3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ

    1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์

  ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ แบ่งได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้

  1) ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
  งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก
  เป็นต้น นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินแบ่งโดยค่าอ๊อกเทน
  ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
  ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าอ๊อกเทน ได้แก่ อ๊อกเทน 95 และ
  อ๊อกเทน 91 โดยน้ำมันเบนซินของบริษัทฯมีชื่อทางการค้าคือ บางจากกรีนพลัส เบนซิน 91
  บางจากกรีนพลัส เบนซิน 95 แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (อ๊อกเทน 95) และ แก๊สโซฮอล์
  ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (อ๊อกเทน 91) เป็นนวัตกรรมใหม่ที่ผสมสารเพิ่มคุณภาพสูตร SCSS หรือ
  ซูปเปอร์คลีนซูปเปอร์เซฟ ซึ่งน้ำมันทั้ง 4
  ชนิดเป็นน้ำมันเบนซินที่มีเนื้อน้ำมันสะอาดสำหรับเครื่องยนต์
  เพิ่มสารชะล้างที่ช่วยทำความสะอาดเป็น 2 เท่า ช่วยทำความสะอาดทั้งระบบจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
  และระบบเผาไหม้ทำให้เครื่องยนต์ทำงานเต็มประสิทธิภาพ และประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิง

  ตั้งแต่ปี 2544 บริษัทฯได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซิน
  ไร้สารตะกั่วผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10 ทดแทนสาร MTBE
  (Methyl Tertiary Butyl Ether) โดยใช้ชื่อทางการค้าว่าน้ำมันแก๊สโซฮอล์
  ซูเปอร์ฟาสต์95 (อ๊อกเทน 95) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (อ๊อกเทน 91)
  สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซินซึ่งได้รับการยืนยันจากบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายต่างๆแล้วว่ารถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซินสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
  โดย ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี 2549 มีสถานีบริการภายใต้ตราสินค้าของบริษัทฯ
  ที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 และแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 91 จำนวน 689
  แห่ง และ 242 แห่ง ตามลำดับ
  ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น
  ช่วยลดมลพิษทางอากาศ ประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าสาร MTBE
  ลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง
  ยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตรซึ่งเป็นการกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท เป็นต้น

  1.3) น้ำมันก๊าด

  โดยส่วนมาก
  น้ำมันก๊าดใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับไฟตะเกียงเพื่อให้ความสว่างในชนบทที่อยู่ห่างไกลและยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง
  นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น
  อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือประมง
  เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ โดยน้ำมันดีเซลของบริษัทฯมีชื่อทางการค้าคือ เพาเวอร์ดี
  บี 5 ซึ่งเป็นดีเซลเกรดพิเศษ ที่มีเนื้อน้ำมันที่สะอาด บริสุทธิ์
  ได้มาจากกระบวนการกลั่นตรงแล้วยังเพิ่มสารชะล้างทำความสะอาด ระบบหัวฉีด ระบบเผาไหม้
  เพื่อช่วยทำความสะอาดระบบเผาไหม้และเครื่องยนต์
  โดยจำหน่ายในราคาเดียวกับน้ำมันดีเซลทั่วไป

  1.6) น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
  การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

  ในปี 2545 บริษัทฯได้พัฒนาน้ำมันเตาชนิดที่ 2 เพิ่มอีก 1 เกรด
  ซึ่งบริษัทฯได้พัฒนาขึ้นเป็นรายแรกและรายเดียวในประเทศ คือ น้ำมันเตาเกรดพิเศษ มีคุณสมบัติ
  คือ กากคาร์บอนต่ำมาก โดยเมื่อเผาไหม้จะมีกากคาร์บอนต่ำกว่าน้ำมันเตาชนิดที่ 2 ทั่วไป
  ถึงร้อยละ 50 อีกทั้งจะเกิดเขม่าและก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์น้อย ช่วยลดมลภาวะทางอากาศ
  ตลอดจนช่วยให้อุปกรณ์สะอาด ลดการอุดตันในหม้อต้ม (Boiler)
  และยืดอายุของเครื่องจักรและอุปกรณ์

2)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น
    เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทานและการสึกหรอ
    นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง
    ทำความสะอาดคราบเขม่าและเศษโลหะที่เกิดจากการสึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3
    ประเภท ได้แก่

    1.  น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

  ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
  น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

2.  น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

  ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันเทอร์ไบน์
  น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

3.  จาระบี

  ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง
  รวมทั้งจาระบีที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพและมาตรฐานตามที่กำหนดโดยสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา
  (API) มาตรฐานยุโรปและผู้ผลิตยานยนต์ที่มีชื่อเสียง โดยในปี 2549
  บริษัทฯได้รับใบรับรองมาตรฐาน ISO 9001: 2000
  ด้านการพัฒนาและจัดหาผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น การจำหน่าย และการบริการคาร์แคร์
  จากสำนักรับรองระบบคุณภาพสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
  กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ต่อเนื่องเป็นปีที่ 4

  3) ผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

  ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่องสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
  (Cracking Unit)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

  ใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี เพื่อไปสกัดเป็นสาร
  อะโรมาติกส์ หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

  ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  4) ผลิตผลพลอยได้ ได้แก่ สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
  เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
  เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง สารปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
  และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

1.  ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  สำหรับลักษณะการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน ธุรกิจค้าส่ง
  และธุรกิจค้าปลีก รวมถึงการจำหน่ายผ่านสถานีบริการ
  สามารถแบ่งปัจจัยที่สำคัญที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯในด้านต่างๆ ดังนี้

1)  ที่ตั้งของโรงกลั่นทำให้มีความได้เปรียบเชิงต้นทุน
    เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ อยู่ในกรุงเทพมหานคร
    ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่บริโภคน้ำมันเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 50 ของปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศ
    จึงทำให้บริษัทฯมีข้อได้เปรียบในการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นไปยังผู้บริโภค
    เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นที่ส่วนใหญ่มีที่ตั้งโรงกลั่นอยู่แถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออก
    โดยบริษัทฯสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่ง อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ก็มีต้นทุนการขนส่งน้ำมันดิบเข้าสู่โรงกลั่นมากกว่าผู้ประกอบการรายอื่น
    เนื่องจากสถานที่ตั้งโรงกลั่นของบริษัทฯ
    อยู่ห่างจากท่าเรือรับน้ำมันดิบแถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกมากกว่า
    ซึ่งทำให้ผลต่างของต้นทุนการขนส่งน้ำมันของบริษัทฯและผู้ประกอบการรายอื่นลดลง

  ในการทำตลาดภายในประเทศ
  โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯถือว่ามีข้อได้เปรียบด้านสถานที่ตั้งที่ใกล้กลุ่มผู้บริโภคมากที่สุด
  แต่ในทางตรงกันข้ามการทำตลาดต่างประเทศถือเป็นข้อจำกัดของบริษัทฯเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่น
  เนื่องจากจะเสียค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม
  บริษัทฯเน้นการทำการตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
  และจำกัดการขยายตลาดต่างประเทศเฉพาะส่วนที่มีกำไรสูง
  แต่เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันภายในประเทศ แปรผันโดยตรงกับการขยายตัวของเศรษฐกิจ
  ดังนั้นหากมีการหดตัวของเศรษฐกิจก็อาจส่งผลต่อปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯเช่นกัน ทั้งนี้
  สำนักงานเศรษฐกิจการคลังประมาณการว่าเศรษฐกิจในปี 2549 (ข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน
  2549) และ ปี 2550 จะขยายตัวร้อยละ 5.0 และ 4.0-5.0 ตามลำดับ
  ซึ่งถือว่ายังมีอัตราการเติบโตที่ดี

  2) การกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
  นอกเหนือจากการกระจายเครือข่ายของสถานีบริการขนาดใหญ่แล้ว บริษัทฯ
  ยังมีการกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
  ซึ่งบริษัทฯเป็นผู้ให้สิทธิในการดำเนินกิจการภายใต้เครื่องหมายบางจาก
  โดยการขยายตัวของสถานีบริการดังกล่าวถือเป็นการขยายเครือข่ายที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด
  แต่ให้ผลตอบแทนสูงสุดเมื่อเทียบกับสถานีบริการ น้ำมันประเภทอื่น ซึ่ง ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี
  2549 มีจำนวนสถานีบริการชุมชน 530 แห่ง กระจายอยู่ 70 จังหวัด ทั่วประเทศ

  3) ความยืดหยุ่นของกระบวนการกลั่น
  เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯไม่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking Unit)
  เพื่อปรับลดสัดส่วนน้ำมันเตา ดังนั้นจึงเป็นข้อจำกัดอย่างหนึ่ง
  เนื่องจากไม่สามารถเลือกน้ำมันดิบราคาต่ำที่มีสัดส่วนน้ำมันเตาสูงได้
  เมื่อเทียบกับโรงกลั่นที่มีหน่วยดังกล่าว ซึ่งมีความยืดหยุ่นมากกว่า อย่างไรก็ตาม
  บริษัทฯได้มีการจัดการกับข้อจำกัดดังกล่าว
  โดยการนำน้ำมันเตาที่กลั่นได้ไปกลั่นต่อที่โรงกลั่นไทยออยล์ที่มีกำลังกลั่นของหน่วยดังกล่าวมากเกินความต้องการ
  และแบ่งผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้

  อย่างไรก็ตาม เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและคล่องตัวให้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯในระยะยาว
  บริษัทฯกำลังดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
  ซึ่งจะทำให้บริษัทฯสามารถลดสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันเตา
  และสามารถเพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันดีเซล และน้ำมันเบนซิน
  ให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับโรงกลั่นประเภท Complex Refinery รายอื่นๆ

  4) ฐานะทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างทางการเงิน
  จากการดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินตามมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม
  2546 และวันที่ 16 ธันวาคม 2546 ซึ่งประกอบไปด้วย การจัดหาวงเงินกู้ใหม่จำนวน 12,500
  ล้านบาท และการระดมทุนโดยการออกและเสนอขายดีอาร์หุ้นสามัญ และดีอาร์หุ้นกู้แปลงสภาพ
  ผ่านบริษัท สยามดีอาร์ จำกัด จำนวน 7,003 ล้านบาท เพื่อนำไปชำระคืนหนี้เดิม ซึ่งบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อต้น ปี 2547
  ส่งผลให้โครงสร้างหนี้และโครงสร้างเงินทุนใหม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
  โดยบริษัทฯมีต้นทุนทางการเงินที่ถูกลง และมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่งขึ้น

5)  สภาวะการแข่งขันของธุรกิจค้าปลีก
    แม้ว่าภาวะเศรษฐกิจภายในประเทศจะมีอัตราเติบโตที่ดีแต่เนื่องจากปริมาณการผลิตน้ำมันโดยรวมยังคงสูงกว่าปริมาณการบริโภคน้ำมันภายในประเทศจึงทำให้สภาวะการแข่งขันยังคงสูงอยู่โดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก
    ในช่วงที่ผ่านมาผู้ค้าแต่ละรายพัฒนาและออกผลิตภัณฑ์ใหม่ๆเป็นจำนวนมาก
    ตลอดจนการวางแผนการตลาดเพื่อเพิ่มปริมาณการขาย เช่น แผนการส่งเสริมการขาย
    การก่อสร้างร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการน้ำมัน หรือการให้ส่วนลด เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
    แผนการตลาดดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งบริษัทฯ
    ได้พิจารณาจัดสรรงบประมาณลงทุนดังกล่าวโดยยึดหลักแผนกลยุทธ์ที่จะพัฒนาเครือข่าย
    เพื่อรองรับปริมาณการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น หลังจากโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน แล้วเสร็จในปี
    2551

6)  ความต้องการบริโภคน้ำมันเตา
    จากการที่ภาครัฐมีโครงการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อทดแทนการใช้น้ำมันเตาโดยการสร้างโครงการระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
    หรือ โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครเหนือและพระนครใต้
    เพื่อเป็นการรองรับความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติของโครงการโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมพระนครเหนือและพระนครใต้รวมทั้งการใช้ในภาคอุตสาหกรรม
    และคมนาคมขนส่ง เพื่อช่วยลดมลภาวะในบริเวณกรุงเทพมหานคร และปริมณฑล
    มีความสามารถในการส่งก๊าซธรรมชาติสูงสุดรวม 480 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน
    โดยท่อส่งก๊าซธรรมชาติไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครเหนือจะแล้วเสร็จและเริ่มส่งก๊าซธรรมชาติได้ในไตรมาสที่
    1 ปี 2552 สำหรับเส้นไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครใต้ ได้ดำเนินการแล้วเสร็จในเดือน
    พฤศจิกายน 2549
    ซึ่งเมื่อโครงการดังกล่าวเปิดดำเนินการทั้งโครงการจะมีผลกระทบต่อปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯ
    อย่างไรก็ตาม
    บริษัทฯมีโอกาสในการขยายตลาดน้ำมันเตาสำหรับลูกค้าประเภทอุตสาหกรรมโดยเฉพาะกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
    เนื่องจากการลงทุนปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทดแทนต้องใช้เงินลงทุนและอาจเป็นข้อจํากัดต่อการลงทุนของกลุ่มลูกค้าดังกล่าว
    และกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมผลิตนํ้ามันหล่อลื่นซึ่งใช้น้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบในการผลิต
    นอกจากนี้ความต้องการน้ำมันเตาในภาคการผลิตไฟฟ้าสูงขึ้น
    เนื่องจากโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าแห่งใหม่ได้เลื่อนกำหนดออกไป
    ทำให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตเพิ่มปริมาณการใช้น้ำมันเตาเพื่อใช้ผลิตไฟฟ้าเท่ากับ 2,300
    ล้านลิตรในปี 2549 อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ได้ประสานงานกับกระทรวงพลังงานและการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
    เพื่อเจรจาปริมาณน้ำมันเตา ที่ทาง บริษัทฯ ได้ทำการจำหน่ายให้กับ กฟผ.
    ให้มีปริมาณที่เพิ่มขึ้น และทำการผลักดันการจำหน่ายน้ำมันเตา FOVS และบริษัทฯ
    ผลักดันให้มีการส่งออกมากขึ้น

  อย่างไรก็ตาม บริษัทฯกำลังดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน ซึ่งจะทำให้
  บริษัทฯ สามารถกลั่นน้ำมันดิบเป็นน้ำมันสำเร็จรูปมูลค่าสูงได้ในสัดส่วนที่เพิ่มสูงขึ้นได้ด้วยตนเอง
  โดยได้เริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงการฯในปี 2549 และดำเนินการแล้วเสร็จประมาณสิ้นปี
  2551

 

3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 กลยุทธ์การแข่งขัน

  ในปี 2549 เศรษฐกิจไทยขยายตัวร้อยละ 5.0 (ข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน 2549)
  ขยายตัวต่อเนื่องจากปีก่อนที่มีอัตราการขยายตัวอยู่ที่ระดับร้อยละ 4.3
  ได้รับปัจจัยสนับสนุนจาการขยายตัวของเศรษฐกิจโลกอย่างต่อเนื่อง
  และราคาน้ำมันที่เริ่มปรับตัวลดลง โดยกลยุทธ์การแข่งขันของบริษัทฯ ในปี 2549 เป็นดังนี้

1.  ด้านธุรกิจโรงกลั่น

  บริษัทฯ มุ่งพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
  พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
  สนับสนุนโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ และ ไบโอดีเซล
  ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุด (Logistics
  Co-Operation and Co-Cracking) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย สร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์
  ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด นอกจากนี้ บริษัทฯ
  ยังเร่งดำเนินการก่อสร้างโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกใช้น้ำมันดิบในการกลั่น
  และสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ในระยะยาว

2.  ด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีก และตลาดอุตสาหกรรม

  - สำหรับตลาดค้าปลีก บริษัทฯ ได้ปรับโครงสร้างเครือข่ายสถานีบริการ เพื่อเพิ่มรายได้
  และรองรับการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น เมื่อโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (Production Quality
  Improvement : PQI) แล้วเสร็จในปี 2551 และเน้นความเป็นผู้นำพลังงานทดแทน
  โดยขยายเครือข่ายสถานีบริการน้ำมันที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ และไบโอดีเซลไปทั่วประเทศ
  เพื่อสนองนโยบายของรัฐบาล และร่วมมือกับบมจ. ปตท. เปิดจำหน่ายก๊าซ NGV
  สำหรับรถยนต์ในสถานีบริการน้ำมันบางจาก และพัฒนาธุรกิจ Non-oil อย่างต่อเนื่อง เช่น
  ร้านกาแฟสด “Inthanin” และธุรกิจบริการหลังลาน Green Wash , Green Serve และ
  Green Auto Service

  - สำหรับตลาดอุตสาหกรรม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการจำหน่ายน้ำมันเตา ยังคงมีการแข่งขันด้านราคา
  เนื่องจากปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่าความต้องการบริโภคภายในประเทศ
  รวมถึงโรงงานอุตสาหกรรมมีการรวมตัวกันเพื่อสร้างอำนาจต่อรอง อย่างไรก็ตาม
  บริษัทฯก็มุ่งเน้นการให้บริการที่เหนือกว่าคู่แข่งโดยการให้คำปรึกษาทางด้านเทคนิคให้กับลูกค้าอย่างใกล้ชิด

3.  ด้านการพัฒนาองค์กร

  บริษัทฯ มุ่งสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Life Long Learning) อย่างต่อเนื่อง
  โดยสนับสนุนให้พนักงานมีส่วนร่วมในการปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมการเรียนรู้ด้วยตนเอง
  เพิ่มช่องทางในการแลกเปลี่ยนความรู้ และพัฒนาระบบสารสนเทศในการบริหารองค์ความรู้ ทั้งนี้
  บริษัทฯ ได้มีกระบวนการวัดผล Competency อย่างต่อเนื่อง เร่งปิด Gap
  พนักงานตามแผนพัฒนารายบุคคล และ สร้างเสริมค่านิยมการทำงานอย่างมืออาชีพ

  บริษัทฯ ได้พัฒนาระบบการบริหารความเสี่ยงและการกำกับดูแลกิจการที่ดี
  ให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กร โดยสร้างบรรยากาศการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good
  Corporate Governance : CG) และ การบริหารความเสี่ยงทั้งองค์กร (Enterprisewide
  Risk Management : ERM)
  ผ่านการประชาสัมพันธ์ภายในอย่างต่อเนื่องโดยให้พนักงานมีส่วนร่วม
  และให้อยู่ในกระบวนการทำงานประจำวันของพนักงาน
  และมุ่งเน้นในเรื่องการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคม (Corporate Social
  Responsibility : CSR) ชุมชน และภาครัฐ อย่างต่อเนื่อง

3.2.2 ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

  อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมัน

อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูปเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค ในขณะที่อุตสาหกรรม
น้ำมันดิบมีการแข่งขันในระดับโลก
ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
ในขณะที่การแข่งขันในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบขึ้นกับคุณภาพของน้ำมันดิบ และแหล่งน้ำมันดิบ
ซึ่งมีข้อจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

โรงกลั่นสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

-   Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตามธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

-   Complex Refinery (Conversion Cracking) คือ
    โรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
    ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

  เปรียบเทียบสัดส่วนผลิตภัณฑ์จากโรงกลั่นแต่ละประเภท

+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| อัตราผลผลิตจากน้ำมันดิบ                | Hydroskimming   | Conversion     |
|                                   |                 | Cracking       |
| Arab Light                        |                 |                |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                   | 2.1%            | 6.6%           |
|                                   |                 |                |
| แนปทา                             | 4.5%            | 5.8%           |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันเบนซิน                         | 12.1%           | 24.6%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันก๊าด/ น้ำมันเครื่องบิน              | 13.0%           | 19.0%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันดีเซล                          | 25.7%           | 20.9%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันเตา                           | 40.6%           | 22.1%          |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| รวม                               | 98.0%           | 99.0%          |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| เงินลงทุน (ล้านเหรียญสหรัฐ)            | 800             | 1,300          |
|                                   |                 |                |
| ค่าใช้จ่ายดำเนินการ                   | 0.38            | 0.80           |
| (เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล)                |                 |                |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+

  ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

  หมายเหตุ : 1)
  โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯสามารถผลิตน้ำมันเตาในสัดส่วนที่ต่ำกว่าข้อมูลในตารางข้างต้น (ต่ำกว่า
  35%) จากการปรับชนิดน้ำมันดิบให้มีสัดส่วนน้ำมันเตาที่ลดลง ส่งผลทำให้มีค่าการกลั่นเพิ่มขึ้น

  2) Conversion หมายถึง Complex Refinery ที่มีการกลั่น 2
  ขั้นตอนในการแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น ซึ่งประกอบด้วย (1)
  ขั้นตอนการแยกน้ำมันเตาออกจาก Distillation Unit
  เพื่อแยกน้ำมันเตาที่มีองค์ประกอบของน้ำมันเบาในสัดส่วนที่มากออก และ (2)
  ขั้นตอนการแปลงน้ำมันเตาที่ออกจากขั้นตอนที่ (1) เพื่อให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น

โดยปกติ โรงกลั่นประเภท Simple Refinery และโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราส่วนผลผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราส่วนผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ/สูง

ภาวะอุปสงค์และอุปทานของธุรกิจโรงกลั่น 

ค่าการกลั่นเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2543 – ปี 2549

หน่วย : บาทต่อลิตร

+----------------------------------+-----------------------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)                      | ค่าการกลั่น                          |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| 2543                             | 0.9994                            |
|                                  |                                   |
| 2544                             | 0.5449                            |
|                                  |                                   |
| 2545                             | 0.4709                            |
|                                  |                                   |
| 2546                             | 0.7745                            |
|                                  |                                   |
| 2547                             | 1.3068                            |
|                                  |                                   |
| 2548                             | 1.7645                            |
|                                  |                                   |
| 2549                             | 1.6607                            |
+----------------------------------+-----------------------------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

จากวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540
ความต้องการใช้น้ำมันทั้งในระดับภูมิภาคและในประเทศได้ปรับตัวลดลงอย่างมาก
เป็นผลทำให้กำลังการผลิตสูงกว่าความต้องการใช้ ซึ่งจากปัจจัยดังกล่าว
ส่งผลทำให้เกิดการแข่งขันทางด้านราคาค่อนข้างรุนแรง และค่าการกลั่น
(กำไรขั้นต้นก่อนหักค่าใช้จ่ายในการผลิต) อยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่องระหว่าง 0.4709 -
0.9994 บาทต่อลิตร ในช่วงปี 2540 – ปี 2546 อย่างไรก็ตาม ตั้งแต่ปี 2547 เป็นต้นมา
เศรษฐกิจและความต้องการใช้น้ำมันมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความต้องการใช้น้ำมันเพื่อเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ส่งผลให้ค่าการกลั่นเฉลี่ยสำหรับปี 2547 และ 2548 ปรับตัวขึ้นมาอยู่ในระดับสูงที่ 1.3068
บาทต่อลิตร และ 1.7645 บาทต่อลิตร ตามลำดับ สำหรับปี 2549
ราคาน้ำมันมีการปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ต้นปี ก่อนที่จะปรับลดลงมาในช่วงปลายปี
ส่งผลให้ค่าการกลั่นเฉลี่ยอยู่ที่ 1.6607 บาทต่อลิตร

สำหรับการคำนวณค่าการกลั่นของโรงกลั่นนั้น พิจารณาจากผลต่างระหว่างราคา ณ โรงกลั่น
(ถัวเฉลี่ยทุกผลิตภัณฑ์ตามสัดส่วนการผลิต) กับต้นทุนราคาน้ำมันดิบ
โดยค่าการกลั่นดังกล่าวเป็นค่าการกลั่นโดยรวม

กำลังการกลั่นและการใช้กำลังการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศปี 2549

+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| โรงกลั่น         | ชนิดของ | กำลังการกลั่น  | การ          | อ            |
|                |        |             | ใช้กำลังการกลั่น | ัตราการใช้กำลัง |
|                | โรงกลั่น | (พัน         | (พ           |              |
|                |        | บาร์เรลต่อวัน) | ันบาร์เรลต่อวัน) | การกลั่น       |
|                |        |             |              | (ร้อยละ)      |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| 1.  ไทยออยล์    | C      | 220         | 229.3        | 104.2        |
|                | omplex |             |              |              |
| 2.  ไออาร์พีซี    |        | 215         | 169.4        | 78.8         |
|                | C      |             |              |              |
| 3.  เอสโซ่      | omplex | 165         | 150.5        | 91.2         |
|                |        |             |              |              |
| 4.  สตาร์       | C      | 150         | 153.7        | 102.5        |
|                | omplex |             |              |              |
| 5.  ระยอง      |        | 150         | 153.7        | 102.5        |
|                | C      |             |              |              |
| 6.  บางจาก     | omplex | 120         | 57.1         | 47.6         |
|                |        |             |              |              |
| 7.  ระย        | C      | 17          | 11.8         | 69.4         |
| องเพียวริฟายเออร์ | omplex |             |              |              |
|                |        |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
|                |        |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| รวม            |        | 1,037       | 925.5        | 89.2         |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+

ที่มา : สำนักการค้าและการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง และ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด
(มหาชน)

สำหรับปี 2549 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมทั้งสิ้น 1,037 พันบาร์เรลต่อวัน
และมีการใช้กำลังการผลิต 926 พันบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นอัตราการใช้กำลังการกลั่นร้อยละ 89.1
ของกำลังการกลั่นรวม ซึ่งปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปที่ผลิตได้ภายในประเทศทั้งหมดอยู่ที่ 870
พันบาร์เรลต่อวัน ในขณะที่มีความต้องการบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปภายในประเทศ 737
พันบาร์เรลต่อวัน ซึ่งลดลงร้อยละ 1.9
เมื่อเปรียบเทียบกับความต้องการบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศในปี 2548
เนื่องจากเศรษฐกิจเกิดการชะลอตัวซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจากปัญหาหลายอย่างที่เกิดขึ้น เช่น
ไข้หวัดนก ราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ปัญหาอุทกภัย ปัญหาความไม่สงบในภาคใต้
และภาวะการเมืองที่ยังไม่ชัดเจน เป็นต้น

สำหรับปี 2549 ปริมาณการผลิตน้ำมันเบนซินอยู่ที่ 158 พันบาร์เรลต่อวัน ขณะที่มีความต้องการใช้
124 พัน บาร์เรลต่อวัน ลดลงเล็กน้อยจากช่วงเดียวกันในปี 2548 ในอัตราร้อยละ 0.5
เนื่องจากราคาน้ำมันเบนซินที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ต้นปี จนถึงปลายไตรมาส 2
สำหรับน้ำมันดีเซลมีระดับการผลิตอยู่ที่ 345 พันบาร์เรลต่อวัน โดยมีความต้องการบริโภค 317
พันบาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี 2548 ร้อยละ 6.5
ซึ่งเป็นผลมาจากการที่ราคาน้ำมันดีเซลปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องเช่นเดียวกัน
สำหรับปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเตามีประมาณ 101 พันบาร์เรลต่อวัน
ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี 2548 ร้อยละ 5.7

เมื่อเปรียบเทียบการผลิตกับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวม
พบว่าปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่า ความต้องการใช้ในประเทศ เป็นผลให้ในปี 2549
มีการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปเป็นจำนวน 153 พันบาร์เรลต่อวัน

การผลิต การใช้ การนำเข้า และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปปี 2549

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------
                        ปริมาณ                                  

                        การใช้        การผลิต       การนำเข้า     การส่งออก

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว       102.5        124.6        0            18.4

  เบนซินออกเทน 95        25.4         49.3         0            24.3

  เบนซินออกเทน 91        76.9         85.2         0            8.9

  แก๊สโซฮอล์              22.0         22.2         0            0

  น้ำมันก๊าด/น้ำมันเครื่องบิน   78.2         114.5 ^(1/)  0.6          18.1

  ดีเซล                  316.5        344.9 ^(2/)  6.3          50.7

  น้ำมันเตา               100.8        108.7        19.0         24.4

  ยางมะตอย              14.2         20.9         0            8.2

  รวม                   736.5        870.3        26.0         153.0
  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------

  ที่มา : สำนักบริหารธุรกิจและการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง

  หมายเหตุ : ^(1/) ตัวเลขการผลิตน้ำมันก๊าดของ IRPC
  ได้มีการนำน้ำมันก๊าดบางส่วนไปผสมกับน้ำมันดีเซล

  ^(2/) ตัวเลขการผลิตน้ำมันดีเซลของ IRPC ยังไม่รวมการนำน้ำมันก๊าดมาผสมเป็นน้ำมันดีเซล

สำหรับในปี 2549 เศรษฐกิจเติบโตในอัตราที่สูงขึ้น
เป็นผลเนื่องมาจากการฟื้นตัวของการผลิตภาคเกษตรหลังจากผ่านพ้นภาวะภัยแล้ง ไข้หวัดนก
และน้ำท่วม และการฟื้นตัวของการท่องเที่ยวจากที่เคยหดตัวจากผลของธรณีพิบัตภัยสึนามิ
ประกอบกับการส่งออกที่ขยายตัวตามเศรษฐกิจคู่ค้าที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง และตั้งแต่ต้นไตรมาส 3
จนถึงปลายปี ราคาน้ำมันเริ่มมีแนวโน้มทรงตัวและปรับตัวลดลง
ตลอดจนอัตราแลกเปลี่ยนบาทต่อดอลล่าร์ สรอ. มีแนวโน้มแข็งค่าขึ้น
และภาวะดอกเบี้ยต่ำต่อเนื่องจากปีก่อนหน้า

มีผลให้ในปี 2549 เศรษฐกิจขยายตัวอยู่ที่ร้อยละ 5.0 สำหรับปี 2550 สำนักเศรษฐกิจการคลัง
ยังคงคาดว่าราคาน้ำมันจะยังคงมีแนวโน้มทรงตัวอยู่ในระดับที่สูงและมีความผันผวนได้ง่ายเหมือนปี
2549 เนื่องจากข้อจำกัดด้านการผลิตโดยเฉพาะการขุดเจาะน้ำมันดิบในตลาดโลก
และความเสี่ยงทางการเมืองระหว่างประเทศ
ส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันจะขยายตัวไม่สูงดังเช่นปีก่อนหน้า
เนื่องจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก

  ธุรกิจตลาดค้าปลีก

ในปี 2549 ธุรกิจตลาดค้าปลีกในประเทศมีการแข่งขันไม่สูงมากนักเมื่อเทียบกับปี 2548
เนื่องจากสภาวะราคาน้ำมันในตลาดโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ต้นปี
แต่มีการปรับตัวลดลงในช่วงปลายปี ทำให้การปรับราคาค้าปลีกไม่สามารถปรับได้ตามต้นทุนที่แท้จริง

ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในปี 2549 ปรับตัวสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2548
โดยราคาขายปลีกน้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วปรับตัวสูงขึ้น 4.30 บาทต่อลิตร และ 6.19
บาทต่อลิตร ตามลำดับ
สาเหตุมาจากปัจจัยความกังวลถึงอุปทานน้ำมันในตลาดโลกจากอุบัติเหตุที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรม
เช่น การรั่วไหลของท่อส่งน้ำมันดิบขนาดใหญ่ที่สุดของรัสเซีย ความไม่สงบในไนจีเรีย
ความขัดแย้งระหว่างอิสราเอลและเลบานอน
รวมถึงความขัดแย้งของประเทศอิหร่านกับสหประชาชาติในเรื่องการทดลองพลังงานนิวเคลียร์ได้ทวีความตึงเครียดมากขึ้น
ผนวกกับการเข้าเก็งกำไรของกองทุนการเงิน (Hedge Fund) ในช่วงไตรมาส 4
ราคาน้ำมันไม่ได้ปรับตัวสูงขึ้นตามที่มีการคาดการณ์ไว้
แต่ราคาน้ำมันเริ่มปรับตัวลดลงอย่างรวดเร็วตั้งแต่ช่วงกลางเดือนสิงหาคมถึงกันยายน เนื่องจาก
ตลาดได้คลายความกังวลเกี่ยวกับสถานการณ์ความตึงเครียดต่าง ๆ
ของกลุ่มประเทศผู้ผลิตน้ำมันดิบในแถบตะวันออกกลาง
รวมถึงฤดูมรสุมของสหรัฐอเมริกาในปีนี้ไม่ได้สร้างความเสียหายรุนแรงต่อแหล่งผลิตและโรงกลั่นน้ำมันในแถบอ่าวเม็กซิโกดังเช่นปีก่อน
ประกอบกับปัจจัยพื้นฐานของอุปทานน้ำมันยังคงมีเพียงพอต่อความต้องการใช้โดยพิจารณาได้จากปริมาณสำรองน้ำมันในสหรัฐอเมริการที่อยู่ในระดับสูงสุดในรอบ
7 ปี และอุณหภูมิในแถบอเมริกาและยุโรปค่อนข้างอบอุ่นกว่าปกติ
ทำให้ความต้องการใช้น้ำมันประเภท Heating Oil ไม่ได้สูงตามที่คาดการณ์ไว้
ส่งผลให้ธุรกิจตลาดค้าปลีกมีการแข่งขันทางด้านราคาไม่รุนแรงมากนัก
เพราะการปรับราคาขายหน้าสถานีบริการน้ำมันจะปรับตัวได้ช้ากว่า โดยค่าการตลาดในปี 2549
ปรับตัวสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2548 ประมาณ 0.3385 บาทต่อลิตร มาอยู่ที่ระดับ 1.0233
บาทต่อลิตร

ค่าการตลาดเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2543 -ปี 2549

หน่วย : บาทต่อลิตร

+----------------------------------+-----------------------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)                      | ค่าการตลาด                         |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| 2543                             | 0.8205                            |
|                                  |                                   |
| 2544                             | 1.3217                            |
|                                  |                                   |
| 2545                             | 1.3776                            |
|                                  |                                   |
| 2546                             | 1.0673                            |
|                                  |                                   |
| 2547                             | 1.1290                            |
|                                  |                                   |
| 2548                             | 0.6848                            |
|                                  |                                   |
| 2549                             | 1.0233                            |
+----------------------------------+-----------------------------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

3.2.3 การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง และ
    การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไป
        ผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        ซึ่งรวมทั้งสถานีบริการชุมชนซึ่งจำหน่ายให้กับสมาชิกด้วย
        ซึ่งน้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถยนต์

  บริษัทฯ แบ่งประเภทของสถานีบริการน้ำมันออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่

  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- ---------
  ประเภท                                                                                     จำนวน   สัดส่วน

                                                                                             (แห่ง)   (%)

  1.       Company Own Company Operate (COCO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการ โดยให้ บริษัท 165     15.05%
           บางจากกรีนเนท จำกัด เป็นผู้บริหารกิจการภายในสถานีบริการ                                            
           โดยที่บริษัทฯเป็นผู้กำหนดนโยบายและภาพลักษณ์ของการดำเนินธุรกิจค้าปลีกเพื่อให้ บริษัท บางจากกรีนเนท             
           จำกัด ใช้เป็นแนวทางในการบริหารธุรกิจ ซึ่งสถานีบริการประเภท COCO                                     
           ส่วนใหญ่จะเป็นสถานีบริการที่มีขนาดใหญ่ และตั้งอยู่บนถนนสายหลัก                                          
           ดังนั้นสถานีบริการดังกล่าวจะถูกควบคุมและดูแลเพื่อใช้เป็นสถานีบริการต้นแบบสำหรับสถานีบริการประเภทอื่นๆ           

  2.       Company Own Dealer Operate (CODO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเจ้าของสถานที่                    106     9.67%
           และให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ในการบริหารสถานีบริการเช่าดำเนินการ                                  

  3.       Joint Venture (JV):                                                               169     15.42%
           เป็นการร่วมลงทุนระหว่างบริษัทฯกับผู้ประกอบการที่สนใจและประสงค์จะดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน                

  4.       Dealer Own Dealer Operate (DODO): ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน กล่าวคือ         126     11.50%
           ผู้ประกอบการเป็นทั้งเจ้าของที่ดิน และผู้ลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเองทั้งหมด                                  
           รวมทั้งทำหน้าที่เป็นตัวแทนจำหน่าย                                                                 

  5.       Co-Operative (CO-OP): เป็นสถานีบริการที่ชุมชนเป็นผู้ลงทุน โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดิน             530     48.36%
           และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเอง                                                                 

           รวม                                                                               1,096   100.00%
  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- ---------

  หมายเหตุ : ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549

2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
    กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
    เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
    อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ
    ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือ

3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน กิจการเดินรถและเรือขนส่งสินค้าและ
    ผู้โดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
    เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
    โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
    การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
    ทางเรือและทางรถยนต์

4.  การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน
    2545คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้การจัดซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงของส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจจำนวนตั้งแต่
    10,000 ลิตร ขึ้นไป และการจัดซื้อน้ำมันเตาของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
    ในปริมาณร้อยละ 80 สามารถจัดซื้อได้จากบริษัทฯโดยวิธีกรณีพิเศษ
    เพิ่มขึ้นอีกหนึ่งแห่งนอกเหนือจากการจัดซื้อจาก บมจ. ปตท. อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันบริษัทฯ
    จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่หน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจโดยผ่าน บมจ. ปตท.

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ
    เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
    ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบ
    เครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง
    การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่จัดส่งทางท่อ
    อย่างไรก็ตามบางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทางรถยนต์

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ ในรูปวัตถุดิบ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
    การจัดจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯซึ่งเป็นน้ำมันเตาประเภท Straight Run
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นไทยออยล์ที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking
    Unit) เพื่อแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
    หรือการจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมทของบริษัทฯ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมีสำหรับการผลิตเป็นสารอะโรมาติกส์

4)  กระบวนการจำหน่ายต่างประเทศ ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
    โดยทางเรือ

3.2.4 ลักษณะของลูกค้า

บริษัทฯ สามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของ บริษัทฯ (Dealer)
    รวมถึงสถานีบริการน้ำมันชุมชนบางจาก
    ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของจำหน่ายให้ลูกค้าเป็นสมาชิกและบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ ซึ่งได้แก่
    ผู้ประกอบกิจการโรงงาน กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือโดยสาร ฯลฯ
    ตลอดจนหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ

  2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
  บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศทั้งรายเล็กและรายใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายต่อ เช่น ปตท. ซึ่งจัดจำหน่ายต่อให้แก่ ผู้ใช้ตรง รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย
  เป็นต้น

  3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
  โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว เช่น
  การจำหน่ายน้ำมันเตาให้แก่ไทยออยล์ฯเพื่อนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันมูลค่าสูง
  เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
  การจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์เมทเพื่อนำไปเข้ากระบวนการผลิตสารอะโรมาติกส์
  เป็นต้น

  4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายหรือใช้ในต่างประเทศ

  ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ จำแนกตามประเภทของลูกค้า

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| ประเภทลูกค้า              | ปี     |       | ปี     |     | ปี    |     |
|                         | 2547  |       | 2548  |     | 2549 |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
|                         | ปริมาณ | ร้อยละ | ปริมาณ | ร้อ  | ป    | ร้อ  |
|                         |       |       |       | ยละ | ริมาณ | ยละ |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 1. สถานีบริการ            | 55.9  | 47.9  | 52.9  | 6   | 51.3 | 6   |
|                         |       |       |       | 1.4 |      | 4.2 |
| ตลาดอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง  |       |       |       |     |      |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 2. ลูกค้าขายส่ง            | 34.2  | 29.3  | 15.6  | 1   | 15.1 | 1   |
|                         |       |       |       | 8.1 |      | 8.9 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 3.                      | 25.6  | 22.0  | 16.0  | 1   | 8.6  | 1   |
| โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ   |       |       |       | 8.6 |      | 0.8 |
| โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ   |       |       |       |     |      |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 4. ลูกค้าต่างประเทศ        | 0.9   | 0.8   | 1.6   | 1.9 | 4.9  | 6.1 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| รวม                     | 116.6 | 100   | 86.1  | 100 | 79.9 | 100 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2547           ปี 2548           ปี 2549   

                                 ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                     

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              29,835   37.8    33,331   39.2    39,492   42.2

  2. น้ำมันเตา                     20,370   25.8    18,548   21.8    16,891   18.1

  3. น้ำมันเบนซิน                   16,048   20.3    19,035   22.4    21,248   22.7

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              12,195   15.5    13,100   15.4    12,609   13.5

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          78,448   99.4    84,014   98.8    90,240   96.5

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                    

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              0.0      0.0     0.0      0.0     0.0      0.0

  2. น้ำมันเตา                     232      0.3     115      0.1     2,510    2.7

  3. น้ำมันเบนซิน                   0.0      0.0     0.0      0.0     0.0      0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              222      0.3     906      1.1     789      0.8

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         454      0.6     1,021    1.2     3,299    3.5

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                        

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              29,835   37.8    33,331   39.2    39,492   42.2

  2. น้ำมันเตา                     20,602   26.1    18,663   21.9    19,401   20.7

  3. น้ำมันเบนซิน                   16,048   20.3    19,035   22.4    21,248   22.7

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              12,417   15.7    14,006   16.5    13,398   14.3

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             78,902   100     85,035   100     93,539   100.0

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   29.7             7.8              10.0     
  (ร้อยละ)                                                                   
  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------

3.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

1)  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาร์เรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ระบบท่อ กระบวนการผสม
กระบวนการเก็บ และการกระจายผลิตภัณฑ์ออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่ง
ในรอบปีบริษัทฯจะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
เพื่อรักษาประสิทธิภาพการผลิตให้อยู่ในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพให้ดียิ่งขึ้น
การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
บาร์เรลต่อวัน โดยดำเนินการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

บริษัทฯ ได้ดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่นรวมถึงการขยายหน่วยการผลิต และเพิ่มระบบถัง
มาโดยตลอด จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
และระบบป้องกันมลภาวะเป็นพิษสอดคล้องเหมาะสมกับกำลังกลั่นที่สูงขึ้น

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|                               | ปี 2547     | ปี 2548     | ปี 2549    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้           |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันกลั่น           | 120        | 120        | 120       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันปฏิทิน (A)      | 113.4      | 113.4      | 113.4     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์             |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                 | 30.7       | 23.1       | 19.7      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                  | 28.9       | 19.1       | 14.4      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                | 13.9       | 10.1       | 13.9      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด  | 11.3       | 6.4        | 6.4       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                  | 2.4        | 1.5        | 1.5       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   6.                          | 2.7        | 2.1        | 2.0       |
|                               |            |            |           |
| น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)            | 90.0       | 62.4       | 57.9      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัต                            | 21.8       | (30.7)     | (7.2)     |
| ราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ) |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)   | 79.4       | 55.0       | 51.1      |
| (B/A)                         |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8 ชั่วโมง
  และในรอบปีบริษัทฯ จะหยุดเครื่อง ประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30
  วัน ทั้งนี้เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม
  หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (“UOP”)
เป็นผู้ทำการประเมินประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP
    ไม่พบข้อคิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

  สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
  ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
  ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และ
    การตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัย
    ที่ดีและตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป

6.  Refinery’s Energy Efficiency : โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
    มีประสิทธิภาพด้านพลังงานเหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของโรงกลั่นในเอเชียแปซิฟิค
    ประมาณร้อยละ 5 - 8 และ
    เหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของอุตสาหกรรมโดยรวมประมาณร้อยละ 6 – 9

2) กระบวนการผลิต

  [][][][][][][]

-   การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ ภายในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส  ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปสู่ยอดหอกลั่น
    ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำที่สุด ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลงจะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    ซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน ดังนี้

    1.  ชั้นบนสุดของหอกลั่นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำที่สุดจะเป็นก๊าซหุงต้ม

    2.  ชั้นที่สอง ได้แก่ แนฟธาเบา (Light Virgin Naphtha หรือ LVN)

    3.  ชั้นที่สาม ได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Virgin Naphtha หรือ HVN)

  (ซึ่งแนฟธาเบา และแนฟธาหนัก จะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ
  และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป)

4.  ชั้นที่สี่ ได้แก่ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน

5.  ชั้นที่ห้า ได้แก่ น้ำมันดีเซล

6.  ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยกลายเป็นไอจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงที่สุดโดยของเหลวส่วนนี้เรียกว่า
    “กากกลั่น” (Residue หรือ Long Residue หรือ Reduced Crude)

  การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
  จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมานี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
  (Straight Run) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล มีค่าซีเทนสูงมาก
  จุดติดไฟได้เร็ว เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาด
  ส่วนน้ำมันเตาก็มีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ ปราศจากเขม่าควัน
  และสามารถปรับแต่งปริมาณอากาศที่เกิน (Excess Air) ให้ต่ำลงได้ง่าย
  ซึ่งช่วยให้ประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆ ในระยะยาว

-   การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) :
    เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์โดยการกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ
    ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน ปรอท เป็นต้น
    เพื่อทำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์และคุณภาพสูงตามความต้องการ
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่ปรับปรุงคุณภาพ เช่น หน่วยกำจัดกำมะถัน หน่วยผลิตดีเซลกำมะถันต่ำ
    หน่วยกำจัดปรอท เป็นต้น

-   การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) :
    เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของน้ำมันเพื่อให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน เช่น หน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
    หน่วยรีฟอร์มเมอร์ และหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    (ซึ่งเป็นหน่วยที่บริษัทฯจะดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน) เป็นต้น

-   การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

  3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตของธุรกิจโรงกลั่นคือ "น้ำมันดิบ"
ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอน
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆปีของซากพืชซากสัตว์ที่อยู่ภายใต้พื้นผิวโลก
ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
บริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดกำแพงเพชร บริเวณจังหวัดสุพรรณบุรี
บริเวณอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบและนำขึ้นมายังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้ของโรงกลั่นทั้ง
7 แห่งในประเทศไทย โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 2 - 5
ของความต้องการน้ำมันเพื่อนำมากลั่นทั้งหมด ดังนั้น
น้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งแหล่งน้ำมันดิบที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่ กลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น
รวมถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย
เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางใช้เวลาในการขนส่งประมาณ 15 - 20 วัน
และจากตะวันออกไกลใช้เวลาประมาณ 3 - 7 วัน ทั้งนี้ โดยปกติบริษัทฯ
สำรองน้ำมันดิบในปริมาณที่เพียงพอต่อการกลั่นประมาณ 40 วัน

เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ
เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหาและราคาวัตถุดิบที่ ต่ำที่สุดโดยได้คุณภาพของผลผลิตตามความต้องการ
บริษัทฯจึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 39 และร้อยละ 61 ตามลำดับ โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น ทั้งนี้
อีกส่วนหนึ่ง บริษัทฯสั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย
ซึ่งเป็นผลจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูป (Physical Swap) กับผู้ผลิตรายอื่น
โดยการจัดหาวัตถุดิบของบริษัทฯ แบ่งเป็นประเภทได้ดังนี้

(1) การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ ของบริษัท ปตท. สผ. สยาม จำกัด ที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลก
  และกำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของบริษัท ปตท. สผ. อินเตอร์เนชั่นแนล
  ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี ของบริษัท แปซิฟิกไทเกอร์ เอ็นเนอร์ยี จำกัด ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  - น้ำมันดิบปัตตานี ของ Unocal Thailand Company Limited บริษัท ปตท. สผ. จำกัด
  (มหาชน) และ Mitsui Oil Exploration Company Limited ซึ่งอยู่ในอ่าวไทย

  แหล่งน้ำมันดิบภายในประเทศ

  หน่วย : บาร์เรลต่อวัน

+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| แหล่ง            | ผู้ผลิต         | ปริม      |          |            |
|                 |              | าณการผลิต |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
|                 |              | ปี 2547   | ปี 2548   | ปี 2549     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 1.  สิริกิติ์        | ปตท.สผ. สยาม | 17,050   | 17,129   | 18,755     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 2.  ทานตะวัน     | เชฟรอน       | 4,503    | 6,650    | 8,296      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 3.  เบญจมาศ     | เชฟรอน       | 39,378   | 45,819   | 50,004     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 4.  ฝาง         | กรมก         | 796      | 800      | 970        |
|                 | ารพลังงานทหาร |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 5.  หนึ่ง         | ปตท.สผ.      | 390      | 354      | 370        |
|     (กำแพงแสน)  |              |          |          |            |
|     และ สอง     | อ            |          |          |            |
|     (อู่ทอง)      | ินเตอร์เนชั่นแนล |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 6.              | ชิโน ยูเอส     | 856      | 1,098    | 1,050      |
|   บึงหญ้าและบึงม่วง |              |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 7.  วิเชียรบุรี     | แปซิฟิค ไทเก้อร์ | 172      | 150      | 96         |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 8.  นางนวล      | ปตท.สผ. สยาม | -        | 1,912    | 684        |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 9.  จัสมิน        | เพิร์ล ออย     | -        | 5,768    | 8,649      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 10. ยูโนแคล      | ยูโนแคล       | 22,021   | 29,794   | 38,679     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 11. อื่นๆ         |              | 350      | 4,415    | 1,376      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| รวม             |              | 85,516   | 113,890  | 128,950    |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

  บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศ และปัจจุบันบริษัทฯ
  สั่งซื้อนํ้ามันดิบจากภายในประเทศ 9 แหล่ง โดยร้อยละ 89
  ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์ และแหล่งน้ำมันดิบปัตตานี

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งภายในประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| แหล่งน้ำมันดิบ                 | ปี    |      | ปี    |      | ปี    |      |
|                            | 2547 |      | 2548 |      | 2549 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
|                            | ป    | ร    | ป    | ร    | ป    | ร    |
|                            | ริมาณ | ้อยละ | ริมาณ | ้อยละ | ริมาณ | ้อยละ |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 1. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)        | 3    | 59.8 | 3    | 40.0 | 3    | 29.7 |
|                            | ,161 |      | ,169 |      | ,399 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 2. น้ำมันดิบปัตตานี             | 1    | 31.1 | 3    | 41.6 | 6    | 59.6 |
|                            | ,643 |      | ,301 |      | ,829 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 3. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล        | 291  | 5.5  | 383  | 4.8  | 401  | 3.5  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 4. จักรวาลคอนเดนเสท         | -    | -    | 251  | 3.2  | -    | -    |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 5. น้ำมันดิบจัสมิน              | -    | -    | 339  | 4.3  | -    | -    |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 6. เอราวัณคอนเดนเสท         | -    | -    | 264  | 3.3  | 315  | 2.8  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 7. น้ำมันดิบบีพี                | 139  | 2.6  | 126  | 1.6  | 132  | 1.1  |
| (อู่ทอง/กำแพงแสน)            |      |      |      |      |      |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 8. น้ำมันดิบสังฆจาย            | 53   | 1.0  | 45   | 0.6  | 76   | 0.7  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 9. น้ำมันดิบวิเชียรบุรี           | -    | -    | 50   | 0.6  | 38   | 0.3  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 10. บงกตคอนเดนเสท          | -    | -    | -    | -    | 120  | 1.0  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 11. น้ำมันดิบนางนวล           | -    | -    | -    | -    | 152  | 1.3  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
|  รวม                       | 5    | 100  | 7    | 100  | 11   | 100  |
|                            | ,288 |      | ,928 |      | ,462 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  (2) การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

  ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมด 23 ชนิดเข้ากลั่น
  โดยเป็นน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล 13 ชนิด คือ
  น้ำมันดิบทาปีสและลาบวนจากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบซีเรียไลท์ แชมเปียน
  และบรูไนไลท์จากประเทศบรูไน น้ำมันดิบเกราไก มาดูล่าและดูริจากประเทศอินโดนีเซีย
  น้ำมันดิบจาบีรู เทวินนาร์ด วารานัส แบโรว์และวูลีบัทจากประเทศออสเตรเลีย
  ส่วนน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลาง 8 ชนิดมีตั้งแต่น้ำมันดิบอาระเบียนซุปเปอร์ไลท์
  และอาระเบียนมีเดียมจากประเทศซาอุดิอาระเบีย น้ำมันดิบดูไบจากประเทศดูไบ
  น้ำมันดิบอีราเนียนเฮฟวี่จากประเทศอิหร่าน น้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมาน
  น้ำมันดิบกาตาร์มารีนจากประเทศกาตาร์
  น้ำมันดิบเมอร์แบนและอึมชาอีฟจากประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
  น้ำมันดิบสักคารินจากประเทศรัสเซียและ น้ำมันดิบจากแอฟริกา คือ น้ำมันดิบ
  ปาลังกาจากประเทศแองโกลา นอกจากนั้น บริษัทฯ เคยกลั่นน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ ได้มากกว่า
  30 ชนิด

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทฯ ได้ติดต่อสั่งซื้อ อาทิเช่น

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันต่างประเทศทั่วไป

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งต่างประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ---------------------- ----------- -------- ------- -------- ------- ------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ              ประเทศ      ปี 2547           ปี 2548           ปี 2549  

                                     ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                               

  1. ทาปีส                มาเลเซีย     4,060    14.4    -        -       -       -

  2. ลาบวน               มาเลเซีย     2,433    8.6     1,775    14.2    611     10.0

  3. ซีเรียไลท์             บรูไน        2,562    9.1     1,237    9.9     -       -

  4. มาลัมปาย่าคอนเดนเสท   ฟิลิปปินส์      -        -       -        -       1,371   22.4

  5.                     ออสเตรเลีย   -        -       -        -       949     15.5
  นอร์ทเวสเชล์ฟคอนเดนเสท                                                         

  6. อื่นๆ                             1,224    4.3     -        -       406     6.6

  รวมแหล่งตะวันออกไกล                  10,280   36.4    3,012    24.0    3,337   54.5

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                              

  1. โอมาน               โอมาน       7,014    24.8    3,033    24.2    1,586   25.9

  2. เมอร์แบน             ยู เอ อี      6,388    22.6    5,443    43.4    1,203   19.6

  3. กาตาร์มารีน           กาตาร์       -        -       -        -       -       -

  4. อึมชาอีฟ              ยู เอ อี      4,566    16.2    1,049    8.4     -       -

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง                 17,969   63.6    9,525    76.0    2,789   45.5

  รวมทั้งสิ้น                            28,248   100     12,537   100     6,126   100
  ---------------------- ----------- -------- ------- -------- ------- ------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

  นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
  ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป
  รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงอีกด้วย

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

  -------------------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ                              ปี 2547           ปี 2548           ปี 2549   

                                         ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ                                                          

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              8,356    11.2    18,888   25.1    35,628   44.7

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         19,956   26.9    23,354   31.1    25,528   32.0

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ            28,312   38.1    42,242   56.2    61,156   76.7

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ                                                         

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              45,830   61.6    31,171   41.5    16,963   21.3

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         213      0.3     1,786    2.4     1,614    2.0

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ        46,043   61.9    32,957   43.8    18,578   23.3

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ                                              

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              54,186   72.9    50,059   66.6    52,591   66.0

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         20,169   27.1    25,140   33.4    27,142   34.0

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด               74,355   100.0   75,199   100.0   79,733   100.0
  -------------------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

3.4 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  บริษัทฯ
  ยังคงดำเนินการและได้รับการรับรองด้านสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
  ISO 14001 ของโรงกลั่น
  รวมถึงการดำเนินการและได้รับการรับรองด้านความปลอดภัยตามมาตรฐาน มอก. 18001 และ
  OHSAS (Occupational Health and Safety Management System Assessment
  Series) 18001 ทั้งโรงกลั่น ศูนย์จ่ายน้ำมันบางจากและศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน อย่างต่อเนื่อง
  ในปี 2549 บริษัทฯ ได้ปรับปรุงนโยบายอาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อมและพลังงาน
  ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปเพื่อให้พนักงานและผู้รับเหมามีความเข้าใจในทิศทางเดียวกัน
  และใช้เป็นแนวทางก้าวสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน
  ดูแลคุณภาพน้ำและอากาศที่ปล่อยออกจากโรงกลั่นได้ดีกว่ามาตรฐานที่กำหนด
  มีชั่วโมงการทำงานปราศจากอุบัติเหตุถึงขั้นหยุดงานสูงขึ้นเป็น 8.1 ล้านชั่วโมง-คน (ข้อมูล ณ
  31 ธันวาคม 2549)
  ตลอดจนจัดกิจกรรมส่งเสริมความตระหนักในเรื่องความปลอดภัยหลายรูปแบบ เช่น
  การให้ความรู้แนวคิดด้านความปลอดภัยสมัยใหม่ การชมภาพยนตร์ เป็นต้น

  เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม บริษัทฯ
  ได้จัดกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์อย่างต่อเนื่อง โดยในปีนี้นอกเหนือจากการเยี่ยมชุมชนเป็นประจำ
  การจัดทำจุลสารครอบครัวใบไม้เพื่อเป็นช่องทางในการสื่อสารกับชุมชนชั้นกลางที่อยู่รอบโรงกลั่น
  การขยายโครงการโรงเรียนของหนูเข้าไปในชุมชนเพิ่มขึ้น
  และการดำเนินโครงการเปิดโลกการเรียนรู้กับบางจาก
  ซึ่งเป็นโครงการสนับสนุนนโยบายของรัฐที่ต้องการให้องค์กรท้องถิ่นเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับการศึกษาสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นให้นักเรียนได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์ตรงนอกเหนือจากในบทเรียนผ่านกิจกรรมหลากหลายรูปแบบของบริษัทฯ
  อย่างต่อเนื่องแล้ว บริษัทฯ ยังมีการมอบทุนการศึกษา อบรมดับเพลิงแก่ชุมชน
  จัดโครงการแว่นแก้วร่วมกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตเพื่อให้ผู้สูงอายุได้รับการตรวจวัดสายตาและประกอบแว่น
  อีกทั้งการรับซื้อน้ำมันพืชใช้แล้วเพื่อนำมาผลิตเป็นไบโอดีเซล

  การรับรองระบบงานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ซึ่งบริษัทฯ ได้รับต่อเนื่องถึงปัจจุบันมีดังนี้

  ปี 2533 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานอุตสาหกรรมประเภทเคมีดีเด่น
  ด้านการประหยัดพลังงานทั่วไป” จากศูนย์ประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน
  กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  ปี 2534 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมดีเด่น”
  จากสมาคมวิศวกรสิ่งแวดล้อมไทย

  ปี 2538 บริษัทฯ ได้รับรางวัล เรื่องการปฎิบัติตามมาตรการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  จากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม

  ปี 2540 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO14001 -
  PETROLEUM REFINING ทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิตน้ำมัน นับตั้งแต่การรับน้ำมันดิบ
  กระบวนการกลั่นทุกหน่วย ตลอดจนการตรวจสอบและติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อม

  ปี 2541 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลดีเด่นทางด้านคณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่มีการจัดการและรักษาสภาพแวดล้อม (EIA AWARDS’
  98)

  ปี 2542 บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศการทำกิจกรรมเพื่อบริการสังคม
  จากการให้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญ ISO 14001 ของบริษัท
  เข้าไปช่วยจัดระบบให้โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติที่ต้องการปฏิบัติตามมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม

  ปี 2543 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
  สำหรับกิจการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม จากสถาบัน รับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)

  ปี 2544 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่น
  ประจำปี 2544 (EIA AWARD’2001)

  ปี 2547 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
  มอก.-18001-2542 และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety
  Management System) สำหรับศูนย์จ่ายน้ำมันบางจาก

  ปี 2548 ศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
  ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก.-18001-2542
  และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety Management
  System) จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ

  บริษัทฯ ได้รับ เหรียญพฤกษานครา ประเภท “ร่มรื่นพรรณพฤกษาอาคารใหญ่” ในโครงการ
  “แมกไม้มิ่งเมือง” ซึ่งจัดโดยกรุงเทพมหานคร เพื่อสนองพระราชดำริ
  สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถให้ชาวกรุงเทพฯ ร่วมกันปลูกต้นไม้และตกแต่งให้สวยงาม

  ปี 2549 บริษัทฯ ได้รับรางวัล Best Corporate Social Responsibility (CSR)
  Awards โดย ตลาด หลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) และ วารสารการเงินธนาคาร

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อสังคมและ/หรือสิ่งแวดล้อม
  (Commitment to Social and/or Environment Issues)
  โดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (Thailand Management Association :
  TMA) ร่วมกับ สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อการประหยัดพลังงาน
  (Commitment to Energy Saving) โดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย
  (Thailand Management Association : TMA) ร่วมกับ สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจ
  ศศินทร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสุดยอดส้วมของถนนสายหลัก ประจำปี 2549 สถานีบริการน้ำมันบางจาก 2
  สาขา คือ สาขาพหลโยธิน 38 และสาขานาโคก1 จังหวัดสมุทรสาคร
  ได้รับรางวัลสุดยอดส้วมของถนนสายหลัก ประจำปี 2549โดยกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

  3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี