1.  ปัจจัยความเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

(1) ความเสี่ยงจากราคาน้ำมันในตลาดโลก

บริษัทมีรายได้จากการจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูป และมีต้นทุนส่วนใหญ่จากการจัดหา
น้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป รายได้และต้นทุนของบริษัท
จึงเกี่ยวข้องกับกลไกตลาดและการกำหนดราคาของน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป
ทั้งของภูมิภาคเอเชียและของโลก ซึ่งเป็นระบบเปิดและมีความเคลื่อนไหวเกี่ยวข้องกันทุกภูมิภาค
ไม่สามารถกำหนดล่วงหน้าได้

ลักษณะของความเสี่ยงที่สำคัญประการหนึ่งคือ บริษัทต้องตัดสินใจซื้อน้ำมันดิบเพื่อนำเข้ากลั่นล่วงหน้า
1-2 เดือน โดยที่บริษัทยังไม่สามารถทราบราคาที่แท้จริงของน้ำมันดิบนั้น
เงื่อนไขการซื้อขายน้ำมันดิบโดยทั่วไปจะกำหนดเฉพาะสูตรอ้างอิงหลัก(BENCHMARK)
ซึ่งจะรับทราบราคาที่แท้จริงได้ก็ต่อเมื่อถึงเดือนส่งมอบแล้ว เช่น
กรณีซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลาง มักใช้สูตรราคาอ้างอิงกับราคาเฉลี่ยของน้ำมันดิบดูไบ ณ
เดือนส่งมอบ เป็นต้น และเมื่อมีการส่งมอบน้ำมันดิบเรียบร้อยแล้ว ต้องผ่านกระบวนการขนส่ง
ลำเลียง เตรียมวัตถุดิบ กลั่นเป็นน้ำมันสำเร็จรูป ตลอดจนเก็บในถังเพื่อรอการจำหน่าย
โดยบริษัทไม่สามารถกำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปได้
ทั้งนี้ราคาจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกกำหนดให้มีความสัมพันธ์กับราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่สามารถจัดหามาได้ในเวลานั้นจากตลาดสิงคโปร์
(คำนวณจากราคาตลาดจรที่สิงคโปร์ในช่วงของการส่งมอบ)
รายได้ของบริษัทจากการจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปจึงไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับต้นทุนน้ำมันดิบ
ซึ่งถือเป็นความไม่แน่นอนในส่วนต่างของรายได้และต้นทุนก่อนหักค่าใช้จ่าย หรือ GROSS REFINING
MARGIN (GRM) ลักษณะของความเสี่ยงที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ มีความผันผวนสูงของราคาน้ำมัน
ทั้งในตลาดภูมิภาคและตลาดโลก ทำให้บริษัท ซึ่งโดยปกติมีปริมาณน้ำมันคงคลังหมุนเวียนอยู่ในระดับ
40-50 วัน ตามกระบวนการข้างต้น อาจได้รับผลกระทบจากความ
ผันผวนของราคาน้ำมันในตลาดโลก ซึ่งใช้กำหนดมูลค่าน้ำมันคงคลังหมุนเวียนของบริษัท

อย่างไรก็ตาม ในตลาดน้ำมันก็มีเครื่องมือในการป้องกันความเสี่ยงเพื่อลดผลกระทบข้างต้น
โดยสามารถกำหนดราคาล่วงหน้าของน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปในช่วงเวลาที่เหมาะสมได้
ทำให้รับทราบส่วนต่างของราคาได้ในระดับหนึ่ง ซึ่งเป็นลักษณะโดยทั่วไปของธุรกิจน้ำมันปิโตรเลียม

(2) ความเสี่ยงในเรื่องความปลอดภัย

กิจการน้ำมันปิโตรเลียมเป็นกิจการที่ต้องดูแลความปลอดภัยเป็นอย่างดียิ่ง
การดำเนินการต้องระมัดระวังทุกขั้นตอนเป็นพิเศษ
เนื่องจากความผิดพลาดที่ขั้นตอนใดขั้นตอนหนึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายอย่างรุนแรง
ทั้งต่อโรงกลั่นฯ และชุมชนที่อยู่รอบโรงกลั่นฯ

ตลอดเวลาที่ผ่านมา บริษัทได้กำหนดมาตรการควบคุมความเสี่ยงของโรงกลั่นฯ ที่สำคัญ เช่น
ปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด ทำการประเมินความเสี่ยง กำหนด
ขั้นตอนการทำงาน และบำรุงรักษาอุปกรณ์การผลิตตามระยะเวลาที่กำหนด เป็นต้น
การดำเนินการดังกล่าวได้รับการตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอจากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ
(สรอ.) ซึ่งเป็นผู้ให้การรับรอง ระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (มอก.18001)
เลขที่ OHS00007/007 สำหรับกิจการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมแก่บริษัท นับเป็นโรงกลั่นฯ
แห่งเดียวในประเทศ ที่ได้รับการรับรองครอบคลุมทุกกระบวนการผลิต

(3) ความเสี่ยงในเรื่องการแทรกแซงราคาน้ำมันของรัฐ

การแทรกแซงราคาน้ำมันของรัฐ ยังคงมีปรากฏอยู่ในตลาดก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ซึ่งใช้ระบบกึ่งลอยตัว โดยรัฐควบคุมราคาขายส่ง ทั้งนี้
ราคาขายส่งดังกล่าวอยู่ในระดับต่ำกว่าราคาหน้าโรงกลั่นมาเป็นเวลานานแล้ว
รัฐจึงต้องมีภาระชดเชยให้โรงกลั่นและโรงแยกก๊าซธรรมชาติในประเทศเป็นจำนวนมาก
โดยการทยอยชำระภายหลัง ซึ่งรัฐค้างจ่ายค่าชดเชยให้ผู้ผลิตมาโดยตลอด

อนึ่ง หลังจากการแปรรูปรัฐวิสาหกิจของการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.) รัฐ
มีนโยบายชัดเจนในการไม่เข้าไปแทรกแซงการกำหนดราคาจำหน่ายปลีกในประเทศ
ความเสี่ยงในเรื่องการแทรกแซงราคาจำหน่ายปลีกในประเทศของรัฐจึงน่าจะหมดไป

(4) ความเสี่ยงจากการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ ของ ปตท.

สำหรับการแปรรูปรัฐวิสาหกิจของการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.) เป็น บริษัท ปตท.จำกัด
(มหาชน) (“บมจ.ปตท.”) นั้น ไม่มีผลกระทบต่อการเป็นคู่ค้าระหว่างบริษัท กับ บมจ.ปตท.
เนื่องจากเป็นการดำเนินการทางธุรกิจตามปกติ ซึ่ง บมจ.ปตท. ก็ยังเป็นลูกค้ารายหนึ่งของบริษัท

(5) ความเสี่ยงจากการแข่งขันสูงในตลาดค้าปลีกน้ำมัน

จากนโยบายรัฐที่ให้ธุรกิจการค้าน้ำมันเป็นตลาดแข่งขันเสรี
และสภาพกำลังกลั่นในประเทศมีสูงกว่าความต้องการบริโภค ทำให้ตลาดค้าปลีกมีภาวะการแข่งขันสูง
และอาจส่งผลกระทบส่วนแบ่งการตลาดและค่าการตลาดของบริษัท
บริษัทจึงได้ทำการปรับกลยุทธ์การค้าปลีกเพื่อเพิ่มส่วนแบ่งการตลาด
โดยยังคงรักษาระดับค่าการตลาดไว้ ด้วยการพัฒนาคุณภาพน้ำมัน คุณภาพการบริการ
สร้างความพึงพอใจแก่ลูกค้า ปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการและร้านสะดวกซื้อ

(6) ความเสี่ยงจากความต้องการใช้น้ำมันเตาลดลง

จากการที่ความต้องการใช้น้ำมันเตาในการผลิตไฟฟ้าของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
(กฟผ.) ลดลง อันเป็นผลมาจากการใช้ก๊าซธรรมชาติทดแทนนั้น
ได้ส่งผลกระทบต่อการจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัท เนื่องจากบริษัท จำหน่ายน้ำมันเตาให้ กฟผ.
ผ่าน บมจ.ปตท. บริษัทจึงได้ดำเนินการขยายฐานการจำหน่ายน้ำมันเตาออกไปในตลาดอุตสาหกรรม
รวมทั้งบริษัทได้จำหน่ายน้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบให้แก่
โรงกลั่นต่างๆ ที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันใส (CRACKING UNIT) ทดแทนการนำเข้าอีกด้วย

(7) ความเสี่ยงจากการที่ผู้ถือหุ้นไม่ได้รับเงินปันผล

บริษัทยังไม่สามารถจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้นในช่วงนี้ได้
เนื่องจากบริษัทมีผลการดำเนินงานขาดทุนและขาดทุนสะสม อย่างไรก็ตาม
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาที่สถานการณ์ทางเศรษฐกิจยังคงชะลอตัว
และกำลังการผลิตมีเกินความต้องการในประเทศ บริษัท
ได้ตระหนักถึงการรักษาผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นเสมอ โดยบริษัท
ได้พยายามเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินการ
รวมทั้งร่วมมือเป็นพันธมิตรทางธุรกิจกับโรงกลั่นและผู้ค้าน้ำมันอื่นเพื่อปรับปรุงผลประกอบการของบริษัท
เช่น ตั้งแต่ปลายปี 2544 ได้เริ่มร่วมมือกับบริษัท ไทยออยล์ จำกัด
โดยได้กำหนดเป็นความร่วมมือในระดับปฏิบัติการจัดหาน้ำมัน (LOGISTICS CO-OPERATIONS)
เพื่อลดต้นทุนค่าใช้จ่ายและเพิ่มรายได้ของทั้งสองฝ่าย อย่างไรก็ตาม
บริษัทไม่มีนโยบายในการรวมกิจการกับบริษัท ไทยออยล์ฯ แต่อย่างใด

ปัจจัยความเสี่ยงด้านเงินตราต่างประเทศ

สำหรับกิจการกลั่นน้ำมัน รายได้ของบริษัทจะอิงกับเงินสกุลดอลลาร์ ส.ร.อ.
เนื่องจากราคาขายหน้าโรงกลั่นในประเทศคำนวณจากราคาน้ำมันในตลาดต่างประเทศ
ซึ่งระบุเป็นเงินสกุลดอลล่าร์ ส.ร.อ.
ในขณะที่ต้นทุนของโรงกลั่นส่วนใหญ่เป็นเงินในสกุลดอลล่าร์ ส.ร.อ. เช่นกัน
บริษัทจึงมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนของรายได้และต้นทุน
และมีการทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

บริษัทมีหนี้สินเป็นเงินกู้ต่างประเทศระยะยาวจำนวน 1,636 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 8.17
ของหนี้เงินกู้ระยะยาวรวมทั้งหมด และเป็นเงินกู้ที่มีกำหนดชำระคืนปีละ 2 งวด
ในระยะเวลาที่เหลืออีก 11 ปี
ซึ่งบริษัทมีการทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าสำหรับเงินกู้ที่ถึงกำหนดชำระในแต่ละงวด

อย่างไรก็ตาม เนื่องจากบริษัทมีหนี้การค้าและหนี้เงินกู้เป็นสกุลเงินดอลลาร์ ส.ร.อ.
จะทำให้การบันทึกหนี้สินทางบัญชีของบริษัทยังคงมีความแปรผันไปกับอัตราแลกเปลี่ยน
โดยจะทำให้บริษัทมีกำไร/ขาดทุนจากการแปลงค่าเงินสกุลดอลลาร์
ส.ร.อ.ที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงจากการบันทึกบัญชีดังกล่าว