ส่วนที่ 2

ธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน)

  ----------------------------------- -----------------------------------
  ธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน)          ประกอบธุรกิจหลักประเภทธนาคารพาณิชย์

  โดยมีที่ตั้งสำนักงานใหญ่เลขที่ 3000          
  ถนนพหลโยธิน เขตจตุจักร กรุงเทพฯ 10900   

  ทะเบียนเลขที่ บมจ. 248                 Website : http :// www.tmb.co.th

  โทรศัพท์ 0-2299 - 1111                โทรสาร 0-2273 - 7121 - 4
  ----------------------------------- -----------------------------------

1. ปัจจัยความเสี่ยง

การดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์ มีความเกี่ยวข้องโดยตรงต่อตลาดการเงินและสภาวะเศรษฐกิจ
โดยรวมทั้งภายในและภายนอกประเทศ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ดังนั้น
ปัจจัยความเสี่ยงของการประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์และการให้บริการทางการเงินในรูปแบบต่าง
ๆ ขึ้นอยู่กับความเสี่ยงหลัก ๆ ดังนี้ ความเสี่ยงด้านความสามารถในการชำระหนี้ (Credit Risk)
ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interest Risk) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign
Exchange Risk) ความเสี่ยงด้านเงินลงทุน (Investment Risk) ความเสี่ยงด้าน สภาพคล่อง
(Liquidity Risk) ความเสี่ยงด้านเงินทุน ความเสี่ยงด้านกฎหมายและกฎระเบียบ
(Regulatory Risk) และความเสี่ยงด้านการปฏิบัติงาน (Management/Operation Risk)
ดังนั้น ในการดำเนินธุรกิจของธนาคาร ธนาคารให้ความสำคัญต่อปัจจัยความเสี่ยงต่าง ๆ
โดยได้มีการกำหนดขั้นตอนดำเนินงาน และมาตรการรองรับความเสี่ยงต่าง ๆ
รวมทั้งมีการประเมินผลของขั้นตอนและมาตรการต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง

(1) ความเสี่ยงด้านความสามารถในการชำระหนี้ (Credit Risk)

- การให้บริการด้านสินเชื่อ (รวมทั้งการพิจารณาการค้ำประกัน การออกเล็ตเตอร์ออฟเครดิต
และอาวัล) ธนาคารได้กำหนดหลักการในการพิจารณาให้สินเชื่อ
เพื่อให้มั่นใจว่าการพิจารณาให้สินเชื่อเป็นไปอย่างละเอียดรอบคอบ กล่าวคือ พิจารณาจากปัจจัยหลัก
ดังนี้

1. ความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้

2. การกระจายความเสี่ยง ตามประเภทธุรกิจ และอุตสาหกรรม รวมทั้งรายลูกหนี้
เพื่อไม่ให้การให้สินเชื่อมีการกระจุกตัวเสี่ยงสูง (ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544
เงินให้สินเชื่อของธนาคาร (ไม่รวมเงินให้ สินเชื่อแก่บริษัท บริหารสินทรัพย์พญาไท จำกัด)
ส่วนใหญ่จัดอยู่ในประเภทธุรกิจอุตสาหกรรมการผลิต และ การพาณิชย์ (การค้าส่งและค้าปลีก
การนำสินค้าเข้า และการส่งสินค้าออก) รวมคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 48.6 ของเงินให้สินเชื่อรวม
รองลงมาได้แก่ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย การบริการ และการสาธารณูปโภค คิดเป็น สัดส่วนร้อยละ
13.1 10.8 และ 5.9 ตามลำดับ ) และ

3. แนวโน้มและศักยภาพของธุรกิจและอุตสาหกรรม

ดังนั้น เพื่อรองรับความเสี่ยงดังกล่าว และลดโอกาสการผิดนัดชำระหนี้ ธนาคารได้กำหนด
ขั้นตอนและวิธีปฏิบัติต่าง ๆ โดยเน้นการ Check and Balance
โดยการพิจารณาอนุมัติการให้สินเชื่อใช้ระบบ การพิจารณาอนุมัติโดยระบบคณะกรรมการ
แยกหน่วยงานอำนวยสินเชื่อและงานวิเคราะห์สินเชื่อออกจากกัน
จัดตั้งสำนักงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อ ทำการวิเคราะห์แนวโน้ม ประเมินผล สนับสนุนด้านข้อมูล
กำหนดนโยบายการกระจายความเสี่ยง
และประเมินการกำหนดนโยบายด้านผลตอบแทนให้เหมาะสมกับความเสี่ยง นอกจากนี้
ธนาคารยังได้พัฒนาและนำเครื่องมือการจัดระดับความเสี่ยงของลูกค้า เช่น Risk Grading Tool
และ Credit Scoring Model มาใช้สำหรับลูกค้าทุก ๆ ประเภท นอกจากนี้
ภายหลังที่มีการพิจารณาอนุมัติการให้ สินเชื่อ ธนาคารได้ติดตามดูแลและบริหารสินเชื่ออย่างใกล้ชิด
โดยมีการสอบทานสินเชื่อ ควบคุมและติดตาม ลูกหนี้ และทบทวนราคาหลักประกัน
โดยทำการทบทวนราคาประเมินหลักประกันอย่างสม่ำเสมอ และว่าจ้าง
ผู้ประเมินราคาอิสระภายนอกเป็นผู้ประเมินหลักประกันตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

- การปรับโครงสร้างหนี้ ธนาคารได้พยายามเต็มที่ในการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
เพื่อลดจำนวนสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ โดยใช้หลายแนวทาง ยกตัวอย่างเช่น
การลดอัตราดอกเบี้ย ขยายระยะเวลา ชำระคืนหนี้ การรับโอนสินทรัพย์ การแปลงหนี้เป็นทุน ทั้งนี้
โดยวิเคราะห์สถานะของลูกหนี้แต่ละราย โดยพิจารณาจากงบกระแสเงินสด (Cash Flow
Analysis) และความสามารถในการชำระหนี้ เป็นต้น และใน ภาวะเศรษฐกิจที่ยังทรงตัว
ธนาคารยังมีความเสี่ยงจากการที่ลูกหนี้บางรายไม่สามารถปฏิบัติตามแผนการชำระหนี้ได้
อันอาจส่งผลให้ลูกหนี้ที่ดีหรือลูกหนี้ที่ปรับโครงสร้างหนี้ไปแล้วกลับมาเป็นหนี้ที่มีปัญหาได้อีกในอนาคต
ทำให้ธนาคารอาจต้องสำรองหนี้สูญมากขึ้น
ซึ่งธนาคารยังคงติดตามดูแลการบริหารสินเชื่ออย่างรัดกุมรอบคอบเพื่อป้องกันปัญหาดังกล่าว

- การดำเนินการเกี่ยวกับสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL) ธนาคารได้ให้หน่วยงานที่ดูแล
สินเชื่อ NPL ทำหน้าที่ในการติดตามแก้ไขหนี้ NPL อย่างใกล้ชิดโดยตรง
และได้มีการพิจารณาตั้งสำรองค่าเผื่อ หนี้สงสัยจะสูญ
ตามเกณฑ์ข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย รวมทั้งได้มีการโอน NPL บางส่วนไปยัง บริษัท
บริหารสินทรัพย์พญาไท จำกัด และบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.)
และได้มีการติดตามการดำเนิน-งาน
และกำกับดูแลนโยบายการบริหารสินทรัพย์ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ของบริษัท บริหารสินทรัพย์พญาไท
จำกัด อย่างใกล้ชิด เพื่อลดความสูญเสียที่อาจเกิดขึ้น

(2) ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interest Risk)

ความผันผวนในอัตราดอกเบี้ยมีความสำคัญต่อที่มาของรายได้ของธนาคาร
ทั้งนี้เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยเป็นตัวกำหนดที่สำคัญต่อรายรับและรายจ่ายอันเกิดจากสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
นโยบายด้านอัตราดอกเบี้ยอยู่ภายใต้การพิจารณา
และกำหนดแนวทางโดยเจ้าหน้าที่ระดับสูงของธนาคาร ซึ่งมีการประชุมพิจารณาทุกสัปดาห์
และธนาคารได้จัดทำโปรแกรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset and Liability
Management Program) เพื่อใช้เป็นเครื่องมือช่วยในการวิเคราะห์สินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
อย่างไรก็ดี ลักษณะสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
โดยส่วนใหญ่แล้วจะมีการกำหนดอัตราดอกเบี้ยในลักษณะลอยตัว (Floating Rate)
ทำให้ไม่เกิดความเสียหายจากการ Mismatched ในอัตราดอกเบี้ย

(3) ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Risk)

ธนาคารมีนโยบายประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์
เพื่อป้องกันความเสี่ยงโดยแยกตามวัตถุ-ประสงค์ของธุรกรรม ดังนี้

- ธุรกรรมเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคาร
ตราสารอนุพันธ์ที่ธนาคารเข้าเป็นคู่ค้าตามวัตถุ-ประสงค์นี้ คือ
สัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Foreign Currency Forward Bought/Sold
Contract) วัตถุประสงค์เพื่อบริหารสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคารโดยจำนวนเงิน
และระยะเวลาของสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าถูกกำหนดจากจำนวนสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
ณ ขณะใดขณะหนึ่ง อย่างไรก็ตาม
การทำธุรกรรมประเภทนี้ธนาคารมีความเสี่ยงจากการผิดสัญญาของคู่ค้า (Counterparty Risk)
และความเสี่ยงของราคา (Price Risk or Market Risk)
โดยธนาคารมีขั้นตอนในการพิจารณาอนุมัติวงเงิน และควบคุมการทำธุรกรรมดังกล่าว
โดยคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคารอย่างรัดกุม ธนาคารจะทำธุรกรรมกับคู่ค้า
ของธนาคารภายในวงเงิน และระยะเวลาที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการฯ ของธนาคารเท่านั้น
และธนาคารไม่มีนโยบายในการประกอบธุรกรรมที่เป็นตราสารอนุพันธ์เพื่อการเก็งกำไร
ซึ่งคณะกรรมการฯ มีหน้าที่พิจารณาประกอบธุรกรรมเงินตราต่างประเทศ
โดยมีหน้าที่กลั่นกรองอำนาจอนุมัติ การกำหนดวงเงินการค้าและการ ลงทุน
โดยคำนึงถึงปัจจัยความเสี่ยงในด้านต่าง ๆ โดยเฉพาะอย่างยิ่งความผันผวนในด้านราคา (Price
Volatility) รวมถึงพิจารณาเปรียบเทียบผลตอบแทน
และความเสียหายอันอาจจะเกิดขึ้นจากการค้าและการลงทุน นอกจากนี้ คณะกรรมการฯ
ยังมีหน้าที่ควบคุมติดตาม และวัดผลการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบให้เป็นไปตาม
ข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย และขอบเขตที่ธนาคารอนุมัติอย่างใกล้ชิด ทั้งนี้
คณะกรรมการฯ มีการประชุมอย่างสม่ำเสมอ
เพื่อปรับกลยุทธ์ในการดำเนินการให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่อาจเปลี่ยนแปลงได้ ตลอดเวลา

- ธุรกรรมเพื่อป้องกันความเสี่ยงของลูกค้า
ตราสารอนุพันธ์ที่ธนาคารเข้าเป็นคู่ค้าตามวัตถุ-ประสงค์นี้ คือ
สัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Foreign Currency Forward Bought/Sold
Contract) วัตถุประสงค์เพื่อตอบสนองความต้องการทางธุรกิจของลูกค้า
เพื่อลดความเสี่ยงทางด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Exchange Risk) ของลูกค้า
ในการทำธุรกรรมสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าระหว่างธนาคารกับ ลูกค้านั้น
ธนาคารมีนโยบายในการพิจารณาอนุมัติวงเงิน
และระยะเวลาเป็นลักษณะเดียวกับการพิจารณาอนุมัติการให้สินเชื่อปกติ
โดยธนาคารมีการควบคุมความเสี่ยงในกรณีที่ลูกค้าไม่ปฏิบัติตามสัญญา
และมีการควบคุมติดตามอย่างใกล้ชิด นอกจากนี้ ลูกค้าจะต้องแสดงถึงภาระผูกพันที่มีมูลเหตุ
และความจำเป็นในการขอทำ ธุรกรรมกับธนาคาร
โดยธนาคารไม่มีนโยบายที่จะให้ลูกค้าทำธุรกรรมดังกล่าวเพื่อการเก็งกำไร ทั้งนี้ การทำ
ธุรกรรมดังกล่าว จะอยู่ภายในวงเงินที่ได้รับอนุมัติจากคณะอนุกรรมการอนุมัติสินเชื่อของธนาคาร

(4) ความเสี่ยงด้านเงินลงทุน (Investment Risk)

การลงทุนของธนาคารจะอยู่ภายใต้อำนาจอนุมัติ
ตั้งแต่ระดับผู้บริหารในสายงานบริหารตลาดการเงิน, คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
(ALCO), คณะกรรมการบริหาร (กบ.) และคณะกรรมการธนาคาร (กธ.) ตามลำดับ
ซึ่งกำหนดไว้ในอำนาจอนุมัติของธนาคาร โดย ALCO
จะเป็นผู้กำหนดนโยบายในการลงทุนแยกตามวัตถุประสงค์ของธนาคาร
กำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาหลักทรัพย์ในการลงทุน จัดสรรวงเงินการลงทุนในหลักทรัพย์
ตลอดจนควบคุมดูแลการลงทุนให้เป็นไปตามนโยบายและวงเงินที่กำหนดไว้

สำหรับการจัดสรรวงเงินลงทุนในหลักทรัพย์จะใช้หลักการ Capital Allocation
โดยจะนำข้อมูลด้านความเสี่ยงในแต่ละประเภทหลักทรัพย์
และคู่ค้าแต่ละรายมาเป็นฐานในการกำหนดขอบเขตการทำธุรกรรมหรือวงเงินลงทุนรวม (Gross
Limit) และขอบเขตการขาดทุน (Loss Limit)
โดยคำนึงถึงความเพียงพอของเงินกองทุนของธนาคารในการรองรับความเสี่ยงเป็นสำคัญ

สำนักงานบริหารความเสี่ยงตลาดการเงินจะเป็นผู้รายงานสถานะพอร์ต
ผลการดำเนินงานและความเสี่ยงในการลงทุน รวมทั้งสภาวการณ์ของตลาดเงินตลาดทุนในปัจจุบัน
ตามลำดับ ในสายงานบริหารตลาดการเงิน ALCO คณะกรรมการบริหาร และคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ ทั้งนี้เพื่อให้สามารถปรับเปลี่ยนกลยุทธ์
และนโยบายให้เหมาะสมกับการดำเนินธุรกิจหลักของธนาคาร
ตลอดจนต้องสอดคล้องกับทิศทางและสภาวะตลาดเงินตลาดทุน

นอกจากนี้
ยังมีการกำหนดการจัดประเภทของเงินลงทุนของธนาคารให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีเกี่ยวกับเงินลงทุน
โดยจะมีการประเมินมูลค่าเงินลงทุนทุกสิ้นเดือน
เพื่อให้ทราบถึงมูลค่าที่แท้จริงของเงินลงทุนในแต่ละประเภท
หากมูลค่าที่แท้จริงหรือมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนของเงินลงทุนมีมูลค่าน้อยกว่าราคาตามบัญชีที่บันทึกไว้
ธนาคารจะตั้งสำรองค่าเผื่อการลดราคาของเงินลงทุนและรับรู้ขาดทุนที่เกิดขึ้นทันที
อีกทั้งธนาคารได้นำมาตรฐานการบัญชีเรื่องการด้อยค่าของสินทรัพย์มาใช้ในการประเมินการด้อยค่าของสินทรัพย์ด้วย
และหากพบว่าเงินลงทุนเกิดการด้อยค่าก็จะทำการรับรู้ขาดทุน
และตั้งสำรองการด้อยค่าของเงินลงทุนทันทีเช่นเดียวกัน ซึ่งการดำเนินการตามมาตรฐานบัญชีข้างต้น
ส่งผลให้ธนาคารสามารถทราบถึงสถานะที่แท้จริงของ เงินลงทุนของธนาคารอยู่เสมอ
ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการปรับเปลี่ยนการลงทุนของธนาคารให้เหมาะสม
และทำให้ธนาคารสามารถลดความเสี่ยงในการประกอบธุรกรรมด้านการลงทุนของธนาคารได้

(5) ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk)

ธนาคารมีคณะกรรมการรายได้-รายจ่าย และคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งประกอบด้วยผู้บริหารระดับสูงเป็นคณะกรรมการ เพื่อทำการพิจารณาข้อมูลด้านเงินฝาก สินเชื่อ
รายได้ และสภาพคล่องของธนาคาร
พร้อมทั้งกำหนดแนวทางในการบริหารสภาพคล่องให้สอดคล้องกับสภาวะตลาดเงิน ตลาดทุน
รวมถึงการประเมินสถานการณ์ทางด้านเศรษฐกิจ การเมืองทั้งภายในและภายนอกประเทศ
ซึ่งอาจมีความผันผวนและอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ และสภาพคล่องของธนาคาร

(6) ความเสี่ยงด้านเงินทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงคิดเป็นร้อยละ 12.53
สูงกว่าเกณฑ์ที่ทางธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ 8.50 แต่อย่างไรก็ตาม
เงินกองทุนดังกล่าวอาจถูกกระทบจากผลการดำเนินงานของธนาคาร
ซึ่งธนาคารได้ติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนเป็นระยะ นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสูงกว่าเกณฑ์ที่ทางธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

(7) ความเสี่ยงด้านกฏหมายและกฏระเบียบ (Regulatory Risk)

การดำเนินธุรกิจของธนาคารพาณิชย์มีกฎหมาย และกฎระเบียบขององค์กรที่กำกับดูแล
และหน่วยงานราชการอื่นที่เกี่ยวข้องหลายหน่วยงาน การเปลี่ยนแปลงกฎหมายและกฎระเบียบต่าง ๆ
ตลอดจนการกำหนดนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทย
อาจส่งผลกระทบที่สำคัญต่อธุรกิจธนาคารพาณิชย์ได้ เช่น การพิจารณาร่างกฎหมายฉบับต่าง ๆ
โดยเฉพาะร่าง พ.ร.บ. สถาบันการเงินฉบับใหม่ซึ่งอยู่ระหว่างการพิจารณาของสภานิติบัญญัติ หรือ
พ.ร.บ. ว่าด้วยธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ พ.ศ. 2544 ที่มีผลใช้บังคับแล้ว
และอยู่ระหว่างการพิจารณายกร่างพระราชกฤษฎีกา
เพื่อกำหนดรายละเอียดของกฎหมายธุรกรรมในเรื่องที่เกี่ยวข้องการประกอบธุรกิจบริการเกี่ยวกับอิเล็กทรอนิกส์
นอกจากนี้ ยังมีการปรับปรุงกฎระเบียบและประกาศอื่น ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจธนาคารพาณิชย์และการประกอบธุรกิจทางการเงินประเภทอื่น ๆ
ที่ธนาคารพาณิชย์สามารถดำเนินการได้ การดำรงฐานะเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ BIS
การปรับปรุงและการตีความตามมาตรฐานการบัญชี
และการขยายขอบเขตการดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์และสถาบันการเงินอื่น เป็นต้น
ธนาคารได้ตระหนักถึงปัจจัยความเสี่ยงด้านนี้ และได้มีการเตรียมความพร้อมแล้ว
โดยการศึกษาและติดตามความคืบหน้าของการแก้ไขกฎหมายและ กฎระเบียบอย่างใกล้ชิด
ตลอดจนพิจารณาผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นและกำหนดแนวทางการดำเนินการเพื่อ รองรับ
เพื่อให้การดำเนินงานธุรกิจของธนาคารเป็นไปอย่างถูกต้อง มีประสิทธิภาพ และสอดคล้องกับ
ข้อกำหนดตามกฎหมายและกฎระเบียบต่าง ๆ ขององค์กรที่กำกับดูแล

(8) ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติงาน (Management/Operation Risk)

เพื่อป้องกันความเสี่ยงอันเกิดจากการปฏิบัติงานผิดพลาด ธนาคารได้มีการจัดทำคู่มือวิธี- ปฏิบัติงาน
เพื่อให้พนักงานศึกษาและทำความเข้าใจในงานที่ปฏิบัติ
จัดตั้งสำนักงานกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ทางการ
เพื่อรับผิดชอบในการกำกับดูแลให้มีการปฏิบัติงานตามกฎระเบียบของทางการอย่างเคร่งครัด
และธนาคารกำลังดำเนินการปรับปรุงระบบการบริหาร และการให้บริการของสาขาให้เป็นระบบ
Hub & Spoke
ซึ่งจะทำให้การบริหารงานและการบริหารของสาขามีความคล่องตัวและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น