าศุภมิตรและพระนางเกศินีครองเมือง มีโอรส ๒ องค์คือ เจ้าชายชัยเสน และเจ้าชายชัยทัต มีพระอนุชาเป็นมหาอุปราช ต่อมามหาอุปราชวางแผนจะชิงเอาราชสมบัติ พระเจ้าศุภมิตรทราบเรื่องจึงพามเหสีและโอรสหนีไป ทําให้มหาอุปราชได้ครองเมืองตามต้องการ 
พระเจ้าศุภมิตร เดินทางเข้าไปในป่า พบลูกนกจากคอน พระโอรสอยากลูกนกจึงไปเอามาให้เล่น แต่ต่อมาสงสารจึงเอาไปปล่อยไว้ในรังเช่นเดิม แล้วก็เดินทางต่อไป จนถึงฝั่งแม่น้ําใกล้เมืองตักศิลา เพราะเรือข้ามฝั่งเป็นลําเล็กพระองค์จึงอุ้มโอรสไปไว้อีกฝั่งหนึ่งก่อน แล้วจึงกลับมารับมเหสี ขณะกลับมาเรืออยู่กลางลําน้ํา  พอดีมีชาวประมงมาพบเด็กทั้งสองถูกทิ้งไว้ริมฝั่งจึงเอาไปเลี้ยงไว้ และมีนายสําเภาพวกหนึ่งมาพบนางเกศินีจึงพากันฉุดนางขึ้นเรือไป 
เมื่อพระเจ้าศุภมิตรกลับมาถึงฝั่งแรก ก็ไม่พบมเหสี กลับไปอีกฝั่งก็ไม่พบพระโอรสอีก บัดเดี๋ยวนี้ทุกคนต่างแยกกันไปคนละทิศคนละทาง พระศุภมิตรจึงเดินทางต่อมาจนถึงนอกเมืองตักศิลา ขณะนั้นเจ้าเมืองได้สิ้นพระชนม์โดยไร้ผู้สืบทอด เสนาอํามาตย์จึงทําพิธีปล่อยราชรถ ปรากฎว่าราชรถนั้นได้มาเกยพระเจ้าศุภมิตรไปเป็นกษัตริย์ครองเมืองตักศิลา 
ส่วนโอรสทั้งสองค์นั้นอาศัยอยู่กับชาวประมงจนเติบโต จึงได้เอาไปถวายตัวเป็นมหาดเล็กในพระราชวังของพระเจ้าศุภมิตร แต่พระเจ้าศุภมิตรกลับจําไม่ได้ ฝ่ายนางเกศินีที่ติดเรือไปกับนายสําเภาพ่อค้าไปยังเมืองต่างๆ ครั้งหนึ่งพ่อค้าก็ย้อนกลับมาที่เมืองศักศิลา สองมหาดเล็กนาม ชัยทัต และ ชัยเสน ถูกส่งตัวไปเฝ้าเรือสําเภาของพ่อค้า กลางดึกคืนหนึ่งสองมหาดเล็กนั่งคุยกันแก้เหงา ชัยเสนผู้พี่เล่าถึงชีวิตที่ผ่านมาเท่าที่จําได้ ขณะนั้นนางเกศินีนอนฟังอยู่ในเรือ ได้ยินเรื่องราวก็มาแสดงตัวว่าเป็นแม่ ทั้งสามกอดกันกลมด้วยความดีใจ นายสําเภาเห็นเช่นนั้นเข้าใจว่ามหาดเล็กลอบเล่นชู้กับนาง จึงจับตัวส่งคนทั้งสามไปให้ท้าวศุภมิตรตัดสิน ท้าวศุภมิตรได้พบและฟังเรื่องราวทั้งหมดแล้ว ยินดียิ่งนัก จากนั้นจึงรับเอามเหสีและโอรสมาอยู่ด้วยกันอย่างมีความสุข
ท้าวเสียวสวาด
ท้าวเสียวสวาด เป็นขุนนางผู้เฉลียวฉลาดคนหนึ่ง ได้ถวายคําสอนแก่กษัตริย์และเพื่อนขุนนางพร้อมทั้งประชาชนทั่วไป หลักการสอนนั้นมีทั้งสอนตรง สอนโดยยกผญาสุภาษิต สอนโดยยกปริศนาธรรมและสอนโดยยกนิทานมาประกอบ นิทานที่ยกมานั้นมีนิทานชาวบ้าน นิทานชาดก นิทานอีสป แต่ละเรื่องให้แนวคิดที่น่าสนใจและชวนให้ติดตาม เช่นเรื่อง การทําคุณบูชาโทษ มีใจความว่า
มีเสือร้ายตัวหนึ่งนอนทับรูงูเห่าไว้ ทําให้งูเห่าหายใจไม่ออกจึงขึ้นมากัดเสือตาย ขณะนั้นพระฤาษีมาพบร่าง จึงร่ายมนต์ชุบชีวิตเสือให้ฟื้นคืนมา พอเสือฟื้นมา ก็โกรธหาว่าพระฤาษีรบกวนเวลานอนจึงจะจับพระฤาษีกินเสีย แม้พระฤาษีเล่าความจริงให้ฟังก็ไม่เชื่อ ทั้งสองจึงเดินทางไปพบเทพยดาตนหนึ่ง เทพยดาเห็นผิดเป็นชอบจึงตัดสินว่าเสือเป็นฝ่ายถูก พระฤาษีไม่พอใจจึงไปพบพญาวัวตัวหนึ่งให้ช่วยตัดสิน พญาวัวกลัวเสือจึงตัดสินว่าให้เสือชนะอีก พระฤาษีไม่พอใจจึงเดินทางต่อไปอีกจนไปพบกระต่ายที่เป็นสัตว์ฉลาด กระต่ายจึงให้พาไปดูสถานที่เกิดเหตุ และบอกให้เสือนอนลงที่เดิม เพื่อดูเหตุการณ์ ขณะนั้นงูเห่าได้ออกมากัดเสือตายอีก พระฤาษีต้องการชุบชีวิตเสือขึ้นมาอีก แต่กระต่ายห้ามไว้ ทั้งกระต่ายและพระฤาษี จึงเป็นเพื่อนกันตลอดชีวิต
สุทธนูชาดก
มีเมืองใหญ่อยู่เมืองหนึ่งชื่อว่าอุตระนครมีพญาอาทิจวังสะและนางจันทาเทวีปกครองเมือง มีโอรสองค์หนึ่งเกิดมาพร้อมธนู จึงได้ชื่อว่า สุทธนู เมื่อเติบโตเป็นหนุ่มได้ไปเรียนวิชาอาคม ที่เมืองตักศิลา แล้วกลับมาเป็นอุปราชช่วยพ่อปกครองเมือง และที่เมืองอุตระนครนี้มีพญานาคชื่อ ชมภูชิตแห่งเมืองบาดาลอยู่ทางทิศตะวันออก เป็นผู้คอยดูแลเรื่องน้ําท่าฟ้าฝน จึงทําให้ อุตระนครนี้มีความอุดมสมบูรณ์และสงบสุขตลอดมา 
ยังมีเมืองหนึ่ง อยู่ทางทิศตะวันตกชื่อเมือง เป็งจาน เกิดความแห้งแล้งอดอยากเพราะฝนไม่ตกต้องตามฤดูกาลเป็นเวลานาน เจ้าเมืองเป็งจานจึงให้คนมาสืบดูว่าทําไมเมือง อุตระนครจึงอุดมสมบูรณ์ มาถึงก็รู้ว่ามีพญานาคบันดาลฝนตกลงมาให้ เจ้าเมืองเป็งจานจึงส่งคนไปฆ่าพญานาค แต่คนที่ถูกส่งไป ถูกนายพรานนาม ปุณฑริกะ จับได้ก่อน พญานาคจึงรอดชีวิต จากนั้นมา พรานปุณฑริกะกับพญานาคจึงเป็นเพื่อนสนิทกัน
ต่อมาวันหนึ่ง พรานปุณฑริกะไปล่าเนื้อในป่าพบสระน้ําของพระฤาษี จึงขออนุญาตเข้าไปเดินดู แล้วเข้าไปพบกินรีซึ่งเป็นลูกสาวพญาทุมราชและนางจิตตเทวีแห่งเมืองภูเงินกําลังเล่นน้ําอยู่ นายพรานคิดอยากจะได้ไปถวายท้าวสุทธนู จึงไปปรึกษากับพระฤาษี  พระฤาษีบอกว่าให้ไปขอบ่วงบาศจากพญานาคมาดักเอาจึงจะจับกินรีได้ ดังนั้นนายพรานบุณฑริกะจึงไปขอบ่วงบาศจากพญานาคชมภูชิตนาคราชผู้เป็นสหายเมื่อได้แล้วจึงมาดักจับในวันต่อมา 
ปุณฑริกะ นายพรานจับนางกินรีชื่อมโนราห์ได้แล้วก็เอามาถวายท้าวสุทธนู และได้รับแก้วแหวนเงินทองสิ่งของมากมาย เป็นการตอบแทน ท้าวสุทธนูจึงได้นางมโนราห์เป็นมเหสี 
ต่อมาครั้งหนึ่งมีโจรผู้ร้ายที่ชายแดนออกก่อการปล้นสะดมภ์ที่ชายแดน ท้าวสุทธนูจึงออกไปปราบโจร ขณะเดียวกันพระยาอาทิจวังสะฝันร้ายจึงให้หมอโหรมาทํานายฝัน หมอโหรบอกว่าพระองค์จะต้องทําพลีกรรมจึงจะหายจากภัยพิบัติ และในพลีกรรมนั้นจะต้องเอาเลือดของนางมโนราห์มาเป็นเครื่องสังเวยภูตผีปีศาจด้วย นางมโนราห์ได้ยินดังนั้นจึงหาทางหนี โดยไปขอปีกและหางจากย่าคือ นางจันทาเทวี เพื่อจะได้รําให้ย่าดูก่อนที่นางจะตายไป นางจันทาเทวีหลงกล จึงมอบปีกและหางให้ เมื่อนางมโนราห์ร่ายรําไป พอได้โอกาสก็บินหนีกลับเมืองภูเงินทันที
ระหว่างทางที่นางบินกลับ นางได้ลงไปสั่งความถึงท้าวสุทธนูไว้กับพระฤาษี ว่าไม่ให้ท้าวสุทธนูติดตามนางไปเพราะมีอันตรายมาก แต่หากจะตามไปขอให้เอาน้ํามนต์ทิพย์ไปด้วยโดยทําตามพิธีที่บอกไว้ พร้อมกันนั้นนางก็ฝากแหวนไว้ให้ท้าวสุทธนูด้วย 
ฝ่ายท้าวสุทธนูกลับจากชายแดนแล้วรู้ว่านางมโนราห์บินหนีไปทางทิศเหนือ(อุดร) จึงออกติดตามไปจนพบพระฤาษี พอได้ทราบความที่นางมโนราห์สั่งไว้ จึงตัดสินใจออกติดตามนางไป ในการเดินทางได้พบกับภูตผียักษ์มารมากมาย แต่ท้าวสุทธนูก็รอดชีวิตมาได้ทุกครั้ง สุดท้ายได้แอบขี่หลังพญานกอินทรีไปยังเมืองภูเงินสําเร็จ 
เมื่อท้าวสุทธนูไปถึงเมืองภูเงินแล้วก็รออยู่นอกเมือง เห็นนางกินรีน้อยใหญ่ออกมาตักน้ําไปให้นางมโนราห์ ท้าวสุทธนูจึงแอบนําแหวนใส่ในถังน้ํา เมื่อถึงยามนางมโนราห์อาบน้ําได้พบแหวนนั้นจึงรู้ว่าท้าวสุทธนูได้มาตามหานางแล้ว จึงไปเชิญท้าวสุทธนูเข้ามาหาพ่อ พญาทุมราชให้ท้าวสุทธนูพิสูจน์ด้วยการแสดงอิทธิฤทธิ์จนเป็นที่พอใจ แล้วจึงยกลูกสาวให้ 
ท้าวสุทธนูอยู่ที่เมืองภูเงินเป็นเวลานานจึงกลับมาเยี่ยมพญาอาทิจวังสะ โดยมาพร้อมกับพญาทุมราชและนางมโนราห์ เมื่อมาถึง อุตระนครพญาทุมราชขอลากลับก่อน ต่อมาพญาอาทิจวังสะเฒ่าชราลง จึงยกเมืองให้ท้าวสุทธนูปกครองสืบต่อมา
พื้นเวียงจันทร์
เวียงจันทร์กับประเทศไทยเป็นศัตรูกัน ไทยยกทัพไปตีเวียงจันทร์หลายครั้งแต่ก็ไม่ชนะสักที ทั้งที่กําลังมากกว่า ทั้งนี้เพราะเวียงจันทร์มีพญานาคมาช่วยเวลาที่เจ้าอนุตีกลองขึ้น กษัติร์ย์ไทยทราบเรื่องจึงวางแผนให้เซียงเมี่ยงที่เป็นคนฉลาดปลอมเป็นหมอมอ (หมอโหร) เข้าไปในเวียงจันทร์ เมื่อได้โอกาสไปหาท้าวอนุก็ไปทายว่า  เจ้าอนุได้รับมรดกที่เป็นเงินฝังไว้ที่ครกมอง (ครกกระเดื่อง) โดยอยู่เสาทั้งสองข้าง ข้างละหนึ่งหมื่น อยู่ที่หัวหนึ่งหมื่น ที่หางครกอีกหนึ่งหมื่น และอยู่ที่ใต้บันไดอีกหนึ่งหมื่น เมื่อเจ้าอนุให้คนขุดก็ได้พบจริงๆ จึงทําให้เกิดความเชื่อถือหมอคนนี้มาก ส่วนสาเหตุที่พบนั้นก็เพราะเซียงเมี่ยงให้คนเอาไปฝังไว้ก่อนแล้ว 
ต่อมาเซี่ยงเมี่ยงให้คนทําว่าวติดสะนูที่หัวแล้วปล่อยขึ้นสูงมากจนมองไม่เห็น ได้ยินแต่เสียง เจ้าอนุแปลกใจหาสาเหตุของเสียงนั้นไม่ได้ จึงให้หมอมอมาทายดู นายเซียงเมี่ยงหมอมอปลอมนั้นได้มาทายดูและบอกว่าวิธีแก้นั้น ก็คือต้องไปตัดลิ้นกลองบนั้นและอุดรูพญานาคเสีย เสียงนั้นจึงจะหาย พอเจ้าอนุหลงกลทําตาม หมอมอก็ให้คนไปตัดสายว่าวนั้นทิ้ง เสียงนั้นก็หายไป จากนั้นก็ส่งสัญญาณให้กองทัพไทยเข้าตีเวียงจันทร์  เจ้าอนุให้คนไปตีกลองเพื่อให้พญานาคมาช่วย แต่กลองตีไม่ดังเสียแล้ว ประกอบกับรูนาคก็ถูกอุด พญานาคจึงไม่ได้ขึ้นมาช่วย ทําให้เวียงจันทร์พ่ายแพ้ในการสู้รบ เจ้าอนุถูกฆ่าตายแล้วเวียงจันทร์ก็ตกเป็นเมืองขึ้นของไทยแต่นั้นมา
ลิ้นทอง
ท้าวลิ้นทองเป็นพระราชาของเจ้าชายเมืองหนึ่ง และเป็นเพื่อนกันกับลูกชายเศรษฐีคนหนึ่ง ชื่อ กาลสา ครั้งหนึ่งเกิดโรคระบาดขึ้น พระราชาจึงประกาศปิดเมืองไม่ให้คนในออกคนนอกเข้า พอดีขณะนั้นลูกชายเศรษฐีออกไปนอกเมือง แต่แล้วก็กลับเข้าเมืองไม่ได้ ด้วยความโกรธมากจึงออกเดินทางไปเรียนวิชาในป่า กลายเป็นยักษ์ที่มีคาถาอาคมมาก จากนั้นยักษ์ก็กลับมายึดเมืองของท้าวลิ้นทอง พระราชาพ่อของลิ้นทองถูกจับได้ ลิ้นทองกับแม่หนีออกไปได้ แต่แตกกันไปคนละทิศคนละทาง
ท้าวลิ้นทองจึงไปอาศัยอยู่กับพระฤาษี เรียนคาถาวิชาอาคมจนเก่งกล้าเพื่อจะได้กลับมาปราบยักษ์กาลสา ด้วยความกลัวว่าจะเข้าเมืองไม่ได้จึงแปลงกายเป็นไก่แก้วอยู่กับย่าจําสวน ย่าจําสวนเห็นว่าไก่แก้วตัวนี้สวยงามนักจึงเอาไปถวายพระราชา แต่มเหสีของพระราชา ซื้อเอาไปก่อน ลิ้นทองจึงแปลงกายจากไก่แก้ว เป็นนกแก้ว แต่ก็ถูกมเหสีซื้อไปอีก ครานี้แปลงกายเป็นม้าจึงสามารถเข้าไปถึงพระราชาได้ ยักษ์กาลสาผู้เป็นพระราชาครองเมืองอยากลองขี่ม้าดูก่อน  ทันทีที่ยักษ์ขึ้นขี่ ม้าก็พาวิ่งออกนอกเมืองทันที ยักษ์กาลสารู้ในบัดดลว่าม้านี้จะต้องเป็นท้าวลิ้นทองแน่นอน เมื่อไปถึงริมแม่น้ําแห่งหนึ่ง ยักษ์กาลสาจึงกินม้านั้นเสีย กินหมดทุกอย่างโดยหวังจะไม่ให้ท้าวลิ้นทองเกิดอีกเลย แต่ยังมีเศษเนื้อเหลืออยู่ที่ฟัน พอยักษ์ไปบ้วนปาก ท้าวลิ้นทองได้โอกาสก็กลายเป็นปลาว่ายหนีไป พอยักษ์รู้ว่าท้าวลิ้นทองเป็นปลา จึงวิดน้ําจับปลาทุกชนิดกินจนหมด แต่ปลาท้าวลิ้นทองแอบซ่อนอยู่ในหลืบหิน พอยักษ์หนีไปแล้วจึงออกมา 
จากนั้นท้าวลิ้นทองก็ว่ายตามน้ําไปจนถึงเมืองยักษ์เมืองหนึ่งซึ่งมีลูกสาว ชื่อ สุวรรณคําภู เมื่อนางมาเล่นน้ํา ปลาท้าวลิ้นทองก็เข้ามาหานางจนคุ้นเคย นางสุวรรณคําภูจึงเอาปลาไปเลี้ยงไว้ในในวัง แต่พอถึงยามกลางคืน ปลาได้แปลงกายเป็นชายหนุ่มรูปงามออกมาอยู่กับนาง นานต่อมาพระราชายักษ์เคลือบแคลงจนจับได้ว่ามีคนแปลงเป็นสัตว์มาอยู่กับนาง จึงจับสัตว์ทุกชนิดมากินหมด ท้าวลิ้นทองรู้ตัวก่อนจึงแปลงเป็นดอกไม้มาอยู่บนมวยผมนางสุวรรณคําภู แต่ยักษ์รู้ทันจึงจับเอาไว้ ท้าวลิ้นทองจึงแปลงเป็นแก้วหล่นลงกับพื้น ยักษ์ก็แปลงเป็นนกจะคาบแก้ว  ต่อมาแก้วกลายเป็นแมว นกจึงกลายเป็นหมาไล่กัดแมวทั้งสองฝ่ายต่างแปลงเป็นสัตว์ต่างๆ อีกมากจนสุดท้ายก็กลายเป็นยักษ์กับท้าวลิ้นทองเหมือนเดิม การต่อสู้ครั้งสุดท้าย ทั้งสองสู้กันตัวต่อตัว ปรากฎว่ายักษ์ถูกฆ่าตายพ่ายแพ้ ท้าวลิ้นทองจึงได้ครองเมือง
ต่อมาท้าวลิ้นทองจะไปยึดเมืองคืน จึงยกทัพไปรบกับกาลสา รบกันอยู่นาน ท้าวลิ้นทองจึงเอาชนะฝ่ายยักษ์ได้ จากนั้นท้าวลิ้นทองจึงไปตามหาแม่กลับมาที่เมืองอื่นกลับมาอยู่ด้วยกัน ส่วนพ่อท้าวลิ้นทองถูกยักษ์กาลสาจับใส่กรงตาย ท้าวกาสาจึงได้ครองราชย์ทั้งสองเมืองตั้งแต่นั้นมา
แสงมณีแยงโลก
วรรณกรรมเรื่องแสงมณีแยงโลกเดิมชื่อ โลกประทีป เป็นหนังสือที่ว่าด้วยเรื่องเวสสันดรชาดก แต่กล่าวไม่หมด กล่าวเฉพาะกัณฑ์ทศพร หิมพานต์ และทานกัณฑ์เท่านั้นนอกนั้นเป็นเรื่องเล่าถึงการกําเนิดของพระอินทร์และอานิสงค์ของการให้ทาน ตลอดจนโทษของการตระหนี่เพื่อเป็นการชักจูงผู้คนให้เลื่อมใสในการบําเพ็ญกุศล
การกําเนิดของพระอินทร์ในเรื่องนี้กล่าวไว้ว่า พระอินทร์เดิมเป็นตากวนบ้าน (ผู้ใหญ่บ้าน) นําญาติสามสิบคนสร้างทางหลวงจากหมู่บ้านไปยังนครหลวง แต่ถูกคนสอพลอไปทูลพระราชาว่าเป็นขบถ จึงถูกจับไปทรมานจนแทบเอาชีวิตไม่รอด ภายหลังพระราชาทราบความจริงจึงประทานรางวัลให้มากมาย ด้วยอานิสงค์ของการสร้างทางให้เป็นสาธารณะประโยชน์ เมื่อตายไปจึงได้เกิดใหม่ในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์เสวยภพใหม่เป็นพระอินทร์ 
นอกจากนี้หนังสือยังได้กล่าวถึงผลของการขัดแย้งกันของสามีภรรยามีแต่นําผลไม่ดีมาให้โดยยกนิทานเรื่องสามีใจบุญสุนทาน แต่ภรรยาไม่ชอบใจ จึงดุด่าทั้งสามีและกล่าวให้ร้ายพระสงฆ์ ครั้นตายไปจึงไปตกนรกอเวจีทนทุกข์ทรมาน ส่วนสามีนั้นได้ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
พระปลาค่อ
นิทานเรื่องนี้เป็นชาดกเรื่องหนึ่งที่อธิบายถึงวิบากกรรม ของพระโพธิสัตว์ ก่อนที่จะมาเสวยชาติเป็นพระเวสสันดร และเป็นพระพุทธเจ้าในกาลต่อมา 
มีปลาค่อ (ปลาช่อน) ผัวเมียอยู่คู่หนึ่ง มีลูกน้อยอยู่ด้วย นหนึ่งปลาค่อตัวผู้ออกไปหากิน ได้ไปกินเบ็ดของคนเข้าและถูกจับเอาไว้ จึงไม่ได้กลับมาหาลูกหาเมีย ส่วนตัวเมียคอยแล้วคอยเล่า ไม่เห็นตัวผู้มาจึงคิดว่าปลาค่อผู้ไปหาปลาตัวใหม่เป็นแน่ 
ปลาค่อตัวผู้นั้นเมื่อคนจับไปแล้วเห็นว่าเป็นปลาค่อเผือกจึงปล่อยไปในวันรุ่งขึ้น ปลาค่อจึงกลับมาหาเมียได้อีก และบอกสาเหตุที่ไม่ได้กลับบ้าน แต่เมียไม่เชื่อก็ต่อว่าต่างๆ นานา แต่ทั้งสองก็อยู่ร่วมกันจนตายไป
สินไซ
ท้าวกุศราชผู้ครองนครปัญจาล มีมเหสีชื่อจันทาเทวี ท้าวกุศราชมีน้องสาวชื่อสุมณฑา เมื่อนางอายุได้ 17 ปี ถูกยักษ์ชื่อ กุมภัณฑ์ แห่งเมืองอโนราชลักพาตัวไป ท้าวกุศราชจึงปลอมตัวเป็นภิกษุออกสืบหาจนไปถึงเมืองจําปา และได้ธิดาทั้งเจ็ดของเจ้าเมืองจําปามาเป็นมเหสี
ต่อมานางจันทาเทวีคลอดลูกออกมาเป็นราชสีห์ชื่อว่า ท้าวสีโห และน้องคนสุดท้ายคลอดลูกออกมาเป็นหอยสังข์ชื่อว่า สินไซ หมอโหรรับสินบน จากธิดาทั้งหก จึงทํานายว่า ลูกทั้งสองเป็นกาลกิณี ท้าวกุศราชจึงเนรเทศออกไปจากเมือง 
ต่อมากุมารทั้งหกโตเป็นหนุ่มออกเรียนวิชาจึงไปพบกับสินไซอยู่ในป่า แล้วก็กลับมาในเมืองโกหกพ่อว่าเรียนสําเร็จแล้ว ท้าวกุศราชจึงสั่งให้ทั้งหกคนไปตามหานางสุมณฑา กุมารทั้งหกจึงไปหลอกสินไซว่าพ่อให้ไปตามหาอาว์ ทั้งหมดจึงพากันไปถึงทะเล สินไซให้สีโหอยู่ดูแลพี่ทั้งหก ส่วนตัวเองเดินทางไปพร้อมกับหอยสังข์จนถึงเมืองอโนราช สินไซรบชนะยักษ์ แต่นางสุมณฑาไม่ยอมกลับเพราะอยากจะพบลูกสาวชื่อนางสุดาจันทร์ที่ตกไปเป็นมเหสีเมืองบาดาลด้วยเหตุเพราะยักษ์กุมภัณฑ์แพ้สะกา สินไซจึงไปแข่งสะกา กับอรุณนาคและชนะนางสุดาจันทร์กลับมา ทั้งหมดจึงกลับเมืองปัญจาล แต่ในระหว่างทาง พี่ทั้งหกได้ผลักสินไซตกเหว แต่พระอินทร์มาช่วยไว้แล้วอุ้มไปส่งให้อยู่กับแม่ที่นอกเมือง 
ต่อมาท้าวกุศราชทราบความจริงทั้งหมดจึงสั่งลงโทษหมอโหร และเนรเทศกุมารทั้งหกกลับเมืองจําปา แล้วเชิญสินไซเข้าครองเมืองปัญจาลต่อไป ส่วนท้าวอรุณนาคได้เดินทางมาสู่ขอนางสุดาจันทร์ กลับไปเป็นมเหสีดังเดิม
มณีสัจจา
ที่เมืองหนึ่ง มีครอบครัวหนึ่งยากจนมากมีลูก 2 คน คนโตเป็นชายชื่อ”มณี” คนน้องเป็นหญิงชื่อ “สัจจา” พ่อแม่หาเผือกหามันมาได้ก็กินเองหมด เด็กทั้งสองเห็นว่าพ่อแม่ไม่รักจึงพากันหนีออกจากบ้านไปโดยถือเอามีดด้ามนากไปด้วย ขณะเดินอยู่ในป่านั้นได้พบไข่ใบใหญ่ เพราะความหิว แต่ยังกลัวว่าจะเป็นอันตราย ไม่รู้ว่าเป็นไข่ของสัตว์ชนิดไหน พี่ชายจึงทดลองกินดูก่อน ถ้าไม่เป็นอะไรจึงจะให้น้องกิน แต่ถ้าเป็นอะไรไป พี่ชายบอกน้องว่า “น้องอย่าได้พูดกับใคร”  พอกินแล้วพี่ชายกลายเป็นงูใหญ่ แต่ทั้งสองก็ยังเดินทางต่อไปจนพบแม่น้ําใหญ่สายหนึ่ง พี่ชายจึงบอกน้องว่าเราทั้งสองต้องแยกทางกันแล้ว โดยพี่ชายจะลงไปอาศัยอยู่ในน้ําและจะเอามีดด้ามนากนั้นไปด้วย ส่วนน้องสาวนั้นหลังจากแยกทางกันก็ได้แต่ร้องไห้นําตาเป็นสาย จนกระทั่งขี้ตาปิดบังท่วมตัวไปหมดคล้ายกับจอมปลวก 
ต่อมามีพระราชาองค์หนึ่ง ออกมาล่าสัตว์ต่อไก่ ต่อนก ได้มาเห็นสิ่งที่คล้ายจอมปลวกนี้มีน้ําซึมออกมา แปลกใจจึงให้เสนาอํามาตย์ขุดดู เมื่อขุดไปพบนางสัจจาเข้าจึงเอาไปเป็นมเหสีแต่นางไม่ยอมพูดกับใครเลย พระราชาไม่เชื่อว่านางจะเป็นใบ้ จึงพยายามทําให้นางพูดให้ได้ โดยวางแผนว่าจะออกคล้องช้าง เมื่อออกไปได้ 3-4 วัน ก็ให้เสนาอํามาตย์บอกแจ้งข่าวว่าพระราชาตกช้างตายแล้ว นางก็ไม่ว่าอะไร ต่อมานางได้โอรสองค์หนึ่ง เมื่อตอนนางกล่อมลูกนอน นางไม่รู้ว่าจะกล่อมอย่างไรจึงพูดออกมาว่า “เขาลือว่าผัวตกช้างตายไม่เสียดายเท่าพี่ชายเป็นพญานาค” พระราชาซึ่งแอบฟังอยู่จึงเข้าใจ และปรากฎตัวออกมา นางรู้ว่าถูกจับได้จึงยอมพูดแต่นั้นมา และพระราชาถามถึงสาเหตุที่นางไม่ยอมพูด เมื่อเข้าใจตลอดเรื่องแล้วจึให้หมอผีทําพิธี เพื่อให้งูใหญ่นั้นกลับกลายมาเป็นคน หมองูเรียกงูจากแม่น้ําขึ้นมามากมาย แต่นางก็รู้ว่าไม่ใช่พี่ชาย จนกระทั่งงูตัวสุดท้ายมีมีดด้ามนากติดมาด้วย พอนางบอกว่าใช่ หมอผีก็ทําให้งูกลับเป็นมนุษย์ดังเดิม พระราชาจึงตั้งท้าวมณี เป็นมหาอุปราชของพระองค์
สุปุณณานาคชาดก
ที่เมืองเป็งจาน มีเศรษฐีอยู่ ๒ คน คนหนึ่งชื่อรัตนะเศรษฐีเป็นช่างทําแก้ว อีกคนชื่อ รชตะเศรษฐี เป็นช่างทําเงินและทอง พระโพธิสัตว์เสวยชาติมาเกิดเป็นลูกชายของรชตะเศรษฐี ต่อมาเมื่อเติบโตเป็นหนุ่มขึ้นลูกชายของรชตะเศรษฐี ได้แต่งงานกับลูกสาวของรัตนะเศรษฐี ดังนั้นทรัพย์สินสมบัติของสองครอบครัวจึงรวมเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน
เมื่อเศรษฐีทั้งสองเสียชีวิตแล้ว บุตรของทั้งสองตระกูลจึงเป็นเศรษฐีมีทรัพย์มาก พระโพธิสัตว์ได้ทําบุญทําทานตลอดมา อยู่มาปีหนึ่งทําบุญกฐิน ในงานนี้มีคนมาช่วยมากมาย จึงมีการฆ่าวัวเพื่อเลี้ยงแขกคนในงาน วัวตัวนั้นเมื่อตายแล้วได้ไปรออยู่ที่เมืองยมฑูต ส่วนพระโพธิสัตว์ก็ทําบุญทําทานต่อมาจนสิ้นอายุขัยลงจึงได้ไปพบวัวตัวนั้น วัวมาทวงเอาบุญคุณและบอกว่าพระโพธิสัตว์เป็นคนสั่งให้ฆ่าตน ยมทูตจึงมาตัดสินและมาไกล่เกลี่ยจนยอมความกันได้ วัวได้ไปเกิดบนสวรรค์ ส่วนพระโพธิสัตว์นั้นเพราะรับรู้ด้วยในการฆ่าวัว แล้วไม่ได้ห้าม จึงต้องไปเกิดในเมืองบาดาลของพญานาค 
พระโพธิสัตว์ที่เป็นเศรษฐีนั้นได้ไปเกิดเป็นบุตรพญานาคชื่อว่า “ชมภูจิต” ในเมืองบาดาลโดยมีนามว่า “สุปุณณานาค” ส่วนภรรยาของเศรษฐี ได้มาเกิดในตระกูลเศรษฐีเมืองเป็งจานโดยมีชื่อว่า “ปุณณา” เป็นลูกคนสุดท้อง มีพี่สาว ๒ คน ชื่อว่า ภาตา และ มัชฌิมา ตามลําดับ 
เมื่อสุปุณณานาคโตเป็นหนุ่มแล้ว จึงลาพ่อมาเที่ยวเมืองมนุษย์ โดยแปลงกายเป็นชายหนุ่ม เดินทางมาจนถึงสวนมะม่วงของเศรษฐีแห่งเมืองเป็งจาน ขณะนั้นภรรยาเศรษฐีและนางปุณณา ได้มาเก็บมะม่วงพบสุปุณณานาคจึงขอร้องให้เก็บมะม่วงให้จนเป็นที่พอใจแก่ความต้องการ แล้วภรรยาเศรษฐีและนางปุณณาก็แอบหนีไปก่อน พอสุปุณณานาคกุมารลงมาไม่พบจึงไถ่ถามชาวบ้านแล้วติดตามไปถึงบ้าน จากนั้นก็แปลงกายให้คนอื่นเห็นเป็นงูใหญ่ ส่วนเศรษฐีและลูกสาวเห็นเป็นคน เศรษฐีจึงยกนางปุณณาให้ ทั้งสองจึงอยู่ร่วมกันอย่างผาสุก 
ต่อมาหลายปี สุปุณณานาคคิดถึงบิดา คือ ชมภูจิตที่เมืองบาดาล จึงพานางปุณณาไปเยี่ยมเยียนถามข่าว แล้วกลับมาอยู่เมืองมนุษย์ดังเดิม ขณะเดียวกันพี่สาวของนางปุณณา เกิดความรักใคร่ในตัวสุปุณณานาคเช่นกัน นางจึงพยายามทําทุกวิถีทางเพื่อแย่งชิง 
ครั้งหนึ่งสุปุณณานาคต้องการกลับเมืองบาดาลเพื่อถามวิธีที่จะทําให้ตนไม่กลายเป็นพญานาคอีก พี่สาวของนางปุณณาจึงขอติดตามไปด้วย ก่อนไปได้หลอกให้นางปุณณาเข้าไปในฉางข้าว แล้วเอาน้ําหมากตาวน้ําเกี้ยงซึ่งทําให้คันมากสาดใส่แล้วปิดประตูฉาง ขังนางปุณณาเอาไว้ จากนั้นก็รีบไปเมืองบาดาลกับสุปุณณานาค ในเวลาไม่นานก็มีหนูตัวเล็กๆ มาช่วยให้นางปุณณาหายจากอาการคันและออกจากยุ้งฉางมาได้  ส่วนสุปุณณานาคและพี่สาวนางปุณณา เมื่อไปถึงเมืองบาดาล ไต่ถามถึงพิธีกรรมที่จะไม่กลับร่างเป็นนาคอีกเรียบร้อยแล้ว จึงกลับมาทําพิธี และสําเร็จตามประสงค์ 
ส่วนพี่สาวของนางปุณณานั้นเห็นว่าไม่มีทางที่จะแย่งเอาผัวน้องได้ จึงเข้าไปในป่าหาเอางูใหญ่มาทําผัว แต่แล้วกลับถูกงูใหญ่กัดตาย 
กล่าวถึงชมภูจิตพญานาคแห่งเมืองบาดาลต้องการจะให้สุปุณณานาคบุตรของตนได้ครองเมืองเป็งจาน จึงให้อํามาตย์เอาปัญหา ๑๒ ข้อมาถามเจ้าเมืองเป็งจาน โดยให้เวลาหาคําตอบ ๗ วัน ถ้าหากตอบไม่ได้จะยกทัพพญานาคมาตีเมือง เจ้าเมืองเป็งจานให้เสนาอํามาตย์ช่วยแก้ปัญหาแต่ไม่มีใครแก้ได้ สุปุณณานาคจึงรับอาสา และแก้ปัญหาได้สําเร็จ เจ้าเมืองเป็งจานจึงมอบสมบัติเงินทองให้มากมายเป็นการปูนบําเน็จ
ต่อมาเมื่อเจ้าเมืองเป็งจานแก่ชราลง พระองค์มองไม่เห็นใครที่มีความสามารถที่จะปกครองบ้านเมืองต่อจากพระองค์ได้นอกจาก สุปุณณานาค ดังนั้นพระองค์จึงมอบเมืองเป็งจานให้สุปุณณานาคปกครองและยกลูกสาวทั้งสองให้อีกด้วย
สุพรหมโมกขา
ครั้งเมื่อพระโพธิสัตว์เสวยชาติเป็นคนยากจน เป็นบุตรคนขอทาน ต้องกําพร้าแม่ตั้งแต่เด็กๆ พ่อเลี่ยงดูสุพรหมโมกขา พร้อมด้วยสุนัขที่มีหางเก้าหาง ซึ่งเกิดพร้อมกัน (สหชาติ) ก่อนตายพ่อได้สั่งความไว้ว่า ถ้าพ่อตายให้เอาซากศพของพ่อไปไว้ที่ปลายนา สุพรหมโมกขาก็ปฏิบัติตามคําสั่งพ่อเป็นอย่างดี เมื่อพ่อตายลง ด้วยอานุภาพของความดี พืชผลในไร่นาจึงงอกงามเป็นอย่างดีเกินคาด เพราะพระอินทร์ได้ส่งนางไข่ฟ้าให้ลงมาอยู่ในกะโหลกและคอยดูแลบ้านเรือนข้าวปลาอาหารเวลาสุพรหมโมกขาไม่อยู่ อยู่ต่อมานางถูกจับได้จึงได้อยู่เป็นสามีภรรยากัน 
กิตติศัพท์ความงามของนางไข่ฟ้าเลื่องลือไปถึงเจ้าเมืองตุตระนครซึ่งเป็นคนมีใจพาลและมักมากในกามตัณหาจึงใคร่จะได้นางไข่ฟ้ามาเป็นภรรยา ดังนั้นจึงท้าพนันกับสุพรหมโมกขาต่างๆ นานา เช่น ชนไก่ ชนวัว ชนช้าง แต่ก็แพ้สุพรหมโมกขาเสียสิ้น เจ้าเมืองจึงบังคับให้ไปเอาดอกบัวที่เมืองบาดาลของพญานาค สุพรหมโมกขาจึงไปตามคําแนะนําของนางไข่ฟ้า โดยผ่านเมืองพญามดง่าม พญายักษ์ แล้วจึงถึงเมืองบาดาล ก็ได้ดอกบัวพร้อมทั้งลูกสาวของพญาทั้งสามเมืองด้วย เมื่อเอาดอกบัวไปถวายเจ้าเมืองแล้ว เจ้าเมืองยังไม่พอใจอยากได้นางไข่ฟ้ามาเป็นภรรยาเช่นเดิม จึงหาวิธีใหม่คือ ให้คนทํากลองขึ้นมาแล้วเอาเสนาอํามาตย์ผู้ฉลาดเข้าไปอยู่ในนั้น จากนั้นเอากลองไปมอบไว้ในบ้านของสุพรหมโมกขา เพื่อจะสืบดูว่าอะไรเป็นของ ขะลํา (ของต้องห้ามกิน ห้ามทํา) สําหรับสุพรหมโมกขา 
เมื่อรู้แล้วก็เอากลองกลับมา แล้วทําอาหารสี่อย่างบังคับให้สุพรหมโมกขากิน นั่นคือ ไข่, ไข่มดง่าม, เนื้องู, และเนื้อหัวใจยักษ์  พอสุพรหมโมกขากินเข้าไป ภรรยาทั้งสี่คนเกิดโรคพยาธิ จึงพากันหนีกลับเมืองของตน นางไข่ฟ้าเดินทางผ่านป่าโดยสั่งความไว้กับสุนัขเก้าหางนั้นพร้อมแหวนหนึ่งวง  พอสุพรหมโมกขากลับบ้านทราบเรื่องทั้งหมดจึงออกติดตามนางไข่ฟ้า โดยมีสุนัขเก้าหางเป็นเพื่อน 
เมื่อไปถึงแม่น้ําใหญ่แห่งหนึ่ง จึงพากันว่ายน้ําข้ามโดยสุนัขให้จับหางจนกระทั่งหางทั้งเก้าขาดหมด พอไปถึงอีกฝั่งแม่น้ําสุนัขก็ตายพอดี ถึงอย่างไร สุพรหมโมกขาก็เดินทางต่อไปจนพบนางไข่ฟ้าที่เมืองอุททุมมัททุวะดี อยู่ที่นั่นนานพอควรจึงกลับมายังเมืองตุตระนคร พร้อมด้วยเสนาอํามาตย์ที่เจ้าเมืองอุททุมมัททุวะดีแต่งตั้งให้ แต่พอไปถึงเมืองตุตระนคร เจ้าเมืองทราบเรื่องจึงยกทัพจะมาปราบ เกิดต่อสู้รบกันจนเจ้าเมืองตุตระนครตาย ชาวเมืองจึงยกให้สุพรหมโมกขาเป็นเจ้าเมืองแทน บ้านเมืองจึงสงบสุขแต่นั้นมา 
เวลาต่อมา สุพรหมโมกขากับอํามาตย์ทั้งสี่ ปลอมตัวเป็นพ่อค้า ออกเที่ยวสั่งสอนไปตามเมืองต่างๆ ได้แก่ เมืองเกตุมะวดี, หงสาวดี, ทันตะนคร, คันทิยารัฐ, วิเทหราช เป็นต้น เพื่อให้เจ้าเมืองและชาวเมือง ตั้งชีวิตอยู่ในหลักศีลธรรมอันดีงาม แล้วจากนั้นก็กลับมาปกครองเมืองตุตระนครต่อมาจนสิ้นอายุลง