3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

(1) ลักษณะของผลิตภัณฑ์และบริการ

 บริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน)

ผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทฯ คือข้าวสารบรรจุถุงพลาสติกขนาด 2 กิโลกรัม และ 5 กิโลกรัม
ภายใต้เครื่องหมายการค้า “ข้าวมาบุญครอง”, “ข้าวภัตตา”, และ “ข้าวจัสมินโกลด์”
โดยเฉพาะข้าวถุงยี่ห้อ “มาบุญครอง” ซึ่งมียอดขายประมาณร้อยละ 51 ของรายได้ทั้งหมด
ประกอบไปด้วยข้าวรวงแก้ว (ข้าวขาว 10%), ข้าวหอมมะลิ (เกรด 100% ชั้น 2),
ข้าวหอมมะลิทอง (เกรด 100% ชั้น 1), ข้าวหอมทิพย์ (ข้าวผสมหอมมะลิและข้าวขาวเกรด
10%), ข้าวรวงทิพย์ (ข้าวขาว 15%) ข้าวกล้องหอมนพคุณ (ข้าวกล้องหอมมะลิ 100%)
และนอกจากนี้บริษัทฯ ยังเป็นผู้ผลิตแป้งข้าวเจ้าและแป้งข้าวเหนียว
เพื่อจำหน่ายในประเทศและส่งออก แป้งที่จำหน่ายในประเทศใช้เครื่องหมายการค้า “แป้งแม่ขนม”

ผลิตภัณฑ์พลอยได้ คือ ปลายข้าว กากรำสกัด น้ำมันรำ และขี้เถ้าแกลบ ซึ่งมียอดขายประมาณร้อยละ
20 ของรายได้ทั้งหมด ปลายข้าวมาจากเมล็ดข้าวหักที่เกิดจากการสีข้าว
ส่วนใหญ่จะขายให้แก่ผู้ส่งออก เพื่อนำไปผสมกับข้าวสารให้ได้คุณภาพตามที่ต้องการ
นอกจากนี้ปลายข้าวที่เป็นประเภทปลายเล็ก จะขายให้กับผู้ผลิตอาหารสัตว์เพื่อนำไปทำอาหารสัตว์

น้ำมันรำดิบจะเกิดจากการสกัดน้ำมันออกจากรำข้าว
เพื่อขายให้กับอุตสาหกรรมผลิตน้ำมันพืชภายในประเทศและต่างประเทศ

กากรำสกัดเป็นกากรำที่เหลือจากการสกัดน้ำมันดิบออกจากรำสด
ขายให้แก่ผู้ผลิตอาหารสัตว์ภายในประเทศ

ขี้เถ้าแกลบเป็นขี้เถ้าที่เหลือจากการนำแกลบไปเผาเพื่อผลิตไฟฟ้าและไอน้ำใช้ในขบวนการผลิต
ขี้เถ้าแกลบทั้งหมดจะส่งไปจำหน่ายต่างประเทศเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมโลหะ

ไฟฟ้าเกิดจากความร้อนในการเผาแกลบไปต้มน้ำให้เกิดเป็นไอน้ำที่มีความดันสูง
เพื่อนำไปหมุนกังหันไอน้ำเป็นกระแสไฟฟ้า โดยบริษัทฯ ได้ขายไฟฟ้าให้แก่การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค

สิทธิหรือข้อจำกัดในการประกอบธุรกิจ

สัมปทาน

 บริษัท พีอาร์จี พืชผล จำกัด (ถือหุ้นโดยบริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน)
99.99%) ได้รับสัมปทานประกอบกิจการไฟฟ้าจากกระทรวงพลังงาน เมื่อวันที่ 14 พฤศจิกายน
2545 โดยสามารถจำหน่ายไฟฟ้าได้ในเขตที่ได้รับสัมปทาน (จำหน่ายให้กับบริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์
แกรนารี จำกัด (มหาชน) และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย) สัมปทานนี้มีอายุ 5 ปี

บัตรส่งเสริมการลงทุน

 บริษัท ราชสีมาไรซ์ จำกัด
ได้รับการส่งเสริมจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนในกิจการคัดคุณภาพข้าวสารประเภท 1.23
กิจการคัดคุณภาพผลิตผลการเกษตรตามบัตรส่งเสริมการลงทุนเลขที่ 1123/2540 ลงวันที่ 19
กุมภาพันธ์ 2540 ซึ่งเป็นการรับโอนกิจการจากบริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน)
ตามบัตรส่งเสริมเลขที่ 1625/2538 ลงวันที่ 17 สิงหาคม 2538

สิทธิประโยชน์ที่สำคัญตามบัตรส่งเสริมการลงทุนดังกล่าวมีดังนี้

1.
ได้รับอนุญาตนำคนต่างด้าวซึ่งเป็นช่างฝีมือผู้ชำนาญการเพื่อทำงานเฉพาะตำแหน่งหน้าที่การงานเข้ามาในราชอาณาจักรได้ตามจำนวนและกำหนดระยะเวลาเท่าที่คณะกรรมการพิจารณาเห็นสมควร

2. ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตามาตรา 31
สำหรับกำไรสุทธิที่ได้รับจากการประกอบการและรวมถึงรายได้จากการจำหน่ายผลพลอยได้
ได้แก่เศษหรือของเสียจากขบวนการผลิตเป็นระยะเวลา 8 ปี
นับแต่วันที่เริ่มมีรายได้จาการประกอบกิจการ

3. ได้รับการยกเว้นไม่ต้องนำเงินปันผลจากกิจการที่ได้รับการส่งเสริม
ซึ่งได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตามมาตรา 31
ไปรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้ตลอดระยะเวลาที่ผู้รับการส่งเสริมได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลนั้น

4. ได้รับการลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้รับจากการลงทุนในอัตราร้อยละ 50
ของอัตราปกติมีกำหนด 5 ปี นับจากวันที่พ้นกำหนดระยะเวลาตามมาตรา 31 วรรคหนึ่ง

5. ได้รับอนุญาตให้หักค่าขนส่ง ค่าไฟฟ้า และค่าประปา 2 เท่าของค่าใช้จ่ายดังกล่าว
มีกำหนดระยะเวลา 10 ปี นับแต่วันที่เริ่มมีรายได้จากการประกอบกิจการ

6. ได้รับอนุญาตให้หักเงินลงทุนในการติดตั้ง หรือก่อสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกร้อยละ 25
ของเงินลงทุนนอกเหนือไปจากการหักค่าเสื่อมราคาตามปกติ

7.  ได้รับอนุญาตให้นำหรือส่งเงินออกนอกราชอาณาจักรเป็นเงินตราต่างประเทศได้

เงื่อนไขสำคัญตามบัตรส่งเสริมการลงทุนสรุปได้ดังนี้

1. เครื่องจักรที่ใช้ในกิจการที่ได้รับการส่งเสริม จะต้องเป็นเครื่องจักรที่ทันสมัย และมีประสิทธิภาพ

2. จะต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จพร้อมที่จะเปิดดำเนินการได้ภายในกำหนดเวลาไม่เกิน 30 เดือน
นับแต่วันที่ออกบัตรส่งเสริม

3. จะต้องตั้งโรงงานในท้องที่จังหวัดนครราชสีมา
โดยสถานที่ตั้งโรงงานจะต้องไม่อยู่ในเขตหวงห้ามตามประกาศผังเมืองรวมของจังหวัด
ทั้งนี้ภายในระยะเวลา 15 ปี นับแต่วันเปิดดำเนินการ จะย้ายไปตั้งในท้องที่อื่นไม่ได้
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการ

4.  จะต้องมีทุนจดทะเบียนที่เรียกชำระเต็มมูลค่าหุ้นแล้วไม่น้อยกว่า 50 ล้านบาท

5.  ขนาดของกิจการคัดคุณภาพข้าวสารปีละประมาณ 100,000 ตัน

 บริษัท สีมาแพค จำกัด
ได้รับการส่งเสริมจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนในกิจการผลิตถุงพลาสติก ประเภท 6.12
การผลิตภัณฑ์พลาสติกหรือเคลือบพลาสติก ตามบัตรส่งเสริมการลงทุนเลขที่ 1648/2540 ลงวันที่ 17
ตุลาคม 2540

สิทธิประโยชน์ที่สำคัญตามบัตรส่งเสริมการลงทุนดังกล่าวมีดังนี้

1.
ได้รับอนุญาตนำคนต่างด้าวซึ่งเป็นช่างฝีมือผู้ชำนาญการเพื่อทำงานเฉพาะตำแหน่งหน้าที่การงานเข้ามาในราชอาณาจักรได้ตามจำนวนและกำหนดระยะเวลาเท่าที่คณะกรรมการพิจารณาเห็นสมควร

2. ได้รับการยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับเครื่องจักรตามที่คณะกรรมการพิจารณาอนุมัติ

3. ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล
สำหรับกำไรสุทธิที่ได้รับจากการประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมมีกำหนดเวลา 8 ปี
นับแต่วันที่เริ่มมีรายได้จากการประกอบกิจการนั้น

4. ได้รับการยกเว้นไม่ต้องนำเงินปันผลจากกิจการที่ได้รับการส่งเสริม
ซึ่งได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตามมาตรา 31
ไปรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้ตลอดระยะเวลาที่ผู้รับการส่งเสริมได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลนั้น

5. ได้รับการลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้รับจากการลงทุนในอัตราร้อยละ 50
ของอัตราปกติมีกำหนด 5 ปี นับจากวันที่พ้นกำหนดระยะเวลาตามมาตรา 31 วรรคหนึ่ง

6. ได้รับอนุญาตให้หักค่าขนส่ง ค่าไฟฟ้า และค่าประปา 2 เท่าของค่าใช้จ่ายดังกล่าว
มีกำหนดระยะเวลา 10 ปี นับแต่วันที่เริ่มมีรายได้จากการประกอบกิจการ

7. ได้รับอนุญาตให้หักเงินลงทุนในการติดตั้ง หรือก่อสร้างสิ่งอำนวยความสะดวกร้อยละ 25
ของเงินลงทุนนอกเหนือไปจากการหักค่าเสื่อมราคาตามปกติ

8.  ได้รับอนุญาตให้นำหรือส่งเงินออกนอกราชอาณาจักรเป็นเงินตราต่างประเทศได้

เงื่อนไขสำคัญตามบัตรส่งเสริมการลงทุนสรุปได้ดังนี้

1. เครื่องจักรที่ใช้ในกิจการที่ได้รับการส่งเสริม จะต้องเป็นเครื่องจักรที่ทันสมัย และมีประสิทธิภาพ

2. จะต้องดำเนินการให้แล้วเสร็จพร้อมที่จะเปิดดำเนินการได้ ภายในกำหนดเวลาไม่เกิน 30
เดือน นับแต่วันที่ออกบัตรส่งเสริม

3. จะต้องมีทุนจดทะเบียนที่เรียกชำระเต็มมูลค่าหุ้นแล้วไม่น้อยกว่า 50 ล้านบาท

4. จะต้องตั้งโรงงานในท้องที่จังหวัดนครราชสีมา
โดยสถานที่ตั้งโรงงานจะต้องไม่อยู่ในเขตหวงห้ามตามประกาศผังเมืองรวมของจังหวัด
ทั้งนี้ภายในระยะเวลา 15 ปี นับแต่วันเปิดดำเนินการ จะย้ายไปตั้งในท้องที่อื่นไม่ได้
เว้นแต่จะได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการ

5.  ขนาดของกิจการมีกำลังผลิตถุงพลาสติกปีละประมาณ 1,900 ตัน

(2) การตลาดและภาวะการแข่งขัน

 กลยุทธ์ทางการตลาด

บริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน) มีโรงสีขนาดใหญ่มีกำลังการผลิตประมาณวันละ
1,000 ตัน มีขบวนการผลิตที่ครบวงจรโดยใช้เครื่องจักรที่ทันสมัย
มีการตรวจสอบคุณภาพผลิตภัณฑ์อย่างมีประสิทธิภาพและต่อเนื่อง นอกจากบริษัทฯ
จะได้ผลิตภัณฑ์หลักคือข้าวสารแล้วยังมีผลิตภัณฑ์พลอยได้จากขบวนการผลิตด้วย เป็นผลทำให้บริษัทฯ
มีอัตราส่วนของต้นทุนการผลิตต่อรายได้ต่ำเมื่อเปรียบเทียบกับบริษัทอื่นที่ดำเนินธุรกิจเดียวกัน
สำหรับตลาดภายในประเทศ บริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน)
เป็นบริษัทแรกที่เริ่มนำการตลาดเข้ามาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าเป็นรายแรก
โดยเริ่มผลิตข้าวสารบรรจุถุงพลาสติกภายใต้เครื่องหมายการค้า “ข้าวมาบุญครอง”
ซึ่งถือเป็นผู้นำในธุรกิจนี้ ส่วนตลาดส่งออกนั้น บริษัทฯ ได้เริ่มมีการส่งออกมากขึ้น
เนื่องจากการส่งออกจะมีกำไรที่สูงกว่าขายในประเทศ แต่บริษัทฯ
จะยังรักษานโยบายเดิมคือไม่ประสงค์จะเสี่ยงกับการขึ้นลงของราคาข้าวเปลือก ดังนั้นบริษัทฯ
จะทำสัญญาขายส่งออกต่อเมื่อมีปริมาณข้าวเปลือกในมือมากเพียงพอเท่านั้น ส่วนการส่งออกปลายข้าว
บริษัทฯ ยังคงส่งปลายข้าวผ่านผู้ส่งออกอยู่ แต่ในอนาคตอันใกล้ทางบริษัทฯ จะเริ่มส่งออกโดยตรง
โดยเน้นเฉพาะผู้ซื้อที่มีฐานะการเงินดี โดยมีธนาคารในประเทศรับรองการชำระเงิน
เพื่อลดความเสี่ยงจากการที่ไม่ได้รับชำระค่าสินค้า

หลักการที่ทำให้ผลิตภัณฑ์ข้าวถุงของบริษัทฯ สามารถรักษามาตรฐานคุณภาพสูงสุดได้ตลอดเวลา
อันเป็นจุดเด่นของบริษัท มีดังนี้

1.  สร้างภาพพจน์ของผลิตภัณฑ์ (Brand Image) ในแง่ของคุณภาพสูง สะอาด ถูกหลักอนามัย

2.  สร้างความเชื่อถือ และไว้วางใจให้ผู้บริโภคมีต่อสินค้าของบริษัทในเรื่องของปริมาณ
    และประเภทของข้าวสาร

3.  ติดตามความต้องการของผู้บริโภคอย่างใกล้ชิด เพื่อปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพ
    ขนาดและการบริการตรงตามรสนิยม และความต้องการของลูกค้าตลอดเวลา

4.  พยายามยึดพื้นที่ในร้านค้า ซุปเปอร์มาร์เก็ต ห้างสรรพสินค้า
    เพื่อให้มีผลิตภัณฑ์ของบริษัทวางจำหน่ายมากกว่าผลิตภัณฑ์ของบริษัทอื่น ๆ
    และเป็นจุดเด่นแก่ผู้บริโภค

จุดเด่นอื่นของบริษัทที่สำคัญยิ่งคือ ยี่ห้อหรือแบรนด์เนม “มาบุญครอง” ซึ่งติดปากผู้บริโภค
เมื่อเอ่ยถึงข้าวถุงเป็นอันดับแรก ทั้งนี้เนื่องจากข้าวถุงมาบุญครองนับว่าเป็นยี่ห้อแรก ๆ
ที่เข้าสู่ตลาดและประสบความสำเร็จในการขายเป็นอย่างสูง ดังนั้น ยี่ห้อ “มาบุญครอง”
จึงได้ชื่อว่าเป็นข้าวถุงที่ครองใจผู้บริโภคมายาวนาน
กอรปกับทางบริษัทได้เน้นคุณภาพของข้าวที่ใช้ในการผลิตให้มีคุณภาพที่สม่ำเสมอ สะอาด
และถูกหลักอนามัย สมกับวลี “สะอาดทุกถุง หุงขึ้นหม้อ”

สำหรับจุดด้อยนั้นมีทั้งในขั้นตอนการผลิตและในตัวสินค้าเอง กล่าวคือในขั้นตอนการผลิตนั้น
ข้าวถุงสามารถผลิตได้ง่าย โดยไม่จำเป็นต้องมีโรงสีและโรงขัดข้าวขาวเป็นของตัวเองแต่อย่างใด
แต่ขอให้มีเพียงเครื่องบรรจุถุงเท่านั้น
ซึ่งก็หาซื้อได้ทั่วไปโดยผู้ผลิตสามารถไปซื้อข้าวสารจากโรงสีโดยตรง
แล้วนำมาผลิตเป็นข้าวถุงที่บ้านก็สามารถทำได้แล้ว ดังนั้น
ในภาวะที่ข้าวสารราคาถูกหรือมีเหลืออยู่ภายในประเทศเป็นจำนวนมาก
ผู้จำหน่ายข้าวถุงที่ปกติจะรับซื้อจากผู้ผลิตไปจำหน่าย ก็จะทำการผลิตเอง
แต่เมื่อข้าวสารราคาแพงก็จะหวนกลับมารับซื้อจากผู้ผลิตไปจำหน่ายเช่นเดิม
ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ภาวะการแข่งขันบางครั้งรุนแรง บางครั้งอ่อนลง ส่วนสำหรับจุดด้อยในตัวสินค้านั้น
ข้าวถุงนับว่าเป็นสินค้าที่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญจริง ๆ
เท่านั้นที่เมื่อดูด้วยตาจึงจะทราบว่าคุณภาพอยู่ในระดับใด ดังนั้น หากเป็นผู้บริโภคโดยทั่ว ๆ ไป
เมื่อดูด้วยตาก็จะไม่ทราบเลยว่าข้าวถุงที่กำลังซื้ออยู่นั้นถุงไหนยี่ห้อไหนจะดีกว่ากัน ดังนั้น
หากไม่ใช่ผู้บริโภคที่ซื้อข้าวถุงมาบุญครองเป็นประจำอยู่แล้ว
ก็จะเพียงดูว่าข้าวถุงยี่ห้อไหนราคาถูกที่สุด ก็จะตัดสินใจเลือกข้าวถุงยี่ห้อนั้นทันที

 สภาวะตลาดข้าวสารบรรจุถุงพลาสติก

เนื่องจากข้าวเป็นอาหารหลักของคนไทย และประชากรไทยมากกว่าร้อยละ 80
บริโภคข้าวเพื่อยังชีพถึงประมาณคนละ 144 กิโลกรัมต่อปี
ตลาดข้าวภายในประเทศจึงมีความสำคัญเป็นอย่างสูง
พฤติกรรมในการบริโภคของคนไทยก็มีการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย
จากเดิมข้าวซึ่งเป็นสินค้าที่ไม่มีความแตกต่าง ซึ่งมีขายทั่วไปในรูปแบบต่าง ๆ
ตามความต้องการของผู้บริโภค
โดยบริษัทเป็นบริษัทแรกที่เริ่มนำการตลาดเข้ามาใช้เพื่อวัตถุประสงค์ทางการค้าเป็นรายแรก
โดยเริ่มผลิตข้าวถุงภายใต้ยี่ห้อ “ข้าวมาบุญครอง” เพื่อแบ่งแยกความแตกต่างระหว่างผลิตภัณฑ์
และสอดคล้องกับพฤติกรรมในการบริโภคของผู้บริโภคในประเทศ
โดยเฉพาะอย่างยิ่งประชาชนในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ซึ่งคำนึงถึงความสะดวก สะอาด
คุณภาพที่ดีและหาซื้อได้ง่าย
จึงมีผลกระทบต่อแนวโน้มในตลาดที่มีการเปลี่ยนแปลงจากการบริโภคโดยซื้อเป็นกระสอบมาเป็นถังและเป็นข้าวบรรจุถุงตามลำดับ

ในส่วนของข้าวถุงแบ่งเป็นข้าว 2 กลุ่มใหญ่ คือ ข้าวหอมมะลิ และข้าวธรรมดา
โดยทุกบริษัทผู้ผลิตจะต้องมีข้าวหอมมะลิบรรจุถุง เนื่องจากเป็นที่นิยมของคนไทย
ส่วนข้าวขาวธรรมดายังแยกได้เป็นหลายชื่อตามแต่บริษัทผู้ผลิตจะตั้งขึ้น เช่น ข้าวเสาไห้
ข้าวรวงแก้ว ข้าว 5% ข้าวขาวตาแห้ง เป็นต้น ผลิตภัณฑ์ข้าวบรรจุแบ่งเป็นขนาดมาตรฐานบรรจุ 2,
5 และ 10 กิโลกรัม โดยขนาดที่นิยมมากที่สุดคือ ขนาดบรรจุ 5 กิโลกรัม
ซึ่งมีส่วนครองตลาดข้าวบรรจุถุงทั้งหมดประมาณร้อยละ 95 ทั้งนี้
เนื่องจากมีความเหมาะสมกับขนาดของครอบครัวคนไทยในปัจจุบันซึ่งมีขนาดเล็กลง
โดยเฉลี่ยนครอบครัวละ 3-5 คน ซึ่งประมาณว่าจะบริโภคข้าวบรรจุถุงขนาด 5 กิโลกรัมหมดภายใน
1-2 สัปดาห์

ปัจจุบันตลาดข้าวบรรจุถุงทวีการแข่งขันมากขึ้น
เนื่องจากการเติบโตของตลาดข้าวบรรจุถุงโดยเฉพาะในเขตกรุงเทพฯ
ซึ่งพบว่าส่วนแบ่งตลาดของผลิตภัณฑ์ข้าวบรรจุถุงมีประมาณร้อยละ 43 นอกนั้นเป็นข้าวชนิดตวงอื่น ๆ
จากการประมาณตัวเลขการบริโภคข้าวบรรจุถุงทั่วประเทศคิดเป็น 800,000 ตันต่อปี
หรือมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 10 ของการบริโภคข้าว
ทำให้การแข่งขันในตลาดค้าข้าวบรรจุถุงซึ่งมีหลายบริษัทในตลาดได้มีการใช้กลยุทธ์การตลาด
เพื่อเป็นสื่อในการสร้างชื่อเสียงและภาพพจน์
เนื่องจากข้าวเป็นสินค้าที่ยากแก่ผู้บริโภคในการแยกความแตกต่าง
อย่างไรก็ตามผู้ผลิตหลายรายพยายามที่จะหาจุดแตกต่าง เช่น ความสะอาด
หรือเพิ่มคุณภาพโดยการผสมสารที่มีประโยชน์ต่อร่างกาย เช่น วิตามินลงไป
ส่วนช่องทางการจำหน่ายข้าวถุงไปสู่ผู้บริโภคขั้นสุดท้ายทั้งในเขตกรุงเทพฯ และต่างจังหวัดนั้น
สามารถหาซื้อได้จากร้านขายของชำ
ซึ่งเป็นร้านค้าใกล้บ้านและร้านค้าสมัยใหม่ที่เรียกว่าห้างสรรพสินค้าหรือซุปเปอร์มาร์เก็ต เป็นต้น

กลุ่มลูกค้าเป้าหมายของบริษัทก็คือผู้บริโภคทุกคนไม่แยกว่าอยู่ในระดับใด
เพราะทางบริษัทมีข้าวถุงหลากหลายคุณภาพและราคาที่เหมาะสมกับทุกระดับของผู้บริโภค เช่น
ข้าวหอมมะลิทองเป็นข้าวหอมมะลิเกรด 100% ชั้น 1 ดีที่สุดและราคาแพงที่สุด
ข้าวภัตตาเป็นข้าวขาวธรรมดาเกรด 25%-35% คุณภาพต่ำและราคาถูกที่สุด ดังนั้น
ผู้บริโภคสามารถเลือกได้เองว่าข้าวถุงชนิดใดเหมาะสมที่สุด

ด้านนโยบายการตั้งราคานั้น
บริษัทตั้งราคาข้าวถุงของบริษัทใกล้เคียงกับคู่แข่งในระดับเดียวกันที่มีคุณภาพสินค้าใกล้เคียงกัน
ซึ่งโดยปกติแล้วจะต่างกันไม่มาก
และเท่าที่ผ่านมาราคาข้าวถุงของบริษัทจะเป็นตัวชี้นำราคาของข้าวถุงในท้องตลาด
เพราะส่วนแบ่งตลาดของบริษัทมีอยู่ประมาณ 50%

โดยสรุปแล้วตลาดข้าวถุงมีแนวโน้มที่แจ่มใสและมีโอกาสขยายตัวเพิ่มขึ้น เนื่องจากพฤติกรรม
การบริโภคของประชาชนเปลี่ยนแปลงไป ประกอบกับขนาดของครอบครัวที่มีขนาดเล็กลง
รวมทั้งการแข่งขันของผู้ผลิตแต่ละรายจะมีผลในการกระตุ้นตลาดให้มีการเติบโตอย่างรวดเร็ว

 สภาพการแข่งขัน

ต้นทุนการผลิต

บริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน) มีโรงสีข้าวขนาดใหญ่
โดยมีขนาดกำลังผลิตวันละ 1,000 ตันข้าวเปลือก มีขบวนการผลิตที่ครบวงจร
โดยนับตั้งแต่นำข้าวเปลือกมาสีเป็นข้าวสาร ปลายข้าว รำสด และแกลบ
โดยรำสดจะส่งไปโรงสกัดเพื่อผลิตน้ำมันรำดิบและกากรำสกัด
ส่วนแกลบจะถูกส่งไปเตาเผาแกลบเพื่อผลิตไฟฟ้า ไอน้ำ และขี้เถ้าแกลบ
ซึ่งจะนำส่งไปขายยังต่างประเทศ จะเห็นได้ว่าทางบริษัทฯ
มีความสามารถที่จะแปรสภาพวัตถุดิบให้เป็นสินค้าสำเร็จรูปเพื่อขายได้ทุกส่วน
ซึ่งก็เป็นเพราะบริษัทมีขบวนการผลิตที่ครบวงจร ไม่เหมือนโรงสีข้าวทั่ว ๆ ไป
ที่จะทำเฉพาะในส่วนการสีข้าวเปลือกเป็นข้าวสารเท่านั้น ดังนั้น
ต้นทุนผลิตต่อรายได้รวมของบริษัทจึงต่ำกว่าโรงสีข้าวอื่น ๆ
จึงถือได้ว่าเป็นข้อได้เปรียบของบริษัทต่อคู่แข่งรายอื่น ๆ ของบริษัท

การตลาด

ณ ปัจจุบัน คนไทยมีความนิยมที่จะซื้อข้าวสารบรรจุถุงพลาสติกมากขึ้นเรื่อย ๆ
เนื่องจากมีความสะอาดกว่าข้าวสารบรรจุกระสอบ “ข้าวมาบุญครอง”
เป็นข้าวถุงรายแรกที่บุกเบิกตลาดข้าวสารบรรจุถุงพลาสติกมาตั้งแต่ปี 2527 ดังนั้น
ชื่อเสียงและยี่ห้อของบริษัท จึงเป็นที่ติดปากและเข้าถึงใจผู้บริโภค
ประกอบกับที่บริษัทเน้นเรื่องของคุณภาพและความสะอาดในทุกขั้นตอนของการผลิต โดย ณ ปัจจุบัน
ทางบริษัทฯ ได้รับการรับรองจาก ISO 9001:2000 (ระบบคุณภาพ) GMP
(หลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิต) และ HACCP (ระบบประกันคุณภาพด้านความปลอดภัยของอาหาร)
ซึ่งเป็นหลักประกันแก่ผู้บริโภคว่าข้าวสารบรรจุถุงของบริษัท
มีมาตรฐานคุณภาพและความสะอาดถูกอนามัยในขบวนการผลิต
ดังนั้นผู้บริโภคจึงเชื่อถือในสินค้าของบริษัท ทำให้ข้าวมาบุญครองมียอดขายที่ดีตลอดมา

การจำหน่ายและช่องทางการจำหน่าย

สัดส่วนการจำหน่ายในประเทศต่อการส่งออกไปจำหน่ายต่างประเทศ การจำหน่ายในประเทศ

ในปี 2547 คิดเป็น 92% ของการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ข้าวสารทั้งหมด
ส่วนการจำหน่ายไปต่างประเทศคิดเป็น 8%

ผลิตภัณฑ์ข้าวสาร

การจำหน่ายภายในประเทศ ข้าวสารบรรจุถุงพลาสติกหรือข้าวถุงภายใต้เครื่องหมายการค้า
“ข้าวมาบุญครอง” ได้ทำการจำหน่ายมากในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล ประมาณ 81%
ของการจำหน่ายข้าวสารในประเทศทั้งหมด บริษัทฯ ได้แบ่งตัวแทนการจำหน่ายเป็น 3 ประเภทคือ

1. ร้านค้าขายส่ง บริษัทฯ ได้จำหน่ายให้กับร้านค้าขายส่งประมาณร้อยละ 72 ของยอดจำหน่าย
ซึ่งแต่ละร้านค้าส่งจะมีลูกค้าหรือร้านค้าปลีกอีกประมาณ 50-100 ราย
ร้านค้าส่งส่วนใหญ่จะเป็นร้านค้าที่มีความสัมพันธ์ทางด้านการค้ากับบริษัทฯ เป็นเวลายาวนาน
แผนการในอนาคต บริษัทฯ จะพยายามเพิ่มร้านค้าส่งให้มากยิ่งขึ้น
เนื่องจากแต่ละร้านค้าปลีกของตนเองเป็นการกระจายข้าวถุงของบริษัทฯ
ไปยังผู้บริโภคได้อย่างทั่วถึงทุกพื้นที่

2. ห้างสรรพสินค้า ปัจจุบันมีห้างสรรพสินค้าและสหกรณ์ต่าง ๆ ที่จำหน่ายข้าวถุงของบริษัทฯ
คิดเป็นร้อยละ 26 ของยอดจำหน่ายทั้งหมด
โดยปัจจุบันพฤติกรรมของผู้บริโภคเปลี่ยนเป็นใช้บริการห้างสรรพสินค้าและสหกรณ์มากยิ่งขึ้น บริษัทฯ
มีแผนการขยายตลาดไปยังห้างสรรพสินค้าตามเมืองใหญ่ทั่วประเทศ

3. ร้านค้าปลีกทั่วไป บริษัทฯ ได้จำหน่ายโดยตรงให้กับร้านค้าปลีกทั่วไป
ยอดการจำหน่ายมีประมาณร้อยละ 2 ของยอดการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

การจำหน่ายเพื่อการส่งออก ทางบริษัทฯ ได้ส่งออกข้าวสารไปหลายประเทศ
ส่วนใหญ่จะเป็นข้าวสารหอมมะลิ ซึ่งยอดส่งออกมีแนวโน้มที่จะสูงขึ้นทุกปี

ผลิตภัณฑ์พลอยได้ (By-Products)

1.  ปลายข้าว บริษัทฯ ได้ทำการจำหน่ายทั้งภายในและภายนอกประเทศ
    ถ้าเป็นการจำหน่ายภายนอกประเทศก็จะผ่านตัวแทนจำหน่าย (Exporter) เป็นสำคัญ
    แต่ถ้าเป็นการจำหน่ายภายในประเทศก็จะจำหน่ายโดยตรงให้กับอุตสาหกรรมอาหารคนและสัตว์
    ซึ่งจะนำไปดัดแปลงเป็นอาหารสำเร็จรูปอีกทอดหนึ่ง เช่น บริษัท กรุงเทพโปรดิวส์ จำกัด
    บริษัท แหลมทองเกษตรภัณฑ์ จำกัด บริษัท ป.เจริญภัณฑ์อาหารสัตว์ จำกัด บริษัท เบทาโกร
    จำกัด บริษัท แหลมทองสหการ จำกัด และบริษัทในเครือลีพัฒนา
    แต่ก็มีเกษตรกรผู้เลี้ยงสัตว์มาซื้อโดยตรงกับริษัทฯ
    บ้างเพื่อจะนำไปผสมอาหารสัตว์ในสูตรที่ตนต้องการ

2.  น้ำมันรำดิบ บริษัทฯ ได้ทำการจำหน่ายไปต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่
    และจำหน่ายบางส่วนโดยตรงให้กับอุตสาหกรรมผลิตน้ำมันพืช เช่น บริษัท น้ำมันพืชปทุม จำกัด
    บริษัท น้ำมันบริโภคไทย จำกัด บริษัท อุตสาหกรรมวิวัฒน์ จำกัด เป็นต้น

3.  กากรำสกัด บริษัทฯ ได้จำหน่ายโดยตรงให้กับอุตสาหกรรมผลิตอาหารสัตว์ เช่น บริษัท
    บางกอกโปรดิวส์ จำกัด บริษัท ป.เจริญโภคภัณฑ์ จำกัด เป็นต้น

4.  ขี้เถ้าแกลบ บริษัทฯ ได้จำหน่ายโดยตรงไปต่างประเทศทั้งหมด

ลักษณะของลูกค้า

ส่วนใหญ่แล้วลูกค้าที่มีการติดต่อซื้อขายกับบริษัทฯ
นั้นจะมีความสัมพันธ์ที่ดีกันมานานและลูกค้าที่จำหน่ายข้าวสารทั้งภายในและภายนอกประเทศ
ก็มีความเชื่อมั่นในผลิตภัณฑ์ข้าวสารของบริษัทฯ
ทำให้เมื่อนำผลิตภัณฑ์ไปขายต่อผู้บริโภคก็ขายคล่องกว่าผลิตภัณฑ์จากบริษัทอื่น ๆ
และเมื่อถึงคราวที่ผู้บริโภคมีความนิยมต่อตัวผลิตภัณฑ์เปลี่ยนแปลงไป เช่น
มีความต้องการประเภทข้าวสารที่เปลี่ยนแปลงไปหรือลักษณะการบรรจุ
ลูกค้าก็จะนำข้อมูลเหล่านี้มาแจ้งกับบริษัทฯ เพื่อบริษัทฯ จะได้ตอบสนองความต้องการของผู้บริโภค
และบริษัทฯ ก็ได้มีการส่งเสริมการขายเป็นระยะ ๆ ให้แก่ลูกค้าตามสภาวะตลาดด้วย
ส่วนการให้เครดิตแก่ลูกค้านั้นบริษัทฯ ก็พยายามจะเสนอเงื่อนไขที่ดีที่สุดแล้วแต่ประเภทของร้านค้า

ในระยะ 3 ปีที่ผ่านมาและงวดล่าสุดมีการขายให้แก่ลูกค้ารายใหญ่ 10 รายแรก คิดเป็นร้อยละ 20
ของยอดขายทั้งหมด และไม่มีรายใดรายหนึ่งมียอดขายเกินร้อยละ30 ของยอดขายเป็นเวลา 3
ปีติดต่อกัน

(3) การจัดหาผลิตภัณฑ์หรือบริการ

  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

บริษัท ปทุมไรซมิล แอนด์ แกรนารี จำกัด (มหาชน) ที่ตั้งโรงงาน 88 หมู่ 2 ถนนติวานนท์
ตำบลบางกะดี อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี 12000 มีกำลังการผลิตดังนี้

   การสีข้าวเปลือก กำลังการผลิต 320,000 ตันต่อปี

   การสกัดรำดิบ กำลังการผลิต 32,000 ตันต่อปี

   การบรรจุข้าวสารลงถุง กำลังการผลิต 175,000 ตันต่อปี

   การผลิตแป้งข้าว กำลังการผลิต 10,000 ตันต่อปี

 บริษัท ราชสีมาไรซ์ จำกัด ที่ตั้งโรงงาน 109 หมู่ 14 ถนนมิตรภาพ กม. 199 ตำบลลาดบัวขาว อำเภอสีคิ้ว จังหวัดนครราชสีมา 30340 มีกำลังการผลิตดังนี้

 การบรรจุข้าวสารลงถุง กำลังการผลิต 100,000 ตันต่อปี

บริษัท พีอาร์จี พืชผล จำกัด ที่ตั้งโรงงาน 88 หมู่ 2 ถนนติวานนท์ ตำบลบางกะดี อำเภอเมือง
จังหวัดปทุมธานี 12000 เครื่องจักรและไซโลของบริษัทฯ
ที่ให้บริการเช่ามีขนาดบรรจุและความสามารถทางเครื่องจักรดังนี้

1.  ไซโลปูน สำหรับข้าวเปลือกขนาดบรรจุรวม 60,000 ตัน จำนวน 28 ถัง

2.  ไซโลเหล็ก สำหรับข้าวเปลือกขนาดบรรจุรวม 10,000 ตัน จำนวน 15 ถัง

3.  ไซโลข้าวสาร ขนาดบรรจุรวม 12,000 ตัน จำนวน 15 ถัง

4.  โกดังเก็บข้าวสาร ขนาดบรรจุรวม 30,000 ตัน จำนวน 5 หลัง

5.  เครื่องอบข้าว สามารถอบข้าวได้ 100 ตัน/ชั่วโมง

6.  ระบบการลำเลียงข้าวเปลือก สามารถลำเลียงข้าวเปลือกได้ 200 ตัน/ชั่วโมง

7.  ท่าเรือ เพื่อขนถ่ายสินค้าขนาด 3,000 ตัน/วัน

8.  เครื่องจักรไอน้ำ สามารถผลิตไอน้ำและผลิตกระแสไฟฟ้าได้ 9.24 เมกกะวัตต์

  โดยเฉลี่ยตลอดปี ไซโลจะบรรจุข้าวเปลือกได้ประมาณ 70% ของขนาดบรรจุ

  วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

  วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิต คือข้าวเปลือก ซึ่งสามารถแบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ ดังนี้

1. ข้าวเปลือกนาปี (Rained Rice) คือข้าวเกิดการทำนาปีละครั้ง
จะปลูกได้ระหว่างเดือนพฤษภาคม-ตุลาคม
และสามารถเก็บเกี่ยวพร้อมทั้งจำหน่ายสู่ตลาดได้ตั้งแต่เดือนธันวาคม-กุมภาพันธ์
ข้าวเปลือกนาปีเป็นข้าวที่มีรสชาดดีในการบริโภค คือเมื่อสีเป็นข้าวสาร หุงแล้วนุ่ม ไม่แฉะ
เก็บรักษาดี เพราะมีความชื้นต่ำ มีลักษณะเป็นข้าวหนัก (ข้าวที่มีอายุเก็บเกี่ยวตั้งแต่ 120 วันขึ้นไป
นับตั้งแต่เพาะกล้า) ซึ่งส่วนใหญ่นิยมบริโภคภายในประเทศ

2. ข้าวเปลือกนาปรัง (Off-Season Rice) คือข้าวที่ปลูกนอกฤดูกาลทำนาปกติ
สามารถปลูกได้ตลอดปี คือปีละ 2-3 ครั้ง
เนื่องจากสามารถปลูกได้ในที่ลุ่มและพื้นที่ที่มีการชลประทานทั่วถึง
ข้าวเปลือกนาปรังเป็นข้าวที่มีความชื้นสูง ต้องนำเข้าอบให้แห้ง
เพื่อไม่ให้เป็นเชื้อรามีลักษณะเป็นข้าวเบา (ข้าวที่มีอายุเก็บเกี่ยวตั้งแต่ 90-120
วันนับตั้งแต่เพาะกล้า) เมื่อสีเป็นข้าวสาร รสชาดไม่อร่อย

3. ข้าวเปลือกหอมมะลิ เป็นข้าวที่ปลูกในพื้นที่ที่เป็นดินทราย เช่น
บริเวณแถบภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีลักษณะเด่น คือเมื่อหุงจะมีกลิ่นหอม และข้าวจะนุ่ม
เม็ดสวยน่ารับประทาน

4. ข้าวเปลือกนาดินทราย หรืออาจเรียกว่าข้าวเปลือกเสาไห้ เพราะมีคุณสมบัติที่คล้ายคลึงกัน
เป็นข้าวที่ปลูกบริเวณพื้นดินนาทรายบริเวณภาคกลางและภาคเหนือ
ข้าวสารที่สีได้เมื่อหุงมีลักษณะแข็งร่วนและหุงขึ้นหม้อ

แหล่งที่มาของข้าวเปลือกนั้นจะมีอยู่ทั่วประเทศ แต่ส่วนใหญ่จะมาจากภาคกลาง เช่น
จังหวัดกำแพงเพชร นครสวรรค์ พิจิตร พิษณุโลก ปทุมธานี สุพรรณบุรี พระนครศรีอยุธยา เป็นต้น
ส่วนข้าวเปลือกหอมมะลินั้นจะมาจากภาคตะวันออกเฉียงเหนือ เช่นจังหวัด บุรีรัมย์ ขอนแก่น
ร้อยเอ็ด ศรีสะเกษ และมหาสารคาม เป็นต้น

เนื่องจากข้าวเปลือกเป็นสินค้าเกษตร
ซึ่งโดยทั่วไปสินค้าเกษตรจะมีราคาเปลี่ยนแปลงขึ้นลงอยู่ในระดับสูง
นอกจากนี้ยังมีลักษณะเป็นสินค้าตามฤดูกาล กล่าวคือข้าวเปลือกนาปีในช่วงเดือนธันวาคม-กุมภาพันธ์
จะเป็นช่วงที่เก็บเกี่ยวผลผลิตสูง ราคาจึงต่ำกว่าช่วงอื่น อย่างไรก็ตาม
ยังมีบางส่วนที่พ่อค้าหรือชาวนาเก็บไว้ในฉาง เพื่อจำหน่ายในช่วงที่มีน้อยหรือไม่มีข้าวเปลือกนาปี
จึงเห็นได้ว่าข้าวเปลือกนาปีสามารถรับซื้อได้ตลอดทั้งปี แต่ซื้อได้ในราคาที่แตกต่างกัน

ในการรับซื้อข้าวเปลือกนั้นจะต้องมีการตรวจสอบคุณภาพของข้าวเปลือก เช่น มีความชื้นเท่าไร
พร้อมที่จะนำไปสีได้เลยหรือไม่ ตามปกติแล้ว บริษัทจะรับซื้อข้าวเปลือกที่มีความชื้นประมาณ 14%
เพราะถ้าความชื้นมากเกินไป เมื่อเวลาสีออกมาแล้วจะทำให้สีไม่สวยเป็นเชื้อราง่าย
แต่ถ้ามีความชื้นต่ำเกินไป เมื่อเวลาสีแล้วข้าวจะหักง่าย แต่อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ มีอุปกรณ์ต่าง ๆ
ในห้องปฏิบัติการที่ทันสมัย และสามารถรับซื้อข้าวเปลือกที่มีความชื้นสูง
เพราะบริษัทมีเครื่องอบข้าวเปลือกซึ่งพร้อมที่จะอบข้าวเปลือกที่มีความชื้นมากไป
โดยเฉพาะข้าวเปลือกนาปรังที่ทำการเก็บเกี่ยวในช่วงฤดูฝน

ในการรับซื้อข้าวเปลือกนั้น ส่วนใหญ่บริษัทจะรับซื้อจากนายหน้า (Broker)
ซึ่งมีจำนวนมากรายและไม่มีรายใดรายหนึ่งมียอดซื้อข้าวเปลือกจากบริษัทเกิน 30%
เนื่องจากทางบริษัทเองก็ระวังไม่ให้เกิดความเสี่ยงจากการที่จะมีนายหน้าจำนวนน้อยราย
ซึ่งอาจจะทำให้เกิดการฮั้วราคาได้ ณ ปัจจุบัน บริษัทฯ
ได้ริเริ่มซื้อข้าวเปลือกจากสหกรณ์การเกษตรเพื่อการตลาดลูกค้า ธ.ก.ส. หรือ ส.ก.ต.
ซึ่งมีจำนวนมากรายทั่วประเทศ โดยทาง ส.ก.ต.
จะเป็นผู้รวบรวมข้าวเปลือกจากชาวนามาขายให้บริษัท นับว่าเป็นการตัด Broker
ออกไปได้บางส่วน

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ในขบวนการผลิตตั้งแต่เริ่มจนถึงขั้นตอนสุดท้าย
จะมีผลิตภัณฑ์พลอยได้หลายชนิดซึ่งทุกชนิดจะสามารถขายได้ทันทีหรือใช้เป็นวัตถุดิบของขั้นตอนต่อไป
แต่สุดท้ายแล้วจะไม่มีวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์พลอยได้เหลือใช้ที่มีผลต่อสิ่งแวดล้อมแต่อย่างใด

ในการผลิตขี้เถ้าแกลบเพื่อส่งออกโดยใช้เตาเผาแกลบนั้น ทางบริษัทมีการควบคุมที่ดี โดยการใช้
Cyclone และ Wet Scrubber ในการดักเอาฝุ่นละอองของขี้เถ้า
ซึ่งทางบริษัทได้หมั่นตรวจสอบอยู่สม่ำเสมอ
อีกทั้งยังมีการตรวจสอบเป็นระยะจากหน่วยงานของรัฐที่ดูแลคือกระทรวงอุตสาหกรรมและกรมควบคุมมลพิษของกระทรวงวิทยาศาสาตร์
ซึ่งที่ผ่านมาฝุ่นละอองจะอยู่ในเกณฑ์ต่ำกว่าที่กฎหมายกำหนดมาก