4. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ แบ่งเป็น 4 ประเภท ดังนี้

1)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
  งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก
  เป็นต้น นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินแบ่งโดยค่าออกเทน
  ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์ ซึ่งเดิมบริษัทฯ
  มีการจำหน่ายน้ำมันเบนซินออกเทน 95 และออกเทน 91 ภายใต้ชื่อการค้าน้ำมันเบนซิน กรีนพลัส
  ตามลำดับ ต่อมาในปี 2554 บริษัทฯ ได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
  เป็นการนำน้ำมันเบนซินผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ซึ่งเป็นแอลกอฮอล์บริสุทธิ์ 99.5%
  ที่ผลิตจากพืชผลทางการเกษตร เช่น อ้อย มันสำปะหลัง เป็นต้น ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10
  ภายใต้ชื่อการค้าน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (ออกเทน 95) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์
  ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91) สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซิน
  และได้รับการยืนยันจากบริษัทผู้ผลิตรถยนต์หลายรายว่ารถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซินสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด

  ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น
  ช่วยลดมลพิษทางอากาศ ประหยัดเงินตราต่างประเทศในการนำเข้าสาร MTBE (Methyl
  Tertiary Butyl Ether) ลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง
  ยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตร ซึ่งเป็นการกระจายการลงทุน และการจ้างงานสู่ชนบท
  ในเดือนธันวาคม 2550 บริษัทฯ ได้ยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซินกรีนพลัส 95
  เพื่อเป็นการสนับสนุนนโยบายด้านพลังงานทดแทนของภาครัฐ ที่ส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพ
  และพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น

  เดือนมกราคม 2551 บริษัทฯ ได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)
  เป็นการนำเอทานอลมาผสมในน้ำมันเบนซิน ในสัดส่วนร้อยละ 20 โดยมีค่าออกเทน 95
  ตามมาตรฐานของกระทรวงพลังงาน ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ที่ออกแบบมาสำหรับการใช้
  E20

  และในเดือนพฤศจิกายน 2551 บริษัทฯ ได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E85 (ออกเทน >100)
  เป็นการนำเอทานอลมาผสมในน้ำมันเบนซิน ในสัดส่วนร้อยละ 85 มีค่าออกเทนสูงกว่า 100

  1.3) น้ำมันก๊าด

  โดยส่วนมาก
  น้ำมันก๊าดใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับไฟตะเกียงเพื่อให้ความสว่างในชนบทที่อยู่ห่างไกลและยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง
  นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น
  อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือประมง
  เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ

  ตั้งแต่ปี 2547 บริษัทฯ
  ได้เข้าร่วมโครงการวิจัยสาธิตการผลิตและการใช้ไบโอดีเซลเป็นเชื้อเพลิง
  ของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ซึ่งไบโอดีเซลเป็นพลังงานทดแทน
  ที่ได้มาจากพืชผลทางการเกษตรเป็นวัตถุดิบในการผลิต มีคุณภาพเทียบเคียงกับน้ำมันดีเซล
  อีกทั้งมีส่วนช่วยลดปัญหามลภาวะทางอากาศ
  และช่วยประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าน้ำมัน ซึ่งบริษัทฯ
  ได้ศึกษาและพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยนำน้ำมันดีเซลผสมไบโอดีเซล ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 5
  โดยใช้ชื่อทางการค้าว่าไบโอดีเซล สูตรเพาเวอร์ดี บี 5
  ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ดีเซลโดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใดดีเซล
  นอกจากนี้บริษัทฯ ได้พัฒนาน้ำมันดีเซล มาตรฐานยุโรป (EURO IV)
  ที่มีปริมาณกำมะถันต่ำกว่าน้ำมันดีเซลทั่วไปถึง 7 เท่า ช่วยลดมลพิษจากการเผาไหม้
  เพื่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น

  1.6) น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
  การคมนาคม ขนส่ง เรือเดินสมุทร และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

2)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทาน
    และการสึกหรอ นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง ทำความสะอาดคราบเขม่า
    และเศษโลหะที่เกิดจากการสึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

    1.  น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

  ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
  น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

2.  น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

  ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันเทอร์ไบน์
  น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

3.  จาระบี

  ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง
  รวมทั้งจาระบีที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯ
  ได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพสอดคล้องกับมาตรฐานจากสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา (API)
  มาตรฐานยุโรป และผู้ผลิตยานยนต์ที่มีชื่อเสียงต่างๆ และในปี 2551 บริษัทฯ
  ได้ผ่านการตรวจรับรองมาตรฐานการจัดการคุณภาพ ISO 9001 : 2000
  จากสำนักงานคณะกรรมการว่าด้วยการรับรองระบบคุณภาพแห่งสหราชอาณาจักร(The United
  Kingdom Accreditation Service ; UKAS ประเทศอังกฤษ)
  และคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการรับรองระบบงาน (National Accreditation
  Council : NAC ประเทศไทย) ในขอบข่ายของธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นครบวงจร
  (ประกอบด้วยการจัดหา การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการจัดจำหน่าย)
  และมาตรฐานระบบการจัดการคุณภาพสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ ISO/TS 16949 : 2002
  International Automotive Task Force (IATF) ในขอบข่ายของการพัฒนาผลิตภัณฑ์
  และการผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ เป็นรายแรกของประเทศไทย

3) ผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

  ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่อง สำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
  (Cracking Unit)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

  ใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี
  เพื่อไปสกัดเป็นสารอะโรมาติกส์ หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

  ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

4) ผลิตผลพลอยได้ ได้แก่ สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง สารปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

4.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

1.  ด้านธุรกิจโรงกลั่น

  บริษัทฯ มุ่งพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
  พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
  ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุด (Logistics
  Co-Operation) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด บริษัทฯ
  ดำเนินการปรับปรุงกระบวนการกลั่น และควบคุมประสิทธิภาพการผลิต
  ให้สามารถรองรับการกลั่นน้ำมันดิบชนิดใหม่ๆ รวมทั้ง ติดตามสถานการณ์ค่าการกลั่นอย่างใกล้ชิด
  และบริหารความเสี่ยงค่าการกลั่นด้วยการใช้เครื่องมือทางการเงินซื้อขายราคาน้ำมันในตลาดซื้อขายล่วงหน้า
  (Hedging)
  รวมถึงการบริหารความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยนของค่าการกลั่นด้วยการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า
  เพื่อลดผลกระทบของค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้น อีกทั้งยังควบคุมระดับน้ำมันคงคลังให้อยู่ในระดับต่ำ
  เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมัน อีกทั้งบริษัทฯ
  ได้มีการศึกษาเครื่องมือบริหารความเสี่ยงราคารูปแบบอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น Option และ
  Swaption โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของราคา ระยะเวลาและผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้บริษัทฯ
  ได้ดำเนินการก่อสร้างโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
  ซึ่งปัจจุบันโครงการได้ก่อสร้างแล้วเสร็จและผ่านการทดสอบประสิทธิภาพเรียบร้อยแล้ว
  จะทำให้บริษัทฯ สามารถเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกใช้น้ำมันดิบในการกลั่น
  และสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ ในระยะยาว อีกทั้งบริษัทฯ ยังร่วมมือกับ ปตท.
  ในการลงทุนก่อสร้างโครงการโรงไฟฟ้าชนิดพลังงานร่วม
  ซึ่งทำให้ความมั่นคงของระบบไฟฟ้าที่จ่ายให้โรงกลั่นมีเสถียรภาพมากขึ้น
  และมีต้นทุนสาธารณูปการที่ต่ำลง นอกจากนี้บริษัทยังซื้อก๊าซธรรมชาติจาก ปตท.
  เพื่อใช้ทดแทนน้ำมันเตาซึ่งมีราคาสูงกว่าเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงกลั่นตั้งแต่เดือนกันยายนที่ผ่านมา

2.  ด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีก และตลาดอุตสาหกรรม

  สำหรับตลาดค้าปลีก บริษัทฯ ได้ปรับโครงสร้างเครือข่ายสถานีบริการ
  โดยเน้นการลงทุนในทำเลที่มีศักยภาพในการแข่งขัน เพื่อเพิ่มรายได้
  และรองรับการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้นหลังโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันแล้วเสร็จ
  และเน้นความเป็นผู้นำพลังงานทดแทน โดยเน้นการขายพลังงานทดแทน อีกทั้งบริษัทฯ
  ได้ลงทุนปรับปรุงภาพลักษณ์ (Rebranding)
  สถานีบริการบนเส้นทางหลักและเน้นการยกระดับคุณภาพงานบริการเพื่อสร้างความพึงพอใจและความประทับใจแก่ลูกค้า
  ด้วยการฝึกอบรม ให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการและเจ้าหน้าที่สถานีบริการ
  มีการจัดโครงการผู้ตรวจปั๊มนิรนาม (Mystery Shopper)
  เพื่อรักษามาตรฐานคุณภาพงานบริการ นอกจากนี้ยังร่วมมือกับบมจ.ปตท. เปิดจำหน่ายก๊าซ NGV
  สำหรับรถยนต์ในสถานีบริการน้ำมันบางจาก และพัฒนาธุรกิจ Non-oil อย่างต่อเนื่อง เช่น
  ร้านกาแฟสด “Inthanin” และธุรกิจบริการหลังลาน Green Wash , Green Serve และ
  Green Auto Service เป็นต้น

  สำหรับตลาดอุตสาหกรรม ซึ่งผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ที่บริษัทฯ จำหน่าย ได้แก่ น้ำมันเครื่องบิน,
  น้ำมันดีเซล, น้ำมันเตา และน้ำมันหล่อลื่น บริษัทฯ จำหน่ายน้ำมันเครื่องบินให้กับบริษัทการบินไทย
  จำกัด (มหาชน)
  ในส่วนของการจำหน่ายน้ำมันดีเซลนั้นมีการแข่งขันทางด้านราคาสูงเพื่อผลักดันการจำหน่ายน้ำมันดีเซลที่ปริมาณเกินความต้องการของตลาดในประเทศบริษัทฯ
  จึงได้ขยายตลาดส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้าน สำหรับการจำหน่ายน้ำมันเตา
  ยังคงมีการแข่งขันด้านราคา เนื่องจากความต้องการน้ำมันเตาที่ลดลงเป็นอย่างมาก บริษัทฯ
  จึงมุ่งเน้นการรักษาฐานการขายในตลาดโดยเน้นคุณภาพสินค้าและบริการ
  รวมทั้งสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าหลักอย่างต่อเนื่อง สำหรับตลาดน้ำมันหล่อลื่นนั้นบริษัทฯ
  ได้ขยายตลาดส่งออกไปประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้น

3.  ด้านการพัฒนาองค์กร

  บริษัทฯ ตระหนักเสมอว่าบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจ
  เป็นทรัพยากรที่มีค่าต่อการพัฒนาองค์กรให้มีการเติบโตอย่างยั่งยืน
  บริษัทฯจึงได้พัฒนาการบริหารทรัพยากรบุคคลอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพด้วยระบบ
  Competency Based Management ทั้งการพัฒนาความรู้ความสามารถหลักของบริษัทฯ Core
  Competency และการพัฒนาความรู้ความสามารถเฉพาะ Functional Competency
  ที่จะแตกต่างกันไปตามหน้าที่ ความรับผิดชอบของแต่ละบุคคล

  เพื่อเป็นการปลูกฝังให้พนักงานรักการเรียนรู้อย่างต่อเนื่องตลอดชีวิต (Life Long Learning)
  บริษัทฯ จึงมีระบบบริหารจัดการความรู้ที่ทันสมัย ใช้งานง่าย สามารถแลกเปลี่ยนความรู้
  ประสบการณ์ระหว่างพนักงานด้วยกันได้ผ่านระบบ Interactive Knowledge Management
  รวมถึงพัฒนากลุ่มพนักงานที่มีความชอบ หรือประสบการณ์ใกล้เคียงกันเป็นกลุ่มชุมชนนักปฏิบัติ
  (Community of Practice) เช่น กลุ่มวิศวกร กลุ่มนักเคมี กลุ่มนักวางแผน เป็นต้น
  เพื่อสร้างเสริมให้สมาชิกในกลุ่มเรียนรู้ร่วมกัน แบ่งปันประสบการณ์
  และพัฒนาสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ อีกถึงยังส่งเสริมการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมอื่นๆ เช่น IT Day,
  CG Day, KM Day และ SHEE Day (Safety Health Environment and Energy)
  รวมทั้งรายการวิทยุเสียงตามสาย ที่มีการให้ข้อมูลความรู้ด้านต่างๆ ที่เป็นประโยชน์ ได้แก่
  ด้านกฎหมาย, IT, ความเสี่ยง, ความรู้บัญชีและภาษี และบรรษัท ภิบาลเป็นต้น
  โดยทั้งหมดนี้เป็นแนวทางที่ทำให้บริษัทฯ ดำเนินสู่องค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning
  Organization) ตามวัตถุประสงค์องค์กรระยะยาวนั่นเอง

  4. ด้านการเงิน

  แม้ว่าผลกระทบจากวิกฤตการเงินยังคงปรากฎ และทยอยส่งผลให้เห็นเป็นระลอกอยู่บ้าง
  โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแถบยุโรป
  แต่ตัวเลขเศรษฐกิจของภูมิภาครวมถึงประเทศไทยเองกลับส่งสัญญาณที่ดีขึ้น
  และมีเงินทุนไหลเข้าเป็นจำนวนมาก
  อันเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดความผันผวนในตลาดการเงินอย่างชัดเจนในครึ่งปีหลัง
  เงินบาทแข็งค่าขึ้นเทียบกับต้นปีที่ระดับประมาณ 10% มีสภาพคล่องในตลาดการเงินอย่างล้นหลาม
  และมีการประกาศปรับขึ้นของอัตราดอกเบี้ยนโยบายจากธนาคารแห่งประเทศไทยเพื่อรักษาระดับเงินเฟ้อให้เหมาะสม

  บริษัทฯ ตระหนักถึงความไม่แน่นอนจากปัจจัยภายนอกต่างๆ
  โดยได้มีนโยบายในการจัดการด้านการเงินอย่างรัดกุม
  ทั้งด้านการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ
  ครอบคลุมถึงการแปลงสัญญาเงินกู้สกุลเงินบาท เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
  ในปริมาณที่สอดคล้องกับรายได้ในสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
  และการดูแลจัดการด้านสภาพคล่องให้เพียงพอและการรักษาความสัมพันธ์เชิงเครดิตกับธนาคารต่างๆ

  อนึ่ง นอกจากการบริหารความเสี่ยงเพื่อรองรับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาแล้ว
  การเพิ่มความแข็งแกร่งทางเงินเพื่อรองรับการเติบโตของบริษัทฯเป็นส่วนสำคัญ
  บริษัทจึงมีนโยบายมุ่งเน้นการบริหารจัดการโครงสร้างทางการเงิน ซึ่งในปี 2553 บริษัทฯ
  ได้รับการปรับอันดับความน่าเชื่อถือของบริษัทฯ จาก BBB+ เป็น A- (โดย TRIS Rating)
  ซึ่งมีส่วนเอื้อให้บริษัทฯ สามารถบริหารจัดการโครงสร้างทางการเงินให้เหมาะสมได้ดียิ่งขึ้น
  จากโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนที่มีต้นทุนที่แข่งขันได้และเครื่องมือทางการเงินต่างๆ
  หลากหลายขึ้น อันจะเพิ่มระดับความแข็งแกร่งทางการเงินของบริษัทฯรองรับการเติบโตได้ต่อไป

ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูปเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค
ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
ในขณะที่ในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบมีการแข่งขันในระดับโลกโดยขึ้นอยู่กับคุณภาพของน้ำมันดิบ
และแหล่งน้ำมันดิบ ซึ่งมีข้อจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

  สำหรับอุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันนั้นแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

-   Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตามธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

-   Complex Refinery (Conversion Cracking) คือ
    โรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
    ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

โดยปกติโรงกลั่นประเภท Simple Refinery และโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราส่วนผลผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราส่วนผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ/สูง

สำหรับเศรษฐกิจไทยปี 2553 มีการขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 8.0
โดยได้รับแรงสนับสนุนจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกส่งผลให้ทั้งการส่งออก การลงทุน
และการบริโภคภาคเอกชนขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
ถึงแม้ว่าภาคการส่งออกได้รับผลจากการแข็งค่าของเงินบาท และภาคการผลิต
การบริโภคที่ได้รับผลกระทบจากภัยธรรมชาติ

ธุรกิจน้ำมันในประเทศ 

ปี 2553 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมทั้งสิ้น 1,097 พันบาร์เรลต่อวัน
และมีปริมาณการกลั่นเฉลี่ยอยู่ 959.9 พันบาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากปี 2552 ร้อยละ 2.9
โดยโรงกลั่นบางจากได้ใช้กำลังกลั่นเพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมาร้อยละ 11.9 สำหรับปริมาณการกลั่นในปี
2554 น่าจะอยู่ในระดับใกล้เคียงกับปีที่ผ่านมา เนื่องจากโรงกลั่นหลายแห่ง
มีแผนในการปิดซ่อมบำรุงหน่วยกลั่น

กำลังการกลั่นและปริมาณการกลั่นเฉลี่ยของโรงกลั่นน้ำมันในประเทศปี 2553

+-------------------+--------+------------+------------+-------------+
| โรงกลั่น            | ชนิดของ | กำลังการกลั่น | ป          | อัต          |
|                   |        |            | ริมาณการกลั่น | ราการใช้กำลัง |
|                   | โรงกลั่น | (พันบ       | (พันบ       |             |
|                   |        | าร์เรลต่อวัน) | าร์เรลต่อวัน) | การกลั่น      |
|                   |        |            |            | (ร้อยละ)     |
+-------------------+--------+------------+------------+-------------+
| 1.  ไทยออยล์       | C      | 275        | 255.6      | 92.94       |
|                   | omplex |            |            |             |
| 2.  ไออาร์พีซี       |        | 215        | 173.0      | 80.46       |
|                   | C      |            |            |             |
| 3.  เอสโซ่         | omplex | 170        | 124.7      | 73.33       |
|                   |        |            |            |             |
| 4.  สตาร์          | C      | 155        | 161.2      | 104.03      |
|                   | omplex |            |            |             |
| 5.  ปตท.          |        | 145        | 146.2      | 100.86      |
|     อะโรเมติกส์     | C      |            |            |             |
|     และการกลั่น     | omplex | 120        | 88.6       | 73.82       |
|                   |        |            |            |             |
| 6.  บางจาก        | C      | 17         | 10.6       | 62.25       |
|                   | omplex |            |            |             |
| 7.                |        |            |            |             |
| ระยองเพียวริฟายเออร์ | C      |            |            |             |
|                   | omplex |            |            |             |
|                   | Simple |            |            |             |
+-------------------+--------+------------+------------+-------------+
| รวม               |        | 1,097      | 959.9      | 87.50       |
+-------------------+--------+------------+------------+-------------+

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน

ธุรกิจการตลาด

ความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศได้ปรับเพิ่มขึ้นจากปีก่อนร้อยละ 3 มาอยู่ที่ประมาณ
117.5 ล้านลิตรต่อวัน หรือ 739 พันบาร์เรลต่อวัน
อย่างไรก็ตามความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูปลดลง อาทิเช่น กลุ่มเบนซิน และน้ำมันเตา
เนื่องมาจากราคาขายปลีกที่เพิ่มขึ้นตามต้นทุนผลิตภัณฑ์น้ำมันในตลาดโลก
และผลกระทบจากภัยธรรมชาติ ซึ่งเฉลี่ยแล้วราคาขายปลีกเบนซินและดีเซล ปี 2553 อยู่ในระดับ
33 บาทต่อลิตร ขณะที่ปีก่อนอยู่ในระดับ 25 บาทต่อลิตร ทั้งนี้คาดว่าในปี 2554
ความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศไทยน่าจะปรับตัวเพิ่มขึ้น ไม่มากนัก
เนื่องจากเศรษฐกิจไทยมีแนวโน้มที่จะขยายตัวด้วยอัตราที่ลดลง
และมีความต้องการใช้น้ำมันปรับตัวขึ้นลงตามฤดูกาล
ทั้งนี้ยังขึ้นอยู่กับการปรับตัวเพิ่มขึ้นของระดับราคาน้ำมันตามแนวโน้มราคาตลาดโลกที่เป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดระดับความต้องการน้ำมันภายในประเทศด้วยเช่นกัน

ความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศปี 2551 - 2553

  -------------------- ----------------- ---------------- ----------------
  ประเภทผลิตภัณฑ์         ปริมาณความต้องการ                    
                       (ล้านลิตรต่อวัน)                       

                       ปี 2553            ปี 2552           ปี 2551

  เบนซินปกติ             8.3               8.4              10.2

  แก๊สโซฮอล์             12.0              12.2             9.3

  กลุ่มเบนซิน             20.3              20.6             19.5

  ดีเซลปกติ (บี2/บี3)      31.3              28.2             37.9

  บี5                   19.3              22.3             10.3

  กลุ่มดีเซล              50.6              50.6             48.2

  น้ำมันอากาศยาน         13.0              12.2             12.7

  น้ำมันเตา              7.3               7.5              8.9

  LPG                  26.4              22.8             21.7

  รวม                  117.5             113.4            111.0

  (KBD)                739               713              698
  -------------------- ----------------- ---------------- ----------------

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน

สำหรับปี 2553 ประเทศไทยมีจำนวนสถานีบริการน้ำมัน (จดทะเบียน) รวมทั้งสิ้น 19,443 แห่ง
เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2552 ที่มีจำนวน 18,935 แห่ง เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.7
โดยในกลุ่มเมเจอร์ออยล์ ปตท. เชฟรอน และบริษัท บางจากฯ เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.3, 1.9 และ
1.1 ตามลำดับ สำหรับเชลล์ และ เอสโซ่ มีจำนวนสถานีบริการลดลงร้อยละ 2.5 และ 2.0
ตามลำดับ

สำหรับจำนวนสถานีบริการที่มีการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ NGV และ LPG มีจำนวนรวมทั้งสิ้น
4,288, 425 และ 879 แห่ง ตามลำดับ

จำนวนสถานีบริการน้ำมัน ณ สิ้นปี 2551 – 2553

หน่วย : แห่ง

  --------------------------- -------------- -------------- --------------
  ผู้ประกอบการ                  2553           2552           2551

  ปตท.                        1,175          1,149          1,154

  เชลล์                        548            562            573

  เอสโซ่                       529            540            550

  บางจาก                      1,065          1,053          1,065

  เชฟรอน                      438            430            416

  เจ็ท (ปตท.บริหารค้าปลีก)*       146            146            146

  ปิโตรนาส                     103            110            111

  อื่นๆ                         15,439         14,945         14,887

  รวม                         19,443         18,935         18,902
  --------------------------- -------------- -------------- --------------

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน

โดยในปี 2553 ยอดจำหน่ายผ่านสถานีบริการทั้งประเทศเฉลี่ยอยู่ที่ 1,374.6 ล้านลิตรต่อเดือน
ลดลงร้อยละ 1.1 เมื่อเทียบปี 2552 ที่เฉลี่ย 1,390.4 ล้านลิตรต่อเดือน ขณะที่บริษัทฯ
มียอดจำหน่ายผ่านสถานีบริการลดลงร้อยละ 0.7
และมีส่วนแบ่งตลาดผ่านสถานีบริการเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 13.8

เปรียบเทียบปริมาณการจำหน่ายน้ำมันใสผ่านสถานีบริการ ปี 2552 - 2553

  ----------------- --------------- --------- --------- --------------- -------- --------
  สถานีบริการ         ยอดจำหน่าย                           ส่วนแบ่งการตลาด            
                    (ล้านลิตร/เดือน)                       (%)                      

                    2553            2552      ∆         2553            2552     ∆

  ปตท.              508.0           506.6     +0.3%     37.0            36.4     +.05

  เชลล์              179.9           197.2     -8.8%     13.1            14.2     -1.1

  เอสโซ่             239.8           231.3     +3.7%     17.4            16.6     +0.8

  บางจาก            189.4           190.7     -0.7%     13.8            13.7     +0.1

  คาลเท็กซ์           91.4            100.4     -9.0%     6.7             7.2      -0.6

  ปตท. ค้าปลีก        94.8            95.3      -0.5%     6.9             6.9      +0.0

  ปิโตรนาส           23.2            26.1      -11.4%    1.7             1.9      -0.2

  อื่นๆ               48.0            42.8      +12.1%    3.5             3.1      +0.4

  รวม               1,374.6         1,390.4   -1.1%     100             100       
  ----------------- --------------- --------- --------- --------------- -------- --------

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงานและ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม ผู้ใช้โดยตรง
    หน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันทั่วไป
        โดยผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ ที่มีเครือข่ายกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        รวมถึงปั๊มชุมชนที่จำหน่ายให้กับสมาชิกสหกรณ์ ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งโดยทางรถยนต์

บริษัทฯ แบ่งประเภทของสถานีบริการน้ำมันออกเป็น 5 ประเภท

  -------- ---------------------------------------------------------- ------------ ----------
  ประเภท                                                              จำนวน(แห่ง)   สัดส่วน(%)
                                                                      (แห่ง)        

  1.       Company Own Company Operate (COCO): บริษัทฯ                  161          15.12
           เป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการ โดยให้ บจก. บางจากกรีนเนท                   
           เป็นผู้บริหารกิจการภายในสถานีบริการ                                            
           โดยที่บริษัทฯเป็นผู้กำหนดนโยบายและภาพลักษณ์ของการดำเนินธุรกิจค้าปลีก                  
           เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารธุรกิจ ซึ่งสถานีบริการประเภท COCO                     
           ส่วนใหญ่จะเป็นสถานีบริการที่มีขนาดใหญ่ และตั้งอยู่บนถนนสายหลัก                        
           ดังนั้นสถานีบริการดังกล่าวจะถูกควบคุม                                            
           และดูแลเพื่อใช้เป็นสถานีบริการต้นแบบสำหรับสถานีบริการประเภทอื่นๆ                     

  2.       Company Own Dealer Operate (CODO):                         85           7.98
           บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานที่                                          
           โดยให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ในการบริหารสถานีบริการเช่าดำเนินการ                

  3.       Joint Venture (JV): เป็นการร่วมลงทุนระหว่างบริษัทฯ               133          12.49
           กับผู้ประกอบการที่สนใจ และประสงค์จะดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน                     

  4.       Dealer Own Dealer Operate (DODO):                          127          11.92
           ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน, เป็นเจ้าของที่ดิน                          
           และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเองทั้งหมด รวมถึงการเป็นตัวแทนจำหน่าย                   

  5.       Co - Operative (CO-OP): เป็นสถานีบริการที่ชุมชนเป็นผู้ลงทุน          559          52.49
           โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดิน และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเอง                         

           รวม                                                        1,065        100.00
  -------- ---------------------------------------------------------- ------------ ----------

หมายเหตุ : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553

2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
    กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
    เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
    อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ
    ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือ

3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน กิจการเดินรถและเรือขนส่งสินค้า
    และผู้โดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
    เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
    โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
    การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
    ทางเรือและทางรถยนต์

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่
    และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
    ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจำหน่ายต่อผ่านระบบเครือข่าย
    และช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้น ไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง
    การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่จัดส่งทางท่อ
    อย่างไรก็ตามบางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทางรถยนต์

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม หรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ
    ในรูปวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี
    ได้แก่ การจำหน่าย Naphtha ให้กับบริษัท ปตท.อะโรเมติกส์ และการกลั่น จำกัด (มหาชน)
    เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของหน่วยอะโรมาติกส์ เป็นต้น การจัดส่งโดยทางเรือ

4)  การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ การจัดส่งโดยทางเรือ

ลักษณะของลูกค้า บริษัทฯ สามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ลูกค้าที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของบริษัทฯ (Dealer) รวมถึงปั๊มชุมชน
    ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของ และจำหน่ายให้ลูกค้าที่เป็นสมาชิก และบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้รวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ
    ได้แก่ผู้ประกอบกิจการโรงงาน การก่อสร้าง สายการบิน ขนส่งสินค้าหรือโดยสาร ฯลฯ
    ตลอดจนหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ

2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศทั้งรายเล็กและรายใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
เพื่อไปจำหน่ายต่อ เช่น บมจ.ปตท. ซึ่งจัดจำหน่ายต่อให้แก่ ผู้ใช้ตรง รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย
เป็นต้น

3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม และโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว

4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers) ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
ที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อไปผ่านกระบวนการผลิตหรือจำหน่ายในต่างประเทศ เช่น
การจำหน่ายน้ำมันเตาที่มีปริมาณกำมะถันต่ำมาก (Low Sulphur Waxy Residue (LSWR))
ให้ลูกค้าประเทศสิงค์โปร์ มาเลเซีย และจีน เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้า
และนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลโดยเป็นน้ำมันเบนซินและดีเซลที่มีมูลค่าสูงขึ้น
เพื่อจำหน่ายต่อ

ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ จำแนกตามประเภทของลูกค้า

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

  --------------------------------- ------- ------- ------- ------- ------- -------
  ประเภทลูกค้า                        ปี 2553          ปี 2552          ปี 2551  

                                    ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  1.                                67.5    65.6    61.0    61.4    53.5    57.5
  สถานีบริการตลาดอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง                                           

  2. ลูกค้าขายส่ง                      2.2     2.1     8.7     8.8     10.1    10.8

  3. โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ          17.8    17.3    8.0     8.0     1.3     1.4
  โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ                                                     

  4. ลูกค้าต่างประเทศ                  15.4*   15.0    21.6*   21.8    28.2*   30.3

  รวม                               102.9   100     99.3    100     93.1    100
  --------------------------------- ------- ------- ------- ------- ------- -------

  หมายเหตุ : * ส่วนใหญ่เป็นการส่งออกน้ำมันเตากำมะถันต่ำไปยังประเทศสิงค์โปร์ มาเลเซีย
  และจีน

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ --------- ------- --------- ------- --------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2553            ปี 2552            ปี 2551    

                                 ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                        

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              63,602    47.2    46,637    42.8    54,832    42.8

  2. น้ำมันเตา                     3,858     2.9     3,303     3.4     4,326     3.4

  3. น้ำมันเบนซิน                   35,816    26.6    28,928    21.0    26,942    21.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              15,307    11.4    13,035    11.1    14,190    11.1

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          118,583   88.1    91,903    78.3    100,290   78.3

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                       

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              3,299     2.5     0         0.0     0         0.0

  2. น้ำมันเตา                     11,482    8.5     15,674    21.0    26,889    21.0

  3. น้ำมันเบนซิน                   538       0.4     0         0.0     0         0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              736       0.5     101       0.7     874       0.7

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         16,055    11.9    15,775    21.7    27,763    21.7

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                           

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              66,901    49.7    46,637    42.8    54,832    42.8

  2. น้ำมันเตา                     15,340    11.4    18,977    24.4    31,215    24.4

  3. น้ำมันเบนซิน                   36,354    27.0    28,928    21.0    26,942    21.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              16,043    11.9    13,136    11.8    15,064    11.8

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             134,638   100.0   107,678   100.0   128,053   100.0

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   25.04             (15.9)            36.0      
  (ร้อยละ)                                                                      
  ------------------------------ --------- ------- --------- ------- --------- -------

4.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

1)  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาร์เรลต่อวัน) หมายถึง ระบบการกลั่น ระบบท่อ
ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ระบบท่อ กระบวนการผสม
กระบวนการเก็บ และการกระจายผลิตภัณฑ์ออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่งทุก 24
เดือน บริษัทฯ จะหยุดเครื่องจักรเพื่อทำการซ่อมแซมโดยใช้เวลาประมาณ 30 วัน
เพื่อรักษาประสิทธิภาพการผลิตให้อยู่ในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพให้ดียิ่งขึ้น
การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องจักรดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ (Complex Refinery) ตั้งอยู่เลขที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง
กรุงเทพฯ มีกำลังการผลิต 120,000 บาร์เรลต่อวัน โดยดำเนินการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

บริษัทฯ ได้ดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่นรวมถึงการขยายหน่วยการผลิต
และเพิ่มระบบถังมาโดยตลอด จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
และระบบบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมให้ดีกว่ามาตรฐาน

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|                               | ปี 2553     | ปี 2552     | ปี 2551    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้           |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันกลั่น           | 120        | 120        | 120       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันปฏิทิน (A)      | 113.4      | 113.4      | 113.4     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์             |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                 | 43.2       | 32.0       | 25.6      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                  | 14.3       | 25.0       | 27.6      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                | 17.6       | 13.1       | 10.7      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด  | 9.4        | 7.9        | 6.9       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                  | 0.0        | 0.7        | 0.5       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   6.                          | 3.3        | 4.4        | 2.2       |
|                               |            |            |           |
| น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)            | 87.8       | 83.1       | 73.5      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัตราการเพิ่มของปริมาณการผลิต      | 5.6        | 13.1       | 8.9       |
| (ร้อยละ)                       |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)   | 77.4       | 73.3       | 64.8      |
| (B/A)                         |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : 1/ โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8
  ชั่วโมง โดยบริษัทฯ มีแผนการบำรุงรักษาหน่วยผลิตเป็นประจำ ทั้งนี้
  เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

  2/ ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์ไม่เท่ากับกำลังการกลั่น (Crude Run)
  เนื่องจากไม่รวมสารผสมอื่นๆ

เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (UOP)
เป็นผู้ทำการประเมินประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP
    ไม่พบข้อคิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

  สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
  ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
  ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance)
    และการตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP
    พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัยที่ดี
    และตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป
    (ปัจจุบันบริษัทฯ ได้ปรับปรุงโรงกลั่นเป็น Complex Refinery แล้ว)

2)  กระบวนการกลั่น

-   การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ ภายในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปสู่ยอดหอกลั่น
    ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำที่สุด ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลงจะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    ซึ่งขึ้นอยู่กับ ช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน ดังนี้

1.  ชั้นบนสุดของหอกลั่นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำที่สุดจะเป็นก๊าซหุงต้ม

2.  ชั้นที่สอง ได้แก่ แนฟธาเบา (Light Virgin Naphtha หรือ LVN)

3.  ชั้นที่สาม ได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Virgin Naphtha หรือ HVN)
    (ซึ่งแนฟธาเบาและแนฟธาหนัก จะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ
    และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป)

4.  ชั้นที่สี่ ได้แก่ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน

5.  ชั้นที่ห้า ได้แก่ น้ำมันดีเซล

6.  ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยกลายเป็นไอจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงที่สุดโดยของเหลวส่วนนี้เรียกว่า
    “ Atmospheric Residue”

การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมานี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
(Straight Run) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล มีค่าซีเทนสูงมาก จุดติดไฟได้เร็ว
เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาด
ส่วนน้ำมันเตาก็มีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่ายรวดเร็วสมบูรณ์ ปราศจากเขม่าควัน
และสามารถปรับแต่งปริมาณอากาศที่เกิน (Excess Air) ให้ต่ำลงได้ง่าย
ซึ่งช่วยให้ประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆ ในระยะยาว

-   การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) :
    เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์โดยการกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ
    ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน เป็นต้น
    เพื่อทำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์ และคุณภาพสูงตามความต้องการ
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่ปรับปรุงคุณภาพ เช่น หน่วยกำจัดกำมะถัน หน่วยผลิตดีเซลกำมะถันต่ำ
    เป็นต้น

-   การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) :
    เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของน้ำมันเพื่อให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน เช่น หน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
    หน่วยรีฟอร์มเมอร์ เป็นต้น

-   การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

-   การปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันเตาในปัจจุบันลดน้อยลง
    อีกทั้งเพื่อให้เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด
    ได้มีการนำน้ำมันเตาซึ่งได้จากการแยกโดยการกลั่นลำดับส่วนมาปรับปรุง
    โดยแปรแปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น และมีความสะอาดมากขึ้น ได้แก่ ก๊าซเชื้อเพลิง
    ก๊าซหุงต้ม (หรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว) น้ำมันแนฟธาเบา น้ำมันแนฟธาหนัก น้ำมันเครื่องบิน
    และน้ำมันดีเซล

  กระบวนการปรับปรุงข้างต้นเริ่มต้นด้วยการนำน้ำมันเตาจากหอกลั่นลำดับส่วน
  ส่งเข้าหน่วยกลั่นสูญญากาศเพื่อกลั่นแยกน้ำมันเตาชนิดเบา (Vacuum Gas Oil)
  ออกและนำเข้าสู่หน่วยแตกโมเลกุล เพื่อเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
  โดยมีหน่วยผลิตไฮโดรเจนทำหน้าที่ผลิตไฮโดรเจนส่งเข้ามาในหน่วยแตกโมเลกุล
  เพื่อช่วยให้การแตกโมเลกุลเกิดได้อย่างสมบูรณ์
  ส่วนทางด้านล่างของหอกลั่นสูญญากาศจะเป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่จะถูกนำไปปรับปรุงคุณภาพ
  เพื่อจำหน่ายเป็นน้ำมันเตาต่อไป

  สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแตกโมเลกุลข้างต้น ซึ่งประกอบด้วย ก๊าซเชื้อเพลิง ก๊าซหุงต้ม
  (หรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว) น้ำมันแนฟธาเบา น้ำมันแนฟธาหนัก น้ำมันเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล
  จะถูกลำเลียงเข้าสู่หน่วยกลั่นแยก เพื่อแยกแต่ละผลิตภัณฑ์ออกจากกัน

  ก๊าซเชื้อเพลิงที่แยกได้จะถูกส่งไปยังหน่วยปรับปรุงคุณภาพก๊าซเชื้อเพลิง
  เพื่อลดกำมะถันปนเปื้อนและนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงสะอาดในกระบวนการผลิตต่อไป

  น้ำมันแนฟธาเบา และน้ำมันแนฟธาหนัก
  จะถูกส่งไปยังหน่วยเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมันเพื่อเพิ่ม ออกเทน
  และผ่านการผสมผลิตภัณฑ์เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ชนิดต่างๆ

  สำหรับก๊าซหุงต้ม น้ำมันเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล จะถูกส่งไปถังเก็บเพื่อจำหน่ายต่อไป

ภาพแสดงกระบวนการกลั่นของโรงกลั่นน้ำมันบางจาก

[]

3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตของธุรกิจโรงกลั่นคือ "น้ำมันดิบ"
ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอน
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆ
ปีของซากพืชซากสัตว์ที่อยู่ภายใต้พื้นผิวโลก ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
บริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลก และจังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดสุโขทัย
บริเวณอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบ และนำขึ้นมายังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้
ของโรงกลั่นทั้ง 7 แห่งในประเทศไทย
ดังนั้นน้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งแหล่งน้ำมันดิบที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่ กลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น
รวมถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย
เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางใช้เวลาในการขนส่งประมาณ 15 - 20 วัน
และจากตะวันออกไกลใช้เวลาประมาณ 3-7 วัน ทั้งนี้โดยปกติบริษัทฯ
สำรองน้ำมันดิบในปริมาณที่เพียงพอต่อการกลั่นประมาณ 40 วัน

เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหา
และราคาวัตถุดิบที่ต่ำที่สุดโดยได้คุณภาพของผลผลิตตามความต้องการ บริษัทฯ
จึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศ
และแหล่งต่างประเทศในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น ทั้งนี้อีกส่วนหนึ่ง
บริษัทฯ สั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย ซึ่งเป็นผลจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูป
(Physical Swap) กับผู้ผลิตรายอื่น

ในปี 2553 บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศ 19 แหล่ง โดยร้อยละ 83.7
ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์ (เพชร) แหล่งน้ำมันดิบปัตตานี
แหล่งน้ำมันดิบจัสมิน แหล่งน้ำมันดิบเบญจมาศแหล่งน้ำมันดิบนาสนุนอีสต์ และน้ำมันดิบทานตะวัน
รายละเอียดดังนี้

การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งภายในประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ---- --------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
       แหล่งน้ำมันดิบ            ปี 2553           ปี 2552           ปี 2551   

                             ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  1    น้ำมันดิบสิริกิติ์ (เพชร)     4,394    23.7    4,279    25.1    4,101    18.4

  2    น้ำมันดิบปัตตานี           3,613    19.5    5,240    30.7    7,601    34.0

  3    น้ำมันดิบจัสมิน            2,297    12.4    2,721    15.9    3,851    17.2

  4    น้ำมันดิบเบญจมาศ         2,032    10.9    286      1.7     600      2.7

  5    น้ำมันดิบทานตะวัน         1,794    9.7     752      4.4     819      3.7

  6    น้ำมันดิบนาสนุนอีสต์        1,387    7.5     2,534    14.8    1,560    7.0

  7    อาทิตย์คอนเดนเสท        804      4.3     -        -       617      2.8

  8    น้ำมันดิบไทพ์ทู            788      4.2     60       0.4     -        -

  9    น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล      539      2.9     505      3.0     606      2.7

  10   น้ำมันดิบสงขลา           409      2.2     -        -       97       0.4

  11   น้ำมันดิบบีพี              99       0.5     115      0.7     118      0.5
       (อู่ทอง/กำแพงแสน)                                                  

  12   เอราวัณคอนเดนเสท       95       0.5     -        -       -        -

  13   น้ำมันดิบสังฆจาย          73       0.4     82       0.5     40       0.2

  14   ภูฮ่อมคอนเดนเสท         72       0.4     106      0.6     89       0.4

  15   น้ำมันดิบพี โอ อี ไนท์      52       0.3     97       0.6     34       0.2

  16   น้ำมันดิบวิเชียรบุรี         47       0.3     44       0.3     1,423    6.4

  17   แอล 33                42       0.2     -        -       -        -

  18   แอล 53/48             29       0.2     -        -       -        -

  19   บึงกระเทียม             1        -       -        -       -        -

  20   จักรวาลคอนเดนเสท       -        -       247      1.4     314      1.4

  21   บงกตคอนเดนเสท         -        -       -        -       479      2.1

  22   น้ำมันดิบนางนวล          -        -       -        -       -        -

       รวม                   18,567   100     17,068   100     22,349   100
  ---- --------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

ในปี 2553 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล ได้แก่
น้ำมันดิบลาบวนและคิเค่ห์จากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบเบลาหนักและมูดี้จากประเทศอินโดนีเซีย
น้ำมันดิบสไต บาร์โรและเอนฟิลด์จากประเทศออสเตรเลีย น้ำมันดิบซีเรีย ไลท์ เอ็กซปอร์ต เบล็น
จากประเทศบรูไน และนำเข้าน้ำมันดิบเมอร์แบนจากประเทศ ยู เอ อี จากแหล่งตะวันออกกลาง
รายละเอียดดังนี้

การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งต่างประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ----------------- ---------------------- ----------- -------- ------- -------- ------- ------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ                                ประเทศ      ปี 2553           ปี 2552           ปี 2551  

                                                       ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                                                 

  1                 ลาบวน                  มาเลเซีย     4,821    38.3    1,800    16.3    600     29.6

  2                 เบลาหนัก                อินโดนีเซีย    -        -       2,856    25.8    409     20.1

  3                 มาลัมปาย่าคอนเดนเสท      ฟิลิปปินส์      -        -       -        -       315     15.5

  4                 นอร์ทเวสเชล์ฟคอนเดนเสท   ออสเตรเลีย   -        -       -        -       -       -

  5                 ดูริ                     อินโดนีเซีย    -        -       -        -       -       -

  6                 สไต บาร์โร              ออสเตรเลีย   -        -       1,731    15.7    -       -

  7                 เอนฟิลด์                 ออสเตรเลีย   1,672    13.3    575      5.2     -       -

  8                 พายรีเนส                ออสเตรเลีย   1,431    11.4    -        -       -       -

  9                 บุหงาออร์คิด              มาเลเซีย     418      3.3     -        -       -       -

  10                บุหงาเคควา              มาเลเซีย     1,298    10.3    -        -       -       -

  11                ดูลั่ง                    มาเลเซีย     661      5.3     -        -       -       -

  12                คิเค่ห์                   มาเลเซีย     916      7.3     1,828    16.5    -       -

  13                มูดี้                     อินโดนีเซีย    121      1.0     310      2.8     -       -

  14                คามาร์                  อินโดนีเซีย    162      1.3     -        -       -       -

  15                ซีเรีย ไลท์ เอ๊กซปอร์ต เบล็น บรูไน        572      4.5     1,165    10.5    -       -

  16                แชมเปี้ยน                บรูไน        315      2.5     -        -       -       -

  17                บัคโฮ                   เวียดนาม     -        -       287      2.6     -       -

  18                อื่นๆ                                -        -       -        -       -       -

                    รวมแหล่งตะวันออกไกล                  12,387   98.5    10,552   95.5    1,323   65.2

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                                                

  1                 โอมาน                  โอมาน       -        -       499      4.5     -       -

  2                 เมอร์แบน                ยู เอ อี      190      1.5     -        -       -       -

                    รวมแหล่งตะวันออกกลาง                 190      1.5     499      4.5     -       -

  แหล่งอื่นๆ                                                                                        

  1                 ดาร์ เบลน               ซูดาน        -        -       -        -       705     34.8

                    รวมแหล่งอื่น ๆ                        -        -       -        -       705     34.8

                    รวมทั้งสิ้น                            12,577   100     11,051   100     2,028   100
  ----------------- ---------------------- ----------- -------- ------- -------- ------- ------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป
รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงอีกด้วย

มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

  -------------------------------------- --------- ------- -------- ------- --------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ                              ปี 2553            ปี 2552           ปี 2551    

                                         ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ                                                            

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              49,453    48.1    38,625   42.8    79,796    69.7

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         19,764    19.2    22,611   25.0    26,469    23.1

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ            69,217    67.3    61,236   67.8    106,265   92.8

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ                                                           

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              33,594    32.7    28,265   31.2    8,205     7.2

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         0.0       0.0     873      1.0     0.0       0.0

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ        33,594    32.7    29,138   32.2    8,205     7.2

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ                                                

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              83,047    80.8    66,890   74.0    88,001    76.9

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         19,764    19.2    23,484   26.0    26,469    23.10

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด               102,811   100.0   90,374   100.0   114,470   100.0
  -------------------------------------- --------- ------- -------- ------- --------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

4.4 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

บริษัทฯ ได้นำระบบมาตรฐาน ISO 14001
มาเป็นเครื่องมือหลักในการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมเป็นแห่งแรกในเอเชียอาคเนย์ตั้งแต่ปีพ.ศ.
2540 เป็นต้นมา ก่อให้เกิดการปรับปรุงพัฒนาระบบฯ
อย่างต่อเนื่องปัจจุบันรองกรรมการผู้จัดการใหญ่สายงานด้านธุรกิจโรงกลั่น
ดำรงตำแหน่งเป็นประธานคณะบริหารจัดการอาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และพลังงาน
ซึ่งเป็นคณะบริหารสูงสุดของระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ
และด้วยความร่วมมืออย่างดีจากพนักงาน ตลอดจนผู้รับเหมาที่ทำงานในนามของบริษัทฯ
ที่ร่วมกันปฏิบัติตามนโยบายอาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และพลังงาน
และข้อกำหนดของระบบมาตรฐาน ISO 14001 ทำให้ปี พ.ศ. 2553 บริษัทฯ
สามารถรักษาระบบมาตรฐาน ISO 14001 ต่อเนื่องเป็นปีที่ 13 โดยปี พ.ศ. 2553 บริษัทฯ
ไม่ได้รับ CAR (Corrective Action Request)
จากการตรวจประเมินโดยคณะผู้ตรวจประเมินจากบริษัท Anglo-Japanese American
Registras ต่อเนื่องเป็นปีที่ 2 นับจากปี พ.ศ. 2552 และเป็นที่น่าภาคภูมิใจที่ปี พ.ศ. 2553
บริษัทฯ ได้ขยายขอบเขตของการนำระบบมาตรฐาน ISO 14001 มาใช้กับหน่วยกลั่นที่ 4
ซึ่งเป็นหน่วยกลั่นที่สร้างใหม่ และครอบคลุมศูนย์จ่ายน้ำมัน
บางปะอินเพิ่มเติมจากศูนย์จ่ายน้ำมันบางจากที่เพิ่งได้รับการรับรองมาตรฐานระบบ ISO 14001
ครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2552 ในปี พ.ศ. 2554 บริษัทฯ มีแผนจะนำโปรแกรมสำเร็จรูป
มาเชื่อมต่อกับระบบฐานข้อมูล และประยุกต์ใช้กับระบบการทำงานที่มีอยู่เดิม
เพื่อให้ประสิทธิภาพในการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมดียิ่งดี

ในด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยนั้น บริษัทฯ
ยังคงรักษาระบบการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยให้เป็นไปตามมาตรฐาน BS
OHSAS/TIS 18001 ฉบับปีพ.ศ. 2550 ครอบคลุมพื้นที่โรงกลั่นน้ำมัน คลังน้ำมันบางจากฯ
และคลังน้ำมันบางปะอิน อีกทั้งการได้รับการรับรองตามมาตรฐาน ISO 14001
มาตรฐานการความสามารถทางวิชาการของห้องปฏิบัติการวิเคราะห์คุณภาพ (ISO/IEC 17025)
และมาตรฐานระบบบริหารคุณภาพสำหรับผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น (ISO 9001)
รวมทั้งการปรับปรุงระบบงานต่างๆ ดังนี้

1. การปรับปรุงด้านวิศวกรรม การซ่อมบำรุง

-   การนำระบบ Safety Integrity Level (SIL) เข้ามาใช้งาน เพื่อเพิ่ม Reliability
    ของอุปกรณ์ควบคุมวัด

-   การนำระบบ Risk Based Inspection (RBI)
    เข้ามาเพิ่มประสิทธิภาพในการตรวจสอบอุปกรณ์

-   การใช้งานระบบ Reliability Centered Maintenance (RCM)

-   ปรับปรุงมาตรฐานงานซ่อมถังให้สูงกว่ามาตรฐานสากล

-   การปรับปรุงเพิ่มขีดความสามารถและ Reliability ของระบบดับเพลิงโรงกลั่นฯ

-   การปรับปรุงอุปกรณ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพด้าน Security (ระบบ Access Control, กล้อง
    CCTV)

2. การปรับปรุงระบบการทำงาน

-   การปรับปรุงระบบบริหารความปลอดภัยอิเล็คโทรนิค (e-safety)

-   การจัดการตรวจสุขภาพประจำปี และการตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยง

-   การปฏิบัติตามโครงการอนุรักษ์การได้ยิน

3. การส่งเสริมจิตสำนึกด้านสังคม ความปลอดภัย อาชีวอนามัย สิ่งแวดล้อมและพลังงาน

-   จัดอบรมหลักสูตรต่างๆ ด้านความปลอดภัย เช่น ความปลอดภัยในที่อับอากาศ
    การปฐมพยาบาลเป็นต้น

-   จัดอบรมหลักสูตรความปลอดภัยสำหรับผู้รับเหมาที่เข้ามาทำงานในโรงกลั่น
    เช่นเนื้อหาเกี่ยวกับนโยบายของบริษัทฯ กฎระเบียบด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย
    และสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

-   จัดอบรมหลักสูตร Behavior Based Safety

-   การจัดอบรมหลักสูตรการดับเพลิงขั้นต้นให้กับพนักงานทั่วไป
    และการดับเพลิงขั้นสูงสำหรับพนักงานสายปฏิบัติการ

เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม บริษัทฯ
ได้จัดให้มีการดำเนินกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์อย่างต่อเนื่องกับชุมชนรอบโรงกลั่น
และคลังน้ำมันเพื่อสร้างความไว้วางใจและเป็นมิตรต่อบริษัทฯ โดยในปีนี้บริษัทฯ
ได้พัฒนารูปแบบจากการสร้างความคุ้นเคยมาเป็นการร่วมคิดร่วมทำกับชุมชนมากขึ้น รายละเอียดดังนี้

1. ด้านการศึกษา

-   โครงการโรงเรียนของหนู(พี่บางจากสอนน้อง)

-   กศน.เพื่อชุมชน

-   ภาษาอังกฤษเพื่อน้องร.ร.วัดบางน้ำผึ้งนอก

-   โครงการเปิดโลกการเรียนรู้

-   โครงการ สร้างสำนึกพลเมือง (Project Citizen)

-   โครงการพัฒนาศักยภาพการสอนครูวิทยาศาสตร์, คณิตศาสตร์และภาษาอังกฤษ

-   โครงการทุนการศึกษาเยาวชนบางจาก

-   โครงการ Bangchak Young Blood Dance

-   โครงการครูบ้านดนตรีไทย

-   โครงการโรงเรียนสัญจร

2. ด้านความปลอดภัย บางจากห่วงใย ปลอดภัยในชุมชน / โรงเรียน

-   อบรมความปลอดภัยขั้นต้นและซ้อมแผนฉุกเฉิน

3. ด้านการกีฬา

-   โครงการฟุตซอลเยาวชนบางจากครั้งที่6

-   ค่ายกีฬาเยาวชนบางจาก

-   ปรับปรุงสนามฟุตซอล ลานกีฬา การเคหะบางนา

4. ด้านคุณภาพชีวิต

-   โครงการแว่นแก้ว

-   โครงการตรวจสุขภาพปอดชุมชน

-   โครงการครอบครัวเดียวกัน ปีที่ 17

5. ด้านสิ่งแวดล้อม

-   โครงการเพาะกล้า คืนป่าให้ภูหลง และ ทอดผ้าป่า รักษาต้นน้ำ

-   โครงการครอบครัวใบไม้รวมใจ ประหยัดไฟใช้หลอด T5

-   ติดตั้งจอ LCD แสดงผลคุณภาพสิ่งแวดล้อมในชุมชน

-   ครอบครัวสัญจร : ปลูกกล้าไม้ คืนป่าให้ภูหลง จ.ชัยภูมิ

-   ครอบครัวสัญจร : ปลูกป่าชายเลนคลองโคน จ.สมุทรสงคราม

-   โครงการรับซื้อน้ำมันพืชใช้แล้วเพื่อผลิตเป็นไบโอดีเซล

6. ด้านความสัมพันธ์และอนุรักษ์วัฒนธรรมประเพณี

-   โครงการชุมชนสัญจร

-   โครงการบางจาก Summer Camp

-   โครงการเยี่ยมบ้านชุมชน

-   โครงการสนุกคิด (KIDS) วันปิดเทอม

-   จุลสารครอบครัวใบไม้และสารรอบรั้วบางจาก

-   ชวนน้องดูหนัง

-   จิตอาสาร่วมกันระหว่างบางจากกับเพื่อนบ้าน (ถักหมวกไหมพรมถวายพระ)

7. ด้านสาธารณประโยชน์

-   ติดตั้งเสาไฟฟ้าแสงสว่าง

-   ปรับปรุงศูนย์พัฒนาเด็กเล็กธรรมศาลา วัดธรรมมงคล (ต่อเนื่อง)

-   ปรับปรุงศูนย์คอมพิวเตอร์ โรงเรียนอำนวยกนกศิริอนุสรณ์

8. ด้านเศรษฐกิจ

บริษัทฯ ยังสร้างรายได้ให้แก่พี่น้องในชุมชนรอบโรงกลั่นด้วยการว่าจ้างทำอาหาร ขนม
และเครื่องดื่มเพื่อใช้ในกิจกรรมต่างๆ ของบริษัทฯ และยังว่าจ้างจัดส่งจุลสารครอบครัวใบไม้ทุกๆ 2
เดือนให้กับผู้ที่อยู่อาศัยรอบพื้นที่บริษัทฯ เป็นต้น นอกจากนี้
ยังให้สิทธิพิจารณาเข้าทำงานเป็นพิเศษสำหรับพี่น้องชุมชนที่สนใจตามความเหมาะสมของงาน
ทั้งที่บริษัทฯ และสถานีบริการน้ำมันบางจากอีกด้วย

ทั้งนี้บริษัทฯ ยังคงมุ่งเน้นการพัฒนาการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
และยังคงให้ความสำคัญต่อการดูแลความปลอดภัย อาชีวอนามัย สิ่งแวดล้อม และการอนุรักษ์พลังงาน
(Safety Health Environment and Energy : SHEE) ของการปฏิบัติการภายในโรงกลั่น
และคลังน้ำมันอย่างเข้มงวด และเพื่อสร้างความไว้วางใจและเป็นมิตรต่อบริษัทฯ
จึงได้มีการแสดงผลตรวจวิเคราะห์คุณภาพอากาศจากสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศในบริเวณชุมชนรอบ
โรงกลั่น (โรงเรียนสมถวิล) และผลตรวจวิเคราะห์น้ำทิ้งของโรงกลั่น
ผ่านป้ายบอกคุณภาพอากาศและน้ำทิ้งที่ติดตั้งอยู่หน้าโรงกลั่น และติดตั้งบริเวณชุมชนรอบโรงกลั่น
ได้แก่ ชุมชนหน้าวัดบุญรอด ชุมชนหลังวัดบุญรอด และแฟลตทหารกรมเสมียนตรา
รวมถึงได้เพิ่มการติดตั้งป้ายบอกคุณภาพอากาศบนร้านกาแฟอินทนิลบริเวณศูนย์การค้าปิยะรมย์สปอร์ตคลับ
พบว่าคุณภาพอากาศและคุณภาพน้ำทิ้งมีค่าดีกว่ามาตรฐานที่กำหนด ซึ่งนับว่าเป็นการร่วมตรวจสอบ
การดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ โดยชุมชนรอบโรงกลั่นนั่นเอง