2.  ปัจจัยความเสี่ยง

2.1 ความเสี่ยงจากภาวะเศรษฐกิจ

ปี 2555 เศรษฐกิจไทยสามารถพลิกฟื้นจากอุทกภัยรุนแรงในช่วงปลายปี 2554
กลับสู่ภาวะปกติได้อย่างรวดเร็วและแข็งแกร่ง โดยกลับมาขยายตัวร้อยละ 6.4
เทียบกับที่ขยายตัวร้อยละ 0.1ในปีก่อนหน้า
แรงขับเคลื่อนสำคัญมาจากการขยายตัวของการบริโภคภาคครัวเรือนและการลงทุนที่เพิ่มขึ้นมากทั้งจากภาคเอกชนและภาครัฐ
สืบเนื่องจากมาตรการฟื้นฟูความเสียหายภายหลังน้ำท่วมและความต้องการสะสมในช่วงที่ขาดแคลน
ประกอบกับมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจภาครัฐ
ได้มีส่วนสนับสนุนการฟื้นตัวอย่างแข็งแกร่งของการใช้จ่ายในประเทศ ทั้งนี้
เศรษฐกิจไทยมีศักยภาพที่ขยายตัวสูงกว่านี้
หากไม่ได้รับแรงฉุดจากภาคส่งออกที่ได้รับผลกระทบจากข้อจำกัดของการผลิตในช่วงครึ่งแรกของปี
และการชะลอตัวลงของเศรษฐกิจโลกอันเป็นผลจากวิกฤติหนี้ยูโรโซนทวีความรุนแรงขึ้น
ทำให้ภาคส่งออกขยายตัวแผ่วลงเหลือเพียงร้อยละ 3.1 ในปี 2555
สำหรับอัตราเงินเฟ้อทั่วไปเฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 3.0 ลดลงจากร้อยละ 3.9
ในปีที่แล้วตามราคาน้ำมันและสินค้าโภคภัณฑ์ในตลาดโลกที่เพิ่มขึ้นในอัตราที่ลดลงตามการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก
ซึ่งเอื้อต่อการดำเนินนโยบายการเงินผ่อนคลาย
ส่งผลให้อัตราดอกเบี้ยนโยบายปรับลดลงสองครั้งจากร้อยละ 3.25 ณ สิ้นปี 2554
มาอยู่ที่ระดับร้อยละ 2.75 ณ สิ้นปี 2555
สำหรับค่าเงินบาทเคลื่อนไหวตามการไหลเข้าของเงินทุนซึ่งเป็นผลจากมาตรการผ่อนคลายเชิงปริมาณ(Quantitative
Easing) หรือ QE ของประเทศเศรษฐกิจหลักต่างๆ
และการปรับเปลี่ยนคาดการณ์ของนักลงทุนต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกในแต่ละช่วง
โดยค่าเงินบาทแข็งค่าขึ้นในช่วงไตรมาสแรกและอ่อนค่าลงในไตรมาสสอง
ก่อนที่จะแข็งค่าต่อเนื่องในช่วงครึ่งปีหลัง ทำให้ทั้งปี 2555 เฉลี่ยที่ 31.07 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ
อ่อนค่าลงร้อยละ 1.9 เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ยปี 2554

สำหรับในปี 2556 เศรษฐกิจไทยมีโมเมนตัมเติบโตต่อเนื่องโดยคาดว่าจะขยายตัวที่ร้อยละ 5.0
ด้วยแรงขับเคลื่อนหลักจากปัจจัยภายในทั้งการลงทุนและการบริโภคผ่านมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจที่ยังคงดำเนินต่อเนื่อง
ไม่ว่าจะเป็นนโยบายรับจำนำข้าว การปรับค่าแรงขั้นต่ำ 300 บาททั่วประเทศตั้งแต่ 1 มกราคม
2556 การส่งมอบรถยนต์ที่ค้างจากปี 2555 และ
การทยอยคืนเงินภาษีสรรพสามิตตามโครงการรถยนค์คันแรก
คาดจะส่งผลให้การบริโภคภาคเอกชนมีแนวโน้มเติบโตในเกณฑ์ดีต่อเนื่อง
แม้เป็นอัตราที่ชะลอลงจากปีก่อนหน้า
การลงทุนภาคเอกชนมีแนวโน้มเติบโตต่อเนื่องตามการลงทุนจากต่างประเทศที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นมาก
นอกจากนี้ การลงทุนภาครัฐจะมีบทบาทผลักดันการเติบโตมากขึ้นในปีนี้
ตามแผนการลงทุนบริหารจัดการน้ำตามพ.ร.ก.กู้เงินวงเงิน 3.5 แสนล้านบาท
ที่คาดว่าจะเร่งเบิกจ่ายได้ประมาณ 6 หมื่นล้านบาท
รวมทั้งแผนการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานระยะยาวตามพ.ร.บ.กู้เงิน 2 ล้านล้านบาท
ที่คาดว่าจะเริ่มลงทุนได้บ้างในช่วงครึ่งหลังของปี ขณะที่ภาคส่งออกมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้น
โดยคาดว่ามูลค่าส่งออกในรูปดอลลาร์สหรัฐจะขยายตัวได้ต่อเนื่องที่ร้อยละ 7.5
จากการที่ภาคการผลิตกลับสู่การผลิตระดับปกติ และเศรษฐกิจคู่ค้าหลักทั้งสหรัฐฯ และจีน
มีสัญญาณการปรับตัวดีขึ้น รวมทั้งการเติบโตอย่างต่อเนื่องของเศรษฐกิจประเทศคู่ค้าในภูมิภาค
สำหรับแรงกดดันด้านเงินเฟ้อยังอยู่ในระดับที่ไม่สูง
โดยคาดว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไปจะเฉลี่ยอยู่ที่ร้อยละ 3.2 เพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากปีที่แล้ว
ตามราคาน้ำมันในตลาดโลกที่ยังมีแนวโน้มทรงตัวสอดคล้องกับฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกที่ไม่ได้เป็นอัตราเร่ง
ทำให้ประเมินว่าอัตราดอกเบี้ยนโยบาย มีแนวโน้มทรงตัวอยู่ที่ร้อยละ 2.75 จนถึงสิ้นปี 2556
ขณะที่ค่าเงินบาทยังคงเป็นไปในทิศทางแข็งค่าตามแรงกดดันจากเคลื่อนย้ายเงินทุนเข้าสู่ภูมิภาคอย่างต่อเนื่องและการขยายตัวในเกณฑ์ดีของเศรษฐกิจไทย
โดยคาดว่าจะเคลื่อนไหวอยู่ที่ 29.5-30.5 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐ

อย่างไรก็ตาม บนเส้นทางการเติบโต เศรษฐกิจไทยยังมีปัจจัยเสี่ยงที่ฉุดรั้งการขยายตัว ได้แก่ 1)
การดำเนินมาตรการ QE ของประเทศเศรษฐกิจหลัก อาทิ สหรัฐฯ อังกฤษ และ ญี่ปุ่น
ทำให้สภาพคล่องส่วนเกินของระบบการเงินโลกอยู่ในระดับสูง
และก่อให้เกิดการเคลื่อนย้ายเงินทุนเข้าสู่ภูมิภาคอย่างต่อเนื่อง
โดยจะสร้างความผันผวนและแรงกดดันต่อการแข็งค่าของเงินบาทซึ่งอาจเร่งตัวมากกว่าคาดการณ์
และกระทบต่อการฟื้นตัวของภาคส่งออก 2) การฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกยังมีความไม่แน่นอนสูง
โดยยังมีความเสี่ยงจากความยืดเยื้อในการแก้ปัญหาหนี้สาธารณะของกลุ่มยูโรโซน
และความไม่แน่นอนด้านนโยบายการคลังของสหรัฐฯ
ซึ่งส่งผลผระทบต่อการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกและภาคส่งออก 3)
ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความเสี่ยงที่จะเพิ่มขึ้นเร็วกว่าปัจจัยพื้นฐาน
โดยเฉพาะภายใต้แนวโน้มการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกที่มีความชัดเจนมากขึ้น
จะสร้างแรงกดดันต่อเงินเฟ้อ และอาจนำไปสู่การปรับเปลี่ยนนโยบายการเงินดูแลเศรษฐกิจ 4)
ความล่าช้าในการลงทุนในโครงการสำคัญของภาครัฐ
ทั้งการบริหารจัดการน้ำและโครงการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานระยะยาวจะส่งผลกระทบทำให้การลงทุนภาครัฐและเอกชนขยายตัวต่ำกว่าคาดการณ์
5) การปรับค่าแรงขั้นต่ำทั่วประเทศ
ทำให้ต้นทุนค่าแรงสูงขึ้นและอาจนำไปสู่การลดกำลังการผลิตลงหรือปิดกิจการ
โดยเฉพาะอุตสาหกรรม SMEs ที่ยังมีข้อจำกัดในการปรับตัว
ซึ่งส่งผลลบต่อขยายตัวของการบริโภคและการลงทุนภาคเอกชน

2.2 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่ควบคุมธนาคาร และการดำเนินธุรกิจของธนาคาร

ความเสี่ยงของการไม่ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่สำคัญของธนาคารเกิดจากการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ของพระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน
ประกาศและหนังสือเวียนของธนาคารแห่งประเทศไทย
กฎหมายและกฎเกณฑ์ของธุรกิจหลักทรัพย์ซึ่งกำหนดพระราชบัญญัติหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
ประกาศและหนังสือเวียนที่ออกโดย
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและกฎกระทรวงที่เกี่ยวข้อง

ในปี 2555 มีการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบที่ควบคุมธนาคารที่สำคัญในส่วนของเกณฑ์
พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินและ
พ.ร.บ.ป้องกันและปราบปรามการสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย (Anti-Money
Laundering and Combating the Financing of Terrorism, AML/CFT)
ซึ่งมีวัตถุประสงค์ให้ธนาคารมีความเข้มงวดในการปฏิบัติตามมาตรฐานสากลด้าน AML/CFT
และมีความพร้อมในการรายงานธุรกรรมที่มีเหตุอันควรสงสัย
นอกจากนี้ยังมีการประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้า
(Customer Due Diligence, CDD)
กำหนดให้สถาบันการเงินตรวจสอบข้อมูลลูกค้าและหลักฐานการแสดงตน
และกำหนดหลักการในการทำ CDD ลูกค้าปกติและลูกค้าจร
รวมถึงการจัดเก็บข้อมูลผู้ทำธุรกรรมการโอนเงินหรือชำระเงินทางอิเล็คทรอนิกส์เมื่อมีมูลค่าตามที่กำหนด

ในส่วนของประกาศคณะกรรมการกำกับตลาดทุนที่ประกาศเพิ่มในปี 2555
มีการกำหนดคุณสมบัติผู้แนะนำการลงทุนที่ติดต่อชักชวนให้คำแนะนำหรือวางแผนการลงทุนในหลักทรัพย์หรือสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
ซึ่งสามารถสอบเพื่อขึ้นทะเบียนใบอนุญาตแต่ละประเภท เช่น ตราสารหนี้ กองทุน
สัญญาซื้อขายล่วงหน้า เป็นต้น สำหรับการออกและเสนอขายตราสารต้องมีการจัดทำ
“สรุปข้อมูลสำคัญของตราสาร (Fact Sheet)” เพื่อเปิดเผยข้อมูลสาระสำคัญของตราสาร
ลักษณะพิเศษและความเสี่ยงที่สำคัญของตราสาร ทั้งนี้
บริษัทที่ออกหลักทรัพย์และผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ต้องแจก Fact Sheet
ในรูปเอกสารสิ่งพิมพ์หรือแผ่นบันทึกข้อมูลไปพร้อมกับการแจกใบจองซื้อหลักทรัพย์ด้วย

สำนักงาน
ก.ล.ต.ได้ออกเกณฑ์ให้ผู้ค้าและผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ต้องดำเนินการให้ผู้ลงทุนรายย่อยจัดทำ
Suitability test ตั้งแต่ 1 ก.ค 55 เป็นต้นไป โดย Suitability test ดังกล่าวมีอายุ 2
ปี
เพื่อให้ผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์สามารถเสนอขายหลักทรัพย์ได้อย่างเหมาะสมและสอดคล้องกับความต้องการของลูกค้า

ธปท.ยังได้ออกเกณฑ์การผ่อนคลายหลักเกณฑ์การลงทุนในตราสารในต่างประเทศและอนุพันธ์โดยเพิ่มประเภทตราสารสกุลเงินตราต่างประเทศ
ที่ออกและจำหน่าย ทั้งในต่างประเทศและในประเทศ รวมถึงตราสารหนี้สกุลเงินตราต่างประเทศ
ที่ออกและจำหน่าย ในประเทศ พร้อมกับเพิ่มประเภทผู้ลงทุนที่เป็น
บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (บริษัทจดทะเบียน ฯ)
ให้สามารถลงทุนในหลักทรัพย์ต่างประเทศ ภายในวงเงิน 50 ล้านดอลลาร์ สรอ.

นอกจากนี้
ธปท.ออกแนวนโยบายการกำกับดูแลการขายผลิตภัณฑ์ด้านหลักทรัพย์และด้านประกันภัยผ่านธนาคารพาณิชย์
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อกำหนดมาตรการในการกำกับดูแลการขายผลิตภัณฑ์ด้านหลักทรัพย์และประกันภัยให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
โดยคำนึงสิทธิขั้นพื้นฐานของผู้บริโภค ซึ่งกำหนดหลักเกณฑ์ในเรื่องต่าง ๆ เช่น
ต้องแสดงความแตกต่างให้ชัดเจนระหว่างผลิตภัณฑ์หน่วยลงทุนหรือประกัน กับผลิตภัณฑ์เงินฝาก
หรือต้องแยกเคาน์เตอร์ในการขายหน่วยลงทุน หรือประกัน ออกจากเคาน์เตอร์ฝากถอนเงินฝาก
เป็นต้น

เพื่อให้มีการบริหารความเสี่ยงในการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์อย่างมีประสิทธิภาพ
กำกับการปฏิบัติงานได้จัดให้มีเครื่องมือต่างๆ เช่น รายการกฎเกณฑ์ที่ต้องปฏิบัติ (Compliance
Chart) รวมทั้งมีการให้คำปรึกษาแก่หน่วยงานต่างๆ และสรุปเวียนแจ้งกฎเกณฑ์ที่เปลี่ยนแปลง
(Compliance Update) จัดให้มีแผนการตรวจสอบและสอบทานการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
การรายงานและการตรวจสอบธุรกรรมต้องสงสัยรวมถึงมี การรายงานการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
(Compliance Report) ต่อผู้บริหารและคณะกรรมการต่างๆที่เกี่ยวข้อง อาทิ
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ(Operational Risk Management Committee
: ORC) คณะกรรมการตรวจสอบ และคณะกรรมการธนาคารเป็นต้น
นอกจากนี้ได้การจัดอบรมในเรื่องต่างๆสำหรับเจ้าหน้าที่กำกับการปฏิบัติงานและเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในเรื่องนั้นๆ

2.3 ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

การบริหารความเสี่ยง-เป็นพื้นฐานในการดำเนินธุรกิจของธนาคารทหารไทย
เพื่อให้ธนาคารสามารถสร้างมูลค่าและผลตอบแทนแก่ผู้ถือหุ้นได้อย่างเหมาะสมและยั่งยืน
ธนาคารได้ผนวกการบริหารความเสี่ยงเข้ากับการดำเนินธุรกรรมประจำวันและการวางแผนกลยุทธ์
โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างความสมดุลระหว่างความเสี่ยงและผลตอบแทน
ผ่านการกำกับดูแลความเสี่ยงที่เข้มงวดและการสร้างวัฒนธรรมการบริหารความเสี่ยงที่มุ่งเน้นให้พนักงานใส่ใจต่อความเสี่ยง
พิจารณาผลกระทบที่เกิดจากความเสี่ยง และใช้กลยุทธ์ในการปรับลดความเสี่ยงอย่างเหมาะสม

ธนาคารจัดให้มีโครงสร้างการกำกับดูแลเที่เสริมสร้างความเข้มแข็งในการบริหารความเสี่ยง
ขณะเดียวกันต้องมั่นใจได้ว่าอำนาจในการรับความเสี่ยงได้ถูกกระจายจากคณะกรรมการธนาคารไปยังคณะกรรมการชุดย่อย
และ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างเหมาะสม
รวมทั้งต้องมีการบริหารจัดการเกี่ยวกับประเด็นความเสี่ยงด้านต่างๆ
รวมถึงกฎเกณฑ์ของทางการและสภาพแวดล้อมในการดำเนินธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีประสิทธิภาพและทันต่อสภาวการณ์
และได้กระจายอำนาจในการทบทวนและ กำกับดูแล การบริหารความเสี่ยงในภาพรวมของธนาคาร
รวมถึงให้อำนาจในการอนุมัติกลยุทธ์การบริหารความเสี่ยง นโยบาย มาตรฐานในการดำเนินงาน
ตลอดจนระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้และเพดานความเสี่ยงต่างๆ
ให้กับคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

โครงสร้างการกำกับดูแลความเสี่ยงของธนาคาร

[]

คณะกรรมการธนาคารรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยงในภาพรวมของธนาคาร
และได้กระจายอำนาจในการทบทวนและ กำกับดูแล การบริหารความเสี่ยงในภาพรวมของธนาคาร
รวมถึงให้อำนาจในการอนุมัติกลยุทธ์การบริหารความเสี่ยง นโยบาย มาตรฐานในการดำเนินงาน
ตลอดจนระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้และเพดานความเสี่ยงต่างๆ
ให้กับคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารจัดให้มีคณะกรรมการชุดย่อย ในการบริหารความเสี่ยงด้านต่างๆ ได้แก่ :

  - คณะนโยบายบริหารความเสี่ยง :
  ซึ่งสนับสนุนคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงในการกำกับดูแลในเรื่องเกี่ยวกับนโยบาย
  กรอบการดำเนินงานและประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

  - คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านปฎิบัติการ:
  มีหน้าที่สนับสนุนคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

  - คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน :
  สนับสนุนคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงในประเด็นที่เกี่ยวกับการบริหารสินทรัพย์และและหนี้สินและการบริหารเงิน

ทั้งนี้สายงานธุรกิจจะเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการประเมินและบริหารความเสี่ยงของตนเองภายใต้กรอบการดำเนินงานที่กำหนด

สายงานที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยง
อยู่ภายใต้การดูแลของประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านบริหาร ความเสี่ยง
(ซึ่งเป็นสมาชิกของคณะเจ้าหน้าที่บริหารและรายงานตรงต่อประธานเจ้าหน้าที่บริหาร)
มีหน้าที่กำกับดูแล
ส่งเสริมให้มีการพัฒนาและนำการบริหารความเสี่ยงด้านต่างๆมาใช้อย่างสอดคล้องกันทั่วทั้งองค์กร
การบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ จะรายงานตรงต่อประธานเจ้าหน้าที่บริหาร

1.  ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์

ธนาคารตระหนักดีถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ที่อาจเกิดขึ้น
ซึ่งเป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการกำหนดแผนกลยุทธ์และแผนธุรกิจ
การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติและการควบคุมเชิงกลยุทธ์
ที่อาจจะไม่เหมาะสมและ/หรือไม่สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมภายในและภายนอกองค์กร

ธนาคารได้กำหนดวิสัยทัศน์ที่จะก้าวเป็น “ธนาคารไทยชั้นนำ มาตรฐานระดับโลก” โดยจัด
“โครงสร้างองค์กรที่ยึดลูกค้าเป็นศูนย์กลาง” พร้อมกับการดำเนินกลยุทธ์การใช้เงินฝากเป็นตัวนำ
(Deposit-Led Strategy) และการมุ่งเป็นธนาคารเพื่อธุรกรรมทางการเงินที่เป็นเลิศ
(Transactional Banking Excellence) เพื่อสร้างฐานที่มั่นคงสำหรับการเติบโตอย่างยั่งยืน
ธนาคารได้จัดทำแผนกลยุทธ์ 5
ปีซึ่งกำหนดทิศทางการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนเพื่อมุ่งสู่การเป็นผู้นำตลาดด้านเงินฝาก
ธนาคารจะมีการปรับเปลี่ยนแผนกลยุทธ์นี้ให้ทันสมัยตามสิ่งแวดล้อมและตลาดในรายปี

ผลประกอบการที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นผลมาจากการตกผลึกกลยุทธ์ที่มีความชัดเจนมากขึ้น
เพื่อที่จะบริหารความเสี่ยงได้อย่างเหมาะสมยิ่งขึ้น
ธนาคารได้ปรับปรุงกระบวนการติดตามผลการดำเนินงานและควบคุมเชิงกลยุทธ์
นอกจากนี้ยังได้จัดให้มีการประชุมระหว่างผู้บริหารและหน่วยงานทางธุรกิจต่าง ๆ
เพื่อติดตามผลการดำเนินงานอย่างสม่ำเสมอ
พร้อมกับการเสนอแนวทางแก้ไขหากไม่สามารถดำเนินงานได้บรรลุตามเป้าหมายที่กำหนดไว้
และได้เริ่มพัฒนาระบบเตือนความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic risk dashboard)
เพื่อรายงานให้ผู้บริหารทราบและตระหนักถึงสถานะความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
ตลอดจนการจัดทำการประเมินผลตนเอง (Control Self Assessment)
ในความเสี่ยงด้านกลยุทธ์เป็นรายปี

โดยรวมแล้วธนาคารมีความมุ่งมั่นที่จะเพิ่มขีดความสามารถในการบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
โดยเริ่มตั้งแต่กระบวนการจัดทำแผนกลยุทธ์ การจัดองค์กรและอัตรากำลัง การดำเนินโครงการต่าง
ๆ ตลอดจนกระบวนการติดตามและควบคุมการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามกลยุทธ์หลักของธนาคาร
และมีการทบทวนปรับเปลี่ยนให้สอดคล้องกับสถานการณ์อย่างสม่ำเสมอ

2.  ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

ความเสี่ยงด้านเครดิตคือความเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดความสูญเสียต่อธนาคาร อันเป็นผลมาจากผู้กู้
และ/หรือคู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามพันธะทางการเงินหรือเงื่อนไขสัญญาที่ตกลงไว้
ความเสี่ยงด้านเครดิตส่วนใหญ่เกิดจากธุรกรรมการให้สินเชื่อและรายการภาระผูกพันนอกงบดุล เช่น
การค้ำประกันการกู้ยืมเงิน และตราสารอนุพันธ์ เป็นต้น

ธนาคารมีเป้าหมายในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตเพื่อสร้างผลตอบแทนให้เหมาะสมกับความเสี่ยง
โดยการควบคุมความเสี่ยงด้านเครดิตให้อยู่ในระดับที่ธนาคารยอมรับได้
และสร้างความสามารถในการแข่งขันเชิงธุรกิจอย่างยั่งยืนโดยให้การบริหารความเสี่ยงเป็นส่วนหนึ่งของการดำเนินธุรกิจและการวางแผนกลยุทธ์ขององค์กร
ธนาคารให้ความสำคัญและมุ่งมั่นในการพัฒนา
ปรับปรุงประสิทธิภาพในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างต่อเนื่อง โดยมีการพัฒนาบุคลากร
การกำกับดูแลด้านการบริหารความเสี่ยง กระบวนการ เครื่องมือและระบบวัดระดับความเสี่ยง
รวมถึงการพัฒนาแนวทางบริหารความเสี่ยงในรูปของทุนเชิงเศรษฐศาสตร์ (Economic capital)
การปรับปรุงกระบวนการพิจารณาสินเชื่อ (Credit Assessment & Origination)
รวมถึงเครื่องมือในการวัดระดับความเสี่ยง เช่น risk rating model, Application
Scorecard และ Behavior Scorecard จัดทำและปรับปรุงนโยบาย กระบวนการ และ
แนวทางในการวัด และ บริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
นอกจากนี้ธนาคารยังคงมุ่งมั่นในการสร้างวัฒนธรรมการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อที่แข็งแกร่งภายในธนาคาร
ผ่านการรู้จักและเข้าใจลูกค้าของธนาคารอย่างรอบด้าน
พนักงานของธนาคารผ่านการอบรมอย่างเข้มข้น เป็นไปตามหลักการป้องกัน 3
ลำดับในการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ( 3 lines of defense credit risk
management framework) ซึ่งช่วยในการลดความเสี่ยงด้านสินเชื่อของธนาคาร ดังนี้:-

-   ผู้บริหารในสายงานธุรกิจเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการควบคุมความเสี่ยงด้านสินเชื่อที่เกิดขึ้นภายในสายงาน
    ( 1^(st) line of defense)

-   สายงานบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ( 2^(nd) line of defense)
    ร่วมมือและสนับสนุนกิจกรรมการบริหารความเสี่ยงของ the 1^(st) line of defense
    ทั้งนี้หน่วยงานบริหารความเสี่ยง มีความเป็นอิสระจากผู้บริหารและพนักงานที่ให้สินเชื่อ

-   สายงานตรวจสอบ เป็น the 3^(rd) line of defense
    มีหน้าที่ให้ความเห็นอย่างเป็นอิสระต่อการออกแบบและประสิทธิภาพของระบบการควบคุมภายใน
    ในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ปัจจัยเสี่ยงด้านสินเชื่อ

-   คุณภาพสินเชื่อ

ธนาคารยังคงให้ความสำคัญต่อการปรับปรุงคุณภาพสินทรัพย์อย่างต่อเนื่อง หนี้ด้อยคุณภาพ (NPL)
เกิดขึ้นเมื่อลูกหนี้ไม่สามารถชำระหนี้ได้ตามข้อตกลง ซึ่งอาจส่งผลต่อดอกเบี้ยรับของธนาคาร
ในบางกรณีเมื่อไม่สามารถชำระเงินต้นไม่ว่าทั้งหมดหรือบางส่วน
อาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการทำกำไรและความเพียงพอของเงินกองทุนของธนาคาร

ธนาคารบริหารคุณภาพของพอร์ตสินเชื่อโดยติดตามและทบทวนสถานะของลูกหนี้และหรือคู่สัญญาอย่างสม่ำเสมอ
ทั้งในระดับรายลูกค้าและระดับ portfolio ในส่วนของหลักการป้องกัน 3
ลำดับในการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ( 3 lines of defense credit risk
management ): เจ้าหน้าที่บริหารความสัมพันธ์ลูกค้า ( Relationship Managers)
ติดตามดูแลลูกค้าธุรกิจรายใหญ่เป็นรายลูกค้าและฝ่ายข้อมูลบริหารความเสี่ยงและระบบการตัดสินใจด้านสินเชื่อ
สนับสนุนข้อมูลในระดับ portfolio ในส่วนของสินเชื่อรายย่อย
ธนาคารมีการติดตามดูแลลูกค้าในรูปแบบ Portfolio Management
ธนาคารให้ความสำคัญต่อหนี้ที่มีปัญหา
โดยกำหนดให้มีการทบทวนและรายงานสถานะของลูกหนี้ด้อยคุณภาพบ่อยครั้งยิ่งขึ้น จัดให้มีระบบ
Early Warning system
เพื่อติดตามลูกหนี้ซึ่งยังเป็นหนี้ที่มีคุณภาพดีแต่อาจได้รับผลกระทบในทางลบจากปัจจัยต่างๆซึ่งอาจส่งผลต่อคุณภาพหนี้
ธนาคารมีทีมงานปรับปรุงโครงสร้างหนี้
และคณะกรรมการแก้ไขหนี้ด้อยคุณภาพซึ่งจะให้คำแนะนำเกี่ยวกับเงื่อนไขในการปรับโครงสร้างหนี้
ธนาคารตั้งสำรองเผื่อหนี้สงสัยจะสูญอย่างเพียงพอสำหรับความเสียหายที่คาดว่าจะเกิดขึ้นตามเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
นอกจากนี้ยังได้ตั้งสำรองส่วนเกินเพื่อรองรับส่วนสูญเสียที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตกับหนี้คุณภาพดี (
loss incurred but not yet recognized)
โดยคำนวณจากความน่าจะเป็นที่ลูกหนี้ที่จะผิดนัดชำระหนี้ (probability of default)
ของลูกหนี้ในแต่ละระดับความเสี่ยง ยอดหนี้เมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ (exposure at default)
ตามประเภทของสินเชื่อและความเสียหายเมื่อลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ (loss given default)
ตามประเภทหลักประกัน

-   การเสื่อมค่าของมูลค่าหลักประกัน

เนื่องจากหลักประกันของสินเชื่อส่วนใหญ่ของธนาคารเป็นอสังหาริมทรัพย์และทรัพย์สินอื่น
ซึ่งมูลค่าของหลักประกันดังกล่าวอาจได้รับผลกระทบจากสภาวะเศรษฐกิจของประเทศ ตัวอย่างเช่น
การตกต่ำของภาคอสังหาริมทรัพย์อาจส่งผลให้ยอดหนี้เงินต้นส่วนที่ค้ำประกันโดยอสังหาริมทรัพย์นั้นมีมูลค่าเกินกว่าอัตราส่วนสินเชื่อต่อหลักประกันที่อนุมัติไว้เดิม
อีกทั้งการลดลงของมูลค่าหลักประกันอาจมีผลทำให้ธนาคารต้องตั้งสำรองเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มขึ้น
ธนาคารบริหารการเสื่อมค่าของมูลค่าหลักประกันโดยจัดทำนโยบายและวิธีปฏิบัติเพื่อกำหนดแนวทางและมาตรฐานในการประเมินราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างเคร่งครัด
โดยความถี่ในการประเมินราคาหลักประกันขึ้นกับระดับความเสี่ยงของสินเชื่อ

-   การกระจุกตัวของสินเชื่อ

ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญอย่างหนึ่งในการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
ธนาคารบริหารและติดตามดูแลการกระจุกตัวของสินเชื่อในแต่ละภาคธุรกิจ ประเทศคู่สัญญา
และลูกหนี้รายใหญ่ โดยธนาคารได้กำหนดเพดานความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้ทั้งในรายภาคธุรกิจ
ในแต่ละประเทศคู่สัญญา และรายกลุ่มลูกค้า
เพื่อบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อที่มีอยู่ในปัจจุบันและที่จะเกิดขึ้นในอนาคตให้มีการกระจายตัวอย่างเหมาะสม
นอกจากนี้ธนาคารยังมีการกำหนดเพดานความเสี่ยงด้านสินเชื่อสำหรับลูกหนี้รายใหญ่รวมผู้เกี่ยวข้อง
ตามระดับความเสี่ยงไว้ด้วย
ทั้งนี้การบริหารความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อยังคงเป็นปัจจัยหลักในการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อของธนาคาร

1.  ความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง
ความเสียหายต่อรายได้ที่อาจเกิดขึ้นเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยเสี่ยง ด้านตลาด
ซึ่งปัจจัยหลักประกอบด้วย ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน
และความเสี่ยงจากราคาตราสารทุน

ในการบริหารความเสี่ยง ธนาคารได้จัดให้มีนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดในด้านต่างๆ
เพื่อใช้เป็นมาตรฐานและแนวทางสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
หน่วยงานธุรกิจมีหน้าที่รับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดจะดำเนินการภายใต้มาตรฐานที่ได้กำหนดในนโยบายดังกล่าว
ในขณะที่บริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นหน่วยงานอิสระทำหน้าที่ดูแลความเสี่ยงด้านตลาดโดยรวมของธนาคาร

ธนาคารควบคุมความเสี่ยงด้านตลาด
โดยตั้งเพดานความเสี่ยงภายใต้กรอบความเสี่ยงและความเสียหายสูงสุดที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
โดยสรุปความเสี่ยงด้านตลาดที่สำคัญมีดังนี้

  2.3.3.1 ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Risk) หมายถึง ความเสียหายต่อรายได้
และ/หรือ มูลค่าส่วนของผู้ถือหุ้นของธนาคาร
จากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
ซึ่งอาจเกิดจากฐานะทั้งในงบดุลและนอกงบดุล ที่อยู่ในบัญชีเพื่อการค้า และ/หรือ
บัญชีเพื่อการธนาคาร ทั้งนี้
ความเสียหายดังกล่าวอาจมีสาเหตุจากมูลค่าที่ลดลงเนื่องจากการแปลงมูลค่าเงินตราต่างประเทศของฐานะที่ถืออยู่
รวมทั้งการขาดทุนจากธุรกรรมการค้าเงินตราต่างประเทศ หรือ
การแปลงมูลค่าจากเงินสกุลหนึ่งเป็นเงินอีกสกุลหนึ่ง

ธุรกิจตลาดเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารฐานะเงินตราต่างประเทศในบัญชีเพื่อการค้าของธนาคาร
บริหารความเสี่ยงด้านตลาดเป็นผู้กำหนดกรอบงานในการวัดความเสี่ยง
ซึ่งกำหนดขึ้นเพื่อควบคุมระดับความเสี่ยงอันเกิดจากผลกระทบด้านลบจากการเปลี่ยนแปลงของภาวะตลาดมิให้เกินกว่าที่ควรจะเป็น
ซึ่งอาจส่งผลต่อมูลค่าหรืออัตราผลตอบแทนของพอร์ตโฟลิโอเพื่อการค้าที่เกี่ยวกับสกุลเงินต่างประเทศ
ของธนาคาร โดยมีการกำหนดเพดานความเสี่ยงดังนี้

1. Delta Limit – หมายถึง อัตราการเปลี่ยนแปลงของราคาสัญญาใช้สิทธิ
ต่อราคาของสินทรัพย์อ้างอิง ในกรณีที่เป็นฐานะอนุพันธ์ประเภท options

2. Gamma Limit – หมายถึง อัตราการเปลี่ยนแปลงของ delta ต่อราคาของสินทรัพย์อ้างอิง

3. Vega Limit - หมายถึง อัตราการเปลี่ยนแปลงของมูลค่าของหลักทรัพย์ในพอร์ตโฟลิโอ
กับค่าความผันผวนของสินทรัพย์อ้างอิง

4. เพดานความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Limit) – หมายถึง
มูลค่าขั้นต้น (มูลค่ารวมของฐานะซื้อและขายของแต่ละสกุล) และมูลค่าสุทธิ
(ส่วนต่างสุทธิของฐานะซื้อและขาย) สำหรับฐานะอัตราแลกเปลี่ยนที่ถือครองในแต่ละสกุล

ธุรกิจตลาดเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการทำธุรกรรมด้านการค้าและบริหารจัดการพอร์ตโฟลิโอภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนดนี้
เพื่อให้เกิดผลตอบแทนที่เหมาะสมจากการลงทุน
ทั้งนี้คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินมีหน้าที่ทบทวนวิธีปฏิบัติกลยุทธ์และผลการดำเนินงาน
โดยบริหารความเสี่ยงด้านตลาดมีหน้าที่ในการติดตามดูแลความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนดไว้

  2.3.3.2 ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยมีผลกระทบโดยตรงต่อรายได้และมูลค่าทางเศรษฐกิจของธนาคาร
การบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยได้ดำเนินการตามกรอบนโยบายที่ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคาร
ซึ่งธนาคารมีการกำหนดและควบคุมขอบเขตของความเสี่ยงอัตราดอกเบี้ยในด้านต่าง ๆ เช่น
ขอบเขตความเสี่ยงของรายได้ และขอบเขตความเสี่ยงของมูลค่าทางเศรษฐกิจ
โดยคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินได้รับมอบอำนาจจากคณะกรรมการธนาคารให้เป็นผู้ควบคุมดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยให้อยู่ภายในโครงสร้างและขอบเขตเพดานความเสี่ยงที่กำหนด

ธนาคารมีแนวทางในการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย
เพื่อรองรับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย เช่น
การปรับสมดุลระหว่างสินทรัพย์และหนี้สิน หรือการกำหนดระดับความแตกต่าง (Mismatch)
ของระยะเวลาการปรับอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม โดยพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกของธนาคาร
รวมทั้งการคาดการณ์แนวโน้มอัตราดอกเบี้ยจากศูนย์วิเคราะห์เศรษฐกิจของธนาคาร

ในปี 2555 ธนาคารและบริษัทย่อยมีรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ จำนวน 17,065 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจำนวน
2,829 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 20 จากปี 2554 โดยรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ คิดเป็นร้อยละ 69
ของรายได้จากการดำเนินงานของธนาคาร เพิ่มขึ้นจากปี 2554 ซึ่งอยู่ที่ร้อยละ 68 ทั้งนี้
เงินให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้สุทธิจากรายได้รอตัดบัญชีส่วนใหญ่ของธนาคารและบริษัทย่อย ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2555 มีอัตราดอกเบี้ยปรับขึ้นลงอ้างอิงตามอัตราตลาดคิดเป็นร้อยละ 65
ของเงินให้สินเชื่อ ลดลงเมื่อเทียบกับ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 69

2.  ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ
ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันได้เมื่อครบกำหนด
เนื่องจากธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันหรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอสำหรับการดำเนินงาน
จนทำให้เกิดความเสียหายแก่ธนาคาร ทั้งนี้ คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset &
Liability Management Committee-ALCO) มีหน้าที่กำกับดูแลการบริหารสภาพคล่อง
เพื่อให้ธนาคารมีสภาพคล่องเพียงพอในการดำเนินธุรกิจทั้งในภาวะปกติและในภาวะวิกฤติที่อาจเกิดขึ้นได้
และสามารถดำรงระดับสภาพคล่องสูงกว่าขั้นต่ำตามเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ซึ่งต้องอยู่ภายในกรอบความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการธนาคาร
ธนาคารกำหนดให้มีการทบทวนนโยบาย
แผนและกลยุทธ์ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤติเป็นประจำ
หรืออาจมีการทบทวนเป็นกรณีพิเศษหากมีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญอันอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการบริหารสภาพคล่องตามนโยบายหรือแผนงานดังกล่าว
เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายหลักของธนาคาร โครงสร้างขององค์กร
กฎเกณฑ์ของทางการและสภาวะตลาดที่อาจเปลี่ยนแปลงไป
ทั้งนี้ธนาคารและบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคาร
แต่ละบริษัทจะบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องแยกจากกัน

บริหารเงิน (Balance Sheet Management)
เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารสภาพคล่องในระดับภาพรวม โดยมีธุรกิจตลาดเงิน (Capital
Markets) เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารสภาพคล่องรายวัน
นอกจากนี้บริหารเงินยังทำหน้าที่วัดความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
และรายงานการบริหารสภาพคล่องต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ส่วนบริหารความเสี่ยงด้านตลาด (Market Risk Management) ทำหน้าที่ ระบุ ติดตาม
และควบคุมความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ธนาคารฯมีนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องซึ่งมีการทบทวนอย่างสม่ำเสมอ
อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง หรือเมื่อจำเป็นเพื่อให้เหมาะสมกับสถานการณ์

ในการบริหารสภาพคล่อง
ธนาคารฯมีการติดตามดูแลแหล่งเงินทุนและความสามารถในการเข้าถึงตลาดทุนอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งให้ความสำคัญในการถือครองสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูง ซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นเงินสดได้เร็ว
หรือสามารถใช้เป็นหลักประกันในการระดมเงินทุนได้

เมื่อพิจารณาแหล่งเงินทุนของธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2555 ธนาคารมีเงินฝาก
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน เงินกู้ยืมระยะสั้น และเงินกู้ยืมระยะยาว คิดเป็นร้อยละ
82.0, 10.9, 1.2 และ 6.0 ตามลำดับ
โดยส่วนใหญ่แหล่งเงินทุนที่สำคัญของธนาคารมาจากแหล่งเงินทุนระยะสั้น
ซึ่งธนาคารยังคงมีกลยุทธ์ในการจัดหาเงินทุนจากเงินฝากอย่างต่อเนื่องเพื่อเสริมสร้างฐานะทางการเงินให้แข็งแกร่งและมีผลประกอบการที่น่าพอใจอันจะช่วยเสริมสร้างความมั่นใจให้แก่ลูกค้าและผู้ฝากเงิน
อย่างไรก็ตาม ธนาคารยังให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยรักษาระดับสินทรัพย์สภาพคล่อง และติดตามระดับความเสี่ยงเป็นรายวัน รายสัปดาห์
และรายเดือน รวมทั้งกำหนดขอบเขตสำหรับ ตัวบ่งชี้ระดับความเสี่ยง (Risk Indicators
Limit) และการดำเนินการต่าง ๆ เพื่อควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
พร้อมกันนี้ได้มีการจัดทำแผนการบริหารสภาพคล่องในภาวะวิกฤติ
เพื่อเตรียมพร้อมในการดำเนินการหากมีสัญญาณบ่งชี้ว่าอาจเกิดภาวะวิกฤติด้านสภาพคล่อง (Early
Warning Indicator)

3.  ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายทั้งที่เป็นตัวเงินและมิใช่ตัวเงิน
อันเนื่องมาจากความไม่เพียงพอหรือความบกพร่องของกระบวนการภายใน บุคลากร
ระบบงานของธนาคาร หรือจากเหตุการณ์ภายนอกธนาคาร รวมถึงความเสี่ยงด้านกฎหมาย
แต่ไม่รวมความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ (Strategic Risk) และด้านชื่อเสียง (Reputational
Risk)
ซึ่งการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่มีประสิทธิผลจะช่วยให้กระบวนการทางธุรกิจดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและช่วยลดต้นทุนด้านปฏิบัติการ
ธนาคารใช้วิธี Basic Indicator Approach (BIA) โดยใช้รายได้จากการดำเนินงานเป็นค่า
ตัวแทนในการคำนวณมูลค่าเทียบเท่าสินทรัพย์เสี่ยงด้านปฏิบัติการ

การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคารดำเนินการโดยผ่านโครงสร้างการกำกับดูแลซึ่งมีคณะกรรมการธนาคารเป็นผู้รับผิดชอบระดับสูงสุดในการบริหารความเสี่ยงของทั้งองค์กร
คณะกรรมการธนาคารได้มอบอำนาจให้กับคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
(Operational Risk Management Committee)
ซึ่งมีประธานเจ้าหน้าที่บริหารเป็นประธานคณะกรรมการ ทำหน้าที่ในการระบุ ประเมิน ติดตาม
และการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคารและบริษัทในเครือ
และดำเนินการให้มั่นใจว่าการจัดการกับความเสี่ยงได้รับการดำเนินการโดยผู้ที่มีหน้าที่รับผิดชอบอย่างเหมาะสมและครอบคลุมครบถ้วน

ธนาคารได้จัดตั้งบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการองค์กร (Corporate Operational Risk
Management) ซึ่งรายงานตรงต่อประธานเจ้าหน้าที่บริหารด้านบริหารความเสี่ยง
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในภาพรวมโดยมีหน่วยงานซึ่งมีความเชี่ยวชาญเฉพาะทางทำหน้าที่ดูแลความเสี่ยงด้านต่างๆ
เช่น ความเสี่ยงในกระบวนการปฏิบัติงาน ความเสี่ยงในการควบคุมการปฏิบัติงาน
ความเสี่ยงที่เกิดจากการกระทำที่ไม่ได้รับอนุมัติ ความเสี่ยงด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
ความเสี่ยงที่เกี่ยวกับการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจและเหตุการณ์วิกฤต
ความเสี่ยงจากการทุจริต ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยของบุคคลและทรัพย์สิน
และความเสี่ยงที่เกี่ยวกับความปลอดภัยในสถานที่

หน่วยงานธุรกิจและหน่วยงานสนับสนุนเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการบริหารและควบคุมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของหน่วยงานตนเอง
ธนาคารได้แต่งตั้งตัวแทนเพื่อสนับสนุนการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ (Unit Operational
Risk Manager: UORM) ไว้ในแต่ละสายงานธุรกิจและสายงานสนับสนุน
ซึ่งเป็นผู้มีหน้าที่รับผิดชอบงานบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โดยบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการองค์กรเป็นผู้ช่วยสนับสนุนการทำงานของ UORM

หน่วยงานตรวจสอบทำหน้าที่เป็น “แนวป้องกันชั้นที่สาม”
ภารกิจของสายงานตรวจสอบคือการตรวจสอบโดยอิสระเพื่อให้มั่นใจว่ามาตรการควบคุมภายในซึ่งดำเนินการโดยแนวป้องกันชั้นที่หนึ่งและสอง
ได้รับการออกแบบอย่างดีและสามารถควบคุมความเสี่ยงในการทำธุรกิจของธนาคารอย่างมีประสิทธิผล
ทั้งนี้ ในการปฏิบัติหน้าที่ ตรวจสอบจะให้คำแนะนำที่เฉพาะเจาะจงเพื่อปรับปรุงระบบบรรษัทภิบาล
กรอบการบริหารความเสี่ยงและการควบคุม

ธนาคารได้พัฒนากรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
โดยกำหนดให้มีการระบุความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ การวัดผล การติดตาม การรายงาน
การวิเคราะห์และควบคุมอย่างเป็นระบบ กรอบการดำเนินงานดังกล่าวครอบคลุมหลักการ
โครงสร้างการดำเนินงาน
และการกำกับดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
โดยมีรูปแบบการกำกับดูแลความเสี่ยงด้วยหลักการป้องกัน 3 ลำดับ (3 lines of defense
risk governance model) และสอดคล้องกับแนวทาง COSO (The Committee of
Sponsoring Organizations of the Treadway Commission)

ธนาคารได้กำหนดระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้สำหรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อพิจารณาความเสียหายที่คาดว่าจะเกิดขึ้น (โอกาสและผลกระทบ)
โดยกำหนดระดับดังกล่าวจากข้อมูลในอดีตของธนาคาร ความแข็งแกร่งทางการเงิน
และสภาพแวดล้อมการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการโดยรวม
ในกรณีความเสียหายที่คาดว่าจะเกิดขึ้นสูงเกินระดับที่ยอมรับได้นั้น
ธนาคารจะกำหนดแผนการจัดการความเสี่ยงเพื่อลดระดับความเสียหายให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้อย่างเหมาะสม

นอกจากนี้ธนาคารได้จัดทำนโยบายมาตรฐานขั้นต่ำและแนวทางปฏิบัติต่างๆเพื่อใช้ในการบริหารความเสี่ยง
ด้านปฏิบัติการซึ่งครอบคลุมถึงกระบวนการและเครื่องมือการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่สำคัญ
ตามหลักเกณฑ์ Basel New Capital Accord (Basel II) เช่น
การประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเอง (Risk and Control Self Assessment:
R&CSA) ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ (Key Risk Indicators: KRI)
และการจัดการเหตุการณ์ความเสี่ยง (Incident Management)

การประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเอง
เป็นกระบวนการที่ใช้ในการระบุและประเมินความเสี่ยงและการควบคุมที่สำคัญรวมถึงการพิจารณาแผนการจัดการความเสี่ยง
ธนาคารยังได้กำหนดดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญระดับองค์กรและระดับธุรกิจเพื่อเป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้าให้กับผู้บริหารเพื่อดำเนินการจัดการและควบคุมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในเชิงรุก
การบริหารเหตุการณ์ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการเป็นเครื่องมือที่ช่วยในการตรวจหา แก้ไข
และวิเคราะห์เหตุการณ์ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการและเก็บข้อมูลความเสียหาย
นอกจากนี้ยังช่วยให้ผู้บริหารเข้าใจและตระหนักถึงต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายที่เกิดจากเหตุการณ์ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการและจุดอ่อนในการควบคุมความเสี่ยง
รวมถึงภาพรวมของความเสี่ยงที่มีในธนาคาร

นอกเหนือจากเครื่องมือการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการข้างต้น
ธนาคารยังได้ออกเครื่องมือสนับสนุนเพื่อให้เกิดกลไกการลดความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่สำคัญเพิ่มเติม
ได้แก่ กระบวนการอนุมัติผลิตภัณฑ์และบริการใหม่ (Product and Service Approval
Process: PSAP) การติดตามความคืบหน้าของแผนการจัดการความเสี่ยง (Action Tracking)
นโยบายบริหารความเสี่ยงจากการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก /
การให้บริการด้านสนับสนุนแก่บุคคลอื่น (Outsourcing / Insourcing Risk Management)
และแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่องและแผนฉุกเฉินด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ (BCP /
DRP)

ธนาคารได้กำหนดแนวทางการอนุมัติผลิตภัณฑ์และบริการที่ออกใหม่และทบทวนผลิตภัณฑ์และบริการ
(Product and Service Approval Process: PSAP) ที่มีอยู่
เพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์และบริการที่ธนาคารเสนอมีการระบุและจัดการความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นอย่างเหมาะสม
รวมทั้งมีโครงสร้างพื้นฐานและการควบคุมที่จำเป็นอย่างเพียงพอที่จะสนับสนุนธุรกิจใหม่ดังกล่าวให้ดำเนินการภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้

ธนาคารได้นำระบบการติดตามความคืบหน้าของแผนการจัดการความเสี่ยง (Action Tracking
System)
มาใช้เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าการติดตามและการบริหารจัดการข้อสังเกตที่ได้จากการตรวจสอบ
(Audit Item) และจากวิธีการอื่น (Non-audit Item)
ได้รับการปรับปรุงแก้ไขจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ ตามเวลาที่เหมาะสม

ธนาคารได้กำหนดให้มีนโยบายบริหารความเสี่ยงจากการใช้บริการจากผู้ให้บริการภายนอก /
การให้บริการด้านสนับสนุนแก่บุคคลอื่น (Outsourcing / Insourcing Risk Management)
เพื่อกำหนดหลักการและมาตรฐานในการบริหารจัดการความเสี่ยงที่เกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิผล

ธนาคารได้จัดให้มีนโยบายและมาตรฐานการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (BCP / DRP)
ซึ่งกำหนดแนวทางให้กับทุกหน่วยงานในการพัฒนาแผนการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง
หน่วยงานบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจภายใต้บริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการองค์กรทำหน้าที่กำกับดูแลการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่องให้เป็นไปตามนโยบายและมาตรฐานดังกล่าว
รวมทั้งประเมินระดับความพร้อมและประสานงานการพัฒนาแผนการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่องและแผนฉุกเฉินด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

สำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของบริษัทในกลุ่มธุรกิจการเงินของธนาคารนั้น
บริษัทลูกได้นำกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ นโยบาย
และมาตรฐานขั้นต่ำของธนาคารไปปรับใช้
มีการกำหนดโครงสร้างหน่วยงานและคณะกรรมการที่ดูแลรับผิดชอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฎิบัติการ
และได้มีการจัดทำแผนงานเพื่อนำเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านปฎิบัติการ ได้แก่
การประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเอง การจัดเก็บข้อมูลความเสี่ยง
ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ และการจัดทำแผนการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่องไปใช้ต่อไป