3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ

    1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์

  ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ แบ่งได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้

  1) ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
  งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก
  เป็นต้น นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินแบ่งโดยค่าออกเทน
  ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
  ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าออกเทน ได้แก่ ออกเทน 95 และ
  ออกเทน 91 โดยน้ำมันเบนซินของบริษัทฯ มีชื่อทางการค้าดังนี้

-   น้ำมันเบนซิน กรีนพลัส 91

-   น้ำมันเบนซิน กรีนพลัส 95 (เลิกจำหน่ายในเดือนธันวาคม 2550)

-   แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91)

-   แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (ออกเทน 95)

-   แก๊สโซฮอล์ อี 20 (ออกเทน 95)

  ตั้งแต่ปี 2544 บริษัทฯ ได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซิน
  ผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ซึ่งผลิตจากพืชผลการเกษตร ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10
  ทดแทนสาร MTBE (Methyl Tertiary Butyl Ether)
  โดยใช้ชื่อทางการค้าว่าน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์95 (ออกเทน 95) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์
  ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91) สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซิน
  ซึ่งได้รับการยืนยันจากบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายต่างๆแล้วว่ารถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซินสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
  ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น
  ช่วยลดมลพิษทางอากาศ ประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าสาร MTBE
  ลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง
  ยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตรซึ่งเป็นการกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท เป็นต้น

  ในเดือนธันวาคม 2550 บริษัทฯ ได้ยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซินกรีนพลัส 95 และเมื่อวันที่ 1
  มกราคม 2551 บริษัทฯได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ อี 20 (ออกเทน 95)
  เพื่อสนับสนุนนโยบายด้านพลังงานทดแทน และเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของลูกค้าผู้ใช้รถยนต์

  1.3) น้ำมันก๊าด

  โดยส่วนมาก
  น้ำมันก๊าดใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับไฟตะเกียงเพื่อให้ความสว่างในชนบทที่อยู่ห่างไกลและยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง
  นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น
  อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือประมง
  เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ โดยน้ำมันดีเซลของบริษัทฯ มีชื่อทางการค้าดังนี้

  - เพาเวอร์ดี

  - ไบโอดีเซล สูตรเพาเวอร์ดี บี 5
  ซึ่งเป็นน้ำมันดีเซลเกรดพิเศษที่เกิดจากการนำน้ำมันดีเซลผสมกับไบโอดีเซล
  ซึ่งผลิตจากพืชผลการเกษตรในสัดส่วนประมาณร้อยละ 5
  ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ดีเซลโดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด

  1.6) น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
  การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

2)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น
    เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทานและการสึกหรอ
    นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง
    ทำความสะอาดคราบเขม่าและเศษโลหะที่เกิดจากการสึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3
    ประเภท ได้แก่

    1.  น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

  ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
  น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

2.  น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

  ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันเทอร์ไบน์
  น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

3.  จาระบี

  ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง
  รวมทั้งจาระบีที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพและมาตรฐานตามที่กำหนดโดยสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา
  (API) มาตรฐานยุโรปและผู้ผลิตยานยนต์ที่มีชื่อเสียง โดยในปี 2550
  บริษัทฯได้รับใบรับรองมาตรฐาน ISO 9001: 2000
  ด้านงานพัฒนาและจัดหาผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น งานขายผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น งานบริการเทคนิค
  และคลังน้ำมันหล่อลื่นบางปะอิน
  จากสำนักรับรองระบบคุณภาพสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
  กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ต่อเนื่องเป็นปีที่ 5

  3) ผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

  ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่องสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
  (Cracking Unit)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

  ใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี เพื่อไปสกัดเป็นสาร
  อะโรมาติกส์ หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

  ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  4) ผลิตผลพลอยได้ ได้แก่ สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
  เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
  เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง สารปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
  และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

1.  ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  สำหรับลักษณะการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน ธุรกิจค้าส่ง
  และธุรกิจค้าปลีก รวมถึงการจำหน่ายผ่านสถานีบริการ
  สามารถแบ่งปัจจัยที่สำคัญที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯในด้านต่างๆ ดังนี้

1)  ที่ตั้งของโรงกลั่นทำให้มีความได้เปรียบเชิงต้นทุน
    เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ อยู่ในกรุงเทพมหานคร
    ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่บริโภคน้ำมันเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 50 ของปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศ
    จึงทำให้บริษัทฯ มีข้อได้เปรียบในการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นไปยังผู้บริโภค
    เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นที่ส่วนใหญ่มีที่ตั้งโรงกลั่นอยู่แถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออก
    โดยบริษัทฯ สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่ง อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ก็มีต้นทุนการขนส่งน้ำมันดิบเข้าสู่โรงกลั่นมากกว่าผู้ประกอบการรายอื่น
    เนื่องจากสถานที่ตั้งโรงกลั่นของบริษัทฯ
    อยู่ห่างจากท่าเรือรับน้ำมันดิบแถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกมากกว่า
    ซึ่งทำให้ผลต่างของต้นทุนการขนส่งน้ำมันของบริษัทฯและผู้ประกอบการรายอื่นลดลง

  ในการทำตลาดภายในประเทศ
  โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯถือว่ามีข้อได้เปรียบด้านสถานที่ตั้งที่ใกล้กลุ่มผู้บริโภคมากที่สุด
  แต่ในทางตรงกันข้ามการทำตลาดต่างประเทศถือเป็นข้อจำกัดของบริษัทฯเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่น
  เนื่องจากจะเสียค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
  เน้นการทำการตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
  และจำกัดการขยายตลาดต่างประเทศเฉพาะส่วนที่มีกำไรสูง
  แต่เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันภายในประเทศ แปรผันโดยตรงกับการขยายตัวของเศรษฐกิจ
  ดังนั้นหากมีการหดตัวของเศรษฐกิจก็อาจส่งผลต่อปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯเช่นกัน ทั้งนี้
  ธนาคารแห่งประเทศไทยประมาณการว่าเศรษฐกิจในปี 2550 (ข้อมูล ณ เดือนมกราคม 2551)
  และ ปี 2551 จะขยายตัวร้อยละ 4.8 และ 4.5-6.0 ตามลำดับ
  ซึ่งถือว่ายังมีอัตราการเติบโตที่ดี

  2) การกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
  นอกเหนือจากการกระจายเครือข่ายของสถานีบริการขนาดใหญ่แล้ว บริษัทฯ
  ยังมีการกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
  ซึ่งบริษัทฯเป็นผู้ให้สิทธิในการดำเนินกิจการภายใต้เครื่องหมายบางจาก
  โดยการขยายตัวของสถานีบริการดังกล่าวถือเป็นการขยายเครือข่ายที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด
  แต่ให้ผลตอบแทนสูงสุดเมื่อเทียบกับสถานีบริการ น้ำมันประเภทอื่น ซึ่ง ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี
  2550 มีจำนวนสถานีบริการชุมชน 529 แห่ง กระจายอยู่ 70 จังหวัด ทั่วประเทศ

  3) ความยืดหยุ่นของกระบวนการกลั่น
  เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯไม่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking Unit)
  เพื่อปรับลดสัดส่วนน้ำมันเตา ดังนั้นจึงเป็นข้อจำกัดอย่างหนึ่ง
  เนื่องจากไม่สามารถเลือกน้ำมันดิบราคาต่ำที่มีสัดส่วนน้ำมันเตาสูงได้
  เมื่อเทียบกับโรงกลั่นที่มีหน่วยดังกล่าว ซึ่งมีความยืดหยุ่นมากกว่า อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
  ได้มีการจัดการกับข้อจำกัดดังกล่าว โดยการนำน้ำมันเตาที่กลั่นได้ส่งออกไปจำหน่ายที่ประเทศจีน

  อย่างไรก็ตาม เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและคล่องตัวให้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ในระยะยาว
  บริษัทฯกำลังดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน ซึ่งจะทำให้บริษัทฯ
  สามารถลดสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันเตา และสามารถเพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันมูลค่าสูง เช่น
  น้ำมันดีเซล และน้ำมันเบนซิน ให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
  รายอื่นๆ

  4) ฐานะทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างทางการเงิน
  จากการดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินตามมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม
  2546 และวันที่ 16 ธันวาคม 2546 ซึ่งประกอบไปด้วย การจัดหาวงเงินกู้ใหม่จำนวน 12,500
  ล้านบาท และการระดมทุนโดยการออกและเสนอขายดีอาร์หุ้นสามัญ และดีอาร์หุ้นกู้แปลงสภาพ
  ผ่านบริษัท สยามดีอาร์ จำกัด จำนวน 7,003 ล้านบาท เพื่อนำไปชำระคืนหนี้เดิม ซึ่งบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อ ปี 2547
  ส่งผลให้โครงสร้างหนี้และโครงสร้างเงินทุนใหม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
  โดยบริษัทฯมีต้นทุนทางการเงินที่ถูกลง และมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่งขึ้น

5)  สภาวะการแข่งขันของธุรกิจค้าปลีก แม้ว่าภาวะเศรษฐกิจภายในประเทศจะมีอัตราเติบโต
    แต่เนื่องจากปริมาณการผลิตน้ำมันโดยรวมยังคงสูงกว่าปริมาณการบริโภคน้ำมันภายในประเทศจึงทำให้สภาวะการแข่งขันยังคงสูงอยู่โดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก
    ในช่วงที่ผ่านมาผู้ค้าแต่ละรายพัฒนาและออกผลิตภัณฑ์ใหม่ๆเป็นจำนวนมาก
    ตลอดจนการวางแผนการตลาดเพื่อเพิ่มปริมาณการขาย เช่น แผนการส่งเสริมการขาย
    การก่อสร้างร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการน้ำมัน หรือการให้ส่วนลด เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
    แผนการตลาดดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งบริษัทฯ
    ได้พิจารณาจัดสรรงบประมาณลงทุนดังกล่าวโดยยึดหลักแผนกลยุทธ์ที่จะพัฒนาเครือข่าย
    เพื่อรองรับปริมาณการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น หลังจากโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน แล้วเสร็จในปี
    2551

6)  ความต้องการบริโภคน้ำมันเตา
    จากการที่ราคาน้ำมันเตาซึ่งเป็นเชื้อเพลิงหลักในภาคอุตสาหกรรม
    มีราคาสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
    ทำให้โรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากได้ปรับเปลี่ยนระบบเชื้อเพลิงหันไปใช้ก๊าซธรรมชาติและถ่านหินซึ่งมีราคาที่ต่ำกว่า
    รวมถึงโรงงานที่มีศักยภาพในการผลิตก๊าซชีวภาพก็หันมาลงทุนผลิตใช้เป็นเชื้อเพลิงเอง
    จึงส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันเตาลดลงเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    มีโอกาสในการขยายตลาดน้ำมันเตา
    สำหรับลูกค้าประเภทอุตสาหกรรมโดยเฉพาะกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
    เนื่องจากการลงทุนปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทดแทนต้องใช้เงินลงทุนและอาจเป็นข้อจํากัดต่อการลงทุนของกลุ่มลูกค้าดังกล่าว
    และกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมผลิตนํ้ามันหล่อลื่นซึ่งใช้น้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบในการผลิต
    นอกจากนี้ยังขยายตลาดน้ำมันเตาโดยการส่งออกน้ำมันเตากำมะถันต่ำ
    ไปจำหน่ายยังประเทศจีนและญี่ปุ่น
    ซึ่งมีความต้องการนำน้ำมันเตาไปกลั่นต่อเป็นน้ำมันดีเซลและเบนซิน

  อย่างไรก็ตาม บริษัทฯกำลังดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน ซึ่งจะทำให้
  บริษัทฯ สามารถกลั่นน้ำมันดิบเป็นน้ำมันสำเร็จรูปมูลค่าสูงได้ในสัดส่วนที่เพิ่มสูงขึ้นได้ด้วยตนเอง
  โดยได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงการฯในปี 2549 และดำเนินการแล้วเสร็จประมาณสิ้นปี
  2551

3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 กลยุทธ์การแข่งขัน

  ในปี 2550 เศรษฐกิจไทยขยายตัวร้อยละ 4.8 (ข้อมูล ณ เดือนมกราคม 2551)
  ลดลงจากปีก่อนที่ขยายตัวอยู่ที่ระดับร้อยละ 5
  โดยมีสาเหตุสำคัญมาจากราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกปรับตัวขึ้นสูงอย่างต่อเนื่อง
  ทำให้ความต้องการในประเทศชะลอตัวลง รวมทั้งการขยายตัวของภาคส่งออกที่ชะลอตัวลง
  โดยกลยุทธ์การแข่งขันของบริษัทฯ ในปี 2550 เป็นดังนี้

1.  ด้านธุรกิจโรงกลั่น

  บริษัทฯ มุ่งพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
  พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
  สนับสนุนโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ และ ไบโอดีเซล
  ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุด (Logistics
  Co-Operation) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด บริษัทฯ
  ดำเนินการปรับปรุงกระบวนการกลั่น และควบคุมประสิทธิภาพการผลิต
  ให้สามารถรองรับการกลั่นน้ำมันดิบชนิดใหม่ๆที่ให้ค่าการกลั่นสูงได้ เช่นน้ำมันดิบดูริ
  และน้ำมันดิบดาร์ เบลน รวมทั้ง ติดตามสถานการณ์ค่าการกลั่นอย่างใกล้ชิด
  และบริหารความเสี่ยงค่าการกลั่นด้วยการใช้เครื่องมือทางการเงินซื้อขายราคาน้ำมันในตลาดซื้อขายล่วงหน้า
  (Hedging)
  รวมถึงการบริหารความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยนของค่าการกลั่นด้วยการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า
  เพื่อลดผลกระทบของค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้น อีกทั้งยังควบคุมระดับน้ำมันคงคลังให้อยู่ในระดับต่ำ
  เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมัน
  นอกจากนี้บริษัทฯยังได้ขยายตลาดส่งออกน้ำมันเตากำมะถันต่ำไปยังประเทศจีนและญี่ปุ่น
  และเร่งดำเนินการก่อสร้างโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกใช้น้ำมันดิบในการกลั่น
  และสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ในระยะยาว

2.  ด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีก และตลาดอุตสาหกรรม

  - สำหรับตลาดค้าปลีก บริษัทฯ ได้ปรับโครงสร้างเครือข่ายสถานีบริการ เพื่อเพิ่มรายได้
  และรองรับการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น เมื่อโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (Production Quality
  Improvement : PQI) แล้วเสร็จในปี 2551 และเน้นความเป็นผู้นำพลังงานทดแทน
  โดยการขยายจำนวนสถานีบริการที่เปิดจำหน่ายพลังงานทดแทนทั้งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ออกเทน 95
  ออกเทน 91 และน้ำมันดีเซล สูตรบี 5 (เพาเวอร์ดี บี5)
  ซึ่งได้รับการส่งเสริมจากภาครัฐทั้งในด้านราคาขายปลีกที่มีราคาต่ำกว่าน้ำมันชนิดปกติและการประชาสัมพันธ์อย่างกว้างขวาง
  อีกทั้งบริษัทฯ ได้ลงทุนปรับปรุงภาพลักษณ์ (Rebranding)
  สถานีบริการบนเส้นทางหลักและเน้นการยกระดับคุณภาพงานบริการเพื่อสร้างความพึงพอใจและความประทับใจแก่ลูกค้า
  ด้วยการฝึกอบรม ให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการและเจ้าหน้าที่สถานีบริการ
  มีการจัดโครงการผู้ตรวจปั๊มนิรนาม (Mystery Shopper)
  เพื่อรักษามาตรฐานคุณภาพงานบริการ นอกจากนี้ยังร่วมมือกับบมจ.ปตท. เปิดจำหน่ายก๊าซ NGV
  สำหรับรถยนต์ในสถานีบริการน้ำมันบางจาก และพัฒนาธุรกิจ Non-oil อย่างต่อเนื่อง เช่น
  ร้านกาแฟสด “Inthanin” และธุรกิจบริการหลังลาน Green Wash , Green Serve และ
  Green Auto Service

  - สำหรับตลาดอุตสาหกรรม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการจำหน่ายน้ำมันเตา ยังคงมีการแข่งขันด้านราคา
  เนื่องจากความต้องการน้ำมันเตาที่ลดลงเป็นอย่างมาก บริษัทฯ
  จึงมุ่งเน้นการรักษาฐานการขายในตลาดโดยเน้นคุณภาพสินค้าและบริการ
  รวมทั้งสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าหลักอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้บริษัทฯ
  ยังมีแนวทางในการขยายตลาดน้ำมันดีเซลผ่านช่องทางลูกค้าประเภทบริษัทขนส่งซึ่งมีแนวโน้มที่จะหันมาใช้น้ำมันดีเซลสูตร
  บี5 กันมากขึ้น รวมถึงขยายการจำหน่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวให้กับภาคอุตสาหกรรม
  และขยายตลาดน้ำมันหล่อลื่นไปจำหน่ายยังต่างประเทศ

3.  ด้านการพัฒนาองค์กร

  บริษัทฯ มุ่งสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Life Long Learning) อย่างต่อเนื่อง
  และมุ่งสร้างให้บริษัทฯ เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization)
  โดยสนับสนุนให้พนักงานมีส่วนร่วมในการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมการเรียนรู้ด้วยตนเอง
  เพิ่มช่องทางในการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ ผ่านระบบ E-Learning
  และกิจกรรมต่างๆ เช่น IT Day, CG Day และ SHEE (Safety Health Environment
  and Energy) Day เป็นต้น รวมทั้งรายการวิทยุเสียงตามสาย ทั้งนี้บริษัทฯ
  ได้มีกระบวนการวัดผล Competency ของพนักงานอย่างต่อเนื่อง เร่งปิด Gap
  พนักงานตามแผนพัฒนารายบุคคล และ สร้างเสริมค่านิยมการทำงานอย่างมืออาชีพ

  บริษัทฯ ได้พัฒนาระบบการบริหารความเสี่ยงและการกำกับดูแลกิจการที่ดี
  ให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กร โดยสร้างบรรยากาศการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good
  Corporate Governance : CG) และ การบริหารความเสี่ยงทั้งองค์กร (Enterprisewide
  Risk Management : ERM)
  ผ่านการประชาสัมพันธ์ภายในอย่างต่อเนื่องโดยให้พนักงานมีส่วนร่วม
  และให้อยู่ในกระบวนการทำงานประจำวันของพนักงาน
  รวมถึงการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการบริหารงานเอกสาร
  และงานจัดซื้อจัดจ้างให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นและมีความโปร่งใสผ่านระบบ e-Workflow และ
  e-Procurement นอกจากนี้บริษัทฯ ยังมุ่งเน้นในเรื่องการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคม
  (Corporate Social Responsibility : CSR) ชุมชน และภาครัฐ อย่างต่อเนื่อง

  บริษัทฯ ได้มีระบบการประเมินผลงานพนักงาน โดยอิงตามผลการปฏิบัติงานจริง (Performance
  Based Pay) และเน้นการสื่อสารระหว่างผู้บริหารและพนักงาน
  รวมถึงการปรับปรุงสภาพแวดล้อมในการทำงานให้มีความปลอดภัย ถูกสุขลักษณะ
  เน้นการทำกิจกรรม 5 ส. ทั่วทั้งองค์กร

3.2.2 ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

  อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมัน

อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูปเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค ในขณะที่อุตสาหกรรม
น้ำมันดิบมีการแข่งขันในระดับโลก
ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
ในขณะที่การแข่งขันในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบขึ้นกับคุณภาพของน้ำมันดิบ และแหล่งน้ำมันดิบ
ซึ่งมีข้อจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

โรงกลั่นสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

-   Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตามธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

-   Complex Refinery (Conversion Cracking) คือ
    โรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
    ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

  เปรียบเทียบสัดส่วนผลิตภัณฑ์จากโรงกลั่นแต่ละประเภท

+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| อัตราผลผลิตจากน้ำมันดิบ                | Hydroskimming   | Conversion     |
|                                   |                 | Cracking       |
| Arab Light                        |                 |                |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                   | 2.1%            | 6.6%           |
|                                   |                 |                |
| แนปทา                             | 4.5%            | 5.8%           |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันเบนซิน                         | 12.1%           | 24.6%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันก๊าด/ น้ำมันเครื่องบิน              | 13.0%           | 19.0%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันดีเซล                          | 25.7%           | 20.9%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันเตา                           | 40.6%           | 22.1%          |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| รวม                               | 98.0%           | 99.0%          |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+

  ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

  หมายเหตุ : 1)
  โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯสามารถผลิตน้ำมันเตาในสัดส่วนที่ต่ำกว่าข้อมูลในตารางข้างต้น (ต่ำกว่า
  35%) จากการปรับชนิดน้ำมันดิบให้มีสัดส่วนน้ำมันเตาที่ลดลง ส่งผลทำให้มีค่าการกลั่นเพิ่มขึ้น

  2) Conversion หมายถึง Complex Refinery ที่มีการกลั่น 2
  ขั้นตอนในการแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น ซึ่งประกอบด้วย (1)
  ขั้นตอนการแยกน้ำมันเตาออกจาก Distillation Unit
  เพื่อแยกน้ำมันเตาที่มีองค์ประกอบของน้ำมันเบาในสัดส่วนที่มากออก และ (2)
  ขั้นตอนการแปลงน้ำมันเตาที่ออกจากขั้นตอนที่ (1) เพื่อให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น

โดยปกติ โรงกลั่นประเภท Simple Refinery และโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราส่วนผลผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราส่วนผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ/สูง

ภาวะอุปสงค์และอุปทานของธุรกิจโรงกลั่น 

ค่าการกลั่นเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2545 – ปี 2550

หน่วย : บาทต่อลิตร

+----------------------------------+-----------------------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)                      | ค่าการกลั่น                          |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| 2545                             | 0.4709                            |
|                                  |                                   |
| 2546                             | 0.7745                            |
|                                  |                                   |
| 2547                             | 1.3068                            |
|                                  |                                   |
| 2548                             | 1.7645                            |
|                                  |                                   |
| 2549                             | 1.6607                            |
|                                  |                                   |
| 2550                             | 1.6512                            |
+----------------------------------+-----------------------------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

จากวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540
ความต้องการใช้น้ำมันทั้งในระดับภูมิภาคและในประเทศได้ปรับตัวลดลงอย่างมาก
เป็นผลทำให้กำลังการผลิตสูงกว่าความต้องการใช้ ซึ่งจากปัจจัยดังกล่าว
ส่งผลทำให้เกิดการแข่งขันทางด้านราคาค่อนข้างรุนแรง และค่าการกลั่น
(กำไรขั้นต้นก่อนหักค่าใช้จ่ายในการผลิต) อยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่องระหว่าง 0.4709 -
0.9994 บาทต่อลิตร ในช่วงปี 2540 – ปี 2546 อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ปี 2547 เป็นต้นมา
เศรษฐกิจและความต้องการใช้น้ำมันมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความต้องการใช้น้ำมันเพื่อเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ส่งผลให้ค่าการกลั่นเฉลี่ยสำหรับปี 2547 – ปี 2549 ปรับตัวขึ้นมาอยู่ในระดับสูงที่ 1.3068 –
1.6607 บาทต่อลิตร สำหรับปี 2550 ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โดยราคาน้ำมันสำเร็จรูปเฉลี่ยในปี 2550 เพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 10 เมื่อเทียบกับปีก่อน
ในขณะเดียวกันค่าเงินบาทได้แข็งค่าขึ้น ส่งผลให้ค่าการกลั่นเฉลี่ยสำหรับปี 2550 อยู่ที่ 1.6512
บาทต่อลิตร

สำหรับการคำนวณค่าการกลั่นของโรงกลั่นนั้น พิจารณาจากผลต่างระหว่างราคา ณ โรงกลั่น
(ถัวเฉลี่ยทุกผลิตภัณฑ์ตามสัดส่วนการผลิต) กับต้นทุนราคาน้ำมันดิบ
โดยค่าการกลั่นดังกล่าวเป็นค่าการกลั่นโดยรวม

กำลังการกลั่นและการใช้กำลังการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศปี 2550

+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| โรงกลั่น         | ชนิดของ | กำลังการกลั่น  | การ          | อ            |
|                |        |             | ใช้กำลังการกลั่น | ัตราการใช้กำลัง |
|                | โรงกลั่น | (พัน         | (พ           |              |
|                |        | บาร์เรลต่อวัน) | ันบาร์เรลต่อวัน) | การกลั่น       |
|                |        |             |              | (ร้อยละ)      |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| 1.  ไทยออยล์*   | C      | 275         | 209.0        | 76.00        |
|                | omplex |             |              |              |
| 2.  ไออาร์พีซี    |        | 215         | 189.3        | 88.05        |
|                | C      |             |              |              |
| 3.  เอสโซ่      | omplex | 165         | 148.2        | 89.82        |
|                |        |             |              |              |
| 4.  สตาร์       | C      | 150         | 147.8        | 98.53        |
|                | omplex |             |              |              |
| 5.  ปตท.       |        | 150         | 146.1        | 97.40        |
|     อะโรเมติกส์  | C      |             |              |              |
|     และการกลั่น  | omplex | 120         | 65.8         | 54.83        |
|                |        |             |              |              |
| 6.  บางจาก     | C      | 17          | 13.0         | 76.47        |
|                | omplex |             |              |              |
| 7.  ระย        |        |             |              |              |
| องเพียวริฟายเออร์ | Simple |             |              |              |
|                |        |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| รวม            |        | 1,092       | 919.2        | 84.18        |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงานและ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

หมายเหตุ : * ได้ขยายกำลังกลั่นในปี 2550 จากเดิมกำลังกลั่น 225 พันบาร์เรลต่อวัน

สำหรับปี 2550 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมทั้งสิ้น 1,092 พันบาร์เรลต่อวัน
และมีการใช้กำลังการผลิต 919.2 พันบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นอัตราการใช้กำลังการกลั่นร้อยละ
84.18 ของกำลังการกลั่นรวม ซึ่งปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปที่ผลิตได้ภายในประเทศทั้งหมดอยู่ที่ 882
พันบาร์เรลต่อวัน ในขณะที่มีความต้องการบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปภายในประเทศ 736
พันบาร์เรลต่อวัน ซึ่งเท่ากับความต้องการบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศในปี 2549

สำหรับปี 2550 ปริมาณการผลิตน้ำมันเบนซินอยู่ที่ 150 พันบาร์เรลต่อวัน ขณะที่มีความต้องการใช้
127 พัน บาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันในปี 2549 ในอัตราร้อยละ 1.77
สำหรับน้ำมันดีเซลมีระดับการผลิตอยู่ที่ 371 พันบาร์เรลต่อวัน โดยมีความต้องการบริโภค 322
พันบาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันในปี 2549 ในอัตราร้อยละ 1.86
สำหรับปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเตามีประมาณ 73 พันบาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี
2549 ร้อยละ 27.78 เนื่องจากโรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากได้ปรับเปลี่ยนมาใช้ก๊าซธรรมชาติ
และถ่านหินซึ่งมีราคาที่ต่ำกว่า มาเป็นเชื้อเพลิงแทนการใช้น้ำมันเตา

เมื่อเปรียบเทียบการผลิตกับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวม
พบว่าปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่า ความต้องการใช้ในประเทศ เป็นผลให้ในปี 2550
มีการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปเป็นจำนวน 144 พันบาร์เรลต่อวัน

การผลิต การใช้ การนำเข้า และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปปี 2550

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------
                        ปริมาณ                                  

                        การใช้        การผลิต       การนำเข้า     การส่งออก

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว       117.1        133.5        0.0          8.9

  เบนซินออกเทน 95        19.1         36.6         0.5          17.8

  เบนซินออกเทน 91        77.0         83.0         2.3          9.4

  แก๊สโซฮอล์              30.4         30.3         0.0          0.0

  น้ำมันก๊าด/น้ำมันเครื่องบิน   85.2         93.7         0.7          8.4

  ดีเซล                  322.4        371.0        3.3          46.3

  น้ำมันเตา               72.8         110.7        9.2          42.7

  ยางมะตอย              12.4         22.7         0.1          10.3

  รวม                   736.4        881.5        16.1         143.8
  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------

  ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน

สำหรับในปี 2550 เศรษฐกิจขยายตัวอยู่ที่ร้อยละ 4.8 เติบโตในอัตราที่ลดลงจากปีก่อน
เป็นผลเนื่องมาจากราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกปรับตัวขึ้นสูงและมีความผันผวนสูง
ซึ่งกระทบต่อเสถียรภาพทางเศรษฐกิจของประเทศ
รวมทั้งปัญหาการขยายตัวของภาคการส่งออกที่ชะลอตัวลง ภาวะทางการเมืองที่ไม่แน่นอน
ตลอดจนอัตราแลกเปลี่ยนบาทต่อดอลล่าร์ สรอ. มีแนวโน้มแข็งค่าขึ้น

สำหรับปี 2551
ธนาคารแห่งประเทศไทยยังคงคาดว่าราคาน้ำมันจะยังคงมีแนวโน้มทรงตัวอยู่ในระดับที่สูง
เนื่องจากอุปสงค์โลกที่ยังขยายตัวสูง โดยเฉพาะจากประเทศจีนและอินเดีย
ในขณะที่อุปทานมีแนวโน้มขยายตัวน้อยเมื่อเทียบกับอุปสงค์
ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการปิดซ่อมบำรุงแหล่งผลิตน้ำมันดิบบางแห่งและภัยธรรมชาติซึ่งทำให้การผลิตน้ำมันต่ำกว่าศักยภาพ
รวมไปถึงปัจจัยทางด้านการเมืองในกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมันสำคัญทั้งในแถบตะวันออกกลางและแอฟริกา

  ธุรกิจตลาดค้าปลีก

ในปี 2550 ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนและปรับตัวขึ้นอย่างต่อเนื่อง
แรงกดดันจากราคาน้ำมันในตลาดโลกที่สูงขึ้นได้ส่งผ่านไปยังราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศ
ทำให้ราคาน้ำมันเบนซินและดีเซลปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้ราคาน้ำมันเบนซิน 95
และดีเซลหมุนเร็วในไตรมาสที่ 4 ปี 2550 เฉลี่ยอยู่ที่ 31.66 และ 28.44 บาทต่อลิตร ตามลำดับ
อย่างไรก็ตามราคาขายปลีกปรับตัวได้ช้ากว่าต้นทุนราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่สิงคโปร์ที่สูงขึ้น
ส่งผลให้ค่าการตลาดเฉลี่ย ปรับตัวลดลงจากระดับเฉลี่ย 1.0233 บาทต่อลิตร ในปี 2549
มาอยู่ที่ระดับเฉลี่ย 0.9253 บาทต่อลิตรในปี 2550

ค่าการตลาดเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2545 -ปี 2550

หน่วย : บาทต่อลิตร

+----------------------------------+-----------------------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)                      | ค่าการตลาด                         |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| 2545                             | 1.3776                            |
|                                  |                                   |
| 2546                             | 1.0673                            |
|                                  |                                   |
| 2547                             | 1.1290                            |
|                                  |                                   |
| 2548                             | 0.6848                            |
|                                  |                                   |
| 2549                             | 1.0233                            |
|                                  |                                   |
| 2550                             | 0.9253                            |
+----------------------------------+-----------------------------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

3.2.3 การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง และ
    การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไป
        ผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        ซึ่งรวมทั้งสถานีบริการชุมชนซึ่งจำหน่ายให้กับสมาชิกด้วย
        ซึ่งน้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถยนต์

  บริษัทฯ แบ่งประเภทของสถานีบริการน้ำมันออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่

  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- ---------
  ประเภท                                                                                     จำนวน   สัดส่วน

                                                                                             (แห่ง)   (%)

  1.       Company Own Company Operate (COCO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการ โดยให้ บริษัท 162     15.18%
           บางจากกรีนเนท จำกัด เป็นผู้บริหารกิจการภายในสถานีบริการ                                            
           โดยที่บริษัทฯเป็นผู้กำหนดนโยบายและภาพลักษณ์ของการดำเนินธุรกิจค้าปลีกเพื่อให้ บริษัท บางจากกรีนเนท             
           จำกัด ใช้เป็นแนวทางในการบริหารธุรกิจ ซึ่งสถานีบริการประเภท COCO                                     
           ส่วนใหญ่จะเป็นสถานีบริการที่มีขนาดใหญ่ และตั้งอยู่บนถนนสายหลัก                                          
           ดังนั้นสถานีบริการดังกล่าวจะถูกควบคุมและดูแลเพื่อใช้เป็นสถานีบริการต้นแบบสำหรับสถานีบริการประเภทอื่นๆ           

  2.       Company Own Dealer Operate (CODO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานที่                 99      9.28%
           โดยให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ในการบริหารสถานีบริการเช่าดำเนินการ                                  

  3.       Joint Venture (JV):                                                               160     14.99%
           เป็นการร่วมลงทุนระหว่างบริษัทฯกับผู้ประกอบการที่สนใจและประสงค์จะดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน                

  4.       Dealer Own Dealer Operate (DODO): ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน กล่าวคือ         117     10.97%
           ผู้ประกอบการเป็นทั้งเจ้าของที่ดิน และผู้ลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเองทั้งหมด                                  
           รวมทั้งทำหน้าที่เป็นตัวแทนจำหน่าย                                                                 

  5.       Co-Operative (CO-OP): เป็นสถานีบริการที่ชุมชนเป็นผู้ลงทุน โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดิน             529     49.58%
           และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเอง                                                                 

           รวม                                                                               1,067   100.00%
  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- ---------

  หมายเหตุ : ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550

2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
    กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
    เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
    อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ
    ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือ

3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน กิจการเดินรถและเรือขนส่งสินค้าและ
    ผู้โดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
    เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
    โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
    การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
    ทางเรือและทางรถยนต์

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ
    เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
    ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบ
    เครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง
    การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่จัดส่งทางท่อ
    อย่างไรก็ตามบางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทางรถยนต์

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ ในรูปวัตถุดิบ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
    การจัดจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯซึ่งเป็นน้ำมันเตาประเภท Straight Run
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นไทยออยล์ที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking
    Unit) เพื่อแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
    หรือการจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมทของบริษัทฯ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมีสำหรับการผลิตเป็นสารอะโรมาติกส์

4)  กระบวนการจำหน่ายต่างประเทศ ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
    โดยทางเรือ

3.2.4 ลักษณะของลูกค้า

บริษัทฯ สามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของ บริษัทฯ (Dealer) รวมถึงสถานีบริการน้ำมันชุมชน
    ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของและจำหน่ายให้ลูกค้าเป็นสมาชิกและบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ ซึ่งได้แก่
    ผู้ประกอบกิจการโรงงาน กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือโดยสาร ฯลฯ
    ตลอดจนหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ

  2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
  บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศทั้งรายเล็กและรายใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายต่อ เช่น บมจ.ปตท. ซึ่งจัดจำหน่ายต่อให้แก่ ผู้ใช้ตรง
  รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย เป็นต้น

  3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
  โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว เช่น
  การจำหน่ายน้ำมันเตาประเภท Straight Run ให้โรงกลั่นอื่น
  เพื่อนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
  การจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์เมทเพื่อนำไปเข้ากระบวนการผลิตสารอะโรมาติกส์
  เป็นต้น

  4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายหรือใช้ในต่างประเทศ

  ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ จำแนกตามประเภทของลูกค้า

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| ประเภทลูกค้า              | ปี     |       | ปี     |     | ปี    |     |
|                         | 2548  |       | 2549  |     | 2550 |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
|                         | ปริมาณ | ร้อยละ | ปริมาณ | ร้อ  | ป    | ร้อ  |
|                         |       |       |       | ยละ | ริมาณ | ยละ |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 1. สถานีบริการ            | 52.9  | 61.4  | 51.3  | 6   | 52.0 | 6   |
|                         |       |       |       | 4.2 |      | 2.6 |
| ตลาดอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง  |       |       |       |     |      |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 2. ลูกค้าขายส่ง            | 15.6  | 18.1  | 15.1  | 1   | 8.7  | 1   |
|                         |       |       |       | 8.9 |      | 0.5 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 3.                      | 16.0  | 18.6  | 8.6   | 1   | 1.1  | 1.3 |
| โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ   |       |       |       | 0.8 |      |     |
| โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ   |       |       |       |     |      |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 4. ลูกค้าต่างประเทศ        | 1.6   | 1.9   | 4.9   | 6.1 | 21.3 | 25  |
|                         |       |       |       |     |      | .6* |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| รวม                     | 86.1  | 100   | 79.9  | 100 | 83.1 | 100 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+

  หมายเหตุ : * มีการส่งออกน้ำมันเตากำมะถันต่ำไปยังประเทศจีน

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2548           ปี 2549           ปี 2550   

                                 ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                     

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              33,331   39.2    39,492   42.2    38,601   41.0

  2. น้ำมันเตา                     18,548   21.8    16,891   18.1    5,126    5.5

  3. น้ำมันเบนซิน                   19,035   22.4    21,248   22.7    22,670   24.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              13,100   15.4    12,609   13.5    11,287   12.0

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          84,014   98.8    90,240   96.5    77,684   82.5

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                    

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              0        0.0     0        0.0     0        0.0

  2. น้ำมันเตา                     115      0.1     2,510    2.7     15,879   16.9

  3. น้ำมันเบนซิน                   0        0.0     0        0.0     0        0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              906      1.1     789      0.8     571      0.6

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         1,021    1.2     3,299    3.5     16,450   17.5

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                        

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              33,331   39.2    39,492   42.2    38,601   41.0

  2. น้ำมันเตา                     18,663   21.9    19,401   20.7    21,005   22.4

  3. น้ำมันเบนซิน                   19,035   22.4    21,248   22.7    22,670   24.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              14,006   16.5    13,398   14.3    11,858   12.6

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             85,035   100     93,539   100     94,134   100

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   7.8              10.0             0.6      
  (ร้อยละ)                                                                   
  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------

3.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

1)  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาร์เรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ระบบท่อ กระบวนการผสม
กระบวนการเก็บ และการกระจายผลิตภัณฑ์ออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่ง ทุก 18
เดือน บริษัทฯ จะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
เพื่อรักษาประสิทธิภาพการผลิตให้อยู่ในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพให้ดียิ่งขึ้น
การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
บาร์เรลต่อวัน โดยดำเนินการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

บริษัทฯ ได้ดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่นรวมถึงการขยายหน่วยการผลิต และเพิ่มระบบถัง
มาโดยตลอด จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
และระบบป้องกันมลภาวะเป็นพิษสอดคล้องเหมาะสมกับกำลังกลั่นที่สูงขึ้น

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|                               | ปี 2548     | ปี 2549     | ปี 2550    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้           |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันกลั่น           | 120        | 120        | 120       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันปฏิทิน (A)      | 113.4      | 113.4      | 113.4     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์             |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                 | 23.1       | 19.7       | 24.2      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                  | 19.1       | 14.4       | 21.5      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                | 10.1       | 13.9       | 10.6      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด  | 6.4        | 6.4        | 8.0       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                  | 1.5        | 1.5        | 1.3       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   6.                          | 2.1        | 2.0        | 1.9       |
|                               |            |            |           |
| น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)            | 62.4       | 57.9       | 67.5      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัต                            | (30.7)     | (7.2)      | 16.6      |
| ราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ) |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)   | 55.0       | 51.1       | 59.5      |
| (B/A)                         |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8 ชั่วโมง
  และทุก 18 เดือนบริษัทฯ จะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ
  30 วัน ทั้งนี้เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม
  หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (“UOP”)
เป็นผู้ทำการประเมินประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP
    ไม่พบข้อคิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

  สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
  ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
  ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และ
    การตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัย
    ที่ดีและตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป

6.  Refinery’s Energy Efficiency : โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
    มีประสิทธิภาพด้านพลังงานเหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของโรงกลั่นในเอเชียแปซิฟิค
    ประมาณร้อยละ 5 - 8 และ
    เหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของอุตสาหกรรมโดยรวมประมาณร้อยละ 6 – 9

2) กระบวนการผลิต

  [][][][][][][]

-   การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ ภายในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส  ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปสู่ยอดหอกลั่น
    ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำที่สุด ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลงจะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    ซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน ดังนี้

    1.  ชั้นบนสุดของหอกลั่นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำที่สุดจะเป็นก๊าซหุงต้ม

    2.  ชั้นที่สอง ได้แก่ แนฟธาเบา (Light Virgin Naphtha หรือ LVN)

    3.  ชั้นที่สาม ได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Virgin Naphtha หรือ HVN)

  (ซึ่งแนฟธาเบา และแนฟธาหนัก จะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ
  และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป)

4.  ชั้นที่สี่ ได้แก่ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน

5.  ชั้นที่ห้า ได้แก่ น้ำมันดีเซล

6.  ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยกลายเป็นไอจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงที่สุดโดยของเหลวส่วนนี้เรียกว่า
    “กากกลั่น” (Residue หรือ Long Residue หรือ Reduced Crude)

  การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
  จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมานี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
  (Straight Run) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล มีค่าซีเทนสูงมาก
  จุดติดไฟได้เร็ว เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาด
  ส่วนน้ำมันเตาก็มีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ ปราศจากเขม่าควัน
  และสามารถปรับแต่งปริมาณอากาศที่เกิน (Excess Air) ให้ต่ำลงได้ง่าย
  ซึ่งช่วยให้ประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆ ในระยะยาว

-   การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) :
    เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์โดยการกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ
    ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน ปรอท เป็นต้น
    เพื่อทำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์และคุณภาพสูงตามความต้องการ
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่ปรับปรุงคุณภาพ เช่น หน่วยกำจัดกำมะถัน หน่วยผลิตดีเซลกำมะถันต่ำ
    หน่วยกำจัดปรอท เป็นต้น

-   การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) :
    เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของน้ำมันเพื่อให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน เช่น หน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
    หน่วยรีฟอร์มเมอร์ และหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    (ซึ่งเป็นหน่วยที่บริษัทฯจะดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน) เป็นต้น

-   การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

  3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตของธุรกิจโรงกลั่นคือ "น้ำมันดิบ"
ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอน
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆปีของซากพืชซากสัตว์ที่อยู่ภายใต้พื้นผิวโลก
ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
บริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดกำแพงเพชร บริเวณจังหวัดสุพรรณบุรี
บริเวณอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบและนำขึ้นมายังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้ของโรงกลั่นทั้ง
7 แห่งในประเทศไทย โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 15
ของความต้องการน้ำมันเพื่อนำมากลั่นทั้งหมด ดังนั้น
น้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งแหล่งน้ำมันดิบที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่ กลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น
รวมถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย
เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางใช้เวลาในการขนส่งประมาณ 15 - 20 วัน
และจากตะวันออกไกลใช้เวลาประมาณ 3 - 7 วัน ทั้งนี้ โดยปกติบริษัทฯ
สำรองน้ำมันดิบในปริมาณที่เพียงพอต่อการกลั่นประมาณ 40 วัน

เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ
เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหาและราคาวัตถุดิบที่ ต่ำที่สุดโดยได้คุณภาพของผลผลิตตามความต้องการ
บริษัทฯจึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
ในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น ทั้งนี้ อีกส่วนหนึ่ง
บริษัทฯสั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย ซึ่งเป็นผลจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูป
(Physical Swap) กับผู้ผลิตรายอื่น โดยการจัดหาวัตถุดิบของบริษัทฯ แบ่งเป็นประเภทได้ดังนี้

(1) การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ ของบริษัท ปตท. สผ. สยาม จำกัด ที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลก
  และกำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของบริษัท ปตท. สผ. อินเตอร์เนชั่นแนล
  ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี ของบริษัท แปซิฟิกไทเกอร์ เอ็นเนอร์ยี จำกัด ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  - น้ำมันดิบปัตตานี ของ Unocal Thailand Company Limited บริษัท ปตท. สผ. จำกัด
  (มหาชน) และ Mitsui Oil Exploration Company Limited ซึ่งอยู่ในอ่าวไทย

  แหล่งน้ำมันดิบภายในประเทศ

  หน่วย : บาร์เรลต่อวัน

+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| แหล่ง            | ผู้ผลิต         | ปริม      |          |            |
|                 |              | าณการผลิต |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
|                 |              | ปี 2548   | ปี 2549   | ปี 2550     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 1.  สิริกิติ์        | ปตท.สผ. สยาม | 17,129   | 18,755   | 20,511     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 2.  ทานตะวัน     | เชฟรอน       | 6,650    | 8,296    | 7,703      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 3.  เบญจมาศ     | เชฟรอน       | 45,819   | 50,004   | 42,132     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 4.  ฝาง         | กรมก         | 800      | 970      | 971        |
|                 | ารพลังงานทหาร |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 5.  หนึ่ง         | ปตท.สผ.      | 354      | 370      | 344        |
|     (กำแพงแสน)  |              |          |          |            |
|     และ สอง     | อ            |          |          |            |
|     (อู่ทอง)      | ินเตอร์เนชั่นแนล |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 6.              | ชิโน ยูเอส     | 1,098    | 1,050    | 1,460      |
|   บึงหญ้าและบึงม่วง |              |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 7.  วิเชียรบุรี     | แปซิฟิค ไทเก้อร์ | 150      | 96       | 309        |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 8.  นางนวล      | ปตท.สผ. สยาม | 1,912    | 684      | 504        |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 9.  จัสมิน        | เพิร์ล ออย     | 5,768    | 8,649    | 19,267     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 10. ยูโนแคล      | ยูโนแคล       | 29,794   | 38,679   | 39,215     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 11. อื่นๆ         |              | 4,415    | 1,376    | 2,148      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| รวม             |              | 113,890  | 128,950  | 134,563    |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

  ในปี 2550 บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศ 13 แหล่ง โดยร้อยละ 71
  ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์ และแหล่งน้ำมันดิบปัตตานี
  รายละเอียดดังนี้

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งภายในประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  -------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบ                 ปี 2548           ปี 2549           ปี 2550   

                             ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  1. น้ำมันดิบปัตตานี             3,301    41.6    6,829    59.6    8,483    49.1

  2. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)        3,169    40.0    3,399    29.7    3,736    21.6

  3. น้ำมันดิบจัสมิน              339      4.3     0        0.0     3,006    17.4

  4. น้ำมันดิบวิเชียรบุรี           50       0.6     38       0.3     592      3.4

  5. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล        383      4.8     401      3.5     517      3.0

  6. น้ำมันดิบเบญจมาศ           0        0.0      0       0.0     238      1.4

  7. บงกตคอนเดนเสท           0        0.0     120      1.0     163      0.9

  8. จักรวาลคอนเดนเสท         251      3.2     0        0.0     130      0.8

  9. น้ำมันดิบนางนวล            0        0.0     153      1.3     140      0.8

  10. น้ำมันดิบบีพี               126      1.6     132      1.1     121      0.7
  (อู่ทอง/กำแพงแสน)                                                       

  11. ภูฮ่อมคอนเดนเสท          0        0.0     0        0.0     80       0.5

  12. น้ำมันดิบสังฆจาย           45       0.6     76       0.7     59       0.3

  13. เอราวัณคอนเดนเสท        264      3.3     315      2.7      0       0.0

  รวม                        7,928    100     11,462   100.0   17,266   100
  -------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  (2) การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

  ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งต่างประเทศด้วยกันหลายแหล่ง
  โดยเป็นน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล ได้แก่น้ำมันดิบทาปีสและลาบวนจากประเทศมาเลเซีย
  น้ำมันดิบซีเรียจากประเทศบรูไน น้ำมันดิบมาลัมปาย่าคอนเดนเสทจากประเทศฟิลิปปินส์
  น้ำมันดิบนอร์ทเวสเชล์ฟคอนเดนเสทจากประเทศออสเตรเลีย น้ำมันดิบดูริจากประเทศอินโดนีเซีย
  เป็นต้น ส่วนน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลาง ได้แก่ น้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมาน
  น้ำมันดิบกาตาร์มารีนจากประเทศกาตาร์
  น้ำมันดิบเมอร์แบนและอึมชาอีฟจากประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ เป็นต้น นอกจากนี้บริษัทฯ
  ยังได้นำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งอื่นๆ อีก ได้แก่ น้ำมันดิบดาร์เบลน จากประเทศซูดาน

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทฯ ได้ติดต่อสั่งซื้อ อาทิเช่น

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันต่างประเทศทั่วไป

รายละเอียดเป็นดังนี้

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งต่างประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ---------------------- ----------- -------- ------- ------- ------- ------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ              ประเทศ      ปี 2548           ปี 2549          ปี 2550  

                                     ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                               

  1. ทาปีส                มาเลเซีย     0        0.0      0      0.0     0       0.0

  2. ลาบวน               มาเลเซีย     1,775    14.2    612     10.0     0      0.0

  3. ซีเรียไลท์             บรูไน        1,237    9.9      0      0.0      0      0.0

  4. มาลัมปาย่าคอนเดนเสท   ฟิลิปปินส์       0       0.0     1,371   22.4    2,979   76.9

  5.                     ออสเตรเลีย    0       0       949     15.5    0       0.0
  นอร์ทเวสเชล์ฟคอนเดนเสท                                                        

  6. ดูริ                  อินโดนีเซีย    0        0.0     0       0.0     592     15.3

  7. อื่นๆ                             0        0.0     406     6.6      0      0.0

  รวมแหล่งตะวันออกไกล                  3,012    24.0    3,337   54.5    3,570   92.2

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                              

  1. โอมาน               โอมาน       3,033    24.2    1,586   25.9     0      0.0

  2. เมอร์แบน             ยู เอ อี      5,443    43.4    1,203   19.6     0      0.0

  3. กาตาร์มารีน           กาตาร์       0        0.0      0      0.0     0       0.0

  4. อึมชาอีฟ              ยู เอ อี      1,049    8.4      0      0.0      0      0.0

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง                 9,525    76      2,789   45.5    0       0.0

  แหล่งอื่น ๆ                                                                     

  1. ดาร์เบลน             ซูดาน        0        0.0      0      0.0     303     7.8

  รวมแหล่งอื่น ๆ                        0        0.0     0       0.0     303     7.8

  รวมทั้งสิ้น                            12,537   100     6,126   100.0   3,873   100
  ---------------------- ----------- -------- ------- ------- ------- ------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

  นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
  ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป
  รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงอีกด้วย

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| ชนิดน้ำมันดิบ                 | ปี    |      | ปี    |     | ปี    |      |
|                           | 2548 |      | 2549 |     | 2550 |      |
|                           |      |      |      |     |      |      |
|                           | (ปร  |      | (ปร  |     |      |      |
|                           | ับปรุง |      | ับปรุง |     |      |      |
|                           | ใหม่) |      | ใหม่) |     |      |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
|                           | ล้า   | ร    | ล้า   | ร้อ  | ล้า   | ร    |
|                           | นบาท | ้อยละ | นบาท | ยละ | นบาท | ้อยละ |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ  |      |      |      |     |      |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| 1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป | 19   | 25.5 | 35   | 4   | 51   | 64.3 |
|                           | ,172 |      | ,628 | 4.8 | ,874 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป            | 22   | 30.2 | 25   | 3   | 19   | 23.8 |
|                           | ,723 |      | ,410 | 1.9 | ,214 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| รว                        | 41   | 55.7 | 61   | 7   | 71   | 88.1 |
| มมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ | ,895 |      | ,038 | 6.7 | ,088 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ |      |      |      |     |      |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| 1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป | 31   | 41.5 | 16   | 2   | 9    | 11.9 |
|                           | ,193 |      | ,963 | 1.3 | ,564 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป            | 2    | 2.8  | 1    | 2.0 | 0.0  | 0.0  |
|                           | ,073 |      | ,611 |     |      |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| รวมมูลค                    | 33   | 44.3 | 18   | 2   | 9    | 11.9 |
| ่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ | ,266 |      | ,574 | 3.3 | ,564 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อ               |      |      |      |     |      |      |
| วัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ |      |      |      |     |      |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| 1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป | 50   | 67.0 | 52   | 6   | 61   | 76.2 |
|                           | ,365 |      | ,591 | 6.1 | ,438 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป            | 24   | 33.0 | 27   | 3   | 19   | 23.8 |
|                           | ,796 |      | ,021 | 3.9 | ,214 |      |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+
| รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด  | 75   | 1    | 79   | 10  | 80   | 1    |
|                           | ,161 | 00.0 | ,612 | 0.0 | ,652 | 00.0 |
+---------------------------+------+------+------+-----+------+------+

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

3.4 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  บริษัทฯ
  ยังคงดำเนินการและได้รับการรับรองด้านสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
  ISO 14001 ของโรงกลั่น
  รวมถึงการดำเนินการและได้รับการรับรองด้านความปลอดภัยตามมาตรฐาน มอก. 18001 /
  OHSAS 18001 ทั้งโรงกลั่น ศูนย์จ่ายน้ำมันบางจากและศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน อย่างต่อเนื่อง
  ในปี 2550 บริษัทฯ ได้เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า อาทิ
  ด้วยการเปลี่ยนแปลงวิธีการบำบัดน้ำดิบเป็นแบบ Reverse Osmosis
  ทำให้ปริมาณน้ำใช้และสารเคมีลดลง นอกจากนั้น
  ยังมีการเปลี่ยนตัวเร่งปฏิกิริยาของหน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
  และทำความสะอาดหน่วยแลกเปลี่ยนความร้อนทำให้การใช้พลังงานต่อหน่วยน้ำมันดิบลดลงซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้ต้นทุนต่อหน่วยลดลง
  หากแต่การใช้พลังงานลดลงยังช่วยลดภาวะโลกร้อนอีกด้วย
  ในส่วนของคุณภาพน้ำทิ้งและอากาศที่ปล่อยออกจากโรงกลั่นนั้น บริษัทฯ
  ยังดูแลได้ดีกว่ามาตรฐานที่กำหนดเช่นเดิม สำหรับความปลอดภัย บริษัทฯ
  ได้ปรับเปลี่ยนระบบการรายงานอุบัติการณ์
  ระบบการเตือนอันตรายเป็นแบบอิเลคทรอนิกส์เพื่อให้มีความสะดวกและลดการใช้กระดาษ
  อีกทั้งมีกิจกรรมส่งเสริมความตระหนักทั้งในเรื่องความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องหลายรูปแบบ
  เช่น การจัดให้พนักงานชมภาพยนตร์ และฟังการบรรยายเรื่อง ภาวะโลกร้อน (Global
  warming) การให้ความรู้ด้านสุขภาพ ความปลอดภัย
  และสิ่งแวดล้อมแก่พนักงานผ่านเสียงตามสาย และสื่อ Electronic เป็นต้น

  เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม บริษัทฯ
  ได้จัดกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์อย่างต่อเนื่อง โดยในปีนี้นอกเหนือจากการเยี่ยมชุมชนเป็นประจำ
  การจัดทำจุลสารครอบครัวใบไม้เพื่อเป็นช่องทางในการสื่อสารกับชุมชนชั้นกลางที่อยู่รอบโรงกลั่น
  การขยายโครงการโรงเรียนของหนูเข้าไปในชุมชนเพิ่มขึ้น
  และการดำเนินโครงการเปิดโลกการเรียนรู้กับบางจาก
  ซึ่งเป็นโครงการสนับสนุนนโยบายของรัฐที่ต้องการให้องค์กรท้องถิ่นเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับการศึกษาสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นให้นักเรียนได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์ตรงนอกเหนือจากในบทเรียนผ่านกิจกรรมหลากหลายรูปแบบของบริษัทฯ
  อย่างต่อเนื่องแล้ว บริษัทฯ ยังมีการมอบทุนการศึกษา อบรมดับเพลิงแก่ชุมชน
  จัดโครงการแว่นแก้วร่วมกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตเพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับการตรวจวัดสายตาและประกอบแว่น
  อีกทั้งการรับซื้อน้ำมันพืชใช้แล้วเพื่อนำมาผลิตเป็นไบโอดีเซล

  การรับรองระบบงานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ซึ่งบริษัทฯ ได้รับต่อเนื่องถึงปัจจุบันมีดังนี้

  ปี 2533 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานอุตสาหกรรมประเภทเคมีดีเด่น
  ด้านการประหยัดพลังงานทั่วไป” จากศูนย์ประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน
  กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  ปี 2534 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมดีเด่น”
  จากสมาคมวิศวกรสิ่งแวดล้อมไทย

  ปี 2538 บริษัทฯ ได้รับรางวัล เรื่องการปฎิบัติตามมาตรการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  จากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม

  ปี 2540 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO14001 -
  PETROLEUM REFINING ทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิตน้ำมัน นับตั้งแต่การรับน้ำมันดิบ
  กระบวนการกลั่นทุกหน่วย ตลอดจนการตรวจสอบและติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อม

  ปี 2541 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลดีเด่นทางด้านคณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่มีการจัดการและรักษาสภาพแวดล้อม (EIA AWARDS’
  98)

  ปี 2542 บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศการทำกิจกรรมเพื่อบริการสังคม
  จากการให้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญ ISO 14001 ของบริษัท
  เข้าไปช่วยจัดระบบให้โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติที่ต้องการปฏิบัติตามมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม

  ปี 2543 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
  สำหรับกิจการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม จากสถาบัน รับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)

  ปี 2544 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่น
  ประจำปี 2544 (EIA AWARD’2001)

  ปี 2547 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
  มอก.-18001-2542 และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety
  Management System) สำหรับศูนย์จ่ายน้ำมันบางจาก

  ปี 2548 ศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
  ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก.-18001-2542
  และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety Management
  System) จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ

  บริษัทฯ ได้รับ เหรียญพฤกษานครา ประเภท “ร่มรื่นพรรณพฤกษาอาคารใหญ่” ในโครงการ
  “แมกไม้มิ่งเมือง” ซึ่งจัดโดยกรุงเทพมหานคร เพื่อสนองพระราชดำริ
  สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถให้ชาวกรุงเทพฯ ร่วมกันปลูกต้นไม้และตกแต่งให้สวยงาม

  ปี 2549 บริษัทฯ ได้รับรางวัล Best Corporate Social Responsibility (CSR)
  Awards โดย ตลาด หลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) และ วารสารการเงินธนาคาร

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อสังคมและ/หรือสิ่งแวดล้อม
  (Commitment to Social and/or Environment Issues)
  โดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (Thailand Management Association :
  TMA) ร่วมกับ สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อการประหยัดพลังงาน
  (Commitment to Energy Saving) โดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย
  (Thailand Management Association : TMA) ร่วมกับ สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ
  ศศินทร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสุดยอดส้วมของถนนสายหลัก ประจำปี 2549 สถานีบริการน้ำมันบางจาก 2
  สาขา คือ สาขาพหลโยธิน 38 และสาขานาโคก1 จังหวัดสมุทรสาคร
  ได้รับรางวัลสุดยอดส้วมของถนนสายหลัก ประจำปี 2549โดยกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

  ปี 2550 บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร
  องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อสังคมและ/หรือสิ่งแวดล้อม (Commitment to Social and/or
  Environment Issues) และรางวัลประกาศนียบัตร
  องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อการประหยัดพลังงาน (Commitment to Energy Saving) ในงาน
  “Thailand Corporate Excellence Awards” ครั้งที่ 6 ประจำปี 2550
  ซึ่งจัดโดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (Thailand Management Association
  : TMA) ร่วมกับ สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

  บริษัทฯ ได้รับสัญลักษณ์ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ที่ดีของกรมโรงงานอุตสาหกรรม (Good
  Laboratory Practice; GLP/DIW) 2550

  บริษัทฯ ได้รับรางวัล CNBC’s Corporate Social Responsibility Award (ABLA)  ปี
  2008 จากสำนักข่าว CNBC (Consumer News and Business Channel)
  ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบให้แก่ผู้นำองค์กรธุรกิจ ที่มีความโดดเด่นด้าน CSR
  และมีความสำคัญในการผลักดันเสริมสร้าง CSR