2. ปัจจัยความเสี่ยง

ปี 2553 ในการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ที่ต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้
จากการบริหารความเสี่ยงของบริษัทฯ ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ
ที่ปรากฏในปีที่ผ่านมาได้รับการบริหารจัดการจนสามารถควบคุมได้ในระดับหนึ่ง
รวมกับปัจจัยเสี่ยงใหม่ที่ได้ดำเนินการภายใต้แผนบริหารความเสี่ยงในปีปัจจุบัน บริษัทฯ
จึงทำการปรับปรุงหัวข้อปัจจัยเสี่ยงที่ปรากฏต่อผู้ลงทุนให้สอดคล้องกัน ปัจจัยเสี่ยงหลักๆ
สามารถจำแนกได้ดังนี้

1. ความเสี่ยงทางธุรกิจ

  1.1 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสัดส่วนผู้ถือหุ้นในส่วนของหุ้นเพิ่มทุนในรูปของใบแสดงสิทธิ
  ซึ่งอาจเป็นผลให้บริษัทฯ มีสถานะเปลี่ยนแปลงกลับเป็นรัฐวิสาหกิจ

  จากปี 2547
  ภายหลังการปรับโครงสร้างทางการเงินด้วยการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนในรูปของใบแสดงสิทธิ
  ซึ่งมีกระทรวงการคลังรับประกันมูลค่าการลงทุนของต้นเงินของใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ที่เกิดจากหุ้นสามัญของบริษัท
  บางจากฯ (มหาชน) (BCP-DR1)
  และใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ที่เกิดจากหุ้นกู้แปลงสภาพของบริษัท บางจากฯ (มหาชน)
  (BCP141A) ซึ่งออกโดย บริษัท สยามดีอาร์ จำกัด จนถึงปี 2557
  ทำให้สัดส่วนการถือหุ้นของภาครัฐลดลงเหลือน้อยกว่าร้อยละ 50 ทำให้บริษัทฯ
  พ้นจากสภาพการเป็นรัฐวิสาหกิจ เดิมทีบริษัทฯ มีความกังวลว่าเมื่อพ้นจากสภาพรัฐวิสาหกิจแล้ว
  บริษัทฯ อาจไม่ได้รับความสนับสนุนทางตรงจากภาครัฐอีกต่อไป
  แต่จากช่วงที่ผ่านมาภาครัฐยังคงให้การสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ
  เพื่อให้มีผลประกอบการที่ดี และมีมูลค่าหุ้นที่ให้ผลตอบแทนต่อผู้ถือหุ้นในระดับที่น่าพอใจ
  เพื่อไม่ให้การรับประกันดังกล่าวเป็นภาระต่อภาครัฐในอนาคต

  อย่างไรก็ตาม หากผลการดำเนินงานไม่เป็นไปตามการคาดการณ์ของบริษัทฯ
  จนมีผลทำให้ผู้ถือใบแสดงสิทธิฯ ใช้สิทธิขาย BCP-DR1 และ BCP141A
  ทั้งหมดคืนต่อกระทรวงการคลังตามเงื่อนไขที่กำหนด
  กระทรวงการคลังจะกลับมาเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ซึ่งส่งผลให้บริษัทฯ
  กลับสู่สภาพเป็นรัฐวิสาหกิจอีกครั้งหนึ่ง

  หรืออีกมิติหนึ่ง อาจเกิดความเสี่ยงขึ้นเมื่อราคาหุ้นขึ้นสูงจนถึงเงื่อนไขที่ผู้ถือใบแสดงสิทธิฯ
  จะถูกบังคับ ไถ่ถอน BCP-DR1 และ BCP141A เป็นหุ้นสามัญทั้งหมดโดยอัตโนมัติ
  และภาครัฐมิต้องรับประกันมูลค่าหุ้นดังกล่าวต่อไป ซึ่งอาจเกิดความกังวลว่าบริษัทฯ
  อาจไม่ได้รับความสนับสนุนทางตรงจากภาครัฐอีกต่อไป แต่จากการที่บริษัทฯ
  เป็นหน่วยงานหนึ่งในกระทรวงพลังงานที่ดูแลเรื่องพลังงานของประเทศ
  และให้การสนับสนุนและสนองนโยบายภาครัฐตลอดมา ทั้งนี้ บริษัทฯ
  ยังคงเชื่อมั่นว่าภาครัฐยังคงให้การสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ
  เพื่อเป็นช่องทางในการดูแลนโยบายด้านพลังงานต่อไป

  1.2 ความเสี่ยงเกี่ยวกับสถานที่ตั้งโรงกลั่น สิ่งแวดล้อม และความปลอดภัย

  เนื่องจากโรงกลั่นของบริษัทฯ เป็นโรงกลั่นแห่งเดียวที่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานครใกล้แหล่งชุมชน
  หากไม่มีระบบควบคุมที่ดีอาจส่งผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยต่อชุมชนในบริเวณใกล้เคียงได้
  บริษัทฯ จึงได้ให้ความสำคัญต่อการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยที่ดีเสมอ
  พร้อมกับมุ่งเน้นดำเนินกิจการภายใต้กฏหมาย ระเบียบปฏิบัติด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม
  มาตรฐานระบบจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก. 18001 มาตรฐาน OHSAS 18001
  มาตรฐาน ISO 14001 ซึ่งอย่างเคร่งครัด ทั้งนี้ บริษัทฯ
  ยังดำเนินงานด้านชุมชนสัมพันธ์ส่งเสริมความปลอดภัยและความเป็นอยู่ที่ดีของชุมชนอย่างเข้มข้นต่อเนื่อง
  และได้ตระหนักถึงมาตรการการเฝ้าระวังผลกระทบด้านต่างๆ
  ที่อาจเกิดขึ้นกับชุมชนและผู้ที่อยู่อาศัยในคอนโดมิเนียมเกิดใหม่รอบโรงกลั่นน้ำมันบางจากเพื่อเป็นการสร้างความเชื่อมั่นต่อผู้ที่อยู่อาศัยรอบโรงกลั่นด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมเพิ่มเติม
  บริษัทฯ ยังได้สร้างศูนย์ข้อมูลคุณภาพสิ่งแวดล้อมโรงกลั่นขึ้น ณ ศูนย์การค้าปิยรมย์ สปอร์ตคลับ
  และติดตั้งจอแสดงผลข้อมูลคุณภาพสิ่งแวดล้อมบริเวณชุมชนรอบโรงกลั่นหลายแห่ง

  นอกจากนี้แล้ว บริษัทฯ มีการติดตามทบทวน และซ้อมแผนบริหารภาวะวิกฤต (Crisis
  Management Plan) รวมถึงการซ้อมแผนฉุกเฉิน (Emergency Plan)
  เพื่อใช้เป็นแนวทางในการควบคุมเหตุการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้น
  และให้ฟื้นตัวกลับเข้าสู่ภาวะปกติโดยเร็วที่สุดหลังเกิดภาวะวิกฤต
  ซึ่งประกอบด้วยแผนบรรเทาผลกระทบต่อทรัพย์สิน คน และสิ่งแวดล้อม
  แผนแก้ไขปัญหาที่กระทบต่อธุรกิจ เพื่อไม่ให้ธุรกิจต้องหยุดชะงัก และแผนจัดการเกี่ยวกับสื่อ
  เพื่อป้องกันหรือลดผลกระทบต่อชื่อเสียงของบริษัทฯ
  เตรียมความพร้อมด้านบุคลากรและทรัพยากรกรณีเกิดเหตุการณ์ต่างๆ เช่น
  การซ้อมแผนฉุกเฉินสำหรับระบบขาย การซ้อมแผนฉุกเฉินกรณีน้ำมันหรือสารเคมีรั่วไหล
  รวมถึงได้มีการปรับปรุงมาตรการป้องกันและแก้ไขภาวะน้ำท่วมรุนแรงและการรักษาความปลอดภัยจากสถานการณ์ความไม่สงบทางการเมืองเพิ่มเติม
  บริษัทฯ
  ยังได้เข้าร่วมซ้อมแผนรองรับภาวะวิกฤตด้านพลังงานซึ่งจัดโดยกระทรวงพลังงานเพื่อร่วมวิเคราะห์เสนอแนวทางแก้ไขปัญหา
  จัดทำแผนเตรียมพร้อมเพื่อป้องกันและแก้ไขปัญหา การขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง
  ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนป้องกันฝ่ายพลเรือน ภายใต้แผนการเตรียมพร้อมแห่งชาติ

2. ความเสี่ยงทางการเงิน

  2.1 ความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันในตลาดโลก

  ต้นทุนน้ำมันดิบและราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศของบรัษัทฯ
  เปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามตลาดโลก ซึ่งมีความผันผวนสูงเนื่องจากหลากหลายปัจจัยที่ไม่อาจควบคุมได้
  ส่งผลถึงค่าการกลั่น (Gross Refinery Margin – GRM) ที่เป็นรายได้หลักของบริษัทฯ
  อย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านราคาและการเงิน (Price Risk
  Management Committee)
  จึงมีแนวทางเพื่อการบริหารความเสี่ยงด้านราคาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ร่วมกัน
  โดยการทำสัญญาซื้อขายตราสารอนุพันธ์ทั้งระยะสั้นและระยะยาวระหว่างบริษัทฯ และบริษัทคู่ค้า
  และกำหนดเป้าหมายในการดำเนินการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสมและสอดคล้องกับแผนธุรกิจของบริษัทฯ
  ทั้งนี้ การบริหารความเสี่ยงด้านราคาทุกครั้งจะทำควบคู่และสอดคล้องไปกับปริมาณซื้อขายวัตถุดิบ
  และผลิตภัณฑ์ (Physical) เพื่อบริหารต้นทุน ซื้อและราคาขาย
  เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของราคาที่มีต่อผลประกอบการของบริษัท
  อีกทั้งมีความร่วมมือระหว่างบริษัทน้ำมันและ โรงกลั่นในเครือ บมจ. ปตท. (ปตท.)
  ในการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์ความเคลื่อนไหวราคาน้ำมัน
  เพื่อให้การวิเคราะห์แนวโน้มราคาน้ำมันมีมุมมองและประเด็นที่กว้างขวางขึ้น
  และมีความร่วมมือเพื่อลดต้นทุนค่าขนส่งน้ำมันดิบจากตะวันออกกลาง การจัดทำประกันภัยร่วมกัน
  นอกจากนั้น บริษัทฯ ยังเน้นการจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งภายในประเทศเพิ่มเติม
  ซึ่งนอกจากต้นทุนราคาน้ำมันดิบและค่าขนส่งจะต่ำกว่า
  เมื่อเปรียบเทียบกับการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศที่มีคุณภาพใกล้เคียงกันแล้ว
  ยังช่วยลดความเสี่ยงจากการผันผวนของราคาน้ำมันอีกทางหนึ่ง
  เนื่องจากระยะเวลาที่ใช้ในการขนส่งสั้นลง

  2.2 ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

  เนื่องจากราคาน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์อ้างอิงเงินสกุลเหรียญสหรัฐ
  ดังนั้นความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนจึงอาจมีผลกระทบต่อกำไรของบริษัทฯ ในรูปเงินบาท
  ดังนั้นเพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน บริษัทฯ
  จึงได้มีการจัดทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Forward Contract) และ/หรือ
  ตราสารอนุพันธ์ทางการเงิน (Derivative Instruments)
  โดยมีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านราคาและการเงิน
  ทำหน้าที่พิจารณาและกำหนดนโยบายในการบริหารความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
  และสืบเนื่องจากการที่บริษัทฯ ได้ปรับเปลี่ยนโครงสร้างเงินกู้
  โดยดำเนินการจัดโครงสร้างเงินกู้บางส่วนให้อยู่ในรูปเงินสกุลเหรียญสหรัฐเพื่อให้มีสัดส่วนสมดุลกับรายได้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ
  ทำให้สามารถลดผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
  (Natural Hedge)

  3. ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ

  ความเสี่ยงจากการเกิดวินาศภัยหรืออุบัติเหตุระหว่างการขนส่งน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบ
  หรือคลังพักมายังโรงกลั่น การขนส่งผลิตภัณฑ์ระหว่างคลัง ที่เกิดขึ้นทั้งในและนอกประเทศ
  โดยการขนส่งทางเรือ ท่อขนส่งน้ำมันทางรถบรรทุกและรถไฟ
  ทั้งนี้หากเกิดวินาศภัยระหว่างการขนส่งอาจส่งผลกระทบทั้งต่อทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม
  และอาจรวมถึงผลกระทบต่อการผลิตของ บริษัทฯ แม้ว่าบริษัทฯ
  จะได้ทำประกันภัยทรัพย์สินและบุคคลที่ 3 ไว้แล้วก็ตาม ดังนั้นบริษัทฯ จึงตระหนักถึง
  ความสำคัญของเหตุดังกล่าวอยู่เสมอ
  และได้ปรับปรุงมาตรฐานการขนส่งน้ำมันให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนี้

  - บริษัทฯ ได้ร่วมกับบริษัทในเครือ ปตท. ยกระดับมาตรฐานเรือให้ทัดเทียมนานาประเทศ
  โดยตรวจประเมินเรือขนส่งผ่าน PTT Group Vetting System
  ที่อ้างอิงตามระบบมาตรฐานสากล และเพิ่มมาตรการการล้อมทุ่นกักน้ำมัน (Boom)
  ตลอดช่วงเวลาที่เรือเทียบท่า พร้อมทั้งยังมีข้อตกลงความร่วมมือกับบริษัทน้ำมันอื่นในประเทศ
  ในการร่วมกันเข้าระงับเหตุ หากเกิดเหตุฉุกเฉิน และในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ที่ทำให้บริษัทฯ
  ไม่ได้รับน้ำมันดิบเที่ยวใดเที่ยวหนึ่ง บริษัทฯ
  ก็ได้รับความร่วมมือในการซื้อน้ำมันดิบหรือน้ำมันสำเร็จรูปจากผู้ประกอบ การรายอื่นในประเทศ
  เพื่อนำมาใช้เป็นการชั่วคราวได้

  - บริษัทฯ
  ได้จัดตั้งคณะทำงานจัดจ้างผู้รับเหมาขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับการขนส่งทางรถบรรทุกเพื่อพิจารณาคุณสมบัติของผู้รับเหมาจากความพร้อมในการดำเนินงาน
  การบริหารจัดการ ประสบการณ์ มาตรฐานความปลอดภัย สภาพรถและถัง
  ให้ได้มาตรฐานระดับสากล รวมทั้งกำหนดให้ผู้รับเหมาต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ต่างๆ ที่บริษัทฯ
  กำหนด เพื่อให้การขนส่งเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย นอกจากนั้น บริษัทฯ
  ได้จัดซ้อมแผนฉุกเฉินร่วมกับผู้รับเหมาขนส่งทุกราย เพื่อรับมือกรณีเกิดอุบัติเหตุระหว่างการขนส่ง
  และบริษัทฯ
  ยังกำหนดเงื่อนไขในสัญญาจ้างที่สามารถเรียกค่าเสียหายต่อผู้ขนส่งได้เมื่อเกิดอุบัติเหตุ

  - บริษัทฯ ได้นำระบบติดตามตำแหน่งเรือขนส่งและรถบรรทุกขนส่งน้ำมันจำนวนหนึ่งผ่านระบบ
  ดาวเทียม หรือ Global Positioning System (GPS)
  มาใช้เพื่อควบคุมและตรวจสอบการขนส่งนํ้ามัน

  - สำหรับการขนส่งน้ำมันทางท่อจากโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
  ไปยังคลังน้ำมันที่ท่าอากาศยานดอนเมือง และคลังน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอบางปะอิน
  จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งมีการขนส่งประมาณ 40% ของปริมาณการผลิตรวม
  แม้ว่าท่อขนส่งจะได้รับการออกแบบให้มีความยืดหยุ่นและรองรับแรงสั่นสะเทือนได้
  แต่อาจได้รับผลกระทบจากการก่อสร้างระบบสาธารณูปโภคต่างๆ
  และทำให้ท่อเกิดความเสียหายมีรอยรั่วจนไม่สามารถขนส่งน้ำมันผ่านทางท่อได้ในระยะเวลาหนึ่ง
  ซึ่งอาจกระทบต่อการจำหน่ายน้ำมันให้ลูกค้าของบริษัทฯ ผ่านสถานีบริการน้ำมันในภาคกลาง
  ภาคเหนือ และภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ทั้งนี้ บริษัท FPT
  มีระบบการดูแลรักษาและตรวจสอบสภาพของท่อขนส่งเป็นระยะๆ (SCADA System)
  หากเกิดปัญหาก็สามารถจัดส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปซ่อมแซมได้โดยทันที นอกจากนี้ บริษัทฯ
  มีปริมาณน้ำมันสำรองที่คลังน้ำมันบางปะอิน ที่เพียงพอกับการจำหน่ายได้ประมาณ 10 วัน
  ในกรณีที่มีน้ำมันไม่พอจำหน่ายและไม่สามารถขนส่งน้ำมันทางท่อมาที่คลังบางปะอินได้ทัน บริษัทฯ
  สามารถจัดส่งน้ำมันจากคลังน้ำมันแห่งอื่นของบริษัทฯ รวมทั้งประสานกับบริษัทน้ำมันอื่น
  เพื่อใช้คลังร่วมกัน หรือขอยืมน้ำมันชั่วคราวกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน

  4. ความเสี่ยงจากการลงทุนในธุรกิจใหม่

  จากวิสัยทัศน์ของบริษัทฯ ที่มุ่งสร้างสรรค์ธุรกิจพลังงานอย่างเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
  เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน บริษัทฯ
  เล็งเห็นถึงความสำคัญในการลงทุนในธุรกิจที่ต่อเนื่องจากธุรกิจในปัจจุบัน
  เพื่อสร้างความยั่งยืนขององค์กร เช่น โรงงานผลิตไบโอดีเซล โรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์
  เป็นต้น ดังนั้น ในการศึกษาความเป็นไปได้ในการลงทุนในธุรกิจใหม่ทุกโครงการ
  จะมีการวิเคราะห์ปัจจัยเสี่ยงที่จะกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ของโครงการ
  มีการประเมินระดับความรุนแรงของแต่ละปัจจัยเสี่ยง การจัดทำแผนจัดการความเสี่ยง
  เพื่อกำจัดหรือลดผลกระทบจากปัจจัยเสี่ยงนั้นๆ
  รวมถึงการติดตามความก้าวหน้าในการดำเนินการตามแผนจัดการความเสี่ยงนั้นๆ
  ผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงทั้งองค์กร
  เพื่อให้มั่นใจได้ว่าการลงทุนในธุรกิจใหม่ใดๆ ธุรกิจนั้นจะสามารถดำเนินงาน
  และบรรลุเป้าหมายตามที่กำหนดไว้