13. ฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน 

 13.1 งบการเงิน

(1) สรุปรายงานการสอบบัญชี

+-----------+----------------------------+----------------------------+
| งบกา      | ผู้สอบบัญชี                    | สำนักงาน                    |
| รเงินสำหรับ |                            |                            |
+-----------+----------------------------+----------------------------+
| ปี 2552    | นายไวโรจน์ จินดามณีพิทักษ์       | บริษัท เคพีเอ็มจี ภูมิไชย สอบบัญชี  |
|           |                            | จำกัด                       |
|           | (ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ทะเบียนเลขที่ |                            |
|           | 3565)                      |                            |
+-----------+----------------------------+----------------------------+
| ปี 2551    | นางณัฐสรัคร์ สโรชนันท์จีน        | สำนักงาน เอ.เอ็ม.ที.          |
|           |                            | แอสโซซิเอท                  |
|           | (ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต ทะเบียนเลขที่ |                            |
|           | 4563)                      |                            |
+-----------+----------------------------+----------------------------+
| ปี 2550    |                            |                            |
+-----------+----------------------------+----------------------------+

บริษัท เคพีเอ็มจี ภูมิไชย สอบบัญชี จำกัด ได้ตรวจสอบงบดุลรวมและงบดุลเฉพาะกิจการ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2552 งบกำไรขาดทุนรวมและงบกำไรขาดทุนเฉพาะกิจการ
งบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้นรวมและงบแสดงการเปลี่ยนแปลงส่วนของผู้ถือหุ้นเฉพาะกิจการ
และงบกระแสเงินสดรวมและงบกระแสเงินสดเฉพาะกิจการ สำหรับปีสิ้นสุดวันเดียวกันของ บริษัท
บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) และบริษัทย่อย และของเฉพาะบริษัท บางจากปิโตรเลียม
จำกัด (มหาชน) ตามลำดับ
ซึ่งผู้บริหารของกิจการเป็นผู้รับผิดชอบต่อความถูกต้องและครบถ้วนของข้อมูลในงบการเงินเหล่านี้
ส่วนผู้สอบบัญชีเป็นผู้รับผิดชอบในการแสดงความเห็นต่องบการเงินดังกล่าว
สำหรับงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะกิจการสำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2551
ได้ถูกตรวจสอบโดยสำนักงาน เอ.เอ็ม.ที. แอสโซซิเอท
ซึ่งแสดงความเห็นอย่างไม่มีเงื่อนไขตามรายงานลงวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2552

ผู้สอบบัญชีได้ปฏิบัติงานตรวจสอบตามมาตรฐานการสอบบัญชีที่รับรองทั่วไป
ซึ่งกำหนดให้ผู้สอบบัญชีต้องวางแผนและปฏิบัติงาน
เพื่อให้ได้ความเชื่อมั่นอย่างมีเหตุผลว่างบการเงินแสดงข้อมูลที่ขัดต่อข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสำคัญหรือไม่
การตรวจสอบรวมถึงการใช้วิธีการทดสอบหลักฐานประกอบรายการ
ทั้งที่เป็นจำนวนเงินและการเปิดเผยข้อมูลในงบการเงิน
การประเมินความเหมาะสมของหลักการบัญชีที่กิจการใช้และประมาณการเกี่ยวกับรายการทางการเงินที่เป็นสาระสำคัญซึ่งผู้บริหารเป็นผู้จัดทำขึ้น
ตลอดจนการประเมินถึงความเหมาะสมของการแสดงรายการที่นำเสนอในงบการเงินโดยรวม
ผู้สอบบัญชีเชื่อว่าการตรวจสอบดังกล่าวให้ข้อสรุปที่เป็นเกณฑ์อย่างเหมาะสมในการแสดงความเห็น

ผู้สอบบัญชีเห็นว่างบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะกิจการดังกล่าว แสดงฐานะการเงินรวม
และฐานะการเงินเฉพาะกิจการ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 ผลการดำเนินงานรวม
และผลการดำเนินงานเฉพาะกิจการ และกระแสเงินสดรวม และกระแสเงินสดเฉพาะกิจการ
สำหรับปีสิ้นสุดวันเดียวกันของบริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) และบริษัทย่อย
และของเฉพาะบริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)ตามลำดับ
โดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญ ตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไป

(2) งบการเงินสำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2552

งบดุล

(หน่วย : ล้านบาท)

[]

งบกำไรขาดทุน

  (หน่วย : ล้านบาท)

[]

งบกระแสเงินสด

  (หน่วย : ล้านบาท)

[]

 (3) อัตราส่วนทางการเงิน

คำอธิบายและการวิเคราะห์อัตราส่วนทางการเงิน สำหรับปี 2552 เปรียบเทียบกับปี 2551

+------------------------------------------+------+---------+---------+
|                                          |      | ปี 2552  | ปี 2551  |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนแสดงสภาพคล่อง (Liquidity Ratio)    |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนสภาพคล่อง (Current Ratio)          | เท่า  | 1.8     | 1.8     |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว (Quick Ratio)      | เท่า  | 0.7     | 1.1     |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนหมุนเวียนลูกหนี้การค้า (Receivable      | เท่า  | 24.2    | 27.2    |
| Turnover)                                |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย (Collection Period)    | วัน   | 15.1    | 13.5    |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนหมุนเวียนสินค้าคงเหลือ (Inventory      | เท่า  | 10.1    | 14.8    |
| Turnover)                                |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| ระยะเวลาขายสินค้าเฉลี่ย (Inventory Turnover  | วัน   | 36.1    | 24.7    |
| Period)                                  |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนหมุนเวียนเจ้าหนี้ (Account Payable     | เท่า  | 19.1    | 18.5    |
| Turnover)                                |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| ระยะเวลาชำระหนี้ (Payment Period)          | วัน   | 19.1    | 19.7    |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| Cash Cycle                               | วัน   | 32.1    | 18.5    |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนแสดงความสามารถในการหากำไร         |      |         |         |
| (Profitability Ratio)                    |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตรากำไรสุทธิ (Net Profit Margin)          | ร    | 6.9     | -0.6    |
|                                          | ้อยละ |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตรากำไรสุทธิไม่รวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมัน ^(1/) | ร    | 4.8     | 2.2     |
|                                          | ้อยละ |         |         |
| (Net Profit Margin excluded Inventory    |      |         |         |
| Effect)                                  |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น (Return on Equity)     | ร    | 33.0    | -3.7    |
|                                          | ้อยละ |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้นไม่รวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมัน | ร    | 20.3    | 14.4    |
| ^(1/)                                    | ้อยละ |         |         |
|                                          |      |         |         |
| (Return on Equity excluded Inventory     |      |         |         |
| Effect)                                  |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตรา                                     |      |         |         |
| ส่วนแสดงประสิทธิภาพในการดำเนินงาน(Efficiency |      |         |         |
| Ratio)                                   |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ (Return on Total   | ร    | 15.6    | -1.7    |
| Assets)                                  | ้อยละ |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตรา                                     | ร    | 9.8     | 6.7     |
| ผลตอบแทนจากสินทรัพย์ไม่รวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมัน | ้อยละ |         |         |
| ^(1/)                                    |      |         |         |
|                                          |      |         |         |
| (Return on Total Assets excluded         |      |         |         |
| Inventory Effect)                        |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราการหมุนของสินทรัพย์ (Assets Turnover)    | เท่า  | 2.2     | 2.9     |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนวิเคราะห์นโยบายทางการเงิน (Financial |      |         |         |
| Policy Ratio)                            |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนผู้ถือหุ้น (Debt / Equity)    | เท่า  | 0.6     | 0.8     |
| ^(2/)                                    |      |         |         |
+------------------------------------------+------+---------+---------+
| Debt / Equity (รวมหุ้นกู้แปลสภาพ) ^(3/)      | เท่า  | 0.5     | 0.6     |
+------------------------------------------+------+---------+---------+

13.2 คำอธิบายและวิเคราะห์ผลการดำเนินงานสำหรับปี 2552 เปรียบเทียบปี 2551

0.  1.1 การวิเคราะห์กำไรขาดทุน

1)  ผลการดำเนินงานสำหรับงวดปี 2552 งบการเงินรวมมีผลกำไรสุทธิ 7,523 ล้านบาท
    ประกอบด้วยผลกำไรของบริษัทฯ จำนวน 7,475 ล้านบาท กำไรของบริษัท บางจากกรีนเนท
    54 ล้านบาท ขาดทุนของบริษัท บางจากไบโอฟูเอล 5 ล้านบาท หักกำไรระหว่างกันจำนวน 1
    ล้านบาท และเมื่อหักขาดทุนส่วนที่เป็นของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย (Minority Interest) จำนวน
    1 ล้านบาท แล้วคงเหลือกำไรสุทธิที่เป็นของผู้ถือหุ้นบริษัทฯ จำนวน 7,524 ล้านบาท
    คิดเป็นกำไรต่อหุ้น 6.57 บาท

2)  ผลการดำเนินงานเฉพาะบริษัท บางจากฯ ในปี 2552 มี EBITDA
    จากผลประกอบการจริงจำนวน 9,081 ล้านบาท เมื่อรวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมันจำนวน
    3,163 ล้านบาท (ประกอบด้วยผลกำไรจาก
    สต๊อก 2,221 ล้านบาท และกลับรายการค่าเผื่อการปรับมูลค่าสินค้าลดลงจำนวน 942
    ล้านบาท) จึงทำให้มี EBITDA รวม 12,244 ล้านบาท
    ผลประกอบการแยกตามประเภทธุรกิจเป็นดังนี้

  EBITDA จำแนกตามประเภทธุรกิจ

+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| (หน่วย : ล้านบาท)                  | ปี 2552    | ปี 2551    | เพิ่ม + /   |
|                                  | (A)       | (B)       | ลด -      |
|                                  |           |           |           |
|                                  |           |           | (A) - (B) |
+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| -   EBITDA                       | 9,081     | 5,610     | +3,471    |
|     (ไม่รวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมัน)    |           |           |           |
+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+
|   - โรงกลั่น                       | 7,676     | 4,419     | +3,257    |
|                                  |           |           |           |
|   - ตลาด                         | 1,405     | 1,191     | +214      |
+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| -   บวก กำไรจากสต๊อกน้ำมัน          | 3,163     | -         | +3,163    |
|                                  |           |           |           |
|   (หัก) ขาดทุนจากสต๊อกน้ำมัน          | -         | (5,080)   | -5,080    |
+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| -   EBITDA รวม                   | 12,244    | 530       | +11,714   |
+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+
|   - โรงกลั่น                       | 10,839    | (661)     | +11,500   |
|                                  |           |           |           |
|   - ตลาด                         | 1,405     | 1,191     | +214      |
+----------------------------------+-----------+-----------+-----------+

-   EBITDA จากผลประกอบการจริงของธุรกิจโรงกลั่นจำนวน 7,676 ล้านบาท
    สูงกว่าปีก่อนที่อยู่ที่ระดับ 4,419 ล้านบาท โดยปี 2552 นี้บริษัทฯ มีค่าการกลั่น
    (ไม่รวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมันและ LCM) 9.60 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล
    มีการใช้กำลังการผลิตที่ 79.2 พันบาร์เรลต่อวัน สูงกว่าปีก่อนที่มีค่าการกลั่น 6.54
    เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล และใช้กำลังการผลิตที่ระดับ 74.2 พันบาร์เรลต่อวัน
    รายละเอียดการวิเคราะห์ดังนี้

  หน่วย : เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล

+-------------------------+------------+-------------+----------------+
| ค่าการกลั่นจาก             | ปี 2552     | ปี 2551      | ผลแตกต่าง       |
|                         |            |             |                |
|                         |            |             | +/-            |
+-------------------------+------------+-------------+----------------+
| ค่าการกลั่นพื้นฐาน           | .98        | .79         | 2.81           |
+-------------------------+------------+-------------+----------------+
| GRM Hedging             | 5.62       | (0.25)      | +5.87          |
+-------------------------+------------+-------------+----------------+
| สต๊อกน้ำมัน                | .22        | 4.54)       | 6.76           |
+-------------------------+------------+-------------+----------------+
| LCM                     | 0.94       | (1.03)      | +1.97          |
+-------------------------+------------+-------------+----------------+
| รวม                     | 12.76      | 0.97        | +11.79         |
+-------------------------+------------+-------------+----------------+

  ค่าการกลั่นพื้นฐาน ปรับตัวลดลง 2.81 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล
  เนื่องจากส่วนต่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปและน้ำมันดิบปรับตัวแคบลงทุกชนิด
  โดยเฉพาะส่วนต่างราคาน้ำมันดีเซล(บริษัทฯผลิตน้ำมันชนิดนี้ในสัดส่วนที่สูง) ปรับตัวลดลงจากปี
  2551 ที่อยู่ที่เฉลี่ย 25.98 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล มาอยู่ที่ 7.24 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ในปี
  2552 สาเหตุหลักมาจากปริมาณน้ำมันสำรองในภูมิภาคที่ยังคงอยู่ในระดับสูง
  และแม้ว่าภาพรวมเศรษฐกิจจะเริ่มฟื้นตัวแต่ความต้องการใช้น้ำมันดีเซลกลับยังไม่ฟื้นตัวมากนัก
  ซึ่งเป็นปัจจัยกดดันราคาอย่างต่อเนื่อง
  ในขณะที่ราคาน้ำมันดิบค่อนข้างแข็งแกร่งจากนโยบายของกลุ่ม OPEC
  ที่ใช้มาตรการการลดกำลังการผลิตเพื่อควบคุมราคาน้ำมันดิบ
  จึงทำให้ผู้ประกอบการโรงกลั่นประสบภาวะค่าการกลั่นตกต่ำ
  และส่งผลให้โรงกลั่นหลายแห่งลดปริมาณการผลิตลง

  สำหรับส่วนต่างราคาน้ำมันเตาและน้ำมันดิบดูไบ (FO/DB) ปรับตัวดีขึ้นจากเฉลี่ย -14.93
  เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล มาอยู่ที่ระดับ -5.06 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล
  และทำให้น้ำมันเตาที่บริษัทฯส่งออกในปี 2552 นี้มีราคาที่ดีกว่าปีก่อน
  โดยได้รับรู้ผลประโยชน์จากสัญญาส่งออกน้ำมันเตาที่ได้ตกลง Premium ไว้ล่วงหน้าในระดับที่สูง

  ส่วนต่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปและน้ำมันดิบอ้างอิง เป็นดังนี้

  หน่วย : เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล

+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| ส่วนต่างราคาเฉลี่ย                | ปี 2552     | ปี2551      | ผลแตกต่าง  |
|                               |            |            |           |
|                               |            |            | +/-       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| UNL95/DB                      | 8.55       | 9.12       | -0.57     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| IK/DB                         | 8.28       | 27.90      | -19.62    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| GO/DB                         | 7.24       | 25.98      | -18.74    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| FO/DB                         | -5.06      | -14.93     | +9.87     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+

  ค่าการกลั่นจาก GRM Hedging เพิ่มขึ้น 5.87 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล
  เนื่องจากบริษัทฯได้เข้าทำธุรกรรมป้องกันความเสี่ยงไว้ในช่วงที่ค่าการกลั่นอยู่ในระดับสูง
  (ราวไตรมาสที่ 1-2 ปี 2551)
  จึงทำให้สามารถขายส่วนต่างราคาผลิตภัณฑ์และน้ำมันดิบล่วงหน้าสำหรับปี 2552 ได้ในระดับสูง
  ดังนั้นเมื่อการปรับตัวของส่วนต่างราคาที่เกิดขึ้นจริงในปีนี้ต่ำกว่าราคาที่กำหนดในสัญญา บริษัทฯ
  จึงได้รับกำไรจากการทำ GRM Hedging ดังกล่าวในระดับสูง โดยปี 2552
  นี้มีปริมาณธุรกรรมที่บริษัทฯได้ทำไว้ล่วงหน้าประมาณ 54% ของปริมาณการกลั่นเฉลี่ย
  (ปีก่อนมีปริมาณการทำธุรกรรมเฉลี่ย 23% ของปริมาณกลั่น)
  คิดเป็นกำไรที่ได้จากการประกันความเสี่ยงในปีนี้ 5,631 ล้านบาท

  ค่าการกลั่นจากสต๊อกน้ำมันและรายการ LCM ในปีนี้มีผลกำไรจากสต๊อกน้ำมันรวม 3.16
  เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล เนื่องจากราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจากช่วงต้นปี
  2552 ตรงข้ามกับทิศทางราคาน้ำมันในปี 2551
  ที่ราคาน้ำมันได้ปรับตัวลงอย่างรุนแรงในช่วงครึ่งปีหลัง 2551
  จนทำให้เกิดผลขาดทุนจากสต๊อกน้ำมันรวมถึงต้องรับรู้ผลขาดทุนจากการตีราคาสินค้าคงเหลือลดลง
  (Lower of cost or market - LCM) อีกด้วย

-   EBITDA จากธุรกิจการตลาด 1,405 ล้านบาท สูงกว่าปีก่อนที่อยู่ที่ 1,191 ล้านบาทในปี
    2552 บริษัทฯ มีค่าการตลาด(ไม่รวมน้ำมันเครื่อง) อยู่ที่ระดับ 57.0 สตางค์ต่อลิตร
    (คิดเป็นประมาณ 2.63 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล) ใกล้เคียงกับปีก่อนที่มีค่าการตลาดประมาณ
    59.6 สตางค์ต่อลิตร (หรือคิดเป็นประมาณ 2.83 ดอลลาร์ สรอ.ต่อบาร์เรล)
    ทั้งนี้เนื่องจากปี 2552 นี้
    ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีการเคลื่อนไหวในลักษณะที่ค่อยๆปรับตัวสูงขึ้น
    ไม่ผันผวนมากนักทำให้ปีนี้การควบคุมและกำหนดค่าการตลาดสามารถทำได้สอดคล้องกับต้นทุนจริงได้ค่อนข้างดี
    ในขณะที่ปีก่อนหน้าแม้ว่าโดยรวมแล้วจะได้รับค่าการตลาดที่สูงกว่า
    แต่มีข้อจำกัดในการกำหนดค่าการตลาดเนื่องจากสถานการณ์ราคาน้ำมันที่ค่อนข้างผันผวนทำให้ค่าการตลาดในช่วงครึ่งปีแรก
    2551 ติดลบ
    ส่วนค่าการตลาดในช่วงครึ่งหลังของปีนั้นมีระดับที่สูงมากสาเหตุจากราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวลดลงอย่างรุนแรงโดยเฉพาะในช่วงเดือนสิงหาคม-กันยายน
    ด้านปริมาณการจำหน่ายในตลาดบางจากโดยรวมเพิ่มสูงขึ้นจากปีก่อนที่อยู่ที่ระดับ 53.2
    พันบาร์เรลต่อวัน เพิ่มเป็น 61.0 พันบาร์เรลต่อวัน
    ทั้งนี้ส่วนใหญ่เป็นการขยายตลาดไปในช่องทางขนส่งและการส่งออกไปประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้น

    0.  1.2 การวิเคราะห์รายได้

1)  สำหรับปี 2552 รายได้จากการขายและการให้บริการตามงบการเงินรวมของบริษัทฯ
    และบริษัทย่อยมีจำนวน 108,681 ล้านบาท ประกอบด้วย รายได้จากการขายของบริษัท
    บางจากฯ จำนวน 107,678
    ล้านบาท บริษัท บางจากกรีนเนท จำนวน 16,411 ล้านบาท และบริษัท บางจากไบโอฟูเอล
    จำนวน 53 ล้านบาท ในรายได้ดังกล่าวเป็นรายการระหว่างกันจำนวน 15,461 ล้านบาท
    ซึ่งส่วนใหญ่เป็นรายการจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปจากบริษัทฯ ให้แก่บริษัท บางจากกรีนเนท
    สำหรับรายได้ต่างๆ ของบริษัท บางจากฯ ที่มีการเปลี่ยนแปลงหลักเมื่อเทียบกับปีก่อน ได้แก่

-   รายได้จากการขายลดลง 20,375 ล้านบาท หรือ 15.9%
    สาเหตุจากราคาน้ำมันในตลาดโลกโดยเฉลี่ยปี 2552 ปรับตัวลดลงเมื่อเทียบจากปีก่อน
    ส่งผลให้ราคาจำหน่ายน้ำมันเฉลี่ยลดลง 21.1% ในขณะที่ปริมาณการจำหน่ายเพิ่มสูงขึ้น 6.4%

-   รายได้อื่นลดลง 23 ล้านบาท หรือ 9.1% สาเหตุหลักมาจากในปีก่อนบริษัทฯ
    ได้รับเงินปันผลจากบริษัท บางจากกรีนเนท จำนวน 20 ล้านบาท

-   ปี 2552 มีกำไรจากสัญญาซื้อขายน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันล่วงหน้า 5,631 ล้านบาท
    ในขณะที่ปีก่อนมีผลขาดทุน 250 ล้านบาท
    เป็นผลจากการที่บริษัทฯได้เข้าทำธุรกรรมป้องกันความเสี่ยงไว้
    ดังที่ได้วิเคราะห์ไว้ในเรื่องค่าการกลั่นจาก GRM Hedging

    0.  1.3 การวิเคราะห์ค่าใช้จ่าย

1)  สำหรับปี 2552 ค่าใช้จ่ายหลักได้แก่ ต้นทุนขายและให้บริการตามงบการเงินรวมมีจำนวน
    101,009 ล้านบาท ประกอบด้วย ต้นทุนของบริษัท บางจากฯ จำนวน 100,588 ล้านบาท
    บริษัท บางจากกรีนเนท จำนวน 15,751 ล้านบาท และบริษัท บางจากไบโอฟูเอล จำนวน
    37 ล้านบาท แต่เป็นรายการระหว่างกันจำนวน 15,367 ล้านบาท
    ซึ่งส่วนใหญ่เป็นต้นทุนการขายน้ำมันสำเร็จรูปของบริษัทฯ ให้แก่บริษัท บางจากกรีนเนท
    สำหรับค่าใช้จ่ายต่างๆ ของบริษัทบางจากฯ ที่มีการเปลี่ยนแปลงหลักเมื่อเทียบกับปีก่อน ได้แก่

-   ต้นทุนขายขายและการให้บริการลดลง 24,172 ล้านบาท หรือ 19.4%
    เนื่องจากต้นทุนราคาน้ำมันปรับตัวลดลงตามราคาน้ำมันในตลาดโลก
    ซึ่งต้นทุนมีอัตราการลดลงสูงกว่าเมื่อเทียบกับอัตราการลดลงของรายได้จากการขายที่ลดลง
    15.9% สาเหตุมาจากวิธีบัญชีต้นทุนตามเกณฑ์ถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก
    ทำให้ช่วงที่ราคาน้ำมันปรับตัวในทิศทางขาขึ้นต้นทุนเฉลี่ยจะต่ำกว่าต้นทุนการจัดหาในปัจจุบันส่งผลให้บริษัทฯมีกำไรจากสต๊อกน้ำมัน

-   ค่าใช้จ่ายในการบริหารเพิ่มขึ้น 269 ล้านบาท หรือ 38.3% ส่วนใหญ่มาจาก
    1)ค่าใช้จ่ายเงินเดือนและสวัสดิการเพิ่มขึ้น 152 ล้านบาท จากโบนัสพนักงาน
    การปรับฐานเงินเดือน และการเปิดให้พนักงานเข้าร่วมโครงการ EJIP (Employee Joint
    Investment Program) เพื่อสร้าง Engagement กับพนักงานในระยะยาว
    2)ค่าใช้จ่ายในการทำโฆษณาและประชาสัมพันธ์ภาพลักษณ์ต่างๆเพิ่มขึ้น 38 ล้านบาท
    3)ค่าใช้จ่ายในด้านการรักษาความปลอดภัยเพิ่มขึ้น 10 ล้านบาท
    4)ค่าจ้างที่ปรึกษาในด้านต่างๆ เพิ่มขึ้น 10 ล้านบาท
    5)ค่าเสื่อมราคาและตัดจำหน่ายสินทรัพย์เพื่อการบริหารเพิ่มขึ้น 10 ล้านบาท
    6)ค่าใช้จ่ายในด้านการซ่อมแซมบำรุงรักษาเพิ่มขึ้น 7 ล้านบาท

-   ขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนลดลง 111 ล้านบาท หรือ 66.2% เนื่องจากปี 2551
    ค่าเงินบาทมีการปรับตัวอ่อนค่าลงจากสิ้นปี 2550 ที่อยู่ที่ 33.89 บาทดอลลาร์ สรอ. มาอยู่ที่
    35.08 บาทดอลลาร์ สรอ. ณ สิ้นปี 2551
    ทำให้เกิดผลขาดทุนจากหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศได้แก่ เจ้าหนี้การค้า สำหรับปี
    2552แม้ว่าค่าเงินบาทจะมีทิศทางที่แข็งค่าขึ้นแต่บริษัทฯยังคงมีผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนอยู่เนื่องจากผลการ
    Mark to market รายการเงินกู้มูลค่าประมาณ 200 ล้านเหรียญสหรัฐ ที่บริษัทฯ
    ได้ทำการเปลี่ยนเงินกู้สกุลเงินบาทให้เป็นเงินกู้สกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ (Cross Currency
    Swap) ตามนโยบายที่จะปรับสัดส่วนสินทรัพย์และหนี้สินที่อยู่ในรูปสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
    ให้อยู่ในระดับสมดุลกับรายได้ที่อ้างอิงสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ (Natural Hedge)
    เพื่อป้องกันไม่ให้การดำเนินธุรกิจของบริษัทฯได้รับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

-   ต้นทุนทางการเงินลดลง 303 ล้านบาท หรือ 35.4% เนื่องจากปีก่อนบริษัทฯ
    ได้รับรู้ค่าใช้จ่ายจากการ Refinance เงินกู้เดิม ซึ่งประกอบด้วย
    ค่าธรรมเนียมการจ่ายคืนเงินกู้ก่อนกำหนดและค่าธรรมเนียมการยกเลิกการใช้สินเชื่อของเงินกู้เดิม
    รวมจำนวน 242 ล้านบาท รวมถึงอัตราต้นทุนเงินกู้ก็ปรับลดลงด้วยเช่นกัน

  1.4 การวิเคราะห์อัตรากำไร

+---------------------------------+--------+--------+--------+--------+
|                                 | งบการ  |        | งบเฉพ  |        |
|                                 | เงินรวม |        | าะบริษัท |        |
+---------------------------------+--------+--------+--------+--------+
|                                 | ปี 2552 | ปี 2551 | ปี 2552 | ปี 2551 |
+---------------------------------+--------+--------+--------+--------+
| -   รายได้จากการขายและให้บริการ,   | 1      | 1      | 1      | 1      |
|     ล้านบาท                      | 08,681 | 29,042 | 07,678 | 28,053 |
|                                 |        |        |        |        |
| -   กำไร / (ขาดทุน) สุทธิ, ล้านบาท  | 7,524  | (750)  | 7,475  | (689)  |
|                                 |        |        |        |        |
| -   อัตรากำไรขั้นต้น, ร้อยละ         | 7.06   | 2.87   | 6.58   | 2.57   |
|                                 |        |        |        |        |
| -   อัตรากำไรสุทธิ, ร้อยละ          | 6.92   | -0.58  | 6.94   | -0.54  |
|                                 |        |        |        |        |
| -   กำไรสุทธิต่อหุ้น, บาท/หุ้น         | 6.57   | -0.67  | 6.53   | -0.62  |
|                                 |        |        |        |        |
| -   อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น (ROE),    | 33.01  | -3.68  | 32.80  | -3.37  |
|     ร้อยละ                       |        |        |        |        |
+---------------------------------+--------+--------+--------+--------+

  อัตรากำไรสุทธิมีการปรับตัวตามความผันผวนของราคาน้ำมันในตลาดโลก
  และผันแปรตามค่าการกลั่นและค่าการตลาด โดยปี 2552
  งบการเงินรวมและงบเฉพาะบริษัทฯมีอัตรากำไรสุทธิ 6.92% และ 6.94% ตามลำดับ
  เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนที่อยู่ที่ -0.58% และ -0.54%
  สาเหตุหลักมาจากการเปลี่ยนแปลงของค่าการกลั่นรวมและค่าการตลาดดังที่ได้กล่าวไว้ในการวิเคราะห์กำไรขาดทุน
  ทำให้อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น (งบการเงินรวม) ปรับเพิ่มขึ้นจาก -3.68% ในปี 2551 เป็น
  33.01% ในปีนี้

13.3 คำอธิบายและการวิเคราะห์ฐานะการเงิน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 เปรียบเทียบกับ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2551

0.  สินทรัพย์

1)  สินทรัพย์รวม ณ สิ้นปี 2552 มีจำนวน 53,891 ล้านบาท ประกอบด้วยสินทรัพย์ของบริษัทฯ
    จำนวน 52,901 ล้านบาท ของบริษัท บางจากกรีนเนท จำนวน 779 ล้านบาท และบริษัท
    บางจากไบโอฟูเอล 1,150 ล้านบาท ในสินทรัพย์ดังกล่าวมีรายการระหว่างกันอยู่ 939
    ล้านบาท โดยส่วนใหญ่เป็นบัญชีลูกหนี้การค้าที่บริษัท บางจากกรีนเนท
    ฃื้อน้ำมันจากบริษัทฯมูลค่าประมาณ 616 ล้านบาท

2)  สินทรัพย์รวมของบริษัท บางจากฯ ณ สิ้นปี 2552 เทียบกับ ณ สิ้นปี 2551
    มีมูลค่าเพิ่มขึ้นจำนวน 10,608 ล้านบาท หรือประมาณ 25.1%
    สินทรัพย์หลักที่เปลี่ยนแปลงหลักคือ

    -   เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสดลดลง 384 ล้านบาท หรือลดลง 18.3%
        สาเหตุหลักมาจากการที่ราคาน้ำมันปรับตัวเพิ่มขึ้นทำให้บริษัทฯใช้เงินสดไปในสินทรัพย์หมุนเวียนเพิ่มขึ้น
        รายละเอียดสามารถดูได้จากการวิเคราะห์งบกระแสเงินสด

    -   ลูกหนี้การค้าเพิ่มขึ้น 1,051 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 23.6%
        จากสาเหตุที่ราคาน้ำมันปรับตัวเพิ่มสูงขึ้นมาก โดยราคาขายน้ำมันเฉลี่ยของบริษัทฯ
        เพิ่มขึ้น 77.6% จากราคา 12.67 บาทต่อลิตร ในเดือนธันวาคม 2551 เป็น 22.50
        บาทต่อลิตร ในเดือนธันวาคม 2552 ในขณะที่ยอดขายเดือนธันวาคม 2552 เทียบกับปี
        2551 ลดลง 12.5%

    -   สินค้าคงเหลือมูลค่าเพิ่มขึ้น 7,882 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 137.2%
        เนื่องจากราคาน้ำมันปรับตัวเพิ่มขึ้น(อ้างอิงราคาน้ำมันดิบดูไบเดือนธันวาคม 2552
        เฉลี่ยอยู่ที่ 75.26 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ต่ำลง 87.9%
        เมื่อเทียบกับราคาเฉลี่ยเดือนธันวาคมปี 2551 ที่อยู่ที่ 40.05 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล)
        อีกทั้งมีปริมาณสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้นเพื่อเตรียมไว้รองรับการกลั่นของหน่วย PQI
        โดยปริมาณสินค้าคงเหลือ ณ สิ้นปี 2552 อยู่ที่ระดับประมาณ 69 วัน
        อย่างไรก็ตามเมื่อบริษัทฯใช้กำลังกลั่นได้อย่างเต็มที่จะทำให้สามารถควบคุมปริมาณสินค้าคงเหลือให้ลดลงมาอยู่ในระดับที่เหมาะสมได้ในระดับประมาณ
        50-55 วัน

    -   เงินชดเชยกองทุนน้ำมันค้างรับลดลง 191 ล้านบาท หรือลดลง 28.3%
        เนื่องจากบริษัทฯได้รับชดเชยเงินกองทุนที่ขอคืนไว้มากกว่าเงินที่ขอรับชดเชยในระหว่างปี
        ส่วนใหญ่มาจากน้ำมันดีเซล B5 และเงินสนับสนุนการผลิตน้ำมันดีเซลมาตรฐานยูโร 4

    -   เงินลงทุนในบริษัทย่อยเพิ่มขึ้น 118 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้นประมาณ 1.5 เท่า
        เนื่องจากบริษัทฯ ได้ชำระเงินเพิ่มทุนในบริษัท บางจากไบโอฟูเอล
        เต็มจำนวนตามสัดส่วนที่บริษัทฯได้ลงทุนไว้คือ 70% ทำให้ ณ 31 ธันวาคม 2552 บริษัทฯ
        มีมูลค่าเงินลงทุนในบริษัทย่อย จำนวน 198 ล้านบาท ประกอบด้วยเงินลงทุนในบริษัท
        บางจากไบโอฟูเอล จำนวน 197.05 ล้านบาท และบริษัท บางจากกรีนเนทจำนวน
        0.49 ล้านบาท

    -   เงินลงทุนระยะยาวอื่นเพิ่มขึ้น 43 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 27.6%
        จากการลงทุนเพิ่มเติมใน MFC Energy Fund จำนวน 53 ล้านบาท
        แต่มีการตั้งค่าเผื่อผลขาดทุนจากการด้อยค่าไว้ด้วยจำนวน 10 ล้านบาท

    -   บริษัทฯ มีที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ เพิ่มขึ้น 2,690 ล้านบาท หรือ 10.7%
        เป็นผลมาจากการลงทุนเพิ่มขึ้น 3,898 ล้านบาท และมีการตัดค่าเสื่อมราคาจำนวน
        1,208 ล้านบาท ในส่วนของการลงทุนแบ่งได้เป็นการลงทุนสำหรับโครงการ PQI
        จำนวน 2,824 ล้านบาท และเป็นการลงทุนประจำปีอื่นประมาณ 1,074 ล้านบาท

    -   สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีลดลง 316 ล้านบาท หรือลดลง 66.6% เนื่องจากงวด
        6 เดือน แรกปี 2552 นั้นบริษัทฯ
        มีผลกำไรจากการดำเนินงานที่ต้องจ่ายภาษีเงินได้นิติบุคคล ซึ่งบริษัทฯ
        ได้นำสิทธิประโยชน์จากผลขาดทุนสุทธิของรอบปีบัญชี 2551 ไปใช้เครดิตภาษี
        จึงทำให้ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีที่บันทึกไว้เป็นสินทรัพย์ลดจำนวนลง

    0.  หนี้สิน

1)  หนี้สินรวม ณ สิ้นปี 2552 จำนวน 27,938 ล้านบาท ประกอบด้วยหนี้สินของบริษัทฯ จำนวน
    27,069 ล้านบาท ของบริษัท บางจากกรีนเนท จำนวน 741 ล้านบาท และบริษัท
    บางจากไบโอฟูเอล 857 ล้านบาท ในหนี้สินดังกล่าวเป็นหนี้ระหว่างกัน จำนวน 729 ล้านบาท
    โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าหนี้การค้าของบริษัท บางจากกรีนเนท
    ที่ค้างจ่ายค่าซื้อน้ำมันให้บริษัทฯจำนวน 616 ล้านบาท

2)  หนี้สินของบริษัท บางจากฯ ณ สิ้นปี 2552 เทียบกับ ณ สิ้นปี 2551 มีมูลค่าเพิ่มขึ้น 4,517
    ล้านบาท หรือประมาณ 20.0% หนี้สินหลักที่เปลี่ยนแปลงคือ

    -   เจ้าหนี้การค้าเพิ่มขึ้น 1,560 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 35.0%
        เนื่องจากราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้น
        ทำให้ราคาซื้อน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์โดยฉลี่ยเพิ่มขึ้น (เดือนธันวาคม 2552 ราคาซื้อเฉลี่ย
        22.6 บาท/ลิตร หรือประมาณ 107.1 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ในขณะที่เดือนธันวาคม
        2551 อยู่ที่ 10.9 บาท/ลิตร หรือประมาณ 49.6 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล)
        แต่ปริมาณน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จัดซื้อในเดือนธันวาคม 2552 ลดลง 0.6
        ล้านบาร์เรล เมื่อเทียบกับเดือนธันวาคม 2551

    -   ภาษีสรรพสามิตและเงินนำส่งกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงค้างจ่ายเพิ่มขึ้น 455 ล้านบาท
        หรือเพิ่มขึ้นประมาณ 3.2 เท่า
        ทั้งนี้เนื่องจากอัตราภาษีและเงินกองทุนที่ถูกเรียกเก็บกลับมาอยู่ในระดับปกติ
        ภายหลังจากครบกำหนดโครงการลดภาษีสรรพสามิตตามมาตรการ 9 เดือนกู้วิกฤต

    -   หนี้สินจากสัญญาประกันความเสี่ยงเพิ่มขึ้น 236 ล้านบาท
        เนื่องจากการตีมูลค่าสัญญาป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนที่อ่อนค่าลง

    -   หนี้สินหมุนเวียนอื่นๆ เพิ่มขึ้น 1,193 ล้านบาท หรือเพิ่มขึ้น 78.8%
        ส่วนใหญ่มาจากรายการตั้งค้างจ่ายค่าใช้จ่ายโครงการ PQI จำนวน 971 ล้านบาท

    -   เงินกู้ยืมระยะยาวจากสถาบันการเงิน (รวมที่ถึงกำหนดชำระในหนึ่งปี) เพิ่มขึ้น 907
        ล้านบาท เนื่องจากการเบิกเงินกู้ลงทุนโครงการ PQI จำนวน 1,510 ล้านบาท
        แต่มีการจ่ายคืนเงินกู้ระยะยาวตามกำหนดระยะเวลา 603 ล้านบาท

    -   หุ้นกู้แปลงสภาพลดลง 725 ล้านบาท หรือลดลง 26.3% เนื่องจากมีผู้ถือตราสารหุ้นกู้
        BCP141A ขอใช้สิทธิไถ่ถอนหุ้นกู้แปลงสภาพไปเป็นหุ้นสามัญได้จำนวน 51 ล้านหุ้น

    0.  ส่วนของผู้ถือหุ้น

1)  ส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัทฯ และบริษัทย่อย ณ สิ้นปี 2552 รวมจำนวน 25,953 ล้านบาท
    เป็นส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัทฯ 25,832 ล้านบาท ส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัท บางจากกรีนเนท
    จำนวน 38 ล้านบาท และบริษัท บางจากไบโอฟูเอล 293 ล้านบาท
    แต่เป็นรายการระหว่างกัน 210 ล้านบาท

2)  ส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัท บางจากฯ เพิ่มขึ้น 6,091 ล้านบาท จาก ณ สิ้นปี 2551 เนื่องจาก

    -   บริษัทฯ มีกำไรสุทธิสำหรับปี 2552 จำนวน 7,475 ล้านบาท

    -   มีผู้ถือหุ้นกู้แปลงสภาพ BCP141A ใช้สิทธิแปลงสภาพจากหุ้นกู้มูลค่า 725 ล้านบาท
        เป็นหุ้นสามัญ ที่อัตราการใช้สิทธิ 14.30 บาทต่อ 1 หุ้นสามัญ
        ทำให้มีหุ้นสามัญเพิ่มขึ้นจำนวน 51 ล้านบาท (ราคาพาร์หุ้นละ 1 บาท)
        และส่วนเกินมูลค่าหุ้นเพิ่มขึ้น 674 ล้านบาท

    -   มีการจ่ายเงินปันผลประจำปีให้แก่ผู้ถือหุ้นในเดือนเมษายน 2552 ในอัตราหุ้นละ 0.50
        บาท และจ่ายเงินปันผลระหว่างกาลอีกครั้งในเดือนกันยายน 2552 อัตราหุ้นละ 1.00
        บาท รวมมูลค่าเงินปันผลที่จ่ายไปทั้งสิ้น 1,729 ล้านบาท

    -   มีการตัดจำหน่ายส่วนเกินทุนจากการตีราคาสินทรัพย์เป็นจำนวน 379 ล้านบาท

3)  เมื่อวันที่ 24 สิงหาคม 2552 ใบสำคัญแสดงสิทธิที่จะซื้อหุ้นสามัญที่ออกใหม่ของบริษัทฯ
    สำหรับกรรมการ ผู้บริหาร และพนักงาน (โครงการ ESOP) จำนวน 24 ล้านหน่วย
    ได้หมดอายุลงโดยไม่มีผู้ใดสามารถใช้สิทธิได้ตามเงื่อนไขที่ระบุไว้ในข้อกำหนดสิทธิ บริษัทฯ
    ยังมีตราสารอื่นที่ผู้ถือตราสารสามารถใช้สิทธิแปลงสภาพเป็นหุ้นสามัญได้ตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในข้อกำหนดสิทธิ
    เช่น หุ้นกู้แปลงสภาพ และใบสำคัญแสดงสิทธิต่างๆ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552
    มีจำนวนหุ้นที่สามารถแปลงสภาพได้รวม 212 ล้านหุ้น เมื่อคิด Full Dilution
    แล้วมีสัดส่วนประมาณ 15.3% ของจำนวนหุ้นทั้งหมด

    4.  คำอธิบายและการวิเคราะห์งบกระแสเงินสด สำหรับงวดปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2552

  13.4.1 สำหรับปี 2552 บริษัทฯ
  และบริษัทย่อยมีเงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสดต้นงวดยกมา 2,322 ล้านบาท
  ในระหว่างปีมีเงินสดสุทธิลดลงจากกิจกรรมต่างๆ จำนวน 186 ล้านบาท
  โดยได้เงินสดจากกิจกรรมดำเนินงาน 3,983 ล้านบาท ใช้ไปในกิจกรรมลงทุนจำนวน 3,458
  ล้านบาท และใช้ไปในกิจกรรมจัดหาเงิน 711 ล้านบาท ดังนั้น ณ สิ้นปี 2552
  งบการเงินรวมจึงมีเงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด จำนวน 2,136 ล้านบาท
  โดยเป็นเงินสดของบริษัท บางจากฯ จำนวน 1,711 ล้านบาท ของบริษัท บางจากกรีนเนท
  จำนวน 380 ล้านบาท และของบริษัท บางจากไบโอฟูเอล จำนวน 45 ล้านบาท

  13.4.2 กระแสเงินสดเฉพาะบริษัทฯ เกิดจากเงินสดต้นงวดจำนวน 2,095 ล้านบาท
  (เป็นเงินทุนโครงการ PQI 187 ล้านบาท และสำหรับดำเนินงานทั่วไปจำนวน 1,908
  ล้านบาท) และในระหว่างปี บริษัทฯ ใช้เงินไป 384 ล้านบาท ในกิจกรรมดังต่อไปนี้

1)  บริษัทฯ ได้เงินสดจากกิจกรรมดำเนินงาน 3,849 ล้านบาท ได้แก่

    -   มีกำไรจากการดำเนินงานที่เป็นเงินสด
        ก่อนการเปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์และหนี้สินดำเนินงาน 11,535 ล้านบาท

    -   ใช้เงินสดไปเพื่อสินทรัพย์ดำเนินงานเพิ่มขึ้น 7,552 ล้านบาท ได้แก่
        สินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้น 6,939 ล้านบาท ลูกหนี้การค้าเพิ่มขึ้น 1,041 ล้านบาท
        แต่สินทรัพย์อื่นๆลดลง 428 ล้านบาท

    -   มีเงินสดได้มาจากหนี้สินดำเนินงาน 2,178 ล้านบาท ได้แก่
        เจ้าหนี้การค้าที่เพิ่มขึ้นจำนวน 1,571 ล้านบาท
        และได้มาจากหนี้สินและค่าใช้จ่ายค้างจ่ายอื่นเพิ่มขึ้นจำนวน 607 ล้านบาท

    -   บริษัทฯ ได้จ่ายดอกเบี้ยและค่าใช้จ่ายทางการเงิน และภาษีเงินได้ เป็นเงินสดจำนวน
        760 ล้านบาท และ 1,552 ล้านบาท ตามลำดับ

2)  บริษัทฯ ใช้เงินสดไปในกิจกรรมลงทุน 2,940 ล้านบาท ได้แก่

    -   จ่ายเงินเพิ่มทุนในบริษัท บางจากไบโอฟูเอล 118 ล้านบาท

    -   จ่ายเงินสดสำหรับการลงทุนเพิ่มในสินทรัพย์ถาวร-อุปกรณ์จำนวน 2,745 ล้านบาท
        ในจำนวนนี้เป็นส่วนของโครงการ PQI ที่จ่ายเป็นเงินสดไปจำนวน 1,398 ล้านบาท

    -   ใช้เงินสดไปลงทุนในสินทรัพย์อื่นๆจำนวน 77 ล้านบาท

3)  บริษัทฯ ใช้เงินสดไปในกิจกรรมจัดหาเงิน 1,293 ล้านบาท ได้แก่

    -   ชำระคืนกู้เงินระยะสั้นจำนวน 470 ล้านบาท

    -   เบิกเงินกู้ระยะยาวเพื่อใช้จ่ายสำหรับโครงการ PQI จำนวน 1,510 ล้านบาท

    -   จ่ายคืนเงินกู้ระยะยาวตามกำหนดจำนวน 603.50 ล้านบาท

    -   จ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้น 2 ครั้ง รวมเป็นเงิน 1,729 ล้านบาท

  ดังนั้น ณ สิ้นปี 2552 บริษัทฯ มีเงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสดคงเหลือจำนวน 1,711
  ล้านบาท ซึ่งเป็นเงินสดสำหรับเงินทุนโครงการ PQI จำนวน 299 ล้านบาท
  และสำหรับใช้ดำเนินงานทั่วไปจำนวน 1,412 ล้านบาท

  13.5 ปัจจัยและอิทธิพลหลักที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินงานหรือฐานะการเงินในอนาคต

โครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (PQI)

ปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อผลการดำเนินงานของบริษัทฯ ซึ่งดำเนินธุรกิจน้ำมัน
คือค่าการตลาดและค่าการกลั่น
ในส่วนของค่าการตลาดจะได้รับผลกระทบจากความผันผวนของราคาน้ำมัน
ซึ่งส่งผลต่อการปรับราคาขายปลีกเนื่องจากการขึ้นลงของราคาขายปลีกดังกล่าวมักจะทำได้ล่าช้ากว่าต้นทุนจริงที่เกิดขึ้น
เมื่อพิจารณาในส่วนของค่า การกลั่นปัจจุบันบริษัทฯ ได้ติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
(Hydrocracking Unit) และหน่วยอื่นๆ โดยใช้เทคโนโลยี ที่ทันสมัย
และทำให้โรงกลั่นของบริษัทฯ เปลี่ยนเป็นโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
สามารถลดสัดส่วนการผลิตน้ำมันเตาให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับโรงกลั่นอื่นๆ
ทั้งในประเทศและต่างประเทศ และยังทำให้โรงกลั่นสามารถใช้กำลังการกลั่นได้เพิ่มสูงขึ้น
อย่างไรก็ตามการเลือกใช้น้ำมันดิบและ Mode การกลั่นยังขึ้นอยู่กับปัจจัยค่าการกลั่น
และระดับราคาน้ำมันในขณะนั้นๆ เป็นสำคัญ โครงการ PQI
มีมูลค่าการลงทุนรวมเงินลงทุนสำรองกรณีมีการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดโครงการ (Contingency
Reserve) ทั้งสิ้น 15,369 ล้านบาท หรือคิดเป็นประมาณ 378 ล้านเหรียญสหรัฐ
สัญญาก่อสร้างโครงการ PQI นี้เป็นลักษณะราคาก่อสร้างคงที่ มีกำหนดเวลาก่อสร้างที่แน่นอน
และรับประกันผลงาน โดยบริษัทฯ ได้จัดจ้างบริษัท CTCI Overseas Corporation Limited
และCTCI (Thailand) Co., Ltd. เป็นผู้รับเหมาก่อสร้าง

ขณะนี้งานก่อสร้างได้แล้วเสร็จสมบูรณ์ ได้ดำเนินการทดสอบอุปกรณ์และหน่วยผลิตทุกหน่วย
โดยได้ทดสอบประสิทธิภาพตามเงื่อนไขสัญญาก่อสร้างเป็นที่เรียบร้อย
และสามารถเริ่มผลิตในเชิงพาณิชย์ได้ตั้งแต่วันที่ 7 ธันวาคม 2552

อนึ่งจากการที่ บริษัทฯได้หยุดเดินเครื่องหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Hydrocracking Unit)
ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ PQI
เพื่อซ่อมแซมระบบควบคุมอัตโนมัติในการเปิดปิดและสูบถ่ายน้ำมันของหน่วยดังกล่าวที่เกิดความเสียหายขึ้นในช่วงเตรียมดำเนินการทดสอบขั้นสุดท้าย
เมื่อวันที่ 21 พฤษภาคม 2552 นั้น
ความเสียหายที่เกิดขึ้นอยู่ภายใต้การประกันคุ้มครองความเสียหายระหว่างก่อสร้าง
(Construction All Risks) และการคุ้มครองความเสียหายจากการเดินเครื่องล่าช้า (Delay
in Start-Up) ซึ่งขณะนี้ยังอยู่ในขั้นตอนการเจรจากับบริษัทผู้รับประกันภัย
และบริษัทผู้รับเหมาก่อสร้าง

อัตราแลกเปลี่ยน

ปัจจัยอีกประการหนึ่งที่มีผลต่อผลการดำเนินงานและฐานะการเงินของบริษัทฯ คือ
ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน เนื่องจากในการซื้อและขายน้ำมันนั้นบริษัทฯ
จะบันทึกรายการเจ้าหนี้การค้าและรายการลูกหนี้การค้าโดยมีการอ้างอิงราคาอยู่กับสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
ซึ่งการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนจะส่งผลต่อมูลค่าของสินทรัพย์สุทธิ และส่งผลกระทบต่อกำไร
(Margin) ของบริษัทฯด้วย ปัจจุบันนอกจากบริษัทฯ
ได้ดำเนินการทำประกันความเสี่ยงโดยใช้เครื่องมือทางการเงินที่มีอยู่ในตลาดแล้วบางส่วน
อีกทั้งเมื่อบริษัทฯ ได้ปรับโครงสร้างเงินกู้ใหม่เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2551 แล้ว บริษัทฯ
ยังได้ดำเนินการเปลี่ยนเงินกู้สกุลเงินบาทให้เป็นเงินกู้สกุลเหรียญสหรัฐฯ (Cross Currency
Swap) มูลค่าประมาณ 200 ล้านเหรียญสหรัฐ
ตามนโยบายที่จะปรับสัดส่วนหนี้สินที่อยู่ในรูปสกุลเงินเหรียญสหรัฐ ให้อยู่ในระดับที่ใกล้เคียงกัน
และสมดุลกับรายได้ (Natural Hedge)
เพื่อบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
ป้องกันไม่ให้การดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ได้รับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
ดังนั้นเมื่อเงินบาทอ่อนค่าลงบริษัทฯ
จะมีรายได้ในรูปของเงินบาทเพิ่มขึ้นแต่ก็จะมีผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนด้วยเช่นกัน
ในทางกลับกันเมื่อเงินบาทแข็งค่าขึ้นรายได้ ในรูปของเงินบาทจะลดลง แต่บริษัทฯ
ก็จะมีผลกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนมาชดเชยเช่นกัน สัญญาดังกล่าวมีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 5 มกราคม
2552 และจะครบกำหนดในวันที่ 30 กันยายน 2556

สัญญาป้องกันความเสี่ยงค่าการกลั่น (GRM Hedging)

แม้ว่าโครงการ PQI จะแล้วเสร็จและสามารถเพิ่มค่าการกลั่นให้แก่บริษัทฯ ได้ในระยะยาว
แต่ด้วยสถานการณ์ราคาน้ำมันในตลาดโลกที่เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาตามปัจจัยพื้นฐานทั้งด้านอุปสงค์และอุปทาน
และการเก็งกำไรในตลาด Commodity ทำให้โรงกลั่นต่างๆ
ได้รับผลกระทบโดยตรงจากความผันผวนของค่าการกลั่น บริษัทฯ
ได้ตระหนักถึงความเสี่ยงดังกล่าวมาโดยตลอด
จึงได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านราคาและการเงินขึ้นตั้งแต่ปี 2549
ซึ่งประกอบไปด้วยผู้บริหารระดับสูงทุกสายงานและหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง
เพื่อทำหน้าที่กำหนดนโยบาย และเป้าหมายการบริหารความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมัน
มีการติดตามสถานการณ์ในตลาดค้าน้ำมันอย่างใกล้ชิด เพื่อให้
ความผันผวนในการดำเนินธุรกิจอยู่ในระดับที่มีผลกระทบต่อกิจการน้อยที่สุด
โดยเลือกใช้เครื่องมือการบริหาร ความเสี่ยงที่มีอยู่ในตลาดอย่างเหมาะสม เช่น
การซื้อตราสารอนุพันธ์เพื่อกำหนดส่วนต่างราคาของน้ำมันสำเร็จรูปกับ ราคาน้ำมันดิบอ้างอิงล่วงหน้า
และการซื้อน้ำมันดิบ/ขายน้ำมันสำเร็จรูปคงคลังล่วงหน้า เป็นต้น

  13.6 การบัญชีเพื่อสิ่งแวดล้อมและสังคม (Environment Management Accounting-EMA)

เพื่อแสดงให้เห็นความรับผิดชอบที่มีต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมนับตั้งแต่ปี 2548 เป็นต้นมา บริษัทฯ
จึงได้จัดทำบัญชีค่าใช้จ่ายด้านสิ่งแวดล้อม (เฉพาะในสายการผลิต)
และเผยแพร่สู่สาธารณะในรายงานการพัฒนาที่ยั่งยืนเป็นประจำทุกปี
บัญชีค่าใช้จ่ายด้านสิ่งแวดล้อมถือเป็นบัญชีการบริหารด้านสิ่งแวดล้อมประเภทหนึ่ง ซึ่งเป็นเครื่องมือที่
ทำให้บริษัทฯ ได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง ครบถ้วนมากขึ้น
สามารถนำไปใช้ในการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมได้ดีขึ้น
และยังช่วยให้การใช้ทรัพยากรมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นและลดต้นทุนการผลิตได้รับประโยชน์ทั้งในด้านสิ่งแวดล้อมและการเงินซึ่งนำไป
สู่ความยั่งยืนต่อไป สรุปบัญชีค่าใช้จ่ายสิ่งแวดล้อมปี 2552 เทียบกับปี 2551 ได้ดังนี้

+--------------------------------------------+-------+-------+-------+
| (หน่วย : ล้านบาท)                            | ปี     | ปี     | เปลี่ย  |
|                                            | 2552  | 2551  | นแปลง |
|                                            |       |       | +/-   |
+--------------------------------------------+-------+-------+-------+
| ค่าใช้จ่ายวัตถุดิบที่ติดไปกับผลิตภัณฑ์ (Material Costs  | 6     | 9     | -2    |
| of Product Outputs)                        | 4,141 | 1,564 | 7,423 |
| : ประกอบด้วย น้ำมันดิบ สารเคมี ส่วนผสมต่างๆ       |       |       |       |
| ในการผลิต และพลังงานที่ใช้ในการผลิด              |       |       |       |
+--------------------------------------------+-------+-------+-------+
| ค่าใช้จ่ายวัตถุดิบที่ไม่ติดไปกับผลิตภัณฑ์ ( Material     | 96    | 19    | +77   |
| Costs of Non-Product Outputs)              |       |       |       |
| : ประกอบด้วย น้ำมันที่ไม่ได้คุณภาพ น้ำทิ้ง            |       |       |       |
| สารเคมีที่ใช้เกินจำเป็น และส่วนผสมอื่นที่เกินจำเป็น     |       |       |       |
+--------------------------------------------+-------+-------+-------+
| ค่าใช้จ่ายเพื่ออุปกรณ์ควบคุมมลพิษ (Waste and        | 79    | 87    | -8    |
| Emission Control Costs )                   |       |       |       |
| : ประกอบด้วย ค่าใช้จ่ายบำบัดหรือกำจัดของเสีย       |       |       |       |
| รวมถึงค่าบำรุงรักษา                            |       |       |       |
| และค่าเสื่อมของอุปกรณ์ด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ           |       |       |       |
+--------------------------------------------+-------+-------+-------+
| ค่าใช้จ่ายในการป้องกันสิ่งแวดล้อม ( Prevention and | 5     | 4     | +1    |
| Other Environmental Management Costs)      |       |       |       |
|                                            |       |       |       |
| : ประกอบด้วย ค่าใช้จ่ายการติดตาม ป้องกัน          |       |       |       |
| ด้านสิ่งแวดล้อมต่างๆ                            |       |       |       |
+--------------------------------------------+-------+-------+-------+
| ประโยชน์ของผลผลิตพลอยได้และการนำของเสียมาใช้ใหม่ | -3    | -3    | -     |
| ( Benefit from by-product and waste        |       |       |       |
| recycling)                                 |       |       |       |
|                                            |       |       |       |
| : ประกอบด้วย รายได้ของการใช้ประโยชน์จากของเสีย  |       |       |       |
| (เครื่องหมายลบหมายถึงรายได้)                   |       |       |       |
+--------------------------------------------+-------+-------+-------+

จากตารางด้านบน พบว่าค่าใช้จ่ายโดยรวมในปี 2552 นี้ ต่ำกว่าปีก่อนมาก
จากค่าใช้จ่ายวัตถุดิบที่ติดไปกับผลิตภัณฑ์
ทั้งนี้เป็นผลมาจากราคาน้ำมันดิบเฉลี่ยที่เข้ากลั่นในปีนี้ต่ำกว่าปีที่แล้วประมาณ 7.57 บาทต่อลิตร
แม้ว่าจะมีการใช้กำลังการกลั่นในปีนี้สูงขึ้นกว่าปีก่อนประมาณ 5.0 พันบาร์เรลต่อวันก็ตาม
สำหรับค่าใช้จ่ายวัตถุดิบที่ไม่ติดไปกับผลิตภัณฑ์ เพิ่มขึ้นประมาณ 77 ล้านบาท หรือประมาณ 4 เท่า
ส่วนใหญ่มาจากน้ำมันที่ไม่ได้คุณภาพต้องนำเข้า
สู่กระบวนการกลั่นใหม่มีปริมาณสูงขึ้นในช่วงการทดลองเดินเครื่องหน่วยปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (PQI)
ค่าใช้จ่าย เพื่ออุปกรณ์ควบคุมมลพิษลดลง 8 ล้านบาท หรือร้อยละ 9.2 เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา
เนื่องจากปี 2551 มีงานซ่อมบำรุงใหญ่ประจำปี ส่วนค่าใช้จ่ายในการป้องกันสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้น 1
ล้านบาท หรือร้อยละ 25.0 เนื่องจากบริษัทฯ
ให้ความสำคัญในการเฝ้าระวังโดยการเพิ่มความถี่ในการตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมมากขึ้น