2. ลักษณะการประกอบธุรกิจ

2.1 ความเป็นมา และการเปลี่ยนแปลงและพัฒนาการที่สำคัญ

  ความเป็นมา

บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) เป็นบริษัทน้ำมันของคนไทย
ประกอบธุรกิจจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูป ทั้งค้าปลีกและค้าส่ง

บริษัทจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงโดยจำหน่ายผ่านสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัท
จำหน่ายให้ผู้ใช้ตรงในภาคขนส่ง สายการบิน เรือเดินสมุทร ภาคก่อสร้าง ภาคอุตสาหกรรม
ภาคเกษตร และการจำหน่ายผ่านผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ รายเล็ก และลูกค้ารายย่อยทั่วไป

  การเปลี่ยนแปลงและการพัฒนาการที่สำคัญ

  พ.ศ. 2540  บริษัทได้เร่งขยายธุรกิจค้าปลีกผ่านเครือข่ายสถานีบริการ
  และได้พัฒนาคุณภาพของน้ำมันเพื่อสิ่งแวดล้อมและผลิตภัณฑ์คุณภาพใหม่ๆ เพิ่มขึ้นอีกหลายชนิด เช่น
  น้ำมันเบนซิน ISOGREEN สูตร HYPERCLEAN น้ำมันหล่อลื่น กรีน่า ไฮดรอไลท์ เอดับเบิลยู
  กรีน่า เทอร์ไบน์ เป็นต้น

   บริษัทได้ร่วมทุนกับบริษัท โอชอง เชียงใหม่ จำกัด ดำเนินธุรกิจ ไฮเปอร์มาร์เก็ต

  พ.ศ. 2541 
  บริษัทได้พัฒนาคุณภาพของน้ำมันเพื่อสิ่งแวดล้อมและผลิตภัณฑ์คุณภาพใหม่ๆเพิ่มขึ้นอีกหลายชนิด เช่น
  กรีน่าหัวเชื้อน้ำมันดีเซล และกรีน่า สไลด์เวย์ 68 เป็นต้น

  พ.ศ. 2542 
  บริษัทขยายการจำหน่ายน้ำมันในตลาดขายปลีกและตลาดอุตสาหกรรมทดแทนการจำหน่ายในตลาดขายส่ง
  และได้พัฒนาคุณภาพของน้ำมันเพื่อสิ่งแวดล้อมและผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นคุณภาพใหม่ๆ
  เพิ่มขึ้นอีกหลายชนิด ได้แก่
  กรีน่า จีอี - 4 กรีน่า ทรานสฟอร์เมอร์ ออยล์ กรีน่า เอ้าท์บอร์ด

   เดือนเมษายนบริษัทได้จำหน่ายหุ้นในบริษัท มงคลชัยพัฒนา จำกัด ส่วนที่บริษัทถืออยู่ทั้งสิ้นจำนวน
  14,693 หุ้น ในราคาเท่ากับมูลค่าตามบัญชีให้แก่
  สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์
  การจำหน่ายดังกล่าวมีผลให้ปัจจุบันบริษัทไม่มีการถือหุ้นในบริษัท มงคลชัยพัฒนา จำกัด

-   บริษัท บางจากเพาเวอร์ จำกัด ซึ่งบริษัท บางจากฯ ถือหุ้น 40%
    ได้ดำเนินการจดทะเบียนเลิกบริษัท

  พ.ศ. 2543  บริษัทได้เร่งขยายการจำหน่ายในตลาดขายปลีก ตลาดอุตสาหกรรม
  ปริมาณการจำหน่ายเพิ่มขึ้นจากปี 2542 ร้อยละ 7.1

-   บริษัทได้พัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นคุณภาพเพิ่มขึ้นอีกหลายชนิด เช่น ซูเปอร์สปอร์ต 2 ที นาวา
    ดี-5 นาวา ดี-7 เป็นต้น

  พ.ศ. 2544  บริษัทได้พัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์ดีเซล บางจาก D3 มาตรฐาน
  CH-4/SJ มี 3 ชนิด คือ D3 TURBO สูตรสังเคราะห์ D3 PICKUP และ D3 EXTRA
  เพื่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและเพิ่มประสิทธิภาพของเครื่องยนต์

-   เปิดจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ที่สถานีบริการน้ำมันบางจาก ถ.ติวานนท์ ถ.พหลโยธิน
    ถ.เจริญกรุงตัดใหม่ และถ.นวมินทร์ (สุขาภิบาล 1) โดยจำหน่ายในราคา
    ต่ำกว่าน้ำมันเบนซินออกเทน 95 ลิตรละ 1 บาท

-   เปิดร้านสะดวกซื้อรูปแบบใหม่ใบจาก 11 แห่ง
    ร้านใบจากเป็นส่วนหนึ่งของโครงการพัฒนาภาพลักษณ์สถานีบริการน้ำมันบางจาก NEW LOOK
    ร้านใบจากเป็นร้านสะดวกซื้อที่มีบริการสอดคล้องกับวิถีชีวิตคนไทยรุ่นใหม่ เช่น
    บริการอินเทอร์เน็ตสาธารณะ บริการ PAYPOINT บริการซัก อบ รีด สนามเด็กเล่น
    มุมกาแฟสด ฯลฯ

-   เดือนพฤษภาคม 2544 บริษัทได้ขายหุ้นบริษัท โอชอง เชียงใหม่ จำกัด ซึ่งบริษัทได้ถืออยู่ 10%
    ให้แก่ โอชองฝรั่งเศส ในราคาพาร์ รวมมูลค่า 30 ล้านบาท
    มีผลให้ปัจจุบันบริษัทไม่มีการถือหุ้นในบริษัท โอชอง เชียงใหม่ จำกัด

-   เดือนธันวาคม 2544 คณะกรรมการบริษัทมีมติให้บริษัทจำหน่ายหุ้นในบริษัท บางจากกรีนไลน์
    จำกัด ส่วนที่บริษัทได้ถืออยู่ 49% จำนวน 490 หุ้น ในราคาเท่ากับมูลค่าตามบัญชี ให้แก่ บริษัท
    บางจากกรีนเนท จำกัด การจำหน่าย
    ดังกล่าว จะมีผลให้บริษัทไม่มีการถือหุ้นในบริษัท บางจากกรีนไลน์ จำกัด

  2.2 ภาพรวมการประกอบธุรกิจของบริษัท บริษัทร่วม และบริษัทที่เกี่ยวข้อง

  บริษัทมีบริษัทร่วม 2 แห่ง ได้แก่ บริษัทบางจากกรีนเนท จำกัด และบริษัทบางจาก
  กรีนไลน์ จำกัด นอกจากนี้ยังมีบริษัทที่เกี่ยวข้องอีก 2 แห่ง ได้แก่ บริษัท ขนส่งน้ำมันทางท่อ
  จำกัด และบริษัท โอชอง เชียงใหม่ จำกัด ดังแสดงในแผนภูมิการถือหุ้นต่อไปนี้

บริษัทร่วม

บริษัท บางจากกรีนเนท จำกัด

จัดตั้งขึ้นเพื่อประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการบริหารกิจการสถานีบริการน้ำมันของบริษัท บางจากฯ
และบริหารกิจการการจำหน่ายสินค้าอุปโภคบริโภคอื่นๆ ในร้านค้าเลมอนกรีน และร้านใบจาก
รวมทั้งจะเป็นผู้ดำเนินการให้บริการอื่นๆ
เพื่อรองรับการขยายตัวในด้านการค้าปลีกของบริษัทในอนาคต

บริษัท บางจากกรีนไลน์ จำกัด

จัดตั้งขึ้นเพื่อประกอบธุรกิจเกี่ยวกับการบริหารกิจการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงและผลิตภัณฑ์อื่นๆ
ทั้งภายในและระหว่างประเทศ และรับจ้างบริหารงานก่อสร้างสถานีบริการน้ำมันบางจาก
รวมทั้งจะเป็นผู้ดำเนินการด้านบริการอื่นๆ ในอนาคต
เพื่อรองรับกับการขยายตัวในธุรกิจค้าปลีกของบริษัท

ในเดือนธันวาคม 2544 คณะกรรมการบริษัทมีมติให้บริษัทจำหน่ายหุ้นในบริษัท บางจากกรีนไลน์
จำกัด ส่วนที่บริษัทได้ถืออยู่ทั้งหมด 49% จำนวน 490 หุ้น ในราคาเท่ากับมูลค่าตามบัญชี ให้แก่
บริษัท บางจากกรีนเนท จำกัด การจำหน่ายดังกล่าว มีผลให้บริษัทไม่มีการถือหุ้นในบริษัท
บางจากกรีนไลน์ จำกัด

บริษัทที่เกี่ยวข้อง

บริษัท ขนส่งน้ำมันทางท่อ จำกัด

จัดตั้งขึ้นเพื่อดำเนินกิจการบริหารการจัดส่งน้ำมันทางท่อ
ซึ่งท่อขนส่งเป็นชนิดที่สามารถส่งน้ำมันได้หลายชนิด (Multi Product Pipeline)
โดยมีจุดเริ่มต้นของท่อที่โรงกลั่นน้ำมันบางจาก เดินท่อ
เลียบแนวพื้นที่ทางรถไฟไปยังคลังน้ำมันที่สนามบินดอนเมือง
และต่อไปสิ้นสุดที่คลังน้ำมันของบริษัทที่อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บริษัท โอชอง เชียงใหม่ จำกัด

จัดตั้งขึ้นเพื่อดำเนินกิจการไฮเปอร์มาร์เก็ต ภายใต้เครื่องหมายการค้า “โอชองไฮเปอร์มาร์เก็ต”
จัดจำหน่ายสินค้าอุปโภคและบริโภคที่จังหวัดเชียงใหม่

ในเดือนพฤษภาคม 2544 บริษัทได้ขายหุ้นบริษัท โอชอง เชียงใหม่ จำกัด ซึ่งบริษัทได้ถืออยู่ 10%
ให้แก่ โอชองฝรั่งเศส ในราคาพาร์ รวมมูลค่า 30 ล้านบาท

2.3 โครงสร้างรายได้

ในปี 2544 บริษัทฯ มีรายได้ 48,596 ล้านบาท เมื่อรวมรายได้ของบริษัทร่วม 2 แห่ง
ที่บริษัทถือหุ้นเกินกว่าร้อยละ 20 รวมเป็น 50,496 ล้านบาท รายได้ของบริษัทและบริษัทร่วมในปี
2542-2544 จำแนกได้ดังนี้

[TABLE]

หมายเหตุ : ^(1/) คณะกรรมการบริษัทได้มีมติให้บริษัทจำหน่ายหุ้นใน บริษัท บางจากกรีนไลน์
จำกัด เมื่อเดือนธันวาคม 2544