1. ปัจจัยความเสี่ยง

ภาพรวมการบริหารความเสี่ยง

ภาพรวมของธุรกิจสถาบันการเงินในปี 2548 อยู่ในภาวะที่มีการแข่งขันสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา
ผลจากการดำเนินแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงิน (Master Plan) ของธนาคารแห่งประเทศไทย
(ธปท.) ที่ทำให้มีการยกระดับบริษัทเงินทุนขึ้นเป็นธนาคารพาณิชย์แห่งใหม่เพิ่มขึ้น
ซึ่งกลุ่มธนชาตได้มีการปรับโครงสร้างการประกอบธุรกิจโดยมีการโอนธุรกิจเงินฝากและธุรกิจเช่าซื้อจากบริษัทเงินทุน
ธนชาติ จำกัด (มหาชน) มาดำเนินการที่ธนาคารธนชาตจำกัด (มหาชน) อย่างไรก็ดี บริษัทฯ
ตระหนักถึงสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว
ยังคงให้ความสำคัญกับการพัฒนาระบบบริหารความเสี่ยงภายใต้การกำกับดูแลของ ธปท.
ที่ออกมาตรการต่างๆ เพื่อให้สถาบันการเงินมีการพัฒนาระบบบริหารความเสี่ยงให้ดียิ่งขึ้น
และเป็นมาตรฐานสากลรองรับเกณฑ์ Basel II

โครงสร้างในการบริหารจัดการความเสี่ยงของบริษัทฯ

บริษัทฯให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการความเสี่ยง
เนื่องจากการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯต้องเผชิญกับปัจจัยเสี่ยงต่างๆ อยู่ตลอดเวลา
ทั้งปัจจัยภายในและภายนอก ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ
ดังนั้นเพื่อให้สามารถควบคุมและบริหารความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงจัดโครงสร้างการบริหารความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการต่างๆ
เช่น

คณะกรรมการในระดับนโยบาย ได้แก่

  คณะกรรมการบริษัทฯ คณะกรรมการบริหาร มีบทบาทในการกำหนดนโยบาย
  แนวทางและดูแลการบริหารความเสี่ยงในลักษณะภาพรวม (Enterprise wide risk)
  โดยจะพิจารณาถึงผลกระทบต่อเป้าหมายการดำเนินงานและฐานะการเงินของบริษัทฯ
  ให้มีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับการดำเนินงานของบริษัทฯ

  คณะกรรมการพิจารณาความเสี่ยง มีบทบาทในการกำหนดกลยุทธ์
  และพัฒนากระบวนการบริหารความเสี่ยงรวมทั้งกลั่นกรองนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงให้เหมาะสมเพื่อเสนอต่อคณะกรรมการบริหารและคณะกรรมการบริษัทฯพิจารณาอนุมัติ

  คณะกรรมการตรวจสอบ (Audit Committee)
  มีบทบาทในการกำหนดแนวทางการกำกับดูแลการปฏิบัติงานให้ถูกต้องตามข้อบังคับของทางการที่เกี่ยวข้อง
  รวมทั้ง
  ตรวจสอบประสิทธิผลและความเพียงพอของกระบวนการบริหารความเสี่ยงและระบบการควบคุมภายใน

คณะกรรมการในระดับปฏิบัติการ ได้แก่

  คณะกรรมการบริหารสภาพคล่องและอัตราดอกเบี้ย (Asset and Liability Management
  Committee)
  มีบทบาทในการกำกับดูแลโครงสร้างสินทรัพย์ทางการเงินและหนี้สินให้เหมาะสมกับลักษณะธุรกิจและสอดคล้องกับนโยบายการบริหารความเสี่ยงของบริษัทฯ

  คณะกรรมการพิจารณาการลงทุน (Investment Committee)
  มีบทบาทในการกำกับดูแลการลงทุนในตราสารทางการเงินต่างๆ
  ของบริษัทฯให้สอดคล้องกับนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดของบริษัทฯ

  คณะกรรมการพิจารณาสินเชื่อ (Credit Committee) มีบทบาทในการกำกับดูแลการให้สินเชื่อ
  ธุรกรรม

  อื่นๆ
  ที่เกี่ยวข้องกับการให้เครดิตให้สอดคล้องกับนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของบริษัทฯ

  - การดำเนินงานต่างๆ อยู่ภายใต้โครงสร้างองค์กรที่มีการสอบยันและถ่วงดุลอำนาจ (check
  and balance) มีหน่วยงานที่ทำหน้าที่ควบคุมติดตามความเสี่ยง (middle office) ได้แก่
  สำนักควบคุมธุรกิจ และหน่วยงานที่บันทึกรายการ (back office)
  แยกออกจากหน่วยงานที่ทำธุรกรรม (front office)

  - บริษัทฯ กำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงอย่างชัดเจนเป็นลายลักษณ์อักษร
  ซึ่งได้กำหนดหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้พนักงานได้ถือปฏิบัติตาม
  และยังได้กำหนดกระบวนการบริหารความเสี่ยงที่ถือเป็นแนวทางปฏิบัติ 4 ขั้นตอนได้แก่
  การระบุถึงลักษณะของความเสี่ยง และปัจจัยความเสี่ยง การพัฒนาเครื่องมือและแบบจำลอง
  (Model) ที่เหมาะสมสำหรับวัดค่าความเสี่ยง การควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
  และการติดตามสถานะความเสี่ยงเพื่อจัดการความเสี่ยงให้ทันต่อสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้น

  - การกำหนดขนาดและสัดส่วนค่าความเสี่ยงที่แตกต่างกัน
  ทำให้บริษัทฯสามารถรับรู้ถึงระดับความรุนแรงของความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
  และเพื่อใช้เป็นเพดานในการควบคุมค่าความเสี่ยงที่สามารถยอมรับได้
  และใช้เป็นระดับสัญญาณเตือนภัยก่อนที่จะเกิดความเสียหายรุนแรง

ระบบการบริหารความเสี่ยงข้างต้นมีการพัฒนาขึ้นบนพื้นฐานของหลักความระมัดระวัง
มีการปรับปรุงให้เหมาะสม ทันต่อเหตุการณ์ มีความโปร่งใส ชัดเจน สามารถตรวจสอบได้
และมีการคำนึงถึงผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้น ลูกค้า และพนักงานเป็นสำคัญ

ประเภทความเสี่ยงที่สำคัญของบริษัทฯ มีดังนี้

1.  ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk)

ความเสี่ยงด้านเครดิต คือ ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญาไม่สามารถชำระหนี้
หรือปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ได้ตกลงไว้ โดยอาจเกิดจากการประสบปัญหาทางการเงินของลูกหนี้
จากความผันผวนทางเศรษฐกิจซึ่งส่งผลกระทบต่อธุรกิจ ความผิดพลาดในการบริหารจัดการของลูกหนี้
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของบริษัทฯ
ความเสี่ยงดังกล่าวอาจเกิดขึ้นได้ทั้งจากการทำธุรกรรมทางการเงินโดยปกติ เช่น
การให้กู้ยืมหรือให้สินเชื่อ การก่อภาระผูกพันหรือการค้ำประกัน
ธุรกรรมอื่นที่เกี่ยวข้องกับการให้เครดิต และการลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทตราสารหนี้ (market
instrument) ที่ออกโดยองค์กรของรัฐหรือรัฐวิสาหกิจที่รัฐบาลหรือ
ธปท.ไม่ค้ำประกันและองค์กรเอกชน เช่น หุ้นกู้ เป็นต้น

ภายใต้นโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
บริษัทฯได้สร้างวัฒนธรรมทางด้านเครดิต
เริ่มจากการจัดให้มีการประเมินความเสี่ยงด้านเครดิตของผู้กู้หรือคู่สัญญาหรือผู้ออกตราสารประเภทหนี้โดยใช้แบบวิเคราะห์ความเสี่ยงที่พัฒนาขึ้นตามความเหมาะสมของประเภทคู่สัญญา
และมอบหมายให้หน่วยงานวิเคราะห์สินเชื่อซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระเป็นผู้ประเมินความเสี่ยงด้วยแบบวิเคราะห์ดังกล่าวควบคู่กันไปกับการวิเคราะห์ความเสี่ยงที่ทำขึ้นโดยเจ้าหน้าที่สินเชื่อหรือลงทุน
ทั้งนี้
คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการที่มีอำนาจในการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อจะเป็นผู้พิจารณาตัดสินใจเกี่ยวกับระดับความเสี่ยงด้านเครดิตของผู้กู้หรือคู่สัญญา
วงเงินสินเชื่อหรือลงทุนที่เหมาะสม และเงื่อนไขต่างๆ ในการให้สินเชื่อหรือก่อภาระผูกพัน รวมทั้ง
ควบคุมสถานะความเสี่ยงทั้งในระดับภาพรวม
ด้วยการกระจายความเสี่ยงทางด้านสินเชื่อไปยังกลุ่มลูกค้าต่างๆ
กันอย่างเหมาะสมภายใต้ระดับเพดานความเสี่ยงที่กำหนดไว้ ตลอดจน
ติดตามดูแลคุณภาพสินเชื่อให้มีการจัดการอย่างเหมาะสม ดำเนินการด้วยความระมัดระวัง รอบคอบ
เน้นการพิจารณาศักยภาพของธุรกิจและความสามารถในการชำระหนี้คืนเป็นปัจจัยสำคัญ
โดยมีหน่วยงานควบคุมธุรกิจซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระทำหน้าที่ตรวจสอบการทำธุรกรรมด้านเครดิตให้เป็นไปตามนโยบายและแนวทางบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
และมีหน่วยงานตรวจสอบติดตามให้มีการสอบทานสินเชื่อตามแนวทางของ ธปท.

เพื่อให้ผลตอบแทนสอดรับกับความเสี่ยงที่ได้รับ บริษัทฯมีการนำเครื่องมือในการวัดผลตอบแทนหลังหัก
ค่าความเสี่ยงต่อเงินกองทุนหรือ RAROC (Risk Adjusted Return on Capital) มาใช้

ปัจจัยความเสี่ยงด้านเครดิตที่สำคัญ มีดังนี้

1.  ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อ

บริษัทฯ มีเป้าหมายในการกระจายสินเชื่อให้แก่กลุ่มลูกค้าต่างๆ อย่างเหมาะสม
เน้นในกลุ่มลูกค้าที่มีศักยภาพดีและควบคุมไม่ให้เกิดการกระจุกตัวในลูกค้ากลุ่มใดกลุ่มหนึ่งมากจนเกินไป
มีการบริหารความเสี่ยง Portfolio ของสินเชื่อโดยรวม
มีการติดตามวิเคราะห์และรายงานผลต่อคณะกรรมการที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอ ทั้งนี้
เพื่อลดความเสี่ยงอันเกิดขึ้นจากปัจจัยอื่นที่ไม่สามารถควบคุมได้มากระทบกับกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งที่ได้รับการสนับสนุนสินเชื่อจากบริษัทฯ
ในสัดส่วนที่มากเกินไป

สถานะเงินให้สินเชื่อ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 และ 2547 สามารถจำแนกตามประเภทธุรกิจ
ได้ดังนี้

  []

จากข้อมูลสินเชื่อโดยรวมพบว่า บริษัทปล่อยสินเชื่อกระจุกตัวในสินเชื่อเช่าซื้อ คิดเป็นร้อยละ 96.13
ของยอดสินเชื่อรวม อย่างไรก็ตามสินเชื่อเช่าซื้อส่วนใหญ่เป็นสินเชื่อเช่าซื้อสำหรับบุคคลธรรมดา
ซึ่งจะมีวงเงินไม่สูงมากนักและมีการกระจายตัวของลูกหนี้ ปัจจุบันบริษัทฯ
ได้มีการโอนย้ายธุรกิจเช่าซื้อไปให้ธนาคารธนชาตซึ่งเป็นบริษัทลูกดำเนินการแทน

2.  ความเสี่ยงจากการด้อยคุณภาพของสินเชื่อ

สินเชื่อด้อยคุณภาพ ได้แก่สินเชื่อจัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย และสงสัยจะสูญ
เป็นปัญหาหลักของแต่ละสถาบันการเงิน เพราะส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของบริษัทฯ
ซึ่งบริษัทฯ
ได้ให้ความสำคัญและพยายามควบคุมคุณภาพของสินเชื่อด้วยการกำหนดนโยบายและขั้นตอนในการติดตามคุณภาพของสินเชื่ออย่างสม่ำเสมอ

  สัดส่วนสินเชื่อด้อยคุณภาพ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 เทียบกับงวดเดียวกันของปี 2547
  เป็นดังนี้

[]

[]บริษัทฯมีปริมาณสินเชื่อด้อยคุณภาพเพิ่มขึ้นจาก 1,410 ล้านบาทเป็น 1,498 ล้านบาทในปี 2548
อย่างไรก็ดี เมื่อพิจารณาจากภาพรวมของเงินให้สินเชื่อ สินเชื่อด้อยคุณภาพมีสัดส่วนเท่ากับร้อยละ
1.80 เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 1.32 ในปีที่ผ่านมา และสามารถจำแนกตามประเภทธุรกิจได้ดังนี้

[]ความเสี่ยงด้านเครดิตที่อาจเกิดจากหนี้ด้อยคุณภาพในส่วนที่หลักประกันไม่คุ้มวงเงินภายหลังจากหัก
สำรองหนี้สูญแล้วพบว่าเมื่อสิ้นปี 2548 มีจำนวนลดลงจาก 568 ล้านบาท เหลือ 543 ล้านบาท

ความเสี่ยงจากการปรับโครงสร้างหนี้เป็นความเสี่ยงจากลูกหนี้ด้อยคุณภาพย้อนกลับ
นั่นคือหลังจากปรับโครงสร้างหนี้ ลูกหนี้มีการผิดสัญญาและกลับมาเป็นลูกหนี้ด้อยคุณภาพอีกครั้งหนึ่ง
ซึ่งจะส่งผลกระทบกับบริษัทฯ ในส่วนของการปรับโครงสร้างหนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ลูกหนี้ที่ได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้มียอดเงินต้นและดอกเบี้ยคงค้างเป็นจำนวนเงินรวม 325
ล้านบาทคิดเป็นร้อยละ 0.39 ของยอดรวมเงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ เพิ่มขึ้นจาก 51
ล้านบาทในปีที่ผ่านมา
โดยยอดรวมของหนี้ปรับโครงสร้างดังกล่าวหากคำนวณสุทธิจากหลักประกันจะมีมูลค่ารวมประมาณ 32
ล้านบาท

  []

3.  ความเสี่ยงจากหลักประกัน

สำหรับการให้สินเชื่อที่มีหลักทรัพย์เป็นหลักประกัน บริษัทฯ
กำหนดให้มีการวิเคราะห์และจัดระดับคุณภาพของหลักประกันแต่ละประเภท
โดยพิจารณาถึงสภาพคล่องและความเสี่ยงของหลักประกันนั้น
และนำผลการวิเคราะห์ดังกล่าวไปใช้เป็นปัจจัยหนึ่งในการจัดระดับความเสี่ยงของสินเชื่อ ทั้งนี้
หลักประกันดังกล่าวไม่ว่าจะเป็นอสังหาริมทรัพย์หรือสังหาริมทรัพย์ที่ประเมินราคาได้ต้องมีการประเมินราคาหรือตีราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ที่
ธปท. กำหนดไว้

อย่างไรก็ดี
ที่ผ่านมาธุรกรรมสินเชื่อเช่าซื้อรถยนต์ซึ่งเป็นธุรกิจหลักของบริษัทฯถึงแม้ว่าธปท.จะไม่นับรถยนต์เป็นหลักประกันก็ตาม
แต่รถยนต์ก็เป็นหลักประกันที่ถือเป็นกรรมสิทธิ์ของบริษัทฯ หากลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้บริษัทฯ
สามารถดำเนินการครอบครองสินทรัพย์ได้ในทันทีเพื่อขายต่อในตลาดรถยนต์ใช้แล้ว ดังนั้น บริษัทฯ
อาจมีความเสี่ยงจากการไม่สามารถจำหน่ายรถได้ในระยะเวลาอันสั้นหรือไม่สามารถชดเชยความเสียหายที่เกิดขึ้นได้
ทั้งนี้ขึ้นกับปัจจัยเสี่ยงเช่น สภาวะตลาดรถยนต์ใช้แล้ว สภาพของรถที่ได้ยึดมา เป็นต้น

4.  ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของทรัพย์สินรอการขาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 บริษัทฯ
มีทรัพย์สินรอการขายมูลค่าราคาต้นทุนทางบัญชีสุทธิหลังหักค่าเผื่อ การด้อยค่า 3,260 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 2.79 ของสินทรัพย์รวม มีค่าเผื่อการด้อยค่าร้อยละ 9.85 ของมูลค่าราคา
ต้นทุนทางบัญชี

บริษัทฯ มีทรัพย์สินรอการขายส่วนหนึ่งจำนวน 258 ล้านบาท (ราคาทุน)
ได้มีการทำสัญญาจะซื้อจะขายกับลูกค้าแต่อยู่ระหว่างการผ่อนชำระหรือการโอนกรรมสิทธิ์
บริษัทฯจึงยังมิได้รับรู้การขายและทรัพย์สินดังกล่าวยังคงบันทึกเป็นส่วนหนึ่งของทรัพย์สินรอการขายของบริษัทฯ

5.  ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

บริษัทฯได้ให้บริการกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจาก การรับอาวัลตั๋วเงิน การค้ำประกันกู้ยืมเงิน
ซึ่งบริษัทฯมีความเสี่ยงจากการที่บริษัทฯต้องเข้าไปรับผิดชอบแทนลูกค้าในกรณีที่ลูกค้าไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญา
สำหรับความเสี่ยงที่เกิดจากการค้ำประกันและการอาวัล
บริษัทฯได้ดูแลและควบคุมความเสี่ยงดังกล่าว
ด้วยการตรวจสอบข้อมูลโดยใช้หลักเกณฑ์การพิจารณาอนุมัติที่เข้มงวด ตลอดจนควบคุมและติดตาม
โดยใช้แนวทางเดียวกับการให้สินเชื่อตามปกติของบริษัทฯ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 บริษัทฯ
มีภาระผูกพันจากการค้ำประกันการกู้ยืมเงินและการค้ำประกันอื่นๆ จำนวน 11 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 0.01 ของสินทรัพย์ทั้งหมด

2.  ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk)

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของ อัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
และราคาตราสารในตลาดเงินตลาดทุนที่มีผลกระทบในทางลบต่อรายได้ของบริษัทฯและเงินกองทุนของบริษัทฯ
แบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ ความเสี่ยงด้านราคา ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย
และความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
โดยบริษัทฯมีนโยบายในการควบคุมและจัดการความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมและเป็นไปตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงของบริษัทฯ

2.1 ความเสี่ยงด้านราคา (Price Risk)

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนได้รับผลกระทบในทางลบเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารหนี้และตราสารทุนทำให้มูลค่าของเงินลงทุนเพื่อค้าและเผื่อขายของบริษัทฯลดลง

บริษัทฯได้พัฒนาเครื่องมือในการวัดความเสี่ยงโดยใช้แบบจำลองของ Value-at-Risk (VaR
Model) เพื่อวัดผลขาดทุนสูงสุด ณ ระดับความเชื่อมั่นหนึ่งๆ
หากถือครองหลักทรัพย์ในช่วงระยะเวลาที่กำหนด
โดยบริษัทฯได้ใช้ค่าความเสี่ยงที่คำนวณได้เป็นแนวทางในการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
และมอบหมายให้คณะกรรมการพิจารณาการลงทุนเป็นผู้ควบคุม และติดตามความเสี่ยงด้านนี้ ทั้งนี้
เพื่อให้มั่นใจว่าเครื่องมือดังกล่าวมีมีประสิทธิภาพและมีความแม่นยำ
บริษัทฯกำหนดให้มีการทดสอบเครื่องมือด้วยการทำ Backtesting โดยใช้เกณฑ์มาตรฐานที่ BIS
(Bank for International Settlement) กำหนด

นอกจากนี้ บริษัทฯมีการจำลองเหตุการณ์รุนแรงอื่นๆ
ที่อาจส่งผลกระทบต่อการลดลงของราคาหลักทรัพย์ในตลาดอย่างรุนแรงเฉียบพลันหรือทำ Stress
test
เพื่อให้บริษัทฯคาดการณ์ได้ว่าความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นมีผลต่อรายได้และเงินกองทุนของบริษัทฯอย่างไร

เมื่อสิ้นสุดเดือนธันวาคม 2548
เงินลงทุนที่มีไว้เพื่อค้าและเผื่อขายของบริษัทฯจำแนกตามประเภทเงินลงทุน เป็นดังนี้

[]

จากแนวโน้มอัตราดอกเบี้ยในตลาดที่ปรับตัวสูงขึ้นในปี 2548 ที่ผ่านมา
เป็นผลให้อัตราผลตอบแทนของ ตราสารหนี้มีความผันผวนและปรับตัวสูงขึ้น
เพื่อลดผลกระทบจากเหตุการณ์ดังกล่าว บริษัทฯ จึงได้ลดการลงทุนในพันธบัตรรัฐบาลและรัฐวิสาหกิจ
อย่างไรก็ตามบริษัทฯ ได้เพิ่มการลงทุนในหุ้นจดทะเบียน ทำให้ค่าความเสี่ยงด้านราคาของบริษัทฯ
ปรับตัวเพิ่มขึ้น

2.2 ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk)

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนได้รับผลกระทบในทางลบจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของรายการสินทรัพย์
หนี้สินและรายการนอกงบดุลทั้งหมดที่มีความอ่อนไหวต่ออัตราดอกเบี้ย (Rate Sensitive Items)
ในระยะเวลาต่างๆ กันในระดับที่ไม่เหมาะสม ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ (Net
Interest Income) ของบริษัทฯ

บริษัทฯ
มีเป้าหมายที่จะดำเนินงานภายใต้ระบบบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยที่มีประสิทธิภาพระยะยาว
คือสามารถรักษาระดับความสัมพันธ์ของสัดส่วนโครงสร้างของสินทรัพย์และหนี้สินที่อ่อนไหวต่ออัตราดอกเบี้ยในช่วงระยะเวลาต่างๆ
ของบริษัทฯ
ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสำหรับการดำเนินงานและให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อบริษัทฯและผู้ถือหุ้น บริษัทฯ
จึงพัฒนาเครื่องมือที่ใช้วัดความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยเพื่อให้สามารถวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากความเหลื่อมล้ำระหว่างระยะเวลาของการปรับอัตราดอกเบี้ย
(Reprice) ในสินทรัพย์ หนี้สิน และภาระ ผูกพันในแต่ละช่วงเวลา (Interest Rate Gap
Analysis) และเพื่อให้การดำเนินงานของบริษัทฯมีความเสี่ยงอยู่ในขอบเขตที่สามารถยอมรับได้
บริษัทฯ จัดให้มีการกำหนดระดับเพดานความเสี่ยง
และระดับสัญญาณเตือนภัยที่ยอมรับได้โดยพิจารณาจากโครงสร้างของสินทรัพย์ หนี้สินและภาระผูกพัน
รวมทั้งการปรับเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ย (Reprice)
ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในแต่ละช่วงเวลาตามแผนธุรกิจของบริษัทฯ
และมอบหมายให้คณะกรรมการบริหารสภาพคล่องและอัตราดอกเบี้ย (Asset and Liability
Management Committee : ALCO) ควบคุม
และติดตามความเสี่ยงอย่างใกล้ชิดโดยมีการติดตามสถานการณ์เศรษฐกิจ
ภาวะตลาดเงินและตลาดทุน
และทิศทางอัตราดอกเบี้ยที่อาจเป็นสาเหตุของปัจจัยความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยเพื่อกำหนดมาตรการต่างๆ
ในการรองรับความเสี่ยง

[]สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
วิเคราะห์ตามระยะเวลาที่จะมีการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยตามสัญญาของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของบริษัทฯ
ดังนี้

ในการปรับโครงสร้างธุรกิจของกลุ่ม ซึ่งบริษัทฯ
จะต้องดำเนินการโอนธุรกิจเงินฝากและเช่าซื้อไปยังธนาคารธนชาต จำกัด (มหาชน)
เป็นผลให้บริษัทฯได้กู้ยืมเงินจากธนาคารธนชาตซึ่งปรับอัตราดอกเบี้ยในระยะสั้น
เพื่อรองรับการโอนเงินฝาก ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยจึงปรับตัวเพิ่มสูงขึ้น
อย่างไรก็ดีจากสินเชื่อเช่าซื้อที่ทยอยลดลง และการทยอยคืนเงินกู้ยืมจากธนาคารธนชาต
จะทำให้ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยทยอยปรับลดลง

2.3 ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Exchange Rate Risk)

เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนของบริษัทฯได้รับผลกระทบในทางลบเนื่องจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนจากการมีสินทรัพย์
หรือหนี้สินในเงินสกุลเงินต่างประเทศ

บริษัทฯมอบหมายให้คณะกรรมการบริหารสภาพคล่องและอัตราดอกเบี้ย (ALCO)
เป็นผู้ควบคุมและติดตามความเสี่ยงประเภทนี้
โดยการพิจารณาถึงความสอดคล้องระหว่างโครงสร้างและอายุครบกำหนดของสินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศ
อย่างไรก็ดี เพื่อป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น
บริษัทฯมีนโยบายที่จะปิดความเสี่ยงโดยใช้เครื่องมือทางการเงินเช่น สัญญาแลกเปลี่ยนล่วงหน้า
เป็นต้น

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 บริษัทฯ
ไม่มีสินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศจึงไม่มีความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

3.  ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk)

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่บริษัทฯไม่สามารถชำระหนี้สินและภาระผูกพันเมื่อถึงกำหนด
เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนทรัพย์สินเป็นเงินสดได้ หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ
หรือสามารถจัดหาเงินทุนได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของบริษัทฯ ในปัจจุบันและในอนาคต
โดยกลไกการบริหารความเสี่ยงจะเริ่มจากการประเมินกระแสเงินสดและฐานะสภาพคล่องในแต่ละช่วงเวลาที่บริษัทฯอาจมีความต้องการเงินทุนแตกต่างกันเพื่อรองรับการถอนเงินฝาก
การลดหนี้สินประเภทอื่นลง หรือการเพิ่มขึ้นของสินทรัพย์
โดยบริษัทฯใช้เครื่องมือทั้งที่เป็นแบบจำลองวิเคราะห์สภาพคล่อง (Liquidity Gap Analysis)
อัตราส่วนด้านสภาพคล่องต่างๆ ตลอดจน การใช้สถานการณ์จำลองโดยการตั้งสมมติฐาน (“What
if” Scenarios)
เพื่อวิเคราะห์ถึงผลกระทบว่าบริษัทฯจะยังคงมีสภาพคล่องที่เพียงพอหรือไม่ภายใต้กระแสเงินสดที่ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมของลูกค้าในการต่ออายุสัญญาเมื่อครบกำหนด
นอกจากนี้
บริษัทฯยังได้ประมาณการความต้องการสภาพคล่องภายใต้สมมติฐานที่แตกต่างกันตามภาวะเศรษฐกิจและเหตุการณ์ไม่ปกติต่างๆ
ที่เกิดขึ้นกับบริษัทฯเองและเกิดกับระบบสถาบันการเงิน

ขณะเดียวกัน
บริษัทฯมีการจัดทำแผนรองรับเหตุฉุกเฉินไว้รองรับกรณีเกิดปัญหาสภาพคล่องและจะมีการทบทวนเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญที่จะมีผลต่อการดำเนินงานตามแผน
ทั้งนี้ การควบคุมและติดตามความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
บริษัทฯได้มอบหมายให้คณะกรรมการบริหารสภาพคล่องและอัตราดอกเบี้ย (ALCO) เป็นผู้รับผิดชอบ
ซึ่งจะจัดให้มีการประชุมเพื่อติดตามสถานะและบริหารจัดการความเสี่ยงเป็นประจำทุกสัปดาห์

  []

[]แหล่งเงินทุนหลักของบริษัทฯ ณ สิ้นปี 2548
ได้เปลี่ยนจากเงินฝากประชาชนมาเป็นเงินกู้ยืมจากสถาบันการเงินซึ่งเป็นผลจากการปรับโครงสร้างธุรกิจของกลุ่มธนชาต
บริษัทฯ ได้โอนเงินฝากไปที่ธนาคารธนชาต และกู้ยืมจากธนาคารธนชาตมาทดแทน โดยยอดเงินกู้ยืม
ณ 31 ธันวาคม 2548 อยู่ที่ 75,500 ล้านบาท

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
วิเคราะห์ตามระยะเวลาครบกำหนดตามสัญญา เป็นดังนี้

โดยรวมแล้วบริษัทฯ ยังคงสามารถดำรงสถานะสภาพคล่องได้ในอัตราที่สูงกว่าเกณฑ์ที่ทางการกำหนด
โดยสภาพคล่องของบริษัทฯ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 อัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่องของบริษัทฯ
ประกอบด้วย เงินสดและเงินฝากธนาคาร เงินให้กู้ยืมในตลาดเงินและตลาดซื้อคืนพันธบัตร
และพันธบัตรรัฐบาลและรัฐวิสาหกิจ ต่อเงินฝากและเงินกู้ยืม
ลดลงจากงวดเดียวกันของปีก่อนจากร้อยละ 11 เหลือร้อยละ 10
ซึ่งยังสูงกว่าระดับการดำรงสภาพคล่องที่ ธปท. กำหนดไว้ขั้นต่ำที่ร้อยละ 6
ของเงินฝากและเงินกู้ยืม

4.  ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Operational Risk)

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ คือ เป็นความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการที่บริษัทฯ
ขาดการกำกับดูแลกิจการที่ดีหรือขาดธรรมาภิบาลในองค์กร
หรือมีระบบการตรวจสอบและระบบการควบคุมภายในที่ยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ
โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงานภายใน บุคลากร ระบบเทคโนโลยีและสารสนเทศ
หรือเหตุการณ์ภายนอก และ ส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของบริษัทฯ
รวมทั้งชื่อเสียงและความน่าเชื่อถือของบริษัท ฯ

บริษัทฯ
ได้กำหนดมาตรการในการจัดให้มีระบบการควบคุมภายในที่ดีพร้อมทั้งจัดให้มีการปรับปรุงขั้นตอนการทำงานภายในให้คล่องตัวและสอดรับกับรูปแบบของการให้บริการทางการเงินเพื่อความมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
และเพื่อให้สามารถควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่บริษัทฯ ยอมรับได้ บริษัทฯ
ได้กำหนดมาตรการต่างๆ ได้แก่

-   การจัดโครงสร้างองค์กร กำหนดบทบาท หน้าที่ ความรับผิดชอบของแต่ละตำแหน่งงาน
    เพื่อการสอบยันและถ่วงดุลอำนาจ (Check and balance)
    โดยการแยกหน่วยงานที่ทำธุรกรรม (Front office)
    ออกจากหน่วยงานที่ทำหน้าที่ควบคุมความเสี่ยง (Middle office) ได้แก่สำนักควบคุมธุรกิจ
    และหน่วยงานที่บันทึกรายการ (Back office)

-   การจัดให้มีหน่วยงานสนับสนุนการทำธุรกรรม เช่น หน่วยงานคอมพิวเตอร์และระบบสารสนเทศ
    หน่วยงานกฎหมาย หน่วยงานประเมินราคา ที่มีความชำนาญเฉพาะด้านและเป็นอิสระ
    เพื่อลดความผิดพลาดในการทำงานอันเกิดจากความไม่รู้และไม่ทันต่อเหตุการณ์

-   การจัดให้มีระเบียบปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้องกับการทำธุรกรรมทุกประเภท
    และคู่มือการปฏิบัติงานของพนักงาน ตลอดจนระเบียบอำนาจอนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร
    เพื่อเป็นแนวทางในการทำงานภายในองค์กรให้เป็น มาตรฐานเดียวกันทั้งหมด

-   การจัดให้มีคณะกรรมการตรวจสอบ และคณะกรรมการพิจารณาความเสี่ยง
    หน่วยงานติดตามแก้ไขปัญหาในการปฏิบัติงาน เพื่อควบคุม
    ติดตามและประเมินความเสี่ยงของบริษัทฯ ตรวจสอบข้อผิดพลาด
    ปรับปรุงแก้ไขจุดบกพร่องให้รัดกุมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

-   การจัดการระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ และระบบรักษาความปลอดภัยของข้อมูล
    เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการรองรับการขยายตัวของธุรกิจและสร้างความน่าเชื่อถือให้แก่ลูกค้าทั้งด้านเทคโนโลยีและด้านข้อมูล
    โดยเฉพาะการป้องกันความเสียหายจากการลักลอบเข้าถึงข้อมูลจากบุคคลที่ไม่เกี่ยวข้อง

-   การจัดทำขั้นตอนการคัดสรรการใช้บริการจากผู้ให้บริการรายอื่น (Outsourcing)
    ทั้งงานด้านบริการและด้านระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อลดระดับความเสี่ยง
    เพิ่มประสิทธิภาพ และความน่าเชื่อถือในการดำเนินงาน
    โดยยังอยู่ภายใต้กฏระเบียบและข้อบังคับต่างๆ ของบริษัทฯ และหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง

-   การจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจต่อเนื่อง (Business Continuity Plan)
    ประกอบด้วย แผนฉุกเฉิน แผนระบบสำรอง และแผนการฟื้นฟูการดำเนินงาน
    เพื่อควบคุมไม่ให้การดำเนินธุรกิจหยุดชะงัก รวมทั้งจัดให้มีการซักซ้อม
    เพื่อทดสอบความพร้อมของแผนและเพื่อการปรับปรุงแผนให้สามารถปฏิบัติงานได้จริงและมีประสิทธิภาพ

ขณะเดียวกัน บริษัทฯ มีการประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นตามวิธี Basic Indicator Approach
ที่ BIS กำหนดขึ้นซึ่งคำนวณจาก Gross Income ของบริษัทฯ อย่างไรก็ดี บริษัทฯ
อยู่ระหว่างการพัฒนาระบบการจัดเก็บข้อมูลเหตุการณ์และความเสียหายที่เกิดจากการปฏิบัติการเพื่อเป็นฐานข้อมูลในการพัฒนาเครื่องมือในการวัดความเสี่ยงด้วยวิธี
Advanced Measurement Approach
ที่แม่นยำกว่าและสะท้อนถึงความเสี่ยงจากการดำเนินธุรกรรมอย่างแท้จริง

5.  ความเสี่ยงจากการลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

ความเสี่ยงจากการลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม
เป็นความเสี่ยงที่รายได้หรือเงินกองทุนของบริษัทฯ ได้รับผลกระทบในทางลบ
เนื่องจากการรับรู้ส่วนได้เสียจากการลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมที่มีผลการดำเนินงานในทางลบ
มีสาเหตุอันเนื่องมาจากบริษัทย่อยและบริษัทร่วมที่บริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นหรือร่วมลงทุนนั้น
มีผลประกอบการขาดทุนหรือล้มละลาย

ณ สิ้นปี 2548 บริษัทฯ
มีส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมตามวิธีส่วนได้เสียสุทธิจำนวน 1,504
ล้านบาทลดลงจาก 1,941 ล้านบาทในปี 2547 โดยบริษัทฯ
มีเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมจำนวน 21,780 ล้านบาทคิดเป็นร้อยละ 65.60
ของเงินลงทุนสุทธิ บริษัทมีการลงทุนในธนาคารธนชาต จำกัด (มหาชน) มากที่สุด มีมูลค่าการลงทุน
15,180 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 69.70 ของเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม
รองลงมาได้แก่บริษัทหลักทรัพย์ ธนชาต จำกัด (มหาชน) มีมูลค่าการลงทุน 2,271 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 10.43 ดังแสดงในตารางเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม สิ้นสุด ณ 31
ธันวาคม 2548 และ 2547

  []

6. ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic Risk)

ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ คือความเสี่ยงที่เกิดจากการกำหนดแผนกลยุทธ์ แผนดำเนินงาน
และการนำไปปฏิบัติไม่เหมาะสมหรือไม่สอดคล้องกับปัจจัยภายใน
และสภาพแวดล้อมภายนอกอันส่งผลกระทบต่อรายได้เงินกองทุนหรือการดำรงอยู่ของบริษัทฯ
ในการบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ บริษัทฯ จัดให้มีการทำแผนกลยุทธ์สำหรับช่วงเวลา 3
ปีข้างหน้า และจัดให้มีการทบทวนแผนงานอย่างน้อยปีละ 1
ครั้งหรือเมื่อมีเหตุการณ์ภายนอกที่อาจส่งผลกระทบถึงการบรรลุเป้าหมายของธุรกิจ
โดยคณะกรรมการบริหารเป็นผู้ติดตามผลการดำเนินงานของหน่วยงานต่างๆ
เปรียบเทียบกับแผนงานประจำปีที่กำหนดเป้าหมายไว้อย่างสม่ำเสมอ

7.  ความเสี่ยงจากมาตรการหรือกฏระเบียบของทางการ

ความเสี่ยงจากมาตรการหรือกฎระเบียบของทางการ เป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการปรับปรุง
เปลี่ยนแปลงข้อบังคับ กฎหมาย และกฎเกณฑ์ต่างๆ ของหน่วยงานราชการโดยเฉพาะอย่างยิ่ง ธปท.
ซึ่งการเปลี่ยนแปลงนโยบายแต่ละครั้งอาจส่งผลกระทบต่อกลยุทธ์ และการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ

บริษัทฯ ได้จำแนกผลกระทบจากมาตรการหรือกฎระเบียบของทางการ ดังนี้

1.  การเตรียมความพร้อมสำหรับการกำกับดูแลเงินกองทุนตามเกณฑ์ Basel II

ตามที่ ธปท. มีนโยบายให้สถาบันการเงินดำรงเงินกองทุนตามหลักปฏิบัติของ Bank for
International Settlement (BIS) หรือ Basel II ณ สิ้นปี 2551
ซึ่งผลกระทบที่เกิดขึ้นจะเป็นเรื่องของต้นทุนการดำเนินการที่เพิ่มขึ้น
ในการจัดเก็บข้อมูลที่ใช้ประเมินความเสี่ยง การปรับปรุงระบบคอมพิวเตอร์และการอบรมบุคลากร
บริษัทฯอยู่ระหว่างการเตรียมความพร้อมระบบฐานข้อมูลและได้มีการจัดอบรมภายในให้แก่ผู้บริหารและพนักงานที่เกี่ยวข้องให้มีความเข้าใจและเตรียมความพร้อมรับมือกับหลักเกณฑ์ดังกล่าวทั้งในด้านข้อมูลและระบบงาน

2.  ผลกระทบจากหลักเกณฑ์การกำกับแบบรวมกลุ่ม (Consolidated Supervision)

เนื่องจาก ธปท.
ได้ออกร่างหลักเกณฑ์การกำกับแบบรวมกลุ่มเพื่อกำกับดูแลสถาบันการเงินที่มีลักษณะการดำเนินธุรกิจที่หลากหลายแบบเครือข่ายหรือกลุ่มธุรกิจทางการเงินให้มีมาตรฐานที่ดีตามแนวปฏิบัติสากล
ซึ่งมีผลให้สถาบันการเงินจะต้องเตรียมความพร้อมและมีแผนงานที่ชัดเจนในเรื่องของโครงสร้างกลุ่มธุรกิจทางการเงินและระบบการบริหารความเสี่ยงแบบรวมกลุ่ม
สำหรับกลุ่มธนชาต ซึ่งเติบโตขึ้นจากแนวความคิดของกลุ่มธุรกิจทางการเงินโดยมีบริษัทเงินทุน
ธนชาติ เป็นบริษัทแม่
เป็นผลให้กลุ่มธนชาตมีความพร้อมสำหรับการเปลี่ยนแปลงครั้งนี้โดยไม่ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญ

8.  ความเสี่ยงจากความเพียงพอของเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 บริษัทฯ มีเงินกองทุนทั้งสิ้นจำนวน 13,703
ล้านบาทแบ่งเป็นเงินกองทุนชั้นที่ 1 สุทธิจำนวน 12,144 ล้านบาท และเงินกองทุนชั้นที่ 2
สุทธิจำนวน 1,559 ล้านบาท มีอัตราส่วนการดำรงเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง คิดเป็นร้อยละ
13.86 มากกว่าที่ ธปท. กำหนดไว้ที่ร้อยละ 8
ซึ่งนับว่ามีสัดส่วนมากเพียงพอที่จะรองรับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น