2. ปัจจัยความเสี่ยงและการบริหารความเสี่ยง

2.1 หลักการการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารจัดให้มีกระบวนการบริหารความเสี่ยงและจัดโครงสร้างองค์กรภายในธนาคารตามหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี
(Good Corporate Governance) โดยจัดให้มีการคานอำนาจ (Check and Balances)
ระหว่างหน่วยงานด้านการบริหารความเสี่ยงและหน่วยงานด้านธุรกิจให้มีความเป็นอิสระต่อกันอย่างชัดเจน
และจัดให้มีการบริหารจัดการข้อมูลที่ดีเพื่อให้การควบคุมความเสี่ยง การวัดความเสี่ยง
และการติดตามดูแลเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

การบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร (Integrated Risk Management)
ครอบคลุมความเสี่ยงที่สำคัญ 3 ด้าน ได้แก่ ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Risk)
ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk) และความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Operational Risk)
โดยธนาคารมีฐานะเงินกองทุนที่แข็งแกร่งสามารถรองรับความเสี่ยงดังกล่าวตามหลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนขั้นต่ำ
(Basel II Pillar I) ของธนาคารแห่งประเทศไทย

นอกจากนี้
ธนาคารอยู่ระหว่างการเตรียมความพร้อมตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเงินกองทุนโดยทางการ หรือ
Basel II Pillar II เพื่อให้มีกระบวนการประเมินความเพียงพอของเงินกองทุน (Internal
Capital Adequacy Assessment Process) เพื่อรองรับความเสี่ยงอื่น ๆ
ที่อาจเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจทั้งภายใต้ภาวะปกติและภาวะวิกฤต ความเสี่ยงที่มีนัยสำคัญอื่น ๆ
ได้แก่ ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวด้านสินเชื่อ (Credit Concentration Risk)
ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยที่อยู่ในบัญชีเพื่อการธนาคาร (Interest Rate Risk on Banking
Book) ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk) ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic
Risk) และความเสี่ยงด้านชื่อเสียง (Reputation Risk) เป็นต้น
ธนาคารได้จัดซื้อเครื่องมือทดสอบผลกระทบต่อเงินกองทุน (Capital Forecasting)
เพื่อให้กระบวนการทดสอบภาวะวิกฤตมีประสิทธิภาพและสามารถวัดผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารได้ชัดเจนหากเกิดภาวะวิกฤตขึ้น
ทั้งนี้
การจัดทำกระบวนการประเมินความเพียงพอของเงินกองทุนของธนาคารจะแล้วเสร็จภายในสิ้นปี
2553 ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

นอกจากนี้
ธนาคารได้กำหนดหลักเกณฑ์การบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อของบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
ให้สอดคล้องกับการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร
และมีแผนการนำกระบวนการประเมินความเพียงพอของเงินกองทุนไปประยุกต์ใช้ให้ครอบคลุมกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารด้วยภายในปี
2553-2554

2.2 โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารจัดให้มีหน่วยงานเพื่อการบริหารความเสี่ยงใน 3 ด้าน ได้แก่ ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
ความเสี่ยงด้านตลาด และความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ
รับผิดชอบการจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้าน
ต่าง ๆ พัฒนาเครื่องมือวัดความเสี่ยง จัดกระบวนการบริหารความเสี่ยง
และจัดทำรายงานสถานะความเสี่ยงของธนาคารเสนอผู้บริหารระดับสูงรับทราบอย่างสม่ำเสมอ

ทั้งนี้ คณะกรรมการที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงมีดังนี้

2.2.1 คณะกรรมการธนาคาร (Board of Directors)
มีอำนาจหน้าที่ในการอนุมัติการทำธุรกรรมในวงเงิน ที่เกินกว่า 3,000 ล้านบาท
อนุมัติสินเชื่อของบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
และอนุมัติสินเชื่อที่เข้าข่ายการทำธุรกรรมกับบุคคลที่เกี่ยวโยงกันกับธนาคาร
รวมทั้งแต่งตั้งคณะกรรมการอื่น ๆ ได้แก่ คณะกรรมการพิจารณาสินเชื่อ
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
และคณะกรรมการพิจารณาการประเมินมูลค่าสินทรัพย์

2.2.2 คณะกรรมการพิจารณาสินเชื่อ (Credit Committee) ประกอบด้วย
เจ้าหน้าที่บริหารระดับสูงของกลุ่มงานบริหารความเสี่ยง และกลุ่มงานอื่นที่เกี่ยวข้อง
มีอำนาจอนุมัติสินเชื่อที่มีวงเงินไม่เกิน 3,000 ล้านบาท

2.2.3 คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee) มีหน้าที่หลักดังนี้

(1) กำหนดนโยบายด้านการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร (Integrated Risk
Management)

(2) ควบคุม ดูแล
และบริหารจัดการให้การทำธุรกิจของธนาคารเป็นไปตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
(Integrated Risk Management) และเป็นไปตามหลักการของการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good
Corporate Governance)

2.2.4 คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset & Liability Management
Committee) มีหน้าที่หลักดังนี้

(1) กำหนดนโยบายและแนวทางในการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ให้ธนาคารมีโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสมกับสภาพตลาดการเงิน ภาวะเศรษฐกิจ
และการแข่งขันในธุรกิจการเงิน

(2) กำหนดนโยบายควบคุมความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
การลงทุนในหลักทรัพย์และสภาพคล่องของธนาคารให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

(3) กำกับ ควบคุม ดูแล และตรวจสอบให้การบริหารสภาพคล่องเป็นไปอย่างมีเสถียรภาพ
และเป็นไปตามนโยบายที่วางไว้

2.2.5 คณะกรรมการพิจารณาการประเมินมูลค่าสินทรัพย์ (Collateral Valuation
Committee) มีหน้าที่หลักดังนี้

(1) กำหนดนโยบาย
และหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการประเมินมูลค่าสินทรัพย์ที่เป็นหลักประกันการให้กู้ยืมหรือให้สินเชื่อ
และอสังหาริมทรัพย์รอการขายที่ได้มาจากการชำระหนี้หรือซื้อจากการขายทอดตลาด
รวมถึงหลักเกณฑ์การทบทวนมูลค่าของสินทรัพย์

(2) กำกับ ดูแล และวางแผนการปฏิบัติงานของผู้ประเมินราคาภายใน
ให้เป็นไปตามนโยบายและหลักเกณฑ์ของธนาคารและธนาคารแห่งประเทศไทย

2.3 การบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Risk Management)

ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Risk) คือ โอกาสหรือความน่าจะเป็นที่คู่สัญญา
(Counterparty) ของธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระที่ตกลงกันไว้ได้
อาจก่อให้เกิดผลเสียหายต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร

ธนาคารมีการกำหนดหลักเกณฑ์ กระบวนการพิจารณาและอนุมัติสินเชื่ออย่างรัดกุม
โดยนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อของธนาคารครอบคลุมการอนุมัติสินเชื่อ
การประเมินความเสี่ยง หลักเกณฑ์การติดตาม ควบคุม ทบทวนความเสี่ยงของลูกค้า
และกำหนดให้มีการรายงานข้อมูลการให้สินเชื่อต่อผู้บริหารระดับสูงอย่างสม่ำเสมอ

ธนาคารได้จัดให้กลุ่มงานบริหารความเสี่ยง ประกอบด้วย
สายงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ สายงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อธุรกิจ SME
และสายงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อรายย่อย
ดูแลเรื่องการกำหนดกรอบนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
การพิจารณาวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสินเชื่อของลูกค้าแต่ละราย
และการพิจารณาความเสี่ยงของพอร์ตสินเชื่อ ทั้งนี้ สายงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่
และสินเชื่อธุรกิจ SME มีการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อที่คล้ายกัน
แต่สายงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อรายย่อย มีกระบวนการ
และการจัดการข้อมูลที่แตกต่างออกไปเนื่องจากมีปริมาณลูกค้าจำนวนมาก

นอกจากนี้ กลุ่มงานบริหารความเสี่ยงยังรับผิดชอบการสอบทานเงินให้สินเชื่อและภาระผูกพัน
การประเมินคุณภาพและความเสี่ยงของพอร์ตสินเชื่อของธนาคาร
การติดตามและแก้ไขสินเชื่อที่มีคุณภาพด้อยลง การกำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยง

2.3.1 การควบคุมความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

นอกเหนือจากการกำหนดให้หน่วยงานที่ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อแยกจากหน่วยงานด้านธุรกิจ
เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงเป็นไปอย่างอิสระและมีประสิทธิภาพแล้ว ธนาคารได้กำหนดหลักเกณฑ์
และแนวทางต่าง ๆ เพื่อการควบคุมความเสี่ยง เช่น

 แนวทางการกำหนดวงเงิน : โดยกำหนดให้พิจารณาจากผลการดำเนินงานของลูกค้า
ฐานะการเงิน ปริมาณความต้องการใช้วงเงิน ความสามารถในการชำระคืนของลูกค้า
และระดับความเสี่ยง

 แนวทางการวิเคราะห์สินเชื่อ : โดยกำหนดเป็นมาตรฐานให้มีการวิเคราะห์ประเด็นต่าง ๆ เช่น
ผลการดำเนินงาน ฐานะการเงินของลูกค้า ความสามารถในการบริหารงาน แนวโน้มอุตสาหกรรม
เป็นต้น

 กระบวนการอนุมัติสินเชื่อ : ธนาคารได้แบ่งกลุ่มลูกค้าออกเป็นกลุ่มลูกค้าธุรกิจขนาดใหญ่
กลุ่มลูกค้าธุรกิจ SME และกลุ่มลูกค้ารายย่อย
เพื่อให้สามารถให้บริการกับกลุ่มลูกค้าได้อย่างเหมาะสม
เนื่องจากลูกค้าแต่ละกลุ่มมีความต้องการการบริการที่แตกต่างกัน
กระบวนการอนุมัติสินเชื่อของลูกค้าแต่ละกลุ่มสรุปได้ดังนี้

- การอนุมัติสินเชื่อสำหรับลูกค้าธุรกิจขนาดใหญ่ และลูกค้าธุรกิจ SME :
ฝ่ายวิเคราะห์สินเชื่อธุรกิจขนาดใหญ่ ฝ่ายพิจารณาสินเชื่อธุรกิจ SME ขนาดใหญ่และขนาดกลาง
และฝ่ายพิจารณาสินเชื่อธุรกิจ SME ขนาดเล็ก
เป็นผู้ดำเนินการวิเคราะห์ความเหมาะสมของการขออนุมัติสินเชื่อตามขนาดของกลุ่มลูกค้า
โดยพิจารณาวัตถุประสงค์การใช้วงเงินระดับความเสี่ยงของลูกค้า ความสามารถในการชำระหนี้
หลักประกัน แนวโน้มเศรษฐกิจ และภาวะอุตสาหกรรม
ซึ่งมีผลกระทบต่อธุรกิจลูกค้าและนำเสนอขออนุมัติต่อคณะกรรมการตามระดับอำนาจการอนุมัติ

- การอนุมัติสินเชื่อสำหรับกลุ่มลูกค้ารายย่อยและกลุ่มลูกค้าบุคคล :
กลุ่มงานเครือข่ายการขายเป็นผู้นำเสนอผลิตภัณฑ์และบริการต่าง ๆให้กับลูกค้า
โดยมีสายงานบริหารความเสี่ยงสินเชื่อรายย่อยเป็น
ผู้กำหนดนโยบายสินเชื่อ ซึ่งพิจารณาอนุมัติจากคุณสมบัติของลูกค้า ประวัติการชำระหนี้
ขนาดของวงเงินเทียบกับหลักประกัน และความสามารถในการชำระหนี้โดยดูจากรายได้
สำหรับการอนุมัติสินเชื่อรายย่อย และมีการใช้ Credit Scoring
ประกอบการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อให้แก่ลูกค้าสินเชื่อบุคคลและสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย

 แนวทางการบริหารความเสี่ยงประเทศคู่สัญญา (Country Risk) :
ธนาคารได้มีการกำหนดวงเงินประเทศสำหรับการทำธุรกรรมกับคู่สัญญาที่มีภูมิลำเนาในแต่ละประเทศตามความเหมาะสม
โดยพิจารณาถึงความเสี่ยงของประเทศนั้น ๆ ให้เหมาะสมกับแผนการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
และเป็นการป้องกันไม่ให้ธนาคารทำธุรกรรมในประเทศใดประเทศหนึ่งมากเกินไป

2.3.2 การวัดความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

ธนาคารกำหนดให้มีการวัดความเสี่ยงของลูกค้าโดยใช้เครื่องมือจัดอันดับความเสี่ยงภายในธนาคาร
โดยใช้ข้อมูลจากงบการเงิน ข้อมูลเปรียบเทียบจากอุตสาหกรรม และข้อมูลเชิงคุณภาพของลูกค้า
เป็นตัวแปรในการวัดความเสี่ยง
และกำหนดให้มีการทบทวนอันดับความเสี่ยงของลูกค้าอย่างน้อยปีละหนึ่งครั้ง
อันดับความเสี่ยงของลูกค้าถูกใช้เป็นปัจจัยหนึ่งในการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อ

ปัจจุบันธนาคารมีเครื่องมือจัดอันดับความเสี่ยงภายใน 2 ชุด คือ
เครื่องมือจัดอันดับความเสี่ยงสำหรับลูกค้าธุรกิจขนาดใหญ่ซึ่งเริ่มใช้มาตั้งแต่ปี 2544
และเครื่องมือจัดอันดับความเสี่ยงสำหรับลูกค้าธุรกิจ SME ซึ่งเริ่มใช้มาตั้งแต่ 2549
โดยเครื่องมือจัดอันดับความเสี่ยงทั้ง 2 ชุด ได้แบ่งความเสี่ยงออกเป็น 10 ระดับ
ซึ่งแต่ละระดับสะท้อนถึงความเสี่ยงที่แตกต่างกัน

ในปี 2551 ธนาคารได้เริ่มโครงการ RISK Project (Risk Integrated Systems
Knowledge Project)
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ธนาคารมีเครื่องมือการวัดความเสี่ยงและมีระบบการจัดเก็บข้อมูลที่ดีขึ้น
RISK Project ประกอบด้วย
การจัดซื้อเครื่องมือที่ใช้ในการจัดเก็บข้อมูลลูกค้าธุรกิจขนาดใหญ่และลูกค้าธุรกิจ SME
ซึ่งได้เริ่มใช้งานแล้วในปี 2552 การจัดทำ PD-Based Rating Model
สำหรับลูกค้าธุรกิจขนาดใหญ่และลูกค้าธุรกิจ SME
เพื่อนำมาใช้ในการคำนวณหาค่าความน่าจะเป็นหรือโอกาสที่ลูกหนี้จะผิดนัดชำระหนี้ (Probability
of Default: PD) ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จภายในไตรมาส 2 ของปี 2553
การจัดทำเครื่องมือวัดผลตอบแทนโดยพิจารณาถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น (Risk-Adjusted
Return) และการคำนวณ Economic Capital ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการแล้วเสร็จภายในปี 2553
เช่นกัน

2.3.3 การติดตามความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

ภายหลังการอนุมัติสินเชื่อ
ธนาคารกำหนดให้มีกระบวนการติดตามความเสี่ยงของลูกค้าอย่างสม่ำเสมอ ทั้งนี้
หลักเกณฑ์ในการติดตามความเสี่ยงของลูกค้า ได้แก่

 การทบทวนประจำปี : ภายหลังจากการอนุมัติสินเชื่อ
ธนาคารกำหนดให้มีการทบทวนและสอบทานความเสี่ยงของลูกค้าเป็นประจำ
โดยทบทวนสถานะปัจจุบันของผลการดำเนินงาน คุณภาพเครดิตของลูกค้า
และสถานะทางการเงินของลูกค้า เป็นต้น

 การรายงานสถานะพอร์ตสินเชื่อ : ธนาคารกำหนดให้มีการรายงานสถานะพอร์ตสินเชื่อ
และนำเสนอต่อคณะกรรมการและผู้บริหารระดับสูงที่เกี่ยวข้องเป็นประจำ
เพื่อให้ทราบถึงสถานะของพอร์ตสินเชื่อและเป็นข้อมูลประกอบการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อของธนาคารให้อยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนด
การรายงานประกอบด้วยข้อมูล อาทิ สัดส่วนพอร์ตสินเชื่อแยกตามประเภทอุตสาหกรรม
ระดับความเสี่ยง ภูมิภาคที่ประกอบธุรกิจ และสินเชื่อรายใหญ่ ทั้งนี้
เพื่อป้องกันการกระจุกตัวของสินเชื่อ นอกจากนี้
ได้มีการจัดทำรายงานอื่นที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านสินเชื่อ เช่น การจัดชั้นหนี้ การกันเงินสำรอง
และการดำรงเงินกองทุน เป็นต้น

 การทดสอบภาวะวิกฤต : การทดสอบภาวะวิกฤต หรือ Stress Test เป็นการทดสอบผลกระทบ
ที่อาจเกิดขึ้นต่อระดับเงินกองทุนของธนาคาร ต่อพอร์ตสินเชื่อ หรือต่อลูกค้าหากมีภาวะวิกฤตเกิดขึ้น
กรณีผลกระทบมีนัยสำคัญ
ธนาคารมีการกำหนดกลยุทธ์หรือแผนการดำเนินงานเพื่อป้องกันหรือลดผลกระทบที่อาจ
เกิดขึ้น

2.3.4 การจัดการกับสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL)

สำหรับสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ ธนาคารจัดให้มีหน่วยงานที่ดูแลเฉพาะ
ซึ่งมีความชำนาญด้านการแก้ไขหนี้ที่มีปัญหา เพื่อให้ธนาคารได้รับผลเสียหายน้อยที่สุดกับหนี้ที่มีปัญหานั้น
ตลอดจนดูแลปรับปรุงคุณภาพสินทรัพย์โดยรวมของธนาคารให้ดีขึ้น โดยในปี 2552
ธนาคารมีความคืบหน้าในด้านการปรับปรุงคุณภาพสินทรัพย์ของธนาคารโดยรวมอย่างต่อเนื่อง
โดยสามารถลด NPL ลง 3,057 ล้านบาท จากสิ้นปี 2551

2.4 การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk Management)

ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk) หมายถึง
ความเสี่ยงที่จะเกิดผลกระทบในทางลบต่อรายได้และเงินกองทุน
เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงทางด้านราคาของฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคาร (Banking Book)
และฐานะในบัญชีเพื่อการค้า (Trading Book) ที่ธนาคารถือครองอยู่ โดยฐานะดังกล่าว ได้แก่
ฐานะที่เกี่ยวข้องกับอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน ตราสารทุน และสินค้าโภคภัณฑ์
ซึ่งเป็นปัจจัยภายนอกที่ธนาคารไม่สามารถควบคุมได้

ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
และการควบคุมภายในที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่มีประสิทธิภาพ
โดยกำหนดให้มีนโยบายไว้อย่างชัดเจนในการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคาร
(Market Risk: Banking Book Policy) และความเสี่ยงด้านตลาดในบัญชีเพื่อการค้า
(Market Risk: Trading Book Policy) และมีการทบทวน/ปรับปรุงนโยบาย
เพื่อความเหมาะสมกับสถานการณ์และการเปลี่ยนแปลงของธุรกิจ
รวมถึงกำหนดกรอบนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
(Market Risk: Consolidated Supervision Policy) เพื่อให้สามารถบริหาร ควบคุม
และติดตามความเสี่ยงด้านตลาดครอบคลุมบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
อีกทั้งมีการพัฒนาระบบการควบคุมภายในที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลกิจการที่ดีของธนาคารแห่งประเทศไทยและกฎบัตรการตรวจสอบภายใน
(Internal Audit Charter) ของธนาคาร
รวมถึงเป็นไปเพื่อเตรียมความพร้อมทั้งในเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณตามหลักเกณฑ์การกำกับแบบรวมกลุ่ม
(Consolidated Supervision)
และเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการปรับหลักเกณฑ์ของทางการ อาทิ
การดำรงเงินกองทุนสำหรับกลุ่มธุรกิจทางการเงินตามหลักเกณฑ์ Basel II
การเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการดำรงเงินกองทุนสำหรับกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
และการกำกับดูแลเงินกองทุนโดยทางการ (Pillar II)
เพื่อให้ธนาคารพาณิชย์มีกระบวนการประเมินความเพียงพอของเงินกองทุน (Internal Capital
Adequacy Assessment Process - ICAAP) ซึ่งครอบคลุมความเสี่ยงที่มีนัยสำคัญครบทุกด้าน

2.4.1 โครงสร้างการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารกำหนดให้มีคณะกรรมการหรือหน่วยงานที่รับผิดชอบต่อการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
รวมถึงการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบของหน่วยงานที่ทำธุรกรรมและหน่วยงานบริหารความเสี่ยง
เพื่อไม่ให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ (Conflict of Interests)
และมีการรายงานต่อคณะกรรมการและผู้บริหารระดับสูงที่เกี่ยวข้อง
โดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงมีหน้าที่ในการประเมิน ติดตาม
และรายงานความเสี่ยงให้คณะกรรมการธนาคารรับทราบ
อีกทั้งดูแลกระบวนการบริหารความเสี่ยงโดยรวมให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงของธนาคารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนี้
ยังมีคณะกรรมการบริหาร
สินทรัพย์และหนี้สินทำหน้าที่กำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินที่จะส่งผลให้ธนาคารมีโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม
โดยคำนึงถึงความเสี่ยงทั้งในปัจจุบันและอนาคต
โดยมีสายงานบริหารการเงินนำเสนอแนวทางหรือกลยุทธ์ในการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
และฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นผู้ประเมินและรายงานสถานะความเสี่ยง
ตลอดจนนำเสนอการทบทวนนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดอย่างน้อยปีละครั้ง
หรือเมื่อสถานการณ์ในทางธุรกิจเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ

2.4.2 การประเมิน ควบคุม และติดตามความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารใช้เครื่องมือและวิธีที่แตกต่างกันในการประเมินความเสี่ยงด้านตลาด 2 ด้าน คือ
ธุรกรรมในบัญชีเพื่อการธนาคาร และธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า โดยธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า
ใช้เครื่องมือและวิธีการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดเช่น Value-at-Risk และ Interest
Rate Risk เป็นต้น
สำหรับธุรกรรมในบัญชีเพื่อการธนาคารใช้วิธีวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยจากการจำลองสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยในอนาคต
เพื่อประเมินผลกระทบที่จะมีต่อรายได้ดอกเบี้ยรับสุทธิ (Net Interest Income Simulation)
และประเมินความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยที่สามารถสะท้อนความอ่อนไหวของมูลค่าส่วนของผู้ถือหุ้นของธนาคารต่อการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
(Economic Value of Equity) รวมถึง การใช้กระบวนการ Back Testing
เพื่อทดสอบประสิทธิภาพ ความถูกต้องและแม่นยำของแบบจำลองอย่างสม่ำเสมอ เช่น
การทดสอบแบบจำลอง Value-at-Risk
โดยใช้วิธีการเปรียบเทียบระหว่างผลกำไรขาดทุนที่ได้จากแบบจำลองกับผลกำไรขาดทุนที่เกิดขึ้น
หรือที่เรียกว่าวิธีการ Hypothetical Profit/Loss Method
เพื่อยืนยันว่าเครื่องมือวัดความเสี่ยงต่าง ๆ
สามารถบริหารจัดการความเสี่ยงด้านตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ธนาคารมีการประเมินความเสียหายจากเหตุการณ์ที่รุนแรงต่อฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคาร
และบัญชีเพื่อการค้าภายใต้สมมติฐานภาวะวิกฤต (Stress Testing) เช่น
การเปลี่ยนแปลงรูปร่างของเส้นอัตรา
ผลตอบแทน (Yield Curve) ในรูปแบบต่าง ๆ การเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
และการเปลี่ยนแปลงของดัชนีตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เป็นต้น
ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้ทราบผลกระทบ
และเตรียมแนวทางเพื่อลดผลกระทบและมาตรการที่เหมาะสมที่ใช้ป้องกันได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่จะเกิดความเสียหาย
โดยรวม

นอกจากนี้ ธนาคารกำหนดให้มีเพดานความเสี่ยง (Risk Limits) สูงสุดที่ธนาคารยอมรับได้
และมีการทบทวนเป็นระยะ ๆ เพื่อให้เหมาะสมกับขอบเขต ปริมาณ
และความซับซ้อนของฐานะที่ธนาคารถือครอง อาทิ Value-at-Risk Limit, Interest Rate
Risk Limit, Foreign Exchange Risk Limit, FX Derivative Risk Limit,
Equity Limit, Loss Limit และ Transaction Limit เป็นต้น
พร้อมกำหนดให้มีกระบวนการที่ชัดเจนในการอนุมัติและ
จัดการในกรณีที่สถานะความเสี่ยงเกินกว่าเพดานความเสี่ยงที่กำหนด

(1) ความเสี่ยงจากธุรกรรมในบัญชีเพื่อการธนาคาร

ธนาคารบริหารความเสี่ยงฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคารซึ่งไม่ได้มีวัตถุประสงค์เพื่อการค้าหรือที่มีเจตนาตั้งแต่แรกว่าจะถือครองระยะยาวหรือถือจนครบกำหนด
โดยการติดตามความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยและความเสี่ยงด้านราคาตราสารทุนในบัญชีเพื่อการธนาคาร
และประเมินผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยต่อรายได้ (Earning) และ/หรือ
ต่อมูลค่าทางเศรษฐกิจ (Economic Value) รวมถึงดูแลระดับของเงินกองทุน
ให้เหมาะสมและอยู่ในระดับที่สามารถรองรับผลเสียหายที่อาจเกิดจากฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคาร

 การบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk)

ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความ
แตกต่าง (Mismatches) ของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของฐานะในและนอกงบดุล
ด้วยการวิเคราะห์รายการสินทรัพย์ หนี้สิน และฐานะนอกงบดุลที่อ่อนไหวต่ออัตราดอกเบี้ย
ตามอายุคงเหลือจนถึงวันครบกำหนด (กรณีอัตราดอกเบี้ยคงที่)
หรือระยะเวลาคงเหลือที่จะปรับอัตราดอกเบี้ยครั้งถัดไป (กรณีอัตราดอกเบี้ยลอยตัว) หรือที่เรียกว่า
Repricing Gap พร้อมประเมินผลกระทบที่จะมีต่อรายได้ดอกเบี้ยรับสุทธิของธนาคาร ทั้งใน
รูปแบบสถานการณ์จำลองแบบสถิตย์ (Static Simulation) และในสถานการณ์จำลองแบบพลวัต
(Dynamic Simulation)
ภายใต้การจำลองสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยในอนาคตตามการคาดการณ์แนวโน้มอัตราดอกเบี้ยและการเปลี่ยนแปลงในกิจกรรมทางธุรกิจของธนาคารที่คาดว่าจะเกิดขึ้นในอนาคต
รวมทั้งประเมินความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยที่สะท้อนความอ่อนไหวของมูลค่าส่วนของผู้ถือหุ้นของธนาคารต่อการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
(Economic Value of Equity)

ธนาคารทำธุรกรรมเกี่ยวกับอนุพันธ์ทางการเงินด้านอัตราดอกเบี้ย และ/หรือ อัตราแลกเปลี่ยน
เพื่อบริหารโครงสร้างของสินทรัพย์และหนี้สินทั้งสกุลเงินบาทและสกุลเงินต่างประเทศให้มีความสมดุลกัน
เช่น การทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินด้านอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ย (Cross Currency
Swap and Interest Rate Swap) หรือสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Foreign
Exchange Forward) เป็นต้น
ภายใต้กรอบที่คณะกรรมการธนาคารเป็นผู้อนุมัติวงเงินธุรกรรมเงินตราต่างประเทศและเพดานความเสี่ยงที่ยอมรับได้
โดยมีสายงานบริหารการเงินทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการทำธุรกรรมภายใต้ระเบียบผลิตภัณฑ์ตราสารอนุพันธ์ทางการเงิน
(Derivatives Product Program)
และฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นผู้ติดตามให้ระดับความเสี่ยงอยู่ภายใต้เพดานที่กำหนด
และรายงานสถานะความเสี่ยงต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นประจำทุกเดือน

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 และ วันที่ 31 ธันวาคม
2551 วิเคราะห์ตามระยะเวลาคงเหลือก่อนปรับอัตราดอกเบี้ยครั้งต่อไป มีดังนี้

[]

 การบริหารความเสี่ยงจากราคาตราสารทุน (Price Risk)

ธนาคารมีการประเมินศักยภาพของบริษัทที่ออกตราสารและมีนโยบายซื้อ/ขายตราสารทุนเพื่อการลงทุนในระยะปานกลางจนถึงระยะยาวเป็นหลัก
โดยคณะกรรมการธนาคารจะเป็นผู้กำหนดวงเงินรวม(Total Limit)
และทบทวนเป็นประจำอย่างน้อยปีละครั้ง
คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินทำหน้าที่ในการกำหนดนโยบาย กลยุทธ์
และบริหารความเสี่ยงด้านการลงทุนให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
เหมาะสมและสอดคล้องกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจและการแข่งขันในธุรกิจการเงิน
โดยมีสายงานบริหารการเงินทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการทำธุรกรรมภายใต้เพดานความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติโดยคณะกรรมการธนาคาร
มีการประเมินมูลค่าฐานะอย่างน้อยเดือนละครั้งตามนโยบายแบบจำลองการประเมินมูลค่ายุติธรรม
(Mark-to-Market Model Policy)
และนโยบายที่สำคัญในการประเมินมูลค่ายุติธรรมตามมาตรฐานบัญชี
และฝ่ายตลาดทุนเป็นผู้ติดตามและรายงานฐานะตราสารทุนต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นประจำทุกเดือน

(2) ความเสี่ยงจากธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า (Trading Book)

ธนาคารมีปริมาณธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้าที่ได้ประเมินแล้วอยู่ในระดับที่มีนัยสำคัญ (Threshold)
ตามหลักเกณฑ์การประเมินปริมาณธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้าที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
เมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน 2551
โดยธนาคารได้มีการประเมินและดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาด
จากฐานะที่เกี่ยวข้องกับอัตราดอกเบี้ย ตราสารทุน และเงินตราต่างประเทศ โดยใช้วิธีมาตรฐาน
(Standardized Approach) ทั้งนี้
เงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดจะขึ้นอยู่กับมูลค่าของฐานะที่
ถือครองและน้ำหนักความเสี่ยงของฐานะที่แบ่งตามปัจจัยความเสี่ยง
ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นผู้กำหนดน้ำหนักความเสี่ยง (Risk Weight)

ในการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านตลาดจากธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้า
สายงานบริหารการเงินทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการทำธุรกรรมและบริหารฐานะในบัญชีเพื่อการค้า
ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติโดยคณะกรรมการธนาคาร
โดยมีการประเมินมูลค่าฐานะในบัญชีเพื่อการค้าอย่างน้อยทุกวันตามนโยบายแบบจำลองการประเมินมูลค่ายุติธรรม
(Mark-to-Market Model Policy) ทั้งนี้
ธุรกรรมในบัญชีเพื่อการค้าจะอยู่ภายใต้การกำกับและควบคุมอย่างใกล้ชิดโดยคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเพื่อให้ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้
เช่น Value-at-Risk Limits และ Interest Rate Risk Limits เป็นต้น

ในด้านธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ทางเงินในปี 2552 ธนาคารให้บริการซื้อ/ขาย
ตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ กับลูกค้าและคู่ค้าของธนาคารในลักษณะ Back-to-Back เป็นหลัก
ตลอดจนได้มีการพัฒนาระบบการบริหารความเสี่ยงของตราสารอนุพันธ์ทางเงิน
ทบทวนแนวทางการออกผลิตภัณฑ์ (Product Program) ของธนาคารอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสมและทันเหตุการณ์

 การบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk)

ในการบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยที่มีต่อมูลค่าของตราสารหนี้และการทำธุรกรรม
ตราสารอนุพันธ์ทางการเงินที่อ้างอิงอัตราดอกเบี้ยเพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้านั้น
ธนาคารมีการควบคุมความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยให้อยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้
โดยมีสายงานบริหารการเงินทำหน้าที่บริหารฐานะและ
ฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นผู้รายงานและติดตามให้ระดับความเสี่ยงอยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนด
และใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
และรายงานให้กับผู้บริหารระดับสูงในสายงานที่เกี่ยวข้องเพื่อรับทราบเป็นรายวัน

 การบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ (Foreign Exchange Risk)

ธนาคารมีนโยบายจำกัดการถือครองฐานะเงินตราต่างประเทศสุทธิ
โดยธุรกรรมด้านเงินตราต่างประเทศจะเป็นไปเพื่อให้การบริการแก่ลูกค้าของธนาคารเป็นหลัก
คณะกรรมการธนาคารทำหน้าที่กำหนดเพดานสูงสุดของฐานะเงินตราต่างประเทศที่เหมาะสมรายสกุลภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
และมีคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นผู้ดูแลให้เป็นไปภายในกรอบที่ได้รับอนุมัติ ทั้งนี้
สายงานบริหารการเงินทำหน้าที่ควบคุม
ดูแลธุรกรรมการซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศโดยมีฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นผู้รายงานและติดตามให้ระดับความเสี่ยงอยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนด
โดยนำเครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยน
และรายงานให้กับผู้บริหารระดับสูงในสายงานที่เกี่ยวข้องรับทราบเป็นรายวัน

 การบริหารความเสี่ยงจากราคาตราสารทุน (Price Risk)

ในการบริหารความเสี่ยงจากราคาตราสารทุนธนาคารมีแนวทางในการวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินสถานการณ์การซื้อ/ขายตราสารทุนเพื่อการลงทุนในตราสารทุนอย่างใกล้ชิด
ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ ซึ่งมีการทบทวนเป็นประจำทุกปี
โดยมีสายงานบริหารการเงินทำหน้าที่รับผิดชอบในการทำธุรกรรม
และฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นผู้รายงานและติดตามให้ระดับความเสี่ยงอยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนด
โดยใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงราคาตราสารทุน
และรายงานให้กับผู้บริหารระดับสูงในสายงานที่เกี่ยวข้องรับทราบเป็นรายวัน

2.5 การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk Management)

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk) หมายถึง
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ธนาคารไม่สามารถชำระหนี้สินและภาระผูกพันเมื่อถึงกำหนด
เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ
หรือสามารถจัดหาเงินทุนได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุน

ในการบริหารจัดการด้านสภาพคล่อง
ธนาคารได้กำหนดให้มีกรอบนโยบายบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
แนวทางการบริหารสภาพคล่องประจำวัน
และแผนฉุกเฉินเพื่อเตรียมความพร้อมรองรับในกรณีเกิดภาวะวิกฤตด้านสภาพคล่อง
โดยมีการทดสอบแผนฉุกเฉินและติดตามเหตุการณ์ต่าง ๆ
ที่แสดงถึงสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าก่อนเกิดภาวะวิกฤต
เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
สอดคล้องตามแนวทางการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคารแห่งประเทศไทย

ภายใต้การแข่งขันในตลาดการเงินที่มีความหลากหลายและซับซ้อนมากยิ่งขึ้น นอกเหนือจากการดำรง
สินทรัพย์สภาพคล่องไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ธนาคารมีนโยบายการดำรงสภาพคล่องส่วนเกินในจำนวนที่เหมาะสมกับภาวะเศรษฐกิจ
และเพียงพอสำหรับรองรับความต้องการเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคารและกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
โดยทำการบริหารสภาพคล่องทั้งในเชิงคุณภาพและเชิง0ปริมาณ
เพื่อกระจายความเสี่ยงให้เหมาะสมกับภาระผูกพันทั้งทางด้านสินทรัพย์ หนี้สิน และภาระนอกงบดุล
โดยพิจารณาจากโครงสร้างและพฤติกรรมการฝาก/ถอนเงินของลูกค้า ภาวะตลาดเงิน
ภาวะการแข่งขัน ภาวะเศรษฐกิจ
เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อความต้องการกระแสเงินสดในแต่ละระยะเวลาได้อย่างมีประสิทธิภาพในระดับต้นทุนที่เหมาะสม

ในปี 2552
ธนาคารได้มีจัดเตรียมสภาพคล่องเพื่อรองรับนโยบายการเติบโตทางธุรกิจในรูปแบบการโตจากภายนอก
หรือ Inorganic Growth
ควบคู่กับการปรับกลยุทธ์เพื่อรองรับความเป็นไปได้ที่เงินฝากอาจทยอยไหลออกไปสู่ทางเลือกในการออมประเภทอื่นในตลาดทุน
ทำให้อัตราผลตอบแทนสูงกว่าอัตราดอกเบี้ยเงินฝาก
ซึ่งสืบเนื่องมาจากพระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝากที่อาจจะมีผลต่อการกระจายตัวของเงินฝากระหว่างสถาบันการเงินและตลาดทุน
โดยธนาคารได้พัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการในกลุ่มผลิตภัณฑ์การออมและการ
ลงทุนให้มีความสอดคล้องกับความต้องการของลูกค้าเพื่อเพิ่มเครื่องมือในการบริหารจัดการสภาพคล่อง
รวมทั้งลดการกระจุกตัวของแหล่งที่มาของเงินทุน
ขณะเดียวกันเป็นการเพิ่มทางเลือกในการออมให้กับลูกค้าโดยมีการออกตั๋วแลกเงินเสนอให้แก่ลูกค้ารายย่อยเช่นเดียวกับการออกหุ้นกู้ระยะสั้น
ภายใต้กรอบวงเงินที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคารอย่างต่อเนื่อง

2.5.1 โครงสร้างการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินมีการติดตามฐานะสภาพคล่องอย่างใกล้ชิด
โดยกำหนดให้ผู้บริหารระดับสูงที่ดูแลสายงานบริหารการเงินรับผิดชอบทบทวนการกำหนดปริมาณสภาพคล่องที่เหมาะสมเป็นระยะๆ
สายงานบริหารการเงินมีหน้าที่บริหารสภาพคล่องประจำวัน
เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการเงินสดของธนาคารและบริษัทต่างๆ
ในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
รวมถึงประสานงานเพื่อดำเนินการตามแผนฉุกเฉินในกรณีเกิดภาวะวิกฤตด้านสภาพคล่อง
ภายใต้การกำหนดสถานการณ์เป็น 2 ระดับ ได้แก่สถานการณ์ปัญหาสภาพคล่องชั่วคราว
จากปัญหาที่ประสบจากการประกอบธุรกรรมประจำวัน
และสถานการณ์ปัญหาสภาพคล่องระยะปานกลาง-ระยะยาว
จากปัญหาที่เกิดขึ้นจากภาวะถดถอยของเศรษฐกิจการเปลี่ยนแปลงกฎเกณฑ์ของทางการ
และอัตราดอกเบี้ย โดยคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินจะทำ
หน้าที่ในการพิจารณาประกาศสภาวะวิกฤตการณ์สภาพคล่อง
และดำเนินการตามแผนบริหารจัดการวิกฤตการณ์สภาพคล่องผ่านทีมบริหารจัดการวิกฤตการณ์สภาพคล่อง
(Funding Crisis Management Team: FCMT) ในกรณีที่เกิดภาวะวิกฤตขึ้น

2.5.2 การประเมิน ควบคุม และติดตามความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ธนาคารใช้เครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง อาทิ
ประมาณการกระแสเงินสดเข้าออก (Cashflow/Liquidity Projection) และ Maturity
Gap จัดกลุ่มสินทรัพย์ หนี้สิน และภาระผูกพัน ตามระยะเวลาที่เหลืออยู่ก่อนครบกำหนดตามสัญญา
(Contractual Maturity) โดยคำนึงถึงสถานการณ์ทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤต
และปรับข้อมูลตามพฤติกรรม (Behavioral Maturity)
เพื่อให้สอดคล้องกับพฤติกรรมที่เกิดขึ้นจริง
เพื่อให้ธนาคารมีระบบรายงานและการติดตามความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่มีประสิทธิภาพ รวมถึง
Stress Testing
ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้ทราบผลกระทบและความรุนแรงจากสภาวะไม่ปกติจนถึงขั้นวิกฤต
เพื่อทราบถึงผลกระทบและเตรียมจัดหาสภาพคล่อง (Contingency Funding Plans)
เพื่อรองรับสภาวะดังกล่าว รวมถึงหาแนวทางและมาตรการอื่นๆ
ที่เหมาะสมมาใช้ป้องกันได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่จะเกิดความเสียหายโดยรวม

นอกจากนี้
คณะกรรมการธนาคารยังได้กำหนดให้มีตัวชี้วัดความเสี่ยงด้านสภาพคล่องซึ่งเป็นสัญญาณเตือนภัยล่วงหน้า
ได้แก่ Early Warning Point & Trigger Point ระดับการลดลงของเงินฝากรวมต่อวัน
และระดับเงินฝากสูงสุดต่อรายลูกค้าเพื่อลดการกระจุกตัวของแหล่งเงินทุนของธนาคาร
รวมถึงอัตราส่วนด้านสภาพคล่อง ได้แก่ อัตราส่วนเงินให้กู้ยืมต่อเงินฝาก
และอัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่องต่อหนี้สินระยะสั้น เป็นต้น
โดยมีฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดมีหน้าที่ในการวัดและรายงานระดับความเสี่ยงด้านสภาพคล่องต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
เพื่อติดตามความเสี่ยงเป็นประจำทุกวัน
และสายงานบริหารการเงินมีหน้าที่ในการนำเสนอแนวทางหรือกลยุทธ์ทางธุรกิจเพื่อบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องต่อคณะกรรมการ
บริหารสินทรัพย์และหนี้สิน

[]

สินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 และวันที่ 31 ธันวาคม
2551 วิเคราะห์ตามระยะเวลาที่เหลืออยู่ก่อนครบกำหนดตามสัญญา ดังนี้

[]

2.6 การบริหารความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (Operational Risk Management)

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึงความเสี่ยงที่เกิดจากการขาดการกำกับดูแลกิจการที่ดี
หรือขาดบรรษัทภิบาลในองค์กรในส่วนที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงานภายในบุคลากร ระบบงาน
หรือเหตุการณ์ภายนอก และส่งผลกระทบต่อรายได้จาการดำเนินการและเงินกองทุนของธนาคาร
รวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมาย โดยความเสี่ยงด้านปฏิบัติการจะไม่รวมความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
(Strategic Risk) และด้านชื่อเสียง (Reputation Risk)
แต่จะมีผลกระทบต่อความเสี่ยงดังกล่าว นอกจากนี้
ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอาจเป็นสาเหตุของความเสี่ยงด้านเครดิต ความเสี่ยงด้านตลาด
และความเสี่ยงด้านสภาพคล่องได้ (ประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส. 95/2551
เรื่องหลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนขั้นต่ำสำหรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ลงวันที่ 27 พฤศจิกายน
2551)

ที่มาของความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ ประกอบด้วย 5 ปัจจัยหลัก ดังนี้

(1) ความเสี่ยงที่เกิดจากคน (People)
หมายถึงความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากกระบวนการทำงานผิดพลาด
หรือการควบคุมภายในไม่เพียงพอ อันอาจนำไปสู่การทุจริตทั้งภายในและภายนอก
คนเป็นทรัพยากรที่มีความสำคัญมากที่สุด อย่างไรก็ตาม การวัดความสูญเสีย
รวมถึงการกำหนดรูปแบบของความเสี่ยงอันเกิดมาจากคนนั้นทำได้ยาก เช่น
ความผิดพลาดในการปฏิบัติงาน ความไม่ซื่อตรงและไม่ซื่อสัตย์
ไม่มีการแบ่งแยกหน้าที่การทำงานขาดความร่วมมือกันในการทำงาน
มีทักษะในความเป็นมืออาชีพและความชำนาญไม่เพียงพอ
ซึ่งรวมถึงการขาดการฝึกอบรมทักษะหรือความสามารถในการบริหารจัดการและการกำกับดูแล
หรืออาจมีไม่เพียงพอ ตลอดจนการขาดจิตสำนึกหรือขาดวัฒนธรรมในการควบคุมที่ดี เป็นต้น

(2) ความเสี่ยงที่เกิดจากกระบวนการปฏิบัติงาน (Process)
หมายถึงความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นเนื่องจากการออกแบบกระบวนการทำงาน
หรือมีการกำหนดกระบวนการทำงานไม่เหมาะสมและหรือไม่ชัดเจน
หรือมีระบบการควบคุมภายในไม่เพียงพอ หรือปฏิบัติงานด้วยความเคยชิน ดังนั้น
การควบคุมและกระบวนการทำงานที่เป็นระบบ
การกำหนดขั้นตอนการทำงานไว้อย่างชัดเจนและสามารถปฏิบัติได้
รวมถึงจุดควบคุมในแต่ละกระบวนการทำงานที่อาจก่อให้เกิดความเสี่ยง
จึงเป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยในการลดความเสี่ยงดังกล่าว

ความเสี่ยงหลักของความเสี่ยงประเภทนี้ได้แก่ ความผิดพลาดของระบบการปฏิบัติงาน
ระบบการเก็บจัดหมวดหมู่หรือเก็บเอกสารสัญญาถูกละเลย การถูกเปรียบเทียบปรับ
การถูกฟ้องร้องจากการไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย กฎระเบียบหรือข้อบังคับที่เกี่ยวข้อง
ความผิดพลาดในการจัดทำเอกสารนิติกรรมและเอกสารทางกฎหมาย
รวมถึงการจัดทำเอกสารนิติกรรมและเอกสารทางกฎหมายไม่ครบถ้วนสมบูรณ์
ความซับซ้อนของผลิตภัณฑ์ ประสิทธิภาพของกระบวนการทำงานและการบริหารจัดการข้อมูล
ความผิดพลาดในการปฏิบัติตามข้อกำหนดหรือระเบียบปฏิบัติ และการเปิดเผยข้อมูล เป็นต้น

(3) ความเสี่ยงที่เกิดจากระบบเสียหาย ขัดข้อง หรือหยุดชะงัก (System Failure)
ทำให้ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติงานหรือให้บริการได้
รวมถึงความถูกต้องน่าเชื่อถือของระบบข้อมูลและระบบการสื่อสารภายในองค์กร
ความบกพร่องของระบบเทคโนโลยีสารสนเทศและระบบเครือข่าย
การฉ้อฉลผ่านทางระบบงานและเครือข่ายเนื่องจากการควบคุมการเข้าถึงระบบไม่ดีพอ
ตลอดจนความสามารถในการนำระบบให้กลับมาทำงานได้ตามปกติล่าช้า
ซึ่งจะมีผลกระทบต่อการปฏิบัติงานหรือการให้บริการ รวมทั้งชื่อเสียงของธนาคารได้

(4) ความเสี่ยงที่เกิดจากเหตุการณ์ภายนอก ซึ่งเป็นปัจจัยที่อยู่เหนือการควบคุมของธนาคาร อาทิ
ด้านการเมือง ภัยธรรมชาติ การก่ออาชญากรรม หรือจากภัยวิบัติต่าง ๆ
ซึ่งกระทบต่อความสามารถในการปฏิบัติงาน ความเสี่ยงนี้หมายรวมถึง
การขาดบุคลากรหลักในการดำเนินงานกระบวนการทำงานและระบบคอมพิวเตอร์สารสนเทศหยุดชะงักหรือล้มเหลว
อันเป็นผลมาจากการเกิดอัคคีภัยภัยทางธรรมชาติ การก่อวินาศกรรม
และการขาดระบบสาธารณูปโภค เช่น ไฟฟ้าและประปา การประท้วงนัดหยุดงาน การจราจล
ไวรัสคอมพิวเตอร์ และอื่น ๆ เป็นต้น

(5) ความเสี่ยงที่เกิดจากกฎหมาย หรือกฎเกณฑ์ข้อบังคับของทางการ (Legal and Compliance
Risk)
เกิดจากการไม่ปฏิบัติตามกฎหมายหรือข้อบังคับของทางการหรือกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงทางกฎหมาย
หรือกฎข้อบังคับของทางการแล้วส่งผลเสียหายต่อการดำเนินธุรกิจ

ตัวอย่างของสาเหตุหลัก 5 ประการดังกล่าว
ถือเป็นความเสี่ยงที่ธนาคารจะต้องมีการบริหารควบคุมอย่างใกล้ชิดในทุกกระบวนการดำเนินงานของธนาคาร
ดังนั้น
เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติงานสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพและเกิดประสิทธิผลคณะกรรมการธนาคารกำหนดให้คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
(Risk Management Committee)
ซึ่งรับผิดชอบในเรื่องการบริหารและจัดการความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร (Integrated Risk
Management) กำหนดกลยุทธ์และเครื่องมือ เพื่อให้สามารถประเมิน ติดตาม
และควบคุมดูแลปริมาณความเสี่ยงของธนาคารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ อยู่ในระดับที่เหมาะสม
และให้เป็นไปตามหลักการของการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good Corporate Governance)
ตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย และ Basel II
ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการธนาคารและคณะกรรมการตรวจสอบ
โดยธนาคารมีนโยบายอย่างชัดเจนที่จะปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยหรือภาครัฐกำหนดไว้อย่างเคร่งครัด

เพื่อให้เกิดผลในภาคปฏิบัติ ธนาคารกำหนดให้มีฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการขึ้น
เพื่อทำหน้าที่รับผิดชอบในการควบคุม และติดตามการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รวมถึงจัดทำและนำเสนอรายงานระดับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่อาจเกิดขึ้น
และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นในลักษณะภาพรวม ต่อผู้บริหารคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
และคณะกรรมการธนาคาร เพื่อให้ผู้บริหารและคณะกรรมการใช้ข้อมูลดังกล่าวในการกำหนด
และ/หรือปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ให้เหมาะสมกับสถานการณ์
เพื่อลดและควบคุมความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยภายนอกและการแข่งขันด้านธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และอยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ ทั้งนี้
การประเมินความเสี่ยงด้านปฏิบัติการจะดำเนินการโดยใช้เครื่องมือต่าง ๆ
ตามมาตรฐานภายใต้หลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย และธนาคารชั้นนำทั่วไป ซึ่งรวมถึง
การจัดทำรายงานและจัดเก็บข้อมูลความเสียหายด้านปฏิบัติการ (Operational Risk Loss
Data) พร้อมกำหนดแนวทางเพื่อป้องกันและหรือลดความเสียหายเช่นนี้อีก นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ดำเนินการเพื่อเสริมสร้างกระบวนการและจิตสำนึกการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการให้เกิดขึ้นในทุกระดับขององค์กร
ภายใต้ชื่อโครงการพัฒนากระบวนการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในระดับฝ่ายงานของธนาคาร(Risk
Control Self Assessment : RCSA) โดยดำเนินการติดตามและรายงานตัวชี้วัดความเสี่ยง
(Key Risk Indicators) ในระดับธนาคาร
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการบริหารและควบคุมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคารให้รองรับเกณฑ์ของ
Basel II และเกณฑ์ Sound Practices for the Management and Supervision of
Operational Risk ภายใต้การกำกับของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management
Committee : RMC)

ในช่วงปีที่ผ่านมา
ธนาคารมุ่งมั่นดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามแนวนโยบายการบริหารความเสี่ยงและแนวทางการควบคุมความเสี่ยงของธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยได้มีการปรับปรุง และพัฒนาระบบงานตลอดจนเครื่องมือที่จะนำมาใช้ในการระบุ ประเมิน
ติดตาม และควบคุมหรือลดความเสี่ยงที่คาดว่าจะเกิดขึ้น
และปรับกระบวนการจัดการภายในของธนาคาร
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความสามารถในการบริหารและควบคุมความเสี่ยงให้ดียิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ในลักษณะเป็นการป้องกันล่วงหน้า

นอกเหนือจากการนำเครื่องมือต่าง ๆ ดังกล่าวมาใช้ ธนาคารได้มีการปรับปรุงนโยบายต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติงาน
เพื่อให้เป็นปัจจุบันมีประสิทธิภาพและสอดคล้องกับกระบวนการทำงานใหม่
และเทคโนโลยีที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว อาทิ
นโยบายการให้บริการแก่ผู้ขอใช้บริการภายนอก (In-sourcing)
นโยบายการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก (Out-sourcing)
ซึ่งจะมีการวางเงื่อนไขการให้บริการและการใช้บริการไว้อย่างชัดเจน
นโยบายเพื่อความปลอดภัยด้านเทคโนโลยี
แนวทางในการออกผลิตภัณฑ์บริการทางการเงินหรือการนำระบบงานใหม่ ๆ ออกใช้งาน (New
Product Program Policy)
โดยให้ผู้รับผิดชอบดำเนินการระบุและประเมินความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการออกผลิตภัณฑ์
หรือการนำระบบออก ใช้งาน
พร้อมทั้งกำหนดแนวทางการควบคุมความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นให้อยู่ในระดับและเงื่อนไขที่ยอมรับความเสี่ยงได้
ซึ่งสอดคล้องกับหลักเกณฑ์การกำกับดูแลกิจการที่ดีของธนาคารแห่งประเทศไทย

ธนาคารได้เตรียมการเพื่อลดความเสียหายอันอาจจะเกิดขึ้นจากเหตุการณ์ไม่คาดคิด
ภัยพิบัติร้ายแรงที่อาจจะเกิดขึ้นอย่างกระทันหัน รวมถึงการระบาดของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่
ซึ่งอาจทำให้ธนาคารไม่สามารถให้บริการลูกค้าได้อย่างต่อเนื่อง
โดยการจัดทำนโยบายที่เรียกว่านโยบายการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business
Continuity Management: BCM) ซึ่งรวมถึงการจัดทำแผนงานความต่อเนื่องทางธุรกิจ
(Business Continuity Plan : BCP)
สำหรับทั้งสำนักงานใหญ่และสาขาของธนาคารเพื่อให้เกิดความมั่นใจว่า
ในกรณีเกิดภาวะฉุกเฉินหรือเกิดเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด
ธนาคารยังคงสามารถให้บริการลูกค้าและบริษัทคู่ค้าของธนาคารได้อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้
ธนาคารจะทบทวนแผนความต่อเนื่องทางธุรกิจ ซึ่งประกอบด้วย BCP
และแผนฉุกเฉินทางด้านงานเทคโนโลยี (Disaster Recovery Plan : DRP)
พร้อมทดสอบเป็นประจำทุกปีตามแนวปฏิบัติของธนาคารแห่งประเทศไทย
หรือเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างภายในอย่างมีนัยสำคัญ

สำหรับการดำรงเงินกองทุนขั้นต่ำของความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการนั้น
ธนาคารได้ใช้เกณฑ์การคำนวณด้วยวิธี Standardized Approach ตามหลักเกณฑ์ Basel II