5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ทรัพย์สินถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์

มูลค่าสินทรัพย์ตามบัญชีของธนาคารและบริษัทย่อย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และ 2552 มีดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
| รายการ                    | ลักษณะ  | ภา     | มูลค่า  |   |       |   |
|                           |        | ระผูกพัน |       |   |       |   |
|                           | ก      |        |       |   |       |   |
|                           | รรมสิทธิ์ |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|                           |        |        | 2553  |   | 2552  |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|                           |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
| ที่ดิน                       |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร     | เจ้าของ | ไม่มี    | 4,442 |   | 4,554 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในเขตกรุงเทพฯ    | เจ้าของ | ไม่มี    | 1,400 |   | 1,405 |   |
|   และปริมณฑล               |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัด      | เจ้าของ | ไม่มี    | 1,700 |   | 1,656 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   รวมที่ดิน                  |        |        | 7,542 | ^ | 7,615 | ^ |
|                           |        |        |       | ( |       | ( |
|                           |        |        |       | 1 |       | 1 |
|                           |        |        |       | / |       | / |
|                           |        |        |       | ) |       | ) |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   อาคาร                   |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร     | เจ้าของ | ไม่มี    | 8,632 |   | 8,658 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   สาขาในเขตกรุงเทพฯ        | เจ้าของ | ไม่มี    | 1,223 |   | 1,219 |   |
|   และปริมณฑล               |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   สาขาในต่างจังหวัด          | เจ้าของ | ไม่มี    | 2,249 |   | 2,208 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   รวมอาคาร                |        |        | 1     | ^ | 1     | ^ |
|                           |        |        | 2,104 | ( | 2,085 | ( |
|                           |        |        |       | 2 |       | 2 |
|                           |        |        |       | / |       | / |
|                           |        |        |       | ) |       | ) |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   อุปกรณ์                   | เจ้าของ | ไม่มี    | 1     |   | 1     |   |
|                           |        |        | 2,190 |   | 0,913 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ส่วนปรับปรุงอาคารเช่า       | ทำส    | เช่า    | 1,584 |   | 1,511 |   |
|                           | ัญญาเช่า |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   อื่น ๆ                    | เจ้าของ | ไม่มี    | 366   |   | 245   |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   รวม                     |        |        | 3     |   | 3     |   |
|                           |        |        | 3,786 |   | 2,369 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม       |        |        | (16   |   | (14   |   |
|                           |        |        | ,044) |   | ,806) |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า           |        |        | (190) |   | (193) |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์สุทธิ   |        |        | 1     |   | 1     |   |
|                           |        |        | 7,552 |   | 7,370 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+

หมายเหตุ ธนาคารไม่มีภาระหลักประกันของทรัพย์สิน

^(1/) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และ 2552 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้น จำนวน 3,824
ล้านบาท

และ 3,765 ล้านบาท ตามลำดับ

^(2/) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และ 2552 อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้น จำนวน 6,109
ล้านบาท

และ 6,122 ล้านบาท ตามลำดับ ค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้น

จำนวน 3,049 ล้านบาท และ 2,794 ล้านบาท ตามลำดับ

สัญญาเช่าระยะยาว

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขา
โดยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 ดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ประเภท               | ระยะเวลา                    | ค่าเช่า          |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2554 – 31 ธันวาคม   | 361            |
|                      | 2554                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2555 – 31 ธันวาคม   | 220            |
|                      | 2555                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2556 – 31 ธันวาคม   | 117            |
|                      | 2556                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2557 – 31 ธันวาคม   | 36             |
|                      | 2557                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2558 – 31 ธันวาคม   | 21             |
|                      | 2558                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2559 – 31 ธันวาคม   | 14             |
|                      | 2559                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | 1 มกราคม 2560 – 31 สิงหาคม   | 97             |
|                      | 2578                        |                |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| รวม                  |                             | 866            |
+----------------------+-----------------------------+----------------+

ลูกหนี้และเงินลงทุนในบริษัทอื่น

สินทรัพย์สำคัญของธนาคารที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ ได้แก่ ลูกหนี้และเงินลงทุนในบริษัทอื่น
โดยธนาคารมีการบริหารสินทรัพย์ดังนี้

การจัดชั้นสินทรัพย์ และการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

 ธนาคารได้ปฏิบัติตามแนวทางของธนาคารแห่งประเทศไทย ที่กำหนดให้จัดชั้นสินทรัพย์ และการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามอัตราที่กำหนดสำหรับสินทรัพย์จัดชั้นแต่ละประเภท ทั้งนี้ เป็นไปตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรองของสถาบันการเงิน ฉบับ ลงวันที่ 3 สิงหาคม 2551 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่งวดการบัญชีหลังของปี 2551 เป็นต้นไป 

สรุปสินทรัพย์ประเภทเงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับตามการจัดชั้นสินทรัพย์ของธนาคารและบริษัทย่อยตามงบการเงินรวม
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และ 2552 ได้ดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
| รายการ                    | 2553       |       | 2552       |       |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|                           | จำนวนเงิน   | %     | จำนวนเงิน   | %     |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|                           |            |       |            |       |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นปกติ                 | 586,356    | 90.28 | 525,101    | 86.84 |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ       | 24,864     | 3.83  | 27,066     | 4.48  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน        | 10,104     | 1.56  | 7,298      | 1.21  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นสงสัย                | 4,897      | 0.75  | 7,886      | 1.30  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นสงสัยจะสูญ            | 23,269     | 3.58  | 37,319     | 6.17  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
| รวม                       | 649,490    | 1     | 604,670    | 1     |
|                           |            | 00.00 |            | 00.00 |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+

หมายเหตุ เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับหลังหักรายได้รอการตัดบัญชี
ไม่รวมค่านายหน้ารอการตัดบัญชี

สุทธิ และไม่รวมรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และ 2552

จำนวน 1,194 ล้านบาท และ 1,048 ล้านบาท ตามลำดับ

หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรอง

 การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญถือปฏิบัติตามข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ธนาคารและบริษัทย่อยจัดชั้นเงินให้สินเชื่อทั้งหมดโดยแบ่งออกเป็น 6 ประเภท และตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นในอัตราที่กำหนดสำหรับแต่ละประเภท การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับหนี้จัดชั้นปกติ และจัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขั้นต่ำตามอัตราร้อยละที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด โดยได้นำมูลค่าหลักประกันมาใช้ในการคำนวณเงินสำรองด้วย ส่วนหนี้จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน จัดชั้นสงสัยและจัดชั้นสงสัยจะสูญ คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญในอัตราร้อยละ 100 สำหรับส่วนต่างระหว่างยอดหนี้คงค้างตามบัญชีกับมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกันซึ่งไม่รวมหลักประกันประเภทเครื่องจักร ยกเว้นบริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจลิสซิ่ง ได้นำมูลค่าหลักประกันประเภทเครื่องจักรมาใช้ในการคำนวณเงินสำรองด้วย นอกจากนี้ธนาคารและบริษัทย่อยได้ประมาณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มเติมจากอัตราขั้นต่ำตามร้อยละที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

 สำหรับธุรกิจให้เช่าซื้อ ลูกหนี้จากการให้เช่าซื้อซึ่งมีคุณสมบัติของกลุ่มลูกหนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของลูกหนี้โดยวิธีการกันสำรองเป็นกลุ่มลูกหนี้ (Collective Approach) โดยการจัดกลุ่มลูกหนี้ที่มีความเสี่ยงลักษณะเดียวกัน และใช้ข้อมูลหนี้สูญในอดีตเพื่อประมาณการค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของสินเชื่อในแต่ละกลุ่ม 

 สำหรับธุรกิจหลักทรัพย์คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญโดยการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละรายและพิจารณาความเสี่ยงในการเรียกชำระและมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ใช้ค้ำประกัน โดยถือพื้นฐานการจัดชั้นหนี้และการตั้งสำรองตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ เรื่อง “การจัดทำบัญชีเกี่ยวกับลูกหนี้ด้อยคุณภาพของบริษัทหลักทรัพย์” และปัจจัยอื่นประกอบ 

 ธนาคารและบริษัทย่อยได้ตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 ธนาคารและบริษัทย่อยได้ตั้งสำรองไว้เป็นจำนวน 33,410 ล้านบาท ในงบการเงินรวม ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญดังกล่าวข้างต้นประกอบด้วย ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของเงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน และค่าเผื่อการปรับมูลค่าจากการปรับโครงสร้างหนี้

การจัดสินเชื่อด้อยคุณภาพ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และ 2552 ธนาคารและบริษัทย่อย
มีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพรวมรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน สรุปได้ดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+----------------------------------------------+-----------+-----------+
|                                              | 2553      | 2552      |
+----------------------------------------------+-----------+-----------+
|   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ                         | 38,149    | 52,080    |
+----------------------------------------------+-----------+-----------+
|   คิดเป็นอัตราร้อยละของเงินให้สินเชื่อ                | 5.45      | 8.08      |
+----------------------------------------------+-----------+-----------+
|   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพสุทธิ                      | 23,832    | 32,370    |
+----------------------------------------------+-----------+-----------+
|   คิดเป็นอัตราร้อยละของเงินให้สินเชื่อสุทธิ             | 3.48      | 5.18      |
+----------------------------------------------+-----------+-----------+

เงินลงทุนในหลักทรัพย์

ธนาคารจะลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทต่าง ๆ ได้แก่ หลักทรัพย์รัฐบาลหรือหลักทรัพย์ที่กระทรวง
การคลังค้ำประกัน พันธบัตรรัฐวิสาหกิจที่กระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกัน
หลักทรัพย์อื่นของสถาบันการเงินชั้นนำ และหลักทรัพย์ภาคเอกชน
โดยธนาคารจะบริหารการลงทุนให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ คือได้รับผลประโยชน์สูงสุด
มีความเสี่ยงในกรอบที่ธนาคารยอมรับได้ และไม่กระทบสภาพคล่องของธนาคาร
ภายใต้นโยบายลงทุนที่จะกำหนดกรอบการลงทุนในประเภทของหลักทรัพย์ที่จะลงทุนได้
วงเงินที่จะลงทุน การควบคุมความเสี่ยง ฯลฯ

(1) การลงทุนในหลักทรัพย์รัฐบาลและหลักทรัพย์อื่นของสถาบันการเงินและการบริหารความเสี่ยง

 การลงทุนในหลักทรัพย์รัฐบาล หรือหลักทรัพย์ที่กระทรวงการคลังค้ำประกัน

หลักทรัพย์รัฐบาลหรือหลักทรัพย์ที่กระทรวงการคลังค้ำประกัน
เป็นหลักทรัพย์ที่มีความมั่นคงและมีสภาพคล่องสูง
วัตถุประสงค์หลักของการลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทนี้เป็นไปเพื่อดำรงเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องในส่วนของหลักทรัพย์ซึ่งปราศจากภาระผูกพันให้เป็นไปตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
และเพื่อระบายสภาพคล่องส่วนเกินของธนาคาร เพื่อประโยชน์ในการทำธุรกรรมต่าง ๆ
กับธนาคารแห่งประเทศไทยและธนาคาร/คู่ค้าภาคเอกชน

ธนาคารมีนโยบายการบริหารความเสี่ยงในการลงทุนในตราสารหนี้ภาครัฐสำหรับพอร์ตเพื่อการลงทุนโดยธนาคารจะกระจายการลงทุนไปยังตราสารภาครัฐรุ่นต่าง
ๆ ซึ่งจะมีวันครบกำหนดต่างกัน วัดความเสี่ยงของอัตราดอกเบี้ยโดยใช้ PV01 และการปรับ
Duration ให้สอดคล้องกับภาวะดอกเบี้ย มีการตีราคาตลาดเป็นประจำทุกวัน
และจัดทำรายงานให้ผู้บริหารระดับสูงทราบเป็นประจำทุกเดือน
ในขณะเดียวกันธนาคารมีระบบข้อมูลที่แสดง Duration ประจำวันของพอร์ตการลงทุนรวม
อีกทั้งมีการติดตามอัตราดอกเบี้ยอย่างใกล้ชิดทุกวันเพื่อพิจารณาปรับพอร์ตการลงทุนให้เหมาะสม

 การลงทุนในพันธบัตรรัฐวิสาหกิจที่กระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกัน
และหลักทรัพย์อื่นของสถาบันการเงิน

การลงทุนในหลักทรัพย์ที่รัฐบาลหรือกระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกันจะอยู่ในกรอบการลงทุนข้างต้น
และจะอยู่ภายใต้วงเงินลงทุนสำหรับแต่ละนิติบุคคลและระยะเวลาลงทุนที่ธนาคารได้อนุมัติวงเงินสินเชื่อหรือวงเงินลงทุนไว้

 การลงทุนในตราสารที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝงที่ธนาคารลงทุนไว้

ธนาคารมีเพียงการลงทุนใน CDO
ซึ่งธนาคารตั้งผลขาดทุนจากการตีราคาและการด้อยค่าครบทั้งจำนวน
ทำให้มีมูลค่าการลงทุนเหลือเป็นศูนย์ ในปี 2553 ธนาคารได้จำหน่ายและตัดจำหน่ายเงินลงทุนใน
CDO ไปทั้งจำนวน ทำให้ยอดคงเหลือของเงินลงทุนเท่ากับศูนย์

(2) การลงทุนในหลักทรัพย์ภาคเอกชนและการบริหารความเสี่ยง

วัตถุประสงค์หลักของการลงทุนในหลักทรัพย์ภาคเอกชนเป็นไปเพื่อให้ได้อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนที่คาดหวังและเน้นการลงทุนในหลักทรัพย์ที่มีความเสี่ยงระดับต่ำถึงปานกลาง
โดยมีการบริหารพอร์ตโฟลิโอการลงทุนให้สอดคล้องกับการบริหารสภาพคล่องของธนาคารและเน้นการลงทุนระยะปานกลางถึงระยะยาวในหลักทรัพย์ที่มีปัจจัยพื้นฐานดี

(3) การตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในหลักทรัพย์

ธนาคารจะตั้งค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 105
เรื่องการบัญชีสำหรับเงินลงทุนในตราสารหนี้และตราสารทุน (ฉบับที่ 40 เดิม)

การลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 ธนาคารมีเงินลงทุนทางตรงในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม ตามวิธีราคาทุน
(Cost Method) หลังหักค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในธุรกิจต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 36,726
ล้านบาท ซึ่งแบ่งเป็นธุรกิจทางการเงินมูลค่ารวม 34,780 ล้านบาท และธุรกิจสนับสนุนมูลค่ารวม
1,946 ล้านบาท โดยมีสัดส่วนเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 4.22
ของสินทรัพย์รวม