-----------------------------------------------------------------------
  2. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

การดำเนินธุรกิจของบริษัทต้องเผชิญกับความเสี่ยงต่างๆ
ซึ่งประกอบด้วยความเสี่ยงทั่วไปและความเสี่ยงเฉพาะบางประการ ข้อความที่ได้แสดงต่อไปนี้
อธิบายถึงปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญบางประการอันอาจอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการ
ฐานะการเงินหรือผลการดำเนินธุรกิจของบริษัทในอนาคตได้ ดังนั้น การลงทุนในหลักทรัพย์ของบริษัท
ผู้ลงทุนควรพิจารณาอย่างรอบคอบถึงปัจจัยความเสี่ยงที่ระบุไว้ในหัวข้อนี้และความเสี่ยงอื่นๆ
ซึ่งบริษัทไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่บริษัทพิจารณาในขณะนี้ว่าไม่มีผลกระทบในสาระสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทและหากปัจจัยความเสี่ยงดังกล่าวเกิดขึ้นจริง
ธุรกิจ สถานะทางการเงิน และผลการดำเนินงานของบริษัทอาจได้รับผลกระทบ
และอาจส่งผลให้ราคาหุ้นสามัญของบริษัทลดลง และกระทบต่อความสามารถในการชำระคืนหุ้นกู้
หรือราคาของหุ้นกู้ในตลาดรอง

นอกจากนี้
บริษัทยังมีปัจจัยความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจอินเทอร์เน็ตที่ผู้ลงทุนสามารถศึกษาได้จากแบบแสดงรายการข้อมูลประจำปีของบริษัท
ซีเอส ล็อกซอินโฟ จำกัด (มหาชน)

2.1 ความเสี่ยงจากธุรกิจบริการสื่อสารดาวเทียม

2.1.1 ความเสี่ยงในด้านเทคโนโลยีและการปฏิบัติงาน

2.1.1.1
ความเสี่ยงจากการที่ดาวเทียมอาจเกิดความเสียหายหรือเกิดความบกพร่องในขณะที่อยู่ในวงโคจร
(In-Orbit Failure)

ดาวเทียมเป็นงานสร้างทางวิศวกรรมขั้นสูงและเมื่อมีการส่งดาวเทียมเข้าสู่วงโคจรแล้ว
ดาวเทียมอาจได้รับความเสียหายจากการขัดข้องของระบบการทำงานของดาวเทียม พายุสุริยะ
หรือการชนกันระหว่างดาวเทียมกับวัตถุต่างๆ ในอวกาศ เป็นต้น
ซึ่งอาจส่งผลให้ดาวเทียมได้รับความเสียหาย
ทำให้ความสามารถในการให้บริการถ่ายทอดสัญญาณลดลงชั่วคราวหรือถาวร
หรือเกิดความเสียหายทั้งหมด ซึ่งอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการให้บริการ
และอาจทำให้สูญเสียลูกค้าที่มีอยู่ในปัจจุบัน และ/หรือ
สูญเสียโอกาสในการหาลูกค้าใหม่ในระหว่างการจัดหาดาวเทียมดวงใหม่มาให้บริการแทน
อย่างไรก็ดี
ผู้จัดสร้างดาวเทียมได้ออกแบบให้ดาวเทียมมีคุณลักษณะที่สามารถทนทานต่อสภาพแวดล้อมบนอวกาศที่เลวร้ายซึ่งทำให้ดาวเทียมมีความน่าเชื่อถือ
(Reliability) สูงเทียบเท่ามาตรฐานสากล
ถึงแม้ว่าความเสียหายขั้นรุนแรงจนอาจทำให้ดาวเทียมหมดสภาพการใช้งานจะมีความเป็นไปได้น้อยมาก
แต่บริษัทก็ได้จัดเตรียมแผนการเพื่อรองรับผลเสียหายอันอาจจะเกิดขึ้นกับลูกค้า
หากเกิดความเสียหายขั้นรุนแรงขึ้นกับดาวเทียมดวงใดดวงหนึ่งจนหมดสภาพการใช้งาน
โดยสามารถดำเนินการให้ผู้ใช้บริการส่วนหนึ่งย้ายมาใช้ช่องสัญญาณที่ยังคงว่างอยู่ในดาวเทียมไทยคมที่เหลือ
นอกจากนี้
บริษัทยังได้มีการเจรจาร่วมกับผู้ให้บริการรายอื่นในการเช่าช่องสัญญาณจากดาวเทียมอื่นชั่วคราว
เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถโอนการใช้งานไปได้ในระหว่างที่บริษัท
เร่งดำเนินการสร้างดาวเทียมขึ้นเพื่อทดแทน ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้ระยะเวลาประมาณ 24 - 30
เดือน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและความซับซ้อนของดาวเทียม

บริษัทได้ตระหนักถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับดาวเทียมขณะที่อยู่ในวงโคจรค้างฟ้า ดังนั้น
เพื่อป้องกันความเสี่ยงภัยดังกล่าวที่อาจเกิดขึ้น
บริษัทจึงได้จัดทำประกันภัยดาวเทียมเพื่อคุ้มครองความเสี่ยงภัยทุกชนิด (All Risks)
(เป็นข้อกำหนดตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ตามรายละเอียดในเอกสารแนบ 4)
โดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารและบริษัทเป็นผู้รับผลประโยชน์ร่วมกัน
กรมธรรม์ประกันภัยที่จัดทำนั้นเป็นแบบ Full Coverage with Partial Loss
ซึ่งเป็นกรมธรรม์ปีต่อปี
(รายละเอียดระยะเวลาการเอาประกันดังที่แสดงไว้ในตารางมูลค่าวงเงินประกันภัย) กล่าวคือ
บริษัทสามารถเรียกร้องค่าเสียหายในทันทีที่ดาวเทียมได้รับความเสียหายเพียงบางส่วน
ในการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากบริษัทผู้รับประกันภัยบริษัทจะต้องยื่นหนังสือแจ้งความเสียหาย
(Notice of Loss) และหนังสือพิสูจน์ความเสียหาย (Proof of Loss)
ให้บริษัทผู้รับประกันภัยและเมื่อบรรลุข้อตกลง บริษัทจึงจะได้รับเงินค่าสินไหมทดแทน

มูลค่าประกันภัยดังกล่าวมีมูลค่าเท่ากับมูลค่าทางบัญชีของดาวเทียม ณ ระยะเวลาที่ทำประกันภัย
อย่างไรก็ตาม มูลค่าประกันภัยดังกล่าวไม่ครอบคลุมผลเสียหายจากการสูญเสียรายได้
อันสืบเนื่องมาจากการเสียหายของดาวเทียม ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของบริษัท

ตารางมูลค่าวงเงินประกันภัย

  -------------------- ------------------------- -------------------------
  โครงการดาวเทียม       วงเงินประกัน                ระยะเวลา
                       (ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ)          

  ไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)    163.72                    สิงหาคม 2555 – สิงหาคม 2556

  ไทยคม 5              59.39                     พฤษภาคม 2555 – พฤษภาคม
                                                 2556
  -------------------- ------------------------- -------------------------

  อนึ่ง กรมธรรม์ประกันภัยของกิจการดาวเทียม จะไม่ครอบคลุมเหตุการณ์ต่อไปนี้

1.  ภาวะสงคราม การคุกคาม หรือการป้องกัน หรือการกระทำอันนำไปสู่สงครามโดยรัฐบาล
    หรือการใช้กำลังทางทหาร

2.  อุปกรณ์ต่อต้านดาวเทียม หรืออุปกรณ์เกี่ยวข้องกับระเบิดปรมาณูหรือนิวเคลียร์

3.  การก่อกบฏ การก่อความไม่สงบ การจลาจล การนัดหยุดงาน การปฏิวัติ สงครามกลางเมือง
    การก่อการร้าย

4.  การยึดทรัพย์โดยหน่วยงานรัฐบาล

5.  ปฏิกิริยาตอบสนองของนิวเคลียร์ กัมมันตภาพรังสีของนิวเคลียร์ที่ตกค้าง
    โดยทางตรงหรือทางอ้อมอันทำให้เกิดการสูญเสีย/เสียหายต่อดาวเทียม
    ยกเว้นกัมมันตภาพรังสีที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ

6.  คลื่นกระแสไฟฟ้า หรือคลื่นความถี่รบกวน

7.  ความตั้งใจ หรือเจตนาในการกระทำของผู้เอาประกันหรือผู้มีอำนาจในการกระทำ
    อันก่อให้เกิดการสูญเสียหรือเสียหายของดาวเทียม

2.1.1.2 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีทางด้านการส่งสัญญาณวิทยุ/โทรทัศน์ (Broadcasting)
และโทรคมนาคม (Telecommunication) เป็นไปอย่างรวดเร็ว
ซึ่งหากบริษัทไม่มีการปรับตัวทั้งในเรื่องของการให้บริการและการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ
ที่จะนำมาใช้ในการดำเนินงาน บริษัทจะประสบกับความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี
บริษัทจึงต้องติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับบริษัทอย่างใกล้ชิด
ทั้งในส่วนของฮาร์ดแวร์ ซอฟแวร์ รวมถึงเทคโนโลยีทางด้านไอที

ในส่วนของเทคโนโลยีของดาวเทียมที่มีการใช้งานในปัจจุบัน
การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีจะเป็นการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีในระยะยาวเนื่องจากใช้ระยะเวลาในการพัฒนา
บริษัทจึงมีแนวทางที่จะติดตามการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีของดาวเทียมไปพร้อมๆ
กับการเลือกใช้เทคโนโลยีและอุปกรณ์บนดาวเทียมที่มีมาตรฐาน มีความน่าเชื่อถือ
และสามารถแข่งขันกับผู้ประกอบการดาวเทียมรายอื่นได้ ทั้งนี้ ความเชื่อถือได้ (Reliability)
ของดาวเทียมถือเป็นปัจจัยสำคัญอย่างยิ่งในการดำเนินธุรกิจและการให้บริการแก่ลูกค้า

ในด้านการส่งสัญญาณวิทยุ/โทรทัศน์และโทรคมนาคม (Broadcasting and
Telecommunications) บริษัทมีการติดตามการพัฒนาเทคโนโลยีด้านการส่งสัญญาณวิทยุ โทรทัศน์
และจะพิจารณานำเทคโนโลยีที่มีคุณภาพสูงขึ้นมาใช้ในการดำเนินงานเพื่อปรับปรุงประสิทธิภาพในการให้บริการแก่ลูกค้า

นอกจากนี้ ในส่วนเทคโนโลยีของดาวเทียม Broadband Satellite ปัจจุบันบริษัทได้มีนโยบาย
Open Platform โดยให้อุปกรณ์ภาคพื้นดินของผู้ผลิตรายอื่นสามารถทำงานร่วมกับดาวเทียมไทยคม
4 (ไอพีสตาร์) ได้
เพื่อให้ลูกค้าสามารถเลือกใช้ระบบและอุปกรณ์ภาคพื้นดินที่เหมาะสมกับความต้องการของลูกค้ามากที่สุด
โดยบริษัทจะตรวจสอบและคัดเลือกระบบและอุปกรณ์ภาคพื้นดินที่มีประสิทธิภาพและความเชื่อถือได้สูง
ซึ่งเป็นไปตามแผนธุรกิจของดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)

2.1.1.3 ความเสี่ยงจากอายุการใช้งานของดาวเทียมสั้นลง

ดาวเทียมทุกดวงมีอายุการใช้งานจำกัด โดยเฉลี่ยประมาณ 12-16 ปี แต่ยังมีปัจจัยอื่นๆ
ที่มีผลให้ดาวเทียมมีอายุการใช้งานเฉลี่ยเพิ่มขึ้นหรือลดลง เช่น คุณภาพของโครงสร้าง
ความแข็งแกร่ง และความทนทานของอุปกรณ์ต่างๆ จรวดที่ใช้ส่งดาวเทียม
ประสิทธิภาพในการจัดส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร
ตลอดทั้งปริมาณการใช้เชื้อเพลิงของดาวเทียมและทักษะความสามารถในการควบคุมดาวเทียมในสภาวการณ์ต่างๆ
ดังนั้น บริษัทอาจสูญเสียลูกค้าและรายได้
หากดาวเทียมของบริษัทมีอายุการใช้งานสั้นกว่าที่ได้คาดการณ์ไว้
และบริษัทไม่สามารถจัดหาหรือส่งดาวเทียมดวงใหม่แทนได้ทันเวลา
วิศวกรดาวเทียมของบริษัทจะทำการประเมินอายุดาวเทียมที่เหลือ และถ้าอายุดาวเทียมใกล้หมดอายุ
ก็จะแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อพิจารณาเรื่องงบประมาณ แหล่งเงินทุน
และผลตอบแทนจากการลงทุน ในการจัดหาดาวเทียมมาทดแทนดาวเทียมที่กำลังจะหมดอายุลง

นอกจากนี้
เพื่อให้เกิดความมั่นใจในการจัดการความเสี่ยงจากการที่อายุการใช้งานของดาวเทียมสั้นลง
บริษัทได้ดำเนินการจัดการด้านบุคคลากรและกระบวนการปฏิบัติงานตามแนวทางในข้อ 2.1.1.5
และดำเนินการทำประกันภัยตามแนวทางในข้อ 2.1.1.1 อีกด้วย

2.1.1.4 ความเสี่ยงจากการจองตำแหน่งวงโคจรดาวเทียมและการประสานงานความถี่

เมื่อบริษัทมีแผนงานในการจัดส่งดาวเทียมขึ้นไปในตำแหน่งวงโคจรใหม่ที่บริษัทยังไม่ได้รับสิทธิในการใช้ตำแหน่งวงโคจร
บริษัทจะต้องยื่นขอจองตำแหน่งวงโคจรกับสหภาพโทรคมนาคมระหว่างประเทศ (International
Telecommunications Union หรือ “ITU”) ผ่านหน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบ
(Administration of Thailand) และขออนุมัติการใช้สิทธิในการใช้ตำแหน่งวงโคจร
กับหน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบ (Administration of Thailand)
โดยทั้งนี้หน่วยงานรัฐจะพิจารณาถึงความจำเป็นในการจัดสรรตำแหน่งวงโคจร

เนื่องจากตำแหน่งวงโคจรค้างฟ้าเป็นทรัพยากรที่มีอยู่จำกัด การจองตำแหน่งวงโคจร
และการประสานงานความถี่จึงมีความสำคัญยิ่ง
องค์กรของสหประชาชาติที่ทำหน้าที่ดูแลเกี่ยวกับการสื่อสารโทรคมนาคมคือ ITU
ซึ่งประเทศไทยเข้าร่วมเป็นสมาชิก โดยมีกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
และสำนักงานคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ
เป็นผู้แทนประเทศในการเจรจาประสานงาน โดยผู้ยื่นขอจองตำแหน่งวงโคจรก่อน
จะได้รับการพิจารณาอนุญาตให้ได้รับสิทธิในการใช้ตำแหน่งดังกล่าวก่อน
และผู้ได้รับสิทธิจะต้องส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรในตำแหน่งที่ได้สิทธิภายใน 7 ปี
จากการมีตำแหน่งวงโคจรที่จำกัดนี้
การประสานงานความถี่จะมีส่วนช่วยในการทำให้เกิดประสิทธิภาพในการใช้ตำแหน่งวงโคจรเพิ่มมากขึ้น
ซึ่งปัจจุบันกระบวนการในการประสานงานความถี่มีความยุ่งยากและใช้เวลานานมากขึ้นเนื่องจากมีความต้องการใช้ช่องสัญญาณดาวเทียมมากขึ้นทำให้ดาวเทียมในวงโคจรค้างฟ้ามีจำนวนมากขึ้นและใกล้กันมากขึ้น
ดังนั้น
การกำจัดหรือลดสัญญาณรบกวนระหว่างกันให้มีน้อยที่สุดอาจส่งผลกระทบทำให้ต้องมีการปรับเปลี่ยนการออกแบบดาวเทียม
การปรับเปลี่ยนพื้นที่ให้บริการหรือการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์รับภาคพื้นดินให้เหมาะสมกับการใช้งานความถี่
และวงโคจรร่วมกันของดาวเทียมต่างๆ
ซึ่งการดำเนินการดังกล่าวอาจก่อให้เกิดข้อจำกัดทางเทคนิคในการให้บริการในบางพื้นที่
หรือในบางช่วงความถี่ ตามผลการประสานงานความถี่ที่ตกลงกันไว้

2.1.1.5 ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติงาน

การปฏิบัติงานควบคุมดาวเทียม ต้องอาศัยบุคลากรที่มีความรู้ ความชำนาญ
ในด้านการควบคุมและปฏิบัติการที่ได้รับการอบรมและฝึกงานเป็นระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ถึง 1
ปี เป็นอย่างน้อย เพื่อให้มั่นใจว่าพนักงานมีความรู้และทักษะในการปฏิบัติงานได้เป็นอย่างดี
แต่เนื่องจากการปฏิบัติงานควบคุมดาวเทียม จะดำเนินการโดยมนุษย์
จึงมีความเสี่ยงที่อาจจะเกิดความผิดพลาดขึ้นได้ ดังนั้น เพื่อหลีกเลี่ยงความผิดพลาดในการปฏิบัติงาน
โดยเฉพาะการส่งสัญญาณติดต่อขึ้นไปบนดาวเทียมเพื่อควบคุมการทำงานของดาวเทียมจึงต้องมีการตรวจสอบความถูกต้องของคำสั่งก่อนที่จะมีการส่งคำสั่งทุกครั้ง
ทั้งนี้ ในกรณีที่เกิดความผิดพลาดในการส่งคำสั่งเพื่อควบคุมดาวเทียม
จะมีขั้นตอนที่เตรียมไว้ล่วงหน้าสำหรับการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น

2.1.1.6 ความเสี่ยงที่ไม่สามารถให้บริการธุรกิจได้อย่างต่อเนื่อง (Business Continuity
Plan)

บริษัทตระหนักถึงความสำคัญในการให้บริการธุรกิจได้อย่างต่อเนื่อง จึงได้แต่งตั้งคณะกรรมการ
Business Continuity Management
ให้ทำหน้าที่ประเมินความเสี่ยงที่จะมีผลทำให้บริษัทไม่สามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างต่อเนื่อง
และกำหนดแผนควบคุมความเสี่ยงและแนวทางในการลดผลกระทบ
โดยการประเมินและควบคุมความเสี่ยงจะมีการทบทวนโดยผู้บริหารเป็นประจำ

ในส่วนของสถานีควบคุมดาวเทียม นอกจากสถานีหลักที่ใช้ปฏิบัติงานในการควบคุมดาวเทียม
บริษัทได้มีการสร้างสถานีที่สอง
เป็นสถานีสำรองเพื่อใช้ในการปฏิบัติงานในกรณีที่สถานีหลักเกิดเหตุขัดข้องและไม่สามารถใช้งานได้

นอกจากนี้ ในกรณีวิกฤตการณ์อุทกภัยที่เคยเกิดขึ้น
เพื่อเป็นการป้องกันสถานีควบคุมดาวเทียมและสถานีให้บริการแก่ลูกค้า ในส่วนของการขึ้นสัญญาณ
บริษัทได้มีการเตรียมการโดยจัดทำและสร้างรั้วกำแพงใหม่โดยรอบสถานีทั้งสองสถานีเพื่อป้องกันน้ำท่วมและอาจจะก่อให้เกิดความเสียหายต่ออุปกรณ์ต่างๆในการควบคุมดาวเทียมและให้บริการแก่ลูกค้า
รวมถึงการติดตั้งอุปกรณ์ระบายน้ำต่างๆที่จำเป็น

2.1.2 ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับโครงการดาวเทียมไทยคม 6 และโครงการดาวเทียมไทยคม 7

2.1.2.1 ความล่าช้าและความเสี่ยงในการส่งดาวเทียม (Launch Delay and Failure)

การก่อสร้างและจัดส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจรแต่ละครั้งมีกระบวนการในการก่อสร้าง
ทดสอบประสิทธิภาพของดาวเทียม และการใช้เทคโนโลยีที่ซับซ้อน
ซึ่งอาจจะเกิดความล่าช้าในการก่อสร้างหรือจัดส่งดาวเทียม
หรือผิดพลาดขึ้นในขณะจัดส่งดาวเทียมสู่วงโคจรหรือแม้แต่เมื่อส่งขึ้นสู่ห้วงอวกาศแล้วก็ยังมีความเสี่ยงที่ดาวเทียมอาจจะไม่เข้าสู่ตำแหน่งที่กำหนด
หรือ อาจต้องใช้พลังงานในการขับเคลื่อนดาวเทียมเข้าสู่ตำแหน่งวงโคจรมากกว่าที่ประมาณไว้
ซึ่งอาจจะทำให้อายุการใช้งานของดาวเทียมลดลง หรือ
ในบางกรณีอาจทำให้ดาวเทียมเสียหายจนไม่สามารถทำงานได้
หรือเสียหายบางส่วนทำให้ไม่สามารถทำงานได้เต็มประสิทธิภาพ

หากเกิดความล่าช้าในการก่อสร้าง จัดส่งดาวเทียม หรือ
ผิดพลาดในการจัดส่งดาวเทียมจะก่อให้เกิดผลกระทบต่อแผนการตลาดของบริษัทการสูญเสียรายได้จากการให้บริการดาวเทียมไทยคม
6 และดาวเทียมไทยคม 7 ประกอบกับการก่อสร้างดาวเทียมดวงใหม่เพื่อทดแทน
รวมไปถึงการจัดส่งดาวเทียมสู่วงโคจรจะใช้ระยะเวลาอย่างต่ำประมาณ 24-30 เดือน
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและความซับซ้อนของดาวเทียม อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้มีการติดตามการสร้างดาวเทียมกับบริษัทผู้ผลิตดาวเทียมและบริษัทผู้ให้บริการจัดส่งดาวเทียมอย่างใกล้ชิดเพื่อให้การจัดส่งดาวเทียมเป็นไปตามเวลาที่กำหนดและ
ในการออกแบบและก่อสร้างดาวเทียมชิ้นส่วนและอุปกรณ์ของดาวเทียมส่วนใหญ่จะมีชุดอุปกรณ์สำรองอยู่เพื่อรองรับกรณีที่มีชิ้นส่วนหรืออุปกรณ์ใดชำรุดบกพร่อง
และในการประกอบชิ้นส่วนของดาวเทียมจะมีการทดสอบการทำงานต่างๆ อย่างละเอียดถี่ถ้วน
เพื่อให้มั่นใจว่าดาวเทียมนั้นสามารถทำงานได้เป็นปกติเมื่อถูกยิงขึ้นสู่ห้วงอวกาศ นอกจากนี้
บริษัทได้จัดทำประกันภัยเพื่อคุ้มครองความเสียหายตลอดขั้นตอนการส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร
ซึ่งหากมีความเสียหายเกิดขึ้นบริษัทจะได้รับชดเชยเป็นมูลค่าที่ครอบคลุมการจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมดวงใหม่ขึ้นสู่วงโคจร

2.1.3 ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

2.1.3.1 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงในกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และนโยบายของรัฐบาล

บริษัทก่อตั้งและจดทะเบียนในประเทศไทยและดำเนินการให้บริการด้านโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมภายใต้สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ซึ่งบริษัทอาจจะมีความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจจากการแข่งขันที่สูงขึ้นอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบและหลักเกณฑ์ในการประกอบกิจการโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมสื่อสาร
และนโยบายของรัฐบาลในด้านการเปิดเสรีภาคอุตสาหกรรมโทรคมนาคม นอกจากนี้
การเปลี่ยนแปลงในกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และนโยบายของรัฐบาลในเรื่องอื่นๆ นั้น
อาจจะส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการดำเนินงานของบริษัททั้งทางตรงและทางอ้อม

สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ มีอายุสัญญาจนถึงปี พ.ศ. 2564
การเปลี่ยนแปลงในกฎหมายระเบียบ ข้อบังคับและนโยบายของรัฐบาลที่เกี่ยวข้อง
มีผลให้ไม่สามารถต่ออายุการให้บริการภายใต้สัญญาฯ เดิมได้ภายหลังจากสัญญาฯหมดอายุลง
และบริษัทจะดำเนินการเพื่อให้ได้รับอนุญาตในการดำเนินธุรกิจต่อไปภายหลังจากสัญญาฯ หมดอายุ
นอกจากนี้ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
อาจจะทำให้เกิดผู้ประกอบการรายใหม่ที่เป็นคู่แข่งทางการค้าของบริษัทได้ในอนาคต

ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2555
บริษัทได้รับใบอนุญาตให้เป็นผู้ประกอบกิจการโทรคมนาคมประเภทที่สาม[1]จาก กสทช.
เพื่อให้บริการช่องสัญญาณดาวเทียม โดยใบอนุญาตดังกล่าวมีอายุ 20 ปี
ซึ่งบริษัทจะต้องดำเนินการตามข้อกำหนดของการอนุญาตดังกล่าวต่อไป
รวมถึงจะต้องติดตามความเปลี่ยนแปลงหรือข้อกำหนดอื่นๆ ที่อาจจะมีเพิ่มเติมขึ้นในอนาคต

นอกจากการอนุญาตในส่วนของกิจการโทรคมนาคม(Telecommunications) แล้ว
บริษัทยังจะต้องติดตามความเปลี่ยนแปลงและข้อกำหนดต่างๆ
ของการอนุญาตในกิจการวิทยุกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ (Broadcasting)
ซึ่งอาจจะมีผลกระทบต่อการให้บริการโทรทัศน์ผ่านดาวเทียมของบริษัทด้วย

2.1.3.2 ความเสี่ยงด้านกฎหมายและข้อกำหนดในแต่ละประเทศที่บริษัทเข้าไปประกอบธุรกิจ

ในปัจจุบัน กระแสโลกาภิวัฒน์ซึ่งสนับสนุนให้มีการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจและการค้า
ได้ช่วยให้บริษัทสามารถเข้าไปประกอบธุรกิจให้บริการโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมในประเทศต่างๆ
ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม การเข้าไปประกอบธุรกิจในแต่ละประเทศนั้น
บริษัทจะต้องปฏิบัติให้สอดคล้องกับกฎระเบียบ กฎเกณฑ์ นโยบายหรือข้อตกลงระหว่างประเทศ
รวมทั้งกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมของประเทศนั้นๆ ด้วย
เนื่องจากอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมอยู่ภายใต้การควบคุมที่เข้มงวด
การแก้ไขกฎหมายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคมในแต่ละประเทศ
รวมถึงการเปลี่ยนแปลงในนโยบายของรัฐบาลของประเทศต่างๆ
ในการสนับสนุนหรืออุดหนุนอุตสาหกรรมโทรคมนาคมดาวเทียม
อาจส่งผลให้บริษัทไม่สามารถได้รับหรือดำรงไว้ซึ่งการอนุญาตในการประกอบธุรกิจหรือการดำเนินการให้เป็นไปตามกลยุทธ์ทางธุรกิจของบริษัท
นอกจากนี้ การแก้ไขเปลี่ยนแปลงนโยบายหรือกฎเกณฑ์ในข้อตกลงระหว่างประเทศของ ITU
ข้อตกลงในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก
และประเทศอื่นที่บริษัทให้บริการอาจก่อให้เกิดผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อธุรกิจ ฐานะทางการเงิน
ผลการดำเนินงาน และโอกาสทางธุรกิจของบริษัท
โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากการแก้ไขเปลี่ยนแปลงดังกล่าวส่งผลให้ต้นทุนในการดำเนินงานเพิ่มสูงขึ้นหรือเพิ่มข้อจำกัดในการประกอบธุรกิจของบริษัท
นอกจากปัจจัยที่ได้กล่าวมาข้างต้น
บริษัทยังมีความเสี่ยงทางภาษีที่อาจเกิดขึ้นจากการตีความและกฎหมายที่เกี่ยวกับภาษีอากรของแต่ละประเทศที่แตกต่างกัน

ทั้งนี้ ในการประกอบธุรกิจในต่างประเทศ
บริษัทได้ใช้ความระมัดระวังอย่างมากในอันที่จะปฏิบัติตามกฎหมายของแต่ละประเทศที่บริษัทเข้าไปประกอบธุรกิจให้บริการอยู่
รวมถึงนโยบายหรือกฎเกณฑ์ในข้อตกลงระหว่างประเทศและของประเทศอื่นที่บริษัทให้บริการ
และในกรณีที่จำเป็น บริษัทจะขอคำปรึกษาจากสำนักงานกฎหมายในประเทศต่างๆ เหล่านั้น
ซึ่งมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในเรื่องดังกล่าว
เพื่อให้คำแนะนำและ/หรือเพื่อช่วยดำเนินการให้บริษัทสามารถดำเนินการและปฏิบัติตามข้อบังคับต่างๆ
ได้อย่างถูกต้องครบถ้วน

2.1.3.3
ความเสี่ยงจากการที่รายได้หลักของบริษัทขึ้นอยู่กับการให้บริการแก่ลูกค้าหลักเพียงน้อยราย

รายได้หลักของบริษัทขึ้นอยู่กับการให้บริการแก่ลูกค้าหลักเพียงน้อยรายซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมและการสื่อสารโทรทัศน์
โดยในปี 2555 บริษัทมีรายได้จากการให้บริการแก่ลูกค้ารายใหญ่สุดสามรายแรกคิดเป็นร้อยละ 28
ของรายได้จากการขายและบริการ ตามงบการเงินรวมของบริษัท

หากลูกค้าหลักรายใดรายหนึ่งประสบปัญหาด้านการเงิน
หรือได้รับการติดต่อจากผู้ประกอบการดาวเทียมรายอื่น ลูกค้าหลักรายดังกล่าวอาจยกเลิกสัญญา
หรือไม่ต่อสัญญากับบริษัท ซึ่งอาจก่อให้เกิดผลกระทบในทางลบต่อผลประกอบการของบริษัท
เนื่องจากบริษัทต้องใช้เวลาในการหาลูกค้ารายใหม่มาทดแทน อย่างไรก็ตาม
ที่ผ่านมาลูกค้าหลักของบริษัทได้ชำระค่าบริการอย่างสม่ำเสมอโดยเฉพาะลูกค้าด้านการสื่อสารโทรทัศน์
เนื่องมาจากลูกค้ามีความจำเป็นต้องใช้บริการช่องสัญญาณดาวเทียมเพื่อออกอากาศรายการโทรทัศน์อย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้การเปลี่ยนไปใช้ดาวเทียมดวงอื่นจะทำให้มีต้นทุนและความยุ่งยากในการปรับเปลี่ยนแนวรับของจานดาวเทียม
ซึ่งเป็นข้อจำกัดประการสำคัญหากลูกค้าจะเปลี่ยนไปใช้ดาวเทียมของผู้ให้บริการรายอื่น

บริษัทได้ลงนามในสัญญาให้บริการระยะยาวกับลูกค้าหลัก โดยเน้นคุณภาพการให้บริการที่ดี
รวมทั้งการนำเสนอรูปแบบบริการทางเทคนิคและทางธุรกิจที่มีความยืดหยุ่นสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้า
เพื่อช่วยให้ธุรกิจของลูกค้าเติบโต นอกจากนี้
บริษัทได้รักษาความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าอย่างสม่ำเสมอเพื่อสร้างความพึงพอใจและความร่วมมืออันดีระหว่างกัน

2.1.3.4 ความเสี่ยงด้านการตลาดของบริการดาวเทียม

ในธุรกิจดาวเทียมแบบทั่วไป (Conventional Satellite)
บริษัทคาดว่าจะมีความเสี่ยงด้านการตลาดอยู่ในระดับต่ำ
เนื่องจากปัจจุบันมีลูกค้าใช้บริการดาวเทียมไทยคม 5 เต็มปริมาณช่องสัญญาณดาวเทียม
ในขณะที่ยังคงมีความต้องการใช้บริการดาวเทียมด้านการสื่อสารโทรทัศน์สูงในภูมิภาค ส่งผลให้ ณ
สิ้นปี 2555 มีลูกค้าจองการใช้งานล่วงหน้าดาวเทียมไทยคม 6 แล้วร้อยละ 38
ของปริมาณช่องสัญญาณดาวเทียมทั้งหมด
โดยที่บริษัทคาดว่าจะยังคงมีลูกค้าเข้ามาจองการใช้งานล่วงหน้าดาวเทียมไทยคม 6
และดาวเทียมไทยคม 7 เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในปี 2556 ในขณะที่การเติบโตในธุรกิจ Broadband
Satellite หรือดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
จะขึ้นอยู่กับการเติบโตของความต้องการสำหรับการสื่อสารด้วย Internet Protocol (IP)
และการใช้งานอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ในกรณีที่ความต้องการดังกล่าวไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
อาจมีผลกระทบต่อผลประกอบการและกระแสเงินสดของบริษัทหรือความสามารถในการชำระหนี้ของบริษัทในอนาคต
อย่างไรก็ตามบริษัทเน้นดำเนินกลยุทธ์ที่สำคัญเช่น การแบ่งส่วนตลาด
การเปิดให้บริการสำหรับอุปกรณ์ของผู้ผลิตรายอื่นสามารถทำงานร่วมกับดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) และการให้บริการแบบครบวงจร
เพื่อช่วยกระตุ้นปริมาณความต้องการดังกล่าวในแต่ละประเทศ

2.1.3.5 ความเสี่ยงจากการแข่งขันที่สำคัญจากผู้ประกอบการธุรกิจดาวเทียมรายอื่น
ผู้ประกอบธุรกิจด้าน โครงข่ายภาคพื้นดิน

ปัจจุบัน บริษัทเป็นผู้ประกอบธุรกิจดาวเทียมเพียงแห่งเดียวในประเทศ ในขณะที่ดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) เป็นดาวเทียมบรอดแบนด์เพียงรายเดียวที่ให้บริการในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก
อย่างไรก็ดี
อาจมีการออกใบอนุญาตในการประกอบกิจการดาวเทียมให้กับผู้ประกอบการรายอื่นในอนาคต
คู่แข่งรายใหญ่ในภูมิภาคของบริษัท ได้แก่ AsiaSat, Intelsat, Apstar, SES Astra, ABS
และ Measat
ซึ่งผู้ประกอบการดังกล่าวบางรายมีพื้นที่ให้บริการกว้างกว่าและมีแหล่งเงินทุนมากกว่าบริษัท
นอกจากนี้ ในอนาคตอาจจะมีดาวเทียมบรอดแบนด์ดวงใหม่เข้ามาให้บริการในภูมิภาค
ปัจจัยดังกล่าวจะทำให้การแข่งขันในการประกอบธุรกิจเข้มข้นขึ้น
ซึ่งอาจก่อให้เกิดข้อจำกัดในการกำหนดราคาค่าบริการ
และอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อธุรกิจของบริษัท

อนึ่ง บริษัทยังแข่งขันกับผู้ดำเนินการธุรกิจเครือข่ายภาคพื้นดินและเครือข่ายไร้สาย เช่น
เคเบิ้ลใยแก้วนำแสง DSL เครือข่าย WiMAX เครือข่าย 4G LTE
เครือข่ายโทรทัศน์ภาคพื้นดินทั้งในระบบอนาล็อกและดิจิตอล เครือข่ายเคเบิ้ลทีวี และอื่นๆ
การให้บริการโดยใช้เครือข่ายภาคพื้นดินในเขตชุมชนเมืองที่มีการพัฒนาและวางระบบเครือข่ายภาคพื้นดินแล้วนั้น
จะมีค่าบริการที่ต่ำกว่าการให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียม
อาจจะส่งผลให้ลูกค้าผู้รับบริการของบริษัทเปลี่ยนไปใช้บริการของผู้ประกอบการดังกล่าว
และอาจทำให้บริษัทประสบปัญหาในการรักษาหรือหาลูกค้าเพิ่มเติม อย่างไรก็ตาม
การบริการสื่อสารผ่านดาวเทียมสามารถให้บริการด้วยค่าบริการที่ต่ำกว่าและเข้าถึงได้รวดเร็วกว่าสำหรับการให้บริการแก่ลูกค้าที่อยู่ห่างไกลและอยู่กระจายกันเป็นบริเวณกว้าง
รวมทั้งการสื่อสารในภาวะฉุกเฉินต่างๆ นอกจากนั้น
การบริการสื่อสารผ่านดาวเทียมยังช่วยเสริมการขยายเครือข่ายภาคพื้นดินในการเชื่อมต่อเครือข่ายภาคพื้นดินในแต่ละภูมิภาค
รวมถึงการเป็นระบบสำรองของเครือข่ายภาคพื้นดินอีกด้วย ตัวอย่างเช่น
สถานีโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอลอาจใช้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมในการขยายและเชื่อมต่อเครือข่ายภาคพื้นดินให้ครอบคลุมพื้นที่ให้บริการทั่วประเทศ
เป็นต้น

2.1.3.6
ความเสี่ยงจากการที่ถูกกล่าวหาว่าปฏิบัติผิดสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ

ตามที่บริษัทดำเนินธุรกิจดาวเทียมภายใต้สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
บริษัทอาจถูกยกเลิกสัญญาได้
หากมีการปฏิบัติผิดข้อสัญญาข้อใดข้อหนึ่งซึ่งอาจส่งผลกระทบในทางลบอย่างมีนัยสำคัญต่อธุรกิจ
ฐานะทางการเงิน ผลการดำเนินงาน และโอกาสทางธุรกิจ
สืบเนื่องจากความจำเป็นที่บริษัทต้องทำการเพิ่มทุนโดยออกหุ้นใหม่เพื่อจำหน่ายแก่บุคคลทั่วไปเมื่อปี
2548 ซึ่งทำให้สัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่นลดลงน้อยกว่าร้อยละ 51
(ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศกำหนดให้ บมจ. ชิน
คอร์ปอเรชั่น ต้องดำรงไว้) บริษัทจึงได้เจรจากับกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
(“กระทรวงฯ”) ในเรื่องนี้และได้มีการแก้ไขสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ในปี 2547 เพื่อลดข้อกำหนดสัดส่วน การถือหุ้นของ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น ในบริษัท
จากเดิมร้อยละ 51 เหลือเพียงร้อยละ 40 และ กระทรวงฯ
ได้ส่งเรื่องให้สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีเพื่อนำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา
แต่เลขาธิการคณะรัฐมนตรีได้แจ้งกลับมาว่าเรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา
ต่อมาได้มีการตีความเกี่ยวกับสัญญาดำเนินกิจการอื่นว่าตามพระราชบัญญัติการให้เอกชนเข้าร่วมงานในกิจการของรัฐ
การแก้ไขสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี
การแก้ไขสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการเพื่อลดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น
อาจเป็นโมฆะ และบริษัทอาจปฏิบัติผิดข้อสัญญาเดิมก่อนที่จะมีการแก้ไข กระทรวงฯ
ได้ขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาให้ความเห็นในเรื่องนี้แล้วซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาได้แจ้งว่าเนื่องจากประเด็นที่กระทรวงฯ
ขอหารือมานั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ที่อัยการสูงสุดเป็นโจทก์ยื่นฟ้อง พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ
ชินวัตรคณะกรรมการกฤษฎีกาจึงไม่ให้ความเห็นและไม่รับไว้พิจารณา หลังจากที่ศาลฎีกาฯ
ได้มีคำตัดสินเมื่อวันที่26 กุมภาพันธ์ 2553 แล้ว กระทรวงฯ
ได้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการประสานงานการกำกับดูแลและติดตามผลการดำเนินงานตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ(คณะกรรมการประสานงานฯ)
พิจารณา ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ (โดยเสียงข้างมาก) ได้มีความเห็นให้กระทรวงฯ
เสนอเรื่องนี้ให้คณะรัฐมนตรีพิจารณามีมติให้บริษัทแก้ไข โดยให้ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น
ดำเนินการให้มีสัดส่วนการถือหุ้นไม่น้อยกว่าร้อยละ 51 เช่นเดิม เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554
กระทรวงฯ
ได้ส่งหนังสือถึงบริษัทให้บริษัทปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งบริษัทได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าบริษัทได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของบริษัทก็ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ
เห็นว่าบริษัทกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด
ขอให้แจ้งให้บริษัทโดยเมื่อบริษัทได้รับทราบเหตุดังกล่าว
บริษัทยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป

2.1.3.7
ความเสี่ยงจากความไม่ชัดเจนในการตีความให้ปฏิบัติตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายใน
ประเทศ

ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับดาวเทียมสำรอง

ภายใต้สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
บริษัทมีหน้าที่จัดให้มีดาวเทียมสำรองสำหรับดาวเทียมหลักทุกดวงที่บริษัทได้จัดส่งขึ้นสู่วงโคจรแล้ว
เนื่องจากดาวเทียมไอพีสตาร์ซึ่งบริษัทได้ขออนุมัติส่งเข้าสู่วงโคจรเป็นดาวเทียมสำรองไม่ได้มีรายละเอียดลักษณะเฉพาะ
(Specification) เหมือนกับดาวเทียมไทยคม 3
ทุกประการทำให้มีข้อสงสัยว่าดาวเทียมไอพีสตาร์สามารถเป็นดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม
3 ได้หรือไม่ กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (“กระทรวงฯ”)
ได้ขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาให้ความเห็นในเรื่องนี้
ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาได้แจ้งว่าเนื่องจากประเด็นที่กระทรวงฯ
ขอหารือมานั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ที่อัยการสูงสุดเป็นโจทย์ยื่นฟ้อง พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร
คณะกรรมการกฤษฎีกาจึงไม่ให้ความเห็นและไม่รับไว้พิจารณา

หลังจากที่ศาลฎีกาฯ ได้มีคำตัดสินเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553 แล้วว่าดาวเทียมไทยคม
4(ไอพีสตาร์) ไม่สามารถเป็นดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3 ได้ และ ดาวเทียมไทย
4(ไอพีสตาร์)เป็นดาวเทียมที่มีคุณสมบัติและวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการต่างประเทศเป็นสำคัญจึงไม่ใช่ดาวเทียมตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
กระทรวงฯ ได้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการประสานงานฯ พิจารณา ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
ได้มีความเห็นว่า กระทรวงฯ
ควรแจ้งให้บริษัทดำเนินการจัดให้มีดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3
ให้เป็นไปตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
และควรเสนอคณะรัฐมนตรีให้พิจารณาแนวทางดำเนินการเรื่องดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทั้งบริษัทและกระทรวงฯ และให้สอดคล้องกับคำพิพากษาของศาลฎีกา
เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 กระทรวงฯ
ได้ส่งหนังสือถึงบริษัทให้บริษัทปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งบริษัทได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าบริษัทได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของบริษัทก็ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ
เห็นว่าบริษัทกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด ขอให้แจ้งให้บริษัท
โดยเมื่อบริษัทได้รับทราบเหตุดังกล่าว
บริษัทยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป
ต่อมาบริษัทได้มีหนังสือขอความเห็นชอบจากกระทรวงฯ ในการจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียม ไทยคม
6 เพื่อเป็นดาวเทียมสำรองเพิ่มเติมของดาวเทียมไทยคม 3 และกระทรวงฯ
ก็ได้ให้ความเห็นชอบให้บริษัทจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม 6 สำหรับดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) นั้น กระทรวงฯ
อยู่ในระหว่างการพิจารณาและบริษัทได้ดำเนินการติดตามประสานงานกับกระทรวงฯอยู่อย่างต่อเนื่อง

ข้อกำหนดเกี่ยวกับการประกันภัย

จากการที่ดาวเทียมไทยคม 3 ได้รับความเสียหายนั้น บริษัทได้รับค่าสินไหมทดแทนประมาณ 33.0
ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งบริษัทได้นำฝากเงินจำนวนดังกล่าวไว้ในบัญชีรักษาทรัพย์สิน (Escrow
Account) ซึ่งอยู่นอกประเทศไทย
และบริษัทได้ใช้เงินค่าสินไหมทดแทนทั้งจำนวนเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายบางส่วนสำหรับการก่อสร้างและการจัดส่งดาวเทียมไทยคม
5 และสำหรับการเช่าช่องสัญญาณจากดาวเทียมอื่นเป็นการชั่วคราว อย่างไรก็ตาม
พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502
กำหนดว่าบรรดาเงินที่หน่วยงานราชการได้รับจะต้องนำส่งให้แก่กระทรวงการคลัง
เนื่องจากตามกรมธรรม์ประกันภัยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
เป็นผู้รับผลประโยชน์ร่วมกับบริษัทจึงมีข้อสงสัยว่าการนำฝากเงินค่าสินไหมทดแทนไว้ในบัญชีรักษาทรัพย์สิน
(Escrow Account) ซึ่งอยู่นอกประเทศไทยอาจเป็นการปฏิบัติที่ไม่เป็นไปตามบทบัญญัติของ
พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502 กระทรวงฯ
ได้ขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาให้ความเห็นในเรื่องนี้
ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาได้แจ้งว่าเนื่องจากประเด็นที่กระทรวงฯ
ขอหารือมานั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ที่อัยการสูงสุดเป็นโจทก์ยื่นฟ้อง พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร
คณะกรรมการกฤษฎีกาจึงไม่ให้ความเห็นและไม่รับไว้พิจารณา

หลังจากที่ศาลฎีกาฯ ได้มีคำตัดสินเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553 ว่า
การอนุมัติให้บริษัทนำเงินค่าสินไหมทดแทนความเสียหายของดาวเทียมไทยคม 3 บางส่วนจำนวน
6.7
ล้านเหรียญสหรัฐไปเช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการก่อนมีการจัดสร้างดาวเทียมไทยคม
5 นั้นเป็นการกระทำที่ไม่ชอบ กระทรวงฯ ได้เสนอเรื่องนี้ให้คณะกรรมการประสานงานฯ พิจารณา
ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ ได้มีความเห็นว่า กระทรวงฯ ควรแจ้งให้บริษัทส่งคืนเงินจำนวน
6.7
ล้านเหรียญสหรัฐที่บริษัทนำไปใช้เช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการให้กระทรวงฯ
และหากบริษัทประสงค์จะได้รับเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของค่าจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม
5 ซึ่งมาทดแทนดาวเทียมไทยคม 3 ที่เสียหายจนไม่สามารถใช้งานได้และปลดระวางไปแล้ว
ก็ให้บริษัททำเรื่องเข้ามาที่กระทรวงฯ เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 กระทรวงฯ
ได้ส่งหนังสือถึงบริษัทให้บริษัท ปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งบริษัทได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าบริษัทได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของบริษัทก็ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ
เห็นว่าบริษัทกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด
ขอให้แจ้งให้บริษัทโดยเมื่อบริษัทได้รับทราบเหตุดังกล่าว
บริษัทยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป
ขณะนี้เรื่องอยู่ในระหว่างการพิจารณาของกระทรวงฯ
และบริษัทได้ดำเนินการติดตามประสานงานกับกระทรวงฯอยู่อย่างต่อเนื่อง

รายละเอียดและขั้นตอนการดำเนินการของกระทรวงฯ ในเรื่องการลดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ.
ชิน คอร์ปอเรชั่นในบริษัทจากไม่น้อยกว่าร้อยละ 51 เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ในข้อ 2.1.3.6
เรื่องข้อกำหนดเกี่ยวกับดาวเทียมสำรอง และ ข้อกำหนดเกี่ยวกับการประกันภัยในข้อ 2.1.3.7
ปรากฎในหน้า 12 ของ ส่วนที่ 1 ภายใต้หัวข้อ
“การดำเนินการที่อาจเกิดขึ้นจากหน่วยงานของรัฐอันเนื่องมาจากคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ในคดียึดทรัพย์ของอดีตนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553”

การดำเนินการที่อาจเกิดขึ้นจากหน่วยงานของรัฐอันเนื่องมาจากคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ในคดียึดทรัพย์ของอดีตนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553

คำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์
2553 มีส่วนที่เกี่ยวข้องกับบริษัทอยู่บางประการ
แต่ในทุกประการนั้นคำพิพากษาก็จำกัดผลอยู่แต่เฉพาะในประเด็นที่ว่าทรัพย์สินบางส่วนของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองนั้นเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยไม่สมควร
สืบเนื่องมาจากการปฏิบัติหน้าที่ หรือใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่เท่านั้น
โดยคำพิพากษาของศาลฎีกามิได้มีการวินิจฉัยถึงผลหรือความสมบูรณ์หรือไม่สมบูรณ์ของของสิ่งต่าง ๆ
ที่ได้เกิดขึ้นหรือได้ดำเนินการไปแล้วนั้น
และมิได้มีคำสั่งให้บริษัทหรือหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องต้องไปดำเนินการใด ๆ

กระทรวงฯ
ได้แต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงขึ้นมาเพื่อทำการพิจารณาว่าจากคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของนักการเมือง
บริษัทได้กระทำการอันไม่เป็นไปตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ หรือไม่
เพียงใด คณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงได้มีความเห็นสรุปได้ว่า (i) ดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) ไม่ใช่ดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3
ดังนั้นบริษัทจะต้องจัดให้มีดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3 (ii) ดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) มีคุณสมบัติและวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการต่างประเทศเป็นหลัก
จึงไม่ใช่ดาวเทียมตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ (iii)
การลดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่นในบริษัทจากร้อยละ 51 เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ
40 นั้นไม่ชอบเพราะเป็นการแก้ไขสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ในสาระสำคัญซึ่งจำเป็นจะต้องได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี (iv)
การอนุมัติให้บริษัทนำเงินค่าสินไหมทดแทนความเสียหายของดาวเทียมไทยคม 3 บางส่วนจำนวน
6.7
ล้านเหรียญสหรัฐไปเช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการก่อนมีการจัดสร้างดาวเทียมไทยคม
5 นั้นเป็นการกระทำที่ไม่ชอบ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ได้มีคำสั่งให้คณะกรรมการประสานงานฯ
พิจารณาความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
พิจารณาความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
โดยเสียงข้างมาก (ประกอบด้วยผู้แทนจากภาครัฐ)
ก็เห็นด้วยกับความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงและมีข้อเสนอว่า (i) กระทรวงฯ
ควรแจ้งให้บริษัทดำเนินการจัดให้มีดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3
ให้เป็นไปตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ (ii) กระทรวงฯ
ควรเสนอคณะรัฐมนตรีให้พิจารณาแนวทางดำเนินการเรื่องดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทั้งบริษัท และกระทรวงฯ และให้สอดคล้องกับคำพิพากษาของศาลฎีกา
(iii) กระทรวงฯ ควรนำเสนอการแก้ไขสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
เพื่อลดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ.ชินคอร์ปอเรชั่นในบริษัท จากไม่น้อยกว่าร้อยละ 51
เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ให้คณะรัฐมนตรีพิจารณา (iv) กระทรวงฯ ควรแจ้งให้บริษัท
ส่งคืนเงินจำนวน 6.7
ล้านเหรียญสหรัฐที่บริษัทนำไปใช้เช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการให้กระทรวงฯ
และหากบริษัทประสงค์จะได้รับเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของค่าจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม
5 ซึ่งมาทดแทนดาวเทียมไทยคม 3 ที่เสียหายจนไม่สามารถใช้งานได้และปลดระวางไปแล้ว
ก็ให้บริษัททำเรื่องเข้ามาที่กระทรวงฯ คณะกรรมการประสานงานฯ
ได้เสนอความเห็นต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ไปตั้งแต่วันที่ 7 กรกฎาคม 2553 เมื่อวันที่ 1
มีนาคม 2554 กระทรวงฯ
ได้ส่งหนังสือถึงบริษัทให้บริษัทปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งบริษัทได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าบริษัทได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของบริษัทก็ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ
เห็นว่าบริษัทกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด ขอให้แจ้งให้บริษัท
โดยเมื่อบริษัทได้รับทราบเหตุดังกล่าว
บริษัทยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป อย่างไรก็ตาม
บริษัทเชื่อว่าสิ่งที่บริษัทได้ดำเนินการไปทั้งหมดก็เป็นไปตามหลักปฏิบัติภายใต้กฎหมายหรือสัญญาที่มีอยู่ด้วยความสุจริต
ส่วนหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องจะดำเนินการในเรื่องนี้ต่อไปอย่างไรหรือไม่นั้น
ขณะนี้ยังไม่มีข้อสรุปใดๆ
มายังบริษัทแต่ทีมงานกฎหมายของบริษัทได้ศึกษาเรื่องนี้แล้วและเห็นว่าการดำเนินการใดๆ
ต่อไปของผู้ที่เกี่ยวข้องในส่วนที่อาจจะมีผลกระทบต่อบริษัทนั้นจะต้องเป็นไปตามกระบวนการทางสัญญา
กฎหมาย และหลักความยุติธรรม มีขั้นมีตอนไม่สามารถดำเนินการใดๆ
ไปโดยรวบรัดหรือกระทำโดยพลการแต่เพียงฝ่ายเดียว
ซึ่งบริษัทมีสิทธิโดยชอบตามกฎหมายและสัญญาที่จะพิสูจน์ข้อเท็จจริงและความสุจริตในส่วนของตน
อันจะเป็นผลให้เกิดความเป็นธรรมแก่ผู้สุจริตทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง ขณะนี้
อยู่ในระหว่างการพิจารณาของกระทรวงฯและหน่วยราชอื่นที่เกี่ยวข้อง อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้ดำเนินการติดตามประสานงานกับกระทรวงฯอยู่อย่างต่อเนื่อง

2.1.3.8
ความเสี่ยงจากคดีความที่บริษัทมิได้เป็นคู่กรณีอาจส่งผลให้มีการเพิกถอนสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการธุรกิจดาวเทียม

เมื่อวันที่ 19 เมษายน 2550 นายสุพงษ์ ลิ้มธนากุล ได้ยื่นฟ้อง กทช. และ กระทรวงเทคโนโลยีฯ
ต่อศาลปกครองกลาง
โดยอ้างเหตุเรื่องเจ้าหน้าที่รัฐและหน่วยงานทางปกครองละเลยต่อการปฏิบัติหน้าที่ในการตรวจสอบบริษัทว่าประกอบกิจการโทรคมนาคมโดยฝ่าฝืนกฎหมายหรือไม่
หลังจากที่มีการโอนขายหุ้นของ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่นให้แก่ผู้ถือหุ้นรายใหม่

ศาลปกครองกลางได้มีคำสั่งลงวันที่ 28 เมษายน 2552
เรียกให้บริษัทเข้ามาเป็นผู้ถูกฟ้องคดีร่วมโดยกำหนดให้บริษัทเป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 4
และบริษัทได้ยื่นคำให้การแก้คำฟ้องรวมทั้งพยานหลักฐาน ต่อศาลปกครองกลางไป

แล้วเมื่อเดือน กรกฎาคม 2552 และเมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2554
ศาลปกครองกลางได้ตัดสินคดีดังกล่าว โดยพิพากษาให้ยกฟ้อง
เนื่องจากบริษัทไม่ใช่คนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542
การที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารไม่ได้ยกเลิกสัญญาสัมปทานกับบริษัทไม่ถือว่าเป็นการละเลยไม่ปฎิบัติหน้าที่แต่อย่างใด
ซึ่งนายสุพงษ์ฯ ได้ยื่นอุทธรณ์คำพิพากษาศาลปกครองกลางต่อศาลปกครองสูงสุดเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม
2554 ซึ่งบริษัทได้ยื่นคำแก้อุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุดไปแล้วเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2554 ที่ผ่านมา
ขณะนี้เรื่องอยู่ในระหว่างการดำเนินการของศาลปกครองสูงสุด

2.1.4 ความเสี่ยงอันเกี่ยวข้องกับการเงิน

2.1.4.1 ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

บริษัทให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมทั้งในประเทศและต่างประเทศ
และมีการดำเนินธุรกิจให้บริการโทรศัพท์ในต่างประเทศ
บริษัทจึงมีความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเนื่องจากการมีรายรับ รายจ่ายเป็นเงินตราต่างประเทศ
การเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงของกระแสเงินสดที่บริษัทได้รับจากการดำเนินงานในอนาคต
โดยในปี 2555 บริษัทมีสัดส่วนรายได้ที่อิงกับเงินสกุลต่างประเทศ อยู่ในอัตราประมาณร้อยละ 89
ของรายได้จากการขายและบริการ กลุ่มบริษัท มีนโยบายในการบริหารและป้องกันความเสี่ยง
โดยจะพิจารณาจากฐานะสุทธิของรายการที่เป็นเงินตราต่างประเทศ โครงสร้างรายได้ ค่าใช้จ่าย
รวมทั้งกระแสเงินสดของแต่ละบริษัท
โดยกลุ่มบริษัทได้ติดตามสภาวะความเปลี่ยนแปลงของปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่ออัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศอย่างใกล้ชิดและได้ใช้เครื่องมือทางการเงินต่างๆ
ที่เห็นว่าเหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555
บริษัทมีสินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศที่สำคัญภายหลังจากการป้องกันความเสี่ยงตามงบการเงินรวม
จำนวน 1,310.3 และ 3,791.5 ล้านบาท ตามลำดับ และ ในปี 2555
บริษัทมีกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนจำนวน 19.6 ล้านบาท
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นรายการกำไรที่ยังไม่ได้เกิดขึ้นจริง

2.1.4.2 ความเสี่ยงจากผลกระทบของการชะลอตัวทางเศรษฐกิจ (Economic Slowdown)

การชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกอาจส่งผลกระทบทำให้ปริมาณความต้องการใช้บริการช่องสัญญาณดาวเทียมของลูกค้าลดลง
ซึ่งอาจส่งผลกระทบทำให้ผลการดำเนินงานของบริษัทไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
และภาวะความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลกอาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของตลาดเงินและตลาดทุน
ซึ่งหากเกิดภาวะสภาพคล่องตึงตัวจะส่งผลต่อการจัดหาแหล่งเงินทุน
และอาจทำให้ต้นทุนทางการเงินของบริษัทสูงขึ้นได้
หากบริษัทมีการขยายการลงทุนและต้องจัดหาแหล่งเงินทุนเพิ่มในอนาคต

อย่างไรก็ดี
บริษัทได้มีการวางแผนกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อช่วยกระตุ้นปริมาณความต้องการใช้บริการของลูกค้า
และกลุ่มบริษัทก็ได้ดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องอย่างรัดกุมโดยจัดให้มีแหล่งเงินทุนที่หลากหลาย
และการดำรงเงินสดสำรองส่วนเกินให้เพียงพอต่อการดำเนินธุรกิจและการลงทุน
รวมทั้งยังได้มีการป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยและอัตราแลกเปลี่ยนอย่างเหมาะสม

2.1.4.3 ความเสี่ยงจากการเก็บหนี้จากลูกค้าล่าช้า

เนื่องจากลูกค้าส่วนหนึ่งของบริษัทอยู่ในประเทศที่มีนโยบายควบคุมการทำธุรกรรมเกี่ยวกับเงินตราต่างประเทศ
การโอนเงินตราออกนอกประเทศต้องปฏิบัติตามระเบียบควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินรวมถึงการขออนุญาตหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อน
ซึ่งอาจเป็นสาเหตุให้ลูกค้าไม่สามารถชำระค่าบริการให้แก่บริษัทได้ตรงเวลา
อาจส่งผลกระทบต่อกระแสเงินสดหรือความสามารถในการชำระหนี้ของบริษัทในอนาคตได้
อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้กำหนดนโยบายในการบริหารลูกหนี้เพื่อควบคุมการเก็บหนี้จากลูกค้าให้เป็นไปตามกำหนดอย่างมีประสิทธิภาพ

2.1.4.4 ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย

ในช่วงปีที่ผ่านมา บริษัท ไทยคม จำกัด (มหาชน) ได้มีการไถ่ถอนหุ้นกู้อายุ 3
ปีที่ครบกำหนดไถ่ถอนไปในเดือนพฤศจิกายน 2555 จำนวน 3,300 ล้านบาท ทำให้ ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2555 บริษัทมีหุ้นกู้ที่ยังไม่ครบกำหนดไถ่ถอนอยู่ 1 ชุดคือ หุ้นกู้อายุ 5 ปี จำนวน 3,700
ล้านบาท ซึ่งมีอัตราดอกเบี้ยแบบคงที่
ในขณะที่บริษัทมีเงินกู้ยืมจากสถาบันการเงินที่นำมาพัฒนาโครงการดาวเทียมไทยคม 6
ซึ่งมีอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัว โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555
บริษัทและบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมที่มีอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัวคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 48
ของเงินกู้ยืมทั้งหมด
และบริษัทมีแนวโน้มที่จะมีสัดส่วนเงินกู้ยืมที่มีอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัวเพิ่มขึ้นจากการเบิกจ่ายเงินกู้ยืมในส่วนที่เหลือทั้งหมดของโครงการดาวเทียมไทยคม
6 ในปี 2556
จากการที่บริษัทมีเงินกู้ยืมที่มีอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัวดังกล่าวทำให้หากมีการปรับเพิ่มขึ้นของอัตราดอกเบี้ยจะมีผลกระทบทำให้เงินกู้ยืมของบริษัทส่วนที่มีอัตราดอกเบี้ยลอยตัวมีต้นทุนทางการเงินสูงขึ้นและอาจส่งผลกระทบต่อกระแสเงินสดของบริษัท
อย่างไรก็ตาม บริษัทได้มีการติดตามภาวะการเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ยอย่างใกล้ชิด
เพื่อที่จะเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัวให้เป็นอัตราคงที่ในเวลาที่เหมาะสม

2.1.4.5
ความเสี่ยงที่บริษัทอาจทำผิดข้อกำหนดในสัญญาเงินกู้และข้อกำหนดว่าด้วยสิทธิและหน้าที่ของผู้ออกหุ้นกู้และผู้ถือหุ้นกู้

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555 บริษัท ไทยคม จำกัด (มหาชน) มีเงินกู้ยืมประเภทหุ้นกู้จำนวน 3,700
ล้านบาท ซึ่งบริษัทมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดว่าด้วยสิทธิและหน้าที่ของผู้ออกหุ้นกู้และผู้ถือหุ้นกู้
และบริษัทได้มีเงินกู้ยืมจากสถาบันการเงินที่นำมาพัฒนาโครงการดาวเทียมไทยคม 6
ประกอบกับบริษัทย่อยของบริษัทก็ได้มีการทำสัญญากู้เงินจากสถาบันการเงิน ดังนั้น
บริษัทและบริษัทย่อยจึงมีหน้าที่ต้องปฏิบัติตามข้อกำหนดตามสัญญาเงินกู้ด้วย
ซึ่งหากบริษัทและบริษัทย่อยไม่สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดว่าด้วยสิทธิและหน้าที่ของผู้ออกหุ้นกู้และผู้ถือหุ้นกู้
และข้อกำหนดตามสัญญากู้เงินได้ จะถือว่าบริษัทผิดสัญญากู้ยืมเงิน เจ้าหนี้มีสิทธิระงับการให้กู้ยืมเงิน
เเละถือว่าเงินกู้ทั้งหมดถึงกำหนดชำระทันที
ซึ่งหากเกิดกรณีผิดเงื่อนไขดังกล่าวจะส่งผลต่อสภาพคล่องและฐานะการดำเนินงานของบริษัทได้

2.1.5 ความเสี่ยงด้านการบริหารและการจัดการ

2.1.5.1 ความเสี่ยงจากการสูญเสียผู้บริหาร

เนื่องจากการดำเนินธุรกิจด้านเทคโนโลยีดาวเทียมสื่อสารมีความต้องการบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถทางด้านเทคโนโลยีดังกล่าวอย่างลึกซึ้ง
ซึ่งความสามารถทางเทคโนโลยีดังกล่าวเป็นปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จส่วนหนึ่งของบริษัทและปัจจุบันบุคลากรที่มีความรู้และความสามารถทางเทคโนโลยีสื่อสาร
โดยเฉพาะทางด้านสื่อสารดาวเทียมในประเทศมีค่อนข้างจำกัด นอกจากนี้
บริษัทมีธุรกิจที่ครอบคลุมในหลายประเทศ
ซึ่งต้องอาศัยบุคลากรที่มีความรู้และความชำนาญในแต่ละพื้นที่ ดังนั้น การสูญเสียผู้บริหารระดับสูง
เช่น ผู้บริหารระดับสูงของหน่วยงานวิศวกรรมดาวเทียม
หรือขาดบุคลากรที่มีความรู้ความชำนาญของแต่ละพื้นที่ อาจส่งผลเสียต่อการดำเนินงานของบริษัทได้
ด้วยเหตุนี้ บริษัทจึงส่งผู้บริหารในทุกระดับไปอบรมและศึกษาดูแลงานด้านต่างประเทศอย่างสม่ำเสมอ
รวมถึงการให้ผลประโยชน์ตอบแทนที่เหมาะสม

รวมถึงการวางแนวทางแผนการสืบทอดตำแหน่งอย่างชัดเจน
และกำหนดกลุ่มศักยภาพพนักงานที่มีความรู้ความสามารถอย่างสอดคล้องกับนโยบายทางธุรกิจ

2.1.5.2 ความเสี่ยงจากการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ

เทคโนโลยีสารสนเทศ มีการเติบโตและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
มีนวัตกรรมใหม่ๆที่เป็นที่ยอมรับออกมาตลอดเวลา
บริษัทฯจึงต้องปรับตัวเพื่อให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงที่รวดเร็วนี้
เพื่อให้ผู้ใช้ระบบสารสนเทศของบริษัทมีความพึงพอใจ
และเพื่อลดต้นทุนด้านสารสนเทศจากการใช้เทคโนโลยีใหม่นี้
และด้วยธุรกิจของบริษัทครอบคลุมการให้บริการในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิคโดยมีสาขา ตัวแทนบริษัท
และคู่ค้าอยู่ในหลายๆประเทศซึ่งได้ใช้ระบบคอมพิวเตอร์ของบริษัทผ่านเครือข่ายอินเตอร์เน็ต
ทำให้บริษัทมีความเสี่ยงหากระบบคอมพิวเตอร์และข้อมูลสารสนเทศได้รับภัยคุกคาม
ซึ่งอาจจะก่อความเสียหายต่อธุรกิจของบริษัทได้ ด้วยเหตุนี้
บริษัทจึงได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านสารสนเทศ เพื่อกำหนดหลักเกณฑ์ นโยบาย
และกระบวนการในการประเมินและบริหารความเสี่ยง
รวมทั้งทบทวนความเพียงพอของนโยบายและระบบการบริหารความเสี่ยงทางด้านสารสนเทศ ( IT
Risk ) เป็นประจำทุกปี โดยมีการจัดลำดับความเสี่ยง พร้อมทั้งแนวทางและกลยุทธ์ในการบริหาร
เพื่อให้ความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ภายใต้ต้นทุนที่เหมาะสม
มีการกำหนดนโยบายและบัญญัติข้อบังคับในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ
เพื่อที่จะลดความเสี่ยงจากภัยคุกคามที่อาจเกิดขึ้น
และมีนโยบายอย่างชัดเจนที่จะให้ความรู้อย่างต่อเนื่องแก่พนักงานในการใช้ระบบคอมพิวเตอร์และสารสนเทศอย่างปลอดภัยและได้ผลสูงสุด
 และปฏิบัติตามกฎหมายที่ใช้บังคับ โดยคำนึงถึงสิทธิความเป็นส่วนตัวอันชอบธรรมของผู้ใช้
บนพื้นฐานความถูกต้องแม่นยำของข้อมูล
และสามารถให้บริการระบบคอมพิวเตอร์สารสนเทศเพื่อใช้ในการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพ
มีการรายงานต่อคณะกรรมการบริษัทฯ คณะกรรมการตรวจสอบ
และคณะกรรมการบริหารอย่างสม่ำเสมอถึงสถานะความเสี่ยงและการดำเนินการต่างๆ นอกจากนี้
บริษัทยังได้จัดให้มีระบบคอมพิวเตอร์และเครือข่ายสำรองสำหรับระบบเทคโนโลยีสารสนเทศของบริษัท
เพื่อลดความเสี่ยงจากการที่ไม่สามารถให้บริการระบบสารสนเทศ

2.1.5.3 ความเสี่ยงจากการที่ข้อมูลอันเป็นความลับของบริษัทถูกเปิดเผย

บริษัทเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
และประกอบธุรกิจให้บริการช่องสัญญาณดาวเทียมซึ่งต้องใช้เทคโนโลยีในระดับสูง
บริษัทจึงมีหน้าที่และมีความจำเป็นต้องใช้ความระมัดระวังในการเก็บรักษาข้อมูลอันเป็นความลับของบริษัทมิให้เผยแพร่ออกไป
เพื่อมิให้เกิดผลเสียแก่ธุรกิจของบริษัท
และเพื่อไม่ให้เป็นการขัดต่อกฎหมายและระเบียบหรือประกาศที่ออกโดยคณะกรรมการ กลต.
และตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ในการนี้บริษัทได้จัดทำระเบียบว่าด้วยการรักษาความลับของบริษัทและระเบียบว่าด้วยนโยบายการเปิดเผยข้อมูลของบริษัท
(Information Disclosure Policy)
และบริษัทได้จัดให้มีหน่วยงานซึ่งรับผิดชอบในการสอบทานการปฏิบัติตามนโยบายดังกล่าว

2.2 ความเสี่ยงจากธุรกิจบริการสื่อสารทางโทรศัพท์

2.2.1 ความเสี่ยงด้านเทคโนโลยีและการปฏิบัติงานในธุรกิจโทรศัพท์

2.2.1.1 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

ธุรกิจสื่อสารและโทรคมนาคมมีการพัฒนาทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว
เพื่อสร้างการเติบโตทางธุรกิจและสร้างศักยภาพในการแข่งขัน
ธุรกิจที่ไม่สามารถปรับตัวให้ทันกับเทคโนโลยีใหม่ด้วยต้นทุนที่สามารถแข่งขันได้จะสูญเสียลูกค้าให้กับคู่แข่ง
บริษัทได้ตระหนักถึงความสำคัญและผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่มีต่อธุรกิจสื่อสารและโทรคมนาคมและได้มีการศึกษา
พัฒนาทางเทคโนโลยีใหม่ ๆ
เพื่อสร้างความสามารถในการแข่งขันและเพื่อให้ทัดเทียมกับเทคโนโลยีการสื่อสารในตลาดโลก
อย่างไรก็ตาม การที่วิทยาการและการพัฒนาทางเทคโนโลยีในโลกยุคปัจจุบัน
เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว อาจทำให้บริษัทสูญเสียความสามารถในการแข่งขัน
หรืออาจทำให้บริษัทต้องใช้ต้นทุนสูงในการปรับเปลี่ยนและพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ๆ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบกับผลการดำเนินงานของบริษัทในอนาคต

2.2.1.2 ความเสี่ยงจากการจัดสรรคลื่นความถี่สำหรับการประกอบกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่

ในการให้บริการสื่อสารโทรศัพท์เคลื่อนที่ บริษัทจะต้องได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่ที่ใช้ในการสื่อสาร
จากหน่วยงานของรัฐบาลที่เกี่ยวข้อง
ซึ่งคลื่นความถี่แต่ละคลื่นจะสามารถรองรับจำนวนผู้ใช้บริการได้จำกัด ดังนั้น
การได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่จึงส่งผลต่อการขยายฐานลูกค้าและความสามารถในการแข่งขัน
ซึ่งหากในอนาคตมีการพัฒนาการให้บริการในคลื่นความถี่ใหม่
และบริษัทไม่ได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่นั้น
อาจจะส่งผลกระทบกับการประกอบธุรกิจของบริษัทในอนาคตได้ อย่างไรก็ตาม
บริษัทมีความเชื่อมั่นว่าจากประสบการณ์
และศักยภาพในการดำเนินงานของบริษัทจะช่วยให้บริษัทได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่หากมีการจัดสรรคลื่นความถี่ใหม่ในอนาคต

2.2.1.3 ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติงาน

บริษัทประกอบธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ทั้งบริการโทรศัพท์พื้นฐานและบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
รวมถึงบริการโทรศัพท์ต่างประเทศ และบริการเสริมอื่นๆ
ซึ่งเป็นการให้บริการผ่านเครือข่ายโทรคมนาคมขนาดใหญ่ และครอบคลุมพื้นที่บริเวณกว้าง
จึงมีความเป็นไปได้ที่จะเกิดปัญหาจากการทำงานของอุปกรณ์ การทำงานของระบบสื่อสาร
หรือระบบคอมพิวเตอร์ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการทำงานของระบบเครือข่าย เช่น
การมีปัญหาในการรับส่งสัญญาณ การส่งข้อมูลต่าง ๆ
ซึ่งจะมีผลกระทบต่อคุณภาพของการให้บริการและความเป็นที่นิยมในกลุ่มลูกค้าของบริษัทได้
ซึ่งหลังจากที่มีการควบคุมการแข่งขันทางด้านราคาจากทางกระทรวงไปรษณีย์ โทรคมนาคม
และการสื่อสารของประเทศลาว
ทำให้ทุกเครือข่ายผู้ให้บริการต่างมุ่งไปยังการให้บริการที่ได้คุณภาพเพื่อรักษากลุ่มลูกค้าของตน
รวมทั้งการได้รับส่วนแบ่งทางการตลาดเพิ่ม อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้จัดให้มีระบบการตรวจสอบและติดตามการทำงานของระบบเครือข่าย ระบบคอมพิเตอร์
และอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมทั้งมีระบบข้อมูลสนับสนุนการให้บริการ
และบริษัทได้มีระบบการบริหารความเสี่ยง ซึ่งเป็นการวิเคราะห์ ติดตาม
และประเมินผลการลดความเสี่ยงภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและผู้บริหารของบริษัท
ซึ่งบริษัทเชื่อมั่นว่าจะทำให้โอกาสที่จะเกิดปัญหาจากการทำงานของระบบเครือข่ายลดลง

2.2.2 ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจโทรศัพท์ในต่างประเทศ

2.2.2.1 ความเสี่ยงจากการดำเนินธุรกิจในต่างประเทศ

การประกอบธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ในต่างประเทศ
บริษัทได้ตระหนักถึงความเสี่ยงในด้านเสถียรภาพทางการเมือง
เนื่องจากการประกอบธุรกิจในประเทศที่กำลังพัฒนานั้นจะมีความเสี่ยงในด้านความมั่นคงทางการเมืองมากกว่าการประกอบธุรกิจในประเทศพัฒนาแล้ว
ซึ่งหากเกิดเหตุการณ์ความไม่มั่นคงทางการเมืองขึ้นอาจส่งผลกระทบกับรายได้และการประกอบธุรกิจของบริษัทในประเทศนั้น
ๆ อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาบริษัทยังไม่เคยได้รับผลกระทบดังกล่าวเนื่องจาก สปป.
ลาวยังคงมีเสถียรภาพทางการเมือง ซึ่งส่งเสริมให้การดำเนินธุรกิจของบริษัทเป็นไปด้วยดี

2.2.2.2 ความเสี่ยงด้านกฎหมายและข้อกำหนดของรัฐบาล

การประกอบธุรกิจของบริษัท
จะต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อกำหนดของประเทศที่บริษัทเข้าไปประกอบธุรกิจ
การเปลี่ยนแปลงที่เกี่ยวข้องกับกฎหมาย ข้อกำหนด และการเปลี่ยนแปลงนโยบายของรัฐบาล
อาจส่งผลกระทบในทางลบกับรายได้และการประกอบธุรกิจของบริษัทรวมถึงการเติบโตทางธุรกิจในอนาคต
เช่น การเปลี่ยนแปลงกฏเกณฑ์ในการออกใบอนุญาตประกอบกิจการ การจัดสรรคลื่นความถี่ เป็นต้น
ซึ่งบริษัท
ไม่สามารถคาดเดาเหตุการณ์ได้ล่วงหน้าว่าการเปลี่ยนแปลงทางกฎหมายที่เกิดขึ้นจะส่งผลกระทบกับบริษัทในด้านบวกหรือลบ
และจะมีผลต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทมากน้อยเพียงใด อย่างไรก็ตาม
บริษัทเชื่อมั่นว่าการเปลี่ยนแปลงข้อกฎหมายหรือกฏเกณฑ์ต่าง ๆ
ย่อมเป็นไปตามหลักเหตุผลในการประกอบธุรกิจ ประกอบกับในการดำเนินธุรกิจ การขยายธุรกิจ
และการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ ๆ
บริษัทได้ตระหนักและใช้ความรอบคอบระมัดระวังอย่างเต็มที่ในการปฏิบัติให้ถูกต้องตามกฎหมายของแต่ละประเทศ
เพื่อเป็นการรักษาความสัมพันธ์และเพื่อให้การดำเนินธุรกิจเป็นไปได้ด้วยดี

2.2.2.3 ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์การตลาดและการแข่งขัน

บริษัทประกอบธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ ใน สปป.ลาว
ซึ่งปัจจุบันผู้ใช้โทรศัพท์ในประเทศยังมีจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับจำนวนประชากรทั้งหมด
ทำให้ธุรกิจบริการสื่อสารทางโทรศัพท์มีโอกาสที่จะสร้างฐานลูกค้าเพิ่มขึ้นจากลูกค้ารายใหม่ ๆ
ประกอบกับ สปป.ลาว
มีแนวโน้มที่เศรษฐกิจจะขยายตัวอย่างต่อเนื่องในอนาคตซึ่งเป็นผลดีจากการเข้ามาลงทุนของต่างชาติ
ธุรกิจสื่อสารและโทรคมนาคมจึงมีโอกาสที่จะได้รับผลบวกจากการเติบโตของเศรษฐกิจของประเทศไปด้วย
ส่งผลให้การแข่งขันในธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ โดยเฉพาะตลาดโทรศัพท์แบบเคลื่อนที่ใน
สปป.ลาว จะแนวโน้มที่จะแข่งขันกันรุนแรงมากขึ้นซึ่งปัจจุบันมีผู้ให้บริการระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ใน
สปป.ลาว จำนวน 4 ราย

ธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ช่วงที่ผ่านมาใน
สปป.ลาวมีการพัฒนาเทคโนโลยีสื่อสารอย่างรวดเร็ว
โดยมีการนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยและมีคุณภาพมาให้บริการกับลูกค้า ดังนั้น
ผู้ประกอบการที่ไม่สามารถตอบสนองต่อการแข่งขันได้อย่างรวดเร็ว
อาจได้รับผลกระทบทางลบกับการประกอบธุรกิจ

บริษัทได้ตระหนักถึงภาวะการแข่งขันที่อาจรุนแรงมากขึ้น
และได้มุ่งพัฒนาขยายเครือข่ายและพื้นที่การให้บริการ รวมทั้งคุณภาพของการให้บริการลูกค้า
ตลอดจนกลยุทธ์ทางการตลาดใหม่ ๆ
อย่างต่อเนื่องเพื่อเตรียมพร้อมกับสถานการณ์การแข่งขันในอนาคต

2.2.2.4 ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการต่อสัญญาเป็นผู้ให้บริการโทรคมนาคมในประเทศลาว

การประกอบธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ใน สปป.ลาว จะครบกำหนดสัญญาในปี พ.ศ.2564
หากบริษัทไม่สามารถเจรจาขอต่อสัญญากับหน่วยงานของรัฐบาลได้
เมื่อครบสัญญาบริษัทจะต้องโอนหุ้นส่วนของบริษัทในกิจการร่วมค้าให้แก่รัฐบาลของลาวโดยไม่คิดค่าตอบแทนใดๆ
ซึ่งหากเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้น
บริษัทจะสูญเสียรายได้จากการให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ไปและย่อมมีผลกระทบกับผลการดำเนินงานของบริษัทอย่างไรก็ตาม
บริษัทมีความเชื่อมั่นว่าด้วยศักยภาพ ความพร้อม
และประสบการณ์ในธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมจะส่งเสริมให้บริษัทสามารถต่อสัญญาดำเนินการเป็นผู้ให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ใน
สปป.ลาวต่อไปได้

[1] ใบอนุญาตแบบที่สาม ได้แก่
ใบอนุญาตสำหรับผู้ประกอบกิจการโทรคมนาคมที่มีโครงข่ายเป็นของตนเอง
ซึ่งเป็นการประกอบกิจการที่มีวัตถุประสงค์ในการให้บริการแก่บุคคลทั่วไปจำนวนมาก
หรืออาจมีผลกระทบโดยนัยสำคัญต่อการแข่งขันโดยเสรีอย่างเป็นธรรม
หรืออาจกระทบต่อประโยชน์สาธารณะ หรือมีเหตุจำเป็นต้องคุ้มครองผู้บริโภคเป็นพิเศษ