1. ปัจจัยความเสี่ยง

 ปัจจัยความเสี่ยงอันอาจจะเกิดขึ้นได้กับบริษัทสามารถจำแนกได้ 3 ประเภทดังนี้

 1.1 ความเสี่ยงด้านการดำเนินธุรกิจ

 1.1.1 ความเสี่ยงจากการยกเลิกสัญญาการแต่งตั้งเป็นตัวแทนจัดจำหน่ายสินค้า

บริษัทย่อยและบริษัทร่วมได้รับแต่งตั้งเป็นตัวแทนจัดจำหน่ายสินค้าที่มีชื่อเสียงเป็นจำนวนมากทั้งประเภทที่เป็นตัวแทนในการจัดจำหน่ายเพียงรายเดียวในประเทศไทย
(Sole Distributor) และการเป็นตัวแทนในการจัดจำหน่ายหลัก (Main Distributor)
โดยทั่วไปอายุของสัญญาจะมีระยะเวลาหนึ่งปีและจะมีการต่อสัญญาต่อไปถ้าบริษัทฯสามารถปฏิบัติตามข้อตกลงกับผู้แทนจำหน่ายได้
ดังนั้นถ้ามีการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขหรือหยุดต่อสัญญาจากตัวแทนจำหน่ายซึ่งอาจมีสาเหตุจากการที่บริษัทฯหรือบริษัทย่อยไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา
อาจทำให้มีผลกระทบต่อรายได้ของบริษัทฯ
โดยสัญญาหลักที่สำคัญที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทหากไม่ได้รับการต่อสัญญาประกอบด้วย
สัญญาจากบริษัท Microsoft USA. ได้แก่
สัญญาด้านการจัดจำหน่ายสินค้าประเภทซอฟต์แวร์และอุปกรณ์ต่อพ่วงและสัญญาการเป็นผู้ผลิตซ้ำซอฟต์แวร์
ซึ่งหากไม่ได้รับการต่อสัญญาจากบริษัท Microsoft USA.
ทางด้านการจัดจำหน่ายสินค้าประเภทซอฟต์แวร์และอุปกรณ์ต่อพ่วงจะทำให้มีผลกระทบต่อรายได้รวมในปี
2546 คิดเป็นประมาณร้อยละ 40.83 ของรายได้รวม
และหากไม่ได้รับการต่อสัญญาการเป็นผู้ผลิตซ้ำซอฟต์แวร์จะทำให้มีผลกระทบต่อรายรวมในปี 2546
คิดเป็นประมาณร้อยละ 5.41 ของรายได้รวม อย่างไรก็ดี
ทางบริษัทฯคาดว่าโอกาสที่จะไม่ได้รับการต่อสัญญาเป็นตัวแทนจำหน่ายจากบริษัท Microsoft USA.
มีน้อยมากเนื่องจากผลการดำเนินงานที่ผ่านมา
บริษัทฯและบริษัทย่อยมียอดขายที่เพิ่มอย่างต่อเนื่องทุกๆปี
นอกจากนี้บริษัทฯได้รับรางวัลด้านรายงานข้อมูลได้รวดเร็วและถูกต้องในปี 2544
และได้เลื่อนชั้นจาก Authorized Replicator เป็น Certified Authorized Replicator
เนื่องจากบริษัทฯสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานสากลของ Microsoft USA. ได้เป็นอย่างดี
ทำให้ได้รับการไว้วางใจให้ผลิตงานมากขึ้น และช่วยให้ความเสี่ยงเรื่องการต่อสัญญากับ
Microsoft USA. ลดลง
โดยที่ผ่านมาบริษัทฯได้รับการแต่งตั้งเป็นผู้ผลิตซ้ำซอฟต์แวร์มาเป็นระยะเวลากว่า 10 ปี
จากเหตุผลดังกล่าว ทำให้บริษัทฯมีความรู้และความเข้าใจ
และสามารถปฏิบัติตามข้อตกลงได้เป็นอย่างดีมาโดยตลอด
รวมทั้งทำให้บริษัทฯมีความสัมพันธ์ที่ดีกับคู่ค้าตลอดมา
ดังนั้นโอกาสในการไม่ได้รับการต่อสัญญาจึงมีน้อยมาก

ส่วนสัญญาการแต่งตั้งตัวแทนจำหน่ายสินค้าอื่นๆในปี 2546 มีทั้งสิ้นจำนวน 9 สัญญา
โดยหากมีการหยุดต่อสัญญา สัญญาแต่ละฉบับจะกระทบรายได้ไม่เกินร้อยละ 5 ของรายได้รวมทั้งหมด
ซึ่งถือว่ามีผลกระทบไม่มากนัก
อย่างไรก็ตามบริษัทฯและบริษัทย่อยมีโอกาสในการเป็นตัวแทนจำหน่ายสินค้าเพิ่มเติมในอนาคตเพื่อเป็นการสร้างเสริมรายได้ของบริษัทฯและบริษัทย่อยอีกทางหนึ่งด้วย

1.1.2. ความเสี่ยงด้านรายได้จากการประมูล

บริษัทฯและบริษัทย่อยมีรายได้ส่วนหนึ่งมาจากช่องทางการประมูลงานจากทางภาคราชการและรัฐวิสาหกิจ
โดยสายธุรกิจที่มีฐานลูกค้าหลักจากภาครัฐบาล ภาครัฐวิสาหกิจ ภาคการศึกษา ได้แก่
สายธุรกิจที่ปรึกษาและรวบรวมระบบคอมพิวเตอร์ สายธุรกิจรวบรวมระบบเครือข่าย
สายธุรกิจภูมิสารสนเทศ และ สายธุรกิจเครื่องมือวัดและทดสอบ ซึ่งในปี 2546
มีรายได้ประมาณร้อยละ 48 จากรายได้รวมทั้งหมด
ดังนั้นรายได้ส่วนนี้ของทางบริษัทฯจึงขึ้นกับความสามารถในการชนะการประมูลโครงการ
ซึ่งมีความไม่แน่นอนขึ้นกับภาวะเศรษฐกิจและงบประมาณของหน่วยงานนั้นๆเป็นสำคัญ
รวมถึงนโยบายต่างๆ ของภาครัฐบาลที่อาจจะเกิดขึ้นในอนาคต อย่างไรก็ตาม
เนื่องจากบริษัทฯมีประสบการณ์และชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับจากลูกค้ามากกว่า 17 ปี
ทำให้ที่ผ่านมาบริษัทฯได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี และได้เป็นผู้ชนะการประมูลอย่างต่อเนื่อง
รวมถึงในหลายสายธุรกิจเอง มีนโยบายที่จะเพิ่มสัดส่วนลูกค้าภาคเอกชนเพิ่มเติมด้วย

นอกจากนี้จากโครงสร้างรายได้ของบริษัทฯและบริษัทย่อย ในปี 2546
พบว่าทางบริษัทฯมีการกระจายความเสี่ยงไปยังธุรกิจด้านอื่นที่ไม่ต้องทำการประมูลโครงการ ได้แก่
สายธุรกิจการจัดจำหน่ายสินค้าไอทีและสายธุรกิจการผลิตซ้ำซอฟต์แวร์ และในปี 2546
บริษัทฯจะมีการรับรู้รายได้เพิ่มเติมจากธุรกิจการพัฒนาซอฟต์แวร์
เนื่องจากบริษัทฯเข้าร่วมลงทุนในบริษัท อินเตอร์เนชั่นแนล ซอฟต์แวร์ เดเวลลอปเม้นท์ จำกัด โดย
ณ. 31 ธันวาคม พ.ศ. 2546 มีสัดส่วนร้อยละ 99.99 ซึ่งจะทำให้บริษัท ISD
มีสถานภาพเป็นบริษัทย่อยของบริษัทฯ
และจะช่วยให้บริษัทฯสามารถลดความเสี่ยงด้านความผันผวนทางด้านรายได้ในระดับหนึ่ง

1.1.3. ความเสี่ยงจากการพึ่งพาบุคลากรที่มีความชำนาญเฉพาะด้าน

ธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศเป็นธุรกิจที่ต้องพึ่งพาบุคลากรที่มีความรู้
ความชำนาญเฉพาะด้านเป็นจำนวนมาก
เนื่องจากธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศมีความหลากหลายในด้านสาขา พนักงานต้องมีความรู้
ความเชี่ยวชาญ และความเข้าใจที่ดี และผ่านการทดสอบการให้บริการจากเจ้าของผลิตภัณฑ์
จึงจะทำให้สามารถรับรู้เทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วเพื่อสามารถให้บริการกับลูกค้าโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย
มีประสิทธิภาพอย่างมืออาชีพเพื่อเสริมสร้างภาพพจน์ให้กับบริษัทฯและบริษัทย่อย
หากบริษัทฯและบริษัทย่อยสูญเสียบุคคลเหล่านี้ไปย่อมมีผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทฯและบริษัทย่อยในอนาคต
ทางบริษัทฯและบริษัทย่อยจึงได้เห็นความสำคัญในเรื่องนี้เป็นอย่างมาก
จึงมีนโยบายในการจูงใจให้พนักงานทำงานกับบริษัทฯและบริษัทย่อยในระยะยาว เช่น เมื่อไตรมาส
3 ปี 2545 ที่ผ่านมา บริษัทฯได้มีโครงการ เส้นทางการเติบโตของสายอาชีพ (Career Path
System) คือ การกำหนดแนวทางในการเติบโตของพนักงาน
โดยกำหนดคุณสมบัติในการเลื่อนขั้นและตำแหน่ง ซึ่งประกอบด้วย การศึกษา
ประสบการณ์ในการทำงาน การประเมินผลงานที่ผ่านมา
รวมทั้งความจำเป็นในการฝึกอบรมในหลักสูตรต่างๆ ที่จำเป็นต่อการปฏิบัติหน้าที่ในแต่ละระดับงาน
และเมื่อวันที่ 12 ธันวาคม พ.ศ. 2545
บริษัทฯได้เสนอขายหุ้นสามัญเพิ่มทุนให้กับผู้ถือหุ้นเดิมตามสัดส่วนการถือหุ้น
และเปิดโอกาสให้ผู้ถือหุ้นเดิมที่เป็นพนักงานของบริษัทสามารถซื้อหุ้นสามัญเพิ่มทุนเกินสิทธิ์ได้ในกรณีที่มีหุ้นเหลือจากการใช้สิทธิ์ของผู้ถือหุ้นเดิมของบริษัทฯ
ทั้งนี้เพื่อให้พนักงานมีความรู้สึกเป็นส่วนร่วมในความเป็นเจ้าของบริษัทฯ
นอกจากผลดังกล่าวข้างต้นการให้พนักงานถือหุ้นของบริษัทฯยังส่งผลให้พนักงานทุ่มเทและเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานอีกด้วย
โดยที่ผ่านมาบริษัทมีอัตราการย้ายงานของพนักงานในระดับที่ต่ำ

1.1.4. ความเสี่ยงจากสินค้าละเมิดลิขสิทธิ์

เนื่องจากบริษัทฯ ได้ลงทุนในบริษัท ไอที ดิสทริบิวชั่น จำกัด โดยถือหุ้นอัตราร้อยละ 99.99
และบริษัทย่อยดังกล่าวประกอบธุรกิจทางด้านตัวแทนจำหน่ายซอฟต์แวร์ของ Microsoft USA.
ซึ่งสินค้าดังกล่าวเป็นสินค้าที่มีลิขสิทธิ์ถูกต้องตามกฎหมาย
ดังนั้นหากผู้ใช้สินค้าหันไปใช้ซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์ซึ่งมีราคาที่ถูกกว่าสินค้าถูกต้องตามกฎหมายของบริษัทฯอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัทฯโดยรวม
โดยในปัจจุบันซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์ครองส่วนแบ่งการตลาดกว่าร้อยละ 77 อย่างไรก็ตาม
ทางบริษัท ไมโครซอฟต์ (ประเทศไทย) จำกัด
ได้ร่วมมือกับภาครัฐบาลอย่างจริงจังในการปราบปรามซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์เหล่านี้
ทำให้บริษัทฯคาดว่าซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์จะมีแนวโน้มที่ลดลงในอนาคต

1.1.5. ความเสี่ยงจากการแข่งขัน

ธุรกิจทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศมีการแข่งขันค่อนข้างสูง
โดยจะมีการแข่งขันกันในด้านของราคาเพื่อแย่งชิงหรือรักษาส่วนแบ่งการตลาด
ซึ่งอาจเป็นผลให้อัตราการทำกำไรของบริษัทฯมีแนวโน้มลดลงในอนาคต
ดังนั้นทางบริษัทฯจึงได้พยายามสร้างความแตกต่างในด้านสินค้า
โดยในสายงานธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการประมูลงานโครงการ
เช่นสายธุรกิจการรวบรวมระบบคอมพิวเตอร์หรือการรวบรวมระบบเครือข่ายได้มีการสร้างทีมงานและพันธมิตรในการพัฒนาซอฟต์แวร์ให้ตรงกับความต้องการของลูกค้าเพื่อเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับตัวสินค้าและบริการ
ส่วนสายธุรกิจจัดจำหน่ายสินค้าไอทีมีการจัดจำหน่ายสินค้าหลักคือ ซอฟต์แวร์ Microsoft
ให้กับผู้ประกอบเครื่องคอมพิวเตอร์ในประเทศซึ่งมีตัวแทนจำหน่ายหลักเพียง 2 ราย
ทำให้มีความเสี่ยงด้านการแข่งขันต่ำ นอกจากนี้สายธุรกิจดังกล่าวยังจัดจำหน่ายสินค้าอื่นๆ เช่น
กล้องดิจิตอล ของ Fuji เพื่อกระจายความเสี่ยงอีกด้วย

1.1.6. ความเสี่ยงจากการส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าไม่ทันตามที่กำหนด

สำหรับงานด้านโครงการของทางรัฐบาลและรัฐวิสาหกิจ
หากบริษัทฯไม่สามารถส่งมอบสินค้าให้กับลูกค้าทันตามที่กำหนดในสัญญา
บริษัทฯต้องถูกปรับเงินจากความเสียหายของลูกค้า ทำให้โครงการมีต้นทุนสูงขึ้น
บริษัทฯจึงมีความเสี่ยงทางด้านการปฏิบัติงานตามสัญญารวมถึงเงื่อนเวลาในการส่งมอบงานต่อหน่วยงานเหล่านั้น
จากประวัติที่ผ่านมา 5 ปีย้อนหลัง
บริษัทฯมีการส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าไม่ทันตามที่กำหนดซึ่งกระทบรายได้ของบริษัทเพียง 0.84 ล้านบาท
โดยมีสาเหตุหลักคือ บริษัทคู่ค้าไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ระบุในสัญญาได้
อย่างไรก็ตามทางบริษัทฯได้เพิ่มมาตรการป้องกันความเสี่ยงทางด้านนี้ได้จากการคัดเลือกโครงการที่ทางบริษัทฯมีความรู้ความเข้าใจและสามารถทราบถึงความต้องการของลูกค้าได้อย่างแท้จริง
ทั้งนี้บริษัทฯได้มีมาตราการป้องกันเหตุการณ์ดังกล่าวเพื่อไม่ให้เกิดความผิดพลาด
โดยการกำหนดให้มีการทบทวนความสามารถขององค์กรในแต่ละครั้งก่อนที่จะทำการเสนอราคา
พร้อมกับการวางแผนการดำเนินธุรกิจเป็นอย่างดี
เพื่อให้มั่นใจว่าในบริษัทฯสามารถปฏิบัติงานได้และสามารถส่งมอบงานได้ทันกำหนดเวลา

1.2 ความเสี่ยงด้านการเงิน

1.2.1 ความเสี่ยงด้านความรวดเร็วในการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีทำให้สินค้าล้าสมัยง่าย

ในปัจจุบันเทคโนโลยีทางด้านไอทีมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
ทำให้อาจมีผลกระทบต่อสินค้าคงเหลือของบริษัทฯและบริษัทย่อยที่จำหน่ายไม่ได้
และส่งผลให้บริษัทฯและบริษัทย่อยมีผลขาดทุนจากสินค้าเหล่านี้ อย่างไรก็ดี
บริษัทฯไม่มีนโยบายในการจัดซื้อสินค้ามาเก็บไว้เพื่อจำหน่าย
แต่จะจัดซื้อสินค้าดังกล่าวเมื่อได้ทำสัญญากับลูกค้าเป็นโครงการไป
โดยบริษัทฯจะสั่งซื้อเมื่อได้รับคำสั่งซื้อจากลูกค้าแล้วเท่านั้น ดังนั้น สินค้าคงเหลือของบริษัทฯ
จึงมีระยะเวลาเก็บสินค้าโดยเฉลี่ยเพียง 6 วันเท่านั้นในปี 2546
โดยจะมีการนำสินค้าคงเหลือเหล่านั้นมาทดสอบการใช้งานก่อนส่งมอบสินค้าให้กับลูกค้าทุกครั้ง

ในส่วนของสายธุรกิจการจัดจำหน่ายสินค้าไอที ที่อาจมีความจำเป็นต้องเก็บสินค้าคงเหลือไว้บางส่วน
ทางสายงานจะทำการสำรวจตลาดก่อนการสั่งซื้อสินค้ามาเก็บไว้
โดยมีการประมาณความต้องการซื้อของลูกค้าอย่างรอบคอบ
และมีการจัดรายการส่งเสริมการขายร่วมกับตัวแทนจำหน่าย (Reseller)
เพื่อระบายสินค้าคงคลังที่ล้าสมัยออกไป โดยในปี 2546
บริษัทฯมีนโยบายการตั้งสำรองสินค้าล้าสมัยร้อยละ 100 สำหรับสินค้าคงคลังที่มีอายุมากกว่า 1
ปีขึ้นไป โดยมียอดการตั้งสำรองทั้งสิ้น 2.87 ล้านบาท

1.2.2. ความเสี่ยงด้านลูกหนี้

ปัจจุบันกลุ่มลูกค้าของบริษัทและบริษัทย่อย แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ
กลุ่มลูกค้าที่เป็นหน่วยงานราชการ และรัฐวิสาหกิจ และกลุ่มลูกค้าที่เป็นบริษัทภาคเอกชน
ซึ่งเป็นการซื้อขายโดยการให้เครดิตในการชำระเงิน ซึ่งในปี 2546
สัดส่วนยอดขายของกลุ่มลูกค้าที่เป็นหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ และลูกค้าเอกชน
คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 54.50 และ 45.50 ของรายได้จากการขายทั้งหมดตามลำดับ
ซึ่งในกรณีที่ลูกหนี้การค้าของบริษัทฯและบริษัทย่อยมีลักษณะเป็นหนี้สูญหรือหนี้สงสัยจะสูญเป็นจำนวนที่มีนัยสำคัญอาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของบริษัทฯและบริษัทย่อยในการจัดหาเงินทุนหมุนเวียนของบริษัทฯและบริษัทย่อย
อย่างไรก็ตามเนื่องจากบริษัทฯและบริษัทย่อย
มีฐานลูกค้าหลักเป็นหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจซึ่งมีฐานะการเงินที่มีความมั่นคงสูง
ประกอบกับบริษัทฯและบริษัทย่อย
มีนโยบายการให้สินเชื่อที่รัดกุมแก่กลุ่มลูกค้าบริษัทเอกชนซึ่งเป็นกลุ่มลูกค้าองค์กรขนาดใหญ่
จึงทำให้ที่ผ่านมาบริษัทมีหนี้สูญน้อยมาก อย่างไรก็ตามในปีที่ผ่านมา บริษัทฯและบริษัทย่อย
ได้มีนโยบายการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเต็มจำนวนจากลูกหนี้ภาคเอกชนที่คาดว่าจะเก็บเงินไม่ได้เต็มจำนวน
โดยมียอดตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญทั้งสิ้น 0.39 ล้านบาท

1.2.3 ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

จากการที่โครงสร้างรายได้ทั้งหมดของบริษัทฯและบริษัทย่อยเป็นเงินบาทเนื่องจากเป็นการขายภายในประเทศทั้งจำนวน
ในขณะที่โครงสร้างต้นทุนบริษัทฯและบริษัทย่อยมีการสั่งซื้อสินค้าจากต่างประเทศ โดยในปี 2546
บริษัทฯมีการสั่งซื้อสินค้าจากต่างประเทศคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 45 ของการซื้อสินค้าทั้งหมด
ดังนั้นหากค่าเงินบาทมีการอ่อนค่าลงจะทำให้บริษัทฯและบริษัทย่อยมีต้นทุนการเงินสูงขึ้น
โดยมีการป้องกันผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
โดยการซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Forward Contract) เป็นสัดส่วนมากกว่าร้อยละ
98 ของต้นทุนสินค้าที่นำเข้าทั้งหมด โดยเน้นสินค้าที่มียอดเงินที่ต้องชำระสูง
มีเพียงสินค้าส่วนน้อยที่ไม่ได้ทำการป้องกันความเสี่ยงเนื่องจากสินค้าเหล่านี้มียอดชำระเงินเป็นจำนวนน้อย
จากนโยบายข้างต้นทำให้บริษัทฯและบริษัทย่อยสามารถลดความเสี่ยงลงได้มาก