2. ลักษณะการประกอบธุรกิจ

  2.1 ความเป็นมา

บริษัท ไออาร์พีซี จำกัด (มหาชน) หรือ “ไออาร์พีซี” (“บริษัทฯ”) เดิมชื่อ บริษัท อุตสาหกรรม
ปิโตรเคมีกัลไทย จำกัด (มหาชน) หรือ “ทีพีไอ” จดทะเบียนเป็นนิติบุคคลเมื่อ พ.ศ. 2521
แปรสภาพเป็นบริษัทมหาชน เมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2537
และจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2538 บริษัทฯ
เริ่มผลิตเม็ดพลาสติกเพื่อจำหน่ายในปี 2525
และได้ขยายการสายการผลิตผลิตภัณฑ์เม็ดพลาสติกชนิดต่างๆ เพิ่มขึ้น บริษัทฯ
ได้สร้างโรงกลั่นน้ำมันแห่งแรกขนาด 65,000 บาร์เรลต่อวัน เมื่อปี 2538
และโรงกลั่นน้ำมันแห่งที่สองขนาด 150,000 บาร์เรลต่อวัน เมื่อปี 2543
พร้อมสาธารณูปโภคพื้นฐานสำหรับอุตสาหกรรมปิโตรเคมีครบวงจร ต่อมาบริษัทฯ
ประสบภาวะวิกฤตทางการเงิน หลังจากการลอยตัวค่าเงินบาทเมื่อปี 2540 โดยบริษัทฯ
ได้เข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการเมื่อปี 2543
และศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2549

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ

ปี 2549

เมษายน 2549 ศาลล้มละลายกลางมีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการของบริษัทฯ
และบริษัทย่อยภายใต้แผนฟื้นฟูกิจการเดียวกัน ได้แก่ บริษัท ไทยเอบีเอส จำกัด, บมจ.ทีพีไอ
อะโรเมติกส์, บริษัท น้ำมัน
ทีพีไอ จำกัด, บริษัท ทีพีไอ โพลีออล จำกัด, บริษัท อุตสาหกรรมโพลียูรีเทนไทย จำกัด และบริษัท
ผลิตไฟฟ้าทีพีไอ จำกัด เมื่อวันที่ 26 เมษายน 2549

จัดประชุมสามัญประจำปีผู้ถือหุ้นเมื่อวันที่ 27 เมษายน 2549
เพื่อแต่งตั้งกรรมการใหม่แทนกรรมการเดิมที่ลาออก เสียชีวิต หรือออกตามวาระ
และแต่งตั้งกรรมการใหม่เพิ่มเติมให้กรรมการของบริษัทฯ มีไม่เกิน 25 คน

กรกฎาคม 2549 คณะกรรมการบริษัทมีมติในการประชุมคณะกรรมการครั้งที่ 6/2549
อนุมัติให้บริษัทฯ กู้เงินระยะสั้น (Bridge Loan)
เพื่อชำระหนี้ตามแผนปรับโครงสร้างหนี้ทางการเงิน

กันยายน 2549 บริษัทฯ ชำระคืนหนี้ตามแผนปรับปรุงโครงสร้างหนี้ทางการเงิน
จำนวนรวมเทียบเท่า 965 ล้านเหรียญสหรัฐ โดยเงินกู้ Bridge Loan จำนวนเทียบเท่า 805
ล้านเหรียญสหรัฐ และกระแสเงินสดจากการดำเนินงานของบริษัทฯ จำนวนเทียบเท่า 160
ล้านเหรียญสหรัฐ

ตุลาคม 2549 ที่ประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น ครั้งที่ 2/2549 เมื่อวันที่ 26 ตุลาคม 2549
มีมติให้เปลี่ยนชื่อบริษัทจากบริษัท อุตสาหกรรมปิโตรเคมีกัลไทย จำกัด (มหาชน) เป็น บริษัท
ไออาร์พีซี จำกัด (มหาชน)

พฤศจิกายน 2549 เปลี่ยนชื่อย่อหลักทรัพย์ที่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยจาก “TPI”
เป็น “IRPC” เมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2549

ปี 2550

กุมภาพันธ์ 2550 เปลี่ยนชื่อบริษัทย่อย 3 บริษัท ดังนี้

1. บริษัท น้ำมัน ทีพีไอ จำกัด เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท น้ำมัน ไออาร์พีซี จำกัด

2. บริษัท ผลิตไฟฟ้าทีพีไอ จำกัด เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท ไออาร์พีซี พลังงาน จำกัด

3. บริษัท ทีพีไอ โพลีออล จำกัด เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท ไออาร์พีซี โพลีออล จำกัด

เปลี่ยนชื่อบริษัทย่อยทางอ้อม 1 บริษัท ดังนี้

บริษัท ทีพีไอ ซูมิกะ เอบีเอส จำกัด เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท ไออาร์พีซี เอแอนด์แอล จำกัด

พฤษภาคม 2550 บริษัทฯ ได้รับการจัดอันดับ International Credit Rating ระดับ Baa3
จาก Moody's และ BBB- จาก Standard & Poor's

ลงนามสัญญาจ้าง Shell Global Solution BV เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2550
เป็นที่ปรึกษาและให้บริการด้านเทคนิคเพื่อสนับสนุนและพัฒนาธุรกิจโรงกลั่น
โรงงานปิโตรเคมีของบริษัทฯ

เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2550 ขายตราสารหนี้ ไม่มีประกัน ไม่ด้อยสิทธิ สกุลเหรียญสหรัฐ จำนวน
250 ล้านเหรียญสหรัฐ อายุ 10 ปี อัตราดอกเบี้ยคงที่ร้อยละ 6.375 ต่อปี ครบกำหนด
ไถ่ถอนปี 2560

เมื่อวันที่ 29 พฤษภาคม 2550 ชำระคืนหนี้เงินกู้ระยะสั้น (Bridge Loan) จำนวน 503
ล้านเหรียญ ด้วยเงินจากการขายตราสารหนี้ เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม 2550
และเงินสดจากการดำเนินงาน ทำให้หนี้เงินกู้ระยะสั้นดังกล่าวมีเงินต้นคงเหลือเพียง 302
ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งหนี้นี้มีกำหนดชำระในวันที่ 29 กันยายน 2550

มิถุนายน 2550 ชำระคืนหนี้เงินกู้ระยะสั้น (Bridge Loan)
คงเหลือทั้งหมดจำนวนประมาณเทียบเท่า 302 ล้านเหรียญสหรัฐ ด้วยเงินสดจากการดำเนินงาน

บริษัทฯ
ดำเนินการจัดสรรใบสำคัญแสดงสิทธิให้แก่กลุ่มพนักงานปัจจุบันตามโครงการออกและเสนอขายหลักทรัพย์ให้กับพนักงาน
(โครงการ ESOP) เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2550

กรกฎาคม 2550 ขายตราสารหนี้ ชนิดระบุชื่อผู้ถือ ประเภทไม่ด้อยสิทธิ ไม่มีประกัน จำนวนรวม
10,000 ล้านบาท แบ่งเป็น

ชุดที่ 1 ครบกำหนดไถ่ถอนปี 2557 จำนวน 7,000,000 หน่วย มูลค่าที่ตราไว้หน่วยละ 1,000
บาท คิดเป็นมูลค่า 7,000 ล้านบาท อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 5.05 ต่อปี

ชุดที่ 2 ครบกำหนดไถ่ถอนปี 2560 จำนวน 3,000,000 หน่วย มูลค่าที่ตราไว้หน่วยละ 1,000
บาท คิดเป็นมูลค่า 3,000 ล้านบาท อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 5.29 ต่อปี

สิงหาคม 2550 เปลี่ยนชื่อบริษัทย่อย บริษัท ระยอง ทีพีไอ เซอร์วิส จำกัด เปลี่ยนชื่อเป็น บริษัท
ไออาร์พีซี เซอร์วิส จำกัด

กันยายน 2550 จัดสรรใบสำคัญแสดงสิทธิให้แก่กลุ่มอดีตพนักงานของบริษัทฯ
และบริษัทย่อยที่มีการฟื้นฟูกิจการ เมื่อวันที่ 28 กันยายน 2550 จำนวนประมาณ 67 ล้านหน่วย
โดยจำนวนใบสำคัญแสดงสิทธิที่จัดสรรเมื่อรวมกับส่วนที่จัดสรรให้แก่กลุ่มพนักงานปัจจุบัน
รวมกันแล้วไม่เกิน 975 ล้านหน่วย

ได้รับการประกาศจาก Platts ซึ่งเป็นบริษัทผู้นำการให้บริการข้อมูลข่าวสารด้านพลังงาน
ให้ไออาร์พีซีเป็นบริษัทชั้นนำด้านการประกอบธุรกิจพลังงานอันดับที่ 231 ของโลกจาก 250 อันดับ
นอกจากนี้บริษัทฯ ยังได้รับการจัดอันดับ Fastest Growing Asian Energy Companies 2007
ในอันดับที่ 10 อีกด้วย

เปลี่ยนชื่อบริษัทย่อย บริษัท เทคโนโลยี ทีพีไอ จำกัด เปลี่ยนชื่อเป็น บริษัท เทคโนโลยี
ไออาร์พีซี จำกัด

มีนาคม 2551 ซื้อคืนหุ้นกู้ในประเทศของบริษัทฯ จำนวน 360,000 หน่วย คิดเป็นมูลค่า 360
ล้านบาท
เพื่อการบริหารจัดการกระแสเงินสดและลดต้นทุนทางการเงินของบริษัทฯ

เมษายน 2551 บริษัทฯ ได้รับการจัดอันดับเป็นบริษัทขนาดใหญ่อันดับที่ 1,434 จาก 2,000
บริษัทขนาดใหญ่ทั่วโลก โดยนิตยสารการเงินชั้นนำฟอร์บส์ (Forbs Global)

มิถุนายน 2551 บริษัทฯ ได้รับการทบทวนการจัดอันดับความน่าเชื่อถือจากสถาบันจัดอันดับเครดิต
Moody’s ผลการจัดอันดับอยู่ในระดับเดิม คือ Baa3

กรกฎาคม 2551 เริ่มใช้งานระบบวางแผนทรัพยากรองค์กร (ERP Go-Live)
เพื่อเพิ่มศักยภาพในการบริหารจัดการทรัพยากรและฐานข้อมูลขององค์กร
ซึ่งเชื่อมโยงระบบงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องครอบคลุมทุกกลุ่มธุรกิจขององค์กร

สิงหาคม 2551 ซื้อหุ้นบริษัท พีทีที โพลีเมอร์ มาร์เก็ตติ้ง จำกัด (PTTPM) จากบริษัท ปตท.จำกัด
(มหาชน) ในสัดส่วนร้อยละ 25 คิดเป็นมูลค่า 58.32 ล้านบาท
เพื่อเพิ่มช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์
โพลีเมอร์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ

ตุลาคม 2551 บริษัทฯ ได้รับการประกาศจาก “Platts”
ซึ่งเป็นบริษัทผู้นำการให้บริการข้อมูลข่าวสารด้านพลังงาน
ให้เป็นบริษัทชั้นนำด้านการประกอบธุรกิจพลังงานอันดับที่ 175 ของโลกจาก 250 อันดับ
และได้รับการจัดอันดับที่ 17 ของบริษัทที่ประกอบธุรกิจการกลั่นในเอเชีย และอันดับที่ 42
ของบริษัทที่มีผลประกอบการดีเด่นโดยรวมด้านพลังงานของภูมิภาคอาเซียน

ธันวาคม 2551 โครงการขยายกำลังการผลิตเม็ดพลาสติก ABS และ CCM เพิ่มขึ้น 21,000
ตันต่อปี และโครงการขยายกำลังการผลิตเม็ดพลาสติก HDPE Pipe Grade เพิ่มขึ้น 40,000
ตันต่อปี ได้ดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อเดือนธันวาคม 2551 โดยเริ่มผลิตเชิงพาณิชย์ได้ใน
ไตรมาส 1 ปี 2552

มกราคม 2552 ดร.ไพรินทร์ ชูโชติถาวร เข้าดำรงตำแหน่งกรรมการผู้จัดการใหญ่แทน ดร.ปิติ
ยิ้มประเสริฐ ซึ่งสิ้นสุดการดำรงตำแหน่งตามวาระเมื่อวันที่ 31 ธันวาคม 2551

ลงนามในสัญญาเงินกู้ระยะยาวจำนวน 10,000 ล้านบาท กับสถาบันการเงินในประเทศ 5 แห่ง
เพื่อใช้สำหรับโครงการลงทุน 5 โครงการ ได้แก่ 1) โครงการขยายกำลังการผลิตเม็ดพลาสติก
ABS และ CCM 2) โครงการขยายกำลังการผลิตเม็ดพลาสติก HDPE Pipe Grade 3)
โครงการพลังความร้อนร่วมไฟฟ้าและไอน้ำ 4) โครงการขยายกำลังการผลิตโพรพิลีน 5)
โครงการขยายกำลังการผลิตเม็ดพลาสติก ABS และ SAN

2.2 ภาพรวมการประกอบธุรกิจ

บริษัทฯ และบริษัทในเครือไออาร์พีซี
เป็นผู้ประกอบการอุตสาหกรรมปิโตรเคมีครบวงจรแห่งแรกของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
มีโรงงานอยู่ที่จังหวัดระยอง ซึ่งเป็นเขตประกอบการอุตสาหกรรมภายใต้การจัดการของบริษัทฯ
พร้อมสาธารณูปโภคที่สนับสนุนการดำเนินอุตสาหกรรมปิโตรเคมีครบวงจร เช่น ท่าเรือน้ำลึก
คลังน้ำมัน โรงไฟฟ้า ผลิตภัณฑ์เพื่อจำหน่ายของบริษัทฯ และบริษัทย่อย แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ

1.  ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี ได้แก่ โอเลฟินส์ อะโรเมติกส์ ซึ่งใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตผลิตภัณฑ์
    ปิโตรเคมี และผลิตภัณฑ์โพลีเมอร์ หรือเม็ดพลาสติกชนิดต่างๆ ได้แก่ HDPE, PP, ABS,
    SAN, EPS, PS
    เพื่อจำหน่ายให้ผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมพลาสติกขั้นต่อเนื่องนำไปเป็นวัตถุดิบเพื่อผลิตเป็นผลิตภัณฑ์พลาสติกสำเร็จรูปชนิดต่างๆ

2.  ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม ได้แก่ น้ำมันเชื้อเพลิงชนิดต่างๆ ก๊าซหุงต้ม (LPG),
    น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน, น้ำมันเตา, ยางมะตอย

บริษัทย่อยในเครือไออาร์พีซีที่สำคัญ มีดังนี้

-   บริษัท ไทย เอบีเอส จำกัด ไออาร์พีซีถือหุ้นร้อยละ 99.99
    มีทุนจดทะเบียนและเรียกชำระแล้ว 2,500 ล้านบาท
    เป็นผู้ดำเนินการผลิตเม็ดพลาสติกกลุ่มสไตรีน ได้แก่ ABS/SAN PS และ EPS
    และจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ให้แก่บริษัทฯ

-   บริษัท น้ำมัน ไออาร์พีซี จำกัด เป็นบริษัทย่อยของไออาร์พีซี ในสัดส่วนร้อยละ 99.99 มีทุน
    จดทะเบียนและเรียกชำระแล้ว 2,000 ล้านบาท
    เป็นผู้จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นของไออาร์พีซี

-   บริษัท ไออาร์พีซี โพลีออล จำกัด เป็นบริษัทย่อยของไออาร์พีซี ในสัดส่วนร้อยละ 99.99
    ก่อตั้งเมื่อปี 2530 มีทุนจดทะเบียนและเรียกชำระแล้ว 300 ล้านบาท
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์
    โพลีออล

-   บริษัท ระยองแท้งค์เทอร์มินัล จำกัด เป็นบริษัทย่อยของไออาร์พีซี ในสัดส่วนร้อยละ 99.99
    มีทุนจดทะเบียนและเรียกชำระแล้ว 100,000 บาท
    เป็นผู้ประกอบธุรกิจให้เช่าถังบรรจุน้ำมันและสารเคมี
    บจ.ระยองแท้งค์เทอร์มินัลได้เข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการเมื่อปี 2544
    ต่อมาศาลล้มละลายกลางได้มีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2551

โครงสร้างรายได้

  ------ ------------------- ------------------- --------- ------- --------- ------- --------- -------
  ธุรกิจ                       ดำเนินการโดย         2549              2550              2551 ⁽¹⁾  

                                                 ล้านบาท    สัดส่วน   ล้านบาท    สัดส่วน   ล้านบาท    สัดส่วน

  1.     ปิโตรเลียม            บมจ.ไออาร์พีซี,        143,006   70%     162,702   72%     180,294   74%
                             บจ.น้ำมันไออาร์พีซี                                                    

  2.     ปิโตรเคมี             บมจ.ไออาร์พีซี,        59,465    29%     61,968    27%     61,488    25%
                             บจ.ไทยเอบีเอส,                                                     
                             บจ.ไออาร์พีซี โพลีออล                                                 

  3.     อื่นๆ ⁽²⁾             บมจ.ไออาร์พีซี         2,889     1%      2,848     1%      2,912     1%

         รวมรายได้จากการขาย                       205,360   100%    227,518   100%    244,694   100%
  ------ ------------------- ------------------- --------- ------- --------- ------- --------- -------

หมายเหตุ : ⁽¹⁾ ปี 2551 ส่วนแบ่งขาดทุนเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสียมีจำนวน 31 ล้านบาท

⁽²⁾ ธุรกิจอื่นๆ ประกอบด้วย รายได้จากการขายไฟฟ้าและไอน้ำ และค่าเช่า

  รายได้ในประเทศและต่างประเทศ

+-------------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| ยอดขาย                        | 2   |     | 2   |     | 2   |     |
|                               | 549 |     | 550 |     | 551 |     |
+-------------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
|                               | ล้าน | สัด  | ล้าน | สัด  | ล้าน | สัด  |
|                               | บาท | ส่วน | บาท | ส่วน | บาท | ส่วน |
+-------------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
|   1. ยอดขายในประเทศ           | 1   | 65% | 1   | 69% | 1   | 62% |
|                               | 33, |     | 56, |     | 52, |     |
|                               | 185 |     | 777 |     | 575 |     |
+-------------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
|   2. ยอดขายต่างประเทศ          | 72, | 35% | 70, | 31% | 92, | 38% |
|                               | 176 |     | 741 |     | 119 |     |
+-------------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| รวมรายได้จากการขาย             | 2   | 1   | 2   | 1   | 2   | 1   |
|                               | 05, | 00% | 27, | 00% | 44, | 00% |
|                               | 360 |     | 518 |     | 694 |     |
+-------------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+

[]

[]

ศักยภาพในการแข่งขัน

ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมปิโตรเคมีครบวงจร

บริษัทฯ
เป็นผู้ประกอบการอุตสาหกรรมปิโตรเคมีครบวงจรซึ่งรวมธุรกิจการกลั่นน้ำมันและการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีไว้ด้วยกัน
และบริษัทฯ มีข้อได้เปรียบทางด้านความพร้อมของสาธารณูปโภคพื้นฐาน ได้แก่ ท่าเรือน้ำลึก
คลังเก็บน้ำมัน และโรงไฟฟ้า บริษัทฯ มีโรงกลั่นน้ำมันที่สามารถผลิตน้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล
แนฟทา น้ำมันเตา และก๊าซหุงต้ม ซึ่งแนฟทาที่ได้จากโรงกลั่นน้ำมันเกือบทั้งหมดของบริษัทฯ
จะถูกนำไปใช้เพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตสินค้าต่อ
โดยที่กระแสไฟฟ้าและไอน้ำส่วนใหญ่ที่จำเป็นต้องใช้ในการกลั่นน้ำมันและแยกแนฟทาได้มาจากโรงงานผลิตไฟฟ้าที่มีการใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิง
ซึ่งบริษัทฯ เป็นเจ้าของและผู้ดำเนินการ นอกจากนี้
น้ำที่ใช้ในอุตสาหกรรมได้มาจากแหล่งน้ำที่บริษัทฯ เป็นเจ้าของ
ซึ่งตั้งอยู่ห่างออกจากโรงงานผลิตกระแสไฟฟ้าประมาณ 10-15 กิโลเมตร โรงกรองน้ำของบริษัทฯ
ได้รับใบอนุญาตให้สามารถดูดน้ำมากักเก็บได้จากอ่างเก็บน้ำสาธารณะ 2 แห่ง ทั้งนี้
ยังมีอ่างเก็บน้ำอีก 4 แห่งในบริเวณใกล้เคียงที่บริษัทฯ เป็นเจ้าของซึ่งสามารถจุน้ำได้ 5.7
ล้านลูกบาศก์เมตรและสามารถนำมาใช้ได้ในกรณีฉุกเฉินเมื่อขาดแคลนน้ำ ดังนั้น จากการที่บริษัทฯ
เป็นผู้ประกอบการอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่ครบวงจร จึงทำให้บริษัทฯ
สามารถใช้วัตถุดิบบางส่วนที่ได้จากกระบวนการผลิตภายในกลุ่มโรงงานของบริษัท นอกจากนี้
การมีแหล่งวัตถุดิบที่ป้อนเข้าระบบการผลิตที่แน่นอนย่อมทำให้บริษัทฯ
สามารถลดผลกระทบจากภาวะขาดแคลนหรือภาวะราคาวัตถุดิบปรับตัวสูงขึ้น
ปัจจัยดังกล่าวเป็นข้อได้เปรียบในการแข่งขันของผู้ประกอบธุรกิจการกลั่นน้ำมันและการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
ประกอบกับการดำเนินการแบบครบวงจรเต็มรูปแบบยังช่วยให้บริษัทฯ มีความได้เปรียบต่อขนาด
ด้วยการใช้สาธารณูปโภค และพนักงานของหลายหน่วยงานร่วมกันได้