3. การประกอบธุรกิจ

(3.1) ลักษณะผลิตภัณฑ์และบริการ

(3.1.1) งานรับเหมาก่อสร้าง บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) ดำเนินธุรกิจรับเหมา
ก่อสร้างเป็นธุรกิจหลัก โดยจะรับงานก่อสร้างทั้งจากหน่วยงานราชการ
หน่วยงานรัฐวิสาหกิจและเอกชน โดยมีทั้งการเป็นผู้รับเหมาโดยตรง(Main Contractor)
หรือเป็นผู้รับเหมาช่วง (Sub-contractor) ทั้งจากวิธีการประมูล การประกวดราคา
และการเจรจาต่อรองหรือการร่วมมือกับบริษัทผู้รับเหมาต่างประเทศ ในลักษณะของกิจการร่วมค้า
(Joint Venture) ซึ่งเป็นการร่วมทุนในโครงการก่อสร้างที่ไม่สามารถแบ่งแยกชิ้นงาน
หรือปริมาณงานของผู้ร่วมทุนแต่ละรายได้
โดยผู้ร่วมทุนแต่ละรายมีความรับผิดชอบในกำไรหรือขาดทุนตามสัดส่วนที่ตกลงกันไว้ร่วมกันในงานทุกชิ้นหรือ
ในลักษณะของกิจการร่วมทุนแบบคอนซอร์เตียม (Consortium)
ซึ่งเป็นการร่วมทุนในโครงการก่อสร้างที่สามารถแบ่งแยกชิ้นงาน
และปริมาณงานของแต่ละรายจากกันได้
และผู้ร่วมทุนแต่ละรายมีความรับผิดชอบในกำไรหรือขาดทุนโดยอิสระจากกัน บริษัทฯ
มีประสบการณ์และความชำนาญพิเศษทางด้านงานก่อสร้างงานวิศวกรรมต่างๆ
ซึ่งได้แก่งานก่อสร้างสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน เช่น ถนน สะพาน ทางยกระดับ ทางด่วน
งานก่อสร้างอาคารและโรงงานอุตสาหกรรม งานระบบเครื่องกลและงานระบบไฟฟ้า
ซึ่งได้แก่งานติดตั้งอุปกรณ์เครื่องจักรสำหรับโรงงานต่างๆ เป็นต้น เมื่อพิจารณาจาก
โครงสร้างรายได้ในอดีตและโครงการในปัจจุบัน
สามารถแบ่งชนิดของงานก่อสร้างตามลักษณะงานหลักได้ 5 ประเภทคือ

ก) งานก่อสร้างอาคาร งานก่อสร้างอาคารสามารถจำแนกเป็น 2 ประเภทหลัก ๆ คือ
งานอาคารระดับกลาง และงานอาคารระดับสูง ซึ่งมีระดับอาคารตั้งแต่ 15 ชั้นขึ้นไป
งานก่อสร้างอาคารประกอบด้วยงานก่อสร้าง 3 ระบบใหญ่ ๆ คือ งานโครงสร้าง
งานตกแต่งภายในและภายนอก และงานระบบ ซึ่งรวมถึงระบบไฟฟ้า ระบบประปา ระบบปรับอากาศ
ระบบลิฟท์ ระบบท่อน้ำทิ้ง และระบบดับเพลิง นอกจากนั้นบริษัทฯ
ยังได้พัฒนาประสิทธิภาพและขยายขีดความสามารถของบริษัทฯ
ในการก่อสร้างงานแบบรับเหมาเบ็ดเสร็จ (Turnkey Project) โดยบริษัทฯ
จะเป็นผู้รับผิดชอบในงานออกแบบงานก่อสร้างระบบ โครงสร้าง งานตกแต่ง
ตลอดจนงานระบบทั้งหมดให้แก่เจ้าของโครงการหรือผู้ว่าจ้างตามรูปแบบ
และระยะเวลาที่ตกลงทำสัญญากันด้วยการพัฒนาดังกล่าว ช่วยให้ลูกค้าของบริษัทฯ
ได้รับบริการที่ครบวงจร ในขณะเดียวกันบริษัทฯ
ก็มีโอกาสที่จะเสนอรูปแบบและวิธีการก่อสร้างให้เหมาะสมกับความชำนาญและสภาพของเครื่องจักรและอุปกรณ์ที่บริษัทฯ
มี

ข) งานก่อสร้างทางหลวงและทางพิเศษ งานก่อสร้างทางหลวงแผ่นดินและทางหลวงอื่นๆ
เป็นงานบริการโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็นของรัฐบาล
เพื่อรองรับการขยายตัวของเศรษฐกิจของประเทศในอนาคต
ก่อให้เกิดการขาดแคลนบริการโครงสร้างพื้นฐานของรัฐบาลที่เติบโตไม่ทันกับความต้องการของภาคเอกชน
ทำให้ระบบทางหลวงแผ่นดินจึงมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นมาก โดยมีโครงการใหม่ ๆ
เกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก อาทิเช่น โครงการขยายช่องทางการจราจร
โครงการก่อสร้างทางแยกต่างระดับ และถนนยกระดับเป็นต้น บริษัทฯ
ได้เล็งเห็นถึงแนวโน้มที่ดีของงานก่อสร้างประเภทนี้จึงได้พัฒนาขีดความสามารถและ
กลยุทธ์ในการแข่งขันจนกระทั่งได้เป็นหนึ่งในกลุ่มบริษัทผู้นำในการดำเนินงานก่อสร้างทางหลวง
ทางพิเศษ เช่นทางยกระดับ และระบบทางด่วนในปัจจุบัน

ค) งานก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรม
จากการพัฒนาประเทศและการส่งเสริมภาคอุตสาหกรรมโดยเฉพาะอุตสาหกรรมเพื่อการส่งออกจากการสนับสนุนการลงทุนในการยกเว้นและผ่อนปรนด้านภาษีต่างๆ
ของรัฐบาล ส่งผลให้มีการย้ายฐานการผลิตของบริษัทต่างประเทศมายังประเทศไทย
ทำให้ความต้องการของงานก่อสร้างโรงงานอุตสาหกรรมยังมีอยู่ ดังนั้นบริษัทฯ
ยังพิจารณาการเติบโตของตลาดด้านนี้อยู่ รวมถึงบริษัทฯ ได้พัฒนาบุคลากรและเครื่องจักร
อุปกรณ์สำหรับงานดังกล่าวมาโดยตลอดในอดีต และผลงานการก่อสร้างในโครงการต่าง ๆ
ที่ผ่านมาตลอดจนชื่อเสียงของบริษัทฯ ในด้านการก่อสร้างและคุณภาพของงาน ทำให้บริษัทฯ
จึงได้รับความไว้วางใจให้ดำเนินการก่อสร้างโครงการต่าง ๆ ทั้งของภาครัฐบาลและภาคเอกชน

ง) งานก่อสร้างระบบสาธารณูปโภค(Infrastructure)
การพัฒนาระบบสาธารณูปโภคเป็นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ
ความต้องการในด้านโครงสร้างพื้นฐานได้รับการบรรจุในแผนพัฒนาเศรษฐกิจฉบับที่ 7
(2535-2539) และต่อเนื่องมาถึงแผนพัฒนาเศรษฐกิจฉบับที่ 8 (2540-2544), ฉบับที่ 9
(2545-2549) และฉบับที่ 10 (2550-2554)
และเริ่มที่จะอนุญาตให้ภาคเอกชนได้เข้ามามีบทบาทร่วมกับภาครัฐบาลมากขึ้นในการร่วมลงทุนขยายบริการพื้นฐานดังกล่าว
การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในด้านต่าง ๆ นั้น สามารถจำแนกได้เป็นหมวดหมู่ดังนี้ คือ การขนส่ง
การพลังงาน การสื่อสาร และการสาธารณูปการบริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน)
เป็นบริษัทที่มีประสบการณ์ในงานก่อสร้างประเภทสิ่งสาธารณูปโภคนี้มาเป็นระยะเวลาอันยาวนาน

จ) งานก่อสร้างที่ไม่สามารถจัดกลุ่มได้ งานก่อสร้างอื่น ๆ
ที่ไม่สามารถจัดกลุ่มได้ตามที่จำแนกไว้ในข้อ 1.1 ถึงข้อ 1.4 นั้น
จะเป็นงานก่อสร้างที่มีขนาดกลางลงมาถึงขนาดเล็ก ที่บริษัท ช. การช่าง จำกัด (มหาชน)
ได้รับความไว้วางใจให้ดำเนินงานในโครงการนั้น ทั้งนี้เนื่องจากผลงานและประสบการณ์
ตลอดจนคุณภาพของงานที่ประจักษ์ต่อสาธารณชนเป็นหลัก

โดยทั่วไปในการเข้าร่วมประมูลงานก่อสร้างกับหน่วยราชการต่างๆ ผู้เข้าร่วมประมูลงาน
จำเป็นต้องผ่านขั้นตอนในการจดทะเบียนเป็นผู้รับเหมาที่ได้รับอนุญาตให้เข้าร่วมประมูลโครงการต่างๆ
จากหน่วยราชการนั้นได้ อาทิเช่น กรมทางหลวง กรมชลประทาน เป็นต้น
โดยการขึ้นทะเบียนผู้รับเหมา
ดังกล่าวจะมีการจัดระดับความสามารถของผู้รับเหมาแต่ละรายไว้เพื่อกำหนดขนาดของโครงการที่ผู้รับเหมาแต่ละรายจะสามารถเข้าร่วมประมูลโครงการได้
ซึ่งปัจจุบันบริษัทฯ ได้ทำการขึ้นทะเบียนไว้กับหลาย หน่วยงาน
โดยได้รับการจัดให้อยู่ในระดับของผู้รับเหมาประเภท 1 เสมอ ดังนั้นบริษัทฯ
จึงไม่มีข้อจำกัดในการเข้าร่วมประมูลโครงการก่อสร้างใดๆ

(3.1.2) กิจการสัมปทาน
เป็นการเข้าร่วมประมูลโครงการในลักษณะของสัมปทานจากหน่วยงานภาครัฐ
ซึ่งจะเป็นโครงการที่เกี่ยวเนื่องกับสาธารณูปโภค อาทิเช่น โครงการบริหารรถไฟฟ้าใต้ดิน
โครงการผลิตน้ำประปา โครงการผลิตไฟฟ้า เป็นต้น โดยรูปแบบการดำเนินการจะเป็นในลักษณะ
Build Operate and Transfer (BOT) หรือ Build Own and Operate (BOO)
ที่มีอายุสัมปทานนาน และมีการลงทุนสูง ซึ่งบริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน)
ได้จัดตั้งบริษัทย่อยเป็นผู้ดำเนินการ
ทั้งนี้สำหรับโครงการที่ต้องใช้เทคโนโลยีหรือประสบการณ์การทำงานโดยเฉพาะ บริษัทฯ
จะร่วมทุนกับบริษัทอื่นทั้งในและต่างประเทศที่มีประสบการณ์และคุณสมบัติตรงตามข้อกำหนดคุณสมบัติของโครงการนั้น

(3.1.3) กิจการผลิตผลิตภัณฑ์คอนกรีต และวัสดุก่อสร้าง
โดยมีการตั้งโรงงานผลิตผลิตภัณฑ์คอนกรีตอัดแรง การตั้งแพล้นท์คอนกรีต
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสนับสนุนโครงการก่อสร้างของบริษัท
และจำหน่ายให้แก่บุคคลภายนอกบางส่วน ผลิตภัณฑ์คอนกรีตของบริษัทย่อยเช่น เสาคอนกรีตอัดแรง
คานคอนกรีตอัดแรง คอนกรีตผสมเสร็จ ยางแอสฟัลท์ ยางมะตอย ฯลฯ

(3.2) การตลาดและภาวะการแข่งขัน

(3.2.1) นโยบายและลักษณะการตลาดของผลิตภัณฑ์หรือบริการที่สำคัญ

ก) กลยุทธ์ทางการแข่งขัน

1) การใช้เทคโนโลยีการก่อสร้างที่ทันสมัย
และมีประสิทธิภาพปัจจุบันเทคนิคการก่อสร้างได้พัฒนาไปอย่างก้าวไกล
การเลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสมจะสามารถช่วยประหยัดเวลา ลดต้นทุนการผลิต
ตลอดจนสามารถควบคุมประสิทธิภาพของผลงานได้เป็นอย่างดี บริษัทฯ
ได้เลือกใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม ทันสมัยและมีความปลอดภัย
ประกอบกับการทำงานอย่างมีประสบการณ์ของบริษัทฯ
ทำให้บริษัทฯสามารถลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มผลกำไรได้สูงขึ้น

2) การบริหารโครงสร้างรายได้ที่เหมาะสม
บริษัทฯมีนโยบายที่จะบริหารโครงสร้างรายได้ของบริษัทฯ
ตลอดจนบริษัทในเครือให้สอดคล้องกับการผันแปรของสภาวะเศรษฐกิจจากการที่ลักษณะของงานก่อสร้างภาครัฐบาลและภาคเอกชนมักจะขยายตัวในอัตราที่ผกผันกัน
กล่าวคือในช่วงที่เศรษฐกิจขยายตัวสูงและความต้องการการก่อสร้างภาคเอกชนมีสูงนั้น
รัฐบาลจะพยายามชะลออัตราเงินเฟ้อด้วยการจำกัดรายจ่ายของหน่วยงานราชการและในช่วงที่เศรษฐกิจตกต่ำรัฐบาลก็จะเพิ่มค่าใช้จ่ายเงินงบประมาณเพื่อกระตุ้นให้เศรษฐกิจขยายตัว
บริษัทฯจึงมีนโยบายที่จะมุ่งเน้นงานก่อสร้างแต่ละประเภทให้สอดคล้องกับสภาวะเศรษฐกิจ
โดยที่บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาชน) จะเน้นงานโครงการของรัฐบาลที่มีมูลค่างานสูง
ห้างหุ้นส่วนจำกัดพรหมประทานก่อสร้างและห้างหุ้นส่วนจำกัดประเสริฐวิทย์ก่อสร้าง
ซึ่งเป็นบริษัทในเครือจะเน้นงานโครงการของรัฐบาลที่มีมูลค่าโครงการระดับเล็กถึงระดับกลาง
และบริษัท ช.การช่าง- โตกิวคอนสตรัคชั่น จำกัด จะเน้นงานโครงการภาคเอกชนเป็นส่วนใหญ่

3) การให้บริการที่ให้ประโยชน์สูงสุดแก่ลูกค้า บริษัทฯ
ส่งเสริมนโยบายด้านการทำงานเป็นทีมและเพิ่มพูนเทคโนโลยีที่ทันสมัย
เพื่อให้ได้มาซึ่งระบบการดำเนินงานที่ปลอดภัยมีประสิทธิภาพสูงสุด
เพื่อตอบสนองและสร้างประโยชน์แก่ลูกค้าทั้งในด้านคุณภาพและการให้บริการที่เป็นที่พอใจ
ตลอดจนถึงการทำงานให้แล้วเสร็จตามเวลากำหนด

4) การพัฒนาระบบบริหารและคุณภาพบุคลากรอย่างสม่ำเสมอ บริษัทฯ
เน้นนโยบายด้านการพัฒนาบุคลากรและวิธีการบริหารงานในการที่จะปรับปรุงโครงสร้างและวิธีการทำงานให้คล่องตัวและยืดหยุ่นเพียงพอที่จะตอบสนองกับสภาวะของธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
และการเปิดโอกาสการพัฒนาความรู้ในเทคโนโลยีในระดับสูงจากผู้ร่วมทุนต่างชาติ
เพื่อให้การบริหารงานและบุคลากรมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ข) ลักษณะของลูกค้าและความสัมพันธ์ระหว่างลูกค้ากับบริษัทฯ และบริษัทย่อย ฐานลูกค้าของบริษัทฯ
และบริษัทย่อย

1) งานก่อสร้างแบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ หน่วยงานราชการหรือรัฐวิสาหกิจและภาคเอกชน
ลักษณะของลูกค้าของบริษัทฯไม่สามารถแบ่งสัดส่วนได้อย่างแน่นอน
เนื่องจากประเภทของลูกค้าจะแตกต่างกันไปตามช่วงเวลาและประเภทของโครงการ
ทั้งนี้บริษัทมิได้ขึ้นอยู่กับลูกค้ากลุ่มใดเป็นพิเศษ
แต่จากอดีตที่ผ่านมาลูกค้าโดยส่วนใหญ่ของบริษัทจะเป็นหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจภายในประเทศ
อย่างไรก็ตามบริษัทฯและบริษัทย่อยมีความสัมพันธ์อันดีกับลูกค้ามาโดยตลอด
ดังจะเห็นได้จากผลงานในอดีตที่ผ่านมาของบริษัทฯ
ที่ได้รับความไว้วางใจจากทั้งภาครัฐบาลและภาคเอกชน ให้ดำเนินการก่อสร้างโครงการใหญ่ๆ
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ทำให้ลูกค้าของบริษัทขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างมาก
สำหรับกลุ่มลูกค้าเป้าหมายของบริษัทฯ
และบริษัทย่อยในปัจจุบันจะเป็นกลุ่มลูกค้าประเภทหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจเป็นส่วนใหญ่
เนื่องจากผลกระทบจากวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจของประเทศเป็นผลให้โครงการก่อสร้างของภาคเอกชนหดตัวอย่างรุนแรง
และจากนโยบายของภาครัฐที่จะกระตุ้นให้เกิดการใช้จ่ายขึ้นในระบบ
ซึ่งส่วนหนึ่งกระทำได้โดยการเพิ่มโครงการที่เกี่ยวกับสาธารณูปโภคพื้นฐานของประเทศผ่านทางหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ
สำหรับสัดส่วนการรับงานของงานก่อสร้างในปี 2543 เป็นภาครัฐบาลเป็น 96% และภาคเอกชนเป็น
4%

สรุปลูกค้ารายใหญ่ 10 รายแรก

  --------------------------------- ------------- ------------ ------------
  ชื่อผู้ว่าจ้าง                          2541          2542         2543

                                    % ของยอดขาย   % ของยอดขาย  % ของยอดขาย

  1. บริษัททางด่วนกรุงเทพ จำกัด (มหาชน)  16.78 %       22.79 %      11.35 %

  2. การทางพิเศษแห่งประเทศไทย         19.43 %       15.90 %      7.56 %

  3. กรมทางหลวง                     3.26 %        7.35 %       10.17 %

  4. ทบวงมหาวิทยาลัย                  3.81 %        2.04 %       10.67 %

  5. องค์การรถไฟฟ้ามหานคร             13.84 %       27.27 %      46.43 %

  6. การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค                1.34 %        0.41 %       0.43 %

  7. การประปาส่วนภูมิภาค               5.73 %        1.00 %       0.23 %

  8. การสื่อสารแห่งประเทศไทย           6.49 %        6.44 %       0.43 %

  9. กรมโยธาธิการ                    0.06 %        0.09 %       0.00 %

  10. การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย     0.00 %        0.00 %       4.92 %

  11. บริษัททางด่วนกรุงเทพเหนือ จำกัด     21.91 %       10.62 %      0.14 %

  12. อื่นๆ                           7.35 %        6.09 %       7.67 %

  รวม                               100.00%       100.00%      100.00%
  --------------------------------- ------------- ------------ ------------

2) กิจการสัมปทาน จะขึ้นอยู่กับสัญญาสัมปทานของบริษัทย่อย สำหรับสัมปทานของบริษัท
ประปาปทุมธานี จำกัด นั้นลูกค้าคือการประปาส่วนภูมิภาคซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐบาล
สำหรับสัมปทานของบริษัท รถไฟฟ้ากรุงเทพ จำกัด กลุ่มลูกค้าคือประชาชนผู้ใช้บริการรถไฟฟ้า

3) การผลิตและจำหน่ายวัสดุก่อสร้าง เนื่องจากวัตถุประสงค์ในการก่อตั้งกิจการดังกล่าว
คือเพื่อที่จะตั้งเป็นหน่วยงานสนับสนุนในด้านวัตถุดิบแก่บริษัทต่างๆ ในเครือ
ดังนั้นจึงไม่ได้มีการกำหนดกลยุทธ์การแข่งขันแต่อย่างใด อย่างไรก็ตามบริษัทฯ
อยู่ระหว่างการพิจารณากลยุทธดังกล่าวเพื่อเพิ่มช่องทางในการจำหน่ายในอนาคต

ค) การจำหน่ายและช่องทางการจำหน่าย ปัจจุบันบริษัทฯ
เน้นการประมูลงานก่อสร้างและรับสัมปทานจากหน่วยงานราชการ
สำหรับการก่อสร้างบริษัทเป็นทั้งผู้รับเหมาโดยตรง (Main Contractor) ผู้รับเหมาช่วง
(Sub-contractor) ในส่วนของโครงการสัมปทานบริษัทจะเป็นคู่สัญญาโดยตรงกับรัฐบาล
ทั้งนี้รูปแบบการดำเนินการการก่อสร้างและสัมปทานอาจร่วมมือดำเนินงานกับบริษัทต่างประเทศ
ในรูปแบบของบริษัทย่อย กิจการร่วมค้า (Joint Venture) และคอนซอร์เตียม (Consortium)
โดยการยื่นซองประกวดราคา รวมทั้งการเจรจาต่อรองในบางโครงการด้วย

(3.2.2) สภาพการแข่งขันภายในอุตสาหกรรมก่อสร้าง

ก) สภาพขนาดแนวโน้มการเจริญเติบโตและการพัฒนาของภาวะอุตสาหกรรม ก่อสร้าง

การก่อสร้างถือเป็นปัจจัยพื้นฐานของประเทศ โดยเฉพาะประเทศที่กำลังพัฒนาสำหรับประเทศไทย
หากวัดจากอัตราการเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ (GDP) ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา
โดยเฉลี่ยแล้วการผลิตในภาคก่อสร้างจะคิดเป็นประมาณร้อยละ 7-8
สำหรับภาวะอุตสาหกรรมก่อสร้างในปี 2543
ประสบกับการชะลอตัวซึ่งเป็นผลต่อเนื่องมาจากปัญหาเศรษฐกิจโดยรวมในภูมิภาคเอเชียที่ตกต่ำลงจนเกิดการลดค่าเงินของเงิน
โดยเฉพาะค่าเงินบาทในปี 2540 ที่ส่งผลให้เกิดภาวะซบเซาต่อเนื่องมาจนถึงปี 2543
อีกทั้งผลกระทบจากมติคณะรัฐมนตรีวันที่ 12 ธันวาคม 2543 เรื่องการปรับลดราคากลางลงร้อยละ
10 ของมูลค่าจัดซื้อจัดจ้างในปีงบประมาณประจำปี 2544
รวมถึงการจัดซื้อจัดจ้างที่ใช้งบผูกพันของปีงบประมาณ 2544 เพื่อลดปัญหาค่าใช้จ่ายของภาครัฐบาล
การหดตัวของการลงทุนของภาคเอกชน รวมถึงการแก้ไขพระราชบัญญัติประกอบธุรกิจต่างด้าว (ปว.
281)
ที่เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรับเหมาต่างประเทศเข้ามาดำเนินการในอุตสาหกรรมก่อสร้างได้
ส่งผลให้อุตสาหกรรมก่อสร้างมีการแข่งขันรุนแรงขึ้น และเป็นเหตุให้บริษัทรับเหมาก่อสร้างต่างๆ
ต้องปรับตัวเพื่อให้สามารถดำเนินงานต่อไปได้ โดยการขยายการลงทุนไปยังต่างประเทศ
แต่อย่างไรก็ตามการที่รัฐบาลได้มีความพยายามแก้ไขปัญหาเศรษฐกิจให้ดีขึ้น
รวมถึงมีมาตราการการช่วยเหลือธุรกิจเพื่อการส่งออกและการผลักดันของรัฐบาลโดยกระทรวงพาณิชย์
ในรูปการจัดตั้งคณะกรรมการส่งเสริมการตลาดต่างประเทศสำหรับธุรกิจบริการออกแบบและก่อสร้าง
(Board of Promotion for Design and Consultant Services)
ในการศึกษาข้อบกพร่องในอดีตของการส่งบริษัทก่อสร้างออกไปรับงานในต่างประเทศและการกำหนดมาตรการต่างๆ
เช่นมาตราการด้านการเงิน มาตรการด้านการตลาด มาตรการด้านภาษี
ย่อมจะส่งผลให้บริษัทรับเหมาก่อสร้างที่ปรับตัวรับงานในต่างประเทศมีแนวโน้มดีขึ้นได้บ้างในช่วงปีต่อ
ๆ ไป

การก่อสร้างของประเทศไทยนั้น แบ่งเป็น 2 ภาคอย่างชัดเจนคือ ภาครัฐบาลรัฐวิสาหกิจ
และภาคเอกชน ซึ่งหากพิจารณาจากมูลค่าการใช้จ่ายลงทุนของแต่ละภาคที่มีต่ออุตสาหกรรมนี้นั้น
ในปัจจุบันภาครัฐบาลและรัฐวิสาหกิจ มีการใช้จ่ายเพื่อการก่อสร้างเป็นอัตราส่วนที่สูงกว่าภาคเอกชน
สาเหตุเพราะปัญหาภาวะเศรษฐกิจตั้งแต่ปี 2540
ทำให้การลงทุนการก่อสร้างของภาคเอกชนหดตัวอย่างต่อเนื่อง
แต่การก่อสร้างในภาครัฐบาลเป็นสิ่งจำเป็นเพื่อการกระตุ้นเศรษฐกิจ
โดยการก่อสร้างส่วนใหญ่เป็นการก่อสร้างเพื่อพัฒนาโครงการสาธารณูปโภคพื้นฐานรองรับการเจริญเติบโตของประเทศทั้งหมด
โดยปกติการลงทุนในภาครัฐฯจะมีการกำหนดเป้าหมายและวัตถุประสงค์ของการพัฒนาไว้ในแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับต่างๆ

ข) โครงสร้างของอุตสาหกรรมเกี่ยวกับภาวะการแข่งขันภายในอุตสาหกรรม

ผู้ประกอบธุรกิจรับเหมาก่อสร้างโดยทั่วไปพอจะแบ่งเป็นกลุ่มได้สามกลุ่มคือ

1) ผู้ประกอบการขนาดกลางและเล็ก ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้จะรับงานก่อสร้างที่มีมูลค่างานไม่สูงนัก
งานส่วนใหญ่จะเป็นงานภาคเอกชนหรือโครงการขนาดเล็กของรัฐที่ใช้เทคโนโลยีและเงินลงทุนไม่สูงมากในกลุ่มนี้จะมีผู้ประกอบการจำนวนมาก
การแข่งขันค่อนข้างสูง ได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจค่อนข้างมาก

2) กลุ่มผู้ประกอบการขนาดใหญ่ ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้มีเป้าหมายในการรับงานโครงการใหญ่ๆ
ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนมีศักยภาพในการทำงานได้หลายประเภท
บางรายมีบริษัทในเครือเป็นผู้ผลิตวัสดุก่อสร้างขึ้นมาใช้เอง มีความพร้อมในด้านบุคลากร
และเครื่องจักร เครื่องค่อนข้างสูง ผู้ประกอบการในกลุ่มนี้มีไม่มากนัก
มีการแข่งขันในระดับปานกลางบางรายออกไปรับงานต่างประเทศสร้างงานโดยการลงทุนในลักษณะสัมปทาน
สำหรับผู้ประกอบการที่มีศักยภาพในกลุ่มนี้ ปัจจุบัน ได้แก่

+-------------------------------------+----------------+---------------+
| บริษัท                                | ณ 31 ธันวาคม    |               |
|                                     | 2543           |               |
|                                     | (หน่วย:ล้านบาท)  |               |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
|                                     | สินทรัพย์รวม      | รายได้รวม      |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
| 1.  บริษัท อิตาเลียนไทย ดีเวล๊อปเมนต์ จำกัด | 23,115.73      | 15,166.80     |
|     (มหาชน)                         |                |               |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
| 2.  บริษัท ช.การช่าง จำกัด (มหาขน)      | 11,617.94      | 5,891.87      |
+-------------------------------------+----------------+---------------+
| 3.  บริษัท เนาวรัตน์พัฒนาการ จำกัด        | 4,135.48       | 1,697.01      |
|     (มหาชน)                         |                |               |
+-------------------------------------+----------------+---------------+

3) ผู้ประกอบการจากต่างประเทศผู้ประกอบการในกลุ่มนี้จะเป็นบริษัทขนาดใหญ่มีเทคโนโลยีสูง
ส่วนใหญ่จะเป็นบริษัทจากประเทศจีน ญี่ปุ่นและยุโรป
เป้าหมายของบริษัทเหล่านี้จะเน้นการรับงานโครงการขนาดใหญ่
โดยร่วมกับบริษัทก่อสร้างขนาดใหญ่ในประเทศไทย

(3.3) การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

(3.3.1) ลักษณะการจัดให้ได้มา วัสดุก่อสร้างของบริษัทฯ ที่สำคัญได้แก่ ปูนซิเมนต์, เหล็กเส้น,
หิน, ทราย เป็นต้น ซึ่งบริษัทฯ ดำเนินการจัดซื้อวัสดุดังกล่าวทั้งหมดภายในประเทศ
จากการที่บริษัทฯ มีความสัมพันธ์อันดีกับบริษัทผู้ผลิตและผู้จำหน่ายวัตถุดิบมาเป็นระยะเวลานาน
โดยบริษัทฯ จะทำสัญญาซื้อวัสดุก่อสร้างล่วงหน้ากับผู้ผลิตรายใหญ่ อาทิเช่น บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย
จำกัด (มหาชน), บริษัท เหล็ก สยาม จำกัด เป็นต้น เพื่อให้ผู้ผลิตสามารถเตรียมสินค้า
และส่งมอบสินค้าได้ตามต้องการ โดยบริษัทฯ
มิได้ซื้อวัสดุก่อสร้างจากบริษัทใดบริษัทหนึ่งเป็นมูลค่าที่สูงอย่างมีนัยสำคัญ
ซึ่งสัญญาซื้อวัสดุก่อสร้างเหล่านี้
ส่วนใหญ่เป็นการเซ็นสัญญาสำหรับแต่ละโครงการโดยจะระบุราคาซื้อขายเป็นราคาและปริมาณที่คงที่
ทั้งนี้ทำให้บริษัทฯไม่ประสบปัญหาการขาดแคลนปริมาณวัตถุดิบหรือราคาวัตถุดิบที่ผันผวน

(3.3.2) ขั้นตอนการผลิตและการกำจัดวัตถุดิบเหลือใช้

ขั้นตอนการผลิตของการก่อสร้าง สามารถสรุปได้ดังนี้

[]

ก. ขั้นตอนการรับงาน ฝ่ายพัฒนาธุรกิจเป็นผู้รับผิดชอบในการติดต่อหางานรับเหมาก่อสร้างซึ่งมี 2
ลักษณะคือการติดต่อในกรณีที่ลูกค้าติดต่อเข้ามาเอง หรือการติดต่อในกรณีที่ยื่นข้อเสนอต่อลูกค้า
ซึ่งได้ข้อมูลมาจากการติดตามข่าวสาร จากแหล่งข่าวต่างๆ
โดยปกติงานรับเหมาก่อสร้างจะมีการตกลงจ้างงาน 2 วิธีคือ

1. การเจรจา: บริษัทฯ จะตกลงรับงานโดยการเจรจาตั้งแต่ต้น โดยไม่มีการประกวดราคา
ในกรณีนี้อาจเกิดจากการที่ลูกค้าติดต่อเข้ามาเอง หรือบริษัทฯ ไปเสนอต่อลูกค้าโดยตรงก็ได้
ส่วนใหญ่แล้วการรับงานในลักษณะนี้จะเป็นลูกค้าเก่าที่มีความสัมพันธ์อันดีกับบริษัทฯ
หรือเคยเห็นผลงานของบริษัทฯ มาแล้วหรือจากลูกค้าใหม่ที่ได้รับคำแนะนำจากลูกค้าเก่า

2. การประกวดราคา: ในกรณีนี้เมื่อบริษัทฯ ได้ทราบข่าวการเปิดประกวดราคาจากแหล่งข่าวต่างๆ
และตกลงเข้า ร่วมประกวดราคา บริษัทฯ จะดำเนินการตามขั้นตอนดังนี้

2.1 การซื้อแบบรูป (Drawing & Specifications) และเอกสารประกวดราคา

2.2 การประเมินราคา (Cost Estimation)

2.3 การเสนอราคา (Bidding)

การเซ็นสัญญาก่อสร้างจะเกิดขึ้นหลังจากที่มีการตกลงกันได้ทั้งด้านราคาและเงื่อนไขต่างๆ

ข. ขั้นตอนระหว่างการดำเนินงาน เมื่อบริษัทฯ
เซ็นสัญญารับงานแล้วจะเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบของฝ่ายโครงการก่อสร้างที่จะดำเนินการต่อไปนี้

1. การแบ่งงาน:
โดยดูประเภทของงานและมอบหมายให้ฝ่ายงานที่เกี่ยวข้องรับผิดชอบงานเป็นส่วนๆไป เช่น
งานจัดซื้ออุปกรณ์จัดส่งให้ฝ่ายจัดซื้อเป็นผู้ดำเนินงาน
และคอยติดตามความเคลื่อนไหวของราคาตลาดและทำการส่งมอบของให้ทันตามกำหนด เป็นต้น

2. แต่งตั้งผู้จัดการโครงการ (Project Manager): ซึ่งเป็นศูนย์กลางในการบริหารโครงการ
โดยผู้จัดการโครงการมีความรับผิดชอบต่อโครงการในทุกๆ ด้าน อาทิเช่น
การควบคุมงานให้เสร็จทันกำหนดระยะเวลาและควบคุมค่าใช้จ่ายให้อยู่ในงบประมาณที่กำหนดไว้
เป็นต้น

3. การวางแผนงานและจัดเตรียมการก่อสร้างโดยผู้จัดการโครงการ:

3.1. การจัดทำตารางงาน (Work Flow Chart):
โดยวางแผนขั้นตอนการทำงานให้สอดคล้องกับเงื่อนไขและกำหนดระยะเวลาส่งมอบงาน

3.2 การวางแผนการจ้างงาน:
โดยเตรียมการจ้างงานให้จำนวนคนเหมาะสมกับลักษณะและปริมาณงาน จ้างผู้รับเหมารายย่อย,
จัดหาผู้จัดส่งวัสดุ, วางแผนการใช้วัสดุและเครื่องจักรกล

3.3 การจัดเตรียมสำนักงานชั่วคราว: ในการก่อสร้าง
การผลิตและส่งมอบงานเกิดขึ้นที่พื้นที่ของลูกค้าหรือเจ้าของโครงการและเป็นหน้าที่ของผู้จัดการโครงการในการเตรียมสาธารณูปโภคต่างๆ
ที่จำเป็นในการปฏิบัติงานให้พร้อมอาทิเช่น น้ำ, ไฟฟ้า และบ้านพักคนงาน

3.4 การจัดเตรียมแผนการทำงานโดยละเอียด:
ผู้จัดการโครงการจะจัดเตรียมแผนการทำงานแต่ละขั้นตอนเทียบกับระยะเวลา
เพื่อประโยชน์ในการควบคุมงาน
ให้ดำเนินไปตามกำหนดเวลาและมาตรฐานที่เจ้าของโครงการต้องการ

4. การดำเนินการก่อสร้าง:
ระหว่างดำเนินการก่อสร้างผู้ควบคุมและหัวหน้างานในแต่ละฝ่ายจะร่วมมือคอยตรวจสอบดูแล
และควบคุมให้ความก้าวหน้าของงานให้เป็นไปตามแผนและกำหนดเวลาที่วางไว้

5. การติดตามและตรวจสอบ: มีการตรวจสอบความก้าวหน้าของงาน ต้นทุน ค่าโสหุ้ยต่างๆ
และงบประมาณในการก่อสร้าง ซึ่งผู้จัดการโครงการจะได้รับรายงานจากทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

6. การรายงานความก้าวหน้าของงาน:
เป็นการรายงานผลเกี่ยวกับรายละเอียดของงานที่ทำการใช้วัสดุก่อสร้าง ต้นทุน คุณภาพ ปริมาณงาน
ความก้าวหน้าของงาน รวมถึงปัญหาต่างๆ
ซึ่งผู้จัดการโครงการจะเป็นผู้รายงานให้ผู้บังคับบัญชาในสำนักงานใหญ่เพื่อรับทราบ
และหากพบว่ามีปัญหาเกิดขึ้นก็จะดำเนินการช่วยเหลือและสนับสนุนในการแก้ไขปัญหาต่างๆ

7. การตรวจความเรียบร้อยของงาน:
เป็นการตรวจความเรียบร้อยครั้งสุดท้ายก่อนส่งมอบงานโดยทั่วไป
ระหว่างการดำเนินงานจะมีการตรวจสอบผลงานอยู่เป็นประจำทุกเดือน
ถ้าขั้นตอนใดไม่ผ่านการตรวจสอบก็จะกลับมาวางแผนดำเนินการและควบคุมตรวจสอบใหม่อีกครั้งหนึ่ง
เมื่อผ่านการตรวจสอบแล้วจะตรวจสอบความเรียบร้อยของงานที่แก้ไข
แล้วจึงส่งมอบงานให้กับผู้ว่าจ้าง

ค) ขั้นตอนหลังการดำเนินงานแล้วเสร็จ
ในขั้นตอนนี้ฝ่ายผู้ว่าจ้างจะตรวจสอบความเรียบร้อยของงานแล้วจ่ายเงินประกันผลงาน
(Retention Money) และคืนหนังสือค้ำประกันสัญญา (Performance Bond) ให้แก่บริษัทฯ
เมื่อครบกำหนดระยะเวลาประกันงานแล้ว

1) ขั้นตอนการผลิตของการผลิตผลิตภัณฑ์คอนกรีต และวัสดุก่อสร้าง สรุปได้ดังนี้

1.1 การเตรียมแบบหรือเตรียมอุปกรณ์เช่นแพลนท์ ตามขนาดของผลิตภัณฑ์

1.2 การจัดทำแบบหรือติดตั้งอุปกรณ์การผลิต

1.3 การผสมวัตถุดิบเพื่อการผลิต
เช่นการดึงลวดผูกเหล็กและเทคอนกรีตสำหรับการผลิตเสาเข็มคอนกรีตอัดแรง หรือแผ่นคอนกรีต
การผสมวัสดุทราย หินและปูนผงสำหรับคอนกรีตผสมเสร็จ

1.4 จัดเตรียมผลิตภัณฑ์
เช่นแกะแบบและตรวจสอบคุณภาพสำหรับการผลิตเสาเข็มคอนกรีตอัดแรงหรือแผ่นคอนกรีต
การเช็คความแกร่งของคอนกรีตจากสัดส่วนการผลิตให้เหมาะกับชนิดของงานที่ใช้

1.5 การจัดเก็บเพื่อรอการจำหน่าย

(3.3.3) กระบวนการผลิตหรือการกำจัดวัตถุดิบเหลือใช้ของบริษัทฯ ไม่มีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

(3.4) งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

งานที่บริษัทฯและบริษัทย่อยที่ยังมิได้ส่งมอบ สำหรับรายการที่มีมูลค่าเกินร้อยละ 10
ของรายได้รวมในงวดบัญชีสิ้นสุด ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2543 มีรายละเอียดดังนี้

+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| ชื่อโครงการ                   | ลักษณะงาน  | ปี    | ร้อยละ  | มูลค่า     |
|                             |           |      |        |          |
|                             |           | ที่คา  | ของ    | ของงาน   |
|                             |           | ดว่าจ | งานที่ยัง |          |
|                             |           | ะแล้ว |        | ที่ยังไ     |
|                             |           | เสร็จ | ไม่ไ    | ม่ได้ส่งมอบ |
|                             |           |      | ด้ส่งมอบ |          |
|                             |           |      |        | (ล้านบาท) |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| บริษัท ช. การช่าง จำกัด (มหาชน) |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 1.  ก่อสร้างอาคาร             | งานอาคาร  | 2547 | 79.22  | 1,721.7  |
|     ระบบสาธารณูปโภค และ      |           |      |        |          |
|     ภูมิสถาปัตยกรรม            | ระบบส     |      |        |          |
|     ของมหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง    | าธารณูปโภค |      |        |          |
|                             |           |      |        |          |
|                             | และภูมิส    |      |        |          |
|                             | ถาปัตยกรรม |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า CKAE             |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 2.  ออก                     | งานออกแบบ | 2545 | 95.6   | 3,464.5  |
| แบบและก่อสร้างโครงการพัฒนาเพิ่มข |           |      |        |          |
| ีดความสามารถท่าอากาศยานกรุงเทพ | แล        |      |        |          |
|                             | ะงานอาคาร |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า CKOBA            |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 3.  ก่อสร้างส                 | งานถนน    | 2546 | 100    | 1,355.1  |
| ะพานวัดนครอินทร์และถนนเชื่อมสัญญา |           |      |        |          |
|     NS1                     |           |      |        |          |
|     ส                       |           |      |        |          |
| ายติวานนท์-เพชรเกษม-รัตนาธิเบศร์ |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า BCKT             |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 4.  รถไฟฟ้ามหานคร            | งาน       | 2545 | 31.40  | 6,779.2  |
|                             | ก่อสร้างรถไ |      |        |          |
|   สายหัวลำโพง-ห้วยขวาง(ส่วนใต้) | ฟฟ้ามหานคร |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| กิจการร่วมค้า CKSL             |           |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+
| 5.  งานออกแบบ จัดหา          | งานออกแบบ | 2545 | 64.53  | 1,819.4  |
|     และติดตั้งวางรางรถไฟฟ้า     | จัดหา      |      |        |          |
|                             |           |      |        |          |
| โครงการรถไฟฟ้ามหานคร         | และวาง    |      |        |          |
| สายเฉลิมรัชมงคล               | รางรถไฟฟ้า |      |        |          |
+-----------------------------+-----------+------+--------+----------+