1.  ปัจจัยความเสี่ยง

1.1 ความเสี่ยงจากภาวะเศรษฐกิจ

เศรษฐกิจไทยในปี 2551 ขยายตัวชะลอตัวลงจากปีก่อน
เนื่องจากต้องเผชิญกับปัจจัยลบหลายประการ ทั้งจากปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายในประเทศ
โดยปัจจัยภายนอกที่สำคัญ คือ ผลกระทบจากวิกฤติสถาบันการเงินที่เกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา
และลุกลามทำให้เศรษฐกิจทั่วโลกชะลอตัว และราคาน้ำมันที่ขยับสูงขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วง 7
เดือนแรกของปี สำหรับปัจจัยภายในประเทศ ได้แก่ อัตราเงินเฟ้อเพิ่มสูงขึ้น
และความไม่มั่นใจในสถานการณ์ทางการเมือง ส่งผลให้ผู้บริโภคระมัดระวังการใช้จ่าย
และนักลงทุนชะลอการลงทุน
ในขณะเดียวกันการลงทุนภาครัฐก็ลดลงจากปัญหาการเมืองและการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล
ทำให้การดำเนินโครงการของภาครัฐล่าช้าออกไป
และการใช้จ่ายของรัฐบาลไม่เป็นไปตามเป้าหมาย นอกจากนี้
การประท้วงต่อต้านรัฐบาลที่ยืดเยื้อและลุกลามถึงขั้นปิดสนามบินสุวรรณภูมิ
และสนามบินดอนเมืองในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายนถึงต้นเดือนธันวาคม
ส่งผลลบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างประเทศรวมถึงธุรกิจท่องเที่ยว
ประกอบกับภาวะเศรษฐกิจของประเทศคู่ค้าสำคัญทั้งสหรัฐฯ กลุ่มประเทศยุโรป และญี่ปุ่น
เข้าสู่ภาวะถดถอยในไตรมาสที่ 3 ของปี
ทำให้ในช่วงไตรมาสสุดท้ายปริมาณการส่งออกสินค้าและบริการชะลอตัวลงค่อนข้างมาก
ส่งผลให้อุตสาหกรรมส่งออกที่ได้รับผลกระทบต้องเลิกจ้างแรงงาน
ซ้ำเติมให้ความต้องการในประเทศชะลอลงมาก
รวมทั้งมีส่วนสำคัญที่ทำให้เศรษฐกิจไทยพลิกจากที่ขยายตัวได้ประมาณร้อยละ 5.1 ในช่วง 3
ไตรมาสแรก มาเผชิญความเสี่ยงที่จะหดตัวในไตรมาสที่ 4 ของปี 2551
ซึ่งนับเป็นการหดตัวครั้งแรกของเศรษฐกิจไทยในรอบเกือบ 10 ปี

สำหรับในปี 2552 คาดว่าจะยังเป็นอีกปีหนึ่งที่เศรษฐกิจไทยต้องเผชิญกับความยากลำบาก
เนื่องจากภาคการส่งออกที่เป็นพลังขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
มีแนวโน้มชะลอตัวลงมากโดยเฉพาะในช่วงครึ่งแรกของปี
ตามภาวะเศรษฐกิจโลกที่คาดว่าจะอยู่ในช่วงต่ำสุด และการกีดกันทางการค้าที่จะทวีความรุนแรงขึ้น
หลังจากประเทศคู่ค้าเกิดวิกฤติเศรษฐกิจ ประกอบกับปัญหาการเมืองในประเทศที่คาดว่าจะยังมีอยู่
รวมทั้งราคาสินค้าเกษตรที่มีแนวโน้มชะลอตัวตามราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในตลาดโลก
จะยังคงเป็นปัจจัยกดดันให้ผู้บริโภคและนักลงทุนยังคงระมัดระวังในการใช้จ่าย
ขณะที่ปัญหาการว่างงานมีแนวโน้มรุนแรงเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม ในปี 2552
มีปัจจัยที่ช่วยประคับประคองให้อุปสงค์ในประเทศไม่ชะลอตัวลงไปมากนัก ได้แก่
อัตราเงินเฟ้อที่มีแนวโน้มลดลงตามราคาน้ำมันและราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในตลาดโลก
อัตราดอกเบี้ยที่อยู่ในระดับต่ำ และมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลที่ทยอยออกมาอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งคาดว่าจะมีส่วนช่วยฟื้นความเชื่อมั่นและสนับสนุนการใช้จ่ายภายในประเทศได้ในระดับหนึ่ง
และทำให้เศรษฐกิจไทยในปี 2552 รอดพ้นจากภาวะเศรษฐกิจถดถอย

ทั้งนี้ ธนาคารได้ตระหนักถึงความเสี่ยงในปี 2552 ที่ทุกประเทศทั่วโลกรวมทั้งประเทศไทย
จะประสบปัญหาเศรษฐกิจชะลอตัวอย่างรุนแรง
จึงได้ให้ความสำคัญในการวิเคราะห์และติดตามภาวะเศรษฐกิจอย่างใกล้ชิด
และให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการดำเนินงานของธนาคาร
โดยได้เตรียมมาตรการรองรับและจัดการกับเหตุการณ์ต่าง ๆ
ที่อาจเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาอย่างเหมาะสม เพื่อให้มีผลกระทบหรือเกิดความเสียหายแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง
และแก่ธนาคารให้น้อยที่สุด

1.2 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่ควบคุมธนาคาร และการดำเนินธุรกิจของธนาคาร

ในรอบปี 2551 นับเป็นปีที่มีการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่สำคัญอย่างยิ่ง สำหรับสถาบันการเงินนั่นคือ
พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน ได้มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 3 สิงหาคม 2551 นอกจากนี้
ยังมีพระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝากใช้บังคับด้วยเมื่อวันที่ 11 สิงหาคม 2551

พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน

เจตนารมณ์ของ พ.ร.บ.ธุรกิจสถาบันการเงินฉบับใหม่นี้มี 3 ด้านที่สำคัญคือ

1. มุ่งกำกับดูแลความเสี่ยงของการกระจุกตัวในการทำธุรกรรม อาทิ การให้สินเชื่อ
และธุรกรรมคล้ายสินเชื่อ โดยเฉพาะการทำธุรกรรมกับผู้ที่มีผลประโยชน์เกี่ยวข้องกับสถาบันการเงิน
รวมถึงการทำธุรกรรมที่จะเป็นการเอื้อประโยชน์แก่กรรมการ / ผู้บริหารระดับสูง
ซึ่งธนาคารจะต้องปฏิบัติตามด้วยการกำหนดขั้นตอน
กระบวนการควบคุมอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อการป้องกันความเสี่ยงที่จะปฏิบัติผิดกฎเกณฑ์นี้ นอกจากนี้
ยังกำกับดูแลในลักษณะกลุ่มธุรกิจการเงินของสถาบันการเงิน ด้วยหลักเกณฑ์เดียวกัน

2. สถาบันการเงิน ต้องมีการบริหารจัดการด้านความเสี่ยงต่าง ๆ
โดยความรับผิดชอบของคณะกรรมการและฝ่ายจัดการที่ต้องกำหนดนโยบาย แผนดำเนินธุรกิจ
และพิจารณาความเสี่ยงจากการทำธุรกรรมใหม่ ๆ อย่างรอบคอบ
มีการกำกับดูแลและประเมินความเสี่ยงตนเองอย่างสม่ำเสมอ
รวมทั้งใช้หลักธรรมาภิบาลในการบริหารงาน

3. การคุ้มครองผู้บริโภค ธนาคารต้องให้บริการแก่ลูกค้าด้วยความเท่าเทียมกัน โปร่งใส เปิดเผย
ด้วยการกำหนดขั้นตอนวิธีปฏิบัติที่รัดกุมตรวจสอบได้ และมีหน่วยงานรับเรื่องร้องเรียนจากผู้ใช้บริการ

จากเจตนารมณ์ดังกล่าวจึงจำเป็นอย่างยิ่งที่สถาบันการเงินจะต้องจัดให้มีกระบวนการควบคุมดูแลที่มีประสิทธิภาพ
ทั้งในภาพกว้าง และเชิงลึก
เพื่อให้มั่นใจได้ว่าจะป้องกันความเสี่ยงที่เกิดจากการฝ่าฝืนหรือปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ได้ไม่ครบถ้วน
นอกจากนี้ การถูกร้องเรียนหรือฟ้องร้องจากลูกค้าหรือบุคคลภายนอกย่อมมีผลต่อชื่อเสียง ภาพพจน์
และการดำเนินงานของธนาคาร

พระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝาก

พ.ร.บ.สถาบันคุ้มครองเงินฝาก มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 11 สิงหาคม 2551 เป็นต้นมา
กำหนดให้สถาบันคุ้มครองเงินฝากเป็นผู้คุ้มครองเงินฝากสกุลบาทแทนกองทุนเพื่อการฟื้นฟู
และพัฒนาระบบสถาบันการเงินซึ่งถูกยกเลิกไป
วิธีการคุ้มครองจะจำกัดวงเงินคุ้มครองต่อรายและต่อสถาบันการเงินแต่ละแห่ง
โดยทยอยลดการคุ้มครองลงในแต่ละปี เริ่มจากในปีแรก (2551) คุ้มครองเต็มจำนวน 100%
แล้วลดลงในปีที่ 2, 3, 4 และ 5 คุ้มครองในวงเงิน 100, 50, 10 และ 1 ล้านบาท ตามลำดับ

สืบเนื่องจากการเกิดปัญหาวิกฤติสถาบันการเงินทั้งในประเทศสหรัฐอเมริกา
และกลุ่มประเทศสหภาพยุโรป
สถาบันการเงินประสบปัญหาการขาดสภาพคล่องทำให้รัฐบาลในแต่ละประเทศต้องใช้มาตรการให้ความช่วยเหลืออย่างเร่งด่วน
รวมทั้งการขยายระดับการคุ้มครองเงินฝาก
รวมถึงกลุ่มประเทศอาเซียนได้ประกาศคุ้มครองเงินฝากเต็มจำนวนเพื่อเรียกความเชื่อมั่นจากประชาชนต่อระบบสถาบันการเงิน
สำหรับประเทศไทย เพื่อเป็นการตรียมตัวรองรับปัญหาความผันผวนของระบบการเงินโลก
และเพื่อมิให้เกิดผลกระทบต่อสภาพคล่องที่อาจเกิดจากการเคลื่อนย้ายเงินฝากและเงินทุนระหว่างประเทศออกจากประเทศไทย
กระทรวงการคลังจึงให้ขยายระยะเวลาการคุ้มครองเงินฝากเต็มจำนวนในปีที่สองและสาม
เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อประชาชนผู้ฝากเงิน

ดังนั้น ในปีที่ 1 ถึงปีที่ 3 (11 สิงหาคม 2551 - 10 สิงหาคม 2554) ให้การคุ้มครองเต็มจำนวน
100% ปีที่ 4 (11สิงหาคม 2554 - 10 สิงหาคม 2555) คุ้มครองไม่เกิน 50 ล้านบาท และปีที่ 5
(11 สิงหาคม 2555 เป็นต้นไป) คุ้มครองไม่เกิน 1 ล้านบาท
มาตรการข้างต้นจะช่วยบรรเทาปัญหาด้านสภาพคล่องของระบบธนาคารลงได้ระดับหนึ่ง

ปัจจุบัน พ.ร.บ. นี้ยังไม่ได้บังคับใช้กับสถาบันการเงินที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายเฉพาะ ดังนั้น
สถาบันการเงินจะต้องเร่งสร้างฐานะการเงิน
ประสิทธิภาพการบริหารงานให้สามารถแข่งขันได้ด้วยการเร่งสร้างฐานลูกค้ารายย่อย
มิฉะนั้นอาจมีปัญหาด้านสภาพคล่อง

สำหรับกฎหมาย หรือ
พ.ร.บ.ใหม่ที่อยู่ระหว่างการพิจารณาของรัฐบาลที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของสถาบันการเงิน
อาทิ ร่าง พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และ พ.ร.บ.หลักประกันทางธุรกิจ
หากร่างกฎหมายและกฎระเบียบใหม่ดังกล่าวผ่านความเห็นชอบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและนำมาบังคับใช้
ย่อมส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
ซึ่งจะต้องมีการเตรียมการรองรับให้ครอบคลุมและรอบคอบ

1.3 ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

ธนาคารได้จัดโครงสร้างการบริหารความเสี่ยงเพื่อให้การบริหารความเสี่ยงหลัก อันได้แก่
ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ด้านตลาด ด้านปฏิบัติการ ด้านสภาพคล่อง ด้านชื่อเสียง และด้านกลยุทธ์
เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ธนาคารได้กำหนดนโยบายและกระบวนการด้านความเสี่ยงต่าง ๆ ขึ้น
เพื่อเป็นแนวทางและเป็นมาตรฐานที่จะนำไปใช้อย่างต่อเนื่องทั้งธนาคาร

ธนาคารจัดการเรื่องความเสี่ยงต่าง ๆ ภายใต้หลักการดังนี้คือ ธนาคารต้องสามารถ ระบุ วัด
ติดตาม รายงาน วิเคราะห์ และควบคุมความเสี่ยงหลักดังกล่าวได้
ธุรกิจจะต้องบริหารภายใต้กรอบการดำเนินงานด้านความเสี่ยงและผลตอบแทน

โครงสร้างการกำกับดูแลด้านความเสี่ยงของธนาคาร ประกอบด้วย คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
และคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงในระดับผู้บริหารระดับสูง
ซึ่งจะเป็นที่ประชุมเพื่อหารือและตัดสินใจเกี่ยวกับความเสี่ยงเฉพาะด้าน อันมี
คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน คณะกรรมการนโยบายสินเชื่อ
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ และคณะประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ทั้งนี้
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง ได้รับการมอบอำนาจจากคณะกรรมการธนาคารให้ทำหน้าที่ทบทวน
และดูแลการบริหารความเสี่ยงทุกด้านของธนาคาร และได้รับมอบอำนาจให้อนุมัตินโยบาย
ขอบเขตงานและมาตรฐานของการบริหารความเสี่ยงในภาพรวมขององค์กร
รวมถึงกำหนดระดับการกระจุกตัวของความเสี่ยง และระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
ในขณะที่หน่วยธุรกิจต่าง ๆ จะต้องเป็นหลักในการรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยง
การบริหารจัดการที่เกี่ยวกับความเสี่ยงทั้งหมดอยู่ภายใต้การดูแลของประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านบริหารความเสี่ยง
โดยมีหน่วยบริหารความเสี่ยงด้านตลาด บริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
และบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รับผิดชอบในการกำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยง
ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางของการบริหารความเสี่ยง
และมีบทบาทในการพัฒนาและบำรุงรักษานโยบายบริหารความเสี่ยง เสนอกลยุทธ์ด้านความเสี่ยง
และเสนอแนะระดับความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้แก่ฝ่ายจัดการเพื่อขออนุมัติใช้ในการติดตาม
ควบคุม และรายงานระดับความเสี่ยงแก่ฝ่ายจัดการ

ความเสี่ยงที่เกี่ยวกับการบริหารงานของธนาคาร

ความเสี่ยงหลัก และวิธีการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร มีดังนี้

ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic Risk)

ธนาคารตระหนักดีถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการกำหนดแผนกลยุทธ์และแผนธุรกิจ การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ
และการควบคุมเชิงกลยุทธ์
ที่ไม่เหมาะสมหรือไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมภายในและภายนอกองค์กร
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อรายได้ เงินกองทุน และการดำรงอยู่ของธนาคาร

ในปี 2551 ธนาคารภายใต้การนำของทีมผู้บริหารระดับสูงชุดใหม่ และคณะกรรมการธนาคาร
ได้ร่วมกันกำหนดวิสัยทัศน์ในอันที่จะก้าวเป็น “ธนาคารไทยชั้นนำ มาตรฐานระดับโลก”
โดยจัดโครงสร้างองค์กรที่ยึดความต้องการของลูกค้าเป็นศูนย์กลาง
พร้อมกับการดำเนินกลยุทธ์การเป็นผู้นำด้านเงินฝาก (Deposit-led Strategy)
เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงด้านสินเชื่อในการที่จะใช้กลยุทธ์ด้านสินเชื่อเป็นหลัก
ธนาคารได้จัดทำแผนกลยุทธ์ 3
ปีซึ่งกำหนดทิศทางการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนเพื่อมุ่งสู่การเป็นผู้นำตลาดด้านเงินฝาก
และจัดทำแผนธุรกิจปี 2552
ให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติการณ์ทางการเงิน
และภาวะเศรษฐกิจถดถอยของโลก

เพื่อให้การเปลี่ยนแปลงธนาคารบรรลุผลสำเร็จตามแผนที่กำหนดและเป็นการเสริมสร้างรากฐานที่แข็งแกร่งของธนาคารต่อไป
ธนาคารได้กำหนดกรอบในการดำเนินโครงการต่าง ๆ
โดยกรอบการดำเนินโครงการจะครอบคลุมตั้งแต่ การเริ่มโครงการ อำนาจในการอนุมัติ
การปฏิบัติงานและการรายงานผลการดำเนินงาน
รวมถึงการติดตามและควบคุมเพื่อแก้ไขปัญหาของโครงการหลักต่าง ๆ

นอกจากนี้ธนาคารได้ปรับปรุงกระบวนการติดตามผลการดำเนินงานและควบคุมเชิงกลยุทธ์
โดยการจัดประชุมร่วมกับหน่วยงานทางธุรกิจต่าง ๆ เพื่อติดตามผลการดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอ
พร้อมกับการเสนอแนวทางแก้ไขหากไม่สามารถดำเนินงานได้บรรลุตามเป้าหมายที่กำหนดไว้
และได้เริ่มพัฒนาระบบเตือนความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic risk dashboard)
เพื่อรายงานให้ผู้บริหารทราบและตระหนักถึงสถานะความเสี่ยงด้านกลยุทธ์เป็นรายไตรมาส
ตลอดจนการจัดทำการประเมินผลตนเอง (Control Self Assessment)
ในความเสี่ยงด้านกลยุทธ์

โดยรวมแล้วธนาคารมีความมุ่งมั่นที่จะเพิ่มขีดความสามารถในการบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
โดยเริ่มตั้งแต่กระบวนการจัดทำแผนกลยุทธ์ การจัดองค์กรและอัตรากำลัง การดำเนินโครงการต่าง
ๆ ตลอดจนกระบวนการติดตามและควบคุมการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามกลยุทธ์หลักของธนาคาร
และมีการทบทวนปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับสถานการณ์อย่างสม่ำเสมอ

ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Risk)

ธนาคารมีความเสี่ยงด้านสินเชื่อซึ่งเป็นผลมาจากการที่ผู้กู้หรือคู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดของสัญญาตามที่ได้ตกลงกัน
โดยทั่วไปเกิดจากการไม่ชำระเงินกู้ยืมตามที่กำหนด หรือไม่ปฏิบัติหน้าที่ใด ๆ ต่อธนาคาร ดังนั้น
เพื่อลดความเสี่ยงประเภทนี้ในการให้สินเชื่อแก่ลูกค้าหรือคู่สัญญาที่เป็นกลุ่มธุรกิจขนาดใหญ่
และกลุ่มธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมจะต้องผ่านกระบวนการวิเคราะห์ถึงสถานภาพทางการเงินโดยใช้ระบบ
Credit Rating ซึ่งระบบนี้จะมีการติดตามผลและพัฒนาตามความเหมาะสม นอกจากนี้
ธนาคารยังวิเคราะห์กระแสเงินสด และวิเคราะห์ความเสี่ยงในด้านต่าง ๆ เช่น
แนวโน้มอุตสาหกรรม การแข่งขัน และความสามารถในการจัดการ
โดยกลยุทธ์ด้านความเสี่ยงอย่างหนึ่งของธนาคาร คือ
การจำกัดการกระจุกตัวของสินเชื่อในอุตสาหกรรมใดอุตสาหกรรมหนึ่ง หรือลูกค้ากลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง
หรือคู่สัญญารายใดในประเทศใดประเทศหนึ่ง ส่วนการให้สินเชื่อที่ไม่มีหลักประกันแก่ลูกค้ารายย่อยนั้น
ธนาคารใช้ระบบ Credit Scoring ในการอนุมัติดังกล่าว สำหรับผลิตภัณฑ์สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย
ธนาคารใช้มาตรฐานอย่างมืออาชีพในการพิจารณาอย่างละเอียดรอบคอบ

ด้วยการพัฒนาข้อมูลเครดิตในประเทศไทย
ทำให้ธนาคารสามารถวิเคราะห์ความเสี่ยงด้านสินเชื่อและความเสี่ยงของคู่สัญญาได้
เนื่องจากธนาคารมีข้อมูลทางด้านเครดิตของลูกค้าปัจจุบันและผู้ที่มีศักยภาพที่จะเป็นลูกค้าของธนาคารในอนาคต
โดยสรุปความเสี่ยงด้านสินเชื่อที่สำคัญ มีดังนี้

-   ความเสี่ยงจากคุณภาพสินเชื่อ

ความเสี่ยงจากการที่ลูกค้าของธนาคารไม่สามารถชำระคืนเงินกู้ได้นั้น
ได้รับผลกระทบมาจากการเปลี่ยนแปลงทางสภาวะเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม ประวัติสินเชื่อของผู้กู้
ระยะเวลาของสินเชื่อ และนโยบายบริหารความเสี่ยงของธนาคาร โดยในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
หนี้สินเชื่อธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หนี้สินเชื่อของผู้บริโภครายย่อย และโดยเฉพาะอย่างยิ่ง
หนี้บัตรเครดิตในประเทศได้เพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
ซึ่งการเพิ่มขึ้นของระดับหนี้ดังกล่าวอาจทำให้ลูกค้าของธนาคารบางรายผิดนัดชำระหนี้เงินกู้
และกลายเป็นสินเชื่อด้อยคุณภาพของธนาคารในที่สุด
หากธนาคารดำเนินการปรับโครงสร้างสินเชื่อด้อยคุณภาพ
ธนาคารอาจได้รับชำระดอกเบี้ยเงินกู้ยืมต่ำกว่าจำนวนที่ได้เคยตกลงไว้
และในบางกรณีธนาคารอาจเรียกเก็บเงินต้นจากการกู้ยืมดังกล่าวได้น้อยกว่าจำนวนเงินต้นที่มีอยู่จริง

-   ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อ

แม้ว่าธนาคารจะให้สินเชื่อแก่ธุรกิจที่ดำเนินกิจการในภาคธุรกิจต่าง ๆ อย่างกว้างขวาง แต่ธุรกิจ
กระแสเงินสด ฐานะทางการเงิน ผลการดำเนินงาน และโอกาสทางธุรกิจของธนาคาร
อาจได้รับผลกระทบจากปัญหาทางการเงินในภาคธุรกิจบางประเภท
เนื่องจากภาคธุรกิจเหล่านั้นอาจเกิดการตกต่ำจากผลกระทบของสภาวะเศรษฐกิจของประเทศ
ซึ่งอาจส่งผลให้มีสินเชื่อด้อยคุณภาพในภาคธุรกิจเหล่านี้เพิ่มสูงขึ้น
ธนาคารได้ติดตามความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อโดยดูจากวงเงินสินเชื่อสูงสุดต่อกลุ่มลูกค้า
รวมถึงการกำหนดวงเงินการให้สินเชื่อในแต่ละภาคอุตสาหกรรม

-   ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของหลักประกัน

สินเชื่อส่วนใหญ่ของธนาคารมีอสังหาริมทรัพย์และทรัพย์สินอื่นเป็นหลักประกัน
ซึ่งมูลค่าของหลักประกันดังกล่าวอาจได้รับผลกระทบจากสภาวะเศรษฐกิจของประเทศโดยรวม
การตกต่ำของตลาดอสังหาริมทรัพย์อาจส่งผลให้มูลค่าของอสังหาริมทรัพย์ที่ใช้เป็นหลักประกันสินเชื่อบางรายต่ำกว่าจำนวนหนี้เงินต้นของสินเชื่อนั้น
ดังนั้น หากสภาวะเศรษฐกิจของประเทศโดยทั่วไปหรือมูลค่าอสังหาริมทรัพย์ถดถอยลงหรือเสื่อมค่าลง
ธนาคารอาจต้องปรับลดมูลค่าของหลักประกันลงในอนาคต ดังนั้น
การเสื่อมค่าลงของหลักประกันอาจส่งผลให้ธนาคารต้องตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มขึ้น

ความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk)

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการผกผันของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ หรือราคาหุ้น
ซึ่งสามารถเปลี่ยนแปลงมูลค่าของผลิตภัณฑ์ทางการเงินของธนาคาร และอาจนำไปสู่การขาดทุน

เพื่อวัตถุประสงค์ในการบริหารความเสี่ยง
ธนาคารได้จัดให้มีนโยบายความเสี่ยงด้านตลาดอย่างหลากหลาย
โดยเป็นแนวทางและมาตรฐานสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
ซึ่งหน่วยงานที่มีหน้าที่รับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
จะดำเนินการบริหารตามความรับผิดชอบที่ได้รับมอบหมายภายใต้มาตรฐานที่ได้กำหนดในนโยบายดังกล่าว
ในขณะที่สายงานบริหารความเสี่ยงด้านตลาดจะมีอิสระในการควบคุมดูแลความเสี่ยงด้านตลาดโดยรวมของธนาคาร

ธนาคารได้ควบคุมความเสี่ยงด้านตลาด
โดยจำกัดความเสี่ยงและความเสียหายสูงสุดตามที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
ผ่านทางผู้รับมอบอำนาจที่ได้รับมอบหมาย โดยสรุปความเสี่ยงด้านตลาดที่สำคัญมีดังนี้

-   ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

สายงานบริหารธุรกิจตลาดเงินเป็นผู้รับผิดชอบทั้งการบริหารธุรกรรมการแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
และฐานะเงินตราต่างประเทศในบัญชีเพื่อการค้าของธนาคาร
สายงานบริหารความเสี่ยงด้านตลาดกำหนดแนวทางการประเมินระดับการบริหารความเสี่ยง
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อลดระดับความเสี่ยงที่มากเกินไปจากผลกระทบด้านลบจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
ซึ่งอาจส่งผลต่อมูลค่าหรืออัตราผลตอบแทนของพอร์ตการลงทุนเพื่อการค้าของธนาคาร
โดยมีการกำหนดระดับการควบคุมความเสี่ยงดังนี้

1.  ระดับความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Delta Limit)
    ครอบคลุมธุรกรรมด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศทั้งหมด ทั้งนี้
    การกำหนดจะต้องสอดคล้องกับกฎเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทยที่เกี่ยวกับฐานะต่างประเทศสุทธิประจำวัน
    ด้านเกินดุล หรือ ขาดดุล

2.  ระดับความเสี่ยงด้านอนุพันธ์อัตราแลกเปลี่ยน (FX Derivative Risk Limit)
    ซึ่งใช้กับตราสารด้านอนุพันธ์อัตราแลกเปลี่ยน และรายการป้องกันความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง
    ระดับความเสี่ยงนี้ หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่คาดว่าจะเกิดขึ้นของราคาตราสารอนุพันธ์
    เมื่ออัตราแลกเปลี่ยนของตราสารอนุพันธ์นั้นเปลี่ยนแปลงไปในอัตราที่กำหนด ระดับความเสี่ยงนี้
    รวมถึง

  2.1 FX Option Delta หมายถึง
  ระดับราคาที่คาดว่าจะเปลี่ยนแปลงไปของราคาตราสารอนุพันธ์
  เมื่อระดับอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศของตราสารอนุพันธ์นั้นเปลี่ยนแปลงไปในอัตราที่กำหนด

  2.2 Matrix Limit หมายถึง
  กำไรและ/หรือขาดทุนที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาดที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น
  การเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน 1%
  เป็นต้น
  การกำหนดระดับความเสี่ยงนี้กำหนดโดยการคาดการณ์สถานการณ์ร้ายแรงที่สุดที่อาจเกิดขึ้นได้
  เช่น
  จำนวนขาดทุนสูงสุดที่อาจเกิดขึ้นถ้าราคาตลาดเปลี่ยนแปลงในด้านลบต่อมูลค่าของอัตราแลกเปลี่ยน

ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่กำหนดนี้
สายงานบริหารธุรกิจตลาดเงินจะเป็นผู้รับผิดชอบในการจัดการและการทำธุรกรรมด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
เพื่อก่อให้เกิดผลตอบแทนสูงสุดจากการลงทุน
คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินมีหน้าที่ติดตามตรวจสอบกระบวนการ
กลยุทธ์และผลการดำเนินงาน
และสายงานบริหารความเสี่ยงด้านตลาดมีหน้าที่ในการติดตามความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนดไว้

-   ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

รายได้ดอกเบี้ยสุทธิ หรือส่วนต่างดอกเบี้ยสุทธิของธนาคาร
ขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
และกระแสเงินสดตลอดจนวันที่มีการกำหนดราคาใหม่ที่ไม่สอดคล้องกัน
ซึ่งการเปลี่ยนแปลงในอัตราดอกเบี้ยมีผลกระทบโดยตรงต่อรายได้และค่าใช้จ่ายในสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
รวมทั้งเงินกองทุนของธนาคาร ทั้งนี้
การบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยได้ดำเนินการตามกรอบนโยบายที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคาร
ซึ่งธนาคารมีการกำหนดและควบคุมขอบเขตของความเสี่ยงอัตราดอกเบี้ยในด้านต่าง ๆ เช่น
ความเสี่ยงของรายได้ การกำหนดเพดานความเสี่ยงสูงสุด และการจำกัดการขาดทุนสูงสุด
โดยมีคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นผู้ควบคุมดูแลโครงสร้างการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยนี้

ธนาคารมีแนวทางในการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย
เพื่อรองรับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย เช่น
การปรับสมดุลระหว่างสินทรัพย์และหนี้สิน หรือการกำหนดระดับความแตกต่าง (Mismatch)
ของระยะเวลาการปรับอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม
ภายใต้การควบคุมดูแลของคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน โดยพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกของธนาคาร
รวมทั้งการคาดการณ์แนวโน้มอัตราดอกเบี้ยจากฝ่ายวิจัยของธนาคาร

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk)

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันต่าง ๆ
เมื่อครบกำหนด
เนื่องจากธนาคารไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอกับความต้องการหรือเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสด
ภายในระยะเวลาที่กำหนดด้วยต้นทุนที่เหมาะสมซึ่งอาจทำให้ธนาคารเกิดความเสียหายได้ ทั้งนี้
คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินมีหน้าที่ควบคุมดูแลการบริหารสภาพคล่อง
เพื่อให้ธนาคารมีสภาพคล่องเพียงพอต่อการดำเนินธุรกิจในภาวะปกติและในภาวะวิกฤติที่อาจเกิดขึ้นได้
และเพื่อให้ธนาคารสามารถดำรงระดับสภาพคล่องสูงกว่าขั้นต่ำตามเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ซึ่งต้องอยู่ภายในกรอบความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคาร
โดยธนาคารกำหนดให้มีการทบทวนนโยบายในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤติเป็นประจำ
หรืออาจมีการทบทวนเป็นกรณีพิเศษหากมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญอันอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการบริหารสภาพคล่องตามนโยบายดังกล่าว
ทั้งนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายหลักของธนาคาร โครงสร้างขององค์กร
กฎเกณฑ์ของทางการและสภาวะตลาดที่อาจเปลี่ยนแปลงไป

ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องนั้น
สายงานบริหารเงินซึ่งรับมอบอำนาจจากคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
มีหน้าที่รับผิดชอบในการบริหารจัดการให้ดำรงไว้ซึ่งสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงทั้งสกุลเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ
รวมทั้งจัดหาแหล่งเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาว
เพื่อให้เพียงพอต่อความต้องการในการดำเนินธุรกิจของธนาคาร ซึ่งมีการติดตาม ควบคุม
สถานะสภาพคล่องของธนาคารอย่างใกล้ชิด โดยจัดทำรายงานในรูปแบบต่าง ๆ
รวมทั้งการทดสอบสถานการณ์จำลองสภาวะสภาพคล่องในภาวะวิกฤติ
เพื่อช่วยในการบริหารจัดการและดำรงไว้ซึ่งสภาพคล่องที่เหมาะสมของสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร

เมื่อพิจารณาแหล่งเงินทุนของธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีเงินฝาก
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน เงินกู้ยืมระยะสั้น และเงินกู้ยืมระยะยาว คิดเป็นร้อยละ
85.1, 1.8, 6.6 และ 5.9 ของแหล่งเงินทุนตามลำดับ
โดยส่วนใหญ่แหล่งเงินทุนที่สำคัญของธนาคารมาจากแหล่งเงินทุนระยะสั้น
ซึ่งธนาคารยังคงมีกลยุทธ์ในการจัดหาเงินทุนจากเงินฝากอย่างต่อเนื่องเพื่อเสริมสร้างฐานะทางการเงินให้แข็งแกร่งและมีผลประกอบการที่น่าพอใจอันจะช่วยเสริมสร้างความมั่นใจให้แก่ลูกค้าและผู้ฝากเงิน
อย่างไรก็ตาม ธนาคารได้คำนึงถึงเรื่องดังกล่าว
และให้ความสำคัญในด้านการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยเพิ่มระดับสินทรัพย์สภาพคล่องขั้นต่ำ และติดตามระดับความเสี่ยงในรายวัน รายสัปดาห์
และรายเดือน รวมทั้งกำหนดขอบเขตระดับความเสี่ยง (Limit) และการดำเนินการต่าง ๆ
เพื่อควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
พร้อมกันนี้ได้มีการจัดทำแผนการบริหารสภาพคล่องในภาวะวิกฤติ และจัดให้มีการทดสอบ
เพื่อเตรียมพร้อมในการดำเนินการหากมีสัญญาณบ่งชี้ว่าอาจเกิดภาวะวิกฤติด้านสภาพคล่อง (Early
Warning Signal)

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Operational Risk)

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง
ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากความไม่เพียงพอหรือความบกพร่องของกระบวนการภายใน
บุคลากร ระบบงานของธนาคาร หรือจากเหตุการณ์ภายนอกธนาคาร รวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมาย
แต่ไม่รวมความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic risk) และด้านชื่อเสียง (Reputational
risk)

ธนาคารได้พัฒนากรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
โดยกำหนดให้มีการระบุความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ และมีการวัดผล ติดตาม รายงาน
วิเคราะห์และควบคุมอย่างเป็นขั้นตอนและอย่างมีระบบ กรอบการดำเนินงานดังกล่าวประกอบด้วย
โครงสร้างการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ นโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ซึ่งครอบคลุมประเภทความเสี่ยงด้านปฏิบัติการตามที่ Basel II กำหนดไว้
นโยบายย่อยและเครื่องมือบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการทั้งสามเครื่องมือ ได้แก่
การประเมินการควบคุมด้วยตนเอง (Control Self Assessment: CSA)
ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ (Key Risk Indicators: KRI)
และการจัดเก็บข้อมูลความเสียหายและการจัดการเหตุการณ์ความเสี่ยง (Loss Data
Collection and Incident Management)

หน่วยงานธุรกิจและหน่วยงานสนับสนุนเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการบริหารและควบคุมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของหน่วยงานตนเอง
ธนาคารได้แต่งตั้งตัวแทนเพื่อสนับสนุนการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Unit Operational
Risk Managers: UORMs) ไว้ในแต่ละสายงานธุรกิจและสายงานสนับสนุน
ซึ่งเป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบงานบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการเป็นผู้ช่วยสนับสนุนการทำงานของ UORMs

นอกเหนือจากเครื่องมือการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการข้างต้น
ธนาคารยังได้ออกเครื่องมือสนับสนุนเพื่อให้เกิดกลไกการลดความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่สำคัญเพิ่มเติม
ได้แก่ กระบวนการอนุมัติผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ (Product and Service Approval
Process: PSAP) นโยบายความเสี่ยงจากการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก (Outsourcing
Risk Management) และแผนการดำเนินธุรกิจต่อเนื่อง (Business Continuity Planning:
BCP)

ธนาคารได้กำหนดแนวทางการลงนามอนุมัติผลิตภัณฑ์และบริการที่ออกใหม่
กระบวนการศึกษารายละเอียดนี้ทำให้ธนาคารมั่นใจได้ว่าในการออกผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ได้มีการระบุและจัดการความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นอย่างเหมาะสม
รวมทั้งมีโครงสร้างพื้นฐานและการควบคุมที่จำเป็นอย่างเพียงพอที่จะสนับสนุนธุรกิจใหม่ดังกล่าวให้ดำเนินการภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้

ธนาคารได้กำหนดให้มีนโยบายความเสี่ยงจากการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอกเพื่อกำหนดหลักการและมาตรฐานในการระบุและบริหารจัดการความเสี่ยงหลักที่เกิดขึ้นจากการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอกอย่างมีประสิทธิภาพ

ธนาคารได้จัดให้มีนโยบายและมาตรฐานการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งกำหนดแนวทางให้กับทุกหน่วยงานในการพัฒนาแผนการดำเนินธุรกิจต่อเนื่อง
ธนาคารได้จัดตั้งสำนักบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ
เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลการดำเนินธุรกิจต่อเนื่องให้เป็นไปตามนโยบายและมาตรฐานการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งประเมินระดับความพร้อมและประสานงานการพัฒนาแผนการดำเนินธุรกิจต่อเนื่องภายในองค์กรเพื่อเพิ่มระดับความพร้อมของธนาคาร