2. ลักษณะการประกอบธุรกิจ

2.1 ความเป็นมา

  บริษัท ปูนซีเมนต์นครหลวง จำกัด (มหาชน) เดิมชื่อ บริษัท ปูนซีเมนต์นครหลวง จำกัด
  ได้จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท เมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม 2512 ด้วยทุนจดทะเบียนเริ่มแรก 100
  ล้านบาท ได้รับอนุญาตจากกระทรวงการคลังให้เป็น “บริษัทรับอนุญาต”
  นำหุ้นเข้าซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้เมื่อวันที่ 15 เมษายน 2520
  และได้จดทะเบียนแปรสภาพเป็นบริษัทมหาชนจำกัด เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2536
  ต่อมาบริษัทฯได้มีการเพิ่มทุน4 ครั้ง ครั้งสุดท้าย เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2542
  โดยเพิ่มทุนจดทะเบียนจาก 475 ล้านบาท เป็น 3,000 ล้านบาท
  บริษัทฯได้เปลี่ยนแปลงมูลค่าหุ้นสามัญจากมูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท เพิ่มเป็นหุ้นละ 10 บาท
  ในจำนวนทุนจดทะเบียนปัจจุบัน 3,000 ล้านบาท นั้น เป็นทุนชำระแล้วจำนวน 2,500 ล้านบาท
  และต่อมาปี พ.ศ. 2546 บริษัทฯได้ซื้อหุ้นคืน จำนวน 12.5 ล้านหุ้น คิดเป็นร้อยละ 5
  ของหุ้นที่จำหน่ายได้แล้วทั้งหมด เพื่อเป็นการบริหารทางการเงิน
  เนื่องจากบริษัทฯมีสภาพคล่องส่วนเกิน ซึ่งหุ้นที่ซื้อคืนจำนวน 12.5
  ล้านหุ้นดังกล่าวจึงเป็นหุ้นที่ถือโดยบริษัทฯ
  เป็นผลให้จำนวนหุ้นของบริษัทฯที่ออกจำหน่ายแล้วและยังคงถืออยู่โดยผู้ถือหุ้นลดลงเหลือ 237.5
  ล้านหุ้น

  บริษัทฯเริ่มดำเนินการผลิตปูนซีเมนต์ในปี พ.ศ. 2515 มีโรงงาน 1 แห่ง ซึ่งมี 1
  สายการผลิตตั้งอยู่ในอำเภอแก่งคอย จังหวัดสระบุรี ด้วยกำลังการผลิต 0.6 ล้านตันต่อปี
  หลังจากนั้น บริษัทฯได้สร้างโรงงานเพิ่มขึ้นอีก 2 โรงในบริเวณเดียวกันมีสายการผลิตเพิ่มขึ้นเป็น
  6 สาย ในโรงงานทั้ง 3 โรง และมีกำลังการผลิตปูนเม็ด (clinker) รวมที่ 12.3
  ล้านตันต่อปี

การเปลี่ยนแปลง/พัฒนาการสำคัญของการประกอบธุรกิจ/บริหารงานในช่วง 5 ปี 

  ในปี พ.ศ. 2543 หลังวิกฤติทางเศรษฐกิจ บริษัทฯได้ชำระคืนหนี้เงินกู้ระยะยาวทั้งหมด ในปี
  พ.ศ. 2545 บริษัทฯ ได้ไถ่ถอนหุ้นกู้ทั้งหมดที่ได้ออกจำหน่ายในปี พ.ศ. 2542
  เพื่อระดมเงินจำนวน 5,000 ล้านบาท และนำไปใช้ชำระคืนหนี้เงินกู้ระยะยาวข้างต้น
  ส่งผลให้หนี้สินทั้งหมดของบริษัทฯใน ณ สิ้นปี พ.ศ. 2545 มีจำนวน 3,855 ล้านบาท (ลดลง
  4,640 ล้านบาท จากจำนวนหนี้สินรวม ณ สิ้นปี พ.ศ. 2541 ซึ่งมีจำนวน 8,495 ล้านบาท)
  และทำให้อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้นอยู่ที่ 0.23 ต่อ 1

  ในปี พ.ศ. 2545 บริษัทฯได้ขยายธุรกิจ โดยตั้งบริษัทชื่อ บริษัท คอนวูด จำกัด
  ทำการผลิตและจำหน่ายวัสดุก่อสร้างใช้แทนไม้ธรรมชาติ (wood substitute)
  ภายใต้เครื่องหมายการค้าจดทะเบียน ConWOOD

  ในปี พ.ศ. 2457 บริษัทฯได้เข้าทำสัญญาร่วมลงทุนกับบริษัทในประเทศกัมพูชา
  เพื่อจัดตั้งบริษัทขึ้นเพื่อประกอบธุรกิจการค้าซีเมนต์ในประเทศกัมพูชา ชื่อ ขแมร์ ซีเมนต์อินดัสตรี
  คัมปะนี ลิมิเต็ด (Khmer Cement Industry Co., Ltd.)

  เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2547 บริษัทฯได้ขายหุ้นที่ถืออยู่ในบริษัท รอยัล ปอร์ซเลน จำกัด
  (มหาชน) (“RPC”) ส่งผลให้สัดส่วนการถือหุ้นของบริษัทฯใน RPC ลดลงจากร้อยละ 53.43
  เหลือร้อยละ 1.7 ของหุ้นที่ออกและจำหน่ายได้แล้วทั้งหมด
  ซึ่งการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นไปตามนโยบายหลักของบริษัทฯ ที่มุ่งเน้นในธุรกิจหลัก คือ
  การผลิตและจำหน่ายซีเมนต์

  ผลการดำเนินงานของบริษัทฯความเจริญเติบโตเพิ่มขึ้นทุกปี นับตั้งแต่ ปี พ.ศ. 2543 เป็นต้นมา
  ในปี พ.ศ. 2544, 2545 และ 2546 บริษัทฯได้จ่ายเงินปันผลแก่ผู้ถือหุ้นในอัตราหุ้นละ 7 บาท,
  8 บาท และ 9 บาท ตามลำดับ สำหรับ พ.ศ. 2547
  บริษัทฯได้จ่ายเงินปันผลระหว่างกาลไปแล้วในอัตรา 6 บาทต่อหุ้น สำหรับงวดครึ่งปีหลัง
  คณะกรรมการได้มีมติให้เสนอขออนุมัติผู้ถือหุ้นที่จะจ่ายเงินปันผลสำหรับงวดครึ่งหลังของปี พ.ศ.
  2547 เป็นจำนวนหุ้นละ 7 บาท และหากได้รับอนุมัติก็จะทำให้เงินปันผลที่จ่ายสำหรับปี พ.ศ.
  2547 มีจำนวนรวมหุ้นละ 13 บาท

  ในด้านการบริหารนั้นมีการเปลี่ยนแปลงดังต่อไปนี้:

-   ในปี พ.ศ. 2541 ได้มีการเปลี่ยนแปลงกลุ่มผู้ถือหุ้นรายใหญ่ โดยบริษัท “โฮลเดอร์แบงก์”
    ฟินองซิเอ กลาริส (ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น บริษัทโฮลซิม)
    ซึ่งเป็นผู้ผลิตปูนซีเมนต์รายใหญ่ของโลกเข้าเป็นผู้ถือหุ้น

-   ปัจจุบัน โฮลซิมเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่รายหนึ่งของบริษัทฯ โดยมีสัดส่วนการถือหุ้นเท่าๆ
    กันกับสัดส่วนการถือครองหุ้นของกลุ่มรัตนรักษ์ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ก่อตั้งบริษัทเริ่มแรก

-   โฮลซิมได้เข้ามามีบทบาทในการบริหารงานของบริษัทฯ โดยเฉพาะในด้านการผลิต การบริหาร
    การจัดการ การขาย การส่งออก และในด้านความมั่นคงทางการเงินของบริษัทฯ รวมทั้ง
    เสริมสร้างประสิทธิภาพการจัดการด้านต่างๆ

-   มีการปรับเปลี่ยนนโยบายการดำเนินธุรกิจ โดยหันไปมุ่งเน้นธุรกิจหลัก อันได้แก่
    การผลิตและจำหน่ายซีมนต์

  การบริหารงานร่วมกันระหว่างกลุ่มโฮลซิมและกลุ่มรัตนรักษ์ก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่บริษัทฯ
  ซึ่งสามารถสรุปโดยสังเขปได้ดังต่อไปนี้

-   การใช้ประโยชน์จากประสบการณ์ของกลุ่มรัตนรักษ์ ซึ่งเป็นกลุ่มผู้ก่อตั้งบริษัทฯ
    และได้บริหารงานบริษัทฯมานานกว่า 30 ปี
    โดยเฉพาะด้านความรู้และความชำนาญงานด้านเครือข่ายธุรกิจของบริษัทฯภายในประเทศ

-   การเพิ่มช่องทางการขายและการจัดจำหน่ายปูนซีเมนต์ทั่วโลกผ่านเครือข่ายของกลุ่มโฮลซิม
    ได้ส่งผลให้มีการใช้กำลังการผลิตเพิ่มขึ้น

-   การถ่ายทอดและแนะนำการพัฒนากระบวนการและกรรมวิธีการผลิตตามมาตรฐานที่มีประสิทธิภาพสูงของกลุ่มโฮลซิมให้แก่บริษัทฯ
    เพื่อนำไปพัฒนาแก้ไข ปรับปรุงและส่งเสริมการผลิตของบริษัทฯ เพื่อให้เกิดประโยชน์
    และมีประสิทธิภาพสูง

-   การลดต้นทุนการจัดซื้ออุปกรณ์ชิ้นส่วน วัสดุ และวัตถุดิบ
    ซึ่งเกิดจากขนาดการจัดซื้อที่มีประสิทธิภาพและประหยัด โดยผ่านระบบการจัดซื้อของกลุ่มโฮลซิม

-   การถ่ายทอดความรู้ความสามารถและประสบการณ์ในการบริหารธุรกิจซีเมนต์ของกลุ่มโฮลซิมสู่คณะผู้บริหารของบริษัทฯ
    โดยเฉพาะการถ่ายทอดประสบการณ์การบริหารธุรกิจซีเมนต์ของกลุ่มโฮลซิมในกลุ่มประเทศละติน
    อเมริกาในช่วงภาวะวิกฤตทางเศรษฐกิจ

การส่งพนักงานของบริษัทฯเข้ารับการฝึกอบรมในโรงงานผลิตของกลุ่มโฮลซิมในประเทศต่างๆ ทั่วโลก ตามมาตรฐานของโฮลซิม

  2.2 การประกอบธุรกิจของบริษัทย่อยและบริษัทร่วม             

+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| การลงทุนในบริษัทย่อย      |       |            |      |       |        |
| บริษัทร่วม               |       |            |      |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547  |       |            |      |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| ชื่อบริษัท                | สถ    | ผลิตภัณฑ์/    | ทุน   | จำ    | สัดส่วนก |
|                       | านที่ตั้ง | ประเภทธุรกิจ | จดทะ | นวนหุ้น | ารถือหุ้น |
|                       |       |            | เบียน | ที่ออกจ | โดยตรง |
|                       |       |            | (ล้าน | ำหน่าย | (%)    |
|                       |       |            | บาท) | (ล    |        |
|                       |       |            |      | ้านหุ้น) |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| 1.  บริษัท              | กร    | คอน        | 40   | 4.0   | 99.99  |
|     นครหลวงคอนกรีต     | ุงเทพฯ | กรีตผสมเสร็จ | 0.00 |       |        |
|     จำกัด              |       |            |      |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| 2.  บริษัท คอนวูด จำกัด   | กร    | ไ          | 30   | 3.0   | 99.99  |
|                       | ุงเทพฯ | ฟเบอร์ซีเมนต์ | 0.00 |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| 3.  บริษัท กะรัต ฟอเซท   | กร    | ก๊อกน้ำ      | 10   | 1.0   | 99.99  |
|     จำกัด              | ุงเทพฯ |            | 0.00 |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| 4.  บริษัท อีเกิ้ล         | กร    | ถือ         | 70   | 7.0   | 99.99  |
|     ซีเมนต์โฮลดิ้งส์ จำกัด  | ุงเทพฯ | หุ้นในบริษัทอื่น | 0.00 |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| 5.  บริษัท              | กร    | ผลิตถ่านหิน   | 35   | 35.0  | 44.99  |
|     ลานนารีซอร์สเซส     | ุงเทพฯ |            | 0.00 |       |        |
|     จำกัด (มหาชน)      |       |            |      |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+
| 6. แขมร์ ซีเมนต์ อินดัสตรี  | พ     | การค้าซีเมนต์ | 0.20 | 0     | 75.00  |
| คัมปะนี ลิมิเต็ด*          | นมเปญ |            |      | .0005 |        |
|                       | กัมพูชา |            |      |       |        |
+-----------------------+-------+------------+------+-------+--------+

หมายเหตุ: * ตามสัญญาร่วมทุนได้กำหนดทุนจดทะเบียนของ แขมร์ ซีเมนต์ อินดัสตรี คัมปะนี
ลิมิเต็ด ไว้ที่จำนวน 1.5 ล้านเหรียญสหรัฐ อย่างไรก็ตาม
ทุนจดทะเบียนในช่วงเวลาที่ก่อตั้งบริษัทขึ้น มีจำนวนเทียบเท่ากับ 5,300 เหรียญสหรัฐ
โดยบริษัทจะเพิ่มทุนจดทะเบียนต่อไปเมื่อมีความจำเป็นทางธุรกิจ

  []2.3 โครงสร้างรายได้