2. ปัจจัยความเสี่ยง

การบริหารความเสี่ยง

การบริหารความเสี่ยงเป็นองค์ประกอบที่สำคัญในการดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์
เนื่องจากในการประกอบธุรกิจธนาคารต้องเผชิญความเสี่ยงหลักๆ ถึง 5 ด้านด้วยกัน ได้แก่
ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic Risk) ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk)
ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk) ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk)
และความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Operational risk)
เพื่อให้ธนาคารสามารถดำเนินการพัฒนาและปรับปรุงกระบวนการบริหารความเสี่ยงให้มีประสิทธิภาพอยู่เสมอ
ธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงซึ่งประกอบไปด้วยผู้มีความรู้และประสบการณ์ในงานธนาคารพาณิชย์ทำหน้าที่เสนอแนะนโยบายการบริหารความเสี่ยงเพื่อให้คณะกรรมการธนาคารพิจารณาอนุมัติ
และยังทำหน้าที่กำหนดกลยุทธ์ในการบริหารความเสี่ยงให้สอดคล้องกับนโยบายที่กำหนด
ตลอดจนกำกับดูแลการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของทั้งธนาคาร

ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์

เป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการกำหนดแผนกลยุทธ์ แผนการดำเนินงาน
และการนำไปปฏิบัติที่ไม่เหมาะสมไม่สอดคล้องกับปัจจัยภายในและสภาพแวดล้อมภายนอก
อันส่งผลกระทบต่อรายได้ เงินกองทุน และการดำรงอยู่ของกิจการ

ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
โดยได้มีการกำหนดกระบวนการจัดทำแผนกลยุทธ์และแผนธุรกิจประจำปี
ซึ่งผู้เกี่ยวข้องมีส่วนร่วมในกระบวนการอย่างเต็มที่
และร่วมกันพิจารณากลั่นกรองอย่างถี่ถ้วนก่อนเสนอคณะกรรมการธนาคารพิจารณาอนุมัติ
และมีการติดตามการปฏิบัติตามแผนธุรกิจอย่างสม่ำเสมอเพื่อให้สามารถดำเนินการตามแผนที่กำหนด
ความเสี่ยงที่กระทบต่อการดำเนินการตามแผนกลยุทธ์ที่สำคัญ จำแนกได้ดังนี้

-   ความเสี่ยงจากความไม่แน่นอนของภาวะเศรษฐกิจและการแข่งขัน

  เนื่องจากสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจและการแข่งขันเป็นปัจจัยภายนอกที่ธนาคารไม่สามารถควบคุมได้
  หากแผนธุรกิจของธนาคารไม่สอดคล้องกับสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจอาจทำให้ธนาคารมีผลประกอบการไม่เป็นไปตามที่คาดหวังไว้
  ธนาคารจึงให้ความสำคัญกับการติดตามการเปลี่ยนแปลงของสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจ
  โดยมีนักเศรษฐศาสตร์และทีมนักวิจัยภายในธนาคารที่มีความรู้และประสบการณ์คอยให้ข้อมูลแก่คณะกรรมการชุดต่างๆ
  เพื่อสามารถปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ให้เข้ากับสถานการณ์ได้อย่างรวดเร็ว

-   ความเสี่ยงจากความไม่เพียงพอของเงินกองทุน

  เนื่องจากธุรกิจธนาคารพาณิชย์
  เป็นธุรกิจที่ถูกกำกับดูแลโดยธนาคารแห่งประเทศไทยให้มีความมั่นคงแข็งแรง
  เป็นตัวกลางทางการเงินที่มีบทบาทสำคัญในระบบ
  ในการระดมเงินจากผู้มีเงินออมหรือผู้ฝากเงินนำไปให้กู้ยืมแก่ผู้ต้องการเงินทุนในการประกอบธุรกิจหรือการบริโภค
  การกำหนดให้มีการดำรงเงินกองทุนเป็นสัดส่วนต่อสินทรัพย์เสี่ยงเป็นมาตรการสำคัญประการหนึ่งที่จะควบคุมฐานะความมั่นคงของธนาคารไม่ให้ธนาคารสร้างสินทรัพย์เสี่ยงมากเกินไปกว่าสัดส่วนที่กำหนดไว้เมื่อเทียบกับเงินกองทุน
  ซึ่งธนาคารได้ตระหนักถึงความเสี่ยงเหล่านี้ โดยตลอดปี 2551
  ที่ผ่านมาได้มีความพยายามเสริมสร้างความมั่นคงด้านเงินกองทุน
  กระทั่งธนาคารได้มีการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญโดยมี CIMB Group จากประเทศ Malaysia
  ที่มีความพร้อมทั้งทางด้านเงินทุนและมีประสบการณ์การธนาคารพาณิชย์ได้เข้ามาเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่
  และได้มีการเสนอแผนการเพิ่มเงินกองทุนเพื่อสร้างเสริมความมั่นคงของธนาคารต่อธนาคารแห่งประเทศไทยแล้ว

-   ความเสี่ยงจากโครงสร้างองค์กรและการบริหารไม่เหมาะสม

  ธนาคารตระหนักดีว่าโครงสร้างองค์กรนับเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยจะส่งเสริมการดำเนินธุรกิจให้ประสบความสำเร็จตามแผนกลยุทธ์
  ธนาคารจึงมีหน่วยงานรองรับการดำเนินการตามแผนกลยุทธ์ มีการจัดวางบุคลากรอย่างเหมาะสม
  มีการควบคุมและถ่วงดุลซึ่งกันและกันซึ่งจะช่วยให้กระบวนการปฏิบัติงานเป็นไปอย่างรอบคอบรัดกุม
  และส่งเสริมการบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้
  ธนาคารมีการทบทวนความเหมาะสมของโครงสร้างองค์กรและหน้าที่ของหน่วยงานต่างๆ
  ให้เหมาะสมอยู่เสมอ โดยมีหน่วยงานด้านพัฒนาองค์กรทำหน้าที่นี้เป็นการเฉพาะ

ความเสี่ยงด้านเครดิต

ความเสี่ยงด้านเครดิตเป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญาอาจไม่ปฏิบัติตามภาระหรือพันธะที่มีต่อกันตามที่ระบุไว้ในสัญญา
หรือการที่คุณภาพของลูกหนี้อาจมีการเสื่อมถอยลง
และทำให้เกิดผลกระทบในทางลบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร

ภายใต้นโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Policy)
ธนาคารมีการจัดองค์กรให้มีการถ่วงดุลและตรวจสอบซึ่งกันและกัน
มีการแบ่งแยกหน้าที่กันอย่างชัดเจนระหว่างผู้ทำหน้าที่ด้านตลาด
ผู้ทำหน้าที่วิเคราะห์คุณภาพด้านเครดิต ผู้อนุมัติสินเชื่อ
ผู้ตรวจสอบและผู้ที่ดูแลเรื่องการบริหารความเสี่ยง
การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคารมีการบริหารทั้งในระดับรายลูกค้า (Standalone
Risk) และระดับ Portfolio
โดยธนาคารได้พัฒนาเครื่องมือในการประเมินความเสี่ยงที่เหมาะสมต่างกันไปตามประเภทของลูกค้า
โดยได้พัฒนา Risk Grading Tools สำหรับวัดความเสี่ยงลูกค้าสินเชื่อธุรกิจ
มีการพัฒนาเครื่องมือประเมินความเสี่ยง (SMEs Filter) สำหรับลูกค้าขนาดกลางและขนาดย่อม
(SMEs) และมีระบบ Credit Scoring
ใช้ในการประเมินความเสี่ยงสำหรับผู้กู้รายย่อยบุคคลธรรมดา
ทั้งสินเชื่อเอนกประสงค์ที่ไม่มีหลักประกันและที่มีหลักประกัน ในขณะเดียวกัน
ธนาคารยังตระหนักถึงความสำคัญในเรื่องการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม
จึงได้ให้คำปรึกษาในการพัฒนาเครื่องมือประเมินความเสี่ยงแก่บริษัทในเครือของธนาคารที่ทำธุรกิจให้สินเชื่อ
ซึ่งได้เริ่มมาตั้งแต่ปี 2550 และต่อเนื่องในปี 2551 เช่นเดียวกัน
เพื่อสนับสนุนการดำเนินธุรกิจและเพื่อให้สอดคล้องและเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับหลักการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร
นอกจากนี้ ในเรื่องของความเสี่ยงจากหนี้ด้อยคุณภาพซึ่งเป็นความเสี่ยงสำคัญ
ที่กระทบต่อความสามารถในการทำกำไรตลอดจนความพอเพียงของเงินกองทุนของธนาคาร
ธนาคารให้ความสำคัญกับการจัดการหนี้ด้อยคุณภาพ
และให้มีตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญให้พอเพียงกับความเสียหายที่คาดว่าจะเกิดขึ้นและสะท้อนลงในงบการเงินนอกเหนือไปจากการติดตามเร่งรัดแก้ไขปัญหาร่วมกับลูกหนี้
ธนาคารจึงแต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณาการจัดชั้นหนี้และกันเงินสำรองขึ้น
โดยมีผู้บริหารจากสายงานบริหารความเสี่ยง เป็นประธาน

ส่วนการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตระดับ Portfolio นั้น
ธนาคารคำนึงถึงหลักความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพของลูกหนี้แยกตามประเภทธุรกิจ
และสัดส่วนการกระจุกตัวของสินเชื่อตามประเภทของธุรกิจต่างๆที่อยู่ใน Portfolio ของธนาคาร
รวมถึงการวิเคราะห์ผลตอบแทนที่ได้รับจากลูกหนี้ทั้งในมิติของคุณภาพลูกหนี้และประเภทธุรกิจ
นอกจากนี้ได้มีการกำหนดเพดานความเสี่ยงต่างๆ (Risk Limits)
ในการควบคุมระดับความเสี่ยงให้เป็นไปตามนโยบายของธนาคาร ณ สิ้นสุดเดือนธันวาคม 2551
ธนาคารมีสัดส่วนการให้สินเชื่อแยกตามประเภทธุรกิจดังนี้

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  ประเภทธุรกิจ                                   เงินให้สินเชื่อ   สัดส่วนเงินให้สินเชื่อตามประเภทธุรกิจ   สินเชื่อด้อยคุณภาพ   สัดส่วนสินเชื่อด้อยคุณภาพต่อเงินให้สินเชื่อตามประเภทธุรกิจ   การกระจุกตัวของสินเชื่อด้อยคุณภาพ
                                               (ล้านบาท)     (%)                            (ล้านบาท)        (%)                                           (%)
  ------------ ------------------------------- ------------ ------------------------------ --------------- --------------------------------------------- ----------------------------
  1.           เกษตรกรรม การล่าสัตว์ และการป่าไม้   224.22       0.19                           97.28           43.39                                         0.98

  2.           การประมง                        79.98        0.06                           -               -                                             -

  3.           การทำเหมืองแร่และเหมืองหิน          90.40        0.07                           48.42           53.56                                         0.49

  4.           การผลิต                          22,246.53    18.40                          2,973.63        13.37                                         30.07

  5.           การไฟฟ้า แก๊ส และการประปา         1,234.44     1.02                           -               -                                             -

  6.           การก่อสร้าง                       2,279.21     1.89                           325.03          14.26                                         3.29

  7.           การขายส่ง การขายปลีก              11,820.91    9.78                           2,532.03        21.42                                         25.61
               และซ่อมแซมยานยนต์ จักรยานยนต์                                                                                                                 
               ของใช้ส่วนบุคคลและของใช้ในครัวเรือน                                                                                                             

  8.           โรงแรม และภัตตาคาร               2,932.30     2.43                           168.71          5.75                                          1.71

  9.           การขนส่ง สถานที่เก็บสินค้า            4,930.74     4.08                           444.07          9.01                                          4.49
               และการคมนาคม                                                                                                                              

  10.          ตัวกลางทางการเงิน                 36,257.95    30.00                          -               -                                             -

  11.          บริการด้านอสังหาริมทรัพย์ การให้เช่า    8,660.18     7.16                           1,408.72        16.27                                         14.25
               และบริการทางธุรกิจ                                                                                                                           

  12.          การบริหารราชการ                  4,000.00     3.31                           -               -                                             -
               และการป้องกันประเทศ                                                                                                                         
               รวมทั้งการประกันสังคมภาคบังคับ                                                                                                                  

  13.          การศึกษา                         408.37       0.34                           44.62           10.93                                         0.45

  14.          การบริการด้านสุขภาพ                1,715.95     1.42                           -               -                                             -
               และงานสังคมสงเคราะห์                                                                                                                        

  15.          การให้บริการชุมชน สังคม             407.29       0.34                           66.07           16.22                                         0.67
               และบริการส่วนบุคคลอื่น ๆ                                                                                                                       

  16           ลูกจ้างในครัวเรือนส่วนบุคคล           -            -                              -               -                                             -

  17           องค์การระหว่างประเทศ              -            -                              -               -                                             -
               และองค์การต่างประเทศอื่น ๆ และสมาชิก                                                                                                           

  18           อุปโภคบริโภคส่วนบุคคล               23,581.32    19.51                          1,779.08        7.54                                          17.99

               รวม                             120,869.79   100.00                         9,887.66        8.18                                          100.00
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารอาจได้รับความเสียหายอันสืบเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และราคาของตราสารในตลาดทุนและตลาดสินค้าโภคภัณฑ์
ซึ่งอาจส่งผลกระทบในทางลบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร

ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย

  ธนาคารได้ควบคุมดูแลการบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย
  โดยมีคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Assets and Liabilities Management
  Committee: ALCO) เป็นผู้กำหนดแนวทางการบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย
  และเพดานความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร (Banking Book)
  อันเนื่องมาจากความไม่สอดคล้องกัน (Mismatch)
  ระหว่างโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
  ซึ่งธนาคารใช้การวิเคราะห์ความแตกต่างในการปรับตัวของอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สินในแต่ละช่วงเวลา
  (Gap Analysis) เป็นเครื่องมือหนึ่งในการประเมินความเสี่ยง นอกจากนั้น
  ธนาคารยังใช้วิธีการวิเคราะห์แบบจำลองผลกระทบที่มีต่อดอกเบี้ยรับสุทธิของธนาคาร (Net
  Interest Income Simulation)
  โดยมีหน่วยงานด้านบริหารความเสี่ยงที่เป็นอิสระจากฝ่ายงานที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงเป็นผู้ประเมิน
  และติดตามความเสี่ยง
  และเสนอต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเพื่อพิจารณาเป็นประจำทุกเดือน
  โดยคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
  จะพิจารณาโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินให้ระดับความเสี่ยงอยู่ในระดับที่เหมาะสมตามนโยบายของธนาคาร

  สำหรับการควบคุมความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยของธุรกรรมที่อยู่ในบัญชีเพื่อการค้า (Trading
  Book) อยู่ภายใต้การควบคุมโดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management
  Committee: RMC) โดยธนาคารมีการคำนวณราคายุติธรรม
  เพื่อดูผลกำไร/ขาดทุนเป็นประจำทุกวัน
  และธนาคารได้มีการควบคุมและจัดทำรายงานสถานะความเสี่ยงเป็นรายวันโดยหน่วยงานที่เป็นอิสระจากหน่วยงานที่ก่อให้เกิดความเสี่ยง
  (Risk Taker) โดยการกำหนดเพดานความเสี่ยง (Risk Limit)
  ที่เหมาะสมแยกตามผลิตภัณฑ์และแยกตามประเภทความเสี่ยง (Risk Type) ต่างๆ เช่น
  Value-at-Risk (VaR) Limit, One Basis Point Shift (PV01) Limit เป็นต้น
  เพื่อประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยที่ส่งผลกระทบต่อรายได้
  และเงินกองทุนของธนาคาร

ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน

  ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนนั้น
  ธนาคารได้พยายามจัดหาแหล่งเงินทุนที่เป็นสกุลเดียวกันในการให้สินเชื่อหรือการลงทุนในสินทรัพย์ประเภทอื่นที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
  และ/หรือทำการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์เพื่อใช้ในการป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
  เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนให้เป็นไปตามนโยบายที่ธนาคารได้กำหนดไว้
  นอกเหนือจากนั้น
  ธนาคารยังทำการควบคุมการประกอบธุรกรรมด้านการซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศทั้งที่เป็นการซื้อขายทันที
  และซื้อขายล่วงหน้าโดยธุรกรรมที่เกิดขึ้นส่วนใหญ่เป็นธุรกรรมที่รองรับธุรกิจของลูกค้าเป็นหลัก
  ในขณะที่การควบคุมปริมาณการทำธุรกรรมเพื่อค้า (Trading)
  ธนาคารได้ทำการควบคุมทั้งในระดับผู้ค้า (Dealer) และระดับรวมของธนาคาร (Portfolio)
  มีการกำหนดเพดานความเสี่ยง (Risk Limit) ที่เหมาะสมแยกตามรายสกุลเงิน
  แยกตามผลิตภัณฑ์ และแยกตามประเภทความเสี่ยง (Risk Type) ต่างๆ เช่น
  Value-at-Risk (VaR) Limit, FX Net Open Position Limit, Stop Loss Limit
  เป็นต้น และได้ทำการประเมินมูลค่า (Mark to Market)
  ธุรกรรมเงินตราต่างประเทศเป็นประจำทุกวันทำการ นอกจากนี้
  ยังมีการทำการวิเคราะห์ผลกระทบจากเหตุการณ์วิกฤต (Stress Testing)
  อย่างสม่ำเสมออีกด้วย

-   ความเสี่ยงด้านตลาดของตราสารทุน

  ธนาคารไม่มีการทำธุรกรรมลงทุนในตราสารทุนนอกเหนือจากการเงินลงทุนทั่วไปในบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วมของธนาคาร
  รวมถึงหุ้นสามัญที่ได้รับมาจากการปรับโครงสร้างหนี้จากสินเชื่อที่มีปัญหา
  และธนาคารไม่มีการทำธุรกรรมเกี่ยวกับตราสารที่เกี่ยวข้องกับสินค้าโภคภัณฑ์
  จึงไม่มีความเสี่ยงด้านตลาดของตราสารในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์แต่อย่างใด

ทั้งนี้ ธนาคารได้ดำเนินการจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
และควบคุมดูแลการปฏิบัติให้เป็นไปตามนโยบาย รวมถึงการทดสอบความแม่นยำและความถูกต้อง
(Back Test) แบบจำลองต่างๆที่ใช้ในการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดอย่างสม่ำเสมอ
อีกทั้งให้มีการรายงานการประเมินเงินกองทุนที่ต้องดำรงเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดเป็นไปตามนโยบายและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง
โอกาสที่ธนาคารจะไม่สามารถชำระเงินตามภาระผูกพันที่ครบกำหนดได้
อันเนื่องมาจากการที่ธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์ให้เป็นเงินสดหรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนที่เพียงพอได้ทันกำหนด

ธนาคารตระหนักดีว่าความเสี่ยงด้านสภาพคล่องเป็นความเสี่ยงที่สำคัญประการหนึ่ง
ธนาคารจึงมีการบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสมกับสภาพการดำเนินธุรกิจของธนาคารและสถานการณ์ทางเศรษฐกิจในแต่ละช่วงเวลา
และเป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย นอกจากนี้ ธนาคารได้จัดทำแผนฉุกเฉิน
(Contingency Plan)
รองรับกรณีเกิดวิกฤตสภาพคล่องไว้ล่วงหน้าเพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไขสถานการณ์หากต้องเผชิญกับปัญหาด้านสภาพคล่องในอนาคต
รวมทั้งมีการซักซ้อมการปฏิบัติตามแผนฉุกเฉินนี้เป็นระยะ
โดยการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคารอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
(ALCO)

ในปี 2551 ที่ผ่านมา
ธนาคารได้เพิ่มความระมัดระวังในการบริหารสภาพคล่องเป็นอย่างมากอันเนื่องมาจากวิกฤตการณ์การเงินในต่างประเทศ
และการบังคับใช้พระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝาก
ธนาคารได้มีการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องประเภทตราสารพันธบัตรรัฐบาลที่สามารถแปลงเป็นเงินสดได้ในระยะเวลาอันสั้นให้สูงขึ้น
เพื่อรองรับกรณีฉุกเฉินหรือเกิดเหตุการณ์วิกฤตทางการเงินที่ไม่คาดคิดขึ้น
ซึ่งจะช่วยให้ธนาคารทนต่อภาวะวิกฤตด้านสภาพคล่องได้ดีขึ้น
และมีการกำหนดวงเงินที่รับฝากเงินสำหรับลูกค้าแต่ละราย
เพื่อลดความเสี่ยงจากการหาแหล่งเงินทุนมาทดแทนในระยะเวลาอันสั้น

ในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ธนาคารกำหนดให้มีเพดานความเสี่ยงต่างๆ เช่น
Liquidity Ratio ทั้งสถานการณ์ปกติ และสถานการณ์วิกฤติ (Stress Scenario)
รวมทั้งได้กำหนดระดับสัญญาณเตือนภัยสำหรับส่วนต่างสภาพคล่องสะสม (Cumulative Liquidity
Gap) ในช่วงระยะเวลาต่างๆ
นอกจากนี้ทางด้านแหล่งที่มาของเงินทุนก็ได้กำหนดเพดานการกระจุกตัวของเงินฝากต่อราย ต่อกลุ่ม
เป็นต้น

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีสินทรัพย์สภาพคล่องทั้งสิ้น 67,061 ล้านบาท
หรือคิดเป็นร้อยละ 41.91 ของยอดเงินฝากรวม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง
ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการขาดการกำกับดูแลกิจการที่ดี
การขาดธรรมาภิบาลในองค์กร หรือการขาดการจัดการที่ดี
โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงานภายใน บุคลากร ระบบงาน หรือเหตุการณ์ภายนอก
ที่อาจส่งผลกระทบในทางลบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร

ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญของการพัฒนาระบบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
จึงจัดให้มีนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ แนวทางการปฏิบัติงาน
และการควบคุมความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น ให้มีประสิทธิภาพเป็นมาตรฐานสากล โปร่งใส
และสอดคล้องตามหลักธรรมาภิบาล (Good Governance) ในการจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
คณะกรรมการธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงทำหน้าที่กำหนดนโยบาย
และแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการให้สอดคล้องกับแนวทางการบริหารความเสี่ยงที่ดี
แล้วเสนอให้คณะกรรมการธนาคารเป็นผู้อนุมัตินโยบายก่อนการประกาศใช้งาน

ธนาคารกำหนดให้ผู้บริหารหน่วยธุรกิจต่างๆ (Risk
Owner)เป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบโดยตรงในการจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รวมทั้งควบคุมการปฏิบัติงาน
เสริมสร้างและปลูกฝังจิตสำนึกในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการภายในหน่วยงานนั้นๆ
โดยด้านบริหารความเสี่ยงจะเป็นผู้พัฒนาเครื่องมือ ระบบและกระบวนการสำหรับใช้ในการระบุ
ประเมิน รายงาน และติดตามความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อให้เป็นไปตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร และมาตรฐานสากล
โดยกำหนดให้ทุกหน่วยงานภายในธนาคารและบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางเงินจะต้องบริหารและจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ดังนี้

-   การประเมินความเสี่ยงด้วยตนเอง (Operational Risk Management Self
    Assessment)

  ทุกหน่วยงานจะต้องประเมินความเสี่ยง ทบทวน
  และรายงานผลอย่างสม่ำเสมอให้แก่ด้านบริหารความเสี่ยง เพื่อสรุปผลการประเมิน
  มาตรการการควบคุม วิเคราะห์ถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
  และรายงานผลสรุปต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
  เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจแก้ไขปัญหา รวมถึงการติดตามผลหลังการแก้ไข
  วิธีการดังกล่าวนี้ทำให้ทุกหน่วยงานต้องดำเนินการทบทวน
  และตรวจสอบการปฏิบัติงานอย่างสม่ำเสมอ
  ซึ่งจะช่วยลดความเสี่ยงด้านปฏิบัติการและเพิ่มความมั่นใจในการแก้ปัญหาให้ได้ภายในเวลาที่เหมาะสม
  ควบคู่ไปกับการพัฒนาระบบการควบคุมภายในของทุกหน่วยงาน อาทิ การอนุมัติ และอำนาจอนุมัติ
  การสอบทานความถูกต้องของธุรกรรมต่าง ๆ การแบ่งแยกหน้าที่
  การรักษาความปลอดภัยของข้อมูลสารสนเทศ
  รวมถึงการมีแผนการรองรับการดำเนินธุรกิจต่อเนื่องให้เป็นไปอย่างเหมาะสมตามมาตรฐานสากล
  และนำไปสู่การมีบรรษัทภิบาล

-   การรายงานข้อมูลความเสียหายด้านปฏิบัติการ (Loss Investigation Reports)

  ธนาคารกำหนดให้ทุกหน่วยงานมีหน้าที่รายงานข้อมูลความเสียหายและสาเหตุที่เกิดความเสียหายขึ้นผ่านระบบงานที่ธนาคารกำหนด
  รายงานข้อมูลความเสียหายนี้จะเป็นข้อมูลประกอบที่สำคัญในกระบวนการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเอง
  รวมทั้งยังนำไปใช้ในการวิเคราะห์ เพื่อป้องกันมิให้เกิดเหตุการณ์ความเสียหายซ้ำ
  และยังเป็นประโยชน์ในการพัฒนาแบบจำลองเพื่อทำการคำนวณเงินกองทุนความเสี่ยงด้านปฏิบัติการต่อไป

-   เครื่องชี้ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Key Risk Indicators)

  ธนาคารได้กำหนดให้ทุกหน่วยงานมีหน้าที่ในการรายงานข้อมูลที่เป็นเครื่องชี้ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการตามรูปแบบที่กำหนด
  นอกจากนี้
  ทีมบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการได้ร่วมกับหน่วยงานที่เป็นเจ้าของความเสี่ยงทำการสร้างตัวชี้วัดความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
  (Specific KRIs)
  เพื่อใช้ในการติดตามระดับความเสี่ยงโดยเฉพาะของหน่วยงานและใช้เป็นเครื่องชี้ล่วงหน้าถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นอีกด้วย

-   การกำหนดให้มีกระบวนการปฏิบัติงานในการออกผลิตภัณฑ์ใหม่ (New Product Approval
    Process)

  ธนาคารให้ความสำคัญกับการออกผลิตใหม่หรือการปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติงาน
  จึงได้กำหนดให้มีคณะทำงานสอบทานการออกผลิตภัณฑ์ใหม่
  เพื่อทำหน้าที่สอบทานการออกผลิตภัณฑ์ใหม่หรือการปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติงาน
  โดยได้กำหนดกระบวนการพิจารณาอนุมัติผลิตภัณฑ์ใหม่ที่เข้มงวด
  ให้ครอบคลุมการการระบุถึงความเสี่ยงและประเมินความเสี่ยงที่ครอบคลุมความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
  ด้านตลาดและด้านปฏิบัติการ รวมถึงการกำหนดแนวทางการควบคุมที่เหมาะสม
  โดยจะต้องผ่านการพิจารณาและลงนามเห็นชอบร่วมกันของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

-   การจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจต่อเนื่อง (Business Continuity Plan)

  ธนาคารได้ให้ความสำคัญในการจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจต่อเนื่องให้ครอบคลุมในทุกกิจกรรมที่สำคัญ
  เพื่อรองรับความเสี่ยงและลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น
  ไม่ว่าจะเป็นภัยธรรมชาติหรือเหตุการณ์รุนแรงที่เกิดขึ้นซึ่งอาจส่งผลให้เกิดการหยุดชะงักของธุรกิจ
  และส่งผลกระทบต่อชื่อเสียงและความเชื่อมั่นต่อลูกค้าของธนาคารและบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
  ธนาคารจึงให้มีจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจต่อเนื่องใน 6 ธุรกิจหลัก
  และดำเนินการทดสอบการปฏิบัติงานตามแผนฯ ดังกล่าวแล้วในปี 2551

-   กระบวนการรับเรื่องร้องเรียน (Complaint Management Process)

  ธนาคารตระหนักถึงความเสี่ยงด้านชื่อเสียง (Reputation Risk) และความพึงพอใจของลูกค้า
  จึงกำหนดให้มีหน่วยงานและระเบียบงานรองรับการรับข้อร้องเรียนจากลูกค้า
  โดยให้มีหน่วยงานกลางที่ทำหน้าที่บันทึกข้อร้องเรียนทุกรายการบนระบบงานสำหรับรับและติดตามการแก้ไขปัญหาข้อร้องเรียน
  โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะต้องชี้แจงปัญหาและตอบกลับภายในระยะเวลาที่กำหนด
  พร้อมทั้งการรายงานผลให้ผู้บริหารของธนาคารอย่างสม่ำเสมอ

นอกจากนี้ ธนาคารยังมีหน่วยงานที่ทำหน้าที่ควบคุม และกำกับการปฏิบัติงาน
ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระที่ขึ้นตรงต่อคณะกรรมการตรวจสอบ คือ ด้านตรวจสอบภายใน
และทีมกำกับการปฏิบัติและสอบทานสินเชื่อ
ซึ่งจะทำหน้าที่สอบทานการปฏิบัติงานของหน่วยงานภายในธนาคารให้เป็นไปตามระเบียบภายใน
และกฎระเบียบของทางการ รวมถึงการตรวจสอบกระบวนการบริหารความเสี่ยงด้วย

ความเสี่ยงจากผลกระทบของการลดลงของมูลค่าเงินลงทุนในต่างประเทศ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีเงินลงทุนในต่างประเทศ คิดเป็นมูลค่ารวม 409
ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 12,730 ล้านบาท (ลดลงจากเดือนธันวาคม 2550 ซึ่งมีมูลค่า 1,248
ล้านเหรียญสหรัฐ หรือ 42,102 ล้านบาท) โดยเป็นพันธบัตรรัฐบาลประเทศเกาหลี มูลค่าประมาณ
49 ล้านเหรียญสหรัฐ และเป็นตราสารหนี้ประเภท Structured Notes
ที่ออกโดยสถาบันการเงินและองค์กรภาครัฐบาลในต่างประเทศ ที่มีอันดับความน่าเชื่อถือ A
หรือดีกว่าขึ้นไป มูลค่า 360 ล้านเหรียญสหรัฐ ซึ่งมูลค่ายุติธรรมของตราสารดังกล่าว ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2551 มีมูลค่า 360.296 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือคิดเป็นร้อยละ 100.082
ของมูลค่าหน้าตั๋ว (Face Value)

เนื่องด้วยตราสารหนี้ประเภท Structured Notes
ทุกรายการที่ธนาคารลงทุนมีการคุ้มครองเงินต้น (Principal Protected)
ความเสี่ยงจากการลงทุนจึงมีเพียงความเสี่ยงที่จะไม่ได้รับคูปองตามที่คาดหวัง
ซึ่งอาจส่งผลต่อมูลค่ายุติธรรม โดยความเสี่ยงนี้ขึ้นอยู่กับตัวแปรในตลาดการเงินแตกต่างกันไป เช่น
LIBOR, Swap rate เป็นต้น อย่างไรก็ดี
ธนาคารได้มีการควบคุมความเสี่ยงโดยกระจายการลงทุนในหลายรายการที่มีรูปแบบการจ่ายคูปองแตกต่างกันไป
และมีการติดตามผลการลงทุนอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะในกรณีที่ตัวแปรในตลาดเคลื่อนไหวได้ทิศทางตรงกันข้ามกับผลตอบแทนของ Structured
Notes ทั้งนี้ ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากอัตราดอกเบี้ยและอัตราแลกเปลี่ยน
อยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้ทั้งหมด

ความเสี่ยงด้านการให้บริการคอมพิวเตอร์

เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ ธนาคารได้ดำเนินการจัดทำระบบ System Log
Management ในปี 2551
เพื่อให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550
มีการปรับปรุงระบบไฟฟ้าของศูนย์คอมพิวเตอร์ของธนาคารให้มีความเสถียรและสามารถรองรับระบบงานและอุปกรณ์ที่เพิ่มขึ้นได้อย่างปลอดภัยและพอเพียง
รวมทั้งยังได้ดำเนินการปรับเปลี่ยนเครื่องคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์คอมพิวเตอร์ที่ใช้ในงานประมวลผลหลักของธนาคาร
และระบบการให้บริการ ATM ให้ทันสมัยและเพียงพอกับการขยายตัวทางธุรกิจ นอกจากนี้
ยังได้ทำการปรับปรุงระบบเครือข่ายสื่อสารข้อมูลของสาขาให้มีประสิทธิภาพสูงพอเพียงต่อการรองรับการใช้งานและการบริการแก่ลูกค้าธนาคาร