1.  ปัจจัยความเสี่ยง

การดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์มีความเกี่ยวข้องโดยตรงต่อตลาดการเงินและสภาวะเศรษฐกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
นอกจากนี้สภาพแวดล้อมในการดำเนินธุรกิจไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบข้อบังคับทางการ
การปรับตัวของคู่แข่ง ล้วนเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์เช่นกัน
ปัจจัยเสี่ยงหลัก ๆ ในการดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์ประกอบด้วย

2.1.1 ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ (Credit Risk)

ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ คือ ความเสี่ยงที่ลูกค้าหรือคู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตาม

สัญญา หรือหลีกเลี่ยงไม่ชำระหนี้คืนตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้
ธนาคารได้มีนโยบายการป้องกันความเสี่ยงนี้
โดยการวิเคราะห์ฐานะทางการเงินของลูกค้าหรือคู่สัญญา
การกำหนดระเบียบในการพิจารณาเครดิตของลูกค้าหรือคู่สัญญา
และการเรียกหลักทรัพย์ค้ำประกันในจำนวนที่เพียงพอที่จะครอบคลุมถึงความสูญเสียทางการเงินต่อธนาคารที่จะเกิดขึ้นได้
นอกจากนี้ยังมีการพิจารณาแนวโน้มของธุรกิจและอุตสาหกรรม
และการกระจายความเสี่ยงที่ไม่ให้มีการปล่อยสินเชื่อกระจุกตัวมากไปในธุรกิจประเภทใดประเภทหนึ่ง
ณ 31 ธันวาคม 2547
เงินให้สินเชื่อของธนาคารส่วนใหญ่จัดอยู่ในประเภทธุรกิจอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์
คิดเป็นร้อยละ 48.5 ของเงินให้สินเชื่อรวม รองลงมา ได้แก่ ธุรกิจการสาธารณูปโภคและบริการ
สัดส่วนร้อยละ 20.6

นอกจากการกระจายความเสี่ยงตามภาคธุรกิจแล้ว
ธนาคารยังมีนโยบายไม่ปล่อยสินเชื่อแก่ลูกหนี้รายใดรายหนึ่งหรือกลุ่มลูกหนี้เกินเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
เว้นแต่จะได้รับการอนุมัติจากธนาคารแห่งประเทศไทยตามแต่กรณี

ทางด้านการอนุมัติการให้สินเชื่อ ธนาคารใช้ระบบการพิจารณาอนุมัติโดยระบบคณะกรรมการชุดต่างๆ
เพื่อทำหน้าที่ในการอนุมัติสินเชื่อตามอำนาจที่ได้รับมอบหมาย
พร้อมทั้งได้มีการแยกสายงานธุรกิจลูกค้าขนาดใหญ่และวาณิชธนกิจ
และสายงานธุรกิจลูกค้าขนาดกลางและพัฒนาลูกค้า ซึ่งมีหน้าที่ในการติดต่อและอำนวยสินเชื่อให้ลูกค้า
ออกจากสายงานบริหารสินเชื่อซึ่งเป็นผู้วิเคราะห์เครดิตลูกค้าและนำเสนอคณะกรรมการตามอำนาจและวงเงินที่กำหนด
โดยมีสายงานบริหารความเสี่ยง ศึกษา ติดตาม
ประเมินผลและกำหนดนโยบายการกระจายความเสี่ยง นอกจากนี้
ธนาคารยังใช้เครื่องมือในการจัดลำดับความเสี่ยงของลูกค้า เช่น Risk Grading Tool และ
Credit Scoring Model ซึ่งหลังจากการอนุมัติสินเชื่อ
สายงานที่ดูแลลูกค้าจะได้มีการติดตามดูแลลูกค้าอย่างใกล้ชิด นอกจากนี้
ธนาคารได้กำหนดให้มีการสอบทานสินเชื่อ
ตลอดจนการประเมินคุณภาพของลูกค้าและทบทวนหลักประกันอย่างสม่ำเสมอตามเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

  2.1.2 ความเสี่ยงจากเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพและการปรับโครงสร้างหนี้

ณ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพตามงบการเงินรวม
(ไม่รวมเงินให้สินเชื่อแก่ธนาคารและตลาดเงิน) จำนวน 64,230 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 12.5
ของเงินให้สินเชื่อ
ธนาคารได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำของธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยได้ตั้งไว้เป็นจำนวน 37,396 ล้านบาท
และธนาคารได้ใช้หลายแนวทางในการปรับโครงสร้างหนี้ เพื่อลดจำนวนสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้
อาทิ การลดอัตราดอกเบี้ย ลดดอกเบี้ยค้างชำระ ขยายระยะเวลาในการชำระคืนหนี้
การรับโอนสินทรัพย์เพื่อชำระหนี้ และการแปลงหนี้เป็นทุน เป็นต้น
ซึ่งแนวทางในการปรับโครงสร้างหนี้จะเป็นไปตามระเบียบที่ธนาคารแห่งประเทศไทยประกาศกำหนด

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาการปรับโครงสร้างหนี้ที่มีปัญหา ณ 31 ธันวาคม 2547 ดังนี้

หน่วย: ล้านบาท

+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+
| รูปแ          | จ   |       |     |        | สินท |      | ขาด     |
| บบการปรับโครง | ำนว |       |     |        | รัพย |      | ทุนจากกา |
| สร้างหนี้ที่มีปัญหา | นหน |       |     |        | ์ที่รับ |      | รปรับโคร |
|              | ี้ตาม |       |     |        | โอน |      | งสร้างหนี้ |
|              | บัญชี |       |     |        |     |      |         |
+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+
|              | จำ  | ก     | จำ  | หลังป   | ชนิด | มูลค่า |         |
|              | นวน | ่อนปรับ | นวน | รับโครง |     |      |         |
|              | ราย | โครงส | ราย | สร้างหนี้ |     | ยุต   |         |
|              |     | ร้างหนี้ |     |        |     | ิธรรม |         |
+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+
| การโอนสินทรัพย์ | 2   | 55    | -   | -      | เง  | 10   | -       |
|              |     |       |     |        | ินสด |      |         |
|              |     |       |     |        |     | 30   | 14      |
|              |     |       |     |        | ที่ดิน |      |         |
+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+
| การเปลี่ยนแปลง | 38  | 8,980 | 33  | 8,667  | -   | -    | 1,042   |
|              |     |       |     |        |     |      |         |
| เงื่อ          |     |       |     |        |     |      |         |
| นไขการชำระหนี้ |     |       |     |        |     |      |         |
+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+
| การ          | 6   | 355   | 2   | 117    | -   | -    | 175     |
| ปรับโครงสร้างห |     |       |     |        |     |      |         |
| นี้ในหลายลักษณะ |     |       |     |        |     |      |         |
+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+
| รวม          | 46  | 9,390 | 35  | 8,784  |     | 40   | 1,231   |
+--------------+-----+-------+-----+--------+-----+------+---------+

  2.1.3 ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk)

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงของธนาคารที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
อัตราดอกเบี้ย และราคาตราสารทุน ซึ่งส่งผลกระทบต่อมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร

ธนาคารได้มีการจัดทำนโยบายและคู่มือในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับตราสารทางการเงินในพอร์ตเพื่อการค้าซึ่งได้แก่
การค้าเงินตราต่างประเทศ อนุพันธ์ ตราสารหนี้ และตราสารทุน โดยธนาคารได้นำเทคนิค Value
at Risk (VaR) มาใช้ในการวัดค่าความเสี่ยงและควบคุมความเสี่ยง ซึ่งในการควบคุมความเสี่ยง
ธนาคารได้มีการกำหนดวงเงินการทำธุรกรรม (Position Limit) ขอบเขตการขาดทุน (Loss
Limit) และระดับการเตือนล่วงหน้า (Management Action Trigger หรือ MAT)

สำหรับการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดนั้น งานบริหารเงินกลาง สายงานการเงิน
จะเป็นผู้นำเสนอรายงานความเสี่ยงด้านตลาดประจำวันต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้บริหาร
และนำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset & Liability Committee –
ALCO) ทุกเดือน เพื่อพิจารณาควบคุมและปรับเปลี่ยนกลยุทธ์
ทั้งนี้เพื่อให้ความเสี่ยงอยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้
นอกจากนี้ธนาคารได้มีการควบคุมดูแลความเสี่ยงโดยรวมให้เป็นไปตามนโยบายของธนาคารและหลักเกณฑ์ของทางการอีกด้วย

ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Risk) ธนาคารมีนโยบายประกอบ
ธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ โดยแยกตามวัตถุประสงค์ ได้แก่
ธุรกรรมเพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคาร และธุรกรรมเพื่อป้องกันความเสี่ยงแก่ลูกค้า
ตราสารอนุพันธ์ที่ใช้ คือ สัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Foreign Currency
Forward Bought/ Sold Contract)
ซึ่งการดำเนินการอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยและนโยบายของธนาคาร
ธนาคารไม่มีนโยบายการทำธุรกรรมตราสารอนุพันธ์เพื่อเก็งกำไร
สำหรับความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากธุรกรรมข้างต้นที่
นอกเหนือจาก Market Risk ได้แก่ความเสี่ยงจากการผิดสัญญาของคู่ค้า (Counterparty
Risk) ในการควบคุมความเสี่ยงจากคู่ค้า ธนาคารได้มีการวิเคราะห์ความเสี่ยงของคู่ค้า
และกำหนดวงเงินและระยะเวลาในการทำธุรกรรมกับคู่ค้า
โดยคณะกรรมการธนาคารเป็นผู้อนุมัติวงเงินดังกล่าวและ งานบริหารเงินกลาง สายงานการเงิน
และงานบริหารสถานะความเสี่ยงและเงินลงทุน สายงานบริหารเงินและตลาดเงิน
เป็นผู้ควบคุมดูแลให้การทำธุรกรรมอยู่ภายใต้วงเงินที่ได้รับอนุมัติ

สำหรับมูลค่าตามงบดุลของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 มีดังนี้

สัญญาซื้ออัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า ตามงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะธนาคาร
มีมูลค่าตามงบดุลจำนวน 21,859 ล้านบาท

สัญญาขายอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า ตามงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะธนาคาร
มีมูลค่าตามงบดุลจำนวน 32,215 ล้านบาท

  2.1.4 ความเสี่ยงจากการลงทุน (Investment Risk)

การลงทุนของธนาคารจะอยู่ภายใต้การพิจารณากลั่นกรองตั้งแต่ระดับผู้บริหารในสายงานธุรกิจลูกค้าขนาดใหญ่และวาณิชธนกิจ
คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (ALCO) คณะกรรมการบริหาร (กบ.)
และอยู่ภายใต้การพิจารณาอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร (กธ.) โดย งานธุรกิจการลงทุน
สายงานธุรกิจลูกค้าขนาดใหญ่และวาณิชธนกิจ
จะเป็นผู้เสนอนโยบายในการลงทุนแยกตามวัตถุประสงค์ของธนาคาร
กำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาหลักทรัพย์ในการลงทุน จัดสรรวงเงินการลงทุนในหลักทรัพย์
ตลอดจนควบคุมดูแลการลงทุนให้เป็นไปตามนโยบายและวงเงินที่กำหนดไว้

สำหรับการจัดสรรวงเงินลงทุนในหลักทรัพย์ จะใช้หลักการ Capital Allocation
โดยจะนำข้อมูลด้านความเสี่ยงในแต่ละประเภทหลักทรัพย์ และคู่ค้าแต่ละราย
มาเป็นฐานในการกำหนดขอบเขตการทำธุรกรรมหรือวงเงินลงทุนรวม (Gross Limit)
และขอบเขตการขาดทุน (Loss Limit)
โดยคำนึงถึงความเพียงพอของเงินกองทุนของธนาคารในการรองรับความเสี่ยงเป็นสำคัญ

งานธุรกิจการลงทุน สายงานธุรกิจขนาดใหญ่และวาณิชธนกิจ จะเป็นผู้รายงานสถานะพอร์ต
ผลการดำเนินงาน และความเสี่ยงในการลงทุนต่อคณะประธานเจ้าหน้าที่บริหาร
ทั้งนี้เพื่อให้สามารถปรับเปลี่ยนกลยุทธ์และนโยบายให้เหมาะสมกับการดำเนินธุรกิจหลักของธนาคาร
ตลอดจนต้องสอดคล้องกับทิศทางและสถานะตลาดเงินตลาดทุน

นอกจากนี้
ยังมีการกำหนดการจัดประเภทของเงินลงทุนของธนาคารให้เป็นไปตามมาตรฐานการบัญชีเกี่ยวกับเงินลงทุน
โดยจะมีการประเมินมูลค่าเงินลงทุนทุกสิ้นเดือน
เพื่อให้ทราบถึงมูลค่าที่แท้จริงของเงินลงทุนในแต่ละประเภท
หากมูลค่าที่แท้จริงหรือมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนของเงินลงทุนมีมูลค่าน้อยกว่าราคาตามบัญชีที่บันทึกไว้
ธนาคารจะตั้งสำรองเผื่อการลดราคาของเงินทุนและรับรู้ขาดทุนที่เกิดขึ้นทันที
อีกทั้งธนาคารได้นำมาตรฐานการบัญชีเรื่องการด้อยค่าของสินทรัพย์มาใช้ในการประเมินการด้อยค่าของสินทรัพย์ด้วย
และหากพบว่าเงินลงทุนเกิดการด้อยค่าก็จะทำการรับรู้ขาดทุน
และตั้งสำรองการด้อยค่าของเงินลงทุนทันทีเช่นเดียวกัน ซึ่งการดำเนินการตามมาตรฐานบัญชีข้างต้น
ส่งผลให้ธนาคารทราบถึงสถานะที่แท้จริงของเงินลงทุนของธนาคารอยู่เสมอ
ซึ่งจะเป็นประโยชน์ในการปรับเปลี่ยนการลงทุนของธนาคารให้เหมาะสม
และทำให้ธนาคารสามารถลดความเสี่ยงในการประกอบธุรกรรมด้านการลงทุนของธนาคารได้

โดย ณ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ ตามงบการเงินรวม
คิดเป็นมูลค่า 90,676 ล้านบาทประกอบด้วย เงินลงทุนเพื่อค้า 778 ล้านบาท เงินลงทุนเผื่อขาย
40,872 ล้านบาท เงินลงทุนที่จะถือจนครบกำหนด 39,990 ล้านบาท เงินลงทุนทั่วไป 5,968
ล้านบาท เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม 3,010 ล้านบาท รวมเป็นเงินลงทุนก่อนหักสำรอง
90,618 ล้านบาท ปรับปรุงด้วยค่าเผื่อการปรับมูลค่า 1,298 ล้านบาท
และปรับลดด้วยค่าเผื่อการด้อยค่า 1,240 ล้านบาท รายละเอียดปรากฏตามตารางข้างล่างนี้

หน่วย: ล้านบาท

+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
|                 | เงินลงทุน     | เงินลงทุน     | เง           | รวม    |
|                 | ชั่วคราว      | ระยะยาว     | ินลงทุนในบริษัทย |        |
|                 |             |             | ่อยและบริษัทร่วม |        |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| เงินลงทุนเพื่อค้า    | 778         | -           | -            | 778    |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| เงินลงทุนเผื่อขาย   | 25,804      | 15,068      | -            | 40,872 |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| เงินลงทุน         | -           | 39,990      | -            | 39,990 |
| ที่จะถือจนครบกำหนด |             |             |              |        |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| เงินลงทุนทั่วไป     | -           | 5,968       | -            | 5,968  |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| เงินลงทุนในบร     | -           | -           | 3,010        | 3,010  |
| ิษัทย่อยและบริษัทร่วม |             |             |              |        |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| รวมเง           | 26,582      | 61,026      | 3,010        | 90,618 |
| ินลงทุนก่อนหักสำรอง |             |             |              |        |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| ค่าเผื่อการปรับมูลค่า | 43          | 1,255       | -            | 1,298  |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| ค่าเผื่อการด้อยค่า   | (50)        | (1,190)     | -            | (      |
|                 |             |             |              | 1,240) |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+
| เงินลงทุนสุทธิ      | 26,575      | 61,091      | 3,010        | 90,676 |
+-----------------+-------------+-------------+--------------+--------+

อนึ่ง ความเสี่ยงจากการลงทุนตามที่แสดงข้างต้น
เป็นผลมาจากการโอนเงินลงทุนตามโครงการรวมและโอนกิจการของสามสถาบัน
ตามงบการเงินรวม ณ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมีเงินลงทุนสุทธิ 46,981 ล้านบาท
และเพิ่มขึ้นเป็น 90,676 ล้านบาท ณ 31 ธันวาคม 2547

2.1.5 ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันได้เมื่อครบกำหนด
เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทัน
หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอตามความต้องการ จนทำให้เกิดความเสียหายแก่ธนาคาร

ธนาคารมีคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (ALCO) ในการกำกับดูแลการบริหารสภาพคล่อง
เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เป็นไปตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
และกำกับดูแลให้สภาพคล่องของธนาคารมีความเพียงพอในการดำเนินธุรกิจทั้งในภาวะปกติและวิกฤติ
รวมทั้งจัดหาแหล่งเงินทุนที่เหมาะสมและสอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง
โดยมีงานบริหารเงินกลาง เป็นผู้รับผิดชอบ ติดตาม ประเมินความเสี่ยง
และเสนอแนวทางในการระดมทุนต่างๆ ต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (ALCO)
ภายใต้นโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ซึ่งจะทบทวนเป็นประจำ

ธนาคารมีการกำหนดเกณฑ์ในการควบคุม ดูแล ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
และมีการจัดทำรายงานการครบกำหนดของสินทรัพย์และหนี้สิน (Maturity Profiles)
โดยรายงานการครบกำหนดตามสัญญา และรายงานตามพฤติกรรมของลูกค้า
ธนาคารได้กำหนดกระแสเงินเข้าออกสะสมสูงสุด (Maximum Cumulative Outflow: MCO)
เพื่อวัดการขาดแคลนสภาพคล่องที่มีปริมาณสูงสุดของธนาคาร ณ ช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งที่กำหนด
โดยคำนึงถึงการวางแผนการใช้เงินในอนาคตเพื่อเตรียมสภาพคล่องไว้รองรับ
รวมถึงการเตรียมสินทรัพย์สภาพคล่องและการประเมินวงเงินกู้ยืมจากสถาบันการเงินและแหล่งเงินอื่นๆ
นอกจากนี้ธนาคารมีการประเมินความเสี่ยงในกรณีภาวะวิกฤติ
เพื่อเตรียมความพร้อมรองรับปัญหาที่มิได้คาดไว้

ในการดำเนินการดังกล่าว ธนาคารใช้ซอฟแวร์ระบบบริหารความเสี่ยงที่ได้มาตรฐาน
ข้อมูลจากระบบฐานข้อมูลของธนาคาร รวมทั้งเก็บข้อมูลเพื่อคาดการณ์พฤติกรรมของลูกค้า

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินที่สำคัญโดยวิเคราะห์แยกตามระยะเวลาครบกำหนด
ตามงบการเงินรวม ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 จำแนกได้ดังนี้ (หน่วย: ล้านบาท)

[TABLE]

2.1.6 ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

ธนาคารมีคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (ALCO)
กำหนดแนวทางและพิจารณาความเหมาะสมในการควบคุมความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย
เพื่อให้ธนาคารสามารถประเมินสถานะ
ปรับโครงสร้างเพื่อรับมือกับแนวโน้มอัตราดอกเบี้ยได้ทันท่วงที
และอยู่ภายในเกณฑ์ความเสี่ยงที่ธนาคารได้กำหนดไว้ โดยมีงานบริหารเงินกลาง สายงานการเงิน
เป็นผู้รับผิดชอบติดตามและประเมินความเสี่ยงด้านดอกเบี้ย และจัดทำรายงาน Repricing Gap
อย่างสม่ำเสมอ
เพื่อพิจารณาโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่มีดอกเบี้ยโดยแบ่งตามระยะเวลาการปรับอัตราดอกเบี้ยของธนาคาร

ธนาคารจัดทำการวิเคราะห์ความเสี่ยงอัตราดอกเบี้ยตามระยะเวลาการปรับอัตราดอกเบี้ย
โดยใช้ซอฟท์แวร์ระบบบริหารความเสี่ยงที่ได้มาตรฐานและข้อมูลจากระบบฐานข้อมูลของธนาคาร
เพื่อพิจารณา ติดตาม และวัดความเสี่ยง นอกจากนี้
เพื่อพิจารณาถึงผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยในระดับต่างๆ
เพื่อให้ธนาคารสามารถคาดการณ์ถึงผลกระทบได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และปรับโครงสร้างให้สอดคล้องกับภาวะการณ์และแผนกลยุทธ์ของธนาคารโดยคำนึงถึงผลประโยชน์ของลูกค้าและผู้ถือหุ้นเป็นหลัก

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินที่สำคัญโดยวิเคราะห์แยกตามระยะเวลาครบกำหนดของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
ณ 31 ธันวาคม 2547

  หน่วย : ล้านบาท

+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
|                      | อ       | มา   | มา   | ไม่มี  | ส     | รวม  |
|                      | ัตราดอกเ | กกว่า | กกว่า |      | ินทรัพย |      |
|                      | บี้ยเปลี่ยน | 3-12 | 1 ปี  | ดอ   | ์ที่ไม่ก่อ |      |
|                      | ได้ทันทีถึง | เดือน |      | กเบี้ย | ให้เกิด |      |
|                      | 3 เดือน  |      |      |      | รายได้ |      |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| สินทรัพย์ทางการเงิน      |         |      |      |      |       |      |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| หลักทรัพย์ซื้อ            | 12,000  | -    | -    | -    | -     | 12   |
| โดยมีสัญญาขายคืน        |         |      |      |      |       | ,000 |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| เงินลงทุนในหลักทรัพย์     | 13,034  | 22   | 36   | 18   | -     | 90   |
|                      |         | ,654 | ,629 | ,359 |       | ,676 |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| เงินให้สินเชื่อและร       | 367,780 | 17   | 68   | 6    | 6     | 524  |
| ายการระหว่างธนาคารและ |         | ,026 | ,793 | ,563 | 4,337 | ,499 |
| ตลาดเงิน              |         |      |      |      |       |      |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| หนี้สินทางการเงิน        |         |      |      |      |       |      |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| เงินฝากและรายการระ    | 378,432 | 64   | 62   | 13   | -     | 518  |
| หว่างธนาคารและตลาดเงิน |         | ,282 | ,524 | ,532 |       | ,770 |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+
| เงินกู้ยืม               | 9,191   | 21   | 60   | -    | -     | 91   |
|                      |         | ,820 | ,858 |      |       | ,869 |
+----------------------+---------+------+------+------+-------+------+

2.1.7 ความเสี่ยงจากการค้ำประกันการกู้ยืมและการอาวัล

ธนาคารมีการก่อภาระผูกพันจากการรับอาวัลตั๋วเงินและค้ำประกันการกู้ยืมเงิน การค้ำประกันอื่น และการออกเลตเตอร์ออฟเครดิต ซึ่งการก่อภาระผูกพันดังกล่าว ธนาคารได้มีการพิจารณาข้อมูลทางการเงินของลูกค้าเช่นเดียวกับการพิจารณาเงินให้สินเชื่อ ซึ่งรวมถึงการเรียกหลักทรัพย์ค้ำประกันจากลูกค้า และมีการกำหนดเงื่อนไขในการป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น โดยใช้หลักเกณฑ์การพิจารณาอนุมัติเช่นเดียวกัน สินเชื่อ ณ 31 ธันวาคม 2547 ตามงบการเงินรวม ธนาคารมีภาระผูกพันข้างต้นจำนวนทั้งสิ้น 57,281 ล้านบาท โดยเป็นการรับอาวัลตั๋วเงิน 1,350 ล้านบาท การค้ำประกันการกู้ยืมเงิน 6,373 ล้านบาท การค้ำประกันอื่น 36,578 ล้านบาท และการออกเลตเตอร์ออฟเครดิต 12,980 ล้านบาท 

  2.1.8 ความเสี่ยงจากการลดลงของมูลค่าหลักประกัน

เงินให้สินเชื่อของธนาคารส่วนใหญ่มีหลักประกันเป็นอสังหาริมทรัพย์ ซึ่งต้องมีการทบทวนราคาประเมินสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย มีผลให้มูลค่าของหลักประกันบางส่วนลดลง ส่งผลให้เงินให้สินเชื่อมีมูลค่าสูงกว่าหลักประกันจึงเป็นภาระที่ธนาคารต้องกันเงินสำรองเพิ่มขึ้นจากการด้อยค่าของมูลค่าหลักประกัน อย่างไรก็ดีในส่วนของมูลค่าหลักประกันที่ลดลงนั้น ธนาคารได้ตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สูญเพิ่มอย่างเพียงพอแล้ว นอกจากนี้ธนาคารมีนโยบายทบทวนราคาประเมินหลักประกันอย่างสม่ำเสมอ โดยการว่าจ้างผู้ประเมินราคาอิสระภายนอกเป็นผู้ประเมินหลักประกันตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

  2.1.9 ความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินรอการขาย

จากการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ขายทรัพย์สินรอการขายที่ถือครองตั้งแต่วันที่
1 มกราคม 2540 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2544 ภายใน 10 ปี
โดยให้ทยอยจำหน่ายหลังจากถือครองมาแล้ว 5 ปี โดย ณ ธันวาคม 2547
ธนาคารมีทรัพย์สินรอการขายตามงบการเงินรวม 32,388 ล้านบาท หักค่าเผื่อการด้อยค่า 605
ล้านบาท คิดเป็นทรัพย์สินรอการขายสุทธิ 31,783 ล้านบาท

การเปลี่ยนแปลงในทรัพย์สินรอการขายสำหรับปี ในงบการเงินรวม สิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2547
สรุปได้ดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

ประเภททรัพย์สินรอการขาย ยอดต้นปี เพิ่มขึ้น จำหน่าย ยอดปลายปี

+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| ทรัพย์สินที่ได้จากการชำระหนี้       |         |         |         |         |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| อสังหาริมทรัพย์                 | 18,617  |         | (1,972) | 30,799  |
|                             |         |  14,154 |         |         |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| สังหาริมทรัพย์                  | -       | 587     | -       | 587     |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| ทรัพย์สินที่เลิกใช้งาน             |         |         |         |         |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| อสังหาริมทรัพย์                 | 509     |   511   | (18)    | 1,002   |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| (หัก) ค่าเผื่อการด้อยค่า          | (592)   |   (91)  | 78      | (605)   |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+
| ทรัพย์สินรอการขาย-สุทธิ          | 18,534  |         | (1,912) | 31,783  |
|                             |         |  15,161 |         |         |
+-----------------------------+---------+---------+---------+---------+

2.1.10 ความเสี่ยงจากการปฏิบัติงาน

ในการปฏิบัติงานต่างๆ นั้น ย่อมเกิดข้อผิดพลาดได้เสมอ
ซึ่งผู้ประกอบการทั้งหลายได้รับทราบถึงความเสี่ยงนี้อยู่แล้ว
แต่เนื่องมาจากปัจจุบันความหลากหลายและซับซ้อนของประเภทธุรกิจบริการ
รวมถึงผู้ที่เข้ามามีส่วนเกี่ยวข้องในการดำเนินการมีมากขึ้น
โอกาสความเสียหายจึงเกิดขึ้นในวงกว้างและทวีความรุนแรงขึ้นเป็นลำดับ
ทุกองค์กรจึงหันมาให้ความสำคัญในการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านนี้อย่างจริงจัง
ธนาคารได้ให้ความสำคัญกับความเสี่ยงด้านการปฏิบัติงานเป็นความเสี่ยงหลักประเภทหนึ่ง
โดยกำหนดให้มีงานบริหารความเสี่ยงด้านการปฏิบัติงาน
สายงานบริหารความเสี่ยงขึ้นมากำกับดูแลและควบคุมให้ทุกส่วนขององค์กร
มีหลักปฏิบัติที่เป็นมาตรฐานสากล
สำหรับสาเหตุของความเสี่ยงเพื่อนำมาพิจารณาแนวทางบริหารจัดการเป็นลำดับแรกใน 2 ส่วน คือ

ส่วนแรก เป็นความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากพนักงานผู้ปฏิบัติ
จะบริหารจัดการด้วยการกำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบในการปฏิบัติงานของแต่ละหน่วยงานให้ชัดเจน
จัดทำคู่มือปฏิบัติงาน มีการตรวจสอบควบคุมภายใน
และใช้ประโยชน์จากรายงานที่จัดทำของแต่ละส่วนงานเป็นประจำสม่ำเสมอ

ส่วนที่สอง เป็นความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากกระบวนการปฏิบัติงาน และระบบงาน
ธนาคารได้นำระบบเทคโนโลยีมาสนับสนุนและรองรับการขยายตัวของธุรกิจ
จัดทำระบบข้อมูลที่มีประสิทธิภาพช่วยให้เกิดความคล่องตัวและลดข้อผิดพลาดที่อาจเกิดจากผู้ปฏิบัติงานได้
นอกจากนี้ยังมีส่วนช่วยในการย้ำเตือนสิ่งที่ผิดปกติให้รับทราบได้ล่วงหน้า
เพื่อหาแนวทางแก้ไขและป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ระดับหนึ่ง

2.1.11 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฏเกณฑ์และระเบียบที่เกี่ยวข้องของหน่วยงานราชการ

การมีกฎเกณฑ์ข้อกำหนดเป็นสิ่งที่จำเป็นที่แต่ละองค์กรจะต้องรับทราบ เข้าใจ และนำมาใช้ถือปฏิบัติ
แม้ในบางครั้งการเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์ต่างๆ อาจก่อให้เกิดการไม่คล่องตัวในการปฏิบัติงาน
แต่ทุกกฎระเบียบย่อมมีวัตถุประสงค์ หรือเจตนาเพื่อปกป้องให้ความเป็นธรรม เสมอภาคแก่ทุกฝ่าย
ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้ ลูกหนี้ กรรมการ ผู้บริหาร ตลอดจนพนักงาน
ดังนั้นธนาคารจึงได้จัดตั้งสำนักงานบรรษัทภิบาลและกำกับการปฏิบัติตามกฏเกณฑ์ทางการขึ้นมาดูแลกำกับการปฏิบัติงานภายในธนาคารให้สอดคล้องกับกฎหมายและหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
เป็นผู้แจ้งระเบียบข้อกำหนดให้ทั้งผู้ปฏิบัติและผู้บริหารได้ใช้ถือปฏิบัติ
รวมทั้งเป็นผู้ประสานงานกับหน่วยงานราชการในการให้คำปรึกษาและแนะนำการปฏิบัติงานแก่หน่วยงาน
ในรอบปีที่ผ่านมา ธนาคารสามารถปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2.1.12 ความเสี่ยงจากความไม่เพียงพอของเงินกองทุน

ณ 31 ธันวาคม 2547 ตามงบการเงินรวม ธนาคารมีเงินกองทุนตามกฎหมายทั้งสิ้น 45,783
ล้านบาท แบ่งออกเป็นเงินกองทุนชั้นที่ 1 จำนวน 31,332 ล้านบาท และเงินกองทุนชั้นที่ 2 จำนวน
14,451 ล้านบาท คิดเป็นอัตราเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงร้อยละ 8.8
ซึ่งอัตราดังกล่าวสูงกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นการเสริมความแข็งแกร่งของเงินกองทุนให้เพิ่มสูงขึ้น ในเดือนกุมภาพันธ์
2548 ธนาคารได้เสนอขายหุ้นกู้ด้อยสิทธิ ธนาคารทหารไทย จำกัด (มหาชน) ครั้งที่ 12
ครบกำหนด พ.ศ. 2558 ในวงเงินเสนอขายขั้นต่ำ 6,000 ล้านบาท
และสำรองเพื่อการเสนอขายเพิ่มเติม 2,000 ล้านบาท
จำนวนเงินจากการเสนอขายหุ้นกู้ด้อยสิทธิทั้งสิ้น จะนำมาเพิ่มในส่วนเงินกองทุนชั้นที่ 2 ต่อไป

2.1.13 ความเสี่ยงสำหรับผู้ถือหุ้น

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมียอดขาดทุนสะสมส่วนที่ยังไม่ได้จัดสรรจำนวน 55,721
ล้านบาท
ซึ่งตามข้อบังคับของทางการที่ห้ามมิให้ธนาคารจ่ายเงินปันผลให้กับผู้ถือหุ้นหากยังมียอดขาดทุนสะสมอยู่
อย่างไรก็ตาม ธนาคารได้พยายามแก้ไขปัญหาดังกล่าว พร้อมกับวางกลยุทธ์ในการดำเนินธุรกิจทุกๆ
ด้าน เช่น การสร้างผลการดำเนินงานของธนาคารมีกำไรเพิ่มขึ้น
และมากเพียงพอที่จะจ่ายเงินปันผล และการจัดทำแผนการล้างขาดทุนสะสมอย่างเป็นขั้นตอน