3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ

    1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์

  ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ แบ่งได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้

  1) ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
  งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก
  เป็นต้น นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินแบ่งโดยค่าอ๊อกเทน
  ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
  ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าอ๊อกเทน ได้แก่ อ๊อกเทน 95 และ
  อ๊อกเทน 91 โดยน้ำมันเบนซินของบริษัทฯมีชื่อทางการค้าคือ กรีน พลัส 95 (อ๊อกเทน 95) และ
  กรีน พลัส 91 (อ๊อกเทน 91) สูตร SCSS หรือ ซูปเปอร์คลีนซูปเปอร์เซฟ
  ซึ่งน้ำมันทั้งสองชนิดเป็นน้ำมันเบนซินที่มีเนื้อน้ำมันสะอาดสำหรับเครื่องยนต์
  เพิ่มสารชะล้างที่ช่วยทำความสะอาดเป็น 2 เท่า ช่วยทำความสะอาดทั้งระบบจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
  และระบบ เผาไหม้ทำให้เครื่องยนต์ทำงานเต็มประสิทธิภาพ และประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิง

  ตั้งแต่ปี 2544 บริษัทฯได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซิน
  ไร้สารตะกั่วผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10 ทดแทนสาร MTBE
  (Methyl Tertiary Butyl Ether) โดยใช้ชื่อทางการค้าว่าน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 (อ๊อกเทน
  95) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 (อ๊อกเทน 91)
  สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซินซึ่งได้รับการยืนยันจากบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายต่างๆแล้วว่ารถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซินสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
  โดย ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี 2548 มีสถานีบริการภายใต้ตราสินค้าของบริษัทฯ
  ที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 และแก๊สโซฮอล์ 91 จำนวน 658 แห่ง และ 149 แห่ง
  ตามลำดับ ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น
  ช่วยลดมลพิษทางอากาศ ประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าสาร MTBE
  ลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง
  ยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตรซึ่งเป็นการกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท เป็นต้น

  1.3) น้ำมันก๊าด

  โดยส่วนมาก
  น้ำมันก๊าดใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับไฟตะเกียงเพื่อให้ความสว่างในชนบทที่อยู่ห่างไกลและยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง
  นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น
  อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือประมง
  เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ โดยน้ำมันดีเซลของบริษัทฯมีชื่อทางการค้าคือ เพาเวอร์ดี
  ซึ่งเป็นดีเซลเกรดพิเศษ ที่มีเนื้อน้ำมันที่สะอาด บริสุทธิ์
  ได้มาจากกระบวนการกลั่นตรงแล้วยังเพิ่มสารชะล้างทำความสะอาด ระบบหัวฉีด ระบบเผาไหม้
  เพื่อช่วยทำความสะอาดระบบเผาไหม้และเครื่องยนต์
  โดยจำหน่ายในราคาเดียวกับน้ำมันดีเซลทั่วไป

  1.6) น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
  การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

  ในปี 2545 บริษัทฯได้พัฒนาน้ำมันเตาชนิดที่ 2 เพิ่มอีก 1 เกรด
  ซึ่งบริษัทฯได้พัฒนาขึ้นเป็นรายแรกและรายเดียวในประเทศ คือ น้ำมันเตาเกรดพิเศษ มีคุณสมบัติ
  คือ กากคาร์บอนต่ำมาก โดยเมื่อเผาไหม้จะมีกากคาร์บอนต่ำกว่าน้ำมันเตาชนิดที่ 2 ทั่วไป
  ถึงร้อยละ 50 อีกทั้งจะเกิดเขม่าและก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์น้อย ช่วยลดมลภาวะทางอากาศ
  ตลอดจนช่วยให้อุปกรณ์สะอาด ลดการอุดตันในหม้อต้ม (Boiler)
  และยืดอายุของเครื่องจักรและอุปกรณ์

  2) ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น
  เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทานและการสึกหรอ
  นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง
  ทำความสะอาดคราบเขม่าและเศษโลหะที่เกิดจากการสึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3
  ประเภท ได้แก่

1.  น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

  ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
  น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

2.  น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

  ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันเทอร์ไบน์
  น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

3.  จาระบี

  ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง
  รวมทั้งจาระบีที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพและมาตรฐานตามที่กำหนดโดยสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา
  (API) มาตรฐานยุโรปและผู้ผลิตยานยนต์ที่มีชื่อเสียง โดยในปี 2545
  บริษัทฯได้รับใบรับรองมาตรฐาน ISO 9001: 2000
  ด้านการพัฒนาและจัดหาผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น การจำหน่าย และการบริการคาร์แคร์
  จากสำนักรับรองระบบคุณภาพสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
  กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

  3) ผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

  ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่องสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
  (Cracking Unit)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

  ใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี เพื่อไปสกัดเป็นสาร
  อะโรมาติกส์ หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

  ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  4) ผลิตผลพลอยได้ ได้แก่ สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
  เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
  เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง สารปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
  และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

1.  ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  สำหรับลักษณะการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน ธุรกิจค้าส่ง
  และธุรกิจค้าปลีก รวมถึงการจำหน่ายผ่านสถานีบริการ
  สามารถแบ่งปัจจัยที่สำคัญที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯในด้านต่างๆ ดังนี้

1)  ที่ตั้งของโรงกลั่นทำให้มีความได้เปรียบเชิงต้นทุน
    เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ อยู่ในกรุงเทพมหานคร
    ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่บริโภคน้ำมันเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 50 ของปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศ
    จึงทำให้บริษัทฯมีข้อได้เปรียบในการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นไปยังผู้บริโภค
    เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นที่ส่วนใหญ่มีที่ตั้งโรงกลั่นอยู่แถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออก
    โดยบริษัทฯสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่ง อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ก็มีต้นทุนการขนส่งน้ำมันดิบเข้าสู่โรงกลั่นมากกว่าผู้ประกอบการรายอื่น
    เนื่องจากสถานที่ตั้งโรงกลั่นของบริษัทฯ
    อยู่ห่างจากท่าเรือรับน้ำมันดิบแถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกมากกว่า
    ซึ่งทำให้ผลต่างของต้นทุนการขนส่งน้ำมันของบริษัทฯและผู้ประกอบการรายอื่นลดลง

  ในการทำตลาดภายในประเทศ
  โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯถือว่ามีข้อได้เปรียบด้านสถานที่ตั้งที่ใกล้กลุ่มผู้บริโภคมากที่สุด
  แต่ในทางตรงกันข้ามการทำตลาดต่างประเทศถือเป็นข้อจำกัดของบริษัทฯเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่น
  เนื่องจากจะเสียค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม
  บริษัทฯเน้นการทำการตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
  และจำกัดการขยายตลาดต่างประเทศเฉพาะส่วนที่มีกำไรสูง
  แต่เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันภายในประเทศ แปรผันโดยตรงกับการขยายตัวของเศรษฐกิจ
  ดังนั้นหากมีการหดตัวของเศรษฐกิจก็อาจส่งผลต่อปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯเช่นกัน ทั้งนี้
  สำนักงานเศรษฐกิจการคลังประมาณการว่าเศรษฐกิจในปี 2548 (ข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน
  2548) และ ปี 2549 จะขยายตัวร้อยละ 4.3 และ 5.0 ตามลำดับ
  ซึ่งถือว่ายังมีอัตราการเติบโตที่ดี

2)  การกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
    นอกเหนือจากการกระจายเครือข่ายของสถานีบริการขนาดใหญ่แล้ว บริษัทฯ
    ยังมีการกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
    ซึ่งบริษัทฯเป็นผู้ให้สิทธิในการดำเนินกิจการภายใต้เครื่องหมายบางจาก
    โดยการขยายตัวของสถานีบริการดังกล่าวถือเป็นการขยายเครือข่ายที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด
    แต่ให้ผลตอบแทนสูงสุดเมื่อเทียบกับสถานีบริการ น้ำมันประเภทอื่น ซึ่ง ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี
    2548 มีจำนวนสถานีบริการชุมชน 547 แห่ง กระจายอยู่ 70 จังหวัด ทั่วประเทศ

3)  ความยืดหยุ่นของกระบวนการกลั่น เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯไม่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล
    (Cracking Unit) เพื่อปรับลดสัดส่วนน้ำมันเตา ดังนั้นจึงเป็นข้อจำกัดอย่างหนึ่ง
    เนื่องจากไม่สามารถเลือกน้ำมันดิบราคาต่ำที่มีสัดส่วนน้ำมันเตาสูงได้
    เมื่อเทียบกับโรงกลั่นที่มีหน่วยดังกล่าว ซึ่งมีความยืดหยุ่นมากกว่า อย่างไรก็ตาม
    บริษัทฯได้มีการจัดการกับข้อจำกัดดังกล่าว
    โดยการนำน้ำมันเตาที่กลั่นได้ไปกลั่นต่อที่โรงกลั่นไทยออยล์ที่มีกำลังกลั่นของหน่วยดังกล่าวมากเกินความต้องการ
    และแบ่งผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้

  อย่างไรก็ตาม เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและคล่องตัวให้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯในระยะยาว
  บริษัทฯจะดำเนินการลงทุนในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
  ซึ่งจะทำให้บริษัทฯสามารถลดสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันเตา
  และสามารถเพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันดีเซล และน้ำมันเบนซิน
  ให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับโรงกลั่นประเภท Complex Refinery รายอื่นๆ

4)  ฐานะทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างทางการเงิน
    จากการดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินตามมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม
    2546 และวันที่ 16 ธันวาคม 2546 ซึ่งประกอบไปด้วย การจัดหาวงเงินกู้ใหม่จำนวน
    12,500 ล้านบาท และการระดมทุนโดยการออกและเสนอขายดีอาร์หุ้นสามัญ
    และดีอาร์หุ้นกู้แปลงสภาพ ผ่านบริษัท สยามดีอาร์ จำกัด จำนวน 7,003 ล้านบาท
    เพื่อนำไปชำระคืนหนี้เดิม ซึ่งบริษัทฯ ได้ดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อต้น ปี 2547
    ส่งผลให้โครงสร้างหนี้และโครงสร้างเงินทุนใหม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
    โดยบริษัทฯมีต้นทุนทางการเงินที่ถูกลง และมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่งขึ้น

5)  การขยายตัวของภาคอุตสาหกรรมยานยนต์ จากสภาวะเศรษฐกิจที่มีอัตราดอกเบี้ยต่ำ
    และการแข่งขันทางการตลาดของบริษัทรถยนต์รายต่างๆ
    ในแง่ของเงื่อนไขพิเศษทางการเงินที่เป็นปัจจัยที่กระตุ้นการตัดสินใจของผู้บริโภค
    ส่งผลให้ยอดจำหน่ายรถยนต์รวมสำหรับปี 2548 มียอดจำหน่ายรถยนต์จำนวนประมาณ
    703,432 คัน หรือขยายตัวร้อยละ 12.4 เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกัน สำหรับปี 2547
    (ข้อมูลจากบริษัท โตโยต้า มอเตอร์ ไทยแลนด์ จำกัด)
    ซึ่งการเติบโตของยอดจำหน่ายรถยนต์นี้ถือว่าเป็นปัจจัยบวกต่อเนื่อง
    ที่ส่งผลให้ปริมาณการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้น

6)  ผู้ริเริ่มผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอล์ โดยทั่วไป ผู้ประกอบการจะเติมสาร MTBE (Methyl
    Tertiary Butyl Ether)
    ลงในน้ำมันเบนซินเพื่อช่วยลดปริมาณก๊าซคาร์บอนมอนนอกไซด์ที่ออกมาจากท่อไอเสียของรถยนต์
    และช่วยเพิ่มค่าออกเทนของน้ำมันแทนสารตะกั่ว
    แต่เนื่องจากมีการตรวจพบว่าสารดังกล่าวยังไม่มีวิธีกำจัดที่เหมาะสมหากรั่วไหลและปนเปื้อนกับสิ่งแวดล้อม
    ดังนั้นภาครัฐจึงมีนโยบายที่จะยกเลิกการใช้สาร MTBE
    และพัฒนาและส่งเสริมการนำเอทานอลมาใช้ทดแทน และจะยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน
    โดยให้มีการจำหน่ายเฉพาะน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งมีผลตั้งแต่เดือนมกราคมปี 2550 ทั้งนี้
    บริษัทฯถือเป็นผู้บุกเบิก
    และริเริ่มในการพัฒนาและผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อจำหน่ายเชิงพาณิชย์มาตั้งแต่ปี 2547
    ดังนั้นหากภาครัฐยกเลิกการใช้สาร MTBE ดังกล่าว บริษัทฯ
    ถือเป็นผู้ประกอบการรายหนึ่งที่มีศักยภาพในการพัฒนาและผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อจำหน่ายเชิงพาณิชย์โดยทันที

7)  สภาวะการแข่งขันของธุรกิจค้าปลีก
    แม้ว่าภาวะเศรษฐกิจภายในประเทศจะมีอัตราเติบโตที่ดีแต่เนื่องจากปริมาณการผลิตน้ำมันโดยรวมยังคงสูงกว่าปริมาณการบริโภคน้ำมันภายในประเทศจึงทำให้สภาวะการแข่งขันยังคงสูงอยู่โดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก
    ในช่วงที่ผ่านมาผู้ค้าแต่ละรายพัฒนาและออกผลิตภัณฑ์ใหม่ๆเป็นจำนวนมาก
    ตลอดจนการวางแผนการตลาดเพื่อเพิ่มปริมาณการขาย เช่น แผนการส่งเสริมการขาย
    การก่อสร้างร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการน้ำมัน หรือการให้ส่วนลด เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
    แผนการตลาดดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งบริษัทฯ
    ได้พิจารณาจัดสรรงบประมาณลงทุนดังกล่าวโดยยึดหลักแผนกลยุทธ์ที่จะปรับปรุง
    และพัฒนาสถานีบริการที่เปิดดำเนินการอยู่ในปัจจุบัน
    ให้สามารถจำหน่ายได้เต็มศักยภาพก่อนที่จะขยายจำนวนสถานีบริการออกไป

8)  ความต้องการบริโภคน้ำมันเตา
    จากการที่ภาครัฐมีโครงการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อทดแทนการใช้น้ำมันเตาโดยการสร้างโครงการระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
    ซึ่งมีอัตราการส่งก๊าซธรรมชาติสูงสุด 400 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน
    โดยคาดว่าจะแล้วเสร็จประมาณกลางปี 2549
    ซึ่งหากโครงการดังกล่าวเปิดดำเนินการอาจมีผลกระทบต่อปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯ
    อย่างไรก็ตาม
    เนื่องจากความต้องการของอุตสาหกรรมที่ยังเติบโตระหว่างที่โครงการดังกล่าวยังไม่แล้วเสร็จ
    ทำให้บริษัทฯมีโอกาสในการขยายตลาดน้ำมันเตาสำหรับลูกค้าประเภทอุตสาหกรรมในช่วงปี
    2548 - 2549 โดยเฉพาะกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
    เนื่องจากการลงทุนปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทดแทนต้องใช้เงินลงทุนและอาจเป็นข้อจํากัดต่อการลงทุนของกลุ่มลูกค้าดังกล่าว
    และกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมผลิตนํ้ามันหล่อลื่นซึ่งใช้น้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบในการผลิต
    นอกจากนี้ความต้องการน้ำมันเตาในภาคการผลิตไฟฟ้ามีแนวโน้มสูงขึ้นเช่นกัน
    เนื่องจากโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าแห่งใหม่ได้เลื่อนกำหนดออกไป
    ทำให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตเพิ่มปริมาณการใช้น้ำมันเตาเพื่อใช้ผลิตไฟฟ้า จากเดิม 700
    ล้านลิตรต่อปี เป็น 1,100 – 2,300 ล้านลิตรต่อปี (ระหว่างปี 2547-2549) อย่างไรก็ตาม
    บริษัทฯมีการส่งน้ำมันเตาไปยังหน่วย แตกตัวโมเลกุลน้ำมันของไทยออยล์ฯ
    เพื่อเปลี่ยนให้เป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันดีเซล และน้ำมันเบนซิน
    ทำให้บริษัทฯมีปริมาณน้ำมันเตาที่จะต้องจำหน่ายน้อยลง และได้ผลผลิตที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น

  อย่างไรก็ตาม บริษัทฯจะดำเนินการลงทุนในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน ซึ่งจะทำให้ บริษัทฯ
  สามารถกลั่นน้ำมันดิบเป็นน้ำมันสำเร็จรูปมูลค่าสูงได้ในสัดส่วนที่เพิ่มสูงขึ้นได้ด้วยตนเอง
  โดยคาดว่าจะเริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงการฯในปี 2549
  และดำเนินการแล้วเสร็จประมาณสิ้นปี 2551

 

3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 กลยุทธ์การแข่งขัน

  ในปี 2548 เศรษฐกิจไทยขยายตัวร้อยละ 4.3 (ข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน 2548) ชะลอตัว
  เมื่อเทียบกับปีก่อนที่มีอัตราการขยายตัวอยู่ที่ระดับร้อยละ 6.4
  เนื่องจากสถานการณ์ด้านราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
  โดยกลยุทธ์การแข่งขันของบริษัทฯ ในปี 2548 เป็นดังนี้

1.  ด้านธุรกิจโรงกลั่น
    บริษัทฯมุ่งพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
    พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
    สนับสนุนโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
    ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุด (Logistics
    Co-Operation and Co-Cracking) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย
    สร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด นอกจากนี้
    บริษัทฯยังเร่งดำเนินการลงทุนในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกใช้น้ำมันดิบในการกลั่น
    และสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ในระยะยาว

2.  ด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีก และตลาดอุตสาหกรรม

  สำหรับตลาดค้าปลีก บริษัทฯได้ปรับกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อให้แข่งขันได้
  โดยปรับปรุงภาพลักษณ์ของสถานีบริการของบริษัทฯ ตามโครงการ “สถานีบริการในสวน”
  โดยเน้นการตกแต่งแบบธรรมชาติ ให้ผู้ใช้บริการรู้สึกสดชื่น เป็นกันเอง ขณะที่ยังคงความทันสมัย
  ประกอบกับพัฒนาคุณภาพการให้บริการ เพื่อเพิ่มความพึงพอใจให้ผู้บริโภค โดยใช้เงินลงทุน 70
  ล้านบาท เพื่อปรับปรุงด้านการบริการและการจำหน่าย
  ตลอดจนสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพน้ำมันของบริษัทฯ และเน้นความเป็นผู้นำพลังงานทดแทน
  โดยขยายเครือข่ายสถานีบริการน้ำมันที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์และไบโอดีเซลอย่างรวดเร็ว
  เพื่อสนองนโยบายของรัฐบาล และเปิดสถานีบริการในรูปแบบบริการตนเอง (Self-serve)
  ในทำเลที่มียอดจำหน่ายต่ำ หรือมีความเป็นรองในด้านการแข่งขันกับผู้ค้ารายอื่น
  โดยเน้นรูปแบบของความทันสมัย และความประหยัด

  สำหรับตลาดอุตสาหกรรม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการจำหน่ายน้ำมันเตา ยังคงมีการแข่งขันด้านราคา
  เนื่องจากปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่าความต้องการบริโภคภายในประเทศ
  รวมถึงโรงงานอุตสาหกรรมมีการรวมตัวกันเพื่อสร้างอำนาจต่อรอง อย่างไรก็ตาม
  บริษัทฯก็มุ่งเน้นการให้บริการที่เหนือกว่าคู่แข่งโดยการให้คำปรึกษาทางด้านเทคนิคให้กับลูกค้าอย่างใกล้ชิด

3.2.2 ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

  อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมัน

อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูปเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค ในขณะที่อุตสาหกรรม
น้ำมันดิบมีการแข่งขันในระดับโลก
ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
ในขณะที่การแข่งขันในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบขึ้นกับคุณภาพของน้ำมันดิบ และแหล่งน้ำมันดิบ
ซึ่งมีข้อจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

โรงกลั่นสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

-   Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตามธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

-   Complex Refinery (Conversion Cracking) คือ
    โรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
    ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

  เปรียบเทียบสัดส่วนผลิตภัณฑ์จากโรงกลั่นแต่ละประเภท

+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| อัตราผลผลิตจากน้ำมันดิบ                | Hydroskimming   | Conversion     |
|                                   |                 | Cracking       |
| Arab Light                        |                 |                |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                   | 2.1%            | 6.6%           |
|                                   |                 |                |
| แนปทา                             | 4.5%            | 5.8%           |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันเบนซิน                         | 12.1%           | 24.6%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันก๊าด/ น้ำมันเครื่องบิน              | 13.0%           | 19.0%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันดีเซล                          | 25.7%           | 20.9%          |
|                                   |                 |                |
| น้ำมันเตา                           | 40.6%           | 22.1%          |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| รวม                               | 98.0%           | 99.0%          |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+
| เงินลงทุน (ล้านเหรียญสหรัฐ)            | 800             | 1,300          |
|                                   |                 |                |
| ค่าใช้จ่ายดำเนินการ                   | 0.38            | 0.80           |
| (เหรียญสหรัฐ/บาร์เรล)                |                 |                |
+-----------------------------------+-----------------+----------------+

  ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

  หมายเหตุ : 1)
  โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯสามารถผลิตน้ำมันเตาในสัดส่วนที่ต่ำกว่าข้อมูลในตารางข้างต้น (ต่ำกว่า
  35%) จากการปรับชนิดน้ำมันดิบให้มีสัดส่วนน้ำมันเตาที่ลดลง ส่งผลทำให้มีค่าการกลั่นเพิ่มขึ้น

  2) Conversion หมายถึง Complex Refinery ที่มีการกลั่น 2
  ขั้นตอนในการแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น ซึ่งประกอบด้วย (1)
  ขั้นตอนการแยกน้ำมันเตาออกจาก Distillation Unit
  เพื่อแยกน้ำมันเตาที่มีองค์ประกอบของน้ำมันเบาในสัดส่วนที่มากออก และ (2)
  ขั้นตอนการแปลงน้ำมันเตาที่ออกจากขั้นตอนที่ (1) เพื่อให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น

โดยปกติ โรงกลั่นประเภท Simple Refinery และโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราส่วนผลผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราส่วนผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ/สูง

ภาวะอุปสงค์และอุปทานของธุรกิจโรงกลั่น 

ค่าการกลั่นเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2543 – ปี 2548

หน่วย : บาทต่อลิตร

+----------------------------------+-----------------------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)                      | ค่าการกลั่น                          |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| 2543                             | 0.9994                            |
|                                  |                                   |
| 2544                             | 0.5449                            |
|                                  |                                   |
| 2545                             | 0.4709                            |
|                                  |                                   |
| 2546                             | 0.7745                            |
|                                  |                                   |
| 2547                             | 1.3068                            |
|                                  |                                   |
| 2548                             | 1.7645                            |
+----------------------------------+-----------------------------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

จากวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540
ความต้องการใช้น้ำมันทั้งในระดับภูมิภาคและในประเทศได้ปรับตัวลดลงอย่างมาก
เป็นผลทำให้กำลังการผลิตสูงกว่าความต้องการใช้ ซึ่งจากปัจจัยดังกล่าว
ส่งผลทำให้เกิดการแข่งขันทางด้านราคาค่อนข้างรุนแรง และค่าการกลั่น
(กำไรขั้นต้นก่อนหักค่าใช้จ่ายในการผลิต) อยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่องระหว่าง 0.4709 -
0.9994 บาทต่อลิตร ในช่วงปี 2540 – ปี 2546 อย่างไรก็ตาม ในปี 2547
เศรษฐกิจและความต้องการใช้น้ำมันมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความต้องการใช้น้ำมันเพื่อเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ส่งผลให้ค่าการกลั่นเฉลี่ยสำหรับปี 2547 ปรับตัวขึ้นมาอยู่ในระดับสูงที่ 1.3068 บาทต่อลิตร
สำหรับปี 2548 ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้ค่าการกลั่นเฉลี่ยอยู่ในระดับสูงที่
1.7645 บาทต่อลิตร

สำหรับการคำนวณค่าการกลั่นของโรงกลั่นนั้น พิจารณาจากผลต่างระหว่างราคา ณ โรงกลั่น
(ถัวเฉลี่ยทุกผลิตภัณฑ์ตามสัดส่วนการผลิต) กับต้นทุนราคาน้ำมันดิบ
โดยค่าการกลั่นดังกล่าวเป็นค่าการกลั่นโดยรวม

กำลังการกลั่นและการใช้กำลังการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศปี 2548

+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| โรงกลั่น         | ชนิดของ | กำลังการกลั่น  | การ          | อ            |
|                |        |             | ใช้กำลังการกลั่น | ัตราการใช้กำลัง |
|                | โรงกลั่น | (พัน         | (พ           |              |
|                |        | บาร์เรลต่อวัน) | ันบาร์เรลต่อวัน) | การกลั่น       |
|                |        |             |              | (ร้อยละ)      |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| 1.  ไทยออยล์    | C      | 210         | 226.5        | 107.8        |
|                | omplex |             |              |              |
| 2.  ทีพีไอ       |        | 215         | 178.1        | 82.8         |
|                | C      |             |              |              |
| 3.  เอสโซ่      | omplex | 165         | 152.7        | 92.5         |
|                |        |             |              |              |
| 4.  สตาร์       | C      | 160         | 138.7        | 86.6         |
|                | omplex |             |              |              |
| 5.  ระยอง      |        | 145         | 138.7        | 95.6         |
|                | C      |             |              |              |
| 6.  บางจาก     | omplex | 120         | 62.7         | 52.2         |
|                |        |             |              |              |
| 7.  ระย        | C      | 17          | 11.5         | 67.6         |
| องเพียวริฟายเออร์ | omplex |             |              |              |
|                |        |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
|                |        |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| รวม            |        | 1,032       | 908.9        | 88.1         |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+

ที่มา : สำนักการค้าและการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง และ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด
(มหาชน)

สำหรับปี 2548 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมทั้งสิ้น 1,032 พันบาร์เรลต่อวัน
และมีการใช้กำลังการผลิต 909 พันบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นอัตราการใช้กำลังการกลั่นร้อยละ 88.1
ของกำลังการกลั่นรวม ซึ่งปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปที่ผลิตได้ภายในประเทศทั้งหมดอยู่ที่ 865
พันบาร์เรลต่อวัน ในขณะที่มีความต้องการบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปภายในประเทศ 751
พันบาร์เรลต่อวัน ซึ่งเพิ่มขึ้นเพียงร้อยละ 1.3
เมื่อเปรียบเทียบกับความต้องการบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศในปี 2547
เนื่องจากเศรษฐกิจเกิดการชะลอตัวซึ่งเป็นผลสืบเนื่องมาจากปัญหาหลายอย่างที่เกิดขึ้น เช่น
ไข้หวัดนก ราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างรุนแรง ปัญหาภัยแล้งซ้ำซ้อน ปัญหาความไม่สงบในภาคใต้
และผลกระทบจากธรณีพิบัติภัยสึนามิ เป็นต้น

สำหรับปี 2548 ปริมาณการผลิตน้ำมันเบนซินอยู่ที่ 147 พันบาร์เรลต่อวัน ขณะที่มีความต้องการใช้
113 พัน บาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี 2547 ในอัตราร้อยละ 5.1
เนื่องจากภาครัฐปล่อยลอยตัวราคาน้ำมันเบนซิน
ส่งผลทำให้ราคาน้ำมันเบนซินปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง สำหรับน้ำมันดีเซลมีระดับการผลิตอยู่ที่ 338
พันบาร์เรลต่อวัน โดยมีความต้องการบริโภค 338 พันบาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี
2547 ร้อยละ 0.9
ซึ่งเป็นผลมาจากการที่ราคาน้ำมันดีเซลปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตามราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ปรับสูงขึ้น
สำหรับปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเตามีประมาณ 107 พันบาร์เรลต่อวัน
เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันในปี 2547 ร้อยละ 2.6

เมื่อเปรียบเทียบการผลิตกับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวม
พบว่าปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่า ความต้องการใช้ในประเทศ เป็นผลให้ในปี 2548
มีการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปเป็นจำนวน 128 พันบาร์เรลต่อวัน

การผลิต การใช้ การนำเข้า และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปปี 2548

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------
                        ปริมาณ                                  

                        การใช้        การผลิต       การนำเข้า     การส่งออก

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว       93.3         124.0        0            30.2

  เบนซินออกเทน 95        38.6         60.3         0            21.5

  เบนซินออกเทน 91        74.7         86.9         0            13.4

  แก๊สโซฮอล์              11.6         11.9         0            0

  น้ำมันก๊าด/น้ำมันเครื่องบิน   74.3         100.9 ^(1/)  0            10.4

  ดีเซล                  338.4        338.6 ^(2/)  12.4         31.2

  น้ำมันเตา               106.9        106.1        24.9         15.6

  ยางมะตอย              13.5         18.3         0.3          5.5

  รวม                   751.4        864.9        37.5         127.8
  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------

  ที่มา : สำนักการค้าและการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง

  หมายเหตุ : ^(1/) ตัวเลขการผลิตน้ำมันก๊าดของ TPI
  ได้มีการนำน้ำมันก๊าดบางส่วนไปผสมกับน้ำมันดีเซล

  ^(2/) ตัวเลขการผลิตน้ำมันดีเซลของ TPI ยังไม่รวมการนำน้ำมันก๊าดมาผสมเป็นน้ำมันดีเซล

สำหรับในปี 2548 เศรษฐกิจเติบโตในอัตราชะลอตัวลง
เป็นผลเนื่องมาจากปัญหาราคาน้ำมันที่ได้ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตามภาวะตลาดโลก
ปัญหาภัยแล้งซ้ำซ้อน ปัญหาความไม่สงบในภาคใต้ และผลกระทบจากธรณีพิบัติภัยสึนามิ อย่างไรก็ตาม
ยังมีปัจจัยบวกสนับสนุนที่สำคัญได้แก่ การเติบโตของเศรษฐกิจโลก
การขยายตัวของการบริโภคภายในประเทศซึ่งเกิดจากความเชื่อมั่นของผู้บริโภค
การลงทุนของภาคธุรกิจที่ขยายตัวเร็วขึ้น มาตรการของภาครัฐในการขยายการลงทุนไปต่างประเทศ
เช่น ลาว เขมร พม่า และการเป็นศูนย์กลางพลังงานในภูมิภาค
ตลอดจนภาวะดอกเบี้ยต่ำต่อเนื่องจากปีก่อนหน้า ทั้งนี้ในปี 2548 เศรษฐกิจขยายตัวอยู่ที่ร้อยละ 4.3
ซึ่งยังคงส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันโดยรวมสูงขึ้น
โดยสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานประมาณการแนวโน้มความต้องการผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมโดยรวมระหว่างปี
2546 – 2556 จะมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 5.6 ต่อปี
ซึ่งจะทำให้อุปสงค์และอุปทานโดยรวมเข้าสู่สภาวะสมดุลประมาณปี 2550 อย่างไรก็ตาม ในปี 2548
ความต้องการบริโภคน้ำมันดีเซลใกล้เคียงกับปริมาณการผลิต
ทั้งนี้จากการคาดการณ์ของสถาบันปิโตรเลียมแห่งชาติ
ความต้องการบริโภคน้ำมันดีเซลจะสูงกว่าปริมาณการผลิตประมาณ 41 พันบาร์เรลต่อวัน ในปี 2549

  ธุรกิจตลาดค้าปลีก

ในปี 2548 สภาวะการแข่งขันของธุรกิจตลาดค้าปลีกในประเทศมีความรุนแรงขึ้นเมื่อเทียบกับปี
2547 เนื่องจากสภาวะราคาน้ำมันในตลาดโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างรวดเร็วและต่อเนื่อง
ทำให้การปรับราคาค้าปลีกไม่สามารถปรับได้ตามต้นทุนที่แท้จริง

ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในปี 2548 ปรับตัวสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2547
โดยราคาขายปลีกน้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วปรับตัวสูงขึ้น 6.75 บาทต่อลิตร และ 8.90
บาทต่อลิตร ตามลำดับ
ซึ่งเป็นผลจากราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจากปัญหาภัยธรรมชาติ
เหตุการณ์ความไม่สงบในตะวันออกกลาง และภัยคุกคามจากการก่อการร้าย ประกอบกับรัฐบาลได้
ปล่อยลอยตัวราคาน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซล เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2547 และ 23 มีนาคม 2548
ทำให้การแข่งขันของธุรกิจตลาดค้าปลีกเพิ่มสูงขึ้น โดยค่าการตลาดในปี 2548
ปรับตัวลดลงเมื่อเทียบกับปี 2547 ประมาณ 0.444 บาทต่อลิตร มาอยู่ที่ระดับ 0.6848 บาทต่อลิตร

ค่าการตลาดเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2543 -ปี 2548

หน่วย : บาทต่อลิตร

+----------------------------------+-----------------------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)                      | ค่าการตลาด                         |
+----------------------------------+-----------------------------------+
| 2543                             | 0.8205                            |
|                                  |                                   |
| 2544                             | 1.3217                            |
|                                  |                                   |
| 2545                             | 1.3776                            |
|                                  |                                   |
| 2546                             | 1.0673                            |
|                                  |                                   |
| 2547                             | 1.1290                            |
|                                  |                                   |
| 2548                             | 0.6848                            |
+----------------------------------+-----------------------------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

จากการแข่งขันของธุรกิจตลาดค้าปลีกที่เพิ่มขึ้น ทำให้บริษัทน้ำมันต่างๆ ต้องปรับกลยุทธ์การตลาด
โดยเป็นการขยายธุรกิจเสริม (Non-oil) ในสถานีบริการในรูปแบบต่างๆมากขึ้น

  3.2.3 การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง และ
    การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไป
        ผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        ซึ่งรวมทั้งสถานีบริการชุมชนซึ่งจำหน่ายให้กับสมาชิกด้วย
        ซึ่งน้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถยนต์

  บริษัทฯ แบ่งประเภทของสถานีบริการน้ำมันออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่

  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- ---------
  ประเภท                                                                                     จำนวน   สัดส่วน

                                                                                             (แห่ง)   (%)

  1.       Company Own Company Operate (COCO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการ โดยให้ บริษัท 160     13.95%
           บางจากกรีนเนท จำกัด เป็นผู้บริหารกิจการภายในสถานีบริการ                                            
           โดยที่บริษัทฯเป็นผู้กำหนดนโยบายและภาพลักษณ์ของการดำเนินธุรกิจค้าปลีกเพื่อให้ บริษัท บางจากกรีนเนท             
           จำกัด ใช้เป็นแนวทางในการบริหารธุรกิจ ซึ่งสถานีบริการประเภท COCO                                     
           ส่วนใหญ่จะเป็นสถานีบริการที่มีขนาดใหญ่ และตั้งอยู่บนถนนสายหลัก                                          
           ดังนั้นสถานีบริการดังกล่าวจะถูกควบคุมและดูแลเพื่อใช้เป็นสถานีบริการต้นแบบสำหรับสถานีบริการประเภทอื่นๆ           

  2.       Company Own Dealer Operate (CODO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเจ้าของสถานที่                    125     10.90%
           และให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ในการบริหารสถานีบริการเช่าดำเนินการ                                  

  3.       Joint Venture (JV):                                                               186     16.22%
           เป็นการร่วมลงทุนระหว่างบริษัทฯกับผู้ประกอบการที่สนใจและประสงค์จะดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน                

  4.       Dealer Own Dealer Operate (DODO): ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน กล่าวคือ         129     11.25%
           ผู้ประกอบการเป็นทั้งเจ้าของที่ดิน และผู้ลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเองทั้งหมด                                  
           รวมทั้งทำหน้าที่เป็นตัวแทนจำหน่าย                                                                 

  5.       Co-Operative (CO-OP): เป็นสถานีบริการที่ชุมชนเป็นผู้ลงทุน โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดิน             547     47.69%
           และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเอง                                                                 

           รวม                                                                               1,147   100.00%
  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- ---------

  หมายเหตุ : ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548

2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
    กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
    เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
    อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ
    ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือ

3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน กิจการเดินรถและเรือขนส่งสินค้าและ
    ผู้โดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
    เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
    โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
    การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
    ทางเรือและทางรถยนต์

4.  การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ เมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน
    2545คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้การจัดซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงของส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจจำนวนตั้งแต่
    10,000 ลิตร ขึ้นไป และการจัดซื้อน้ำมันเตาของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
    ในปริมาณร้อยละ 80 สามารถจัดซื้อได้จากบริษัทฯโดยวิธีกรณีพิเศษ
    เพิ่มขึ้นอีกหนึ่งแห่งนอกเหนือจากการจัดซื้อจาก ปตท. อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันบริษัทฯ
    จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่หน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจโดยผ่าน ปตท.

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ
    เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
    ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบ
    เครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง
    การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่จัดส่งทางท่อ
    อย่างไรก็ตามบางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทางรถยนต์

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ ในรูปวัตถุดิบ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
    การจัดจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯซึ่งเป็นน้ำมันเตาประเภท Straight Run
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นไทยออยล์ที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking
    Unit) เพื่อแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
    หรือการจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมทของบริษัทฯ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมีสำหรับการผลิตเป็นสารอะโรมาติกส์

4)  กระบวนการจำหน่ายต่างประเทศ ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
    โดยทางเรือ

3.2.4 ลักษณะของลูกค้า

บริษัทฯ สามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของ บริษัทฯ (Dealer)
    รวมถึงสถานีบริการน้ำมันชุมชนบางจาก
    ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของจำหน่ายให้ลูกค้าเป็นสมาชิกและบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ ซึ่งได้แก่
    ผู้ประกอบกิจการโรงงาน กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือโดยสาร ฯลฯ
    ตลอดจนหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ

  2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
  บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศทั้งรายเล็กและรายใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายต่อ เช่น ปตท. ซึ่งจัดจำหน่ายต่อให้แก่ ผู้ใช้ตรง รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย
  เป็นต้น

  3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
  โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว เช่น
  การจำหน่ายน้ำมันเตาให้แก่ไทยออยล์ฯเพื่อนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันมูลค่าสูง
  เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
  การจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์เมทเพื่อนำไปเข้ากระบวนการผลิตสารอะโรมาติกส์
  เป็นต้น

  4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายหรือใช้ในต่างประเทศ

  ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ จำแนกตามประเภทของลูกค้า

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| ประเภทลูกค้า              | ปี     |       | ปี     |     | ปี    |     |
|                         | 2546  |       | 2547  |     | 2548 |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
|                         | ปริมาณ | ร้อยละ | ปริมาณ | ร้อ  | ป    | ร้อ  |
|                         |       |       |       | ยละ | ริมาณ | ยละ |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 1. สถานีบริการ            | 53.4  | 53.0  | 55.9  | 4   | 52.9 | 6   |
|                         |       |       |       | 7.9 |      | 1.4 |
| ตลาดอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง  |       |       |       |     |      |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 2. ลูกค้าขายส่ง            | 21.4  | 21.3  | 34.2  | 2   | 15.6 | 1   |
|                         |       |       |       | 9.3 |      | 8.1 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 3.                      | 25.5  | 25.3  | 25.6  | 2   | 16.0 | 1   |
| โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ   |       |       |       | 2.0 |      | 8.6 |
| โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ   |       |       |       |     |      |     |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| 4. ลูกค้าต่างประเทศ        | 0.4   | 0.4   | 0.9   | 0.8 | 1.6  | 1.9 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+
| รวม                     | 100.7 | 100   | 116.6 | 100 | 86.1 | 100 |
+-------------------------+-------+-------+-------+-----+------+-----+

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2546           ปี 2547           ปี 2548   

                                 ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                     

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              23,062   37.9    29,835   37.8    33,331   39.2

  2. น้ำมันเตา                     15,687   25.8    20,370   25.8    18,548   21.8

  3. น้ำมันเบนซิน                   12,066   19.8    16,048   20.3    19,035   22.4

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              8,262    13.6    12,195   15.5    13,100   15.4

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          59,077   97.1    78,448   99.4    84,014   98.8

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                    

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              0.0      0.0     0.0      0.0     0.0      0.0

  2. น้ำมันเตา                     0.0      0.0     232      0.3     115      0.1

  3. น้ำมันเบนซิน                   0.0      0.0     0.0      0.0     0.0      0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              1,738    2.9     222      0.3     906      1.1

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         1,738    2.9     454      0.6     1,021    1.2

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                        

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              23,062   37.9    29,835   37.8    33,331   39.2

  2. น้ำมันเตา                     15,687   25.8    20,602   26.1    18,663   21.9

  3. น้ำมันเบนซิน                   12,066   19.8    16,048   20.3    19,035   22.4

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              10,000   16.4    12,417   15.7    14,006   16.5

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             60,815   100     78,902   100     85,035   100.0

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   17.4             29.7             7.8      
  (ร้อยละ)                                                                   
  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------

3.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

1.  ลักษณะการจัดหาผลิตภัณฑ์

1)  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาร์เรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ระบบท่อ กระบวนการผสม
กระบวนการเก็บ และการกระจายผลิตภัณฑ์ออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่ง
ในรอบปีบริษัทฯจะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
เพื่อรักษาประสิทธิภาพการผลิตให้อยู่ในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพให้ดียิ่งขึ้น
การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
บาร์เรลต่อวัน โดยดำเนินการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

บริษัทฯได้ดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่นรวมถึงการขยายหน่วยการผลิต และเพิ่มระบบถัง
มาโดยตลอด จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
และระบบป้องกันมลภาวะเป็นพิษสอดคล้องเหมาะสมกับกำลังกลั่นที่สูงขึ้น

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|                                  | ปี 2546    | ปี 2547   | ปี 2548    |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้              |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันกลั่น              | 120       | 120      | 120       |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันปฏิทิน (A)         | 113.4     | 113.4    | 113.4     |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์                |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                    | 24.5      | 30.7     | 23.1      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                     | 24.3      | 28.9     | 19.1      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                   | 12.2      | 13.9     | 10.1      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด     | 8.4       | 11.3     | 6.4       |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                     | 2.3       | 2.4      | 1.5       |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   6.                             | 2.2       | 2.7      | 2.1       |
|   น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต  |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)               | 73.9      | 90.0     | 62.4      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| อัตราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ)  | 1.1       | 21.8     | (30.7)    |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)      | 65.2      | 79.4     | 55.0      |
| (B/A)                            |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8 ชั่วโมง
  และในรอบปีบริษัทฯ จะหยุดเครื่อง ประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30
  วัน ทั้งนี้เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม
  หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (“UOP”)
เป็นผู้ทำการประเมินประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP
    ไม่พบข้อคิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

  สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
  ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
  ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และ
    การตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัย
    ที่ดีและตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป

6.  Refinery’s Energy Efficiency : โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
    มีประสิทธิภาพด้านพลังงานเหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของโรงกลั่นในเอเชียแปซิฟิค
    ประมาณร้อยละ 5 - 8 และ
    เหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของอุตสาหกรรมโดยรวมประมาณร้อยละ 6 – 9

2) กระบวนการผลิต

  [][][][][][][]

-   การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ ภายในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส  ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปสู่ยอดหอกลั่น
    ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำที่สุด ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลงจะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    ซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน ดังนี้

    1.  ชั้นบนสุดของหอกลั่นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำที่สุดจะเป็นก๊าซหุงต้ม

    2.  ชั้นที่สอง ได้แก่ แนฟธาเบา (Light Vergin Naphtha หรือ LVN)

    3.  ชั้นที่สาม ได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Vergin Naphtha หรือ HVN)

  (ซึ่งแนฟธาเบา และแนฟธาหนัก จะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ
  และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป)

4.  ชั้นที่สี่ ได้แก่ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน

5.  ชั้นที่ห้า ได้แก่ น้ำมันดีเซล

6.  ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยกลายเป็นไอจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงที่สุดโดยของเหลวส่วนนี้เรียกว่า
    “กากกลั่น” (Residue หรือ Long Residue หรือ Reduced Crude)

  การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
  จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมานี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
  (Straightrun) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล มีค่าซีเทนสูงมาก
  จุดติดไฟได้เร็ว เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาด
  ส่วนน้ำมันเตาก็มีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ ปราศจากเขม่าควัน
  และสามารถปรับแต่งปริมาณอากาศที่เกิน (Excess Air) ให้ต่ำลงได้ง่าย
  ซึ่งช่วยให้ประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆในระยะยาว

-   การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) :
    เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์โดยการกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ
    ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน เป็นต้น
    เพื่อทำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์และคุณภาพสูงตามความต้องการ
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่ปรับปรุงคุณภาพ เช่น หน่วยกำจัดกำมะถัน หน่วยผลิตดีเซลกำมะถันต่ำ
    เป็นต้น

-   การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) :
    เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของน้ำมันเพื่อให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน เช่น หน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
    หน่วยรีฟอร์มเมอร์ และหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    (ซึ่งเป็นหน่วยที่บริษัทฯจะดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน) เป็นต้น

-   การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

  3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตของธุรกิจโรงกลั่นคือ "น้ำมันดิบ"
ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอน
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆปีของซากพืชซากสัตว์ที่อยู่ภายใต้พื้นผิวโลก
ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
บริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลกและจังหวัดกำแพงเพชร บริเวณจังหวัดสุพรรณบุรี
บริเวณอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบและนำขึ้นมายังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้ของโรงกลั่นทั้ง
7 แห่งในประเทศไทย โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 2 - 5
ของความต้องการน้ำมันเพื่อนำมากลั่นทั้งหมด ดังนั้น
น้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งแหล่งน้ำมันดิบที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่ กลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น
รวมถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย และบรูไน เป็นต้น
การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางใช้เวลาในการขนส่งประมาณ 15 - 20 วัน
และจากตะวันออกไกลใช้เวลาประมาณ 3 - 7 วัน ทั้งนี้ โดยปกติบริษัทฯ
สำรองน้ำมันดิบในปริมาณที่เพียงพอต่อการกลั่นประมาณ 40 วัน

เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ
เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหาและราคาวัตถุดิบที่ ต่ำที่สุดโดยได้คุณภาพของผลผลิตตามความต้องการ
บริษัทฯจึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 39 และร้อยละ 61 ตามลำดับ โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น ทั้งนี้
อีกส่วนหนึ่ง บริษัทฯสั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย
ซึ่งเป็นผลจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูป (Physical Swap) กับผู้ผลิตรายอื่น
โดยการจัดหาวัตถุดิบของบริษัทฯ แบ่งเป็นประเภทได้ดังนี้

(1) การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ ของบริษัท ปตท. สผ. สยาม จำกัด ที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลก
  และกำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของบริษัท ปตท. สผ. อินเตอร์เนชั่นแนล
  ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี ของบริษัท แปซิฟิกไทเกอร์ เอ็นเนอร์ยี จำกัด ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  - น้ำมันดิบปัตตานี ของ Unocal Thailand Company Limited บริษัท ปตท. สผ. จำกัด
  (มหาชน) และ Mitsui Oil Exploration Company Limited ซึ่งอยู่ในอ่าวไทย

  แหล่งน้ำมันดิบภายในประเทศ

  หน่วย : บาร์เรลต่อวัน

+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| แหล่ง            | ผู้ผลิต         | ปริม      |          |            |
|                 |              | าณการผลิต |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
|                 |              | ปี 2546   | ปี 2547   | ปี 2548     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 1.  สิริกิติ์        | ปตท.สผ. สยาม | 19,127   | 17,050   | 17,129     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 2.  ทานตะวัน     | เชฟรอน       | 5,193    | 4,503    | 6,650      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 3.  เบญจมาศ     | เชฟรอน       | 49,275   | 39,565   | 50,097     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 4.  ฝาง         | กรมก         | 847      | 796      | 800        |
|                 | ารพลังงานทหาร |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 5.  หนึ่ง         | ปตท.สผ.      | 436      | 390      | 354        |
|     (กำแพงแสน)  |              |          |          |            |
|     และ สอง     | อ            |          |          |            |
|     (อู่ทอง)      | ินเตอร์เนชั่นแนล |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 6.              | ชิโน ยูเอส     | 733      | 856      | 1,098      |
|   บึงหญ้าและบึงม่วง |              |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 7.  วิเชียรบุรี     | แปซิฟิค ไทเก้อร์ | 223      | 172      | 150        |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 8.  นางนวล      | ปตท.สผ. สยาม | -        | -        | 1,912      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 9.  จัสมิน        | เพิร์ล ออย     | -        | -        | 5,768      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 10. ยูโนแคล      | ยูโนแคล       | 20,231   | 22,021   | 29,794     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 11. อื่นๆ         |              | 258      | 163      | 137        |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| รวม             |              | 96,322   | 85,516   | 113,890    |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

  บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศ และปัจจุบันบริษัทฯ
  สั่งซื้อนํ้ามันดิบจากภายในประเทศ 9 แหล่ง โดยร้อยละ 82
  ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์ และแหล่งน้ำมันดิบปัตตานี

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งภายในประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| แหล่งน้ำมันดิบ                 | ปี    |      | ปี    |      | ปี    |      |
|                            | 2546 |      | 2547 |      | 2548 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
|                            | ป    | ร    | ป    | ร    | ป    | ร    |
|                            | ริมาณ | ้อยละ | ริมาณ | ้อยละ | ริมาณ | ้อยละ |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 1. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)        | 3    | 85.8 | 3    | 59.8 | 3    | 40.0 |
|                            | ,605 |      | ,161 |      | ,169 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 2. น้ำมันดิบปัตตานี             | 107  | 2.5  | 1    | 31.1 | 3    | 41.6 |
|                            |      |      | ,643 |      | ,301 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 3. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล        | 257  | 6.1  | 291  | 5.5  | 383  | 4.8  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 4. จักรวาลคอนเดนเสท         | -    | -    | -    | -    | 251  | 3.2  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 5. น้ำมันดิบจัสมิน              | -    | -    | -    | -    | 339  | 4.3  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 6. เอราวัณคอนเดนเสท         | -    | -    | -    | -    | 264  | 3.3  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 7. น้ำมันดิบบีพี                | 171  | 4.1  | 139  | 2.6  | 126  | 1.6  |
| (อู่ทอง/กำแพงแสน)            |      |      |      |      |      |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 8. น้ำมันดิบสังฆจาย            | 74   | 1.8  | 53   | 1.0  | 45   | 0.6  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 9. น้ำมันดิบวิเชียรบุรี           | -    | -    | -    | -    | 50   | 0.6  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
|  รวม                       | 4    | 100  | 5    | 100  | 7    | 100  |
|                            | ,214 |      | ,288 |      | ,928 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  (2) การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

  ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมด 23 ชนิดเข้ากลั่น
  โดยเป็นน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล 13 ชนิด คือ
  น้ำมันดิบทาปีสและลาบวนจากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบซีเรียไลท์ แชมเปียน
  และบรูไนไลท์จากประเทศบรูไน น้ำมันดิบเกราไก มาดูล่าและดูริจากประเทศอินโดนีเซีย
  น้ำมันดิบจาบีรู เทวินนาร์ด วารานัส แบโรว์และวูลีบัทจากประเทศออสเตรเลีย
  ส่วนน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลาง 8 ชนิดมีตั้งแต่น้ำมันดิบอาระเบียนซุปเปอร์ไลท์
  และอาระเบียนมีเดียมจากประเทศซาอุดิอาระเบีย น้ำมันดิบดูไบจากประเทศดูไบ
  น้ำมันดิบอีราเนียนเฮฟวี่จากประเทศอิหร่าน น้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมาน
  น้ำมันดิบกาตาร์มารีนจากประเทศกาตาร์
  น้ำมันดิบเมอร์แบนและอึมชาอีฟจากประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
  น้ำมันดิบสักคารินจากประเทศรัสเซียและ น้ำมันดิบจากแอฟริกา คือ น้ำมันดิบ
  ปาลังกาจากประเทศแองโกลา นอกจากนั้น บริษัทฯ เคยกลั่นน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ ได้มากกว่า
  30 ชนิด

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทฯ ได้ติดต่อสั่งซื้อ อาทิเช่น

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันต่างประเทศทั่วไป

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งต่างประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ            ประเทศ    ปี 2546           ปี 2547           ปี 2548   

                                 ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                            

  1. ลาบวน             มาเลเซีย   350      1.5     2,433    8.6     1,775    14.2

  2. ซีเรียไลท์           บรูไน      2,423    10.7    2,562    9.1     1,237    9.9

  3. ทาปีส              มาเลเซีย   7,402    32.6    4,060    14.4    -        -

  4. อื่นๆ                         1,562    6.9     1,224    4.3     -        -

  รวมแหล่งตะวันออกไกล              11,737   51.6    10,280   36.4    3,012    24.0

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                           

  1. โอมาน             โอมาน     10,994   48.4    7,014    24.8    3,033    24.2

  2. เมอร์แบน           ยู เอ อี    -        -       6,388    22.6    5,443    43.4

  3. กาตาร์มารีน         กาตาร์     -        -       -        -       -        -

  4. อึมชาอีฟ            ยู เอ อี    -        -       4,566    16.2    1,049    8.4

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง             10,994   48.4    17,969   63.6    9,525    76.0

  รวมทั้งสิ้น                        22,731   100     28,248   100     12,537   100
  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

  นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
  ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป
  รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงอีกด้วย

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

  -------------------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ                              ปี 2546           ปี 2547           ปี 2548   

                                         ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ                                                          

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              5,230    10.4    8,356    11.2    18,888   25.1

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         15,387   30.7    19,956   26.9    23,354   31.1

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ            20,617   41.1    28,312   38.1    42,242   56.2

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ                                                         

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              28,775   57.4    45,830   61.6    31,171   41.5

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         727      1.5     213      0.3     1,786    2.4

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ        29,502   58.9    46,043   61.9    32,957   43.8

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ                                              

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              34,005   67.8    54,186   72.9    50,059   66.6

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         16,114   32.2    20,169   27.1    25,140   33.4

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด               50,119   100.0   74,355   100.0   75,199   100.0
  -------------------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

2.  ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  บริษัทฯ
  ยังคงดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยตามมาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
  ISO 14001 และมาตรฐานระบบการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยตาม มอก.
  18001 และ OHSAS (Occupational Health and Safety Management System
  Assessment Series) 18001 อย่างต่อเนื่อง
  มีการปล่อยน้ำทิ้งและอากาศเสียจากปล่องที่มีคุณภาพดีกว่าข้อกำหนดทางกฎหมาย
  ยิ่งกว่านั้นยังมีชั่วโมงการทำงานปราศจากอุบัติเหตุถึงขั้นหยุดงาน 6.90 ล้านชั่วโมงการทำงาน
  (ข้อมูล ณ 31 ธันวาคม 2548)
  และยังคงทำการฝึกอบรมและฝึกซ้อมดับเพลิงทั้งขั้นต้นและขั้นรุนแรงให้แก่บุคคลภายนอก ได้แก่
  รพ. กบินทร์บุรี บจก. เสริมทรัพย์ บจก. สยามเอ็นพีอาร์ บจก. ไม้อัดไทย บจก. ไทยอาซาฮี
  หจก. เคแอนด์เค รุ่งเรือง หจก.ไทยเบลเทค และ รพ.บัวใหญ่
  อีกทั้งยังมีการร่วมฝึกซ้อมดับเพลิงขั้นต้นให้แก่ชุมชนรอบโรงกลั่นจำนวน 7
  ชุมชนที่ศูนย์ฝึกอบรมด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมของ บริษัทฯ
  (ตั้งอยู่ที่ศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) เพื่อให้ชุมชนมีความรู้และ
  มีความสามารถในการป้องกันอุบัติเหตุจากเพลิงไหม้
  และบรรเทาความเสียหายด้วยการใช้เครื่องดับเพลิงประจำบ้านหรือชุมชน

เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม
บริษัทฯได้จัดกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์อย่างต่อเนื่องโดยในปีนี้นอกจากการเยี่ยมชุมชนเป็นประจำและในวาระพิเศษต่างๆแล้ว
บริษัทฯได้จัดกิจกรรมเพิ่มเติมจากปี 2547 กล่าวคือ
ปรับปรุงอาคารเก็บของเป็นศูนย์เรียนรู้ให้แก่ชุมชนข้างโรงกลั่นปรับปรุงอาคารเอนกประสงค์ให้เหมาะกับการใช้งานของชุมชนให้แก่ชุมชนหน้าโรงเรียนบางจาก
จัดทำจุลสารครอบครัวใบไม้เพื่อเป็นช่องทางในการสื่อสารกับชุมชนชั้นกลางที่อยู่รอบโรงกลั่น
รวมถึงการจัดกิจกรรมครอบครัวเดียวกันให้กับกลุ่มดังกล่าวเพื่อสร้างความสัมพันธ์ที่ดี
ขยายโครงการโรงเรียนของหนูเข้าไปในชุมชนเพิ่มอีก 1 ชุมชน (ชุมชนพงษ์เวชอนุสรณ์)
ดำเนินโครงการเปิดโลกการเรียนรู้กับบางจาก
ซึ่งเป็นโครงการสนับสนุนนโยบายของรัฐที่ต้องการให้องค์กรท้องถิ่นเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับการศึกษาสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นให้นักเรียนได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์ตรงนอกเหนือจากในบทเรียนผ่านกิจกรรมหลากหลายรูปแบบของบริษัทฯอย่างต่อเนื่อง

  การรับรองระบบงานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ซึ่งบริษัทฯ ได้รับต่อเนื่องถึงปัจจุบันมีดังนี้

  ปี 2533 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานอุตสาหกรรมประเภทเคมีดีเด่น
  ด้านการประหยัดพลังงานทั่วไป” จากศูนย์ประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน
  กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  ปี 2534 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมดีเด่น”
  จากสมาคมวิศวกรสิ่งแวดล้อมไทย

  ปี 2538 บริษัทฯ ได้รับรางวัล เรื่องการปฎิบัติตามมาตรการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  จากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม

    ปี 2540 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO14001 -
    PETROLEUM REFINING ทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิตน้ำมัน นับตั้งแต่การรับน้ำมันดิบ
    กระบวนการกลั่นทุกหน่วย ตลอดจนการตรวจสอบและติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อม

  ปี 2541 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลดีเด่นทางด้านคณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่มีการจัดการและรักษาสภาพแวดล้อม (EIA AWARDS’
  98)

  ปี 2542 บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศการทำกิจกรรมเพื่อบริการสังคม
  จากการให้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญ ISO 14001 ของบริษัท
  เข้าไปช่วยจัดระบบให้โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติที่ต้องการปฏิบัติตามมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม

    ปี 2543 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    (มอก.18001) เลขที่ OHS00007/007 สำหรับกิจการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม จากสถาบัน
    รับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)

  ปี 2544 บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์
  ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่น ประจำปี 2544 (EIA AWARD’2001)

    ปี 2546 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    (OHSAS 18001) เลขที่ 03037/057 สำหรับการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
    จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)

    ปี 2547 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    มอก.-18001-2542 และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety
    Management System) ในทุกกระบวนการดำเนินงาน

  ปี 2548 ศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
  ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก.-18001-2542
  และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety Management
  System) จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ

    รางวัลด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ที่บริษัทฯ ได้รับมีดังนี้

  ปี 2533 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานอุตสาหกรรมประเภทเคมีดีเด่น
  ด้านการประหยัดพลังงานทั่วไป” จากศูนย์ประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน
  กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  ปี 2534 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมดีเด่น”
  จากสมาคมวิศวกรสิ่งแวดล้อมไทย

  ปี 2538 บริษัทฯ ได้รับรางวัล เรื่องการปฎิบัติตามมาตรการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  จากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม

  ปี 2541 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลดีเด่นทางด้านคณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่มีการจัดการและรักษาสภาพแวดล้อม

  (EIA AWARDS’ 98)

  ปี 2542 บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศการทำกิจกรรมเพื่อบริการสังคม
  จากการให้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญ ISO 14001 ของบริษัท
  เข้าไปช่วยจัดระบบให้โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติที่ต้องการปฏิบัติตามมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม

  ปี 2544 บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์
  ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่นประจำปี 2544

  (EIA AWARD’2001)

  ปี 2548 บริษัทฯ ได้รับ เหรียญพฤกษานครา ประเภท “ร่มรื่นพรรณพฤกษาอาคารใหญ่”
  ในโครงการ “แมกไม้มิ่งเมือง” ซึ่งจัดโดยกรุงเทพมหานคร เพื่อสนองพระราชดำริ
  สมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถให้ชาวกรุงเทพฯ ร่วมกันปลูกต้นไม้และตกแต่งให้สวยงาม

  3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี