4. การประกอบธุรกิจแต่ละสายภัณฑ์

4.1 การประกอบธุรกิจของบริษัทและบริษัทในเครือ

สรุปความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจ ในรอบปี 2555

ผลการดำเนินงานแข็งแกร่ง ท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจโลกที่ผันผวน

ในปี 2555
เป็นอีกปีหนึ่งที่เครือไทยออยล์มีการบริหารงานเชิงรุกท่ามกลางภาวะเศรษฐกิจโลกที่ต้องเผชิญกับความผันผวนจากปัญหาหนี้ยุโรปที่ยืดเยื้อเข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจถดถอย
และมีผลทำให้การขยายตัวทางเศรษฐกิจของจีนและหลายประเทศในภูมิภาคเอเชียมีแนวโน้มชะลอตัวลง
ซึ่งส่งผลให้ระดับราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวผันผวนในระหว่างปี
รวมทั้งกดดันส่วนต่างผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์และน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานด้วย อย่างไรก็ตาม
เนื่องจากการเจริญเติบโตของเศรษฐกิจภายในประเทศเป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้นและมีการฟื้นตัวหลังเหตุอุทกภัยครั้งใหญ่ในปลายปี
2554 อีกทั้งนโยบายต่างๆ ของภาครัฐ เช่น
การขยายระยะเวลายกเว้นการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซล
การควบคุมราคาขายปลีกก๊าซแอลพีจีในภาคขนส่งและภาคครัวเรือน และการยกเว้นภาษีรถคันแรก
ล้วนส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศโดยรวมยังคงขยายตัวจากปีก่อนร้อยละ 6

ด้วยความชำนาญบนเส้นทางการดำเนินธุรกิจด้านพลังงานมากว่า 50 ปี
และการกำกับดูแลกลยุทธ์และปรัชญาการดำเนินธุรกิจที่มุ่งเน้นความเป็นเลิศในการผลิต
(Operational Excellence) รวมทั้ง การมุ่งเน้นลูกค้าและการบริหารด้านการพาณิชย์
(Customer Focus) ทำให้เครือไทยออยล์สามารถคงการใช้กำลังการกลั่น (Refinery
Utilization) ได้ในระดับสูงถึงร้อยละ 101 ซึ่งเป็นระดับที่สูงกว่าโรงกลั่นอื่นๆ
ในประเทศและในภูมิภาค
เครือไทยออยล์มีกำไรขั้นต้นจากการกลั่นรวมผลกระทบจากราคาสต็อกน้ำมัน (Accounting Gross
Refinery Margin: Accounting GRM)
และกำไรขั้นต้นจากการผลิตของกลุ่มรวมผลกระทบจากราคาสต็อกน้ำมัน (Accounting Gross
Integrated Margin: Accounting GIM) อยู่ที่ 4.5 และ 6.9 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
ตามลำดับ ทั้งนี้
เครือไทยออยล์ยังสามารถบริหารจัดการค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานให้อยู่ในระดับเพียง 1.5
เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
ซึ่งถือเป็นระดับกำไรขั้นต้นและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานระดับแนวหน้าของอุตสาหกรรมเดียวกัน
โดยในปี 2555 เครือไทยออยล์รายงานผลกำไรสุทธิรวม 12,320 ล้านบาท

องค์กรที่มุ่งเน้นความเป็นเลิศด้านการดำเนินการผลิตโดยอาศัยการบริหารจัดการแบบบูรณาการ

เครือไทยออยล์ยังคงมุ่งเน้นการบริหารจัดการแบบบูรณาการเป็นกลุ่ม (Group Integration)
ระหว่างธุรกิจการกลั่น ธุรกิจอะโรมาติกส์ และธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
เพื่อความเชื่อมโยงของหน่วยงานต่างๆ โดยการวางแผนการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ร่วมกัน
อันนำมาสู่ประโยชน์สูงสุดระหว่างกลุ่ม รวมทั้งมีการดำเนินกิจกรรมด้านการเพิ่มมูลค่ากำไรขั้นต้น
(Margin Improvement) ซึ่งทำให้ได้รับกำไรขั้นต้นเพิ่มขึ้นประมาณ 0.39 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรล หรือ 1,200 ล้านบาท โดยส่วนใหญ่มาจากการกลั่น Unconventional Crude
การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพตอบสนองความต้องการของลูกค้า
และรักษาระดับต้นทุนให้แข่งขันได้ ผ่านโครงการ Operational Excellence
ซึ่งมุ่งเน้นการวางแผนเพื่อการผลิตอย่างต่อเนื่อง (Reliability)
การวางแผนการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ (Efficiency)
และการวางแผนการผลิตที่มีความยืดหยุ่นตอบสนองความต้องการของตลาด (Flexibility)
สามารถลดระยะเวลาที่ใช้ในการซ่อมบำรุงหน่วยกลั่นได้
อีกทั้งเครือไทยออยล์ยังได้ปลูกฝังให้พนักงานทุกคนยึดมั่นเรื่องความปลอดภัย (Safety)
เป็นหัวใจหลักในการดำเนินงาน โดยได้รับสถิติด้านความปลอดภัยอยู่ในระดับดีเยี่ยม ได้แก่
อัตราความถี่ของการบาดเจ็บที่ต้องเข้ารับการรักษาพยาบาลทางการแพทย์ (TRCF) ในระดับ 1st
Quartile = 90 Percentile ของกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมและก๊าซของประเทศสหรัฐอเมริกา
นอกจากการบริหารแบบบูรณาการภายในแล้ว เครือไทยออยล์ยังได้ร่วมกับบริษัทในกลุ่ม ปตท.
ในการบริหารงานร่วมกันแบบเป็นกลุ่ม เช่น การประชุมหารือทางด้านแนวโน้มธุรกิจและราคา
การมีโครงการ Operational Excellence ในกลุ่ม ปตท. เป็นต้น

กลยุทธ์ทางการตลาดเชิงรุก และการบริหารความเสี่ยง

เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการด้านกลยุทธ์ทางการตลาด
ที่มุ่งการบริหารความสัมพันธ์อันดีต่อลูกค้า (Customer Relation Management)
การจำหน่ายผลิตภัณฑ์เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาด โดยเฉพาะตลาดภายในประเทศ
มีเป้าหมายการบริหารจัดการด้านกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อเพิ่มยอดขาย
และความพึงพอใจของลูกค้าเป็นหลัก
เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญกับการพัฒนาและแนะนำผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ออกสู่ตลาด
เพื่อสนองต่อความต้องการของลูกต้า และช่วยเพิ่มทางเลือกให้แก่ลูกค้า เช่น MES (Mild
Solvate Extract) และ Warm Mixed Asphalt ของ บมจ.ไทยลู้บเบส
ผลิตภัณฑ์สารทำละลาย Pentane 50/50 และ Solvent 1425 ของ บจ. ท็อป โซลเว้นท์
เป็นต้น โดยในปี 2555
เครือไทยออยล์สามารถเพิ่มสัดส่วนการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศเป็นร้อยละ 87
ของกำลังการผลิต

ในด้านการบริหารความเสี่ยง เครือไทยออยล์มีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk
Management Committee) ที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยกำหนดกรอบการบริหารความเสี่ยง
โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง รวมทั้งนโยบายการบริหารความเสี่ยง
เพื่อให้แน่ใจว่าการบริหารความเสี่ยงของเครือไทยออยล์มีความพร้อมและเหมาะสมต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอยู่เสมอ
อีกทั้งมีมาตรการป้องกันความเสี่ยงทางด้านราคาน้ำมัน (Hedging)
และบริหารความเสี่ยงของอัตราแลกเปลี่ยน (Cross Currency Swap)
เพื่อลดความผันผวนของราคาน้ำมันและอัตราแลกเปลี่ยนจากการดำเนินธุรกิจ

นอกจากนี้ ยังดำเนินการโครงการ Business Continuity Management (BCM) Gap
Analysis and Recommendation ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของการบริหารความเสี่ยง
เพื่อประเมินและจัดทำมาตรการบริหารความเสี่ยงให้ครอบคลุม
และมั่นใจว่าแม้มีเหตุการณ์ที่เสี่ยงต่อการหยุดชะงักของบริษัทฯ แต่บริษัทฯ
ยังสามารถป้องกันความเสี่ยง ลดการสูญเสีย และดำเนินธุรกิจต่อไปได้

ความสำเร็จการดำเนินงานตามแผนกลยุทธ์อย่างต่อเนื่อง

เครือไทยออยล์ยังเป็นองค์กรที่มุ่งเน้นกลยุทธ์ (Strategy-Focused Organization)
มีการทบทวนกลยุทธ์ระยะยาวอย่างสม่ำเสมอ เพื่อให้มั่นใจว่าบริษัทฯ
จะสามารถบรรลุวิสัยทัศน์ที่วางไว้ในการเป็นผู้นำของผู้ประกอบการอุตสาหกรรมโรงกลั่นที่มีระบบการผลิตเชื่อมโยงกับการผลิตปิโตรเคมีในระดับภูมิภาค
โดยมีการนำเครื่องมือ และวิธีการที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพมาใช้
เพื่อให้สามารถตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของปัจจัยแวดล้อมทางธุรกิจ อาทิเช่น
การวิเคราะห์สถานการณ์จำลอง (Scenario Planning)
ซึ่งเป็นการวางแผนรองรับสถานการณ์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงปัจจัยภายในและภายนอก
รวมทั้งประเมินสถานะความพร้อมด้านธุรกิจ ทรัพยากรบุคคล ระบบงานและวัฒนธรรมขององค์กร
ทำให้สามารถวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ควบคู่ไปกับการจัดทำแผนกลยุทธ์โดยใช้ระบบ Balance Scorecard Performance
Management และการบริหารความเสี่ยงระดับองค์กร (Enterprise Risk Management)
จนเครือไทยออยล์ได้รับการวางตำแหน่งให้เป็นผู้นำด้านโรงกลั่น (PTT Flagship Refinery)
ของกลุ่ม ปตท.

ในปี 2555 เครือไทยออยล์ดำเนินการก่อสร้างโครงการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์ ของ
บจ. ไทยพาราไซลีน แล้วเสร็จพร้อมดำเนินการเชิงพาณิชย์
ตามกำหนดและงบประมาณที่วางไว้ตั้งแต่เดือนกันยายน โดยรักษาสถิติความปลอดภัยได้สูงสุด ด้าน
บจ. ไทยออยล์มารีน
ได้มีการปรับโครงสร้างธุรกิจที่เอื้ออำนวยต่อการขยายงานที่ตอบสนองกลยุทธ์ด้านการขนส่งทางเรือ
เช่น
การร่วมทุนกับพันธมิตรและจัดตั้งบริษัทย่อยในประเทศสิงคโปร์ซึ่งจะช่วยให้สามารถพัฒนากองเรือขนส่งน้ำมันและปิโตรเคมี
บุคลากรประจำเรือ
รวมทั้งการเพิ่มขีดความสามารถในการบริหารเรือด้วยตนเองในการรองรับการขยายกองเรือในอนาคต
โดยในเดือนพฤศจิกายน บจ. ไทยออยล์มารีน ได้ทำสัญญาเช่าเรือขนส่งน้ำมันดิบ (Very Large
Crude Carrier: VLCC) ผ่านทางกองทุนธุรกิจ TOP-NTL Shipping Trust
เพื่อขนส่งน้ำมันดิบให้เครือไทยออยล์ นอกจากนี้ บจ. ไทยออยล์มารีน
ยังจัดซื้อเรือขนส่งสัมภาระและพนักงาน (Crew Boat) เพิ่มอีก 5 ลำ โดยให้บริการกับ บมจ.
ปตท. สผ. บมจ. เชฟรอน และ บมจ. ปิโตรนัส ผ่านทาง บจ. ท๊อป มาริไทม์ เซอร์วิส
ซึ่งเป็นบรษัทร่วมทุนระหว่าง บจ. ไทยออยล์มารีน และ บจ. มาร์ซัน

นอกจากนี้ เพื่อให้มั่นใจว่าเครือไทยออยล์มีกระบวนการพิจารณา กลั่นกรอง
และการตัดสินใจลงทุนเป็นไปตามหลักเกณฑ์มาตรฐาน รวมทั้งแนวทางปฏิบัติที่มีความโปร่งใส
สอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาล เครือไทยออยล์จึงจัดให้มี นโยบายการลงทุนของเครือไทยออยล์
(Thaioil Group Investment Decision Making Policy)
เพื่อเป็นมาตรฐานในการตัดสินใจการลงทุน มุ่งมั่นที่จะสร้างประโยชน์สูงสุด
และลดความเสี่ยงจากการลงทุน พร้อมทั้งรักษาผลประโยชน์ และสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ถือหุ้น
รวมถึงผู้มีส่วนได้เสีย

การกำกับดูแลกิจการ ความรับผิดชอบต่อสังคม และการดูแลผู้มีส่วนได้เสีย

นอกจากการมุ่งสู่องค์กรแห่งความเป็นเลิศ (High Performance Organization) แล้ว
ผู้บริหารระดับสูงของเครือไทยออยล์ยังส่งเสริมและผลักดันให้เครือไทยออยล์เป็นองค์กรที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดี
การมีความรับผิดชอบต่อสังคม และการมุ่งพัฒนาอย่างยั่งยืน
โดยเครือไทยออยล์ได้ยื่นรายงานความรับผิดชอบต่อสังคม (Global Reporting Initiative)
เป็นปีแรก และได้รับการจัดอันดับคุณภาพอยู่ที่ระดับ B รวมทั้งได้รับการจัดให้เข้าไปอยู่ในกลุ่ม
World DJSI Enlarge Group ขององค์กร DJSI ในปีที่ผ่านมาด้วย
โดยเครือไทยออยล์มีเป้าหมายที่จะดำเนินแผนงานต่างๆ
ตลอดจนพัฒนากระบวนการบริหารจัดการภายใต้แนวทาง Total Quality Award (TQA)
เพื่อให้สำเร็จลุล่วงอีกด้วย

จากการยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคมและคำนึงถึงการรักษาผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม
ส่งผลให้เครือไทยออยล์มีผลประกอบการสูงเกินความคาดหมายของผู้ถือหุ้น
และได้รับการยอมรับจากภาคธุรกิจและภาคอุตสาหกรรมในวงกว้าง อาทิเช่น
การเป็นบริษัทเดียวในภูมิภาคที่ได้รับรางวัล Alpha Southeast Asia 2012
ทั้งในระดับภูมิภาคและระดับประเทศ จากนิตยสาร Alpha Southeast Asia
ซึ่งเป็นนิตยสารด้านการลงทุนสถาบันฉบับแรกและฉบับเดียวที่เน้นเรื่องการธนาคารและตลาดทุนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
โดยรางวัลที่ได้มีดังนี้

-   พันธกิจสู่ความยั่งยืน (The Strongest Commitment to Sustainable Energy in
    Southeast Asia)

-   รางวัลการยึดมั่นบรรษัทภิบาลที่แข็งแกร่งที่สุด (The Strongest Adherence to
    Corporate Governance)

-   รางวัลความรับผิดชอบต่อสังคมเชิงกลยุทธ์ที่ดีที่สุด (The Best Strategic CSR)

เครือไทยออยล์ยังได้รับการจัดอันดับให้ติด 1 ใน 10 องค์กรชั้นนำในภูมิภาคจาก Finance Asia
ในหลายสาขา ได้แก่ รางวัลดีเด่นด้านนักลงทุนสัมพันธ์ (Best Investors Relations) ลำดับที่
3 รางวัลดีเด่นด้านการปฏิบัติตามนโยบายการจ่ายเงินปันผล (Most Committed to a strong
Dividend Policy) ลำดับที่ 3 รางวัลดีเด่นด้านการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคม (Best
Corporate Social Responsibility) ลำดับที่ 6 รางวัลบริษัทที่มีการบริหารแข็งแกร่งที่สุด
(Best Managed Company) ลำดับที่ 8 ซึ่งสะท้อนถึงศักยภาพของบริษัทฯ
ในการบริหารจัดการทั้งในด้านเศรษฐกิจและสังคมอย่างมีประสิทธิภาพทั้งยังโดดเด่นในด้านการบริหารจัดการเพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่นักลงทุน
ทั้งยังได้รับการจัดอันดับจาก FORBES GLOBAL 2000 ประจำปี 2555
ให้เป็นบริษัทจดทะเบียนขนาดใหญ่อันดับที่ 1,288 ของโลก ซึ่งนิตยสาร FORBES
เป็นนิตยสารด้านธุรกิจและการลงทุนที่มีกลุ่มผู้อ่านกว้างขวางสุดในโลกทั้งสหรัฐอเมริกา
ยุโรปและเอเชีย ได้ทำการจัดอันดับบริษัทจดทะเบียนขนาดใหญ่ 2,000
อันดับแรกของโลกเป็นประจำทุกปี โดยพิจารณาจากยอดขาย กำไร
สินทรัพย์และมูลค่าตามราคาตลาดในแต่ละปี และมีเพียงบริษัท ไทยออยล์ และ
ปตท.เท่านั้นที่ได้รับการจัดอันดับในธุรกิจผลิตและจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ

ภายใต้การบริหารอย่างมีเป้าหมายและแผนงานที่ชัดเจนในการยกระดับมาตรฐานการกำกับดูแลกิจการ
และการปฏิบัติที่มีจริยธรรมที่ดี
สะท้อนให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการพัฒนาการกำกับดูแลกิจการที่ดีของบริษัทฯ อย่างต่อเนื่อง
ส่งผลให้เครือไทยออยล์ได้รับการประเมินการกำกับดูแลกิจการบริษัทจดทะเบียนไทย
ซึ่งดำเนินการโดยสมาคมส่งเสริมสถาบันบริษัทไทย (IOD) ในระดับคะแนนร้อยละ 94
ซึ่งจัดอยู่ในเกณฑ์ “ดีเลิศ” เป็นปีที่ 4 ติดต่อกัน
และได้รับรางวัลบริษัทจดทะเบียนด้านการรายงานบรรษัทบาลดีเยี่ยม ประจำปี 2555
และรางวัลบริษัทจดทะเบียนด้านความรับผิดชอบต่อสังคมยอดเยี่ยม ประจำปี 2555 ในงาน SET
Awards ซึ่งจัดขึ้นโดยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังได้รับผลการตรวจประเมินคุณภาพการจัดประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี 2555
จากสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทยในระดับ “ดีเยี่ยม” อีกด้วย

ในเส้นทางการมุ่งสู่ความเป็นผู้นำด้านการกลั่นและปิโตรเคมีที่เกี่ยวเนื่องนั้น ปี 2555
เป็นอีกปีหนึ่งที่เครือไทยออยล์ได้แสดงถึงความมุ่งมั่นที่จะคงศักยภาพทางธุรกิจและความสามารถในการแข่งขันให้อยู่ในระดับชั้นนำของภูมิภาค
ตลอดจนแสวงหาโอกาสในการลงทุนโครงการเชิงกลุยุทธ์ต่างๆ ที่ส่งผลให้ธุรุกิจของบริษัทฯ
เติบโตไปด้วยความยั่งยืน ทั้งนี้ เพื่อตอบสนองเจตนารมย์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของเครือไทยออยล์

โครงการในอนาคต

ไทยออยล์วางแผนกลยุทธ์การลงทุนของเครือไทยออยล์
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสร้างความเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน
และมุ่งสู่การเป็นผู้นำในการดำเนินธุรกิจเชิงบูรณาการด้านการกลั่นและปิโตรเคมีอย่างต่อเนื่องครบวงจรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกอย่างแข็งแกร่ง
และจากการก้าวเข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC)
อันจะเป็นการขยายขอบเขตตลาดให้กว้างขึ้น ตลอดจนเปิดโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ
ไทยออยล์จึงมีแผนการลงทุนทั้งในส่วนที่จะรองรับการเติบโตของตลาด
ตลอดจนการลงทุนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและศักยภาพในการแข่งขัน เช่น
ธุรกิจขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี รวมถึงโลจิสติกส์ เป็นต้น

โครงการที่อยู่ระหว่างดำเนินการ

1.โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพหน่วยกลั่นน้ำมันสุญญากาศที่ 2

โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพของหน่วยกลั่นสุญญากาศที่ 2 (High Vacuum Unit)
เป็นโครงการเพิ่มขีดความสามารถในการกลั่นแยกน้ำมันเตาชนิดเบา (Vacuum Gas Oil หรือ
Waxy Distillated) ออกจากน้ำมันหนัก (Short Residue)
ซึ่งน้ำมันเตาชนิดเบาที่กลั่นแยกได้เพิ่มขึ้นนี้ สามารถนำไปเพิ่มคุณค่าเป็นน้ำมันสำเร็จรูปมูลค่าสูงได้
เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล เป็นต้น โครงการดังกล่าว ครอบคลุมการติดตั้งหน่วยกลั่น Deep
Cut และการปรับปรุงหน่วยผลิตต่อเนื่องอื่นๆ โดยใช้เงินลงทุนประมาณ 3,000 ล้านบาท
ขณะนี้อยู่ระหว่างการดำเนินการก่อสร้าง
คาดว่าโครงการจะแล้วเสร็จและสามารถดำเนินการเชิงพาณิชย์ได้ในไตรมาสที่ 1 ของปี 2557

2.โครงการผลิตไขพาราฟิน ของ บมจ. ไทยลู้บเบส

บมจ. ไทยลู้บเบส อยู่ในระหว่างการศึกษาโครงการเพิ่มมูลค่าไขสแลค (Slack Wax)
ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ (By-product) จากการผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ให้เป็นไขพาราฟิน
(Paraffin Wax) ซึ่งเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมเทียนไข เครื่องสำอาง บรรจุภัณฑ์ และอาหาร
ที่มีอัตราการเติบโตสูง โดยมีแผนการลงทุนในหน่วยผลิตใหม่ซึ่งมีกำลังการผลิตไขพาราฟินประมาณ
36,000 ตันต่อปี โดยใช้เงินลงทุนราว 1,085 ล้านบาท
ขณะนี้อยู่ในช่วงของการออกแบบทางวิศวกรรมโดยละเอียด
ซึ่งคาดว่าจะสามารถเริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์ได้ในปี 2558

3.โครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าแห่งใหม่ภายใต้โครงการผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP) ระบบ
Cogeneration

ไทยออยล์มีกลยุทธ์การลงทุนในธุรกิจผลิตไฟฟ้าเพื่อกระจายความเสี่ยงจากธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน
และปิโตรเคมีไปยังธุรกิจที่มีโครงสร้างรายได้ที่แน่นอน ความเสี่ยงต่ำ
และยังช่วยเสริมความมั่นคงในการจัดหาไฟฟ้าและไอน้ำของกลุ่มด้วย ในปี 2554
ไทยออยล์ได้ผ่านการคัดเลือกให้ขายไฟฟ้าภายใต้โครงการผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (Small Power
Producer: SPP) ระบบ Cogeneration ประเภทสัญญา Firm จำนวน 2 โครงการ
โครงการละ 90 เมกะวัตต์ มีกำหนดจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ ภายในปี 2559
โดยมีเงินลงทุนโครงการคิดเป็นมูลค่าประมาน 10,200 ล้านบาท ในขณะนี้
ไทยออยล์อยู่ระหว่างการดำเนินการศึกษาวิเคราะห์และจัดทำรายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม(Environmental
Impact Assessment: EIA) ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จภายในไตรมาส 2 ปี 2556
และจะมีการเปิดประมูลคัดเลือกผู้รับเหมาต่อไป

4.โครงการขยายกองเรือของ บจ. ไทยออยล์มารีน

บจ.
ไทยออยล์มารีนมีเป้าหมายที่จะเป็นผู้นำด้านการบริหารจัดการด้านโลจิสติกส์ของธุรกิจพลังงานในกลุ่ม
ปตท. และระดับภูมิภาค เพื่อรองรับการขยายตัวของตลาดพลังงานในการขนส่งน้ำมันดิบ ก๊าซ
ตลอดจนผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อก้าวเข้าสู่การเป็นประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (AEC)
ซึ่งจะทำให้ภาคธุรกิจเปิดกว้างและกิจกรรมทางธุรกิจขยายตัวอย่างมีนัยสำคัญ ภายในปี 2556 บจ.
ไทยออยล์มารีน มีแผนการลงทุนผ่าน TOP-NTL Shipping Trust (BT) ในประเทศสิงคโปร์
ซึ่งเป็นการร่วมทุนระหว่าง บจ. ไทยออยล์มารีน และ บจ. นทลิน
โดยมีแผนการจัดหาเรือขนส่งน้ำมันดิบชนิด VLCC จำนวน 2 ลำ เรือขนส่งก๊าซ VLGC จำนวน 1
ลำ เรือเคมีขนาด 2,000 ตันบรรทุก (DWT) จำนวน 2 ลำ ขณะเดียวกัน
มีแผนลงทุนจัดหาเรือขนส่งพนักงานและสัมภาระ (Crew Boat) จำนวน 8 ลำ ภายในปี
2556-2557 ผ่าน บจ. ท๊อปมารีไทม์ เซอร์วิส ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนระหว่าง บจ.ไทยออยล์มารีน
กับ บจ. มาร์ซัน จากแผนธุรกิจฯ ดังกล่าวข้างต้น จะทำให้
บจ.ไทยออยล์มารีนมีกองเรือที่มีศักยภาพ แข็งแกร่ง
และมีความพร้อมในการเป็นฐานที่สำคัญในการสนับสนุนการเติบโตของกลุ่ม ปตท.
และเครือไทยออยล์ อีกทั้งเป็นส่วนสำคัญที่สนับสนุนการนำเข้าน้ำมันและก๊าซของกลุ่ม ปตท.
เพื่อความมั่นคงของพลังงานไทยอีกด้วย

5.โครงการขยายกำลังการผลิตสารทำละลาย (Solvent) บจ. ศักดิ์ไชยสิทธิ

บจ.ศักดิ์ไชยสิทธิกำลังดำเนินการก่อสร้างเพื่อขยายกำลังการผลิตสารทำละลายจากเดิม 80,000
ตันต่อปี เป็น 160,000 ตันต่อปี
เพื่อตอบสนองความต้องการผลิตภัณฑ์สารทำละลายที่เพิ่มขึ้นทั้งภายในประเทศ และในภูมิภาค
โดยจะขยายกำลังการผลิตทั้งในส่วนของผลิตภัณฑ์เดิม เช่น Hexane, Rubber Solvent,
TOPSol A100, TOPSol A150 และผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เช่น IsoPentane และ Pentane
เกรดต่างๆ โดยคาดว่าโครงการจะสามารถดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ได้ในเดือนกันยายน 2556

6.การขยายตลาดของ บจ. ท็อป โซลเว้นท์

บจ. ท็อป โซลเว้นท์ มีแผนที่จะรุกตลาด Specialty Product และ Tailor Made
Hydro-carbon Solvent ซึ่งเป็นตลาดที่มีกลุ่มลูกค้าเฉพาะ
แต่เป็นผลิตภัณฑ์ที่ให้ผลตอบแทนต่อหน่วยสูงกว่าผลิตภัณฑ์สารทำละลายทั่วไป โดยมี
เป้าหมายดำเนินการขยายตลาดใน 3 พื้นที่หลัก ได้แก่ 1) ประเทศในกลุ่ม AEC 2)
เอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ และ 3) ตะวันออกกลาง ในปัจจุบัน บจ. ท็อป โซลเว้นท์ ได้ตั้ง
Representative Office ในประเทศจีน และมีแผนงานว่าจะจัดตั้ง Representative
Office เพิ่มเติมอีกแห่งที่เมืองดูไบ ประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
 เพื่อสนับสนุนการทำการตลาดในกลุ่มประเทศทางตะวันออกกลางในอนาคต

7.โครงการปรับปรุงสายการผลิตเพื่อรองรับการใช้กากน้ำตาลเป็นวัตถุดิบของ บจ. อุบล ไบโอ
เอทานอล

บจ. อุบล ไบโอ เอทานอล ซึ่งเป็นโรงงานผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังสดและมันสำปะหลังเส้น
ได้ศึกษาความเป็นไปได้ที่จะปรับกระบวนการผลิตให้สามารถรองรับการใช้กากน้ำตาลเป็นวัตถุดิบได้ด้วย
ซึ่งโครงการนี้จะช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นในการผลิตให้สามารถเลือกใช้วัตถุดิบได้ทั้งจากมันสำปะหลังและกากน้ำตาล
ทั้งยังเสริมประสิทธิภาพในการบริหารจัดการต้นทุนวัตถุดิบและเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน
โดยเมื่อวันที่ 14 มิถุนายน 2555 คณะกรรมการ บจ. อุบล ไบโอ เอทานอล
ได้มีมติอนุมัติการลงทุนดังกล่าวภายใต้งบประมาณการลงทุนไม่เกิน 300 ล้านบาท ทั้งนี้คาดว่า บจ.
อุบล ไบโอ เอทานอล จะก่อแล้วเสร็จสร้างเสร็จ
และเริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์ได้ภายในไตรมาสแรกของปี 2556 โดย บจ. อุบล ไบโอ เอทานอล
จะมีกำลังผลิตเอทานอลทั้งสิ้น 400,000 ลิตรต่อวัน

โครงการที่อยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้

1.โครงการปรับปรุงผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์ให้มีมูลค่าสูงขึ้นของ บจ. ไทยพาราไซลีน

บจ.ไทยพาราไซลีน ได้ดำเนินการศึกษาโครงการเพิ่มมูลค่าสารเบนซีน
โดยผลิตเป็นสารอนุพันธ์เบนซีน (Benzene Derivatives) ต่างๆ เช่น สาร LAB (Linear
Alkyl Benzene) ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตสารทำความสะอาด (Detergent)
โดยได้ศึกษาการออกแบบทางวิศวกรรมโดยละเอียด
การคัดเลือกเทคโนโลยีการผลิตที่ทันสมัยและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ตลอดจนกลยุทธ์การดำเนินการ
ทั้งนี้ บจ.ไทยพาราไซลีน ได้ดำเนินการเจรจากับพันธมิตรทางธุรกิจที่มีความชำนาญด้านการตลาด
เพื่อร่วมลงทุนในโครงการนี้ด้วย คาดว่าการศึกษาจะแล้วเสร็จในไตรมาส 1 ปี 2556
และก่อสร้างเพื่อพร้อมดำเนินการผลิตได้ในปี 2558
โครงการดังกล่าวจะเป็นการต่อยอดของธุรกิจเพื่อทำให้ประเทศไทยลดการพึ่งพาการนำเข้าจากต่างประเทศ

2.โครงการเพิ่มมูลค่าน้ำมันหนัก (Residue Upgrading)

จากการเติบโตทางเศรษฐกิจทั้งในประเทศและภูมิภาคที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ส่งผลให้ความต้องการน้ำมันสำเร็จรูปในภาคขนส่งและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีมีมากขึ้น
เครือไทยออยล์จึงมีแนวคิดศึกษาโครงการการเพิ่มมูลค่าน้ำมันหนัก (Residue)
ซึ่งใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเตาที่มีมูลค่าต่ำ ให้เป็นผลิตภัณฑ์อื่นที่มีมูลค่าสูงขึ้น
เพื่อตอบสนองความต้องการในตลาดที่เติบโตอย่างรวดเร็ว
การศึกษาครอบคลุมการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลหน่วยใหม่ (Cracking Unit)
การติดตั้งหน่วยผลิตต่อเนื่องอื่นๆ เพื่อปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
ตลอดจนการปรับปรุงกระบวนการผลิตเดิมให้เหมาะสม
ขณะนี้กำลังอยู่ในระหว่างการเลือกเทคโนโลยีที่เหมาะสม และการศึกษาความเป็นไปได้เบื้องต้น

3.โครงการขยายกำลังการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ของ บจ. ไทยพาราไซลีน

ผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ สามารถใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมหลายประเภท เช่น สารพาราไซลีน
ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเส้นใย Polyester เพื่อใช้ผลิตเสื้อผ้า
และใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตขวดพลาสติก PET (Polyethylene Terephthalate) บจ.
ไทยพาราไซลีน
จึงมีโครงการศึกษาการเพิ่มกำลังการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
โดยมีแนวคิดครอบคลุมการเพิ่มกำลังการผลิตในประเทศ รวมถึงการลงทุนในต่างประเทศ
ซึ่งนอกจากจะเป็นการขยายตลาดแล้ว ยังเป็นการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันให้แก่บริษัทฯ
อีกด้วย
โดยขณะนี้กำลังอยู่ในระหว่างการศึกษาเบื้องต้นเพื่อประเมินทางเลือกที่เหมาะสมมากที่สุดในการลงทุน

4.โครงการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานของ บมจ. ไทยลู้บเบส

บมจ. ไทยลู้บเบส มีโครงการศึกษาความเป็นไปได้การผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานคุณภาพสูง
เพื่อรองรับความต้องการทั้งในประเทศและต่างประเทศที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
และมาตรฐานทางสิ่งแวดล้อมและเครื่องยนต์ที่เข้มงวดขึ้น โดย บมจ. ไทยลู้บเบส
อยู่ในระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้ทางเศรษฐศาสตร์ในการสร้างหน่วยผลิตใหม่
และยังมีแผนงานที่จะต่อยอดธุรกิจไปสู่การผลิตน้ำมันหล่อลื่น (Lubricant) ในต่างประเทศ
เพื่อให้ครบสายโซ่แห่งคุณค่า (Value Chain) ของธุรกิจน้ำมันหล่อลื่น

5.Logistic Master Plan

ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา ธุรกิจพลังงานได้มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง บริษัทในกลุ่ม ปตท.
ต่างก็เป็นบริษัทชั้นนำที่มีบทบาทสำคัญในอุตสาหกรรมพลังงานและปิโตรเคมี
ประกอบกับการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนจะเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ผลักดันให้ภาคอุตสาหกรรมดังกล่าวทวีความสำคัญมากยิ่งขึ้น
เครือไทยออยล์และกลุ่ม ปตท.
ได้เล็งเห็นความสำคัญของการมีปัจจัยสนับสนุนที่แข็งแกร่งเพื่อให้ธุรกิจมีความคล่องตัว
และเกิดประสิทธิภาพ
จึงได้ร่วมกันศึกษาโครงการพัฒนาระบบการขนส่งและโลจิสติกส์ของธุรกิจพลังงานและปิโตรเคมี
ไม่ว่าจะเป็นการขนส่งทางบก ทางน้ำ ตลอดจนการพัฒนาระบบการจัดการ
โดยมุ่งเน้นให้มีการใช้ประโยชน์จากทรัพย์สินที่มีอยู่อย่างเต็มที่ การสร้างประโยชน์ร่วม (Synergy)
รวมถึงศึกษาความเป็นไปได้ที่จะพัฒนาต่อยอดเป็นอีกธุรกิจหนึ่งที่จะเสริมสร้างความมั่งคง
และสร้างผลตอบแทนที่ดีให้กับกลุ่มในอนาคตด้วย

6.โครงการขยายธุรกิจโดยการควบรวมกิจการ (Merger & Acquisition)

ไทยออยล์มีแผนงานที่จะขยายธุรกิจทั้งภายใน และภายนอกประเทศด้วยการเข้าซื้อกิจการ (Merger
& Acquisition: M&A)
โดยมุ่งเน้นที่จะศึกษาโอกาสในการลงทุนที่สามารถนำจุดแข็งของเครือไทยออยล์ไปต่อยอดให้เกิดประโยชน์
หรือมูลค่าเพิ่ม (Value Added) ได้ทั้งธุรกิจหลัก อันได้แก่ ธุรกิจการกลั่นและปิโตรเคมี
รวมถึงธุรกิจอื่นๆ ในเครือไทยออยล์ ตลอดจนธุรกิจใหม่ๆ ที่จะเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้บริษัทฯ
ก้าวสู่การเป็นผู้นำในธุรกิจอย่างยั่งยืนต่อไป

ธุรกิจของแต่ละสายพันธ์

4.1.1 ธุรกิจการกลั่นน้ำมัน

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เป็นโรงกลั่นน้ำมันชั้นนำที่ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปแบบค้าส่ง
โดยเป็นโรงกลั่นน้ำมันเดี่ยว (Single-Site) ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ
และเป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันและวัตถุดิบอื่น ๆ
ได้ประมาณ 275,000 บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นประมาณร้อยละ 25
ของกำลังการกลั่นน้ำมันทั้งหมดในประเทศ

สถานที่ตั้งโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ บริษัทย่อย และบริษัทที่บริษัทฯ
เข้าลงทุนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ใกล้ท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางตะวันออกเฉียงใต้เป็นระยะทางประมาณ 124 กิโลเมตร

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

[]

  ------------------- --------------------- ---------- ---------------------
  Ao Udom             อ่าวอุดม                PTT        บมจ. ปตท.

  ESSO                เอสโซ่                 SBM        ทุ่นผูกเรือน้ำลึก

  IPT                 บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ       JETTY      ท่าเรือ

  KHAO PHU BAI        เขาภูไบ                SPP        บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์

  LAEM CHABANG        นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง   TLB        บมจ. ไทยลู้บเบส
  INDUSTRIAL ESTATE                                    

                                            TLB        บจ. ไทยพาราไซลีน
  ------------------- --------------------- ---------- ---------------------

[]

4.1.1.1 ขั้นตอนการผลิตและกระบวนการกลั่น

กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจากน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ

[]

ADIP Di – Iso – Propanal – Amine = DIPA = ADIP หรือ
หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในก๊าซ

CCR Continuous Catalyst Regeneration Platformer Unit หรือ
หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

CDU Crude Distillation Unit หรือ หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ

FCCU Fluidized Catalytic Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

CCG HDS Catalytic Cracked Gasoline Hydrodesulphurization หรือ
หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน

HCU Hydrocracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

HDS Hydrodesulfurization Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล

HDT Hydro Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน

HMU Hydrogen Manufacturing Unit หรือ หน่วยผลิตไฮโดรเจน

HVU High Vacuum Unit หรือ หน่วยกลั่นสุญญากาศ

ISOM Isomerization Unit หรือ หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

KMT Kero Merox Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าด

SRU Sulphur Recovery Unit หรือ หน่วยแยกกำมะถัน

TCU Thermal Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน

หลักพื้นฐานของการกลั่นน้ำมัน

ภาพรวมของกระบวนการกลั่นน้ำมัน

กระบวนการกลั่นน้ำมัน คือ กระบวนการการแยกโมเลกุลสารไฮโดรคาร์บอนที่อยู่ในน้ำมันดิบ
และแปรสภาพสสารดังกล่าวให้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่มีมูลค่าสูงกว่า
โรงกลั่นน้ำมันได้รับการออกแบบให้สามารถกลั่นน้ำมันดิบหลายประเภท รวมถึงวัตถุดิบอื่นๆ
ให้เป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
ตามความต้องการของตลาดโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้กำไรในการกลั่นน้ำมัน (Refinery Margin)
สูงสุด โดยทั่วไปแล้ว
หน่วยผลิตแต่ละหน่วยภายในโรงกลั่นน้ำมันจะทำหน้าที่ได้อย่างน้อยอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้

-   กลั่นแยกสารไฮโดรคาร์บอนหลายๆ ประเภทที่อยู่ในน้ำมันดิบตามจุดเดือดที่ต่างกัน

-   แปลงสภาพไฮโดรคาร์บอนให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่ามากขึ้น

-   ปรับปรุงผลิตภัณฑ์โดยการแยกสารปนเปื้อนออก

-   ผสมผลิตภัณฑ์ชั้นกลาง (Intermediate Streams) เป็นน้ำมันสำเร็จรูป

น้ำมันดิบเป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมัน คุณภาพของน้ำมันดิบและชนิดหน่วยกลั่นต่างๆ
ในโรงกลั่นน้ำมันจะกำหนดวิธีการกลั่นน้ำมัน
และระดับความสามารถในการเปลี่ยนน้ำมันดิบเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปชนิดต่างๆ
ที่เหมาะสม โดยทั่วไป การแบ่งประเภทของน้ำมันดิบจะแบ่งตามความหนาแน่น (Density)
จากต่ำไปสูง (light to heavy) และปริมาณกำมะถันจากต่ำไปสูง (Sweet to sour)
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันต่ำ (light sweet crude oil)
จะมีราคาสูงกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันสูง (heavy sour crude oil)
ทั้งนี้ เพราะต้องผ่านกระบวนการกลั่นและกระบวนการกำจัดสารปนเปื้อนที่มีขั้นตอนน้อยกว่า
และจะให้ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่มีราคาสูง เช่น น้ำมันเบนซิน
น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซลในปริมาณมากกว่า โดยปกติ
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงจะมีราคาต่ำกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นต่ำหรือมีกำมะถันต่ำเพราะจะให้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าต่ำและต้องใช้กระบวนการผลิตเพิ่มเติมเพื่อให้ได้น้ำมันชนิดเบาซึ่งมีมูลค่าสูง
ผลที่ตามมาคือ โรงกลั่นน้ำมันพยายามที่จะมีการกลั่นน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุด โดยคำนึงถึงหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit)
และหน่วยกำจัดสารปนเปื้อน (Treating Unit) ของแต่ละโรงกลั่น
ราคาของสินค้าในปัจจุบันและที่คาดการณ์ในอนาคต ชนิดของผลิตภัณฑ์ที่ต้องการ
และราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ

กระบวนการกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์เป็นกระบวนการที่สามารถแปลงสภาพวัตถุดิบที่มีราคาต่ำ เช่น
น้ำมันดิบที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่ามากขึ้น โดยทั่วไปแล้ว
ความสามารถในการเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Complexity)
ของโรงกลั่นน้ำมันขึ้นอยู่กับจำนวนและชนิดหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit)
ที่มีความยืดหยุ่นและความสามารถในการเลือกใช้วัตถุดิบต่าง ๆ ที่มี
จะทำให้โรงกลั่นน้ำมันอยู่ในฐานะที่ได้เปรียบที่จะใช้ประโยชน์ จากน้ำมันดิบที่ราคาถูก
ซึ่งจะทำให้บริษัทฯ ได้รับกำไรขั้นต้นที่สูงขึ้น

โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) จะสามารถเพิ่มปริมาณน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซล ซึ่งน้ำมันเหล่านี้จะมีมูลค่ามากกว่าน้ำมันเตา ดังนั้น
โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) มากก็จะมีกำไรสูงขึ้นด้วย
ตารางข้างล่างนี้จะแสดงหน่วยการกลั่นน้ำมันต่างๆ และหน้าที่ของหน่วยต่างๆ ของบริษัทฯ

+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | วัตถุดิบที่ใช้   | ผล         | วัตถุประสงค์                  |
|              |            | ิตภัณฑ์หลักที่ได้ |                            |
+==============+============+============+============================+
| ห            | น้ำมันดิบ     | ก๊าซปิโ      | แยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต        |
| น่วยกลั่นน้ำมันดิบ |            | ตรเลียมเหลว | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| (Crude       |            | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทาเบา   |
| Distillation |            | แนฟทา หนัก  | แนฟทาหนัก                   |
| Unit)        |            | น้ำมันก๊าด    | น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน         |
|              |            | น          | น้ำมันดีเซลและน้ำมันเตา         |
|              |            | ้ำมันดีเซลและ |                            |
|              |            | น้ำมันเตา    | หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ มีจำนวน 3     |
|              |            |            | หน่วยซึ่งมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมกัน |
|              |            |            | 260,000 บาร์เรลต่อวัน         |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน           | ลองเรสิดิว   | น้ำมัน       | แยกน้ำมันลองเรสิดิว(Long       |
| ่วยกลั่นสุญญากาศ | (Long      | ก๊าซออยล์สุญญ | Residue)ออกเป็นส่วนต         |
| (High Vacuum | Residue)   | ากาศชนิดเบา | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| Unit)        |            | (Light     | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดเบา   |
|              |            | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าดออยล์สุญ              |
|              |            | Oil)       | ญากาศชนิดหนัก(น้ำมันเตาชนิดเบา) |
|              |            | น้ำม        | และช็อต เรสิดิว               |
|              |            | ันเตาชนิดเบา | (น้ำมันเตาชนิดหนัก)            |
|              |            | (Heavy     |                            |
|              |            | Vacuum Gas | หน่วยกลั่นสุญญากาศ             |
|              |            | Oil )      | กำลังการผลิตรวมกันจำนวน       |
|              |            | น้ำม        | 95,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            | ันเตาชนิดหนัก |                            |
|              |            | (Short     |                            |
|              |            | Residue)   |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยเพิ่มอ     | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปแนฟทาเบา     |
| อกเทนด้วยสารเ |            | ตรเลียมเหลว | (ค่าออกเทนต่ำ) เป็น Isomerate |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ |            | และ        | (ค่าอ                       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม |            | Isomerate  | อกเทนสูงและไม่มีสารอะโรมาติกส์) |
| (I           |            |            | เพื่อนำไปใช                  |
| somerization |            |            | ้ในการผลิตน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว |
| Unit)        |            |            | โดยใช้สารเร่งปฏิกิริยา          |
|              |            |            | และก๊าซไฮโดรเจน             |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 21,500    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | แนฟทาหนัก   | ก๊าซที่ม      | กระบ                       |
| เพิ่มออกเทนด้วย |            | ีไฮโดรเจนสูง | วนการแปรรูปน้ำมันที่มีค่าออกเทนต่ำ |
| สารเร่งปฏิกิริยา |            | (Hydrogen  | ให้เป็นน้ำมันที่มีค               |
| (Continuous  |            | Rich Gas)  | ่าออกเทนสูงขึ้นโดยใช้สารเร่งปฏิกิร |
| Catalyst     |            | ก๊าซปิโ      | ิยาเพื่อนำไปใช้ในการผลิตน้ำมันเบน |
| Regeneration |            | ตรเลียมเหลว | ซินไร้สารตะกั่วและสารอะโรมาติกส์ |
| Platformer   |            | และ        |                            |
| Unit)        |            | Reformate  | หน                         |
|              |            |            | ่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มี จำนวน 2 หน่วย             |
|              |            |            | กำลังการผลิตรวมกัน 50,000     |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | ลองเรสิดิว   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปลองเรสิดิว     |
| แตกโมเลกุลด้วย | (Long      | ตรเลียมเหลว | (Long Residue) และ         |
| สารเร่งปฏิกิริยา | Residue)   | น้ำมันเบนซิน  | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| (Fluidized   | น้ำมัน       | น้ำมันดีเซล   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล      |
| Catalytic    | ก๊าซออยล์สุญญ | และน้ำมันเตา | และน้ำ                      |
| Cracking     | ากาศชนิดหนัก |            | มันเตาโดยมีการใช้สารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        | (Heavy     |            |                            |
|              | Vacuum Gas |            | หน                         |
|              | Oil)       |            | ่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 10,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโ     | น้ำมัน       | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปน้ำมันประเภท   |
| มเลกุลด้วยสารเ | ก๊าซออยล์สุญญ | ตรเลียมเหลว | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ | ากาศชนิดหนัก | แนฟทาเบา   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม | (Heavy     | แนฟทาหนัก   | และน้ำมันดีเซล                |
| (H           | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าด    | โดยใช                      |
| ydrocracking | Oil)       | แ          | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        |            | ละน้ำมันดีเซล | กระบวนการผลิตนี้ต่างจากหน่วย    |
|              |            |            | แตกตัวโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | เพราะมีก                    |
|              |            |            | ารใช้ก๊าซไฮโดรเจนเป็นตัวแยกกำม |
|              |            |            | ะถันและทำการแตกตัวน้ำมันชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Oil) ให้เป็นน้ำมันเบนซิน |
|              |            |            | น้ำมันก๊าด และน้ำมันดีเซล        |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มี 2 หน่วยด้วยกำลังการผลิตจำนวน |
|              |            |            | 49,100 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | ซึ่งช่วยเพิ่มปริมาณของผลิตภัณฑ     |
|              |            |            | ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปโดยเฉพาะน้ำม |
|              |            |            | ันเชื้อเพลิงเครื่องบินและน้ำมันดีเซล |
|              |            |            | (Middle Distillates)       |
|              |            |            | ตลอด                       |
|              |            |            | จนทำให้สามารถใช้น้ำมันดิบชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Crude Oil)          |
|              |            |            | ซึ่งมีราคาต่ำได้มากขึ้น เช่น       |
|              |            |            | น้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง  |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโมเล  | ช็อต เรสิดิว  | น้ำมันเบนซิน  | กระบวนการแปรรูปช็อต เรสิดิว    |
| กุลด้วยความร้อน | (Short     | น้ำมันก๊าด    | (Short Residue)            |
| (Thermal     | Residue)   | น้ำมันดีเซล   | (น้ำมันชนิดหนัก)               |
| Cracking     |            | และน้ำมันเตา | เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น       |
| Unit)        |            |            | โดยใช้ความร้อนสูง             |
|              |            |            | แต่ไม่ได้ใช้สารเร่งปฏิกิริยา       |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน    |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 19,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | น้ำมันเบนซินห | น้ำมันเบนซินห | กระบวนกา                   |
| กำจัดสารปนเปื้อ | รือน้ำมันดีเซล | รือน้ำมันดีเซล | รลดปริมาณกำมะถันและสารปนเปื้อน |
| นในน้ำมันเบนซิน | ที่มีกำมะถันสูง | ที่มีกำมะถันต่ำ | อื่นๆ                        |
| และน้ำมันดีเซล  |            |            | ออกจา                      |
| (H           |            |            | กน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลโดยใช |
| ydrotreating |            |            | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit,        |            |            |                            |
| Hydrodes     |            |            | หน่วยกำจัด                   |
| ulfurization |            |            | สารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซินมีจำนวน |
| Unit)        |            |            | 3 หน่วย โดยมีกำลังการผลิตรวม   |
|              |            |            | 83,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | และน้ำมันดีเซลมีจำนวน 2 หน่วย   |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตรวมกันจำนวน      |
|              |            |            | 81,000 บาร์เรลต่อวัน          |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยกำจัด     | น้ำมันเบนซินท | น้ำมันเบนซิน  | กระบวนการลดปริมาณกำมะถ      |
| กำมะถันในน้ำมัน | ี่มีกำมะถันสูงจ | ที่มีกำมะถันต่ำ | ันออกจากน้ำมันเบนซินจากหน่วยแตก |
| เบนซินจากหน่วย | ากหน่วยแตกโ |            | โมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช |
| แตกโมเลกุลด้วย | มเลกุลด้วยสา |            | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| สารเร่งปฏิกิริยา | รเร่งปฏิกิริยา |            |                            |
| (Catalytic   |            |            | หน่วยกำจัด                   |
| Cracked      |            |            | สารกำมะถันในน้ำมันเบนซินมีจำนวน |
| Gasoline     |            |            | 1 หน่วย โดยมีกำลังการผลิตรวม   |
| Hydrodesul   |            |            | 7800 บาร์เรลต่อวัน            |
| phurization) |            |            |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
|              |            |            |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+

หน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit) ต่างๆ
ประกอบด้วยหน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อนจะช่วยเพิ่มความสามารถในการผลิตน้ำมันเบนซิน
น้ำมันอากาศยานและน้ำมันดีเซล (Middle Distillate Product)
ซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดในประเทศอย่างมาก
และยังช่วยเพิ่มความคล่องตัวในการใช้วัตถุดิบในการผลิตของบริษัทฯ อีกด้วย

นอกจากนี้ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ยังสามารถกลั่นน้ำมันดิบได้หลากหลายประเภทรวมทั้งน้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง
เอเชียตะวันออกไกล (Far East) แอฟริกาตะวันตก และน้ำมันจากแหล่งในประเทศ
ซึ่งการเลือกวัตถุดิบที่จะใช้ขึ้นอยู่กับราคา คุณภาพและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่ได้จากวัตถุดิบนั้นๆ

สรุปกระบวนการกลั่น

กระบวนการกลั่นแยกส่วน (Fractionation)

ด้วยกระบวนการให้ความร้อนแก่น้ำมันดิบจนถึงอุณหภูมิหนึ่ง
และส่งผ่านหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
น้ำมันดิบจะถูกแยกเป็นชนิดต่างๆ ณ จุดเดือดแต่ละจุด กระบวนการนี้เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(Crude Distillation Unit – CDU) โดยการป้อนน้ำมันจากถังพักเข้าสู่หน่วยกลั่น
และผ่านกระบวนการให้ความร้อน จนถึงระดับอุณหภูมิประมาณ 350
องศาเซลเซียสด้วยกระบวนการถ่ายเทความร้อนโดยใช้อุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน (Heat
Exchangers) และ เตาเผา (Fired Heaters)
ขณะผ่านเข้าสู่หอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือดนั้น
น้ำมันดิบบางส่วนจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปยังส่วนบนของหอ และกลั่นตัวเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส
(Distillate) ชนิดต่างๆ ซึ่งรวมถึง ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทา (Naphtha) น้ำมันก๊าด
และน้ำมันดีเซล สำหรับส่วนที่ไม่ระเหยจะกลายเป็นน้ำมันเตา (Residue)
ซึ่งจะออกจากส่วนล่างของหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด
หากต้องการปรับปรุงคุณภาพและมูลค่าของน้ำมันใส จะนำน้ำมันใสเข้ากระบวนการอื่นๆ ต่อไป

กระบวนการปรับปรุงคุณภาพ (Treating)

ความสำคัญของกระบวนการปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันใส (Distillate)
เพื่อการกำจัดสารปนเปื้อนต่างๆ ออกจากน้ำมันใส เช่น สารประกอบไนโตรเจน หรือ
สารประกอบกำมะถัน เป็นต้น และเพื่อปรับปรุงคุณสมบัติ เช่น เสถียรภาพจากความร้อน (Thermal
Stability) และเสถียรภาพของสี (Color Stability) ในหลายกรณี
กระบวนการทำให้บริสุทธิ์นี้ต้องอาศัยปฏิกิริยาของสารเร่งปฏิกิริยาเคมี (Catalytic Reaction)
โดยการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันก๊าดจำเป็นต้องใช้สารเร่งปฏิกิริยาชนิดเหลว (Liquid Catalyst)
ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าดเพื่อเร่งกระบวนการเปลี่ยนแปลง
หรือการกำจัดสารปนเปื้อนออกจากแนฟทา ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน
(Hydrotreating Unit) และน้ำมันดีเซลในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล
(Hydrodesulfurization Unit) นั้น
จะดำเนินการโดยผ่านสารเร่งปฏิกิริยาชนิดแข็งและก๊าซไฮโดรเจน ที่อุณหภูมิและความดันสูง
กระบวนการปรับปรุงคุณภาพนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ผลิตภัณฑ์กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์
และคุณภาพสูงตามความต้องการ

กระบวนการปรับเพิ่มค่าออกเทน (Octane Number Enhancement)

ผลิตภัณฑ์แนฟทาที่ได้จากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบจะมีค่าออกเทนต่ำและมีคุณภาพไม่เหมาะสมในการนำไปใช้ผสมน้ำมันเบนซิน
จึงจำเป็นต้องผ่านกระบวนการกลั่นแยกระดับ โดยแนฟทาจะถูกแยกออกเป็นแนฟทาชนิดเบา (Light
Naphtha) และ แนฟทาชนิดหนัก (Heavy Naphtha)
ซึ่งจะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพในกระบวนการต่างกัน
แนฟทาชนิดเบาจะได้รับการปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(Isomerization Unit) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากประมาณ 65-70 เป็นประมาณ 88-89
โดยผลิตภัณฑ์ที่ได้จะไม่มีสารอะโรมาติกส์ (Aromatic)
ปนอยู่เลยจึงเหมาะสมที่จะใช้ผสมเป็นน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วซึ่งมีสาร อะโรมาติกส์ (Aromatic)
ต่ำสำหรับแนฟทาชนิดหนักนั้นจะถูกแยกไปปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
(CCR) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากระดับปกติ 40-50 เป็น 102-103

กระบวนการเปลี่ยนแปลงลอง เรสิดิว (Conversion of Long Residue)

น้ำมันเตา (Residue) ซึ่งเป็นส่วนที่เหลือจากกระบวนการกลั่นแยกส่วนจากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(CDU) ซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ลอง เรสิดิว (Long Residue)
จะถูกส่งต่อไปยังหน่วยกลั่นสุญญากาศ (High Vacuum Unit - HVU)
เพื่อการแยกส่วนเป็นน้ำมันเตาชนิดเบาและหนัก การแยกส่วนที่เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
นี้ เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
ภายใต้อุณหภูมิสูง และในภาวะสุญญากาศเพื่อป้องกันการแตกตัวของโมเลกุล (Cracking
Reaction)

น้ำมันเตาชนิดเบาจะถูกส่งไปที่หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalytic
Cracking Unit -FCCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalyst)
ภายใต้อุณหภูมิสูง เพื่อแตกโมเลกุลจนเป็นน้ำมันเบนซินที่มีค่าออกเทนสูง และน้ำมันดีเซล
กระบวนการนี้จะทำให้เกิดถ่านโค้ก (Coke) บนสารเร่งปฏิกิริยา ดังนั้น
จึงต้องมีการเผาถ่านโค้กเพื่อนำสารเร่งปฏิกิริยามาใช้งานใหม่ในหน่วย Regenerator
ของหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (FCCU) ทางเลือกอีกทางหนึ่งนั้น
น้ำมันเตาชนิดเบาอาจจะถูกส่งผ่านไปยังหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(HCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยาภายใต้อุณหภูมิสูงและความดันสูง
และสภาวะที่มีก๊าซไฮโดรเจนเพื่อปรับปรุงคุณภาพเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) ที่มีราคาสูง

ส่วนที่เป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่เป็นผลผลิตจากหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
จะถูกส่งผ่านกระบวนการต่อไปในหน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน (TCU)
เพื่อผ่านกระบวนการภายใต้สภาวะแวดล้อมที่มีอุณหภูมิและความดันสูง
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างเป็นน้ำมันเตาที่มีความหนืดต่ำลงและทำให้ได้ผลิตภัณฑ์น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลด้วยอีกส่วนหนึ่ง
กระบวนการนี้เป็นไปเพื่อปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันเตาชนิดหนักเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าตลาดที่สูงขึ้น

จุดประสงค์หลักในการลงทุนในกระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างน้ำมันเตา คือ
เพื่อลดปริมาณน้ำมันเตาที่มีคุณภาพต่ำ และเพื่อเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) เช่น
น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล ที่มีมูลค่าทางการตลาดสูงขึ้น
นอกจากจะทำให้โรงกลั่นน้ำมันมีความยืดหยุ่นในการเลือกชนิดน้ำมันดิบแล้ว
กระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างนี้
ยังช่วยให้กำไรจากการกลั่นขั้นต้นสูงขึ้นกว่าโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Hydro-Skimming)

กระบวนการผสมผลิตภัณฑ์ (Product Blending)

โรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery) มีผลิตภัณฑ์ขั้นกลาง
หรือองค์ประกอบสำหรับผสมน้ำมันหลายชนิด
จึงทำให้สามารถเลือกผสมเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีราคาสูงชนิดต่าง ๆ ได้
ซึ่งผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดจะต้องผ่านข้อกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์
และมีความแม่นยำในรายละเอียดกระบวนการผสม มีการเติมสารเติมแต่ง (Additive) และสี
(Dye) ในกระบวนการนี้เพื่อให้เป็นไปตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล
ในปัจจุบัน บริษัทฯ ใช้ระบบการผสมแบบ In-line Blending
สำหรับการผสมน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซล ส่วนน้ำมันเตายังคงใช้ระบบการผสมแบบ Batch
Blending ระบบการผสมแบบ In-line Blending
นั้นสามารถทำการตรวจสอบคุณภาพน้ำมันขณะผสมได้ตลอดเวลาโดยเครื่องมือวิเคราะห์
ส่วนการแก้ไขคุณภาพและการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดและสัดส่วนการผสมจะควบคุมโดยระบบคอมพิวเตอร์
เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์
ซึ่งนอกจากจะทำให้ได้ส่วนผสมที่มีความเหมาะสมแล้ว ยังทำให้การผสมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

ผลิตภัณฑ์ดังต่อไปนี้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปหลักที่ได้จากโรงกลั่นน้ำมัน

-   ก๊าซปิโตรเลียมเหลว

-   น้ำมันเบนซิน

-   สารทำละลายโซลเว้นท์

-   ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

-   น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าด

-   น้ำมันดีเซล

-   น้ำมันเตา

เศรษฐศาสตร์การกลั่นน้ำมัน (Economics of Refining)

โดยหลักแล้วการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่อยู่บนฐานกำไร (margin)
โดยเป้าหมายของผู้กลั่นน้ำมันคือการทำให้กระบวนการกลั่นน้ำมันมีประสิทธิภาพสูงสุดและได้ผลตอบแทนจากผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดจากวัตถุดิบที่ใช้
ในโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (simple refinery)
ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปจะมีสัดส่วนของน้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) และมีมูลค่าต่ำ เช่น
น้ำมันเตา ลอง เรสิดิว (Long Residue) และยางมะตอยเป็นส่วนใหญ่ และผลิตภัณฑ์ที่เหลือ
ได้แก่ ก๊าซปิโตรเลียมเหลว น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันแก๊สโซฮอล์ มิกซ์ไซลีนส์
น้ำมันอากาศยาน และน้ำมันดีเซล ทั้งนี้ ปริมาณผลิตภัณฑ์จะขึ้นอยู่กับชนิดน้ำมันดิบ และวัตถุดิบที่ใช้
กำไรจากการกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
คำนวณโดยการนำมูลค่าทั้งหมดของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้หักด้วยต้นทุนราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นและสาธารณูปโภคที่ซื้อจากภายนอก
กำไรจากการกลั่นของโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refining Margin)
ต่างจากกำไรของโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
ตรงที่การกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์จะได้น้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) เป็นสัดส่วนที่น้อยกว่า
เพราะโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
จะมีหน่วยกลั่นที่สามารถแปรสภาพน้ำมันชนิดหนักที่มีมูลค่าต่ำให้เป็นน้ำมันชนิดเบา (light
Products) ที่มีมูลค่าสูงกว่าได้
โรงกลั่นน้ำมันที่มีระบบที่คอมเพล็กซ์กว่าจะมีผลตอบแทนการผลิตที่สูงกว่าเนื่องด้วยความสามารถในการผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงโดยใช้น้ำมันดิบหรือวัตถุดิบอื่นที่มีต้นทุนต่ำกว่า
ผลที่ตามมาก็คือกำไรจากการกลั่นแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Margin)
จะสูงกว่ากำไรจากการกลั่นแบบพื้นฐาน

อุตสาหกรรมนี้ใช้ค่าอ้างอิง (benchmark) หลายอย่างในการวัดผลตอบแทน
ความซับซ้อนและประสิทธิภาพของโรงกลั่น ประกอบด้วย

-   กำไรจากการกลั่นขั้นต้น

-   อัตราการใช้กำลังการผลิต (Plant Utilization Rate)

-   Upgrading-to-Refining Ratio

-   Hydrotreating-to-Refining Ratio

-   Non-Energy Cash Cost

-   ค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา และ

-   ความพร้อมในการผลิต (Operational Availability)

4.1.1.2 ที่มาของรายได้

การจำหน่ายผลิตภัณฑ์

ในปี 2555 บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศประมาณร้อยละ 87
ของปริมาณขายของผลิตภัณฑ์ทั้งหมดของบริษัทฯ ซึ่งเป็นการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ให้แก่ บมจ. ปตท.
ในอัตราร้อยละ 41 ให้แก่เชลล์และเชฟรอนในอัตราร้อยละ 9 ให้แก่บางจากร้อยละ 4
ให้แก่ผู้ซื้อรายอื่นในอัตราร้อยละ 19 และให้แก่บริษัทย่อยในอัตราร้อยละ 14 และ
ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 13 เป็นการส่งออก

ในปี 2555 บมจ. ปตท. ซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นจำนวนร้อยละ 41
ของปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ
เพื่อจำหน่ายในประเทศซึ่งคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ของปริมาณความต้องการผลิตภัณฑ์ของบมจ. ปตท.
ซึ่งผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปประเภทเบา (Light) กลาง
(Middle) และหนัก (Heavy)

ตารางข้างล่างนี้ แสดงรายละเอียดของชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ
จำหน่ายและเทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

หน่วย: ล้านลิตร

  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                           ปี 2553                                    ปี 2554                                                            ปี 2555                          
  ------------------------ ---------------- ------------------------ ------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------ ------------------------ --
  ผลิตภัณฑ์                   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย          ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย          ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว.         386              3                               776              4                        758                     4                        

  น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว⁽¹⁾    2,519            16                              2,742            16                       2,850                   16                       

  มิกซ์ไซลีนส์                 0                0                               0                0                        0                       0                        

  Light Naphtha            532              3                               565              3                        501                     3                        

  Isomerate/ Reformate     2,138            13                              2,337            13                       2,387                   14                       

  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน/      3,104            19                              3,360            19                       2,614                   15                       
  น้ำมันก๊าด                                                                                                                                                              

  ดีเซลหมุนช้า (Diesel)/      5,561            35                              6,297            35                       6,623                   38                       
  ดีเซลหมุนเร็ว (Gas Oil)                                                                                                                                                 

  น้ำมันเตา                  1,664⁽³⁾         10                              1,581⁽⁵⁾         9                        1,518⁽⁵⁾                9                        

  ลอง เรสิดิว (Long Residue) 60               1                               105              1                        87                      1                        

  กำมะถัน                   34               0                               38               0                        35                      0                        

  รวม                      15,998           100                             17,801           100                      17,373                  100                      
  -----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

หมายเหตุ

(1) รวมการจำหน่าย Gasohol 95 ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2548

(2) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 50 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 41
    ล้านลิตร

(3) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 37 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 42
    ล้านลิตร

(4) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 34 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 41
    ล้านลิตร

(5) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 31 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 0.47
    ล้านลิตร

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ บมจ. ปตท. ตามสัญญา Product Offtake
and Crude Oil Supply Agreement (POCSA) โดย บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ตกลงที่จะซื้อขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูป ณ
ราคาตลาดตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ ข้อกำหนดและเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในสัญญา
POCSA ทั้งนี้ตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ บมจ. ปตท.
ต้องเสนอชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่ บมจ. ปตท. ต้องการ ซึ่งต้องเป็นปริมาณอย่างน้อยร้อยละ
49.99 ของกำลังการกลั่นของบริษัทฯ และบริษัทฯ
จะแจ้งให้ทราบถึงชนิดและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่บริษัทฯ สามารถส่งมอบให้ บมจ. ปตท.
ได้ภายในเวลาที่ตกลงกัน นอกจากนี้บมจ. ปตท. มีสิทธิพิเศษตามสัญญาที่จะซื้อผลิตภัณฑ์ ณ
ราคาตลาดในขณะนั้นก่อนลูกค้ารายอื่นในปริมาณสูงสุดร้อยละ 100 ของกำลังการผลิตของบริษัทฯ
ภายใต้เงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา POCSA

บมจ. ปตท.จะรับซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
เพื่อการจำหน่ายในตลาดภายในประเทศให้ได้มากที่สุดและบริษัทฯ
ต้องตั้งเป้าหมายที่จะดำเนินการตามความต้องการของ บมจ. ปตท.
ในการผลิตผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯให้ใกล้เคียงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์และในทางเทคนิค
เงื่อนไขและข้อกำหนดของการซื้อผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปของบริษัทฯ

สัญญา POCSA
สามารถถูกยกเลิกโดยที่คู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้แจ้งความจำนงดังกล่าวให้แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งเป็นลายลักษณ์อักษรเป็นการล่วงหน้าไม่น้อยว่า
12 เดือน แต่ทั้งนี้ คู่สัญญาไม่สามารถแจ้งความจำนงก่อนครบรอบปีที่ 13 นับจากวันที่สัญญา POCSA
มีผลบังคับใช้

นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ เชลล์ เชฟรอน
และผู้ค้าน้ำมันรายอื่นๆ เช่น บมจ. บางจาก บมจ. พีทีจี เอ็นเนอยี จำกัด (มหาชน) และ บมจ.
สยามสหบริการ เป็นต้น รวมทั้ง
ขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีให้แก่ บจ. ไทยพาราไซลีน

สำหรับผลิตภัณฑ์ส่วนเกินอื่นๆ เช่น น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว
ได้ถูกจัดจำหน่ายสู่ตลาดต่างประเทศผ่าน บมจ. ปตท. และคู่ค้าน้ำมันรายอื่น ๆ
ซึ่งในระยะเวลาที่ผ่านมายังคงมีการส่งออกตามความเหมาะสมและสภาวะเอื้ออำนวยของตลาดภายในประเทศและตลาดในภูมิภาค

ตารางต่อไปนี้แสดงถึงปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ จำหน่ายในปี 2552 2553
2554 และ 2555 เทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

หน่วย: ล้านลิตร ยกเว้นอัตราร้อยละ

  รอบปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม

  ------------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------
                            ปี 2553                                    ปี 2554                                    ปี 2555           

                            ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย

  ในประเทศ – บมจ. ปตท.      6,877            43                       7,286            41                       7,140            41

  เชลล์                      946              6                        1,052            6                        804              5

  เชฟรอน                    395              3                        564              3                        612              3

  บจ. ไทยพาราไซลีน           2,139            13                       2,338            13                       2,388            14

  บมจ. บางจาก               329              2                        405              2                        658              4

  อื่นๆ                       2,070            13                       3,551            20                       3,343            19

  รวม                       12,756           80                       15,196           85                       14,945           86

  ส่งออก – บมจ. ปตท.⁽¹⁾      647              4                        298              2                        437              3

  อื่นๆ                       2,596            16                       2,307            13                       1,991            11

  รวม                       3,243            20                       2,605            15                       2,428            14

  ปริมาณการจำหน่ายรวม         15,999           100                      17,801           100                      17,373           100
  ------------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------

หมายเหตุ

(1) รวมปริมาณที่จำหน่ายให้ PTT International Trading Pte/Ltd ประเทศสิงคโปร์
    ซึ่งเป็นบริษัทที่ บมจ. ปตท. ถือหุ้นทั้งหมด

4.1.1.3 การแข่งขัน 

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีบริษัทฯ ที่ประกอบธุรกิจกลั่นน้ำมันรายใหญ่จำนวน 6 รายคือบริษัทฯ บมจ.
บางจาก บมจ. เอสโซ่ บมจ. ปตท. โกลบอล เคมิคอล (เดิม บมจ. อะโรเมติกส์และการกลั่น)
บจ.เอสพีอาร์ซี และ บมจ.ไออาร์พีซี โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมในปี 2555 ทั้งสิ้นประมาณ
1,075,000 บาร์เรลต่อวัน โดยบมจ.บางจากและบมจ. เอสโซ่ เป็นผู้ประกอบการแบบครบวงจร
แต่ผู้ประกอบการที่เหลือประกอบธุรกิจการกลั่นน้ำมันแต่เพียงอย่างเดียวโดยพึ่งพาสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์
(Offtake Agreement)
และ/หรือการส่งมอบในตลาดเสรีเพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการกลั่นน้ำมันต่างๆ
โดยโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ แข่งขันกับโรงกลั่นน้ำมันในประเทศเป็นหลักและกับโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ
ในภูมิภาครองลงไป

บริษัทคู่แข่งหลักของบริษัทฯ
ส่วนใหญ่เป็นบริษัทน้ำมันแบบครบวงจรระดับชาติและระดับนานาชาติที่มีธุรกิจด้านปิโตรเลียมหลายประเภทโดยเฉพาะระดับนานาชาติที่มีการสำรวจขุดเจาะหาแหล่งน้ำมันดิบการผลิต
การกลั่นน้ำมัน และ การตลาด เนื่องจากการทำธุรกิจแบบครบวงจร
การมีเงินลงทุนและแหล่งทรัพยากรเป็นจำนวนมาก รวมทั้งยังสามารถจัดหาน้ำมันดิบได้สม่ำเสมอ
ทำให้บริษัทเหล่านี้สามารถยืนหยัดในตลาดที่มีสภาวะผันผวนและแข่งขันด้านราคาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่มีการแข่งขันสูง
ทั้งในด้านราคาและสัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้จากการกลั่น ซึ่งบริษัท ฯ
ได้เปรียบคู่แข่งจากการที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีระบบการกลั่นหลายขั้นตอน ทันสมัย และใหญ่ที่สุดในประเทศ
ทำให้สามารถผลิตน้ำมันสำเร็จรูปที่มีคุณค่าสูงในสัดส่วนที่มากที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย นอกจากนี้
บริษัทฯ ยังมีความได้เปรียบคู่แข่งในเรื่องความยืดหยุ่น (Flexibility) ในการผลิต
เนื่องจากหน่วยกลั่นน้ำมันสำเร็จรูปของบริษัทฯได้เชื่อมต่อกับหน่วยผลิตปิโตรเคมีและน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
ทำให้บริษัทฯ สามารถบริหารจัดการการผลิตเพื่อตอบสนองต่อราคาผลิตภัณฑ์ในตลาดโลกที่ผันผวนได้
นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังเป็นผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันเบนซิน ออกเทน 95 รายเดียวในประเทศไทย
และครองส่วนแบ่งการตลาดส่วนใหญ่ในภูมิภาคอินโดจีน และ บริษัท ฯ ยังสามารถผลิตน้ำมันเบนซิน
และน้ำมันดีเซล มาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนกำหนด รวมทั้ง บริษัท ฯ
ยังเป็นผู้ผลิตน้ำมันเตาชนิดกำมะถัน 2% ซึ่งใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมรายใหญ่ของประเทศ
ทำให้บริษัท ฯ สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ในทุกผลิตภัณฑ์

4.1.1.4 การกำหนดราคาของผลิตภัณฑ์

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศอ้างอิงจากราคาตลาดจากประเทศสิงคโปร์ ณ
ช่วงเวลาขณะนั้นของผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกัน ซึ่งจะเป็นราคาอ้างอิง (Benchmark) ของราคา ณ
โรงกลั่น (Ex-refinery price) ราคาตลาด ณ
ประเทศสิงคโปร์ดังกล่าวสะท้อนถึงอุปสงค์และอุปทานของผลิตภัณฑ์ในภูมิภาค
โดยจะกำหนดราคาประจำวันเป็นเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ บริษัทฯ
จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในตลาดในประเทศด้วยราคาที่อ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity) และในการส่งออกโดยอ้างอิงหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity)

4.1.1.5 การส่งมอบผลิตภัณฑ์

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้แก่ลูกค้าที่หน้าโรงกลั่นโดยคิดราคาบนเงื่อนไข
Free on Board (FOB)
สถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯทำให้ผู้ซื้อผลิตภัณฑ์สามารถเข้าถึงเครือข่ายการส่งมอบผลิตภัณฑ์ได้โดยสะดวกมีประสิทธิภาพสูงในการบริหารค่าใช้จ่าย
โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เชื่อมต่อกับระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิดสู่คลังน้ำมันในบริเวณตอนเหนือของกรุงเทพมหานครและภาคอีสาน
ในปี 2555 ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปประมาณร้อยละ 41 ของยอดขายของบริษัทฯ
ได้ถูกจัดส่งจากผู้ซื้อไปยังลูกค้าของบริษัทฯโดยผ่านทางระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิดของ
บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย และทางท่อส่งน้ำมันที่เชื่อมระหว่าง บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ในขณะที่อีกประมาณร้อยละ 37 ผ่านระบบการลำเลียงทางเรือบรรทุกที่ลูกค้าเป็นผู้เช่า
และอีกร้อยละ 22 โดยการขนส่งทางรถยนต์
ซึ่งผู้ซื้อสามารถรับซื้อผลิตภัณฑ์ผ่านระบบการขนส่งผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจากบริษัทฯ
เพื่อให้ใกล้กับสถานที่ประกอบการของตน
และจัดส่งผลิตภัณฑ์ด้วยต้นทุนที่ต่ำไปยังตลาดที่สำคัญของผลิตภัณฑ์ซึ่งรวมถึง
กรุงเทพมหานครและศูนย์กลางในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ

4.1.1.6 ข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุดิบ

การจัดหาน้ำมันดิบ

วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมันคือน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศและภายในประเทศโดยใช้วิธีการซื้อด้วยการทำสัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจรซึ่งจะทำให้บริษัทฯ
มีความคล่องตัวในการจัดหาน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศผ่านการขนส่งทางทะเลมายังโรงกลั่นน้ำมันโดยตรงและการซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศผ่านการขนส่งทางรถไฟและทางเรือ
การที่บริษัทฯ มีทุ่นผูกเรือน้ำลึกทำให้บริษัทฯ สามารถรับน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
จากเรือขนส่งน้ำมันดิบขนาดใหญ่โดยตรงซึ่งทำให้การขนถ่ายน้ำมันดิบมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ในปี 2555 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 91 ของมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
โดยบริษัทฯ ซื้อน้ำมันดิบส่วนใหญ่จากประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางร้อยละ 82 เช่น
ซาอุดิอาระเบีย สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กาตาร์ และเยเมน ร้อยละ 6
จากประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกไกล (Far East) เช่น อินโดนีเซีย มาเลเซีย และรัสเซีย
ร้อยละ 3 จากภูมิภาคแอฟริกา เช่น ไนจีเรีย ส่วนที่เหลืออีกประมาณร้อยละ 9
มาจากแหล่งในประเทศ ทั้งนี้การเลือกใช้น้ำมันดิบจะขึ้นอยู่กับราคาและผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ
โดยบริษัทฯ มีความประสงค์จะเพิ่มการซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
จากแหล่งภายในประเทศให้มากที่สุด
เนื่องจากมีคุณสมบัติที่เหมาะสมสำหรับกระบวนการกลั่นน้ำมันของบริษัทฯและเป็นราคาที่สามารถแข่งขันได้เนื่องจากมีต้นทุนการขนส่งที่ต่ำ

เนื่องจากการซื้อขายน้ำมันดิบขึ้นอยู่กับสภาวการณ์ในตลาดน้ำมันดิบและปริมาณน้ำมันดิบที่มี บริษัทฯ
จึงดำเนินการจัดซื้อน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 50 จาก บมจ. ปตท. และอีกประมาณร้อยละ 50
จากผู้จำหน่ายรายอื่นภายใต้สัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจร
สำหรับการจัดซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งต่างประเทศ บริษัทฯ ใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30
วัน นับจากวันที่ที่ระบุไว้ในใบตราส่ง (Bill of Lading Date)
ซึ่งเป็นหลักการที่ใช้ทั่วไปและซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆจากแหล่งในประเทศ จาก บมจ. ปตท.
โดยใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30 วันนับจากวันที่ระบุในใบตราส่ง

ตารางแสดงถึงมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ ที่ซื้อจากแหล่งต่างๆ

 หน่วย : ล้านบาท ยกเว้นอัตราร้อยละ

  -------------------------- --------- -- ------- --------- ------- --------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ                                                       

                             2553         ร้อยละ   2554      ร้อยละ   2555      ร้อยละ

  ตะวันออกกลาง ⁽¹⁾            182,495      77      297,020   88      288,310   80

  เอเชียตะวันออกไกล (Far East) 26,217       11      6,844     2       26,360    7
  ⁽²⁾                                                                         

  ประเทศไทย ⁽³⁾              28,481       12      34,299    10      41,226    12

  แอฟริกา ⁽⁴⁾                 -            0       1,381     0       4,581     1

  รวม                        237,193      100     339,544   100     360,477   100
  -------------------------- --------- -- ------- --------- ------- --------- -------

  หมายเหตุ:

  (1) ได้แก่ สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โอมาน เยเมน กาตาร์ และซาอุดิอาระเบีย

  (2) ได้แก่ บรูไน รัสเซีย มาเลเซีย อินโดนีเซีย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย

  (3) ได้แก่ อ่าวไทย และกำแพงเพชร

  (4) ได้แก่ ไนจีเรีย และอัลจีเรีย

  * ไม่รวมซื้อผลิตภัณฑ์พลอยได้ (by-products) จาก บจ. ไทยพาราไซลีน และ
  บมจ.ไทยลู้บเบส

วัตถุดิบอื่นๆ

บริษัทฯ ซื้อลอง เรสิดิว (Long Residue) จากบมจ. ไออาร์พีซี
เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตน้ำมันหล่อลื่นของ บมจ. ไทยลู้บเบส นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังทำการนำเข้าสารเติมแต่งอื่นๆ
และสีสำหรับผสมในผลิตภัณฑ์เพื่อให้ได้ตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล รวมทั้ง
บริษัทฯ ได้เริ่มนำเข้าสารมิกซ์ไซลีนและสารโทลูอีน
เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ ของ บมจ. ไทยพาราไซลีน
เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตให้เต็มกำลังการกลั่นของหน่วยผลิตสารพาราไซลีน

4.1.1.7 สาธารณูปโภค (น้ำ, ไฟฟ้าและไอน้ำ, ก๊าซ, สารเร่งปฏิกิริยา)

น้ำ 

บริษัทฯ รับน้ำดิบเพื่อใช้ในโรงกลั่นน้ำมันร้อยละ 40-50 จากบริษัท
จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด (มหาชน) (East Water)
โดยน้ำดิบจะมาจากอ่างเก็บน้ำหนองค้อในจังหวัดชลบุรี
และอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลในจังหวัดระยอง นอกจากนั้น บริษัทฯ
ยังรับน้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำบางพระด้วยในสัดส่วนร้อยละ 15-20 โดยบริษัทฯ
ได้รับอนุญาตจากกรมชลประทานให้สูบน้ำจากอ่างเก็บน้ำบางพระได้ และบริษัทฯ
ยังผลิตน้ำจากหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืด (Seawater Desalination Unit)
เพื่อสนองต่อความต้องการน้ำอีกประมาณร้อยละ 35-40 ของปริมาณน้ำที่ใช้ในโรงกลั่นน้ำมัน
โดยหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืดแห่งนี้ได้ทำหน้าที่เป็นแหล่งจ่ายน้ำไปยังแหล่งผลิตไอน้ำเกือบทั้งหมดในโรงกลั่นน้ำมัน
นอกจากนี้ ยังมีน้ำจากกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมัน เช่น น้ำ Demineralized น้ำ
Condensate และน้ำที่ผ่านการกรองด้วยถังกรองทรายและฆ่าเชื้อโรคแล้ว
สำหรับเป็นน้ำใช้พนักงานอีกด้วย

ไฟฟ้าและไอน้ำ 

บริษัทฯ จัดซื้อไฟฟ้าประมาณร้อยละ 45 ของความต้องการไฟฟ้าทั้งหมดและไอน้ำประมาณร้อยละ 23
ของความต้องการจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ส่วนที่เหลือเป็นการผลิตภายในโรงกลั่นน้ำมันจากเชื้อเพลิงที่กลั่นได้ โดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
มีข้อตกลงร่วมกับ กฟผ. ในการให้ กฟผ. เป็นแหล่งจ่ายไฟฟ้าสำรอง ในกรณีที่ บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์จ่ายไฟฟ้าให้กับบริษัทฯไม่เพียงพอ

ก๊าซธรรมชาติ

บมจ. ปตท. เป็นผู้จำหน่ายก๊าซธรรมชาติแต่เพียงผู้เดียวในประเทศ โดย บมจ. ปตท.
จำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับ

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ และบจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ สำหรับการผลิตไฟฟ้าให้แก่บริษัทฯ
เพื่อการสนับสนุนการผลิต

สารเร่งปฏิกิริยา

ในบางขั้นตอนของกระบวนการผลิตของบริษัทฯ
มีการใช้สารเร่งปฏิกิริยาหลายประเภทเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ตามความต้องการ ซึ่งบริษัทฯ
จะทำการประเมินและเลือกสารเร่งปฏิกิริยาจากคุณสมบัติ ประสิทธิภาพและราคาเป็นหลัก
ในบางกรณีบริษัทฯ จะขอคำปรึกษาจากที่ปรึกษาทางเทคนิคซึ่งได้แก่ SGSI
และทำการสอบถามประสบการณ์ของโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ ที่ใช้สารเร่งปฏิกิริยานั้นๆ
เพื่อนำมาเป็นข้อมูลเพิ่มเติมในการตัดสินใจ
เพื่อให้มีความมั่นใจว่าสารเร่งปฏิกิริยาที่ถูกเลือกนั้นสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์

4.1.1.8 การสนับสนุนด้านเทคโนโลยี

บริษัทฯ มีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตให้ก้าวหน้าทันสมัยอยู่เสมอ ทั้งในด้านคุณสมบัติของวัตถุดิบ
คุณภาพของผลิตภัณฑ์ การปรับปรุงกระบวนการผลิต
การพัฒนามาตรฐานการรักษาความปลอดภัยในกระบวนการผลิต
การสร้างระบบควบคุมการผลิตให้มีประสิทธิภาพเพื่อดูแลรักษากระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
เป็นการเพิ่มพูนโอกาสในการทำกำไรและรักษาความได้เปรียบในการแข่งขัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555 ฝ่ายเทคโนโลยี (Technology Department) ของบริษัทฯ
มีพนักงานจำนวนทั้งสิ้น 64 คน โดยเป็นวิศวกรผลิตจำนวนทั้งสิ้น 44 คน วิศวกรระบบควบคุม 7 คน
ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม 4 คน นักวิเคราะห์ด้านเทคนิค 2 คน และ นักวิจัย(R&D) 7 คน
หน้าที่รับผิดชอบหลักของฝ่ายเทคโนโลยีมีดังนี้

- กำกับดูแลและพัฒนากระบวนการผลิต ติดตามความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

- วางแผนการผลิตทั้งระยะสั้นและระยะยาว และให้คำแนะนำในการพัฒนาโอกาสทางธุรกิจ

- กำกับดูแลระบบควบคุมกระบวนการ (Process Control) ขั้นพื้นฐาน (Basic) และขั้นสูง
(Advance)

- ตรวจติดตามทางเทคนิคการใช้พลังงานและการสูญเสีย

  - ทำการเปรียบเทียบอ้างอิง (Benchmarking)
  กับโรงกลั่นทั่วโลกเพื่อประเมินประสิทธิภาพในการกลั่นในทุกด้าน
  เพื่อพัฒนาศักยภาพของโรงกลั่นให้ดียิ่งขึ้น

  - การติดตามกำกับดูแลสภาวะแวดล้อมทั้งด้านน้ำ อากาศ และเสียง
  รวมถึงการบริหารจัดการกากของเสียโรงงานให้เป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายและหาทางป้องกันเพื่อไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนข้างเคียงโรงกลั่น

ฝ่ายเทคโนโลยีจะทำงานร่วมกับฝ่ายการพาณิชย์ ฝ่ายผลิต
และฝ่ายวิศวกรรมอย่างใกล้ชิดในการตัดสินใจเกี่ยวกับการจัดการการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพตลอดทุกขั้นตอนการผลิต
ตั้งแต่การเลือกชนิดของน้ำมันดิบ การควบคุมกำลังการผลิต การกำหนดชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์
การควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์
ตลอดจนการกำหนดช่วงเวลาบำรุงรักษากระบวนการผลิตที่เหมาะสมที่จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจให้น้อยที่สุด

นอกจากนี้แล้ว บริษัทฯ ได้ทำสัญญาเพื่อรับบริการด้านเทคนิค (Technical Service
Agreement: TSA) กับบริษัท PTT Energy Solutions (PTTES) มีระยะสัญญาวาระละ 5 ปี
เพื่อเป็นเครือข่ายในการแลกเปลี่ยนความรู้ข้อมูลทางเทคนิค
และปรึกษาหารือในการแก้ไขปัญหาทางวิศวกรรมของกระบวนการผลิต
การปรับปรุงมาตรฐานทางวิศวกรรมและความปลอดภัย ตลอดจนการฝึกอบรมพนักงาน ของบริษัทฯ
รวมถึงบริษัทในเครือในก้าวทันต่อเทคโนโลยี เพื่อเร่งพัฒนาวิศวกรให้มีศักยภาพสูงขึ้น

4.1.1.9 การประกันภัย

บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยที่ครอบคลุมดังนี้

-   สรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of  Profits) ของโรงกลั่นน้ำมัน

-   ความรับผิดต่อบุคคลภายนอก  (Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product
    Liability)

-   สรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ

-   การประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานบริษัท (Directors’ & Officers’
    Liability)

รายละเอียดของความคุ้มครองของกรมธรรม์ประกันภัยสรุปพอสังเขปได้ดังนี้

บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยสำหรับสรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of
 Profits) ทั้งหมด ครอบคลุมถึง การชำรุดของเครื่องจักร เพลิงไหม้ น้ำท่วม แผ่นดินไหว
พายุขนาดใหญ่ อุบัติเหตุรถยนต์ ความเสียหายต่อคลังน้ำมันและวัตถุดิบ ทรัพย์สินที่บริษัทฯ
เป็นเจ้าของหรืออยู่ภายใต้การดูแลของบริษัทฯ และการหยุดชะงักของธุรกิจ ทั้งนี้
ภายใต้ข้อจำกัดบางอย่าง นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังมีการประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก
(Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product Liability)
และมีการประกันสรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับโรงกลั่นน้ำมัน 
โดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์ทุกๆ ปี การประกันภัยของบริษัทฯ
ครอบคลุมถึงความรับผิดที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมัน โรงไฟฟ้า รวมถึงบริเวณโรงกลั่น
ผลิตภัณฑ์ และความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอศรีราชา
จังหวัดชลบุรีและ/หรือในประเทศไทย
แต่ในบางกรมธรรม์ไม่ครอบคลุมถึงประเทศสหรัฐอเมริกาและแคนาดา  กรมธรรม์ของบริษัทฯ
ครอบคลุมเรื่องการมุ่งร้าย (Sabotage)
แต่ไม่ครอบคลุมถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากสงครามหรือการก่อการร้าย (Terrorism)
มลภาวะทางเสียง

กรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานของบริษัท (Directors’ & Officers’
Liability) ให้ความคุ้มครอง ในกรณีที่ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น การประมาทเลินเล่อ
การละเลยการปฏิบัติงานหรือการให้คำแนะนำผิดพลาดโดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์    ทุกๆ ปี

4.1.1.10 ความรับผิดชอบต่อสังคมและระบบการด้านอาชีวอนามัย

เครือไทยออยล์กำหนดแนวทางที่จะมุ่งไปสู่วิสัยทัศน์ที่กำหนดไว้อย่างชัดเจน
โดยมุ่งมั่นที่จะก้าวไปสู่องค์กรแห่งความเป็นเลิศ มุ่งมั่นสร้างสรรค์สิ่งใหม่ เพื่อการเติบโตที่ยั่งยืน
และมุ่งเน้นหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี และยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคม
ทั้งได้กำหนดค่านิยมองค์กรเป็นกรอบพฤติกรรมขององค์กรและพนักงานให้มีความรับผิดชอบต่อสังคม
(Social Responsibility) อีกด้วย

ตลอด 51 ปีที่ผ่านมา
เครือไทยออยล์ตระหนักถึงความสำคัญของกระบวนการผลิตพลังงานที่สะอาดและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
ได้รักษามาตรฐานผลผลิตและกระบวนการผลิต ให้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
พร้อมกับสร้างสรรค์กิจกรรมที่แสดงออกถึงความรับผิดชอบต่อสังคมทั้งในชุมชนรอบโรงกลั่น
(Community) และสังคมภาพใหญ่ในระดับประเทศ (Society)
โดยนำจุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานมาพัฒนาโครงการด้านความรับผิดชอบต่อสังคม
ที่มุ่งเน้นการประยุกต์ใช้พลังงานที่มีอยู่ในธรรมชาติ แทนการปล่อยทิ้งให้สูญเปล่า
เพื่อเพิ่มความสามารถในการจัดการทรัพยากรและพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนให้ดีขึ้นบนพื้นฐานของความพอเพียง
คงไว้ซึ่งวิถีชีวิตและอาชีพของชุมชนที่อิงหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ส่งเสริมให้เกิดการพึ่งพาตนเองอันจะนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน

ปีที่ผ่านมา เครือไทยออยล์ได้ดำเนินกิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างต่อเนื่อง
และขยายวงกว้างมากขึ้นจนเป็นที่ยอมรับและไว้วางใจจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่ม
จึงส่งผลสะท้อนภาพความสำเร็จในการบริหารองค์กร ให้ได้รับรางวัลต่างๆ ทั้งในและต่างประเทศ
ในปี 2555 ดังนี้

1.  รางวัล Alpha Southeast Asia 2012 ประเภทรางวัลด้านพันธกิจสู่ความยั่งยืน

(The Strongest Commitment to Sustainable Energy in Southeast Asia)

1.  รางวัล Alpha Southeast Asia 2012 ประเภทความรับผิดชอบต่อสังคมเชิงกลยุทธ์ที่ดีที่สุด

(The Best Strategic CSR)

2.  รางวัลบริษัทจดทะเบียนด้านความรับผิดชอบต่อสังคมยอดเยี่ยม

(Best Corporate Social Responsibility Awards) ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ร่วมกับวารสารการเงินการธนาคาร)

3.  รางวัล CSR-DIW Continuous Award ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

4.  รางวัล CSR-DIW in Supply Chain Award ของกรมโรงงานอุตสาหกรรม

วันนี้ เครือไทยออยล์ยังคงสานต่อเจตนารมณ์การดำเนินธุรกิจดังกล่าว
โดยคำนึงถึงความสมดุลทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม
ให้เป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพธุรกิจสูง แข็งแกร่ง
และมีความสัมพันธ์อันดีกับชุมชนโดยรวม
กิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของเครือไทยออยล์เป็นเสมือนจุดเริ่มต้นและจุดเปลี่ยนของการพัฒนาไปสู่องค์กรที่ยั่งยืน
(Sustainable Organization) ตามเป้าหมายกลยุทธ์ขององค์กรที่พร้อมเป็นส่วนหนึ่งของสังคม
และมีความปรารถนาในการทำความดีตอบแทนสังคมที่ตนอยู่ (Corporate Citizenship)
ตามแนวทางค่านิยมองค์กร สะท้อนผ่านคำสำคัญคือ “POSITIVE”
ที่แสดงถึงคุณลักษณะของพนักงานเครือไทยออยล์ที่เป็นทั้ง “คนเก่ง” และ “คนดี” ที่มีหัวใจจิตอาสา
พร้อมจะลงมือและคิดอย่างสร้างสรรค์
ผ่านกระบวนการทำงานและชีวิตประจำวันให้เกิดประโยชน์และมีคุณค่าคืนกลับสังคม
โดยคณะกรรมการและผู้บริหารสูงสุดของบริษัทฯ ให้ความสำคัญในเรื่องดังกล่าว
จึงได้กำหนดนโยบายและยุทธศาสตร์ด้าน CSR
ด้วยการบูรณาการจุดแข็งและความเชี่ยวชาญทางพลังงานขององค์กร ตลอดจน การกระตุ้น
“จิตอาสาพนักงาน”
เป็นตัวตั้งในการขับเคลื่อนกิจกรรมเพื่อสังคมให้ไปสู่การเป็นองค์กรที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง รวมทั้ง
คำนึงและใส่ใจต่อการการสื่อสารนโยบายและขับเคลื่อนการดำเนินงานเพื่อสังคมของเครือไทยออยล์
ให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของบริษัทฯ ได้รับรู้และเข้ามามีส่วนร่วมอย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

เครือไทยออยล์แบ่งขอบเขตการพัฒนางานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมเป็น 3 ส่วนหลัก
ประกอบด้วย 1. งานพัฒนาและดูแลนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมและพลังงานภายในโรงกลั่น 2.
งานบริหารงานชุมชนรอบโรงกลั่น และ 3. งานพัฒนาโครงการ CSR เพื่อชุมชนไกลระดับประเทศ
โดยมีการจัดตั้งหน่วยงานดูแลรับผิดชอบงานแต่ละส่วน เน้นการบริหารจัดการร่วมกันอย่างเป็นระบบ
และมีการจัดประชุม CSR ร่วมกันทุกไตรมาส

นโยบายการดำเนินงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคม

1.มุ่งมั่นพัฒนาให้ธุรกิจเจริญเติบโตอย่างยั่งยืนควบคู่การดูแลเอาใจใส่สิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยของชุมชน
และให้ความช่วยเหลือสังคมด้วยความตั้งใจ

2.ช่วยเหลือและพัฒนาสังคมโดยใช้จุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานของเครือ

ไทยออยล์ที่สั่งสมมากว่า 50 ปี มาใช้ทำงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคม

3.ดำเนินกิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมทั้งชุมชนใกล้ :
ชุมชนรอบโรงกลั่น (Community) และชุมชนไกล:ชุมชนในพื้นที่ห่างไกลที่สาธารณูปโภคเข้าไปไม่ถึง
(Society)

4.มุ่งเน้นการนำพลังงานที่มีอยู่ในธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์ แทนการปล่อยทิ้งไปโดยสูญเปล่า
โดยอิงปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงที่ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรท้องถิ่นให้มากที่สุด

กลยุทธ์การดำเนินงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคม

1.นำจุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานที่ยาวนานกว่า 50
ปีของเครือไทยออยล์ไปทำ

ประโยชน์ให้กับสังคม โดยสอดคล้องกับมาตรฐานและแนวปฏิบัติสากลว่าด้วยการพัฒนาอย่างยั่งยืน
อาทิ ISO 26000, GRI (Global Reporting Initiatives) และ DJSI (Down Jones
Sustainability Indexes)

2.สร้างแนวร่วม และพันธมิตรในการดำเนินโครงการ CSR
กับสถาบันหรือหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญและเป็นที่ยอมรับของสังคม

-   ระดับประเทศ : โรงพยาบาล มหาวิทยาลัย และองค์กรไม่แสวงหากำไร (NGOs) เช่น
    มูลนิธิพลังงานเพื่อ สิ่งแวดล้อม

-   ระดับสากล : สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP)

3.มุ่งเน้นทำโครงการ CSR เพื่อลดปัญหาภาวะโลกร้อนที่เกิดจากการพัฒนาที่ไม่สมดุล
ผ่านกลไกการพัฒนาที่สะอาด (CDM)

4.เน้นการทำกิจกรรมหรือโครงการ CSR กับชุมชนในเชิงลึกยิ่งขึ้น
เพื่อสร้างความผูกพันอันจะนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข

5.สร้างสรรค์และพัฒนากิจกรรมจิตอาสาของพนักงานอย่างต่อเนื่อง
เพื่อสร้างจิตสำนึกและคุณค่าร่วมกันในการพัฒนาสังคม

กิจกรรมและโครงการเพื่อสังคมของเครือไทยออยล์ที่ดำเนินการ ในปี 2555

เครือไทยออยล์มีการบริหารจัดการขบวนการผลิตที่ยั่งยืน (CSR in process)
ด้วยการประยุกต์ใช้นวัตกรรมเทคโนโลยี และกลไกใหม่ๆ ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
มีการใช้ระบบบริหารจัดการแบบบูรณาการ (Integrated Management System; IMS)
ทั่วทั้งโรงกลั่นเป็นรายแรกของประเทศไทย และได้รับการรับรองระบบมาตรฐานที่สำคัญ อาทิ
ISO9001, ISO14001, TIS18001, BS OHSAS18001:2007 และ ISO/IEC17025
ดังได้กล่าวมาแล้วในบทที่ 9 นอกจากการจัดทำแผนพัฒนา Environmental Master Plan 2012
– 2016 แล้ว ปี 2555 มีแผนงานด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ได้แก่

-   โครงการพัฒนาระบบนิเวศเขาภูไบ ประกอบด้วย การศึกษาพฤติกรรมลิงแสม
    และการสำรวจความสมบูรณ์ของระบบนิเวศเขาภูไบ ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
    วิทยาเขตศรีราชา เพื่อนำผลการศึกษาให้เทศบาลนครแหลมฉบัง
    และชุมชนนำมาใช้ประกอบการวางแผนจัดการระบบนิเวศเขาภูไบให้ถูกต้องและสอดคล้องตามหลักวิชาการ
    เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน

-   โครงการ Refinery Park เพื่อพัฒนาพื้นที่ให้เป็นโรงกลั่นสีเขียว
    จัดทำแผนงานและดำเนินการปรับภูมิทัศน์และสิ่งแวดล้อมโดยรวมของโรงกลั่น
    สร้างสิ่งแวดล้อมในการทำงานให้กลมกลืนกับสภาพธรรมชาติ
    ซึ่งจะมีส่วนช่วยกระตุ้นจิตสำนึกให้กับพนักงาน
    ผู้รับเหมาและผู้เยี่ยมชมเครือไทยออยล์ในการดูแลใส่ใจธรรมชาติและร่วมมือในการรักษาสิ่งแวดล้อมในที่ทำงานให้น่าอยู่อย่างต่อเนื่อง

นอกเหนือจากนั้น
เครือไทยออยล์ยังคงสร้างสรรค์กิจกรรมที่แสดงถึงความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร
ในส่วนของชุมชนรอบโรงกลั่น (Community) และสังคมในภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)
ดังนี้

ชุมชนรอบโรงกลั่น (Community)

-   โครงการด้านสาธารณสุข และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน

เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญกับสุขภาพ ของชุมชนรอบรั้วโรงกลั่นฯ เพราะเชื่อมั่นว่าสุขภาพที่ดี คือ
ต้นทุนสำคัญในการดำเนินชีวิต
การดำเนินงานของศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้เครือไทยออยล์เพื่อชุมชน
จึงมุ่งเน้นงานด้านสุขภาพเชิงรุกด้วยกระบวนการเวชศาสตร์ชุมชน

-   โครงการเวชศาสตร์ชุมชนและเวชศาสตร์ป้องกัน

ในปี 2555 เครือไทยออยล์ร่วมมือกับโรงพยาบาลแหลมฉบัง เทศบาลนครแหลมฉบัง
และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ดำเนินโครงการในลักษณะเวชศาสตร์เชิงรุก
ดำเนินการสำรวจสุขภาวะชุมชน จัดทำแฟ้มครอบครัว (Family and Community Assessment
Program: FAP 1) โดยจัดส่งนิสิตคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพาและนักศึกษาพยาบาล
วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีชลบุรี
ลงพื้นที่สำรวจสุขภาพครอบครัวในชุมชนเพื่อจัดทำแผนที่ชุมชนที่ชุมชน บ้านทุ่งและชุมชนวัดมโนรม
พร้อมกับจัดกิจกรรมโครงการขยับนิด ขยับหน่อย สุขภาพแข็งแรง
และโครงการแก้ไขปัญหาสุขภาพและพัฒนาชุมชนวัดมโนรมด้วยกิจกรรมสมุนไพรไทยพิชิตยุงร้าย
ต้านภัยโรคไข้เลือดออก

ดำเนินกิจกรรมส่งเสริมป้องกันเพื่อลดความเสี่ยงจากโรคเบาหวาน ความดันโลหิตสูง และภาวะอ้วน
(FAP 2) โดยตรวจยืนยันกลุ่มเสี่ยงของโรคเหล่านั้น ตรวจติดตามผลสุขภาพและคัดกรองผู้มีอายุ 35
ปีขึ้นไป จัดทำมหกรรม “สสส. สะสมสุข (สุขภาวะ)” บรรยายให้ความรู้
รณรงค์ออกกำลังกายด้วยการเต้นรำประกอบเพลงและรำมวยประกอบเพลง
กิจกรรมบอกรักแม่ผ่านท้องทะเลและเกลียวคลื่น
และจัดทำคู่มือการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันโรคความดันโลหิตสูง นอกจากนั้น
ยังมีการสำรวจปัญหาของผู้สูงอายุในชุมชน ซึ่งมีอายุ 55 ปีขึ้นไป (FAP 3)
รวมทั้งคัดกรองชาวชุมชนที่มีอายุ 15 – 35 ปีที่มีความเสี่ยงต่อการเป็นพาหะหรือเป็นโรคธาลัสซีเมีย
(FAP 4) ในชุมชนบ้านอ่าวอุดมเพื่อประโยชน์ในการดูแลสุขภาพและการวางแผนครอบครัว

-   โครงการสร้างเสริมสุขภาวะชุมชน

เครือไทยออยล์ได้ร่วมมือกับโรงพยาบาลแหลมฉบัง ดำเนินงานด้านทันตกรรม
ตรวจรักษาโรคฟันสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถึงมัธยมศึกษาปีที่ 3
ในโรงเรียนรอบโรงกลั่น 7 โรงเรียน และจัดโครงการส่งเสริมทันตสุขภาพโรงเรียนรอบโรงกลั่น
รวมทั้งมอบกองทุนสนับสนุนโครงการร่วมให้บริการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุกเพื่อชุมชนรอบเครือไทยออยล์
เพื่อให้งานส่งเสริมสุขภาพชุมชนด้านทันตกรรมและงานด้านเวชศาสตร์ชุมชนเป็นไปอย่างเข้มแข็งต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ได้พัฒนาโครงการ “ชุมชนน่าอยู่” โดยจัดกิจกรรมออกกำลังกายแอโรบิค รำกระบอง
และโยคะ
รวมทั้งจัดให้มีเครื่องเล่นเด็กและอุปกรณ์ออกกำลังกายสำหรับชาวชุมชนที่ศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้เครือไทยออยล์เพื่อชุมชน

-   โครงการด้านการศึกษาและสนับสนุนการเรียนรู้ชุมชน

ปี 2555 เครือไทยออยล์ สมทบด้วยกลุ่มสมาชิกและชมรมต่างๆ ของพนักงาน ได้แก่
สหภาพแรงงานโรงกลั่นน้ำมันไทย สหกรณ์ออมทรัพย์พนักงานไทยออยล์ ชมรมพนักงานอาวุโส
และสมาคมศิษย์เก่าไทยออยล์ได้สนับสนุนการศึกษาอย่างต่อเนื่องในรูปแบบกองทุนการศึกษาไทยออยล์
ให้กับนักเรียน นิสิต นักศึกษา ในเขตเทศบาลนครแหลมฉบัง รวมทั้งสิ้น 217 ทุน
เป็นทุนการศึกษาระดับประถมศึกษา มัธยมศึกษา อุดมศึกษา และทุนพิเศษ คือทุนบัณฑิตรักถิ่น
ทุนการศึกษาสำหรับนิสิตพยาบาล มหาวิทยาลัยบูรพา
เพื่อศึกษาในระดับปริญญาตรีสำหรับผู้พร้อมปฏิบัติงานพยาบาลวิชาชีพ ณ โรงพยาบาลแหลมฉบัง
หลังจากสำเร็จการศึกษา และทุนสนับสนุนโครงการนวัตกรรมยานยนต์ของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
วิทยาเขตศรีราชา

นอกจากนี้ เครือไทยออยล์ยังได้จัดทำห้องสมุดมีชีวิต โครงการวาดภาพด้วยสีน้ำและสิ่งประดิษฐ์
โครงการสอนภาษาอังกฤษสำหรับเยาวชน ภายในศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้ฯ
โครงการอบรมทักษะมาตรฐานกระโดดเชือก (Ropeskipping)
สำหรับนักเรียนโรงเรียนรอบโรงกลั่น
โครงการอบรมก๊าซชีวภาพจากของเสียที่ย่อยสลายได้สำหรับชาวบ้าน
โครงการผลิตก๊าชชีวภาพเพื่อชุมชนที่โรงเรียนวัดใหม่เนินพยอม
และโครงการค่ายวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์ เป็นต้น จากการส่งเสริมและสนับสนุนดังกล่าว
เป็นผลให้นักเรียนและเยาวชนได้รับการพัฒนา จนสามารถได้รับรางวัลหลากหลาย เช่น
นักเรียนที่เข้าอบรมจาก 7 โรงเรียน คว้าถ้วยพระราชทาน 7 ใบและเหรียญรางวัลทุกประเภทรวม
103 เหรียญ จากการแข่งขันกระโดดเชือก ชิงถ้วยพระราชทาน ครั้งที่ 6 ประจำปี 2555
ซึ่งจัดโดยมูลนิธิหัวใจแห่งประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์
และกลุ่มเยาวชนจากชุมชนบ้านอ่าวอุดมได้รับโล่รางวัลชนะเลิศกลุ่มเยาวชนดีเด่นด้านการจัดการระบบสุขภาวะชุมชน

-   โครงการด้านสิ่งแวดล้อม

เครือไทยออยล์ให้การสนับสนุนชาวชุมชนจัดโครงการรณรงค์รักษาสิ่งแวดล้อมน้อมเกล้าถวายราชินีเป็นประจำทุกปี
รวมทั้งสนับสนุนชมรมประมงพื้นบ้านอ่าวอุดมจัดกิจกรรมพลิกฟื้นทรัพยากรสัตว์น้ำในทะเลอ่าวอุดมหลายครั้ง
อาทิ โครงการปล่อยพันธุ์ปูม้าและบริบาลแม่ปูสู่ทะเลอ่าวอุดม เป็นต้น
และจัดทำโครงการสำรวจความหลากหลายทางธรรมชาติบริเวณเขาภูไบ
และโครงการสื่อสารสีเขียว และร่วมกันจัดตั้งศูนย์ประสานงาน
และคณะกรรมการขับเคลื่อนและคณะทำงานปฏิบัติการด้านการจัดการสิ่งแวดล้อมและมวลชนสัมพันธ์
เพื่อร่วมกันทำงานเชิงรุกในการกำหนดมาตรการ และแผนการดำเนินงานติดตามเฝ้าระวัง ตลอด
24 ชั่วโมง

-   โครงการด้านศาสนา ประเพณี และวัฒนธรรม

สนับสนุนการจัดกิจกรรมตามวันสำคัญทางศาสนาและประเพณีต่างๆ ของชุมชน
โดยมุ่งเน้นการทำงานอย่างมีส่วนร่วม ตั้งแต่ร่วมคิด ร่วมปรึกษา ร่วมวางแผน
ร่วมทำระหว่างบริษัทฯ และคณะกรรมการชุมชน อาทิ โครงการสวดมนต์ชำระใจและนั่งสมาธิ
ซึ่งจัดทุกวันขึ้น 14 ค่ำของทุกเดือน ณ หอพระในศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้ฯ
อันเป็นสถานที่ประดิษฐานพระพุทธรัตนมงคลสกลประชานาถมุนี การถวายเทียนพรรษา 9 วัด
และการบรรยายธรรมของพระมหาสมปอง ตาลปุตฺโต ในหัวข้อธรรมะสำหรับครอบครัว เป็นต้น
รวมทั้งสนับสนุนการจัดกิจกรรมรำวงย้อนยุคของชมรมอนุรักษ์รำวงพื้นบ้านแหลมฉบัง
เพื่ออนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมดั้งเดิมของชุมชนให้ต่อเนื่องสืบไป

-   โครงการพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการชุมชน

“ผู้นำท้องถิ่น” เปรียบเสมือนผู้นำทางความคิดและผู้เชื่อมประสานระหว่างโรงกลั่นกับชุมชน
วัตถุประสงค์โครงการเพื่อมุ่งเน้นการพัฒนาความรู้และเสริมทักษะด้านต่างๆ
ที่จำเป็นในการทำงานชุมชน
เครือไทยออยล์จึงได้โครงการพัฒนาศักยภาพของคณะกรรมการชุมชนไปดูงานและแลกเปลี่ยนความรู้
ทักษะและประสบการณ์กับชุมชนต่างๆ หลายครั้ง อาทิ โครงการพัฒนาศักยภาพของชุมชน
และกิจกรรมแลกเปลี่ยนเรียนรู้การจัดการสุขภาวะโดยชุมชน ณ องค์การบริหารส่วนตำบลปากพูน
จังหวัดนครศรีธรรมราช และโครงการเยี่ยมชมและดูงานธนาคารปูม้า แพปลา
และคานเรือของกลุ่มประมงแหลมผักเบี้ย จังหวัดเพชรบุรี เป็นต้น

-   โครงการด้านการสร้างความสัมพันธ์และการมีส่วนร่วม

การบริหารจัดการในพื้นที่ด้วยรูปแบบ “สามประสาน”เวทีประชุมร่วมระหว่างเครือไทยออยล์ ชุมชน
และเทศบาลนครแหลมฉบัง ในปี 2555 มามีการจัดทำ “โครงการบ้านอ่าวอุดมชุมชนปลอดขยะ”
ในรูปแบบการจัดการสามประสานอย่างเป็นระบบ
และมีการตั้งกองทุนเพื่อสิ่งแวดล้อมสำหรับดำเนินการจัดการขยะในชุมชนอีกด้วย โครงการอื่นๆ เช่น
โครงการเปิดบ้านสานใจเยาวชนไทยสู่โรงกลั่น โครงการธนาคารความดีในชุมชนบ้านอ่าวอุดม
โครงการยุวทูตชุมชน โครงการพัฒนานิสิต
นักศึกษาและเยาวชนในชุมชนให้เป็นผู้สืบทอดภารกิจการบริหารจัดการ สู่ความยั่งยืนของชุมชน
โดยใช้ศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้ฯ
เป็นแหล่งเรียนรู้และศูนย์ประสานงานของชุมชนและหน่วยราชการต่างๆ
โดยร่วมมือในการจัดประชุมแลกเปลี่ยน ดูงาน จัดนิทรรศการ และบรรยายให้ความรู้เรื่องต่างๆ
เป็นต้น

-   จุลสารไทยออยล์เพื่อชุมชน

จุลสาร “ชุมชนของเรา” จัดพิมพ์ราย 2 เดือน เพื่อสื่อสารสาระความรู้
ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับกิจการต่างๆ ของบริษัทฯ และชุมชน
ตลอดจนเปิดโอกาสให้ชุมชนร่วมแบ่งปันสาระความรู้หรือข้อคิดเห็นต่างๆ

1.  ชุมชนในสังคมภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)

เครือไทยออยล์มุ่งเน้นการพัฒนาพลังงานทางเลือกและส่งเสริมการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
เพื่อลดความเหลื่อมล้ำระหว่างสังคมเมืองกับสังคมชนบทที่ห่างไกลจากระบบสาธารณูปโภคของรัฐ
ด้วยตระหนักดีว่าการพัฒนาที่แท้จริงนั้นต้องเริ่มจากฐาน อันหมายถึงชุมชนท้องถิ่น
รากฐานต้องแข็งแรงก่อน ยอดจึงจะตั้งอยู่ได้อย่างมั่นคง
เครือไทยออยล์จึงมุ่งเน้นการนำพลังงานที่มีอยู่ในธรรมชาติหรือวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของแต่ละพื้นที่มาใช้ให้เกิดประโยชน์
สอดคล้องกับความต้องการของแต่ละชุมชน แทนการปล่อยทิ้งไปโดยสูญเปล่า
รวมถึงการส่งเสริมการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
เครือไทยออยล์ได้สนับสนุนให้พนักงานมีส่วนร่วมในกิจกรรมจิตอาสารูปแบบต่างๆ
ทั้งการส่งเสริมสนับสนุนให้พนักงานเข้าร่วมโครงการ/กิจกรรมจิตอาสาของเครือไทยออยล์
และโครงการที่พนักงานรวมกลุ่มดำเนินการกันเอง
และได้ขยายเครือข่ายร่วมมือกับพันธมิตรทั้งในประเทศและระดับสากลดำเนินกิจกรรมโครงการเพื่อสังคมต่อเนื่องไปยังทุกภาคของประเทศ

โครงการ “กลไกพลังงานสีเขียว”

ปี 2555 เครือไทยออยล์ร่วมกับมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม
ดำเนินการโครงการ/กิจกรรมเพื่อสังคมอย่างต่อเนื่อง ดังนี้

-   โครงการอุ้มผางเมืองพลังงานพอเพียงถวายพ่อ (โครงการต่อเนื่อง)

เป็นโครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนระดับชุมชน
โดยครอบคลุมมิติการพัฒนาศักยภาพพลังงานธรรมชาติ ได้แก่ ระบบผลิตไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็ก
ระบบผลิตไฟฟ้าจากชีวมวล ระบบผลิตก๊าซชีวภาพสำหรับหุงต้ม
และระบบผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ สิ่งที่ได้ดำเนินการแล้วเสร็จในปีที่ผ่านมา คือ
ติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ขนาดกำลังผลิต 968 วัตต์ สำหรับที่ทำการกองพลพัฒนาที่
3 และ ขนาด 370 วัตต์ สำหรับ สุขศาลา บ้านมะโอะโค๊ะ ติดตั้งระบบผลิตไฟฟ้าแบบ
Gasification สำหรับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่จันขนาดกำลังผลิต 10 กิโลวัตต์
และในปี 2556 จะดำเนินโครงการไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็ก ตามแผนต่อเนื่อง

-   โครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนชุมชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน (โครงการต่อเนื่อง)

ร่วมกับสำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP)
ดำเนินโครงการครอบคลุมมิติการพัฒนาศักยภาพพลังงานธรรมชาติ ทั้งการจัดตั้งโรงไฟฟ้าพลังน้ำ
เตาหุงต้มประสิทธิภาพสูงโดยใช้แกลบเป็นเชื้อเพลิง พลังงานจากชีวมวล
ระบบผลิตก๊าซชีวภาพสำหรับหุงต้ม ตลอดจนการซ่อมแซมระบบผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์
ในตำบลหมอกจำแป่ ตำบลถ้ำลอด ตำบลแม่สวด และตำบลแม่ยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน

-   โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำวัดจำปาทอง (แห่งที่สอง)

เป็นโรงไฟฟ้าที่เกิดจากการสร้างฝายชะลอน้ำ และผันน้ำตกบางส่วนผ่านท่อส่งน้ำ
เพื่อนำไปผลิตกระแสไฟฟ้าให้กับวัดจำปาทอง และหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติดอยหลวงที่ 6
(จำปาทอง) ซึ่งขาดแคลนไฟฟ้าในการประกอบกิจของสงฆ์และปฏิบัติงานของอุทยาน จังหวัดพะเยา
ตามแผนได้ดำเนินงานติดตั้งโรงไฟฟ้าแห่งแรกกำลังการผลิต 7.5 กิโลวัตต์
จ่ายไฟฟ้าให้กับหน่วยพิทักษ์อุทยานแห่งชาติดอยหลวงที่ 6 (จำปาทอง) และติดตั้งโรงไฟฟ้าแห่งที่ 2
ในปี 2555 กำลังการผลิต 7.5 กิโลวัตต์ ปัจจุบันจ่ายไฟฟ้าให้กับวัดจำปาทอง
โดยได้จัดกิจกรรมพาพนักงานเครือไทยออยล์ร่วมทอดผ้าป่า CSR จัดทำเส้นทางศึกษาธรรมชาติ
และเรียนรู้การผลิตไฟฟ้าพลังน้ำ
และร่วมเทปูนทางเดินรอบอาคารโรงไฟฟ้าและปรับปรุงภูมิทัศน์บริเวณอาคารโรงไฟฟ้า

-   โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพเตานึ่งเมี่ยง

ดำเนินการจัดทำการวิจัย ประโยชน์ต่อสุขภาพของเมี่ยงหมัก ร่วมกับ
คณะเภสัชศาสตร์มหาวิทยาลัยเชียงใหม่อย่างต่อเนื่อง เพื่อนำผลวิจัยที่ได้ไปใช้ประโยชน์ต่อไป
และเครือฯ ยังได้ส่งเสริมกลุ่มแม่บ้านในพื้นที่โครงการ สนับสนุนการซื้อผลิตภัณฑ์
”หมอนสุขภาพใบเมี่ยงเพื่อสุขภาพ” สำหรับของขวัญปีใหม่องค์กร
ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์เพิ่มมูลค่าของการใช้ใบเมี่ยงแก่ที่กินไม่ได้มาอบแห้ง ยัดไส้ทำหมอนสุขภาพใบเมี่ยง
ที่มีคุณสมบัติผ่อนคลายความตึงเครียด และตัวใบเมี่ยงมีฤทธิ์ต้านแบคทีเรียจึงอยู่ได้ทนนาน
เมื่อกลิ่นจางสามารถนำมาผึ่งแดด กลิ่นสมุนไพรจะกลับมาคงเดิม หมอนใบนี้จึงเป็นการเพิ่มมูลค่า
สร้างงาน เครือฯ มีความภูมิใจที่ได้มีส่วนร่วมส่งเสริมความยั่งยืนของชุมชน

-   โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนบ้านแม่โจ้

เป็นโครงการต่อยอดจากโครงการพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ
ในการสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยแม่เริมก่อตั้งขึ้นในปี 2531 ณ หมู่บ้านแม่โจ้ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่
เป็นหมู่บ้านท้ายสุดของปลายสายส่งไฟฟ้า และมีปัญหาไฟตกไฟดับบ่อย
โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำแม่โจ้ จึงเป็นการเสริมสร้างความมั่นคงของกระแสไฟฟ้าสำหรับชุมชน
และสร้างรายได้จากการขายไฟฟ้าเข้าระบบของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค เพื่อดูแลรักษาธรรมชาติ
ปลุกจิตสำนึกรักป่าต้นน้ำ ลดการตัดไม้ทำลายป่า และเพิ่มเนื้อที่ปลูกป่า
สร้างแหล่งศึกษาเรียนรู้และท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ และส่งเสริมการทำเกษตรปลอดสารเคมี
เพื่อพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างต่อเนื่อง กิจกรรมที่ดำเนิน
การแล้วคือจัดตั้งวิสาหกิจชุมชนเพื่อขออนุญาตดำเนินการระบบไฟฟ้า

-   โครงการขยายสายส่งโรงไฟฟ้าพลังน้ำห้วยปูลิง

จากการดำเนินการขยายระบบสายส่งไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิงไปยังโรงเรียนบ้านขุนยะ
เครือฯ ได้ขยายระบบไฟฟ้าเพิ่มเติมไปยังแต่ละครัวเรือนในปี 2555 ให้ชาวบ้าน 3 กลุ่มบ้าน
ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตด้วยไฟฟ้าพลังงานสะอาด นอกจากนี้แล้ว เครือฯ ได้คัดเลือก
“ผ้าพันคอพื้นบ้าน”
ซึ่งเป็นงานหัตกรรมที่สืบสานจากรุ่นสู่รุ่นของชาวบ้านหลวงเป็นของขวัญปีใหม่องค์กร
ถือเป็นการสร้างงาน เสริมรายได้
ควบคู่ไปกับการสืบสานประเพณีวัฒนธรรมของชาวชุมชนอย่างยั่งยืน 

โครงการขยายฐานการพัฒนาโครงการพลังงานชุมชนร่วมกับพันธมิตรอื่น
เพื่อให้ครอบคลุมทุกภูมิภาคทั่วประเทศไทย

-   โครงการจัดการของเสียจากการผลิตยางแผ่นและของเสียจากครัวเรือนด้วยระบบบ่อหมักก๊าชชีวภาพ
    และส่งเสริมการปลูกผักปลอดสารเคมีเพื่อสุขภาวะที่ดีของชุมชน เกาะหมากน้อย จังหวัดพังงา
    ร่วมกับมหาวิทยาลัยทักษิณ วิทยาเขตพัทลุง และองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะปันหยี
    เป็นการต่อยอดพลังงานทดแทนสู่ความยั่งยืน ด้านสุขภาวะ
    เนื่องจากชุมชนบนเกาะประสบปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมจากกระบวนการทำน้ำยางแผ่น รวมทั้ง
    การเพิ่มขึ้นของขยะอินทรีย์จากเศษกุ้งหอยปูปลาที่ติดมาเครื่องมือหาปลา
    รวมทั้งขยะเศษอาหารจากครัวเรือน เพื่อลดปัญหาขยะและน้ำเสีย
    จากกระบวนการผลิตยางแผ่นจึงได้มีการนำขยะอินทรีย์และน้ำเสียมาจัดทำระบบบ่อหมักก๊าซชีวภาพสำหรับครัวเรือน
    “ก๊าซทำมือ” โดยวิธีหมักของเสียอินทรีย์ให้ย่อยสลาย
    เพื่อให้เกิดก๊าซนำมาใช้หุงต้มประกอบอาหารในครัวเรือน
    รวมทั้งรณรงค์การปลูกผักปลอดสารเคมี
    และมอบเตาเผาถ่านประสิทธิภาพสูงซึ่งสามารถทำน้ำส้มควันไม้ให้ชุมชนได้ใช้ประโยชน์อีกด้วย

โครงการระยะที่1 (ดำเนินการในปี 2555 ) ได้ติดตั้งระบบก๊าซชีวภาพแล้วเสร็จตามแผนงาน 104
ครัวเรือน สามารถลดปริมาณขยะอินทรีย์ทั้งเกาะ 72,000 ลิตร / ปี
และลดค่าใช้จ่ายครัวเรือนในการซื้อก๊าซหุงต้มซึ่งต้องซื้อจากบนฝั่ง 1,140 บาท/ครัวเรือน/ปี
คิดเป็นค่าใช้จ่ายทั้งเกาะประมาณ 118,560 บาท/ปี ทั้งนี้ พนักงาน
จิตอาสาเครือไทยออยล์ได้ร่วมติดตั้งระบบก๊าซชีวภาพและร่วมถ่ายทอดความรู้
แลกเปลี่ยนการพัฒนาระบบให้แก่ชาวบ้านชุมชนเกาะหมากน้อย
เพื่อส่งเสริมให้ชุมชนร่วมแก้ปัญหาขยะของเสียลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
และพัฒนากระบวนการเรียนรู้ กระบวนการระบบกลุ่มพัฒนาชุมชน
และทำให้ชาวบ้านเกิดความภาคภูมิใจที่พึ่งตนเองได้

-   โครงการบริหารจัดการเพื่อเศรษฐกิจพอเพียง (สร้างคลอง สร้างคน) ณ บ้านหนองตะเคียน
    อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ ร่วมกับมูลนิธิเพื่อการศึกษาและประชาสงเคราะห์
    พัฒนาทรัพยากรท้องถิ่น ด้วยการพัฒนาคน
    โดยเฉพาะผู้นำชุมชนให้เข้าใจระบบการบริหารจัดการจึงนำไปสู่ไปการสร้างแหล่งน้ำเพื่อพัฒนาคนในท้องถิ่น
    ตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงโดยการขุดคลองส่งน้ำและบ่อกักเก็บน้ำสำหรับพื้นที่ดอนและการพัฒนาผู้นำชุมชนให้มีทักษะในการบริหารจัดการโครงการ
    การใช้แผนที่ การสำรวจพื้นที่ชุมชน และการใช้กล้องสำรวจและคำนวณโดยการปฏิบัติจริง
    (Learning by Doing) ที่บ้านหนองตะเคียน อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์
    สิ่งที่ได้ดำเนินการแล้วเสร็จ ประกอบด้วย การขุดคลองขนาดยาว 2.2 กิโลเมตร กว้างเฉลี่ย
    3 เมตร ลึก 3.5 เมตร และสร้างบ่อกักเก็บน้ำ 9 บ่อ ครอบคลุมพื้นที่ 102 ครัวเรือน
    เกษตรกรได้รับประโยชน์ 395 คน

-   โครงการคืนโรงเรียนให้ลูกหลานสานสัมพันธ์ชุมชน

ร่วมกับกองทุนตลาดหุ้นร่วมใจช่วยภัยน้ำท่วม สถาบันธุรกิจเพื่อสังคม สมาคมบริษัทจดทะเบียนไทย
และวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย ซ่อมแซมอาคารเรียนและสิ่งปลูกสร้าง
ปรับปรุงระบบกรองน้ำดื่ม ระบบไฟฟ้าและบริจาคโต๊ะเก้าอี้นักเรียน
ให้แก่โรงเรียนบ้านคลองฝรั่งและโรงเรียนสมบูรณ์ศาสตร์พัฒนา
จังหวัดนนทบุรีที่ได้รับความเสียหายจากมหาอุทกภัยปี 2554 พร้อมทั้งมอบเมล็ดพันธุ์ผักสวนครัว และ
โรงเพาะเห็ดเศรษฐกิจพอเพียงเครือไทยออยล์เพื่อชุมชน ขนาด 1,000 ก้อน
เพื่อส่งเสริมการจัดทำแปลงผักเศรษฐกิจพอเพียง
เนื่องจากการจัดสรรงบประมาณอาหารกลางวันของทางหน่วยงานรัฐไม่เพียงพอ
จึงมีความจำเป็นกับโรงเรียน เพื่อใช้เป็นแหล่งวัตถุดิบ
ในการประกอบอาหารกลางวันสำหรับนักเรียน
และที่เหลือขายให้ชาวบ้านเพื่อนำเงินมาเป็นทุนอาหารกลางวันสำหรับนักเรียนอีกด้วย

โครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

โครงการเพาะพันธุ์และฟื้นฟูปะการังหมู่เกาะสีชัง (โครงการต่อเนื่องถึงปี 2558)
ร่วมกับกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง สถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ และคณะวิทยาศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

ดำเนินโครงการความร่วมมือในการเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ปะการังและการฟื้นฟูแนวปะการัง
บริเวณหมู่เกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี
เพื่อเพิ่มศักยภาพในการขยายพันธุ์ปะการังและขีดความสามารถในการฟื้นตัวของปะการังตามธรรมชาติ
รวมทั้งจัดสร้างแหล่งอนุบาลพันธุ์ปะการัง
โดยมุ่งหวังให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศเพื่อเรียนรู้ระบบนิเวศแนวปะการัง
และวิธีการฟื้นฟูแนวปะการังสำหรับบุคคลทั่วไป นักเรียน นักศึกษา
ระยะเวลาดำเนินการตลอดโครงการ ระหว่างปี 2554 – 2558 รวมระยะเวลา 5 ปี
สิ่งที่ดำเนินการในปี 2555
ได้ก่อสร้างโรงเพาะพันธุ์ปะการังและอนุบาลปะการังขึ้นบริเวณหมู่เกาะแสมสาร อ.สัตหีบ
ซึ่งเป็นพื้นที่อนุรักษ์ทำให้ยังคงสภาพความสมบูรณ์ของทรัพยากรทางทะเลและความสะอาดของแหล่งน้ำที่เหมาะแก่การอนุบาลปะการัง
และตามแผนกิจกรรมต่อเนื่องในปีหน้าจะดำเนินการเพาะเลี้ยงและอนุบาลตัวอ่อนของปะการัง
เพื่อเตรียมขยายลงสู่ทะเลตามธรรมชาติ
พร้อมทั้งฟื้นฟูแนวปะการังที่เสื่อมโทรมมีแผนพัฒนาไปสู่การเป็นศูนย์การเรียนรู้ด้านระบบนิเวศวิทยาทางทะเล

กิจกรรมพนักงานจิตอาสา ที่ได้ดำเนินการในปี 2555

-   กิจกรรมทำแนวกันไฟ บ้านแม่โจ้ โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนบ้านแม่โจ้ จ.เชียงใหม่

-   กิจกรรมพัฒนาผู้นำชุมชน ทัศนศึกษาด้านสุขภาวะชุมชน อบต. ปากพูน จ.นครศรีธรรมราช

-   กิจกรรมเรียงแท่นคอนกรีต และ อนุบาลปะการัง โครงการเพาะเลี้ยงและฟื้นฟูแนวปะการัง
    หมู่เกาะสีชัง

จ.ชลบุรี

-   กิจกรรมติดตั้งชุดก๊าซชีวภาพ โครงการผลิตก๊าซชีวภาพ/ปลูกพืชปลอดสารพิษเกาะหมากน้อย
    จ.พังงา

-   กิจกรรมส่งมอบคลอง โครงการบริหารจัดการเพื่อเศรษฐกิจพอเพียง “สร้างคลอง สร้างคน”
    จ.บุรีรัมย์

-   กิจกรรมทอดผ้าป่า CSR วัดจำปาทอง จ.พะเยา

-   กิจกรรมติดตั้งระบบก๊าซชีวภาพ และ โซล่าเซลล์ จ.แม่ฮ่องสอน

กิจกรรมพนักงานจิตอาสา ร่วมกับกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ที่ได้ดำเนินการในปี 2555

-   กิจกรรมปลูกป่าชุมชนบ้านแม่โจ้
    ซึ่งกลุ่มลูกค้าเข้าร่วมกิจกรรมปลูกป่าชุมชนที่บ้านแม่โจ้และดูงานโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนบ้านแม่โจ้
    จ.เชียงใหม่

-   ร่วมกับบริษัทคู่ค้าจัดกิจกรรมเพื่อสังคม (CSR in Supply Chain)
    โดยสร้างห้องพยาบาลและปูพื้นสนามเด็กเล่น โรงเรียนวัดใหม่สี่หมื่น จ.ราชบุรี
    ซึ่งได้ขยายผลต่อยอดไปสู่การจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชนวัดใหม่สี่หมื่นในเวลาต่อมา

-   โครงการคืนโรงเรียนให้ลูกหลานสานสัมพันธ์ชุมชนร่วมกับกลุ่มนักวิเคราะห์และนักลงทุนร่วมทำกิจกรรมปรับปรุงโรงอาหาร
    ปลูกต้นไม้เพื่อปรับภูมิทัศน์หน้าอาคารเรียน ทาสีเครื่องเล่นและปรับปรุงภูมิทัศน์สนามเด็กเล่น
    และปลูกพืชผักเพื่อโครงการอาหารกลางวันที่โรงเรียนบ้านคลองฝรั่ง จ.นนทบุรี

-   กิจกรรมทาสีโรงเรียนวัดมโนรม จ.ชลบุรี ร่วมกับนักวิเคราะห์และนักลงทุน

การจัดตั้งกองทุนพนักงานจิตอาสาเครือไทยออยล์

ช่วงวิกฤติการณ์มหาอุทกภัยปี 2554 พนักงานได้รวมกลุ่มกันจัดงาน Charity day
เพื่อรวบรวมเงินช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วม โดยเครือไทยออยล์ได้ร่วมสมทบทุน
และได้นำเงินดังกล่าวมาจัดตั้งกองทุนพนักงานจิตอาสาสามารถดำเนินกิจกรรม
หรือโครงการเพื่อสังคมด้วยกลุ่มของตนเองได้

ปี 2555 มีโครงการพนักงานจิตอาสาที่ได้รับพิจารณาผ่านกองทุนฯ จำนวน 7 โครงการ ได้แก่

-   โครงการสร้างสะพานหน่วยพิทักษ์ป่า "เนินวังหิน” จ.ชลบุรี

-   โครงการช่วยฟื้นฟูโรงเรียนหลังน้ำลด 2 โรงเรียน คือ
    โรงเรียนบ้านกระทุ่มลายและโรงเรียนบ้านกลางคลอง 27 จ.พระนครศรีอยุธยา

-   โครงการสนับสนุนการเรียนรู้ของเยาวชนผู้ด้อยโอกาส ณ วัดศรีสุวรรณาราม จ.ปราจีนบุรี

-   โครงการปรับปรุงอาคารสถานที่ของโรงเรียนบ้านหนองบัว จ.ปราจีนบุรี

-   โครงการจิตอาสาจัดหาระบบน้ำดื่มน้ำใช้ให้กับโรงเรียนบ้านกระทุ่มลาย จ.พระนครศรีอยุธยา

-   โครงการจิตอาสาหน่วยพิทักษ์ปาเนินวังหิน เพื่อจัดทำทางเดินเพื่อการอนุรักษ์ จ.ชลบุรี และ

-   โครงการคืนน้ำให้ผืนป่า เพื่อสร้างฝายชะลอน้ำ จ.เพชรบุรี

แผนงานกิจกรรมและโครงการเพื่อสังคมของเครือไทยออยล์ ในปี 2556

1.  ชุมชนรอบโรงกลั่น (Community)

โครงการสร้างอาคาร 50 ปีไทยออยล์ ณ โรงพยาบาลแหลมฉบัง และโครงการจัดทำแผนที่สุขภาพ
(สำรวจข้อมูลสุขภาพชุมชน) เป็นโครงการต่อเนื่อง

2.  ชุมชนในสังคมภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)

โครงการต่อเนื่องจากปี 2555

-   โครงการอุ้มผางเมืองพลังงานพอเพียงถวายพ่อ ต.แม่จัน อ.อุ้มผาง จ.ตาก

-   โครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนชุมชน จ.แม่ฮ่องสอน

-   โครงการเพาะเลี้ยงและฟื้นฟูแนวปะการัง หมู่เกาะสีชัง จ.ชลบุรี

-   โครงการขยายระบบสายส่งโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิง จ.เชียงใหม่

-   โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนบ้านแม่โจ้ อ.แม่แตง จ.เชียงใหม่

โครงการริเริ่มใหม่ (อยู่ระหว่างศึกษาความเป็นไปได้)

-   โครงการบริหารจัดการเพื่อเศรษฐกิจพอเพียง (สร้างคลองสร้างคน) (ระยะที่ 2)
    อ.นางรอง จ.บุรีรัมย์

-   โครงการผลิตก๊าชชีวภาพ (ระยะที่2) เกาะหมากน้อย จ.พังงา
    เพื่อพัฒนาไปสู่การจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ชุมชน

-   โครงการผลิตก๊าซชีวภาพ ต.กรุงชิง อ.นบพิตำ จ.นครศรีธรรมราช

โครงการร่วมกับกลุ่ม ปตท.

-   โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติร่วมกับกลุ่ม ปตท.

-   โครงการจัดตั้งสถาบันอุดมศึกษาและโรงเรียนวิทยาศาสตร์ระยองร่วมกับกลุ่ม ปตท.

ปี 2556
เครือไทยออยล์ยังคงเน้นกลยุทธ์ในการสร้างเครือข่ายกับพันธมิตรเพื่อพัฒนาโครงการกิจกรรมเพื่อสังคมอย่างต่อเนื่อง
และเพิ่มช่องทางให้พนักงานเข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมโครงการเพื่อสังคมอย่างกว้างขวาง
ก้าวย่างบนหนทางแห่งความรับผิดชอบต่อสังคมของเครือไทยออยล์ยังไม่หยุดยั้ง
เราพร้อมจะนำความรู้และประสบการณ์ร่วมกับพันธมิตร
พัฒนาพลังทางเลือกจากฐานทุนของแต่ละชุมชน เพื่อสร้างรอยยิ้ม ความสุข ความเข้มแข็ง
และภูมิคุ้มกันให้ชุมชนพึ่งพาตนเองด้านพลังงานได้อย่างยั่งยืน
โดยน้อมนำหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแนวทางนำพาประเทศของเราไปสู่การพัฒนาอย่างแท้จริง

4.1.2 ธุรกิจปิโตรเคมี

บจ. ไทยพาราไซลีน (Thai Paraxylene Company Limited : TPX)
ก่อตั้งขึ้นในเดือนมิถุนายน 2539 เพื่อดำเนินธุรกิจในการผลิตสารมิกซ์ไซลีน และสารพาราไซลีน
(Paraxylene : PX) และในปี 2551 บริษัทได้มีการขยายการลงทุนเพิ่ม เพื่อผลิตสารเบนซีน
(Benzene : BZ) และสารโทลูอีน (Toluene : TL) เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่

สารทั้ง 4 ชนิดถือว่าเป็นสารปิโตรเคมีอะโรมาติกส์ขั้นต้น
อันเป็นอุตสาหกรรมขั้นพื้นฐานที่จะช่วยส่งเสริม และพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ขั้นกลางและขั้นปลายของประเทศให้ขยายตัว และมีความก้าวหน้ามากขึ้น
โดยสอดคล้องกับแผนแม่บทการพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมีที่มุ่งเน้นให้เกิดอุตสาหกรรมปิโตรเคมีอย่างครบวงจร
เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ

นอกจากนั้นยังตอบสนองต่อนโยบายของรัฐบาลในการลดมลภาวะในน้ำมันเบนซิน
โดยสารพาราไซลีนที่ได้จะนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลางในการผลิต PTA
(Purified Terephthalic Acid) เพื่อใช้ในการผลิตเส้นใยโพลีเอสเตอร์
และพลาสติกสำหรับผลิตขวดบรรจุน้ำดื่ม PET (Polyethylene Terephthalate)
ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นปลาย
ส่วนสารเบนซีนจะเป็นสารตั้งต้นสำคัญสำหรับการผลิตสารสไตรีนโมโนเมอร์ (Styrene Monomer)
สารฟีนอล (Phenol) และสารไซโคลเฮกเซน
ซึ่งสารเหล่านี้จะนำไปผลิตเป็นพลาสติกสำหรับใช้บรรจุภัณฑ์ เครื่องใช้ไฟฟ้า รถยนต์เป็นต้น
สารโทลูอีนจะนำไปใช้ในอุตสาหกรรมตัวทำละลายและสามารถขายเพื่อไปเพิ่มมูลค่าเป็นสารเบนซีนและสารพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีน ถือหุ้นโดย บริษัทฯ ร้อยละ 100 โรงงานตั้งอยู่บนเนื้อที่ 92 ไร่
บริเวณใกล้โรงกลั่นน้ำมันไทยออยล์อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปลายปี
2544 และเริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2545

โดยในปี 2555 บจ. ไทยพาราไซลีน สามารถรักษาสภาพความพร้อมของหน่วยผลิตได้สูงถึงร้อยละ
100.0 เมื่อเทียบกับเป้าที่ตั้งไว้ ร้อยละ 99.0 โดยมีการปรับปรุงระบบของอุปกรณ์ควบคุม
และเพิ่มประสิทธิภาพของระบบเพิ่มความปลอดภัย (Safeguarding System)
ประกอบกับการดูแลหน่วยผลิตอย่างใกล้ชิดเพื่อให้มีประสิทธิภาพในการใช้พลังงานและการผลิตสูงที่สุด

ทั้งนี้ในปี 2555 บริษัทได้มีการขยายการลงทุนโดยปรับปรุงหน่วยผลิต Tatoray ไปเป็นหน่วยผลิต
PxMax
ซึ่งเป็นหน่วยผลิตที่เพิ่มมูลค่าของสารโทลูอีนไปเป็นสารเบนซีนและสารพาราไซลีนที่มีมูลค่าสูงกว่า
ซึ่งส่งผลให้กำลังการผลิตรวมของสารพาราไซลีนและสารเบนซีนของบริษัทเพิ่มขึ้นเป็น 527 และ
259 พันตันต่อปี ตามลำดับ ในหน่วยผลิต PxMax มีการนำเทคโนโลยี Divided Wall Column
ซึ่งเป็นเทคโนโลยีการกลั่นใหม่ ที่มีประสิทธิภาพการใช้พลังงานที่สูงมาก
ซึ่งส่งผลให้ประสิทธิภาพการใช้พลังงานโดยรวมของบริษัทดีขึ้น
และยังช่วยลดต้นทุนในค่าก่อสร้างอีกด้วย

กระบวนการผลิต

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ของ บจ. ไทยพาราไซลีน
ซึ่งทำการผลิตสารอะโรมาติกส์เพื่อเป็นวัตถุดิบป้อนอุตสาหกรรมโตรเคมีขั้นลายต่อไป

หมายเหตุ

ก่อนโครงการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์แล้วเสร็จในเดือนกันยายน 2555 บจ.
ไทยพาราไซลีน มีกำลังการผลิตสารพาราไซลีนตามที่ออกแบบไว้อยู่ที่ 489,000 ตันต่อปี สารเบนซีน
177,000 ตันต่อปี สารโทลูอีน 144,000 ตันต่อปี และสารมิกซ์ไซลีน 90,000 ตันต่อปี
โครงการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ดังกล่าวทำให้บจ.ไทยพาราไซลีน
สามารถเปลี่ยนผลิตภัณฑ์โทลูอีนให้เป็นสารอะโรมาติกส์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น ได้แก่ สารพาราไซลีน
และเบนซีน และทำให้ปัจจุบันมีกำลังการผลิตสารพาราไซลีนเป็น 527,000 ตันต่อปี สารเบนซีนเป็น
259,000 ตันต่อปี และสารมิกซ์ไซลีนเป็น 52,000 ตันต่อปี

หน่วยผลิต Mixed Xylenes

Platformate จากหน่วย Continuous Catalyst Regeneration หรือ CCR ของไทยออยล์
จะถูกป้อนเข้าสู่หน่วยผลิต Mixed Xylenes เพื่อแยก Mixed Xylenes ซึ่งประกอบไปด้วย
พาราไซลีน ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน ออกจากสาร Platformate โดยที่
Mixed Xylenes ที่ผลิตได้จะถูกนำเข้าสู่กระบวนการผลิตสารพาราไซลีนต่อไป

หน่วยผลิตนี้ยังทำหน้าที่แยก Crude Benzene เพื่อเป็น สารป้อนเข้าของหน่วย Sulfolane, แยก
Crude Toluene และ สารอะโรมาติกส์หนัก (C9+) ผลิตภัณฑ์พลอยได้ของหน่วยผลิตนี้ ได้แก่
Crude Toluene C5 product และ สารอะโรมาติกส์หนัก (C9+)
ซึ่งจะถูกส่งกลับไปโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อนำไปผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป

หน่วยผลิตพาราไซลีน

สารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วย Mixed Xylenes จะถูกส่งเข้าสู่หน่วยผลิต Xylene Rerun
Column เพื่อแยกเฉพาะ A9 ออกจาก สารอะโรมาติกส์หนักอื่น ๆ (Heavies)
โดยสารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วยนี้ จะถูกส่งกลับไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อ ผลิตเป็นน้ำมันเตา

Mixed Xylenes จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะถูกนำไปแยกส่วนหนัก คือ
A9 ในหอ Xylene Rerun Column โดย A9 จะถูกส่งไปให้โรงกลั่นไทยออยล์ ส่วน Mixed
Xylenes จะป้อนเข้าสู่หน่วยผลิต Parex เช่นเดียวกับ Mixed Xylenes ที่มาจากหน่วย Mixed
Xylenes เพื่อแยกพาราไซลีนออกจากไซลีนอื่น ๆ ซึ่งได้แก่ ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ
เอทธิลเบนซีน โดยกระบวนการ Adsorption พาราไซลีนที่แยกออกมา
จะถูกนำมาทำให้บริสุทธิ์โดยการกลั่นแยกที่ Finishing Column
ซึ่งจะทำให้พาราไซลีนที่ได้จากกระบวนการนี้จะมีความบริสุทธิ์ถึงร้อยละ 99.7
โดยน้ำหนักเป็นอย่างต่ำ ส่วนผลิตภัณฑ์พลอยได้ของหน่วยผลิตนี้คือ Crude Toluene
ซึ่งจะถูกนำเข้าสู่หน่วยผลิต Sulfolane

สำหรับส่วนที่ไม่ใช่ พาราไซลีน คือ ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน
ซึ่งเรียกโดยรวมว่า Raffinate จะถูกส่ง ต่อไปยังหน่วยผลิต Isomar
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างโมเลกุลของ Raffinate ให้กลายเป็นพาราไซลีน โดยการเกิดปฏิกิริยา
Isomerization และ EB Dealkylation ซึ่งจะทำให้ผลิตพาราไซลีนได้เพิ่มมากขึ้น
และได้ผลิตภัณฑ์พลอยได้เป็น เบนซีน ซึ่งเกิดจากการ เปลี่ยนเอทธิลเบนซีน

Raffinate ก่อนส่งเข้าหน่วยนี้จะมีพาราไซลีนประมาณ 2%
เมื่อผ่านกระบวนการนี้แล้วจะมีพาราไซลีนเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 23% ซึ่ง Mixed Xylenes
ที่ได้จากหน่วยผลิต Isomar นี้ จะถูกส่งกลับไปยังหอกลั่น Xylene Rerun Column
เพื่อเข้าสู่กระบวนการผลิตตามลำดับต่อไป ที่หน่วยผลิตนี้จะมี Dehaptanizer และ Stripper
Column เพื่อแยกไฮโดรคาร์บอนเบา และก๊าซเชื้อเพลิง
โดยไฮโดรคาร์บอนเบาจะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Sulfolane
ส่วนก๊าซเชื้อเพลิงก็จะนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงภายในโรงงาน

หน่วยผลิต PxMax

หน่วยผลิต PxMax เป็นเทคโนโลยีเฉพาะที่ถูกพัฒนาขึ้น
เพื่อเพิ่มคุณค่าของสารโทลูอีนที่มีการใช้งานจำกัด ให้เป็นสารพาราไซลีน และเบนซิน
ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงขึ้น และใช้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นของอุตสาหกรรมปิโตรเคมีต่อเนื่องอย่างกว้างขวาง

สารโทลูอีนที่ป้อนเข้าหน่วยผลิตจะผ่านกระบวนการ Selective Toluene Dispropotionation
(STDP) โดยใช้สารเร่งปฏิกิริยา EM-2300 ซึ่งมีลักษณะโครงสร้างพิเศษ (Molecular Seive)
ที่มีรูพรุนที่มีขนาดเฉพาะ ไม่มีส่วนประกอบของโลหะมีค่า (Precious Metal)
ผลิตภัณฑ์หลักที่ได้คือสาร Mixed Xylenes ที่มีความเข้มข้นของพาราไซลีนสูงถึง 90%
และได้สารเบนซินเป็นผลิตภัณฑ์ร่วม โดยให้สัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่เป็นสารมิกซ์ไซลีนสูงกว่า
และเกิดการแตกตัวเป็นก๊าซในสัดส่วนที่ต่ำ

สารมิกซ์ไซลีนที่มีความเข้มข้นพาราไซลีนสูง จะถูกส่งเข้าหน่วยผลิต Parex เดิม
เพื่อแยกสารพาราไซลีนที่มีความบริสุทธิ์สูงออกจำหน่าย เนื่องจากข้อได้เปรียบด้านความเข้มข้น
ทำให้การแยกสารพาราไซลีนมีประสิทธิภาพด้านพลังงานสูง ช่วยให้ค่าใช้จ่ายในการดำเนินการต่ำลง
ส่วนสารเบนซินที่ผลิตจากหน่วย PxMax เป็นเบนซินที่มีความบริสุทธิ์สูง สามารถจำหน่ายได้โดยตรง
ผลิตภัณฑ์พลอยได้จากหน่วยผลิตนี้คือ ก๊าซเชื้อเพลิง ซึงถูกนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงภายในโรงงาน

4.1.3 ธุรกิจน้ำมันหล่อลี่นพื้นฐาน

บมจ. ไทยลู้บเบส

บมจ. ไทยลู้บเบส ได้ดำเนิน โครงการก่อสร้างหน่วยผลิตน้ำมันยางสะอาด (TDAE)
เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์ TDAE โดยเริ่มทำการผลิตตั้งแต่ เดือนมกราคม 2554 ซึ่งทำให้ได้ ผลิตภัณฑ์
TDAE เพิ่มขึ้นประมาณ 50,000 ตันต่อปี

กระบวนการผลิต

[]

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ของ บมจ. ไทยลู้บเบส
ซึ่งทำาการผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน

หน่วยกลั่นสุญญากาศ (Vacuum Distillation Unit)

เป็นหน่วยแรกของระบบการผลิต
มีหน้าที่ในการกลั่นแยกชนิดของน้ำมันตามลำดับอุณหภูมิที่ความดันสุญญากาศ

ได้เป็นน้ำมันดีเซลสุญญากาศ (Vacuum Gas Oils, VGO) 3 ชนิด
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานต่อไป

หน่วยแยกแอสฟัลท์ (Propane Deasphalting Unit)

ทำหน้าที่สกัดแอสฟัลท์ออกจากกากน้ำมันที่ได้จากก้นหอกลั่นสุญญากาศโดยใช้โพรเพนเป็นตัวทำละลาย

ได้เป็นน้ำมันพร่องแอสฟัลท์ (Deasphalted Oil)
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ชนิด 150 ไบรท์สต็อก (150BS)
และแอสฟัลท์ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตยางมะตอยเพื่อใช้ลาดถนนต่อไป

หน่วยสกัดสารอะโรมาติกส์ (MP Refining Unit)

ทำหน้าที่สกัดสารอะโรมาติกส์ ออกจากน้ำมันดีเซลสุญญากาศ และน้ำมันพร่องแอสฟัลท์
โดยใช้สารละลายชื่อ n-methyl-2-pyrrolidone (NMP)เป็นตัวทำละลาย
ได้เป็นน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ (Raffinates) ที่มีดัชนีความหนืดสูงขึ้น

หน่วยกำจัดกำมะถันและฟอกสี (Hydrofinishing Unit)

ทำหน้าที่ในการแยกเอากำมะถันที่มีอยู่ในน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ออก
โดยให้ทำปฏิกริยากับไฮโดรเจน ได้เป็นน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน (Hydrotreated
Raffinates)

ที่บริสุทธิ์ มีสีใสยิ่งขึ้น

หน่วยแยกไข (Solvent Dewaxing Unit)

ทำหน้าที่แยกไขแสลค (Slack Wax) ออกจากน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน

ได้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่มีจุดไหลเทต่ำ ได้มาตรฐานสากล
พร้อมจำหน่ายเพื่อนำไปใช้งานต่อไป

หน่วยผลิต TDAE

ทำหน้าที่แยกสารอะโรมาติกส์ชนิดหลายวง (Polycyclic Aromatic)
เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันยางสะอาด (TDAE)

ผลิตภัณฑ์

น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานมี 4 ชนิดจำแนกตามความหนืด ได้แก่ 60 SN, 150 SN, 500 SN,
และ 150 BS สามารถผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ได้นับร้อยๆชนิด

ผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นจะผสมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานเข้าด้วยกันกับสารเติมแต่งตามสูตร

สำหรับผลิตน้ำมันหล่อลื่นชนิดต่างๆซึ่งอาจจำแนกได้ดังนี้

-   น้ำมันเครื่องยนต์ (Engine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ที่ใช้น้ำมันเบนซิน
    น้ำมันดีเซล น้ำมัน

  เกียร์ น้ำมันสำหรับอุปกรณ์ถ่ายส่งกำลัง

-          น้ำมันเรือ (Marine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนช้า

-          น้ำมันอุตสาหกรรม (Industrial Oil) เช่น น้ำมันหล่อลื่นสำหรับคอมเพรสเซอร์
Refrigeration Oil น้ำมันเกียร์

  น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเครื่องปั่นด้ายและทอผ้า น้ำมันเครื่องกังหัน

-   น้ำมันอุตสาหกรรมการขึ้นรูปโลหะ (Metal Processing Fluids) เช่น
    น้ำมันหล่อลื่นสำหรับเครื่องตัด เจียร์

  น้ำมันหล่อเย็น (Quench Oil) น้ำมันป้องกันสนิม เป็นต้น

ยางมะตอย (Bitumen)

ใช้ในงานสร้างทาง ลาดถนน

ผลิตภัณฑ์พลอยได้

น้ำมันยาง (Aromatic Extract) ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง เช่น ยางรถยนต์ ยางขอบกระจก
พื้นรองเท้า เป็นต้น

น้ำมันยางสะอาด (TDAE) ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง ตามข้อบังคับของกลุ่มประเทศ EU

น้ำมันดีเซลสุญญากาศ (VGO) เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันดีเซล

กำมะถัน เป็นวัตถุดิบในการผลิตผงซักฟอก กรดกำมะถัน

ไขแสลค (Slack Wax) เป็นวัตถุดิบในการผลิตเทียนไข เครื่องสำอาง
และใช้เคลือบกระดาษภาชนะบรรจุหีบห่อ

แนฟทา เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเบนซิน และน้ำมันอากาศยาน

4.1.4 ธุรกิจตัวทำละลาย

ประกอบด้วย บจก. ไทยออยล์ โซลเว้นท์
ดำเนินธุรกิจทางด้านสารทำละลายและเคมีภัณฑ์ในประเทศไทยและต่างประเทศ โดยเป็นผู้ถือหุ้นใน
บจก. ท็อป โซลเว้นท์  บจก. ท็อปโซลเว้นท์ ถือหุ้นใน บจก. ศักดิ์ไชยสิทธิ และ บจก. ท็อป
โซลเว้นท์ (เวียดนาม) ไลอะบิลลิตี้ บจก. ศักดิ์ไชยสิทธิ
เป็นโรงงานผลิตสารทำละลายไฮโดรคาร์บอนคุณภาพสูงสำหรับงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
อุตสาหกรรมสี, ยางรถยนต์, กาว, การสกัดน้ำมันพืช, โฟม, พลาสติก, การสกัดแร่ทองแดง
เป็นต้น

และ บจก. ท็อป โซลเว้นท์ (เวียดนาม) ไลอะบิลลิตี้
ดำเนินธุรกิจทางด้านสารทำละลายและเคมีภัณฑ์ในประเทศเวียดนาม
เป็นบริษัทหนึ่งในเครือไทยออยล์ ได้ซื้อธุรกิจสารทำละลายและเคมีภัณฑ์จากบริษัท เชลล์
ในประเทศเวียดนาม ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2552 โดยมี บจก. ท็อป โซลเว้นท์
เป็นผู้ถือหุ้น 100 เปอร์เซนต์ และดำเนินการลงทุนในธุรกิจสารทำละลายและเคมีภัณฑ์
ในประเทศเวียดนามและก่อตั้ง บจก. ท็อป โซลเว้นท์ (เวียดนาม) ไลอะบิลลิตี้ ดังกล่าว
ถือว่าเป็นการลงทุนในต่างประเทศครั้งแรกของเครือไทยออยล์ บจก. ท็อป โซลเว้นท์ (เวียดนาม)
ไลอะบิลลิตี้ มีคลังสินค้าใน Go Dau และ Tam Phuoc
ซึ่งสามารถมีผลิตภัณฑ์สารทำละลายและเคมีภัณฑ์ได้อย่างกว้างขวางและหลายรูปแบบ เช่น
อุตสาหกรรมสี สารเคลือบผิว ทินเนอร์ กาว ตัวประสาน หมึกพิมพ์ อิเลคโทรนิค
น้ำยาทำความสะอาดต่างๆ การสกัดน้ำมันพืช และอุตสาหกรรมเคมี เป็นต้น

ผลิตภัณฑ์

สารทำละลายไฮโดรคาร์บอน (Hydrocarbon Solvent)

สารทำละลายไฮโดรคาร์บอนเป็นตัวทำละลายที่มีไฮโดรคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ ได้แก่ พาราฟิน
(Paraffin), อะลิฟาติก (Aliphatic), SBPs, มิเนอรัลสปีริต (Mineral spirits),
อะโรเมติกส์(Aromatic) ซึ่งนำไปใช้อุตสาหกรรมประเภทต่างๆ เช่น งานสี (Paint),
งานเคลือบผิว (Coating), กาว (Adhesive) หรือตัวประสาน (Sealant), น้ำยาซักแห้ง
(Dry Cleaning Fluid),

ยาฆ่าแมลง(Insecticide), กระบวนการสกัดน้ำมันพืช (Edible Oil)
และอุตสาหกรรมยางรถยนต์ (Tire)

สารทำละลายเคมิคอล (Chemical Solvent)

สารทำละลายเคมิคอล ได้แก่ แอลกอฮอล์ (Alcohol), คีโตน (Ketone),เอสเทอร์
(Ester),ไกลคอลอีเทอร์ (Glycol Ethers) ซึ่งนำไปใช้ในงานสี (Paint), งานเคลือบผิว
(Coating), ทินเนอร์ (Thinner), กาว (Adhesive) หรือ ตัวประสาน (Sealants),
น้ำยาทำความสะอาดกระจก (Windscreen Cleaner),ใช้เป็นสารทำละลายในหมึกพิมพ์ (Ink)
และผลิตภัณฑ์ในครัวเรือน (Household Product)

เคมีภัณฑ์อื่นๆ (Other Chemicals)

เคมีภัณฑ์อื่นๆ ที่ผลิตจากกลุ่ม ปตท. ได้แก่ ไดเอธิลีนไกลคอล (Diethylene
Glycol),โมโนเอธิลีนไกลคอล (Monoethylene Glycol)

และสไตรีนโมโนเมอร์ (Styrene Monomer) เป็นต้น

4.1.5 ธุรกิจผลิตไฟฟ้า

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 55
เป็นบริษัทผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมแบบโคเจน
เนอเรชั่นโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Combined-Cycle Co-generation Power
Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 118 เมกะวัตต์ และไอน้ำ 168 ตันต่อชั่วโมง โดย บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์ จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. จำนวน 41 เมกะวัตต์ และ
จำหน่ายไฟฟ้าส่วนที่เหลือและไอน้ำให้แก่บริษัทฯ บจ.ไทยพาราไซลีน และบมจ. ไทยลู้บเบส
โดยมีมูลค่าขายสุทธิคิดเป็น ร้อยละ 75 จากการจำหน่ายไฟฟ้าและไอน้ำให้แก่ บมจ. ไทยลู้บเบส
บจ.ไทยพาราไซลีน และบริษัทฯ ภายใต้สัญญาซื้อขาย ไฟฟ้าและไอน้ำระยะยาว และอีกร้อยละ 25
จากการจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้ามีระยะเวลา 25 ปี
สัญญาซื้อขายไฟฟ้าของบจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ช่วยรักษาความมั่นคงทางรายได้ให้แก่บริษัทฯ
เป็นอย่างยิ่ง โดยมี ข้อตกลงที่ลูกค้าจะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ตามปริมาณไฟฟ้าขั้นต่ำที่กำหนด (Take-or-Pay) สำหรับ ไฟฟ้าเฉลี่ยที่ร้อยละ 70
และไอน้ำเฉลี่ยที่ร้อยละ 85 นอกจากนี้ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับกฟผ. ซึ่งกฟผ. ตกลงชำระค่า
กำลังการผลิต (Capacity Payment) ให้แก่ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เพื่อครอบคลุมต้นทุนคงที่
ภาระหนี้สินและผลตอบแทน แก่บริษัทฯ และค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy Payment)
ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ในสัญญา อนึ่ง ในด้านการ บริหารงาน บริษัทฯ เป็นผู้ดูแลบริหารงานให้
บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เนื่องจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ไม่มีพนักงานเป็นของตนเอง

บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ซึ่ง เดิมบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 24 และ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 56 นั้น ได้มีการควบรวมกิจการกับบจ. พีทีที ยูทิลิตี้ และเปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท
โกลบอล เพาเวอร์ ซินเนอร์ยี่ จำกัด (GPSC)
และผลจากการควบรวมกิจการทำให้สัดส่วนการถือหุ้นของบริษัทฯ เปลี่ยนเป็นร้อยละ 11.88 และ
สัดส่วนการถือหุ้นของบจ.ไทยออยล์เพาเวอร์ เปลี่ยนเป็นร้อยละ 27.71 สำหรับทรัพย์สินของ GPSC
จะประกอบด้วย รวมทั้งสิ้น บริษัทฯถือ GPSC ทั้งทางตรงและทางอ้อม 32.39%

1) โรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Natural Gas-fired
Combined-Cycle Power Plant) กำลังการผลิตไฟฟ้า 700 เมกะวัตต์ (โรงไฟฟ้าเดิมของ
บจ.ผลิตไฟฟ้าอิสระ)

ธุรกิจ: ผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าที่ผลิตได้ทั้งหมดให้ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้าซึ่งมี
ระยะเวลา 25 ปี โดยมีข้อตกลงที่ กฟผ. จะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ตามกำลังการผลิตไฟฟ้าที่กำหนดใน สัญญา (Take-or-Pay ร้อยละ 100) สัญญายังระบุให้ กฟผ.
จ่ายค่าความพร้อมจ่ายพลังไฟฟ้า (Availability Payment) ให้แก่ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ในจำนวนที่ตกลงกันเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายคงที่ ภาระหนี้สินและผลตอบแทนแก่บริษัทฯ และระบุ ให้
กฟผ. จ่ายค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy Payment) ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ตามข้อสัญญา

2) โรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงกำลังการผลิตไฟฟ้า 338
เมกะวัตต์ และมีกำลังการผลิตไอน้ำ 1,340
ตันต่อชั่วโมงซึ่งคิดเทียบเท่าเป็นกำลังการผลิตไฟฟ้ารวมที่ 657 เมกะวัตต์ (โรงไฟฟ้าเดิมของ บจ.
พีทีที ยูทิลิตี้)

ธุรกิจ: ผลิตและจำหน่ายไฟฟ้า ไอน้ำ และน้ำเพื่อการอุตสาหกรรม โดยมีสัญญาซื้อขายไฟฟ้า ไอน้ำ
และน้ำเพื่อการอุตสาหกรรมกับกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรม
และมีสัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
(การรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าขนาดเล็ก ประเภท Non-Firm: SPP)

4.1.6 ธุรกิจการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

บจ. ไทยออยล์มารีน ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 100
เป็นบริษัทที่ดำเนินธุรกิจให้บริการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีทางเรือ
ทั้งภายในและต่างประเทศ ในปัจจุบัน บจ. ไทยออยล์มารีน
เป็นเจ้าของเรือบรรทุกน้ำมันและปิโตรเคมี จำนวน 5 ลำ
ที่มีความสามารถในการบรรทุกรวมได้ประมาณ 147,450 ตันบรรทุก (Deadweight Ton)
โดยเน้นการให้บริการขนส่งในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น เวียดนาม สิงคโปร์ อินโดนีเซีย
สาธารณรัฐประชาชนจีน เกาหลีใต้ อินเดีย และฟิลิปปินส์ ซึ่งได้รับการยอมรับจากลูกค้ารายใหญ่
เช่น เชลล์ บีพี เชฟรอน และ เอกซอนโดยลูกค้าของ บจ. ไทยออยล์มารีน ได้แก่ กลุ่ม ปตท.
และผู้ค้าต่างประเทศอื่นๆ (International Traders)

บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย

ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 9 เป็นบริษัทขนส่งน้ำมันทางท่อที่ส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด
(Multiple-Product Pipeline) อย่างต่อเนื่องด้วยท่อเพียงเส้นเดียวที่มีความยาวประมาณ
255 กิโลเมตร โดยผลิตภัณฑ์ที่ส่งผ่านท่อ ได้แก่ น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว
น้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยาน และน้ำมันดีเซล โดยมีสถานีส่งน้ำมันผลิตภัณฑ์ต้นทางอยู่ที่อำเภอศรีราชา
จังหวัดชลบุรี ซึ่งใกล้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ และโรงกลั่นน้ำมันของเอสโซ่
และมีคลังน้ำมันปลายทางอยู่ที่อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี, ที่อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี
และที่สนามบินดอนเมือง นอกจากนี้ บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย
ยังได้ขยายเครือข่ายระบบท่อเพิ่มเติมอีก 2 เส้นทางได้แก่
ระบบท่อส่งน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานสุวรรณภูมิ (Suvarnabhumi Airport Dedicated Line)
ระยะทางยาว 38 กิโลเมตร
เพื่อให้บริการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยานจากคลังน้ำมันที่อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี
ไปยังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และระบบท่อส่งน้ำมันมาบตาพุด-ศรีราชา (MTP Feederline)
ระยะทางยาว 67 กิโลเมตร ซึ่งเชื่อมต่อท่อส่งน้ำมันผลิตภัณฑ์ จากโรงกลั่นน้ำมัน PTTGC และ
SPRC ที่นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด
มาต่อกับท่อส่งน้ำมันหลักที่อำเภอศรีราชาเพื่อใช้ขนส่งน้ำมันผลิตภัณฑ์ไปยังคลังน้ำมันปลายทางดังกล่าว

4.1.7 ธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

บจ. พีทีที ไอซีที โซลูชั่นส์ ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 20 ในเดือนกรกฎาคม 2549
เป็นบริษัทที่จัดขึ้นตามนโยบายการสร้างความร่วมมือ และเพิ่มมูลค่าภายในกลุ่ม ปตท.
ด้วยการบริหารจัดการและลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
และให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ
ซึ่งจะประกอบด้วยการวางระบบ การให้คำปรึกษา การจัดหา และการจัดส่งบุคลากร
เพื่อดูแลและให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร ซึ่งให้บริการแก่บริษัทในกลุ่ม
ปตท. เป็นหลัก และเริ่มขยายการให้บริการออกสู่ลูกค้าบริษัทภายนอกกลุ่ม ปตท.

4.1.8 ธุรกิจด้านเอทานอล

บจ. ไทยออยล์ เอทานอล ลงทุนในธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับอุตสาหกรรมเอทานอล
โดยบริษัทที่ไทยออยล์ เอทานอลได้ร่วมลงทุนสามารถผลิตเอทานอลได้ทั้งสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิง
(Fuel Grade) และใช้ในอุตสาหกรรม (Industrial Grade)
โดยเอทานอลสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงจะถูกนำไปผสมกับน้ำมันเบนซินเพื่อให้ได้เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ชนิดต่างๆ
ที่จำหน่ายในประเทศ ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี10 (ออกเทน 91 และ 95) น้ำมันแก๊สโซฮอล์
อี20 (ออกเทน 95) และ น้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี85 (ออกเทน 95)
ซึ่งมีส่วนผสมของเอทานอลสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงในสัดส่วน 10% 20% และ 85% ตามลำดับ
ส่วนเอทานอลสำหรับใช้ในอุตสาหรรมจะถูกส่งออกไปขายในตลาดต่างประเทศเช่น จีน ญี่ปุ่น
และเกาหลี เป็นต้น

ในปัจจุบันบริษัทฯ ได้ลงทุนถือหุ้นในบริษัทผลิตและจำหน่ายเอทานอลรวม 3 บริษัท ได้แก่

1.  บริษัท ทรัพย์ทิพย์ จำกัด ซึ่งบริษัทฯถือหุ้น 50%
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงจากมันสำปะหลัง กำลังการผลิต 2
    แสนลิตรต่อวัน ตั้งอยู่ที่จังหวัดลพบุรี

1.  บริษัท แม่สอดพลังงานสะอาด จำกัด ซึ่งบริษัทฯถือหุ้น 30%
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงจากน้ำอ้อย กำลังการผลิต 2.3
    แสนลิตรต่อวัน ตั้งอยู่ที่จังหวัดตาก

2.  บริษัท อุบล ไบโอเอทานอล จำกัด ซึ่งบริษัทฯถือหุ้น 21.28%
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงและสำหรับใช้ในอุตสาหกรรม
    สามารถผลิตได้จากมันสำปะหลังและกากน้ำตาล กำลังการผลิต 4 แสนลิตรต่อวัน โดยบริษัท
    อุบลฯ ยังถือหุ้นเต็มในบริษัทผู้ผลิตแป้งมันสำปะหลัง (Native Starch) ขนาดกำลังการผลิต
    300 ตันต่อวัน และบริษัทผลิตก๊าซชีวภาพ (Bio gas) จากน้ำเสียของโรงงานแป้งมันฯ
    ซึ่งก๊าซชีวภาพจะถูกนำไปใช้ในกระบวนการผลิตแป้งมันและส่วนที่เหลือจะถูกผลิตไฟฟ้าขนาด
    1.9 เมกกะวัตต์ ขายให้กับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
    โดยโรงงานทั้งหมดตั้งอยู่ที่จังหวัดอุบลราชธานี

4.1.9 ธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงาน

บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยีโซลูชั่น ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 20
เป็นธุรกิจให้บริการคำปรึกษาและอื่นๆด้านเทคนิควิศวกรรม

4.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

การทำการตลาดของผลิตภัณฑ์และบริการที่สำคัญ

ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม

บริษัทฯมุ่งเน้นการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเพื่อตอบสนองตลาดในประเทศเป็นหลัก
โดยมีสัดส่วนการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศ 87% และการจำหน่ายในตลาดส่งออก 13%
โดยการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศนั้นเน้นการจำหน่ายในตลาดค้าส่งแก่ผู้ค้าน้ำมันที่มีสถานีบริการเป็นหลัก
โดยจำหน่ายผลิตภัณฑ์กว่า 50% (59%ในปี 2555)
ให้แก่ป.ต.ท.ซึ่งเป็นลูกค้าและผู้ถือหุ้นหลักของบริษัทฯ และลูกค้าอื่นๆเช่น เชลล์ เชฟรอน พีที
เป็นต้น โดยมีช่องทางการจำหน่ายทางท่อ ทางเรือ และทางรถบรรทุกน้ำมัน
ส่วนการจำหน่ายในตลาดส่งออกนั้นเน้นการขายในตลาดอินโดจีนผ่านลูกค้าในประเทศ โดยเรือ
และรถบรรทุกน้ำมัน และตลาดอื่นๆในภูมิภาคทางเรือขนส่งน้ำมัน เช่น สิงคโปร์ จีน และฮ่องกง
เป็นต้น ผ่านลูกค้าที่เป็นบริษัทน้ำมันชั้นนำ

ในปีที่ผ่านมา (2555) บริษัทฯสามารถเพิ่มสัดส่วนการจำหน่ายผลิตภัณ์ปิโตรเลียมในประเทศได้สูงถึง
35%ของปริมาณการใช้ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมในประเทศ
จากปัจจัยความพร้อมในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ตามมาตรฐานยูโร 4 ในต้นปี 2555
สอดคล้องกับข้อกำหนดใหม่ของกรมธุรกิจพลังงาน
และสามารถจำหน่ายทดแทนโรงกลั่นที่ยังไม่พร้อมจำหน่ายตามข้อกำหนดดังกล่าว
รวมถึงสามารถจำหน่ายผลิตภัณฑ์ให้กับลูกค้าในประเทศในช่วงเวลาที่โรงกลั่นอื่นเกิดปัญหาทางการผลิตในไตรมาส
1 และไตรมาส 3
ทั้งยังลดการนำเข้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมจากต่างประเทศในช่วงวิกฤติดังกล่าวได้จากการมีพันธมิตรทางการค้าในตลาดส่งออกที่สามารถยืดหยุ่นในการรับผลิตภัณฑ์

ถึงแม้ว่าบริษัทฯจะพึ่งพิงลูกค้ารายหลักในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์
บริษัทฯยังให้ความสำคัญการการสนับสนุนการขยายตลาดในกลุ่มลูกค้ารายย่อยเพื่อรองรับความเสี่ยง
และเพื่อเป็นการขยายฐานลูกค้าให้มีความหลากหลายและรองรับการขยายอุปสงค์การใช้น้ำมันปิโตรเลียมที่เพิ่มมากขึ้นจากเศรษฐกิจที่เติบโตอย่างต่อเนื่อง
และสามารถขยายตลาดอินโดจีนจากความพร้อมในการส่งออกน้ำมันผ่านทางรถบรรทุกจากคลังน้ำมันไทยออยล์ศรีราชา
ซึ่งให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง รวมถีงกองเรือของบริษัทฯในเครือที่สนับสนุนต้นทุนค่าขนส่ง
และความพร้อมในการจัดส่งให้สามารถแข่งขันกับคู่แข่งในตลาดต่างประเทศได้

ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

บริษัทฯจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีประมาณ 40%ในประเทศไปยังผู้ผลิตสารปิโตรเคมีปลายน้ำ
และส่งออก 60% ไปยังตลาดต่างประเทศผ่านผู้ค้าปิโตรเคมี
และผู้ผลิตสารปิโตรเคมีปลายน้ำโดยทางเรือขนส่งเป็นหลัก
บริษัทฯรักษาฐานลูกค้าในประเทศเพื่อความมั่นคงในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากข้อได้เปรียบทางด้านการจัดส่งเทียบกับการนำเข้าจากต่างประเทศ
ในขณะเดียวกันได้ทำการขยายตลาดต่างประเทศในส่วนของผู้ผลิตสารปิโตรเคมีปลายน้ำมากขึ้น
โดยเฉพาะประเทศจีนซึ่งเป็นผู้ผลิตพีทีเอรายใหญ่ที่มีอุปสงค์อย่างต่อเนื่อง
โดยพึ่งพาการนำเข้าจากการที่อุปทานในประเทศไม่เพียงพอ
นอกจากนี้บริษัทฯได้ร่วมมือกับกลุ่มป.ต.ท.ในการจัดส่งผลิตภัณฑ์ร่วมกันไปยังภูมิภาคอื่นๆ เช่น
สหรัฐอเมริกา เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ และลดค่าขนส่ง
และขยายฐานลูกค้าให้มีความหลากหลายเพื่อรองรับความผันผวนของความต้องการผลิตภัณฑ์ในภูมิภาค

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

บริษัทฯจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานให้แก่ลูกค้าหลักคือป.ต.ท.ในสัดส่วนประมาณ
60%ของปริมาณการผลิตทั้งหมด
และจำหน่ายให้แก่ลูกค้ากลุ่มโรงผสมน้ำมันหล่อลื่นรายย่อยอื่นๆในประเทศทางรถบรรทุกและทางเรือช
และจำหน่ายในตลาดส่งออกผ่านทางลูกค้าในประเทศ และผู้ค้าน้ำมันหล่อลื่น
รวมสัดส่วนการส่งออกประมาณ 40% ทางเรือเป็นหลัก ทั้งยังมุ่งเน้นการขายผลิตภัณฑ์พิเศษ เช่น
น้ำมันยางสะอาด แว็กซ์ ตลอดจนถึงการจำหน่ายทางบรรจุภัณฑ์ใหม่ๆ เช่น Flexi bag, drum,
iso tank, carton เพื่อให้สามารถเข้าถึงลูกค้ารายย่อยได้หลากหลายยิ่งขึ้น
นอกจากนี้บริษัทฯได้ใช้พันธมิตรทางการค้าเพื่อขยายฐานลูกค้าไปยังภูมิภาคอื่นๆเช่น ยุโรป
รวมถึงจีนและเกาหลีอีกด้วย

ภาวะการแข่งขัน

ภาวะการแข่งขันของบริษัทฯมาจากคู่แข่งในตลาดในประเทศและต่างประเทศ
โดยมีปัจจัยทางด้านราคา การบริการและความรวดเร็วในการจัดส่งผลิตภัณฑ์
ดังนั้นปัจจัยหลักที่ทำให้บริษัทฯสามารถแข่งขันได้ในสภาวะการแข่งขันที่คาดว่าจะสูงขึ้นต่อเนื่องในอนาคตคือ
ความสามารถในการบริหารต้นทุนและปรับปรุงประสิทธิภาพในการผลิต
รวมถึงความสามารถในการบริหารห่วงโซ่อุปทาน
ซึ่งไทยออยล์มีโรงกลั่นน้ำมันที่ใหญ่และมีความซับซ้อนในการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ที่สุดในประเทศไทย
โดยมีกำลังการกลั่น 275,000 บาเรลล์ต่อวัน คิดเป็น 28%ของกำลังการกลั่นรวมในประเทศ
และบูรณาการกับโรงปิโตรเคมีและโรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
บริษัทฯเป็นหนี่งในโรงกลั่นที่มีความซับซ้อนและทันสมัยที่สุดในภาคพื้นเอเชียแปซิฟิก
ทำให้สามารถเลือกใช้น้ำมันดิบที่หลากหลาย
และเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาด ทั้งในส่วนของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม
ปิโตรเคมี และน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ส่งผลให้บริษัทฯมีความสามารถในการแข่งขันเหนือกว่าคู่แข่ง
จากระบบการกลั่นที่ซับซ้อนและทันสมัยทำให้บริษัทฯสามารถเลือกหยุดซ่อมบำรุงหน่วยกลั่นบางหน่วยได้โดยไม่จำเป็นต้องหยุดซ่อมหน่วยกลั่นทั้งหมด
จึงสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้อย่างต่อเนื่องเมื่อเทียบกับโรงกลั่นอื่นๆ

ทั้งนี้บริษัทฯยังมีกองเรือที่สนับสนุนการจัดหาวัตถุดิบและการจัดส่งผลิตภัณฑ์ในกลุ่มทั้งในและต่างประเทศ
ทำให้มีต้นทุนการขนส่งที่สามารถแข่งขันได้
ทั้งยังสนับสนุนความมั่นคงในจัดหาวัตถุดิบและจัดส่งผลิตภัณฑ์ให้แก่ลูกค้าได้ตลอดห่วงโซ่อุปทาน

เพื่อตอบสนองความได้เปรียบทางทำเลที่ตั้งที่ศรีราชาซึ่งเป็นศูนย์กลางในการจำหน่ายน้ำมันไปยังภาคต่างๆทั้งทางเรือ
ทางรถบรรทุกและทางท่อขนส่งน้ำมัน
นอกจากนั้นประเทศไทยยังเป็นศูนย์กลางในการจัดส่งผลิตภัณฑ์ไปยังประเทศต่างๆในคาบสมุทรอินโดจีน
บริษัทฯจึงมุ่งเน้นการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศและในภูมิภาคเป็นหลัก

สำหรับธุรกิจปิโตรเลียม คู่แข่งสำคัญของบริษัทฯคือโรงกลั่นทั้ง 6โรงในประเทศ
และโรงกลั่นอื่นๆในภูมิภาค
การที่บริษัทฯไม่มีสถานีบริการทำให้บริษัทฯสามารถจำหน่ายผลิตภัณฑ์ให้แก่ลูกค้าโดยไม่มีความขัดแย้งในเชิงธุรกิจที่ซ้ำซ้อนกับลูกค้า
จากทำเลที่ตั้งข้างต้นทำให้บริษัทฯได้เปรียบคู่แข่งทางด้านค่าขนส่ง
ตลอดจนถึงการจ่ายสินค้าทางรถบรรทุกที่มีสถานีจ่ายน้ำมันศรีราชาที่ใหญ่ที่สุดในบรรดาโรงกลั่นต่างๆในประเทศ
ตลอดจนถึงการให้บริการ 24 ชั่วโมง
นอกจากนี้การที่บริษัทฯมีท่าเรือรับน้ำมันดิบขนาดใหญ่ทำให้มีต้นทุนการนำเข้าน้ำมันดิบที่ต่ำกว่าโรงกลั่นอื่นๆในประเทศ

ในส่วนของธุรกิจปิโตรเคมี คู่แข่งในประเทศคือ เอสโซ่ และ พีทีทีจีซี
ส่วนคู่แข่งต่างประเทศรวมถึงโรงปิโตรเคมีในภูมิภาค เช่น ไต้หวัน สิงคโปร์ มาเลเซีย และจีน
เป็นต้น

ในส่วนของธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน คู่แข่งในประเทศคือ ไออาพีซี ซึ่งมีส่วนตลาดที่แตกต่างกัน
โดยบริษัทฯมีลูกค้าหลักคือ ป.ต.ท. และลูกค้ากลุ่มโรงผสมน้ำมันหล่อลื่นในประเทศรายย่อย
ส่วนไออาพีซี จำหน่ายให้แก่บริษัทฯน้ำมันต่างชาติรายใหญ่ เช่น เชลล์และเชฟรอนเป็นหลัก
ส่วนคู่แข่งในตลาดต่างประเทศคือ โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในประเทศเกาหลีใต้ ไต้หวัน
อินโดนีเซีย และสิงคโปร์

4.3 ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลก ในปี 2555

เศรษฐกิจโลกในปี 2555 ยังคงขยายตัวแม้ว่าด้วยอัตราที่ช้าลงที่ร้อยละ 3.3 ซึ่งน้อยกว่าปี 2554
ที่ขยายตัวที่อัตราร้อยละ 3.8 เนื่องจากเศรษฐกิจโลกถูกกดดันจากปัญหาหนี้ยุโรปที่ยืดเยื้อ
ส่งผลให้ยูโรโซนเข้าสู่ภาวะเศรษฐกิจของถดถอย แม้ว่าธนาคารกลางยุโรปจะออกแผนต่างๆ
เพื่อบรรเทาปัญหา แต่มาตรการส่วนใหญ่ยังไม่ได้นำมาปฏิบัติใช้
จึงทำให้สถานการณ์โดยรวมของยูโรโซนยังคงน่าเป็นห่วง
ขณะเดียวกันการขยายตัวทางเศรษฐกิจของจีนและหลายประเทศในภูมิภาคเอเชียได้ชะลอตัวลง
เนื่องจากการหดตัวของการส่งออกไปยังประเทศคู่ค้าหลักโดยเฉพาะในยุโรป
ส่วนของเศรษฐกิจสหรัฐฯภาพรวมยังขยายตัวแบบค่อยเป็นค่อยไปภายใต้การดำเนินนโยบายการเงินผ่อนคลายทั้งการขยายเวลาการคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายในระดับต่ำไปจนกว่าสถานการณ์การจ้างงานและอัตราการว่างงานลดลงมาอยู่ที่ประมาณร้อยละ
6.5 และการออกมาตรการ QE3 และ QE4
ผ่านการเข้าซื้อตราสารที่มีอสังหาริมทรัพย์ค้ำประกันและพันธบัตรระยะยาว ในวงเงินรวมเดือนละ
85,000 ล้านเหรียญสหรัฐฯโดยไม่จำกัดระยะเวลา
อย่างไรก็ดีตลาดแรงงานในสหรัฐฯยังมีความเปราะบางส่วนหนึ่งเป็นเพราะภาคธุรกิจชะลอการลงทุนและการจ้างงาน
เพื่อรอความชัดเจนเกี่ยวกับแนวทางการปรับลดการขาดดุลทางการคลังและการต่ออายุมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจบางส่วนที่จะหมดอายุลงภายในสิ้นปี
2555 (ปัญหาหน้าผาทางการคลัง หรือ US Fiscal Cliff)
ความไม่แน่นอนของการแก้ปัญหาหนี้ยุโรปและความกังวลต่อภาวะชะลอตัวของเศรษฐกิจจีนส่งผลให้ตลาดน้ำมันและตลาดหุ้นปรับตัวลดลงอย่างหนักในช่วงไตรมาส
2 ก่อนที่จะเริ่มปรับตัวดีขึ้นหลังธนาคารกลางสหรัฐฯ
ยุโรปและจีนออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม ทั้งในส่วนของ QE3 และ QE4 ของสหรัฐฯ
ผ่านการเข้าซื้อตราสารที่มีอสังหาริมทรัพย์ค้ำประกันและพันธบัตรระยะยาว ในวงเงินรวมเดือนละ
85,000 ล้านเหรียญสหรัฐฯโดยไม่จำกัดระยะเวลา
การประกาศเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลของประเทศยูโรโซนที่ประสบปัญหาหนี้ (Outright Monetary
Transaction: OMTs) และการอัดฉีดเงินผ่านการลงทุนในระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานของจีน
อย่างไรก็ดี พายุเฮอริเคนแซนดี้ที่พัดถล่มชายฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ
ในช่วงปลายเดือนตุลาคมได้ส่งผลกระทบต่อการขยายตัวทางเศรษฐกิจของสหรัฐฯ ในไตรมาส 4
และความกังวลต่อปัญหาวิกฤติหน้าผาการคลังที่จะมีการปรับขึ้นภาษีและลดการใช้จ่ายของภาครัฐในวันที่
1 มกราคม 2556 ได้ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของตลาด
เนื่องจากกลัวว่าพรรคเดโมเเครตและพรรครีพับลิกันจะไม่สามารถจัดการปัญหาหน้าผาทางการคลังนี้ได้ทัน

ภาวะตลาดน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปในปี 2555

ราคาน้ำมันดิบในปี 2555 โดยภาพรวมยังคงมีความผันผวนในระดับสูง
โดยราคาน้ำมันดิบดูไบเคลื่อนไหวอยู่ในกรอบ 85 – 125 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
และมีราคาเฉลี่ยอยู่ที่ 109 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ปรับเพิ่มขึ้นจากราคาเฉลี่ยในปี 2554 ที่
106 เหรียญสหรัฐฯ โดยราคาน้ำมันดิบปรับตัวสูงขึ้นมากในช่วงต้นปี
เนื่องจากความกังวลต่อปัญหาความตึงเครียดระหว่างชาติตะวันตกและอิหร่านในเรื่องโครงการนิวเคลียร์
โดยได้อิหร่านขู่ปิดช่องแคบฮอร์มุสซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันดิบทางทะเลหลักออกจากตะวันออกกลาง
ประกอบกับมาตรการคว่ำบาตรของชาติตะวันตกที่ห้ามนำเข้าน้ำมันดิบจากอิหร่านเพื่อกดดันให้อิหร่านยุติโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ส่งผลให้อุปทานน้ำมันดิบตึงตัวขึ้น
รวมทั้งเกิดปัญหาความไม่สงบในหลายประเทศในแถบตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ ได้แก่ ซีเรีย
ซูดานใต้ และเยเมน ปัจจัยเหล่านี้ได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบดูไบปรับขึ้นไปแตะระดับสูงสุดของปีที่
124.20 เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรลเมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2555 อย่างไรก็ดี
ราคาน้ำมันได้ปรับตัวลดลงอย่างหนักในช่วงไตรมาส 2 จากปัญหาหนี้ในยุโรปที่ทวีความรุนแรงขึ้น
โดยเฉพาะความเสี่ยงที่กรีซอาจจะผิดนัดชำระหนี้และออกจากการเป็นสมาชิกยูโรโซน
หลังการเลือกตั้งครั้งแรกประสบความล้มเหลว
รวมทั้งปัญหาหนี้สาธารณะที่ก่อตัวเพิ่มมากขึ้นในสเปนและอิตาลี
ที่ส่งผลให้อัตราผลตอบแทนพันธบัตรรัฐบาลปรับตัวสูงขึ้นมาก
นอกจากนี้อิหร่านมีท่าทีอ่อนลงโดยยอมเปิดฉากเจรจากับชาติตะวันตกหลายครั้งแม้ว่าประสบความล้มเหลวก็ตาม
ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบดูไบปรับตัวลดลงไปแตะระดับต่ำสุดของปีที่ 89.10
เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรลเมื่อวันที่ 22 มิถุนายน 2555

ทั้งนี้ราคาน้ำมันเริ่มปรับตัวสูงขึ้นในช่วงปลายไตรมาส 2 ต่อเนื่องมายังไตรมาส 3
หลังรัฐบาลกรีซประสบความสำเร็จในการปรับโครงสร้างหนี้กับนักลงทุนภาคเอกชนและได้รับการอนุมัติเงินกู้รอบที่
2 จากสมาชิกกลุ่มประเทศยุโรปและกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)
ขณะเดียวกันยุโรปได้ข้อสรุปเกี่ยวกับแนวทางการแก้ปัญหาหนี้สาธารณะโดยเฉพาะการจัดตั้งกองทุนช่วยเหลือถาวรของสหภาพยุโรป
(European Stability Mechanism: ESM)
เพื่อดำเนินการต่อจากกองทุนรักษาเสถียรภาพการเงินยุโรป (European Financial
Stability Facility: EFSF)
รวมทั้งธนาคารกลางยุโรปออกมาตรการเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาลของประเทศสมาชิกที่ประสบปัญหาหนี้ในตลาดรองอย่างไม่จำกัดจำนวน
(Outright Monetary Transaction: OMTs)
ขณะเดียวกันธนาคารกลางสหรัฐฯตัดสินใจออกมาตรการ QE3 เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม
ส่งผลให้นักลงทุนมีความมั่นใจมากขึ้นและกลับเข้ามาลงทุนในสินทรัพย์เสี่ยงต่างๆ รวมทั้งน้ำมันอีกครั้ง
นอกจากนี้ผลกระทบต่ออุปทานน้ำมันดิบจากการที่พายุเฮอริเคนไอแซคเคลื่อนตัวเข้าอ่าวเม็กซิโกในสหรัฐฯ
รวมทั้งการหยุดซ่อมบำรุงของแหล่งผลิตน้ำมันดิบ Buzzard
ในแถบทะเลเหนือเป็นอีกปัจจัยหนุนราคาน้ำมันดิบในช่วงไตรมาส 3 ให้ปรับตัวสูงขึ้น

อย่างไรก็ตาม ในไตรมาส 4
ราคาน้ำมันดิบมีความผันผวนโดยได้รับผลกระทบจากปัจจัยเรื่องความไม่แน่นอนของการแก้ปัญหาหนี้กรีซว่าจะได้รับเงินงวดใหม่จากสหภาพยุโรปและ
IMFหรือไม่และสเปนยังไม่ขอเงินช่วยเหลือเพิ่มเติมจากสหภาพยุโรป
รวมทั้งความกังวลต่อปัญหาหน้าผาการคลังของสหรัฐฯ อย่างไรก็ตาม
สถานการณ์ความรุนแรงระหว่างอิสราเอลและกองกำลังติดอาวุธฮามาสในปาเลสไตน์ที่ทวีความตึงเครียดมากขึ้นและสถานการณ์การประท้วงประธานาธิบดีและร่างรัฐธรรมนูญในอียิปต์เป็นปัจจัยหนุนให้ราคาน้ำมันในช่วงปลายปีไม่ปรับลดลงมากนักและยังยืนอยู่ในระดับสูง

ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในปี 2555 ปรับตัวเพิ่มขึ้นตามราคาน้ำมันดิบ
โดยส่วนต่างราคาน้ำมันเบนซินและน้ำมันเตาปรับเพิ่มขึ้นมากเทียบกับปี 2554
โดยราคาน้ำมันเบนซินได้รับแรงหนุนจากปริมาณอุปทานที่ค่อนข้างตึงตัวจากข่าวการปิดตัวลงอย่างถาวรของโรงกลั่นน้ำมันแถบชายฝั่งตะวันออกของสหรัฐฯ
และในยุโรปและเหตุการณ์ไฟไหม้ของโรงกลั่นน้ำมันหลายแห่งในสหรัฐฯ เวเนซูเอล่าและเอเชีย
ประกอบกับความต้องการภายในภูมิภาคที่ยังอยู่ในระดับสูง โดยเฉพาะ อินโดนีเซีย
เวียดนามและตะวันออกกลาง
ในส่วนของราคาน้ำมันเตาได้รับแรงหนุนจากความต้องการนำเข้าจากญี่ปุ่นเพื่อนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงไฟฟ้าทดแทนปริมาณผลิตไฟฟ้าที่หายไปจากโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ที่ยังปิดดำเนินการหลังเหตุการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิเมื่อปี
2554 อย่างไรก็ดี
ส่วนต่างราคาน้ำมันอากาศยานและดีเซลเมื่อเทียบกับน้ำมันดิบดูไบปรับลดลงเล็กน้อยเทียบกับปี 2554
เนื่องจากสภาพอากาศที่อุ่นกว่าระดับปกติในยุโรปและสหรัฐฯ
ช่วงต้นปีส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันดีเซลเพื่อทำความร้อนต่ำกว่าปกติ อย่างไรก็ตาม
การที่โรงกลั่นน้ำมันหลายแห่งต้องปิดซ่อมบำรุงฉุกเฉินจากเหตุการณ์ไฟไหม้และการปิดซ่อมบำรุงตามปกติในช่วงก่อนฤดูหนาวช่วยหนุนส่วนต่างราคาให้ปรับลดลงเพียงเล็กน้อย

ภาวะตลาดน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศไทยปี 2555

ภาวะเศรษฐกิจไทย ปี 2555 ขยายตัวในอัตราที่เพิ่มขึ้นจากปีก่อน
เนื่องจากการเติบโตของอุปสงค์ชั่วคราวในประเทศหลังได้รับความเสียหายจากอุทกภัยครั้งใหญ่ในประเทศในช่วงปลายปี
2554
ส่งผลให้การลงทุนภาคเอกชนเพื่อการฟื้นฟูและความต้องการบริโภคสินค้าที่สะสมมาจากช่วงเกิดอุทกภัยได้ปรับตัวเพิ่มขึ้นในช่วงครึ่งแรกของปี
อย่างไรก็ดี
เศรษฐกิจไทยเริ่มชะลอลงและกลับสู่แนวโน้มปกติในช่วงครึ่งปีหลังของปีหลังแรงซื้อที่เกิดจากเหตุการณ์อุทกภัยหมดลง
ประกอบกับการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลกที่ส่งผลกระทบต่อภาคการส่งออกของไทยและการเบิกจ่ายงบลงทุนของรัฐบาลในส่วนของแผนบริหารจัดการน้ำที่ล่าช้ากว่ากำหนด
จากปัจจัยข้างต้นส่งผลให้ธนาคารแห่งประเทศไทยคาดการณ์อัตราการตัวทางเศรษฐกิจของประเทศไทยปี
2555 ขยายตัวที่ร้อยละ 5.7 (รายงานแนวโน้มเงินเฟ้อ เดือนตุลาคม 2555)

สำหรับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปภายในประเทศในปี 2555
ขยายตัวจากปัจจัยสนับสนุนหลังอุทกภัยเช่นกัน เนื่องจากภาครัฐได้ดำเนินนโยบายต่างๆ
เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนและภาระค่าใช้จ่ายของประชาชน อาทิเช่น
การขยายระยะเวลายกเว้นการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตน้ำมันดีเซลและการรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลให้อยู่ที่ประมาณ
30 บาทต่อลิตร การควบคุมราคาขายปลีกก๊าซแอลพีจีในภาคขนส่งและครัวเรือน
และการยกเว้นภาษีสรรพสามิตรถยนต์คันแรก ส่งผลให้ปริมาณการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวม 11
เดือน ในปี 2555 ขยายตัวประมาณร้อยละ 5 นำโดยน้ำมันดีเซลที่ขยายตัวมากถึงร้อยละ 8
ก๊าซแอลพีจีที่ขยายตัวร้อยละ 7 และน้ำมันเบนซินขยายตัวร้อยละ 5
ในขณะที่ปริมาณการใช้น้ำมันอากาศยานทรงตัว
หลังจำนวนเส้นทางการบินระยะยาวและการขนส่งพัสดุภัณฑ์ทางอากาศลดลงตามการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก
นอกจากนี้น้ำมันเตาหดตัวร้อยละ 3 เนื่องจากโรงงานไฟฟ้าใช้เชื้อเพลิงทดแทนประเภทอื่น
โดยเฉพาะก๊าซธรรมชาติซึ่งมีราคาถูกกว่า

[]

ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน

ในปี 2555 โรงกลั่นภายในประเทศกลั่นน้ำมันในปริมาณเฉลี่ย 971,933 บาร์เรลต่อวัน
เพิ่มขึ้นจากปี 2554 ที่ 935,160 บาร์เรลต่อวัน
เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันภายในประเทศกลับมาดำเนินการปกติหลังจากปิดซ่อมบำรุงในปี 2554
เพื่อติดตั้งหน่วยผลิตน้ำมันเบนซินและดีเซลมาตรฐานยูโร 4 ให้ได้ทันตามที่กฎหมายบังคับใช้ตั้งแต่วันที่
1 มกราคม 2555 ทั้งนี้ ไทยออยล์ยังคงมีสัดส่วนการกลั่นเป็นอันดับหนึ่งของประเทศ
ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 28 ของปริมาณการกลั่นรวมของทั้งประเทศ

[]

ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน

ภาวะตลาดอะโรมาติกส์ปี 2555

ตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2555 มีความผันผวนค่อนข้างมาก
โดยราคาพาราไซลีนที่ในช่วงครึ่งแรกของปีได้รับแรงหนุนจากภาวะอุปทานตึงตัว
เนื่องจากโรงพาราไซลีนในประเทศประสบปัญหาการผลิตทำให้ต้องลดกำลังการผลิตลง
ประกอบกับโรงอะโรมาติกส์ที่อินโดนีเซียยังไม่สามารถดำเนินการได้ตามปกติหลังจากปิดซ่อมบำรุงตั้งแต่ปลายปี
2554 อย่างไรก็ดี
ความกังวลต่อเศรษฐกิจโลกและความผันผวนของราคาน้ำมันจากปัญหาหนี้ยุโรปในช่วงไตรมาส 2
ส่งผลให้ผู้ซื้อปรับพฤติกรรม โดยซื้อเท่าที่จำเป็นเพื่อรอดูสถานการณ์ ประกอบกับโรงพีทีเอใหม่ 2
โรงในจีนที่มีกำลังการผลิตรวม 2.9 ล้านตันต่อปี
ได้เลื่อนกำหนดการเริ่มเดินเครื่องออกไปยังไตรมาส 3
ส่งผลให้ความต้องการสารพาราไซลีนมีน้อยกว่าที่คาดไว้ นอกจากนี้ผู้ผลิตพีทีเอหลายแห่ง โดยเฉพาะ
เกาหลีใต้และไต้หวันตัดสินใจลดกำลังการผลิตลงหรือถือโอกาสหยุดผลิตเพื่อซ่อมบำรุงตั้งแต่เดือน
พฤษภาคม หลังประสบปัญหาภาวะขาดทุน
ปัจจัยนี้ยิ่งส่งผลให้ความต้องการสารพาราไซลีนปรับลดลงไปอีกและกดดันราคาพาราไซลีนในช่วงไตรมาส
2

สำหรับในช่วงครึ่งหลังของปี ราคาพาราไซลีนปรับตัวสูงขึ้นอีกครั้งหลังจากตลาดเข้าสู่ภาวะตึงตัว
เนื่องจากอุปสงค์ที่เพิ่มขึ้นจากโรงพีทีเอ 4 โรงใหม่ในจีน คิดเป็นกำลังการผลิตส่วนเพิ่มกว่า 8
ล้านตัน เริ่มดำเนินการผลิตในช่วงเดือนกันยายน นอกจากนี้โรงพาราไซลีนใหม่ 2 โรง
ในเกาหลีใต้และจีน กำลังการผลิตรวม 1.6 ล้านตัน ได้เลื่อนกำหนดการเริ่มเดินเครื่องออกไป
เป็นเหตุให้อุปทานสารพาราไซลีนค่อนข้างตึงตัว
นอกจากนี้ปริมาณโพลีเอสเตอร์คงคลังที่ลดลงอย่างต่อเนื่อง
เป็นแรงจูงใจให้ผู้ผลิตปลายน้ำมีความต้องการซื้อสารพาราไซลีนมากขึ้น

สำหรับตลาดเบนซีนในปี 2555 ได้รับแรงสนับสนุนจากภาวะอุปทานตึงตัว
เนื่องจากโรงโอเลฟินส์หลายแห่งในเอเชีย สหรัฐฯ และยุโรป
ต้องปรับลดกำลังการผลิตเพราะประสบปัญหาขาดทุน
ส่งผลให้สารเบนซีนที่เป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ผลิตออกมาสู่ตลาดน้อยลงตามไปด้วย
ประกอบกับโรงโอเลฟินส์หลายแห่งในสหรัฐฯ เปลี่ยนไปใช้สารตั้งต้นที่เบาขึ้น
ส่งผลให้สารเบนซินออกมาน้อยลงเช่นกัน เป็นเหตุให้สหรัฐฯ
ต้องนำเข้าสารเบนซีนจากเอเชียเพิ่มมากขึ้น
ซึ่งทำให้อุปทานในเอเชียตึงตัวขึ้นอีกและหนุนให้ราคาของสารเบนซีนอยู่ในระดับที่สูงกว่าที่คาดไว้
อย่างไรก็ดี ความต้องการสารเบนซีนเพื่อนำไปผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ปลายน้ำอย่าง
เอบีเอสและโพลีสไตรีน ยังคงถูกกดดัน
เนื่องจากผู้ผลิตปลายน้ำยังคงลดกำลังการผลิตลงอย่างต่อเนื่องจากสภาพเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัว

สำหรับตลาดโทลูอีนได้รับการสนับสนุนจากธุรกิจโอเลฟินส์เช่นเดียวกับสารเบนชีน
โดยอุปทานสารโทลูอีนปรับลดลงจากโรงโอเลฟินส์หลายแห่งในเอเชียที่ลดกำลังการผลิตลง
ขณะที่ความต้องการสารโทลูอีนไปผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่าเป็นสารพาราไซลีนยังคงอยู่ในระดับสูง
ส่งผลให้ปริมาณสารโทลูอีนคงคลังของจีนซึ่งเป็นผู้นำเข้าหลักอยู่ในระดับที่ค่อนข้างต่ำและเป็นปัจจัยที่สนับสนุนให้ราคาสารโทลูอีนอยู่ในระดับที่สูงกว่าปกติ

ภาวะตลาดน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานและยางมะตอยในปี 2555

ในช่วงครึ่งแรกของปี 2555
ตลาดน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานภายในภูมิภาคอยู่ในระดับที่ดีเนื่องจากมีอุปสงค์จากภาคเกษตรกรรมในช่วงฤดูร้อน
อย่างไรก็ดี เมื่อเช้าสู่ช่วงครึ่งปีหลังตลาดน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานโดยรวมชะลอตัวลงค่อนข้างมาก
เนื่องจากความกังวลของผู้ซื้อต่อราคาน้ำมันดิบที่มีความผันผวนสูงในช่วงกลางปี
ประกอบกับตลาดจีนผู้ซึ่งเป็นผู้ซื้อน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานหลักของภูมิภาคชะลอตัวลงหลังเศรษฐกิจจีนได้รับผลกระทบจากภาคการส่งออก
ส่งผลให้ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานปรับตัวลดลงอย่างหนักและกดดันให้โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานหลายแห่งภายในภูมิภาคตัดสินใจที่จะหยุดเพื่อซ่อมบำรุงโรงกลั่นเนื่องจากการผลิตไม่คุ้มต่อต้นทุน
อย่างไรก็ดี อุปทานที่ลดลงไปก็ไม่ได้ช่วยให้ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานปรับตัวสูงขึ้น
ทั้งนี้เนื่องจากอุปทานโดยรวมในภูมิภาคยังมีมากกว่าอุปสงค์
นอกจากนี้ยังคงมีแรงกดดันจากการแข่งขันทางด้านราคาอย่างรุนแรงระหว่างน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป
1 และ 2 ในจีน ทำให้บางช่วงเวลาของครึ่งปีหลังราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 2
(ซึ่งปกติมีราคาสูงกว่า กรุ๊ป 1) มีราคาต่ำกว่าราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 1
ซึ่งสร้างแรงจูงใจให้ผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นเปลี่ยนไปใช้น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 2
เป็นวัตถุดิบแทนน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 1 ประกอบกับอุปทานน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 3
ของผู้ผลิตจากเกาหลีใต้ที่ล้นตลาด
ยังเพิ่มแรงกดดันต่อราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในช่วงครึ่งปีหลังอีกด้วย

อุปสงค์ของยางมะตอยภายในภูมิภาคในปี 2555 ปรับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะอินโดนีเซียที่มีความต้องการใช้ยางมะตอยเพื่อสร้างถนนภายในประเทศ
ขณะเดียวกันอุปทานภายในภูมิภาคยังได้ปรับลดลง โดยเฉพาะปริมาณการส่งออกจากไทย
เนื่องจากไทยมีความต้องการใช้ยางมะตอยภายในประเทศเพิ่มขึ้นเพื่อซ่อมแซมถนนหลังน้ำท่วมหนักในช่วงปลายปี
2554
และยังมีออสเตรเลียที่เข้ามาซื้อยางมะตอยจากสิงค์โปร์และไทยเนื่องจากความต้องการในประเทศที่ปรับเพิ่มขึ้น
ซึ่งจากปัจจัยที่กล่าวมาส่งผลให้ราคายางมะตอยอยู่ในระดับที่สูงตลอดทั้งปี 2555
แม้ว่าอุปสงค์จากจีนปรับลดลงแต่ก็ไม่ได้ทำให้ตลาดยางมะตอยในภูมิภาคซบเซาลงแต่อย่างใด
อย่างไรก็ดี
อุปสงค์ยางมะตอยในภูมิภาคมีแนวโน้มปรับตัวลดลงในช่วงปลายปีเนื่องจากเข้าใกล้วันหยุดยาวสิ้นปีซึ่งเป็นช่วงที่มีการสร้างและซ่อมแซมถนนน้อย

ภาวะตลาดตัวทำละลายปี 2555

ตลาดสารละลายในช่วงครึ่งแรกของปี 2555 มีการเติบโตที่ดีขึ้น
เนื่องจากการพื้นตัวของอุตสาหกรรมรถยนต์และชิ้นส่วนรถยนต์หลังได้รับผลกระทบจากมหาอุทกภัยในช่วงปลายปี
2554 จึงทำให้มีความต้องการสารละลายเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมสีรถยนต์ปรับตัวเพิ่มขึ้นในช่วงต้นปี
โดยราคาสารละลายปรับตัวสูงขึ้นในช่วงครึ่งแรกของปีจากราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบที่ปรับตัวสูงขึ้น
ประกอบกับความกังวลเกี่ยวกับอุปทานของสารทูโลอีนในประเทศที่มีแนวโน้มปรับลดลง
ส่งผลให้ราคาสารทูโลอีนในประเทศปรับตัวสูงขึ้นด้วย

สำหรับในช่วงครึ่งหลังของปี
แม้อุตสาหกรรมรถยนต์จะยังมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องจากนโยบายรถคันแรกของรัฐบาล
แต่ภาพรวมของเศรษฐกิจโลกที่ส่งสัญญาณชะลอตัวจากวิกฤตหนี้ยุโรป
ประกอบกับแนวโน้มของราคาวัตถุดิบที่ปรับตัวลดลง
รวมทั้งฤดูฝนที่ยาวนานในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ปัจจัยเหล่านี้ได้เข้ามากดดันตลาดสารละลายในภูมิภาค นอกจากนี้
ความกังวลเกี่ยวกับความเป็นไปได้ที่จะเกิดอุทกภัยอีกครั้งในประเทศไทยในช่วงไตรมาสสุดท้ายชองปี
ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมปลายน้ำ จึงทำให้ความต้องการของสารละลายชะลอตัวลง โดยรวมในปี
2555 ความต้องการสารละลายภายในประเทศเติบโตได้ดีที่ระดับประมาณร้อยละ 4.5
เมื่อเทียบจากปีก่อนหน้า

ภาวะอุตสาหกรรมการขนส่งน้ำมันปี 2555

ตลาดเรือขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีโดยรวมในปี 2555
ปรับตัวดีขึ้นจากเศรษฐกิจในภูมิภาคที่ยังคงขยายตัว
ประกอบกับการปิดโรงกลั่นน้ำมันและการเกิดอุบัติเหตุของโรงกลั่นน้ำมันและโรงปิโตรเคมีหลายแหล่งในภูมิภาค
ส่งผลให้ความต้องการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปกับผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีปรับสูงขึ้น
ซึ่งส่งผลดีต่ออุตสาหกรรมการขนส่งทางเรือโดยรวม ขณะเดียวกัน ปริมาณเรือต่อใหม่มีไม่มากนัก
ส่งผลให้อัตราค่าขนส่งปรับตัวสูงขึ้นจากปี 2554

ภาวะอุตสาหกรรมเอทานอลปี 2555

ในปี 2555
ปริมาณความต้องการใช้เอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงในการผสมเป็นแก๊สโซฮอล์ภายในประเทศอยู่ที่ระดับประมาณ
1.33 ล้านลิตรต่อวัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 9 เทียบกับปี 2554
ซึ่งเป็นผลมาจากนโยบายการเพิ่มส่วนต่างราคาขายปลีกระหว่างน้ำมันเบนซินธรรมดาและแก๊สโซฮอล์
โดยเฉพาะแก๊สโซฮอล์ E20 มีความต้องการใช้เพิ่มขึ้นร้อยละ 40 เทียบจากปี 2554

ทางด้านกำลังการผลิตของโรงงานเอทานอล ในปี 2555 มีโรงงานผลิตเอทานอลรวมทั้งสิ้นจำนวน
21 แห่ง มีโรงงานเอทานอลจากมันสำปะหลังก่อสร้างแล้วเสร็จเพิ่มขึ้น 2 แห่งจากปี 2554
ทำให้ในปี 2555 มีกำลังการผลิตติดตั้งรวม 3.38 ล้านลิตรต่อวัน
มีการใช้กำลังการผลิตจริงเฉลี่ยอยู่ที่ 1.9 ล้านลิตรต่อวัน (ข้อมูล ณ เดือน กรกฏาคม 55)

ส่วนราคาเฉลี่ยอ้างอิงเอทานอลในปี 2555 ปรับลดลงอยู่ที่ประมาณ 20.83 บาทต่อลิตร จาก
24.31 บาทต่อลิตรในปี 2554 โดยราคาที่ลดลงเป็นผลเนื่องจากการเปลี่ยนวิธีการคำนวนจากแบบ
Cost Plus เป็นแบบเฉลี่ยจากการซื้อขายจริง
ซึ่งจากการที่มีกำลังการผลิตสูงกว่าความต้องการใช้อยู่มากทำให้เกิดการแข่งขันราคาระหว่างผู้ผลิตเอทานอลด้วยกันเองเพื่อรักษาการใช้กำลังการผลิตให้มากที่สุด
โดยในปี 2555
ผู้ผลิตเอทานอลจากกากน้ำตาลมีความสามารถในการแข่งขันสูงกว่าผู้ผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังเนื่องจากมีต้นทุนวัตถุดิบที่ต่ำกว่า

ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้าปี 2555

ในปี 2555 ปริมาณความต้องการไฟฟ้าสูงสุดมีค่า 26,121 เมกะวัตต์ เมื่อวันที่ 26 เมษายน พ.ศ.
2555 ซึ่งสูงกว่าปี 2553 และปี 2554 ที่ร้อยละ 8.4 และร้อยละ 9.3 ตามลำดับ ส่วนค่าพยากรณ์
สำหรับปี 2556 คาดว่าความต้องการไฟฟ้าสูงสุดจะอยู่ที่ 27,443 เมกะวัตต์ หรือ เพิ่มขึ้นร้อยละ
5.1จากปี 2555

สำหรับอัตราค่าไฟฟ้าในปัจจุบัน รัฐฯ ได้อนุมัติให้มีการขึ้นค่าไฟฟ้าผันแปรหรือ FT
ให้สะท้อนกับต้นทุนการผลิตอันได้แก่ ค่าเชื้อเพลิงที่ราคามีการปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โดยล่าสุดคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ได้อนุมัติให้มีการขึ้นค่า FT ประจำเดือน
กันยายน – ธันวาคม 2555 อีก 18 สตางค์ต่อหน่วย จากที่ควรปรับขึ้นที่ 38.24 สตางค์ต่อหน่วย
และให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) แบกรับภาระค่าไฟฟ้าอยู่ที่ 20.24
สตางค์ต่อหน่วยแทนประชาชน ทำให้ค่าไฟฟ้าที่เรียกเก็บจากประชาชนอยู่ที่ 3.71 บาทต่อหน่วย

ตามแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ พ.ศ. 2555 – 2573 (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3) หรือ
PDP 2553 Rev3 รัฐฯ มีแผนเปิดรับซื้อไฟฟ้าจากเอกชนรายใหญ่ (Independent Power
Producer - IPP) รวมทั้งสิ้น 5,400 เมกะวัตต์ และโรงไฟฟ้าเอกชนรายเล็ก (Small Power
Producer - SPP) รวมทั้งสิ้น 1,350 เมกะวัตต์ ซึ่งมีกำหนดเข้าใช้งานตามแผนตั้งแต่ปี พ.ศ.
2564 – 2569 นอกจากนั้น PDP 2555 Rev3
ได้เพิ่มสัดส่วนการจัดหาพลังงานทดแทนและพลังงานหมุนเวียนจากเดิมร้อยละ 5 เป็น ร้อยละ 10
หรือจาก 4,433 เมกะวัตต์ เป็น 9,516 เมกะวัตต์
จึงทำให้เอกชนหลายรายมีแผนเข้าลงทุนในธุรกิจผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนและพลังงานหมุนเวียนเพิ่มมากขึ้น
โดยการรับซื้อไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนและพลังงานหมุนเวียนในอนาคตจะเป็นแบบ Feed-in
Tariff
(ซึ่งเป็นการคิดอัตราค่าไฟฟ้ารวมต่อหน่วยที่สอดคล้องกับต้นทุนการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนในแต่ละเทคโนโลยี
) และจะยกเลิกระบบการสนับสนุนส่วนเพิ่มค่าซื้อไฟฟ้าหรือแอดเดอร์
ซึ่งจะมีผลทำให้ค่าไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนและพลังงานหมุนเวียนถูกลงตามเทคโนโลยีการผลิตที่พัฒนาขึ้น

จากแผน PDP 2553 Rev3 ดังกล่าว กกพ.
ได้ออกประกาศเชิญชวนการรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่ จำนวน 5,400 เมกะวัตต์
เมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2555 และกำหนดให้ยื่นข้อเสนอการประมูลภายในวันที่ 29 เมษายน 2556
โดยจะประกาศผลผู้ผ่านการคัดเลือกในเดือนมิถุนายน – กรกฎาคม 2556

ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขันในอนาคต

ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลกในปี 2556

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คาดการณ์ว่า เศรษฐกิจโลกในปี 2556
จะขยายตัวในอัตราร้อยละ 3.6 (รายงาน ณ เดือนตุลาคม 2555) ปรับเพิ่มขึ้นจากประมาณการปี
2555 ที่ร้อยละ 3.3 โดยเศรษฐกิจของประเทศที่พัฒนาแล้วในปี 2556 จะเติบโตที่ร้อยละ 1.5
ขณะที่เศรษฐกิจของประเทศที่กำลังพัฒนาจะยังคงเติบโตอยู่ที่ร้อยละ 5.6 นำโดย จีน และ อินเดีย
อย่างไรก็ตามเศรษฐกิจโลกมีโอกาสที่จะขยายตัวได้น้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้
เนื่องจากมีปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ที่ยังมีความไม่แน่นนอนสูง ได้แก่

สหรัฐฯ:
แม้ว่าประธานาธิบดีโอบามาและรัฐสภาสหรัฐฯจะสามารถหาข้อสรุปร่วมกันได้ในช่วงปีใหม่ในการหลีกเลี่ยงปัญหาหน้าผาการคลัง
(US Fiscal Cliff) โดยผ่านร่างกฎหมายขึ้นภาษีคนรวยที่มีรายได้มากกว่า 400,000
เหรียญสหรัฐฯต่อปีและครัวเรือนที่มีรายได้เกิน 450,000 เหรียญสหรัฐฯต่อปี
ขณะที่คงอัตราภาษีสำหรับคนจนและคนชั้นกลาง รวมทั้งขยายระยะเวลาการให้สวัสดิการแก่ผู้ว่างงาน
อย่างไรก็ดี หลายฝ่ายรวมทั้งกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF)
ออกมาแสดงความกังวลว่าเศรษฐกิจสหรัฐฯยังมีความเสี่ยงที่หนี้สาธารณะจะชนเพดานภายในช่วงไตรมาส
1 ปี 2556
และความจำเป็นที่ประธานาธิบดีโอบามาจะต้องหารืออีกครั้งกับพรรครีพับลีกันในเรื่องการปรับลดงบประมาณ
รวมทั้งการขยายเพดานหนี้
ซึ่งหากไม่สามารถหาข้อสรุปได้อาจส่งผลให้สหรัฐฯถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือเหมือนที่เคยเกิดขึ้นเมื่อปี
2554

ยุโรป: วิกฤตหนี้ที่ยังคงยืดเยื้อและมีความเป็นไปได้ที่ประเทศอื่นในยูโรโซน เช่น สเปน อิตาลี
อาจจะต้องขอเงินช่วยเหลือจากสหภาพยุโรปเพื่อมาจ่ายชำระหนี้จำนวนมากที่จะครบกำหนดในปีนี้
ขณะที่มาตรการต่างๆ
ที่ผู้นำยุโรปได้วางแผนมาตั้งแต่ปีที่ผ่านมาจะสามารถนำมาใช้ได้จริงในปีนี้หรือไม่
ไม่ว่าจะเป็นนโยบายของธนาคารกลางยุโรปในการเข้าซื้อพันธบัตรของรัฐบาลของประเทศที่ประสบปัญหาหนี้
และการจัดตั้งองค์กรกลางเพื่อมากำกับดูแลภาคการเงินการธนาคารในยูโรโซน
นอกจากนี้การว่างงานยังเป็นปัญหาหลักที่รัฐบาลต้องเร่งแก้ไข
ซึ่งอาจทำให้การดำเนินมาตรการรัดเข็มขัดไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
ซึ่งปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้อาจจะส่งผลให้เศรษฐกิจของยูโรโซนยังอยู่ในภาวะถดถอย แม้ว่า IMF
จะคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจของยุโรปในปีนี้จะขยายตัวร้อยละ 0.2 ก็ตาม
นอกจากนี้ความไม่แน่นอนทางการเมืองจากการเลือกตั้งในอิตาลีและเยอรมนีในช่วงต้นไตรมาส 2
และไตรมาส 3 ตามลำดับ อาจจะส่งผลให้การดำเนินนโยบายต่างๆ
เกิดความล่าช้าและกระทบต่อความเชื่อมั่นของตลาด

จีน: ยังคงเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของภูมิภาคเอเชียและของโลกให้มีการขยายตัว
คาดว่าในปีนี้จีนจะเติบโตในอัตราร้อยละ 8.2
โดยประเด็นสำคัญที่หลายให้ความสนใจคือการตัดสินใจออกนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติมหลังการเปลี่ยนแปลงผู้นำคนใหม่เป็นนาย
สี จิ้น ผิง ซึ่งจะรับตำแหน่งประธานาธิบดีอย่างเป็นทางการในเดือนมีนาคมนี้ อย่างไรก็ดี คาดว่า
จีนคงจะไม่ออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจมูลค่ามหาศาลอย่างเช่นในอดีตที่ผ่านมา
แต่จะเป็นมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพื่อเพิ่มการเติบโตของอุปสงค์ในประเทศ
โดยผู้นำคนใหม่ยังมีนโยบายเร่งแก้ปัญหาการทุจริตคอร์รัปชั่นและการปฏิรูปทางการเมือง
ซึ่งจะเป็นผลดีต่อเศรษฐกิจจีนในระยะยาว
นอกจากนี้คาดว่าธนาคารกลางจีนจะใช้นโยบายการเงินแบบผ่อนคลายมากขึ้น
โดยเฉพาะการปรับลดอัตราดอกเบี้ยและอัตราสำรองเงินฝากของธนาคารพาณิชย์เพื่อกระตุ้นการใช้จ่ายในประเทศ

4.3.1 ภาวะตลาดน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปในปี 2556

ในปี 2556 คาดว่าราคาน้ำมันดิบดูไบจะยังคงผันผวนและมีราคาเฉลี่ยอยู่ที่ระดับประมาณ 105
เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรลปรับลดลงเล็กน้อยเทียบกับราคาเฉลี่ยในปี 2555 ที่ประมาณ 109
เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล เนื่องจากปัจจัยพื้นฐานที่ค่อนข้างสมดุล
จากความต้องการใช้น้ำมันของโลกมีแนวโน้มขยายตัวช้าลง
ขณะที่ปริมาณการผลิตน้ำมันดิบมีแนวโน้มปรับสูงขึ้น โดยเฉพาะจากสหรัฐฯ และอิรัก
โดยโอเปกจะยังคงเป็นตัวหลักในการควบคุมปริมาณการผลิตน้ำมันดิบเพื่อรักษาสมดุลของตลาดและระดับราคาน้ำมันไว้
ขณะที่ปัจจัยเสี่ยงในด้านต่างๆ ได้แก่ ปัญหาการเมืองระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในตะวันออกกลาง
ความต่อเนื่องของนโยบายแก้ปัญหาหนี้ยุโรปภายหลังการเลือกตั้งผู้นำอิตาลีและเยอรมนี
กฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ รวมทั้งฤดูกาลและภัยธรรมชาติที่อาจเกิดขึ้น
จะเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้ราคาน้ำมันในปี 2556 ยังอยู่ในระดับสูงและมีความผันผวนต่อเนื่อง

อุปสงค์น้ำมันสำเร็จรูป: ความต้องการใช้น้ำมันของโลกยังคงขยายตัว โดยสำนักงานพลังงานสากล
(IEA) ประมาณการความต้องการใช้น้ำมันของโลกในปี 2556 (รายงาน ณ เดือนธันวาคม 2555)
จะเฉลี่ยอยู่ที่ 90.52 ล้านบาร์เรลต่อวัน ปรับเพิ่มขึ้น 0.86 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากปี 2555
โดยกว่าร้อยละ 45 ของความต้องการใช้ส่วนที่เพิ่มขึ้นนั้นมาจากภูมิภาคเอเชีย นำโดยจีนและอินเดีย
ขณะที่อีกร้อยละ 23 มาจากภูมิภาคตะวันออกกลาง ส่วนความต้องการใช้จากกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้ว
โดยเฉพาะยุโรปจะยังคงหดตัวและสหรัฐฯ ไม่ขยายตัว เนื่องจากเศรษฐกิจที่ชะลอตัว
ประสิทธิภาพการใช้น้ำมันที่สูงขึ้นและนโยบายสนับสนุนพลังงานทดแทนของภาครัฐ

อุปทานน้ำมันดิบ: อุปทานน้ำมันดิบในปี 2556 จะอยู่ในภาวะสมดุล
แม้มาตรการณ์คว่ำบาตรของประเทศตะวันตกต่ออิหร่านเพื่อยับยั้งการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์จะยังกดดันปริมาณส่งออกน้ำมันดิบจากอิหร่าน
แต่ปริมาณการผลิตน้ำมันดิบของโลกที่ปรับสูงขึ้นจะช่วยชดเชยส่วนที่ขาดหายไปนี้ได้
โดยการผลิตจากกลุ่มนอกโอเปกคาดว่าจะขยายตัวถึง 0.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน โดยเฉพาะ
จากสหรัฐฯและอิรัก
ทำให้ปริมาณผลิตน้ำมันดิบจากกลุ่มโอเปกที่ควรผลิตเพื่อรักษาสมดุลระหว่างอุปสงค์และอุปทานปรับลดลงเล็กน้อยมาอยู่ที่
29.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากประมาณ 30.2 ล้านบาร์เรลต่อวันในปี 2555

ปริมาณน้ำมันคงคลัง: ปริมาณน้ำมันคงคลังทั่วโลกยกเว้นสหรัฐฯ
มีแนวโน้มอยู่ในระดับต่ำกว่าค่าเฉลี่ยในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา
โดยมีสาเหตุสำคัญเนื่องจากสภาพเศรษฐกิจที่ไม่เอื้ออำนวยและความต้องการใช้น้ำมันอยู่ในระดับต่ำ
โดยเฉพาะในยุโรป
ส่งผลให้โรงกลั่นน้ำมันหลายแห่งซื้อและผลิตน้ำมันเท่าที่จำเป็นและหลีกเลี่ยงการเก็บน้ำมันคงคลังในปริมาณมาก
นอกจากนี้การที่โครงสร้างราคาซื้อขายน้ำมันในอนาคตสำหรับตลาดล่วงหน้ามีราคาที่ต่ำกว่าราคาปัจจุบัน
ยังเป็นอีกปัจจัยที่ทำให้ผู้ผลิตและผู้ค้าน้ำมันต้องการเก็บน้ำมันคงคลังในระดับต่ำ

กำลังการผลิตของโรงกลั่นในภูมิภาค: คาดว่าในปี 2556
กำลังการผลิตส่วนเพิ่มในภูมิภาคเอเชียจะอยู่ที่ 1.1 ล้านบาร์เรลต่อวัน โดยมากจากจีน 0.69
ล้านบาร์เรลต่อวัน และตะวันออกกลาง 0.54 ล้านบาร์เรลต่อวัน
ซึ่งปริมาณกำลังการผลิตส่วนเพิ่มแม้ว่าจะมากกว่าปริมาณอุปสงค์ส่วนเพิ่มภายในภูมิภาคทั้งสอง
อย่างไรก็ดี อุปสงค์และอุปทานน้ำมันสำเร็จรูปโดยรวมจะยังคงอยู่ในภาวะสมดุล
เนื่องจากกำลังการผลิตส่วนเพิ่มบางส่วนจะเข้ามาในระบบช่วงครึ่งปีหลัง โดยเฉพาะไตรมาส 4
ขณะที่สภาพเศรษฐกิจที่เปราะบางจะกดดันให้โรงกลั่นทั่วโลกที่ไม่มีประสิทธิภาพต้องปิดตัวลงหรือลดการผลิต
โดยเฉพาะในยุโรป

สถานการณ์การเมืองระหว่างประเทศในตะวันออกกลาง:
สถานการณ์ความขัดแย้งระหว่างอิหร่านกับชาติตะวันตกในประเด็นโครงการพัฒนาอาวุธนิวเคลียร์ของอิหร่านที่ยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้และชาติตะวันตกยังคงเพิ่มแรงกดดันอิหร่านผ่านมาตรการคว่ำบาตรทางเศรษฐกิจและการเงิน
โดยล่าสุดปริมาณส่งออกน้ำมันดิบจากอิหร่านลดลงไปมากถึง 1 ล้านบาร์เรลต่อวัน
นอกจากนี้เหตุความรุนแรงในซีเรียที่เริ่มบานปลายจากสงครามกลางเมืองไปสู่ความขัดแย้งกับประเทศเพื่อนบ้านเช่นตุรกีจนถึงขั้นมีการยิงปืนใหญ่ตอบโต้กันและสถานการณ์ความขัดแย้งรอบใหม่ระหว่างอิสราเอลและปาเลสไตน์หลังองค์การสหประชาชาติมีมติยอมรับปาเลสไตน์เป็นรัฐอิสระ
แม้ว่าอิสราเอลจะไม่ได้ผลิตน้ำมันดิบแต่หลายฝ่ายกังวลว่าหากเกิดสงครามขึ้นจะกระทบต่อการขนส่งน้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลางได้
นอกจากนี้ความขัดแย้งเรื่องพรมแดนระหว่างซูดานและซูดานใต้ที่อาจไม่สามารถตกลงกันได้เป็นความเสี่ยงที่อาจทำให้ปริมาณผลิตน้ำมันดิบจากซูดานใต้ไม่เป็นไปตามคาด

ฤดูกาลและภัยธรรมชาติ: ส่งผลให้ราคาน้ำมันในแต่ละฤดูกาลมีความผันผวนที่แตกต่างกัน
เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันแต่ละประเภทแตกต่างกันไปตามฤดูกาล
ส่วนภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นค่อนข้างบ่อยครั้งในปัจจุบันนั้นส่งผลให้ราคาน้ำมันผันผวนอย่างมาก
เนื่องจากการผลิตและความต้องการใช้น้ำมันอาจจะหยุดชะงักลง
เช่นเหตุการณ์พายุเฮอริเคนไอแซคและแซนดี้ในสหรัฐฯเมื่อปีที่ผ่านมา
และฤดูแล้งที่รุนแรงส่งผลทำให้วัตถุดิบที่ใช้ผลิตเอทานอลขาดแคลนต้องลดสัดส่วนการผสมเอทานอลในน้ำมันเบนซินลงบางส่วนซึ่งทำให้ความต้องการใช้เนื้อน้ำมันเบนซินในสหรัฐฯปรับเพิ่มขึ้น

กฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ:
ติดตามนโยบายการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนเพื่อแก้ปัญหาโลกร้อนทั้งในสหรัฐอเมริกาและยุโรป
ที่ยังคงมีการถกเถียงในประเด็นสัดส่วนการบังคับใช้เอทานอลในน้ำมันเบนซินและไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซล
เนื่องจากปัญหาการเพาะปลูกพืชพลังงาน
รวมถึงการบังคับใช้กฎหมายเพิ่มความเข้มงวดในการทำธุรกรรมทางการเงินในด้านต่างๆและการเปิดเผยข้อมูลของกองทุนเฮดจ์ฟันด์
การลงทุนของสถาบันการเงิน
และการทำธุรกรรมอนุพันธ์โดยเฉพาะอนุพันธ์ที่เป็นการซื้อขายนอกตลาด (Dodd-Frank Act)
ซึ่งจะมีผลโดยตรงต่อการเก็งกำไรในตลาดน้ำมัน
และการผลักดันมาตรการด้านสิ่งแวดล้อมและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้น้ำมันในสหรัฐฯ
ซึ่งจะกระทบต่อการอนุมัติโครงการต่างๆ ที่เกี่ยวกับด้านพลังงานซึ่งรวมถึงท่อขนส่งน้ำมันเป็นต้น

ภาวะตลาดน้ำมันในประเทศปี 2556

ธนาคารแห่งประเทศไทยคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2556
มีแนวโน้มขยายตัวในอัตราที่ชะลอตัวลงมาอยู่ที่ร้อยละ 4.6 (รายงานแนวโน้มเงินเฟ้อ เดือนตุลาคม
2555) เนื่องจากเศรษฐกิจโลกที่ยังไม่ฟื้นตัวจะยังคงส่งผลกระทบต่อภาคการส่งออกของไทย
อย่างไรก็ดี
เศรษฐกิจไทยจะยังคงขับเคลื่อนต่อไปได้จากการขยายตัวของการบริโภคและการลงทุนของภาคเอกชนจากปัจจัยสนับสนุนหลายๆ
ด้าน เช่น โครงการรถยนต์คันแรกที่จะเริ่มทยอยเบิกจ่ายเงินคืนตั้งแต่เดือนตุลาคม 2555 เป็นต้นไป
แนวโน้มรายได้ของภาคครัวเรือนที่ยังอยู่ในเกณฑ์ดีจากผลของการปรับขึ้นค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำและเงินเดือนข้าราชการ
ภาคธุรกิจที่ยังมีความเชื่อมั่นและมีแนวโน้มที่จะเดินหน้าลงทุนตามแผนการลงทุนระยะยาว
และแผนการเร่งลงทุนโครงสร้างพื้นฐานของภาครัฐที่มีความชัดเจนขึ้น
ในขณะที่นโยบายผ่อนคลายทางการเงินจะช่วยกระตุ้นการจับจ่ายใช้สอยและการลงทุนในประเทศให้ยังมีอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งจะช่วยทดแทนความต้องการจากต่างประเทศได้ส่วนหนึ่ง

สำหรับทิศทางการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวมในประเทศในปี 2556 คาดว่า
จะขยายตัวประมาณร้อยละ 3 โดยความต้องการใช้น้ำมันดีเซลคาดว่าจะขยายตัวได้ประมาณร้อยละ
4 เนื่องจากภาครัฐยังคงดำเนินนโยบายรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลที่ 30 บาทต่อลิตรต่อไป
ประกอบจำนวนรถกระบะที่เพิ่มขึ้นกว่า 500,000 คัน
จากโครงการคืนภาษีรถยนต์คันแรกตามนโยบายของภาครัฐ
อย่างไรก็ตามความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปชนิดอื่นๆ คาดว่าจะกลับเข้าสู่การขยายตัวในอัตราปกติ
โดยก๊าซหุงต้มจะขยายตัวร้อยละ 7 น้ำมันอากาศยานขยายตัวร้อยละ 3
และน้ำมันเตาอยู่ในระดับคงที่ ในปี 2556 รัฐบาลได้ประกาศยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน 91
ซึ่งจะมีผลทำให้พฤติกรรมของผู้บริโภคในประเทศต่อการใช้น้ำมันเบนซินแต่ละชนิดเปลี่ยนแปลงไป
คาดว่าการขยายตัวของน้ำมันเบนซินโดยรวมจะอยู่ที่ระดับร้อยละ 2
โดยปัจจัยสนับสนุนหลักคือจำนวนรถยนต์นั่งที่เพิ่มขึ้นกว่า 700,000 คัน
จากโครงการคืนภาษีรถยนต์คันแรก
ส่วนด้านปริมาณการผลิตน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศมีแนวโน้มที่จะปรับลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบจากปีก่อน
เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันบางแห่งวางแผนปิดซ่อมบำรุงในช่วงไตรมาส 2

4.3.2 ภาวะตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2556

ตลาดอะโรมาติกส์โดยรวมในปี 2556 มีแนวโน้มทรงตัวถึงดีขึ้นเล็กน้อย
นำโดยตลาดพาราไซลีนที่ยังคงได้รับแรงสนับสนุนจากความต้องการที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่องจากอุตสาหกรรมเครื่องนุ่งห่มและบรรจุภัณฑ์
ขณะที่อุปทานของสารเบนซีนมีแนวโน้มตึงตัว เนื่องจากโรงโอเลฟินส์หลายแห่งในสหรัฐฯ
เปลี่ยนไปใช้สารตั้งต้นที่เบาขึ้น

พาราไซลีน: อุตสาหกรรมปลายน้ำของสารพาราไซลีน ได้แก่ เส้นใยโพลีเอสเตอร์ และขวด PET
ยังคงมีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นสินค้าที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน
ทำให้โรงพีทีเอซึ่งเป็นผู้ผลิตสินค้าเหล่านี้มีความต้องการสารพาราไซลีนเพื่อนำมาใช้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นในการผลิตเพิ่มขึ้นและทำให้โรงพีทีเอยังคงเดินหน้าขยายกำลังการผลิตเพิ่มเพื่อรองรับกับความต้องการ
โดยในปีนี้จะมีกำลังการผลิตพีทีเอส่วนเพิ่มกว่า 6.4 ล้านตัน (คิดเป็นความต้องการสารพาราไซลีน
4.3 ล้านตัน) เข้ามาในระบบ ซึ่งจะส่งผลให้ความต้องการพาราไซลีนมีแนวโน้มปรับสูงขึ้นด้วย
แต่ความต้องการใช้อาจไม่มากนัก
เนื่องจากโรงพีทีเอบางแห่งที่ประสบภาวะปัญหาขาดทุนเนื่องจากต้นทุนการผลิตสูงกว่าโรงที่ขึ้นมาใหม่อาจจะต้องลดกำลังการผลิตลง
ขณะที่จะมีอุปทานพาราไซลีนใหม่เข้ามาในระบบค่อนข้างสูงเช่นกันที่ 5.5 ล้านตัน
โดยจะเป็นโรงพาราไซลีนใหม่ จากจีน 4 โรง อินเดีย 1 โรง เกาหลีใต้ 1
โรงและการขยายกำลังการผลิตในสิงคโปร์และซาอุดิอาระเบีย อย่างไรก็ดี
โรงพาราไซลีนใหม่บางโรงมีแนวโน้มที่ไม่สามารถดำเนินการผลิตได้เต็มกำลัง
เนื่องจากมีความเสี่ยงที่จะหาซื้อสารตั้งต้น เช่น
มิกซ์ไซลีนและโทลูอีนในตลาดได้ไม่เพียงพอกับความต้องการ
ซึ่งจะส่งผลให้อุปทานสารพาราไซลีนที่เพิ่มขึ้นใหม่นั้นไม่น่าเป็นกังวลต่อตลาดพาราไซลีนในปีนี้มากนัก

เบนซีน: สารเบนซีนมีแนวโน้มตึงตัวต่อเนื่อง
จากธุรกิจโอเลฟินส์ที่ยังได้รับผลกระทบจากเศรษฐกิจโลกที่ขยายตัวในระดับต่ำและยังมีความเสี่ยงอยู่
จึงคาดว่าโรงโอเลฟินส์หลายแห่งจะยังคงลดกำลังการผลิตเช่นเดียวกับปีก่อน
ส่งผลให้สารเบนซีนที่เป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้จะผลิตออกมาสู่ตลาดน้อยลง
อีกทั้งโรงผลิตโอเลฟินส์ในประเทศต่างๆ โดยเฉพาะสหรัฐฯ ที่เปลี่ยนมาใช้สารตั้งต้นที่เบาขึ้น
จะทำให้สารเบนซีนออกมาจากกระบวนการผลิตลดลงเช่นกัน และสหรัฐฯ
ต้องนำเข้าสารเบนซีนจากภูมิภาคเอเชียเพิ่มมากขึ้น
โดยสรุปแล้วสารเบนซีนในปีนี้ยังคงได้รับการสนับสนุนจากอุปทานที่ค่อนข้างตึงตัวจากธุรกิจโอเลฟินส์ที่ไม่สู้ดีนัก
ขณะที่ความต้องการมีแนวโน้มทรงตัวจากผลกระทบของเศรษฐกิจโลกที่ฟื้นตัวอย่างช้าๆ
เป็นเหตุให้ราคาสารเบนซีนยังคงอยู่ในระดับสูง

โทลูอีน:
สารโทลูอีนมีแนวโน้มตึงตัวมากขึ้นเนื่องจากความต้องการสารโทลูอีนไปผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่าเป็นสารพาราไซลีนมีมากขึ้น
นอกจากนี้โรงพาราไซลีนแห่งใหม่ที่จะเริ่มดำเนินเครื่องในปีนี้ต่างมีความต้องการสารโทลูอีนสำหรับกระบวนการเพิ่มมูลค่าเป็นสารพาราไซลีนเช่นกัน
ขณะที่อุปทานสารโทลูอีนจากธุรกิจโอเลฟินส์มีแนวโน้มลดลง
เนื่องจากคาดว่าโรงโอเลฟินส์หลายแห่งจะยังคงลดกำลังการผลิตเช่นเดียวกับปี 2555

4.3.3 ภาวะตลาดน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานและยางมะตอยในปี 2556

ในปี 2556 ตลาดน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในภูมิภาคและทั่วโลกคาดว่าจะยังคงเติบโตอยู่
โดยที่อุปทานยังมีเพียงพอต่ออุปสงค์โดยรวม ทั้งนี้คาดว่าตลาดน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 1
อุปทานจะไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก ขณะที่อุปสงค์จะยังคงเติบโตอยู่ที่ร้อยละ 0-1
ซึ่งส่วนใหญ่มาจากภาคอุตสาหกรรมเครื่องจักรกลหนักและอุตสาหกรรมเรือขนส่งทางทะเล
สำหรับน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 2 และ 3 คาดว่าอุปสงค์จะปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 3-6
เนื่องจากมีการเปลี่ยนสูตรการใช้น้ำมันหล่อลื่นไปสู่เกรดที่มีมาตรฐานสูงกว่าของอุตสาหกรรมยานยนต์ตามกฎหมายสิ่งแวดล้อมที่ต้องการจะลดมลพิษจากรถยนต์
ทำให้ผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นต้องเปลี่ยนไปใช้น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน กรุ๊ป 2 และ 3 ที่มีคุณภาพสูงกว่าแทน
อย่างไรก็ดี
อุปสงค์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานของอุตสาหกรรมหนักและอุตสาหกรรมขนส่งทางทะเลยังคงต้องการน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป
1 อยู่ ซึ่งจะทำให้ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกรุ๊ป 1 ยืนอยู่ในระดับเดียวกับปี 2555

ปริมาณการใช้ยางมะตอยยังคงปรับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
เนื่องจากยางมะตอยยังคงเป็นวัตถุดิบพื้นฐานในการสร้างและซ่อมแซมถนน
ประกอบกับการเติบโตของประเทศกำลังพัฒนาภายในภูมิภาค โดยเฉพาะจีนและอินเดีย
ที่มีแผนการลงทุนสร้างและซ่อมถนนต่อเนื่องตามแผนพัฒนาและกระตุ้นเศรษฐกิจของแต่ละประเทศ
นอกจากนี้อุปทานยางมะตอยจากโรงกลั่นในภูมิภาคมีแนวโน้มปรับลดลงในระยะยาวจากการเปลี่ยนแปลงหน่วยการผลิตไปทำการผลิตน้ำมันเตามากขึ้น
เนื่องจากมีราคาที่ดีกว่า ซึ่งปัจจัยเหล่านี้จะหนุนให้ราคายางมะตอยในปี 2556 ปรับตัวสูงขึ้น

4.3.4 ภาวะตลาดสารทำละลายในปี 2556

ความต้องการใช้สารทำละลายในปี 2556 จะยังคงขยายตัวตามภาวะเศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะ
ในจีน ซึ่งถือเป็นตลาดหลักที่มีการใช้สารทำละลายคิดเป็นร้อยละ 31
ของความต้องการโดยรวมของโลก
โดยคาดว่านโยบายของรัฐบาลจีนที่จะลดความเข้มงวดของมาตรการตึงตัวทางการเงินลงเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจให้เติบโตต่อเนื่องในปีนี้
จะส่งผลให้ต้นทุนในการดำเนินกิจการของผู้ผลิตอุตสาหกรรมปลายน้ำในจีนปรับลดลง
ซึ่งจะช่วยกระตุ้นให้ความต้องการสารทำละลายมีการเติบโตเพิ่มขึ้น

สำหรับตลาดในประเทศไทย คาดว่าความต้องการใช้สารทำละลายจากอุตสาหกรรมหลัก ได้แก่
ยานยนต์ บรรจุภัณฑ์ กาว และอสังหาริมทรัพย์
จะยังมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องแม้ว่าจะขยายตัวในอัตราที่ชะลอตัวลง
เนื่องจากความต้องการจากตลาดส่งออกไปยังยุโรปและสหรัฐฯ
ที่ปรับลดลงและปัญหาการขึ้นค่าแรงขั้นต่ำทำให้ผู้ผลิตบางรายย้ายฐานการผลิตไปยังประเทศอื่น
นอกจากนี้การแข่งขันในตลาดในประเทศมีแนวโน้มปรับสูงขึ้น
เนื่องจากมีผู้เล่นรายใหม่เกิดขึ้นในตลาดจากการเปิดเสรีทางการค้าของอาเซียน (AEC)
โดยภาพรวมของตลาดสารทำละลายในปีนี้คาดว่าความต้องการใช้ จะสามารถขยายตัวได้ที่ร้อยละ
4.6

4.3.5 ภาวะอุตสาหกรรมการขนส่งน้ำมันในปี 2556

ปริมาณการนำเข้าและส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในภูมิภาคยังคงมีแนวโน้มสูงขึ้น
ตามการขยายตัวของเศรษฐกิจในภูมิภาค โดยเฉพาะอย่างยิ่ง จีน และออสเตรเลีย
(โรงกลั่นน้ำมันปิด) ประกอบกับกำลังการผลิตรวมของโรงกลั่นในภูมิภาคมีแนวโน้มปรับสูงขึ้น
ส่งผลดีต่อความต้องการในตลาดเรือโดยรวมในปีนี้

ขณะเดียวกันเส้นทางการค้าจากภูมิภาคตะวันออกกลางและจากกลุ่มประเทศตะวันตกมายังภูมิภาคเอเชีย
ส่งผลให้เรือที่ถูกว่าจ้างให้บรรทุกสินค้าในเส้นทางดังกล่าวต้องใช้ระยะเวลาเดินทางนานขึ้น
ทำให้กลับมารับสินค้าภายในภูมิภาคได้ช้าลง ซึ่งส่งผลให้จำนวนเรือที่มีอยู่ในตลาดปรับลดลง
อีกทั้งกฎระเบียบของท่าเรือในการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปและปิโตรเคมีที่เข้มงวดมากขึ้น
จะส่งผลให้อัตราค่าขนส่งในปีนี้มีแนวโน้มปรับสูงขึ้น

4.3.6 ภาวะตลาดเอทานอลในปี 2556

ปริมาณความต้องการใช้เอทานอลในประเทศปี 2556 คาดว่าจะปรับขึ้นมาอยู่ที่ระดับประมาณ 1.8 –
2.0 ล้านลิตรต่อวัน
เนื่องจากผู้บริโภคมีแนวโน้มหันมาใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพิ่มมากขึ้นจากการผลักดันนโยบายของภาครัฐในการยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน
ออกเทน 91 รวมถึงมาตรการส่งเสริมการใช้แก๊สโซฮอล์ อี20
ผ่านกลไกการเพิ่มส่วนต่างราคาระหว่างน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 อี 10 กับน้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี20
ให้เพิ่มมากขึ้นเพื่อเป็นการจูงใจผู้บริโภค

ในปี 2556 คาดว่าจะมีโรงงานเอทานอลใหม่ก่อสร้างแล้วเสร็จ 3-4 โรงงาน
โดยส่วนใหญ่เป็นโรงงานเอทานอลที่ผลิตจากมันสำปะหลัง โดยมีกำลังการผลิตรวมประมาณ 1
ล้านลิตรต่อวัน ซึ่งจะทำให้กำลังการผลิตเอทานอลรวมในประเทศเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 4
ล้านลิตรต่อวัน อย่างไรก็ดี
ปริมาณการผลิตจริงนั้นยังคงขึ้นอยู่กับปริมาณความต้องการภายในประเทศและราคาเป็นสำคัญ
นอกจากนี้ความต้องการใช้ภายในประเทศยังอยู่ในระดับต่ำกว่ากำลังการผลิตรวมของทั้งประเทศ
ทำให้ผู้ผลิตเอทานอลบางรายต้องส่งออกเอทานอลส่วนเกินไปยังตลาดต่างประเทศด้วย

ในปี 2555
ผู้ผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังได้รับผลกระทบจากนโยบายรับจำนำมันสำปะหลังของภาครัฐ
ส่งผลให้ผู้ผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังมีต้นทุนวัตถุดิบที่สูงกว่าและไม่สามารถแข่งขันราคากับผู้ผลิตเอทานอลจากกากน้ำตาลได้
อย่างไรก็ตามถึงแม้ภาครัฐจะยังมีการรับจำนำมันสำปะหลังต่อเนื่องในปี 2556
แต่ภาครัฐยังคงดำเนินนโยบายส่งเสริมการใช้เอทานอลและและยังมีนโยบายช่วยเหลือผู้ผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังและผู้ผลิตเอทานอลจากกากน้ำตาลให้สามารถดำเนินธุรกิจด้วยกันต่อไปได้อย่างยั่งยืน
โดยการกำหนดให้บริษัทน้ำมันรับซื้อเอทานอลจากผู้ผลิตทั้งสองวัตถุดิบเป็นสัดส่วนจากกากน้ำตาลร้อยละ
62 และจากมันสำปะหลังร้อยละ 38
อีกทั้งภาครัฐยังได้กำหนดมาตรการต่างๆอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สามารถบรรลุเป้าหมายในการส่งเสริมให้มีการใช้เอทานอลในประเทศที่
9 ล้านลิตรต่อวันในปี 2565

4.3.7 ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้าในปี 2556

สำหรับอุตสาหกรรมไฟฟ้าในปี 2556 นั้น การประมูลโรงไฟฟ้า IPP รอบที่ 3
ตามคำประกาศเชิญชวนของคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ) เมื่อวันที่ 4 มกราคม 2555
ที่ผ่านมา ยังคงเป็นที่น่าจับตามอง เนื่องจากการประมูล IPP รอบนี้
เป็นการประมูลเพื่อจัดหาไฟฟ้าจากกระบวนการพลังงานความร้อนร่วม (Combined Cycle)
ที่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง จำนวน 54,000 เมกะวัตต์
สำหรับรองรับความต้องการการใช้ไฟฟ้าในอนาคต ตั้งแต่ปี 2564 เป็นต้นไป
โดยมีกำหนดการจ่ายไฟฟ้า ตั้งแต่ปี 2564 -2569
ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้ประกอบการในวงการผลิตไฟฟ้า เอกชนรายใหญ่ อาทิเช่น
เข้าร่วมซื้อซองประกวดประมูล ที่เริ่มขายตั้งแต่วันที่ 21 ธันวาคม 2555
และได้ปิดจำหน่ายซองประมูล ในวันที่ 22 ธันวาคม 2556
และกำหนดให้ยื่นเอกสารการประมูลในวันที่ 29 เมษายน 2556 และมีกำหนด
การประกาศผลการคัดเลือกในเดือน มิถุนายน – กรกฎาคม 2556

4.4 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลที่ใช้ในปัจจุบัน

อุตสาหกรรมน้ำมันปิโตรเลียมและไฟฟ้าอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงพลังงานโดยมีคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) เป็นผู้กำหนดนโยบาย แนวทาง และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน
ซึ่งมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติที่ได้รับความเห็นชอบโดยคณะรัฐมนตรีจะถูกนำไปขยายผลเพื่อให้มีการปฏิบัติโดยหน่วยงานภายใต้กระทรวงพลังงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นๆ
และเนื่องจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการฯ ทำหน้าที่ศึกษา วิเคราะห์
และจัดทำข้อเสนอเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณา
จึงเป็นหน่วยงานของกระทรวงพลังงานที่จะเกี่ยวข้องหรือมีผลต่อการกำหนดหลักเกณฑ์ต่างๆ
ในอุตสาหกรรมน้ำมันและไฟฟ้า นอกจากนี้
สำนักนายกรัฐมนตรีได้แต่งตั้งคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)
เพื่อทำหน้าที่ในการกำกับอัตราค่าบริการ มาตรฐานคุณภาพการให้บริการ การแข่งขัน
ดูแลกองทุนพัฒนาไฟฟ้า รวมถึงดูแลการใช้อสังหาริมทรัพย์อีกด้วย
โดยมีสำนักงานกำกับกิจการพลังงาน (สกพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของกกพ. รวมถึงทำการศึกษารวบรวม วิเคราะห์
และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงานสภาพการแข่งขันในการประกอบกิจการพลังงาน
พยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า และข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

ข้อริเริ่มใหม่จากรัฐบาล

นโยบายการส่งเสริมพลังงานทดแทนและการอนุรักษ์พลังงาน

รัฐบาลยังคงมีนโยบายส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
โดยที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ ครั้งที่ 6/2554 วันที่ 30 พฤศจิกายน 2554
ได้มีมติอนุมัติเห็นชอบนโยบายด้านพลังงานของประเทศไทย ได้แก่ แผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี
(พ.ศ. 2554-2573) และแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน 10 ปี (พ.ศ.
2555-2564) โดยแผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี (พ.ศ. 2554-2573)
มีเป้าหมายที่จะลดระดับการใช้พลังงานต่อผลผลิต (EI) ลดลงร้อยละ 25 ภายใน 20 ปี
ส่วนแผนการด้านพลังงานทดแทนกำหนดเป้าหมายให้ใช้พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกแทนเชื้อเพลิงฟอสซิลได้อย่างน้อยร้อยละ
25 ภายในเวลา 10 ปี ภายใต้กรอบของแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน
10 ปี (พ.ศ. 2555-2564) หรือ Alternative Energy Development Plan: AEDP
2012-2021
ซึ่งแผนพัฒนาดังกล่าวจะถูกผลักดันอย่างจริงจังเพื่อช่วยลดการพึ่งพาและน้ำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงและพลังงานชนิดอื่นอย่างยั่งยืน
เนื่องจากในปี 2554 พบว่ามีสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันสูงถึงร้อยละ 80
ของปริมาณการใช้น้ำมันภายในประเทศ
และมีแนวโน้มว่าจะเพิ่มขึ้นสูงไปอีกเนื่องจากไม่สามารถผลิตปิโตรเลียมในประเทศได้ทันความต้องการใช้งาน
แผนพัฒนาดังกล่าวยังเป็นการกระจายความเสี่ยงในการจัดหาเชื้อเพลิงเพื่อใช้ผลิตไฟฟ้าของประเทศซึ่งเดิมต้องพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเป็นหลักที่
ร้อยละ 70
และเป็นแนวทางในการลดปริมาณการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพื่อก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมคาร์บอนต่ำ
(Low Carbon Society)

กระทรวงพลังงานได้กำหนดยุทธศาสตร์ส่งเสริมการพัฒนาพลังงานทดแทนตามแผน AEDP
2012-2021 ดังนี้

1. ส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการผลิตและใช้พลังงานทดแทนอย่างกว้างขวาง

2. ปรับมาตราการจูงใจการลงทุนจากภาคเอกชนให้เหมาะสมกับสถานการณ์

3. แก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบให้เอื้อต่อการพัฒนาพลังงานทดแทน

4. ปรับปรุงระบบโครงสร้าง/สาธารณูปโภคพื้นฐาน

5. เพิ่มการประชาสัมพันธ์และสร้างความรู้ควมเข้าใจให้กับประชาชน

6. ส่งเสริมงานวิจัยเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมพลังงานทดแทน

ทั้งนี้ เพื่อพัฒนาพลังงานทดแทนให้ได้ตามความต้องการ
รัฐบาลจึงกำหนดเป้าหมายในการพัฒนาพลังงานทดแทนตลอดจนนโยบายในการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนในภาคขนส่ง
ดังนี้

โครงการการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์

รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนเพื่อลดการนำเข้า
โดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อทดแทนสาร MTBE ในน้ำมันเบนซิน 95
และแทนเนื้อน้ำมันในน้ำมันเบนซิน 91 ในสัดส่วนร้อยละ 10 โดยในปี 2549 ได้มีมติ กพช.
เห็นชอบให้เปิดเสรีการขอจัดตั้งโรงงานผลิตและจำหน่ายเอทานอลเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
โดยมีจุดประสงค์เพื่อเร่งรัดและส่งเสริมให้มีการผลิตและจำหน่าย
เอทานอลตามเป้าหมายที่กระทรวงพลังงานกำหนด
และต่อมากระทรวงพลังงานยังได้กำหนดแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน
10 ปี (พ.ศ. 2555-2564) โดยมีเป้าหมายที่จะส่งเสริมการใช้เอทานอล ไม่น้อยกว่า 9
ล้านลิตรต่อวันภายในปี 2564 เพื่อลดการพึ่งพาการใช้น้ำมัน
และสร้างเสถียรภาพด้านพลังงานให้แก่ประเทศอีกด้วย

ทั้งนี้ ในปี 2555 มีการผลิตของเอทานอลเฉลี่ยแล้วประมาณ 1.85 ล้านลิตรต่อวัน
และมีสัดส่วนการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ทุกประเภทเฉลี่ยประมาณ 12.08 ล้านลิตรต่อวัน
หรือคิดเป็นประมาณร้อยละ 60 ของปริมาณการใช้น้ำมันเบนซินทั้งหมด ปัจจุบัน
มีโรงงานผลิตเอทานอลจำนวน 20 โรง กำลังการผลิตรวม 3,265,000 ลิตรต่อวัน

นโยบายการสนับสนุนการใช้แก๊สโซฮอล์ของภาครัฐที่สำคัญ ได้แก่

- ยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน 91
โดยกรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันเบนซิน พ.ศ. 2555
กำหนดให้มีการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน 95 เพียงชนิดเดียว มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2556
เป็นต้นไป
เพื่อให้เป็นการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ในแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก
25% ใน 10 ปี (พ.ศ. 2555-2564)
และกรมธุรกิจพลังงานได้มีแผนช่วยเหลือรถยนต์ที่ไม่สามารถใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์

-มีการกำหนดราคาขายปลีกให้จูงใจประชาชน
โดยการปรับอัตราเงินกองทุนน้ำมันของแก๊สโซฮอล์เพื่อรักษาส่วนต่างราคาขายปลีกของน้ำมันเบนซินและน้ำมันแก๊สโซฮอล์

- มีการบริหารส่วนต่างราคาน้ำมัน E20 ให้ถูกกว่าราคาน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 ประมาณ 3
บาทต่อลิตร และกำหนดให้ค่าการตลาดของ E20 สูงกว่าแก๊สโซฮอล์ 91 และไม่น้อยกว่า 50
สตางค์ต่อลิตร เพื่อจูงใจให้เร่งรัดขยายสถานีบริการ E20

- สนับสนุนการผลิตรถยนต์ E85 ในรถยนต์นั่งทั่วไป และ ECO-CAR
โดยการลดภาษีสรรพสามิตให้กับผู้ผลิตรถยนต์ E85 50,000 บาทต่อคัน และผู้ผลิต ECO-CAR
30,000 บาทต่อคัน

-
คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงานได้ประกาศอัตราเงินชดเชยราคาน้ำมันแก๊สโซฮอล์ที่ผสมเอทานอล

จากมันสำปะหลัง ดังนี้

1.  อัตราเงินชดเชยน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ในเดือนกันยายน 2555 ลิตรละ 0.8273 บาท

1.  อัตราเงินชดเชยน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 ในเดือนกันยายน 2555 ลิตรละ 1.6546 บาท

2.  อัตราเงินชดเชยน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E85 ในเดือนกันยายน 2555 ลิตรละ 7.0320 บาท

-
กระทรวงพลังงานได้ขอความร่วมมือจากโรงงานผลิตเอทานอลให้ช่วยรับซื้อหัวมันสัมปะหลังสดเท่ากับราคารัฐบาลแทรกแซงที่กิโลกรัมละ
2.50 บาท จำนวน 1.6 ล้านตัน ระหว่างเดือนมกราคม – มีนาคม 2556
เพื่อลดปัญหาผลผลิตล้นตลาดและราคามันตกต่ำ

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

โครงการการพัฒนาและส่งเสริมไบโอดีเซล (Biodiesel)

เพื่อส่งเสริมการใช้ไบโอดีเซล (บี 100) เพื่อทดแทนน้ำมันดีเซล
รัฐบาลได้วางเป้าหมายให้มีการผลิตไบโอดีเซล (บี 100) ในปี 2564 ที่ 5.97 ล้านลิตรต่อวัน
โดยกระทรวงพลังงานมีนโยบายที่ช่วยสนับสนุนการใช้ไบโอดีเซล ดังนี้

-การบริหารสัดส่วนการผสมน้ำมันไบโอดีเซลให้สอดคล้องกับการผลิตปาล์มในประเทศ
ในเดือนกรกฎาคม ปี 2555
รัฐบาลได้มีนโยบายปรับลดสัดส่วนไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซลหมุนเร็วลดลงจากเดิมร้อยละ 1
เพื่อป้องกันปัญหาการขาดแคลนน้ำมันปาล์มสำหรับการบริโภค
เนื่องจากสต๊อคคงเหลือของน้ำมันปาล์มมีปริมาณต่ำ
และต่อมาได้มีประกาศปรับสัดส่วนไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซลเพื่อช่วยเหลือเกษตรกรเพื่อแก้ไขปัญหาปาล์มน้ำมันส่วนเกินโดยเพิ่มสัดส่วนบี
100 ให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 พฤศจิกายน 2555 เป็นต้นไป

-การสนับสนุนการปลูกปาล์มน้ำมันเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงโดยนำเงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปสนับสนุนการกู้ยืมของเกษตรกรเพื่อลงทุนปลูกปาล์มน้ำมัน

-การส่งเสริมให้มีการปลูกปาล์มในพื้นที่ที่เหมาะสมและให้มีกำลังการผลิตน้ำมันปาล์มดิบไม่น้อยกว่า
3.05 ล้านตันต่อปี

-เตรียมพัฒนามาตรฐานไบโอดีเซลแบบ FAME ให้สามารถมีสัดส่วนผสมในน้ำมันดีเซลถึง 7% (B7)

นอกจากนี้ รัฐบาลยังมีแผนการวิจัยและพัฒนาเชื้อเพลิงใหม่เพื่อทดแทนดีเซลในอนาคต
โดยการพัฒนาพืชพลังงานใหม่ 2 แนวทาง ได้แก่ สบู่ดำและสาหร่าย
และการนำเอทานอลมาผสมใช้แทนน้ำมันดีเซล 3 แนวทาง ได้แก่ FAEE, ED95 และดีโซฮอล์
และการพัฒนาเทคโนโลยีการแปรสภาพน้ำมัน 2 แนวทาง ได้แก่ BHD และ BTL
โดยกระทรวงพลังงานได้จัดทำแผนปฏิบัติการ พ.ศ. 2555-2559
เพื่อส่งเสริมงานวิจัยเกี่ยวกับเชื้อเพลิงใหม่เพื่อทดแทนน้ำมันดีเซลในอนาคตอีกด้วย

ในส่วนของโรงงานผลิตไบโอดีเซลในปี 2555 นี้ มีผู้ผลิตไบโอดีเซล (บี 100)
ที่ได้คุณภาพตามประกาศกรมธุรกิจพลังงาน จำนวน 14 ราย (ข้อมูล ณ เดือนกันยายน 2555)
มีกำลังการผลิตติดตั้งรวม 5.20 ล้านลิตรต่อวัน และปริมาณการผลิตจริงเฉลี่ย 2.42 ล้านลิตร ณ
วันที่ 30 พฤศจิกายน 2555 สำหรับสถานการณ์การจำหน่ายน้ำมันดีเซลหมุนเร็วในปี 2555 อยู่ที่
54.4 ล้านลิตรต่อวัน

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

โครงการก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (Natural Gas for Vehicle: NGV)

รัฐบาลสนับสนุนให้มีการใช้ NGV ทั้งในรถยนต์ขนส่ง รถโดยสาร และรถยนต์ส่วนบุคคล
เพื่อประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิงและลดมลภาวะต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากการเผาไหม้น้ำมันเชื้อเพลิงไม่สมบูรณ์
โดยในปี 2555 รัฐบาลได้ดำเนินการตามมาตรการต่าง ๆ เพื่อสนับสนุนการใช้ NGV
และช่วยเหลือผู้ประกอบการ NGV ในด้านราคา ดังนี้

-ทยอยปรับขึ้นราคา NGV เดือนละ 0.50 บาทต่อกิโลกรัม ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม 2555
เพื่อไม่ให้กระทบ

กับผู้ใช้มากจนเกินไป ซึ่งคณะกรรมการบริหารงานนโยบายพลังงาน (กบง.)
ได้มีการปรับราคาขายปลีกก๊าซ NGV จาก 8.50 บาท ในปี 2554 เป็น 10.50 บาท

-ต่อมาตามมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ ครั้งที่ 8/2555 ณ วันที่ 14 พฤษภาคม 2555
ให้ขยาย

เวลาการตรึงราคาขายปลีก NGV ที่ราคา 10.50 บาทต่อกิโลกรัม จนถึงวันที่ 15 สิงหาคม 2555
และคณะรัฐมนตรีเห็นชอบให้ กบง. พิจารณาการปรับราคาขายปลีกก๊าซ NGV
ให้สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงตั้งแต่วันที่ 16 สิงหาคม 2555 เป็นต้นไป

-กบง. ทยอยปรับลดอัตราเงินชดเชยลงเดือนละ 0.50 บาทต่อกิโลกรัม จำนวน 4 ครั้ง ตั้งแต่ 16
มกราคม 2555-เมษายน 2555 โดยปัจจุบันอัตราเงินชดเชยของก๊าซ NGV อยู่ที่กิโลกรัมละ 0.00
บาท

-กระทรวงพลังงานได้จัดตั้งคณะทำงานศึกษาทบทวนการคำนวณต้นทุนราคาก๊าซ NGV
โดยมอบหมายให้สำนักงานนโยบายและแผนพลังงานจัดจ้างสถาบันวิจัยพลังงาน
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ศึกษาทบทวนการคำนวณต้นทุนราคาก๊าซ NGV
เพื่อให้ผลการศึกษาเป็นที่ยอมรับกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่เกี่ยวข้องในการกำหนดราคาขายปลีกก๊าซ
NGV ต่อไป

ในปี 2555 มียอดจำหน่าย NGV เฉลี่ยประมาณ 7.72 ล้านกิโลกรัมต่อวัน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2554
ที่เฉลี่ยประมาณ 6.4 ล้านกิโลกรัมต่อวัน มีจำนวนสถานีบริการ NGV ทั้งหมด 476 สถานี
โดยปริมาณที่ใช้ทดแทนน้ำมันเบนซินได้ร้อยละ 10.2 ทดแทนน้ำมันดีเซลได้ร้อยละ 4.0
โดยเฉลี่ยสามารถทดแทนน้ำมันได้ร้อยละ 5.9

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

4.4.1 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลธุรกิจกลั่นน้ำมัน

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและการรักษาระดับราคาในประเทศไทยการกำหนดราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะอ้างอิงกับราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมประเภทนั้นๆ
ในตลาดจรสิงคโปร์ (Singapore Spot Market) ซึ่งถือเป็นเกณฑ์มาตรฐานในการคำนวณราคา
ณ โรงกลั่นของประเทศไทย(Thai Ex-Refinery Price)
โดยทั่วไปการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมภายในประเทศจะอ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity Basis) ซึ่งหมายความว่าราคา ณ
โรงกลั่นของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่มีจำหน่ายในประเทศไทยจะถูกกำหนดโดยอ้างอิงกับราคาของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวในตลาดจรสิงคโปร์บวกด้วยค่าใช้จ่ายในการขนส่งผลิตภัณฑ์นั้นๆ
จากประเทศสิงคโปร์มายังประเทศไทย เช่น ค่าประกันภัย ค่าขนส่งสินค้า อากรขาเข้า
ความสูญเสียของมวลน้ำมันที่เกิดจากการขนส่งสินค้าทางทะเล และค่าใช้จ่ายในการจัดการ
ราคาของผลิตภัณฑ์บางประเภทอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงอันเนื่องมาจากการกำหนดคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันของตลาดของทั้งสองประเทศดังกล่าวโรงกลั่นน้ำมันแต่ละแห่งจะเป็นผู้กำหนดราคา
ณ โรงกลั่น โดยราคาขายส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะประกอบด้วย ราคา ณ
โรงกลั่นที่อ้างอิงมาจาก MOPs (Mean of Platts) บวกกับภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล
เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนอนุรักษ์พลังงานและภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งจัดเก็บโดยรัฐบาล
ภาษีและเงินส่งเข้ากองทุนจะถูกส่งต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องการส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะมีกำหนดราคาตามหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity Basis) ซึ่งเป็นราคาจากตลาดจรสิงคโปร์สำหรับผลิตภัณฑ์นั้นๆ โดยอ้างอิงจาก
MOPS บวกหรือลบราคาส่วนเพิ่มหรือส่วนลดที่ขึ้นอยู่กับสภาพตลาดในเวลานั้น
รัฐบาลได้ขอให้โรงกลั่นน้ำมันในประเทศช่วยรักษาระดับราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จำหน่ายให้แก่ผู้ค้าปลีกในประเทศเป็นครั้งคราว
ซึ่งในกรณีดังกล่าว โรงกลั่นน้ำมันจะถูกขอให้จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่ผู้ซื้อในราคาที่ต่ำกว่าราคา
ณ โรงกลั่นซึ่งประกาศโดยรัฐบาล
และจะมีการจ่ายเงินชดเชยโดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงบนส่วนต่างระหว่างราคา ณ
โรงกลั่นและราคาที่ควบคุมดังกล่าว

ในช่วงปี 2548 และ 2549 การใช้น้ำมันเบนซินและดีเซลได้ลดลงและชะลอตัวลงอย่างชัดเจน
เนื่องจากผลของการประกาศลอยตัวราคาน้ำมันเบนซินเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2547
และประกาศลอยตัวน้ำมันดีเซลเมื่อ 13 กรกฎาคม 2548
ส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปปรับตัวสูงขึ้น
และจากการที่รัฐอุดหนุนราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวมาโดยตลอด
ขณะที่การปล่อยเสรีราคาน้ำมันเบนซินมีผลทำให้ระดับราคาของเชื้อเพลิงทั้งสองแตกต่างกันมาก
ผู้ใช้รถยนต์โดยเฉพาะรถแท็กซี่ได้ปรับเปลี่ยนเครื่องยนต์ไปใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)
กันมากขึ้น ส่งผลให้การใช้ LPG ในภาคขนส่งเพิ่มขึ้นจาก 225 พันตันต่อปี ในปี 2547 เป็น 303
พันตันต่อปี , 459 พันตันต่อปี และ 572 พันตันต่อปี ในปี 2548 2549 และ 2550 ตามลำดับ

จากการที่รัฐกำหนดเพดานราคา ณ โรงกลั่นน้ำมันของก๊าซ LPG ในปี 2549-2550 ที่ 315-320
เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน ในขณะที่ราคาก๊าซ LPG ในตลาดโลกซึ่งกำหนดโดยราคาเปโตรมิน (CP)
ที่ราสทานูรา ซาอุดิอาระเบียเคลื่อนไหวอยู่ในระดับ 500-740 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน
จูงใจให้เกิดการส่งออกมากกว่าจำหน่ายในประเทศ
จึงทำให้รัฐเข้ามาดูแลจัดสรรปริมาณการส่งออกก๊าซ LPG ของผู้ค้ารวมถึงโรงกลั่นไทยออยล์ด้วย
ซึ่งในเดือนธันวาคม 2549 รัฐได้ใช้มาตรการกองทุนน้ำมัน
โดยเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันจากส่วนต่างของราคาส่งออกและราคา ณ โรงกลั่นของก๊าซ LPG
แล้วนำเงินกองทุนน้ำมันที่เก็บได้ดังกล่าวไปจ่ายชดเชยให้แก่ผู้ผลิตที่จำหน่ายในประเทศเมื่อวันที่ 12
ตุลาคม 2550 กบง. ได้มีมติเห็นชอบแนวทางการแก้ไขปัญหาราคาก๊าซ LPG
โดยให้ยกเลิกการชดเชยราคาก๊าซLPG และปรับขึ้นราคาขายส่งก๊าซ LPG
ซึ่งจะมีผลให้ราคาขายปลีกปรับขึ้นตาม โดยให้จัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2551 รัฐบาลได้ยกเลิกสูตรการปรับราคาขายปลีก LPG
และในเดือนมีนาคมได้มีการตรึงราคาขายปลีก LPG ไว้ที่ราคา 18.13 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ปริมาณความต้องการ LPG สูงขึ้น รวมทั้งการใช้ในภาคอุตสาหกรรมก็สูงขึ้นด้วย ทำให้ช่วง
มกราคม – สิงหาคม การใช้ LPG ในรถยนต์เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 33.8
และภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นร้อยละ 17.5 ของช่วงเดียวกันในปี 2550 ต่อมากลางเดือนพฤศจิกายน
2551 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)
ได้มีมติเห็นชอบการปรับโครงสร้างราคาก๊าซ LPG ออกเป็น 2 ราคา
คือราคาภาคครัวเรือน-ปิโตรเคมี และภาคขนส่ง-อุตสาหกรรม
โดยส่วนแรกจะมีการปรับราคาขึ้นจนถึงวันที่ 31 มกราคม 2552
แต่จะปรับในส่วนของภาคขนส่ง-อุตสาหกรรมขึ้นจำนวน 6 บาทต่อกิโลกรัม แต่ละทยอยปรับทุกเดือนๆ
ละ 2 บาทต่อกิโลกรัม รวม 3 เดือน โดย กพช.
ได้นำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) เพื่อพิจารณา

ในปี 2552 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ขยายมาตรการตรึงราคาขายปลีก LPG ออกไปอีก 1 ปี
ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2552-เดือนสิงหาคม 2553
โดยกระทรวงพลังงานได้อาศัยกลไกการกำหนดราคาขายส่งให้คงที่ในระดับ 330 เหรียญสหรัฐ/ตัน
หรือเทียบเท่า 10.99 บาท/กิโลกรัม เพื่อทำให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG คงที่
ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ในประเทศต่ำกว่าต้นทุนการนำเข้าอยู่ประมาณ 550
เหรียญสหรัฐต่อตัน หรือเทียบเท่า 18.59 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ผู้ผลิตขาดแรงจูงใจจัดหาและจำหน่ายก๊าซ LPG ส่งผลให้ต้องมีการนำเข้าในระดับปริมาณ
74,000 ตันต่อเดือน โดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะมีภาระในการชดเชยราคาก๊าซ LPG
จากการนำเข้าเฉลี่ยประมาณ 10 บาทต่อกิโลกรัม

ในปี 2553 ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ครั้งที่ 4/2553
ได้เห็นชอบแนวทางแก้ไขปัญหาการขาดแคลนก๊าซ LPG และเพื่อลดการนำเข้า
โดยจะเพิ่มแรงจูงใจให้โรงกลั่นน้ำมันสามารถกำหนดราคา LPG ณ
โรงกลั่นโดยอ้างอิงราคาตลาดโลก คือ ราคาเปโตรมิน ณ ราสทาทูนา ซาอุดิอาระเบีย (CP) ได้
แต่กำหนดให้เฉพาะโรงกลั่นที่เคยผลิต LPG
ใช้เองและจำหน่ายให้ภาคปิโตรเคมีและนำมาจำหน่ายให้ภาคครัวเรือน/ขนส่ง/อุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น

ในปี 2554 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี วันที่ 3 พฤษภาคม 2554 ได้เห็นชอบตามมติ กพช. เมื่อวันที่ 27
เมษายน 2554 เรื่องนโยบายการชดเชยราคา LPG ดังนี้

1. ให้ขยายระยะเวลาตรึงราคาขายปลีก LPG
ภาคครัวเรือนและภาคขนส่งจากเดือนมิถุนายน-กันยายน 2554

2. ให้ทยอยปรับราคาขายปลีก LPG ในภาคอุตสาหกรรมให้สะท้อนต้นทุนของผู้ผลิต ตั้งแต่ 1
กรกฎาคม 2554 เป็นต้นไป โดยมีการปรับราคาขายปลีกไตรมาสละ 1 ครั้ง จำนวน 4 ครั้งๆ ละ
3 บาทต่อกิโลกรัม

ต่อมา กบง. ได้มีมติเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2554 ให้ขยายระยะเวลาการตรึงราคา LPG
ภาคครัวเรือนต่อไปจนถึงสิ้นปี 2555 และขยายระยะเวลาตรึงราคา LPG ภาคขนส่งต่อไปจนถึงวันที่
15 มกราคม 2555 เพื่อเตรียมจัดทำบัตรพลังงานและปรับเปลี่ยนรถแท็กซี่ LPG เป็น NGV
และปัจจุบันรัฐบาลได้มีนโยบายเกี่ยวกับ LPG เพิ่มเติม ดังนี้

- ให้ได้รับเงินชดเชยสำหรับก๊าซที่ผลิตในราชอาณาจักรโดยโรงกลั่นที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันเชื้อเพลิง
เฉพาะจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ ตั้งแต่ 14 มกราคม 2554

ในปี 2555 กบง. ได้ทยอยปรับราคาขายปลีกก๊าซ LPG ภาคอุตสาหกรรม เพิ่มขึ้น 4 ไตรมาสๆ ละ
3 บาทต่อกิโลกรัม ตั้งแต่วันที่ 19 กรกฏาคม 2554 เป็นต้นมา ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG
ปรับเพิ่มขึ้นจาก 18.13 บาทต่อกิโลกรัม เป็น 30.13 บาทต่อกิโลกรัม
และทยอยปรับขึ้นราคาขายปลีกก๊าซ LPG ภาคขนส่งเพิ่มขึ้น 4 ครั้งๆ ละ 0.75 บาทต่อกิโลกรัม
ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม 2555 เป็นต้นมา ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ภาคขนส่งปรับเพิ่มจาก
18.13 บาทต่อกิโลกรัม เป็น 21.13 บาทต่อกิโลกรัม

ต่อมา ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี วันที่ 14 พฤษภาคม 2555 เห็นชอบแนวทางการปรับราคาก๊าซ LPG
ตามมติที่ประชุม กพช. ครั้งที่ 8/2555 ณ วันที่ 14 พฤษภาคม 2555 ดังนี้

- ก๊าซ LPG ภาคอุตสาหกรรม กพช. มอบหมายให้ กบง. พิจารณาปรับราคาขายปลีกก๊าซ LPG
ภาคอุตสาหกรรมให้ราคาไม่เกินต้นทุนจากโรงกลั่นน้ำมัน
และกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในแต่ละเดือนได้ตามความเหมาะสมภายใต้กรอบการพิจารณาว่า
การปรับอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้พิจารณาจากต้นทุนก๊าซ LPG ของโรงกลั่นน้ำมัน

- ก๊าซ LPG ภาคขนส่ง เห็นชอบให้คงราคาขายปลีกก๊าซ LPG ภาคขนส่งที่ 21.13 บาทต่อกิโลกรัม
จนถึงวันที่ 15 สิงหาคม 2555 และตั้งแต่วันที่ 16 สิงหาคม 2555 เป็นต้นไป ให้ กบง.
พิจารณาปรับราคาขายปลีกก๊าซ LPG ภาคขนส่งให้ราคาไม่เกินต้นทุนจากโรงกลั่นน้ำมัน
และกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในแต่ละเดือนได้ตามความเหมาะสมภายใต้กรอบการพิจารณาว่า
การปรับอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้พิจารณาจากต้นทุนก๊าซ LPG ของโรงกลั่นน้ำมัน

-คำสั่งนายกรัฐมนตรีที่ 1/2555
เรื่องกำหนดมาตรการเพื่อแก้ไขและป้องกันภาวะขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงและกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
สำหรับก๊าซที่เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมเคมี กิโลกรัมละ 1 บาท ตั้งแต่ 1 มกราคม 2555
เป็นต้นไป

การสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงตามกฎหมาย

ตามประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่องกำหนดชนิดและอัตราการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2549
โดยอาศัยอำนาจของพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
กำหนดให้ผู้ประกอบกิจการโรงกลั่นน้ำมันต้องสำรองน้ำมันดิบที่นำเข้ากลั่นเพื่อผลิตสำหรับจำหน่ายในประเทศในปริมาณเท่ากับร้อยละ
5 โดยคำนวณจากปริมาณการค้าน้ำมันเชื้อเพลิงประจำปีที่ได้แจ้งไว้กับกรมธุรกิจพลังงาน
นอกจากนี้ประกาศดังกล่าวยังได้เพิ่มชนิดของน้ำมันเชื้อเพลิงที่ผู้ค้าน้ำมันต้องสำรองอีก 3 ชนิดได้แก่
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ เอทานอล และ น้ำมันไบโอดีเซล มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน 2550
เป็นต้นไป

ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่อง กำหนดชนิดและอัตรา
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคำนวณปริมาณสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2552
โดยกำหนดอัตราการสำรองก๊าซ LPG เพิ่มขึ้นที่ร้อยละ 1
และกำหนดให้มีการสำรองก๊าซธรรมชาติด้วยที่อัตราร้อยละ 0.5 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 4 กันยายน
2554 เป็นต้นไป

ในปี 2555
กระทรวงพลังงานได้มีการกำหนดแนวทางการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงทางยุทธศาสตร์ของประเทศในเบื้องต้น
โดยแบ่งออกเป็นภาคเอกชน ตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง
และเพิ่มเติมการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงภาครัฐโดยจัดตั้งองค์กรเพื่อกำกับดูและและบริหารจัดการน้ำมันสำรองทางยุทธศาสตร์
และตามมติคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงานครั้งที่ 16/2555 วันที่ 2 กรกฏาคม 2555
ที่ประชุมได้เห็นชอบในหลักการให้ปรับเพิ่มอัตราสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงจากร้อยละ 5 เป็นร้อยละ 6
ซึ่งจะส่งผลให้ประเทศไทยมีน้ำมันสำรองเพิ่มขึ้นจากประมาณ 36 วัน เป็นประมาณ 43 วัน
ตามความต้องการใช้ในประเทศ
ซึ่งได้มอบหมายให้กรมธุรกิจพลังงานรับไปดำเนินการออกประกาศบังคับใช้ต่อไป

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงและกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ได้จัดตั้งขึ้นตามคำสั่งของนายกรัฐมนตรีโดยอาศัยอำนาจตามพระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง
พ.ศ. 2516
โดยกองทุนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขและป้องกันภาวการณ์ขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงและเพื่อรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันอันเนื่องมาจากราคาน้ำมันในตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้น
เพื่อให้เกิดผลกระทบที่จะมีผลต่อเศรษฐกิจและประชาชนให้น้อยที่สุด ในการนี้
ผู้ประกอบการผลิตและจำหน่ายน้ำมัน
มีหน้าที่ต้องส่งเงินเข้า/หรือรับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงตามปริมาณน้ำมันที่ผลิตหรือจำหน่ายให้ตามที่กำหนดโดยคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
(กบง.) ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนอัตราให้สอดคล้องกับสถานการณ์พลังงานในขณะนั้น

ในปี 2554 กบง. ได้ออกประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 135 พ.ศ. 2554
เห็นชอบให้โรงกลั่นน้ำมันที่สามารถผลิตน้ำมันสำเร็จรูปตามมาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนวันบังคับใช้ 1
มกราคม 2555 ได้รับเงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในอัตราไม่เกิน 24 สตางค์ต่อลิตร
ในส่วนของบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
ได้รับเงินชดเชยจากกองทุนในส่วนของน้ำมันเบนซินพื้นฐานเพิ่มเติมจากที่เคยได้รับอยู่แล้วในส่วนของน้ำมันเบนซินในอัตราข้างต้น
ตั้งแต่วันที่ 30 กันยายน 2554 จนถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2554

สำหรับแนวทางการจัดหาเงินให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กบง.
ได้ออกประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 146 พ.ศ. 2555 เรื่อง
การกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนกองทุน
และอัตราเงินกองทุนคืนสำหรับน้ำมันเชื้อเพลิง บังคับใช้ วันที่ 12 ตุลาคม 2555 โดยกำหนดให้

-น้ำมันเบนซิน 95 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 7.00 บาท

-น้ำมันเบนซิน 91 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 5.70 บาท

-น้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 1.30 บาท

-น้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 กำหนดได้รับอัตราเงินชดเชย 1.00 บาท

-น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 กำหนดได้รับอัตราเงินชดเชย 2.30 บาท

-น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว เป็นได้รับอัตราเงินชดเชย 0.10 บาท

ปัจจุบัน ณ วันที่ 6 มกราคม 2556 กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมีสถานะติดลบสุทธิประมาณ 16,479
ล้านบาท

กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

จัดตั้งขึ้นโดยอาศัยพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2535
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแหล่งลงทุนในการดำเนินงานและใช้จ่ายช่วยเหลือ หรืออุดหนุนการค้า
เน้นงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงาน ป้องกัน
และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการใช้พลังงานโดยผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันมีหน้าที่นำส่งเงินเข้ากองทุนในอัตราตามที่
กบง. กำหนดโดยกรมสรรพสามิต กรมศุลกากร
และกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติเป็นผู้รับผิดชอบในการเรียกเก็บเงินเข้ากองทุน ในช่วงต้นปี 2550
กพช. ได้ประกาศปรับเพิ่มอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
จากเดิมที่กำหนดไว้เมื่อปีพ.ศ. 2547 และต่อมาในวันที่ 3 มกราคม 2551 กพช.
ได้ประกาศปรับเพิ่มการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันดีเซล และน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว บี 5 อีกครั้งในอัตรา ดังนี้
น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลเป็น 0.750 บาทต่อลิตร จากเดิมเก็บอยู่ที่ 0.070 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.68 บาทต่อลิตร น้ำมันแก๊สโซฮอล์เป็น 0.250 บาทต่อลิตร จากเดิม 0.063 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.187 บาทต่อลิตร และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วหมุนเร็ว บี5 เป็น 0.25 บาทต่อลิตร จากเดิม
0.0665 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น 0.1835 บาทต่อลิตร
ส่วนน้ำมันก๊าดและน้ำมันเตายังคงจัดเก็บในอัตราเดิม

สำหรับแนวทางการบริหารกองทุนของ กพช. นั้น กพช. มีมติเมื่อวันที่ 28 กันยายนและ 16
พฤศจิกายน 2550
เห็นชอบแนวทางการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลังการใช้หนี้หมดโดยให้โอนการจัดเก็บเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่ต่อมาในเดือนมีนาคม
2551 ในการแก้ไขปัญหาน้ำมันแพงในช่วงดังกล่าว กพช.
ได้ปรับลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันดีเซลลง 0.50
บาทต่อลิตร เป็นการชั่วคราว ซึ่งหลังจากสถานการณ์ราคาน้ำมันได้คลี่คลายในเดือนพฤศจิกายน
2551 กพช.ได้ประกาศปรับขึ้นอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ ดังกล่าวขึ้นมาอยู่ในอัตราเดิม

ในช่วงปี 2552-2554
คณะกรรมการกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานได้มีมติอนุมัติให้ใช้เงินของกองทุนฯ
เป็นเงินสำหรับสนับสนุนโครงการเพื่อการอนุรักษ์พลังงานของหน่วยงานต่าง ๆ
ภายใต้กระทรวงพลังงาน โดยมีจุดประสงค์เพื่อกระตุ้นให้เกิดการลงทุนเพื่อการอนุรักษ์พลังงาน เช่น
โครงการ DSM ของสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) โครงการอาคารอนุรักษ์พลังงาน
ของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน เป็นต้น โดยคณะกรรมการฯ
ได้วางแผนการใช้เงินกองทุนในอนาคตให้สอดคล้องกับแผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี (พ.ศ.
2554-2573) และแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน 10 ปี

ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555 กองทุนฯ มีเงินคงเหลือที่ 28,416.58 ล้านบาท

การกำหนดคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป

รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงานกระทรวงพลังงานได้กำหนดคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปในประเทศเพื่อให้ผู้บริโภคได้ใช้น้ำมันที่มีคุณภาพดีและไม่มีผลกระทบกับเครื่องยนต์
โดยข้อกำหนดต่างๆ ดังกล่าวออกตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
และพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550

ปลายปีพ.ศ. 2549 รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันเชื้อเพลิง ประกอบด้วย
ลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซินน้ำมันแก๊สโซฮอล์ และน้ำมันดีเซล โดยประกาศทั้ง 3 ฉบับดังกล่าว
มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 16 มีนาคม 2550 เป็นต้นไป
ทั้งนี้ข้อกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันได้กำหนดขึ้นเพื่อรองรับมาตรฐานคุณภาพน้ำมันยูโร 4
ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2555 อาทิ น้ำมันเบนซิน
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์มีการปรับลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันในอัตราไม่ สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก สำหรับน้ำมันดีเซลมีการปรับลดปริมาณกำมะถันให้เหลือในอัตราไม่สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก จากเดิมที่ได้กำหนดไว้ที่ไม่สู่งกว่า 0.035 ร้อยละโดยน้ำหนัก
เพื่อป้องกันสภาพแวดล้อม และลดมลพิษในอากาศ โดยบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
เป็นโรงกลั่นน้ำมันรายแรกของประเทศที่ผลิตและขายน้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูปตามมาตรฐาน ยูโร 4
ได้ก่อนวันบังคับใช้ โดยผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ ประกอบด้วย

-   น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

-   น้ำมันเบนซินพื้นฐานชนิดที่ 1

-   น้ำมันเบนซินพื้นฐานชนิดที่ 2

-   น้ำมันเบนซิน 95

-   น้ำมันเบนซิน 91

-   น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 91

-   น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 95

ต่อมาปลายปีพ.ศ. 2550
กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันแก๊สโซฮอล์
และประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล เพื่อใช้แทนประกาศที่ออกในปี 2549
โดยกำหนดให้มีการแบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10
(น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 95 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 91)
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 ประกาศ ณ วันที่ 22 พฤศจิกายน 2550 และมีผลบังคับใช้ 1 มกราคม
2551 ในส่วนของน้ำมันดีเซลได้กำหนดให้แบ่งน้ำมันดีเซลออกเป็น 2 กลุ่มคือ น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว
(น้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา และน้ำมัน ดีเซลหมุนเร็วบี 5) และน้ำมันดีเซลหมุนช้า
โดยน้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา กำหนดให้มีปริมาณของไบโอดีเซลประเภท
เมทิลเอสเตอร์ของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่า 1.5 (ร้อยละโดยปริมาตร) และไม่สูงกว่า 2
(ร้อยละโดยปริมาตร) ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551 เป็นต้นไป

ในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม 2551 กรมธุรกิจพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543 ได้
ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์ พ.ศ. 2551
โดยประกาศฉบับนี้ได้ยกเลิกประกาศลักษณะและคุณภาพแก๊สโซฮอล์ตามข้างต้น
และกำหนดให้แบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 3 กลุ่ม จากเดิมได้กำหนดไว้เพียง 2 กลุ่มคือ
น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 โดยได้เพิ่มน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 ขึ้นมา
และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันเบนซิน พ.ศ.2552 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 27 มิถุนายน
2552 เป็นต้นไป โดยประกาศดังกล่าวได้เปลี่ยนแปลงลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซินในข้อกำหนดข้อ
เรื่องสารออกซิเจนเนต 15ในน้ำมันเบนซินออกเทน และ 91 เบนซินออกเทน 95
โดยได้กำหนดว่าสารออกซิเจนเนต เป็นสาร MTBE
หรือสารออกซิเจนเนตอื่นที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมธุรกิจพลังงาน โดยปริมาณของสารฯ เท่าเดิม

ในปี 2554 รัฐบาลได้มีการปรับเปลี่ยนลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซลหลายครั้ง
เนื่องจากปัญหาด้านราคาปาล์ม และปัญหาอุทกภัยในหลายพื้นที่ โดยประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2554
ได้กำหนดให้มีน้ำมันดีเซลเพียงเกรดเดียวคือ บี4 โดยให้มีไบโอดีเซลประเภทเมทิล
เอสเตอร์ร้อยละโดยปริมาตรของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 3 และไม่สูงกว่าร้อยละ 5
และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2554 เป็นต้นไป
และต่อมากรมธุรกิจพลังงานได้มีการออกประกาศปรับสัดส่วนใหม่
ตามประกาศกรมธุรกิจเรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2554
ให้มีไบโอดีเซลประเภทเมทิล เอสเตอร์ร้อยละโดยปริมาตรของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 4
และไม่สูงกว่าร้อยละ 5 กำหนดบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2554
ซึ่งยังคงเป็นการผลิตน้ำมันดีเซล บี4 เพียงเกรดเดียวเช่นเดิม

ในปี 2555 กรมธุรกิจพลังงาน อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันเบนซิน พ.ศ. 2555
กำหนดให้มีน้ำมันเบนซินเพียงชนิดเดียว คือ น้ำมันเบนซินออกเทน 95
โดยมีกำหนดบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2556 เป็นต้นไป
โดยประกาศดังกล่าวเป็นไปเพื่อส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ในแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก
25% ใน 10 ปี (พ.ศ. 2555-2564)

สำหรับลักษณะและคุณภาพของน้ำมันดีเซลในปี 2555 กรมธุรกิจพลังงานได้มีการออกประกาศกำหนด
ปรับเปลี่ยนลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซลหลายครั้ง
ตามนโยบายการบริหารสัดส่วนการผสมน้ำมันไบโอดีเซลให้สอดคล้องกับการผลิตปาล์มในประเทศ
ตามประกาศกรมธุรกิจเรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล พ.ศ. 2555
ให้ลดสัดส่วนไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซลหมุนเร็วลงจากเดิมร้อยละ 1 คือ
ให้มีไบโอดีเซลประเภทเมทิลเอสเตอร์ร้อยละโดยปริมาตรของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 3.5
และไม่สูงกว่าร้อยละ 5 กำหนดบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 19 กรกฎาคม 2555
เพื่อเป็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำมันปาล์มสำหรับการบริโภค
จากปัญหาสต๊อคน้ำมันปาล์มคงเหลือมีปริมาณต่ำ
และต่อมาได้มีกรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกำหนด
ปรับเปลี่ยนลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซลฉบับใหม่ พ.ศ. 2555 ลงวันที่ 18 ตุลาคม 2555
กำหนดให้มีไบโอดีเซลประเภทเมทิลเอสเตอร์ร้อยละโดยปริมาตรของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่าร้อยละ
4.5 และไม่สูงกว่าร้อยละ 5 กำหนดบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 พฤศจิกายน 2555 เป็นต้นไป
เพื่อเป็นการช่วยเหลือเกษตรกรจากปัญหาปาล์มน้ำมันส่วนเกินและเพื่อยกระดับราคาปาล์มน้ำมัน

4.4.2 กฎเกณฑ์เกี่ยวกับไฟฟ้า

ในปลายปี 2550 ได้มีการตราพระราชบัญญัติ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550
โดยพระราชบัญญัติ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2551 เป็นต้นมา
มีวัตถุประสงค์เพื่อกำกับดูแลการประกอบกิจการไฟฟ้าและก๊าซธรรมชาติ โดยในพ.ร.บ.
ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ได้ระบุให้มีการแต่งตั้ง
“คณะกรรมการกำกับดูแลกิจการไฟฟ้า” (กกพ.) หรือ Regulator
ประกอบด้วยประธานคณะกรรมการ จำนวน 1 คน และกรรมการ จำนวน 6 คน รวมเป็นจำนวน 7
คน เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการพลังงาน
ซึ่งรวมถึงการออกประกาศกำหนดใบอนุญาตการประกอบกิจการพลังงานประเภทต่าง ๆ
กำหนดอัตราค่าบริการของผู้รับใบอนุญาต การปรับ การเพิกถอนใบอนุญาต
การออกระเบียบกำหนดมาตรฐานทางวิชาการและความปลอดภัย คุณภาพการให้บริการ
ตลอดจนกำหนดมาตรการในการคุ้มครองผู้บริโภค
และให้มีการจัดตั้ง“สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน” ขึ้น
เพื่อทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของ กกพ.
โดยมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของคณะกรรมการ การเก็บค่าธรรมเนียม
การรับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงานศึกษา รวบรวม
วิเคราะห์และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงาน การพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า
เป็นต้น

นอกจากนี้ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ยังกำหนดให้มีการจัดตั้ง
“กองทุนพัฒนาไฟฟ้า” ขึ้นเพื่อเป็นทุนสนับสนุนให้มีการให้บริการไฟฟ้าไปยังท้องที่ต่าง ๆ
เป็นการกระจายความเจริญไปสู่ท้องถิ่น
และพัฒนาชุมชนในท้องถิ่นที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินงานของโรงไฟฟ้า
เพื่อชดเชยและอุดหนุนผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าที่ได้ให้บริการแก่ผู้ใช้ไฟฟ้าที่ด้อยโอกาสหรือเพื่อให้มีการบริการไฟฟ้าอย่างทั่วถึง
เพื่อชดเชยผู้ใช้ไฟฟ้าที่ต้องจ่ายอัตราค่าไฟแพงขึ้น
และเพื่อส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีในการประกอบกิจการไฟฟ้าที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย
ทั้งนี้
เงินกองทุนจะประกอบด้วยเงินที่ได้รับจากผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าตามระเบียบที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด
เงินค่าปรับจากผู้รับใบอนุญาต และเงินบริจาค
โดยมีสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นผู้ทำหน้าที่บริหารกองทุน

สำหรับหลักเกณฑ์ในการจัดหาพลังงานไฟฟ้า
กระทรวงพลังงานโดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
ได้จัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP)
โดยมีกรอบนโยบายด้านความมั่นคงของระบบการผลิตไฟฟ้า การกระจายแหล่งเชื้อเพลิง
การรับซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน และการพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศ โดย
ครม.

เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2552 คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน (นายวรรณรัตน์ ชาญนุกูล) เป็นประธานคณะกรรมการ
ได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการพิจารณาปรับปรุงแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้า ของประเทศไทย
พ.ศ. 2553-2573 (PDP 2010) โดยมีนายณอคุณ สิทธิพงษ์ รองปลัดกระทรวงพลังงาน
เป็นประธานอนุกรรมการ
และผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานเป็นรองประธานอนุกรรมการ
อนุกรรมการประกอบด้วย หน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ นักวิชาการ และหน่วยงานเอกชน
และเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2552 คณะอนุกรรมการดังกล่าวได้มีการพิจารณาปรับปรุง PDP 2010
และเมื่อคณะอนุกรรมการเห็นชอบแล้วจะจัดให้มีการรับฟังความคิดเป็นแบบเปิดกว้างก่อนนำเสนอต่อคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
และคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป ซึ่งร่าง PDP จะเป็นแผนระยะยาว 20 ปี
โดยให้ความสำคัญกับความมั่นคงของระบบไฟฟ้า
การคำนึงถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงไฟฟ้าใหม่ที่จะเข้ามาในระบบ
นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพด้วยระบบผลิตไฟฟ้าและความร้อนร่วม
(Cogeneration)

ในปี 2554 รัฐบาลโดยกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงานได้จัดทำ
“แผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน 10 ปี (พ.ศ. 2555-2564)” หรือ
“AEDP 2012-2021” เพื่อกำหนดกรอบและทิศทางการพัฒนาพลังงานทดแทนของประเทศ
โดยมีเป้าหมายที่จะพัฒนาพลังงานทดแทนให้สามารถนำมาใช้แทนก๊าซธรรมชาติในการผลิตกระแสไฟฟ้าได้อย่างมีนัยสำคัญ
โดยเฉพาะการพัฒนาพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลมแบบกังหันทุ่ง พลังน้ำขนาดเล็ก ชีวมวล
ก๊าซชีวภาพ และ ขยะ โดยแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ

-ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2555-2559) มีเป้าหมายผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน 5,625 เมกะวัตต์

-ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2560-2564) มีเป้าหมายผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน 9,201 เมกะวัตต์

ทั้งนี้ ทั้งแผน PDP 2010 และ AEDP 2012-2021
ได้ร่วมกันกำหนดสัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนให้เพิ่มขึ้นจาก 7,413 ktoe ในปี 2555 เป็น
25,000 ktoe ในปี 2564 หรือคิดเป็นร้อยละ 25 ของการใช้พลังงานรวมทั้งหมด

ในปี 2555 รัฐบาลได้มีการปรับปรุงแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย พ.ศ.
2555-2573 (PDP2010 ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3)
เนื่องจากนโยบายด้านพลังงานของประเทศและสถานภาพทางเศรฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไป
และส่งผลกระทบต่อความต้องการใช้ไฟฟ้าและภาคการผลิตไฟฟ้า โดยมีประเด็นที่สำคัญ ดังนี้

-ค่าพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้า
ให้ใช้ข้อมูลตามที่คณะอนุกรรมการการพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้าเห็นชอบ
โดยมีสมมติฐานมาจากข้อมูลประมาณการแนวโน้มเศรษฐกิจไทยและข้อมูลการเพิ่มประสิทธิภาพและลดการใช้พลังงานไฟฟ้า
ที่สอดคล้องกับแผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี (พ.ศ. 2554-2573)

-ให้มีการใช้พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกเพื่อทดแทนเชื้อเพลิงฟอสซิล
ตามกรอบแผนการพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก ร้อยละ 25 ใน 10 ปี หรือ AEDP
2012-2021

-ให้คำนึงถึงความมั่นคงด้านพลังงานโดยการกระจายการใช้เชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าและให้มีกำลังไฟฟ้าสำรองของระบบที่เหมาะสม

ทั้งนี้ กำลังการผลิตไฟฟ้าใหม่ตามแผน PDP 2010 ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 3 (พ.ศ. 2555-2573)
อยู่ที่ 55,130 เมกะวัตต์ และรวมกำลังผลิตไฟฟ้าทั้งสิ้น ณ ปี 2573 ที่ 70,686
เมกะวัตต์โดยกำหนดให้เป็นการผลิตไฟฟ้าจากพลังงานหมุนเวียนคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 29
ของกำลังผลิตไฟฟ้าทั้งระบบ

4.5 การบริหารจัดการด้านคุณภาพ สิ่งแวดล้อม อาชีวอนามัย

ระบบการจัดการเชิงบูรณาการ และความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ

เครือไทยออยล์ได้มีการบริหารจัดการด้านคุณภาพ อาชีวอนามัย ความมั่นคง ความปลอดภัย
สิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบต่อสังคม โดยการนำระบบมาตราฐานสากล (ISO System)
มาพัฒนาใช้ ดังนี้

1.ระบบบริหารงานด้านคุณภาพ ตามมาตรฐาน มอก.9001-2552 (ISO 9001:2008)

2.ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ตามมาตรฐาน มอก.14001-2548 (ISO 14001:2004)

3.ระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย ตามมาตรฐาน มอก.18001-2554 (TIS
18001:2554)

4.Occupational Health and Safety Management system BS OHSAS 18001:2007

5.ระบบการจัดการเชิงบูรณาการ (IMS: Integrated Management Systems)

6.ระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ (ISO/IEC 17025)

7.มาตรฐานความรับผิดชอบต่อสังคม CSR (ISO 26000)

8.ระบบการจัดการด้านความปลอดภัยของข้อมูล (ISO/IEC 27001)

ตั้งแต่ปี 2548 จนถึงปัจจุบัน
ไทยออยล์ยังคงรักษาและพัฒนาระบบการจัดการทุกระบบให้มีความต่อเนื่อง โดยมีวัตถุประสงค์ ดังนี้

-   เพื่อความเป็นเลิศทางด้านคุณภาพ และความมีประสิทธิภาพของการดำเนินงานภายในองค์กร

-   เพื่อให้ตระหนักถึงความสำคัญของการจัดการสิ่งแวดล้อม และให้เกิดการพัฒนาสิ่งแวดล้อม
    ควบคู่กับการพัฒนาธุรกิจ โดยมุ่งเน้นการป้องกันมลพิษ (Prevention of Pollution)
    และการปรับปรุงให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง

-   เพื่อลดและควบคุมความเสี่ยงอันตรายของพนักงานและผู้ที่เกี่ยวข้อง
    การเพิ่มประสิทธิภาพการดำเนินงานของธุรกิจให้เกิดความปลอดภัย
    และส่งเสริมภาพพจน์ด้านความรับผิดชอบขององค์กรที่มีต่อพนักงานและสังคม

-   เพื่อควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้ได้ตามข้อกำหนดและข้อตกลงกับลูกค้า

-   เพื่อให้มั่นใจว่าบริษัทฯ ได้ดำเนินธุรกิจให้เป็นไปตามกฎหมาย มาตรฐาน และข้อกำหนดอื่นๆ
    ที่เกี่ยวข้อง

ทั้งนี้ ไทยออยล์จะคงมุ่งมั่นที่จะนำระบบการจัดการต่างๆ มาใช้เพื่อให้เกิดการพัฒนาอย่างยั่งยืนต่อไป

การจัดการด้านความมั่นคง

ไทยออยล์ดำเนินมาตรการรักษาความมั่นคง เพื่อปกป้องคุ้มครองบุคลากร ทรัพย์สิน ข้อมูล
และภาพพจน์ของเครือไทยออยล์
ให้ปลอดจากภัยคุกคามด้านความมั่นคงที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอกองค์กรอย่างเข้มงวด
ตามการจำแนกระดับความเสี่ยง โดยถือเป็นนโยบายการจัดการด้านความมั่นคง
ซึ่งเป็นหน้าที่ของผู้บริหารและพนักงานทุกคนที่ร่วมมือกันปฏิบัติตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนอย่างเคร่งครัด

ในปี 2555 ไทยออยล์ได้ดำเนินการด้านความมั่นคงเพิ่มเติมจากปี 2554 ดังนี้

1. สร้างเครือข่ายด้านการข่าวกับหน่วยงานภาครัฐ เช่น ศูนย์รักษาความปลอดภัยแห่งชาติ
และการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย เป็นต้น ทั้งนี้
เพื่อเตรียมการป้องกันภัยด้านความมั่นคงและภัยพิบัติอื่นๆ ได้อย่างมีประสิทธิผล

2. ปรับปรุงระบบป้องกันภัยด้านกายภาพเพิ่มเติม เช่น รั้ว ไฟแสงสว่าง กล้องวงจรปิด และระบบ
Access control ในทุกพื้นที่ของเครือไทยออยล์ โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความสุ่มเสี่ยง

3. จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่อง Security Management Workshop
ให้กับพนักงานในเครือไทยออยล์ เพื่อปลูกฝังจิตสำนึกด้านความมั่นคง
และร่วมจัดทำแผนด้านความมั่นคงในพื้นที่ปฏิบัติงานที่รับผิดชอบอย่างมีประสิทธิผล

4. จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่อง Security Management Workshop
สำหรับบริษัทผู้รับเหมาที่เข้ามาทำงานในพื้นที่
เพื่อสร้างมาตรฐานการบริหารและจัดการด้านความมั่นคงให้เป็นไปในทิศทางเดียวกับเครือไทยออยล์

5. ฝึกซ้อมแผนฉุกเฉินกรณีมีการชุมนุมประท้วงปิดล้อมโรงกลั่น
และฝึกซ้อมป้องกันภัยท่าเรือร่วมกับกองทัพเรือ
เพื่อให้พนักงานได้เรียนรู้และคุ้นเคยกับสภาพเหตุฉุกเฉินจำลอง
จนสามารถปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิผลหากเกิดเหตุการณ์จริง
การฝึกซ้อมดังกล่าวนำมาซึ่งการปรับปรุงแผนรองรับฯ ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

การจัดการด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย

ไทยออยล์มีเจตจำนงค์ในการดำรงไว้ซึ่งระดับที่สูงสุดในการดำเนินงานด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยในอุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมัน

อาชีวอนามัยและความปลอดภัยของพนักงาน ชุมชน และผู้รับเหมา
เป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในการดำเนินงานของไทยออยล์
ซึ่งประสบความสำเร็จในการเชื่อมโยงระบบบริหารจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัยได้ทั่วทั้งองค์กร
โดยมีหน่วยงานดูแลและติดตามผลการดำเนินงานโดยเฉพาะ
และได้รวมเอาประเด็นด้านความปลอดภัยเข้าไว้เป็นตัวชี้วัดของบริษัทฯ
ซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งในการปลูกฝังจิตสำนึกด้านความปลอดภัยให้กับพนักงานของบริษัทฯ ขณะเดียวกัน
กระบวนการทำงานในการเก็บข้อมูล การติดตาม
การรายงานด้านความปลอดภัยยังคงเป็นช่องทางสำคัญในการนำไปสู่ความก้าวหน้าอย่างยั่งยืน
บริษัทฯ ยังคงพัฒนาแผนงานอาชีวอนามัยและความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง
เพื่อรักษาตำแหน่งผู้นำและมุ่งไปสู่ความเลิศในระดับภูมิภาค

อาชีวอนามัยและความปลอดภัยสำหรับพนักงาน ชุมชน และผู้รับเหมา จัดเป็นลำดับความสำคัญสูงสุด
ไทยออยล์มีความภูมิใจมาโดยตลอดในการรักษาผลการปฏิบัติงานด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยที่เป็นเลิศ
ซึ่งกล่าวได้ว่าไทยออยล์เป็นผู้นำในอุตสาหกรรมเดียวกันของประเทศไทย อย่างไรก็ตาม
การดำรงรักษาไว้ซึ่งตำแหน่งผู้นำนี้จะไม่ยั่งยืน
หากไทยออยล์ไม่มีการปรับปรุงกระบวนการและพัฒนาการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
ในขณะที่บริษัทอื่นๆ อาจมีการปรับปรุงพัฒนาอยู่ตลอด ดังนั้น ไทยออยล์จึงได้ทบทวนและพัฒนาแผนงาน
5 ปี ด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย
ป้องกันและระงับอัคคีภัยให้เป็นปัจจุบันสอดคล้องกับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลง
และยกระดับการดำเนินงานให้ดียิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ในปี 2555 ไทยออยล์ประสบความสำเร็จในการดำเนินงานด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
ซึ่งสอดคล้องตามแผนงาน 5 ปี ด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย ป้องกันและระงับอัคคีภัย
ครอบคลุมดังนี้ อาชีวอนามัย (Occupational) ความปลอดภัยของบุคคล (Personal Safety)
ความปลอดภัยกระบวนการผลิต (Process Safety) การจัดการเหตุฉุกเฉินและวิกฤติ
(Emergency and Crisis Management) และภาวะผู้นำความปลอดภัย (Safety
Leadership)0
โดยมีหน่วยงานเฉพาะเพื่อควบคุมและผลักดันการดำเนินงานตามแผนงานด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
ตลอดจนมีการแต่งตั้งคณะกรรมการอาชีวอนามัย ความปลอดภัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน
ประกอบด้วยตัวแทนจากพนักงานระดับปฏิบัติการไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของคณะกรรมการทั้งหมด
(ไม่รวมประธานคณะกรรมการ) โดยมีการประชุมอย่างน้อยเดือนละหนึ่งครั้ง เพื่อแจ้งข่าวสาร
และติดตามความก้าวหน้าของการดำเนินงานและแผนการในอนาคต เป็นต้น

ในปี 2555 ไทยออยล์ได้เริ่มต้นในการยกระดับความปลอดภัยกระบวนการผลิต (Process
Safety)
โดยเริ่มศึกษาและกำหนดตัวชี้วัดเชิงชี้นำผลการดำเนินงานด้านความปลอดภัยกระบวนการผลิต
(Process Safety Indicator)
เพื่อรักษาไว้ซึ่งระบบการบริหารจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัยให้อยู่ในระดับดีเยี่ยม
ปฏิบัติให้ได้มาตรฐานสูงกว่ากฎระเบียบด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย
เพื่อความได้เปรียบในการแข่งขันอย่างยั่งยืน นอกจากนี้
ยังได้สร้างความเป็นเลิศในการเป็นผู้นำและทักษะด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย
การจัดการภาวะฉุกเฉินและวิกฤติ ผ่านโปรแกรมการพัฒนาความรู้ความสามารถ
ซึ่งจะเป็นการตอกย้ำความสำคัญปลูกฝังให้เกิดเป็นวัฒนธรรมและความตระหนักแก่พนักงานทุกคน
และเพื่อป้องกันอุบัติการณ์ร้ายแรงที่อาจเกิดขึ้นได้
ตลอดจนรักษาตำแหน่งผู้นำสำหรับอุตสาหกรรมน้ำมันที่มีการแข่งขัน

ในปี 2555 ไทยออยล์ได้มีการดำเนินการด้านอาชีวอนามัยเพิ่มเติมจากปี 2554 ดังนี้

-   การจัดทำการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพ (Health Risk Assessment: HRA)
    ไทยออยล์ได้ขยายการดำเนินการจัดทำการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพ
    ให้ครอบคลุมทุกกิจกรรมและหน่วยผลิตทั้งโรงกลั่น
    เพื่อให้ทราบถึงระดับความเสี่ยงต่อสุขภาพของผู้ปฏิบัติงาน ทั้งนี้
    เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ปฏิบัติงานจะได้รับการดูแลจัดการด้านความเสี่ยงต่อสุขภาพอย่างมีประสิทธิภาพ
    อันจะส่งผลให้ผู้ปฏิบัติงานมีสุขภาพที่ดีต่อไป

-   การจัดทำรายการตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยง
    ไทยออยล์ได้ปรับปรุงการตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยงให้แก่ผู้ปฏิบัติงานจากเดิมที่มีอยู่แล้ว
    โดยนำผลจากการจัดทำการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพ (HRA) มาวิเคราะห์
    เพื่อกำหนดรายการตรวจสุขภาพตามปัจจัยเสี่ยงให้ตรงกับความเสี่ยงที่ผู้ปฏิบัติงานมีโอกาสสัมผัสในพื้นที่ปฏิบัติงานจริง
    ซึ่งจะทำให้สามารถเฝ้าระวังและวิเคราะห์ผลการตรวจตามปัจจัยเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ข้อมูลเป็นปัจจัยสำคัญที่จะทำให้การบริหารจัดการเป็นผลหรือล้มเหลว
ไทยออยล์จึงได้จัดทำระบบข้อมูลเพื่อการบันทึก ติดตาม
และรายงานผลการปฏิบัติงานด้านความปลอดภัยสำหรับพนักงานและผู้รับเหมา รวมทั้ง
รายงานอุบัติเหตุต่างๆ และเหตุการณ์ที่มีศักยภาพก่อให้เกิดอุบัติเหตุ (การปฏิบัติที่ไม่ปลอดภัย
สภาพการณ์ที่ไม่ปลอดภัย และเหตุการณ์เกือบเกิดอุบัติเหตุ) ตารางและจำนวนที่แสดงไว้ด้านล่างนี้
เป็นความถี่ของจำนวนรายงานทั้งหมดของการได้รับบาดเจ็บจากการทำงาน (TRCF)
ความถี่ของจำนวนรายงานทั้งหมดของการได้รับบาดเจ็บจากการทำงานถึงขั้นหยุดงาน (LTIF)
ที่เก็บบันทึกไว้ตั้งแต่ปี 2551 จนถึงปี 2555

  ---------- ------------------------------------------------------- ------ ------ ------ -------- --------------------------------------------------------------- ------ ------ ------ --------
             ความถี่ของจำนวนรายงานทั้งหมดของการได้รับบาดเจ็บจากการทำงาน *                                 ความถี่ของจำนวนรายงานทั้งหมดของการได้รับบาดเจ็บจากการทำงานถึงขั้นหยุดงาน *                      
             ^(#)                                                                                                                                                                       

             2551                                                    2552   2553   2554   2555**   2551                                                            2552   2553   2554   2555**

  พนักงาน     0.57                                                    0.00   0.54   0.55   0.00     0.00                                                            0.00   0.00   0.00   0.00

  ผู้รับเหมา    1.23                                                    0.97   0.63   0.55   0.84     0.00                                                            0.39   0.00   0.14   0.00
  ---------- ------------------------------------------------------- ------ ------ ------ -------- --------------------------------------------------------------- ------ ------ ------ --------

* ความถี่ของจำนวนรายงานทั้งหมดของการได้รับบาดเจ็บจากการทำงาน (TRCF)
ความถี่ของจำนวนรายงานทั้งหมดของการได้รับบาดเจ็บจากการทำงานถึงขั้นหยุดงาน (LTIF)
คำนวนโดยใช้ (x/จำนวนชั่วโมงทำงานในแต่ละปี) *1,000,000 ชั่วโมงทำงาน ขณะที่ x
คือจำนวนการบาดเจ็บทั้งหมด/การบาดเจ็บถึงขั้นหยุดงานทั้งหมด

^(#) การบาดเจ็บที่ไม่รุนแรง (เช่น การรับปฐมพยาบาล) ไม่รวมไว้ในข้อมูลอัตราการบาดเจ็บ

** ข้อมูล ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2555

การจัดการด้านสิ่งแวดล้อม

เครือไทยออย์ได้กำหนดกรอบการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมที่คำนึงถึงดุลยภาพด้านสังคม
สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจ (Triple Bottom Line) ขึ้นภายใต้แผนแม่บทด้านสิ่งแวดล้อม
(Environmental Master Plan ปี 2555-2559)
เพื่อให้สามารถตอบสนองความท้าทายและโอกาสของเครือไทยออยล์จากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่างๆ
ที่สำคัญ อาทิ ชุมชน หน่วยงานอนุญาต แผนธุรกิจเครือไทยออยล์
แนวทางปฏิบัติที่เป็นเลิศด้านสิ่งแวดล้อม เป็นต้น
กอปรกับการใช้จุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานที่สั่งสมมากว่า 50 ปี
จัดทำเป็นแผนพัฒนาในรูปแบบ Environmental Master Plan ปี 2555-2559
ซึ่งประกอบด้วยโครงการพัฒนา 9 แผนงาน อันได้แก่

1.  Governance Structure เครือไทยออยล์ใช้แนวทาง ISO 14001
    กำกับและพัฒนาระบบบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องเสมอมา
    ซึ่งในปัจจุบันได้นำเอากรอบของการพัฒนาอุตสาหกรรมเชิงนิเวศน์ (Eco Industry)
    Global Reporting Initiative (GRI) และ Dow Jones Sustainability
    Indexes (DJSI)
    มาประยุกต์วางแนวทางในการดำเนินการเพื่อให้ครอบคลุมมุมมองและประเด็นที่กว้างมากขึ้น
    และกำหนดแนวทางการปรับปรุงอยู่ในรูปของ Environmental Master Plan

2.  Technical Procedures
    เพื่อให้การจัดการด้านสิ่งแวดล้อมตามจรรยาบรรณเกี่ยวกับแนวทางปฏิบัติต่อชุมชน สังคม
    และสิ่งแวดล้อม โดยจะไม่กระทำการใดๆ
    ที่ส่งผลเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม
    และดำเนินการปลูกฝังจิตสำนึกความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมให้เกิดขึ้นในบริษัทฯ
    และพนักงานทุกระดับอย่างต่อเนื่อง บริษัทฯ ได้กำหนดหลักการกำกับกิจการ
    ในส่วนนโยบายคุณภาพ ความมั่นคง ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อมและความรับผิดชอบต่อสังคม
    ของบริษัทไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ซึ่งได้ดำเนินการและสื่อสารนโยบายฯ
    ผ่านช่องทางต่างๆ อาทิ CG E-Learning, การอบรมพนักงานใหม่ระหว่างการปฐมนิเทศน์,
    การให้ความรู้และฝึกอบรมด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ, หลักสูตร STA.1 – Safety, Security
    and Environment in Refinery, กิจกรรมในสัปดาห์ QSSHE,
    การจัดส่งพนักงานเข้ารับการอบรมหลักสูตรเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกองค์กร,
    หลักสูตรด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม เป็นต้น รวมทั้งผลักดันนำไปสู่การปฏิบัติ
    และสื่อสารตามข้อกำหนดของ ISO-14001
    ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมได้ถูกพัฒนาสู่ความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่องและสามารถถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นผ่าน
    ระบบ KM (Knowledge Management) ตามหลักการที่เรียกว่า COSSAI 5 ขั้นตอน ได้แก่
    การรวบรวม (Capture) การจัดหมวดหมู่ (Organize) การจัดเก็บ (Store) การแบ่งปัน
    (Share) การนำไปใช้ (Apply) และการนำไปต่อยอดความคิด (Innovate)
    รวมทั้งมีกระบวนการรวบรวมแนวความคิดด้านสิ่งแวดล้อม (IDEAx Go Green)
    จากพนักงานในเครือไทยออยล์ผ่านกระบวนการคัดเลือกเพื่อนำไปสู่การปฏิบัติ
    โดยมีโครงการด้านสิ่งแวดล้อมที่ได้จากกิจกรรมนี้ อาทิ โครงการป้องกันข้อร้องเรียนเชิงรุก
    โครงการ E-Waste Form เป็นต้น

3.  Climate Strategy เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญต่ออนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
    โดยเฉพาะเชื้อเพลิงและพลังงาน โดยมีการจัดตั้งคณะทำงาน Energy and Loss
    Committee (E&L) เพื่อวางแผนดำเนินงาน ติดตามตรวจสอบ
    และหาแนวทางปรับปรุงพัฒนาด้านการจัดการพลังงานอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้
    ไทยออยล์ยังได้จัดทำแผนแม่บทการจัดการพลังงาน ระยะ 10 ปี (2553 – 2562)
    โดยมีการกำหนดเป้าหมายเพื่อก้าวขึ้นสู่ 1^(st) Quartile
    ของกลุ่มโรงกลั่นในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกในด้านการใช้พลังงาน
    อันส่งผลโดยตรงต่อการสภาพบรรยากาศโลก คือการลดปริมาณก๊าซเรือนกระจก
    ซึ่งในปีที่ผ่านมา บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ได้รับรางวัล Thailand Energy
    Award ทั้งในส่วนผู้บริหารและคณะทำงานด้านพลังงาน และรางวัล Asia Energy Award
    จากโครงการอนุรักษ์พลังงานมากมาย ตัวอย่างโครงการอนุรักษ์พลังงานในปี 2555 ได้แก่

    -   โครงการนำพลังงานจากแอลพีคอนเดนเสท (LP Condensate) ที่หน่วยมิกซ์ไซลีน
        (Mixed Xylenes Unit) มาใช้ที่หน่วยซีซีอาร์ 2 (CCR2)

    -   การนำความร้อนเหลือทิ้งจากไอเสียร้อนของเครื่องกำเนิดไฟฟ้าชนิดกังหันก๊าซกลับมาใช้ใหม่

    -   การปรับปรุงโครงสร้างคอนเวคชั่นแบงค์ (Convection Bank) ของเตา

    -   การเพิ่มปริมาณการผลิตไฟฟ้าด้วยการนำปริมาณไอน้ำที่เคยผ่านวาล์วลดความดันมาผ่านเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากังหันไอน้ำ
        เป็นต้น

4.  Water Resource Management
    การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำอย่างเป็นระบบเพื่อลดความเสี่ยงจากการขาดแคลนน้ำในกระบวนการผลิต
    และป้องกันความขัดแย้งกับชุมชนในพื้นที่
    ตลอดจนมีความพร้อมในการรายงานปริมาณการใช้น้ำต่อสาธารณะชนและสามารถตรวจสอบได้
    นอกจากนี้
    เครือไทยออยล์ได้วางกรอบการพัฒนาเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบริหารจัดการน้ำให้เป็น Zero
    Discharge ขณะนี้อยู่ระหว่างการศึกษาความเหมาะสมของโครงการ

5.  Eco-efficiency Performance
    นอกจากการดูแลและปฏิบัติตามมาตรการป้องกันและลดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมตามที่กำหนดไว้ในรายงาน
    Environmental Impact Assessment (EIA)
    และการดำเนินการตามกฎหมายด้านสิ่งแวดล้อมอย่างครบถ้วนแล้ว
    เครือไทยออยล์ยังคำนึงถึงการปรับปรุงกระบวนการผลิตต่างๆ อันใส่ใจต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อม
    ได้แก่

    -   มลภาวะทางอากาศ ที่เริ่มเข้าสู่กระบวนการจัดการตั้งแต่การวางแผนซ่อมบำรุง
        การควบคุมปริมาณกำมะถันในเชื้อเพลิงตั้งแต่ต้นทาง
        การเลือกใช้อุปกรณ์และกระบวนการผลิตที่สะอาด
        การควบคุมอัตราการระบายและการตรวจวัดอย่างต่อเนื่อง
        เครือไทยออยล์มีโครงการด้านอากาศที่สำคัญ คือ

-   โครงการลดการระบายมลสาร ได้แก่ ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์ (NOx)
    โดยการปรับเปลี่ยนอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน และการเปลี่ยน Burner ให้เป็นชนิดพิเศษ
    (Ultra Low NOx Burner) รวมทั้งใช้ก๊าซธรรมชาติมาเป็นเชื้อเพลิงหลัก
    ซึ่งสามารถควบคุมอัตราการระบาย NO_(x) จากเดิม ณ ปีฐาน 2554 ที่อัตราการระบาย
    NO_(x) เท่ากับ 88.28 กรัมต่อวินาที ลดลงเหลือ 58.98 กรัมต่อวินาที
    คิดเป็นปริมาณที่ลดลงร้อยละ 33.13 จากปีฐาน

-   VOCs Improvement Project
    โดยการติดตั้งหลังคาเพื่อเปลี่ยนชนิดถังเก็บน้ำมันเบนซินจากถังเก็บชนิดหลังคาลอย
    (Floating Roof Tank) ไปเป็นถังเก็บชนิดหลังคาลอยภายใน (Internal Floating
    Roof Tank) และติดตั้งหน่วยควบคุมไอระเหยน้ำมัน (Vapor Recovery Unit: VRU)
    ทำให้สามารถลดปริมาณการปล่อยสารประกอบอินทรีย์ระเหย (VOCs)
    จากถังเก็บน้ามันเบนซินออกสู่บรรยากาศ อาทิเช่น ถัง T-3058 จาก 78.42 กรัม
    ลดลงเหลือ 10 กรัมต่อลูกบาศก์เมตร เป็นต้น
    นอกจากนี้ยังมีโครงการลดการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหย (VOCs) จากอุปกรณ์ประเภท
    Open ended drain โดยการติดตั้งระบบ Biofilter ทำให้สามารถลด VOCs ลดลงเหลือ
    300 ppm โดยโครงการต่างๆ นี้ อยู่ระหว่างศึกษาและดำเนินการดำเนินการก่อสร้าง

    -   มลภาวะทางน้ำ ที่ถูกบริหารจัดการตั้งแต่การลดปริมาณและแยกสายการบำบัดตั้งแต่ต้นทาง
        หลักการ 3R (Reduce Reuse Recycle) และระบบบำบัดน้ำเสียที่มีประสิทธิภาพ
        ซึ่งถูกต่อยอดเป็นโครงการที่สำคัญ คือ

-   โครงการศึกษาการนำน้ำกลับมาใช้ประโยชน์โดยระบบ Reverse Osmosis (RO)
    และการปรับปรุงประสิทธิภาพในการบำบัดน้ำทิ้งจากกระบวนการผลิต
    ซึ่งขณะนี้อยู่ระหว่างศึกษาและออกแบบ
    เพื่อสนับสนุนเป้าหมายการลดการระบายน้ำออกสู่แหล่งน้ำธรรมชาติ
    อันเป็นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างคุ้มค่า

    -   กากอุตสาหกรรม ภายใต้รูปแบบการบริหารจัดการตั้งแต่ การจัดทำบัญชี (Inventory)
        หลักการ 3R (Reduce Reuse Recycle)
        การส่งกำจัดอย่างปลอดภัยและถูกตามหลักวิชาการ ในปี 2555
        มีการกำหนดเป้าหมายทั้งระยะสั้นและระยะยาว โดยเป้าหมายระยะสั้นในปีนี้ได้แก่
        การกำหนด KPI เกี่ยวกับ สัดส่วนขยะฝังกลบ ไม่เกินร้อยละ 5
        ของกากอุตสาหกรรมทั้งหมดของบริษัท และเป้าหมายระยะยาวภายใน 5 ปีข้างหน้า เป็น
        Zero Waste to Landfill ซึ่งผลการดำเนินงานในปี 2555 นี้
        สามารถลดปริมาณสัดส่วนขยะฝังกลบลงได้จากร้อยละ 9 เหลือร้อยละ 5
        ของขยะทุกประเภท
        นอกจากนี้ยังเพิ่มสัดส่วนการนำเอากากอุตสาหกรรมที่ยังมีค่าความร้อนเหลือส่งกำจัดโดยใช้เป็นเชื้อเพลิงผสม/เชื้อเพลิงทดแทน
        อีกด้วย นอกจากนี้เครือไทยออยล์ยังมีโครงการที่สำคัญ ได้แก่

-   โครงการ E-Waste Form ไทยออยล์ได้พัฒนาระบบการจัดการในรูปแบบอิเล็กทรอนิกส์
    เพื่อใช้ในการจัดการฐานข้อมูลกากอุตสาหกรรมภายในบริษัทฯ
    ให้สามารถใช้งานได้อย่างรวดเร็ว ลดการใช้กระดาษ มีการจัดการข้อมูลอย่างเป็นระบบ
    และสามารถนำข้อมูลดังกล่าวไปต่อยอดให้การบริหารจัดการกากอุตสาหกรรมเป็นไปได้อย่างเหมาะสมและรวดเร็วต่อไป

-   โครงการ Soil and Groundwater Study Phase 2
    ตามที่ไทยออยล์ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการวางแผนจัดการคุณภาพดินและน้ำใต้ดินในระยะยาว
    จึงได้ดำเนินการเก็บข้อมูลคุณภาพดินและน้ำใต้ดินต่อเนื่องอีก 3 ปี (2555-2557)
    แม้ว่าผลการสำรวจที่ผ่านมาจะไม่พบสารอินทรีย์ระเหย (VOCs)
    ในดินและน้ำใต้ดินบริเวณโดยรอบเครือไทยออยล์ก็ตาม
    เพื่อศึกษาและวางแผนในการบริหารจัดการด้านลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
    รวมทั้งเป็นการเตรียมความพร้อมในการกำหนดเกณฑ์การปนเปื้อนในดินและน้ำใต้ดิน
    ตามแนวทางที่กำหนดไว้ในคู่มือการคำนวณเกณฑ์การปนเปื้อนในดินและน้ำใต้ดินภายในบริเวณโรงงาน

6.  Biodiversity
    จากมุมมองของความรับผิดชอบต่อถิ่นที่อยู่อาศัยและทรัพยากรธรรมชาติโดยรอบโรงกลั่น
    เครือไทยออยล์ได้ดำเนินการโครงการที่สำคัญ อันได้แก่

โครงการ Refinery Park เพื่อปรับภูมิทัศน์
และสร้างบรรยากาศในการทำงานให้มีความกลมกลืนกับสภาพธรรมชาติ
รวมทั้งจะเป็นส่วนช่วยกระตุ้นจิตสำนึกด้านการดูแลใส่ใจธรรมชาติให้กับพนักงาน ผู้รับเหมา
และผู้เยี่ยมชมเครือไทยออยล์

7.  Supplier and Contractor Program
    การบริหารจัดการคู่ค้าและผู้รับเหมาเป็นปัจจัยหลักที่มีความสำคัญต่อความยั่งยืนของไทยออยล์
    อีกทั้งยังเป็นการแสดงถึงความรับผิดชอบต่อสังคมในการบริหารจัดการผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินงานของคู่ค้าและผู้รับเหมา
    ดังนั้น ไทยออยล์จึงกำหนดให้มีแนวปฏิบัติสำหรับคู่ค้าและผู้รับเหมาในด้านสิ่งแวดล้อม
    (รวมถึงด้านสังคม)
    ตลอดจนส่งเสริมและสนับสนุนให้คู่ค้าและผู้รับเหมามีการดำเนินงานตามข้อกำหนดของเครือไทยออยล์
    รวมทั้งยังได้เข้าร่วมกับโครงการ CSR-DIW อย่างต่อเนื่อง
    เพื่อแสดงเจตจำนงค์ที่ชัดเจนด้านความรับผิดชอบต่อสังคม

8.  Environmental Audit จากการดำเนินการภายใต้กรอบการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
    (ISO 14001) อย่างจริงจังและปรับปรุงอย่างต่อเนื่องตลอดมา
    ทำให้เครือไทยออยล์ไม่มีข้อบกพร่องหลัก (NC Major = 0)
    จากการตรวจสอบโดยสำนักงานรับรองมาตรฐานอุตสาหกรรม (สรอ.)
    รวมทั้งอยู่ระหว่างวางแนวทางการ Audit และ Assurance
    รายงานด้านการพัฒนาอย่างยั่งยืนตามแนวทาง Global Reporting Initiative (GRI)
    โดยในปี 2555 บริษัทไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ได้ประเมินความสมบูรณ์ของเนื้อหาในระดับ
    B

9.  Management Information Solutions เพื่อให้เกิดการบริหารจัดการอย่างยั่งยืน
    เครือไทยออยล์อยู่ระหว่างพัฒนาและดำเนินการวางรูปแบบฐานข้อมูลทางด้านสิ่งแวดล้อมเพื่อที่จะสามารถต่อยอดไปสู่การบริหารจัดการในระดับสากล
    อาทิเช่น Environmental Dashboard, LCA/LCI, CO2 Foot Print เป็นต้น

การดำเนินการภายใต้กรอบของ Environmental Master Plan ปี 2555-2559
มีการทบทวนเพื่อนำปสู่การปรับปรุงเป็นประจำทุกปี
ซึ่งถือเป็นส่วนสำคัญในการสนับสนุนวิสัยทัศน์และพันธกิจที่ยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคม
รวมทั้งเป็นการสร้างความพึงพอใจและความผูกพันแก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
อันนำไปสู่การเติบโตอย่างยั่งยืนของเครือไทยออยล์ต่อไป

ทั้งนี้ โครงการต่างๆ
ของเครือไทยออยล์ผ่านกระบวนการประเมินผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมซึ่งได้กำหนดเป็นมาตรการป้องกัน
แก้ไข และลดผลกระทบสิ่งแวดล้อม รวมทั้งมาตรการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อม
จากการดำเนินการที่ผ่านมาเครือไทยออยล์ได้ปฏิบัติตามกฎหมายและมาตรการดังกล่าวครบถ้วน
ผลการตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมเป็นไปตามมาตรฐานที่กำหนดโดยไม่มีข้อพิพทาทหรือถูกฟ้องร้องในกรณีเกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม
ทุกโครงการมี-การบริหารจัดการวัสดุเหลือใช้และส่งกำจัดไปยังผู้รับกำจัดที่ขึ้นทะเบียนไว้กับกรมโรงงานอุตสาหกรรม
ผลการดำเนินการที่ผ่านมาได้ถูกตรวจสอบจากทั้งภาครัฐและได้รับการรับรองมาตรฐานการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
ISO-14001 ตลอดมา

การให้ความรู้และฝึกอบรมพนักงานเรื่องสิ่งแวดล้อม

บริษัทฯ ได้กำหนดจรรยาบรรณเกี่ยวกับแนวปฏิบัติต่อชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อม
โดยจะไม่กระทำการใดๆ ที่ส่งผลเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม
และจะปลูกฝังจิตสำนึกความรับผิดชอบต่อสังคม และสิ่งแวดล้อมให้เกิดขึ้นในบริษัทฯ
และพนักงานทุกระดับอย่างต่อเนื่อง           

ในการดังกล่าวบริษัทฯ
ได้กำหนดแนวปฏิบัติที่ชัดเจนในการให้ความรู้และฝึกอบรมพนักงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
โดยมอบหมายให้หน่วยงานอาชีวอนามัยและความปลอดภัยเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการออกแบบและพัฒนาหลักสูตรซึ่งจะมุ่งเน้นให้ความสำคัญในการสื่อสารนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯและการให้ความรู้แก่พนักงานตั้งแต่เริ่มต้นเข้าทำงานใหม่ในช่วงระหว่างการปฐมนิเทศ
โดยเฉพาะกับพนักงานสายปฏิบัติการ ช่างเทคนิค และวิศวกร
ซึ่งจะเป็นผู้ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องโดยตรงกับการดูแลผลกระทบและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ได้แก่หลักสูตร , หลักสูตร STA.1 – Safety, Security and Environment in
Refinery, กิจกรรมในสัปดาห์ QSSHE,
การจัดส่งพนักงานเข้ารับการอบรมหลักสูตรเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกองค์กร,
หลักสูตรด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อม
นอกจากนี้บริษัทฯยังมีการนำระบบรับรองคุณภาพด้านสิ่งแวดล้อมและระบบบริหารงานชั้นนำมาใช้
อาทิเช่น ระบบ ISO-14001 และระบบการบริหารงานตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ หรือ TQA
เป็นต้น
บริษัทฯมีแนวปฏิบัติในการส่งวิศวกรที่รับผิดชอบหน่วยผลิตเข้ารับการอบรมด้านเทคนิคของกระบวนการผลิตจากบริษัทฯเจ้าของเทคโนโลยี่ซึ่งจะบรรจุหลักสูตรด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมเป็นหัวข้อหลักหัวข้อหนึ่ง
ปัจจุบันบริษัทฯมีหลักสูตรการฝึกอบรมรวมแล้วกว่า 20 หลักสูตรด้วยกัน           

นอกจากหลักสูตรการฝึกอบรมต่างๆแล้วบริษัทฯ
ยังกระตุ้นจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้กับพนักงานอย่างสม่ำเสมอ เช่น
การตรวจสอบด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่การผลิต การรณรงค์การใช้ทรัพยากรในสำนักงานอย่างคุ้มค่า
ยกตัวอย่างเช่น การปิดไฟฟ้าแสงสว่างในห้องประชุมเมื่อเลิกใช้งาน
การควบคุมอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศในสำนักงานให้เหมาะสม การประหยัดน้ำประปา
การสื่อสารผ่านระบบอิเล็คโทรนิกส์แทนการใช้กระดาษพิมพ์ เป็นต้น
และในการประชุมเพื่อกำหนดแผนงานประจำปีของผู้บริหารในสายงานโรงกลั่น
ก็จะมีการรายงานข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสิ่งแวดล้อม เพื่อสื่อสารข้อมูลต่างๆ ที่สำคัญ
ให้ผู้บริหารได้รับทราบ และกำหนดเป็นแผนงานต่างๆ ประจำปี