3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

3.1 ลักษณะบริการ

ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)
ได้รับอนุญาตให้ประกอบการธนาคารพาณิชย์ตามที่ได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการธนาคารพาณิชย์
และประกาศที่เกี่ยวข้อง ซึ่งออกโดยธนาคารแห่งประเทศไทย กระทรวงการคลัง
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยธุรกิจของธนาคาร สามารถแบ่งกว้าง ๆ ได้ 2 ประเภทคือ

1.  ธุรกิจที่นำมาซึ่งรายได้ดอกเบี้ยและเงินปันผล ได้แก่ การให้บริการสินเชื่อ
    และการให้บริการเงินฝาก

2.  ธุรกิจที่นำมาซึ่งรายได้ที่ไม่ใช่ดอกเบี้ย ได้แก่ รายได้จากค่าธรรมเนียม และรายได้อื่นๆ เช่น
    บริการ Personal Banking บริการธุรกิจด้านปริวรรต บริการธุรกิจด้านการสั่งสินค้าเข้า
    บริการธุรกิจด้านการส่งสินค้าออก บริการบริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ บริการด้านบัตรเครดิต
    และบริการด้านอื่น ๆ เช่น การรับตั๋วเงินเพื่อส่งเรียกเก็บ การรับเงินโอนไปต่างประเทศ
    เป็นต้น

• ธุรกิจสินเชื่อ

ธนาคารได้แบ่งลักษณะการให้บริการด้านสินเชื่อออกเป็น 3 ลักษณะใหญ่ ๆ ได้แก่ บริการสินเชื่อ
บริการสินเชื่อส่วนบุคคล และบริการสินเชื่อในลักษณะเครดิต

บริการสินเชื่อ
ธนาคารมีลักษณะการให้บริการเพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทยที่ต้องการให้มีการอนุมัติสินเชื่อแก่ภาคเศรษฐกิจที่สำคัญของประเทศ
โดยแบ่งเป็นลักษณะต่าง ๆ ดังนี้

สินเชื่อขนาดใหญ่ สินเชื่อพาณิชยกรรม สินเชื่ออุตสาหกรรม สินเชื่อธุรกิจบริการ สินเชื่อนโยบายรัฐ
สินเชื่อก่อสร้างและพัฒนาที่ดิน และสินเชื่อเกษตรและอุตสาหกรรมต่อเนื่อง

สินเชื่อบุคคล ได้แก่ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย สินเชื่อเคหะพูนทรัพย์ สินเชื่อธนวัฏ/ธนวัฏพิเศษ
สินเชื่อธนวัฏบำนาญ สินเชื่อเพื่อการศึกษาต่อในประเทศ สินเชื่อเพื่อการศึกษาต่อต่างประเทศ
สินเชื่อเพื่อการท่องเที่ยว สินเชื่อเพื่อไปทำงานต่างประเทศ สินเชื่ออิสระชีพเพื่อการแพทย์
สินเชื่อเพื่อกรุงไทยอุตสาหกรรมขนาดย่อม

บริการสินเชื่อในลักษณะเครดิต ได้แก่ การให้กู้แบบกู้ประจำ การให้กู้เบิกเงินเกินบัญชี
การรับซื้อตั๋วลดเงิน การรับซื้อและขายลดช่วงตั๋วสัญญาใช้เงิน
ตามระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทย การออกหนังสือค้ำประกัน การรับรองตั๋วแลกเงิน
การอาวัลตั๋วสัญญาใช้เงิน การเปิดเลตเตอร์ออฟเครดิตในประเทศ

• บริการเงินฝาก

ธนาคารให้บริการรับฝากเงินแก่ประชาชนทั่วไปทั้งบุคคลธรรมดาและนิติบุคคลในหลายรูปแบบ
โดยให้บริการผ่านเครือข่ายสาขาต่าง ๆ ทั้งในและต่างประเทศ มีบริการในลักษณะต่าง ๆ คือ
เงินฝากกระแสรายวัน เงินฝากบัญชีออมทรัพย์ เงินฝากบัญชีประจำ เงินฝากกรุงไทยทวีคูณ
(เงินฝากประเภทที่ไม่ต้องเสียภาษีดอกเบี้ย)

• บริการด้าน Personal Banking

บริการด้าน Personal Banking ครอบคลุมถึงบริการ ATM บริการกรุงไทยโทรธนกิจ
Corporate Banking บริการรถ อิเล็กทรอนิคส์เคลื่อนที่ บริการโอนเงินภายในประเทศ
บริการเรียกเก็บเงินตามตั๋วภายในประเทศ เช็คของขวัญ บริการให้เช่าตู้นิรภัย
บริการออกหนังสือรับรองฐานะทางการเงิน

• บริการด้านปริวรรต

บริการด้านปริวรรต ครอบคลุมถึงการรับซื้อตั๋วเงินตราต่างประเทศชนิดไม่มีเอกสารประกอบ
การขายเช็คเดินทาง การซื้อขายธนบัตรต่างประเทศ

• บริการกิจการด้านต่างประเทศ

บริการธุรกิจด้านการสั่งสินค้าเข้า ได้แก่ การเปิดเลตเตอร์ออฟเครดิต
การเรียกเก็บเงินตามตั๋วเงิน การทำทรัสต์รีซิท การออกหนังสือรับรองให้แก่บริษัทเดินเรือ

บริการธุรกิจด้านส่งสินค้าออก ได้แก่ บริการแจ้งเปิดเลตเตอร์ออฟเครดิต
การรับซื้อลดตั๋วตามเลตเตอร์ออฟเครดิต การรับซื้อลดตั๋วเรียกเก็บ
การโอนและการยืนยันเลตเตอร์ออฟเครดิต บริการสินเชื่อเพื่อการส่งออก

• บริการบริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ

ธนาคารได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลังให้เป็นผู้บริหารกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
ซึ่งจัดตั้งโดยเงินสนับสนุนจากทั้งนายจ้างและลูกจ้าง ภายใต้พระราชบัญญัติกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ
พ.ศ. 2530 (1987) ปัจจุบันธนาคารมีขนาดกองทุนสำรองเลี้ยงชีพที่รับผิดชอบจำนวน 32 กองทุน
มูลค่ากองทุนประมาณ 32,211 ล้านบาท โดยเป็นกองทุนสำรองเลี้ยงชีพขององค์กรต่าง ๆ
แยกเป็นหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ 16 ราย ภาคเอกชน 69 ราย

• บริการบัตรเครดิต

บัตรเครดิตกรุงไทยเปิดตัวครั้งแรกเมื่อปี 2533 โดยได้รวมสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ เช่น
เป็นบัตรเครดิตภายในประเทศ วีซ่าหรือมาสเตอร์การ์ด และเป็นบัตรเอทีเอ็มในบัตรเดียวกัน
ได้มีการแยกฝ่ายบัตรเครดิตออกจากโครงสร้างธนาคาร เป็นรูปแบบบริษัทใช้ชื่อว่า บริษัท
บัตรกรุงไทย จำกัด

• บริการการจัดการกองทุนส่วนบุคคล

ธนาคารได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทจัดการกองทุนส่วนบุคคล
ตามใบอนุญาตกระทรวงการคลังเลขที่ 020/2543 ลงวันที่ 14 ธันวาคม 2543

• บริการนายทะเบียนหลักทรัพย์ / custodian / trustee

โดยได้รับอนุญาตตามหนังสือจากธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ ธปท. ณว. (ว)1636/2530 ลงวันที่
3 พฤศจิกายน 2530 และหนังสือที่ ธปท.งก. (ว) 1187/2538 ลงวันที่ 31 พฤษภาคม 2538
อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจ Custodian Service
ซึ่งรวมถึงการรับหรือส่งมอบหลักทรัพย์ การรับหรือจ่ายเงินค่าหลักทรัพย์ การรับเงินปันผล
การส่งมอบผลประโยชน์อันเกิดจากหลักทรัพย์นั้น ๆ
และการเป็นตัวแทนผู้รับมอบฉันทะจากลูกค้าในการเข้าประชุมใหญ่ ผู้ถือหุ้นและลงคะแนนเสียง ทั้งนี้
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้มีหนังสือที่ ธปท. สนส.(11) ว.2389/2543 ลงวันที่ 18 กันยายน
2543 เห็นชอบให้รวมถึงการดูแลและเก็บรักษาเอกสารสิทธิในทรัพย์สินต่าง ๆ และเอกสารอื่น ๆ
ที่เกี่ยวเนื่องกับการจำหน่าย จ่ายโอน หรือประเมินมูลค่าทรัพย์สิน เช่น สัญญาซื้อขาย
เอกสารประเมินราคาทรัพย์สิน เป็นต้น

• บริการด้านอื่น ๆ

ได้แก่ การรับตั๋วเงินเพื่อส่งเรียกเก็บ การรับโอนเงินไปต่างประเทศ
บริการจ่ายโอนจากธนาคารในต่างประเทศ ศูนย์ธุรกิจต่างประเทศ
บริการข่าวสารข้อมูลทางการเงินและเศรษฐกิจ

3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 ภาพรวมภาวะตลาดและการแข่งขัน

ในการพัฒนาระบบสถาบันการเงินในระยะที่ผ่านมา
ทำให้มีการปรับโครงสร้างระบบการเงินการธนาคารให้เป็นไปตาม ระบบสากล
โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของกลไกการตลาดที่ให้โอกาสแก่ภาคเอกชนได้มีบทบาทมากขึ้น
แต่เนื่องจากภาคเอกชนได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจอย่างรุนแรง ธุรกิจต่าง ๆ
ประสบความถดถอยและซวนเซ ภาคเอกชนจึงได้รับความบอบช้ำอย่างหนัก
และส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ต่อไปยังสถาบันการเงินในรูปของสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้
ทำให้สถาบันการเงินต้องตกหล่มแห่งความเสียหายตามไปด้วย ทางการจึงได้ออกมาตรการ 14
สิงหาคม 2541 ช่วยเพิ่มทุนแก่สถาบันการเงิน
เพื่อให้มีเงินทุนเพียงพอต่อการรองรับสินทรัพย์ด้อยคุณภาพที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก
และสร้างหลักประกันที่มั่นคงให้แก่ระบบสถาบันการเงินไทยที่จะก้าวเดินต่อไปได้

ธนาคารพาณิชย์ไทยต่างพยายามเร่งระดมทุนจากภายในประเทศและนอกประเทศ
แต่สถานการณ์เศรษฐกิจไม่เอื้ออำนวย และตลาดทุนในต่างประเทศอยู่ในช่วงหดตัว
ทำให้การระดมทุนของธนาคารพาณิชย์หลายแห่งไม่สามารถกระทำได้
สำหรับธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่สามารถระดมทุนได้แต่ก็ต้องสูญเสียสัดส่วนผู้ถือหุ้นให้แก่ต่างประเทศไปถึงร้อยละ
49
ในขณะที่ธนาคารพาณิชย์บางแห่งต้องพึ่งการร่วมทุนจากสถาบันการเงินต่างประเทศในสัดส่วนที่สูงกว่าร้อยละ
50
นอกจากนี้สถาบันการเงินต่างประเทศยังเข้ามาประมูลซื้อธนาคารพาณิชย์ที่ถูกรัฐบาลเข้าแทรกแซง
พร้อมการรับประกันหนี้เสียที่จะเกิดขึ้นในระยะ 2 ปีข้างหน้าอีกด้วย

ในปี 2542 และ 2543 วิกฤติการณ์สถาบันการเงินไทยเริ่มคลี่คลาย
พร้อมกับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจในประเทศ
มีการเปิดกว้างสำหรับธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศที่เข้ามาในประเทศไทยมากขึ้น
กลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ และธนาคารพาณิชย์ต่าง ๆ
มีการปรับตัวพร้อมที่จะแข่งขันได้ในระดับหนึ่งแล้ว
ทุกธนาคารต่างตระหนักถึงความรุนแรงจากการแข่งขันที่ทวีมากขึ้นเป็นลำดับ
โดยเฉพาะการแข่งขันกับธนาคารพาณิชย์ต่างชาติที่มีความพร้อมหลาย ๆ ด้าน
ไม่ว่าจะเป็นเครือข่ายทั่วโลก เทคโนโลยี่สมัยใหม่
รวมทั้งความพร้อมด้านนวัตกรรมทางการเงินรูปแบบใหม่
จนสามารถช่วงชิงลูกค้าของธนาคารพาณิชย์ไทยไปได้เป็นจำนวนมาก

การเข้ามาแข่งขันอย่างเต็มรูปแบบของธนาคารต่างประเทศที่เข้ามารับซื้อหรือเข้ามาถือหุ้นในธนาคารพาณิชย์ไทยจะมีความได้เปรียบ
เพราะธนาคารเหล่านี้ไม่มีหนี้เสียที่จะต้องรับภาระ
เนื่องจากทางการประกันคุณภาพสินทรัพย์ตามเกณฑ์การแบ่งผลกำไรและการชดเชยส่วนสูญเสีย
ขณะเดียวกันก็สามารถนำเงินทุนจากต่างประเทศเข้ามาปล่อยกู้ด้วยต้นทุนที่ต่ำกว่าธนาคารพาณิชย์ไทย
ขณะที่ธนาคารพาณิชย์ของไทยจะต้องแก้ไขปัญหาหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ ที่มีอยู่เป็นจำนวนมาก
พร้อมกับการขยายสินเชื่อ และการให้บริการทางการเงินอื่น ๆ ด้วย นอกจากนี้
ธนาคารพาณิชย์ที่มีผู้ร่วมทุนเป็นสถาบันการเงินต่างประเทศยังพัฒนาผลิตภัณฑ์ทางการเงินใหม่ ๆ
เพิ่มขึ้นหลากหลาย และมีความเชี่ยวชาญด้านการทำหน้าที่ให้คำปรึกษาปรับโครงสร้างการผลิต
การวิเคราะห์ธุรกิจ รวมทั้งเป็นผู้หาแหล่งเงินต้นทุนต่ำให้กับผู้ประกอบการด้วย
ในด้านผู้บริโภคก็จะได้รับบริการทางการเงินที่หลากหลายมากขึ้น
พร้อมด้วยความสะดวกรวดเร็วในอัตราค่าใช้บริการที่เป็นไปตามกลไกตลาด
และยังเพิ่มโอกาสให้แก่ผู้บริโภคมีทางเลือกในการใช้บริการมากขึ้นจากสาขาของธนาคาร
หรือผ่านระบบโทรศัพท์ (Telebanking) และทางระบบอินเตอร์เน็ต (E-Commerce)

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและการเปิดเสรีทางด้านเศรษฐกิจการเงินมากขึ้น
ทำให้พฤติกรรมของผู้บริโภคพัฒนาไปอย่างรวดเร็ว
แม้ว่าเศรษฐกิจไทยจะยังไม่ฟื้นตัวอย่างทั่วถึงทุกภาคการผลิต
แต่ก็มีช่องทางธุรกิจที่เปิดโอกาสให้เข้าถึงกลุ่มลูกค้าที่มีศักยภาพได้
ทำให้การแข่งขันระหว่างธนาคารพาณิชย์ที่มีผู้ถือหุ้นใหญ่เป็นสถาบันการเงินต่างประเทศกับธนาคารพาณิชย์ของคนไทยมีความรุนแรงมากยิ่งขึ้น
การแข่งขันดังกล่าวพอสรุปได้ดังนี้

• การแข่งขันด้านราคา (Price)

จากสภาพคล่องล้นระบบ ทำให้ธนาคารพาณิชย์ต้องปรับลดอัตราดอกเบี้ยเงินฝากลงต่อเนื่องกันตลอดปี
นำโดยสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศที่มีอัตราดอกเบี้ยเงินฝากออมทรัพย์และประจำเหลือร้อยละ
0.75-1.25 และ 1.50-2.25 ตามลำดับ
เมื่อเทียบกับธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ของไทยอยู่ที่ร้อยละ 2.5 และ 3.0
ในขณะที่ธนาคารที่มีต่างชาติเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่อย่างธนาคารเอเชียและธนาคารดีบีเอสไทยทนุ
อยู่ที่ร้อยละ 2.25 และ 2.50-2.75 ตามลำดับ
ซึ่งมีผลต่อส่วนต่างของอัตราดอกเบี้ยเงินฝากกับดอกเบี้ยเงินให้สินเชื่อแตกต่างกันมาก
ส่วนอัตราดอกเบี้ยเงินให้สินเชื่อของธนาคารพาณิชย์ทั้งระบบไม่แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ

• การแข่งขันด้านผลิตภัณฑ์ (Products)

ความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการเงินใหม่ ๆ ของผู้ร่วมทุนต่างประเทศ
ทำให้ธนาคารเหล่านั้นมีการออกผลิตภัณฑ์ใหม่ ๆ ที่มีเงื่อนไขน่าสนใจ เช่น
สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยดอกเบี้ยต่ำในอัตราคงที่ 3 ปี ของธนาคารเอเชีย
ทำให้ธนาคารพาณิชย์หลายแห่งต้องปรับตัวตามเพื่อรักษาฐานลูกค้าเดิมไว้ให้ได้มากที่สุด ขณะเดียวกัน
ยังมุ่งด้าน Retail Banking โดยเฉพาะด้านการให้สินเชื่อบุคคลและสินเชื่อบัตรเครดิตมากขึ้น
นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาบริการทางการเงินผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ตหรือ Internet Banking
ซึ่งเป็นบริการที่ลดต้นทุนค่าใช้จ่าย และเป็นช่องทางในการเพิ่มรายได้ที่สำคัญในระยะต่อไป

• การแข่งขันด้านสถานที่ทำการ (Places)

นอกจากมีการยุบและรวมสาขาใกล้เคียงเข้าด้วยกัน เพื่อปรับขนาดของสาขาให้เล็กลง
รวมทั้งเพิ่มเวลาทำการของสาขาในบางพื้นที่แล้ว
ธนาคารพาณิชย์แต่ละแห่งยังพยายามเลือกจุดบริการที่มีลูกค้าอยู่ในย่านที่ลูกค้านิยม
หรือเป็นแหล่งที่ธุรกิจที่มีการจับจ่ายใช้สอยเป็นจำนวนมากตลอดเวลา เช่น พื้นที่ในห้างสรรพสินค้า
หรือศูนย์การค้า บางธนาคารปรับปรุงสาขารูปแบบใหม่เป็น micro branch หรือ Kiosk Bank
กระจายไปสู่ห้างสรรพสินค้าและสถาบันการศึกษา

• การแข่งขันด้านการส่งเสริมการขาย (Promotion)

การพัฒนาระบบเทคโนโลยีของธนาคาร ทำให้การให้บริการมีประสิทธิภาพมากขึ้น
ในขณะที่พนักงานส่วนหนึ่งเปลี่ยนไปทำหน้าที่ส่งเสริมการขายผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
ของธนาคารที่มีอยู่เพื่อให้ลูกค้าได้รู้จักและใช้บริการเพิ่มขึ้น นอกจากนี้
ยังมีหลายรูปแบบส่งเสริมการขาย เช่น ธนาคารกสิกรไทย ใช้ TFB e-Girls
ในการโฆษณาขายบริการ e-Banking
ธนาคารดีบีเอสไทยทนุมีการชิงโชคในกลุ่มลูกค้าสินเชื่อที่อยู่อาศัยด้วยการจับฉลากแจกรถยนต์
ส่วนธนาคารเอเชียมีการมอบคะแนนสะสมรายการสลิปโปรโมชั่นเป็นคะแนนสะสมเพื่อมอบสิทธิประโยชน์สำหรับลูกค้าที่ทำรายการผ่านเครื่องเอทีเอ็ม
อย่างน้อยเดือนละ 1 รายการ เป็นต้น

นอกจากการแข่งขันระหว่างธนาคารพาณิชย์ด้วยกันแล้ว
ยังมีสถาบันการเงินต่างประเทศที่จัดอยู่ในจำพวก Non-bank เข้ามาแข่งขันในธุรกิจต่าง ๆ ด้วย
เช่น การให้บริการสินเชื่อที่อยู่อาศัยและปล่อยกู้ประเภทอื่น ๆ แก่บุคคลโดยตรงผ่านทางอินเตอร์เน็ต
และสถาบันการเงินที่เป็นพันธมิตร แต่เครือข่ายของสถาบัน Non-bank เหล่านั้นมีน้อย
และผู้บริโภคยังไม่มีความมั่นใจในความยืดหยุ่นและเป็นกันเองเหมือนธนาคารพาณิชย์จึงไม่ถือว่าเป็นคู่แข่งที่สำคัญ

การกำกับดูแลธนาคารพาณิชย์ในระยะต่อไป
คาดว่าจะมีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายสถาบันการเงินใหม่ให้มีขอบเขตการทำธุรกิจได้กว้างขวางและครอบคลุมมากขึ้น
ธนาคารพาณิชย์จะต้องปฏิบัติไปตามเกณฑ์ของธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (Bank for
International Settlements) โดยจะมีการจัดอันดับความเสี่ยงหลายรูปแบบ เช่น
ความเสี่ยงของลูกค้า ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยและอัตราแลกเปลี่ยน
ความเสี่ยงของคู่ค้าและความเสี่ยงด้านตราสารอนุพันธ์ เป็นต้น
สำหรับการปิดและเปิดสาขาในช่วงต่อจากนี้ไป
ธนาคารแห่งประเทศไทยอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ปิดและเปิดได้เสรี เพื่อช่วยลดภาระต้นทุนของ
ธนาคารพาณิชย์ได้อีกทางหนึ่งด้วย

3.2.2 การแบ่งลักษณะการตลาด

สถาบันการเงินในประเทศไทย แบ่งออกตามหน้าที่ของการให้สินเชื่อได้ทั้งหมด 7 ประเภท ดังนี้

1. ธนาคารพาณิชย์

2. สถาบันสินเชื่อเพื่อการออมทรัพย์ ประกอบด้วย

ก. สหกรณ์ออมทรัพย์และชุมนุมสหกรณ์ออมทรัพย์

ข. ธนาคารออมสิน

ค. กิจการประกันชีวิต

3. สถาบันสินเชื่อเพื่อการเกษตร ประกอบด้วย

ก. ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร

ข. สหกรณ์การเกษตร ชุมนุมสหกรณ์การเกษตร

4. สถาบันสินเชื่อเพื่อการอุตสาหกรรม ประกอบด้วย

ก. บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย

ข. สำนักงานธนกิจอุตสาหกรรมขนาดย่อม

5. สถาบันสินเชื่อเพื่อการเคหะ

ก. ธนาคารอาคารสงเคราะห์

ข. บริษัทเครดิตฟองซิเอร์

6. โรงรับจำนำ

7.  บริษัทเงินทุนและบริษัทหลักทรัพย์

3.2.3 จำนวนคู่แข่ง

ภาวะการแข่งขันของธนาคารพาณิชย์เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากและมีแนวโน้มรุนแรงขึ้น
โดยเฉพาะการแข่งขันกับธนาคารต่างประเทศที่เข้ามาซื้อกิจการธนาคารไทยในปีที่ผ่านมา
ซึ่งธนาคารต่างประเทศเหล่านั้น ต่างปรับกลยุทธ์ในด้าน Retail Banking และ Electronic
Banking รวมทั้งมีการนำผลิตภัณฑ์ทางการเงินใหม่ ๆ
เข้ามาให้บริการมากขึ้นเมื่อพิจารณาเฉพาะการแข่งขันในระบบธนาคารพาณิชย์ไทยในระยะต่อไปสามารถแยกออกได้เป็น
4 กลุ่ม ได้แก่

  กลุ่มที่ 1 ธนาคารพาณิชย์ที่สามารถเพิ่มทุนได้และผู้ถือหุ้นใหญ่ยังเป็นคนไทย ได้แก่
  ธนาคารกรุงเทพ ธนาคารกสิกรไทย และธนาคารกรุงศรีอยุธยา

  กลุ่มที่ 2 ธนาคารพาณิชย์ที่เพิ่มทุนได้แต่ต้องพึ่งการช่วยเพิ่มทุนจากทางการ ได้แก่
  ธนาคารไทยพาณิชย์ ธนาคารทหารไทย

  กลุ่มที่ 3 ธนาคารพาณิชย์ของรัฐ ซึ่งทางการเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่สูงถึงกว่าร้อยละ 90 ได้แก่
  ธนาคารกรุงไทย และธนาคารไทยธนาคาร
  ซึ่งในระยะต่อไปทางการมีนโยบายที่จะลดสัดส่วนการถือหุ้นลง โดยจะทำการขายให้กับภาคเอกชน
  แต่รัฐจะยังคงเป็นผู้ถือหุ้นมากกว่าร้อยละ 50

  กลุ่มที่ 4 ธนาคารพาณิชย์ไทยที่มีสถาบันการเงินต่างประเทศเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ ได้แก่
  ธนาคารเอเชีย ธนาคารไทยทนุ ธนาคารรัตนสิน ธนาคารนครธน
  และกลุ่มที่อยู่ในระหว่างการดำเนินการควบรวม ได้แก่ ธนาคารนครหลวงไทย
  และธนาคารศรีนคร ซึ่งกลุ่มนี้คาดว่าจะเป็นกลุ่มที่มีความสามารถในการแข่งขันมากขึ้น
  ด้วยความพร้อมและวิทยาการใหม่ ๆ ทางการเงิน และเงินทุนที่มีจำนวนมากพอ

3.2.4 กลุ่มลูกค้าเป้าหมาย

ธนาคารมีนโยบายให้การสนับสนุนแก่กลุ่มธุรกิจต่างๆ และกลุ่มลูกค้าในแต่ละลักษณะของสินเชื่อ
เพื่อกระจายความเสี่ยง ทำให้ธนาคารมีกลุ่มเป้าหมายที่แตกต่างกัน
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเป้าหมายและนโยบายที่กำหนดขึ้นว่าจะเน้นน้ำหนักในการให้สินเชื่อแก่ธุรกิจในอุตสาหกรรมใดที่มีความสำคัญต่อภาคเศรษฐกิจของประเทศสูง

อย่างไรก็ตาม ธนาคารมีนโยบายที่จะมุ่งเน้นแก่ลูกค้าในภาคเศรษฐกิจสำคัญ
ธุรกิจที่มีส่วนในการพัฒนาประเทศและกระจายความเจริญไปสู่ภูมิภาค
ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
โดยต้องสนับสนุนเป็นพิเศษให้แก่ธุรกิจที่อยู่ในภาคอุตสาหกรรมสำคัญ 7 ภาค คือ การเกษตร
การค้าส่งผลิตผลทางกสิกรรม เหมืองแร่เหมืองหิน อุตสาหกรรมการผลิต การส่งสินค้าออก
การจัดหาที่อยู่สำหรับผู้มีรายได้น้อย และการพาณิชย์นาวี

3.  การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

3.3.1 แหล่งที่มาของเงินทุน

ธนาคารมีแหล่งที่มาของเงินทุน 4 แหล่งใหญ่คือ

1.  เงินฝากที่เป็นเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ โดย ณ 31 ธันวาคม 2543 มีจำนวน
    843,793 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 87.38 ของแหล่งที่มาของเงินทุนรวม

2.  รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินมีจำนวน 43,536 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 4.51
    ของแหล่งที่มาของเงินทุนรวม

3.  เงินกู้ยืมมีจำนวน 12,771 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 1.32 ของแหล่งที่มาของเงินทุนรวม

4.  ส่วนของผู้ถือหุ้นมีจำนวน 65,561 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 6.79
    ของแหล่งที่มาของเงินทุนรวม

• นโยบายในการจัดหาเงินทุน

ธนาคารยังคงเน้นการจัดหาเงินทุน โดยมาจากเงินฝากจากประชาชนและนิติบุคคลเป็นส่วนใหญ่
โดยในปีที่ผ่านมา ณ 31 ธันวาคม 2543 ธนาคารมีเงินฝากจากประชาชนและนิติบุคคลจำนวน
841,360 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 93.46 ของแหล่งที่มาของเงินทุน
(ไม่รวมที่มาจากส่วนของผู้ถือหุ้น)
โดยในจำนวนนี้ส่วนใหญ่จะเป็นประเภททวงถามและระยะเวลาชำระคืนไม่เกิน 3 เดือน

สำหรับนโยบายด้านอัตราดอกเบี้ยเงินฝากของธนาคาร
จะกำหนดให้อยู่ในระดับเดียวกับธนาคารพาณิชย์ไทยขนาดใหญ่ 5 แห่งได้แก่ ธนาคารกรุงเทพ จำกัด
(มหาชน) ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) ธนาคารกสิกรไทย จำกัด (มหาชน)
ธนาคารไทยพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) และธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน)

3.3.2 การให้กู้ยืม

• นโยบายเกี่ยวกับการให้กู้ยืม

ธนาคารมีนโยบายการให้กู้ยืมโดยมุ่งเน้นแก่ลูกค้าในภาคเศรษฐกิจสำคัญ
ธุรกิจที่มีส่วนในการพัฒนาประเทศ และกระจายความเจริญไปสู่ภูมิภาค
ส่วนในภาคเศรษฐกิจทั่วไปจะพิจารณาตามความเหมาะสม
โดยให้ความร่วมมือกับทางการในการอำนวยสินเชื่อและปฏิบัติอยู่ภายใต้ข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
และที่ผ่านมาการอำนวยสินเชื่อของธนาคารเป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนด

ลักษณะเงินให้กู้ยืม แบ่งออกเป็น

-   เงินกู้ยืมระยะสั้น เช่น วงเงินเบิกเกินบัญชี เงินกู้ระยะสั้น ตั๋วแลกเงิน

-   เงินกู้ยืมระยะยาว เช่น วงเงินกู้ระยะยาว (Syndicated Loan)
    เพื่อการพาณิชย์และเพื่อการบริโภค เช่น วงเงินสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย
    รวมถึงเงินให้กู้เชิงการค้า (Trade Finance) เช่น L/C, T/R วงเงินค้ำประกัน เป็นต้น

การควบคุมดูแลการอนุมัติการให้กู้ยืม

ขั้นตอนการให้กู้ยืมและผู้มีอำนาจอนุมัติวงเงินให้กู้ยืม

1. ขั้นตอนการให้กู้ยืม

1.1 สัมภาษณ์ลูกค้าผู้ขอกู้และรายละเอียดการขอกู้

1.2 จัดทำใบคำขอสินเชื่อ

1.3 ตรวจสอบเอกสาร

1.4 ประเมินราคาหลักทรัพย์ประกัน

1.5 พิจารณาและวิเคราะห์สินเชื่อ

1.6 เสนอขออนุมัติวงเงินสินเชื่อ

1.7 แจ้งผลการพิจารณาให้ลูกค้าทราบ

1.8 จัดทำนิติกรรมสัญญา

1.9 ตั้งวงเงินกู้หรือวงเงินภาระผูกพันเพื่อให้ลูกค้าสามารถใช้สินเชื่อตามวงเงินดังกล่าวได้

2. ผู้มีอำนาจอนุมัติวงเงินสินเชื่อ

2.1 ผู้จัดการสาขาขนาดเล็ก

2.2 ผู้จัดการสาขาขนาดกลาง

2.3 ผู้จัดการสาขาขนาดใหญ่

2.4 ผู้จัดการสาขาขนาดใหญ่พิเศษ

2.5 ผู้จัดการสาขาสมบูรณ์แบบ

2.6 รองผู้จัดการฝ่ายสินเชื่อ / ผู้จัดการเขต / ผู้จัดการศูนย์ธุรกิจสายการตลาด
อนุมัติร่วมกับผู้จัดการศูนย์ธุรกิจสายวิเคราะห์สินเชื่อ

2.7 ผู้จัดการฝ่ายสินเชื่อ / ผู้จัดการภาค

2.8 ผู้ช่วยผู้จัดการใหญ่

2.9 คณะอนุกรรมการสินเชื่อ

2.10 รองผู้จัดการใหญ่

2.11 คณะกรรมการสินเชื่อ

2.12 กรรมการผู้จัดการใหญ่

2.13 คณะกรรมการบริหาร

• นโยบายเกี่ยวกับการรับหลักประกัน

หลักประกันที่ธนาคารรับ ได้แก่

1. หลักทรัพย์ประกัน ได้แก่ ทรัพย์สินต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

  1.1 เงินสดหรือเงินฝากประเภทใดประเภทหนึ่งที่ฝากอยู่กับธนาคาร

  1.2 บัตรเงินฝากที่ออกโดยสถาบันการเงินในประเทศที่มีฐานะการเงินเป็นที่เชื่อถือได้

  1.3 หุ้นกู้หรือพันธบัตรรัฐบาล หุ้นกู้หรือพันธบัตรรัฐวิสาหกิจที่ปราศจากภาระผูกพัน
  หรือหุ้นกู้หรือตั๋วเงิน
  ที่ออกหรือรับรองหรืออาวัลโดยสถาบันการเงินในประเทศที่มีฐานะการเงินเป็นที่เชื่อถือได้

  1.4 หุ้นสามัญของบริษัทที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

  1.5 อสังหาริมทรัพย์และสังหาริมทรัพย์ที่ปราศจากภาระผูกพันและมีมูลค่า
  ซึ่งประเมินราคาตามหลักเกณฑ์ ของธนาคาร
  กรณีเป็นเครื่องจักรต้องตั้งอยู่บนสิ่งปลูกสร้างที่จะจำนองกับธนาคาร

  1.6 สินค้าในคลังสินค้าของธนาคาร
  หรือคลังสินค้าของบุคคลอื่นที่ธนาคารเห็นชอบโดยอัตราการรับจำนำ ไม่เกินที่ธนาคารกำหนด

  1.7 สิทธิการเช่าที่ดิน และ/หรือ สิ่งปลูกสร้าง ซึ่งเป็นสถานที่ประกอบการค้า
  ที่ธนาคารพิจารณาแล้วเห็นควรรับเป็นหลักประกัน

2. กระทรวงการคลังค้ำประกัน

3. ธนาคารพาณิชย์ค้ำประกัน

4. สถาบันการเงินอื่นค้ำประกัน

5. บุคคลค้ำประกัน

ทั้งนี้ หลักประกันที่กล่าวข้างต้นนั้น
ธนาคารอาจมีนโยบายไม่รับหลักประกันบางประเภทเป็นครั้งคราวตามความจำเป็น

• การควบคุมดูแลและติดตามลูกหนี้

1. เมื่อธนาคารได้ให้สินเชื่อแก่ลูกค้าแล้ว
มีการติดตามดูแลให้ลูกค้าใช้วงเงินสินเชื่อตามวัตถุประสงค์
หรือผ่อนชำระหนี้สินคืนให้ครบถ้วนตามเงื่อนไขอย่างใกล้ชิด
หากลูกหนี้รายใดมีปัญหาค้างชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ย หรือใช้วงเงินสินเชื่อ
ไม่เป็นไปตามเงื่อนไขที่กำหนด ให้สาขา สำนักงานเขต
และ/หรือศูนย์ธุรกิจดำเนินการเร่งรัดแก้ไขหนี้ในเบื้องต้น
เพื่อให้ธนาคารได้รับชำระต้นเงินกู้และดอกเบี้ยที่ค้างชำระโดยเร็ว

2. การแก้ไขหรือปรับปรุงหนี้ ต้องดำเนินการโดยให้ธนาคารได้รับชำระหนี้คืนอย่างครบถ้วนถูกต้อง
หากจะมีกรณี เสียหายบ้าง ต้องให้มีเป็นจำนวนน้อยที่สุด

3. ธนาคารกระจายอำนาจหน้าที่ในการพิจารณาผ่อนผันหนี้ ปรับปรุงหนี้ ดำเนินคดี ให้สาขา
สำนักงานเขต และ/หรือ ศูนย์ธุรกิจ
เพื่อให้มีส่วนร่วมในการแก้ไขหนี้รายที่มีปัญหาค้างชำระต้นเงินกู้หรือดอกเบี้ย ให้เป็นลูกหนี้ที่มี
คุณภาพและการปฏิบัติงานมีความคล่องตัวยิ่งขึ้น

  4. หากดำเนินการเร่งรัดแก้ไขหนี้เบื้องต้นแล้วไม่ได้ผล
  ให้เสนอขออนุมัติผ่อนผันหรือปรับปรุงแก้ไขหนี้ไปยังสำนักงานภาค
  และ/หรือสายงานบริหารสินทรัพย์ต่อไป

3.3.3 เงินลงทุน

• นโยบายเกี่ยวกับเงินลงทุนในหลักทรัพย์และการบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน

ธนาคารมีนโยบายเกี่ยวกับเงินลงทุนในหลักทรัพย์โดยเน้นหลักทรัพย์เพื่อการลงทุนมากกว่าหลักทรัพย์ที่มีไว้เพื่อขายโดย
ณ 31 ธันวาคม 2543 ธนาคารมีสัดส่วนเงินลงทุนในหลักทรัพย์เพื่อการลงทุนจำนวน 22,236
ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 56.54 ของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ทั้งหมด
และเป็นเงินลงทุนในหลักทรัพย์ที่มีไว้เพื่อขายจำนวน 17,090 ล้านบาทหรือคิดเป็นร้อยละ 43.46
ของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ทั้งหมด ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน
โดยจะให้น้ำหนักไปที่ตราสารหนี้ที่เป็นหลักทรัพย์รัฐบาลและรัฐวิสาหกิจเป็นหลัก โดย ณ ณ 31
ธันวาคม 2543
ธนาคารมีสัดส่วนเงินลงทุนในตราสารหนี้ที่เป็นหลักทรัพย์รัฐบาลและรัฐวิสาหกิจจำนวน 21,802
ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 55.44 ของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ทั้งหมด
และเป็นเงินลงทุนในตราสารหนี้ภาคเอกชนและตราสารหนี้ต่างประเทศจำนวน 5,576
ล้านบาทหรือคิดเป็นร้อยละ 14.18 ของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ทั้งหมด
สำหรับเงินลงทุนในหลักทรัพย์หุ้นทุนซึ่งเป็นหลักทรัพย์จดทะเบียนมีจำนวน 5,827 ล้านบาท
หรือคิดเป็นร้อยละ 14.82 ของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ทั้งหมด
และเป็นเงินลงทุนในหลักทรัพย์หุ้นทุนอื่นๆ จำนวน 6,121 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 15.56
ของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ทั้งหมด

4.  การจัดหาเงินทุนหรือให้กู้ยืมผ่านบุคคลที่เกี่ยวข้องกับผู้บริหารหรือผู้ถือหุ้นรายใหญ่

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่บุคคลที่เกี่ยวข้องเป็นจำนวน 12,536
ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 1.58 ของสินเชื่อรวม

5.  ความสามารถในการดำรงเงินกองทุน

• นโยบายในการดำรงเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง

ธนาคารมีนโยบายในการดำรงเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงให้เป็นไปตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยซึ่งกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ที่จดทะเบียนในประเทศไทยมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงรวมไม่ต่ำกว่าร้อยละ
8.5 โดยมีเงื่อนไขว่าอัตราเงินกองทุนชั้นที่ 1 จะต้องไม่ต่ำกว่าร้อยละ 4.25

อัตราส่วนในการดำรงเงินกองทุนทั้งสิ้นและกองทุนชั้นที่ 1
เทียบเป็นร้อยละของสินทรัพย์ถ่วงน้ำหนักตามความเสี่ยงทั้งสิ้น ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543

+----------------------------------------------------+-----------------+
| รายการ                                             | จำนวนเงิน        |
|                                                    | (ล้านบาท)        |
+----------------------------------------------------+-----------------+
| 1.  เงินกองทุนทั้งสิ้น                                   | 76,460          |
|                                                    |                 |
| 2.  เงินกองทุนชั้นที่ 1                                  | 63,720          |
|                                                    |                 |
| 3.  สินทรัพย์ถ่วงน้ำหนักตามความเสี่ยงทั้งสิ้น                  | 397,988         |
|                                                    |                 |
| 4.  เงินกองทุนทั้งสิ้น : สินทรัพย์ถ่วงน้ำหนักตามความเสี่ยงทั้งสิ้น   | 19.21%          |
|                                                    |                 |
| 5.  เงินกองทุนชั้นที่ 1 : สินทรัพย์ถ่วงน้ำหนักตามความเสี่ยงทั้งสิ้น  | 16.01%          |
+----------------------------------------------------+-----------------+

ที่มา : ธ.พ. 10

3.3.6 สภาพคล่อง

• นโยบายในการบริหารสภาพคล่อง

นอกเหนือจากข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องในอัตราร้อยละ
6 แล้วธนาคารมีนโยบายที่จะต้องบริหารสภาพคล่องให้ได้รับผลตอบแทนดีที่สุด
โดยเฉพาะการดูแลความสมดุลของสินทรัพย์และหนี้สิน หรือ Loan / Deposit Ratio
ในช่วงเวลาที่ผ่านมาสภาพคล่องทางการเงินของธนาคารมีอยู่เป็นจำนวนมาก
สาเหตุเนื่องมาจากการขยายสินเชื่อเพิ่มขึ้นได้ไม่มากพอ
อย่างไรก็ตามในระยะยาวธนาคารมีนโยบายที่จะขยายสินเชื่อที่มีคุณภาพเพื่อสนับสนุนภาคเศรษฐกิจที่สำคัญให้มากยิ่งขึ้นตามความเพียงพอของฐานะเงินกองทุนที่มีอยู่
เพื่อรักษาสมดุลระหว่างสินทรัพย์และหนี้สินให้เหมาะสม