3. การประกอบธุรกิจ

3.1 ลักษณะผลิตภัณฑ์และบริการ

3.1.1 งานรับเหมาก่อสร้าง

บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) ดำเนินธุรกิจรับเหมาก่อสร้างเป็นธุรกิจหลัก โดยจะรับงาน
ก่อสร้างทั้งจากหน่วยงานราชการ หน่วยงานรัฐวิสาหกิจและเอกชน
โดยมีทั้งการเป็นผู้รับเหมาโดยตรง (Main Contractor) หรือเป็นผู้รับเหมาช่วง
(Sub-contractor) ทั้งจากวิธีการประมูล การประกวดราคา
และการเจรจาต่อรองโดยการร่วมมือกับบริษัทผู้รับเหมาต่างประเทศ ในลักษณะของกิจการร่วมค้า
(Joint Venture) ซึ่งเป็นการร่วมทุนในโครงการก่อสร้างที่ไม่สามารถแบ่งแยกชิ้นงาน
หรือปริมาณงานของผู้ร่วมทุนแต่ละรายได้
โดยผู้ร่วมทุนแต่ละรายมีความรับผิดชอบในกำไรหรือขาดทุนตามสัดส่วนที่ตกลงกันไว้ร่วมกันในงานทุกชิ้นหรือ
ในลักษณะของกิจการร่วมทุนแบบคอนซอร์เตียม (Consortium)
ซึ่งเป็นการร่วมทุนในโครงการก่อสร้าง ที่สามารถแบ่งแยกชิ้นงาน
และปริมาณงานของแต่ละรายจากกันได้
และผู้ร่วมทุนแต่ละรายมีความรับผิดชอบในกำไรหรือขาดทุนโดยอิสระจากกัน บริษัทฯ
มีประสบการณ์และความชำนาญพิเศษทางด้านงานก่อสร้าง งานวิศวกรรมต่างๆ ซึ่งได้แก่
งานก่อสร้างสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน เช่น ถนน สะพาน ทางยกระดับ ทางด่วน
งานก่อสร้างอาคารและโรงงานอุตสาหกรรม งานระบบเครื่องกลและงานระบบไฟฟ้า
ซึ่งได้แก่งานติดตั้งอุปกรณ์เครื่องจักรสำหรับโรงงานต่างๆ เป็นต้น
เมื่อพิจารณาจากโครงสร้างรายได้ในอดีต และโครงการในปัจจุบัน
สามารถแบ่งชนิดของงานก่อสร้างตามลักษณะงานหลักได้ 5 ประเภทคือ

-   งานก่อสร้างอาคาร สามารถจำแนกเป็น 2 ประเภทหลักกล่าวคือ งานอาคารระดับกลาง
    และงานอาคารระดับสูง ซึ่งมีระดับความสูงของอาคารตั้งแต่ 15 ชั้นขึ้นไป
    งานก่อสร้างอาคารประกอบด้วยงาน ก่อสร้าง 3 ระบบใหญ่ ๆ คือ งานโครงสร้าง
    งานตกแต่งภายในและภายนอก และงานระบบ ซึ่งรวมถึงระบบ ไฟฟ้า ระบบประปา
    ระบบปรับอากาศ ระบบลิฟท์ ระบบท่อน้ำทิ้ง และระบบดับเพลิง นอกจากนี้บริษัทฯ
    ยังได้พัฒนาประสิทธิภาพ และขยายขีดความสามารถของบริษัทฯ
    ในการก่อสร้างงานแบบรับเหมาเบ็ดเสร็จ (Turnkey Project) โดยบริษัทฯ
    จะเป็นผู้รับผิดชอบในงานออกแบบและงานก่อสร้างระบบโครงสร้าง งาน
    ตกแต่งตลอดจนงานระบบทั้งหมดให้แก่เจ้าของโครงการหรือผู้ว่าจ้างตามรูปแบบ
    และระยะเวลาที่ตกลง ทำสัญญากันด้วยการพัฒนาดังกล่าว ช่วยให้ลูกค้าของบริษัทฯ
    ได้รับบริการที่ครบวงจร ในขณะเดียวกัน บริษัทฯ
    ก็มีโอกาสที่จะเสนอรูปแบบและวิธีการก่อสร้างให้เหมาะสมกับความชำนาญ และสภาพของ
    เครื่องจักรและอุปกรณ์ที่บริษัทฯ มี อาทิเช่น โครงการก่อสร้างมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง
    จังหวัดเชียงราย เป็นต้น

-   งานก่อสร้างทาง งานก่อสร้างทางหลวงแผ่นดินและทางหลวงอื่นๆ
    เป็นงานซึ่งการขยายตัวดังกล่าวบริการโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นของรัฐบาล
    เพื่อรองรับการขยายตัวของเศรษฐกิจของประเทศในอนาคต ซึ่งการขยายตัวดังกล่าว
    ก่อให้เกิดการขาดแคลนบริการโครงสร้างพื้นฐานของรัฐบาลที่เติบโตไม่ทันกับความต้องการของภาคเอกชนทำให้ระบบทางหลวงแผ่นดินจึงมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นมาก
    โดยมีโครงการใหม่ ๆ เกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก อาทิเช่น โครงการขยายช่องทางการจราจร
    โครงการก่อสร้างทางแยกต่างระดับ และถนนยกระดับ เป็นต้น นอกจากนี้บริษัทฯ
    ได้เล็งเห็นถึงแนวโน้มที่ดีของงานก่อสร้างประเภทนี้ จึงได้พัฒนาขีดความสามารถ
    และกลยุทธ์ในการแข่งขันจนกระทั่งได้เป็นหนึ่งในกลุ่มบริษัทผู้นำในการดำเนินงานก่อสร้างทางหลวง
    ทางพิเศษ เช่น ทางยกระดับ และระบบทางด่วนในปัจจุบัน โครงการก่อสร้างทางของบริษัท
    อาทิเช่น โครงการก่อสร้างทางหลวง331 ตอนแยกไปแหลมฉบัง - ทางหลวง 344 -
    เลี่ยงเมืองพนมสารคาม (ตอน 1) โครงการก่อสร้างสะพาน วัดนครอินทร์และถนนเชื่อม
    สัญญา NS-1 เป็นต้น

-   งานก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรม จากการพัฒนาประเทศ
    และการส่งเสริมภาคอุตสาหกรรมโดยเฉพาะอุตสาหกรรมเพื่อการส่งออกจากการสนับสนุนการลงทุนโดยการยกเว้นและผ่อนปรนด้านภาษีต่าง
    ๆ ของรัฐบาล ส่งผลให้มีการย้ายฐานการผลิตของบริษัทต่างประเทศมายังประเทศไทย
    ทำให้ความต้องการของงานก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรมมีเพิ่มมากขึ้น ดังนั้นบริษัทฯ
    จึงพิจารณาการเติบโตของตลาดด้านนี้ รวมถึงบริษัทฯ ได้พัฒนาบุคลากรและเครื่องจักร
    อุปกรณ์สำหรับงานดังกล่าวมาโดยตลอดในอดีต และผลงานการ ก่อสร้างในโครงการต่าง ๆ
    ที่ผ่านมาตลอดจนชื่อเสียงของบริษัทฯ ในด้านการก่อสร้างและคุณภาพของงาน ทำให้บริษัทฯ
    ได้รับความไว้วางใจให้ดำเนินการก่อสร้างโครงการต่าง ๆ ทั้งของภาครัฐบาล
    และภาคเอกชน อาทิเช่นโครงการก่อสร้างโรงงานบริษัท ซิกซ์ อีเอ็มเอส (ประเทศไทย)
    จำกัด เป็นต้น

-   งานก่อสร้างระบบสาธารณูปโภค (Infrastructure)
    การพัฒนาระบบสาธารณูปโภคเป็นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ
    ความต้องการในด้านโครงสร้างพื้นฐานได้รับการบรรจุในแผนพัฒนาเศรษฐกิจตั้งแต่ฉบับที่ 7
    (2535-2539) ที่ต่อเนื่องมาถึงแผนพัฒนาเศรษฐกิจฉบับที่ 8 (2540-2544), ฉบับที่ 9
    (2545-2549) และฉบับที่ 10 (2550-2554)
    ภาครัฐบาลเริ่มอนุญาตให้ภาคเอกชนสามารถเข้ามามีบทบาทร่วมกับภาครัฐบาลมากขึ้นในการร่วมลงทุนขยายบริการโครงสร้างพื้นฐานดังกล่าว
    การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในด้านต่าง ๆ นั้นสามารถจำแนกได้เป็นหมวดหมู่ดังนี้ คือ
    การขนส่ง การพลังงาน การสื่อสาร และการสาธารณูปโภค ซึ่งบริษัท ช.การช่าง จำกัด
    (มหาชน) มีความได้เปรียบในการเป็นบริษัทที่มีประสบการณ์สูงมากในด้านงาน
    ก่อสร้างประเภทสาธารณูปโภคนี้มาเป็นระยะเวลาอันยาวนาน เช่น
    โครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังงาน ความร้อนบางปะกง เป็นต้น

-   งานก่อสร้างที่ไม่สามารถจัดกลุ่มได้ งานก่อสร้างอื่น ๆ
    ที่ไม่สามารถจัดกลุ่มได้ตามที่จำแนกไว้ในข้อ ก ถึงข้อ ง นั้น
    จะเป็นงานก่อสร้างที่มีขนาดกลางลงมาถึงขนาดเล็ก ที่บริษัท ช. การช่าง จำกัด (มหาชน)
    ได้รับความไว้วางใจให้ดำเนินงานในโครงการนั้น ทั้งนี้เนื่องจากผลงานและประสบการณ์
    ตลอดจนคุณภาพของงานที่ประจักษ์ต่อสาธารณชนเป็นหลัก อาทิเช่น
    โครงการจ้างเหมาปรับปรุงที่ดินระยะที่ 1 ในสนามบินสุวรรณภูมิ เป็นต้น

โดยทั่วไปในการเข้าร่วมประมูลงานก่อสร้างกับหน่วยราชการต่างๆ
ผู้เข้าร่วมประมูลงานจำเป็นต้องผ่านขั้นตอนในการจดทะเบียนเป็นผู้รับเหมาที่ได้รับอนุญาตก่อนที่จะให้เข้าร่วมประมูลโครงการต่างๆ
จากหน่วยราชการนั้นได้ อาทิเช่น กรมทางหลวง กรมชลประทาน เป็นต้น
โดยการขึ้นทะเบียนผู้รับเหมา
ดังกล่าวจะมีการจัดระดับความสามารถของผู้รับเหมาแต่ละรายไว้เพื่อกำหนดขนาดของโครงการที่ผู้รับเหมาแต่ละรายจะสามารถเข้าร่วมประมูลโครงการต่างๆ
ได้ ซึ่งปัจจุบันบริษัทฯ ได้ทำการขึ้นทะเบียนไว้กับหลายหน่วยงาน
โดยได้รับการจัดให้อยู่ในระดับของผู้รับเหมาประเภท 1 เสมอ ดังนั้นบริษัทฯ
จึงไม่มีข้อจำกัดในการเข้าร่วมประมูลโครงการก่อสร้างต่างๆ

3.1.2 กิจการสัมปทาน

เป็นการเข้าร่วมประมูลโครงการในลักษณะของสัมปทานจากหน่วยงานภาครัฐซึ่งจะเป็น
โครงการที่เกี่ยวเนื่องกับระบบสาธารณูปโภค อาทิเช่น โครงการบริหารรถไฟฟ้าใต้ดิน
โครงการผลิตน้ำประปา โครงการผลิตไฟฟ้า เป็นต้น โดยรูปแบบการดำเนินการจะเป็นในลักษณะ
Build Operate and Transfer (BOT) หรือ Build Own and Operate (BOO)
ที่มีอายุสัมปทานระยะยาว และจำเป็นต้องมีความพร้อมด้านการเงินสำหรับการลงทุนที่สูง ซึ่งบริษัท
ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) ได้จัดตั้งบริษัทย่อยและบริษัทที่เกี่ยวข้องเป็นผู้ดำเนินการ
ทั้งนี้สำหรับโครงการที่ต้องใช้เทคโนโลยีหรือประสบการณ์การทำงานโดยเฉพาะ บริษัทฯ
จะร่วมทุนกับบริษัทอื่นทั้งในประเทศและต่างประเทศที่มีประสบการณ์
และคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนดคุณสมบัติของโครงการนั้น อาทิเช่น บริษัท น้ำประปาไทย จำกัด
ซึ่งผู้รับสัมปทานการผลิตน้ำประปาเพื่อขายแก่การประปาส่วนภูมิภาค จังหวัดนครปฐมและสมุทรสาคร
และบริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด ซึ่งเป็นผู้รับสัมปทานโครงการรถไฟฟ้าใต้ดิน สายเฉลิมรัชมงคล
เป็นต้น

3.1.3 กิจการผลิตผลิตภัณฑ์คอนกรีต และวัสดุก่อสร้าง

มีการตั้งโรงงานผลิตผลิตภัณฑ์คอนกรีตอัดแรง การตั้งแพล้นท์คอนกรีต
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสนับสนุนโครงการก่อสร้างของบริษัท
และจำหน่ายให้แก่บุคคลภายนอกบางส่วน ผลิตภัณฑ์คอนกรีตของบริษัทย่อย ประกอบด้วย เสาคอนกรีต
อัดแรง คานคอนกรีตอัดแรง คอนกรีตผสมเสร็จ ยางแอสฟัลท์ ยางมะตอย ลวดเหล็กกล้า ฯลฯ
บริษัทย่อยของบริษัทฯ อาทิเช่น บริษัท คอนสตรัคชั่น แมททีเรียล ซัพพลาย จำกัด และบริษัท
บางกอก คอนกรีต อินดัสทรี จำกัด

  3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 นโยบายและลักษณะการตลาดของผลิตภัณฑ์หรือบริการที่สำคัญ

ก. กลยุทธ์ทางการแข่งขัน

-   การใช้เทคโนโลยีการก่อสร้างที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพ ปัจจุบันเทคนิคการ
    ก่อสร้างได้พัฒนาไปอย่างก้าวไกล
    ทำให้การเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมจะสามารถช่วยประหยัดเวลา ลดต้นทุนการผลิต
    ตลอดจนสามารถควบคุมประสิทธิภาพของผลงานได้เป็นอย่างดีบริษัทฯ
    ได้เลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม ทันสมัยและมีความปลอดภัย
    ประกอบกับการทำงานอย่างมีประสบการณ์ของบริษัทฯ
    ทำให้บริษัทฯสามารถลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มผลกำไรได้สูงขึ้น เช่น
    การก่อสร้างโครงการทางด่วน และทางยกระดับ บริษัทฯ
    ได้นำเทคโนโลยีระบบหล่อชิ้นส่วนสะพานสำเร็จรูปจากประเทศเยอรมันมาใช้ เป็นต้น

-   การบริหารโครงสร้างรายได้ที่เหมาะสม บริษัทฯ มีนโยบายที่จะบริหารโครงสร้าง
    รายได้ของบริษัทฯ ตลอดจนบริษัทในเครือให้สอดคล้องกับการผันแปรของสภาวะเศรษฐกิจ
    จากการที่ลักษณะของงานก่อสร้างภาครัฐบาลและภาคเอกชนมักจะขยายตัวในอัตราที่ผกผันกัน
    กล่าวคือในช่วงที่เศรษฐกิจขยายตัวสูงและความต้องการการก่อสร้างภาคเอกชนมีสูงนั้น
    รัฐบาลจะพยายามชะลออัตราเงินเฟ้อด้วยการจำกัดรายจ่ายของหน่วยงานราชการและในช่วงที่เศรษฐกิจตกต่ำรัฐบาลก็จะเพิ่มค่าใช้จ่ายเงินงบประมาณเพื่อกระตุ้นให้เศรษฐกิจขยายตัว
    บริษัทฯ จึงมีนโยบายที่จะมุ่งเน้นงานก่อสร้างแต่ละประเภทให้สอดคล้องกับสภาวะเศรษฐกิจ
    โดยที่บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) จะเน้นงานโครงการของรัฐบาลที่มีมูลค่างานสูง
    ห้างหุ้นส่วนจำกัด พรหมประทานก่อสร้าง และห้างหุ้นส่วนจำกัด ประเสริฐวิทย์ก่อสร้าง
    ซึ่งเป็นบริษัทในเครือจะเน้นงานโครงการของรัฐบาลที่มีมูลค่าโครงการระดับเล็กถึงระดับกลาง
    และบริษัท ช.การช่าง-โตกิว คอนสตรัคชั่น จำกัด
    จะเน้นงานโครงการภาคเอกชนเป็นส่วนใหญ่

-   การให้บริการที่ให้ประโยชน์สูงสุดแก่ลูกค้า บริษัทฯ
    ส่งเสริมนโยบายด้านการทำงานเป็นทีมและเพิ่มพูนเทคโนโลยีที่ทันสมัย
    เพื่อให้ได้มาซึ่งระบบการดำเนินงานที่ปลอดภัยมีประสิทธิภาพสูงสุด
    เพื่อตอบสนองและสร้างประโยชน์แก่ลูกค้าทั้งในด้านคุณภาพและการให้บริการที่เป็นที่พอใจ
    ตลอดจนถึงการทำงานให้แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด

-   การพัฒนาระบบบริหารและคุณภาพบุคลากรอย่างสม่ำเสมอ บริษัทฯ
    เน้นนโยบายด้านการพัฒนาบุคลากร และวิธีการบริหารงานในการที่จะปรับปรุงโครงสร้าง
    และวิธีการทำงานให้คล่องตัว
    และยืดหยุ่นเพียงพอที่จะตอบสนองกับสภาวะของธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
    และการเปิดโอกาสเพื่อการพัฒนาความรู้การนำเทคโนโลยีในระดับสูงจากผู้ร่วมทุนต่างชาติมาใช้
    เพื่อให้การบริหารงานและบุคลากรมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ข. ลักษณะของลูกค้าและความสัมพันธ์ระหว่างลูกค้ากับบริษัทฯ และบริษัทย่อย ฐานลูกค้าของบริษัทฯ
และบริษัทย่อย

-   งานก่อสร้าง แบ่งลูกค้าออกเป็น 2 กลุ่ม คือ หน่วยงานราชการหรือรัฐวิสาหกิจและภาคเอกชน
    ลักษณะของลูกค้าของบริษัทฯไม่สามารถแบ่งสัดส่วนได้อย่างแน่นอน
    เนื่องจากประเภทของลูกค้าจะแตกต่างกันไปตามช่วงเวลาและประเภทของโครงการ
    ทั้งนี้บริษัทมิได้ขึ้นอยู่กับลูกค้ากลุ่มใดเป็นพิเศษ
    แต่ทั้งนี้จากอดีตที่ผ่านมาลูกค้าโดยส่วนใหญ่ของบริษัทจะเป็นหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจภายในประเทศ
    นอกจากนี้บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีความสัมพันธ์อันดีกับลูกค้ามาโดยตลอด
    ทำให้ผลงานในอดีตที่ผ่านมาของบริษัทฯ
    ได้รับความไว้วางใจจากทั้งภาครัฐบาลและภาคเอกชนให้ดำเนินการก่อสร้างโครงการใหญ่ๆ
    ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ทำให้ลูกค้าของบริษัทขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างมาก
    สำหรับกลุ่มลูกค้าเป้าหมายของบริษัทฯ
    และบริษัทย่อยในปัจจุบันจะเป็นกลุ่มลูกค้าประเภทหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจเป็นส่วนใหญ่
    เนื่องจากผลกระทบจากวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศเป็นผลให้โครงการก่อสร้างของภาคเอกชนลดน้อยลงอย่างมาก
    รวมถึงนโยบายของภาครัฐที่จะกระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายขึ้นในระบบ
    ซึ่งส่วนหนึ่งกระทำได้โดยการเพิ่มโครงการที่เกี่ยวกับสาธารณูปโภคพื้นฐานของประเทศผ่านทางหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ
    ในปี 2545 บริษัทฯ มีสัดส่วนการรับงานของงานก่อสร้างประกอบด้วยภาครัฐบาลเท่ากับ 47%
    ของมูลค่าโครงการทั้งหมดของบริษัทฯ และภาคเอกชนเป็น 53%
    ของมูลค่าโครงการทั้งหมดของบริษัทฯ
    โดยทั้งนี้ภาคเอกชนจะเป็นงานต่อเนื่องของการดำเนินงานสัมปทานจากภาครัฐ

สรุปลูกค้ารายใหญ่ 17 รายแรก

  --------------------------------- ------------- ------------ ------------
  ชื่อผู้ว่าจ้าง                          2543          2544         2545

                                    % ของยอดขาย   % ของยอดขาย  % ของยอดขาย

  1. บริษัททางด่วนกรุงเทพ จำกัด (มหาชน)  11.35 %       0.15 %       0.05 %

  2. การทางพิเศษแห่งประเทศไทย         7.56 %        -            -

  3. กรมทางหลวง                     10.17 %       1.30 %       4.59 %

  4. ทบวงมหาวิทยาลัย                  10.67 %       11.95 %      9.57 %

  5. องค์การรถไฟฟ้ามหานคร             46.43 %       45.52 %      24.98 %

  6. การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค                0.43 %        -            -

  7. การไฟฟ้านครหลวง                 -             0.58 %       -

  8. การประปาส่วนภูมิภาค               0.23 %        2.32 %       -

  9. การสื่อสารแห่งประเทศไทย           0.43 %        -            -

  10. กรมโยธาธิการ                   -             2.96 %       -

  11. การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย     4.92 %        30.80 %      21.24 %

  12. บริษัททางด่วนกรุงเทพเหนือ จำกัด     0.14 %        -            -

  13. บริษัทรถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด         -             -            6.39 %

  14. บริษัทไทยเชื้อเพลิงการบิน จำกัด      -             -            7.25 %

  15. บริษัทบริการเชื้อเพลิงกรุงเทพ จำกัด                              2.31 %

  16. บริษัทน้ำประปาไทย จำกัด                                      15.06 %

  17. อื่นๆ                           7.67 %        4.42 %       8.56 %

  รวม                               100.00%       100.00%      100.00%
  --------------------------------- ------------- ------------ ------------

-   กิจการสัมปทาน จะขึ้นอยู่กับสัญญาสัมปทานของบริษัทย่อย สำหรับสัมปทานของบริษัท
    ประปาปทุมธานี จำกัด และบริษัท น้ำประปาไทย จำกัด นั้น
    ลูกค้าคือการประปาส่วนภูมิภาคซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐบาล สำหรับสัมปทานของบริษัท
    รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด กลุ่มลูกค้าคือประชาชนผู้ใช้บริการรถไฟฟ้า

-   การผลิตและจำหน่ายวัสดุก่อสร้าง
    เนื่องจากกิจการดังกล่าวจัดตั้งขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์ให้เป็นหน่วยงานสนับสนุนในด้านวัตถุดิบแก่บริษัทในเครือ
    ดังนั้นจึงไม่ได้มีการกำหนดกลยุทธ์การแข่งขันแต่อย่างใด อย่างไรก็ตามบริษัทฯ
    อยู่ระหว่างการพิจารณาปรับกลยุทธการบริหารเพื่อเพิ่มช่องทางในการจำหน่ายในอนาคต

ค. การจำหน่ายและช่องทางการจำหน่าย ธุรกิจรับเหมาก่อสร้างเป็นธุรกิจที่ต้องเข้าหา
ลูกค้าโดยตรงเป็นหลัก บริษัทฯ มีสายงานพัฒนาธุรกิจเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการดูแล
โดยติดตามข้อมูลการประกาศนโยบายการลงทุนโครงการก่อสร้างต่างๆ ของภาครัฐบาลและเอกชน
อีกทั้งการที่บริษัทฯ เน้นการประมูลงานก่อสร้างและรับสัมปทานจากหน่วยงานราชการ
โดยบริษัทเป็นทั้งผู้รับเหมาก่อสร้างโดยตรง (Main Contractor) หรือ ผู้รับเหมาช่วง
(Sub-contractor) สำหรับโครงการสัมปทานบริษัทฯ จะเป็นคู่สัญญาโดยตรงกับรัฐบาล
รวมถึงรูปแบบการดำเนินการการก่อสร้างและสัมปทานที่บริษัทฯ
ได้ร่วมดำเนินงานกับบริษัทต่างประเทศ ทั้งในรูปแบบของบริษัทย่อย กิจการร่วมค้า (Joint
Venture) และคอนซอร์เตียม (Consortium) รวมถึงผลงานในอดีตของบริษัทฯ
ที่ได้คุณภาพเป็นที่ยอมรับและสร้างความพึงพอใจแก่ลูกค้า
เป็นช่องทางการเข้าถึงกลุ่มลูกค้าได้ทุกกลุ่มเป้าหมาย
และได้รับงานก่อสร้างบางโครงการจากการแนะนำจากลูกค้าเดิมของบริษัทฯ อาทิเช่น
โครงการก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น

  3.2.2 สภาพการแข่งขันภายในอุตสาหกรรมก่อสร้าง

ก. สภาพขนาดแนวโน้มการเจริญเติบโตและการพัฒนาของภาวะอุตสาหกรรมก่อสร้าง

สภาวะของอุตสาหกรรมก่อสร้างจากตัวเลขของสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
(ณ 18 มีนาคม 2545) แสดงผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศของภาคการก่อสร้างปี 2540 เท่ากับ
–25.6% ปี 2541 เท่ากับ –38.3% ปี 2542 เท่ากับ –6.8% ปี 2543 เท่ากับ –9.4% และปี
2544 เท่ากับ –3.0% แสดงการชะลอตัวของภาคอุตสาหกรรมก่อสร้างตั้งแต่ปี 2540 ถึงปี 2544
ซึ่งเป็นผลมาจากปัญหาเศรษฐกิจโดยรวมในภูมิภาคเอเชียที่ตกต่ำลง
อีกทั้งจากรายงานของธนาคารแห่งประเทศ เรื่องภาวะเศรษฐกิจปี 2545 และแนวโน้มปี 2546
พบว่านโยบายของภาครัฐบาลได้มีกำหนดงบประมาณปี 2545 แบบขาดดุลร้อยละ 3.6 ของ GDP แต่
ณ วันที่ 30 กันยายน 2545 ปรากฏว่าแรงกระตุ้นของภาคคลังไม่ได้มากเท่าที่ตั้งไว้ในงบประมาณ
อีกทั้งผลจากการแก้ไขพระราชบัญญัติประกอบธุรกิจต่างด้าว (ปว. 281)
ที่เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรับเหมาต่างประเทศเข้ามาดำเนินการในอุตสาหกรรมก่อสร้างของไทยได้
ส่งผลให้อุตสาหกรรมก่อสร้างมีการแข่งขันรุนแรงเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการแข่งขันด้านราคา
แต่อย่างไรก็ตามบริษัทฯ จะหลีกเลี่ยงการแข่งขันด้านราคา
โดยมุ่งเน้นทางด้านการพัฒนาคุณภาพงานและบริการเพื่อสร้างความพอใจและความเชื่อมั่น
เพื่อให้ได้รับการยอมรับจากลูกค้าเป็นสำคัญ อีกทั้งบริษัทฯ
อยู่ระหว่างการดำเนินการขยายการลงทุนไปยังต่างประเทศ

ข. โครงสร้างของอุตสาหกรรมเกี่ยวกับภาวะการแข่งขันภายในอุตสาหกรรม

ผู้ประกอบธุรกิจรับเหมาก่อสร้างโดยทั่วไปพอจะแบ่งเป็นกลุ่มได้สามกลุ่มคือ

1) ผู้ประกอบการขนาดกลางและเล็ก ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้จะรับงานก่อสร้างที่มีมูล
ค่างานไม่สูงมากงานส่วนใหญ่จะเป็นงานภาคเอกชนหรือโครงการขนาดเล็กของภาครัฐที่ใช้เทคโนโลยี
และเงิน ลงทุนไม่สูงมากในกลุ่มนี้จะมีผู้ประกอบการจำนวนมาก
การแข่งขันค่อนข้างสูงและได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจค่อนข้างมาก

2) กลุ่มผู้ประกอบการขนาดใหญ่ ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้มีเป้าหมายในการรับงาน โครงการใหญ่ๆ
ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนโดยมีศักยภาพในการทำงานได้หลายประเภท
บางรายมีบริษัทในเครือเป็นผู้ผลิตวัสดุก่อสร้างขึ้นมาใช้เอง มีความพร้อมในด้านบุคลากร
และเครื่องจักร เครื่องมือค่อนข้างสูง ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้มีไม่มากนัก
มีการแข่งขันในระดับปานกลาง
บางรายออกไปรับงานต่างประเทศรวมถึงการสร้างงานโดยการลงทุนในลักษณะสัมปทาน
สำหรับผู้ประกอบการที่มีศักยภาพในกลุ่มนี้ ปัจจุบันได้แก่

+-------------------------------------+----------------+---------------+
| บริษัท                                | ณ 31 ธันวาคม    |               |
|                                     | 2545           |               |
|                                     | (หน่วย:ล้านบาท)  |               |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
|                                     | สินทรัพย์รวม      | รายได้รวม      |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
| 1.  บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด | 24,131.40      | 21,421.66     |
|     (มหาชน)                         |                |               |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
| 2.  บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน)      | 14,737.16      | 7,295.22      |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
| 3.  บริษัท ซิโนไทย เอ็นจิเนียริ่ง จำกัด      | 4,593.04       | 4,206.55      |
|     (มหาชน)                         |                |               |
+-------------------------------------+----------------+---------------+

3) ผู้ประกอบการจากต่างประเทศ ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้จะเป็นบริษัทขนาดใหญ่มีเทคโนโลยีสูง
ส่วนใหญ่จะเป็นบริษัทจากประเทศจีน ญี่ปุ่นและยุโรป
เป้าหมายของบริษัทเหล่านี้จะเน้นการรับงานโครงการขนาดใหญ่
โดยร่วมกับบริษัทก่อสร้างขนาดใหญ่ในประเทศไทย

3.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

3.3.1 ลักษณะการจัดให้ได้มา ซึ่งวัสดุก่อสร้างของบริษัทฯ ที่สำคัญ ได้แก่ ปูนซิเมนต์, เหล็กเส้น,
หิน, ทราย เป็นต้น บริษัทฯ จะดำเนินการจัดซื้อวัสดุดังกล่าวทั้งหมดภายในประเทศ
จากการที่บริษัทฯ มีความสัมพันธ์อันดีกับบริษัทผู้ผลิตและผู้จำหน่ายวัตถุดิบมาเป็นระยะเวลานาน
โดยบริษัทฯ จะทำสัญญาซื้อวัสดุก่อสร้างล่วงหน้ากับผู้ผลิตรายใหญ่ อาทิเช่น บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย
จำกัด (มหาชน), บริษัท เหล็ก สยาม จำกัด เป็นต้น เพื่อให้ผู้ผลิตสามารถเตรียมสินค้า
และส่งมอบสินค้าได้ตามต้องการ โดยบริษัทฯ
ไม่ได้ซื้อวัสดุก่อสร้างจากบริษัทใดบริษัทหนึ่งเป็นมูลค่าที่สูงอย่างมีนัยสำคัญ
ซึ่งสัญญาซื้อวัสดุก่อสร้างเหล่านี้
ส่วนใหญ่เป็นการเซ็นสัญญาสำหรับแต่ละโครงการโดยจะระบุราคาซื้อขายเป็นราคา
และปริมาณที่คงที่ตลอดโครงการ ซึ่งทำให้บริษัทฯ
ไม่ประสบปัญหาการขาดแคลนปริมาณวัตถุดิบหรือได้รับผลกระทบจากราคาวัตถุดิบที่ผันผวน

  3.3.2 ขั้นตอนการผลิตและการกำจัดวัตถุดิบเหลือใช้

ขั้นตอนการผลิตของการก่อสร้าง สามารถสรุปได้ดังนี้

[]

ก. ขั้นตอนการรับงาน ฝ่ายพัฒนาธุรกิจเป็นผู้รับผิดชอบในการติดต่อหางานรับเหมาก่อสร้างซึ่งมี 2
ลักษณะคือการติดต่อในกรณีที่ลูกค้าติดต่อเข้ามาเอง หรือการติดต่อในกรณีที่ยื่นข้อเสนอต่อลูกค้า
ซึ่งได้ข้อมูลมาจากการติดตามข่าวสาร จากแหล่งข่าวต่างๆ
โดยปกติงานรับเหมาก่อสร้างจะมีการตกลงจ้างงาน 2 วิธีคือ

-   การเจรจา บริษัทฯ จะตกลงรับงานโดยการเจรจาตั้งแต่ต้น โดยไม่มีการประกวดราคา
    ในกรณีนี้อาจเกิดจากการที่ลูกค้าติดต่อเข้ามาเอง หรือบริษัทฯ ไปเสนอต่อลูกค้าโดยตรงก็ได้
    ส่วนใหญ่แล้วการรับงานในลักษณะนี้จะเป็นลูกค้าเก่าที่มีความสัมพันธ์อันดีกับบริษัทฯ
    หรือเคยเห็นผลงานของบริษัทฯ มาแล้ว หรือจากลูกค้าใหม่ที่ได้รับคำแนะนำจากลูกค้าเก่า

-   การประกวดราคา ในกรณีนี้เมื่อบริษัทฯ ได้ทราบข่าวการเปิดประกวดราคาจากแหล่งข่าวต่างๆ
    และตกลงเข้า ร่วมประกวดราคา บริษัทฯ จะดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้

-   การซื้อแบบรูป (Drawing & Specifications) และเอกสารประกวดราคา

-   การประเมินราคา (Cost Estimation)

-   การเสนอราคา (Bidding)

การเซ็นสัญญาก่อสร้างจะเกิดขึ้นหลังจากที่มีการตกลงกันได้ทั้งด้านราคาและเงื่อนไขต่างๆ

ข. ขั้นตอนระหว่างการดำเนินงาน เมื่อบริษัทฯ
เซ็นสัญญารับงานแล้วจะเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบของฝ่ายโครงการก่อสร้างที่จะดำเนินการดังต่อไปนี้

การแบ่งงาน :
โดยดูประเภทของงานและมอบหมายให้ฝ่ายงานที่เกี่ยวข้องรับผิดชอบงานเป็นส่วนๆไป เช่น
งานจัดซื้ออุปกรณ์จัดส่งให้ฝ่ายจัดซื้อเป็นผู้ดำเนินงาน
และคอยติดตามความเคลื่อนไหวของราคาตลาดและทำการส่งมอบของให้ทันตามกำหนด เป็นต้น

แต่งตั้งผู้จัดการโครงการ (Project Manager) : ซึ่งเป็นศูนย์กลางในการบริหารโครงการ
โดยผู้จัดการโครงการมีความรับผิดชอบต่อโครงการในทุกๆ ด้าน อาทิเช่น
การควบคุมงานให้เสร็จทันกำหนดระยะเวลาและควบคุมค่าใช้จ่ายให้อยู่ในงบประมาณที่กำหนดไว้
เป็นต้น

การวางแผนงาน และจัดเตรียมการก่อสร้างโดยผู้จัดการโครงการ :

-   การจัดทำตารางงาน (Work Flow Chart):
    โดยวางแผนขั้นตอนการทำงานให้สอดคล้องกับเงื่อนไขและกำหนดระยะเวลาส่งมอบงาน

-   การวางแผนการจ้างงาน :
    โดยเตรียมการจ้างงานให้จำนวนคนเหมาะสมกับลักษณะและปริมาณงาน
    จ้างผู้รับเหมารายย่อย, จัดหาผู้จัดส่งวัสดุ, วางแผนการใช้วัสดุและเครื่องจักรกล

-   การจัดเตรียมสำนักงานชั่วคราว : ในการก่อสร้าง
    การผลิตและส่งมอบงานเกิดขึ้นในพื้นที่ของลูกค้าหรือเจ้าของโครงการและเป็นหน้าที่ของผู้จัดการโครงการในการเตรียมสาธารณูปโภคต่างๆ
    ที่จำเป็นในการปฏิบัติงานให้พร้อมอาทิเช่น น้ำ, ไฟฟ้า และบ้านพักคนงาน เป็นต้น

-   การจัดเตรียมแผนการทำงานโดยละเอียด:
    ผู้จัดการโครงการจะจัดเตรียมแผนการทำงานแต่ละขั้นตอนเทียบกับระยะเวลา
    เพื่อประโยชน์ในการควบคุมงาน
    ให้ดำเนินไปตามกำหนดเวลาและมาตรฐานที่เจ้าของโครงการต้องการ

4. การดำเนินการก่อสร้าง :
ระหว่างดำเนินการก่อสร้างผู้ควบคุมและหัวหน้างานในแต่ละฝ่ายจะร่วมมือคอยตรวจสอบดูแล
และควบคุมให้ความก้าวหน้าของงานให้เป็นไปตามแผนและกำหนดเวลาที่วางไว้

5. การติดตามและตรวจสอบ : มีการตรวจสอบความก้าวหน้าของงาน ต้นทุน ค่าโสหุ้ยต่างๆ
และงบประมาณในการก่อสร้าง ซึ่งผู้จัดการโครงการจะได้รับรายงานจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

6. การรายงานความก้าวหน้าของงาน :
เป็นการรายงานผลเกี่ยวกับรายละเอียดของงานที่ทำการใช้วัสดุก่อสร้าง ต้นทุน คุณภาพ ปริมาณงาน
ความก้าวหน้าของงาน รวมถึงปัญหาต่างๆ
ซึ่งผู้จัดการโครงการจะเป็นผู้รายงานให้ผู้บังคับบัญชาในสำนักงานใหญ่เพื่อรับทราบ
และหากพบว่ามีปัญหาเกิดขึ้นก็จะดำเนินการช่วยเหลือและสนับสนุนในการแก้ไขปัญหาต่างๆ

7. การตรวจความเรียบร้อยของงาน :
เป็นการตรวจความเรียบร้อยครั้งสุดท้ายก่อนส่งมอบงานโดยทั่วไป
ระหว่างการดำเนินงานจะมีการตรวจสอบผลงานอยู่เป็นประจำทุกเดือน
ถ้าขั้นตอนใดไม่ผ่านการตรวจสอบก็จะกลับมาวางแผนดำเนินการและควบคุมตรวจสอบใหม่อีกครั้งหนึ่ง
เมื่อผ่านการตรวจสอบแล้วจะตรวจสอบความเรียบร้อยของงานที่แก้ไข
แล้วจึงส่งมอบงานให้กับผู้ว่าจ้าง

ค. ขั้นตอนหลังการดำเนินงานแล้วเสร็จ
ในขั้นตอนนี้ฝ่ายผู้ว่าจ้างจะตรวจสอบความเรียบร้อยของงานแล้วจะจ่ายเงินประกันผลงานคืน
(Retention Money) และคืนหนังสือค้ำประกันสัญญา (Performance Bond) ให้แก่บริษัทฯ
เมื่อครบกำหนดระยะเวลาประกันงานแล้ว

1. ขั้นตอนการผลิตของการผลิตผลิตภัณฑ์คอนกรีต และวัสดุก่อสร้าง สรุปได้ดังนี้

-   การเตรียมแบบหรือเตรียมอุปกรณ์ เช่น แพลนท์ ตามปริมาณของผลิตภัณฑ์

-   การจัดทำแบบหรือติดตั้งอุปกรณ์การผลิต

-   การผสมวัตถุดิบเพื่อการผลิต เช่น การดึงลวดผูกเหล็ก
    และเทคอนกรีตสำหรับการผลิตเสาเข็มคอนกรีตอัดแรง หรือแผ่นคอนกรีต การผสมวัสดุทราย
    หิน และปูนผงสำหรับคอนกรีตผสมเสร็จ

-   จัดเตรียมผลิตภัณฑ์ เช่น การแกะแบบ
    และตรวจสอบคุณภาพสำหรับการผลิตเสาเข็มคอนกรีตอัดแรงหรือแผ่นคอนกรีต
    การเช็คความแกร่งของคอนกรีตจากสัดส่วนการผลิตให้เหมาะกับชนิดของงานที่ใช้

-   การจัดเก็บเพื่อรอการจำหน่าย

  3.3.3 กระบวนการผลิตหรือการกำจัดวัตถุดิบเหลือใช้ของบริษัทฯ

บริษัทฯ
และบริษัทย่อยมีความห่วงใยต่อการพัฒนาสังคมและสิ่งแวดล้อมควบคู่ไปกับการดำเนินงานที่มีมาตรฐานของโครงการต่างๆ
ของบริษัทฯ ซึ่งทำให้การดำเนินงานโครงการต่างๆ ไม่มีผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม อาทิเช่น
โครงการสัมปทานผลิตน้ำประปา
บริษัทย่อยได้ใช้เทคโนโลยีในการผลิตน้ำประปาที่ได้มาตราฐานสูงสุดเพื่อสิ่งแวดล้อม
คือภายใต้กระบวนการผลิตจะไม่มีขั้นตอนใดปล่อยของเสียกลับสู่แหล่งน้ำ

3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

งานที่บริษัทฯและบริษัทย่อยที่ยังมิได้ส่งมอบ สำหรับรายการที่มีมูลค่าเกินร้อยละ 10
ของรายได้รวมในงวดบัญชีสิ้นสุด ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2545 มีรายละเอียดดังนี้

+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| ชื่อโครงการ                   | ลักษณะงาน  | ปี    | ร้อยละ  | มูลค่า     |
|                             |           |      |        |          |
|                             |           | ที่คา  | ของ    | ของงาน   |
|                             |           | ดว่าจ | งานที่ยัง |          |
|                             |           | ะแล้ว |        | ที่ยังไ     |
|                             |           | เสร็จ | ไม่ไ    | ม่ได้ส่งมอบ |
|                             |           |      | ด้ส่งมอบ |          |
|                             |           |      |        | (ล้านบาท) |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า CKAE             |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 1.  ออก                     | งานออกแบบ | 2546 | 12.95  | 469.3    |
| แบบและก่อสร้างโครงการพัฒนาเพิ่มข |           |      |        |          |
| ีดความสามารถท่าอากาศยานกรุงเทพ | แล        |      |        |          |
|                             | ะงานอาคาร |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า CKOBA            |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 1.  ก่อสร้างส                 | งานถนน    | 2546 | 25.96  | 386.5    |
| ะพานวัดนครอินทร์และถนนเชื่อมสัญญา |           |      |        |          |
|     NS1                     |           |      |        |          |
|     ส                       |           |      |        |          |
| ายติวานนท์-เพชรเกษม-รัตนาธิเบศร์ |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า BCKT**           |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 1.                          | งาน       | 2545 | 4.28   | 947.7    |
|  งานก่อสร้างอุโมงค์รถไฟฟ้ามหานคร | ก่อสร้างรถไ |      |        |          |
|     สายหัวลำโพง-ห้วยขวาง      | ฟฟ้ามหานคร |      |        |          |
|     (ส่วนใต้)                 |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า CKSL**           |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 1.  งานออกแบบ จัดหา          | งานออกแบบ | 2545 | 8.02   | 225.8    |
|     และติดตั้งวางรางรถไฟฟ้า     | จัดหา      |      |        |          |
|                             |           |      |        |          |
|     โครงการรถไฟฟ้ามหานคร     | และวาง    |      |        |          |
|     สายเฉลิมรัชมงคล           | รางรถไฟฟ้า |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| บมจ . ช การช่าง              |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 1. งานถนนทางหลวงหมายเลข 331 | งานถนน    | 2547 | 96.91  | 603.4    |
| สายแยกเข้า                   |           |      |        |          |
|                             |           |      |        |          |
| แหลมฉบัง-                    |           |      |        |          |
| บรรจบทางหลวงหมายเลข 344     |           |      |        |          |
|                             |           |      |        |          |
| - บรรจบทางเลี่ยงเมืองพนมสารคาม |           |      |        |          |
| ตอนที่ 1                      |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 2.  งานก่อสร้าง               | อาคาร     | 2547 | 58.2   | 474.8    |
| อาคารศูนย์ซ่อมบำรุงรถไฟฟ้ามหานคร |           |      |        |          |
|                             |           |      |        |          |
|     แล                      |           |      |        |          |
| ะอาคารบริการบริษัทรถไฟฟ้ากรุงเทพ |           |      |        |          |
|     จำกัด                    |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 3.  งานก่อสร้างโรงงานผลิตน้ำ    | งา        | 2547 | 70.47  | 2,484.10 |
|     อุโมงค์จ่ายน้ำแล            | นก่อสร้างโร |      |        |          |
| ะระบบจำหน่ายน้ำในโครงการประปา | งงานผลิตน้ำ |      |        |          |
|     จังหวัดนครปฐมและสมุทรสาคร  | อุโมงค์จ่า   |      |        |          |
|                             | ยน้ำและระบ |      |        |          |
|                             | บจำหน่ายน้ำ |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+

**หมายเหตุ : กิจการร่วมค้าได้ดำเนินการก่อสร้างงานหลักตามสัญญาเสร็จเรียบร้อย
และส่งมอบงานแล้ว

คงเหลือเนื้องานติดตาม และแก้ไขความเรียบร้อยของโครงการเท่านั้น