ปัจจัยความเสี่ยง

ในสภาวะที่การดำเนินธุรกิจด้านโทรคมนาคม มีการเปิดเสรีและมีการแข่งขันทั้งในประเทศและระดับภูมิภาคมากขึ้น จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง ที่บริษัทฯ ต้องมีกลไกการบริหารงานเพื่อสร้างความแข็งแกร่งให้สามารถแข่งขันและรักษาความเป็นผู้นำของธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่ในประเทศไว้ได้

ในปี 2550 ที่ผ่านมา การดำเนินธุรกิจด้านโทรคมนาคม ในประเทศไทยมีเหตุการณ์ความผันผวนจากปัจจัยความเสี่ยงต่างๆ อาทิ พฤติกรรมของผู้บริโภคต่อการใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ ปัจจัยทางการเมือง กฎ ระเบียบ ข้อตกลงของการประกอบธุรกิจโทรคมนาคม เป็นต้น เอไอเอส ในฐานะที่เป็นบริษัทที่มีสัดส่วนทางการตลาดมากเป็นอันดับหนึ่งในประเทศไทย ได้มุ่งให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงขององค์กร โดยมี คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง ซึ่งมีประธานกรรมการบริหารของบริษัท เป็นประธานคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง และหัวหน้าคณะเจ้าหน้าที่ผู้บริหาร และผู้บริหารระดับสูง เป็นกรรมการ รวม 12 ท่าน ซึ่งคณะกรรมการได้มีการประชุมทุกไตรมาส โดยได้พิจารณาการแจกแจงความเสี่ยง จัดอันดับความเสี่ยง กำหนดแนวทางการบริหารความเสี่ยง มอบหมายผู้รับผิดชอบเพื่อจัดให้มีมาตรการควบคุมและจัดการความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ เพื่อให้บริษัทฯ สามารถบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ และเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้ถือหุ้นและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย นอกจากนี้ ได้มีการจัดทำหลักสูตรการบริหารความเสี่ยงเป็นระบบ E-Learning สำหรับ ผู้บริหาร และพนักงานทุกระดับในองค์กรเพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารความเสี่ยงของการปฏิบัติงาน 

ในทุกไตรมาส คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงได้นำเสนอผลการบริหารความเสี่ยงให้คณะกรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการบริษัท และคณะกรรมการบริหารได้รับทราบ เพื่อให้มีการจัดการความเสี่ยงและติดตามอย่างใกล้ชิด และมั่นใจได้ว่าความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ รวมทั้งบริษัทฯ สามารถบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ ซึ่งสรุปปัจจัยความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของบริษัทฯ ได้ดังต่อไปนี้ 

1. ความเสี่ยงทางด้านกฎหมาย ข้อบังคับ และนโยบาย

  1.1 องค์กรที่ทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการด้านโทรคมนาคมและกิจการวิทยุกระจายเสียง
  วิทยุโทรทัศน์

ตามมาตรา 47 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2550 กำหนดไว้ว่า
ให้มีองค์กรของรัฐที่เป็นอิสระองค์กรหนึ่ง ทำหน้าที่จัดสรรคลื่นความถี่
กำกับการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม และมาตรา 305
(1) ของรัฐธรรมนูญ กำหนดว่า ยังมิให้นำมาตรา 47
มาใช้บังคับจนกว่าจะมีการตรากฎหมายตามมาตรา 47 วรรคสอง
ให้จัดตั้งองค์กรเพื่อทำหน้าที่จัดสรรคลื่นความถี่และกำกับดูแลการประกอบกิจการวิทยุกระจายเสียง
วิทยุโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม ซึ่งต้องไม่เกิน 180 วัน
นับแต่วันที่รัฐบาลชุดใหม่แถลงนโยบายต่อรัฐสภา ดังนั้น
องค์กรที่ทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการโทรคมนาคมต่อไปจะมีเพียงองค์กรเดียว
และจะมีต่อเมื่อมีการเลือกตั้งและมีรัฐบาล ที่จะเป็นผู้แถลงนโยบายต่อรัฐสภา สำหรับเรื่อง
องค์ประกอบ อำนาจหน้าที่ การสรรหาหรือการได้มานั้น ยังมิได้มีการกำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญ เช่นนี้
จะทำให้องค์กรที่จะกำกับดูแลที่เป็นองค์กรเดียว อาจมีระยะเวลาในการจัดตั้งนาน
ซึ่งส่งผลต่อความชัดเจนในการกำหนดทิศทางกิจการโทรคมนาคมและวิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์
ของประเทศ

แต่อย่างไรก็ตาม กทช. ซึ่งเป็นองค์กรอิสระที่ทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการโทรคมนาคมในประเทศไทย
ยังคงอยู่และมีอำนาจตาม พรบ. การประกอบกิจการโทรคมนาคมและ
พรบ.องค์กรจัดสรรคลื่นความถี่ ในการกำหนดนโยบายและออกกฎระเบียบต่างๆ ประกอบกับ มาตรา
305 (1) ยังกำหนดมิให้กฎหมายที่จะบัญญัติออกมานั้น กระทบกระเทือนถึงการอนุญาต สัมปทาน
หรือสัญญาที่ชอบด้วยกฎหมายที่ได้กระทำขึ้นก่อนวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญนี้ จนกว่าการอนุญาต
สัมปทาน หรือสัญญานั้นจะสิ้นผล ดังนั้น
จึงอาจคาดการณ์ได้ว่าการจัดตั้งองค์กรดังกล่าวจะไม่ส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อการประกอบกิจการโทรคมนาคมในขอบข่ายที่เป็นอยู่ของเอไอเอส

2.  สัญญาร่วมการงานระหว่างรัฐกับเอกชนที่กำหนดในพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
    พ.ศ.2535

    1.  การแก้ไขสัญญาร่วมการงาน ระหว่าง เอไอเอส กับ บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)

ตามที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา มีความเห็น เรื่อง
การบังคับใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
พ.ศ.2535 กรณีสัญญาอนุญาตให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ ระหว่างบริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) กับ
บริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน)
บันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาเรื่องเสร็จที่ 291/2550 ให้ความเห็นโดยสรุปว่า

“....การอนุญาตให้ดำเนินกิจการบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ ( Cellular Mobile Telephone )
เป็นโครงการที่ได้ดำเนินไปแล้วตั้งแต่ก่อนวันที่พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ
ใช้บังคับ ซึ่งตามมาตรา 25 แห่งพระราชบัญญัติดังกล่าว
กำหนดว่าโครงการใดที่ได้ให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการซึ่งได้กระทำไปแล้วในขั้นตอนใดก่อนวันที่พระราชบัญญัตินี้ใช้บังคับให้เป็นอันใช้ได้
แต่การดำเนินการในขั้นตอนต่อไปให้ปฏิบัติตามตามพระราชบัญญัตินี้
จึงคงเหลือแต่ขั้นตอนการกำกับดูแลและติดตามผล
ในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงเงื่อนไขการดำเนินโครงการหรือแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯที่ลงนามไปแล้ว
จะต้องดำเนินการตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานฯโดยหน่วยงาน
เจ้าของโครงการจะต้องเสนอคณะกรรมการประสานงานตาม มาตรา 22 พิจารณา
หากคณะกรรมการดังกล่าวพิจารณาแล้วเห็นชอบด้วยที่ก็จะต้องรายงานต่อรัฐมนตรีกระทรวงเจ้าสังกัด
และหากเป็นเรื่องที่มีผลเป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญของโครงการหรือเป็นเรื่องเกี่ยวกับผลประโยชน์ของรัฐ
หรือเป็นกรณีที่การแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาที่มีผลเป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญของโครงการ
รัฐมนตรี กระทรวงเจ้าสังกัดก็ชอบที่จะเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป
และเมื่อคณะรัฐมนตรีให้ความเห็นชอบแล้ว หน่วยงานเจ้าของโครงการจึงจะแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาได้
การแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ ในครั้งที่ 2 ถึงครั้งที่ 7
มิได้เสนอเรื่องการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาต่อคณะกรรมการประสานงานตาม มาตรา 22 พิจารณา
และมิได้เสนอคณะรัฐมนตรีเพื่อพิจารณาเห็นชอบในกรณีที่เป็นการแก้ไขเปลี่ยนแปลงในสาระสำคัญของโครงการ
จึงถือว่าการทำข้อตกลงต่อท้ายสัญญาฯ มิได้ดำเนินการให้ถูกต้อง
ตามนัยแห่งพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงาน ฯ บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)
เข้าเป็นคู่สัญญาในเรื่องนี้เป็นการกระทำแทนรัฐ
โดยอาศัยอำนาจหน้าที่ตามกฎหมายว่าด้วยองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย สัญญาอนุญาตฯ
ที่เกิดขึ้นจึงเป็นสัญญาระหว่างรัฐกับเอกชนเพื่อมอบหมายให้เอกชนดำเนินการให้บริการสาธารณะแทนรัฐ
รัฐจึงมีหน้าที่ปฏิบัติตามข้อกำหนดในสัญญาดังกล่าว แต่เมื่อการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
ตามกรณีข้อหารือดำเนินการไม่ถูกต้องตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ
ซึ่งมีผลใช้บังคับในขณะที่มีการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
เนื่องจากมิได้เสนอเรื่องการแก้ไขเพิ่มเติมให้คณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22 พิจารณา
และเสนอให้คณะรัฐมนตรีซึ่งเป็นองค์กรที่มีอำนาจพิจารณาเห็นชอบกับการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
ตามนัยแห่งพระราชบัญญัติดังกล่าวดังที่ได้วินิจฉัยข้างต้น การแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ โดย ทีโอที
เป็นคู่สัญญา จึงกระทำไปโดยไม่มีอำนาจตามกฎหมาย อย่างไรก็ดี
กระบวนการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอันเป็นนิติกรรมทางปกครอง
สามารถแยกออกจากข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ ที่ทำขึ้นได้ และข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
ที่ทำขึ้นนั้นยังคงมีผลอยู่ตราบเท่าที่ยังไม่มีการเพิกถอนหรือสิ้นผลโดยเงื่อนเวลาหรือเหตุอื่น
หากคณะรัฐมนตรีซึ่งเป็นผู้มีอำนาจตามกฎหมายได้พิจารณาถึงเหตุแห่งการเพิกถอน ผลกระทบ
และความเหมาะสม โดยคำนึงถึงประโยชน์ของรัฐ และประโยชน์สาธารณะแล้วว่า
การดำเนินการที่ไม่ถูกต้องนั้นมีความเสียหายอันสมควรจะต้องเพิกถอนข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
ที่ทำขึ้น คณะรัฐมนตรีก็เห็นชอบที่จะเพิกถอนข้อตกลงต่อท้ายสัญญาอนุญาตฯ
แต่ถ้าคณะรัฐมนตรีพิจารณาแล้วมีเหตุผลความจำเป็นเพื่อประโยชน์ของรัฐหรือประโยชน์สาธารณะ
และเพื่อความต่อเนื่องของการให้บริการสาธารณะ
คณะรัฐมนตรีก็อาจใช้ดุลพินิจพิจารณาให้ความเห็นชอบให้มีการดำเนินการแก้ไขเพิ่มเติมสัญญาอนุญาตฯ
ดังกล่าวได้ตามความเหมาะสม
โดยหน่วยงานเจ้าของโครงการและคณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22
เป็นผู้ดำเนินการเสนอข้อเท็จจริง เหตุผล และความเห็นเพื่อประกอบการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี”

ขณะนี้ การดำเนินการตามที่คณะกรรมการกฤษฎีกาได้ให้ความเห็นไว้
อยู่ในระหว่างการพิจารณาของคณะกรรมการประสานงานตามมาตรา 22 แห่ง พรบ.
การให้เอกชนเข้าร่วมงานซึ่งรัฐมนตรีกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารได้ให้นโยบายในการปฏิบัติตามคำวินิจฉัยของคณะกรรมการกฤษฎีกาให้พิจารณาดำเนินการ
โดยมีข้อคำนึงถึงผลกระทบ ความเหมาะสม ประโยชน์ของรัฐ ประโยชน์สาธารณะ
และประโยชน์ของความต่อเนื่องของการให้บริการสาธารณะ

เอไอเอส มีความเชื่อมั่นในหลักการและเหตุผลของการแก้ไขสัญญา
หน้าที่การปฏิบัติตามพระราชบัญญัตินี้ของทีโอที และการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ
ที่ได้ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติและข้อตกลงอย่างถูกต้อง
บริษัทฯได้ชำระส่วนแบ่งรายได้ที่ได้รับกลับคืนไปให้กับทีโอทีซึ่งเป็นหน่วยงานของรัฐอย่างครบถ้วนเสมอมา
นอกจากนี้ ผลประโยชน์ที่ได้รับจากการแก้ไขสัญญานั้น
ยังได้คืนกลับสู่ประชาชนผู้ใช้บริการในรูปของค่าใช้บริการที่ถูกลง ตัวอย่างเช่น
การแก้ไขสัญญาร่วมการงานในเรื่องส่วนแบ่งรายได้ของบริการพรีเพดในปี 2544
ซึ่งในขณะนั้นตลาดมีจำนวนผู้ใช้บริการระบบพรีเพดเป็นจำนวนเพียงประมาณ 1 ล้านราย
จากการกำหนดส่วนแบ่งรายได้บริการพรีเพดที่ร้อยละ 20 ซึ่งต่ำกว่าบริการด้านโพสเพด
ส่งผลให้เกิดการแข่งขันในตลาดเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญโดยปัจจุบันตลาดมีผู้ใช้บริการะบบ พรีเพด
ทั้งสิ้นมากกว่า 40 ล้านราย ในการแก้ไขสัญญายังได้มีข้อกำหนดเพื่อประโยชน์ต่อผู้ใช้บริการ
โดยให้บริษัทฯ ลดราคาค่าบริการให้แก่ผู้บริโภคไม่น้อยกว่าร้อยละ 5-10 ของราคาค่าบริการซึ่ง ณ
ขณะนั้นอยู่ที่ 6-12 บาทต่อนาที
ปัจจุบันการแข่งขันในตลาดโทรศัพท์เคลื่อนที่ทำให้ราคาที่ผู้บริโภคได้รับต่ำลงมาอยู่ในระดับ 1-3
บาทต่อนาที
ซึ่งเห็นได้จากการแก้ไขสัญญาทำให้ผู้บริโภคได้รับประโยชน์จากบริการอย่างกว้างขวางในราคาที่ลดลงเป็นอันมาก
นอกจากนี้ ผลประโยชน์ที่จ่ายให้ทีโอทีในรูปแบบส่วนแบ่งรายได้เพิ่มขึ้นอย่างมาก จากจำนวนประมาณ
10,000 ล้านบาทในปี 2544 เป็นประมาณ 18,000 ล้านบาทในปี 2550
ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าผู้บริโภคได้รับประโยชน์มากกว่าที่กำหนดอย่างชัดเจน
เอไอเอสเชื่อว่าหลักการที่คำนึงถึงผลประโยชน์ของผู้บริโภคและทีโอทีในฐานะรัฐจะส่งผลให้ประเด็นความเสี่ยงนี้สามารถคลี่คลายไปในทางที่ดี
และเชื่อว่าไม่น่าจะมีการเปลี่ยนแปลงที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯ อย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตาม
หากการแก้ไขสัญญาสัมปทานของ เอไอเอส
ถูกเพิกถอนอาจมีผลให้อายุสัญญาสัมปทานสั้นลงและอาจมีต้นทุนในส่วนแบ่งรายได้ของบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบเติมเงินที่สูงขึ้น
เป็นต้น

2.  สัญญาร่วมการงาน ระหว่าง บริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี)
    ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของเอไอเอส กับ บริษัท กสท. โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)

ตามที่สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา มีความเห็น เรื่อง
การบังคับใช้พระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ
พ.ศ.2535 กรณีสัญญาอนุญาตให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ ระหว่าง บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด
(มหาชน) (กสท.) กับ บริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยที่ เอไอเอส
ถือหุ้นเกือบทั้งหมด โดยจากบันทึกสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เรื่องเสร็จที่ 294/2550
ให้ความเห็นโดยสรุปว่า

“…การที่ บมจ. โทเทิ่ล แอ๊คเซส คอมมูนิเคชั่น
(TAC)โอนสิทธิและหน้าที่ตามสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูล่า ให้แก่ ดีพีซี
และดีพีซี กับ กสท. ได้มีการทำสัญญา ระหว่างกัน ในวันที่ 19 พฤศจิกายน 2539 ว่า กสท.
ได้อนุญาตให้สิทธิเอกชนรายใหม่ในการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูล่า โดย กสท.และดีพีซี
เป็นคู่สัญญาและไม่ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของโครงการดำเนินการใช้บริการวิทยุคมนาคมฯ ที่ กสท.
อนุญาตให้แก่ บมจ. TAC แต่อย่างใด ดีพีซี จึงเป็นคู่สัญญาที่อยู่ภายใต้การดูแลกำกับของ กสท. และ
จ่ายค่าตอบแทนให้แก่ กสท. ดีพีซี ในฐานะที่เป็นเอกชนผู้เข้าร่วมงาน
หรือดำเนินงานในกิจการของรัฐจึงต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ เนื่องจาก
กสท. ได้มีการกำหนดขอบเขตของโครงการ
และเอกชนผู้ดำเนินการให้บริการเป็นการเฉพาะเจาะจง รวมทั้งได้มีการให้บริการโครงการไปแล้ว
จึงไม่มีกรณีที่จะต้องประกาศเชิญชวนเอกชนเข้าร่วมงาน หรือ ดำเนินการในกิจการของรัฐ
และการคัดเลือกเอกชนด้วยวิธีประมูล ตามที่บัญญัติไว้ในหมวด 3 การดำเนินโครงการ
แต่เป็นการที่ต้องนำบทบัญญัติในหมวด 3 นี้มาใช้บังคับโดยอนุโลม เท่าที่ไม่ขัดต่อสภาพแห่งข้อเท็จจริง
โดย กสท. ต้องดำเนินการแต่งตั้งคณะกรรมการ ตาม พรบ. มาตรา 13
เพื่อดำเนินการตามมาตรา 21 โดยอนุโลมต่อไป ”

ขณะนี้ ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการตามมาตรา 13 แล้ว และอยู่ระหว่างการดำเนิน
การตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานฯ และ ดีพีซี
มีความเชื่อมั่นว่าประเด็นความเสี่ยงนี้คลี่คลายไปในทางที่ดี โดย กสท. และ ดีพีซี
ยังคงมีภาระหน้าที่ในการปฏิบัติตามสัญญาที่ได้กระทำไว้แล้ว

  1.3 กฎหมายว่าด้วยการใช้และการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม (Interconnection
  Charge)

สืบเนื่องจากในปี พ.ศ. 2549 คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.)
ได้ออกหลักการและแนวทางการกำกับกิจการโทรคมนาคมว่าด้วย
หลักเกณฑ์การใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม พ.ศ. 2549 และเริ่มมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่
17 พฤษภาคม 2549 ซึ่ง ข้อ 126
กำหนดให้ผู้ประกอบการที่ให้บริการโทรคมนาคมทุกรายที่ได้รับใบอนุญาต สัมปทานหรือสัญญา
จะต้องปฎิบัติตามกฎระเบียบดังกล่าว บนพื้นฐานของหลักการแข่งขันโดยเสรีและเป็นธรรม
และเอไอเอสสามารถเจรจาสัญญาการเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมกับผู้ประกอบการรายอื่นได้ ซึ่ง
เอไอเอสได้ร่วมลงนามในสัญญาการเชื่อมต่อโครงข่าย (Interconnection Contract) กับ
บริษัท โทเทิ่ล แอ๊คเซ็ส คอมมูนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) ในวันที่ 30 พฤศจิกายน 2549 และ บริษัท
ทรูมูฟ จำกัด ในวันที่ 16 มกราคม 2550
แต่ยังไม่ได้เรียกเก็บและชำระค่าตอบแทนเชื่อมโยงโครงข่ายระหว่างกันได้ เนื่องจาก บริษัท ทีโอที
จำกัด (มหาชน) (ทีโอที)ได้มีหนังสือโต้แย้งคัดค้านการทำสัญญาทั้ง 2 ฉบับ ตลอดจนได้มีหนังสือถึง
กทช. ขอให้ตรวจสอบและมีคำสั่งห้าม เอไอเอส และผู้ประกอบการรายอื่น
เข้าทำข้อตกลงใช้อัตราเชื่อมโยงโครงข่าย ระหว่างกัน
หรือจนกว่าศาลปกครองจะมีคำพิพากษาถึงที่สุด

ถึงกระนั้น เอไอเอส ยังได้รับเหตุผลสนับสนุนการปฏิบัติตามกฎหมายฯ
ดังกล่าวข้างต้นจากหนังสือของผู้อำนวยการสถาบันการใช้และเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคม
ซึ่งได้ตอบหนังสือถึง บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) ว่า กทช.
มีความเห็นเกี่ยวกับการเข้าทำข้อตกลง
หรือการประกอบธุรกิจระหว่างเอกชนเป็นไปตามหลักเสรีภาพในการเข้าทำสัญญา (freedom of
contract) หรือ การประกอบธุรกิจ
การเข้าทำสัญญาการเชื่อมต่อใช้โครงข่ายระหว่างกันจึงเป็นเสรีภาพในการทำสัญญาของเอกชน (
Private Autonomy) ที่เอกชนคู่สัญญาจะต้องรับผิดชอบในสัญญาที่ตนได้ทำนั้น ซึ่ง
กทช.ไม่มีอำนาจสั่งห้ามการทำข้อตกลงการใช้ หรือเชื่อมต่อโครงข่ายโทรคมนาคมได้

จากประเด็นดังกล่าว หากศาลปกครองมีคำพิพากษาตามที่บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)
ห้ามเอไอเอสและผู้ประกอบการรายอื่น เข้าทำข้อตกลงใช้อัตราเชื่อมโยงโครงข่ายระหว่างกัน
จะมีผลให้ เอไอเอส ไม่ต้องถูกบังคับให้ปฏิบัติตามกฎหมายฯ ฉบับดังกล่าวอีกต่อไป
แต่หากว่าศาลปกครองมีคำพิพากษายกคำฟ้องของทีโอทีแล้ว จะมีผลให้ เอไอเอส
ต้องปฏิบัติตามกฎหมายฯ ฉบับดังกล่าว
สาระสำคัญของกฎหมายฉบับนี้จะทำให้ผู้ประกอบการแต่ละรายสามารถเชื่อมโครงข่ายได้โดยตรง
โดยมีค่าเชื่อมต่อระหว่างกันตามปริมาณการใช้งานระหว่างโครงข่ายของแต่ละราย
ค่าเชื่อมต่อโครงข่ายจะสะท้อนต้นทุนที่แท้จริงที่เกิดจากปริมาณการใช้งานระหว่างโครงข่ายของแต่ละผู้ประกอบการ
ส่งผลให้ผู้ประกอบการทุกรายต้องแข่งขันพัฒนาคุณภาพเครือข่ายและการให้บริการ
เพื่อประโยชน์สูงสุดต่อผู้บริโภค และ จะก่อให้เกิดการแข่งขันโดยเสรีและเป็นธรรม
ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อเศรษฐกิจและสังคมโดยรวม สำหรับบริษัทฯแล้ว มีความเห็นว่า
กฎหมายนี้จะทำให้ผู้ประกอบการรายอื่นไม่สามารถแข่งขันโดยใช้กลยุทธ์ด้านราคาได้อีกต่อไป
ซึ่งจะทำให้ผู้บริโภคกลับมาพิจารณาคุณภาพเครือข่ายมากขึ้นในการใช้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
มิใช่พิจารณาแต่เพียงราคาเท่านั้น

1.4 ข้อพิพาท อันเนื่องจาก ภาษีสรรพสามิต (Excise Tax)

  1.4.1 เอไอเอส กับ บริษัท ทีโอที จำกัด ( มหาชน)

เมื่อวันที่ 22 มกราคม พ.ศ. 2551 บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน)
ได้ยื่นคำเสนอข้อพิพาทหมายเลขดำที่ 9/2551 ต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักระงับข้อพิพาท
สำนักงานศาลยุติธรรม เพื่อเรียกร้องให้บริษัทฯชำระเงินส่วนแบ่งรายได้เพิ่มเติมอีกจำนวน
31,462.51 ล้านบาท ตามสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
พร้อมดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ 1.25 ต่อเดือนของเงินดังกล่าว นับตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม พ.ศ.
2550 อันเป็นวันผิดนัดจนกว่าจะชำระเสร็จสิ้น

ขณะนี้ข้อพิพาทดังกล่าวอยู่ในขั้นตอนที่บริษัทฯเตรียมยื่นคำให้การคัดค้านภายใต้กระบวนการทางอนุญาโตตุลาการ
ซึ่งกระบวนการดังกล่าวอาจใช้เวลาการพิจารณาเป็นระยะเวลาหลายปี
แต่อย่างไรก็ตามผู้บริหารของบริษัทเชื่อว่าคำวินิจฉัยชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการเกี่ยวกับข้อพิพาทดังกล่าวน่าจะเป็นไปในทางที่เป็นผลดีกับ

บริษัทฯ
เนื่องจากเห็นว่าจำนวนเงินดังกล่าวเป็นจำนวนเดียวกันกับภาษีสรรพสามิตที่บริษัทฯได้นำส่งตั้งแต่
วันที่ 28 มกราคม พ.ศ. 2546 ถึงวันที่  26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2550 และบริษัทฯ
ได้นำมาหักออกจากส่วนแบ่งรายได้ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546
ดังนั้นบริษัทฯจึงได้ปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรีถูกต้องครบถ้วนแล้ว
และเป็นการปฏิบัติที่เหมือนกันทั้งอุตสาหกรรมสำหรับกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่หรือวิทยุโทรคมนาคมระบบเซลลูล่าตามมติคณะรัฐมนตรี
นอกจากนี้บริษัท ทีโอที จำกัด (มหาชน) ได้เคยมีหนังสือตอบ เลขที่ ทศท. บย./843 ลงวันที่ 10
มีนาคม 2546 โดยระบุว่าบริษัทฯได้ปฏิบัติถูกต้องตามมติคณะรัฐมนตรีแล้ว
และบริษัทฯมีภาระเท่าเดิมตามอัตราร้อยละที่กำหนดไว้ในสัญญา
ซึ่งการดำเนินการยื่นแบบชำระภาษีสรรพสามิตดังกล่าว ไม่มีผลกระทบต่อข้อสัญญาแต่ประการใด

2.  บริษัท ดิจิตอล โฟน จำกัด ( ดีพีซี) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ เอไอเอส กับ บริษัท กสท.
    โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)

เมื่อวันที่ 9 มกราคม พ.ศ. 2551 บริษัท กสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
ได้ยื่นคำเสนอข้อพิพาทหมายเลขดำที่ 3/2551 ต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ สำนักระงับข้อพิพาท
สำนักงานศาลยุติธรรม เพื่อเรียกร้องให้ บริษัท ดิจิตอลโฟน จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทย่อย
ชำระเงินส่วนแบ่งรายได้เพิ่มเติมอีกจำนวน 2,449.09 ล้านบาท
ตามสัญญาให้ดำเนินการให้บริการวิทยุคมนาคมระบบเซลลูล่า พร้อมเรียกเบี้ยปรับในอัตราร้อยละ
1.25 ต่อเดือนของจำนวนเงินที่ค้างชำระในแต่ละปี นับวันผิดนัดจนกว่าจะชำระเสร็จสิ้น
ซึ่งคำนวณถึง ณ เดือนธันวาคม 2550 คิดเป็นเบี้ยปรับทั้งสิ้น 1,500.06 ล้านบาท
รวมเป็นเงินทั้งหมดจำนวน 3,949.15 ล้านบาท

ขณะนี้ข้อพิพาทดังกล่าวอยู่ในขั้นตอนที่ บริษัท ดิจิตอลโฟน จำกัด
เตรียมยื่นคำให้การคัดค้านภายใต้กระบวนการทางอนุญาโตตุลาการ
ซึ่งกระบวนการดังกล่าวอาจใช้เวลาการพิจารณาเป็นระยะเวลาหลายปี
แต่อย่างไรก็ตามผู้บริหารของบริษัทเชื่อว่าคำวินิจฉัยชี้ขาดของคณะอนุญาโตตุลาการเกี่ยวกับข้อพิพาทดังกล่าวน่าจะเป็นไปในทางที่เป็นผลดีกับบริษัทฯ
เนื่องจากเห็นว่าจำนวนเงินส่วนแบ่งรายได้ดังกล่าวเป็นจำนวนเดียวกันกับภาษีสรรพสามิตที่ บริษัท
ดิจิตอลโฟน จำกัด ได้นำส่งตั้งแต่ วันที่ 16 กันยายน พ.ศ. 2546 ถึงวันที่ 15 กันยายน พ.ศ.
2550 และ บริษัท ดิจิตอลโฟน จำกัด
ได้นำมาหักออกจากส่วนแบ่งรายได้ตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2546  ดังนั้น
บริษัท ดิจิตอลโฟน จำกัด ได้ปฏิบัติตามมติคณะรัฐมนตรีถูกต้องครบถ้วนแล้ว
และเป็นการปฏิบัติที่เหมือนกันทั้งอุตสาหกรรมสำหรับกิจการโทรศัพท์เคลื่อนที่หรือวิทยุโทรคมนาคมระบบเซลลูล่าตามมติคณะรัฐมนตรี

2. ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสถานการณ์การตลาด และการแข่งขัน

1.  การแข่งขันด้านราคา (Price Competition)

ในสภาวะที่ตลาดโทรศัพท์เคลื่อนที่ใกล้เข้าสู่จุดอิ่มตัว (Saturated Market) โดย ณ สิ้นปี 2550
ประเทศไทยมีอัตราส่วนผู้ใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ต่อประชากร (Penetration rate) ร้อยละ 80
ซึ่งหมายถึงตลาดมีการเจริญเติบโตของจำนวนผู้ใช้บริการที่ลดน้อยลงเป็นลำดับ
การแข่งขันทางด้านราคาเพื่อช่วงชิงฐานลูกค้าจะเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญต่อภาวะรายได้และสถานะทางการตลาดของผู้ประกอบการ
เอไอเอส
ในฐานะผู้นำในธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่ซึ่งมีความพร้อมทั้งด้านคุณภาพเครือข่ายที่แข็งแกร่งและครอบคลุมทั่วประเทศ
อัตราบริการที่คุ้มค่า บริการที่หลากหลาย ตลอดจนการสร้างความสัมพันธ์อันดีกับลูกค้าอย่างต่อเนื่อง
ได้เตรียมพร้อมรับเงื่อนไขทางการตลาดที่เปลี่ยนแปลงไปโดยพัฒนาค่าบริการนวัตกรรมใหม่
(Innovative Tariff)
และเหมาะกับพฤติกรรมการใช้งานของลูกค้าในแต่ละกลุ่มโดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มลูกค้าที่มีความอ่อนไหวด้านราคาทั้งที่เป็นลูกค้าหมุนเวียน
(Replacement SIM)
ที่เลือกใช้เบอร์ใหม่ซึ่งมีโปรโมชั่นถูกกว่าแทนเบอร์เดิมและลูกค้าที่มีโทรศัพท์เคลื่อนที่มากกว่า 1
เบอร์ (Multiple SIM User)
ซึ่งมีสัดส่วนของลูกค้าที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องได้เปลี่ยนมาใช้งานในเครือข่ายของ เอไอเอส
มากขึ้นและ เอไอเอสยังได้ออกแบบค่าโทรอัตราพิเศษสำหรับการใช้งานในกลุ่มเพื่อสร้าง
Community ควบคู่กับการตลาดแบบ Emotional Marketing
เพื่อการขยายไปสู่วัยรุ่นซึ่งจัดเป็นกลุ่มเป้าหมายของผู้ให้บริการทุกรายเนื่องจากมีการใช้งานที่สูงและยังเป็นโอกาสสร้างลูกค้าในระยะยาว
ขณะที่ลูกค้าในพื้นที่ต่างจังหวัดซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ที่ใช้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่เป็นครั้งแรก (First
Time User)
เอไอเอสได้สร้างความแตกต่างจากผู้บริการรายอื่นโดยเน้นคุณภาพของบริการที่โทรติดง่ายและครอบคลุมทุกพื้นที่ห่างไกลพร้อมโปรโมชั่นค่าโทรราคาพิเศษในพื้นที่เดียวกัน
ตลอดจนการร่วมมือกับบริษัทในเครือและพันธมิตรทางธุรกิจในการให้โอกาสลูกค้าในพื้นที่ห่างไกลสามารถเป็นเจ้าของมือถือได้ภายใต้งบประมาณที่จำกัด
ซึ่งยังเป็นการเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่แข็งแกร่งระหว่างคนในครอบครัวให้สามารถติดต่อกันได้ตลอดเวลาแม้อยู่ในพื้นที่ห่างไกล
นอกจากนั้น เอไอเอส ยังได้มุ่งเน้นการสร้างความแข็งแกร่งของช่องทางจัดจำหน่ายทั้งเทเลวิซ
(Telewiz) ช่องทางการจัดจำหน่ายหลัก (Dealer) และตัวแทนจำหน่ายรายย่อย (Sub
Dealer) รวมทั้งร่วมมือกับพันธมิตรในหลากหลายธุรกิจ
เพื่อการกระจายสินค้าได้เข้าถึงลูกค้าในทุกกลุ่มเป้าหมายมากยิ่งขึ้น

จากการแข่งขันด้านราคาในสภาวะตลาดที่ใกล้เข้าสู่จุดอิ่มตัวนั้น
ไม่ช่วยให้อุตสาหกรรมมีการเจริญเติบโตที่มากขึ้นหรือมีผลตอบแทนที่ดีได้
ผู้ให้บริการจึงมีแนวโน้มหันมาให้ความสำคัญกับการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าเพื่อครองใจลูกค้าในระยะยาวมากขึ้น
เอไอเอส ซึ่งได้มีการวางแนวทางการบริหารความสัมพันธ์กับลูกค้ามาเป็นเวลานาน
โดยมีเป้าหมายเพื่อหลีกเลี่ยงการแข่งขันด้านราคาและมุ่งสร้างความผูกพันกับลูกค้า (Customer
Engagement) ทำให้มีความได้เปรียบอย่างมากภายใต้สถานการณ์ดังกล่าว
โดยได้ยกระดับคุณภาพเครือข่าย มาตรฐานงานบริการ นำเสนอนวัตกรรมการบริการใหม่ ๆ
รวมถึงหลากหลายสิทธิพิเศษภายใต้โปแกรมเอไอเอส พลัส และ เอไอเอส เซเรเนด
รวมทั้งบริการผู้ช่วยส่วนตัว หรือ Serenade Personal Assistance
ที่ให้การดูแลลูกค้าแบบหนึ่งต่อหนึ่งด้วยเบอร์โทรศัพท์สายตรงที่ติดต่อได้ตลอด 24
ชั่วโมงที่ให้กับลูกค้าระดับเซเรเนด เป็นต้น ซึ่งจะสร้างความแตกต่างจากผู้ให้บริการรายอื่นๆ

จากสภาวการณ์การแข่งขันที่รุนแรงดังกล่าว เอไอเอส
มุ่งมั่นที่จะพัฒนาและต่อยอดความคิดสร้างสรรค์ ใหม่ๆ ตามทันสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป
รวมทั้งการส่งเสริมวัฒนธรรมองค์กรให้เข้มแข็งขึ้น มีบริการที่มีคุณภาพ
และสร้างความพึงพอใจให้กับลูกค้ามากที่สุด

  2.2 การชะลอตัวทางเศรษฐกิจ (Economic Recession)

เศรษฐกิจไทยในปี 2551 มีแนวโน้มที่จะขยายตัวขึ้นเล็กน้อยจากปี 2550
ที่มีอัตราการขยายตัวอยู่ที่ประมาณร้อยละ 4.5
(จากการคาดการณ์ของสภาพัฒนาการณ์เศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ)
ภายหลังจากการเลือกตั้งการลงทุนมีโอกาสปรับตัวดีขึ้นทั้งในภาครัฐบาลและเอกชน
โดยภาครัฐบาลจะเพิ่มเม็ดเงินลงทุนโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ (Mega Project)
ซึ่งจะช่วยกระตุ้นภาคการผลิตและการจ้างงานในธุรกิจเกี่ยวเนื่องได้
สำหรับภาคเอกชนจะมีการลงทุนในโครงการต่างๆที่มีแผนรออยู่หลังจากการที่ชะลอการลงทุนมาตลอด
2 ปี ในช่วงที่เกิดปัญหาทางการเมือง
ซึ่งจะได้แรงกระตุ้นจากการใช้จ่ายของภาครัฐบาลและความชัดเจนทางนโยบายเศรษฐกิจของรัฐบาลชุดใหม่
แต่อย่างไรก็ตามปัญหาราคาน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องและยังมีแนวโน้มที่ราคาจะยังคงปรับตัวสูงขึ้นอีกในปีหน้าเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่อาจจะกระทบต่อการฟื้นตัวภายในประเทศและยังมีความเสี่ยงต่อเศรษฐกิจทั่วโลกในปีหน้า
จากที่กล่าวมาแสดงให้เห็นแนวโน้มเศรษฐกิจในปีหน้าที่ยังคงจะชะลอตัวต่อไปแต่อยู่ในระดับที่ดีกว่าปีนี้เล็กน้อย
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นในการใช้จ่ายของประชาชนรวมทั้งการใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับโทรศัพท์เคลื่อนที่
แต่อย่างไรก็ดี
เอไอเอสในฐานะผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่คาดว่าจะได้รับผลกระทบเพียงเล็กน้อยจากปัจจัยดังกล่าว
เนื่องจากการใช้งานโทรศัพท์เคลื่อนที่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของลูกค้า
อีกทั้งเอไอเอสได้มีการนำเสนอรูปแบบค่าโทรที่หลากหลายเหมาะสมกับพฤติกรรมการใช้งานของลูกค้าแต่ละกลุ่ม
ตั้งแต่โปรแกรมค่าโทรสำหรับผู้ที่ใช้งานปานกลางถึงมาก ภายใต้แบรนด์ GSM advance และ
One-2-Call! จนกระทั่งโปรแกรมสำหรับผู้ที่โทรออกน้อย เน้นการรับสาย
ซึ่งได้ขยายระยะเวลาการใช้งานเป็น 1 ปี ภายใต้แบรนด์สวัสดี
นอกจากนี้ในสภาวะที่น้ำมันแพงโทรศัพท์ก็อาจจะกลายเป็นทางเลือกหนึ่งของการสื่อสารที่มีประสิทธิภาพในต้นทุนที่ต่ำกว่าการเดินทางไปติดต่อธุระส่วนตัวและที่เกี่ยวข้องกับงานโดยผ่านทาง
Conference Call เป็นต้น

เอไอเอส จึงเชื่อมั่นได้ว่า ในสภาวการณ์การแข่งขันดังกล่าว เอไอเอส
สามารถดำเนินงานได้อย่างราบรื่น และส่งมอบสินค้าและบริการที่ดีที่สุดให้แก่ลูกค้า

2.3 ประกาศว่าด้วยการกำหนดให้มี Number Portability

จาก พรบ. ประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ.2544 มาตรา 12 ที่กำหนดให้ มี
“การใช้เลขหมายเดียวทุกระบบ” หรือ Number Portability
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้มีการใช้เบอร์เดียวทุกระบบและเปิดโอกาสให้ผู้ใช้บริการมีสิทธิ์ในการใช้เลขหมายเดิมของตนเองเพื่อคุ้มครองผลประโยชน์ของผู้ใช้บริการ
และทำให้การใช้เลขหมายมีความคุ้มค่ามากขึ้น

เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2550 คณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.) ได้มีคำสั่ง ที่
37/2550 เรื่อง แต่งตั้งคณะกรรมการศึกษาและเตรียมการการดำเนินการของโครงการ Mobile
Number Portability
เพื่อให้มีการกำหนดรูปแบบและแนวทางการบริหารของการใช้เลขหมายเดียวทุกระบบ
การกำหนดรูปแบบทางเทคนิคและระบบฐานข้อมูล
ตลอดจนรูปแบบการลงทุนเพื่อให้การดำเนินงานในทางปฏิบัติเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่ง กทช.
ได้มีการแต่งตั้งคณะกรรมการศึกษาและเตรียมการดำเนินการ นอกจากนี้
กทช.ได้เปิดโอกาสให้ผู้ให้บริการทุกรายได้เข้ามามีส่วนร่วมในการศึกษาข้อมูล จัดทำข้อเสนอ
และวิธีการดำเนินการร่วมกัน ซึ่งขณะนี้อยู่ในขั้นตอนของการศึกษาข้อมูลด้านต่างๆ โดยประชุม
มาแล้ว 4 ครั้ง นั้น

จากประกาศคำสั่งดังกล่าว
จะเป็นการสนับสนุนให้เกิดการแข่งขันกันมากขึ้นระหว่างผู้ให้บริการแต่ละราย เนื่องจากระบบ
Number Portability ดังกล่าวจะเปิดโอกาสให้ลูกค้าสามารถย้ายการให้บริการได้ตลอดเวลา
หากผู้ให้บริการไม่ปรับปรุงทั้งเรื่องคุณภาพบริการและแผนการตลาดหรือโปรโมชั่นเพื่อดึงดูดลูกค้าไว้
ซึ่งเป็นความเสี่ยงองค์รวมของภาคอุตสาหกรรมโทรคมนาคมที่ผู้ให้บริการไม่สามารถคาดการณ์ได้ถึงพฤติกรรมของลูกค้าภายหลังจากที่มีการนำระบบ
Number Portability มาใช้งาน

เอไอเอส มีความเชื่อมั่นว่า บริษัทฯมีความพร้อมสามารถดำเนินการได้ทันที
เมื่อมีการประกาศใช้อย่างเป็นทางการ เนื่องจากบริษัทฯได้มีการเตรียมความพร้อมทางด้านต่างๆ
โดยเฉพาะ การบริหารเงินทุน ความพร้อมทางด้านเครือข่าย
ด้วยคุณภาพของเครือข่ายและปริมาณเครือข่ายที่ครอบคลุมทั่วประเทศมากกว่าผู้ให้บริการรายอื่น
รวมถึงการดำเนินกลยุทธ์ทางธุรกิจของบริษัทฯ ที่ส่งเสริมให้ แบรนด์ เอไอเอส มีความแข็งแกร่ง
ด้วยการศึกษาวิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งานโทรศัพท์เคลื่อนที่ของลูกค้าอย่างต่อเนื่อง
การออกแบบสินค้าและรูปแบบบริการที่หลากหลายเพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของลูกค้าทุกระดับ
การบริหารจัดการลูกค้าทุกกลุ่ม ทั้งลูกค้าปัจจุบัน ผู้ที่มีแนวโน้มเป็นลูกค้าใหม่ หรือ
ลูกค้าที่มีแนวโน้มออกจากระบบ ประกอบกับการที่บริษัทฯได้เน้นการบริหารความสัมพันธ์กับลูกค้า
(Customer relationship management – CRM) มาอย่างต่อเนื่องหลายปี
จะช่วยให้ลูกค้ามีความมั่นใจและพึงพอใจในบริการ
และส่งผลให้บริษัทฯมีโอกาสที่จะขยายฐานลูกค้าใหม่เพิ่มขึ้นด้วย

3. ความเสี่ยงทางด้านระบบปฏิบัติการ (Operational Risk)

เนื่องจาก เอไอเอส เป็นผู้นำของผู้ประกอบการธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่
มีเครือข่ายขนาดใหญ่ติดตั้งให้บริการครอบคลุมทั่วประเทศ
เพื่อให้ระบบปฏิบัติการของเครือข่ายขนาดใหญ่สามารถให้บริการลูกค้าอย่างมีคุณภาพ
ลูกค้าสามารถติดต่อถึงกันได้อย่างชัดเจนและต่อเนื่องตลอดเวลา จึงต้องมีระบบการควบคุมดูแล
อย่างละเอียดรอบคอบและ ด้วยความระมัดระวัง เอไอเอส ได้ตระหนักถึงความเสี่ยงต่างๆ
ที่อาจเกิดขึ้นจาก อุปกรณ์
หรือระบบปฏิบัติงานของเครือข่ายขนาดใหญ่ที่อาจให้บริการไม่สมบูรณ์เพียงพอ
จึงมีแนวทางในการจัดการ ดูแล ให้ระบบเครือข่ายทั้งหมดทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
อย่างต่อเนื่อง โดย มีหน่วยงาน Network Operation Center ( NOC )
ทำหน้าที่ในการติดตาม ตรวจสอบคุณภาพของเครือข่าย ให้สามารถใช้งานได้ตลอดเวลา
และหากมีสัญญาณผิดปกติเกิดขึ้นกับอุปกรณ์ชุมสายหรือสายสื่อสัญญาณ
หน่วยงานดังกล่าวจะทราบได้ทันทีและจะส่งข้อมูลให้ผู้ที่รับผิดชอบทำการแก้ไขโดยเร็ว
มีหน่วยงานที่ทำหน้าที่บำรุงรักษาสถานีฐานและสายสื่อสัญญาณ
อย่างสม่ำเสมอตามมาตรฐานของอุปกรณ์ต่างๆที่กำหนดไว้ มีหน่วยงาน Network Quality
Management (NQM) ที่ทำหน้าที่ติดตาม
ดูแลคุณภาพเครือข่ายในภาพรวมทั่วประเทศและรายงานผลให้ผู้บริหารระดับสูงรับทราบเพื่อเป็นแนวทางในการวางแผนพัฒนาปรับปรุงให้ระบบมีคุณภาพตลอดเวลา
นอกจากนี้

บริษัทฯได้จัดทำแนวทางในการรับมือกับความเสี่ยงทางธุรกิจอย่างเป็นรูปแบบมากขึ้น
โดยมีแผนงานรองรับให้ธุรกิจสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่องตลอดเวลา (Business
Continuity Plan) ในจุดที่รองรับการให้บริการที่สำคัญ

เอไอเอส มีความเชื่อมั่นว่า
จากประสบการณ์และความเชี่ยวชาญของเจ้าหน้าที่ที่ดูแลรับผิดชอบระบบปฏิบัติงานขนาดใหญ่
จะสามารถทำให้คุณภาพของการให้บริการมีประสิทธิภาพอย่างต่อเนื่อง

4. ความเสี่ยงทางด้านเทคโนโลยี (Technology Risk)

การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วทางด้านเทคโนโลยีเป็นปัจจัยสำคัญต่อการแข่งขันในอุตสาหกรรมโทรคมนาคม
การที่ผู้ประกอบการไม่สามารถปรับตัวได้ทันต่อเทคโนโลยีที่เข้ามาใหม่
อาจส่งผลต่อขีดความสามารถในการแข่งขันได้ในระยะยาว
เอไอเอสมองว่าการแข่งขันทางด้านเทคโนโลยีที่จะเข้ามาในอนาคตอันใกล้สำหรับประเทศไทยนั้น
จะรวมไปถึงเทคโนโลยีโทรศัพท์เคลื่อนที่ยุคที่ 3 หรือ 3G
และบริการอินเตอร์เน็ตความเร็วสูงผ่านเทคโนโลยี WiMAX
แม้ว่าปัจจุบันคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.)
ยังมิได้มีการให้ใบอนุญาตต่อผู้ประกอบการรายใดสำหรับทั้งบริการ 3G และ WiMAX
(ซึ่งไม่สามารถคาดการณ์ระยะเวลาที่ กทช. จะออกใบอนุญาต 3G และ WiMAX
ให้กับผู้ประกอบการได้)
แต่เอไอเอสก็ได้มีการเตรียมความพร้อมเพื่อการลงทุนในเทคโนโลยีดังกล่าวได้ทันทีหลังจากที่ กทช.
ได้มีการออกใบอนุญาต
โดยเอไอเอสได้มีการเตรียมความพร้อมทั้งในด้านการพัฒนาศักยภาพของบุคลากร
การทดลองเทคโนโลยีในเชิงปฏิบัติ การจัดทำแผนงานและการประมาณการ
เพื่อให้มั่นใจว่าบริษัทฯจะมีความพร้อมที่จะให้บริการต่อลูกค้าได้ นอกจากนี้
ในขณะที่ยังไม่มีความชัดเจนในเรื่องการให้ใบอนุญาตเทคโนโลยีใหม่จาก กทช.
เอไอเอสได้มีการลงทุนในเทคโนโลยี EDGE
ต่อยอดจากเทคโนโลยีเดิมซึ่งเป็นการเพิ่มสมรรถนะของเครือข่ายในการรับส่งข้อมูลให้รวดเร็วยิ่งขึ้นและเพื่อศึกษาพฤติกรรมผู้บริโภคต่อการใช้เทคโนโลยีที่รวดเร็วขึ้นก่อนการพัฒนาไปสู่ระบบ
3G

การเปลี่ยนแปลงและปรับปรุงเพื่อให้ทันกับเทคโนโลยีใหม่ๆ
ให้ตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้าที่หลากหลายนั้น
เป็นสิ่งที่ผู้ประกอบการทุกรายสามารถเท่าทันกันได้
เนื่องจากประเทศไทยไม่ได้เป็นผู้ผลิตเทคโนโลยีแต่เป็นผู้ซื้อเทคโนโลยีเหล่านั้นมาใช้
ดังนั้นการแข่งขันจึงอยู่ที่การพัฒนา application ของบริษัทฯ
เพื่อให้ตรงตามความต้องการของลูกค้ามากที่สุด เอไอเอสมีแนวคิดในการพัฒนา application
อย่างใกล้ชิดกับลูกค้า เพื่อให้เกิดความพึงพอใจต่อการใช้บริการกับเอไอเอสในระยะยาว
ในปีที่ผ่านมา บริษัท ซุปเปอร์ บรอดแบนด์ เน็ทเวอร์ค จำกัด (บริษัท เอสบีเอ็น)
ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของเอไอเอส ได้ริเริ่มโครงการนำร่องทดสอบบริการ VoIP ผ่านเครือข่ายไวไฟ
“เอไอเอสเน็ตคอลล์” ที่มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย
เพื่อให้ลูกค้าสามารถโทรบนเครือข่ายอินเตอร์เน็ตไปยังเครือข่ายเอไอเอสได้ฟรี
เป็นหนึ่งโครงการซึ่งพัฒนาตามแนวทางกลยุทธ์การตลาดให้ลูกค้าได้ทดลองใช้และเมื่อลูกค้าพอใจคุณภาพบริการเน็ตคอลล์ก็จะหันมาเป็นลูกค้าเอไอเอสในระยะยาวต่อไป

5. ความเสี่ยงด้านการเงิน (Financial Risk)

-   อัตราดอกเบี้ย

บริษัทฯ มีรายรับและเงินกู้รวมถึงค่าใช้จ่ายส่วนใหญ่เป็นเงินสกุลบาท อย่างไรก็ตามบริษัทฯ
ยังมีความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนบางส่วน
เนื่องจากจะต้องสั่งซื้ออุปกรณ์เครือข่ายและระบบปฏิบัติการจากต่างประเทศ ซึ่งในปี 2550
อัตราแลกเปลี่ยนสกุลเงินบาทแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐ
อีกทั้งสถาบันการเงินต่างๆทั้งในประเทศและต่างประเทศ
มีความระมัดระวังในการพิจารณาการให้สินเชื่อมากขึ้น เนื่องจากสภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำ
อย่างไรก็ตาม เอไอเอส ได้มีการศึกษาและวางแผนทางการเงิน
อย่างระมัดระวังและเป็นประโยชน์ต่อบริษัทฯมากที่สุด ณ สิ้นปี 2550 เอไอเอส
มีเงินกู้ยืมระยะยาวเป็นเงินจำนวนรวมทั้งสิ้น 26,425 ล้านบาท
ในจำนวนนี้เป็นเงินสกุลต่างประเทศ 33.54 ล้านเหรียญสหรัฐ และ 30,568 ล้านเยน
ในการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ยของเงินกู้ในสกุลต่างประเทศ
แนวทางหนึ่งที่บริษัทนำมาใช้คือการเข้าทำสัญญา SWAP
เพื่อเปลี่ยนภาระหนี้ในสกุลเงินตราต่างประเทศมาเป็นสกุลเงินบาท รวมถึงการเข้าทำสัญญา SWAP
อัตราดอกเบี้ย ซึ่งบริษัทฯ จะพิจารณากำหนดตามภาวะตลาดในขณะนั้นๆ
โดยส่วนใหญ่จะกำหนดเป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่
ทำให้บริษัทสามารถลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ยลงได้ ณ
สิ้นปี 2550 บริษัทฯ มีอัตราส่วนเงินกู้ที่เป็นอัตราดอกเบี้ยลอยตัว (float rate) คิดเป็นร้อยละ
14 ของเงินกู้ทั้งหมด และได้ทำการปิดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนของเงินกู้แล้วทั้งจำนวน

6. ความเสี่ยงทางด้านการบริหารทรัพยากรบุคคล

-   ความพร้อมของบุคลากรที่จะดำรงตำแหน่งในระดับที่สูงขึ้น

เอไอเอส ตระหนักถึงความสำคัญและคุณค่าของบุคลากรที่มีต่อบริษัทฯ
และหากมีการปรับเปลี่ยนบุคลากรในตำแหน่งงานที่มีความสำคัญ
บริษัทฯก็จะมีผู้ทดแทนตำแหน่งงานนั้นได้เพื่อให้การดำเนินงานของบริษัทฯเป็นไปอย่างราบรื่น
ต่อเนื่อง และมีคุณภาพ โดยโครงสร้างของบริษัทฯที่เป็นบริษัทขนาดใหญ่จึงอาจมีความเสี่ยง
เกี่ยวกับความพร้อมของบุคลากรที่จะขึ้นมาทำหน้าที่ สืบทอดในตำแหน่งระดับที่สูงขึ้นไป

ทั้งนี้ เอไอเอส
ได้จัดเตรียมแผนการสืบทอดตำแหน่งและตั้งคณะทำงานซึ่งประกอบด้วยผู้บริหารระดับสูงของสายงานต่าง
ๆ เพื่อจัดวางแนวทางในการคัดสรร และเตรียมความพร้อมด้านบุคลากร
สำหรับตำแหน่งงานระดับผู้บริหาร และตำแหน่งงานหลัก (Key Positions)
บริษัทฯได้มีโครงการจัดทำแผนพัฒนารายบุคคลตั้งแต่ปี 2549
และยังคงดำเนินการอย่างต่อเนื่องต่อไป
โดยจัดให้มีการประเมินความพร้อมของผู้ที่ได้รับการพิจารณาเหล่านั้นพร้อมทั้งทำการประเมินผลผู้ที่ได้รับการพัฒนา
เพื่อรายงานให้คณะทำงานจัดทำแผนทดแทนอัตรากำลังคน (Succession Planning working
team) ทราบ

7.  ความเสี่ยงหากบริษัทฯ กลายเป็น “คนต่างด้าว”

ตามที่ พรบ. การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว พ.ศ.2542
ซึ่งเป็นกฎหมายที่กำหนดคุณสมบัติของบริษัทไทยและสัดส่วนการถือหุ้นของคนต่างด้าวในบริษัทไทย
และมีการนำคำนิยามของ “คนต่างด้าว” ในพรบ. การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว ไปใช้ใน
พรบ. ประกอบกิจการโทรคมนาคม พ.ศ.2544 ด้วย
ในส่วนคุณสมบัติของผู้ที่ยื่นขอใบอนุญาตประกอบกิจการโทรคมนาคมแบบที่ 2 และ แบบที่ 3 รวมทั้งใน
พรบ.
การประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวมีบทบัญญัติเกี่ยวกับการห้ามคนไทยถือหุ้นแทนคนต่างด้าวในการประกอบกิจการที่ต้องได้รับอนุญาตตามที่กำหนดไว้

ในปี 2549 กระทรวงพาณิชย์ได้ทำการตรวจสอบการถือหุ้นแทนต่างด้าวของบริษัทต่างๆ
ซึ่งรวมถึงการตรวจสอบการถือหุ้นของผู้ถือหุ้นรายใหญ่ใน บจ. กุหลาบแก้ว
ซึ่งเป็นบริษัทสัญชาติไทยที่ถือหุ้นในบริษัท ซีดาร์ โฮลดิ้ง จำกัด (Cedar) (Cedar
เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่รายหนึ่งของ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น)
ในประเด็นว่าผู้ถือหุ้นสัญชาติไทยรายใหญ่ของ บจ. กุหลาบแก้วถือหุ้นแทนคนต่างด้าว
ซึ่งกระทรวงพาณิชย์ได้สรุปผลและส่งไปยังพนักงานเจ้าหน้าที่เพื่อพิจารณาต่อไป
ขณะนี้อยู่ในระหว่างการดำเนินการของพนักงานเจ้าหน้าที่ ดังนั้น หาก บจ. กุหลาบแก้ว
ถูกฟ้องร้องดำเนินคดีและถูกศาลพิพากษาตัดสินว่าเป็นคนต่างด้าวแล้ว Cedar
อาจกลายเป็นคนต่างด้าวไปด้วย และอาจส่งผลให้ บมจ. ชิน คอร์ปอเรชั่น เอไอเอส และ ดีพีซี
อาจกลายเป็นคนต่างด้าวด้วยเช่นกัน
และศาลมีอำนาจสั่งให้ผู้ที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้ถือหุ้นแทนคนต่างด้าวเลิกถือหุ้นแทน โดย เอไอเอส
และ ดีพีซี เข้าใจว่าบริษัทไม่ได้เป็นผู้กระทำผิดกฎหมายดังกล่าว ดังนั้น เอไอเอส และ ดีพีซี
จึงมีสิทธิที่จะดำเนินการเพื่อหาผู้ถือหุ้นใหม่แทนบุคคลที่เป็นผู้ถือหุ้นแทนคนต่างด้าวนั้น หาก เอไอเอส
และ ดีพีซี ไม่สามารถดำเนินการได้ก็อาจส่งผลต่อการขอใบอนุญาตต่างๆ ในบริการใหม่ของ
เอไอเอส และ ดีพีซี

ทั้งนี้การให้บริการของ เอไอเอส
ที่อยู่ภายใต้สัญญาอนุญาตให้ดำเนินการในปัจจุบันนั้นไม่ได้มีข้อกำหนดเรื่องสัดส่วนการถือหุ้นของคนต่างด้าวไว้

อย่างไรก็ตามบริษัทฯ
ไม่อาจรับรองได้ว่าผลจากคดีความข้างต้นจะไม่กระทบต่อสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการ และ
ใบอนุญาตต่างๆ ของ เอไอเอส และ ดีพีซี

8.  ความเสี่ยงที่บริษัทฯ ไม่ได้เป็นคู่ความโดยตรง

เมื่อวันที่ 20 มีนาคม 2549 นายศาสตรา โตอ่อน ได้ยื่นฟ้องกระทรวงเทคโนโลยีฯ
กระทรวงคมนาคม และ สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี (“สปน.”)
เป็นจำเลยต่อศาลปกครองกลาง
โดยขอให้ศาลมีคำสั่งให้จำเลยยกเลิกสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการของ เอไอเอส
และกำหนดมาตรการชั่วคราวมิให้ผู้ถือหุ้นรายใหม่ดำเนินการใด ๆ หรือรับผลประโยชน์ใด ๆ
จากกิจการตามสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการดังกล่าว

ในคำฟ้อง นายศาสตรา
ได้กล่าวหาว่าจำเลยละเว้นการปฏิบัติหน้าที่โดยการไม่ใช้อำนาจหน้าที่ในการยกเลิกสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการภายหลังจากมีการโอนหุ้นของบริษัทฯ
ให้แก่ผู้ถือหุ้นรายใหม่
โดยการโอนหุ้นดังกล่าวทำให้มีการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการถือหุ้นของบริษัททั้งสามแห่งอย่างมีนัยสำคัญ
ซึ่งส่งผลให้กลุ่มผู้ถือหุ้นรายใหม่มีอำนาจควบคุมบริษัทดังกล่าวซึ่งประกอบธุรกิจที่เป็นทรัพยากรของประเทศเพื่อประโยชน์สาธารณะ
ศาลปกครองกลางได้ตัดสินว่านายศาสตราไม่มีสิทธิที่จะยื่นฟ้อง
เพราะมิได้เป็นคู่สัญญาในสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการ อย่างไรก็ตาม
นายศาสตราได้ยื่นคำร้องอุทธรณ์ต่อศาลปกครองสูงสุด และในวันที่ 12 กันยายน 2549
ศาลปกครองสูงสุดได้วินิจฉัยว่านายศาสตราถือเป็นผู้มีส่วนได้เสียจึงมีอำนาจฟ้อง
โดยศาลให้เหตุผลว่าหากธุรกิจของบริษัทฯ อยู่ภายใต้การควบคุมของคนต่างด้าว
จะก่อให้เกิดความเสียหายหรือส่งผลกระทบต่อความมั่นคงของประเทศ
ซึ่งจะมีผลกระทบต่อนายศาสตราอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น
ศาลปกครองสูงสุดจึงมีคำสั่งให้ศาลปกครองกลางดำเนินการรับฟ้องและดำเนินการต่อไปตามรูปคดี
ขณะนี้ คดีอยู่ระหว่างพิจารณาของศาลปกครองกลาง

ทั้งนี้ เอไอเอส จะไม่ได้รับผลกระทบใดๆ ตราบที่ยังไม่มีคำตัดสินว่าผู้ถือหุ้นของ เอไอเอส
อยู่ภายใต้การควบคุมของคนต่างด้าว อีกทั้งการยกเลิกสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการของ เอไอเอส
จะต้องพิจารณาเงื่อนไขและข้อกำหนดในสัญญาอนุญาตให้ดำเนินการนั้นๆ ด้วยว่าสามารถทำได้หรือไม่

9.  ความเสี่ยงจากการดำเนินธุรกิจโทรคมนาคมภายหลังสิ้นสุดระยะเวลาตามสัญญาอนุญาตให้ดำเนินกิจการบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
    ในปี 2558

บริษัทฯ ไม่สามารถรับประกันได้ว่าบริษัทฯ จะได้รับใบอนุญาตโทรคมนาคมจาก กทช.
หรือการขยายอายุสัญญาจาก ทีโอที
หรือได้รับอนุญาตให้ดำเนินการบริการโทรคมนาคมหลังจากสิ้นสุดระยะเวลาตามสัญญาฯ
โดยเงื่อนไขในสัญญาเป็นที่พึงพอใจต่อผู้ลงทุน