ปัจจัยความเสี่ยง

1.  ความเสี่ยงจากการไม่สามารถดำเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการ

บริษัทฯ มีปัจจัยต่างๆ ที่จะกระทบต่อความสำเร็จในการดำเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการได้ ดังต่อไปนี้

1.  ความเสี่ยงจากการที่ไม่สามารถหารายได้จากการขายทรัพย์สินที่ไม่ใช่สินทรัพย์หลักเป็นจำนวนเงิน
    200 ล้านเหรียญสหรัฐ ภายในวันที่ 31 ธันวาคม 2544 ตามที่กำหนดไว้ในแผนฟื้นฟูกิจการ
    ซึ่งเหตุการณ์ดังกล่าวถือเป็นเหตุแห่งการผิดนัดชำระหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการ อย่างไรก็ตาม
    มีการลงมติโดยเจ้าหนี้ของทีพีไอร้อยละ 87.82 ลงคะแนนเสียงให้ไม่มีการดำเนินการใดๆ
    เกี่ยวกับการผิดนัดดังกล่าว
    และขณะนี้ผู้บริหารแผนอยู่ระหว่างการดำเนินการเพื่อขอแก้ไขแผนฟื้นฟูกิจการในการขอเลื่อนกำหนดการดังกล่าวออกไป

2.  ความเสี่ยงจากการที่ราคาผลิตภัณฑ์ไม่เป็นไปตามที่ประมาณการไว้ในแผนฟื้นฟูกิจการ
    เนื่องจากสภาวะตลาดสำหรับผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและผลิตภัณฑ์น้ำมันในช่วงปลายปี 2544
    ประสบปัญหาทางด้านระดับส่วนต่างกำไร (Margin) ที่ลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบ 10 ปี
    ซึ่งส่วนหนึ่งเป็นผลกระทบจากเหตุการณ์การก่อวินาศกรรม ในประเทศสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่
    11 กันยายน 2544 ที่ผ่านมา แม้ว่าระดับราคาจะปรับระดับสูงขึ้นเล็กน้อยในต้นปี 2545
    แต่ยังคงต่ำกว่าระดับราคาตามที่ประมาณการไว้ในแผนฟื้นฟูกิจการอยู่มาก
    และคาดว่าระดับส่วนต่างกำไรระยะยาวสำหรับปี 2546 และ 2547
    จะยังคงต่ำกว่าที่ประมาณการไว้มากเช่นกัน
    จากความเสี่ยงของระดับราคาดังกล่าวจะมีผลกระทบต่อผลประกอบการของกิจการจากที่ประมาณการไว้ในแผนฟื้นฟูกิจการ

3.  จากการที่ระดับราคาน้ำมัน
    และระดับส่วนต่างกำไรระยะยาวมีแนวโน้มที่จะลดลงตามที่กล่าวไว้ในย่อหน้าก่อน
    จะมีผลต่อปริมาณกระแสเงินสดรับจากการดำเนินงานที่จะไม่เป็นไปตามที่ประมาณการในแผนฟื้นฟูกิจการ
    ดังนั้น อาจมีความจำเป็นที่จะต้องมีการปรับปรุงแก้ไขแผนฟื้นฟูกิจการ
    ตามผลกระทบของปัจจัยที่เปลี่ยนแปลงไป ซึ่งผู้บริหารแผนกำลังศึกษา
    และพิจารณาในเรื่องดังกล่าวอยู่

4.  ความเสี่ยงจากการที่ผู้บริหารเดิมของทีพีไอฟ้องร้องต่อผู้บริหารแผนซึ่งยังคงมีคดีต่างๆ
    ฟ้องร้องเพิ่มเข้ามาอย่างต่อเนื่องซึ่งมีผลต่อการดำเนินการตามแผนอยู่บ้าง อย่างไรก็ตาม
    ในระยะหนึ่งปีที่ผ่านมา มีหลายคดีได้รับการพิพากษาแล้ว
    โดยคำตัดสินทั้งหมดไม่มีคดีใดตัดสินว่าผู้ทำแผนหรือผู้บริหารแผนกระทำผิดตามฟ้อง
    ส่วนคดีความที่ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาฟ้องร้อง และที่มีการฟ้องร้องเข้ามาใหม่
    ผู้บริหารแผนเชื่อว่า คำฟ้องดังกล่าวไม่มีมูลความจริง
    และผลของคดีน่าจะมีลักษณะเดียวกับที่พิพากษาไว้แล้ว

2.  ความเสี่ยงทางการเงิน

    1.  ความเสี่ยงทางด้านสภาพคล่องทางการเงิน

  จากปัจจัยต่างๆ เช่น ความผันผวนของสภาวะเศรษฐกิจ ระดับราคาของน้ำมันดิบ
  และผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในตลาดโลกที่ตกต่ำลง
  ปริมาณน้ำมันเชื้อเพลิงที่ต้องเก็บสำรองตามกฎหมายที่เพิ่มขึ้นอันเนื่องมาจากการก่อวินาศกรรมเมื่อวันที่
  11 กันยายน 2544 ส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและระดับเงินทุนหมุนเวียนของบริษัทฯ

  นอกจากนี้ ในแผนฟื้นฟูกิจการมีการจัดโครงสร้างหนี้ตามแผนปรับโครงสร้างทางการเงิน ออกเป็น
  2 ชั้น คือ หนี้ชั้นที่ 1 และ หนี้ชั้นที่ 2 ซึ่งมีสัดส่วนร้อยละ 65 และ 35 ของหนี้ทั้งหมดตามลำดับ
  โดยมีการจ่ายดอกเบี้ยในอัตรา MLR+2% สำหรับหนี้ที่เป็นสกุลบาท และ LIBOR 3 เดือน+2%
  สำหรับหนี้สกุลต่างประเทศ คือ สกุลเหรียญสหรัฐ ยูโร และเยน จำนวนดอกเบี้ยจ่ายหนี้ชั้นที่ 1
  ซึ่งบริษัทฯ ชำระให้เจ้าหนี้ทุกเดือนคิดเป็นเงินประมาณ 9 ล้านเหรียญสหรัฐต่อเดือน
  สำหรับดอกเบี้ยของหนี้ชั้นที่ 2 ตั้งพักไว้ตั้งแต่งวดเดือนมกราคม 2544
  และจะเริ่มคิดดอกเบี้ยทบเป็นเงินต้นเมื่อดอกเบี้ยค้างชำระตั้งแต่ 12 เดือน ขึ้นไป

  ปัจจัยความเสี่ยงข้างต้นส่งผลกระทบโดยตรงต่อสภาพคล่องทางการเงินของบริษัทฯ อย่างไรก็ตาม
  ความเสี่ยงดังกล่าวอาจจะลดลงได้จากเหตุผลต่างๆ ดังต่อไปนี้

(1) โครงสร้างอุตสาหกรรมปิโตรเคมีครบวงจร

เนื่องจากทีพีไอดำเนินธุรกิจปิโตรเคมีแบบครบวงจร ทำให้บริษัทฯ
มีความยืดหยุ่นในการปรับใช้วัตถุดิบและเลือกผลิตผลิตภัณฑ์ที่ให้ผลตอบแทนที่ดีกว่า
เพื่อให้ได้ต้นทุนที่ต่ำกว่าและกำไรที่สูงขึ้น
อันเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ทีพีไอมีความได้เปรียบในการดำเนินธุรกิจในสภาวะที่ราคาตลาดผันผวนอย่างในปัจจุบัน

(2) การจัดหาเงินทุนหมุนเวียนเพิ่มเติมและการเพิ่มกำลังการผลิต

ในปลายปี 2544 บริษัทฯ ได้รับอนุมัติเงินทุนหมุนเวียนวงเงินใหม่จากคณะกรรมการเจ้าหนี้จำนวน
79.67 ล้านเหรียญสหรัฐ เพื่อใช้ในการขยายกำลังการผลิตจาก 65,000 บาร์เรลต่อวัน
มาอยู่ที่ระดับ 80,000 – 95,000 บาร์เรลต่อวัน โดยเป็นวงเงินที่สามารถต่ออายุได้ทุกปี
และจากการที่เงินทุนหมุนเวียนใหม่นี้ได้รับการอนุมัติล่าช้ากว่าที่ประมาณการไว้ในแผนฟื้นฟูกิจการ
การขยายกำลังการผลิตจึงมีขึ้นอย่างจริงจังในต้นเดือนมกราคม 2545 และทำให้บริษัทฯ
มีโอกาสที่จะทำกำไรจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ และสร้างกระแสเงินสดเพิ่มขึ้น

(3) การปรับโครงสร้างองค์กร

ผู้บริหารแผนได้แต่งตั้งให้ ดร.ทองฉัตร หงศ์ลดารมภ์ เป็นผู้จัดการใหญ่ของทีพีไอในเดือนมิถุนายน
2544 และแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงอีกหลายท่านต่อมา
รวมทั้งจัดรูปแบบและโครงสร้างขององค์กรให้มีความทันสมัยและมีการกระจายอำนายอย่างเหมาะสม
เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพและความคล่องตัวในการประกอบธุรกิจ ทั้งนี้ บริษัทฯ
ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากบุคคลากรระดับต่างๆ
และมีการตอบรับการปรับโครงสร้างองค์กรในทางบวกตลอดมา

(4) โครงสร้างผู้ถือหุ้นใหม่

ในวันที่ 9 มีนาคม 2544 ทีพีไอได้ออกหุ้นใหม่จำนวน 5,898,911,211 หุ้น ให้แก่เจ้าหนี้
ซึ่งเป็นการแปลงหนี้ดอกเบี้ยค้างจ่ายของปี 2540 ถึง 2543
เป็นหุ้นสามัญตามที่กำหนดไว้ในแผนปรับโครงสร้างทางการเงิน
มีผลให้เจ้าหนี้มีอัตราส่วนการถือหุ้นในทีพีไอในอัตราร้อยละ 75 ของหุ้นทั้งหมด
และเป็นการลดภาระหนี้สินให้กับทีพีไออีกด้วย

ความเสี่ยงทางด้านอัตราแลกเปลี่ยน

  เนื่องจากพื้นฐานราคาอ้างอิงของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีถูกกำหนดโดยราคาตลาดโลกซี่งใช้สกุลเหรียญสหรัฐเป็นพื้นฐานการกำหนดราคา
  ราคาขายในประเทศคำนวณเป็นเงินบาท โดยอิงอัตราแลกเปลี่ยนปัจจุบัน
  ดังนั้นความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนได้รับการป้องกันไว้แล้วจากการดำเนินการตามปกติ
  (Natural hedge) ประกอบกับบริษัทฯ
  มีปริมาณการขายส่งออกและได้รับชำระเป็นเงินเหรียญสหรัฐในปี 2544 คิดเป็นร้อยละ 58
  ของมูลค่านำเข้าซึ่งเป็นกลไกป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้เป็นอย่างมาก บริษัทฯ
  บริหารความเสี่ยงส่วนที่เหลือ โดยการซื้อเงินสกุลต่างประเทศล่วงหน้าระยะสั้นบางส่วน

  ด้านภาระหนี้สินของบริษัทฯ หนี้ทางการเงินทั้งหมด เมื่อคำนวณเป็นสัดส่วนตามเงินสกุลหลัก 4
  สกุลตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ 31 ธันวาคม 2544 มีสัดส่วนดังนี้

  สกุลบาท 46.69%

  สกุลเหรียญสหรัฐ 49.51%

  สกุลเยน 2.54%

  สกุลยูโร 1.26%

  อย่างไรก็ตาม
  หนี้ตามแผนปรับโครงสร้างหนี้ทางการเงินตามที่ปรากฏในงบดุลยังไม่มีการประกันความเสี่ยงไว้
  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับกระแสเงินสดคงเหลือจากการดำเนินงานที่จะนำมาใช้ชำระหนี้ อย่างไรก็ตาม
  หนี้ที่เหลือจะได้รับชำระโดยการกู้ยืมจากแหล่งเงินทุนใหม่ ซึ่งจะจัดสรรต่อไป

1.  ความเสี่ยงทางด้านอัตราดอกเบี้ย

  ตามที่กำหนดไว้ในแผนฟื้นฟูกิจการ
  ภาระดอกเบี้ยของหนี้ตามแผนปรับโครงสร้างทางการเงินจะได้รับดอกเบี้ยตามอัตราดอกเบี้ยพื้นฐานมาตรฐาน
  ดังนี้

  MLR + 2% สำหรับหนี้ที่เป็นเงินสกุลบาท

  EURIBOR (3 เดือน) +2% สำหรับหนี้สกุลยูโร

  LIBOR (3 เดือน) +2% สำหรับหนี้สกุลเหรียญสหรัฐ และ สกุลเยน

  อัตราดอกเบี้ยดังกล่าวเป็นอัตราลอยตัว และในสถานะการณ์ปัจจุบันที่อัตราดอกเบี้ยค่อนข้างต่ำ
  ทำให้บริษัทฯ สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายดอกเบี้ยได้เป็นจำนวนมากเมื่อเทียบกับที่ประมาณการไว้
  อย่างไรก็ตาม หากมีการปรับตัวขึ้นของอัตราดอกเบี้ย บริษัทฯ จะมีภาระดอกเบี้ยสูงขึ้นเช่นกัน

2.  ความเสี่ยงในมูลหนี้ที่เจ้าหนี้ยื่นขอรับชำระหนี้แต่อยู่ระหว่างการตรวจสอบโดยเจ้าพนักงาน
    พิทักษ์ทรัพย์และชี้ขาดโดยศาลล้มละลายกลาง

  แม้ว่าแผนฟื้นฟูกิจการของบริษัทฯ ได้รับการเห็นชอบจากศาลล้มละลายกลางแล้วตั้งแต่วันที่ 15
  ธันวาคม 2543
  อย่างไรก็ตามยังมีคำขอรับชำระหนี้จากเจ้าหนี้บางรายที่ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์
  ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการฟ้องร้องเพื่อเรียกค่าเสียหายซึ่งมีจำนวนหนี้ประมาณ 609 ล้านบาท
  นอกจากนี้ยังมีคำขอรับชำระหนี้ที่อยู่ในขั้นตอนอุทธรณ์ต่อศาลฎีกาเกี่ยวกับเงินค่าภาษีนำเข้าเครื่องจักร
  (ซึ่งมูลหนี้ดังกล่าวบริษัทฯ ไม่ต้องรับผิด เพราะบริษัทฯ
  ยังคงปฏิบัติตามข้อกำหนดตามบัตรส่งเสริมที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุน) เป็นจำนวน 5,392
  ล้านบาท และภาระหนี้สินกับธนาคารในประเทศตามสัญญาทรัสต์รีซีท
  และการที่ธนาคารออกหนังสือค้ำประกันซึ่งมีมูลหนี้ประมาณ 14,918 ล้านบาท

  1.2.5 ความเสี่ยงจากภาระภาษีเงินได้หัก ณ ที่จ่ายจากการแปลงดอกเบี้ยค้างจ่ายของปี 2540
  ถึง 2543 เป็นหุ้นสามัญ

  ตามแผนฟื้นฟูกิจการ
  ได้มีการกำหนดให้มีการแปลงดอกเบี้ยค้างจ่ายจากหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการสำหรับปี 2540 ถึง
  2543 ของทีพีไอและบริษัทลูกอีกเจ็ดแห่งที่อยู่ระหว่างการฟื้นฟูกิจการเป็นหุ้นสามัญของทีพีไอ
  ซึ่งรายการดังกล่าวถือเป็นการจ่ายดอกเบี้ยแก่เจ้าหนี้
  ตามประมวลรัษฎากรซึ่งผู้จ่ายมีหน้าที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่กฎหมายกำหนด
  อย่างไรก็ตามดอกเบี้ยดังกล่าวอยู่ในข่ายได้รับยกเว้นภาษีเงินได้ตามมาตรา 4
  แห่งพระราชกฤษฎีกาฉบับที่ 340 พ.ศ. 2541
  และอยู่ระหว่างการดำเนินการพิจารณาโดยกรมสรรพากร

3.  ความเสี่ยงที่ผู้ลงทุนอาจจะไม่ได้รับเงินปันผล

เนื่องจากบริษัทฯ อยู่ระหว่างการดำเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการ
และมีภาระดอกเบี้ยที่จะต้องจ่ายให้แก่เจ้าหนี้
ส่วนกระแสเงินสดที่เหลือจากการดำเนินงานจะต้องจ่ายชำระหนี้ตามแผน ทำให้บริษัทฯ
ไม่น่าจะมีกระแสเงินสดเพียงพอที่จะเหลือจ่ายสำหรัยเงินปันผลให้แก่นักลงทุนได้ ดังนั้น
ผู้ลงทุนจึงมีความเสี่ยงที่จะไม่ได้รับเงินปันผล

4.  ความเสี่ยงเกี่ยวกับเงินมัดจำค่าเช่าอาคารสำนักงาน

บริษัทและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าอาคารสำนักงานกับบริษัทที่เกี่ยวข้องแห่งหนึ่ง
โดยมีการจ่ายชำระเงินมัดจำล่วงหน้า สัญญาดังกล่าวมีระยะเวลาการเช่าระหว่าง 3 ปี ถึง 90 ปี
และไม่ได้จดทะเบียนกับกรมที่ดิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544
เงินมัดจำการเช่าที่จ่ายชำระตามสัญญาคงเหลือจำนวน 931.28 ล้านบาท
(ดูรายละเอียดในหมายเหตุประกอบงบการเงิน ข้อ 2.19 สัญญาเช่าระยะยาว หน้า 71)
ดังนั้นบริษัทและบริษัทย่อยจึงมีความเสี่ยงหรือความไม่แน่นอนของมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนจากเงินมัดจำหากมีการบอกเลิกสัญญาเช่าอาคารดังกล่าวก่อนครบกำหนด
ซึ่งบริษัทฯ ได้ตั้งค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินมัดจำไว้ จำนวน 912.93 ล้านบาท