2. ปัจจัยความเสี่ยง

ปัจจุบัน บริษัท ชิน คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) (บริษัท หรือ อินทัช)
ประกอบธุรกิจโดยการลงทุนในธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย
ธุรกิจดาวเทียมและธุรกิจต่างประเทศ และธุรกิจสื่อและโฆษณา ทั้งนี้
ในการประกอบธุรกิจดังกล่าวย่อมมีความเสี่ยงต่างๆ
จากปัจจัยทั้งภายในและภายนอกที่อาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินและผลการดำเนินงานของบริษัท

บริษัทจัดให้มีกระบวนการบริหารความเสี่ยงและได้แต่งตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
ซึ่งประกอบด้วยผู้บริหารจากหน่วยงานต่างๆ ในการทำหน้าที่กำหนดนโยบายและประเมินความเสี่ยง
โดยระบุปัจจัยที่อาจส่งผลให้บริษัทไม่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้และพิจารณาประเมินผลกระทบโอกาสที่เกิดขึ้น
เพื่อกำหนดมาตรการจัดการความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่บริษัทยอมรับได้ ทั้งนี้
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงได้รายงานผลการประเมินความเสี่ยงให้คณะกรรมการตรวจสอบ
คณะกรรมการบริหาร และคณะกรรมการบริษัท เพื่อพิจารณาสอบทานอย่างน้อยปีละครั้ง

ณ ปัจจุบัน บริษัทมีปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญบางประการ อันอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการ
ฐานะการเงินหรือผลการดำเนินธุรกิจของบริษัทในอนาคตได้ ตามรายละเอียดที่แสดงไว้ด้านล่าง
อย่างไรก็ตามนอกเหนือจากปัจจัยความเสี่ยงที่ปรากฏในรายงานฉบับนี้ อาจมีความเสี่ยงอื่นๆ
ซึ่งบริษัทไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่บริษัทพิจารณาในขณะนี้ว่าไม่เป็นสาระสำคัญแต่อาจเป็นปัจจัยความเสี่ยงที่มีความสำคัญในอนาคตได้

(ผู้ลงทุนสามารถศึกษาปัจจัยเสี่ยงของ บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) บริษัท
ไทยคม จำกัด (มหาชน) และบริษัท ไอทีวี จำกัด (มหาชน)
ได้จากแบบแสดงรายการข้อมูลประจำปีของแต่ละบริษัท)

2.1 ความเสี่ยงของบริษัท

ความเสี่ยงจากการที่บริษัทเป็นบริษัทที่ประกอบธุรกิจโดยการถือหุ้นในบริษัทอื่น (Holding Company) และการดำรงอยู่ของบริษัทขึ้นอยู่กับเงินปันผลที่ได้จากหุ้นที่บริษัทถืออยู่

ในฐานะที่เป็นบริษัทที่ประกอบธุรกิจโดยการถือหุ้นในบริษัทอื่น
การดำรงอยู่ของบริษัทจึงขึ้นอยู่กับเงินปันผลที่ได้รับจากบริษัทย่อยและบริษัทในเครือ
ซึ่งจำนวนเงินปันผลที่สามารถจ่ายได้ขึ้นอยู่กับผลประกอบการและกระแสเงินสดของบริษัทเหล่านั้น
หากผลประกอบการของบริษัทย่อยและบริษัทในเครือไม่เป็นไปตามเป้าหมาย
จะมีผลทำให้บริษัทดังกล่าวจ่ายเงินปันผลไม่ได้ตามที่คาดการณ์ไว้

นอกจากนี้ ความสามารถของบริษัทย่อยและบริษัทในเครือของบริษัทในการจ่ายเงินปันผลให้กับผู้ถือหุ้น
ซึ่งรวมถึงบริษัทเป็นไปตามกฎหมายที่บังคับใช้และอาจรวมถึงข้อจำกัดอื่นๆ ซึ่งระบุในตราสารหนี้
และสัญญาสินเชื่อของบริษัทดังกล่าว

ดังนั้น เพื่อเป็นการลดความเสี่ยงในเรื่องดังกล่าว
บริษัทจึงได้กำหนดให้แต่ละบริษัทในกลุ่มจัดทำแผนธุรกิจ (Business Plan)
เพื่อกำหนดเป้าหมายทางธุรกิจในปีถัดไป รวมถึงเสนอแผนดำเนินการและงบประมาณประจำปี
ซึ่งจะต้องผ่านการพิจารณาและได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารและคณะกรรมการบริษัท
นอกจากนี้
คณะกรรมการบริหารยังมีการประชุมเพื่อพิจารณาติดตามผลการดำเนินงานของแต่ละสายธุรกิจเป็นประจำทุกเดือน
ทั้งในส่วนของสภาพการแข่งขัน กลยุทธ์ทางการตลาด การบริหารการเงิน
และความคืบหน้าของแผนการทางธุรกิจ
อันจะช่วยให้บริษัทสามารถวางแผนจัดการความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

ความเสี่ยงจากการที่กลุ่มอินทัชมีการขยายการลงทุน

กลุ่มอินทัชยังมีการขยายการลงทุนอย่างต่อเนื่องเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการให้บริการ
รวมทั้งเพิ่มสินค้าและบริการใหม่ๆ ที่จะนำเสนอต่อลูกค้า
ในกรณีที่บริษัทย่อยและบริษัทร่วมไม่สามารถจัดหาแหล่งเงินทุนอื่นเพื่อสนับสนุนการขยายการลงทุนได้
บริษัทในฐานะผู้ถือหุ้นจึงมีความเสี่ยงที่ต้องหาแหล่งเงินทุนให้กับบริษัทดังกล่าว เช่น การเพิ่มทุน
เป็นต้น นอกจากนี้ บริษัท อาจมีการขยายการลงทุนในธุรกิจใหม่
ซึ่งอาจได้รับผลตอบแทนไม่เป็นไปตามที่คาดหรือต้องจัดหาแหล่งเงินทุนเพื่อสนับสนุนการลงทุนดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม บริษัทมีสถานะทางการเงินที่เข้มแข็ง รวมทั้งมีกระแสเงินสดรับอย่างต่อเนื่อง
จากเงินปันผลจากบริษัทย่อยและบริษัทร่วม
จึงคาดว่าหากบริษัทมีความจำเป็นที่จะต้องให้การสนับสนุนเงินทุนแก่บริษัทย่อยและบริษัทร่วมหรือสนับสนุนการลงทุนของบริษัทเอง
เพื่อเป็นแหล่งเงินทุนสำหรับโครงการใหม่ จะไม่กระทบต่อสภาพคล่องและกระแสเงินสดของบริษัท

นอกจากนี้ บริษัทลดความเสี่ยงโดยกำหนดขั้นตอนการขออนุมัติการลงทุนในโครงการใดๆ
ที่มีสาระสำคัญของบริษัทในกลุ่ม ก่อนที่จะดำเนินการ เพื่อให้มั่นใจว่าการลงทุนในโครงการต่างๆ
มีผลตอบแทนจากการลงทุนในอัตราที่เหมาะสมและคุ้มค่า
รวมทั้งกลุ่มอินทัชมีนโยบายอย่างต่อเนื่องในการดูแลรักษาและบริหารความสัมพันธ์กับนักลงทุนและสถาบันการเงินทั้งในและต่างประเทศ
เพื่อเป็นการสนับสนุนโครงการขยายการลงทุนของบริษัทในกลุ่ม
ในกรณีที่มีความต้องการแหล่งเงินทุนเพื่อสนับสนุนโครงการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเงินเพิ่มทุนหรือเงินกู้

ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ 

เนื่องจากลักษณะธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมและธุรกิจสื่อสารผ่านดาวเทียมเกี่ยวข้องโดยตรงกับเทคโนโลยีจากต่างประเทศซึ่งมีค่าใช้จ่ายในสกุลเงินตราต่างประเทศ
ทำให้กลุ่มอินทัชมีความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน

กลุ่มอินทัชมีนโยบายในการป้องกันความเสี่ยง
โดยจะพิจารณาจากฐานะสุทธิของรายการที่เป็นเงินตราต่างประเทศ โครงสร้างรายได้
รวมทั้งกระแสเงินสดของแต่ละบริษัท
โดยกลุ่มอินทัชได้ติดตามสภาวะความเปลี่ยนแปลงของปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่ออัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศอย่างใกล้ชิดและได้ใช้เครื่องมือทางการเงินต่างๆ
ที่เห็นว่าเหมาะสม
เพื่อลดความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศที่อาจมีขึ้น

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554
บริษัทและบริษัทย่อยมีสินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศเทียบเป็นเงินบาทจำนวน 3,032
ล้านบาท และ 6,726 ล้านบาทตามลำดับ
ภายหลังจากการทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
สัญญาแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศและอัตราดอกเบี้ย
และสัญญาสิทธิเลือกซื้อขายเงินตราต่างประเทศ (รายละเอียดตามหมายเหตุประกอบงบการเงินข้อ
32)

ความเสี่ยงจากผลกระทบทางอ้อมจากสถานการณ์ทางการเงินของโลกและความไม่แน่นอนของการชะลอตัวทางเศรษฐกิจ (Economic Recession)

เศรษฐกิจไทยในปี 2554 มีการขยายตัวลดลง
ซึ่งมีแนวโน้มว่าอัตราการขยายตัวดังกล่าวจะยังคงอยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่องในปี 2555
เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจต่างประเทศตกต่ำและภาวะอุทกภัยในประเทศที่ส่งผลกระทบต่อสภาพเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ
ทำให้การใช้จ่ายภาคครัวเรือนและภาคธุรกิจยังคงเป็นไปอย่างระมัดระวัง
ซึ่งปัจจัยเหล่านี้อาจกระทบต่อรายได้ของบริษัทในกลุ่มจากทั้งปัจจัยภายนอกและภายในดังกล่าวข้างต้น
อาจส่งผลให้อัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ยมีความผันผวน นอกจากนี้ ธนาคารต่างๆ
ยังระมัดระวังในการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งอาจทำให้เศรษฐกิจในประเทศไทยเข้าสู่สภาวะเงินตึงตัวและอาจส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องภายในประเทศ
และกระทบต่อการจัดหาแหล่งเงินทุนและต้นทุนทางการเงินของบริษัทและบริษัทในกลุ่ม
หากมีการขยายการลงทุนและต้องจัดหาแหล่งเงินทุนเพิ่มในอนาคต

อย่างไรก็ตาม กลุ่มอินทัชได้ดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องอย่างรัดกุม
โดยจัดให้มีแหล่งเงินทุนที่หลากหลาย
และการดำรงเงินสดสำรองส่วนเกินให้เพียงพอต่อการดำเนินธุรกิจและการลงทุน
รวมทั้งยังได้มีการป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยและอัตราแลกเปลี่ยนอย่างเหมาะสม

2.1.5 ความเสี่ยงหากบริษัทถูกตีความว่าเป็น “คนต่างด้าว”

ตามที่พระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542 
ได้กำหนดคุณสมบัติของบริษัทไทยและสัดส่วนการถือหุ้นของคนต่างด้าวในบริษัทไทยและได้มีการนำคำนิยามของ
“คนต่างด้าว” ในพระราชบัญญัติดังกล่าวไปใช้ในพระราชบัญญัติการประกอบกิจการโทรคมนาคม
พ.ศ. 2544 ในส่วนคุณสมบัติของผู้ที่ยื่นขอใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมแบบที่ 2 และแบบที่
3 นั้น

ในปี 2549 กระทรวงพาณิชย์ได้ทำการตรวจสอบการถือหุ้นแทนคนต่างด้าวของบริษัทต่างๆ 
ซึ่งรวมถึงการตรวจสอบการถือหุ้นของผู้ถือหุ้นรายใหญ่ใน บจก. กุหลาบแก้ว 
ซึ่งเป็นบริษัทสัญชาติไทยที่ถือหุ้นในบริษัท ซีดาร์ โฮลดิ้งส์ จำกัด (ซีดาร์)
ในประเด็นว่าผู้ถือหุ้นสัญชาติไทยรายใหญ่ของบจก. กุหลาบแก้ว  อาจเข้าข่ายถือหุ้นแทนคนต่างด้าว

ดังนั้น หาก บจก. กุหลาบแก้ว ถูกศาลพิพากษาถึงที่สุดตัดสินว่าเป็นคนต่างด้าวแล้ว 
อาจส่งผลให้ซีดาร์กลายเป็นคน ต่างด้าวได้และอาจส่งผลให้บริษัท บมจ. แอดวานซ์ อินโฟร์
เซอร์วิส (เอไอเอส) และบจก. ดิจิตอล โฟน (ดีพีซี)
อาจถูกตั้งข้อสงสัยว่าจะสามารถดำเนินการให้บริการต่างๆ ในประเทศไทยได้หรือไม่ 
โดยในกรณีนี้บริษัทเข้าใจว่าบริษัทไม่ได้เป็นผู้กระทำผิดกฎหมาย ทั้งนี้
การให้บริการของบริษัทในกลุ่มที่อยู่ภายใต้สัญญาอนุญาตให้ดำเนินการในปัจจุบันนั้นไม่ได้มีข้อกำหนดเรื่องสัดส่วนการถือหุ้นของคนต่างด้าวไว้

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ปรากฎในบัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้นของ บจก.กุหลาบแก้ว ณ วันที่ 16 กุมภาพันธ์
2555 ก็แสดงว่าถือหุ้นโดยผู้ถือหุ้นสัญชาติไทยทั้งหมด 7 รายโดยไม่มีคนต่างด้าว
และยังไม่มีคำตัดสินของศาลออกมาในเรื่องดังกล่าว
แต่บริษัทก็ไม่อาจคาดได้ว่าจะมีผลของคำพิพากษา กฎหมาย ประกาศ ระเบียบใดๆ
ออกมากระทบต่อสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการและใบอนุญาตต่างๆ หรือ
เปลี่ยนแปลงหลักกฎหมายที่มีอยู่เดิมในเรื่องคำนิยามของ “คนต่างด้าว” หรือ
การกำหนดข้อห้ามการกระทำใดที่มีลักษณะเป็นการครอบงำกิจการโดยคนต่างด้าวหรือไม่

2.1.6 การดำเนินการที่อาจเกิดขึ้นจากหน่วยงานของรัฐอันเนื่องจากคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองในคดียึดทรัพย์ของอดีตนายกรัฐมตรีในวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553

คำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง เมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์
2553 มีส่วนที่เกี่ยวข้องกับบริษัทและบริษัทในกลุ่มอยู่บางประการ
แต่ในทุกประการนั้นคำพิพากษาก็จำกัดผลอยู่แต่เฉพาะในประเด็นที่ว่าทรัพย์สินบางส่วนของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองนั้นเป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยไม่สมควร
สืบเนื่องมาจากการปฏิบัติหน้าที่หรือใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่เท่านั้น
โดยคำพิพากษาของศาลฎีกามิได้มีการวินิจฉัยถึงผลหรือความสมบูรณ์หรือ ไม่สมบูรณ์ของสิ่งต่างๆ
ที่ได้เกิดขึ้นหรือได้ดำเนินการไปแล้วนั้นและมิได้มีคำสั่งให้บริษัทหรือบริษัทในกลุ่มหรือหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องต้องไปดำเนินการใดๆ
ซึ่งผลของคำพิพากษาผูกพันเฉพาะคู่ความในคดีเท่านั้น ซึ่งไม่ใช่บริษัท

ดังนั้น บริษัทและบริษัทในกลุ่มจึงยังไม่มีเหตุที่จะต้องดำเนินการใดๆ เพราะมิได้มีส่วนเกี่ยวข้องใดๆ
ในคดีดังกล่าว
และบริษัทเชื่อว่าสิ่งที่บริษัทรวมทั้งบริษัทในกลุ่มได้ดำเนินการไปทั้งหมดก็เป็นไปตามหลักปฏิบัติภายใต้กฎหมายหรือข้อสัญญาที่มีอยู่ด้วยความสุจริตและผูกพันตามผลของการแสดงเจตนาของคู่สัญญา

2.1.7 ความเสี่ยงจากการตรวจสอบของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (กระทรวงฯ) เกี่ยวกับการปฏิบัติตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ

ตามที่บริษัทได้รับหนังสือจากทางกระทรวงฯ ลงวันที่ 1 มีนาคม 2554
ขอให้บริษัทปฏิบัติตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ให้ปฏิบัติตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ (สัญญาฯ) ดังนี้ 1)
ให้จัดสร้างดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3 2)
ให้นำส่งเงินค่าสินไหมทดแทนของดาวเทียมไทยคม 3 จำนวน 6,765,299 ดอลลาร์สหรัฐ
ที่ไทยคมนำไปเช่าช่องสัญญาณดาวเทียมต่างประเทศ และ 3)
ให้บริษัทคงสัดส่วนการถือหุ้นในไทยคมในอัตราร้อยละ 51 นั้น

บริษัทและไทยคมได้มีหนังสือถึงกระทรวงฯ เมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าบริษัทและไทยคมได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญาฯ
และการดำเนินการของบริษัทและไทยคมก็ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงฯ ก่อนทุกครั้ง อย่างไรก็ดี
บริษัท และไทยคมยินดีพร้อมให้ความร่วมมือกับกระทรวงฯ
ในการพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป

ทั้งนี้ บริษัทเข้าใจว่ากระทรวงฯ จะเปิดโอกาสให้บริษัทและไทยคม
ได้เข้าชี้แจงความเป็นมาและหาแนวทางที่เป็นประโยชน์ในการดำเนินการตามสัญญาฯ ร่วมกัน
แต่หากกลายเป็นข้อพิพาทระหว่างกัน
ก็จะต้องนำเข้าสู่กระบวนการระงับข้อพิพาทที่ตกลงกันไว้ในสัญญาฯ ต่อไป

สายธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมไร้สาย

การจัดสรรคลื่นความถี่สำหรับการประกอบกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่ IMT ย่านความถี่ 2.1 กิกะเฮิรตซ์ หรือ 3G 

ภายหลังจากที่ศาลปกครองสูงสุดได้มีคำสั่งยืนตามคำสั่งกำหนดมาตรการหรือวิธีการคุ้มครองเพื่อบรรเทาทุกข์ชั่วคราวก่อนการพิพากษาของศาลปกครองกลางที่ให้ระงับการอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่
เพื่อการประกอบกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่ IMT ย่านความถี่ 2.1 กิกะเฮิรตซ์
และการดำเนินการต่อไปตามประกาศคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ เรื่อง
หลักเกณฑ์และวิธีการอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่เพื่อการประกอบกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่ IMT
ย่านความถี่ 2.1 กิกะเฮิรตซ์ ไว้เป็นการชั่วคราวเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2553
ส่งผลทำให้การจัดสรรคลื่นความถี่สำหรับการประกอบกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่ IMT ย่านความถี่ 2.1
กิกะเฮิรตซ์ ซึ่งดำเนินการโดยคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.) ต้องหยุดชะงักลง
จึงไม่มีการจัดสรรคลื่นความถี่ให้แก่ผู้ประกอบการรายใด นอกเหนือจากบริษัท ทีโอที จำกัด
(มหาชน) (ทีโอที) ที่ได้รับการจัดสรรคลื่นความถี่ไปก่อนหน้าแล้วนั้น

เมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2554 ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์
และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) จำนวน 11 คน
ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกํากับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง
วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2553 โดยขณะนี้ กสทช.
ได้เตรียมจัดทำแผนแม่บทกิจการโทรคมนาคม
และแผนแม่บทบริหารคลื่นความถี่และตารางกำหนดคลื่นความถี่แห่งชาติ
พร้อมทั้งศึกษาแนวทางการอนุญาตให้ใช้คลื่นความถี่เพื่อประกอบกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่ IMT
ย่านความถี่ 2.1 กิกะเฮิรตซ์ หรือ 3G ซึ่งโฆษก กสทช.ได้ให้สัมภาษณ์ลงหนังสือพิมพ์ไทยรัฐออนไลน์
วันที่ 28 ธันวาคม 2554 เปิดเผยว่า กสทช.
เห็นชอบตั้งคณะกรรมการเตรียมความพร้อมการประมูลใบอนุญาต 3G
เพื่อทำงานควบคู่กับการประชาพิจารณ์ เพื่อความรวดเร็วในการดำเนินการ และเปิดประมูล 3G
ได้ในปี 2555

2.  1.  

องค์กรที่ทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการด้านโทรคมนาคมและกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์

ตามพระราชบัญญัติองค์กรจัดสรรคลื่นความถี่และกํากับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง
วิทยุโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2553 ที่ประกาศใช้ในวันที่ 19 ธันวาคม 2553
แทนที่กฎหมายฉบับเดิม เพื่อให้เป็นไปตามมาตรา 47 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.
2550 กำหนดให้มีองค์กรของรัฐที่เป็นอิสระองค์กรหนึ่งเพียงองค์กรเดียว ซึ่งก็คือ
คณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.)
เพื่อทำหน้าที่จัดสรรคลื่นความถี่ กำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง
วิทยุโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคม นั้น

ในวันที่ 7 ตุลาคม 2554 ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง
กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ ครบจำนวนทั้ง 11 คนแล้ว

เอไอเอสไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่า
การใช้อำนาจกำกับดูแลโดยการกำหนดนโยบายและการออกกฎหรือระเบียบต่างๆ ของ กสทช.
ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
จะส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่ออุตสาหกรรมและต่อเอไอเอสที่ประกอบกิจการโทรคมนาคมในขอบเขตที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน
รวมทั้งฐานะการเงิน การดำเนินงานและโอกาสทางธุรกิจของเอไอเอสหรือไม่

สัญญาร่วมการงานระหว่างรัฐกับเอกชนที่กำหนดในพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ พ.ศ.2535

2.2.3.1 การแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาร่วมการงานระหว่าง บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับบริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) (ทีโอที)

ตามที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้มีหนังสือถึงสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ขอความเห็นเกี่ยวกับการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ระหว่างทีโอที
ซึ่งในขณะนั้นมีสถานะเป็นองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยกับเอไอเอส
ภายหลังจากวันที่พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
พ.ศ. 2535 ใช้บังคับแล้วว่าได้ดำเนินการถูกต้องตามพระราชบัญญัติดังกล่าวหรือไม่
และหากการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ ดำเนินการไม่ถูกต้องตามพระราชบัญญัติดังกล่าว
จะมีแนวทางการปฏิบัติต่อไปอย่างไร

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาได้มีบันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
เรื่องการบังคับใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
พ.ศ. 2535 (กรณีสัญญาอนุญาตให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ระหว่าง ทีโอที กับ เอไอเอส)
เรื่องเสร็จที่ 291/2550 ให้ความเห็นดังนี้

“…ทีโอทีเข้าเป็นคู่สัญญาในเรื่องนี้เป็นการกระทำแทนรัฐโดยอาศัยอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย
สัญญาอนุญาตฯ
ที่เกิดขึ้นจึงเป็นสัญญาระหว่างรัฐกับเอกชนเพื่อมอบหมายให้เอกชนดำเนินการให้บริการสาธารณะแทนรัฐ
รัฐจึงมีหน้าที่ปฏิบัติตามข้อกำหนดในสัญญาดังกล่าว

แต่เมื่อการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ ตามกรณีข้อหารือ
ดำเนินการไม่ถูกต้องตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ
ซึ่งมีผลใช้บังคับในขณะที่มีการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
เนื่องจากมิได้เสนอเรื่องการแก้ไขเพิ่มเติมให้คณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22 พิจารณา
และเสนอให้คณะรัฐมนตรี
ซึ่งเป็นองค์กรที่มีอำนาจพิจารณาเห็นชอบกับการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
ตามนัยแห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวดังที่ได้วินิจฉัยข้างต้น การแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
โดยทีโอทีเป็นคู่สัญญา จึงกระทำไปโดยไม่มีอำนาจตามกฎหมาย

อย่างไรก็ดี
กระบวนการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอันเป็นนิติกรรมทางปกครองสามารถแยกออกจากข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
ที่ทำขึ้นได้ และข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
ที่ทำขึ้นนั้นยังคงมีผลอยู่ตราบเท่าที่ยังไม่มีการเพิกถอนหรือสิ้นผลโดยเงื่อนเวลาหรือเหตุอื่น
หากคณะรัฐมนตรีซึ่งเป็นผู้มีอำนาจตามกฎหมายได้พิจารณาถึงเหตุแห่งการเพิกถอน ผลกระทบ
และความเหมาะสม
โดยคำนึงถึงประโยชน์ของรัฐและประโยชน์สาธารณะแล้วว่าการดำเนินการที่ไม่ถูกต้องนั้นมีความเสียหายอันสมควรจะต้องเพิกถอนข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
ที่ทำขึ้น คณะรัฐมนตรีก็ชอบที่จะเพิกถอนข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
แต่ถ้าคณะรัฐมนตรีพิจารณาแล้วมีเหตุผลความจำเป็นเพื่อประโยชน์ของรัฐหรือประโยชน์สาธารณะและเพื่อความต่อเนื่องของการให้บริการสาธารณะ
คณะรัฐมนตรีก็อาจใช้ดุลพินิจพิจารณาให้ความเห็นชอบให้มีการดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
ดังกล่าวได้ตามความเหมาะสม
โดยหน่วยงานเจ้าของโครงการและคณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22
เป็นผู้ดำเนินการเสนอข้อเท็จจริง เหตุผล และความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี

ทั้งนี้ คณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22
ได้เสนอความเห็นกรณีการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ ของเอไอเอส
ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแล้ว

เอไอเอสมีความเชื่อมั่นในหลักการและเหตุผลของการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญา
เอไอเอสได้ปฏิบัติตามสัญญาร่วมการงานและ ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องทุกประการ
ตลอดจนตั้งอยู่ในหลักธรรมาภิบาล
จึงเชื่อว่าไม่น่าจะมีการเปลี่ยนแปลงที่มีผลกระทบต่อเอไอเอสอย่างมีนัยสำคัญ
อย่างไรก็ตามเอไอเอสมิอาจคาดการณ์ถึงผลการพิจารณากรณีดังกล่าวของภาครัฐและคณะรัฐมนตรีได้
หากการแก้ไขสัญญาร่วมการงานของเอไอเอสถูกเพิกถอน
อาจมีผลให้อายุสัญญาร่วมการงานสั้นลงและ/หรืออาจมีต้นทุนในส่วนแบ่งรายได้ของบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบเติมเงินที่สูงขึ้น
เป็นต้น

2.2.3.2 สัญญาร่วมการงานระหว่าง บริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับ บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) (กสท.)

ตามที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้มีหนังสือถึงสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาขอความเห็นเกี่ยวกับการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ระหว่าง
บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) (กสท.) กับบริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี)
ภายหลังจากวันที่พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
พ.ศ. 2535 ใช้บังคับแล้วว่าได้ดำเนินการถูกต้องตามพระราชบัญญัติดังกล่าวหรือไม่
และหากการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ ดำเนินการไม่ถูกต้องตามพระราชบัญญัติดังกล่าว
จะมีแนวทางการปฏิบัติต่อไปอย่างไร

สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกามีความเห็นเรื่องการบังคับใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
พ.ศ. 2535 กรณีสัญญาอนุญาตให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่กสท.กับดีพีซี
โดยจากบันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 294/2550 ให้ความเห็นโดยสรุปว่า

“...การที่ บมจ.โทเทิ่ล แอ็คเซส คอมมูนิเคชั่น (ดีแทค)
โอนสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูลาร์ ให้แก่ดีพีซี
และดีพีซีกับกสท.ได้มีการทำสัญญาระหว่างกันในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2539 ว่า
กสท.ได้อนุญาตให้สิทธิเอกชนรายใหม่ในการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูลาร์ โดย
กสท.และดีพีซี เป็นคู่สัญญาและไม่ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการดำเนินการใช้บริการวิทยุคมนาคมฯ
ที่กสท.อนุญาตให้แก่ดีแทคแต่อย่างใด ดีพีซีจึงเป็นคู่สัญญาที่อยู่ภายใต้การดูแลกำกับของ กสท.
และจ่ายค่าตอบแทนให้แก่ กสท.
ดีพีซีในฐานะที่เป็นเอกชนผู้เข้าร่วมงานหรือดำเนินงานในกิจการของรัฐจึงต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ
เนื่องจาก กสท.
ได้มีการกำหนดขอบเขตของโครงการและเอกชนผู้ดำเนินการให้บริการเป็นการเฉพาะเจาะจง
รวมทั้งได้มีการให้บริการโครงการไปแล้ว จึงไม่มีกรณีที่จะต้องประกาศเชิญชวนเอกชนเข้าร่วมงาน
หรือดำเนินการในกิจการของรัฐและการคัดเลือกเอกชนด้วยวิธีประมูลตามที่บัญญัติไว้ในหมวด 3
การดำเนินโครงการ แต่เป็นการที่ต้องนำบทบัญญัติในหมวด 3
นี้มาใช้บังคับโดยอนุโลมเท่าที่ไม่ขัดต่อสภาพแห่งข้อเท็จจริง โดย กสท.
ต้องดำเนินการแต่งตั้งคณะกรรมการตาม พ.ร.บ. มาตรา 13 เพื่อดำเนินการตามมาตรา 21
คือให้คณะกรรมการนำผลการคัดเลือกพร้อมเหตุผล ประเด็นที่เจรจาต่อรองเรื่องผลประโยชน์ของรัฐ
ร่างสัญญาและเอกสารทั้งหมดเสนอต่อรัฐมนตรีกระทรวงเจ้าสังกัดเพื่อนำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาภายในเก้าสิบวันนับจากวันที่คณะกรรมการตัดสินโดยอนุโลมต่อไป

ดังนั้น การดำเนินการจึงอยู่ในอำนาจและหน้าที่ของคณะกรรมการตามมาตรา 13
ที่จะพิจารณาตามที่เห็นสมควรได้ และ
ดีพีซีผู้ได้รับโอนสิทธิและหน้าที่จากดีแทคตามสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูลาร์
ระหว่าง กสท. กับดีแทค แล้ว ดีพีซีย่อมเป็นผู้มีสิทธิดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมฯ
ได้ตามสิทธิและหน้าที่ที่ได้รับโอน แม้ว่าสัญญาให้ดำเนินการระหว่าง
กสท.กับดีพีซีที่ทำขึ้นใหม่มิได้ดำเนินการหรือปฏิบัติตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ
แต่อย่างไรก็ตาม
สัญญาที่ทำขึ้นนั้นยังคงมีผลอยู่ตราบเท่าที่ยังไม่มีการเพิกถอนหรือสิ้นผลโดยเงื่อนเวลา หรือเหตุอื่น
ดังนั้น กสท. และดีพีซี จึงยังต้องมีภาระหน้าที่ในการปฏิบัติตามสัญญาที่ได้กระทำไว้แล้ว”

ทั้งนี้ คณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 13
ได้เสนอความเห็นกรณีการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ ของดีพีซี
ต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแล้ว

เอไอเอสมีความเชื่อมั่นในหลักการและเหตุผลของการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญา
ดีพีซีได้ปฏิบัติตามสัญญาร่วมการงานและ
ข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องทุกประการตลอดจนตั้งอยู่ในหลักธรรมาภิบาล
จึงเชื่อว่าไม่น่าจะมีการเปลี่ยนแปลงที่มีผลกระทบต่อเอไอเอสอย่างมีนัยสำคัญ
อย่างไรก็ตามเอไอเอสมิอาจคาดการณ์ถึงผลการพิจารณากรณีดังกล่าวของทางภาครัฐและคณะรัฐมนตรีได้
หากการแก้ไขสัญญาร่วมการงานของดีพีซีถูกเพิกถอน อาจมีผลให้อายุสัญญาร่วมการงานสั้นลงและ
ส่วนแบ่งรายได้ที่ต้องชำระเพิ่มเติม

กฎหมายว่าด้วยการใช้และการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม (Interconnection Charge) 

ตามพระราชบัญญัติการประกอบการกิจการโทรคมนาคม พ.ศ. 2544
และประกาศคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม
พ.ศ. 2549 เอไอเอสได้ทำสัญญาการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมกับบริษัท โทเทิ่ล แอ็คเซ็ส
คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) บริษัท ทรู มูฟ จำกัด บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
และบริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด
ซึ่งสัญญาดังกล่าวได้ผ่านการเห็นชอบจากคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.) แล้ว
เอไอเอสได้ให้บริการตามสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมดังกล่าว โดย ณ
ขณะนั้นเอไอเอสยังมิได้เรียกเก็บค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมจากคู่สัญญาทั้งสอง
และมิได้บันทึกรายการที่เกี่ยวข้องกับค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมในงบการเงินระหว่างกาล
เนื่องจากทีโอทีซึ่งเป็นผู้ให้อนุญาตได้มีหนังสือแจ้งให้เอไอเอสทราบว่า
เอไอเอสมิใช่ผู้รับใบอนุญาตที่มีโครงข่ายโทรคมนาคมตามกฎหมาย
จึงไม่มีสิทธิเข้าทำสัญญาเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมตามประกาศคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม
พ.ศ. 2549

วันที่ 31 สิงหาคม 2550 ทีโอทีได้ยื่นฟ้อง กทช. ต่อศาลปกครองกลาง เพื่อขอเพิกถอนประกาศฯ
ดังกล่าว (ซึ่งต่อมาในวันที่ 15 กันยายน 2553
ศาลปกครองกลางได้มีคำพิพากษายกฟ้องกรณีที่ทีโอทียื่นฟ้องขอเพิกถอนประกาศ กทช.
ว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม พ.ศ. 2549
และทีโอทีได้ยื่นอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุดแล้ว) และเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2551
ทีโอทีได้มีหนังสือแจ้งให้เอไอเอสทราบว่า
เอไอเอสควรรอให้ศาลมีคำพิพากษาเพื่อยึดถือเป็นแนวทางในการปฏิบัติต่อไป
และหากเอไอเอสดำเนินการตามประกาศคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติก่อนศาลมี
คำพิพากษาถึงที่สุด ทีโอทีจะไม่รับรู้และเอไอเอสจะต้องเป็นผู้รับผิดชอบในการดำเนินการดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม
เอไอเอสได้พิจารณาหนังสือของทีโอทีดังกล่าวและกฎหมายที่เกี่ยวข้องประกอบกับความเห็นของที่ปรึกษากฎหมาย
ผู้บริหารของเอไอเอสเห็นว่าการไม่ปฏิบัติตามสัญญาการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมข้างต้น
อาจถือได้ว่าเป็นการขัดต่อประกาศ กทช. ว่าด้วยการใช้และเชื่อมต่อโครงข่าย
เอไอเอสจึงได้ตัดสินใจปฏิบัติตามสัญญาการเชื่อมต่อโครงข่าย
ซึ่งเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่มีผลใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน
โดยออกใบแจ้งหนี้เพื่อเรียกเก็บค่าเชื่อมต่อโครงข่ายจากคู่สัญญา

ในวันที่ 30 ธันวาคม 2551
เอไอเอสนำส่งเงินผลประโยชน์ตอบแทนจากการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม
ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2550 ถึงเดือนมิถุนายน 2551 จำนวนเงิน 761 ล้านบาท
ซึ่งคำนวณรายได้สุทธิตามอัตราและวิธีคิดคำนวณของ เอไอเอส ให้แก่ทีโอที
ซึ่งต่อมาได้มีการจัดตั้งคณะทำงานเจรจาเกี่ยวกับอัตราผลประโยชน์จากค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมระหว่างเอไอเอสและทีโอที
แต่ก็ไม่สามารถมีข้อยุติร่วมกันได้
เนื่องจากทีโอทีต้องการให้เอไอเอสชำระเงินส่วนแบ่งรายได้จากค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมที่เอไอเอสได้รับทั้งจำนวนตามอัตราร้อยละที่กำหนดไว้ในสัญญาอนุญาตฯ
โดยมิให้เอไอเอสนำค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมที่เอไอเอสถูกผู้ประกอบการรายอื่นเรียกเก็บมาหักออกก่อน

ในวันที่ 26 มกราคม 2554
ทีโอทีจึงได้มีหนังสือแจ้งให้เอไอเอสชำระเงินผลประโยชน์จากรายได้ค่าเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมของปีดำเนินการที่
17 – 20 เป็นเงินรวม 17,803 ล้านบาท พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 1.25 ต่อเดือน
แต่เอไอเอสไม่เห็นด้วย โดยได้มีหนังสือโต้แย้งคัดค้านไปยังทีโอที
และเอไอเอสได้เสนอข้อพิพาทต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักระงับข้อพิพาท
สำนักงานศาลยุติธรรม เป็นข้อพิพาทหมายเลขดำที่19/2554แล้ว เมื่อวันที่ 9 มีนาคม 2554
เพื่อให้คณะอนุญาโตตุลาการมีคำชี้ขาดว่าทีโอทีไม่มีสิทธิเรียกร้องเงินผลประโยชน์ตอบแทนดังกล่าว

ข้อพิพาทอันเนื่องจากภาษีสรรพสามิต (Excise Tax)

2.2.5.1 บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับ บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) (ทีโอที) 

เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2551 บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) ได้ยื่นคำเสนอข้อพิพาทหมายเลขดำที่
9/2551 ต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักระงับข้อพิพาท สำนักงานศาลยุติธรรม
เรียกร้องให้เอไอเอสชำระเงินส่วนแบ่งรายได้เพิ่มเติมอีกจำนวน 31,463 ล้านบาท
ตามสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 1.25
ต่อเดือนของเงินดังกล่าว นับตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม 2550 อันเป็นวันผิดนัดจนกว่าจะชำระเสร็จสิ้น

เมื่อวันที่ 20 พฤษภาคม 2554
คณะอนุญาโตตุลาการได้มีมติเป็นเอกฉันท์ชี้ขาดให้ยกคำเสนอข้อพิพาททั้งหมด โดยให้
เหตุผลสรุปได้ว่า เอไอเอสได้ชำระหนี้โดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว จึงไม่เป็นฝ่ายผิดสัญญา
ไม่ต้องชำระเงินค่าผลประโยชน์ตอบแทนเพิ่มเติมใดๆ ให้แก่ทีโอที

ทีโอทีได้ยื่นคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาดดังกล่าวต่อศาลปกครองกลางแล้ว
ขณะนี้คดีอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครองกลาง

2.2.5.2 บริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับ บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) (กสท.)

เมื่อวันที่ 9 มกราคม 2551 บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
ได้ยื่นคำเสนอข้อพิพาทหมายเลขดำที่ 3/2551 ต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักระงับข้อพิพาท
สำนักงานศาลยุติธรรม เพื่อเรียกร้องให้ดีพีซีซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ
เอไอเอสชำระเงินส่วนแบ่งรายได้เพิ่มเติมอีกจำนวน 2,449 ล้านบาท
ตามสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูลาร์ พร้อมเรียกเบี้ยปรับในอัตราร้อยละ
1.25 ต่อเดือนของจำนวนเงินที่ค้างชำระในแต่ละปีนับตั้งแต่วันผิดนัด
จนกว่าจะชำระเสร็จสิ้นรวมเป็นเงินทั้งหมดจำนวน 3,410 ล้านบาท
ซึ่งจำนวนเงินส่วนแบ่งรายได้ดังกล่าวเป็นจำนวนเดียวกันกับภาษีสรรพสามิตที่ดีพีซีได้นำส่งตั้งแต่วันที่
16 กันยายน 2546 ถึงวันที่ 15 กันยายน 2550 และได้นำมาหักออกจากส่วนแบ่งรายได้
อันเป็นการปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2546 ถูกต้องครบถ้วนแล้ว
และมีการปฏิบัติเช่นเดียวกันทั้งอุตสาหกรรมโทรศัพท์เคลื่อนที่

ในวันที่ 1 มีนาคม 2554 คณะอนุญาโตตุลาการได้มีคำชี้ขาดให้ยกคำเสนอข้อพิพาททั้งหมดของ กสท.
โดยให้เหตุผลสรุปได้ว่า การชำระหนี้เดิมเสร็จสิ้น และระงับไปแล้ว กสท.
ไม่อาจกลับมาเรียกร้องส่วนที่อ้างว่าขาดไปได้อีก ดีพีซีจึงไม่เป็นผู้ผิดสัญญา กสท.
ไม่มีสิทธิเรียกร้องให้ดีพีซีชำระหนี้ซ้ำอีก
อีกทั้งไม่มีสิทธิเรียกเบี้ยปรับรวมทั้งภาษีมูลค่าเพิ่มตามที่เรียกร้องมา

กสท.ได้ยื่นคำร้องขอเพิกถอนคำชี้ขาดดังกล่าวต่อศาลปกครองกลางแล้ว
ขณะนี้คดีอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครองกลาง

ข้อพิพาทระหว่างบริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับ บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) (กสท.) 

เมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2552 กสท. ได้เสนอข้อพิพาทต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ
สำนักระงับข้อพิพาท สำนักงานศาลยุติธรรม เป็นข้อพิพาทหมายเลขดำที่ 8/2552
เรียกร้องให้ดีพีซีส่งมอบและโอนกรรมสิทธิ์ เสาอากาศ/เสาสูง (Tower) จำนวน 3,343 ต้น
พร้อมอุปกรณ์แหล่งจ่ายกำลังงาน (Power Supply) จำนวน 2,653 เครื่อง
ตามสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูลาร์ หากไม่สามารถส่งมอบได้
ให้ชดใช้เงินจำนวน 2,230 ล้านบาท ซึ่งดีพีซีเห็นว่าเสาอากาศ/เสาสูง (Tower)
พร้อมอุปกรณ์แหล่งจ่ายกำลังงาน (Power Supply)
มิใช่เครื่องหรืออุปกรณ์ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาข้อ 2.1 ที่ดีพีซีจะมีหน้าที่จัดหาและส่งมอบตามสัญญา

ดีพีซีได้ยื่นคำคัดค้านคำเสนอข้อพิพาทดังกล่าว และได้มีการแต่งตั้งคณะอนุญาโตตุลาการจำนวน 5
ท่าน ดำเนินกระบวนการพิจารณาข้อพิพาทดังกล่าวเรื่อยมา
ขณะนี้อยู่ในระหว่างการพิจารณาทำคำชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการ

2.2.7 ข้อพิพาทระหว่างบริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับ บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน) (กสท.)

เมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2553 กสท. ได้เสนอข้อพิพาทต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ
สำนักระงับข้อพิพาท สำนักงานศาลยุติธรรม เป็นข้อพิพาทหมายเลขดำที่ 62/2553
เรียกร้องให้ดีพีซีชำระผลประโยชน์ตอบแทนส่วนเพิ่มปีดำเนินการที่ 10-12
ที่เกิดจากการที่ดีพีซีปรับลดอัตราค่า Roaming ระหว่างดีพีซี - เอไอเอส จาก 2.10 บาท
ลงเหลือ 1.10 บาท โดยมิได้รับอนุมัติจาก กสท.ก่อน ในช่วงระหว่างวันที่ 1 เมษายน 2550 -
วันที่ 31 ธันวาคม 2551 เป็นจำนวนเงินรวม 1,640 ล้านบาท
พร้อมเบี้ยปรับที่คำนวณถึงเดือนมีนาคม 2553 เป็นจำนวนเงิน 365 ล้านบาท
รวมเป็นจำนวนเงินประมาณ 2,000 ล้านบาท และเรียกเบี้ยปรับในอัตราร้อยละ 1.25
บาทต่อเดือน นับแต่เดือนเมษายน 2553 เป็นต้นไป

เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2554 กสท. ได้เสนอข้อพิพาทเพิ่มเติมในส่วนของปีดำเนินการที่ 12 (วันที่
1 เมษายน 2552-วันที่ 15 มิถุนายน 2552) ต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักระงับข้อพิพาท
สำนักงานศาลยุติธรรม เป็นข้อพิพาทหมายเลขดำที่ 89/2554 เป็นจำนวนเงิน 113 ล้านบาท

ขณะนี้ข้อพิพาทอยู่ในระหว่างกระบวนการทางอนุญาโตตุลาการ
ซึ่งอาจใช้เวลาการพิจารณาเป็นระยะเวลาหลายปี แต่อย่างไรก็ตามผู้บริหารของเอไอเอส
เชื่อว่าคำวินิจฉัยชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการน่าจะคลี่คลายไปในทางที่ดี
เนื่องจากดีพีซีได้มีหนังสือแจ้งการใช้อัตราค่า Roaming ในอัตรานาทีละ 1.10 บาท
ต่อกสท.เรื่อยมานับตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2549 เป็นต้นมา
ซึ่งกสท.ได้มีหนังสือตอบอนุมัตินับตั้งแต่เวลาดังกล่าวเรื่อยมาจนถึงเดือนมีนาคม 2550
และยังได้มีหนังสืออนุมัติในช่วงเดือนมกราคมถึงเดือนมีนาคม 2552 ให้อีก
ส่วนในช่วงระยะเวลาที่เป็นข้อพิพาทนั้น
กสท.ก็มิได้มีหนังสือตอบปฏิเสธหรือคัดค้านมายังดีพีซีแต่อย่างใด อีกทั้งค่า Roaming ในอัตรานาทีละ
1.10 บาท
นี้เป็นไปตามสภาวะของตลาดที่อัตราค่าใช้บริการได้ลดต่ำลงกว่าอัตราค่าใช้เครือข่ายร่วมเดิม
นอกจากนี้ดีพีซียังได้ทำสัญญาการให้ใช้โครงข่ายโทรคมนาคม (Roaming) กับเอไอเอส
โดยใช้อัตรา 1.10 บาทต่อนาที
ซึ่งก็ได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติแล้ว

2.2.8 ข้อพิพาทระหว่างบริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท แอดวานซ์
อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) (เอไอเอส) กับบริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) (ทีโอที)

เมื่อวันที่ 9 พฤษภาคม 2554 ทีโอทีได้ยื่นฟ้อง กสท. เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 และ ดีพีซี
เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2 เป็นคดีหมายเลขดำที่ 1099/2554
เพื่อเรียกร้องให้ร่วมกันชำระค่าเชื่อมโยงโครงข่าย (Access Charge) ตามข้อตกลง
เรื่องการเชื่อมโยงโครงข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ของดีพีซี ลงวันที่ 8 กันยายน 2540 ซึ่งประกอบด้วย

1)
ค่าเชื่อมโยงโครงข่ายซึ่งดีพีซีต้องชำระให้แก่ทีโอทีโดยคำนวณจากจำนวนเลขหมายที่ดีพีซีมีการให้บริการในแต่ละเดือนในอัตรา
200 บาทต่อเลขหมาย เป็นเงินรวม 432,218,677.35 บาท

2) ค่าเชื่อมโยงโครงข่ายซึ่ง กสท. ต้องชำระให้แก่ทีโอที
โดยคำนวณจากครึ่งหนึ่งของจำนวนเงินส่วนแบ่งรายได้ที่ กสท. ได้รับจากดีพีซี เป็นเงินรวม
2,330,813,273.92 บาท

3) ค่าเชื่อมโยงโครงข่ายซึ่ง กสท. ชำระให้แก่ทีโอทีไม่ครบถ้วน เนื่องจาก กสท.และดีพีซี
นำส่วนลดค่าเชื่อมโยงโครงข่ายในอัตรา 22 บาทต่อเลขหมายต่อเดือนมาหักออกก่อน เป็นเงินรวม
191,019,147.89 บาท

รวมเป็นเงินทั้งสิ้น 2,954,051,099.16 บาท พร้อมดอกเบี้ย
ขณะนี้คดีอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครองกลาง

ทั้งนี้ กระบวนพิจารณาของศาลปกครองกลางอาจใช้ระยะเวลาหลายปี
และผู้บริหารของเอไอเอสเชื่อว่า ดีพีซีไม่มีหน้าที่ต้องชำระค่า Access Charge
ตามที่ทีโอทีเรียกร้อง เนื่องจากดีพีซีได้บอกเลิกข้อตกลงดังกล่าวต่อทีโอทีแล้ว
โดยเห็นว่าข้อตกลงดังกล่าวขัดหรือแย้งกับกฎหมายในปัจจุบัน
จึงเชื่อว่าไม่น่าจะมีผลกระทบต่อเอไอเอสอย่างมีนัยสำคัญ

2.3 สายธุรกิจดาวเทียมและธุรกิจต่างประเทศ

2.3.1 ความเสี่ยงจากธุรกิจบริการสื่อสารดาวเทียม

2.3.1.1 ความเสี่ยงจากการที่ดาวเทียมอาจเกิดความเสียหายหรือเกิดความบกพร่องในขณะที่อยู่ในวงโคจร (In-Orbit Failure)

ดาวเทียมเป็นงานสร้างทางวิศวกรรมขั้นสูงและเมื่อมีการส่งดาวเทียมเข้าสู่วงโคจรแล้ว
ดาวเทียมอาจได้รับความเสียหายจากการขัดข้องของระบบการทำงานของดาวเทียม พายุสุริยะ
หรือการชนกันระหว่างดาวเทียมกับวัตถุต่างๆ ในอวกาศ เป็นต้น
ซึ่งอาจส่งผลให้ดาวเทียมได้รับความเสียหาย
ทำให้ความสามารถในการให้บริการถ่ายทอดสัญญาณลดลงชั่วคราวหรือถาวร
หรือเกิดความเสียหายทั้งหมด ซึ่งอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการให้บริการ
และอาจทำให้สูญเสียลูกค้าที่มีอยู่ในปัจจุบัน
และ/หรือสูญเสียโอกาสในการหาลูกค้าใหม่ในระหว่างการจัดหาดาวเทียมดวงใหม่มาให้บริการแทน
อย่างไรก็ดี
ผู้จัดสร้างดาวเทียมได้ออกแบบให้ดาวเทียมมีคุณลักษณะที่สามารถทนทานต่อสภาพแวดล้อมบนอวกาศที่เลวร้าย
ซึ่งทำให้ดาวเทียมมีความน่าเชื่อถือ (Reliability) สูงเทียบเท่ามาตรฐานสากล
ถึงแม้ว่าความเสียหายขั้นรุนแรงจนอาจทำให้ดาวเทียมหมดสภาพการใช้งานจะมีความเป็นไปได้น้อยมาก
แต่ไทยคมก็ได้จัดเตรียมแผนการเพื่อรองรับผลเสียหายอันอาจจะเกิดขึ้นกับลูกค้า
หากเกิดความเสียหายขั้นรุนแรงขึ้นกับดาวเทียมดวงใดดวงหนึ่งจนหมดสภาพการใช้งาน
โดยสามารถดำเนินการให้ผู้ใช้บริการส่วนหนึ่งย้ายมาใช้ช่องสัญญาณที่ยังคงว่างอยู่ในดาวเทียมไทยคมที่เหลือ
นอกจากนี้ไทยคมยังมีข้อตกลงร่วมกับผู้ให้บริการรายอื่นในการเช่าช่องสัญญาณจากดาวเทียมอื่นชั่วคราว
เพื่อให้ผู้ใช้บริการสามารถโอนการใช้งานไปได้ในระหว่างที่ไทยคมเร่งดำเนินการสร้างดาวเทียมขึ้นเพื่อทดแทน
ซึ่งโดยทั่วไปจะใช้ระยะเวลาประมาณ 24 - 30 เดือน
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดและความซับซ้อนของดาวเทียม

ไทยคมได้ตระหนักถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับดาวเทียมขณะที่อยู่ในวงโคจรค้างฟ้า ดังนั้น
เพื่อป้องกันความเสี่ยงภัยดังกล่าวที่อาจเกิดขึ้น
ไทยคมจึงได้จัดทำประกันภัยดาวเทียมเพื่อคุ้มครองความเสี่ยงภัยทุกชนิด (All Risks)
(เป็นข้อกำหนดตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ)
โดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารและไทยคมเป็นผู้รับผลประโยชน์ร่วมกัน
กรมธรรม์ประกันภัยที่จัดทำนั้นเป็นแบบ Full Coverage with Partial Loss
ซึ่งเป็นกรมธรรม์ปีต่อปี
(รายละเอียดระยะเวลาการเอาประกันดังที่แสดงไว้ในตารางมูลค่าวงเงินประกันภัย) กล่าวคือ
ไทยคมสามารถเรียกร้องค่าเสียหายในทันทีที่ดาวเทียมได้รับความเสียหายเพียงบางส่วน
ในการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนจากบริษัทผู้รับประกันภัยไทยคมจะต้องยื่นหนังสือแจ้งความเสียหาย
(Notice of Loss) และหนังสือพิสูจน์ความเสียหาย (Proof of Loss)
ให้บริษัทผู้รับประกันภัยและเมื่อบรรลุข้อตกลง ไทยคมจะได้รับเงินค่าสินไหมทดแทนภายใน 45 วัน

มูลค่าประกันภัยดังกล่าวมีมูลค่าเท่ากับมูลค่าทางบัญชีของดาวเทียม ณ ระยะเวลาที่ทำประกันภัย
อย่างไรก็ตามมูลค่าประกันภัยดังกล่าวไม่ครอบคลุมผลเสียหายจากการสูญเสียรายได้
อันสืบเนื่องมาจากการเสียหายของดาวเทียม ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของไทยคม

ปัจจุบันไทยคมอยู่ระหว่างการพิจารณาถึงประโยชน์และต้นทุนในการจัดทำประกันภัยให้ครอบคลุมผลเสียหายจากการสูญเสียรายได้หากเกิดความเสียหายขั้นรุนแรงกับดาวเทียม

ตารางมูลค่าวงเงินประกันภัย

+-------------------+------------------------+------------------------+
| โครงการดาวเทียม    | วงเงินประกัน             | ระยะเวลา               |
|                   | (ล้านดอลลาร์สหรัฐ)        |                        |
+-------------------+------------------------+------------------------+
| ไทยคม 4 (ไอพีสตาร์) | 181.82                 |   สิงหาคม 2554 – สิงหาคม |
|                   |                        |   2555                 |
+-------------------+------------------------+------------------------+
| ไทยคม 5           | 66.50                  |   พฤษภาคม 2554 –       |
|                   |                        |   พฤษภาคม 2555         |
+-------------------+------------------------+------------------------+

อนึ่ง กรมธรรม์ประกันภัยของกิจการดาวเทียมจะไม่ครอบคลุมเหตุการณ์ต่อไปนี้

1.  ภาวะสงคราม การคุกคาม หรือการป้องกัน หรือการกระทำอันนำไปสู่สงครามโดยรัฐบาล
    หรือการใช้กำลังทางทหาร

2.  อุปกรณ์ต่อต้านดาวเทียม หรืออุปกรณ์เกี่ยวข้องกับระเบิดปรมาณูหรือนิวเคลียร์

3.  การก่อกบฏ การก่อความไม่สงบ การจลาจล การนัดหยุดงาน การปฏิวัติ สงครามกลางเมือง
    การก่อการร้าย

4.  การยึดทรัพย์โดยหน่วยงานรัฐบาล

5.  ปฏิกิริยาตอบสนองของนิวเคลียร์ กัมมันตภาพรังสีของนิวเคลียร์ที่ตกค้าง
    โดยทางตรงหรือทางอ้อมอันทำให้เกิดการสูญเสีย/เสียหายต่อดาวเทียม
    ยกเว้นกัมมันตภาพรังสีที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ

6.  คลื่นกระแสไฟฟ้า หรือคลื่นความถี่รบกวน

7.  ความตั้งใจ หรือเจตนาในการกระทำของผู้เอาประกันหรือผู้มีอำนาจในการกระทำ
    อันก่อให้เกิดการสูญเสียหรือเสียหายของดาวเทียม

2.3.1.2 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

เทคโนโลยีในด้านการส่งสัญญาณวิทยุ/โทรทัศน์และโทรคมนาคม (Broadcasting and
Telecommunications) มีการเปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว
ประกอบกับมีการพัฒนาคิดค้นเทคโนโลยีใหม่ๆ เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม
เทคโนโลยีของดาวเทียมที่มีการใช้งานในปัจจุบัน (Conventional Satellite)
ยังไม่มีการเปลี่ยนแปลงจากอดีตมากนัก ดังนั้น
ปัจจัยทางด้านการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีสำหรับดาวเทียมประเภท Conventional Satellite
จึงยังคงส่งผลกระทบค่อนข้างน้อยต่อการตัดสินใจของลูกค้าในการเลือกใช้ดาวเทียมของไทยคม
หรือดาวเทียมของคู่แข่งขัน
โดยปัจจัยด้านคุณภาพและมาตรฐานในการบริการตลอดจนนโยบายการให้บริการและศักยภาพของผู้ให้บริการเป็นปัจจัยที่สำคัญในการตัดสินใจของลูกค้า
สำหรับระบบดาวเทียมประเภท Conventional Satellite
ที่เหมาะกับการใช้งานทางด้านการส่งสัญญาณวิทยุ/โทรทัศน์ (Broadcasting) นั้น
ไทยคมยังคงติดตามและศึกษาพัฒนาเทคโนโลยีในการให้บริการอย่างต่อเนื่อง เพื่อเตรียมการสำหรับ
การจัดหาดาวเทียมดวงใหม่ไปทดแทนดาวเทียมเก่าที่หมดอายุลง

ในส่วนเทคโนโลยีของดาวเทียม Broadband Satellite นั้น ถึงแม้ว่าดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) จะเป็นดาวเทียมที่ทันสมัยที่สุดและมีต้นทุนต่อช่องสัญญาณต่ำที่สุดตอนที่เริ่มให้บริการก็ตาม
ปัจจุบันได้มีผู้ให้บริการดาวเทียม Broadband รายอื่นๆ
ได้พัฒนาเทคโนโลยีได้ทัดเทียมดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
ทั้งในส่วนของดาวเทียมและอุปกรณ์ภาคพื้นดิน ซึ่งจะทำให้ความได้เปรียบของดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) ลดลงจากเดิม และทำให้ความสามารถในการทำกำไรต่อหน่วยช่องสัญญาณ
และอุปกรณ์ภาคพื้นดินลดลงตามไปด้วย

อย่างไรก็ตามในปัจจุบัน ดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์) ยังคงเป็นดาวเทียม Broadband
ดวงเดียวที่ให้บริการในภูมิภาคเอเซียแปซิฟิก
และไทยคมยังคงพัฒนาเทคโนโลยีอุปกรณ์ภาคพื้นดินและลดต้นทุนอย่างต่อเนื่องเพื่อรักษาความได้เปรียบ
ในการแข่งขัน

2.3.1.3 ความเสี่ยงจากอายุการใช้งานของดาวเทียมสั้นลง

ดาวเทียมทุกดวงมีอายุการใช้งานจำกัด โดยเฉลี่ยประมาณ 12-16 ปี แต่ยังมีปัจจัยอื่นๆ
ที่มีผลให้ดาวเทียมมีอายุการใช้งานเฉลี่ยเพิ่มขึ้นหรือลดลง เช่น คุณภาพของโครงสร้าง
ความแข็งแกร่ง และความทนทานของอุปกรณ์ต่างๆ จรวดที่ใช้ส่งดาวเทียม
ประสิทธิภาพในการจัดส่งดาวเทียมขึ้นสู่วงโคจร
ตลอดทั้งปริมาณการใช้เชื้อเพลิงของดาวเทียมและทักษะความสามารถในการควบคุมดาวเทียมในสภาวการณ์ต่างๆ
ดังนั้นไทยคมอาจสูญเสียลูกค้าและรายได้
หากดาวเทียมของไทยคมมีอายุการใช้งานสั้นกว่าที่ได้คาดการณ์ไว้และไทยคมไม่สามารถจัดหาหรือส่งดาวเทียมดวงใหม่แทนได้ทันเวลา
วิศวกรดาวเทียมของไทยคมจะทำการประเมินอายุดาวเทียมที่เหลือและถ้าอายุดาวเทียมใกล้หมดอายุก็จะแจ้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เพื่อพิจารณาเรื่องงบประมาณ แหล่งเงินทุน และผลตอบแทนจากการลงทุน
ในการจัดหาดาวเทียมมาทดแทนดาวเทียมที่กำลังจะหมดอายุลง

2.3.1.4 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงในกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และนโยบายของรัฐบาล 

ไทยคมก่อตั้งและจดทะเบียนในประเทศไทยและดำเนินการให้บริการด้านโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมภายใต้สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ซึ่งไทยคมอาจจะมีความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจจากการแข่งขันที่สูงขึ้นอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎระเบียบและหลักเกณฑ์ในการประกอบกิจการโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมสื่อสาร
และนโยบายของรัฐบาลในด้านการเปิดเสรีภาคอุตสาหกรรมโทรคมนาคม นอกจากนี้
การเปลี่ยนแปลงในกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ และนโยบายของรัฐบาลในเรื่องอื่นๆ นั้น
อาจจะส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการดำเนินงานของไทยคมทั้งทางตรงและทางอ้อม

สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศมีอายุสัญญาจนถึงปี พ.ศ. 2564
การเปลี่ยนแปลงในกฎหมายระเบียบ ข้อบังคับและนโยบายของรัฐบาลที่เกี่ยวข้อง
อาจมีผลให้ไม่สามารถต่ออายุการให้บริการภายใต้สัญญาฯ เดิมได้ภายหลังจากสัญญาฯ หมดอายุลง
และไทยคมจะดำเนินการเพื่อให้ได้รับอนุญาตในการดำเนินธุรกิจต่อไปภายหลังจากสัญญาฯ หมดอายุ
นอกจากนี้การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
อาจจะทำให้เกิดผู้ประกอบการรายใหม่ที่เป็นคู่แข่งทางการค้าของไทยคมได้ในอนาคต

2.3.1.5 ความเสี่ยงด้านกฎหมายและข้อกำหนดในแต่ละประเทศที่ไทยคมเข้าไปประกอบธุรกิจ

ในปัจจุบันกระแสโลกาภิวัฒน์ซึ่งสนับสนุนให้มีการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจและการค้าได้ช่วยให้ไทยคมสามารถเข้าไปประกอบธุรกิจให้บริการโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมในประเทศต่างๆ
ได้กว้างขวางยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตามการเข้าไปประกอบธุรกิจในแต่ละประเทศนั้น
ไทยคมจะต้องปฏิบัติให้สอดคล้องกับกฎระเบียบ กฎเกณฑ์ นโยบายหรือข้อตกลงระหว่างประเทศ
รวมทั้งกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมของประเทศนั้นๆ ด้วย

เนื่องจากอุตสาหกรรมสื่อสารโทรคมนาคมผ่านดาวเทียมอยู่ภายใต้การควบคุมที่เข้มงวด
การแก้ไขกฎหมายต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคมในแต่ละประเทศ
รวมถึงการเปลี่ยนแปลงในนโยบายของรัฐบาลของประเทศต่างๆ
ในการสนับสนุนหรืออุดหนุนอุตสาหกรรมโทรคมนาคมดาวเทียม
อาจส่งผลให้ไทยคมไม่สามารถได้รับหรือดำรงไว้ซึ่งการอนุญาตในการประกอบธุรกิจหรือการดำเนินการให้เป็นไปตามกลยุทธ์ทางธุรกิจของไทยคม
นอกจากนี้ การแก้ไขเปลี่ยนแปลงนโยบายหรือกฎเกณฑ์ในข้อตกลงระหว่างประเทศของ ITU
ข้อตกลงในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก
และประเทศอื่นที่ไทยคมให้บริการอาจก่อให้เกิดผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อธุรกิจ ฐานะทางการเงิน
ผลการดำเนินงาน และโอกาสทางธุรกิจของไทยคม
โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากการแก้ไขเปลี่ยนแปลงดังกล่าวส่งผลให้ต้นทุนในการดำเนินงานเพิ่มสูงขึ้นหรือเพิ่มข้อจำกัดในการประกอบธุรกิจของไทยคม
นอกจากปัจจัยที่ได้กล่าวมาข้างต้นไทยคมยังมีความเสี่ยงทางภาษีที่อาจเกิดขึ้นจากการตีความและกฎหมายที่เกี่ยวกับภาษีอากรของแต่ละประเทศที่แตกต่างกัน

การให้บริการไอพีสตาร์ของดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์) มีพื้นที่ให้บริการครอบคลุมถึง 14
ประเทศในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ซึ่งปัจจุบันสามารถเปิดให้บริการได้ถึง 13 ประเทศนั้น
(ยกเว้นประเทศไต้หวันที่ไม่มีปัญหาใบอนุญาตแต่อยู่ในการดำเนินการหาผู้ร่วมให้บริการ)
กฎระเบียบและข้อจำกัดทางกฎหมายถือเป็นความเสี่ยงในการให้บริการไอพีสตาร์ในอดีตที่ผ่านมา
แต่ปัญหานี้ก็ได้รับการแก้ไขและได้รับความร่วมมือดีขึ้นเป็นลำดับ
ดังจะเห็นได้จากการที่มียอดขายเพิ่มขึ้นมาก เช่น จากประเทศอินเดีย

ทั้งนี้ ในการประกอบธุรกิจในต่างประเทศ
ไทยคมได้ใช้ความระมัดระวังอย่างมากในอันที่จะปฏิบัติตามกฎหมายของแต่ละประเทศที่ไทยคมเข้าไปประกอบธุรกิจให้บริการอยู่
รวมถึงนโยบายหรือกฎเกณฑ์ในข้อตกลงระหว่างประเทศและของประเทศอื่นที่ไทยคมให้บริการ
และในกรณีที่จำเป็นไทยคมจะขอคำปรึกษาจากสำนักงานกฎหมายในประเทศต่างๆ เหล่านั้น
ซึ่งมีความเชี่ยวชาญเฉพาะด้านในเรื่องดังกล่าว
เพื่อให้คำแนะนำและ/หรือเพื่อช่วยดำเนินการให้ไทยคม
สามารถดำเนินการและปฏิบัติตามข้อบังคับต่างๆ ได้อย่างถูกต้องครบถ้วน

2.3.1.6 ความเสี่ยงจากการที่รายได้หลักของไทยคม ขึ้นอยู่กับการให้บริการแก่ลูกค้าหลักเพียงน้อยราย

รายได้หลักของไทยคมขึ้นอยู่กับการให้บริการแก่ลูกค้าหลักเพียงน้อยราย
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบธุรกิจการสื่อสารโทรคมนาคมและการสื่อสารโทรทัศน์ โดยในปี 2554
ไทยคมมีรายได้จากการให้บริการแก่ลูกค้ารายใหญ่สุดสามรายแรกคิดเป็นร้อยละ 13
ของรายได้จากการขายและบริการตามงบการเงินรวมของไทยคม

หากลูกค้าหลักรายใดรายหนึ่งยกเลิกสัญญา ไม่ต่อสัญญา
หรือต่อสัญญาโดยกำหนดเงื่อนไขที่เป็นภาระต่อไทยคมเพิ่มขึ้น อาทิ การกำหนดค่าบริการที่ลดลง
หรือลูกค้าหลักอาจประสบปัญหาด้านการเงิน และชำระเงินให้แก่ไทยคมล่าช้า
อาจก่อให้เกิดผลกระทบในทางลบต่อธุรกิจของไทยคม
อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาลูกค้าหลักของไทยคมได้ชำระค่าบริการอย่างสม่ำเสมอ
เนื่องมาจากลูกค้ามีความจำเป็นต้องใช้บริการช่องสัญญาณดาวเทียมเพื่อออกอากาศรายการโทรทัศน์และเพื่อให้บริการสื่อสารโทรคมนาคม
ซึ่งการเปลี่ยนไปใช้ดาวเทียมดวงอื่นจะทำให้มีต้นทุนและความยุ่งยากในการปรับเปลี่ยนแนวรับของจานดาวเทียม
ซึ่งเป็นข้อจำกัดประการสำคัญหากลูกค้าจะเปลี่ยนไปใช้ดาวเทียมของผู้ให้บริการรายอื่นและหยุดการใช้บริการดาวเทียมของไทยคม

การขายบริการไอพีสตาร์
อาจมีความเสี่ยงจากการให้บริการและจำหน่ายสินค้าผ่านตัวแทนจำหน่ายรายใหญ่เพียงรายเดียวในบางประเทศในลักษณะผู้ร่วมบริการก่อนที่จะไปถึงผู้ใช้ปลายทาง
อันเป็นผลมาจากระเบียบกฎหมายของประเทศนั้น เช่น จีน อินเดีย
ทำให้ผู้ให้บริการรายอื่นไม่สามารถเข้ามาแข่งขันในตลาดได้
เกิดข้อจำกัดในการขยายตลาดให้เร็วขึ้น อย่างไรก็ตาม
ไทยคมมียุทธศาสตร์ในการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีและสร้างแรงจูงใจกับผู้ร่วมบริการ
เพื่อให้ได้รับความไว้วางใจและความร่วมมือในการดำเนินธุรกิจไอพีสตาร์มากยิ่งขึ้น
ดังเช่นกรณีประเทศอินเดีย ที่ช่วยให้เกิดยอดขายที่ดีในปีที่ผ่านมา และประเทศจีนในอนาคตข้างหน้า

2.3.1.7 ความเสี่ยงด้านการตลาดของบริการดาวเทียม

จากการแข่งขันการให้บริการการสื่อสารภาคพื้นดินและการพัฒนาเทคโนโลยีการสื่อสารภาคพื้นดินอื่นๆ
ไทยคมไม่สามารถยืนยันหรือคาดการณ์เกี่ยวกับแนวโน้มความต้องการหรือผลกระทบของการแข่งขันดังกล่าวได้
หากความต้องการไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
อาจมีผลกระทบต่อผลประกอบการและกระแสเงินสดของไทยคมหรือความสามารถในการ
ชำระหนี้ในอนาคต

การเติบโตในธุรกิจ Broadband Satellite หรือดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์) อันได้แก่
การพัฒนาด้านการบริการด้านการสื่อสารด้วย Internet Protocol (IP)
ซึ่งรวมถึงบริการข้อมูลและมัลติมิเดียขึ้นอยู่กับการเติบโตของความต้องการสำหรับการสื่อสารด้วย IP
และการสื่อสารด้วยอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ส่วนการขยายธุรกิจของ Conventional
Satellite ขึ้นอยู่กับความต้องการบริการและการพัฒนาการทางด้าน Television
Broadcasting ซึ่งความต้องการดังกล่าวอาจไม่เพิ่มมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ
อย่างไรก็ตามการพัฒนาเทคโนโลยีด้านการสื่อสารโทรทัศน์และการให้บริการโทรทัศน์แบบความละเอียดสูงจะทำให้ความต้องการบริการดาวเทียมเพิ่มมากขึ้น
ในทำนองเดียวกัน

2.3.1.8 ความเสี่ยงจากการแข่งขันที่สำคัญจากผู้ประกอบการธุรกิจดาวเทียมรายอื่น ผู้ประกอบธุรกิจด้าน โครงข่ายภาคพื้นดิน 

ไทยคมเป็นผู้ประกอบธุรกิจดาวเทียมเพียงแห่งเดียวในประเทศ
อย่างไรก็ดีอาจจะมีการให้ใบอนุญาตในการประกอบกิจการนี้แก่ผู้อื่นในอนาคต
ส่วนในระดับระหว่างประเทศ มีการแข่งขันอยู่ในคาบสมุทรอินโดจีนและเอเชียใต้
โดยคู่แข่งรายใหญ่ของไทยคม ได้แก่ AsiaSat, Intelsat, Apstar, New Skies, Measat,
และ ABS
ซึ่งผู้ประกอบการดังกล่าวบางรายมีพื้นที่ในการให้บริการกว้างกว่าและมีแหล่งเงินทุนมากกว่าไทยคม
รวมถึงการควบรวมกิจการของผู้ประกอบการส่งผลให้มีผู้ประกอบการรายที่ใหญ่ขึ้น
มีการประหยัดต้นทุนต่อหน่วยเพิ่มมากขึ้นและจะทำให้การแข่งขันในการประกอบธุรกิจเข้มข้นขึ้น
ซึ่งอาจก่อให้เกิดข้อจำกัดในการกำหนดราคาค่าบริการ
และอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อธุรกิจของไทยคม

อนึ่ง ไทยคมยังแข่งขันกับผู้ดำเนินการธุรกิจเครือข่ายภาคพื้นดิน เช่น เคเบิลใยแก้วนำแสง DSL
ระบบสื่อสัญญาณดิจิตอลโดยใช้คลื่นไมโครเวฟ วีเอชเอฟ/ยูเอชเอฟ การให้บริการ IP Broadband
และอื่นๆ
ซึ่งการให้บริการโดยใช้เครือข่ายภาคพื้นดินมีค่าบริการที่ต่ำกว่าการให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียม
การแข่งขันทางธุรกิจที่เพิ่มขึ้นระหว่างผู้ให้บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมและผู้ให้บริการโดยใช้เครือข่ายภาคพื้นดิน
อาจก่อให้เกิดข้อจำกัดในการกำหนดราคาค่าบริการหรืออาจจะส่งผลให้ลูกค้าผู้รับบริการของไทยคมเปลี่ยนไปใช้บริการของผู้ประกอบการดังกล่าว
และอาจทำให้ไทยคมประสบปัญหาในการรักษา หรือหาลูกค้าเพิ่มเติม
ซึ่งการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นดังกล่าวอาจก่อให้เกิดผลกระทบในทางลบต่อธุรกิจของไทยคม
อย่างไรก็ตามสำหรับการให้บริการแก่ลูกค้าที่อยู่ห่างไกลและอยู่กระจายกันเป็นบริเวณกว้าง
บริการสื่อสารผ่านดาวเทียมจะมีค่าบริการที่ต่ำกว่าและเข้าถึงได้รวดเร็วกว่า
นอกจากนั้นบริการสื่อสารผ่านดาวเทียมยังช่วยเสริมการขยายเครือข่ายภาคพื้นดินในการเชื่อมต่อเครือข่ายภาคพื้นดินในแต่ละภูมิภาค
รวมถึงการเป็นระบบสำรองของเครือข่ายภาคพื้นดิน อีกด้วย

2.3.1.9 ความเสี่ยงจากการที่ถูกกล่าวหาว่าปฏิบัติผิดสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ

ตามที่ไทยคมดำเนินธุรกิจดาวเทียมภายใต้สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ไทยคมอาจถูกยกเลิกสัญญาได้
หากมีการปฏิบัติผิดข้อสัญญาข้อใดข้อหนึ่งซึ่งอาจส่งผลกระทบในทางลบอย่างมีนัยสำคัญต่อธุรกิจ
ฐานะทางการเงิน ผลการดำเนินงาน และโอกาสทางธุรกิจ
สืบเนื่องจากความจำเป็นที่ไทยคมต้องทำการเพิ่มทุนโดยออกหุ้นใหม่เพื่อจำหน่ายแก่บุคคลทั่วไปเมื่อปี
2548 ซึ่งทำให้สัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น ลดลงน้อยกว่าร้อยละ 51
(ซึ่งเป็นสัดส่วนที่สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศกำหนดให้ บมจ. ชิน
คอร์ปอเรชั่น ต้องดำรงไว้)

ไทยคมจึงได้เจรจากับกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (กระทรวงฯ)
ในเรื่องนี้และได้แก้ไขสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศในปี 2547
เพื่อลดข้อกำหนดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น ใน ไทยคมจากเดิมร้อยละ 51
เหลือเพียงร้อยละ 40 และ กระทรวงฯ ได้ส่งเรื่องให้สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
เพื่อนำเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา
แต่เลขาธิการคณะรัฐมนตรีได้แจ้งกลับมาว่าเรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณา
ต่อมาได้มีการตีความเกี่ยวกับสัญญาดำเนินกิจการอื่นว่า
ตามพระราชบัญญัติการให้เอกชนเข้าร่วมงานในกิจการของรัฐ
การแก้ไขสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี
การแก้ไขสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการเพื่อลดสัดส่วนการถือหุ้นของบมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น
อาจเป็นโมฆะ และไทยคมอาจปฏิบัติผิดข้อสัญญาเดิมก่อนที่จะมีการแก้ไข กระทรวงฯ
ได้ขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาให้ความเห็นในเรื่องนี้แล้ว
ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาได้แจ้งว่าเนื่องจากประเด็นที่กระทรวงฯ
ขอหารือมานั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ที่อัยการสูงสุดเป็นโจทก์ยื่นฟ้อง พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร
คณะกรรมการกฤษฎีกาจึงไม่ให้ความเห็นและไม่รับไว้พิจารณา

หลังจากที่ศาลฎีกาฯ ได้มีคำตัดสินเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553 แล้ว กระทรวงฯ
ได้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการประสานงานฯ พิจารณา ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
(โดยเสียงข้างมาก) ได้มีความเห็นให้กระทรวงฯ
เสนอเรื่องนี้ให้คณะรัฐมนตรีพิจารณามีมติให้ไทยคมแก้ไข โดยให้ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น
ดำเนินการให้มีสัดส่วนการถือหุ้นไม่น้อยกว่า ร้อยละ 51 เช่นเดิม

เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 กระทรวงฯ ได้ส่งหนังสือถึงไทยคม
ให้ไทยคมปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งไทยคมได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าไทยคมได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของไทยคมก็ได้รับการอนุมัติจากกระทรวงฯ ก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ
เห็นว่าไทยคมกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด ขอให้แจ้งไทยคม
โดยเมื่อไทยคมได้รับทราบเหตุดังกล่าว
ไทยคมยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป

2.3.1.10 ความเสี่ยงจากความไม่ชัดเจนในการตีความให้ปฏิบัติตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ

2.3.1.10.1 ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับดาวเทียมสำรอง 

ภายใต้สัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
ไทยคมมีหน้าที่จัดให้มีดาวเทียมสำรองสำหรับดาวเทียมหลักทุกดวงที่ไทยคมได้จัดส่งขึ้นสู่วงโคจรแล้ว
เนื่องจากดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
ซึ่งไทยคมได้ขออนุมัติส่งเข้าสู่วงโคจรเป็นดาวเทียมสำรองไม่ได้มีรายละเอียดลักษณะเฉพาะ
(Specification) เหมือนกับดาวเทียมไทยคม 3 ทุกประการ ทำให้มีข้อสงสัยว่าดาวเทียมไทยคม
4 (ไอพีสตาร์) สามารถเป็นดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3 ได้หรือไม่
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (กระทรวงฯ)
ได้ขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาให้ความเห็นในเรื่องนี้ ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาได้แจ้งว่า
เนื่องจากประเด็นที่กระทรวงฯ
ขอหารือมานั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองที่อัยการสูงสุดเป็นโจทย์ยื่นฟ้อง
พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร คณะกรรมการกฤษฎีกาจึงไม่ให้ความเห็นและไม่รับไว้พิจารณา

หลังจากที่ศาลฎีกาฯ ได้มีคำตัดสินเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553 แล้วว่าดาวเทียมไทย 4
(ไอพีสตาร์) ไม่สามารถเป็นดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3 ได้ และดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) เป็นดาวเทียมที่มีคุณสมบัติและวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการต่างประเทศเป็นสำคัญ
จึงไม่ใช่ดาวเทียมตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ กระทรวงฯ
ได้เสนอเรื่องให้คณะกรรมการประสานงานฯ พิจารณา ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
ได้มีความเห็นว่า กระทรวงฯ
ควรแจ้งให้ไทยคมดำเนินการจัดให้มีดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3
ให้เป็นไปตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
และควรเสนอคณะรัฐมนตรีให้พิจารณาแนวทางดำเนินการเรื่องดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทั้งไทยคมและกระทรวงฯ และให้สอดคล้องกับคำพิพากษาของศาลฎีกาฯ

เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 กระทรวงฯ ได้ส่งหนังสือถึงไทยคม
ให้ไทยคมปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งไทยคมได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าไทยคมได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของไทยคมได้รับการอนุมัติจากกระทรวงฯ ก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ เห็นว่า
ไทยคมกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด ขอให้แจ้งไทยคม
โดยเมื่อไทยคมได้รับทราบเหตุดังกล่าว
ไทยคมยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป

ต่อมาไทยคมได้มีหนังสือขอความเห็นชอบจากกระทรวงฯ ในการจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม
6 เพื่อเป็นดาวเทียมสำรองเพิ่มเติมของดาวเทียมไทยคม 3 และกระทรวงฯ
ก็ได้ให้ความเห็นชอบให้ไทยคมจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม 6 สำหรับดาวเทียมไทยคม 4
(ไอพีสตาร์) นั้น กระทรวงฯ อยู่ในระหว่างการพิจารณา

2.3.1.10.2 ข้อกำหนดเกี่ยวกับการประกันภัย 

จากการที่ดาวเทียมไทยคม 3 ได้รับความเสียหายนั้น ไทยคมได้รับค่าสินไหมทดแทนประมาณ 33.0
ล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งไทยคมได้นำฝากเงินจำนวนดังกล่าวไว้ในบัญชีรักษาทรัพย์สิน (Escrow
Account) ซึ่งอยู่นอกประเทศไทย
และไทยคมได้ใช้เงินค่าสินไหมทดแทนทั้งจำนวนเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายบางส่วน
สำหรับการก่อสร้างและการจัดส่งดาวเทียมไทยคม 5
และสำหรับการเช่าช่องสัญญาณจากดาวเทียมอื่นเป็นการชั่วคราว
อย่างไรก็ตามพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502
กำหนดว่าบรรดาเงินที่หน่วยงานราชการได้รับจะต้องนำส่งให้แก่กระทรวงการคลัง
เนื่องจากตามกรมธรรม์ประกันภัย กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (กระทรวงฯ)
เป็นผู้รับผลประโยชน์ร่วมกับไทยคม
จึงมีข้อสงสัยว่าการนำฝากเงินค่าสินไหมทดแทนไว้ในบัญชีรักษาทรัพย์สิน (Escrow Account)
ซึ่งอยู่นอกประเทศไทย
อาจเป็นการปฏิบัติที่ไม่เป็นไปตามบทบัญญัติของพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502
กระทรวงฯ ได้ขอให้คณะกรรมการกฤษฎีกาพิจารณาให้ความเห็นในเรื่องนี้
ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาได้แจ้งว่าเนื่องจากประเด็นที่กระทรวงฯ
ขอหารือมานั้นเป็นเรื่องที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองที่อัยการสูงสุดเป็นโจทก์ยื่นฟ้อง
พ.ต.ท.ดร.ทักษิณ ชินวัตร คณะกรรมการกฤษฎีกาจึงไม่ให้ความเห็นและไม่รับไว้พิจารณา

หลังจากที่ศาลฎีกาฯ ได้มีคำตัดสินเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553 ว่า
การอนุมัติให้ไทยคมนำเงินค่าสินไหมทดแทนความเสียหายของดาวเทียมไทยคม 3 บางส่วนจำนวน
6.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ไปเช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการก่อนมีการจัดสร้างดาวเทียมไทยคม 5
นั้นเป็นการกระทำที่ไม่ชอบ กระทรวงฯ ได้เสนอเรื่องนี้ให้คณะกรรมการประสานงานฯ พิจารณา
ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ ได้มีความเห็นว่า กระทรวงฯ ควรแจ้งให้ไทยคมส่งคืนเงินจำนวน
6.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
ที่ไทยคมนำไปใช้เช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการให้กระทรวงฯ
และหากไทยคมประสงค์จะได้รับเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของค่าจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม
5 ซึ่งมาทดแทนดาวเทียมไทยคม 3 ที่เสียหายจนไม่สามารถใช้งานได้และปลดระวางไปแล้ว
ก็ให้ไทยคมทำเรื่องเข้ามาที่กระทรวงฯ

เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 กระทรวงฯ ได้ส่งหนังสือถึงไทยคม
ให้ไทยคมปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งไทยคมได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าไทยคมได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญาและการดำเนินการของไทยคมได้รับการอนุมัติจากกระทรวงฯ
ก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ
เห็นว่าไทยคมกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใดขอให้แจ้งไทยคม
โดยเมื่อไทยคมได้รับทราบเหตุดังกล่าว
ไทยคมยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป
ขณะนี้เรื่องอยู่ในระหว่างการพิจารณาของกระทรวงฯ

รายละเอียดและขั้นตอนการดำเนินการของกระทรวงฯ ในเรื่องการลดสัดส่วนการถือหุ้นของบมจ.
ชิน คอร์ปอเรชั่น ในไทยคม จากไม่น้อยกว่าร้อยละ 51 เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ในข้อ
2.3.1.9 เรื่องข้อกำหนดเกี่ยวกับดาวเทียมสำรอง และข้อกำหนดเกี่ยวกับการประกันภัยในข้อ
2.3.1.10 ปรากฎภายใต้หัวข้อ “การดำเนินการที่อาจเกิดขึ้นจากหน่วยงานของรัฐอันเนื่องมาจาก
คำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ในคดียึดทรัพย์ของอดีตนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553”

2.3.1.10.3 การดำเนินการที่อาจเกิดขึ้นจากหน่วยงานของรัฐอันเนื่องมาจากคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ในคดียึดทรัพย์ของอดีตนายกรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2553

คำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์
2553 มีส่วนที่เกี่ยวข้องกับไทยคมอยู่บางประการ
แต่ในทุกประการนั้นคำพิพากษาก็จำกัดผลอยู่แต่เฉพาะในประเด็นที่ว่าทรัพย์สินบางส่วนของ
ผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองนั้น เป็นทรัพย์สินที่ได้มาโดยไม่สมควร
สืบเนื่องมาจากการปฏิบัติหน้าที่หรือใช้อำนาจในตำแหน่งหน้าที่เท่านั้น
โดยคำพิพากษาของศาลฎีกามิได้มีการวินิจฉัยถึงผลหรือความสมบูรณ์หรือไม่สมบูรณ์ของของสิ่งต่างๆ
ที่ได้เกิดขึ้นหรือได้ดำเนินการไปแล้วนั้น
และมิได้มีคำสั่งให้ไทยคมหรือหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องต้องไปดำเนินการใดๆ

กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (กระทรวงฯ)
ได้แต่งตั้งคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงขึ้นมาเพื่อทำการพิจารณาว่าจากคำพิพากษาของศาลฎีกาแผนกคดีอาญาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง
ไทยคมได้กระทำการอันไม่เป็นไปตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศหรือไม่
เพียงใด คณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงได้มีความเห็นสรุปได้ว่า

1.  ดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์) ไม่ใช่ดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3 ดังนั้น
    ไทยคมจะต้องจัดให้มีดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3

2.  ดาวเทียมไทยคม 4 (ไอพีสตาร์)
    มีคุณสมบัติและวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการต่างประเทศเป็นหลัก
    จึงไม่ใช่ดาวเทียมตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ

3.  การลดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น ในไทยคม จากร้อยละ 51
    เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 นั้น ไม่ชอบ
    เพราะเป็นการแก้ไขสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศในสาระสำคัญ
    ซึ่งจำเป็นจะต้องได้รับอนุมัติจากคณะรัฐมนตรี

4.  การอนุมัติให้ไทยคมนำเงินค่าสินไหมทดแทนความเสียหายของดาวเทียมไทยคม 3 บางส่วน
    จำนวน 6.7 ล้านดอลลาร์สหรัฐ ไปเช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการ
    ก่อนมีการจัดสร้างดาวเทียม ไทยคม 5 นั้น เป็นการกระทำที่ไม่ชอบ

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ได้มีคำสั่งให้คณะกรรมการประสานงานฯ
พิจารณาความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
พิจารณาความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริง ซึ่งคณะกรรมการประสานงานฯ
โดยเสียงข้างมาก (ประกอบด้วยผู้แทนจากภาครัฐ)
ก็เห็นด้วยกับความเห็นของคณะกรรมการสอบสวนข้อเท็จจริงและมีข้อเสนอว่า

1.  กระทรวงฯ ควรแจ้งให้ไทยคมดำเนินการจัดให้มีดาวเทียมสำรองของดาวเทียมไทยคม 3
    ให้เป็นไปตามสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ

2.  กระทรวงฯ ควรเสนอคณะรัฐมนตรีให้พิจารณาแนวทางดำเนินการเรื่องดาวเทียมไทยคม 4
    (ไอพีสตาร์) เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ทั้งไทยคมและกระทรวงฯ
    และให้สอดคล้องกับคำพิพากษาของศาลฎีกาฯ

3.  กระทรวงฯ ควรนำเสนอการแก้ไขสัญญาดำเนินกิจการดาวเทียมสื่อสารภายในประเทศ
    เพื่อลดสัดส่วนการถือหุ้นของ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น ในไทยคม จากไม่น้อยกว่าร้อยละ 51
    เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 40 ให้คณะรัฐมนตรีพิจารณา

4.  กระทรวงฯ ควรแจ้งให้ไทยคมส่งคืนเงินจำนวน 6.7
    ล้านดอลลาร์สหรัฐที่ไทยคมนำไปใช้เช่าช่องสัญญาณดาวเทียมของต่างประเทศมาให้บริการให้กระทรวงฯ
    และหากไทยคมประสงค์จะได้รับเงินจำนวนดังกล่าวเพื่อนำไปใช้เป็นส่วนหนึ่งของค่าจัดสร้างและจัดส่งดาวเทียมไทยคม
    5 ซึ่งมาทดแทนดาวเทียมไทยคม 3 ที่เสียหายจนไม่สามารถใช้งานได้และปลดระวางไปแล้ว
    ก็ให้ไทยคมทำเรื่องเข้ามาที่กระทรวงฯ

คณะกรรมการประสานงานฯ ได้เสนอความเห็นต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงฯ ไปตั้งแต่วันที่ 7
กรกฎาคม 2553

เมื่อวันที่ 1 มีนาคม 2554 กระทรวงฯ ได้ส่งหนังสือถึงไทยคม
ให้ไทยคมปฏิบัติตามแนวทางตามความเห็นของคณะกรรมการประสานงานฯ
ซึ่งไทยคมได้มีหนังสือถึงกระทรวงเมื่อวันที่ 14 มีนาคม 2554
ชี้แจงว่าไทยคมได้ดำเนินการถูกต้องตามที่กำหนดไว้ในสัญญา
และการดำเนินการของไทยคมได้รับการอนุมัติจากกระทรวงฯ ก่อนทุกครั้ง หากกระทรวงฯ เห็นว่า
ไทยคมกระทำการไม่ชอบด้วยสัญญาหรือกฎหมายในเรื่องใด ขอให้แจ้งไทยคม
โดยเมื่อไทยคมได้รับทราบเหตุดังกล่าว
ไทยคมยินดีจะพิจารณาร่วมกันดำเนินการเพื่อให้เกิดประโยชน์แก่ทุกฝ่ายต่อไป

อย่างไรก็ตาม ไทยคมเชื่อว่าสิ่งที่ไทยคมได้ดำเนินการไปทั้งหมด
ก็เป็นไปตามหลักปฏิบัติภายใต้กฎหมายหรือสัญญาที่มีอยู่ด้วยความสุจริต
ส่วนหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องจะดำเนินการในเรื่องนี้ต่อไปอย่างไรหรือไม่นั้น
ขณะนี้ยังไม่มีข้อสรุปใดๆ มายังไทยคม
แต่ทีมงานกฎหมายของไทยคมได้ศึกษาเรื่องนี้แล้วและเห็นว่าการดำเนินการใดๆ
ต่อไปของผู้ที่เกี่ยวข้องในส่วนที่อาจจะมีผลกระทบต่อไทยคมนั้น
จะต้องเป็นไปตามกระบวนการทางสัญญา กฎหมาย และหลักความยุติธรรม
มีขั้นมีตอนไม่สามารถดำเนินการใดๆ ไปโดยรวบรัดหรือกระทำโดยพลการแต่เพียงฝ่ายเดียว
ซึ่งไทยคมมีสิทธิโดยชอบตามกฎหมายและสัญญาที่จะพิสูจน์ข้อเท็จจริงและความสุจริตในส่วนของตน
อันจะเป็นผลให้เกิดความเป็นธรรมแก่ผู้สุจริต ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

2.3.1.11 ความเสี่ยงจากคดีความที่ไทยคมมิได้เป็นคู่กรณีอาจส่งผลให้มีการเพิกถอนสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการธุรกิจดาวเทียม

เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2549 นายศาสตรา โตอ่อน
ได้ยื่นฟ้องกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
และกระทรวงคมนาคมเป็นจำเลยต่อศาลปกครองกลาง
โดยขอให้ศาลมีคำสั่งให้จำเลยยกเลิกสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการของเอไอเอส และไทยคม
และกำหนดมาตรการชั่วคราว มิให้ผู้ถือหุ้นรายใหม่ของ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น
ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ของไทยคม ดำเนินการใดๆ หรือรับผลประโยชน์ใดๆ
จากกิจการตามสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการดังกล่าว

ในคำฟ้อง นายศาสตรา ได้กล่าวหาว่า จำเลยละเว้นการปฏิบัติหน้าที่
โดยการไม่ใช้อำนาจหน้าที่ในการยกเลิกสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการภายหลังจากมีการโอนหุ้นของ
บมจ.ชิน คอร์ปอเรชั่น ให้กับผู้ถือหุ้นรายใหม่
โดยการโอนหุ้นดังกล่าวทำให้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการถือหุ้นของไทยคมอย่างมีนัยสำคัญ
ซึ่งส่งผลให้กลุ่มผู้ถือหุ้นรายใหม่มีอำนาจควบคุมไทยคม ซึ่งประกอบธุรกิจที่เป็นทรัพยากรของประเทศ
เพื่อประโยชน์สาธารณะ เมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2549
ศาลปกครองกลางมีคำสั่งไม่รับคำขอให้ศาลกำหนดมาตรการหรือวิธีการคุ้มครองเพื่อบรรเทาทุกข์ชั่วคราวและในวันที่
25 กุมภาพันธ์ 2554 ศาลปกครองกลางได้ตัดสินคดีดังกล่าว โดยพิพากษาให้ยกฟ้อง
เนื่องจากไม่ปรากฎหลักฐานว่าไทยคมมีสถานะเป็นคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว
พ.ศ. 2542 และการที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารไม่ได้ยกเลิกสัญญากับไทยคม
ไม่ถือว่าเป็นการละเลยไม่ปฏิบัติหน้าที่แต่อย่างใด และผู้ฟ้องคดีคือ นายศาสตรา โตอ่อน
ไม่ได้อุทธรณ์คำพิพากษาของศาลปกครองกลางต่อศาลปกครองสูงสุด คดีสิ้นสุดแล้ว

เมื่อวันที่ 19 เมษายน 2550 นายสุพงษ์ ลิ้มธนากุล ได้ยื่นฟ้อง กทช. และ กระทรวงเทคโนโลยีฯ
ต่อศาลปกครองกลาง
โดยอ้างเหตุเรื่องเจ้าหน้าที่รัฐและหน่วยงานทางปกครองละเลยต่อการปฏิบัติหน้าที่ในการตรวจสอบไทยคม
ว่าประกอบกิจการโทรคมนาคมโดยฝ่าฝืนกฎหมายหรือไม่ หลังจากที่มีการโอนขายหุ้นของ บมจ. ชิน
คอร์ปอเรชั่น ให้แก่ผู้ถือหุ้นรายใหม่

ศาลปกครองกลางได้มีคำสั่งลงวันที่ 28 เมษายน 2552 เรียกให้ไทยคมเข้ามาเป็นผู้ถูกฟ้องคดีร่วม
โดยกำหนดให้ไทยคมเป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 4 และไทยคมได้ยื่นคำให้การแก้คำฟ้อง
รวมทั้งพยานหลักฐานต่อศาลปกครองกลางไปแล้วเมื่อเดือนกรกฎาคม 2552 และเมื่อวันที่ 10
มิถุนายน 2554 ศาลปกครองกลางได้ตัดสินคดีดังกล่าว โดยพิพากษาให้ยกฟ้อง
เนื่องจากไทยคมไม่ใช่คนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ. 2542
การที่กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารไม่ได้ยกเลิกสัญญาสัมปทานกับไทยคม
ไม่ถือว่าเป็นการละเลยไม่ปฎิบัติหน้าที่แต่อย่างใด ซึ่งนายสุพงษ์
ได้ยื่นอุทธรณ์คำพิพากษาศาลปกครองกลางต่อศาลปกครองสูงสุด เมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2554
ซึ่งไทยคมได้ยื่นคำแก้อุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุดไปแล้วเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2554 ที่ผ่านมา
ขณะนี้เรื่องอยู่ในระหว่างการดำเนินการของศาลปกครองสูงสุด

2.3.1.12 ความเสี่ยงด้านการจัดหาช่องสัญญาณดาวเทียมเพื่อให้บริการอย่างเพียงพอและต่อเนื่อง

ปัจจุบันไทยคมมีดาวเทียมให้บริการ 2 ดวง ได้แก่ ไทยคม 4 (ไอพีสตาร์) และไทยคม 5
สำหรับธุรกิจ Conventional Satellite ดาวเทียมไทยคม 5
มีอัตราการใช้งานใกล้เต็มปริมาณช่องสัญญาณดาวเทียมสูงสุดที่ให้บริการได้
หากไทยคมไม่สามารถจัดหาช่องสัญญาณดาวเทียมเพิ่มเติมได้ในปริมาณที่เพียงพอและต่อเนื่อง
เพื่อตอบสนองความต้องการใช้งานที่เพิ่มขึ้น
ไทยคมอาจสูญเสียลูกค้าบางรายให้กับผู้ประกอบการดาวเทียมคู่แข่ง
ซึ่งจะส่งผลกระทบในเชิงลบกับการประกอบธุรกิจของไทยคม

อย่างไรก็ตามไทยคมได้ลดความเสี่ยงดังกล่าวให้เบาบางลง
จากการที่ไทยคมเริ่มพัฒนาและดำเนินการโครงการดาวเทียม ไทยคม 6
และโครงการดาวเทียมไทยคม 7 ซึ่งคาดว่าจะสามารถส่งขึ้นสู่วงโคจรได้ประมาณไตรมาสที่ 2
ของปี 2556 และ ภายในปี 2557 ตามลำดับ ทั้งนี้
ไทยคมจะดำเนินการจัดหาช่องสัญญาณดาวเทียมเพิ่มเติมอย่างต่อเนื่อง
เพื่อรองรับปริมาณความต้องการใช้งานในช่วงเวลาก่อนที่ดาวเทียมไทยคม 6 และดาวเทียมไทยคม
7 จะเริ่มให้บริการ

2.3.1.13 ความเสี่ยงจากการที่ไทยคมอาจถูกเรียกเก็บภาษีเงินได้ย้อนหลังจากค่าสินไหมทดแทนดาวเทียมไทยคม 3

จากการที่ดาวเทียมไทยคม 3 ได้รับความเสียหายในปี 2546
ซึ่งไทยคมได้รับค่าสินไหมทดแทนประมาณ 33.0 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
โดยไทยคมและกระทรวงเทคโนโลยีฯ เป็นผู้รับผลประโยชน์จากค่าสินไหมทดแทนร่วมกันในปี 2547
กระทรวงเทคโนโลยีฯ ได้มอบค่าสินไหมทดแทนให้ไทยคม เพื่อนำไปใช้ในการสร้างดาวเทียมไทยคม
5 ทดแทน ไทยคมได้รับรู้เงินค่าสินไหมทดแทนเป็นรายได้และนำมารวมคำนวณกำไรสุทธิ
เพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปี 2548 และ
ไทยคมได้ทำหนังสือขอหารือเกี่ยวกับประเด็นดังกล่าวไปยังกรมสรรพากรว่า
เงินค่าสินไหมทดแทนดังกล่าวจะต้องนำมารวมเป็นรายได้ในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคลหรือไม่
ซึ่งกรมสรรพากรได้ตอบข้อหารือมาในปี 2549
ว่าค่าสินไหมทดแทนดังกล่าวไม่เป็นรายได้ที่ต้องนำมารวมคำนวณ เพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล
ไทยคมจึงยื่นเรื่องขอคืนภาษีที่ได้จ่ายไปแล้วและได้รับคืนจากกรมสรรพากรในปีเดียวกัน

มีการรายงานข่าวว่า คณะกรรมการตรวจสอบการกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ (คตส.)
มีมติให้กรมสรรพากรเรียกเก็บภาษีจากไทยคมจำนวนประมาณ 306.0 ล้านบาท โดย คตส.
มีความเห็นว่า ค่าสินไหมทดแทนนั้นถือว่าเป็นรายได้ของไทยคม
จึงต้องนำมารวมคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล
แต่ขณะนี้ไทยคมยังไม่ได้รับหนังสือจากกรมสรรพากรในเรื่องนี้

2.3.2 ความเสี่ยงจากธุรกิจบริการสื่อสารทางโทรศัพท์

2.3.2.1 ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์การตลาดและการแข่งขัน

ไทยคมประกอบธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ในประเทศกัมพูชาและประเทศลาว
ซึ่งปัจจุบันผู้ใช้โทรศัพท์ในประเทศยังมีจำนวนน้อยเมื่อเทียบกับจำนวนประชากรทั้งหมด
ทำให้ธุรกิจบริการสื่อสารทางโทรศัพท์มีโอกาสที่จะสร้างฐานลูกค้าเพิ่มขึ้นจากลูกค้ารายใหม่ๆ
ประกอบกับประเทศกัมพูชาและประเทศลาว มีแนวโน้มที่เศรษฐกิจจะขยายตัวอย่างต่อเนื่องในอนาคต
ซึ่งเป็นผลดีจากการเข้ามาลงทุนของต่างชาติ
ธุรกิจสื่อสารและโทรคมนาคมจึงมีโอกาสที่จะได้รับผลบวกจากการเติบโตของเศรษฐกิจของประเทศไปด้วย
ส่งผลให้การแข่งขันในธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์
โดยเฉพาะตลาดโทรศัพท์แบบเคลื่อนที่ในประเทศกัมพูชาและประเทศลาว
มีแนวโน้มที่จะแข่งขันกันรุนแรงมากขึ้น
ซึ่งปัจจุบันมีผู้ให้บริการระบบโทรศัพท์เคลื่อนที่ในประเทศกัมพูชาและประเทศลาว จำนวน 9 ราย
และ 4 ราย ตามลำดับ

ธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์
ในประเทศกัมพูชาในปีที่ผ่านมามีการแข่งขันทางด้านราคาค่อนข้างสูง
เพื่อช่วงชิงส่วนแบ่งทางการตลาดจากคู่แข่ง
ในขณะที่ประเทศลาวมีการพัฒนาเทคโนโลยีสื่อสารอย่างรวดเร็ว
โดยมีการนำเทคโนโลยีที่ทันสมัยและมีคุณภาพมาให้บริการกับลูกค้า
ดังนั้นผู้ประกอบการที่ไม่สามารถตอบสนองต่อการแข่งขันได้อย่างรวดเร็ว
อาจได้รับผลกระทบทางลบกับการประกอบธุรกิจ

ไทยคมได้ตระหนักถึงภาวะการแข่งขันที่อาจรุนแรงมากขึ้น
และได้มุ่งพัฒนาขยายเครือข่ายและพื้นที่การให้บริการ รวมทั้งคุณภาพของการให้บริการลูกค้า
ตลอดจนกลยุทธ์ทางการตลาดใหม่ๆ
อย่างต่อเนื่องเพื่อเตรียมพร้อมกับสถานการณ์การแข่งขันในอนาคต

2.3.2.2 ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการต่อสัญญาเป็นผู้ให้บริการโทรคมนาคมในประเทศกัมพูชาและลาว

การประกอบธุรกิจให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ในประเทศกัมพูชาและประเทศลาว
จะครบกำหนดสัญญาในปี พ.ศ. 2571 และ พ.ศ. 2564 ตามลำดับ
หากไทยคมไม่สามารถเจรจาขอต่อสัญญากับหน่วยงานของรัฐบาลได้เมื่อครบสัญญา
ไทยคมจะต้องโอนทรัพย์สินทั้งหมดให้แก่รัฐบาลกัมพูชา
และโอนหุ้นส่วนของไทยคมในกิจการร่วมค้าให้แก่รัฐบาลของลาวโดยไม่คิดค่าตอบแทนใดๆ
ซึ่งหากเกิดเหตุการณ์ดังกล่าวขึ้น
ไทยคมจะสูญเสียรายได้จากการให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ไปและย่อมมีผลกระทบกับผลการดำเนินงานของไทยคม
อย่างไรก็ตามไทยคมมีความเชื่อมั่นว่าด้วยศักยภาพ ความพร้อม
และประสบการณ์ในธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมจะส่งเสริมให้ไทยคม
สามารถต่อสัญญาดำเนินการเป็นผู้ให้บริการสื่อสารทางโทรศัพท์ในประเทศกัมพูชาและประเทศลาวต่อไปได้

2.4 สายธุรกิจสื่อและโฆษณา

2.4.1 ความเสี่ยงจากคดีความระหว่างไอทีวีกับ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี 

แม้ว่าไอทีวีจะได้ปฏิบัติตามคำชี้ขาดของอนุญาโตตุลาการโดยสุจริตเป็นไปตามข้อกฎหมายและข้อสัญญา
ซึ่งถือว่าคำชี้ขาด มีผลผูกพันคู่สัญญาทั้ง 2 ฝ่ายโดยทันที
แต่หากไอทีวีแพ้ในคดีพิพาทที่มีอยู่กับสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
ไอทีวีอาจมีภาระหนี้สินที่อาจจะเกิดขึ้นจากกรณีของค่าตอบแทนส่วนต่างงวดวันที่ 3 กรกฎาคม 2547
จนถึง 7 มีนาคม 2550 จำนวน 2,891 ล้านบาท ดอกเบี้ยของค่าตอบแทนส่วนต่าง ร้อยละ15
คำนวณนับตั้งแต่ศาลปกครองสูงสุดมีคำชี้ขาดวันที่ 14 ธันวาคม 2549 จนถึงวันที่ในงบการเงินสิ้นสุด
ณ 31 ธันวาคม 2554 เป็นเงินจำนวน 2,132 ล้านบาท
(ซึ่งไอทีวีได้ตั้งสำรองภาระหนี้สินอันอาจเกิดจากการแพ้คดีไว้ในบัญชีงบการเงินของไอทีวีแล้วตั้งแต่งบการเงินงวดไตรมาสที่
4 ปี 2549 เป็นต้นมา)

นอกจากนี้ หากศาลมีคำพิพากษาให้ไอทีวีต้องชำระค่าปรับจากการปรับผังรายการในปี 2547
โดยคำนวณจากวันที่ 31 มกราคม 2547 จนถึงวันที่ 14 ธันวาคม 2549
ตามจำนวนที่สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีเรียกร้อง ซึ่งมีจำนวนสูงมากถึง 97,760 ล้านบาท
รวมถึงมูลค่าทรัพย์สินที่ส่งมอบไม่ครบจำนวน 656
ล้านบาทและดอกเบี้ยของทรัพย์สินที่ส่งมอบไม่ครบในอัตราร้อยละ 7.5 ต่อปี
ของมูลค่าทรัพย์สินที่ส่งมอบไม่ครบนับจากวันที่สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ยื่นฟ้องไอทีวี
ซึ่งหากศาลมีคำตัดสินให้ไอทีวีต้องรับภาระค่าใช้จ่ายตามที่สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรีเรียกร้องและ
มีจำนวนเงินเกินกว่าเงินสดหรือทรัพย์สินเทียบเท่าเงินสด จำนวน 1,126 ล้านบาท ที่ไอทีวีมีอยู่ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2554 อาจทำให้ไอทีวีประสบปัญหาทางการเงินได้

2.4.2 ความเสี่ยงตามประกาศของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เรื่องการปรับปรุงแนวทางการดำเนินการกับบริษัทจดทะเบียนที่มีการดำเนินงานหรือฐานะการเงินที่เข้าข่ายอาจถูกเพิกถอน ฉบับวันที่ 26 มกราคม 2554

จากเหตุการณ์ในวันที่ 7 มีนาคม 2550 เป็นต้นมา
เป็นเหตุให้ไอทีวีจำเป็นต้องหยุดดำเนินธุรกิจสถานีโทรทัศน์ไอทีวี
ซึ่งทำให้ไอทีวีต้องขาดรายได้จากการประกอบธุรกิจสถานีโทรทัศน์ไป และเป็นเหตุให้นับแต่วันที่ 9
มีนาคม 2550 เป็นต้นมา
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้ประกาศให้หุ้นของไอทีวีเป็นหลักทรัพย์ที่เข้าข่ายอาจถูกเพิกถอนหลักทรัพย์ตามข้อบังคับตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
เรื่อง การเพิกถอนหลักทรัพย์จดทะเบียน พ.ศ. 2542 พร้อมทั้งขึ้นเครื่องหมาย NC
(Non-Compliance) และ SP (Suspension) ห้ามซื้อหรือขายหลักทรัพย์ของไอทีวี
จนกว่าไอทีวีจะสามารถแก้ไขฟื้นฟูกิจการเพื่อให้เหตุแห่งการเพิกถอนหมดไป

เมื่อวันที่ 4 มิถุนายน 2552 ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้ย้ายหลักทรัพย์ของไอทีวีไปอยู่หมวด
NPG (Non-performing Group)
จนกว่าไอทีวีจะสามารถแก้ไขผลการดำเนินงานให้หลุดพ้นจากเหตุแห่งการเพิกถอนได้

เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2554
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้ประกาศการปรับปรุงแนวทางการดำเนินการกับบริษัท
จดทะเบียนที่มีการดำเนินงานหรือฐานะการเงินที่เข้าข่ายอาจถูกเพิกถอน
ประกาศมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 มกราคม 2554
โดยแนวทางดังกล่าวได้กำหนดระยะเวลาให้ไอทีวีดำเนินการแก้ไขเหตุแห่งการเพิกถอนภายในระยะเวลา
3 ปี (กำหนด 3 ระยะๆ ละ 1 ปี) เริ่มตั้งแต่วันที่ 10 มีนาคม 2554 ทั้งนี้
ไอทีวีสามารถยื่นคำขอขยายระยะเวลาฟื้นฟูกิจการได้ 1 ครั้ง ระยะเวลาไม่เกิน 1 ปี
(กำหนดระยะเวลาสูงสุดในการฟื้นฟูกิจการไม่เกิน 4 ปี) โดยไอทีวีต้องมีคุณสมบัติครบทุกข้อ ดังนี้

1.  มีส่วนของผู้ถือหุ้น ไม่ต่ำกว่า 20 ล้านบาท หรือมีกำไรจากการดำเนินธุรกิจหลัก 1 ปี

2.  มีธุรกิจหลักดำเนินการอย่างต่อเนื่องชัดเจน

3.  มีแนวทางแก้ไขเหตุเพิกถอนชัดเจน

4.  คุณสมบัติอื่นๆ ครบถ้วน เช่น ผู้บริหารหรือผู้มีอำนาจควบคุม ไม่เป็นบุคคลที่มีลักษณะต้องห้าม
    เป็นต้น

นอกจากนี้ ไอทีวียังมีคดีความที่ยังอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาล
และอาจต้องใช้ระยะเวลานานจนกว่ากระบวนการยุติธรรมจะถึงที่สุด
และผลของคดีความดังกล่าวอาจส่งผลที่เป็นสาระสำคัญต่อสถานะการเงินและการดำเนินธุรกิจต่อไปในระยะยาว
รวมถึงสถานะงบการเงินของไอทีวี ณ 31 ธันวาคม 2554 ไอทีวีมีส่วนของผู้ถือหุ้นติดลบอยู่ 3,898
ล้านบาท อีกทั้งมีภาระค่าใช้จ่ายทางบัญชีในการสำรองเผื่อค่าดอกเบี้ยอันอาจเกิดขึ้น
ในกรณีที่ไอทีวีแพ้คดีในอัตราร้อยละ 15 ต่อปีของค่าอนุญาตให้ดำเนินการส่วนต่างรวม 2,891
ล้านบาท คิดเป็นจำนวนเงินปีละประมาณ 434 ล้านบาท หรือไตรมาสละประมาณ 109 ล้านบาท
ซึ่งตามเงื่อนไขในการดำเนินการแก้ไขเหตุแห่งการเพิกถอนภายในระยะเวลา 3 ปี
ตามเกณฑ์ข้างต้นของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ไอทีวีจะต้องหาธุรกิจใหม่ที่สร้างผลกำไรสะสมได้เพิ่มขึ้น อย่างน้อย 4,198
ล้านบาทหรือหาวิธีอื่นใดเพื่อทำให้ส่วนของผู้ถือหุ้นในงบดุลเป็นบวกไม่ต่ำกว่า 300 ล้านบาท
และนอกจากนั้นไอทีวีต้องสามารถทำกำไรจากการดำเนินงานในธุรกิจหลักไม่น้อยกว่า 30 ล้านบาท
หรือมีกำไรสุทธิในงวด 466 ล้านบาท ในระยะเวลา 1 ปี (ในกรณีที่ผลกำไรไม่ต่อเนื่อง)
จึงจะพ้นจากเหตุแห่งการเพิกถอนหลักทรัพย์

ทั้งนี้
หากไอทีวีไม่สามารถดำเนินการแก้ไขให้มีคุณสมบัติตามแนวทางดังกล่าวภายในระยะเวลาที่กำหนด
ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยจะเสนอคณะกรรมการตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
เพื่อพิจารณาอนุมัติการเพิกถอนหลักทรัพย์ต่อไป
ซึ่งอาจจะทำให้ไอทีวีพ้นสภาพจากการเป็นบริษัทจดทะเบียน
และหลักทรัพย์ของไอทีวีไม่สามารถทำการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้อีกต่อไป