1.  ปัจจัยความเสี่ยง

1. ปัจจัยความเสี่ยง

ด้วยลักษณะการประกอบธุรกิจในลักษณะการลงทุนและเข้าไปบริหารงาน จึงทำให้บริษัทฯ
มีความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจเป็นไปตามความเสี่ยงของบริษัทย่อย หรือบริษัทร่วม ดังนี้

1.1 ความเสี่ยงจากการเปิดเสรีอุตสาหกรรมโทรคมนาคม

  เนื่องจากบริษัทที่บริษัทฯ เข้าไปลงทุนส่วนใหญ่เป็นธุรกิจร่วมการงานกับหน่วยงานรัฐบาล
  ในส่วนของธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย การสื่อสารผ่านดาวเทียม และสื่อและโฆษณา
  จึงมีความเสี่ยงจากการเปิดเสรี
  อุตสาหกรรมโทรคมนาคมที่จะมีการแปรสัญญาร่วมการงานของผู้ประกอบการรายเดิม
  ซึ่งยังมีประเด็นในเรื่องการคำนวณส่วนแบ่งรายได้ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตภายหลังจากการแปรสัญญาร่วมการงาน
  รวมทั้งรายละเอียดและเงื่อนไขการชำระเงินค่าส่วนแบ่งรายได้
  อย่างไรก็ตามการเจรจาระหว่างธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมกับรัฐบาลในเรื่องการแปรสัญญาร่วมการงานยังอยู่ระหว่างการพิจารณาแนวทางที่เหมาะสม
  และยังไม่มีบทสรุปในปัจจุบัน
  ซึ่งแนวทางดังกล่าวต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการกำกับนโยบายแปรรูปรัฐวิสาหกิจ
  (กนร.) และยังขึ้นกับการเจรจาระหว่างคู่สัญญา ดังนั้น
  การแปรสัญญาร่วมการงานและนโยบายการเปิดเสรีในอนาคตจึงอาจมีผลกระทบต่อธุรกิจของบริษัท

  นอกเหนือจากเรื่องการคำนวณส่วนแบ่งรายได้แล้ว
  ยังมีผลกระทบอื่นต่อบริษัทในสายธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย
  การสื่อสารผ่านดาวเทียมและธุรกิจต่างประเทศ และสื่อและโฆษณา ดังนี้

  สายธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย

- ตามพระราชบัญญัติประกอบกิจการโทรคมนาคม ที่ประกาศใช้เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2544
ในเรื่องของ สัดส่วนการถือหุ้นในบริษัทโทรคมนาคมใดๆ ของชาวต่างชาติ จะต้องไม่เกินร้อยละ 25
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อ ADVANC ที่ปัจจุบันมีผู้ถือหุ้นต่างชาติเกินร้อยละ 25
อย่างไรก็ตามจากการหารือร่วมกับหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้องแล้วพบว่าจะไม่เกิดผลกระทบต่อ
ADVANC เนื่องจากกฎหมายจะไม่มีผลบังคับย้อนหลังกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อน นอกจากนี้
ทางรัฐบาลก็มีนโยบายอย่างชัดเจนที่จะมีการเสนอแก้ไขจากที่กำหนดไว้เดิมต้องไม่เกินร้อยละ 25
เป็นต้องไม่เกินร้อยละ 49

  -
  ในเรื่องของการที่ผู้ประกอบการไม่สามารถเก็บเงินค่าประกันการใช้บริการและเงินล่วงหน้าจากผู้ใช้บริการได้นั้น
  ปัจจุบัน ADVANC มิได้เรียกเก็บเงินประกันการใช้บริการกับลูกค้ามาเป็นระยะเวลาหนึ่งแล้ว
  และมีการศึกษาหาแนวทางที่เหมาะสมในการคืนเงินประกันให้กับลูกค้าในรูปแบบต่างๆ
  โดยจะไม่ให้มีผลกระทบต่อกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
  และยังเป็นการลดภาระเรื่องส่วนแบ่งรายได้จากดอกผลของเงินประกันการใช้บริการดังกล่าวที่ต้องส่งให้กับ
  ทศท.ในระยะยาวได้อีกด้วย

สายธุรกิจการสื่อสารผ่านดาวเทียมและธุรกิจต่างประเทศ

- ตามพระราชบัญญัติประกอบกิจการโทรคมนาคม
ซึ่งมีข้อกำหนดเรื่องการถือหุ้นของผู้ถือหุ้นต่างด้าวนั้น อาจมีผลกระทบต่อ SATTEL ได้
อย่างไรก็ตามทางรัฐบาลก็ยังคงมีนโยบายที่จะแก้ไขสัดส่วนการถือหุ้นของชาวต่างประเทศให้สูงกว่า
25% และไม่เกิน 49%

- ข้อกำหนดในการห้ามเรียกเก็บเงินประกันนั้นจะไม่มีผลกระทบต่อ SATTEL
มากนักเนื่องจากลูกค้าส่วนใหญ่เป็นส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจซึ่งไม่มีการเรียกเงินประกัน
ส่วนของลูกค้าต่างประเทศมีเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้นที่ SATTEL เรียกเก็บเงินประกัน

สายธุรกิจสื่อและโฆษณา

  การแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์
  เพื่อให้สอดคล้องกับพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ และกำกับกิจการวิทยุกระจายเสียง
  วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2543
  ที่กำหนดให้มีคณะกรรมการกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์แห่งชาติ หรือ กสช.
  ซึ่งมีอำนาจพิจารณาอนุญาตและกำกับดูแลการประกอบกิจการกระจายเสียงและโทรทัศน์ กสช.
  อาจออกกฎระเบียบต่างๆ มาใช้บังคับเพิ่มเติมซึ่งอาจจะมีความเข้มงวดหรือผ่อนคลายมากกว่าเดิม
  ในกรณีที่กฎระเบียบมีความเข้มงวดมากกว่าเดิม
  อาจส่งผลกระทบต่อความคล่องตัวในการดำเนินงานและรายได้ของ ITV ได้

1.2
ความเสี่ยงจากการมีคู่แข่งจากผู้ประกอบการรายใหม่ในธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่และวิทยุโทร-ทัศน์

  ผลจากการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น รวมทั้งการเปิดเสรีโทรคมนาคมข้างต้น
  ทำให้เปิดโอกาสให้มีผู้ประกอบการรายใหม่เข้ามาในธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม ดังนี้

  สายธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย

  ในปี 2545
  คาดว่าจะมีผู้ประกอบการโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่จะขึ้นมาเป็นคู่แข่งในตลาดโทรศัพท์เคลื่อนที่ซึ่งได้แก่
  บริษัท ทีเอ ออเรนจ์ จำกัด (TA Orange) บริษัท ฮัทชิสัน ซีเอที ไวร์เลส มัลติมีเดีย จำกัด
  และบริษัท ไทยโมบาย จำกัด (GSM 1900)
  และนอกเหนือจากผู้ประกอบการรายใหม่ที่อยู่ในอุตสาหกรรมโทรศัพท์เคลื่อนที่แล้ว
  ยังมีระบบโทรศัพท์ PCT ของบริษัท เทเลคอม เอเชีย จำกัด (มหาชน)
  ซึ่งอาจมาทดแทนโทรศัพท์เคลื่อนที่ โดยการแข่งขันจากผู้บริการรายใหม่ และบริการทดแทนในช่วง
  1-2 ปีข้างหน้าอาจจะส่งผลให้ผู้บริโภคชลอการตัดสนใจในการซื้อโทรศัพท์เคลื่อนที่ในระยะแรก
  เนื่องจากต้องการเปรียบเทียบราคาและรายการส่งเสริมการขายและอาจเกิดการข้ามระบบของกลุ่มลูกค้าปัจจุบันที่ให้ความสำคัญด้านราคามากกว่าคุณภาพ
  แต่อย่างไรก็ตาม คาดว่าจะไม่มีผลกระทบต่อ ADVANC และ DPC มากนัก
  เนื่องจากผู้ให้บริการส่วนใหญ่เน้นการให้บริการในเขตกรุงเทพมหานครเป็นหลัก
  นอกจากนี้ผู้ประกอบการรายใหม่จะต้องเผชิญกับข้อจำกัดในการเข้าสู่ตลาด (Barrier to
  Entry) เช่น การสร้างฐานลูกค้าและเงินลงทุน เวลาในการพัฒนาระบบเครือข่าย
  และช่องทางการตลาด

  สายธุรกิจการสื่อสารผ่านดาวเทียมและธุรกิจต่างประเทศ

  - ด้วยสัญญาร่วมการงานที่ให้ SATTEL
  เป็นผู้ดำเนินการโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมแต่เพียงรายเดียวเป็นเวลา 8 ปี
  ได้ครบกำหนดไปเมื่อเดือนกันยายน 2542 จึงเปิดโอกาสให้มีผู้ประกอบการรายใหม่เข้าสู่ตลาดได้
  แต่ในทางปฏิบัติแล้ว จะยังไม่มีผู้ประกอบการรายใดที่ได้รับการอนุญาตในอนาคตอันใกล้
  เนื่องจากคณะกรรมการโทรคมนาคมแห่งชาติ ซึ่งเป็นผู้มีอำนาจออกใบอนุญาต
  (ตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 40 แห่งรัฐธรรมนูญ) ยังไม่ได้ถูกจัดตั้งขึ้น
  นอกจากนี้ผลจากการเปิดเสรีในธุรกิจโทรคมนาคม
  มีการแข่งขันจากจากผู้ประกอบการอื่นในภูมิภาค ซึ่งบริษัทฯ
  คาดว่าผลจากการเปิดเสรีในธุรกิจดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อธุรกิจของ SATTEL ได้
  อย่างไรก็ตามผู้ประกอบการรายใหม่ที่จะเข้ามาทำธุรกิจในประเทศไทยจะต้องเผชิญกับอุปสรรคต่างๆ
  อาทิ
  ปัญหาการโยกย้ายจานดาวเทียมเป็นจำนวนมากและหากลูกค้าต้องการเปลี่ยนไปใช้บริการกับรายอื่นต้องจ่ายค่าปรับหากยกเลิกสัญญาบริการก่อนกำหนด

  - ปริมาณการเช่าใช้วงจรดาวเทียมของ SATTEL
  อาจถูกกระทบจากการยิงดาวเทียมทดแทนที่มีพื้นที่ให้บริการเหลื่อมกับดาวเทียมไทยคม 1 2 และ
  3 รวมทั้งจากการพัฒนาและขยายตัวของระบบสื่อสัญญาณภาคพื้นดิน
  ถึงแม้ว่าตำแหน่งวงโคจรดาวเทียมที่มีอยู่อย่างจำกัด
  จะเป็นอุปสรรคที่สำคัญต่อการเพิ่มขึ้นของคู่แข่งของ SATTEL
  แต่ยังมีความเป็นไปได้ที่จะมีการยิงดาวเทียมทดแทนดาวเทียมที่หมดอายุ
  โดยใช้ตำแหน่งวงโคจรเดิม เช่น ในกรณีของประเทศอินเดีย ซึ่งอาจส่งผลให้ SATTEL
  สูญเสียลูกค้าไปส่วนหนึ่ง แต่ทั้งนี้บริษัทฯ เชื่อว่า SATTEL จะไม่ได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง
  เนื่องจาก SATTEL มีการติดตาม อุตสาหกรรมอย่างใกล้ชิด
  ทำให้สามารถทราบล่วงหน้าถึงภาวะการแข่งขัน
  และสามารถหาลูกค้ารายใหม่ทดแทนรายเดิมที่ย้ายการใช้งานไปได้ นอกจากนี้ SATTEL
  ยังเน้นคุณภาพการให้บริการหลังการขาย เพื่อรักษาลูกค้า กระตุ้นการใช้บริการในรูปแบบใหม่
  และเชื่อว่าความยุ่งยากในการปรับทิศทางการรับสัญญาณจะช่วยป้องกันการโยกย้ายการใช้งานดาวเทียมไทยคมได้

นอกจากนี้ระบบสื่อสัญญาณภาคพื้นดิน เช่น การใช้เคเบิลใยแก้วนำแสง ยังเป็นคู่แข่งขันที่สำคัญอีกด้วย
โดยหากการวางระบบบนดินหรือใต้ดินสามารถทำได้สะดวกขึ้นและมีต้นทุนลดต่ำลง
จะยิ่งทำให้การแข่งขันทวีความรุนแรงมากขึ้น อย่างไรก็ดี SATTEL
เชื่อว่าการสื่อสารผ่านดาวเทียมจะยังคงมีความได้เปรียบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเทศขนาดใหญ่
เช่น จีน และ อินเดีย หรือประเทศที่มีปัญหาในการวางระบบการสื่อสารภาคพื้นดิน เช่น
ในแถบภูมิภาคอินโดจีน หรือประเทศที่เป็นหมู่เกาะกระจัดกระจาย เป็นต้น

สายธุรกิจสื่อและโฆษณา

  ในส่วนของประกอบการวิทยุโทรทัศน์นั้น
  จากการเปิดเสรีอุตสาหกรรมโทรคมนาคมและการประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ที่จะเกิดขึ้นในระยะเวลาอันใกล้
  อาจจะก่อให้เกิดการแข่งขันที่รุนแรงขึ้นในอนาคตระหว่างผู้ประกอบการวิทยุโทรทัศน์ในปัจจุบันกับผู้ประกอบการวิทยุโทรทัศน์รายใหม่
  และผู้ประกอบการเคเบิลทีวี การแข่งขันจากผู้ประกอบการเหล่านี้ อาจทำให้ ITV
  ได้รับผลกระทบทางด้านทีวีเรตติ้งที่ลดลงและส่งผลกระทบต่อรายได้ของ ITV

1.3 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

  สายธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย

  ปัจจุบัน ADVANC ได้ลงทุนอย่างต่อเนื่องซึ่งเป็นเทคโนโลยียุคที่ 2.5
  ที่เป็นพื้นฐานในการพัฒนาไปสู่ยุคที่ 3 ต่อไป ดังนั้น ADVANC
  จะสามารถใช้ระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ของบริษัทเป็นพื้นฐานของการก้าวไปสู่เทคโนโลยีใหม่ๆ
  ในอนาคต

  เนื่องจากเทคโนโลยียุคที่ 3
  สามารถสนองความต้องการของลูกค้าที่ต้องการการสื่อสารที่ใช้ความเร็วสูง เช่น Multimedia
  ต่างๆ อาจส่งผลกระทบให้ ADVANC มีความจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มขึ้นในการปรับระบบต่างๆ
  โดยเฉพาะระบบโครงข่ายให้สามารถรองรับเทคโนโลยีใหม่
  หากเทคโนโลยีดังกล่าวเป็นที่นิยมในหมู่ผู้บริโภคเป็นอย่างสูง และทดแทนเทคโนโลยียุค 2.5
  จะส่งผลให้เครือข่ายของ ADVANC
  ในปัจจุบันมีความล้าสมัยและไม่สามารถตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้าได้อย่างเต็มที่
  อย่างไรก็ดีการพัฒนาไปสู่ยุคที่ 3 นั้น มีความจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มขึ้น
  แต่ทั้งนี้เทคโนโลยีใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น เป็นการออกแบบและผลิตโดยผู้นำตลาดในต่างประเทศ
  ซึ่งเทคโนโลยีบางอย่างอาจยังไม่พร้อมสำหรับประเทศไทย
  เนื่องจากผู้บริโภคที่ต้องการเทคโนโลยีใหม่นี้อาจจำกัดอยู่ในวงแคบ การนำพัฒนาการใหม่ๆ
  มาใช้ในประเทศไทยอาจจะต้องพิจารณาถึงความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการลงทุนด้วย
  ดังนั้น การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอันเนื่องมาจากมีระบบอื่นมาทดแทนระบบดิจิตอล GSM นั้น
  ยังคงไม่เกิดขึ้นในระยะเวลาอันใกล้นี้

  สายธุรกิจการสื่อสารผ่านดาวเทียมและธุรกิจต่างประเทศ

  ในส่วนของดาวเทียมสื่อสารที่มีการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว
  การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินงานของ SATTEL อย่างไรก็ตาม
  SATTEL ได้ทำการวิจัย และนำเทคโนโลยีใหม่ๆ
  ที่ได้รับการทดสอบแล้วว่าเป็นไปได้มาพัฒนาเพิ่มประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่อง
  ดังจะเห็นได้จากโครงการดาวเทียมไอพี สตาร์ที่นับได้ว่า SATTEL
  เป็นหนึ่งในผู้นำของโลกที่ริเริ่มพัฒนาเทคโนโลยีระบบดาวเทียมแบบ Broadband อย่างไรก็ตาม
  ยังมีความเสี่ยงต่อความผิดพลาดในการส่งดาวเทียมดวงใหม่ขึ้นไปในอนาคต
  ซึ่งอยู่ในระดับต่ำกว่าร้อยละ 5 ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับบริษัทที่เป็นผู้ส่งดาวเทียม ซึ่ง SATTEL
  ลดความเสี่ยงนี้ด้วยการคัดเลือกบริษัทส่งดาวเทียมที่มีประสบการณ์
  และประสบผลสำเร็จในการส่งดาวเทียม
  นอกจากนี้ยังได้ทำประกันคุ้มครองความเสียหายตลอดขั้นตอนการส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร
  และตลอดอายุการใช้งานดาวเทียม

1.4 ความเสี่ยงจากการที่ผลประกอบการของบริษัทในเครือไม่เป็นไปตามเป้าหมาย

  โดยปัจจุบันในกลุ่มบริษัทที่เข้าลงทุนนั้น
  ยังมีบริษัทย่อยบางบริษัทที่ยังอยู่ในระหว่างการปรับปรุงการบริหารงานและยังมีผลประกอบการที่ยังขาดทุนอยู่
  คือ ITV ซึ่งอยู่ระหว่างการปรับผังรายการใหม่ โดยมุ่งหวังที่จะเพิ่มทีวีเรตติ้งและรายได้
  อย่างไรก็ตามการปรับผังรายการใหม่ อาจทำให้กลุ่มผู้ชมเดิมของ ITV
  ไม่ชื่นชอบรายการและรูปแบบที่นำเสนอตามผังรายการใหม่
  หรือรายการที่นำเสนอใหม่นั้นไม่ตรงกับความนิยมและไม่เป็นที่ชื่นชอบของกลุ่มผู้ชมเป้าหมายที่ต้องการ
  ซึ่งอาจทำให้ทีวีเรตติ้งและรายได้ของ ITV ไม่เพิ่มขึ้น นอกเหนือจากนี้ ITV
  มีภาระต้องจ่ายค่าสัมปทานที่สูงมากเมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการวิทยุโทรทัศน์ที่ได้รับสัมปทานรายอื่นในปัจจุบัน
  ทำให้ ITV ยังมีผลประกอบการที่ขาดทุนอยู่ ซึ่งหาก ITV
  ไม่สามารถหารายได้ให้เพียงพอต่อค่าสัมปทานดังกล่าว ITV
  จะยังมีความเสี่ยงที่จะต้องประสบปัญหาขาดทุนต่อไปในอนาคต
  และจะต้องใช้เวลาในการพัฒนาศักยภาพในการทำกำไร
  ซึ่งมีผลกระทบต่อผลประกอบการของบริษัทฯ โดยตรง

  นอกเหนือจากการที่บริษัทฯ ลงทุนในธุรกิจที่ยังมีผลประกอบการที่ขาดทุนอยู่นั้น บริษัทฯ
  ยังมีการลงทุนในธุรกิจที่ยังต้องอาศัยเงินลงทุนจำนวนมาก
  ซึ่งอาจกระทบต่อกระแสเงินสดของบริษัทฯ
  เนื่องจากกิจการที่เข้าลงทุนเหล่านั้นอาจมีความต้องการเงินลงทุนเพิ่มเติมจากบริษัทฯ
  หรือยังไม่สามารถจ่ายเงินปันผลได้

  ดังนั้น เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงในเรื่องดังกล่าว บริษัทฯ
  จึงได้กำหนดให้แต่ละบริษัทในกลุ่มทำแผนการทางธุรกิจ (Business Plan)
  เพื่อกำหนดเป้าหมายทางธุรกิจในปีถัดไป รวมถึงเสนอแผนดำเนินการ และงบประมาณประจำปี
  ซึ่งจะต้องผ่านการพิจารณา และได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารก่อนนำไปใช้ดำเนินงานจริง

  นอกจากนี้
  คณะกรรมการบริหารยังมีการประชุมพิจารณาผลการดำเนินงานของแต่ละสายธุรกิจเป็นประจำทุกเดือน
  เพื่อติดตามผลประกอบการในเดือนที่ผ่านมา รวมถึงการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมในแต่ละธุรกิจ
  ทั้งในส่วนของสภาพการแข่งขัน กลยุทธ์ทางการตลาด การบริหารการเงินนประจำทุกเดือน
  และความคืบหน้าของแผนการทางธุรกิจ อันจะช่วยให้บริษัทฯ
  สามารถวางแผนรับความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

1.5 ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

  เนื่องจากลักษณะธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมไร้สายและธุรกิจสื่อสารผ่านดาวเทียมเกี่ยวข้องโดยตรงกับเทคโนโลยีจากต่างประเทศทำให้ไม่สามารถหลีกเลี่ยงภาระค่าใช้จ่ายสำหรับการลงทุนในสกุลเงินตราต่างประเทศได้
  นอกเหนือจากนี้ ธุรกิจในสายสื่อและโฆษณา ยังต้องมีการจัดซื้ออุปกรณ์เพิ่มเติม
  รวมทั้งการจัดซื้อภาพยนต์หรือรายการโทรทัศน์จากต่างประเทศในสกุลเงินต่างประเทศ
  ซึ่งในกรณีที่อัตราแลกเปลี่ยนระหว่างเงินบาทกับสกุลเงินต่างประเทศอ่อนตัวลง
  หมายถึงภาระการลงทุนที่เพิ่มขึ้นของกลุ่มบริษัทฯ อย่างไรก็ตามกลุ่มบริษัทฯ
  มีนโยบายป้องกันความเสี่ยงดังกล่าว ด้วยการใช้เครื่องมือป้องกันความเสี่ยงทางการเงิน
  (Hedging Instruments)
  เพื่อลดความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
  โดยจะทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าเพื่อปิดความเสี่ยงดังกล่าว
  ให้เหมาะสมกับสภาวะการณ์ในขณะนั้น

  บริษัทฯ ได้ยึดถือแนวทางการบริหารการเงินแบบรัดกุมและเข้มงวด (Conservative
  Financial Policy) อย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด
  โดยได้กำหนดนโยบายในการป้องกันความเสี่ยงดังกล่าว
  ซึ่งจะพิจารณาจากฐานะสุทธิของรายการที่เป็นเงินตราต่างประเทศ โครงสร้างรายได้
  รวมทั้งกระแสเงินสดของแต่ละบริษัท โดยกลุ่มบริษัทฯ ได้ใช้เครื่องมือทางการเงินต่างๆ
  ที่เหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

  ในปี 2543 บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน 696 ล้านบาท และ ณ วันที่
  31 ธันวาคม 2544 บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีสินทรัพย์ และหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศ
  รวมทั้งจำนวนเงินตามสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่่0วงหน้า ซึ่งยังคงค้างอยู่ มีดังนี้

+--------------------------------------------+-------------+-----------+
|                                            | เงินต        |           |
|                                            | ราต่างประเทศ |           |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
|                                            | (ล้าน)       | ล้านบาท    |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| สินทรัพย์                                     |             |           |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์สหรัฐฯ                                | 41.75       | 1,852.17  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์ออสเตรเลีย                            | 0.35        | 7.69      |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| รวม                                        |             | 1,859.86  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| หนี้สิน                                       |             |           |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์สหรัฐฯ                                | 91.82       | 4,073.21  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์ออสเตรเลีย                            | 1.09        | 24.81     |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์ฮ่องกง                                | 0.41        | 2.33      |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| รวม                                        |             | 4,100.35  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| จำนวนเงินตามสัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยข้ามสกุลเงิน |             |           |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์สหรัฐฯ                                | 31.69       | 1,400.00  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| รวม                                        |             | 1,400.00  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| จำนวนเงิน                                   |             |           |
| ตามสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าซึ่งยังคงค้าง |             |           |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์ออสเตรเลีย                            | 0.19        | 4.20      |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ดอลลาร์สหรัฐฯ                                | 47.74       | 2,108.92  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| รวม                                        |             | 2,113.12  |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+
| ที่มา : งบการเงินรวมของบริษัทฯ ณ สิ้นปี 2544       |             |           |
+--------------------------------------------+-------------+-----------+