3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

  3.1 ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ

ผลิตภัณฑ์ของบริษัทแบ่งได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้

  1. ประเภทผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1 ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
  งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก
  เป็นต้น นอกจากนี้ ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับ เครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2 น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินอาจแบ่งโดยค่าอ๊อกเทน
  ค่าอ๊อกเทนเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์ ตามข้อกำหนดของรัฐ
  น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วของบริษัทฯ มีชื่อการค้า คือ ไอโซกรีน สูตรไฮเปอร์คลีน
  เป็นน้ำมันเบนซินที่มีเนื้อน้ำมันสะอาดสำหรับเครื่องยนต์
  เพิ่มสารชะล้างที่ทำความสะอาดได้ลึกถึงห้องเครื่อง ผสมสาร MTBE
  เพิ่มประสิทธิภาพของเครื่องยนต์และให้ผลดีต่อสิ่งแวดล้อม

  1.3 น้ำมันก๊าด

  น้ำมันก๊าดถูกใช้ในการจุดตะเกียงให้ความสว่างตามชนบทที่อยู่ห่างไกล
  และไม่มีไฟฟ้านอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด
  เช่น อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4 น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  น้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาด ปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5 น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว ใช้กับยานยนต์ เช่น รถยนต์ รถบรรทุก
  เรือประมง เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ

  1.6 น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
  การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

  2. ประเภทผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  2.1 น้ำมันหล่อลื่น

บริษัทฯ ได้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นทุกประเภท และได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ทุกปี 

  2.2 สารกำมะถัน

เป็นธาตุที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติปนอยู่ในเนื้อน้ำมัน
เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง ปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

  3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

1.  กลยุทธ์การแข่งขัน

ในปี 2543 เศรษฐกิจไทยได้ฟื้นตัวต่อเนื่องจากปลายปี 2542 โดยมีอัตราการขยายตัวระดับ 4.5%
แต่ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศกลับลดลงอยู่ประมาณ 624 พันบาเรลต่อวัน ลดลง 3.7%
ซึ่งไม่ได้เพิ่มขึ้นตามการขยายตัวทางเศรษฐกิจ
เนื่องจากบางภาคเศรษฐกิจยังไม่มีการฟื้นตัวและราคาน้ำมันอยู่ในระดับสูง ทำให้การใช้ประหยัดขึ้น
และความต้องการใช้น้ำมันเตาที่ กฟผ.
ใช้ในการผลิตไฟฟ้าได้ลดลงมากโดยเป็นการทดแทนจากการนำเข้าแก๊ซธรรมชาติ

จากที่ความต้องการน้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูปเพื่อการบริโภคในประเทศลดลง
ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทก็ลดลงในระดับ 9.3% จากปี 2542 การจำหน่ายที่ลดลง
เป็นการลดลงในตลาดขายส่ง ปตท. ส่วนการขายในตลาดขายปลีก ตลาดอุตสาหกรรม และอื่นๆ
มีปริมาณเพิ่มขึ้น โดยบริษัทได้กำหนดแนวทางการตลาดโดยมุ่งเน้นที่การเพิ่มการขายปลีก
ซึ่งเป็นตลาดที่มีการแข่งขันเสรี
โดยเฉพาะการเพิ่มการจำหน่ายผ่านเครือข่ายสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัท
ซึ่งเป็นตลาดที่มีมูลค่าเพิ่มและมีผลในการเพิ่มกำไรของกิจการ นอกจากนี้
บริษัทยังเน้นการจำหน่ายทั้งสู่อุตสาหกรรม ผู้ใช้โดยตรงในภาคขนส่งและบริการ
และการจำหน่ายแก่ผู้ค้ารายย่อยต่างๆ อีกด้วย

สำหรับในปี 2544 เศรษฐกิจไทยมีแนวโน้มฟื้นตัวดีขึ้น
และคาดว่าแนวโน้มเศรษฐกิจจะขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
ความต้องการใช้น้ำมันโดยทั่วไปคาดว่าจะสูงขึ้น ยกเว้นน้ำมันเตาที่ใช้ในการผลิตไฟฟ้าลดลง
เนื่องจากการนำเข้าก๊าซธรรมชาติมาทดแทนน้ำมันเตา

ดังนั้น ในปี 2544 บริษัทฯ จึงมีเป้าหมายขยายส่วนแบ่งการตลาดค้าปลีก
ตลาดอุตสาหกรรมและตลาดน้ำมันหล่อลื่น โดยเน้นการสร้างความมั่นใจเรื่องคุณภาพน้ำมัน
การปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการน้ำมันให้ทันสมัยและสะดวกสบาย
รวมถึงการบริการที่สร้างความพึงพอใจต่อลูกค้ามากขึ้น
เพิ่มรายได้และเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน โดยการขยายตลาดส่งออกไปยังประเทศอินโดจีน

สำหรับนโยบายการตั้งราคาของบริษัท บริษัทได้กำหนดนโยบายราคาขายให้ลูกค้าประเภทต่างๆ โดยแข่งขันกับราคาจำหน่ายในตลาดเป็นสำคัญ อย่างไรก็ดี เพื่อให้ได้ราคาที่เหมาะสมและเป็นธรรมต่อผู้บริโภค บริษัทพยายามที่จะปรับราคาขายน้ำมันให้สอดคล้องกับราคาน้ำมันในตลาดโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

  3.2.2 การจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

บริษัทจำหน่ายน้ำมันโดยผ่านช่องทางการจำหน่ายดังนี้

  1. การจำหน่ายผ่านสถานีบริการและการขายตรงให้ผู้ใช้

  1.1 การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ

  เป็นการจำหน่ายให้ประชาชนผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไปผ่านสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันของบริษัทซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
  ซึ่งรวมทั้งปั๊มสหกรณ์ซึ่งจำหน่ายให้กับบรรดาสมาชิกด้วย น้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถบรรทุกน้ำมัน

  1.2 การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง

  ได้แก่ กิจการประเภทสายการบิน บริษัทรถและเรือขนส่งสินค้าและคนโดยสาร
  กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
  เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
  โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทน้ำมัน โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
  การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
  ทางเรือและทางรถบรรทุกน้ำมัน

  1.3 การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม

  ได้แก่ กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการต่างๆ ซึ่งใช้น้ำมันเป็น เชื้อเพลิง
  สำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ เช่น อุตสาหกรรมอาหาร
  อุตสาหกรรมสิ่งถัก/สิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
  อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น
  ลูกค้าประเภทนี้ก็ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทเช่นกัน การจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทาง
  รถบรรทุกน้ำมัน ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรืออาจสามารถรับน้ำมันทางเรือได้

2.  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ

  เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และปานกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
  ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบเครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง

3.  การจำหน่ายให้การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย ( ปตท.)

  เป็นการจำหน่ายในรูปขายส่ง ซึ่ง ปตท. จะนำไปจำหน่ายต่อผ่านระบบเครือข่ายของ ปตท.
  อีกทอดหนึ่ง ส่วนมาก ปตท. จะรับน้ำมันทางท่อ ยกเว้นในบางกรณีอาจขอรับน้ำมันทางเรือก็ได้

4.  การจำหน่ายต่างประเทศ

  ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าหรือผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
  ดังนั้นการขนส่งจะจัดส่งไปทางเรือและทางรถ

  3.2.3 ลักษณะของลูกค้า

บริษัทสามารถจำแนกประเภทลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1.  ลูกค้าสถานีบริการและผู้ใช้ตรง ( Outlet & End User Customers)

  ได้แก่ ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัท
  ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัท (บริษัทเป็นเจ้าของ) สถานีบริการของตัวแทน
  ค้าน้ำมันของบริษัท (Dealer) รวมถึงปั๊มน้ำมันชุมชนบางจาก
  ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของจำหน่ายให้ลูกค้าที่เป็นสมาชิกและบุคคลทั่วไป

  นอกจากนี้ ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
  ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ ซึ่งได้แก่พวกโรงงาน
  กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือขนส่งโดยสาร ฯลฯ

2.  ลูกค้าขายต่อ (Indirect Sales Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศรายเล็กหรือใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัท
  เพื่อไปจำหน่ายต่อ

3.  ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers)

  ได้แก่ การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย (ปตท.)
  ซึ่งเป็นกิจการรัฐวิสาหกิจขนาดใหญ่ซื้อน้ำมันจากบริษัทเป็นจำนวนมาก
  เพื่อจัดจำหน่ายต่อให้ผู้ใช้ตรงที่เป็นส่วนราชการและ รัฐวิสาหกิจอื่นๆ เช่น
  การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ลูกค้าอื่นๆ รวมทั้งสถานีบริการเครือข่ายของปตท.

4.  ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศที่ซื้อน้ำมันจากบริษัท
  เพื่อไปจำหน่ายหรือใช้ในต่างประเทศ

  ปริมาณการจำหน่ายจำแนกตามประเภทของลูกค้า (สัดส่วนการจำหน่าย)

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

  --------------------- -------- -------- ------- -------- -------- ------- -------- --------
  ประเภทลูกค้า            ปี 2541                    ปี 2542                    ปี 2543   

                        ปริมาณ    ร้อยละ    ปริมาณ            ร้อยละ    ปริมาณ            ร้อยละ

  1. สถานีบริการและผู้ใช้ตรง 41.3     42.5     44.9             44.1     48.1             52.1

  2. ขายต่อ              13.7     14.1     18.3             18.0     18.2             19.7

  3. ขายส่ง              40.0     41.2     37.1             36.4     22.0             23.8

  4. ต่างประเทศ          2.2      2.2      1.5              1.5      4.0              4.4

  รวม                   97.2     100      101.8            100      92.3             100
  --------------------- -------- -------- ------- -------- -------- ------- -------- --------

  มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัท

  ----------------------------------- -------- -------- -------- ------- -------- --------
  ผลิตภัณฑ์                              ปี 2541            ปี 2542           ปี 2543   

                                      ล้านบาท   ร้อยละ    ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                           

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                   13,993   40.4     16,045   41.4    22,673   43.5

  2. น้ำมันเตา                          8,175    23.6     8,849    22.8    11.014   21.1

  3. น้ำมันเบนซิน                        7,424    21.4     9,771    25.2    11,061   21.2

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ                   4,493    13.0     3,690    9.5     5,001    9.6

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ               34,085   98.4     38,355   98.9    49,749   95.5

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                          

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                   -        -        -        -       1,002    1.9

  2. น้ำมันเตา                          13       0.0      -        -       98       0.2

  3. น้ำมันเบนซิน                        547      1.6      425      1.1     1,269    2.4

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ              560      1.6      425      1.1     2,369    4.5

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศและต่างประเทศ                                               

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                   13,993   40.4     16,045   41.4    23,675   45.4

  2. น้ำมันเตา                          8,188    23.6     8,849    22.8    11,112   21.3

  3. น้ำมันเบนซิน                        7,971    23.0     10,196   26.3    12,330   23.7

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ                   4,493    13.0     3,690    9.5     5,001    9.6

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศและต่างประเทศ   34,645   100      38,780   100     52,118   100

  อัตราเพิ่ม (ลด) ของมูลค่าการหน่าย (ร้อยละ) (11.8)            11.9             34.4     
  ----------------------------------- -------- -------- -------- ------- -------- --------

บริษัทได้ส่งออกน้ำมันไปจำหน่ายยังประเทศเขมร และประเทศเวียดนาม

ผู้ค้าน้ำมันในประเทศขนาดใหญ่และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเองมีจำนวนทั้งสิ้น 32 ราย
ดังนี้

  ผู้ค้าน้ำมันขนาดใหญ่ มี 8 ราย ได้แก่

  ------------------------------------- ---------------------------------
  บมจ. บางจากปิโตรเลียม                   บจ. น้ำมันคาลเท็กซ์ (ไทย)

  การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย               บจ. โรงกลั่นน้ำมันระยอง

  บจ. เชลล์แห่งประเทศไทย                  บจ. สตาร์ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง

  บจ. ไทยออยล์                           บมจ. เอสโซ่ (ประเทศไทย)
  ------------------------------------- ---------------------------------

  ผู้ค้าน้ำมันขนาดกลาง มี 24 ราย ได้แก่

+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. พี.ซี. สยามปิโตรเลียม             | บจ. คอสโมออยล์                    |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. อุตสาหกรรมแก๊สสยาม              | บจ. สยามเฆมี                      |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บมจ. ภาคใต้เชื้อเพลิง จำกัด            |   บจ. เจริญมั่นคง                   |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บมจ. สยามสหบริการ จำกัด             | บจ. โมบิลออยล์ไทยแลนด์              |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. ระยองเพียวรีฟายเออร์             | บมจ. อุตสาหกรรมปิโตรเคมีคัลไทย       |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. เอ็ม พี ปิโตรเลียม                | บจ. ไทยพับลิคพอร์ต                  |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. คูเวตปิโตรเลี่ยม (ประเทศไทย)      | บจ. น้ำมันทีพีไอ                     |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. เวิลด์แก๊ส (ประเทศไทย)           |   บจ. ฮาร์ทออยล์สยามอิมปอร์ตเอ็กซ์ปอร์ต |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. บีพีออยล์ (ประเทศไทย)            | บมจ. อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย)       |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บจ. คอนอโค (ประเทศไทย)            |   บจ. ยูเนียนแก๊สแอนด์เคมีคัล          |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บมจ. ยูนิคแก๊ส แอนด์ ปิโตรเคมีคัลส์       |   บจ. แสงทองอุตสาหกรรมถังแก๊ส       |
+-----------------------------------+----------------------------------+
| บมจ. ไทยลู้บเบส                     | บจ. คอสโมเอนเนอร์ยี่ แอนด์เทรดดิ้ง     |
+-----------------------------------+----------------------------------+

  ส่วนผู้ค้าน้ำมันขนาดเล็กนั้น ได้แก่ ผู้ค้าน้ำมันทั่วไปที่มีปริมาณการค้าไม่สูงนัก อาทิ
  สถานีบริการน้ำมันต่างๆ

  3.2.4 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

  1. กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

  กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาเรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
  ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ผ่านระบบท่อ ผสม เก็บ
  และจ่ายออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่ง
  ในรอบปีบริษัทจะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
  เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น
  การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่เหมาะสม

  บริษัทมีโรงกลั่นน้ำมันตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
  บาเรลต่อวัน ทำการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

  บริษัทมีการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่น รวมทั้งขยายหน่วยเพิ่มระบบถังมาโดยตลอด
  จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
  และระบบป้องกันมลภาวะเป็นพิษสอดคล้องเหมาะสมกับกำลังกลั่นที่สูงขึ้น

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

+-----------------------------------+----------+----------+-----------+
|                                   | ปี 2541   | ปี 2542   | ปี 2543    |
+-----------------------------------+----------+----------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้               | 120.0    | 120.0    | 120.0     |
|                                   |          |          |           |
| : พันบาเรลต่อวันกลั่น                  | 113.4    | 113.4    | 113.4     |
|                                   |          |          |           |
| : พันบาเรลต่อวันปฏิทิน (A)             |          |          |           |
+-----------------------------------+----------+----------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์                 | 27.8     | 32.0     | 32.7      |
|                                   |          |          |           |
| 1. น้ำมันดีเซล                       | 34.8     | 32.6     | 26.0      |
|                                   |          |          |           |
| 2. น้ำมันเตา                        | 16.0     | 17.6     | 15.6      |
|                                   |          |          |           |
| 3. น้ำมันเบนซิน                      | 9.8      | 9.7      | 8.4       |
|                                   |          |          |           |
| 4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด        | 2.2      | 2.1      | 1.6       |
|                                   |          |          |           |
| 5. ก๊าซหุงต้ม                        | 1.3      | 1.6      | 0.1       |
|                                   |          |          |           |
|   6.                              |          |          |           |
|   น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต   |          |          |           |
+-----------------------------------+----------+----------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)                | 91.9     | 95.6     | 84.4      |
+-----------------------------------+----------+----------+-----------+
| อัตราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ)   | (7.6)    | 4.0      | (11.7)    |
|                                   |          |          |           |
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ) (B/A) | 81.0     | 84.3     | 74.4      |
+-----------------------------------+----------+----------+-----------+

  2. วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

  วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิต คือ "น้ำมันดิบ"
  ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอนที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆปีของซากพืชซากสัตว์อยู่ภายใต้พื้นผิวโลกรวมกันเป็นแหล่งๆ
  ทั่วโลก ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
  ที่รอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลกและกำแพงเพชร ที่สุพรรณบุรี และที่อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่
  เป็นต้น
  แต่เนื่องจากปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบและนำขึ้นมาใช้ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้งานของโรงกลั่นทั้ง
  5 แห่งในประเทศไทย เพราะมีเพียงประมาณร้อยละ 2 - 5
  ของความต้องการน้ำมันเพื่อการกลั่นทั้งหมด ดังนั้น
  น้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ แหล่งที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่
  น้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน ดูไบ โอมาน เป็นต้น
  และน้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย และบรูไน เป็นต้น
  การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางจะใช้เวลาเดินทางประมาณ 15 - 20 วัน
  และจากตะวันออกไกลจะใช้เวลาประมาณ 3 - 7 วัน โดยปกติบริษัทสำรองน้ำมันดิบประมาณ 40
  วัน

  เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบด้วยต้นทุนการจัดหาและราคาวัตถุดิบที่ต่ำที่สุด
  บริษัทมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตจากทั้งแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
  ซึ่งได้มีการจัดหาด้วยวิธีการต่างๆ ดังนี้

  (1) การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ของบริษัท ไทยเชลล์ฯ จำกัดที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลกและ กำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของ ปตท.สผ. ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบฝางของกรมการพลังงานทหาร กระทรวงกลาโหม ที่จังหวัดเชียงใหม่

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี ของบริษัท เครนเอ็นเนอร์ยี จำกัด ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  ตามพระราชบัญญัติปิโตรเลียม
  น้ำมันดิบที่ผลิตได้ในประเทศจะต้องขายให้การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยทั้งหมด
  ยกเว้นน้ำมันดิบฝางของกรมการพลังงานทหาร
  บริษัทได้ดำเนินการรับซื้อน้ำมันดิบส่วนหนึ่งจากทั้งการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย
  และกรมการพลังงานทหาร

การจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ ในประเทศของบริษัท

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

  ------------------------- ------- ------- ------- ------- ------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบ                ปี 2541          ปี 2542          ปี 2543  

                            ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  1. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)       10.2    87.2    11.9    90.9    12.2    91.7

  2. น้ำมันดิบบีพี               0.6     5.1     0.5     4.1     0.5     3.8
  (อู่ทอง/กำแพงแสน)                                                   

  3. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล       0.5     4.3     0.5     4.0     0.6     4.5

  4. น้ำมันดิบนางนวล / วิเชียรบุรี 0.2     1.7     0.1     0.4     -       -

  5. น้ำมันดิบฝาง              0.2     1.7     0.1     0.5     -       -

  รวม                       11.7    100     13.1    100     13.3    100
  ------------------------- ------- ------- ------- ------- ------- -------

(2) การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

  ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา บริษัทนำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมด 12 ชนิดเข้ากลั่น
  โดยเป็นน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล 5 ชนิด คือ
  น้ำมันดิบทาปีสและน้ำมันลาบวนจากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบซีเลียจากประเทศบรูไน
  น้ำมันดิบจาบีรูและเทวินนาร์ดจากประเทศออสเตรเลีย
  ส่วนน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลางมีตั้งแต่น้ำมันดิบอาระเบียนซุปเปอร์ไลท์
  และอาระเบียนมีเดียมจากประเทศซาอุดิอาระเบีย น้ำมันดิบดูไบจากประเทศดูไบ
  น้ำมันดิบอีราเนียนเฮฟวี่จากประเทศอิหร่าน น้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมาน
  น้ำมันดิบกาต้าร์มารีนจากประเทศกาต้าร์ และน้ำมันดิบเมอร์แบนจากประเทศ ยู เอ อี
  และน้ำมันดิบจากแอฟริกาอีก 1 ชนิด คือ น้ำมันดิบปาลังกาจากประเทศแองโกลา นอกจากนั้น
  บริษัทเคยกลั่นน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆได้มากกว่า 30 ชนิด

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทได้ติดต่อสั่งซื้อ ได้แก่

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศทั่วไป

การนำเข้าน้ำมันดิบจำแนกตามแหล่งชนิดน้ำมันดิบ

(หน่วย : พันบาเรล)

  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ            ประเทศ    ปี 2541           ปี 2542           ปี 2543   

                                 ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                            

  1. ทาปีส              มาเลเซีย   8,901    31.2    7,233    23.8    1,580    6.1

  2. ลาบวน             มาเลเซีย   1,506    5.3     3,603    11.9    6,884    26.4

  3. ซีเรียไลท์           บรูไน      -        -       2,395    7.9     7,716    29.6

  4. อื่นๆ                         -        -       -        -       157      0.6

  รวมแหล่งตะวันออกไกล              10,407   36.3    13,231   43.6    16,337   62.7

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                           

  1. โอมาน             โอมาน     17,391   61.0    11,853   39.0    6,374    24.5

  2. เมอร์แบน           อาบู ดาบี   728      2.6     3,104    10.2    -        -

  3. กาตาร์มารีน         กาตาร์     -        -       2,177    7.2     3,356    12.9

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง             18,119   63.5    17,134   56.4    9,730    37.3

  รวมทั้งสิ้น                        28,526   100     30,365   100     26,067   100
  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

การนำเข้าน้ำมันดิบจำแนกตาม Supplier

  (หน่วย : พันบาเรล)

  -------------------- -------- -------- -------- -------- -------- --------
  ชื่อ Supplier          ปี 2541            ปี 2542            ปี 2543   

                       ปริมาณ    ร้อยละ    ปริมาณ    ร้อยละ    ปริมาณ    ร้อยละ

  1. ITOCHU            10,999   38.6     5,393    17.8     5,917    22.7

  2. SUMITOMO          7,039    24.7     6,262    20.6     5,050    19.4

  3. PTT               1,196    4.2      1,237    4.1      3,925    15.0

  4. ELF               592      2.1      1,796    5.9      3,207    12.3

  5. NISSO IWAI        5,900    20.7     5,241    17.3     2,140    8.2

  6. STASCO            1,049    3.7      1,168    3.8      992      3.8

  7. TOTAL             -        -        2,623    8.6      -        -

  8. BP                628      2.2      607      2.0      -        -

  9. อื่นๆ               1,123    3.9      6,038    19.9     4,836    18.6

  รวมทั้งสิ้น              28,526   100      30,365   100      26,067   100
  -------------------- -------- -------- -------- -------- -------- --------

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัท

+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| ชนิดน้ำมันดิบ              | ปี    |      | ปี    |      | ปี    |      |
|                        | 2541 |      | 2542 |      | 2543 |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
|                        | ล้า   | ร    | ล้า   | ร    | ล้า   | ร    |
|                        | นบาท | ้อยละ | นบาท | ้อยละ | นบาท | ้อยละ |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| มูล                     | 2    | 10.3 | 3    | 11.1 | 5    | 11.8 |
| ค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ | ,151 |      | ,148 |      | ,110 |      |
|                        |      | 17.4 |      | 11.5 |      | 15.5 |
| 1. น้ำมันดิบ              | 3    |      | 3    |      | 6    |      |
|                        | ,624 |      | ,249 |      | ,735 |      |
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป         |      |      |      |      |      |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| รวมมูล                  | 5    | 27.7 | 6    | 22.6 | 11   | 27.3 |
| ค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ | ,775 |      | ,397 |      | ,845 |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| มูลค                    | 15   | 72.3 | 21   | 77.4 | 31   | 72.7 |
| ่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ | ,038 |      | ,965 |      | ,607 |      |
|                        |      | -    |      | -    |      | -    |
| 1. น้ำมันดิบ              | -    |      | -    |      | -    |      |
|                        |      |      |      |      |      |      |
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป         |      |      |      |      |      |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| รวมมูลค่ากา              | 15   | 72.3 | 21   | 77.4 | 31   | 72.7 |
| รสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ | ,038 |      | ,965 |      | ,607 |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถ         | 17   | 82.6 | 25   | 88.5 | 36   | 84.5 |
| ุดิบในประเทศและต่างประเทศ | ,189 |      | ,113 |      | ,717 |      |
|                        |      | 17.4 |      | 11.5 |      | 15.5 |
| 1. น้ำมันดิบ              | 3    |      | 3    |      | 6    |      |
|                        | ,624 |      | ,249 |      | ,735 |      |
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป         |      |      |      |      |      |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+
| รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถ      | 20   | 100  | 28   | 100  | 43   | 100  |
| ุดิบในประเทศและต่างประเทศ | ,813 |      | ,362 |      | ,452 |      |
+------------------------+------+------+------+------+------+------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  3.2.5 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

ไม่มี