-----------------------------------------------------------------------
  2. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

ถึงแม้ในปี 2553 กลุ่มบริษัททรูจะเล็งเห็นโอกาสการเติบโตในหลายๆ ด้าน แต่ยังคงมีปัจจัย
ความเสี่ยงทั่วไปและปัจจัยความเสี่ยงเฉพาะบางประการ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินการของบริษัทฯ และ/หรือบริษัทในเครือ

ความเสี่ยงเกี่ยวกับการดำเนินงาน

ความเสี่ยงจากปัจจัยด้านเศรษฐกิจมหภาค

ภาวะเศรษฐกิจในระดับมหภาคของประเทศไทยปรับตัวดีขึ้นตามลำดับ
โดยอัตราการเติบโตของเศรษฐกิจเริ่มเป็นบวก ตั้งแต่ไตรมาส 4 ของปี 2552
ท่ามกลางความไม่แน่นอนทางการเมือง และเป็นที่
คาดการณ์ว่า ในปี 2553 เศรษฐกิจโดยรวมของประเทศจะปรับตัวดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่
อุตสาหกรรมโทรคมนาคมจะยังคงมีความคืบหน้าต่อไป ถึงแม้จะยังคงมีความท้าทายในหลายๆ ด้าน

ในปี 2552 อุตสาหกรรมโทรคมนาคม ได้รับผลกระทบไม่มากนัก จะเห็นได้จากรายได้จาก
ค่าบริการของธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่โดยรวม ไม่รวมค่าเชื่อมโยงโครงข่ายลดลงเพียงเล็กน้อย
จากปีก่อน ทั้งนี้เนื่องจากบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
ได้กลายเป็นสิ่งจำเป็นในวิถีชีวิตของคนไทยในปัจจุบัน ในขณะที่ บริการที่ไม่ใช่เสียง
โดยเฉพาะโมบาย อินเทอร์เน็ต มีอัตราการเติบโตที่ดี เนื่องจากสมาร์ทโฟนมี
ราคาถูกลงและได้รับความนิยมเพิ่มมากขึ้น
ขณะเดียวกันบริการอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ยังคงเติบโตต่อเนื่องในอัตราสองหลัก บริษัทฯ
คาดว่าบริการเหล่านี้น่าจะยังคงเติบโตได้ดีในปี 2553 โดยยุทธศาสตร์คอนเวอร์เจนซ์
จะมีส่วนสำคัญในการสร้างความแตกต่างให้กับกลุ่มบริษัททรู
รวมทั้งจะช่วยเพิ่มรายได้และจำนวนผู้ใช้บริการ

ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการแข่งขันทางการตลาด

บริษัทฯ และกลุ่มธุรกิจต่างๆ ของกลุ่มทรู โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ทรูมูฟ ตลอดจนธุรกิจโทรศัพท์พื้นฐาน
ธุรกิจอินเทอร์เน็ต และ บรอดแบนด์ จะต้องเผชิญกับการแข่งขันที่ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น
เนื่องจากธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่เริ่มเข้าใกล้จุดอิ่มตัว ในขณะที่ผู้ให้บริการบรอดแบนด์
สามารถขยายบริการได้ทั่วประเทศ ภายหลังจากที่คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ
(“คณะกรรมการ กทช.”) ได้เปิดเสรี นอกจากนี้
ตั้งแต่ปี 2552 ทรูวิชั่นส์ ซึ่งเป็นธุรกิจโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิก ของกลุ่มบริษัททรู
ต้องเผชิญกับ
การแข่งขันมากขึ้นเป็นลำดับ
อันเป็นผลมาจากพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551
ซึ่งมีผลบังคับใช้ในเดือนมีนาคม ปี 2551 โดยจะทำให้มีการออกใบอนุญาตชั่วคราวให้ผู้ประกอบการ
สำหรับการประกอบกิจการที่ไม่ใช้คลื่นความถี่ มีอายุไม่เกิน 1 ปี อย่างไรก็ตามการอนุญาตให้
ผู้ประกอบการรายใหม่ที่จะให้บริการทั่วไปทุกประเภทและทั่วประเทศ ยังไม่สามารถทำได้
จนกว่าจะมีการ
จัดตั้งผู้กำกับดูแล คือ คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง และกิจการโทรทัศน์แห่งชาติ
(“คณะกรรมการ กสช.”) นอกจากนั้น
พระราชบัญญัติดังกล่าวได้อนุญาตให้ผู้ให้บริการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิก
(ระบบเคเบิลและดาวเทียม) สามารถโฆษณาได้
ซึ่งเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับกิจการที่ทรูวิชั่นส์ดำเนินการอยู่เดิม
แต่รายได้จากค่าโฆษณาอาจจะช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางการเงินให้กับผู้ให้บริการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิกรายเล็กๆ
และอาจทำให้มีการแข่งขันในตลาดเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม กลุ่มบริษัททรูคาดว่า บริษัทฯ
จะได้รับผลกระทบจากการแข่งขันดังกล่าวเพียงเล็กน้อย เนื่องจากทรูวิชั่นส์มีความได้เปรียบใน
เชิงการแข่งขันจากการมีคอนเท้นต์ที่ดีและมีคุณภาพสูง ยิ่งไปกว่านั้น
พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ จะมีผลให้ผู้ประกอบการทุกราย
ดำเนินกิจการภายใต้กรอบการกำกับดูแลเดียวกับทรูวิชั่นส์ โดยจะทำให้ผู้ให้บริการเหล่านี้
ต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ต่างๆ ซึ่งรวมถึงการคุ้มครอง
ผู้บริโภคอย่างเคร่งครัดภายหลังการได้รับอนุญาต
รวมทั้งต้องซื้อคอนเท้นต์และรายการอย่างถูกกฎหมาย
ซึ่งจะทำให้มีความสามารถในการแข่งขันลดลง

ธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่ของไทยมีการแข่งขันด้านราคาอย่างรุนแรงในปี 2548 และปี 2549
ซึ่งทำให้รายได้เฉลี่ยต่อเลขหมายต่อเดือน (ARPU) และอัตราการทำกำไรของผู้ประกอบการลดลง
ทั้งนี้ในปี 2548 รายได้เฉลี่ยต่อเลขหมายของ ทรูมูฟ ลดลงในอัตราร้อยละ 10 (จาก 437 บาท
ในปีก่อนหน้า เป็น 393 บาท) และในปี 2549 รายได้เฉลี่ยต่อเลขหมายของทรูมูฟ
ลดลงในอัตราร้อยละ 26 (เป็น 292 บาท) ในขณะที่
อัตราการทำกำไรจากการดำเนินงานก่อนดอกเบี้ยจ่าย ภาษี ค่าเสื่อมราคาและค่าใช้จ่ายตัดจ่าย
(EBITDA margin) ในปี 2549 ลดลงเป็นร้อยละ 21.4 (จากร้อยละ 23.4 ในปี 2548)
ยิ่งไปกว่านั้น การแข่งขันด้านราคาดังกล่าวข้างต้น ยังทำให้บริษัทฯ
ต้องเพิ่มค่าใช้จ่ายในการขยายโครงข่ายเพื่อรองรับจำนวนลูกค้าและปริมาณการใช้งานที่เพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตามนับตั้งแต่ปี 2550 การแข่งขันเป็นไปอย่างสมเหตุสมผลมากขึ้น ทั้งนี้เนื่องจากมี
การนำระบบค่าเชื่อมต่อโครงข่าย (Interconnection Charge หรือ IC) มาใช้จริง
ทำให้ผู้ประกอบการมีภาระต้นทุนในการเชื่อมต่อไปยังโครงข่ายอื่น (ในอัตราโดยเฉลี่ย 1
บาทต่อนาที) ซึ่งเป็นเสมือนราคาขั้นต่ำของ
ผู้ประกอบการ โดยเฉพาะ สำหรับการโทรนอกโครงข่าย ดังนั้น
ผู้ประกอบการจึงได้นำเสนออัตราค่าโทร
ที่แตกต่างกัน ระหว่างการโทรภายในโครงข่าย ซึ่งไม่มีค่า IC และการโทรนอกโครงข่าย
อย่างไรก็ตาม
ผู้ประกอบการรายเล็กบางราย สามารถเสนอโปรโมชั่นราคาต่ำ
เนื่องจากไม่มีภาระค่าเชื่อมต่อโครงข่าย
ในระหว่างที่ยังคงมีข้อพิพาทกับผู้ให้บริการรายอื่นๆ เกี่ยวกับค่า IC ในต้นปี 2553 คณะกรรมการ
กทช.
ได้อนุมัติอัตราค่าเชื่อมต่อโครงข่ายระหว่าง ฮัทช์ และ ดีแทค ที่อัตรา 0.50 บาทต่อนาที
ซึ่งจะมีผลให้ ฮัทช์ ต้องเข้าสู่ระบบเชื่อมต่อโครงข่าย ทั้งนี้ บริษัทฯ คาดว่า
การแข่งขันด้านราคาจะลดน้อยลง หากผู้ให้บริการทุกรายเข้าสู่ระบบค่าเชื่อมต่อโครงข่าย

หากในอนาคต คณะกรรมการ กทช. อนุญาตให้ผู้ประกอบการต่างๆ เปิดให้บริการใหม่เพิ่มเติม เช่น
บริการคงสิทธิเลขหมายโทรศัพท์เคลื่อนที่ (Mobile Number Portability - MNP)
หรืออนุญาตให้มี
ผู้ประกอบการรายใหม่ซึ่งอาจจะมีผลทำให้การแข่งขันเพิ่มขึ้น ทั้งนี้คาดว่า
ผู้ประกอบการจะสามารถเปิด
ให้บริการ MNP ได้ภายในสิ้นปี 2553 หลังจากที่คณะกรรมการ
กทช.ประกาศใช้หลักเกณฑ์บริการคงสิทธิเลขหมายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2552
ที่ผ่านมา อย่างไรก็ตาม ทรูมูฟอาจจะมีโอกาสในการเพิ่มลูกค้ารายเดือนซึ่งมีรายได้
เลขหมายต่อเดือนสูงมากขึ้น เนื่องจากลูกค้าสามารถเลือกใช้บริการของ
ผู้ประกอบการรายใดๆ ก็ได้ โดยไม่จำเป็นต้องเปลี่ยนเลขหมายโทรศัพท์เคลื่อนที่
นอกจากที่กล่าวแล้ว
ทรูมูฟยังมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้น จากการเปลี่ยนแปลงในโครงสร้างผู้ถือหุ้นใหญ่ในบริษัทคู่แข่งบางราย
ซึ่งมีผลทำให้ทรูมูฟต้องแข่งขันกับผู้ให้บริการจากต่างประเทศ
ซึ่งมีประสบการณ์จากการแข่งขันในตลาดที่มีการแข่งขันสูงกว่า และมีเงินทุนมากกว่า

ในตลาดอินเทอร์เน็ตและบรอดแบนด์ กลุ่มบริษัททรูต้องเผชิญกับการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น
หลังจากคณะกรรมการ กทช.
ออกใบอนุญาตสำหรับการประกอบกิจการโทรศัพท์พื้นฐานพร้อมบริการอินเทอร์เน็ต
บรอดแบนด์ ทั่วประเทศ ให้แก่ บริษัท ทริปเปิลที บรอดแบนด์ จำกัด (หรือ 3BB ในปัจจุบัน)
ซึ่งขยายพื้นที่ให้บริการสู่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลมาตั้งแต่ปี 2551 นอกจากนี้ คณะกรรมการ
กทช. ยังออก
ใบอนุญาตให้บริการโทรศัพท์พื้นฐานรวมทั้งบริการอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ได้ครอบคลุมทั่วประเทศ แก่
บริษัท ซุปเปอร์ บรอดแบนด์ เน็ทเวิร์ค จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ บริษัท แอดวานซ์
อินโฟร์เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) ทำให้การแข่งขันมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น นอกจากนี้
บริการอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ ของกลุ่มบริษัททรู อาจต้องเผชิญกับการแข่งขันจากบริการใหม่
ภายหลัง ทีโอทีและผู้ประกอบการอีก 5 ราย
ที่เข้าร่วมให้บริการในลักษณะ MVNO (Mobile Virtual Network Operator)
นำเสนอบริการโมบาย อินเทอร์เน็ต บนโครงข่าย 3G ของทีโอที ซึ่งเปิดให้บริการในเดือนธันวาคม
2552 อย่างไรก็ตาม ตลาดบรอดแบนด์ของไทยยังมีโอกาสเติบโตได้อีกมาก
เนื่องจากอัตราผู้ใช้บริการบรอดแบนด์ต่อจำนวนครัวเรือนยังอยู่ในระดับต่ำ ที่ประมาณร้อยละ 9 ณ
สิ้นปี 2552 โดยคาดว่า บริการ 3G ของ ทีโอที
จะเป็นบริการที่เข้ามาเสริมมากกว่าจะเข้ามาแทนที่บริการอินเทอร์เน็ตบรอดแบนด์ที่มีอยู่เดิม
นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังให้ความสำคัญกับคุณภาพและประสิทธิภาพของการให้บริการ
รวมทั้งการดูแลลูกค้า ทั้งนี้ เพื่อรักษาฐานลูกค้าที่มีอยู่ นอกเหนือจากนั้น ธุรกิจโทรศัพท์พื้นฐาน
ยังคงมีการแข่งขันทางอ้อมที่รุนแรงจากบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
รวมทั้งการแข่งขันจากธุรกิจบริการเสียงผ่านการให้บริการอินเทอร์เน็ต (VoIP)
เนื่องจากมีอัตราค่าบริการที่ต่ำกว่าอัตราค่าบริการโทรศัพท์พื้นฐานแบบเดิม อย่างไรก็ตาม
โทรศัพท์พื้นฐานสามารถให้บริการด้วยคุณภาพที่ดีกว่า

กลุ่มบริษัททรูคาดว่าการแข่งขันในธุรกิจต่างๆ ที่กลุ่มบริษัททรูให้บริการ จะยังคงสูงขึ้นในอนาคต
แต่เชื่อว่า กลุ่มบริษัททรูมีความพร้อมสำหรับการแข่งขัน
โดยมีข้อได้เปรียบจากการที่สามารถให้บริการที่ครบวงจร สนับสนุนด้วยแบรนด์ที่แข็งแกร่ง
ดังจะเห็นได้จากการที่ทรูมูฟสามารถครองส่วนแบ่งตลาดโทรศัพท์เคลื่อนที่ได้ประมาณ 1 ใน 3
ของลูกค้ารายใหม่ทุกปี นับตั้งแต่ปี 2547
นอกจากนี้กลุ่มบริษัททรูยังสามารถรักษาตำแหน่งผู้นำในตลาดอินเทอร์เน็ตและบรอดแบนด์
โดยมีข้อได้เปรียบจากคุณภาพของโครงข่ายและคุณภาพของการให้บริการลูกค้า

นอกจากที่กล่าวแล้ว บริษัทย่อย ได้ยื่นขอรับใบอนุญาตใหม่ๆ
เพื่อให้ได้รับประโยชน์จากการปฏิรูปการกำกับดูแล
และเพื่อการแข่งขันที่เท่าเทียมกับผู้ประกอบการรายอื่น

ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี

เทคโนโลยีการสื่อสารมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ตลอดจนความต้องการของลูกค้าก็
เปลี่ยนแปลงไปตามวิวัฒนาการในผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ๆ
นอกจากนั้นการเปลี่ยนแปลงด้านกฎเกณฑ์การกำกับดูแล
ก็มีส่วนทำให้มีการเปิดตลาดและเทคโนโลยีใหม่ๆ คาดว่าปัจจัยต่างๆ ดังกล่าว
จะยังคงมีผลต่อธุรกิจสื่อสารของประเทศไทยในอนาคต โดยเทคโนโลยีใหม่ๆ
ที่จะมีผลต่อธุรกิจโทรคมนาคมของประเทศไทยในอนาคตอันใกล้นี้ประกอบด้วย
โทรศัพท์เคลื่อนที่ในระบบ 3G WiMAX และบริการคงสิทธิเลขหมายโทรศัพท์เคลื่อนที่ (Mobile
Number Portability) เพื่อตอบรับกับแนวโน้มใหม่ๆ ด้านเทคโนโลยี
อาจทำให้กลุ่มบริษัททรูมีค่าใช้จ่ายในการลงทุนสูงขึ้นเป็นอย่างมาก
และหากกลุ่มบริษัททรูไม่ลงทุนในเทคโนโลยีใหม่
อาจจะมีผลทำให้ขีดความสามารถในการแข่งขันและความพึงพอใจของลูกค้าลดลง

อย่างไรก็ตาม กลุ่มบริษัททรูคาดว่า ด้วยผลิตภัณฑ์และบริการ
ตลอดจนฐานรายได้และลูกค้าที่หลากหลาย
จะทำให้สามารถรับมือกับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นและรักษารายได้ให้อยู่ในกลุ่มบริษัทฯ
ได้ดีกว่าผู้ให้บริการที่มีเพียงบริการเดียว

ความเสี่ยงเฉพาะของธุรกิจของทรูวิชั่นส์

ความเสี่ยงหลัก ได้แก่ การต้องพึ่งพาผู้จัดหารายการเพื่อซื้อรายการจากต่างประเทศ
และความเสี่ยงจากการถูกลักลอบใช้สัญญาณ

หากทรูวิชั่นส์ ไม่สามารถจัดหารายการที่เป็นที่สนใจของสมาชิก หรือหากต้นทุนของการจัดหา
รายการเพิ่มสูงขึ้นในอนาคตก็จะมีผลกระทบต่อผลประกอบการของทรูวิชั่นส์ ปัจจุบันลูกค้าที่สนใจใน
รายการจากต่างประเทศ ส่วนใหญ่เป็นลูกค้าที่สมัครแพ็คเกจพรีเมียม ประกอบด้วย Platinum,
Gold และ Silver ซึ่ง ณ ปลายเดือนธันวาคม ปี 2552 มีจำนวนรวม 458,538 ราย
คิดเป็นอัตราร้อยละ 27.6 ของลูกค้าของทรูวิชั่นส์ (รวมลูกค้าฟรีวิวและฟรีทูแอร์) ทั้งนี้
ต้นทุนรายการต่างประเทศ รวมในปี 2552 คิดเป็นอัตราร้อยละ 22
ของรายได้จากค่าบริการของทรูวิชั่นส์

การลักลอบใช้สัญญาณเป็นเรื่องที่ป้องกันได้ยาก และมีผลลบต่อผลการดำเนินงาน
กระแสเงินสดและการจัดหารายการของทรูวิชั่นส์ อย่างไรก็ตามบริษัทฯ คาดว่า
การออกใบอนุญาตการประกอบกิจการโทรทัศน์ที่มีการบอกรับสมาชิกให้กับผู้ประกอบการรายเดิมและรายใหม่
หลังจากที่คณะกรรมการ กทช.
ได้ประกาศใช้หลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตการประกอบกิจการโทรทัศน์ที่มีการบอกรับสมาชิก
ที่มีข้อกำหนดเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคที่เข้มงวด ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2552
จะสามารถลดความเสี่ยงจากการถูกลักลอบใช้สัญญาณได้ เนื่องจากผู้ประกอบการทุกราย
จะต้องดำเนินกิจการภายใต้กรอบการกำกับดูแลเดียวกัน นอกจากนี้
ทรูวิชั่นส์ยังอยู่ระหว่างการเปลี่ยนกล่องรับสัญญาณจากระบบอนาล็อก เป็นระบบดิจิตอลให้แก่ลูกค้า
ซึ่งจะช่วยให้การลักลอบใช้สัญญาณลดน้อยลงได้ในอนาคต

ความเสี่ยงด้านการกำกับดูแล 

ธุรกิจสื่อสารของประเทศไทยอยู่ในระหว่างการเปลี่ยนแปลง ด้านการกำกับดูแล ก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อ ผู้ประกอบการ

 ตามข้อตกลงที่ประเทศไทยได้ให้ไว้กับองค์กรการค้าโลกหรือ WTO เพื่อเปิดเสรีธุรกิจ โทรคมนาคมไทยภายในปี 2549 รัฐบาลไทยได้เริ่มดำเนินการปฏิรูปการกำกับดูแลกิจการโทรคมนาคม โดยการออกพระราชบัญญัติหลัก 2 ฉบับ อันได้แก่ พระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกำกับกิจการวิทยุกระจายเสียงวิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2543 ซึ่งประกาศใช้ในเดือนมีนาคม ปี 2543 และ พระราชบัญญัติการประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2544 ซึ่งประกาศใช้ในเดือนพฤศจิกายน 2544

ในเดือนตุลาคม 2547 คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ หรือคณะกรรมการ กทช. ได้ถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อเป็นองค์กรอิสระในการกำกับดูแลกิจการโทรคมนาคม ซึ่งเดิมเป็นอำนาจหน้าที่ขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (ณ วันที่ 31 กรกฎาคม 2545 ได้แปลงสภาพเป็น บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) หรือ ทีโอที) และ การสื่อสารแห่งประเทศไทย (ณ วันที่ 14 สิงหาคม 2546 ได้แปลงสภาพเป็น บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) หรือ กสท) และ บริษัท ไปรษณีย์ไทย จำกัด 

นับตั้งแต่ได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการ กทช. จนกระทั่งถึงปัจจุบัน คณะกรรมการ กทช.
ได้ออกประกาศ กฎเกณฑ์ ข้อบังคับที่สำคัญๆ หลายฉบับที่อาจมีผลกระทบต่อธุรกิจของกลุ่มบริษัททรู
โดยในปี 2553 คณะกรรมการ กทช. มีแผนที่จะออกกฎเกณฑ์ใหม่ๆ รวมทั้ง
กฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการออกใบอนุญาตเพื่อให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในระบบ 3G อย่างไรก็ตาม
รัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งประกาศใช้ในเดือนสิงหาคม 2550 มาตรา 47
ได้กำหนดให้มีการจัดตั้งองค์กรอิสระ เพียงองค์กรเดียว เพื่อกำกับดูแลกิจการโทรคมนาคม
รวมทั้งกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ ซึ่งเรียกว่า คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง
กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (“คณะกรรมการ กสทช.”) อย่างไรก็ตาม
จนกระทั่งถึงต้นปี 2553 การจัดตั้งคณะกรรมการ กสทช. รวมทั้ง
การประกาศใช้พระราชบัญญัติจัดสรรคลื่นความถี่ฉบับใหม่ ตามที่ระบุไว้ในรัฐธรรมนูญ มาตรา 305
(1) ยังมิได้มีการดำเนินการให้ลุล่วง นอกจากนั้น การปรับปรุงแก้ไขมาตรา 8 ของ
พระราชบัญญัติการประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2544
เกี่ยวกับการถือครองหุ้นทางอ้อมโดยต่างชาติ รวมทั้ง การแก้ไขพระราชบัญญัติดังกล่าว ในปี 2549
มาตรา 3 เกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ กทช.
ในการกำกับดูแลการถือหุ้นทางอ้อมของต่างชาติ ให้สอดคล้องกับมาตรา 47 ของรัฐธรรมนูญ
ยังไม่ได้ดำเนินการให้แล้วเสร็จ ซึ่งปัจจัยเหล่านี้
อาจจะทำให้มีผลกระทบต่ออำนาจหน้าที่ของคณะกรรมการ กทช. ในการออกใบอนุญาต 3G
หรือคำสั่งศาลอาจมีผลลบล้าง หากมีการดำเนินการออกใบอนุญาตดังกล่าว

ทั้งนี้ ในปี 2552 คณะกรรมการ กทช. ได้ดำเนินการบางประการ เพื่อให้เกิดความคืบหน้า
ในเรื่องการจัดสรรคลื่นความถี่ 3G ในย่าน 2.1 GHz
โดยได้พยายามผลักดันให้มีการจัดทำเอกสารข้อสนเทศเพื่อกำหนดเงื่อนไขการจัดสรรคลื่นความถี่
IMT หรือ 3G and beyond และ คณะกรรมการ กทช.
ก็ได้จัดให้มีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะ
เพื่อรวมรวมความคิดเห็นจากทุกฝ่ายที่มีผลประโยชน์เกี่ยวข้องในเรื่องนี้ ทั้งนี้
จากการแต่งตั้งกรรมการ กทช. 4 ท่านใหม่ สำหรับตำแหน่งที่ว่างลง ทำให้คณะกรรมการ กทช.
มีจำนวนกรรมการครบชุดในปัจจุบัน จึงทำให้เกิดความหวังว่า คณะกรรมการกทช.
อาจจะสามารถดำเนินการออก
ใบอนุญาต 3G บนความถี่ 2.1GHz ได้ภายในสิ้นปี 2553 ทั้งนี้
ภายใต้เงื่อนไขที่ว่าจะต้องสามารถบรรลุข้อยุติในประเด็นข้อกฎหมายต่างๆที่สลับซับซ้อนและยังไม่เป็นที่กระจ่างชัดในปัจจุบัน

แม้พระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551 มาตรา 78 ได้กำหนดให้คณะกรรมการ กทช. ปัจจุบันทำหน้าที่ของคณะกรรมการ กสทช. เป็นการชั่วคราว โดยมีอำนาจในการกำกับดูแล และออกใบอนุญาต (อายุไม่เกิน 1 ปี) สำหรับบริการวิทยุชุมชน และการประกอบกิจการที่ไม่ใช้คลื่นความถี่ (กิจการโทรทัศน์ที่มีการบอกรับสมาชิก) ในช่วงระยะเวลาที่ การจัดตั้งคณะกรรมการ กสช. ยังไม่แล้วเสร็จ ซึ่งความล่าช้าในการจัดตั้งคณะกรรมการ กสช. ตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงฯ หรือ คณะกรรมการ กสทช. ตามรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบัน และพระราชบัญญัติการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ พ.ศ. 2551 อาจจะทำให้มีผลกระทบต่อโอกาสในการทำธุรกิจของ กลุ่มบริษัททรูได้

ประกาศคณะกรรมการ กทช. เรื่อง ค่าธรรมเนียมใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคม
ชั่วคราว ได้กำหนดให้ ผู้ให้บริการรายใหม่ที่ได้รับใบอนุญาตจากคณะกรรมการ กทช.
มีโครงสร้างอัตรา
ค่าธรรมเนียมอยู่ในระดับที่ต่ำกว่าผู้ให้บริการรายเดิม รวมทั้ง กลุ่มบริษัททรู
ซึ่งประกอบกิจการภายใต้สัญญาร่วมการงานและร่วมลงทุนขยายบริการโทรศัพท์ ระหว่างบริษัทฯ
กับองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย (หรือ ทีโอที) (“สัญญาร่วมการงานฯ”)
และสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูล่า ระหว่าง กสท กับ ทรูมูฟ
(“สัญญาให้ดำเนินการฯ”) จึงทำให้ผู้ประกอบการรายเก่าเสียเปรียบผู้ให้บริการรายใหม่
นอกจากนั้น ผู้ให้บริการรายเดิมยังคงมีข้อโต้แย้งกับทีโอที หรือ กสท ในเรื่องที่ข้อกฎหมายใหม่ขัดกับ
ข้อสัญญาเดิม อันเป็นปัญหาที่ผู้เกี่ยวข้องอาจต้องแก้ไขปรับปรุงสัญญา
ให้สอดคล้องกับหลักสากลในการแข่งขันเสรีต่อไป
อย่างไรก็ตามกลุ่มบริษัททรูไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าปัญหาดังกล่าวจะมีผลที่สุดในทางใด

นอกเหนือจากที่กล่าวแล้ว ทรูมูฟ อาจมีความเสี่ยงจากการที่สัญญาให้ดำเนินการฯ
อาจถูกยกเลิกก่อนที่สัญญาดังกล่าวจะสิ้นสุด โดยในเดือนมกราคม 2550
คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติการยื่นขอความเห็นต่อสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
เพื่อให้พิจารณาประเด็นข้อกฎหมายที่เกี่ยวกับการทำสัญญาระหว่าง
ภาครัฐและภาคเอกชน ว่าได้เป็นไปตามขั้นตอนที่กำหนดใน พรบ. การให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ
หรือไม่

โดยในวันที่ 18 พฤษภาคม 2550 คณะกรรมการกฤษฎีกาได้มีคำวินิจฉัยว่า การดำเนินการของ กสท
มิได้ดำเนินการหรือปฏิบัติตาม พรบ. การให้เอกชนเข้าร่วมการงานฯ
แต่สัญญาที่ทำขึ้นยังคงมีผลผูกพันตราบเท่าที่ยังไม่สิ้นสุด หรือ มีการเพิกถอนโดยคณะรัฐมนตรี
หรือสิ้นผลโดยเงื่อนไขอื่นๆ ดังนั้น กสท และ ทรูมูฟ
ยังต้องมีภาระหน้าที่ในการปฏิบัติตามสัญญาที่ได้กระทำไว้แล้ว

อย่างไรก็ดีสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกามีความเห็นเพิ่มเติมว่า
ให้หน่วยงานเจ้าของโครงการรวมทั้งคณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22 แห่ง พรบ.
การให้เอกชนเข้าร่วมการงานฯ ดำเนินการเจรจากับภาคเอกชน
เพื่อนำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาต่อไป ทั้งนี้คณะรัฐมนตรีเป็นผู้มีอำนาจในการตัดสินชี้ขาด ตาม
พรบ. การให้เอกชนเข้าร่วมการงานฯ ในการเพิกถอนหรือให้ความเห็นชอบ
การแก้ไขสัญญาเพิ่มเติมที่จัดทำขึ้น
โดยคณะรัฐมนตรีอาจใช้ดุลยพินิจพิจารณาให้มีการดำเนินการตามสัญญาให้ดำเนินการฯ
ได้ตามความเหมาะสม โดยคำนึงถึงผลกระทบ
เหตุผลความจำเป็นเพื่อประโยชน์ของรัฐหรือประโยชน์สาธารณะ
และความต่อเนื่องของการให้บริการสาธารณะ ปัจจุบัน ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในสัญญาดังกล่าว
ยังคงมีการเจรจาตามคำวินิจฉัยของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา

อย่างไรก็ตามความเห็นของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และมติคณะรัฐมนตรี
ผูกพันเฉพาะหน่วยงานของรัฐและไม่มีผลผูกพันกับทรูมูฟ
เว้นแต่ทรูมูฟประสงค์จะเข้ารับประโยชน์ผูกพันตนเอง นอกจากนั้นทรูมูฟเห็นว่า การเจรจากับภาครัฐ
ต้องขึ้นอยู่กับความตกลงร่วมกันของคู่สัญญา และหากไม่สามารถตกลงกันได้
คำพิพากษาของศาลถือเป็นที่สุด หากมีคำพิพากษาในทางที่ไม่เป็นประโยชน์ต่อทรูมูฟ
เกิดขึ้นก่อนสัญญาให้ดำเนินการฯสิ้นสุดลง
อาจจะเป็นเหตุให้ทรูมูฟไม่สามารถประกอบกิจการโทรคมนาคมต่อไปได้
หรืออาจทำให้ทรูมูฟมีภาระค่าใช้จ่ายให้แก่ภาครัฐเพิ่มขึ้น

ในเดือนมกราคม 2550
คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติให้มีการลดอัตราภาษีสรรพสามิตที่จัดเก็บจากบริการโทรคมนาคมเป็นร้อยละ 0
(จากเดิมร้อยละ 2 สำหรับกิจการโทรศัพท์พื้นฐาน และร้อยละ 10 สำหรับ
กิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่) นอกจากนั้น คณะรัฐมนตรียังได้มีมติให้คู่สัญญาภาครัฐ (ทีโอที และ กสท)
เป็น
ผู้รับผิดชอบสำหรับภาษีสรรพสามิต เพื่อไม่ให้มีผลกระทบต่อผู้บริโภค โดยในปี พ.ศ. 2546
คณะรัฐมนตรีได้อนุญาตให้คู่สัญญาภาคเอกชนนำค่าภาษีสรรพสามิตไปหักออกจากส่วนแบ่งรายได้ที่คู่สัญญาภาคเอกชนต้องนำส่งให้คู่สัญญาภาครัฐ
และนำส่งให้กับกระทรวงการคลังโดยตรง ซึ่งส่งผลให้ส่วนแบ่งรายได้ที่นำส่งคู่สัญญาภาครัฐลดลง
ทั้งนี้ เป็นความเห็นชอบของคู่สัญญาภาครัฐ รวมทั้ง เป็นไปตามมติของคณะรัฐมนตรีที่กล่าวมาแล้ว
ภายหลังการเปลี่ยนแปลงของรัฐบาลในปี 2550 ได้มีการประกาศลดอัตราภาษีสรรพสามิตเป็นร้อยละ
0 ทำให้ ทีโอที และ กสท ได้รับส่วนแบ่งรายได้เต็มจำนวน อย่างไรก็ตาม
ในระหว่างที่มีการจัดเก็บภาษีสรรพสามิต
ผู้ประกอบการภาคเอกชนยังคงมีรายจ่ายรวมให้ภาครัฐเท่าเดิม (รวมที่จ่ายให้กระทรวงการคลังและ
กสท) โดยปัจจุบัน ยังมีข้อพิพาทระหว่างภาคเอกชนและคู่สัญญาภาครัฐในประเด็นนี้
ซึ่งเป็นประเด็นเกี่ยวกับการชำระส่วนแบ่งรายได้ให้ทีโอที และ กสท ไม่ครบ ซึ่ง กสท
มีหนังสือเรียกให้ทรูมูฟชำระเรื่อยมาจนปัจจุบัน โดยในเดือนมกราคม 2551 กสท
ได้ยื่นคำเสนอข้อพิพาทต่ออนุญาโตตุลาการ เรียกค่าเสียหายจากทรูมูฟเพียงวันฟ้อง
เป็นจำนวนเงินประมาณ 9.0 พันล้านบาท รวมดอกเบี้ย
ซึ่งในขณะนี้เรื่องดังกล่าวรวมถึงจำนวนเงินค่าเสียหายเกี่ยวกับกรณีการชำระส่วนแบ่งรายได้ไม่ครบ
กสท มีหน้าที่ต้องพิสูจน์ในกระบวนการของอนุญาโตตุลาการ ซึ่งปัจจุบัน
ยังอยู่ในระหว่างการแต่งตั้งอนุญาโตตุลาการ

ศาลในคดีหนึ่ง ซึ่งตัดสินในธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับธุรกิจโทรคมนาคม โดยศาลพิพากษาว่า
สัญญาร่วมทุนและร่วมการงานระหว่างภาครัฐและเอกชนที่ไม่ได้ดำเนินการตามขั้นตอนของ พรบ.
การให้เอกชนเข้าร่วมการงานฯ ถือว่าไม่มีผลผูกพันคู่สัญญา
ทั้งนี้ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่งมาตรา 145 วางหลักไว้ว่า
เว้นแต่ในบางกรณีซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับเรื่องของทรูมูฟนี้คำพิพากษาจะมีผลผูกพันเฉพาะคู่ความในคดีที่มีคำพิพากษานั้นเท่านั้น
หลักของคำพิพากษาดังกล่าวจึงไม่มีผลกระทบต่อสัญญาของทรูมูฟ
อย่างไรก็ดีหากหลักของคำพิพากษาดังกล่าวถูกนำมาปรับใช้กับสัญญาของทรูมูฟ
อาจจะทำให้สัญญาของทรูมูฟถูก
ตีความว่าไม่มีผลผูกพันคู่สัญญา ดังนั้น ทรูมูฟก็จะมีสิทธิที่จะเรียกคืนส่วนแบ่งรายได้
รวมทั้งค่าอุปกรณ์ต่างๆ ที่ได้โอนไปให้ กสท แล้วคืนจาก กสทได้ นอกจากนั้น
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกามีความเห็นเมื่อวันที่ 18 พฤษภาคม 2550 ว่า
สัญญาของทรูมูฟยังคงมีผลผูกพันตราบเท่าที่ยังไม่มีการเพิกถอนหรือสิ้นผลโดยเงื่อนเวลาหรือเหตุอื่น

นอกจากนั้น ยังมีคำพิพากษาของศาลฎีกา เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553
ในคดีหนึ่งซึ่งศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองตัดสินคดีใช้อำนาจรัฐเอื้อประโยชน์ให้ธุรกิจโทรคมนาคมของจำเลยกับพวก
และภาครัฐพิจารณาข้อเท็จจริงที่จะดำเนินการในส่วนที่รัฐสูญเสียผลประโยชน์ด้านสัญญาโทรคมนาคมนั้น
อย่างไรก็ตาม คดีดังกล่าว เป็นการตัดสินคดีเกี่ยวกับเรื่องเฉพาะตัวบุคคลผูกพันเฉพาะจำเลย
ที่ใช้อำนาจบริหารไม่ชอบด้วยกฎหมายก่อความเสียหายให้กับหน่วยงานรัฐซึ่งไม่เกี่ยวข้องกับบริษัทโทรคมนาคมอื่นหรือทรูมูฟซึ่งไม่ได้เป็นคู่ความในคดี
ในฐานะผู้ประกอบการเอกชน ทรูมูฟได้ปฏิบัติตามนโยบายของรัฐครบถ้วน
ตามกฎหมายและตามสัญญาให้ดำเนินการฯ แล้ว

กลุ่มบริษัททรูจะยังคงนโยบายเชิงรุกในการเจรจากับคณะกรรมการ กทช.
และกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รวมทั้งกระทรวงการคลัง (ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นของ
กสท และทีโอที) เพื่อสนับสนุนให้กระบวนการปฏิรูปธุรกิจโทรคมนาคม
ก่อให้เกิดการแข่งขันอย่างเสรีและเป็นธรรมอย่างแท้จริง

ทรูมูฟ มีความเสี่ยงที่เกิดจากข้อโต้แย้งที่ ทีโอที เรียกให้ทรูมูฟ และ กสท
ชำระค่าเชื่อมต่อโครงข่ายแบบเดิม (Access Charge) ให้แก่ ทีโอที ซึ่งอาจจะทำให้บริษัทฯ
มีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้นในอนาคต

ทรูมูฟ ดำเนินกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่ ภายใต้สัญญาให้ดำเนินการฯ ที่ กสท ตกลงให้ ทรูมูฟ
ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคม
นอกจากนั้นทรูมูฟได้ลงนามในข้อตกลงเรื่องการเชื่อมโยงโครงข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ (Access
Charge Agreement) กับ กสท และ ทีโอที ซึ่งทำให้ ทรูมูฟและ กสท
จะต้องจ่ายค่าเชื่อมต่อโครงข่ายให้แก่ ทีโอที ในอัตรา 200 บาทต่อเดือนต่อลูกค้าหนึ่งราย
และครึ่งหนึ่งของส่วนแบ่งรายได้ที่ กสท ได้รับจากทรูมูฟ สำหรับลูกค้าแบบเหมาจ่ายรายเดือน
(Post Pay) และในอัตราร้อยละ 18 ของรายได้สำหรับลูกค้าแบบเติมเงิน (Pre Pay)
นอกเหนือจากที่ทรูมูฟต้องจ่ายค่าส่วนแบ่งรายได้ให้ กสท
ในอัตราร้อยละ 25 หรือ 30 (ตามแต่ช่วงเวลาที่กำหนดไว้ในสัญญาให้ดำเนินการฯ)
จากรายได้สุทธิภายหลังจากหักค่าเชื่อมโยงโครงข่าย

ในเดือนพฤษภาคม 2549 คณะกรรมการ กทช. ได้ออกประกาศ คณะกรรมการ กทช.
ว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม พ.ศ. 2549 (Interconnection
Regulation)
ซึ่งระบุให้ผู้ประกอบการโทรคมนาคมที่มีโครงข่ายของตนเองต้องอนุญาตให้ผู้ประกอบการรายอื่นสามารถเข้าเชื่อมต่อและใช้
โครงข่ายของตนเองได้อย่างเท่าเทียมกัน ทั้งนี้ หากมีสัญญาใดที่มีผลบังคับใช้ก่อนหน้า
แต่ขัดต่อประกาศ
ว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมฯ ให้ถือตามประกาศดังกล่าว ทั้งนี้ ประกาศ
คณะกรรมการ กทช. ฉบับนี้ได้กำหนดระบบการจ่ายค่าเชื่อมต่อโครงข่ายรูปแบบใหม่
ที่สะท้อนปริมาณการใช้งานระหว่างโครงข่ายของผู้ประกอบการแต่ละราย
และได้กำหนดให้ผู้ประกอบการเจรจาเพื่อการเข้าสู่ข้อตกลงการเชื่อมต่อโครงข่ายระหว่างกัน
โดยค่าเชื่อมต่อโครงข่ายต้องอยู่บนพื้นฐานของต้นทุนของผู้ประกอบการแต่ละราย
ซึ่งต่อมาในวันที่ 17 พฤศจิกายน 2549 ทรูมูฟได้ร่วมลงนาม ในสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม
(Interconnection Contract) กับ บริษัท โทเทิ่ล แอ็คเซ็ส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน)
(ดีแทค) โดยสัญญาดังกล่าวมีผลบังคับใช้ทันที และในวันที่ 16 มกราคม 2550
ทรูมูฟก็ได้ลงนามในสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมกับ บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส
จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส)

ภายหลังการลงนามกับดีแทค ทรูมูฟได้หยุดจ่ายค่าเชื่อมโยงโครงข่ายในแบบเดิม (Access Charge
หรือ AC) ตามข้อตกลงเรื่องการเชื่อมโยงโครงข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ (Access Charge
Agreement) กับ กสท และ ทีโอที ด้วยข้อตกลง AC เดิมขัดต่อประกาศของ คณะกรรมการ กทช.
ดังกล่าว ในกรณี การปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกัน จากการเรียกเก็บค่า AC (ซึ่ง ทีโอที
เป็นผู้ได้รับประโยชน์แต่เพียงฝ่ายเดียวจากค่า AC)
เนื่องจากทรูมูฟและ กสท เชื่อว่าเป็นการปฏิบัติตามกฎหมาย
และต้องเข้าสู่ระบบเชื่อมต่อโครงข่ายแบบใหม่ตามประกาศของ กทช.
ว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม พ.ศ. 2549 อีกทั้ง
ทรูมูฟยังได้มีการบอกเลิกข้อตกลงเรื่องการเชื่อมโยงโครงข่าย (Access Charge Agreement)
แล้ว ทรูมูฟจึงไม่มีภาระตามกฎหมายใดๆ ที่จะต้องจ่ายค่าเชื่อมโยงโครงข่ายแบบเดิมอีกต่อไป

ในวันที่ 17 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 ทรูมูฟได้ส่งหนังสือแจ้ง ทีโอที และ กสท ว่าจะหยุดชำระ
ค่า Access Charge เนื่องจากอัตราและการเรียกเก็บ ขัดแย้งกับกฎหมายหลายประการ ทั้งนี้
ทรูมูฟได้ร้องขอให้ ทีโอที ปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ของ คณะกรรมการ กทช.
และเข้าร่วมลงนามในสัญญาเชื่อมต่อโครงข่าย
โทรคมนาคม (Interconnection Contract)
เพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายหรือให้เรียกเก็บอัตราเรียกเก็บชั่วคราวที่ประกาศโดยคณะกรรมการ
กทช. ในขณะที่การเจรจากับ ทีโอที เกี่ยวกับสัญญาดังกล่าว ยังไม่ได้ข้อสรุป

ซึ่งต่อมาในวันที่ 23 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549 ทีโอที
ได้ส่งหนังสือเพื่อแจ้งว่าทรูมูฟไม่มีสิทธิที่จะใช้หรือเชื่อมต่อโครงข่ายตามกฎหมายใหม่
เนื่องจากทรูมูฟไม่ได้รับอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมจาก คณะกรรมการ กทช.
และไม่มีโครงข่ายโทรคมนาคมเป็นของตนเอง นอกจากนั้น ทีโอที
ได้โต้แย้งว่าข้อตกลงเรื่องการเชื่อมโยงโครงข่าย (Access Charge Agreement)
ไม่ได้ฝ่าฝืนกฎหมายใดๆ ดังนั้นการ
เรียกเก็บค่าเชื่อมต่อโครงข่ายแบบเดิมยังมีผลใช้บังคับต่อไป อย่างไรก็ตาม ทรูมูฟเห็นว่า
ข้อโต้แย้งของ
ทีโอที ไม่เป็นไปตามพระราชบัญญัติการประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2544 อีกด้วย

นอกจากนั้น ทีโอที ได้ประกาศว่าจะไม่เชื่อมต่อสัญญาณให้กับลูกค้าที่เป็นเลขหมายใหม่ที่ทรูมูฟ
เพิ่งได้รับการจัดสรรจากคณะกรรมการ กทช. จำนวน 1.5 ล้านเลขหมาย เพราะทรูมูฟไม่ชำระค่า
AC ซึ่งอาจจะมีผลทำให้ลูกค้า ของ ทีโอที ไม่สามารถติดต่อลูกค้าของทรูมูฟที่เป็นเลขหมายใหม่นี้
อย่างไรก็ตาม ทรูมูฟได้ยื่นต่อศาลปกครองกลางเพื่อขอความคุ้มครอง
ซึ่งศาลได้มีคำสั่งกำหนดมาตรการบรรเทาทุกข์ชั่วคราวก่อนการพิพากษา เมื่อวันที่ 26 มกราคม
2550 โดยให้ทีโอที
ดำเนินการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมเพื่อให้ผู้ใช้บริการของทรูมูฟทุกเลขหมายสามารถติดต่อกับเลขหมายของทีโอทีได้
ซึ่งเป็นไปตามกฎเกณฑ์ของคณะกรรมการ กทช. และผลประโยชน์ต่อสาธารณะ และเมื่อวันที่ 30
มกราคม 2550 ทีโอที ได้ยื่นอุทธรณ์คำสั่งดังกล่าวต่อศาลปกครองสูงสุด
ซึ่งต่อมาได้ยืนคำพิพากษาของศาลปกคลองกลาง อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่วันที่ 2 มีนาคม 2550 ทีโอที
ได้ดำเนินการเชื่อมต่อเลขหมายใหม่ทั้งหมดของทรูมูฟแล้วเสร็จ ภายหลัง
ศาลปกครองกลางกำหนดมาตรการบรรเทาทุกข์ชั่วคราว นอกจากนั้น เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2552
ศาลปกครองกลางได้มีคำพิพากษาให้ทีโอที ดำเนินการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม
เพื่อให้เลขหมายดังกล่าวใช้งานได้อย่างต่อเนื่องสมบูรณ์ และให้ ทีโอที ชำระค่าสินไหมทดแทนให้แก่
ทรูมูฟ จำนวน 1,000,000 บาท ซึ่งต่อมา ทีโอทีได้ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุด
และปัจจุบันอยู่ในระหว่างรอคำตัดสินของศาล
นอกเหนือจากนั้น ในวันที่ 9 ตุลาคม 2552 ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษายกฟ้อง
ไม่เพิกถอนคำสั่งคณะกรรมการ กทช. ที่ให้ ทีโอที เชื่อมต่อโครงข่ายโทรศัพท์เลขหมายใหม่ 1.5
ล้านเลขหมายให้ดีแทคและทรูมูฟ ซึ่งต่อมาทีโอทีก็ได้อุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุด โดยในวันที่ 2
มีนาคม 2553 ทรูมูฟได้ยื่นเอกสารต่อศาลปกครองสูงสุด ที่สนับสนุนคำสั่งของคณะกรรมการ กทช.
อย่างไรก็ตามคดีทั้งสองยังไม่เป็นที่สิ้นสุดในปัจจุบัน

ในเดือนมิถุนายน ปี 2550 ทรูมูฟ ได้ยื่นเรื่องเกี่ยวกับการที่ ทีโอที
ปฏิเสธการเข้าทำสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายกับ ทรูมูฟ ต่อ คณะกรรมการ กทช.
โดยมีคณะกรรมการวินิจฉัยข้อพิพาท (กวพ.) เป็นผู้พิจารณา โดยในวันที่ 28 พฤศจิกายน 2550
คณะกรรมการ กทช. ได้ชี้ขาดให้ ทรูมูฟ มีสิทธิ
หน้าที่และความรับผิดชอบในการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมเช่นเดียวกับผู้ได้รับใบอนุญาต
และได้มีมติเป็นเอกฉันท์ชี้ขาดข้อพิพาท
ให้ทีโอทีเข้าร่วมเจรจาเพื่อทำสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมกับ ทรูมูฟ ต่อมาเมื่อวันที่ 23
มิถุนายน 2551 ทีโอที ได้ตกลงที่จะเข้าเจรจาทำสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายกับทรูมูฟ
แต่มีเงื่อนไขว่าจะทำสัญญาเฉพาะ
เลขหมายใหม่ ที่ได้รับจัดสรรจากคณะกรรมการ กทช. เท่านั้น ซึ่งทรูมูฟได้ตกลงตามที่เสนอ
แต่การเจรจายังไม่บรรลุข้อตกลง แต่สำหรับเลขหมายเก่านั้น
ทรูมูฟยังคงดำเนินการให้เป็นเรื่องของข้อพิพาทและอยู่ในดุลยพินิจของกระบวนการศาลต่อไป

ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2550 ทีโอที ได้ฟ้องร้องต่อศาลแพ่งเพื่อขอเรียกเก็บค่าเชื่อมโยง
โครงข่ายที่ ทรูมูฟ ไม่ได้จ่าย จำนวนประมาณ 4,508.1 ล้านบาท พร้อมดอกเบี้ย
และภาษีมูลค่าเพิ่ม โดยเมื่อวันที่ 16 กันยายน 2552 ได้มีคำตัดสินว่า
คดีดังกล่าวไม่อยู่ในเขตอำนาจศาลแพ่ง ดังนั้นจึงมีการจำหน่ายคดีออกจากศาลแพ่ง
ในวันที่มีการจัดทำรายงานฉบับนี้ คดีดังกล่าวจึงยังไม่เป็นที่สิ้นสุด
แต่หากผลการตัดสินของศาลเป็นที่สุดในทางลบต่อกลุ่มบริษัททรู
อาจจะทำให้ทรูมูฟต้องจ่ายเงินค่าปรับจำนวนหนึ่งเท่าของ
ค่าเชื่อมโยงโครงข่ายที่ กสท อาจจะจ่ายแทนทรูมูฟ พร้อมทั้งดอกเบี้ย
และทรูมูฟอาจจะต้องจ่ายค่าเชื่อมต่อโครงข่ายทั้งในระบบเดิมและระบบใหม่
ซึ่งจะทำให้ค่าใช้จ่ายของทรูมูฟเพิ่มขึ้นอย่างมาก

ทั้งนี้หากศาลมีคำสั่งให้ ทรูมูฟต้องชำระค่าเชื่อมโยงโครงข่ายที่ไม่ได้จ่าย ทรูมูฟอาจจะต้องบันทึก
ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมจำนวน 9,144.1 ล้านบาท (หรือจำนวน 6,827.3 ล้านบาท
สุทธิจากส่วนแบ่งรายได้ที่จ่ายให้แก่ กสท) สำหรับระยะเวลาตั้งแต่วันที่ 18 พฤศจิกายน 2549
ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2551 และ จำนวน 5,447.7 ล้านบาท (หรือจำนวน 4,071.7 ล้านบาท
สุทธิจากส่วนแบ่งรายได้ที่จ่ายให้ กสท) สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2552 (ดูรายละเอียดที่
หมายเหตุประกอบงบการเงิน ข้อ 42.2
สำหรับงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทฯประจำงวดปี สิ้นสุด 31 ธันวาคม 2552)

ทรูมูฟมีความเสี่ยงจากสัญญาให้ดำเนินการฯ ซึ่งจะสิ้นสุดในปี 2556
และจากการที่ยังไม่ได้รับอนุมัติให้
เปิดให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในระบบ 3G บนคลื่นความถี่ 850 MHz อย่างเป็นทางการ

สัญญาให้ดำเนินการฯ ของทรูมูฟจะสิ้นสุดลงในปี 2556 อย่างไรก็ตาม ในเดือนมกราคม 2552
ทรูมูฟได้ลงนามในบันทึกข้อตกลงร่วมกัน (Memorandum of Agreement) ร่วมกับ กสท
ในการรับสิทธิที่จะใช้โครงข่ายและอุปกรณ์ที่ทรูมูฟได้สร้างและโอนให้กับ กสท
เพื่อการให้บริการต่อไปอีก 5 ปี หลังสัญญาให้ดำเนินการฯ สิ้นสุดในปี 2556
ซึ่งจะทำให้ทรูมูฟสามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ถึงปี 2561 เช่นเดียวกับดีแทค

สำหรับการให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในระบบ 3G บนคลื่นความถี่ 850 MHz กสท มีมติเห็นชอบให้
ทรูมูฟดำเนินการทดลองให้บริการในเดือนมกราคม 2552 โดยยังไม่ได้อนุมัติการให้บริการใน
เชิงพาณิชย์อย่างเป็นทางการ ซึ่งทรูมูฟมีการลงทุนส่วนเพิ่มเพียงเล็กน้อยเท่านั้น นอกจากนี้
การให้บริการ 3G บนคลื่นความถี่ 850 MHz จะเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคโดยรวม ดังนั้น
ทรูมูฟคาดว่าน่าจะได้รับการอนุมัติให้เปิดบริการอย่างเป็นทางการในที่สุด

กลุ่มบริษัททรูต้องแข่งขันกับคู่สัญญาร่วมการงานฯ และคู่สัญญาร่วมดำเนินการฯ
ซึ่งอาจนำไปสู่ข้อพิพาทต่างๆ ที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของกลุ่มบริษัททรู

บริษัทฯ และบริษัทย่อย ดำเนินกิจการภายใต้สัญญาร่วมการงานฯ และ/หรือ สัญญาให้ดำเนินการฯ
กับ ทีโอที และ/หรือ กสท แล้วแต่กรณี โดยความเห็นที่แตกต่างกันของ กลุ่มบริษัททรู กับ ทีโอที
และ กสท ทั้งในประเด็นการตีความข้อกฎหมาย และ ข้อสัญญาร่วมการงานฯ
และ/หรือการได้รับการอนุญาต รวมทั้งประกาศ กฎเกณฑ์ และข้อบังคับต่างๆ โดยคณะกรรมการ
กทช. อาจมีผลต่อความสามารถในการดำเนินธุรกิจของกลุ่มบริษัททรู บริษัทฯ และบริษัทย่อย
และมีความเสี่ยงที่สัญญาร่วมการงานฯ หรือ สัญญาให้ดำเนินการฯ อาจถูกยกเลิก
ในกรณีของสัญญาร่วมการงานฯ สำหรับบริการโทรศัพท์พื้นฐาน ทีโอที
ต้องนำเสนอข้อพิพาทต่ออนุญาโตตุลาการเป็นผู้ชี้ขาดก่อนดำเนินการยกเลิกสัญญา
ซึ่งทีโอทีอาจจะยกเลิกสัญญาร่วมการงานฯ ได้เฉพาะในกรณีที่บริษัทฯ ทำผิดกฎหมาย หรือ บริษัทฯ
ถูกศาลมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดในคดีล้มละลาย หรือบริษัทฯ
จงใจผิดสัญญาในสาระสำคัญอย่างต่อเนื่องเท่านั้น

นอกจากนั้นทีโอทีเป็นผู้จัดเก็บรายได้จากลูกค้าในโครงข่ายทั้งหมด และชำระให้บริษัทฯ ตาม
สัดส่วนที่ระบุไว้ในสัญญาร่วมการงานฯ ดังนั้น ทีโอทีอาจชะลอการชำระเงินให้บริษัทฯ
เพื่อเป็นการชำระ
ค่าใช้จ่ายใดๆ ที่ ทีโอที เชื่อว่าบริษัทฯ ติดค้าง (แต่จนถึงขณะนี้ก็ยังไม่เคยมีกรณีดังกล่าวเกิดขึ้น)

ในขณะที่ทีโอที และ กสท เป็นคู่สัญญาร่วมกับบริษัทฯ และ ทรูมูฟ ทั้งสององค์กรยังเป็นคู่แข่ง
ในการประกอบธุรกิจของกลุ่มบริษัททรูอีกด้วย ด้วยเหตุนี้ จึงอาจก่อให้เกิดข้อพิพาทระหว่างบริษัทฯ
และ
ทีโอทีหรือ ทรูมูฟ และ กสท ได้
ซึ่งที่ผ่านมาได้มีการยื่นคำฟ้องหรือคำเสนอข้อพิพาทเรื่องความขัดแย้ง
บางกรณีที่เกิดขึ้นต่อศาลปกครองหรือคณะอนุญาโตตุลาการเป็นผู้ตัดสิน
กลุ่มบริษัททรูไม่สามารถรับรองได้ว่าจะสามารถชนะข้อพิพาททั้งหลายเหล่านั้น ซึ่งจะทำให้ธุรกิจ
รวมถึงฐานะทางการเงินของกลุ่มบริษัททรูอาจจะได้รับผลกระทบ
โดยในช่วงที่ผ่านมากระบวนการยุติธรรมก็ได้มีคำตัดสินข้อพิพาทต่างๆ
ทั้งในทางที่เป็นประโยชน์และไม่เป็นประโยชน์ต่อกลุ่มบริษัททรู แต่คดีส่วนใหญ่ยังไม่ถึงที่สุด

ดูรายละเอียดที่หมายเหตุประกอบงบการเงิน ข้อ 41 เรื่อง “คดีฟ้องร้องและข้อพิพาทยื่น
ต่ออนุญาโตตุลาการและหนี้สินที่อาจจะเกิดขึ้น” สำหรับงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทฯ
งวดสิ้นสุด 31 ธันวาคม 2552

ความเสี่ยงทางด้านการเงิน

ความเสี่ยงจากการมีหนี้สินในระดับสูง และอาจมีข้อจำกัดจากข้อผูกพันตามสัญญาทางการเงินต่างๆ

 บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีระดับหนี้สินสูง จึงอาจมีความเสี่ยงจากการที่ไม่สามารถจัดหาเงินทุน ได้เพียงพอสำหรับภาระการชำระคืนเงินต้นและดอกเบี้ยในแต่ละปี อย่างไรก็ตามกลุ่มบริษัททรูสามารถเจรจากับเจ้าหนี้ หรือจัดหาเงินกู้ก้อนใหม่ เพื่อใช้คืนเงินกู้ก้อนเดิม และปรับเปลี่ยนการชำระคืนเงินต้นให้เหมาะสมกับกระแสเงินสดของกลุ่มบริษัททรู 

นอกจากนั้นการดำเนินงานของกลุ่มบริษัททรูอาจมีข้อจำกัดจากข้อผูกพันตามสัญญาทางการเงินต่างๆ สัญญาเหล่านี้อาจทำให้กลุ่มบริษัททรูเสียโอกาสทางธุรกิจ และเจ้าหนี้อาจเรียกร้องให้บริษัทฯ หรือบริษัทย่อยชำระหนี้ก่อนกำหนด หากมีระดับอัตราส่วนหนี้สินบางประการไม่เป็นไปตามข้อกำหนดในสัญญา หรือหากทีโอทียกเลิกข้อตกลงตามสัญญาร่วมการงานฯ ที่มีกับบริษัทฯ อย่างไรก็ตามทีโอทีต้องเสนอข้อพิพาทให้อนุญาโตตุลาการชี้ขาดว่าทีโอทีมีสิทธิโดยชอบด้วยกฎหมายที่จะยกเลิกข้อตกลงตามสัญญาร่วมการงานฯ ได้ 

ความเสี่ยงจากการเคลื่อนไหวของอัตราแลกเปลี่ยน อัตราดอกเบี้ย และการลดลงของสภาพคล่องใน
ตลาดการเงินโลกซึ่งเป็นผลจากวิกฤตการณ์ทางการเงินที่เกิดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้

กลุ่มบริษัททรู อาจได้รับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
ซึ่งอาจมีผลทำให้ภาระการใช้คืนเงินต้น
ดอกเบี้ยและรายจ่ายลงทุนเพิ่มขึ้นเนื่องจากมีรายได้ส่วนใหญ่เป็นเงินบาท โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2552 กลุ่มบริษัททรูมีหนี้สินในอัตราประมาณร้อยละ 52.7 ที่เป็นเงินกู้ต่างประเทศ
(ส่วนใหญ่เป็นสกุลดอลล่าร์สหรัฐฯ) โดยในปี 2552 กลุ่มบริษัททรูมีรายจ่ายลงทุนรวมประมาณ 5.3
พันล้านบาท โดยเงินลงทุนที่เป็นเงินตราต่างประเทศมีสัดส่วนประมาณร้อยละ 11.9

อย่างไรก็ตาม กลุ่มบริษัททรูได้จัดทำสัญญาประกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน เพื่อ
ครอบคลุมเงินกู้ต่างประเทศรวมในอัตราร้อยละ 97.5 โดยเป็นการครอบคลุมเงินกู้จาก KfW
ของทรูมูฟ จำนวน 62.1 ล้านดอลล่าร์สหรัฐฯ เงินกู้ต่างประเทศของทรูวิชั่นส์ จำนวน 186.1
ล้านดอลล่าร์สหรัฐฯ รวมทั้งการประกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนของการออกหุ้นกู้ของทรูมูฟ
จำนวน 690 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
ทั้งนี้ กลุ่มบริษัททรูไม่ได้ดำเนินการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนสำหรับเงินกู้สกุลเยน
ที่เกี่ยวกับสัญญาจัดหาและติดตั้งอุปกรณ์ จำนวน 4.1 พันล้านบาท ซึ่งเป็นหนี้ระยะยาว
ที่มีกำหนดชำระคืนในปี พ.ศ. 2557 ถึง พ.ศ. 2560 นอกจากนั้น บริษัทฯ
ได้ดำเนินการป้องกันความเสี่ยงที่เกิดจากอัตราดอกเบี้ย (Interest rate swap)
เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนจากอัตราดอกเบี้ย เช่น
การเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยสำหรับเงินกู้ต่างประเทศของทรูวิชั่นส์ เป็นอัตราดอกเบี้ยไทยบาทอัตราคงที่

ณ สิ้นปี 2552 กลุ่มบริษัททรูมีหนี้สิน (ไม่รวมหนี้สินตามสัญญาเช่าทางการเงิน)
ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 21.5 ซึ่งเป็นหนี้สินที่มีอัตราดอกเบี้ยลอยตัว
ทั้งนี้ไม่นับจำนวนที่ได้ดำเนินการป้องกันความเสี่ยงผ่านเครื่องมือทางการเงิน
เพื่อเปลี่ยนเป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่ ดังนั้นหากมีการปรับตัวเพิ่มขึ้นของอัตราดอกเบี้ย
จะมีผลทำให้กลุ่มบริษัททรูมีภาระดอกเบี้ยจ่ายเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม
ความเสี่ยงดังกล่าวอาจลดลงในระดับหนึ่ง เนื่องจากหนี้สินของทรูมูฟ และของทรูวิชั่นส์ในบางส่วน
จะมีอัตราดอกเบี้ยที่ลดลงในปีต่อๆ ไป หากมี
ผลการดำเนินงานเป็นไปตามเงื่อนไขที่ได้กำหนดไว้ในสัญญาเงินกู้

สภาพคล่องในตลาดการเงิน และตลาดทุนเริ่มฟื้นตัวจากวิกฤตการเงินโลก แต่อาจจะยังไม่เต็มที่
ซึ่งอาจจะมีผลกระทบต่อแผนการรีไฟแนนซ์ หรือ การจัดหาเงินทุนของบริษัทฯ
หรือบริษัทย่อยในอนาคตได้ ทั้งนี้ ในปี 2552 บริษัทฯ ได้ระดมทุนจากตลาดเงินในประเทศ
ซึ่งได้รับผลกระทบจากวิกฤตการเงินโลก
เพียงเล็กน้อย โดยประสบความสำเร็จในการออกหุ้นกู้จำนวน 2 ครั้ง รวมมูลค่า 13.2 พันล้านบาท
นอกจากนี้บริษัทฯ ยังมีการระดมทุน ผ่านการออกหุ้นสามัญใหม่เสนอขายต่อผู้ถือหุ้นเดิม จำนวน 6.4
พันล้านบาท

ผู้ถือหุ้นอาจไม่ได้รับเงินปันผล ในระยะเวลาอันใกล้นี้

ณ สิ้นปี 2552 กลุ่มบริษัททรูมีผลการดำเนินงานเป็นกำไรสุทธิ 1.2 พันล้านบาท แต่ยังมียอด
ขาดทุนสะสมสุทธิ 46.0 พันล้านบาท ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลกระทบจากค่าเงินบาทลอยตัวที่เกิดขึ้นในปี
2540 และตามบทบัญญัติของพระราชบัญญัติบริษัทมหาชนจำกัด
กลุ่มบริษัททรูจะสามารถจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นได้จากผลกำไรเท่านั้น
ทั้งนี้ภายหลังจากการล้างขาดทุนสะสมได้ทั้งหมดและภายหลังการตั้งสำรองตามกฎหมาย
ดังนั้นในระยะเวลาอันใกล้นี้ ผู้ถือหุ้นของบริษัททรู อาจจะไม่ได้รับเงินปันผล

ความเสี่ยงจากการที่บริษัทฯ ต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขใน Shareholders Agreement

จากการที่ Kreditanstalt für Wiederaufbau (“KfW”) บริษัท ไนเน็กซ์ เน็ตเวิร์ค
ซิสเท็มส์ (ประเทศไทย) จำกัด (“Verizon”) และเครือเจริญโภคภัณฑ์ ได้ทำสัญญาผู้ถือหุ้น
(Shareholders Agreement) ฉบับลงวันที่ 22 ธันวาคม 2542
โดยในสาระสำคัญของสัญญามีข้อตกลงบางประการระหว่างคู่สัญญาที่ทำให้บริษัทฯ
ไม่มีความเป็นอิสระอย่างเต็มที่ในการดำเนินการบางประการที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯ

กล่าวคือ ในช่วงหลังจาก 3 ปีแรกนับจากวันที่ KfW ได้รับการจัดสรรหุ้นของบริษัทฯ และ
ตราบเท่าที่ KfW ถือหุ้นของบริษัทฯ ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อมเป็นจำนวนไม่น้อยกว่าร้อยละ 5
ของหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงทั้งหมดของบริษัทฯ บริษัทฯ ต้องขอความยินยอมจาก KfW ในเรื่องต่อไปนี้

(1) การควบรวมกิจการกับบุคคลอื่นหรือนิติบุคคลอื่น

(2) การเลิกบริษัทหรือการชำระบัญชีบริษัท

ดังนั้น ผู้ถือหุ้นรายย่อยอาจไม่ได้รับโอกาสอย่างเต็มที่ในการพิจารณาเรื่องต่างๆ ดังกล่าว
อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ KfW ได้คำนึงถึงเหตุผลความจำเป็น ประโยชน์โดยรวมของบริษัทฯ
ตลอดจนหลักการกำกับ
ดูแลกิจการที่ดีเสมอมา

ณ วันที่ 15 มีนาคม 2553 ซึ่งเป็นวันปิดสมุดทะเบียนล่าสุด KfW เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ลำดับที่ 2
ของบริษัทฯ KfW (รวมหุ้นในส่วนของกองทุนรวมเพื่อผู้ลงทุนซึ่งเป็นคนต่างด้าว) ถือหุ้นบริษัทฯ
ในสัดส่วนร้อยละ 8.99