4. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

4.1 ลักษณะบริการ

บริษัท ดำเนินธุรกิจหลักด้านการพัฒนาและบริหารจัดการระบบท่อส่งน้ำเพื่อส่งน้ำดิบ
ให้บริการแก่ผู้ใช้น้ำด้านอุปโภคบริโภคและอุตสาหกรรม ปัจจุบันให้บริการใน 3 จังหวัด ได้แก่
จังหวัดชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา ในพื้นที่จังหวัดชลบุรีและระยอง
บริษัทได้รับการจัดสรรน้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำของกรมชลประทาน 3 แห่ง ได้แก่ อ่างเก็บน้ำหนองค้อ
อ่างเก็บน้ำดอกกราย และอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล นอกจากนี้ยังมีการสูบน้ำดิบจากแม่น้ำระยอง
และแม่น้ำบางปะกงด้วย โดยสูบส่งผ่านระบบท่อส่งน้ำ 4 สายที่บริษัท
เช่าบริหารจากกระทรวงการคลัง และที่บริษัท
ลงทุนก่อสร้างเองจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำใช้ในการอุปโภคบริโภค และการอุตสาหกรรม
การจำหน่ายน้ำดิบนี้ บริษัท ได้ทำสัญญาซื้อขายน้ำดิบกับลูกค้าของบริษัท แบ่งได้เป็น 3 กลุ่ม คือ
นิคมอุตสาหกรรม[1] โรงงานอุตสาหกรรมทั่วไป และอุปโภคบริโภค[2] ในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา
บริษัท สูบน้ำจากแม่น้ำบางปะกงและคลองนครเนื่องเขตส่งผ่านระบบท่อของบริษัท
เพื่อจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำในบริเวณบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา และส่งต่อไปยังพื้นที่จังหวัดชลบุรี

การบริการสูบจ่ายน้ำดิบในแต่ละพื้นที่บริการของบริษัท มีดังนี้

1) พื้นที่ระยอง

บริษัทให้บริการผ่านระบบท่อส่งน้ำดอกกราย-มาบตาพุด-สัตหีบร่วมกับระบบท่อส่งน้ำสายหนองปลาไหล-มาบตาพุด
ระบบท่อส่งน้ำในพื้นที่นี้ใช้พลังงานไฟฟ้าในการสูบส่งน้ำจากแหล่งน้ำของกรมชลประทาน คือ
อ่างเก็บน้ำดอกกราย ผ่านระบบท่อส่งน้ำสายดอกกราย-มาบตาพุด-สัตหีบ
และอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล ผ่านระบบท่อส่งน้ำสายหนองปลาไหล-มาบตาพุดไปยังสถานียกระดับน้ำ
(Head Tank) ที่มาบข่า ก่อนปล่อยลงมาเพื่อส่งน้ำไปยังปลายทางให้แก่ลูกค้าตามแนวท่อส่งน้ำ
กลุ่มผู้ใช้น้ำหลักของพื้นที่นี้คือ นิคมอุตสาหกรรม รองลงมา ได้แก่
โรงงานอุตสาหกรรมทั่วไปและการประปาของการประปาส่วนภูมิภาค

บริษัท กำลังก่อสร้างระบบท่อส่งน้ำสายหนองปลาไหล-มาบตาพุด เส้นที่ 3
ซึ่งท่อส่งน้ำได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ และนำมาใช้งานตั้งแต่ต้นปี 2555
ส่วนสถานีสูบน้ำคาดว่าจะแล้วเสร็จในต้นปี 2556 ระบบท่อส่งน้ำนี้
มีความสามารถในการส่งจ่ายน้ำปีละประมาณ 105 ล้าน ลบ.ม.
ทำให้สามารถส่งน้ำได้เพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นในพื้นที่ระยอง

2) พื้นที่ชลบุรี

บริษัท ให้บริการโดยผ่านระบบท่อส่งน้ำสายหนองค้อ-แหลมฉบัง สายแหลมฉบัง-พัทยา
และสายแหลมฉบัง-บางพระ การจ่ายน้ำในพื้นที่นี้ใช้น้ำต้นทุนจาก 3 แหล่ง ได้แก่
อ่างเก็บน้ำหนองค้อ อ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลผ่านระบบท่อส่งน้ำหนองปลาไหล-หนองค้อ
และแม่น้ำบางปะกงผ่านระบบท่อส่งน้ำบางปะกง-ชลบุรี
ซึ่งรูปแบบการส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำหนองค้อเป็นการส่งโดยแรงโน้มถ่วงและโครงการสูบน้ำ
สำหรับการส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลผ่านระบบท่อส่งน้ำหนองปลาไหล-หนองค้อ
จะใช้พลังงานไฟฟ้าในการสูบส่งน้ำมายัง Regulating Well
ซึ่งจะปล่อยน้ำโดยระบบแรงโน้มถ่วงเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำสายหนองค้อ-แหลมฉบัง
และท่อส่งน้ำสายแหลมฉบัง-พัทยา
ส่วนการส่งน้ำจากแม่น้ำบางปะกงผ่านระบบท่อส่งน้ำบางปะกง-ชลบุรี
ใช้พลังงานไฟฟ้าในการสูบส่งน้ำเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำสายหนองค้อ-แหลมฉบัง
และท่อส่งน้ำสายแหลมฉบัง-พัทยาต่อไป นอกจากนี้ บริษัท
ได้ฝากน้ำที่ส่งมาจากแม่น้ำบางปะกงในช่วงฤดูฝน
ไว้ในอ่างเก็บน้ำบางพระและสูบน้ำที่ฝากไว้จากอ่างเก็บน้ำบางพระส่งจ่ายให้กับผู้ใช้น้ำในช่วงฤดูแล้ง
ผู้ใช้น้ำหลักของพื้นที่นี้ส่วนใหญ่จะเป็นการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค และนิคมอุตสาหกรรม
ตามลำดับ

ท่อส่งน้ำหนองค้อ-แหลมฉบัง มีจำนวน 2 สายท่อ วางขนานกัน โดยเป็นท่อที่บริษัท
เช่าบริหารจากกระทรวงการคลัง มีความสามารถในการจ่ายน้ำรวม 80 ล้าน ลบ.ม.ต่อปี

3) พื้นที่ปลวกแดง – บ่อวิน

พื้นที่นี้เป็นพื้นที่รอยต่อของจังหวัดชลบุรี และอำเภอปลวกแดง จังหวัดระยอง
ใกล้กับท่อส่งน้ำหนองปลาไหล-หนองค้อ
ซึ่งก่อสร้างขึ้นโดยกรมโยธาธิการเพื่อสูบส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล จังหวัดระยอง
ไปยังพื้นที่ชลบุรี ขณะเดียวกันก็จ่ายน้ำให้แก่ ผู้ใช้น้ำในพื้นที่ปลวกแดง-บ่อวิน
ระบบท่อส่งน้ำนี้ใช้พลังงานไฟฟ้าในการสูบส่งน้ำจากอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล
ผ่านระบบท่อส่งน้ำสายหนองปลาไหล–หนองค้อ
ไปยังอ่างเก็บน้ำหนองค้อและเชื่อมต่อเข้ากับระบบท่อส่งน้ำหนองค้อ-แหลมฉบัง-บางพระ
ผู้ใช้น้ำหลักของพื้นที่นี้ คือ นิคมอุตสาหกรรมอีสเทิร์นซีบอร์ด นิคมอุตสาหกรรมชลบุรี (บ่อวิน)
และการประปาพัทยา
(โรงกรองน้ำ หนองกลางดง)

4) พื้นที่ฉะเชิงเทรา

บริษัท ให้บริการส่งจ่ายน้ำดิบ ผ่านท่อส่งน้ำดิบฉะเชิงเทรา
ระบบท่อส่งน้ำนี้ใช้พลังงานไฟฟ้าในการสูบน้ำจากแม่น้ำบางปะกงบริเวณเหนือเขื่อนทดน้ำบางปะกงของกรมชลประทาน
ไปยังถังยกระดับน้ำก่อนการส่งน้ำโดยแรงโน้มถ่วงให้แก่ผู้ใช้น้ำ และบริษัท
ยังได้รับจัดสรรน้ำดิบจากคลองนครเนื่องเขต ในอัตรา 15 ล้าน ลบ.ม.ต่อปี
เพื่อเป็นแหล่งน้ำสำรองสำหรับพื้นที่ฉะเชิงเทราในช่วงฤดูแล้ง นอกจากนี้ บริษัท
ยังมีสระสำรองน้ำดิบความจุ 2 ล้าน ลบ.ม.
ในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทราและสระสำรองน้ำดิบความจุประมาณ 7.4 ล้าน ลบ.ม.
บริเวณตำบลสำนักบก อำเภอเมือง จังหวัดชลบุรี ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กับแนวท่อส่งน้ำบางปะกง- ชลบุรี
เพื่อใช้เป็นแหล่งน้ำสำรองสำหรับการจ่ายน้ำในพื้นที่ฉะเชิงเทราและชลบุรีได้อย่างเพียงพอในช่วงฤดูแล้ง

ท่อส่งน้ำบางปะกง-ชลบุรี สร้างขึ้นเพื่อผันน้ำจากแม่น้ำบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา
ในช่วงฤดูฝนประมาณ 5-6 เดือน ไปยังพื้นที่จังหวัดชลบุรี
เนื่องจากแหล่งน้ำในพื้นที่ชลบุรีมีจำกัดไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำ
ระบบท่อส่งน้ำนี้สามารถสูบส่งน้ำดิบได้ปีละ 50 ล้าน ลบ.ม.
โดยใช้พลังงานไฟฟ้าในการสูบผันน้ำจากแม่น้ำบางปะกงผ่านเข้าระบบท่อส่งน้ำดิบพื้นที่ฉะเชิงเทรา
และท่อส่งน้ำบางปะกง-ชลบุรี ไปยังระบบท่อหนองค้อ-แหลมฉบัง-พัทยา-บางพระโดยตรง
และส่วนหนึ่งปล่อยลงสู่อ่างเก็บน้ำบางพระเพื่อกักเก็บสำรองไว้ในช่วงฤดูแล้งได้

แผนภาพที่ 4.1 แผนที่แสดงระบบโครงข่ายท่อส่งน้ำในจังหวัดระยอง ชลบุรี และฉะเชิงเทรา

[]

4.2 สิทธิในการประกอบธุรกิจ

ลักษณะธุรกิจของบริษัท ทั้งธุรกิจหลักและธุรกิจเกี่ยวเนื่อง
เป็นการให้บริการตามสัญญาหรือสัมปทานระยะยาวจากหน่วยงานราชการ ซึ่งในปัจจุบันบริษัท
มีสัญญา/สัมปทานรวมทั้งหนังสืออนุญาตจากหน่วยงานราชการต่างๆ
ที่สำคัญต่อการประกอบธุรกิจของบริษัท สรุปรายละเอียดได้ดังนี้

4.2.1 หนังสืออนุญาตให้ใช้น้ำจากแหล่งน้ำของกรมชลประทาน

บริษัทได้รับอนุญาต จากกรมชลประทานให้ใช้น้ำจากแหล่งน้ำจำนวน 5 แห่ง ได้แก่
อ่างเก็บน้ำหนองค้อ อ่างเก็บน้ำดอกกราย อ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล คลองนครเนื่องเขต
และอ่างเก็บน้ำบางพระ

สาระสำคัญของหนังสืออนุญาต สรุปได้ดังรายละเอียดในตารางที่ 4.1

ตารางที่ 4.1 สรุปรายละเอียดหนังสืออนุญาตให้บริษัทใช้น้ำจากแหล่งน้ำของกรมชลประทาน

+-----------+-------------+--------------+----------------------------+
| ห         | ผู้อนุญ        | ระยะ         | รายละเอียด                 |
| นังสืออนุญาต | าต/วันที่ลงนาม | เวลาการอนุญาต |                            |
+-----------+-------------+--------------+----------------------------+
| 1.        | อธิบด        | - 5          | - ให้ใช้น้ำได้ไม่เกินเดือนละ      |
| ให้ใช้น้ำ    | ีกรมชลประทาน | ปีนับแต่ว       | 9,666,667 ลูกบาศก์เมตร       |
| จากอ่างเก็บ | :           | ันที่ผู้รับอนุญาตได |                            |
| น้ำดอกกราย |             | ้ลงนามในหนังสือ |                            |
|           | วันที่ 14      | อนุญาตเป็นต้นไป |                            |
|           | กุมภาพันธ์     |              |                            |
|           | 2550        |              |                            |
+-----------+-------------+--------------+----------------------------+
| 2.ให้ใช้น   | อธิบด        |              | - ให้ใช้น้ำได้ไม่เกินเดือนละ      |
| ้ำจากอ่างเก | ีกรมชลประทาน |              | 1,372,500 ลูกบาศก์เมตร       |
| ็บน้ำหนองค้อ | :           |              |                            |
|           |             |              |                            |
|           | วันที่ 28      |              |                            |
|           | มีนาคม 2550  |              |                            |
+-----------+-------------+--------------+----------------------------+
| 3.        | อธิบด        |              | -                          |
| ให้ใช้น     | ีกรมชลประทาน |              | ให้บ                        |
| ้ำจากอ่างเก | :           |              | ริษัทวางท่อนำน้ำมาฝากและสูบไปใช้ |
| ็บน้ำบางพระ |             |              | แต่การสูบน้ำดังกล่าวต้องไม่เ      |
|           | วันที่ 4       |              | กินจำนวนน้ำที่นำมาฝากไว้ในแต่ละปี |
|           | มิถุนายน 2551 |              |                            |
|           |             |              | -                          |
|           |             |              | บริษัทสามารถขอใช้น้ำเพิ่มเก      |
|           |             |              | ินกว่าปริมาณน้ำจำนวนที่นำมาฝากไว้ |
|           |             |              | ในกรณีที่ปริมาณ                |
|           |             |              | น้ำต้นทุนในอ่างเก็บน้ำบางพระมีมาก |
|           |             |              | และไม่กระทบแผนจัดสรรน้ำปกติ    |
+-----------+-------------+--------------+----------------------------+
| 4.ให้ใช้น   | อธิบด        |              | - ให้ใช้น้ำได้ไม่เกินเดือนละ      |
| ้ำจากคลองน | ีกรมชลประทาน |              | 3,000,000 ลูกบาศก์เมตร       |
| ครเนื่องเขต | :           |              | โดยมีระยะเ                  |
|           |             |              | วลาการสูบน้ำระหว่างเดือนมกราคม |
|           | วันที่ 3       |              | ถึงเดือนพฤษภาคม เท่านั้น        |
|           | สิงหาคม 2552 |              |                            |
+-----------+-------------+--------------+----------------------------+
| 5.        | อธิบด        |              | - ให้ใช้น้ำได้ไม่เกินเดือนละ      |
| ให้ใช้น้ำจาก | ีกรมชลประทาน |              | 10,000,000 ลูกบาศก์เมตร      |
| อ่างเก็บน้ำห | :           |              |                            |
| นองปลาไหล |             |              |                            |
|           | วันที่ 23      |              |                            |
|           | มิถุนายน 2553 |              |                            |
+-----------+-------------+--------------+----------------------------+

หมายเหตุ :

 บริษัท ต้องชำระค่าน้ำให้กรมชลประทานเป็นรายเดือนตามอัตราที่กฎกระทรวง ฉบับที่ 42
(พ.ศ.2540) กำหนดคือ อัตราลูกบาศก์เมตรละ 50สตางค์

4.2.2 สัมปทานการบริหารและดำเนินกิจการท่อส่งน้ำในภาคตะวันออก

บริษัท ได้รับโอนสิทธิการบริหารและการดำเนินกิจการระบบท่อส่งน้ำสายหลักในภาคตะวันออก
จากกระทรวงการคลัง โดยมีรายละเอียดของสัญญา ดังนี้

สรุปสัญญาการบริหารและการดำเนินกิจการระบบท่อส่งน้ำสายหลักในภาคตะวันออก

+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|   คู่สัญญา         | : | -   กระทรวงการคลัง                               |
|                 |   |                                                 |
|                 |   | -   บริษัท จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด   |
|                 |   |     (มหาชน) ("บริษัท”)                            |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|                 | : |   26 ธันวาคม 2536                                |
|  วันที่ลงนามในสัญญา |   |                                                 |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|   อายุสัญญา       | : |   ระยะเวลา 30 ปี นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2537 ถึงวันที่   |
|                 |   |   31 ธันวาคม 2566                                |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|                 | : |   บริษัท                                          |
| สาระสำคัญของสัญญา |   |   รับ                                            |
|                 |   | โอนสิทธิการใช้ระบบท่อส่งน้ำจากกระทรวงการคลังมาดำเนินการ |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|   ระบบท่อส่งน้ำ    | : |   “ระบบท่อส่งน้ำ” ในสัญญานี้ หมายถึง อาคาร สถานีสูบน้ำ    |
|                 |   |   สถานียกระดับน้ำท่อส่งน้ำ                            |
|                 |   |   เครื่องจักรตลอดจนส่วนต่อและอุปกรณ์ต่างๆ ที่ใช้ในระบบส่งน้ำ |
|                 |   |   ของท่อส่งน้ำสายหนองค้อ-แหลมฉบัง สายแหลมฉบัง-พัทยา    |
|                 |   |   สายดอกกราย-มาบตาพุด และสายมาบตาพุด-สัตหีบ         |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
| การจ่าย          | : |   ภายใน 120 วัน นับจากวันสิ้นสุดรอบปีทางการเงินทางบัญชี   |
| ผลประโยชน์ตอบแทน |   |   หรือภายในเดือนมกราคมของทุกปี ทั้งนี้ ตั้งแต่เดือนมกราคม   |
|                 |   |   2538 เป็นต้นไป บริษัท                             |
|                 |   |   ตกลงชำระผลประโยชน์ตอบแทนให้กระทรวงการคลัง ดังนี้    |
|                 |   |                                                 |
|                 |   | 1.  บริษัท                                        |
|                 |   |     ตกลงจ่ายผลประโยชน์ตอบแทนขั้นต่ำให้แก่กระทรวงการ    |
|                 |   |     คลังในอัตรา 2 ล้านบาทต่อปี หรือ                   |
|                 |   |                                                 |
|                 |   | 2.  หากในปีใดบริษัท มียอดขายน้ำดิบเกินกว่า 200          |
|                 |   |     ล้านบาทต่อปี บริษัท                              |
|                 |   |     จ                                           |
|                 |   | ะจ่ายผลประโยชน์ตอบแทนให้กับกระทรวงการคลังในอัตราร้อยละ |
|                 |   |     1 ของยอดขายน้ำดิบ                             |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|                 |   | 3.  นอกเหนือจากผลประโยชน์ตอบแทนตามข้อ 1 หรือ 2 แล้ว  |
|                 |   |     หากในปีใดบริษัท มีผลตอบแทนต่อส่วนของผู้ถือหุ้น (Return |
|                 |   |     on Equity) เกินกว่าร้อยละ 20 บริษัท              |
|                 |   |     จะจ่ายผลประโยชน์ตอบแทน (Profit Sharing)       |
|                 |   |     ให้กับกระทรวงการคลังเพิ่มอีกในอัตราร้อยละ 15        |
|                 |   |     ของส่วนที่เกินร้อยละ 20                          |
|                 |   |                                                 |
|                 |   |   ทั้งนี้ อัตราผลประโยชน์ตอบแทนรวมตามข้อ 1 หรือ 2       |
|                 |   |   เมื่อรวมกับผลประโยชน์ตอบแทนในข้อ 3 จะต้องไม่เกินร้อยละ |
|                 |   |   6                                             |
|                 |   |   ของมูลค่าที่แท้จร                                  |
|                 |   | ิงที่ได้มีการประเมินตามระยะเวลาและหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไป |
|                 |   |   (Real Value) ของทรัพย์สินที่บริษัท                   |
|                 |   |   เช่าจากกระทรวงการคลังตามสัญญานี้                   |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+
|                 |   |                                                 |
+-----------------+---+-------------------------------------------------+

  4.2.3 สัญญา/สัมปทานในกิจการประปา

  ณ 31 ธันวาคม 2555 บริษัท ทำสัญญาสัมปทานกิจการประปากับ
  การประปาส่วนภูมิภาคและหน่วยงานปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 12 สัญญา
  และทำสัญญาจ้างผลิตและซ่อมบำรุง(O&M) จำนวน 1 สัญญา มีรายละเอียดสรุปในตารางที่
  4.2-4.3

  ตารางที่ 4.2 สรุปรายละเอียดสัญญาสัมปทานกับการประปาส่วนภูมิภาค

  []

  ตารางที่ 4.3 สรุปรายละเอียดสัญญาสัมปทานกับหน่วยงานส่วนท้องถิ่น และสัญญา O&M

  []

4.3 การตลาดและการแข่งขัน

น้ำเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญและเป็นปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิตและการพัฒนาประเทศ
ทั้งด้านเกษตรกรรมและอุตสาหกรรม บริษัท
ได้เล็งเห็นความสำคัญของทรัพยากรน้ำและได้พยายามบริหารการจัดการทรัพยากรน้ำในพื้นที่ภาคตะวันออกโดยผ่านระบบท่อส่งน้ำให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
และเพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำทั้งในภาคอุปโภคบริโภคและภาคอุตสาหกรรม
ภายใต้ทรัพยากรน้ำที่มีอยู่อย่างจำกัด
อีกทั้งการสร้างจิตสำนึกในการใช้น้ำอย่างรู้คุณค่าแก่เยาวชนอันเป็นพื้นฐานความเข้าใจ
ภายใต้โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตและสิ่งแวดล้อม(CSR)
เพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันอย่างยั่งยืน

1.  อุตสาหกรรมการจัดการทรัพยากรน้ำในประเทศไทย

การพัฒนาและบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเป็นภารกิจของหน่วยงานราชการเช่น กรมชลประทาน
กรมทรัพยากรน้ำ กรมทรัพยากรน้ำบาดาล เป็นต้น
ส่วนการนำน้ำจากแหล่งน้ำเพื่อมาใช้ประโยชน์ในการอุปโภคบริโภค และอุตสาหกรรม
มีหน่วยงานดูแลรับผิดชอบหลายหน่วยงาน ได้แก่
การประปาส่วนภูมิภาครับผิดชอบการจัดหาแหล่งน้ำดิบ
และผลิตจำหน่ายน้ำประปาให้แก่ผู้ใช้น้ำในเขตชุมชนที่ให้บริการ เทศบาล
หรือองค์กรบริหารส่วนตำบล
บางแห่งให้บริการผลิตจำหน่ายน้ำประปาแก่ประชาชนในเขตปกครองท้องถิ่น นั้นๆ
และนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
รับผิดชอบในการจัดหาน้ำและให้บริการในเขตนิคมอุตสาหกรรมที่ดูแล เป็นต้น

เนื่องจากการลงทุนในการให้บริการน้ำประปาของการประปาส่วนภูมิภาค(กปภ.) ในบางพื้นที่
ไม่ทันกับความต้องการใช้น้ำ กปภ.จึงได้ให้เอกชนเข้าร่วมดำเนินการ
โดยเอกชนเป็นผู้ลงทุนและผลิตน้ำประปาจำหน่ายให้แก่ กปภ. และกปภ.
จำหน่ายต่อให้แก่ผู้ใช้น้ำอีกต่อหนึ่ง ปัจจุบัน บริษัทได้ทำสัญญากับ กปภ.แล้ว จำนวน 6 สัญญา

สำหรับธุรกิจน้ำดิบในภาคตะวันออกเกิดขึ้นเพื่อรองรับการพัฒนาเศรษฐกิจตามนโยบายการพัฒานาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออกให้เป็นพื้นที่อุตสาหกรรมหลักของประเทศ

4.3.1.1 อุปทานน้ำในประเทศไทย

ประเทศไทยซึ่งมีพื้นที่ทั้งประเทศรวม 512,870 ตาราง กม. ได้รับน้ำจากฝนในปริมาณปีละประมาณ
800,000 ล้าน ลบ.ม. โดยน้ำฝนประมาณร้อยละ 75 จะสูญหายตามระบบของธรรมชาติ เช่น
การระเหยเป็นไอ ถูกพืชดูดซับไว้ หรือซึมลงใต้ดินกลายเป็นน้ำบาดาล เป็นต้น ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ
25 หรือประมาณ 200,000 ล้าน ลบ.ม. จะไหลลงสู่แม่น้ำลำธารต่างๆ เรียกว่า
น้ำผิวดินหรือน้ำท่า เช่น แหล่งน้ำตามทะเลสาบ แม่น้ำลำธารต่างๆ เป็นต้น
การนำน้ำจากแหล่งน้ำผิวดินเหล่านี้ไปใช้ประโยชน์มักมีปัญหาในช่วงฤดูแล้งซึ่งเป็นช่วงที่ระดับน้ำในแม่น้ำต่ำและน้ำทะเลหนุน
ดังนั้น จึงมีการสร้างอ่างเก็บน้ำหรือเขื่อนเพื่อกักเก็บน้ำผิวดิน จากข้อมูลของกรมชลประทานระบุว่า
ณ ปี 2554
ประเทศไทยมีเขื่อนและอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่และขนาดกลางซึ่งอยู่ในความรับผิดชอบของกรมชลประทาน
และการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย รวมความจุประมาณ 73,642.61 ล้าน ลบ.ม.

นอกเหนือจากแหล่งน้ำผิวดิน อันได้แก่ แม่น้ำ ทะเลสาบ
และน้ำที่เก็บกักอยู่ในอ่างเก็บน้ำหรือเขื่อนต่างๆ แล้ว ยังมีแหล่งน้ำใต้ดิน หรือ น้ำบาดาล
ซึ่งเป็นน้ำที่ซึมลงไปในดินและขังอยู่ในช่องว่างระหว่างเม็ดดินหรือชั้นหินกลายเป็นแอ่งน้ำขังอยู่ใต้ผิวโลก
โดยแหล่งน้ำบาดาลที่มีขนาดใหญ่และให้ปริมาณน้ำมากที่สุดในประเทศไทยได้แก่
แหล่งน้ำบาดาลในภาคกลาง บริเวณที่ราบลุ่มเจ้าพระยาตอนล่าง อย่างไรก็ตาม
การใช้น้ำบาดาลมากเกินไปจะมีผลกระทบต่อความสมดุลทางธรรมชาติ เช่น
น้ำทะเลอาจไหลแทรกซึมเข้ามาในชั้นบาดาลซึ่งทำให้น้ำจืดแปรเปลี่ยนเป็นน้ำกร่อยและน้ำเค็มในที่สุด
หรืออาจทำให้เกิดปัญหาแผ่นดินทรุด เป็นต้น ปัจจุบัน
ประเทศไทยมีกฎหมายและข้อบังคับที่เกี่ยวกับน้ำใต้ดิน ได้แก่ พระราชบัญญัติน้ำบาดาลปี พ.ศ. 2520
ซึ่งกำหนดให้การขุดเจาะน้ำบาดาลในเขตน้ำบาดาล จะต้องขออนุญาตรัฐก่อน
และประกาศของกระทรวงอุตสาหกรรมฉบับที่ 8/2537 กำหนดเขตน้ำบาดาลและอัตราค่าน้ำบาดาล
3.50 บาทต่อลบ.ม.ครอบคลุมทุกจังหวัดทั่วประเทศ

ทั้งนี้ในปี 2544
กระทรวงอุตสาหกรรมได้มอบหมายให้กรมทรัพยากรธรณีศึกษาแนวทางแก้ไขปัญหาแผ่นดินทรุด
ซึ่งได้มีมติจากภาครัฐให้ดำเนินการทยอยปรับค่าน้ำบาดาลเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวโดยปรับขึ้นจาก
3.50 บาท เป็น 8.50 บาท ภายในปี 2546
และห้ามใช้น้ำบาดาลในพื้นที่วิกฤตที่มีระบบน้ำประปาแล้วตั้งแต่มกราคมปี 2547 เป็นต้นไป

4.3.2 อุตสาหกรรมการจัดการน้ำในภาคตะวันออก

ในอดีต การจัดการทรัพยากรน้ำในภาคตะวันออกมีหน่วยงานที่รับผิดชอบมากมาย
เช่นเดียวกับส่วนอื่นๆ ของประเทศไทย เช่น
กรมชลประทานเป็นผู้รับผิดชอบเรื่องการพัฒนาแหล่งน้ำดิบ โดยก่อสร้างอ่างเก็บน้ำต่างๆ
ตามนโยบายของรัฐบาล ส่วนเรื่องการพัฒนาท่อส่งน้ำ
กรมชลประทานและกรมโยธาธิการเป็นผู้ก่อสร้าง
แต่ในด้านการดำเนินการได้มอบให้การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.)
เป็นผู้บริหารท่อส่งน้ำสายดอกกราย-มาบตาพุด และสายมาบตาพุด-สัตหีบ
ส่วนท่อส่งน้ำสายหนองค้อ-แหลมฉบัง และสายแหลมฉบัง-พัทยา กรมโยธาธิการเป็นผู้บริหาร
ซึ่งจะเห็นได้ว่าการจัดการระบบท่อส่งน้ำขาดระบบบริหารที่มีความชัดเจนเกี่ยวกับความรับผิดชอบของหน่วยปฏิบัติต่างๆ
ดังนั้นเมื่อปี 2535 คณะรัฐมนตรี จึงได้มีมติให้ กปภ. จัดตั้งบริษัท
จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด ขึ้น
เพื่อรับผิดชอบในการจัดการระบบท่อส่งน้ำดิบซึ่งครอบคลุมทั้งการพัฒนาและการบริหารระบบท่อส่งน้ำในพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก
เพื่อลดความซ้ำซ้อนของหน่วยงานต่างๆ และเพื่อให้การจัดการทรัพยากรน้ำมีเอกภาพมากขึ้น
รายละเอียดสรุปดังแผนภาพที่ 4.2

แผนภาพที่ 4.2 แสดงผู้รับผิดชอบหลักในการจัดการทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก

[]

4.3.2.1 อุปทานน้ำในภาคตะวันออก

แหล่งน้ำผิวดิน

ปัจจุบัน พื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก มีการพัฒนาอ่างเก็บน้ำที่สำคัญๆ แล้วจำนวน 15 แห่ง
ซึ่งจากข้อมูลล่าสุด อ่างเก็บน้ำ 15 แห่งดังกล่าวมีความจุรวมประมาณ 1,199.59 ล้าน ลบ.ม.
และมีปริมาณน้ำที่สามารถใช้งานได้ประมาณ 1,520.05 ล้าน ลบ.ม.ต่อปี ดังแสดงในตารางที่ 4.1

ตารางที่ 4.1 แหล่งน้ำในพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก

+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| แหล่งน้ำ             | จังหวัด  | ความจุ          | ปริมา                  |
|                    |        |                | ณน้ำที่สามารถใช้งานได้เฉลี่ย |
|                    |        | (หน่วย :        |                       |
|                    |        | ล้านลบ.ม.)      | Average Draft Rate    |
|                    |        |                |                       |
|                    |        |                | (หน่วย : ล้านลบ.ม.ต่อปี)  |
+====================+========+================+=======================+
| 1. อ่างเก็บน้ำบางพระ  | ชลบุรี   | 117.00         | 44.96                 |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 2. อ่างเก็บน้ำหนองค้อ  | ชลบุรี   | 21.10          | 15.78                 |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 3. อ่างเก็บน้ำมาบปะชัน | ชลบุรี   | 15.60          | 14.03                 |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 4. อ่างเก็บน้ำดอกกราย | ระยอง  | 71.40          | 146.57                |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 5.                 | ระยอง  | 163.75         | 126.31                |
| อ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล |        |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 6.                 | ชลบุรี   | 7.90           | 6.96                  |
| อ่างเก็บน้ำหนองกลางดง |        |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 7.                 | ชลบุรี   | 7.03           | 5.86                  |
| อ่างเก็บน้ำห้วยซากนอก  |        |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 8. อ่างเก็บน้ำห้วยขุนจิต | ชลบุรี   | 4.87           | 3.98                  |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 9.                 | ชลบุรี   | 3.84           | 5.59                  |
| อ่างเก็บน้ำห้วยสะพาน   |        |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 10. อ่างเก็บน้ำบางไผ่  | ชลบุรี   | 10.00          | 7.00                  |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 11.                | ฉะเ    | 36.00          | 48.28                 |
| อ่างเก็บน้ำคลองระบม   | ชิงเทรา |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 12.                | ฉะเ    | 30.00          | 493.00                |
| เขื่อนทดน้ำบางปะกง    | ชิงเทรา |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 13.                | ฉะเ    | 325.00         | 285.62                |
| อ่างเก็บน้ำคลองสียัด    | ชิงเทรา |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 14.                | ระยอง  | 40.10          | 50.93                 |
| อ่างเก็บน้ำคลองใหญ่    |        |                |                       |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| 15. อ่างเก็บน้ำประแสร์ | ระยอง  | 248.00         | 265.18                |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+
| รวม                |        | 1,199.59       | 1,520.05              |
+--------------------+--------+----------------+-----------------------+

ที่มา : กรมชลประทาน

หมายเหตุ :

1. ปัจจุบัน
อ่างเก็บน้ำหนองค้อและอ่างเก็บน้ำดอกกรายจ่ายน้ำสำหรับการอุปโภคบริโภคและอุตสาหกรรมเท่านั้น
เนื่องจากในพื้นที่หนองค้อไม่มีการใช้น้ำเพื่อการเกษตร
ส่วนในพื้นที่ดอกกรายใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลเพื่อจ่ายให้แก่การเกษตรแทน

2.ปริมาณน้ำที่สามารถใช้งานได้ต่อปี เป็นปริมาณโดยเฉลี่ย ทั้งนี้
ตัวเลขดังกล่าวสามารถเปลี่ยนแปลงได้
ขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำที่เพิ่มเติมจากน้ำฝนและแหล่งน้ำต้นทางในแต่ละปี
อย่างไรก็ตามตัวเลขดังกล่าวยังไม่ได้รวมถึงปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำที่มีอยู่เดิมซึ่งสามารถนำมาใช้งานได้เพิ่มเติม

จากข้อมูลแหล่งน้ำข้างต้น
กรมชลประทานมีแผนการพัฒนาแหล่งน้ำเพื่อรองรับความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นในอนาคต
สำหรับพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี และระยอง อีก 10 แห่ง ความจุรวมประมาณ 241.09 ล้าน
ลบ.ม. และมีปริมาณน้ำที่สามารถใช้งานได้ 300.90 ล้าน ลบ.ม. ดังรายละเอียดในตารางที่ 4.2

ตารางที่ 4.2 แผนพัฒนาแหล่งน้ำพื้นที่ภาคตะวันออก

+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| แ |                 | จังหวัด | ความจุ  | ปริมาณน้ำที่ส        | ระ  |       |
| ห |                 |       |        | ามารถใช้งานได้เฉลี่ย | ยะเ |       |
| ล |                 |       | (ล้าน   | Average Draft    | วลา |       |
| ่ง |                 |       | ลบ.ม.) | Rate             |     |       |
| น |                 |       |        |                  | การ |       |
| ้ำ |                 |       |        | (หน่วย : ล้าน      | ก่อส |       |
|   |                 |       |        | ลบ.ม.ต่อปี)        | ร้าง |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
|   |                 |       |        |                  | เริ่ม | แล    |
|   |                 |       |        |                  |     | ้วเสร็จ |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 1 | อ               | ฉะเช  | 27.50  | 26.00            | 2   | 2559  |
| . | ่างเก็บน้ำคลองกะพง | ิงเทรา |        |                  | 556 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 2 | อ่างเ            | ฉะเช  | 19.20  | 16.00            | 2   | 2558  |
| . | ก็บน้ำห้วยกรอกเคียน | ิงเทรา |        |                  | 556 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 3 | อ่างเก           | ฉะเช  | 15.00  | 13.00            | 2   | 2558  |
| . | ็บน้ำบ้านหนองกระทิง | ิงเทรา |        |                  | 556 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 4 | อ่าง             | ชลบุรี  | 6.43   | 8.00             | 2   | 2559  |
| . | เก็บน้ำมาบหวายโสม |       |        |                  | 557 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 5 | อ               | ชลบุรี  | 1.61   | 8.00             | 2   | 2558  |
| . | ่างเก็บน้ำห้วยไข่เน่า |       |        |                  | 557 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 6 | อ่างเก็บน้ำกระแสร์  | ชลบุรี  | 15.00  | 15.00            | 2   | 2559  |
| . |                 |       |        |                  | 558 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 7 | อ               | ชลบุรี  | 98.00  | 112.00           | 2   | 2559  |
| . | ่างเก็บน้ำคลองหลวง |       |        |                  | 553 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 8 | อ่างเก็บน้ำคลองโพล้ | ระยอง | 40.00  | 70.00            | 2   | 2559  |
| . |                 |       |        |                  | 557 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 9 | อ่าง             | ระยอง | 0.85   | 2.10             | 2   | 2559  |
| . | เก็บน้ำคลองมะเฟือง |       |        |                  | 558 |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| 1 | อ่าง             | ระยอง | 17.50  | 30.80            | 2   | 2559  |
| 0 | เก็บน้ำคลองน้ำเขียว |       |        |                  | 558 |       |
| . |                 |       |        |                  |     |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+
| ร |                 |       | 241.09 | 300.90           |     |       |
| ว |                 |       |        |                  |     |       |
| ม |                 |       |        |                  |     |       |
+---+-----------------+-------+--------+------------------+-----+-------+

ที่มา : สำนักชลประทานที่ 9 กรมชลประทาน

แหล่งน้ำใต้ดิน

สำหรับแหล่งน้ำใต้ดินในภาคตะวันออกมีค่อนข้างจำกัด
ทั้งนี้จากข้อมูลการขุดเจาะบ่อบาดาลโดยกรมโยธาธิการในพื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา ชลบุรี ระยอง
ปราจีนบุรี และสระแก้ว พบว่า บ่อบาดาลส่วนใหญ่จะสามารถสูบน้ำได้ในอัตรา 2.5-7.0
ลบ.ม.ต่อชั่วโมง ซึ่งพอเพียงสำหรับอุปสงค์เพื่อการอุปโภคบริโภคในท้องถิ่นเท่านั้น นอกจากนี้
น้ำใต้ดินในหลายบริเวณพบว่ามีปัญหาเรื่องสารคลอไรด์สูง
อันเป็นผลมาจากการที่น้ำทะเลถูกกักเก็บไว้ในชั้นดินตะกอนตั้งแต่อดีตและบางส่วนมีการแทรกตัวของน้ำทะเลเนื่องจากการสูบน้ำใต้ดินมากเกินไป
ส่งผลให้แหล่งน้ำใต้ดินในภาคตะวันออกมีข้อจำกัดทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพจนไม่สามารถพัฒนาเป็นแหล่งน้ำหลักได้

4.3.2.2 แนวโน้มการจัดการทรัพยากรน้ำของภาคตะวันออก

ความต้องการใช้น้ำในภาคตะวันออกยังมีแนวโน้มการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้เป็นผลจากการส่งเสริมจากภาครัฐ
ทั้งด้านการส่งเสริมการลงทุนและแผนพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ระยะที่ 2 (ปี 2538-2543)
ซึ่งรัฐบาลกำหนดพื้นที่เป้าหมายในการพัฒนาพื้นที่ตอนใน
ห่างจากชายฝั่งทะเลตะวันออกต่อเนื่องจากการพัฒนาระยะที่ 1
ดังนั้นแนวโน้มการจัดการทรัพยากรน้ำภาคตะวันออกจึงมีลักษณะการเชื่อมโยงแหล่งน้ำจากพื้นที่ลุ่มน้ำอื่นๆ
อาทิ ลุ่มน้ำเจ้าพระยาตอนล่าง ลุ่มน้ำจังหวัดจันทบุรี เข้ามาเสริมอุปสงค์การใช้น้ำที่เพิ่มขึ้น
รวมทั้งให้ความสำคัญกับการจัดสรรน้ำอย่างสมดุลและมีส่วนร่วมระหว่างภาคอุตสาหกรรม
อุปโภค-บริโภค และเกษตรกรรม ตลอดจนมีแนวโน้มการจัดการด้านอุปสงค์มากขึ้น (Demand Side
Management) รวมถึง การจัดเตรียมการบริหารแหล่งน้ำในกรณีเกิดภัยแล้ง(Drought
Management) เพื่อใช้ประสานงานกับหน่วยราชการและลูกค้าในการใช้น้ำให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด

4.3.3 อุปสงค์น้ำในประเทศไทย

การใช้น้ำในประเทศไทย นอกจากจะใช้เพื่อความจำเป็นในการดำรงชีพของมนุษย์แล้ว
ยังมีการใช้น้ำเพื่อสร้างความสะดวกสบายให้แก่ชีวิต และเพื่อกิจกรรมในสาขาต่างๆ เช่น
เกษตรกรรม อุตสาหกรรม การท่องเที่ยว และสันทนาการต่างๆ เป็นต้น
ความต้องการใช้น้ำในประเทศเพิ่มปริมาณสูงขึ้นเรื่อยๆ ตามการเพิ่มของจำนวนประชากร
การเติบโตทางด้านเศรษฐกิจ อุตสาหกรรมและเกษตรกรรม
โดยสามารถแบ่งความต้องการใช้น้ำออกเป็น 3 ประเภทใหญ่ ดังนี้

1) ความต้องการใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค

เป็นการใช้น้ำเพื่อเป็นพื้นฐานในการดำรงชีวิต เช่น น้ำดื่ม การเตรียมอาหาร ซักล้าง
ทำความสะอาด เป็นต้น ซึ่งนอกจากความต้องการจะเพิ่มขึ้นตามจำนวนประชากรของประเทศแล้ว
อัตราการใช้น้ำต่อบุคคลยังแปรผันไปตามสภาพความเจริญทางเศรษฐกิจและมาตรฐานการครองชีพ
โดยอัตราการใช้น้ำในชุมชนเมืองจะมีมากกว่าชนบท
และในชุมชนที่มีสภาพทางด้านเศรษฐกิจดีจะมีการพัฒนาการทางด้านอุปกรณ์อำนวยความสะดวกของครอบครัวทำให้อัตราการใช้น้ำอยู่ในเกณฑ์สูง
ดังจะเห็นได้จากสถิติการใช้น้ำของผู้ใช้น้ำ ในปี 2554 ของการประปาส่วนภูมิภาคทั่วประเทศ
และส่วนของพื้นที่ให้บริการ สำนักงานการประปาเขต 1 ครอบคลุมพื้นที่บริการในภาคตะวันออก
ที่แสดงไว้ดังตารางที่ 4.3 และ 4.4

ตารางที่ 4.3 สถิติการใช้น้ำการประปาส่วนภูมิภาคทั่วประเทศ

  ------------ ---------------- ---------------- ---------------- ----------------
  จำนวนประปา   จำนวนหน่วยบริการ   จำนวนผู้ใช้น้ำ       รวมปริมาณการผลิต   ความต้องการน้ำดิบ
  (แห่ง)        (แห่ง)            (ราย)            (ลูกบาศก์เมตร/ปี)   (ลูกบาศก์เมตร/ปี)

  231          356              3,298,362        1,408,930,319    1,487,724,054
  ------------ ---------------- ---------------- ---------------- ----------------

ตารางที่ 4.4 สถิติการใช้น้ำการประปาส่วนภูมิภาค พื้นที่ให้บริการสำนักงานการประปาเขต 1

  ------------ ---------------- ---------------- ---------------- ----------------
  จำนวนประปา   จำนวนหน่วยบริการ   จำนวนผู้ใช้น้ำ       รวมปริมาณการผลิต   ความต้องการน้ำดิบ
  (แห่ง)        (แห่ง)            (ราย)            (ลูกบาศก์เมตร/ปี)   (ลูกบาศก์เมตร/ปี)

  22           16               545,237          252,904,760      272,907,382
  ------------ ---------------- ---------------- ---------------- ----------------

ที่มา: http://.wr.pwa.co.th กองพัฒนาแหล่งน้ำการประปาส่วนภูมิภาค

2) ความต้องการใช้น้ำในภาคอุตสาหกรรม

การใช้น้ำในภาคอุตสาหกรรมส่วนใหญ่ จะใช้ในขบวนการผลิต การหล่อเย็น การทำความสะอาด
และการกำจัดของเสีย
การเพิ่มขึ้นของความต้องการใช้น้ำเพื่ออุตสาหกรรมจะขึ้นอยู่กับสภาวะการเติบโตทางด้านเศรษฐกิจเป็นหลัก
ทั้งนี้อุตสาหกรรมแต่ละประเภทจะต้องการใช้น้ำในปริมาณที่แตกต่างกัน เช่น อุตสาหกรรมปิโตรเคมี
โรงผลิตกระแสไฟฟ้า อุตสาหกรรมฟอกย้อม สิ่งทอ อุตสาหกรรมถลุงเหล็ก
เหล่านี้จะมีความต้องการใช้น้ำสูงมาก
โดยในช่วงทศวรรษที่ผ่านมาความต้องการใช้น้ำในส่วนนี้เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วเนื่องจากการขยายตัวทางอุตสาหกรรมของประเทศ

3) ความต้องการใช้น้ำในภาคเกษตรกรรม

การใช้น้ำในภาคเกษตรกรรมของประเทศไทย จะเป็นการใช้น้ำที่มีปริมาณสูงที่สุด คือประมาณ
ร้อยละ 90 ของปริมาณน้ำทั้งหมด
เนื่องจากประเทศไทยเป็นประเทศที่มีพื้นฐานทางเศรษฐกิจซึ่งอาศัยการเกษตรเป็นหลัก
น้ำที่ใช้ในการเกษตรส่วนใหญ่จะใช้ในการทำนาข้าว ทำสวน บ่อเลี้ยงปลา การปลูกผักผลไม้
การปศุสัตว์ และฟาร์มเลี้ยงกุ้ง ประมาณการว่าร้อยละ 25 ของน้ำที่ใช้ในการเกษตรกรรมนี้
จะไหลกลับสู่ระบบน้ำตามธรรมชาติอีกครั้งหนึ่ง

4.3.3.1 อุปสงค์น้ำในภาคตะวันออก

จากผลการศึกษาของมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ตามโครงการศึกษาเพื่อจัดทำแผนหลักการพัฒนาและจัดการทรัพยากรน้ำภาคตะวันออกของกรมชลประทาน
ดังแสดงในตารางที่ 4.5 พบว่าการใช้น้ำในลุ่มน้ำชายฝั่งตะวันออก
ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ในเขตจังหวัดชลบุรี ระยอง ฉะเชิงเทรา จันทบุรี ตราด นครนายก ปราจีนบุรี
และสระแก้ว มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี 2539-2559 โดยคาด ปริมาณการใช้น้ำรวม
ปี 2559 ทั้งสิ้น 6,593.5 ล้าน ลบ.ม. แบ่งเป็น การใช้น้ำเพื่อการเกษตร 5,649.5 ล้าน
ลบ.ม. การใช้น้ำอุปโภคบริโภค-การท่องเที่ยว 373.1 ล้าน ลบ.ม. และการใช้น้ำอุตสาหกรรม
570.9 ล้าน ลบ.ม. โดยปริมาณสัดส่วนความต้องการใช้น้ำมาจาก ภาคการเกษตร เป็นหลัก
อย่างไรก็ดี หากพิจารณาจาก อัตราการเจริญเติบโตของแต่ละภาคส่วน พบว่า
ภาคอุตสาหกรรมยังคงเป็นส่วนที่มีอัตราเติบโตสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องเฉลี่ยร้อยละ 7 ต่อปี
เนื่องจากนโยบายการกำหนดเขตพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมเขตภาคตะวันออก เช่น
นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด นิคมอุตสาหกรรมเหมราชชลบุรี (บ่อวิน)
นิคมอุตสาหกรรมเหมราชตะวันออก และนิคมอุตสาหกรรม
แหลมฉบัง เป็นต้น
จากปัจจัยดังกล่าวส่งผลต่อเนื่องให้มีการขยายตัวของชุมชนออกไปยังพื้นที่ใกล้เคียงมากขึ้น
ส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำของภาคการอุปโภค-บริโภคขยายตัวด้วยเช่นกัน

ตารางที่ 4.5 แสดงปริมาณความต้องการใช้น้ำในพื้นที่ภาคตะวันออก ปี 2539-2559

+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| จังหวัด | ประเภท      | ปี     |       | ปี2549 |       | ปี     |       |
|       |             | 2539  |       |       |       | 2559  |       |
+=======+=============+=======+=======+=======+=======+=======+=======+
|       |             | ล้าน   | %     | ล้าน   | %     | ล้าน   | %     |
|       |             | ลบ.ม. |       | ลบ.ม. |       | ลบ.ม. |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ชลบุรี  | อุปโภคบร     | 81.1  | 15.27 | 116.2 | 18.65 | 161.6 | 22.66 |
|       | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 63.5  | 11.95 | 120.4 | 19.32 | 165.1 | 3.15  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 386.6 | 72.78 | 386.6 | 62.03 | 386.6 | 4.20  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 531.2 | 1     | 623.2 | 1     | 713.3 | 1     |
|       |             |       | 00.00 |       | 00.00 |       | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ระยอง | อุปโภคบร     | 26.7  | 2.75  | 41.0  | 3.88  | 49.4  | 4.46  |
|       | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 77.7  | 8.00  | 149.0 | 14.10 | 191.1 | 17.26 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 867.0 | 89.25 | 867.0 | 82.02 | 867.0 | 78.28 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 971.4 | 1     | 1,    | 1     | 1,    | 1     |
|       |             |       | 00.00 | 057.0 | 00.00 | 107.5 | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ฉะเช  | อุปโภคบร     | 22.3  | 1.21  | 30.8  | 1.64  | 38.2  | 2.01  |
| ิงเทรา | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 24.7  | 1.34  | 50.0  | 2.67  | 70.6  | 3.71  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 1,    | 97.45 | 1,    | 95.69 | 1,    | 94.28 |
|       |             | 792.7 |       | 792.7 |       | 792.7 |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 1,    | 1     | 1,    | 1     | 1,    | 1     |
|       |             | 839.7 | 00.00 | 873.5 | 00.00 | 901.5 | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| จันทบุรี | อุปโภคบร     | 23.3  | 4.01  | 30.4  | 5.12  | 38.1  | 6.28  |
|       | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 10.5  | 1.81  | 15.8  | 2.66  | 21.1  | 3.48  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 547.1 | 94.18 | 547.1 | 92.21 | 547.1 | 90.24 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 580.9 | 1     | 593.3 | 1     | 606.3 | 1     |
|       |             |       | 00.00 |       | 00.00 |       | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ตราด  | อุปโภคบร     | 9.9   | 3.27  | 12.8  | 4.15  | 16.1  | 5.10  |
|       | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 3.7   | 1.22  | 6.6   | 2.14  | 10.3  | 3.26  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 289.2 | 95.51 | 289.2 | 93.71 | 289.2 | 91.63 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 302.8 | 1     | 308.6 | 1     | 315.6 | 1     |
|       |             |       | 00.00 |       | 00.00 |       | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| นค    | อุปโภคบร     | 8.1   | 1.55  | 10.4  | 1.97  | 13.0  | 2.44  |
| รนายก | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 2.0   | 0.38  | 4.0   | 0.76  | 5.8   | 1.09  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 513.2 | 98.07 | 513.2 | 97.27 | 513.2 | 96.47 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 523.3 | 1     | 527.6 | 1     | 532.0 | 1     |
|       |             |       | 00.00 |       | 00.00 |       | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ปร    | อุปโภคบร     | 16.2  | 3.32  | 22.6  | 4.26  | 27.9  | 4.98  |
| าจีนบุรี | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 22.6  | 4.63  | 58.0  | 10.95 | 82.6  | 14.76 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 449.3 | 92.05 | 449.3 | 84.79 | 449.3 | 80.26 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 488.1 | 1     | 529.0 | 1     | 559.8 | 1     |
|       |             |       | 00.00 |       | 00.00 |       | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ส     | อุปโภคบร     | 17.5  | 2.11  | 23.0  | 2.73  | 28.8  | 3.36  |
| ระแก้ว | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 7.6   | 0.92  | 15.5  | 1.84  | 24.3  | 2.83  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 804.5 | 96.97 | 804.5 | 95.43 | 804.5 | 93.81 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 829.6 | 1     | 843.0 | 1     | 857.6 | 1     |
|       |             |       | 00.00 |       | 00.00 |       | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
| ร     | อุปโภคบร     | 205.1 | 3.38  | 287.2 | 4.52  | 373.1 | 5.66  |
| วมภาค | ิโภค-ท่องเที่ยว |       |       |       |       |       |       |
|       |             |       |       |       |       |       |       |
| ตะ    |             |       |       |       |       |       |       |
| วันออก |             |       |       |       |       |       |       |
|       |             |       |       |       |       |       |       |
| (8    |             |       |       |       |       |       |       |
| จ     |             |       |       |       |       |       |       |
| ังหวัด) |             |       |       |       |       |       |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | อุตสาหกรรม   | 212.3 | 3.50  | 419.3 | 6.60  | 570.9 | 8.66  |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | เกษตรกรรม   | 5,    | 93.12 | 5,    | 88.88 | 5,    | 85.68 |
|       |             | 649.5 |       | 649.5 |       | 649.5 |       |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+
|       | รวม         | 6,    | 1     | 6,    | 1     | 6,    | 1     |
|       |             | 066.9 | 00.00 | 356.0 | 00.00 | 593.5 | 00.00 |
+-------+-------------+-------+-------+-------+-------+-------+-------+

ที่มา : กรมชลประทาน
โครงการศึกษาเพื่อจัดทำแผนหลักการพัฒนาและจัดการทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก
ภาควิชาวิศวกรรมทรัพยากรน้ำคณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์

ปัจจัยหลัก ที่ส่งผลให้อุตสาหกรรมในภาคตะวันออกมีการขยายตัว มีดังนี้

(ก) นโยบายของรัฐในการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก ในระยะที่ผ่านมารัฐบาล
ได้ดำเนินการตามแนวทางการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก ระยะที่ 1
โดยมีเป้าหมายหลักในการพัฒนาพื้นที่บริเวณแหลมฉบัง จังหวัดชลบุรี และพื้นที่มาบตาพุด
จังหวัดระยอง โดยการจัดตั้งนิคมอุตสาหกรรมควบคู่ไปกับการพัฒนาท่าเรือน้ำลึก
ตลอดจนพัฒนาชุมชนใหม่เพื่อรองรับแรงงานและประชากรที่เพิ่มมากขึ้น
อีกทั้งยังครอบคลุมถึงการพัฒนาเมืองให้เป็นศูนย์กลางต่างๆ เช่น จังหวัดชลบุรี
เป็นศูนย์กลางภูมิภาคในเชิงธุรกิจการค้า พื้นที่แหลมฉบังเป็นเมืองท่าสมัยใหม่
พื้นที่พัทยาเป็นเมืองท่องเที่ยวและศูนย์พาณิชย์
พื้นที่มาบตาพุดเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมสมัยใหม่ของประเทศ และจังหวัดระยองเป็นศูนย์บริการ
ฐานการศึกษา และศูนย์วิจัยด้านเทคโนโลยี ในขณะที่สนามบินสุวรรณภูมิเป็นพื้นที่รองรับ
บุคลากรในอุตสาหกรรมการบินและขนส่งทางอากาศ เป็นต้น

(ข) การส่งเสริมการลงทุน

คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนได้แบ่งเขตการส่งเสริมการลงทุนเป็น 3 เขต
โดยให้สิทธิและประโยชน์สูงสุดแก่โครงการที่ประกอบการหรือตั้งโรงงานในเขต 3
เพื่อสนับสนุนการกระจายอุตสาหกรรมไปสู่ภูมิภาคยิ่งขึ้น สำหรับพื้นที่ให้บริการของบริษัท
ซึ่งอยู่บริเวณจังหวัดชลบุรี ฉะเชิงเทรา และระยอง ถูกจัดอยู่ในเขต 2
โดยมีนโยบายในการผลักดันและกระตุ้นเศรษฐกิจในภาคตะวันออกอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ในปี
2555ได้อนุมัติโครงการทั้งสิ้น 679 โครงการ มูลค่าเงินลงทุน 336,610 ล้านบาท
คิดเป็นสัดส่วนการลงทุนถึงร้อยละ 94 ของมูลค่าการส่งเสริมการลงทุนของทั้งภาคตะวันออก

4.4.3.2 ภาวะการแข่งขัน

การประกอบธุรกิจพัฒนาระบบท่อส่งน้ำและจัดจำหน่ายน้ำดิบให้กับผู้ใช้น้ำทั้งภาคอุตสาหกรรม
และอุปโภคบริโภค ในพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออกของบริษัท ในปัจจุบัน ไม่มีคู่แข่งขันรายใหญ่
อีกทั้งโอกาสที่จะเกิดคู่แข่งขันทางตรงขึ้นในอนาคตก็มีโอกาสเป็นไปได้น้อยเช่นกัน เนื่องจากบริษัท
ได้รับอนุญาตให้ใช้น้ำจากอ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ของกรมชลประทานไว้ก่อน ส่วนแหล่งน้ำอื่นๆ
ที่พอจะใช้ทดแทนกันได้ เช่น บ่อบาดาล ก็มีข้อจำกัดทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพ นอกจากนี้
อุปสรรคสำคัญสำหรับผู้ประกอบการรายใหม่ที่จะเข้ามาในอุตสาหกรรมนี้ ก็คือ
การลงทุนในธุรกิจขนส่งน้ำทางท่อส่งน้ำ ต้องใช้เงินลงทุนสูง ทั้งที่เป็นค่าท่อส่งน้ำ ค่าสถานีสูบน้ำ
การสำรองแหล่งน้ำ
อีกทั้งการวางท่อเพื่อให้บริการกับผู้ใช้น้ำมีความจำเป็นที่จะต้องวางท่อผ่านที่สาธารณะ
จึงต้องได้รับความร่วมมือจากหน่วยงานของรัฐบาล และรัฐวิสาหกิจ
มิฉะนั้นแล้วผู้ประกอบการจะต้องเช่าหรือซื้อที่ดิน
เพื่อใช้สำหรับวางท่อซึ่งจะทำให้ต้นทุนโครงการสูงมาก ด้วยเหตุนี้บริษัท
ซึ่งถูกจัดตั้งขึ้นตามมติคณะรัฐมนตรี
จึงมีความได้เปรียบในด้านความร่วมมือที่ได้รับจากหน่วยงานของรัฐบาล เช่น กรมชลประทาน
กรมทางหลวง เป็นต้น

ในบางพื้นที่ผู้ประกอบการบางรายอาจมีการจัดหาน้ำดิบจากเอกชนรายย่อยอื่นๆ ในพื้นที่
เพื่อเป็นการบริหารความเสี่ยง และลดภาระการลงทุนแหล่งน้ำสำรองของตนเองได้บ้าง
แต่เอกชนรายย่อยอื่นๆ มีข้อจำกัดในการเพิ่มปริมาณน้ำดิบจำหน่ายให้แก่ผู้ประกอบ
เนื่องจากมีข้อจำกัดด้านการขอใช้น้ำจากกรมชลประทาน และแหล่งน้ำมีปริมาณจำกัด

อย่างไรก็ดี บริษัท อาจมีคู่แข่งทางอ้อมได้ ดังนี้

1) ลูกค้าของบริษัท อาจมีแหล่งน้ำทดแทนหรือแหล่งน้ำสำรองอื่น เช่น
การนำน้ำทิ้งที่ผ่านการบำบัดแล้วกลับมาใช้ (Recycle) การขุดบ่อบาดาล หรือการขุดสระเก็บน้ำ
เป็นต้น

2) การซื้อน้ำจากรถน้ำของเอกชน แต่น้ำดังกล่าวมีราคาสูงถึงประมาณ 30-40 บาท/ลูกบาศก์เมตร
รวมทั้งสามารถให้บริการในปริมาณที่ค่อนข้างจำกัด

3) การสูบน้ำโดยตรงจากแหล่งน้ำธรรมชาติซึ่งสามารถสูบน้ำไปใช้ได้เฉพาะในช่วงฤดูฝนเท่านั้น
เนื่องจากในช่วงฤดูแล้งปริมาณน้ำที่ทำให้จะลดต่ำลง และบางพื้นที่จะมีน้ำทะเลหนุน
ทำให้น้ำในแม่น้ำลำคลองไม่สามารถนำไปใช้งานได้

4.3.3.3 กลยุทธ์ทางการตลาด

(ก) กลยุทธ์การแข่งขัน

บริษัท กำหนดแผนกลยุทธ์ในด้านต่างๆ เพื่อให้การดำเนินงานของบริษัท
เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่จะพัฒนา และบริหารระบบท่อส่งน้ำสายหลักในพื้นที่บริเวณชายฝั่งตะวันออก
และเพื่อตอบสนองความต้องการใช้น้ำในพื้นที่รับผิดชอบได้อย่างพอเพียง
ประกอบกับให้การดำเนินงานของบริษัท สามารถบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ โดยมีแผนกลยุทธ์หลัก
ดังนี้

ด้านการสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ลูกค้า

ในปี 2555 บริษัทได้ปรับปรุงกระบวนการทำงานการให้บริการลูกค้าอย่างต่อเนื่องโดยคณะทำงาน
Customer Service Improvement (CSI) ซึ่งตั้งขึ้นในปี 2554
ได้ปรับปรุงกระบวนการเพิ่มเติมโดยยึดตามความต้องการของลูกค้า (Voice of Customer)
เพื่อปรับฐานข้อมูลของลูกค้าให้เป็นปัจจุบัน
พร้อมกับปรับปรุงการให้บริการตลอดจนสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ลูกค้า
ทั้งในด้านปริมาณและคุณภาพอย่างสม่ำเสมอทุกเดือน โดยกำหนดเป้าหมายไว้ 4 ด้าน ได้แก่

1. ด้านการรักษาเสถียรภาพระบบสูบและจ่ายน้ำ (Reliability)
มีการกำหนดเป้าหมายไม่ให้เกิดความเสียหายกับเครื่องจักร อุปกรณ์
จนทำให้ระบบสูบจ่ายน้ำหยุดชะงัก หรือไม่มีการหยุดการจ่ายน้ำในแนวท่อส่งน้ำหลัก
ทั้งนี้การหยุดการจ่ายน้ำเพื่อซ่อมแซมบำรุงรักษากำหนดไว้ไม่เกิน 8 ชั่วโมง/ครั้ง
เครื่องจักรอุปกรณ์ที่มีความสำคัญสูง (Class A) จะต้องไม่มีการหยุดทำงาน ฯลฯ

2. ด้านผลิตภัณฑ์ (Products) ผลที่ได้จากการสำรวจความพึงพอใจทั้งด้านการจัดการ และ
การแก้ไขปัญหาคุณภาพน้ำตามระดับที่ตกลงกับลูกค้า (Service Level Agreement, SLA)
จะต้องมีค่ามากกว่าร้อยละ 80

3. ด้านการบริการ (Services) การตอบสนองจากลูกค้าจะต้องมีค่ามากกว่าร้อยละ 80

4. ด้านประชาสัมพันธ์ (Information) ต้องมีความถูกต้องและแม่นยำ
สามารถตรวจสอบข้อมูลย้อนหลังได้ตลอดเวลา

จากปี 2554 จนถึงปี 2555
ได้มีการเปลี่ยนแปลงที่มีประโยชน์รวมถึงพัฒนาการที่แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการให้บริการตามความต้องการของลูกค้า(Customer
Needs) ทั้ง 4 ด้าน ได้แก่

1. ด้านการรักษาเสถียรภาพระบบสูบและจ่ายน้ำ (Reliability)
ได้มีการจัดลำดับความสำคัญของเครื่องจักรอุปกรณ์ และ ความพร้อมของเครื่องจักร
โดยแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่ Class A (มีความสำคัญสูง) Class B
(มีความสำคัญปานกลาง) และ Class C (มีความสำคัญปกติ)
เพื่อใช้กำหนดเกณฑ์การซ่อมแซมตามลำดับความสำคัญของสถานีและอุปกรณ์
รวมถึงการเพิ่มศักยภาพของระบบโครงข่ายท่อส่งน้ำ และ

แหล่งน้ำของบริษัท โดยมีโครงการลงทุนที่สำคัญ ได้แก่

 โครงการเพิ่มศักยภาพระบบจ่ายน้ำแหลมฉบัง (บางพระ)
มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มความสามารถของระบบสูบจ่ายน้ำให้แก่พื้นที่ชลบุรี
สามารถส่งน้ำให้แก่ผู้ใช้น้ำได้อย่างเพียงพอ
ลดการพึ่งพาน้ำจากพื้นที่ระยองและเพิ่มเสถียรภาพในการสูบจ่ายน้ำให้มั่นคงมากขึ้น

 โครงการพัฒนาสระเก็บน้ำดิบคลองทับมา มีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มแหล่งน้ำต้นทุนของบริษัท
รองรับความต้องการใช้น้ำในอนาคตของพื้นที่ระยอง

2. ด้านผลิตภัณฑ์ (Products) มีการกำหนดเงื่อนไขเพิ่มเติมในการให้บริการตามระดับ SLA
โดยเน้นด้านแรงดันน้ำและคุณภาพน้ำ พร้อมกับจัดทำ Work Procedure ในระบบบริหารคุณภาพ
(ISO) เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นทันทีที่ระบบควบคุมแบบรวมศูนย์ ( Control Center )
มีการแจ้งเตือนขึ้นมา

3. ด้านการบริการ (Services) มีการยกระดับเกณฑ์ความพึงพอใจในการให้บริการให้สูงขึ้น
และจำแนกกลุ่มการให้บริการตามปริมาณการใช้น้ำดิบ
เพื่อให้บริการได้รวดเร็วตรงตามความสำคัญอย่างเร่งด่วนมากขึ้น และ

4. ด้านประชาสัมพันธ์ (Information) มีการจัดทำข้อมูลข่าวสารส่งให้ลูกค้าตามระดับลูกค้า
โดยมีความถี่ในการส่งแตกต่างกัน (Weekly, Monthly, Quarterly)
มีการปรับปรุงฐานข้อมูลลูกค้า (Information Customize Report) เพื่อส่งข้อมูล Customize
Report, Water Quality, Water situation, News Letter
ให้ตรงตามความต้องการของแต่ละกลุ่มลูกค้ามากขึ้น

ด้านระบบการบริหารคุณภาพ

บริษัท ได้นำระบบบริหารคุณภาพ ISO 9001:2000 มาประยุกต์ใช้ภายในองค์กร
เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามนโยบายคุณภาพของบริษัท ที่ว่า “จัดสรรน้ำสู่ผู้ใช้ มั่นใจในบริการ
คุณภาพและสิ่งแวดล้อม” โดยบริษัท ได้ดำเนินการขอการรับรองระบบคุณภาพ ISO 9001:2000
จากบริษัท (Bureau Veritas Certification (ประเทศไทย) จำกัด ซึ่งได้รับการรับรองโดย
United Kingdom Accreditation Services (UKAS)
ซึ่งเป็นองค์กรที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติที่มีสำนักงานใหญ่อยู่ในประเทศสหราชอาณาจักร
และถือว่าเป็นบริษัทน้ำแห่งแรกในประเทศไทยที่ได้รับรองคุณภาพ ISO 9001:2000

บริษัท ได้รับการรับรองระบบคุณภาพครอบคลุมระบบงานต่างๆ ทั้งงานด้านการตรวจสอบ
การวางแผนธุรกิจ การบริหาร การจัดการ การปฏิบัติการ รวมทั้งการเงินและพัสดุ
แสดงให้เห็นถึงการเชื่อมโยงระบบข้อมูลที่ภายในองค์กร
ซึ่งทำให้ลูกค้ามั่นใจได้ว่าจะได้รับการบริการที่มีคุณภาพ นอกจากนี้บริษัท
ยังได้รับการรับรองระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14000
ซึ่งแสดงให้เห็นถึงการดำเนินงานของบริษัท มีการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างดี
และไม่พบปัญหาสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินงานของบริษัท

ด้านการขยายพื้นที่การให้บริการ

บริษัท ได้ศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการลงทุน และขยายการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
เพื่อขยายพื้นที่การให้บริการให้ทั่วถึง
และเพียงพอต่อความต้องการใช้น้ำในพื้นที่ความรับผิดชอบของบริษัท
โดยศึกษาถึงความต้องการใช้น้ำในแต่ละพื้นที่เพื่อพิจารณาถึงความเหมาะสมด้านการลงทุน
ทั้งด้านการปรับปรุงและขยายระบบท่อส่งน้ำที่มีอยู่เดิมและการพัฒนาระบบท่อส่งน้ำใหม่ อาทิ
โครงการวางท่อส่งน้ำหนองปลาไหล-มาบตาพุด เส้นที่ 3
ซึ่งโครงการขยายระบบท่อส่งน้ำที่มีอยู่เดิมจะทำให้การจ่ายน้ำในพื้นที่ระยองมีศักยภาพในการสูบจ่ายเพิ่มขึ้น

การปรับปรุงประสิทธิภาพระบบสูบส่งน้ำและการควบคุมค่าใช้จ่ายด้านการผลิต บริษัท
ได้ปรับปรุงระบบสูบน้ำและวิธีการส่งน้ำอยู่เสมอ เช่น

1. ปรับปรุงระบบสูบส่งน้ำให้สามารถสูบน้ำจากอ่างเก็บน้ำดอกกรายไปถึงปลายทางที่สัตหีบได้
โดยไม่ต้องใช้พลังงานไฟฟ้าสูบน้ำขึ้นไปสถานียกระดับน้ำที่มาบตาพุด
ทำให้สามารถประหยัดค่าพลังงานไฟฟ้าได้อย่างมาก เป็นต้น

2. บริษัท ได้จัดให้มีระบบบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) อย่างต่อเนื่อง
โดยมีทีมงานที่คอยตรวจเช็คและซ่อมแซมระบบการสูบส่งน้ำอย่างสม่ำเสมอเพื่อป้องกันการสึกกร่อนของระบบท่อ
และอุปกรณ์อื่นๆ เช่น ประตูน้ำ และมาตรวัดน้ำ เป็นต้น

3. ติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้าสำรองที่สถานีสูบน้ำดอกกราย
ทำให้สามารถสูบจ่ายน้ำได้ต่อเนื่องแม้ไม่มีไฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
อีกทั้งยังช่วยประหยัดค่าไฟฟ้าในช่วง Peak load
ได้จำนวนมากในกรณีที่ต้นทุนค่าน้ำมันเชื้อเพลิงต่ำกว่าต้นทุนการใช้ไฟฟ้าด้วย

(ข) ข้อได้เปรียบของบริษัท เมื่อเทียบกับคู่แข่งขัน

จากการที่คณะรัฐมนตรีมีมติจัดตั้งบริษัทเพื่อให้เป็นผู้ดำเนินการพัฒนาและบริหารระบบท่อส่งน้ำสายหลักในพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก
ทำให้บริษัทได้รับสิทธิประโยชน์ในการใช้น้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำของกรมชลประทาน
ซึ่งเป็นแหล่งน้ำส่วนใหญ่ของภาคตะวันออก เพื่อจำหน่ายให้แก่การอุปโภคบริโภคและการอุตสาหกรรม
อย่างไรก็ตาม บริษัทได้พัฒนาการดำเนินงานมาอย่างต่อเนื่องโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย
พร้อมด้วยสั่งสมประสบการณ์จากเหตุการณ์ต่างๆ อาทิ กรณีวิกฤตภัยแล้งในปี 2548
ปัญหาทางการเงิน จนเกิดเป็นความเชี่ยวชาญในการบริหารจัดการน้ำและการเงิน
ได้รับความเชื่อถือและไว้วางใจจากลูกค้า ชุมชน
นักลงทุน โดยทั้งหมดช่วยเสริมสร้างศักยภาพของบริษัท
ในการขยายงานได้ดีกว่าผู้ประกอบการรายอื่นๆ

สรุปข้อได้เปรียบหรือปัจจัยที่ส่งผลต่อความสำเร็จของบริษัท

1. เป็นหน่วยงานที่จัดตั้งโดยภาครัฐ

2. ได้รับความร่วมมือจากหลายหน่วยงานภาครัฐ เช่น การวางท่อซ่อมแซม และการบำรุงรักษา
เป็นต้น

3. มีประสบการณ์ที่ยาวนาน ความน่าเชื่อถือ ตลอดจนความเชี่ยวชาญ
จากการเป็นเอกชนรายแรกที่ดำเนินธุรกิจสูบส่งน้ำดิบ

4.
มีแหล่งน้ำที่แน่นอนและเพียงพอเพื่อป้อนให้กับผู้ใช้น้ำที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการขยายตัวทางเศรษฐกิจ

5. มีระบบการบริหารและควบคุมการจ่ายน้ำที่แม่นยำและทันสมัย
สามารถควบคุมปริมาณน้ำสูญเสียในระบบ
รวมทั้งสามารถควบคุมการสูบจ่ายน้ำให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้น้ำ

6. มีฐานการตลาดขนาดใหญ่

7. มีสถานะทางการเงินที่มั่นคง

8. มีศักยภาพสูงในการขยายงาน

(ค) นโยบายราคา

บริษัท มีนโยบายกำหนดอัตราค่าน้ำดิบเพื่อสะท้อนต้นทุนที่แท้จริงของโครงการ
โดยการคำนวณหาอัตราค่าน้ำของบริษัท ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 2 ขั้นตอนหลัก ดังนี้

1) การคำนวณหาอัตราค่าน้ำเฉลี่ย

บริษัท กำหนดอัตราค่าน้ำดิบแยกเป็นรายโครงการ
โดยจะคำนวณจากต้นทุนที่แท้จริงของแต่ละโครงการซึ่งประกอบด้วย เงินลงทุนโครงการ
ต้นทุนค่าน้ำดิบ ต้นทุนในการดำเนินงาน ค่าเช่า รวมทั้งเงินลงทุนในระบบท่อส่งน้ำในอนาคต
นอกจากนี้ ครม.มีมติ (6 สิงหาคม 2539) ให้บริษัท
พิจารณารวมค่าลงทุนในการบำบัดน้ำเสียเป็นต้นทุนที่แท้จริงด้วย อย่างไรก็ตาม
นับตั้งแต่เริ่มดำเนินการจนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีรายจ่ายในด้านนี้เกิดขึ้น บริษัท
จึงยังมิได้รวมต้นทุนดังกล่าว ซึ่งในอนาคต บริษัทจะได้พิจารณาดำเนินการในด้านนี้ต่อไป
เพื่อให้เกิดการบริหารต้นทุนที่มีประสิทธิภาพ

อัตราค่าน้ำเฉลี่ยซึ่งคำนวณจากต้นทุนที่แท้จริงข้างต้น โดยแยกพิจารณา เป็น 2 วิธี คือ

1.  ต้นทุนส่วนเพิ่มโดยเฉลี่ย (Average Incremental Cost หรือ AIC)
    วิธีนี้เป็นการคำนวณหามูลค่าปัจจุบันสุทธิของต้นทุนที่แท้จริงของโครงการที่อัตราส่วนลดประมาณร้อยละ
    15 แล้วนำมาคำนวณหาค่าเฉลี่ยต่อหน่วยปริมาณน้ำดิบที่จำหน่ายในรอบระยะเวลา 30 ปี
    จากนั้น นำค่า AIC ที่ได้มาบวกส่วนเพิ่ม (Mark-up) อีกร้อยละ 20
    จะได้อัตราค่าน้ำเฉลี่ยสำหรับกรณีที่ 1.1

2.  อัตราผลตอบแทนการลงทุนทางการเงินของส่วนของผู้ถือหุ้น (Equity Internal Rate of
    Return)

  คำนวณอัตราค่าน้ำเฉลี่ยจากกระแสเงินสดสุทธิของต้นทุนที่แท้จริงของโครงการ
  และรายรับจากการจำหน่ายน้ำดิบในรอบระยะเวลา 30 ปี
  ที่ให้อัตราผลตอบแทนการลงทุนทางการเงินของส่วนของผู้ถือหุ้นของโครงการ มีค่าประมาณร้อยละ
  15 ต่อปี

2) การกำหนดอัตราค่าน้ำ

จากแนวโน้มความต้องการใช้น้ำที่เพิ่มสูงขึ้น จากการใช้น้ำภาคอุตสาหกรรม
และการใช้น้ำภาคอุปโภค-บริโภค ส่งผลกระทบต่อนโยบายการกำหนดอัตราค่าน้ำในระยะยาว บริษัท
จึงมีความจำเป็นต้องทบทวนนโยบายการกำหนดอัตราค่าน้ำ สรุปผลกระทบ
และการเปลี่ยนแปลงนโยบายราคา ดังนี้

+-------------------+---+-----------------------+---+------------------+
| 1.  นโยบายราคาปี   |   | 2.  ผลกระทบ           |   | 3.  นโยบายราคาปี  |
|     2549          |   |                       |   |     2551         |
+-------------------+---+-----------------------+---+------------------+
| 1.  แบ่งอัต         |   | 1.                    |   | 1.  ทุกพื้นท        |
| ราค่าน้ำตามพื้นที่จ่ายน้ำ |   | ปริมาณการใช้น้ำดิบเพื่อการอ |   | ี่ใช้อัตราค่าน้ำเดียวกัน |
|                   |   | ุปโภค-บริโภคมีปริมาณเพิ่มขึ้น |   |                  |
| 2                 |   |                       |   |    ตามประเภทธุรกิจ |
| .  กำหนดอัตราค่าน้ำภ |   | 2.  โครงข             |   |                  |
| าคอุตสาหกรรมให้มีราค |   | ่ายท่อส่งน้ำเชื่อมโยงติดต่อกัน |   | 2.               |
| าสูงกว่าอุปโภค-บริโภค |   |     ทำให้ทุกพื้นที่มีต       |   |  แบ่งโครงสร้างราคา |
|     (Cross        |   | ้นทุนการสูบส่งน้ำเฉลี่ยเท่ากัน |   | ตามประเภทการใช้น้ำ |
|     Subsidize)    |   |                       |   |                  |
|                   |   | 3.  การจ่า             |   |                  |
|                   |   | ยน้ำตามแรงโน้มถ่วงของโลก |   |                  |
|                   |   |     มีอัตราส่วนน้อยลง     |   |                  |
|                   |   |                       |   |                  |
|                   |   | มีการสูบส่งน้ำข้ามพื้นที่มากขึ้น |   |                  |
|                   |   |                       |   |                  |
|                   |   | 4.  ค่าใช้จ่ายในการเก    |   |                  |
|                   |   | ็บน้ำสำรอง/สูบจ่ายเพิ่มสูงขึ้น |   |                  |
|                   |   |     เช่น               |   |                  |
|                   |   |     อ่างเก็บน้ำบางพ      |   |                  |
|                   |   | ระ,สระสำรองน้ำดิบสำนักบก |   |                  |
+-------------------+---+-----------------------+---+------------------+

สำหรับปี 2555 บริษัท ได้ทบทวนการกำหนดราคาค่าน้ำดิบ พบว่า
ต้นทุนในการดำเนินการสูบส่งน้ำดิบได้เพิ่มสูงขึ้นหลายประการ ได้แก่
ต้นทุนค่าไฟฟ้าที่เพิ่มสูงขึ้นจากการปรับค่า Ft
ของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคต้นทุนจากการเพิ่มศักยภาพแหล่งน้ำ
ต้นทุนจากการสำรองน้ำดิบเพื่อป้องกันปัญหาการขาดแคลนน้ำ
โดยคณะกรรมการบริษัทได้เห็นชอบให้นำโครงสร้างอัตราค่าน้ำดิบที่ประกาศตั้งแต่ปี 2551 สำหรับปี
2553-2555 ที่เคยชลอไว้ นำกลับมาใช้ใหม่สำหรับปี 2555-2557 ดังแสดงในตารางที่ 4.6

ตารางที่ 4.6 โครงสร้างอัตราค่าน้ำ

+------------------------------------+----------+----------+----------+
| ประเภทผู้ใช้น้ำ                        | อัต       |          |          |
|                                    | ราค่าใช้น้ำ |          |          |
|                                    | (บา      |          |          |
|                                    | ท/ลบ.ม.) |          |          |
+------------------------------------+----------+----------+----------+
|                                    | ปี 2555   | ปี 2556   | ปี 2557   |
+------------------------------------+----------+----------+----------+
|   1. อุปโภคบริโภค                    | 10.00    | 10.50    | 11.00    |
+------------------------------------+----------+----------+----------+
|   2. นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ             | 10.00    | 10.50    | 11.00    |
+------------------------------------+----------+----------+----------+
|   3. สวนอุตสาหกรรม /                | 11.00    | 11.50    | 12.00    |
|   เขตประกอบการอุตสาหกรรม            |          |          |          |
+------------------------------------+----------+----------+----------+
|   4. โรงงานทั่วไปและอื่นๆ              | 12.00    | 12.50    | 13.00    |
+------------------------------------+----------+----------+----------+

หมายเหตุ

1. การกำหนดประเภทผู้ใช้น้ำ

ประเภท 1 : อุปโภคบริโภค ได้แก่ กิจการที่ใช้น้ำดิบ
เพื่อผลิตน้ำประปาส่งให้การประปาส่วนภูมิภาค (กปภ.) หน่วยงานราชการ
รวมถึงชุมชนที่ขาดแคลนน้ำสะอาด

ประเภท 2 : นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ ได้แก่
นิคมอุตสาหกรรมของการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.)
และนิคมอุตสาหกรรมร่วมดำเนินงาน รวมถึงผู้ใช้น้ำเดิม ซึ่ง กนอ. / กรมโยธาธิการ
หรือหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องได้อนุญาตให้ใช้น้ำดิบก่อนการดำเนินงานของบริษัท

ประเภท 3 : สวนอุตสาหกรรม / เขตประกอบการอุตสาหกรรม ได้แก่ สวนอุตสาหกรรม /
เขตประกอบการอุตสาหกรรม ที่ดำเนินการโดยเอกชนเท่านั้น ไม่ได้ร่วมดำเนินงานกับ กนอ.
ตามผู้ใช้น้ำประเภท 2

ประเภท 4 : โรงงานทั่วไปและอื่นๆ ได้แก่ โรงงานอุตสาหกรรม และธุรกิจอื่นๆ
ที่มิใช่ผู้ใช้น้ำตามประเภท 3

2. อัตราค่าน้ำตามประกาศฉบับนี้ ใช้สำหรับผู้ใช้น้ำที่รับน้ำดิบจากบริษัท
อย่างสม่ำเสมอทุกเดือนเท่านั้น หากผู้ใช้น้ำหยุดรับน้ำจากบริษัท เกินกว่า 2 เดือนต่อปี
หรือรับน้ำไม่ถึงร้อยละ 50 ของปริมาณน้ำจัดสรรที่ได้รับ หรือปริมาณที่ตกลงไว้ในแต่ละปี บริษัท
ขอสงวนสิทธิยกเลิกสัญญาซื้อขายน้ำดิบ หรือคิดอัตราค่าน้ำดิบตามที่เห็นว่าสมควร

3. การซื้อขายน้ำดิบสำหรับผู้ขอใช้น้ำที่ไม่ได้ทำสัญญากับบริษัท ไว้ก่อน
รวมถึงผู้ใช้น้ำที่ยกเลิกสัญญาไปแล้วตามข้อ 3 บริษัท ถือว่าเป็นผู้ขอใช้น้ำดิบชั่วคราว ซึ่งบริษัท
จะกำหนดอัตราค่าน้ำตามปริมาณ และระยะเวลาที่ต้องการให้ส่งจ่ายน้ำดิบ
และจะต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขการซื้อขายน้ำดิบที่บริษัท กำหนดไว้

4. บริษัท ขอสงวนสิทธิในการทบทวนอัตราค่าน้ำดิบให้สอดคล้องกับต้นทุนการบริหาร
และสูบจ่ายน้ำดิบตามสภาวะเศรษฐกิจในขณะนั้นๆ ได้ตามสมควร

4.3.4 การจำหน่ายและช่องทางการจำหน่าย

บริษัท จำหน่ายน้ำดิบโดยตรงให้แก่ลูกค้าผ่านทางระบบท่อส่งน้ำของบริษัท ในลักษณะผู้ค้าส่ง
(Wholesaler) เป็นส่วนใหญ่ โดยลูกค้าที่เป็นนิคมอุตสาหกรรมจะซื้อน้ำจากบริษัท
เพื่อขายต่อให้กับโรงงานในนิคมอุตสาหกรรมนั้นๆ ส่วนการประปาจะซื้อน้ำจากบริษัท
เพื่อไปผลิตน้ำประปาและจำหน่ายน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคต่อไป ในการซื้อขายน้ำดิบบริษัท
มีการทำสัญญาหรือข้อตกลงในการใช้หรือซื้อขายน้ำดิบระหว่างบริษัท ซึ่งเป็น “ผู้ขาย” กับ
ผู้ใช้น้ำ/ผู้ซื้อ แต่ละราย โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

1) ไม่กำหนดอายุของสัญญา (ยกเว้น บริษัท ผลิตไฟฟ้าระยอง จำกัด ซึ่งกำหนดอายุสัญญา 30 ปี)

2)
ปริมาณน้ำดิบที่จ่ายให้กับลูกค้าจะมีการระบุปริมาณการใช้น้ำสูงสุดหรือปริมาณการใช้น้ำเฉลี่ยของลูกค้าแต่ละราย
ปัจจุบันบริษัท มีนโยบายกำหนดปริมาณการใช้น้ำขั้นต่ำรายปี
เพื่อประโยชน์ในการวางแผนการจ่ายน้ำแต่ละปีให้แม่นยำ
และลดความผันแปรจากการใช้แหล่งน้ำทางเลือกของลูกค้าด้วย

3) บริษัท สงวนสิทธิที่จะเปลี่ยนแปลงอัตราค่าน้ำดิบตามที่เห็นสมควร

ในปี 2555 บริษัทจำหน่ายน้ำดิบปริมาณ 278.69 ล้านลูกบาศก์เมตร เพิ่มขึ้นกว่าปี 2554 ประมาณ
ร้อยละ 6.56 ต่ำกว่าเป้าหมายที่ตั้งไว้ 283.57 ล้านลูกบาศก์เมตร
เนื่องจากผู้ใช้น้ำได้รับผลกระทบจากสภาวะเศรษฐกิจ และการเงินโลก
จึงทำให้ลดอัตราการผลิตกว่าปีที่ ผ่านมา
อย่างไรก็ตามจากนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลตลอดจนการเริ่มฟื้นตัวของตลาดโลกจึงทำให้สภาวะการผลิต
และการใช้น้ำอุปโภคบริโภคมีแนวโน้มสูงขึ้น ทั้งนี้อัตราค่าน้ำของปี 2555
ก็ส่งผลช่วยให้รายได้ค่าน้ำดิบเพิ่มกว่าก่อนเป็น 2,761.61 ล้านบาท เติบโตขึ้นกว่าปีก่อน
ประมาณร้อยละ 15.95 ดังสถิติปริมาณและรายได้จำหน่ายน้ำตั้งแต่ปี
2551-2555ที่แสดงในแผนภาพที่ 4.6

แผนภาพที่ 4.6 แสดงสถิติปริมาณน้ำจำหน่าย และรายได้จำหน่ายสะสม ตั้งแต่ปี 2551 - 2555

  ----------------------------------- -----------------------------------
  []                                  []

  หมายเหตุ: ปริมาณน้ำจำหน่ายสะสม          หมายเหตุ: รายได้จำหน่ายสะสม
  ตั้งแต่มกราคม-ธันวาคม                   ตั้งแต่มกราคม-ธันวาคม
  ----------------------------------- -----------------------------------

4.4 ลักษณะของลูกค้า

ประเภทผู้ใช้น้ำของบริษัท มี 4 ประเภท คือ (1) อุปโภคบริโภค (2) นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ
(3) สวนอุตสาหกรรม/เขตประกอบการอุตสาหกรรม (4) โรงงานทั่วไปและอื่นๆ

ปัจจุบันลูกค้าส่วนใหญ่ของบริษัท ในพื้นที่ระยอง
จะเป็นประเภทนิคมอุตสาหกรรมของรัฐโดยมีสัดส่วนน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 82.1
สำหรับการจำหน่ายเพื่อการอุปโภคบริโภคนั้น มีสัดส่วนน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 15.5
ลูกค้าหลักได้แก่ การประปาบ้านฉางและบจ.ยูนิเวอร์แซล ยูทีลิตี้ส์ (กิจการประปา
สัตหีบ)
สถิติของปริมาณและมูลค่าน้ำจำหน่ายของลูกค้าแต่ละประเภทมีรายละเอียดดังแสดงในตารางที่ 4.7

ตารางที่ 4.7 ปริมาณและมูลค่าการจำหน่ายน้ำดิบแยกตามประเภทผู้ใช้น้ำ พื้นที่ระยอง

(ปริมาณ : ล้าน ลบ.ม., มูลค่า : ล้านบาท)

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  ประเภทผู้ใช้น้ำ         ปี 2553                                ปี 2554                                ปี 2555                       
  ------------------- -------- -------- ---------- -------- -------- -------- ---------- -------- -------- -------- ---------- --------
                      ปริมาณ    ร้อยละ    มูลค่า       ร้อยละ    ปริมาณ    ร้อยละ    มูลค่า       ร้อยละ    ปริมาณ    ร้อยละ    มูลค่า       ร้อยละ

  1. การอุปโภคบริโภค    24.77    15.65    215.74     14.83    27.20    15.89    236.94     15.06    27.60    15.58    272.40     15.52

  2.                  75.16    47.48    695.20     47.80    140.22   81.91    1,297.03   82.43    145.86   82.32    1,440.63   82.10
  นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ                                                                                                            

  3. สวนอุตสาหกรรม /   49.03    30.98    454.84     31.27    2.85     1.66     29.17      1.85     2.28     1.29     24.68      1.41
  เขตประกอบการ                                                                                                                 

  4. โรงงานทั่วไปและอื่นๆ 9.33     5.89     88.54      6.09     0.92     0.54     10.38      0.66     1.44     0.81     17.10      0.97

  รวม                 158.29   100.00   1,454.32   100.00   171.19   100.00   1,573.52   100.00   177.18   100.00   1,754.80   100.00
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

หมายเหตุ :

1. ผู้ใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภครายใหญ่ ประกอบด้วย การประปาบ้านฉาง, บจ.ยูนิเวอร์แซล
ยูทีลิตี้ส์ (กิจการประปาสัตหีบ), เทศบาลมาบข่า และ โรงพยาบาลสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์

2. ผู้ใช้น้ำของ การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) รายใหญ่ ได้แก่
นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด (กนอ.มาบตาพุด)

3. ผู้ใช้น้ำสวนอุตสาหกรรม / เขตประกอบการอุตสาหกรรม รายใหญ่ ได้แก่
นิคมอุตสาหกรรมตะวันออก, นิคมอุตสาหกรรมเอเซีย, นิคมอุตสาหกรรม RIL 1996 และ
บจ.สุขุมวิท อินเตอร์ ดิเวลลอปเม้นท์

4. ผู้ใช้น้ำประเภทโรงงานทั่วไปรายใหญ่ ได้แก่ บจ.ผลิตไฟฟ้าระยอง, บมจ.ปตท. และ
บมจ.ไทยคูน เวิลด์ไวด์ กรุ๊ป

สำหรับผู้ใช้น้ำรายใหญ่ของบริษัท ในพื้นที่ชลบุรี
เป็นประเภทอุปโภคบริโภคโดยมีสัดส่วนมูลค่าน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 72.5 ลูกค้าหลักได้แก่
การประปาส่วนภูมิภาค รองลงมาเป็นประเภทนิคมอุตสาหกรรมของรัฐ
สัดส่วนมูลค่าน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 27.1 ลูกค้าหลักได้แก่
การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.แหลมฉบัง)
สถิติของปริมาณและมูลค่าน้ำจำหน่ายของลูกค้าแต่ละประเภทมีรายละเอียดดังแสดงในตารางที่ 4.8

ตารางที่ 4.8 ปริมาณและมูลค่าการจำหน่ายน้ำดิบแยกตามประเภทผู้ใช้น้ำของบริษัท พื้นที่ชลบุรี

(ปริมาณ : ล้าน ลบ.ม., มูลค่า : ล้านบาท)

  ------------------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- --------
  ประเภทผู้ใช้น้ำ         ปี 2553                             ปี 2554                             ปี 2555                    

                      ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า     ร้อยละ    ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า     ร้อยละ    ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า     ร้อยละ

  1. การอุปโภคบริโภค    42.53   71.57    370.45   70.19    47.67   70.52    415.22   69.20    55.71   72.56    550.31   72.50

  2.                  8.04    13.53    74.37    14.09    19.73   29.18    182.47   30.41    20.83   27.13    206.04   27.14
  นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ                                                                                                   

  3. สวนอุตสาหกรรม /   2.41    4.05     22.36    4.24     0.00    0.00     0.00     0.00     0.00    0.00     0.00     0.00
  เขตประกอบการ                                                                                                        

  4. โรงงานทั่วไปและอื่นๆ 6.45    10.85    60.60    11.48    0.20    0.30     2.30     0.38     0.23    0.30     2.74     0.36

  รวม                 59.43   100.00   527.79   100.00   67.60   100.00   599.99   100.00   76.77   100.00   759.08   100.00
  ------------------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- --------

หมายเหตุ :

1. ผู้ใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภครายใหญ่ ได้แก่ การประปาส่วนภูมิภาค ประกอบด้วย
การประปาแหลมฉบัง, การประปาพัทยา, การประปาชลบุรี และ การ ประปาศรีราชา

2. ผู้ใช้น้ำของ การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) รายใหญ่ ได้แก่
นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง (กนอ.แหลมฉบัง)

3. ผู้ใช้น้ำสวนอุตสาหกรรม / เขตประกอบการอุตสาหกรรม รายใหญ่ ได้แก่
บมจ.สหพัฒนาอินเตอร์โฮลดิ้ง และนิคมอุตสาหกรรมปิ่นทอง 1 และ 2

4. ผู้ใช้น้ำประเภทโรงงานทั่วไป ได้แก่ บมจ.ไทยออยล์, บมจ.สหโคเจน (ชลบุรี) และ
บจ.ผลิตไฟฟ้าอิสระ (ประเทศไทย)

สำหรับผู้ใช้น้ำรายใหญ่ของบริษัท ในพื้นที่ปลวกแดง-บ่อวิน เป็นประเภทนิคมอุตสาหกรรมของรัฐ
โดยมีสัดส่วนมูลค่าน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 72.5
รองลงมาเป็นประเภทอุปโภคบริโภคสัดส่วนมูลค่าน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 26.3
ลูกค้าหลักในพื้นที่นี้ได้แก่ นิคมอุตสาหกรรมกลุ่มเหมราช, นิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้,
นิคมอุตสาหกรรมจีเคแลนด์, บจ.ไทยเนชั่นแนล พาวเวอร์, โรงกรองน้ำหนองกลางดง และ บจ.
ยูนิเวอร์แซล ยูทิลิตี้ส์ (กิจการประปาบ่อวิน)
สถิติของปริมาณและมูลค่าน้ำจำหน่ายของลูกค้าแต่ละประเภทมีรายละเอียดดังแสดงในตารางที่ 4.9

ตารางที่ 4.9 ปริมาณและมูลค่าการจำหน่ายน้ำดิบแยกตามลักษณะผู้ใช้น้ำของบริษัท
พื้นที่ปลวกแดง-บ่อวิน

(ปริมาณ : ล้าน ลบ.ม., มูลค่า : ล้านบาท)

  ------------------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- --------
                      ปี 2553                             ปี 2554                             ปี 2555                    

  ประเภทผู้ใช้น้ำ         ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า     ร้อยละ    ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า     ร้อยละ    ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า     ร้อยละ

  1. การอุปโภคบริโภค    9.17    40.66    79.85    39.17    6.85    33.28    59.66    31.90    5.91    26.24    58.60    26.25

  2.                  -       0.00     -        0.00     13.54   65.79    125.27   66.98    16.38   72.70    161.95   72.53
  นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ                                                                                                   

  3. สวนอุตสาหกรรม /   11.73   52.03    108.52   53.23    0.06    0.29     0.62     0.33     0.10    0.45     1.11     0.50
  เขตประกอบการ                                                                                                        

  4. โรงงานทั่วไปและอื่นๆ 1.65    7.31     15.49    7.60     0.13    0.63     1.46     0.78     0.14    0.61     1.62     0.73

  รวม                 22.55   100.00   203.86   100.00   20.58   100.00   187.02   100.00   22.53   100.00   223.29   100.00
  ------------------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- -------- ------- -------- -------- --------

หมายเหตุ :

1. ผู้ใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค รายใหญ่ ได้แก่ โรงกรองน้ำหนองกลางดง

2. ผู้ใช้น้ำสวนอุตสาหกรรม / เขตประกอบการอุตสาหกรรม รายใหญ่ ได้แก่
กลุ่มนิคมอุตสาหกรรมเหมราช ประกอบด้วย นิคมอุตสาหกรรมชลบุรี,
นิคมอุตสาหกรรมอีสเทิร์นซีบอร์ด และ นิคมอุตสาหกรรมเหมราชอีสเทิร์นซีบอร์ด

3. ผู้ใช้น้ำประเภทโรงงานทั่วไป ได้แก่ บจ.ไทยเนชั่นแนล พาวเวอร์

สำหรับผู้ใช้น้ำรายใหญ่ในพื้นที่ฉะเชิงเทรา เป็นประเภทโรงงานทั่วไป
โดยมีสัดส่วนมูลค่าน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 60.60 รองลงมาเป็นประเภทนิคมอุตสาหกรรมของรัฐ
และอุปโภคบริโภค สัดส่วนมูลค่าน้ำจำหน่ายประมาณร้อยละ 19.7 และ 14.1 ตามลำดับ
พื้นที่ฉะเชิงเทรา มีลูกค้า จำนวน 7 ราย ได้แก่ นิคมอุตสาหกรรมเวลโกร์ว,
นิคมอุตสาหกรรมอมตะนคร, การประปาบางปะกง, การประปาฉะเชิงเทรา, บจ.
โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย, บจ.บีพีเค พาวเวอร์ซัพพลาย และ บมจ.วินโคสท์ อินดัสเตรียล
พาร์ค สถิติของปริมาณและมูลค่าน้ำจำหน่ายของลูกค้าแต่ละประเภทมีรายละเอียดดังแสดงในตารางที่
4.10

ตารางที่ 4.10 ปริมาณและมูลค่าการจำหน่ายน้ำดิบแยกตามลักษณะผู้ใช้น้ำของบริษัท
พื้นที่บริเวณฉะเชิงเทรา

(ปริมาณ : ล้าน ลบ.ม., มูลค่า : ล้านบาท)

  ------------------- ------- -------- ------- -------- ------- -------- ------- -------- ------- -------- ------- --------
  ประเภทผู้ใช้น้ำ         ปี 2553                            ปี 2554                            ปี 2555                   

                      ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า    ร้อยละ    ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า    ร้อยละ    ปริมาณ   ร้อยละ    มูลค่า    ร้อยละ

  1. การอุปโภคบริโภค    4.00    77.32    43.82   73.83    1.06    49.75    9.26    44.52    0.34    15.63    3.44    14.10

  2.                  -       0.00     -       0.00     0.21    9.67     1.91    9.19     0.48    21.92    4.82    19.72
  นิคมอุตสาหกรรมของรัฐ                                                                                                

  3. สวนอุตสาหกรรม /   0.48    9.37     4.60    9.75     0.13    5.99     1.31    6.30     0.13    5.68     1.36    5.57
  เขตประกอบการ                                                                                                     

  4. โรงงานทั่วไปและอื่นๆ 0.69    13.31    7.74    16.42    0.74    34.60    8.32    39.99    1.25    56.77    14.81   60.60

  รวม                 5.17    100.00   47.16   100.00   2.14    100.00   20.81   100.00   2.20    100.00   24.43   100.00
  ------------------- ------- -------- ------- -------- ------- -------- ------- -------- ------- -------- ------- --------

หมายเหตุ :

1. ผู้ใช้น้ำเพื่อการอุปโภคบริโภค รายใหญ่ ได้แก่ การประปาบางปะกง

2. ผู้ใช้น้ำประเภทสวนอุตสาหกรรม/เขตประกอบการ ได้แก่ นิคมอุตสาหกรรมเวลโกร์ว,
นิคมอุตสาหกรรมอมตะนคร

3. ผู้ใช้น้ำประเภทโรงงานทั่วไป รายใหญ่ ได้แก่ บจ.โตโยต้า มอเตอร์ ประเทศไทย,
บจ.บีพีเคพาวเวอร์ซัพพลาย และ บมจ.วินโคส์ อินดัสเตรียล พาร์ค

ในภาพรวมจะเห็นได้ว่า พื้นที่ที่บริษัท บริหารระบบท่อส่งน้ำอยู่ในปัจจุบันมีลูกค้ารายใหญ่ ได้แก่
การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และการประปาส่วนภูมิภาค สำหรับลูกค้ารายอื่นๆ ของบริษัท
มีทั้งสวนอุตสาหกรรม โรงงานอุตสาหกรรม และหน่วยงานต่างๆ ทั้งของรัฐบาลและเอกชน
ซึ่งมีความสัมพันธ์อันดีกับบริษัท เช่นกัน เนื่องจากตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา บริษัท
สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ดีเสมอมา และบริษัท
ยังมีความพยายามที่จะพัฒนาและปรับปรุงบริการของบริษัท
เพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าให้ดียิ่งขึ้น สำหรับโอกาสที่บริษัท
จะสูญเสียลูกค้ารายใหญ่มีความเป็นไปได้น้อย เนื่องจากบริษัท
เป็นผู้พัฒนาและบริหารระบบท่อส่งน้ำดิบแต่เพียงผู้เดียวในพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก
อีกทั้งลูกค้ารายใหญ่ทั้ง 3 รายเป็นผู้ถือหุ้นของบริษัท

4.5 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

[]

แผนภาพที่ 4.7 แสดงขั้นตอนการดำเนินงานขนส่งน้ำดิบจากแหล่งน้ำสู่ลูกค้า

4.5.1 แหล่งน้ำดิบและสิทธิในการซื้อน้ำ

ปัจจุบันบริษัท ได้รับหนังสืออนุญาตให้ใช้น้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำหนองค้อ อ่างเก็บน้ำดอกกราย
อ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล อ่างเก็บน้ำบางพระ และคลองนครเนื่องเขต
ของกรมชลประทานโดยมีระยะเวลา 5 ปี
(ดังรายละเอียดสรุปในตารางที่ 4.1)

ในด้านราคาน้ำดิบที่บริษัท ซื้อจากอ่างเก็บน้ำของกรมชลประทานนั้น
บริษัทชำระค่าน้ำดิบตามอัตราที่กำหนดไว้ในประกาศกฎกระทรวง ฉบับที่ 11 (พ.ศ. 2518)
ลงนามโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ที่เรียกเก็บค่าชลประทานจากผู้ใช้น้ำจากทางน้ำชลประทาน เพื่อกิจการโรงงาน การประปา
หรือกิจการอื่นใน หรือนอกเขตชลประทาน อัตรานี้เป็นอัตราเดียวกับที่กรมชลประทาน
ขายให้แก่ผู้ใช้น้ำทั่วประเทศ
และการเปลี่ยนแปลงราคาค่าน้ำดิบจะเป็นไปตามประกาศของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ในอนาคต
อย่างไรก็ตามจากข้อมูลในอดีตกรมชลประทานยังไม่เคยมีการเปลี่ยนแปลงอัตราค่าน้ำนับตั้งแต่มีการออกประกาศฉบับดังกล่าว

ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมา บริษัท ซื้อน้ำดิบจากกรมชลประทาน ตามรายการดังนี้

+----------+----------+----------+----------+----------+-----------+
| ปี 2553   |          | ปี 2554   |          | ปี 2555   |           |
+----------+----------+----------+----------+----------+-----------+
| ปริมาณ    | มูลค่า     | ปริมาณ    | มูลค่า     | ปริมาณ    | มูลค่า      |
| (ลบ.ม.)  |          |          |          |          |           |
|          | (บาท)    | (ลบ.ม.)  | (บาท)    | (ลบ.ม.)  | (บาท)     |
+----------+----------+----------+----------+----------+-----------+
| 243      | 121      | 269      | 134      | 283      | 14        |
| ,975,160 | ,987,580 | ,329,109 | ,664,555 | ,950,260 | 1,975,131 |
+----------+----------+----------+----------+----------+-----------+

หมายเหตุ :
กรมชลประทานเรียกเก็บค่าชลประทานเป็นรายเดือนจากผู้ใช้น้ำจากทางน้ำชลประทานในอัตรา 20
สตางค์ สำหรับ 50,000 ลูกบาศก์เมตรแรก ส่วนที่เกิน 50,000 ลบ.ม. แต่ไม่เกิน 100,000
ลบ.ม. ลบ.ม.ละ 30 สตางค์ และ ส่วนที่เกิน 100,000 ลบ.ม. ลบ.ม.ละ 50 สตางค์ ทั้งนี้
เศษของลบ.ม.ให้ถือเป็นหนึ่งลบ.ม.

4.5.1.1 ผลของฤดูกาลที่กระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัท

บริษัท ได้รับผลกระทบของฤดูกาลต่อการดำเนินธุรกิจบ้าง เนื่องจากการดำเนินธุรกิจของบริษัท
เป็นการดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับทรัพยากรน้ำ
ดังนั้นความต้องการใช้น้ำสำหรับการอุปโภคและบริโภคในช่วงฤดูแล้ง จะค่อนข้างสูงกว่าปกติ
สำหรับความต้องการใช้น้ำของลูกค้าภาคอุตสาหกรรมส่วนใหญ่
จะไม่ได้รับผลกระทบจากฤดูกาลมากนัก อย่างไรก็ดี
ลูกค้าบางรายจะมีการขุดสระเก็บน้ำเป็นของตนเอง
จึงสามารถเก็บกักน้ำฝนไว้ในสระเก็บน้ำเพื่อทดแทนการใช้น้ำจากบริษัท
ได้ทำให้ลดการใช้น้ำจากบริษัท ได้บางส่วนในช่วงฤดูฝน

ในส่วนของผลกระทบของฤดูกาลที่มีต่อวัตถุดิบของบริษัท ในช่วงฤดูฝนจะมีน้ำในอ่างเก็บน้ำมาก
ส่วนในช่วงฤดูแล้งซึ่งไม่มีน้ำฝนตกลงมาเติมปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำ ปริมาณน้ำในอ่างเก็บน้ำจะลดลง
เนื่องจากการใช้น้ำของผู้ใช้น้ำ อย่างไรก็ตาม จนถึงปัจจุบันบริษัท
ยังไม่เคยประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำเพื่อจำหน่ายให้แก่ลูกค้า

4.5.2 ความสามารถในการจ่ายน้ำและปริมาณการจ่ายน้ำ

ปัจจุบัน บริษัท ได้ดำเนินการบริหารทรัพย์สินท่อส่งน้ำหลักในเขตพื้นที่ชายฝั่งทะเลภาคตะวันออก โดย
ณ 31 ธันวาคม 2555 มีความยาวของท่อส่งน้ำทั้งสิ้น 377.8 กิโลเมตร ดังแสดงในตารางที่ 4.12

ตารางที่ 4.12 แสดงรายละเอียดของโครงข่ายระบบท่อส่งน้ำของบริษัท

+--------------------------+------------+--------+--------------------+
| ระบบท่อส่งน้ำ               | ขนาดเส     | ความ   | ความ               |
|                          | ้นผ่าศูนย์กลาง | ยาวของ | สามารถในการส่งจ่ายน้ำ |
|                          |            |        |                    |
|                          | ของท่อส่งน้ำ  | ท่อส่งน้ำ | ในพื้นที่โดยเฉลี่ย (ล้าน  |
|                          | (มม.)      | (กม.)  | ลบ.ม.ต่อปี)          |
+==========================+============+========+====================+
| พื้นที่หนองปลาไหล –          |            | 130.4  | 316                |
| ดอกกราย - มาบตาพุด - สัตหีบ |            |        |                    |
+--------------------------+------------+--------+--------------------+
| พื้นที่หน                    |            | 74.7   | 110                |
| องค้อ-แหลมฉบัง-พัทยา-บางพระ |            |        |                    |
+--------------------------+------------+--------+--------------------+
| พื้นที่หนองปลาไหล-หนองค้อ     |            | 52.5   | 78                 |
+--------------------------+------------+--------+--------------------+
| พื้นที่จังหวัดฉะเชิงเทรา        |            | 60.1   | 65                 |
+--------------------------+------------+--------+--------------------+
| - ระบบท่อบางปะกง-ชลบุรี     | 1,400      | 53.0   | 50                 |
+--------------------------+------------+--------+--------------------+
| รวม                      |            | 377.8  | 619.00             |
+--------------------------+------------+--------+--------------------+

หมายเหตุ : ความสามารถในการส่งจ่ายน้ำดิบคิดที่ 24 ชั่วโมงต่อวัน ณ อัตราการไหล (Flow
Rate) ของระบบในปัจจุบัน เช่น ระบบท่อส่งน้ำในพื้นที่หนองค้อ-แหลมฉบัง-พัทยา-บางพระ
ซึ่งใช้แรงโน้มถ่วงในการส่งจ่ายน้ำจะหมายถึง ความสามารถในการไหลของน้ำผ่านระบบท่อตลอด
24ชั่วโมง โดยอาศัยเพียงแรงโน้มถ่วงของโลกเป็นแรงขับเคลื่อนการไหลของน้ำ
ส่วนระบบท่อส่งน้ำในพื้นที่ดอกกราย-มาบตาพุด-สัตหีบซึ่งใช้เครื่องสูบน้ำในการส่งจ่ายน้ำ จะหมายถึง
ความสามารถในการไหลของน้ำผ่านระบบท่อตลอด 24 ชั่วโมง
โดยอาศัยกำลังของเครื่องสูบน้ำของระบบในปัจจุบัน

4.5.3 ขั้นตอนและเทคโนโลยีในการดำเนินงาน

4.5.3.1 ขั้นตอนในการดำเนินงาน

ในการดำเนินงานเพื่อส่งมอบน้ำดิบให้แก่ลูกค้าของบริษัท ซึ่งเป็นธุรกิจหลัก
สามารถสรุปขั้นตอนการดำเนินงาน ที่สำคัญดังนี้

1) กระบวนการวางแผนโครงการ ซึ่งรวมถึงการวางแผนโครงการ เพื่อสรรหาและพัฒนาแหล่งน้ำ
การศึกษาความเหมาะสม เพื่อวิเคราะห์ความเสี่ยง และความคุ้มทุน ก่อนลงทุนก่อสร้างโรงสูบน้ำ
การวางท่อจ่ายน้ำขนาดใหญ่ และการควบคุมโครงการ
ทั้งนี้กระบวนการดังกล่าวเป็นการใช้ทรัพยากรธรรมชาติที่ต้องประสานงานกับหน่วยงานภาครัฐและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
ดังรายละเอียดแสดงในแผนภาพที่ 4.8

[]

แผนภาพที่ 4.8 แสดงระบบงานของการดำเนินธุรกิจของ East Water

2) กระบวนการตลาดและการขาย เป็นกระบวนการศึกษาความต้องการใช้น้ำของลูกค้า
การพยากรณ์การใช้น้ำในอนาคต
การจัดสรรน้ำให้กับลูกค้าแต่ละรายตลอดจนการกำหนดจุดประสานและควบคุมการวางท่อรับน้ำดิบพร้อมสถานีมาตรวัดน้ำ
รวมทั้งการเจรจาทำสัญญาซื้อขายน้ำ

3) กระบวนการสูบจ่ายน้ำดิบ เป็นกระบวนการสูบจ่ายน้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำ
หรือแหล่งน้ำธรรมชาติไปยังลูกค้าตามปริมาณที่ลูกค้าต้องการ East Water ใช้ระบบ SCADA
ในการควบคุมการสูบส่งน้ำ และเฝ้าติดตามกระบวนการสูบจ่ายน้ำดิบในด้านอัตราการไหล แรงดัน ณ
อ่างเก็บน้ำ และแหล่งน้ำธรรมชาติ ตลอดแนวเส้นท่อจนถึงสถานีรับน้ำของลูกค้า

4) กระบวนการซ่อมบำรุงรักษาและสอบเทียบมาตร
เป็นกระบวนการเพื่อรักษาเสถียรภาพและเพิ่มประสิทธิภาพการสูบจ่ายน้ำ
โดยมีการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน การซ่อมแซมอุปกรณ์ให้พร้อมใช้งานตลอดจนการสอบเทียบ
อุปกรณ์ให้มีความเที่ยงตรงและแม่นยำ
อันจะส่งผลให้เครื่องจักรและวัสดุอุปกรณ์มีการใช้งานที่ยาวนาน และลดภาระการลงทุน

5) กระบวนการ CRM เป็นกระบวนการที่มีการรวบรวมข้อมูลความต้องการลูกค้า
เพื่อวางแผนการให้บริการหลังการขายอย่างมีประสิทธิภาพและบริหารจัดการข้อร้องเรียน
จัดกิจกรรมเสริมสร้างความสัมพันธ์ และความเข้าใจอันดีกับลูกค้า

6) กระบวนการด้านทรัพยากรบุคคลากร ประกอบด้วยการสรรหาและคัดเลือกพนักงาน
การประเมินผลการปฏิบัติงานของพนักงาน
การฝึกอบรมและพัฒนาบุคลากรเพื่อให้พนักงานสามารถปฏิบัติงานได้อย่างสอดคล้องตามหน้าที่งานที่ได้รับมอบหมายและมีประสิทธิภาพ
รวมถึงการจัดให้มีสภาพแวดล้อมในการทำงานที่ดี

7) กระบวนการทางด้านบัญชีและการเงิน จัดทำบัญชี และรายงานทางการเงินต่างๆ
ให้สอดคล้องกับกฎหมาย มาตรฐานการบัญชี ตามประกาศและข้อกำหนดต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
บริหารการเงินและลงทุนเพื่อควบคุมรายได้ ค่าใช้จ่าย ภายใต้กรอบงบประมาณของบริษัท
นอกจากนี้ยังดำเนินการวิเคราะห์ข้อมูลด้านการเงินเพื่อการตัดสินใจของผู้บริหารอย่างสม่ำเสมอ

8) กระบวนการจัดซื้อและอำนวยการ ดำเนินการวางแผนและควบคุมการจัดหาพัสดุ
อุปกรณ์ให้เกิดประโยชน์ สูงสุดต่อกลุ่มบริษัท อำนวยความสะดวกในการบริหารสำนักงาน
ทรัพย์สินของบริษัท
ตลอดจนการดูแลด้านความปลอดภัยและอาชีวอนามัยในการทำงานของพนักงานให้เป็นไปตามนโยบายและข้อบังคับ
ตลอดจนกฎหมายที่เกี่ยวข้อง

9) กระบวนการ Corporate Social Responsibility( CSR )
ดำเนินการเพื่อให้มั่นใจว่าองค์กรสามารถดำเนินการได้โดยมีความรับผิดชอบต่อสังคม ชุมชน
และสิ่งแวดล้อม คืนกำไรสู่สังคมโดย ช่วยเหลือชุมชนในพื้นที่ปฏิบัติการ
เป็นผู้นำให้ทุกคนตระหนักคุณค่าของน้ำ
และร่วมอนุรักษ์ทรัพยากรน้ำอันจะส่งผลให้บริษัทดำเนินธุรกิจอยู่คู่สังคมอย่างยั่งยืน

4.5.3.2 เทคโนโลยีเพื่อควบคุมการสูบจ่ายน้ำดิบ

บริษัท ได้นำเทคโนโลยีระบบ SCADA หรือ Supervisory Control and Data Acquisition
มาใช้ในการควบคุมการสูบส่งน้ำในพื้นที่รับผิดชอบของบริษัท ในพื้นที่จังหวัด ระยอง ชลบุรี
ฉะเชิงเทรา โดยมีการพัฒนาและปรับปรุงระบบอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้บริษัท
สามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ระบบ SCADA
เป็นระบบควบคุมและประมวลผลระยะไกล โดยใช้การทำงานของอุปกรณ์ Programmable Logic
Controller (PLC) ผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์และระบบสื่อสารข้อมูลหลายแบบ เช่น Fiber
Optic, Wireless Network, โทรศัพท์ (PSTN), GSM และ GPRS เป็นต้น นอกจากนี้
ยังสามารถรายงานถึงสถานะของระบบ ณ จุดใดจุดหนึ่ง และ ณ เวลาใดเวลาหนึ่ง (Real Time)
ซึ่งจะส่งผลให้บริษัท สามารถใช้ข้อมูลเหล่านี้ ในการควบคุมระบบการสูบจ่ายน้ำได้อย่างแม่นยำ
และลดค่าใช้จ่ายในด้านบุคลากรที่ใช้ในการควบคุมการสูบส่งน้ำ

ปัจจุบัน บริษัทได้รวมศูนย์ควบคุมการทำงานหลักของระบบ SCADA ไว้ที่จังหวัดระยอง บริเวณ
อ่างเก็บน้ำหนองปลาไหล เพื่อใช้เป็นศูนย์กลางในการควบคุมการทำงานของสถานีลูกข่าย (Slave
Station) ติดตั้งอยู่ตามจุดต่างๆ เช่น สถานีสูบน้ำ สถานียกระดับน้ำ จุดรับน้ำของลูกค้า เป็นต้น
ภายในสถานีลูกข่ายจะมีอุปกรณ์ควบคุมซึ่งรับสัญญาณข้อมูลจากอุปกรณ์มาตรวัด เช่น มาตรวัดปริมาณน้ำ
(Flow Meter) มาตรวัดความดัน (Pressure Meter) มาตรวัดอุณหภูมิ (Temperature
Meter) และเครื่องตรวจจับ (Sensor)
ข้อมูลหลักที่ได้จากอุปกรณ์ควบคุมข้างต้นจะแสดงผลบนแผนภาพขนาดใหญ่
ส่วนข้อมูลในรายละเอียดจะแสดงบนจอคอมพิวเตอร์ ซึ่งติดตั้งไว้ภายในศูนย์ควบคุม
ข้อมูลสำคัญที่ใช้ในการควบคุมการสูบส่งน้ำ เช่น ปริมาณการไหลของน้ำ ความดันน้ำ
รวมทั้งอุณหภูมิของอุปกรณ์และเครื่องจักร
จะถูกแปลงเป็นสัญญาณผ่านระบบสื่อสารไปยังศูนย์ควบคุมการทำงาน
และแปลงสัญญาณส่งต่อไปยังคอมพิวเตอร์ เพื่อประมวลผลไปใช้ในการควบคุมระบบสูบส่งน้ำของบริษัท
ให้มีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ บริษัท ได้พัฒนาระบบ SCADA แบบรวมศูนย์ ให้เชื่อมโยงระบบ SCADA
ในพื้นที่ปฏิบัติการทั้งหมดเข้าด้วยกัน สามารถควบคุมและเฝ้าระวัง (Control & Monitor)
ระบบสูบส่งน้ำของพื้นที่ระยอง ชลบุรี และฉะเชิงเทรา ได้จากสำนักงานใหญ่
และสำนักงานมาบตาพุด
เพื่อนำข้อมูลที่ได้จากศูนย์ควบคุมไปใช้ประโยชน์ในการบริหารและการจัดการ
โดยวิเคราะห์เปรียบเทียบกับสภาวะการทำงานของระบบควบคุมที่ติดตั้งอยู่ที่สถานีลูกข่าย
และศึกษาพฤติกรรมการใช้น้ำของลูกค้าในแต่ละช่วงเวลา เพื่อนำมากำหนดค่าตัวแปรต่างๆ
ในกระบวนการสูบส่งน้ำที่เหมาะสมและเกิดประสิทธิภาพสูงสุด ในด้านการสื่อสารข้อมูลสำหรับระบบ
SCADA นั้น บริษัท ได้เล็งเห็นว่า ปัจจุบันระบบสื่อสาร GPRS
สามารถให้บริการครอบคลุมพื้นที่ปฏิบัติการของบริษัท
ได้อย่างทั่วถึงและมีความมั่นคงในการให้บริการมากขึ้น
จึงได้ปรับเปลี่ยนระบบสื่อสารของสถานีลูกข่ายไปใช้แบบ GPRS
แทนการใช้ระบบสื่อสารแบบสัญญาณวิทยุ จากเดิมที่มีการใช้งานระบบสื่อสารแบบ GPRS จำนวน 10
สถานี ได้เพิ่มขึ้นเป็น 26 สถานี

ในอนาคต บริษัท มีแนวทางที่จะพัฒนาระบบความปลอดภัยของเครือข่าย Ethernet
ที่ใช้ในงานระบบ SCADA โดยเพิ่มจำนวนอุปกรณ์ป้องกันการโจมตีจากภายนอก (Firewall)
และจำแนกหมายเลขเครือข่าย (Network ID) เพื่อป้องกันการบุกรุกเครือข่ายระบบ SCADA
ผ่านช่องทางจากภายนอกเข้ามายังเครือข่ายภายใน และมีการตรวจสอบสิทธิ์การใช้งานระบบ
SCADA และเครือข่าย Ethernet ก่อนเข้าถึงข้อมูลทุกครั้ง

4.5.4. การพัฒนาเทคโนโลยีและสารสนเทศ

ในรอบปีที่ผ่านมาบริษัท ได้มีการพัฒนาเทคโนโลยีและสารสนเทศในด้านต่างๆ อาทิ

1. การเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการระบบเครือข่ายไร้สาย โดยเพิ่มความเร็วจากระบบเดิม 6
เท่า จาก 54 Mbps เป็น 300 Mbps สามารถกระจายสัญญานครอบคลุมได้กว้างขึ้นจาก 38
เมตรเป็น 70-100 เมตร สามารถรองการการทำงานในระดับ High Availability (HA)
และควบคุมคุณภาพการให้บริการ (Quality of Service, QoS) ได้
ซึ่งมีระบบจัดการความปลอดภัยอุปกรณ์ไร้สายของบุคคลภายนอกที่มาเชื่อมต่อกับเครือข่ายของบริษัท
และใช้เทคโนโลยีบริหารจัดการเครือข่ายไร้สายด้วยการประมวลผลแบบกลุ่มเมฆ (Cloud
Computing)

2. การพัฒนากระบวนการปฏิบัติงานด้วยระบบสารสนเทศ Enterprise Resources Planning
( ERP ) ในระยะที่ 1 ซึ่งประกอบด้วย 8 ระบบงาน คือ ระบบจัดซื้อจัดจ้าง บริหารสินค้าคงคลัง
ขายและบัญชีลูกหนี้ บัญชีเจ้าหนี้บริหารการเงิน บัญชีแยกประเภท บัญชีสินทรัพย์ถาวร และงบประมาณ
โดยสามารถจัดทำรายงานงบการเงินรวมได้จากระบบในต้นปี 2555

3. การเตรียมความพร้อมในการเปลี่ยนเครื่องแม่ข่าย (Migration)
โดยเปลี่ยนเครื่องแม่ข่ายให้เป็นเครื่องใหม่ที่มีประสิทธิภาพ
สามารถให้บริการระบบสารสนเทศหลักได้อย่างต่อเนื่อง
และปรับปรุงให้การบริหารจัดการระบบคอมพิวเตอร์เป็นไปตามมาตรฐานสากล

4.5.5 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

บริษัท ได้ดำเนินการป้องกันผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมให้เป็นไปตามมาตรฐานและกฎหมาย และบริษัท
ไม่เคยมีข้อพิพาทหรือถูกฟ้องร้องเกี่ยวกับปัญหาสิ่งแวดล้อมแต่อย่างใด นอกจากนี้ บริษัท
ได้รับใบรับรองมาตรฐานระบบคุณภาพ ISO 9001:2008 และมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม
ISO 14001:2004 จาก บริษัท BVC (Thailand) Ltd. แล้ว

[1] นิคมอุตสาหกรรม หมายรวมถึง นิคมอุตสาหกรรมที่ กนอ. เป็นเจ้าของ นิคมอุตสาหกรรมที่
กนอ. ร่วมลงทุน และสวน/เขตอุตสาหกรรมของเอกชน

[2] ส่วนใหญ่เป็นลักษณะการจำหน่ายแบบค้าส่ง (Wholesale) ให้แก่หน่วยงานของรัฐคือ
การประปาส่วนภูมิภาค มีบางกรณีเท่านั้นที่จำหน่ายให้ผู้ใช้เพื่อการอุปโภคบริโภครายอื่น เช่น
โรงพยาบาลสิริกิติ์ นิคมสร้างตนเองจังหวัดระยอง สถานีอนามัยมาบข่า เป็นต้น