แบบประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

บริษัท เอกชัยการแพทย์ จำกัด (มหาชน)

สำหรับ ปี 2560

แบบประเมินนี้จัดทำโดยคณะกรรมการบริษัทซึ่งเป็นความเห็นของคณะกรรมการ

เกี่ยวกับความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

  -----------------------------------------------------------------------
  แบบประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

  -----------------------------------------------------------------------

แนวคิดและวัตถุประสงค์

การมีระบบการควบคุมภายในที่ดีมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับบริษัทจดทะเบียนหรือบริษัทที่มีประชาชนเป็นผู้ถือหุ้น
โดยระบบที่ดีจะช่วยป้องกัน บริการ จัดการความเสี่ยงหรือความเสียหายต่างๆ
ที่อาจเกิดขึ้นกับบริษัทและผู้ที่มีส่วนได้เสียได้เป็นอย่างดี ดังนั้น
จึงเป็นหน้าที่ของคณะกรรมการบริษัทที่จะต้องดำเนินการให้มั่นใจว่า
บริษัทมีระบบควบคุมภายในที่เหมาะสม
และเพียงพอในการดูแลการดำเนินงานให้เป็นไปตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ กฎหมาย
ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพสามารถป้องกันทรัพย์สิน จากการทุจริต เสียหาย
รวมทั้งมีการจัดทำบัญชี รายงานที่ถูกต้องน่าเชื่อถือ

สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจาก ไพร้ซวอเตอร์เฮาส์คูเปอร์ส ประเทศไทย (PwC
Thailand)ในการพัฒนาแบบประเมินความเพียงพอของระบบควบคุมภายใน (“แบบประเมิน”)
ฉบับนี้ขึ้นเพื่อเป็นเครื่องมือช่วยให้บริษัทใช้เป็นแนวทางในการประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายในของบริษัทด้วยตนเอง

แบบประเมินนี้ ได้จัดทำตามแนวคิดของ COSO (The Committee of Sponsoring
Organizations of the Tread-way Commission) ที่ได้ปรับปรุง framework ใหม่
เมื่อเดือนพฤษภาคม 2556 นำมาปรับให้เข้าใจง่ายขึ้น รวมทั้งเหมาะสมกับบริษัทจดทะเบียนไทย
ซึ่งคำถามหลักยังแบ่งออกเป็น 5 ส่วน เช่นเดียวกับแนวทางของ COSO เดิม
แต่ได้ขยายความแต่ละส่วนออกเป็นหลักการย่อยรวม 17
หลักการเพื่อให้เข้าใจและเห็นภาพของแต่ละส่วนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

การนำไปใช้

บริษัทควรใช้แบบประเมินนี้เป็นแนวทางในการประเมินหรือทบทวนความเพียงพอของระบบควบคุมภายในอย่างน้อยทุกปี
และอาจมีการทบทวนเพิ่มเติมหากเกิดเหตุการณ์ที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ
การประเมินดังกล่าวควรผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการตรวจสอบและคณะกรรมการบริษัทด้วย
เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนความเห็น มีความเข้าใจตรงกัน
และสามารถกำหนดแนวทางแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมกับบริษัทได้

การตอบแบบประเมินในแต่ละหัวข้อ ควรอยู่บนพื้นฐานของการปฏิบัติจริง
หากประเมินแล้วพบว่าบริษัทยังขาดการควบคุมภายในที่เพียงพอในข้อใด
(ไม่ว่าจะเป็นการไม่มีระบบในเรื่องนั้น หรือมีแล้วแต่ยังไม่เหมาะสม)
บริษัทควรอธิบายเหตุผลและแนวทางแก้ไขประกอบไว้ด้วย

______________________________________

³เป็นคณะกรรมการร่วมของสถาบันวิชาชีพ 5 แห่ง ได้แก่
สถาบันผู้ตรวจสอบบัญชีรับอนุญาตแห่งสหรัฐอเมริกา (AICPA)สถาบันผู้ตรวจสอบภายในสากล
(Institute of Internal Auditors หรือ IIA)สถาบันผู้บริหารการเงิน (Financial
Executives Institute หรือ FEI ) สมาคมนักบัญชีแห่งสหรัฐอเมริกา (American
Accounting Association หรือ AAA ) และสถาบันนักบัญชีเพื่อการบริหาร (Institute of
Management Accountants หรือ IMA)

  -----------------------------------------------------------------------
  การควบคุมภายในองค์กร ( Control Environment )

  -----------------------------------------------------------------------

1.  องค์กรแสดงถึงความยึดมั่นในคุณค่าของความซื่อตรง (integrity) และจริยธรรม

+-------------------------------------------------------+------+------+
| คำถาม                                                 | ใช่   | ไม่ใช่ |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 1.1 คณะกรรมการและผู้บริหารกำหนดแนวทาง                    |     |      |
| และมีการ                                               |      |      |
| ปฏิบัติที่อยู่บนหลักความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณในการดำเนินงาน |      |      |
| ที่ครอบคลุมถึง                                            |      |      |
|                                                       |      |      |
|   1.1.1 การปฏิบัติหน้าที่ประจำวัน และการตัดสินใจในเรื่องต่างๆ     |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.1.2 การปฏิบัติต่อคู่ค้า ลูกค้า และบุคคลภายนอก                 |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 1.2                                                   |     |      |
| มีข้อกำหนดที่เป็นลายลักษณ์อักษร                               |      |      |
| ให้ผู้บริหารและพนักงานปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อตรงและรักษาจรรยาบรรณ |      |      |
| ที่ครอบคลุมถึง                                            |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.1 มีข้อกำหนดเกี่ยวกับจริยธรรม (code of                  |      |      |
| conduct)สำหรับผู้บริหารและพนักงานที่เหมาะสม                  |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.2                                                 |      |      |
| มีข้อกำหนดห้ามผู้บริหารและพนักงา                             |      |      |
| นปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับกิจการ |      |      |
| ซึ่งรวมถึงการห้ามคอร์รัปชั่นอันทำให้เกิดความเสียหายต่อองค์กร        |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.3 มีบทลงโทษที่เหมาะสมหากมีการฝ่าฝืนข้อกำหนดข้างต้น         |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.4                                                 |      |      |
| มีการส                                                 |      |      |
| ื่อสารข้อกำหนดและบทลงโทษข้างต้นให้ผู้บริหารและพนักงานทุกคนรับทราบ |      |      |
| เช่น                                                   |      |      |
| รวมอยู่ในกา                                             |      |      |
| รปฐมนิเทศพนักงานลงนามรับทราบข้อกำหนดและบทลงโทษเป็นประจำทุกปี |      |      |
| รวมทั้งมีการเผยแพร่ code of conduct                       |      |      |
| ให้แก่พนักงานและบุคคลภายนอกได้รับทราบ                       |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 1.3 มีกระบวนการติดตามและประเมินผลการปฏิบัติตาม Code of      |     |      |
| Conduct                                               |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.3.1                                                 |      |      |
| การติดตามและป                                          |      |      |
| ระเมินผลโดยหน่วยงานตรวจสอบภายในหรือหน่วยงานกำกับดูแลการปฏิบัติ |      |      |
| (compliance unit)                                     |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.3.2 การประเมินตนเองโดยผู้บริหารและพนักงาน                |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.3.3 การประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญที่เป็นอิสระจากภายนอกองค์กร      |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 1.4 มีการจัดการอย่างทันเวลา                               |     |      |
| หากพบ                                                 |      |      |
| การไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดเกี่ยวกับความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณ |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.4.1                                                 |      |      |
| มีกระบวนการที่ทำให้สามารถตรวจพบการฝ่าฝืนได้ภายในเวลาที่เหมาะสม |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.4.2                                                 |      |      |
| มีกร                                                   |      |      |
| ะบวนการที่ทำให้สามารถลงโทษหรือจัดการกับการฝ่าฝืนได้อย่างเหมาะสม |      |      |
| และภายในเวลาอันควร                                     |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.4.3                                                 |      |      |
| มีการแก้ไขกา                                            |      |      |
| รกระทำที่ขัดต่อหลักความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณอย่างเหมาะสม |      |      |
| และภายในเวลาอันควร                                     |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+

²บริษัทควรกำหนดการควบคุมภายในตามมาตรการต่อต้านคอร์รัปชั่นให้เหมาะสมกับความเสี่ยงของบริษัท

2.  คณะกรรมการมีความเป็นอิสระจากฝ่ายบริหาร และทำหน้าที่กำกับดูแล
    (Oversight)และพัฒนาการดำเนินการด้านการควบคุมภายใน

  --------------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                             ใช่      ไม่ใช่

  2.1 มีการกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการแยกจากฝ่ายบริหาร                                        
  โดยได้สงวนสิทธิ์อำนาจเฉพาะของคณะกรรมการบริษัทไว้อย่างชัดเจน                                        

  2.2 คณะกรรมการบริษัทกำกับดูแลให้มีการกำหนดเป้าหมายการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนและวัดผลได้                   
  เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานของผู้บริหารและพนักงาน                                                

  2.3                                                                                      
  คณะกรรมการบริษัทกำกับดูแลให้บริษัทกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการและผู้บริหารให้ถูกต้องตามกฎหมาย           
  กฎบัตร ซึ่งครอบคลุมบทบาทที่สำคัญของคณะกรรมการตรวจสอบ ผู้สอบบัญชี ผู้ตรวจสอบภายใน                       
  และผู้รับผิดชอบต่อรายงานทางการเงิน                                                              

  2.4 คณะกรรมการบริษัทเป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับธุรกิจของบริษัท และมีความเชี่ยวชาญที่เป็นประโยชน์ต่อบริษัท           
  หรือสามารถขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้นๆ ได้                                                 

  2.5 คณะกรรมการของบริษัทประกอบด้วยกรรมการอิสระที่มีความรู้ ความสามารถ น่าเชื่อถือ                      
  และมีความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่อย่างแท้จริง เช่น ไม่มีความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับบริษัท                       
  ไม่มีความสัมพันธ์อื่นใด อันอาจมีอิทธิพลต่อการใช้ดุลยพินิจและปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นอิสระ                           
  ในจำนวนที่เหมาะสมเพียงพอ                                                                     

  2.6 คณะกรรมการบริษัทกำกับดูแลการพัฒนาและปฏิบัติเรื่องการควบคุมภายใน ในองค์กร                         
  ซึ่งครอบคลุมทั้งการสร้างสภาพแวดล้อมการควบคุม การประเมินความเสี่ยง กิจกรรมการควบคุม                     
  ข้อมูลและการสื่อสาร และการติดตาม                                                               
  --------------------------------------------------------------------------------- ------- -------

3.  ฝ่ายบริหารได้จัดให้มีโครงสร้างสายการรายงาน
    การกำหนดอำนาจในการสั่งการและความรับผิดชอบที่เหมาะสมเพื่อให้องค์กรบรรลุวัตถุประสงค์
    ภายใต้การกำกับดูแล (oversight)ของคณะกรรมการ

  --------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                           ใช่      ไม่ใช่

  3.1                                                                    
  ผู้บริหารระดับสูงกำหนดโครงสร้างองค์กรที่สนับสนุนการบรรลุวัตถุประสงค์ของบริษัท            
  โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมทั้งทางธุรกิจและกฎหมาย                                
  รวมถึงการจัดให้มีการควบคุมภายในอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น                            
  แบ่งแยกหน้าที่ในส่วนงานที่สำคัญ ซึ่งทำให้เกิดการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างกัน                
  มีงานตรวจสอบภายในที่ขึ้นตรงกับกรรมการตรวจสอบ และมีสายการรายงานที่ชัดเจน           
  เป็นต้น                                                                   

  3.2 ผู้บริหารระดับสูงกำหนดสายการรายงานในบริษัท                                
  โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ ความรับผิดชอบ                       
  และการสื่อสารข้อมูล                                                         

  3.3 มีการกำหนด มอบหมาย                                                  
  และจำกัดอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบอย่างเหมาะสมระหว่างคณะกรรมการบริษัท           
  ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหาร และพนักงาน                                           
  --------------------------------------------------------------- ------- -------

4.  องค์กรแสดงถึงความมุ่งมั่นในการจูงใจ พัฒนาและการรักษาบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถ

  ------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                                       ใช่      ไม่ใช่

  4.1 บริษัทมีนโยบายและวิธีการปฏิบัติเพื่อจัดหา พัฒนา และรักษาบุคลากรที่มีความรู้ และความสามารถที่เหมาะสม                 
  และมีกระบวนการสอบทานนโยบายและวิธีการปฏิบัตินั้นอย่างสม่ำเสมอ                                                  

  4.2 บริษัทมีกระบวนการประเมินผลการปฏิบัติงาน การให้แรงจูงใจหรือรางวัลต่อบุคลากรที่มีผลการปฏิบัติงานดี                   
  และการจัดการต่อบุคลากรที่มีผลงานไม่บรรลุเป้าหมายรวมถึง การสื่อสารกระบวนการเหล่านี้ให้ผู้บริหารและพนักงานทราบ            

  4.3                                                                                                
  บริษัทมีกระบวนการแก้ไขปัญหาหรือเตรียมพร้อมสำหรับการขาดบุคลากรที่มีความรู้และความสามารถที่เหมาะสมอย่างทันเวลา           

  4.4 บริษัทมีกระบวนการสรรหา พัฒนา และรักษาผู้บริหารและพนักงานทุกคน เช่น การจัดระบบที่ปรึกษา                        
  (mentoring)และการฝึกอบรม                                                                             

  4.5 บริษัทมีแผนและกระบวนการสรรหาผู้สืบทอดตำแหน่ง (succession plan)                                        
  ------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------

5.  องค์กรกำหนดให้บุคลากรมีหน้าที่และรับผิดชอบในการควบคุมภายใน
    เพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ขององค์กร

  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                                                                             ใช่      ไม่ใช่

  5.1 คณะกรรมการบริษัทและผู้บริหารมีกระบวนการและสื่อสารเชิงบังคับให้บุคลากรทุกคนมีความรับผิดชอบต่อการควบคุมภายใน และจัดให้มีการปรับปรุงแก้ไขกระบวนการปฏิบัติ           
  ในกรณีที่จำเป็น                                                                                                                               

  5.2 คณะกรรมการบริษัทและผู้บริหารกำหนดตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงาน การสร้างแรงจูงใจ และการให้รางวัล ที่เหมาะสม โดยพิจารณาทั้งเรื่องการปฏิบัติตาม Code of Conduct        
  และวัตถุประสงค์ในระยะสั้นและระยะยาวของบริษัท                                                                                                     

  5.3                                                                                                                                      
  คณะกรรมการบริษัทและผู้บริหารประเมินแรงจูงใจและการให้รางวัลอย่างต่อเนื่องโดยเน้นให้สามารถเชื่อมโยงกับความสำเร็จของหน้าที่ในการปฏิบัติตามความควบคุมภายในด้วย           

  5.4 คณะกรรมการบริษัทและผู้บริหารได้พิจารณาไม่ให้มีการสร้างแรงกดดันที่มากเกินไปในการปฏิบัติหน้าที่ของบุคลากรแต่ละคน                                              
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------

  -----------------------------------------------------------------------
  การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)

  -----------------------------------------------------------------------

6.  องค์กรกำหนดวัตถุประสงค์ไว้อย่างชัดเจนเพียงพอ
    เพื่อให้สามารถระบุและประเมินความเสี่ยงต่างๆ
    ที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร

  ------------------------------------------------------------------------ ------- -------
  คำถาม                                                                    ใช่      ไม่ใช่

  6.1 บริษัทสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีที่รับรองโดยทั่วไป                                 
  และเหมาะสมกับธุรกิจในขณะนั้นโดยแสดงได้ว่ารายการในรายงงานทางการเงินมีตัวตนจริง               
  ครบถ้วน แสดงถึงสิทธิหรือภาระผูกพันของบริษัทได้ถูกต้อง มีมูลค่าเหมาะสม                           
  และเปิดเผยข้อมูลครบถ้วน ถูกต้อง                                                        

  6.2 บริษัทกำหนดสาระสำคัญของรายการทางการเงิน โดยพิจารณาถึงปัจจัยที่สำคัญ เช่น                
  ผู้ใช้รายงานทางการเงิน ขนาดของรายการ แนวโน้มของธุรกิจ                                   

  6.3 รายงานทางการเงินของบริษัทสะท้อนถึงกิจกรรมการดำเนินงานของบริษัทอย่างแท้จริง              

  6.4 คณะกรรมการและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง                                        
  อนุมัติและสื่อสารนโยบายการบริหารความเสี่ยงให้ผู้บริหารและพนักงานทุกคนรับทราบและถือปฏิบัติ           
  จนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมขององค์กร                                                    
  ------------------------------------------------------------------------ ------- -------

7.  องค์กรระบุและวิเคราะห์ความเสี่ยงทุกประเภทที่อาจกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ไว้อย่างครอบคลุมทั่งทั้งองค์กร

  -------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                ใช่      ไม่ใช่

  7.1 บริษัทระบุความเสี่ยงทุกประเภทซึ่งมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจทั้งระดับองค์กร              
  หน่วยธุรกิจ ฝ่ายงาน และหน้าที่งานต่างๆ                                               

  7.2                                                                         
  บริษัทวิเคราะห์ความเสี่ยงทุกประเภทที่อาจเกิดจากทั้งปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอกองค์กร           
  ซึ่งรวมถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ การดำเนินงาน การรายงาน การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์               
  และด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ                                                       

  7.3 ผู้บริหารทุกระดับมีส่วนร่วมในการบริหารความเสี่ยง                                   

  7.4 บริษัทได้ประเมินความสำคัญของความเสี่ยง โดยพิจารณาทั้งโอกาสเกิดเหตุการณ์              
  และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น                                                          

  7.5 บริษัทมีมาตรการและแผนปฏิบัติงานเพื่อจัดการความเสี่ยง                               
  โดยอาจเป็นการยอมรับความเสี่ยงนั้น (acceptance)การลดความเสี่ยง                        
  (reduction)การหลีกเลี่ยงความเสี่ยง                                                
  (avoidance)หรือการร่วมรับความเสี่ยง(sharing)                                      
  -------------------------------------------------------------------- ------- -------

8.  องค์กรได้พิจารณาถึงโอกาสที่จะเกิดทุจริต
    ในการประเมินความเสี่ยงที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ต่อองค์กร

  ----------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                             ใช่      ไม่ใช่

  8.1 บริษัทประเมินโอกาสที่จะเกิดการทุจริตขึ้น โดยครอบคลุมการทุจริตแบบต่างๆ เช่น          
  การจัดทำรายงานทางการเงินเท็จ การทำให้สูญเสียทรัพย์สิน การคอร์รัปชั่น                   
  การที่ผู้บริหารสามารถฝ่าฝืนระบบควบคุมภายใน(management override of                 
  internal controls) การเปลี่ยนแปลงข้อมูลในรายงานที่สำคัญ                          
  การได้มาหรือใช้ไปซึ่งทรัพย์ โดยไม่ถูกต้อง เป็นต้น                                     

  8.2 บริษัทได้ทบทวนเป้าหมายการปฏิบัติงานอย่างรอบคอบ โดยพิจารณาความเป็นไป            
  ได้ของเป้าหมายที่กำหนดแล้ว รวมทั้งได้พิจารณาความสมเหตุสมผลของการให้สิ่งจูงใจ            
  หรือผลตอบแทนแก่พนักงานแล้วด้วยว่า                                               
  ไม่มีลักษณะสงเสริมให้พนักงานกระทำไม่เหมาะสมเช่น                                   
  ไม่ตั้งเป้าหมายยอดขายบริษัทไว้สูงเกินความเป็นจริงจนทำให้เกิดแรงจูงใจ                    
  ในการตกแต่งตัวเลขยอดขาย เป็นต้น                                               

  8.3                                                                      
  คณะกรรมการตรวจสอบได้พิจารณาและสอบถามผู้บริหารเกี่ยวกับโอกาสในการเกิดทุจริต           
  และมาตรการที่บริษัทดำเนินการเพื่อป้องกันหรือแก้ไขการทุจริต                             

  8.4                                                                      
  บริษัทได้สื่อสารให้พนักงานทุกคนเข้าใจและปฏิบัติตามนโยบายและแนวปฏิบัติที่กำหนดไว้            
  ----------------------------------------------------------------- ------- -------

9.  องค์กรสามารถระบุและประเมินความเปลี่ยนแปลงที่อาจมีผลกระทบต่อระบบการควบคุมภายใน

  ------------------------------------------------------------------------ ------- -------
  คำถาม                                                                    ใช่      ไม่ใช่

  9.1 บริษัทประเมินความเปลี่ยนแปลงปัจจัยภายนอกองค์กร ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ           
  การควบคุมภายใน และรายงานทางการเงิน                                                 
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง นั้นอย่างเพียงพอแล้ว                        

  9.2 บริษัทประเมินความเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำธุรกิจที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ             
  การควบคุมภายใน และรายงานทางการเงิน                                                 
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง นั้นอย่างเพียงพอแล้ว                        

  9.3                                                                             
  บริษัทประเมินความเปลี่ยนแปลงผู้นำองค์กรที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจการควบคุมภายใน           
  และรายงานทางการเงิน ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลง                     
  นั้นอย่างเพียงพอแล้ว                                                                  
  ------------------------------------------------------------------------ ------- -------

  -----------------------------------------------------------------------
  มาตรการควบคุม (Control Activities)

  -----------------------------------------------------------------------

10. องค์กรมีมาตรการควบคุมที่ลดความเสี่ยงที่จะไม่บรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กรให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้

+-------------------------------------------------------+------+------+
| คำถาม                                                 | ใช่   | ไม่ใช่ |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.1                                                  |     |      |
| มาตรการคว                                             |      |      |
| บคุมของบริษัทมีความเหมาะสมกับความเสี่ยงและลักษณะเฉพาะขององค์กร |      |      |
| เช่น สภาพแวดล้อม ความซับซ้อนของงาน ลักษณะงาน               |      |      |
| ขอบเขตการดำเนินงานรวมถึงลักษณะเฉพาะอื่นๆ                   |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 2.  บริษัทมีมาตรการควบคุมภายในที่กำหนดเป็นลายลักษณ์อักษร        |     |      |
|     และครอบคลุมกระบวนการต่างๆ อย่างเหมาะสม เช่น           |      |      |
|     มีนโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติงาน                         |      |      |
|     เกี่ยวกับธุรกรรมด้านการเงินการจัดซื้อและการบริหารทั่วไป       |      |      |
|     ตลอดจนการกำหนดขอบเขต อำนาจหน้าที่ และลำดับขั้น          |      |      |
|     การอนุมัติของผู้บริหารในแต่ละระดับไว้อย่างชัดเจน รัดกุม        |      |      |
|     เพื่อให้สามารถป้องกันการทุจริตได้ เช่น มีการกำหนดขนาดวงเงิน  |      |      |
|     และอำนาจอนุมัติของผู้บริหารแต่ละระดับขั้นตอนในการอนุมัติ       |      |      |
|     โครงการลงทุน ขั้นตอนการจัดซื้อและวิธีการคัดเลือกผู้ขาย        |      |      |
|     การบันทึกข้อมูล                                       |      |      |
|     รายละเอียดการตัดสินใจจัดซื้อขั้นตอนการเบิกจ่ายวัสดุอุปกรณ์ หรือ  |      |      |
|     การเบิกใช้เครื่องมือต่างๆ เป็นต้น                         |      |      |
|     โดยได้จัดให้มีกระบวนการสำหรับกรณีต่างๆ ดังนี้               |      |      |
|                                                       |      |      |
|     1.  การเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ     |      |      |
|         ผู้บริหาร และผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว               |      |      |
|         รวมทั้งบุคคลที่เกี่ยวโยงกัน เพื่อประโยชน์ในการติดตาม      |      |      |
|         และสอบทานก                                    |      |      |
| ารทำรายการระหว่างกันหรือรายการที่อาจมีความขัดแย้งทางผลประโยชน์ |      |      |
|         รวมทั้งมีความปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบันเสมอ            |      |      |
|                                                       |      |      |
|   10.2.2                                              |      |      |
|   กรณีที่บริษัทอนุมัติธุรกรรม                                  |      |      |
| หรือทำสัญญากับผู้ที่เกี่ยวข้องในลักษณะที่มีผลผูกพันบริษัทในระยะยาวไปแล้ว |      |      |
|   เช่น การทำสัญญาซื้อขายสินค้า การให้กู้ยืม การค้ำประกัน          |      |      |
|   บริษัทได้ติดตามให้มั่นใจแล้วว่ามีก                            |      |      |
| ารปฏิบัติเป็นไม่ตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้ตลอดระยะเวลาที่มีผลผูกพันบริษัท |      |      |
|   เช่น ติดตามการชำระคืนหนี้ตามกำหนด                        |      |      |
|   หรือมีการทบทวนความเหมาะสมของสัญญา เป็นต้น                |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.3                                                  |     |      |
| บริษัทกำหนดให้การควบคุมภายในมีความหลากหลายอย่างเหมาะสมเช่น   |      |      |
| การควบคุมแบบ manual และ automated                      |      |      |
| หรือการควบคุมแบบป้องกันและติดตาม                           |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.4                                                  |     |      |
| บริษัท                                                  |      |      |
| กำหนดให้มีการควบคุมภายในในทุกระดับขององค์กรเช่นทั้งระดับกลุ่มบริษัท |      |      |
| หน่วยธุรกิจ สายงาน ฝ่ายงาน แผนกหรือกระบวนการ               |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.5 บริษัทมีการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบในงาน 3 ด้าน         |     |      |
| ด้านต่อไปนี้ ออกจากกันโดยเด็จขาด เพื่อเป็นการตรวจสอบซึ่งกันและกัน  |      |      |
| กล่าวคือ                                                |      |      |
|                                                       |      |      |
| (1)หน้าที่อนุมัติ                                           |      |      |
|                                                       |      |      |
| (2) หน้าที่บันทึกรายการบัญชีและข้อมูลสารสนเทศ และ              |      |      |
|                                                       |      |      |
| (3) หน้าที่ในการดูแลจัดเก็บทรัพย์สิน                           |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+

11. องค์กรเลือกและพัฒนากิจกรรมการควบคุมทั่วไปด้วยระบบเทคโนโลยี
เพื่อช่วยสนับสนุนการบรรลุวัตถุประสงค์

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------- -------
  คำถาม                                                                                                  ใช่      ไม่ใช่

  11.1                                                                                                          
  บริษัทควรกำหนดความเกี่ยวข้องกันระหว่างการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศในกระบวนการปฏิบัติงานและการควบคุมทั่วไปของระบบสารสนเทศ           

  11.2 บริษัทควรกำหนดการควบคุมของโครงสร้างพื้นฐานของระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม                                        

  11.3 บริษัทควรกำหนดการควบคุมด้านความปลอดภัยของระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม                                           

  11.4 บริษัทควรกำหนดการควบคุมกระบวนการได้มา การพัฒนาและการบำรุงรักษาระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม                        
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------- -------

12. องค์กรจัดให้มีกิจกรรมการควบคุมผ่านทางนโยบาย
ซึ่งได้กำหนดสิ่งที่คาดหวังและขั้นตอนการปฏิบัติ
เพื่อให้นโยบายที่กำหนดไว้นั้นสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                                                                         ใช่      ไม่ใช่

  12.1 บริษัทมีนโยบายที่รัดกุมเพื่อติดตามให้การทำธุรกรรมของผู้ถือหุ้นรายใหญ่กรรมการ ผู้บริหาร หรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว ต้องผ่านขั้นตอนการอนุมัติที่กำหนด เช่น         
  ข้องบังคับของบริษัท เกณฑ์ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเกณฑ์ของสำนักงาน ฯลฯ เพื่อป้องกันการหาโอกาสหรือนำผลประโยชน์ของบริษัทไปใช้ส่วนตัว                      

  12.2 บริษัทมีนโยบายเพื่อให้การพิจารณาอนุมัติธุรกรรมกระทำโดยผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสียในธุรกรรมนั้น                                                              

  12.3 บริษัทมีนโยบายเพื่อให้การพิจารณาอนุมัติธุรกรรมคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของบริษัทเป็นสำคัญ และพิจารณาโดยถือเสมือนเป็นรายการที่กระทำกับบุคคลภายนอก               

  12.4                                                                                                                                 
  บริษัทมีกระบวนการติดตามดูแลการดำเนินงานของบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วมรวมทั้งกำหนดแนวทางให้บุคคลที่บริษัทแต่งตั้งให้เป็นกรรมการหรือผู้บริหารในบริษัทย่อยหรือร่วมนั้น           
  ถือปฏิบัติ (หากบริษัทไม่มีเงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วมไม่ต้องตอบข้อนี้)                                                                              

  12.5 บริษัทกำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบในการนำนโยบายและกระบวนการไปปฏิบัติโดยผู้บริหารและพนักงาน                                                    

  12.6 นโยบายและกระบวนการปฏิบัติของบริษัทได้รับการนำไปใช้ในเวลาที่เหมาะสมโดยบุคลากรที่มีความสามารถ                                                   
  รวมถึงการครอบคลุมกระบวนการแก้ไขข้อผิดพลาดในการปฏิบัติงาน                                                                                      

  12.7 บริษัททบทวนนโยบายและกระบวนการปฏิบัติให้มีความเหมาะสมอยู่เสมอ                                                                             
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------

  -----------------------------------------------------------------------
  ระบบสารสนเทศและการสื่อสารข้อมูล (Information & Communication)

  -----------------------------------------------------------------------

13. องค์กรข้อมูลที่เกี่ยวข้องและมีคุณภาพ
เพื่อสนับสนุนให้การควบคุมภายในสามารถดำเนินไปได้ตามที่กำหนดไว้

+-------------------------------------------------------+------+------+
| คำถาม                                                 | ใช่   | ไม่ใช่ |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 13.1 บริษัทกำหนดข้อมูลที่ต้องการใช้ในการดำเนินงาน              |     |      |
| ทั้งข้อมูลจากภายในและภายนอกองค์กร ที่มีคุณภาพและเกี่ยวข้องต่องาน   |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 13.2 บริษัทพิจารณาทั้งต้นทุนและประโยชน์ที่จะได้รับ                |     |      |
| รวมถึงปริมาณและความถูกต้องของข้อมูล                         |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 13.3                                                  |     |      |
| บริษัทดำเนินการเพื่อใ                                      |      |      |
| ห้คณะกรรมการมีข้อมูลที่สำคัญอย่างเพียงพอสำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจ |      |      |
| ตัวอย่างข้อมูลที่สำคัญ เช่น รายละเอียดของเรื่องที่เสนอให้พิจารณา     |      |      |
| เหตุผล ผลกระทบต่อบริษัท ทางเลือกต่างๆ                       |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 13.4                                                  |     |      |
| บริษัทดำเนินการเพื่อให้กรรมการบริษัทได้รับหนังสือนัดประชุมหรือเอกส   |      |      |
| ารประกอบการประชุมที่ระบุข้อมูลที่จำเป็นและเพียงพอต่อการพิจารณาก่อน |      |      |
| การประชุมล่วงหน้าอย่างน้อยภายในระยะเวลาขั้นต่ำตามที่กฎหมายกำหนด |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 13.5                                                  |     |      |
| บริษัทดำเนินการเพื่อให้รายงา                                |      |      |
| นการประชุมคณะกรรมการมีรายละเอียดตามควรเพื่อให้สามารถตรวจสอบ |      |      |
| ย้อนหลังเกี่ยวกับความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการแต่ละราย |      |      |
| เช่น การบันทึกข้อซักถามของกรรมการ                          |      |      |
| ความเห็นหรือข้องสังเกตของกรรมการในเรื่องที่พิจ                 |      |      |
| ารณาความเห็นของกรรมการรายที่ไม่เห็นด้วยกับเรื่องที่เสนอพร้อมเหตุผล |      |      |
| เป็นต้น                                                 |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 13.6 บริษัทมีการดำเนินการดังต่อไปนี้                          |     |      |
|                                                       |      |      |
| 13.6.1 มีการจัดเก็บเอกสารสำคัญ ไว้อย่างครบถ้วนเป็นหมวดหมู่      |      |      |
|                                                       |      |      |
|   13.6.2                                              |      |      |
|   กรณีที่ได้รับแจ                                          |      |      |
| ้งจากผู้สอบบัญชีหรือผู้ตรวจสอบภายในว่ามีข้อบกพร่องในการควบคุมภายใน |      |      |
|   บริษัทได้แก้ไขข้อบกพร่องนั้นอย่างครบถ้วนแล้ว                   |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+

14. องค์กรสื่อสารข้อมูลภายในองค์กร
ซึ่งรวมถึงวัตถุประสงค์และความรับผิดชอบต่อการควบคุมภายในที่จำเป็นต่อการสนับสนุนให้การควบคุมภายในสามารถดำเนินไปได้ตามที่วางไว้

  ------------------------------------------------------------------------------ ------- -------
  คำถาม                                                                          ใช่      ไม่ใช่

  14.1 บริษัทมีกระบวนการสื่อสารข้อมูลภายในอย่างมีประสิทธิภาพ                                       
  และมีช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสมเพื่อสนับสนุนการควบคุมภายใน                                       

  14.2 บริษัทมีการรายงานข้อมูลที่สำคัญถึงคณะกรรมการบริษัทอย่างสม่ำเสมอ                               
  และคณะกรรมการบริษัทสามารถเข้าถึงแหล่งสารสนเทศที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงานหรือสอบทานรายการต่าง ๆ         
  ตามที่ต้องการ เช่น                                                                         
  การกำหนดบุคคลที่เป็นศูนย์ติดต่อเพื่อให้สามารถติดต่อข้อมูลอื่นนอกจากที่ได้รับจากผู้บริหาร                       
  รวมทั้งการติดต่อสอบถามข้อมูลจากผู้สอบบัญชี ผู้ตรวจสอบภายใน                                         
  การจัดประชุมระหว่างคณะกรรมการและผู้บริหารตามที่คระกรรมการร้องขอ                                 
  การจัดกิจกรรมพบปะหารือระหว่างคณะกรรมการและผู้บริหารนอกเหนือจากการประชุมคณะกรรมการ เป็นต้น         

  14.3 บริษัทจัดให้มีช่องทางการสื่อสารพิเศษหรือช่องทางลับเพื่อให้บุคคลต่าง ๆ                             
  ภายในบริษัทสามารถแจ้งข้อมูลหรือเบาะแสเกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริตภายในบริษัท( Whistle-blower           
  hotline)ได้อย่างปลอดภัย                                                                   
  ------------------------------------------------------------------------------ ------- -------

15. องค์กรได้สื่อสารกับหน่วยงานภายนอก เกี่ยวกับประเด็นที่อาจมีผลกระทบต่อการควบคุมภายใน

  -------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                          ใช่      ไม่ใช่

  15.1                                                                  
  บริษัทมีกระบวนการสื่อสารข้อมูลกับผู้มีส่วนได้เสียภายนอกองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ           
  และมีช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุนการควบคุมภายในเช่น                   
  จัดให้มีเจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานนักลงทุนสัมพันธ์ ศูนย์รับเรื่องร้องเรียน เป็นต้น               

  15.2 บริษัทจัดให้มีช่องทางการสื่อสารพิเศษหรือช่องทางลับเพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสีย            
  ภายนอกองค์กรสามารถแจ้งข้อมูลหรือเบาะแสเกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริต                  
  (Whistle-blower hotline)แก่บริษัทได้อย่างปลอดภัย                             
  -------------------------------------------------------------- ------- -------

  -----------------------------------------------------------------------
  ระบบการติดตาม (Monitoring Activities)

  -----------------------------------------------------------------------

16. องค์กรติดตามและประเมินผลการควบคุมภายใน
เพื่อให้มั่นใจได้ว่าการควบคุมภายในยังดำเนินไปอย่างครบถ้วนเหมาะสม

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                                                                     ใช่      ไม่ใช่

  16.1                                                                                                                             
  บริษัทจัดให้มีกระบวนการติดตามการปฏิบัติตามจริยธรรมธุรกิจและข้อกำหนดห้ามฝ่ายบริหารและพนักงานปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์           
  เช่น กำหนดให้แต่ละส่วนงานติดตามการปฏิบัติ และรายงานผู้บังคับบัญชา หรือมอบหมายให้หน่วยงานตรวจสอบภายในติดตามการปฏิบัติ                                  
  และรายงานต่อคณะกรรมการตรวจสอบ เป็นต้น                                                                                                

  16.2 บริษัทจัดให้มีการตรวจสอบการปฏิบัติตามระบบการควบคุมภายในที่วางไว้โดยการประเมินตนเอง และ/หรือการประเมินอิสระโดยผู้ตรวจสอบภายใน                  

  16.3 ความถี่ในการติดตามและประเมินผลมีความเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของบริษัท                                                                 

  16.4 ดำเนินการติดตามและประเมินผลระบบการควบคุมภายใน โดยผู้ที่มีความรู้และความสามารถ                                                          

  16.5 บริษัทกำหนดแนวทางการรายงานผลการตรวจสอบภายในให้ขึ้นตรงต่อคณะกรรมการตรวจสอบ                                                         

  16.6 บริษัทส่งเสริมให้ผู้ตรวจสอบภายในปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรฐานสากลการปฏิบัติงานวิชาชีพการตรวจสอบภายใน (International Standards for the              
  Professional Practice of Internal Auditing, IIA)                                                                                  
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------

17. องค์กรประเมินและสื่อสารข้อบกพร่องของการควบคุมภายในอย่างทันเวลาต่อบุคคลที่รับผิดชอบ
ซึ่งรวมถึงผู้บริหารระดับสูงและคณะกรรมการตามความเหมาะสม

+-------------------------------------------------------+------+------+
| คำถาม                                                 | ใช่   | ไม่ใช่ |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 17.1 บริษัทประเมินผลและสื่อสารข้อบกพร่องของการควบคุมภายใน     |     |      |
| และดำเนินการเพื่อติดตามแก้ไขอย่างทันท่วงที                     |      |      |
| หากผ                                                  |      |      |
| ลการดำเนินงานที่เกิดขึ้นแตกต่างจากเป้าหมายที่กำหนดไว้อย่างมีนัยสำคัญ |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 17.2 บริษัทมีนโยบายการรายงาน ดังนี้                         |     |      |
|                                                       |      |      |
|   17.2.1 ฝ่ายบริหารต้องรายงานต่อคณะกรรมการบริษัทโดยพลัน      |      |      |
|   ในกรณีที่เกิดเหตุการณ์หรือสงสัยว่ามีเหตุการณ์ทุจริตอย่างร้ายแรง     |      |      |
|   มีการปฏิบัติที่ฝ่าฝืนกฎหมายหรือมีการกระทำที่ผิดปกติอื่น             |      |      |
|   ซึ่งอาจกระทบต่อชื่อเสียงและฐานะการเงินของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ   |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
|   17.2.2 รายงานข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญ                   |     |      |
|   พร้อมแนวทางการแก้ไขปัญหา (แม้ว่าจะได้เริ่มดำเนินการจัดการแล้ว) |      |      |
|   ต่อคณะกรรมการบริษัท/คณะกรรมการตรวจสอบ                  |      |      |
|   เพื่อพิจารณาภายในระยะเวลาอันควร                         |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
|   17.2.3                                              |     |      |
|   รายงานความคืบหน้าในการปรับปรุงข                         |      |      |
| ้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญต่อคณะกรรมการบริษัท/คณะกรรมการตรวจสอบ |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+