4. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ แบ่งเป็น 4 ประเภท ดังนี้

1)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก เป็นต้น
นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินแบ่งโดยค่าออกเทน
ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าออกเทน ได้แก่ ออกเทน 95 และ
ออกเทน 91 โดยน้ำมันเบนซินของบริษัทฯ มีชื่อทางการค้าดังนี้

-   น้ำมันเบนซิน กรีนพลัส 91

-   แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91)

-   แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (ออกเทน 95)

-   แก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)

-   แก๊สโซฮอล์ E85 (ออกเทน >100)

ตั้งแต่ปี 2544 บริษัทฯ ได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซิน
ผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ซึ่งผลิตจากพืชผลการเกษตร ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10
ทดแทนสาร MTBE (Methyl Tertiary Butyl Ether)
โดยใช้ชื่อทางการค้าว่าน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (ออกเทน 95) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์
ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91) สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซิน
ซึ่งได้รับการยืนยันจากบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายต่างๆ
แล้วว่ารถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซินสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น ช่วยลดมลพิษทางอากาศ
ประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าสาร MTBE ลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง
ยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตร ซึ่งเป็นการกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท

บริษัทฯ ได้ยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซินกรีนพลัส 95 ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2550
ทั้งนี้เพื่อสนับสนุนนโยบายด้านพลังงานทดแทนของภาครัฐ
ที่ส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพและพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น พร้อมกันนี้บริษัทฯ
ยังได้พัฒนาพลังงานทดแทนอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของผู้บริโภค
โดยในเดือนมกราคม 2551 บริษัทฯ ได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)
ซึ่งเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ได้จากการนำน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วผสมกับเอทานอลหรือเอทิลแอลกอฮอล์ซึ่งเป็นแอลกอฮอล์บริสุทธิ์
99.5% (ที่ผลิตจากพืชผลทางการเกษตร เช่น อ้อย มันสำปะหลัง เป็นต้น) ในอัตราส่วน เบนซิน
80 : เอทานอล 20 โดยมีค่าออกเทน 95 ตามมาตรฐานของกระทรวงพลังงาน
ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ที่ออกแบบมาสำหรับการใช้ E20 และในเดือนพฤศจิกายน 2551
บริษัทฯ ได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E85 (ออกเทน >100)
ซึ่งเป็นการนำเอทานอลมาผสมในน้ำมันเบนซินในสัดส่วนร้อยละ 85 มีค่าออกเทนสูงกว่า 100

  1.3) น้ำมันก๊าด

โดยส่วนมาก
น้ำมันก๊าดใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับไฟตะเกียงเพื่อให้ความสว่างในชนบทที่อยู่ห่างไกลและยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง
นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิง ที่สะอาด เช่น
อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือประมง เรือโดยสาร
และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ โดยน้ำมันดีเซลของบริษัทฯ มีชื่อทางการค้าดังนี้

  - เพาเวอร์ดี

  - ไบโอดีเซล สูตรเพาเวอร์ดี บี 5

  - บางจากเพาเวอร์ดี บี 5 มาตรฐาน EURO 4

ตั้งแต่ปี 2547 บริษัทฯ ได้เข้าร่วมโครงการวิจัยสาธิตการผลิตและการใช้ไบโอดีเซลเป็นเชื้อเพลิง
ของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ซึ่งไบโอดีเซล เป็นพลังงานทดแทน
ที่ได้มาจากพืชผลทางการเกษตรเป็นวัตถุดิบในการผลิต มีคุณภาพเทียบเคียงกับน้ำมันดีเซล
อีกทั้งมีส่วนช่วยลดปัญหามลภาวะทางอากาศ
และช่วยประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าน้ำมัน ซึ่งบริษัทฯ
ได้ศึกษาและพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยนำน้ำมันดีเซลผสมกับไบโอดีเซล ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 5
โดยใช้ชื่อทางการค้าว่า ไบโอดีเซล สูตรเพาเวอร์ดี บี 5
ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ดีเซลโดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใดดีเซล

ปี 2551 บริษัทฯ ได้ผสมไบโอดีเซลในอัตราส่วนร้อยละ 2 ในน้ำมันดีเซล เพาเวอร์ดี
ตามข้อกำหนดของภาครัฐ นอกจากนี้บริษัทฯ ได้พัฒนาน้ำมันดีเซล มาตรฐานยุโรป (EURO IV)
ที่มีปริมาณกำมะถันต่ำกว่าน้ำมันดีเซลทั่วไปถึง 7 เท่า จึงช่วยลดมลพิษจากการเผาไหม้
เพื่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น

  1.6) น้ำมันเตา

เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
การคมนาคมขนส่งเรือเดินสมุทร และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

2)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทาน
    และการสึกหรอ นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง ทำความสะอาดคราบเขม่า
    และเศษโลหะที่เกิดจากการ สึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

    1.  น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

2.  น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันเทอร์ไบน์
น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

3.  จาระบี

ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง
รวมทั้งจาระบีที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯ
ได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพสอดคล้องกับมาตรฐานจากสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา (API)
มาตรฐานยุโรป และผู้ผลิตยานยนต์ที่มีชื่อเสียงต่างๆ และในปี 2551 บริษัทฯ
ยังได้ผ่านการตรวจรับรองมาตรฐานการจัดการคุณภาพ ISO 9001 : 2000
จากสำนักงานคณะกรรมการว่าด้วยการรับรองระบบคุณภาพแห่งสหราชอาณาจักร (The United
Kingdom Accreditation Service ; UKAS ประเทศอังกฤษ)
และคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการรับรองระบบงาน (National Accreditation Council
: NAC ประเทศไทย) ในขอบข่ายของธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นครบวงจร (ประกอบด้วยการจัดหา
การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการจัดจำหน่าย)
และมาตรฐานระบบการจัดการคุณภาพสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ ISO/TS 16949:2002
International Automotive Task Force (IATF) ในขอบข่ายของการพัฒนาผลิตภัณฑ์
และการผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ เป็นรายแรกของประเทศไทย

  3) ผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่อง สำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
(Cracking Unit)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

ใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี เพื่อไปสกัดเป็นสารอะโรมาติกส์
หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

4) ผลิตผลพลอยได้ ได้แก่ สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง สารปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

1.  ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  สำหรับลักษณะการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน ธุรกิจค้าส่ง
  ธุรกิจส่งออก และธุรกิจค้าปลีก รวมถึงการจำหน่ายผ่านสถานีบริการ
  สามารถแบ่งปัจจัยที่สำคัญที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯ ในด้านต่างๆ ดังนี้

1)  ที่ตั้งของโรงกลั่นทำให้มีความได้เปรียบเชิงต้นทุน เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของ
    บริษัทฯ อยู่ในกรุงเทพมหานคร
    ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่มีความต้องการบริโภคน้ำมันเป็นส่วนใหญ่ของปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศ
    จึงทำให้บริษัทฯ มีข้อได้เปรียบในการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นไปยังผู้บริโภค
    เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นที่ส่วนใหญ่มีที่ตั้งโรงกลั่นอยู่แถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออก
    โดยบริษัทฯ สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่งภายในประเทศ อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ก็มีต้นทุนการขนส่งน้ำมันดิบเข้าสู่โรงกลั่นมากกว่าผู้ประกอบการรายอื่นเช่นกัน
    เนื่องจากสถานที่ตั้งโรงกลั่นของบริษัทฯ
    อยู่ห่างจากท่าเรือรับน้ำมันดิบแถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกมากกว่า

ในการทำตลาดภายในประเทศ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ถือว่ามีข้อได้เปรียบด้านสถานที่ตั้งที่ใกล้กลุ่มผู้บริโภคมากที่สุด
แต่ในทางตรงกันข้ามการทำตลาดต่างประเทศถือเป็นข้อจำกัดของบริษัทฯ
เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่น เนื่องจากจะเสียค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม
บริษัทฯ เน้นการทำการตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
และจำกัดการขยายตลาดต่างประเทศเฉพาะส่วนที่มีกำไรสูงเท่านั้น

2) การกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
นอกเหนือจากการกระจายเครือข่ายของสถานีบริการขนาดใหญ่แล้ว บริษัทฯ
ยังมีการกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน ซึ่งบริษัทฯ
เป็นผู้ให้สิทธิในการดำเนินกิจการภายใต้เครื่องหมายบางจาก
โดยการขยายตัวของสถานีบริการดังกล่าวถือเป็นการขยายเครือข่ายที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด
แต่ให้ผลตอบแทนสูงสุดเมื่อเทียบกับสถานีบริการน้ำมันประเภทอื่น ซึ่ง ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี 2552
มีจำนวนสถานีบริการชุมชน 546 แห่ง กระจายอยู่กว่า 70 จังหวัด ทั่วประเทศ

3) ความยืดหยุ่นของกระบวนการกลั่น บริษัทฯ
ได้ลงทุนในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันซึ่งทำให้บริษัทฯ สามารถลดสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันเตา
และเพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันดีเซลและเบนซิน
ซึ่งโครงการนี้ได้แล้วเสร็จเมื่อธันวาคม 2552

4) ฐานะทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างทางการเงิน
จากการดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินตามมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2546
และวันที่ 16 ธันวาคม 2546 ซึ่งประกอบไปด้วย การจัดหาวงเงินกู้ใหม่จำนวน 12,500 ล้านบาท
และการระดมทุนโดยการออกและเสนอขายดีอาร์หุ้นสามัญ และดีอาร์หุ้นกู้แปลงสภาพ ผ่านบริษัท
สยามดีอาร์ จำกัด จำนวน 7,003 ล้านบาท เพื่อนำไปชำระคืนหนี้เดิม ซึ่งบริษัทฯ
ได้ดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อปี 2547 ส่งผลให้โครงสร้างหนี้ และ
โครงสร้างเงินทุนใหม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน โดยบริษัทฯ
มีต้นทุนทางการเงินที่ถูกลง และมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่งขึ้น

5)  สภาพคล่องทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างเงินกู้ ในวันที่ 2 กรกฎาคม 2551
    บริษัทฯ ดำเนินการปรับโครงสร้างเงินกู้ ระยะยาวและเงินทุนหมุนเวียนวงเงินจำนวน
    28,980 ล้านบาท กับ 6 สถาบันการเงินชั้นนำได้แก่ ธนาคารไทยพาณิชย์,
    ธนาคารกรุงศรีอยุธยา, ธนาคารนครหลวงไทย, ธนาคารทหารไทย, ธนาคารเอบีเอ็น
    แอมโร และธนาคาร มิซูโฮ คอร์ปอเรต เพื่อให้มีโครงสร้างทางการเงินและสภาพคล่องที่ดีขึ้น
    มีเงื่อนไขของสัญญาเงินกู้ที่ดียิ่งขึ้น
    และสามารถดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนที่เหมาะสม
    รวมถึงเป็นการสร้างเสถียรภาพค่าใช้จ่ายด้านอัตราดอกเบี้ยอีกด้วย

6)  สภาวะการแข่งขันของธุรกิจค้าปลีก เนื่องจากปริมาณการผลิตน้ำมันโดยรวมยังคงสูงกว่าปริมาณ
    การบริโภคน้ำมันภายในประเทศ จึงทำให้สภาวะการแข่งขันยังคงสูงอยู่โดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก
    ในช่วงที่ผ่านมาผู้ค้า แต่ละรายพัฒนา และออกผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ
    ตลอดจนการวางแผนการตลาดเพื่อเพิ่มปริมาณการขาย เช่น การส่งเสริมการขาย
    การก่อสร้างร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการน้ำมัน หรือการให้ส่วนลดผ่านบัตรเครดิต เป็นต้น
    อย่างไรก็ตาม แผนการตลาดดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งบริษัทฯ
    ได้พิจารณาจัดสรรงบประมาณลงทุนดังกล่าวโดยยึดหลักแผนกลยุทธ์ที่จะพัฒนาเครือข่ายโดยเน้นลงทุนในพื้นที่ที่มีศักยภาพ
    เพื่อขยายฐานลูกค้าให้สามารถรองรับปริมาณการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น

7)  ความต้องการบริโภคน้ำมันเตา จากการที่ราคาน้ำมันเตาในช่วงเวลาที่ผ่านมามีราคาสูงขึ้น
    ทำให้โรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากได้หันไปใช้ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหินซึ่งมีราคาที่ต่ำกว่า
    รวมถึงโรงงานที่มีศักยภาพในการผลิตก๊าซชีวภาพก็หันมาลงทุน ผลิตใช้เป็นเชื้อเพลิงเอง
    จึงส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันเตาลดลงเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ได้ขยายตลาดน้ำมันเตา ไปยังกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
    ที่มีข้อกำจัดในการลงทุนปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงได้
    และกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมผลิตนํ้ามันหล่อลื่น ซึ่งใช้น้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบในการผลิต นอกจากนี้
    บริษัทฯ
    ยังมุ่งเน้นพัฒนาและขยายตลาดส่งออกน้ำมันเตาเกรดพิเศษที่มีกำมะถันต่ำให้กับลูกค้าในต่างประเทศ
    ได้แก่ ประเทศญี่ปุ่นและจีน ซึ่งลูกค้าสามารถนำน้ำมันเตาประเภทนี้ไปกลั่นต่อเป็นน้ำมันดีเซล
    และเบนซิน โดยอุปสงค์น้ำมันเตาในประเทศจีนปรับตัวเพิ่มขึ้นจากภาวะขาดแคลนถ่านหินเพื่อใช้
    ผลิตไฟฟ้า

8)  ค่าใช้จ่ายในการผลิตที่ลดลงจากการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทดแทนน้ำมันเตา
    ตั้งแต่เดือนกันยายนปี 2552 บริษัทฯ ได้เปลี่ยนไปใช้ก๊าซธรรมชาติ (Natural Gas)
    ทดแทนการใช้น้ำมันเตาที่ผลิตได้เพื่อเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตของโรงกลั่นโดยซื้อก๊าซธรรมชาติจาก
    ปตท. ซึ่งได้วางระบบท่อก๊าซธรรมชาติมายังโรงกลั่น
    ทั้งนี้ราคาก๊าซธรรมชาติต่ำกว่าราคาน้ำมันเตา
    ซึ่งจะลดค่าเชื้อเพลิงในการผลิตได้อย่างมีนัยสำคัญ
    อีกทั้งบริษัทยังจำหน่ายน้ำมันเตาดังกล่าวในตลาดบางจากอีกด้วย

4.3 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

กลยุทธ์การแข่งขัน

1.  ด้านธุรกิจโรงกลั่น

บริษัทฯ มุ่งพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุด (Logistics
Co-Operation) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด บริษัทฯ
ดำเนินการปรับปรุงกระบวนการกลั่น และควบคุมประสิทธิภาพการผลิต
ให้สามารถรองรับการกลั่นน้ำมันดิบชนิดใหม่ๆ รวมทั้ง ติดตามสถานการณ์ค่าการกลั่นอย่างใกล้ชิด
และบริหารความเสี่ยงค่าการกลั่นด้วยการใช้เครื่องมือทางการเงินซื้อขายราคาน้ำมันในตลาดซื้อขายล่วงหน้า
(Hedging)
รวมถึงการบริหารความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยนของค่าการกลั่นด้วยการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า
เพื่อลดผลกระทบของค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้น อีกทั้งยังควบคุมระดับน้ำมันคงคลังให้อยู่ในระดับต่ำ
เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมัน อีกทั้งบริษัทฯ
ได้มีการศึกษาเครื่องมือบริหารความเสี่ยงราคารูปแบบอื่นๆ เพิ่มเติม เช่น Option และ
Swaption โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของราคา ระยะเวลาและผลิตภัณฑ์ นอกจากนี้บริษัทฯ
ได้ดำเนินการก่อสร้างโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
ซึ่งปัจจุบันโครงการได้ก่อสร้างแล้วเสร็จและผ่านการทดสอบประสิทธิภาพเรียบร้อยแล้ว
จะทำให้บริษัทฯ สามารถเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกใช้น้ำมันดิบในการกลั่น
และสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ ในระยะยาว อีกทั้งบริษัทฯ ยังร่วมมือกับ ปตท.
ในการลงทุนก่อสร้างโครงการโรงไฟฟ้าชนิดพลังงานร่วม
ซึ่งทำให้ความมั่นคงของระบบไฟฟ้าที่จ่ายให้โรงกลั่นมีเสถียรภาพมากขึ้น
และมีต้นทุนสาธารณูปการที่ต่ำลง นอกจากนี้บริษัทยังซื้อก๊าซธรรมชาติจาก ปตท.
เพื่อใช้ทดแทนน้ำมันเตาซึ่งมีราคาสูงกว่าเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในโรงกลั่นตั้งแต่เดือนกันยายนที่ผ่านมา

2.  ด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีก และตลาดอุตสาหกรรม

- สำหรับตลาดค้าปลีก บริษัทฯ ได้ปรับโครงสร้างเครือข่ายสถานีบริการ
โดยเน้นการลงทุนในทำเลที่มีศักยภาพในการแข่งขัน เพื่อเพิ่มรายได้
และรองรับการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้นหลังโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันแล้วเสร็จ
และเน้นความเป็นผู้นำพลังงานทดแทน โดยเน้นการขายพลังงานทดแทน อีกทั้งบริษัทฯ
ได้ลงทุนปรับปรุงภาพลักษณ์ (Rebranding)
สถานีบริการบนเส้นทางหลักและเน้นการยกระดับคุณภาพงานบริการเพื่อสร้างความพึงพอใจและความประทับใจแก่ลูกค้า
ด้วยการฝึกอบรม ให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการและเจ้าหน้าที่สถานีบริการ
มีการจัดโครงการผู้ตรวจปั๊มนิรนาม (Mystery Shopper) เพื่อรักษามาตรฐานคุณภาพงานบริการ
นอกจากนี้ยังร่วมมือกับบมจ.ปตท. เปิดจำหน่ายก๊าซ NGV
สำหรับรถยนต์ในสถานีบริการน้ำมันบางจาก และพัฒนาธุรกิจ Non-oil อย่างต่อเนื่อง เช่น
ร้านกาแฟสด “Inthanin” และธุรกิจบริการหลังลาน Green Wash , Green Serve และ
Green Auto Service เป็นต้น

- สำหรับตลาดอุตสาหกรรม ซึ่งผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ที่บริษัทฯ จำหน่าย ได้แก่ น้ำมันเครื่องบิน,
น้ำมันดีเซล, น้ำมันเตา และน้ำมันหล่อลื่น บริษัทฯ จำหน่ายน้ำมันเครื่องบินให้กับบริษัทการบินไทย
จำกัด (มหาชน)
ในส่วนของการจำหน่ายน้ำมันดีเซลนั้นมีการแข่งขันทางด้านราคาสูงเพื่อผลักดันการจำหน่ายน้ำมันดีเซลที่ปริมาณเกินความต้องการของตลาดในประเทศบริษัทฯ
จึงได้ขยายตลาดส่งออกไปยังประเทศเพื่อนบ้าน สำหรับการจำหน่ายน้ำมันเตา
ยังคงมีการแข่งขันด้านราคา เนื่องจากความต้องการน้ำมันเตาที่ลดลงเป็นอย่างมาก บริษัทฯ
จึงมุ่งเน้นการรักษาฐานการขายในตลาดโดยเน้นคุณภาพสินค้าและบริการ
รวมทั้งสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าหลักอย่างต่อเนื่อง สำหรับตลาดน้ำมันหล่อลื่นนั้นบริษัทฯ
ได้ขยายตลาดส่งออกไปประเทศเพื่อนบ้านมากขึ้น

3.  ด้านการพัฒนาองค์กร

บริษัทฯ มุ่งสร้างให้บริษัทฯ เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization)
โดยสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Life Long Learning)
โดยสนับสนุนให้พนักงานมีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ ผ่านระบบ Knowledge
Management ระบบE-Learning รายการวิทยุเสียงตามสายและกิจกรรมต่างๆ เช่น IT Day,
CG Day และ SHEE (Safety Health Environment and Energy) Day เป็นต้น
ทั้งนี้บริษัทฯ มีแผนพัฒนาพนักงานอย่างมีระบบ โดยการจัดทำแผนพัฒนารายบุคคล (Individual
Development Plan) ขึ้นให้เหมาะสมกับพนักงานแต่ละคน รวมถึงยังได้เชื่อมโยง Career Path
ของพนักงานเข้ากับแผนการโยกย้ายงาน (Rotation Plan) รวมทั้งมีระบบ Talent
Management เพื่อให้การพัฒนาความรู้ความสามารถของพนักงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

บริษัทฯ ได้พัฒนาระบบการบริหารความเสี่ยงและการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กร โดยสร้างบรรยากาศการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good
Corporate Governance : CG) และการบริหารความเสี่ยงทั้งองค์กร (Enterprisewide
Risk Management : ERM) ผ่านการประชาสัมพันธ์ภายในอย่างต่อเนื่องโดยให้พนักงานมีส่วนร่วม
และให้อยู่ในกระบวนการทำงานประจำวันของพนักงาน
รวมถึงการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการบริหารงานเอกสาร
และงานจัดซื้อจัดจ้างให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นและมีความโปร่งใสผ่านระบบ e-Workflow,
e-Payment, e-Vender และ e-Procurement นอกจากนี้บริษัทฯ
ยังมุ่งเน้นในเรื่องการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบ ต่อสังคม (Corporate Social
Responsibility : CSR) ชุมชน และภาครัฐอย่างต่อเนื่อง

4.  ด้านการเงิน

ในช่วงปี 2552 ที่ผ่านมา ตลาดเงินในช่วงต้นปีมีความผันผวนค่อนข้างมาก
โดยเฉพาะค่าเงินบาทที่อ่อนตัวลงมากจากเงินทุนที่ไหลออก
ก่อนที่จะเริ่มแข็งค่าขึ้นตั้งแต่ไตรมาสแรกเมื่อแนวโน้มเศรษฐกิจโลกในภาพรวมเริ่มส่งสัญญาณฟื้นตัว
ภาครัฐดำเนินนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจประกาศปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายเป็นระยะๆ
แต่ผลกระทบจากวิกฤตการเงินยังคงปรากฏอยู่และทยอยส่งผลให้เห็นเป็นระลอก
กอปรกับความไม่แน่นอนทางการเมืองของประเทศไทยเองที่ทำให้ตลาดการเงินยังมีความผันผวนอยู่

บริษัทฯ ตระหนักถึงความไม่แน่นอนจากปัจจัยภายนอกต่างๆ นี้
โดยได้มีนโยบายในการจัดการด้านการเงินอย่างรัดกุม
และเล็งเห็นว่าการจัดการด้านสภาพคล่องทางการเงินยังเป็นปัจจัยสำคัญในการบริหารการเงินให้มีประสิทธิภาพ
ซึ่งนอกจากความต้องการเงินทุนหมุนเวียนที่จะใช้ในการดำเนินงานปกติแล้ว บริษัทฯ
ยังมีความจำเป็นต้องใช้เงินทุนหมุนเวียนเพิ่มขึ้น
เพื่อจัดหาน้ำมันดิบรองรับกำลังกลั่นที่เพิ่มขึ้นจากในช่วงการทดสอบเมื่อโครงการ PQI แล้วเสร็จ
และรองรับสำหรับการขยายธุรกิจที่ให้ผลตอบแทนที่ดีในอนาคต

ดังนั้นบริษัทฯ จึงได้เพิ่มสภาพคล่องทางการเงินโดยกระจายแหล่งที่มาของเงินทุนจากแหล่งต่างๆ
และจัดหาเงินกู้เพิ่มเติม โดยให้มีสัดส่วนของเงินทุนประเภทผูกพัน (Committed Line)
ที่เหมาะสม รวมถึงขยายความสัมพันธ์เชิงเครดิตกับธนาคารใหม่ๆ เพื่อเป็นการสร้างทางเลือก
และรักษาความสามารถในการเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ดียิ่งขึ้น
รวมทั้งจัดทำการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน ตั้งแต่
การแลกเปลี่ยนสกุลเงินบาทในสัญญาเงินกู้เป็นสกุลเงินเหรียญในปริมาณที่สอดคล้องกับรายได้ในสกุลเงินเหรียญ
การบริหารจัดการโครงสร้างต้นทุนดอกเบี้ยให้เหมาะสม
ซึ่งสอดคล้องกับแผนปรับปรุงโครงสร้างเงินทุนของบริษัทฯ
ในระยะยาวที่ต้องการให้สามารถรองรับความไม่แน่นอนของปัจจัยภายนอกที่กล่าวไว้ข้างต้น
นอกจากนี้บริษัทฯ
ยังได้ปลดหลักประกันทั้งหมดตามเงื่อนไขในสัญญาเงินกู้แล้วเสร็จตั้งแต่ในช่วงปลายปีที่ผ่านมา
ซึ่งทำให้บริษัทฯ มีความคล่องตัวในการบริหารการเงินเพิ่มขึ้นอีกด้วย

ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูปเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค
ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
ในขณะที่ในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบมีการแข่งขันในระดับโลกโดยขึ้นอยู่กับคุณภาพของน้ำมันดิบ
และแหล่งน้ำมันดิบ ซึ่งมีข้อจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

สำหรับอุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมันนั้นแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

-   Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตามธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

-   Complex Refinery (Conversion Cracking) คือ
    โรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
    ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

โดยปกติ โรงกลั่นประเภท Simple Refinery และโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราส่วนผลผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราส่วนผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ/สูง

สำหรับในปี 2552 เศรษฐกิจไทยหดตัวอยู่ที่ร้อยละ 2.7
เนื่องจากได้รับผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจโลกที่รุนแรงเมื่อปลายปี 2551 ต่อเนื่องมาจนถึงปี
2552 ส่งผลให้การส่งออกและการท่องเที่ยวไทยหดตัวลงมาก
แต่ในช่วงครึ่งปีหลังเศรษฐกิจไทยมีการปรับตัวดีขึ้น และราคาน้ำมันดิบดูไบปิด ณ สิ้นปี 2552 อยู่ที่
77.95 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
เนื่องจากกลุ่มโอเปคดำเนินนโยบายตามมาตราการควบคุมปริมาณการผลิต

สำหรับปี 2553 ธนาคารแห่งประเทศไทย
คาดว่าเศรษฐกิจไทยจะขยายตัวได้อย่างต่อเนื่องอยู่ในระดับร้อยละ 3.3 -5.3
การขยายตัวจะเป็นไปได้ดีในส่วนของการอุปโภคภาครัฐ การบริโภคภาคเอกชน และการส่งออก
แต่จะมีการชะลอการลงทุนของโครงการต่างๆ ในเขตมาบตาพุด

ธุรกิจการกลั่น 

สำหรับปี 2552 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมทั้งสิ้น 1,092 พันบาร์เรลต่อวัน
และมีการใช้กำลังการผลิต 939.8 พันบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นอัตราการใช้กำลังการกลั่นร้อยละ
86.06 ของกำลังการกลั่นรวม

กำลังการกลั่นและการใช้กำลังการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศปี 2552

+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| โรงกลั่น         | ชนิดของ | กำลังการกลั่น  | การ          | อ            |
|                |        |             | ใช้กำลังการกลั่น | ัตราการใช้กำลัง |
|                | โรงกลั่น | (พัน         | (พ           |              |
|                |        | บาร์เรลต่อวัน) | ันบาร์เรลต่อวัน) | การกลั่น       |
|                |        |             |              | (ร้อยละ)      |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| 1.  ไทยออยล์    | C      | 275         | 268.2        | 97.52        |
|                | omplex |             |              |              |
| 2.  ไออาร์พีซี    |        | 215         | 143.3        | 66.65        |
|                | C      |             |              |              |
| 3.  เอสโซ่      | omplex | 165         | 137.5        | 83.34        |
|                |        |             |              |              |
| 4.  สตาร์       | C      | 155         | 152.9        | 98.62        |
|                | omplex |             |              |              |
| 5.  ปตท.       |        | 145         | 142.6        | 98.37        |
|     อะโรเมติกส์  | C      |             |              |              |
|     และการกลั่น  | omplex | 120         | 85.1         | 70.92        |
|                |        |             |              |              |
| 6.  บางจาก     | C      | 17          | 10.2         | 60.20        |
|                | omplex |             |              |              |
| 7.  ระย        |        |             |              |              |
| องเพียวริฟายเออร์ | C      |             |              |              |
|                | omplex |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| รวม            |        | 1,092       | 939.8        | 86.06        |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงานและ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

ในปี 2552 ปริมาณการผลิตน้ำมันเบนซินอยู่ที่ 152.5 พันบาร์เรลต่อวัน ขณะที่มีความต้องการใช้
130 พัน บาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันในปี 2551 ในอัตราร้อยละ 6.55
สำหรับน้ำมันดีเซลมีปริมาณการผลิตอยู่ที่ 388.2 พันบาร์เรลต่อวัน โดยมีความต้องการใช้ 318.2
พันบาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากปี 2551ในอัตราร้อยละ 4.95
สำหรับปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเตาอยู่ที่ 47.1 พันบาร์เรลต่อวัน ลดลงจากในปี 2551 ร้อยละ
16.07 เนื่องจากโรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากได้ปรับเปลี่ยนมาใช้ก๊าซธรรมชาติ
และถ่านหินซึ่งมีราคาที่ต่ำกว่า มาเป็นเชื้อเพลิงแทนการใช้น้ำมันเตาอย่างต่อเนื่อง

เมื่อเปรียบเทียบการผลิตกับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวม
พบว่าปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่า ความต้องการใช้ในประเทศ เป็นผลให้ในปี 2552
มีการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูป 210 พันบาร์เรลต่อวัน

การผลิต การใช้ การนำเข้า และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปปี 2552

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------
                        ปริมาณ                                  

                        การใช้        การผลิต       การนำเข้า     การส่งออก

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว       143.6        157.6        24.0         0.5

  เบนซินออกเทน 95        .0           0.6          0.0          .7

  เบนซินออกเทน 91        49.7         65.1         0.2          15.6

  แก๊สโซฮอล์              77.3         76.8         1.4          0.0

  น้ำมันก๊าด/น้ำมันเครื่องบิน   76.7         104.6        0.2          28.1

  ดีเซล                  318.2        388.2        6.0          82.7

  น้ำมันเตา               47.1         117.4        1.4          66.8

  ยางมะตอย              11.0         19.4         0.3          8.6

  รวม                   726.6        939.7        33.5         210.0
  --------------------- ------------ ------------ ------------ ------------

  ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน

  ธุรกิจการตลาด

สำหรับปี 2552 ประเทศไทยมีจำนวนสถานีบริการน้ำมัน (จดทะเบียน) ทั้งสิ้น 18,935 แห่ง
เพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2551 ที่มีจำนวน 18,902 แห่ง
โดยเฉพาะสถานีบริการน้ำมันที่มีการจำหน่ายพลังงานทดแทนมีการขยายตัวเพิ่มขึ้น โดย ณ สิ้นปี
2552 มีสถานีบริการน้ำมันที่จำหน่ายน้ำมันไบโอดีเซล (B5) เพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 23
อยู่ที่จำนวนทั้งสิ้น 3,676 แห่ง เมื่อเทียบกับสิ้นปี 2551 ที่มีอยู่ 2,989 แห่ง
สำหรับสถานีบริการที่จำหน่ายแก๊สโซฮอล์เพิ่มขึ้น ร้อยละ 3 อยู่ที่จำนวนทั้งสิ้น 4,287 แห่ง
เมื่อเทียบกับสิ้นปี 2551 ที่มีอยู่ 4,166 แห่ง

จำนวนสถานีบริการน้ำมัน ณ สิ้นปี 2550 – 2552

หน่วย : แห่ง

  -------------------------- -------------- -------------- --------------
  ผู้ประกอบการ                 2552           2551           2550

  ปตท.                       1,149          1,154          1,198

  เชลล์                       562            573            559

  เอสโซ่                      540            550            564

  บางจาก                     1,053          1,065          1,067

  คาลเท็กซ์                    430            416            392

  เจ็ท (ปตท.บริหารค้าปลีก)*      146            146            146

  ปิโตรนาส                    110            111            112

  อื่นๆ                        14,945         14,887         14,496

  รวม                        18,935         18,902         18,534
  -------------------------- -------------- -------------- --------------

หมายเหตุ : * ปี 2550 บมจ.ปตท. ได้ซื้อกิจการ บจ. คอนอโค
ผู้ประกอบการสถานีบริการน้ำมันเจ็ท

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

จำนวนสถานีบริการน้ำมันไบโอดีเซล (B5) และแก๊สโซฮอล์ ณ สิ้นปี 2551 – 2552

หน่วย : แห่ง

  ------------------------ --------------- ---------------- --------------
  น้ำมัน                     2552            2551             ∆

  ไบโอดีเซล (B5)            3,676           2,989            23%

  แก๊สโซฮอล์                 4,287           4,166            3%
  ------------------------ --------------- ---------------- --------------

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

อย่างไรก็ตามในปี 2552 ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวเพิ่มขึ้นจากปี 2551
ส่งผลต่อราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศ ทำให้ราคาน้ำมันเบนซิน และดีเซลปรับเพิ่มขึ้นตาม
โดยราคาน้ำมันเบนซิน 91 และดีเซลหมุนเร็วในไตรมาสที่ 4 ปี 2552 เฉลี่ยอยู่ที่ 34.57 และ
26.64 บาทต่อลิตร ตามลำดับ

แม้ว่าภาวะเศรษฐกิจหดตัวในปี 2552
แต่ปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศเพิ่มขึ้นเนื่องจากราคาที่มีเสถียรภาพส่งผลให้การเลือกใช้พลังงานทดแทนอื่นลดลง
โดยในปี 2552 ยอดขายจำหน่ายผ่านสถานีบริการทั้งประเทศเฉลี่ยอยู่ที่ 1,390.4 ล้านลิตรต่อเดือน
เพิ่มขึ้นร้อยละ 2.7 เมื่อเทียบปี 2551 ที่เฉลี่ย 1,353.7 ล้านลิตรต่อเดือน ขณะที่ บริษัทฯ
มียอดจำหน่ายผ่านสถานีบริการเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.8
และมีส่วนแบ่งตลาดผ่านสถานีบริการลดลงเป็นร้อยละ 13.7 เนื่องจากผู้ค้าน้ำมันรายอื่นเริ่มจำหน่าย
ไบโอดีเซล (B5) และ แก๊สโซฮอล์

เปรียบเทียบปริมาณการจำหน่ายน้ำมันใสผ่านสถานีบริการ ปี 2551 - 2552

  ----------------- --------------- --------- --------- ------------------ -------- --------
  สถานีบริการ         ยอดจำหน่าย                           ส่วนแบ่งการตลาด(%)            
                    (ล้านลิตร/เดือน)                                                   

                    2552            2551      ∆         2552               2551     ∆

  ปตท.              506.6           500.7     1.2%      36.4               37.0     -0.6

  เชลล์              197.2           194.7     1.3%      14.2               14.4     -0.2

  เอสโซ่             231.3           212.1     9.0%      16.6               15.7     0.9

  บางจาก            190.7           189.2     0.8%      13.7               14.0     -0.3

  คาลเท็กซ์           100.4           100.8     -0.4%     7.2                7.4      -0.2

  ปตท. ค้าปลีก        95.3            81.9      16.2%     6.9                6.1      0.8

  ปิโตรนาส           26.1            26.1      0.3%      1.9                1.9      -0.0

  อื่นๆ               42.8            48.1      -11.0%    3.1                3.6      -0.5

  รวม               1,390.4         1,353.7   +2.7%     100                100       
  ----------------- --------------- --------- --------- ------------------ -------- --------

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงานและ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง
    และการจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไป
        ผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        ซึ่งรวมทั้งสถานีบริการชุมชนซึ่งจำหน่ายให้กับสมาชิกสหกรณ์
        ซึ่งน้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถยนต์

บริษัทฯ แบ่งประเภทของสถานีบริการน้ำมันออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่

  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- --------- ------- ---------
  ประเภท                                                                                             จำนวน     สัดส่วน   

                                                                                                     (แห่ง)     (%)     

  1.       Company Own Company Operate (COCO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการ โดยให้ บริษัท 161                       15.29%
           บางจากกรีนเนท จำกัด เป็นผู้บริหารกิจการภายในสถานีบริการ                                                              
           โดยที่บริษัทฯเป็นผู้กำหนดนโยบายและภาพลักษณ์ของการดำเนินธุรกิจค้าปลีกเพื่อให้ บริษัท บางจากกรีนเนท                               
           จำกัด ใช้เป็นแนวทางในการบริหารธุรกิจ ซึ่งสถานีบริการประเภท COCO                                                       
           ส่วนใหญ่จะเป็นสถานีบริการที่มีขนาดใหญ่ และตั้งอยู่บนถนนสายหลัก                                                            
           ดังนั้นสถานีบริการดังกล่าวจะถูกควบคุมและดูแลเพื่อใช้เป็นสถานีบริการต้นแบบสำหรับสถานีบริการประเภทอื่นๆ                             

  2.       Company Own Dealer Operate (CODO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานที่                 86                        8.17%
           โดยให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ในการบริหารสถานีบริการเช่าดำเนินการ                                                    

  3.       Joint Venture (JV):                                                               138                       13.10%
           เป็นการร่วมลงทุนระหว่างบริษัทฯกับผู้ประกอบการที่สนใจและประสงค์จะดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน                                  

  4.       Dealer Own Dealer Operate (DODO): ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน กล่าวคือ         122                       11.59%
           ผู้ประกอบการเป็นทั้งเจ้าของที่ดิน และผู้ลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเองทั้งหมด                                                    
           รวมทั้งทำหน้าที่เป็นตัวแทนจำหน่าย                                                                                   

  5.       Co-Operative (CO-OP): เป็นสถานีบริการที่ชุมชนเป็นผู้ลงทุน โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดิน             546                       51.85%
           และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเอง                                                                                   

           รวม                                                                               1,053                     100.00%
  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- --------- ------- ---------

  หมายเหตุ : ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552

2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
    กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
    เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
    อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ
    ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือ

3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน กิจการเดินรถและเรือขนส่งสินค้า
    และผู้โดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
    เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
    โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
    การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
    ทางเรือและทางรถยนต์

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ
    เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
    ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบเครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง
    การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่จัดส่งทางท่อ
    อย่างไรก็ตามบางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทางรถยนต์

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ ในรูปวัตถุดิบ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
    การจัดจำหน่าย Heavy Cracked Naphtha ให้กับบริษัท ปตท. อะโรเมติกส์และการกลั่น
    จำกัด (มหาชน)เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของหน่วยอะโรมาติกส์ และ
    การจัดจำหน่ายน้ำมันเตาที่มีปริมาณกำมะถันต่ำมาก (Low Sulphur Waxy Residue
    (LSWR)) ให้กับ บริษัท ไออาร์พีซี จำกัด (มหาชน)
    เพื่อนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน
    และน้ำมันดีเซล เพื่อจำหน่ายต่อ

4)  การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ โดยทางเรือ

ลักษณะของลูกค้า บริษัทฯ สามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของบริษัทฯ (Dealer) รวมถึงสถานีบริการน้ำมันชุมชน
    ซึ่งสหกรณ์ หรือชุมชนเป็นเจ้าของและจำหน่ายให้ลูกค้าซึ่งเป็นสมาชิก และบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ
    ซึ่งได้แก่ผู้ประกอบกิจการโรงงาน กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือโดยสาร
    ฯลฯ ตลอดจนหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ

2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศทั้งรายเล็กและรายใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
เพื่อไปจำหน่ายต่อ เช่น บมจ.ปตท. ซึ่งจัดจำหน่ายต่อให้แก่ ผู้ใช้ตรง รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย
เป็นต้น

3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม และโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว

4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers) ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
ที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อไปผ่านกระบวนการผลิตหรือจำหน่ายในต่างประเทศ เช่น
การจำหน่ายน้ำมันเตาที่มีปริมาณกำมะถันต่ำมาก (Low Sulphur Waxy Residue (LSWR))
ให้ลูกค้าในประเทศญี่ปุ่น และจีน เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้า
และนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลโดยเป็นน้ำมันเบนซินและดีเซลที่มีมูลค่าสูงขึ้น
เพื่อจำหน่ายต่อ

ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ จำแนกตามประเภทของลูกค้า

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
| ประเภทลูกค้า                  | ปี   |     | ปี   |     | ปี   |      |
|                             | 2   |     | 2   |     | 2   |      |
|                             | 552 |     | 551 |     | 550 |      |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
|                             | ปร  | ร้อ  | ปร  | ร้อ  | ปร  | ร    |
|                             | ิมาณ | ยละ | ิมาณ | ยละ | ิมาณ | ้อยละ |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
| 1. สถานีบริการ                | 6   | 6   | 5   | 5   | 5   | 62.5 |
|                             | 1.0 | 6.7 | 3.5 | 7.5 | 1.9 |      |
| ตลาดอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง      |     |     |     |     |     |      |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
| 2. ลูกค้าขายส่ง                | 0.9 | 0.9 | 1   | 1   | 8.7 | 10.5 |
|                             |     |     | 0.1 | 0.8 |     |      |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
| 3. โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ    | 8.0 | 8.8 | 1.3 | 1.4 | 1.1 | 1.3  |
| โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ       |     |     |     |     |     |      |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
| 4. ลูกค้าต่างประเทศ            | 21  | 2   | 28  | 3   | 21  | 25.7 |
|                             | .6* | 3.6 | .2* | 0.3 | .3* |      |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+
| รวม                         | 9   | 100 | 9   | 100 | 8   | 100  |
|                             | 1.5 |     | 3.1 |     | 3.0 |      |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+------+

  หมายเหตุ : * ส่วนใหญ่เป็นการส่งออกน้ำมันเตากำมะถันต่ำไปยังประเทศจีนและญี่ปุ่น

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ --------- ------- --------- ------- -------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2552            ปี 2551            ปี 2550   

                                 ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                       

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              46,637    42.8    54,832    42.8    38,601   41.0

  2. น้ำมันเตา                     3,303     3.4     4,326     3.4     5,126    5.5

  3. น้ำมันเบนซิน                   28,928    21.0    26,942    21.0    22,670   24.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              13,035    11.1    14,190    11.1    11,287   12.0

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          91,903    78.3    100,290   78.3    77,684   82.5

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                      

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              0         0.0     0         0.0     0        0.0

  2. น้ำมันเตา                     15,674    21.0    26,889    21.0    15,879   16.9

  3. น้ำมันเบนซิน                   0         0.0     0         0.0     0        0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              101       0.7     874       0.7     571      0.6

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         15,775    21.7    27,763    21.7    16,450   17.5

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                          

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              46,637    42.8    54,832    42.8    38,601   41.0

  2. น้ำมันเตา                     18,977    24.4    31,215    24.4    21,005   22.4

  3. น้ำมันเบนซิน                   28,928    21.0    26,942    21.0    22,670   24.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              13,136    11.8    15,064    11.8    11,858   12.6

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             107,678   100.0   128,053   100.0   94,134   100

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   (15.9)            36.0              0.6      
  (ร้อยละ)                                                                     
  ------------------------------ --------- ------- --------- ------- -------- -------

4.4 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

1)  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาร์เรลต่อวัน) หมายถึง ระบบการกลั่น ระบบท่อ
ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ระบบท่อ กระบวนการผสม
กระบวนการเก็บ และการกระจายผลิตภัณฑ์ออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่งทุก 24
เดือน บริษัทฯ จะหยุดเครื่องจักรเพื่อทำการซ่อมแซมโดยใช้เวลาประมาณ 30 วัน
เพื่อรักษาประสิทธิภาพการผลิตให้อยู่ในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพให้ดียิ่งขึ้น
การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องจักรดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ (Complex Refinery) ตั้งอยู่เลขที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง
กรุงเทพฯ มีกำลังการผลิต 120,000 บาร์เรลต่อวัน โดยดำเนินการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

บริษัทฯ ได้ดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่นรวมถึงการขยายหน่วยการผลิต และเพิ่มระบบถัง
มาโดยตลอด จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
และระบบบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมให้ดีกว่ามาตรฐาน

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|                               | ปี 2552     | ปี 2551     | ปี 2550    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้           |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันกลั่น           | 120        | 120        | 120       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันปฏิทิน (A)      | 113.4      | 113.4      | 113.4     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์             |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                 | 32.0       | 25.6       | 24.2      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                  | 25.0       | 27.6       | 21.5      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                | 13.1       | 10.7       | 10.6      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด  | 7.9        | 6.9        | 8.0       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                  | 0.7        | 0.5        | 1.3       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   6.                          | 4.4        | 2.2        | 1.9       |
|                               |            |            |           |
| น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)            | 83.1       | 73.5       | 67.5      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัต                            | 13.1       | 8.9        | 16.6      |
| ราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ) |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)   | 73.3       | 64.8       | 59.5      |
| (B/A)                         |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : 1/ โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8
  ชั่วโมง โดยบริษัทฯ มีแผนการบำรุงรักษาหน่วยผลิตเป็นประจำ ทั้งนี้
  เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

  2/ ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์ไม่เท่ากับกำลังการกลั่น (Crude Run)
  เนื่องจากไม่รวมสารผสมอื่นๆ

เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (“UOP”)
เป็นผู้ทำการประเมินประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP
    ไม่พบข้อคิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และ
    การตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP
    พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัยที่ดี
    และตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป
    (ปัจจุบันบริษัทฯ ได้ปรับปรุงโรงกลั่นเป็น Complex Refinery แล้ว)

6.  Refinery’s Energy Efficiency : โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
    มีประสิทธิภาพด้านพลังงานเหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของโรงกลั่นในเอเชียแปซิฟิค
    ประมาณร้อยละ 5 - 8 และ
    เหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของอุตสาหกรรมโดยรวมประมาณร้อยละ 6 – 9

2)  กระบวนการกลั่น

[]

-   การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ ภายในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปสู่ยอดหอกลั่น
    ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำที่สุด ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลงจะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    ซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน ดังนี้

    1.  ชั้นบนสุดของหอกลั่นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำที่สุดจะเป็นก๊าซหุงต้ม

    2.  ชั้นที่สอง ได้แก่ แนฟธาเบา (Light Virgin Naphtha หรือ LVN)

    3.  ชั้นที่สาม ได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Virgin Naphtha หรือ HVN)

  (ซึ่งแนฟธาเบา และแนฟธาหนัก จะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ

  และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป)

4.  ชั้นที่สี่ ได้แก่ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน

5.  ชั้นที่ห้า ได้แก่ น้ำมันดีเซล

6.  ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยกลายเป็นไอจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงที่สุดโดยของเหลวส่วนนี้เรียกว่า
    “ Atmospheric Residue”

การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมานี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
(Straight Run) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล มีค่าซีเทนสูงมาก จุดติดไฟได้เร็ว
เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาด
ส่วนน้ำมันเตาก็มีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ ปราศจากเขม่าควัน
และสามารถปรับ แต่งปริมาณอากาศที่เกิน  (Excess Air) ให้ต่ำลงได้ง่าย
ซึ่งช่วยให้ประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆ ในระยะยาว

-   การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) :
    เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์โดยการกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ
    ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน เป็นต้น
    เพื่อทำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์ และคุณภาพสูงตามความต้องการ
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่ปรับปรุงคุณภาพ เช่น หน่วยกำจัดกำมะถัน หน่วยผลิตดีเซลกำมะถันต่ำ
    เป็นต้น

-   การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) :
    เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของน้ำมันเพื่อให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน เช่น หน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
    หน่วยรีฟอร์มเมอร์ เป็นต้น

-   การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

-   การปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันเตาในปัจจุบันลดน้อยลง
    อีกทั้งเพื่อให้เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด
    ได้มีการนำน้ำมันเตาซึ่งได้จากการแยกโดยการกลั่นลำดับส่วนมาปรับปรุง
    โดยแปรแปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น และมีความสะอาดมากขึ้น ได้แก่ ก๊าซเชื้อเพลิง
    ก๊าซหุงต้ม (หรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว) น้ำมันแนฟธาเบา น้ำมันแนฟธาหนัก น้ำมันเครื่องบิน
    และน้ำมันดีเซล

กระบวนการปรับปรุงข้างต้นเริ่มต้นด้วยการนำน้ำมันเตาจากหอกลั่นลำดับส่วน
ส่งเข้าหน่วยกลั่นสูญญากาศเพื่อกลั่นแยกน้ำมันเตาชนิดเบา (Vacuum Gas Oil)
ออกและนำเข้าสู่หน่วยแตกโมเลกุล เพื่อเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
โดยมีหน่วยผลิตไฮโดรเจนทำหน้าที่ผลิตไฮโดรเจนส่งเข้ามาในหน่วยแตกโมเลกุล
เพื่อช่วยให้การแตกโมเลกุลเกิดได้อย่างสมบูรณ์
ส่วนทางด้านล่างของหอกลั่นสูญญากาศจะเป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่จะถูกนำไปปรับปรุงคุณภาพ
เพื่อจำหน่ายเป็นน้ำมันเตาต่อไป

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแตกโมเลกุลข้างต้น ซึ่งประกอบด้วย ก๊าซเชื้อเพลิง ก๊าซหุงต้ม
(หรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว) น้ำมันแนฟธาเบา น้ำมันแนฟธาหนัก น้ำมันเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล
จะถูกลำเลียงเข้าสู่หน่วยกลั่นแยก เพื่อแยกแต่ละผลิตภัณฑ์ออกจากกัน

ก๊าซเชื้อเพลิงที่แยกได้จะถูกส่งไปยังหน่วยปรับปรุงคุณภาพก๊าซเชื้อเพลิง
เพื่อลดกำมะถันปนเปื้อนและนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงสะอาดในกระบวนการผลิตต่อไป

น้ำมันแนฟธาเบา และน้ำมันแนฟธาหนัก จะถูกส่งไปยังหน่วยเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน
เพื่อเพิ่มออกเทน และผ่านการผสมผลิตภัณฑ์เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ชนิดต่างๆ

สำหรับก๊าซหุงต้ม น้ำมันเครื่องบินและน้ำมันดีเซล จะถูกส่งไปถังเก็บเพื่อจำหน่ายต่อไป

  3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตของธุรกิจโรงกลั่นคือ "น้ำมันดิบ"
ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอน
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆ
ปีของซากพืชซากสัตว์ที่อยู่ภายใต้พื้นผิวโลก ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
บริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลก และจังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดสุพรรณบุรี จังหวัดสุโขทัย
บริเวณอำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบ และนำขึ้นมายังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้
ของโรงกลั่นทั้ง 7 แห่งในประเทศไทย โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 16.5
ของความต้องการน้ำมันเพื่อนำมากลั่นทั้งหมด
ดังนั้นน้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งแหล่งน้ำมันดิบที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่ กลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น
รวมถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย
เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางใช้เวลาในการขนส่งประมาณ 15 - 20 วัน
และจากตะวันออกไกลใช้เวลาประมาณ 3-7 วัน ทั้งนี้โดยปกติบริษัทฯ
สำรองน้ำมันดิบในปริมาณที่เพียงพอต่อการกลั่นประมาณ 40 วัน

เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหา
และราคาวัตถุดิบที่ต่ำที่สุดโดยได้คุณภาพของผลผลิตตามความต้องการ บริษัทฯ
จึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
ในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น ทั้งนี้ อีกส่วนหนึ่ง บริษัทฯ
สั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย ซึ่งเป็นผลจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูป (Physical
Swap) กับผู้ผลิตรายอื่น โดยการจัดหาวัตถุดิบของบริษัทฯ แบ่งเป็นประเภทได้ดังนี้

-   การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ ของบริษัท ปตท. สผ. สยาม จำกัด ที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลก
  และกำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของบริษัท ปตท. สผ. อินเตอร์เนชั่นแนล
  ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี, นาสนุ่นอีส, พีโออีของ บจก.แพนโอเรียน เอ็นเนอร์ยี (ไทยแลนด์)
  ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  - น้ำมันดิบปัตตานี ของ บริษัท เชฟรอน เอ็กโพเรชั่นแอนด์โปรดักชั่น (ไทยแลนด์) จำกัด
  ซึ่งอยู่ในอ่าวไทย

แหล่งน้ำมันดิบภายในประเทศ

  หน่วย : บาร์เรลต่อวัน

+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| แหล่ง                  | ผู้ผลิต            | ปริมาณ  |         |        |
|                       |                 | การผลิต |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
|                       |                 | ปี 2552 | ปี 2551  | ปี 2550 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 1.  สิริกิติ์              | ปตท.สผ. สยาม    | 21,324 | 20,942  | 20,511 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 2.  ทานตะวัน           | เชฟรอน          | 6,196  | 6,505   | 7,703  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 3.  เบญจมาศ           | เชฟรอน          | 29,067 | 44,960  | 42,132 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 4.  ฝาง               | ก               | 1,244  | 1,178   | 971    |
|                       | รมการพลังงานทหาร |        |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 5.  หนึ่ง(กำแพงแสน)     | ปตท.สผ.         | 290    | 327     | 344    |
|     และสอง(อู่ทอง)      | อินเตอร์เนชั่นแนล   |        |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 6.  บึงหญ้าและบึงม่วง     | ชิโน ยูเอส        | 1,539  | 1,674   | 1,460  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 7.  วิเชียรบุรี           | แพนโอเรียน       | 121    | 174     | 309    |
|                       | เอ็นเนอร์ยี        |        |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 8.  นางนวล            | ปตท.สผ. สยาม    | 0      | 0       | 504    |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 9.  จัสมิน              | เพิร์ล ออย        | 13,637 | 18,292  | 19,267 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 10. ยูโนแคล            | ยูโนแคล          | 33,766 | 35,559  | 39,215 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 11. อื่นๆ               |                 | 46,858 | 14,324  | 2,148  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| รวม                   |                 | 1      | 143,935 | 1      |
|                       |                 | 54,041 |         | 34,563 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

ในปี 2552 บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศ 14 แหล่ง โดยร้อยละ 87
ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบปัตตานี แหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์ (เพชร)
แหล่งน้ำมันดิบจัสมิน และน้ำมันดิบนาสนุนอีสต์ รายละเอียดดังนี้

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งภายในประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบ                ปี 2552           ปี 2551           ปี 2550   

                            ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  1. น้ำมันดิบปัตตานี            5,240    30.7    7,601    34.0    8,483    49.1

  2. น้ำมันดิบสิริกิติ์ (เพชร)      4,279    25.1    4,101    18.4    3,736    21.6

  3. น้ำมันดิบจัสมิน             2,721    15.9    3,851    17.2    3,006    17.4

  4. น้ำมันดิบนาสนุนอีสต์         2,534    14.8    1,560    7.0     0        0.0

  5. น้ำมันดิบทานตะวัน          752      4.4     819      3.7     0        0.0

  6. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล       505      3.0     606      2.7     517      3.0

  7. น้ำมันดิบเบญจมาศ          286      1.7     600      2.7     238      1.4

  8. จักรวาลคอนเดนเสท        247      1.4     314      1.4     130      0.8

  9. น้ำมันดิบบีพี               115      0.7     118      0.5     121      0.7
  (อู่ทอง/กำแพงแสน)                                                      

  10. ภูฮ่อมคอนเดนเสท         106      0.6     89       0.4     80       0.5

  11. น้ำมันดิบพี โอ อี ไนท์      97       0.6     34       0.2     0        0.0

  12. น้ำมันดิบสังฆจาย          82       0.5     40       0.2     59       0.3

  13. น้ำมันดิบไทพ์ทู            60       0.4                               

  14. น้ำมันดิบวิเชียรบุรี         44       0.3     1,423    6.4     592      3.4

  15. อาทิตย์คอนเดนเสท        0        0       617      2.8     0        0.0

  16. บงกตคอนเดนเสท         0        0       479      2.1     163      0.9

  17. น้ำมันดิบสงขลา           0        0       97       0.4     0        0.0

  18. เอราวัณคอนเดนเสท       0        0.0     0        0.0     0        0.0

  19. น้ำมันดิบนางนวล          0        0.0     0        0.0     140      0.8

  รวม                       17,068   100     22,349   100     17,266   100
  ------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

-   การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

ในปี 2552 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล
ได้แก่น้ำมันดิบลาบวนและคิเค่ห์จากประเทศมาเลเซีย
น้ำมันดิบเบลาหนักและมูดี้จากประเทศอินโดนีเซีย น้ำมันดิบสไต
บาร์โรและเอนฟิลด์จากประเทศออสเตรเลีย น้ำมันดิบซีเรีย ไลท์ เอ็กซปอร์ต เบล็น
จากประเทศบรูไน น้ำมันดิบบัคโฮ จากประเทศเวียดนาม
และนำเข้าน้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมานจากแหล่งตะวันออกกลาง

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทฯ ได้ติดต่อสั่งซื้อ อาทิเช่น

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันต่างประเทศทั่วไป

รายละเอียดดังนี้

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งต่างประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ---------------------- ----------- -------- ------- ------- ------- ------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ              ประเทศ      ปี 2552           ปี 2551          ปี 2550  

                                     ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                               

  1. ลาบวน               มาเลเซีย     1,800    17.1    600     29.6    0       0.0

  2. เบลาหนัก             อินโดนีเซีย    2,856    27.1    409     20.1    303     7.3

  3. มาลัมปาย่าคอนเดนเสท   ฟิลิปปินส์      0        0       315     15.5    2,979   71.3

  4.                     ออสเตรเลีย   0        0       0       0.0     0       0.0
  นอร์ทเวสเชล์ฟคอนเดนเสท                                                        

  5. ดูริ                  อินโดนีเซีย    0        0       0       0.0     592     14.2

  6. สไต บาร์โร           ออสเตรเลีย   1,731    16.4    0       0.0     0       0.0

  7. เอนฟิลด์              ออสเตรเลีย   575      5.5     0       0.0     0       0.0

  8. คิเค่ห์                มาเลเซีย     1,828    17.3    0       0.0     0       0.0

  9. มูดี้                  อินโดนีเซีย    310      2.9     0       0.0     0       0.0

  10. ซีเรีย ไลท์ เอ๊กซปอร์ต  บรูไน        1,165    11.0    0       0.0     0       0.0
  เบล็น                                                                        

  11. บัคโฮ               เวียดนาม     287      2.7     0       0.0     0       0.0

  6. อื่นๆ                             0        0.0     0       0.0     0       0.0

  รวมแหล่งตะวันออกไกล                  10,552   100.0   1,323   65.2    3,873   92.7

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                              

  1. โอมาน               โอมาน       499      100.0   0       0.0     0       0.0

  2. เมอร์แบน             ยู เอ อี      0        0.0     0       0.0     0       0.0

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง                 499      100.0   0       0.0     0       0.0

  แหล่งอื่น ๆ                                                                     

  1. ดาร์ เบลน            ซูดาน        0        0.0     705     34.8    303     7.3

  รวมแหล่งอื่น ๆ                        0        0.0     705     34.8    303     7.3

  รวมทั้งสิ้น                            11,051   100.0   2,028   100     4,176   100
  ---------------------- ----------- -------- ------- ------- ------- ------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป
รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงอีกด้วย

มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

  -------------------------------------- -------- ------- --------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ                              ปี 2552           ปี 2551            ปี 2550   

                                         ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ                                                           

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              38,625   42.8    79,796    69.7    51,874   64.3

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         22,611   25.0    26,469    23.1    19,214   23.8

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ            61,236   67.8    106,265   92.8    71,088   88.1

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ                                                          

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              28,265   31.2    8,205     7.2     9,564    11.9

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         873      1.0     0.0       0.0     0.0      0.0

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ        29,138   32.2    8,205     7.2     9,564    11.9

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ                                               

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              66,890   74.0    88,001    76.9    61,438   76.2

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         23,484   26.0    26,469    23.10   19,214   23.8

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด               90,374   100.0   114,470   100.0   80,652   100.0
  -------------------------------------- -------- ------- --------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

4.5 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

บริษัทฯ
ยังคงดำเนินการและได้รับการรับรองด้านสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
ISO 14001 ของโรงกลั่น
รวมถึงการดำเนินการและได้รับการรับรองด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยตามมาตรฐาน BS
OHSAS / TIS 18001 ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ปรับปรุงใหม่ปี 2550 (Version 2007) ทั้งโรงกลั่น
ศูนย์จ่ายน้ำมันบางจากและศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน

ในปี 2552 บริษัทฯ ได้เริ่มเดินหน่วยต่างๆของโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเป็นผลให้มีการใช้น้ำ
สารเคมี และพลังงานสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปีผ่านมา
ในส่วนของคุณภาพน้ำทิ้งและอากาศที่ปล่อยออกจากโรงกลั่นนั้น บริษัทฯ
ยังดูแลได้อยู่ในระดับที่ดีกว่ามาตรฐานที่กำหนด

สำหรับดัชนีด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยนั้น ค่าอัตราความถี่ของการบาดเจ็บ (Injury
Security Rate: IFR) และอัตราความรุนแรงของการบาดเจ็บ (Injury Severity Rate:
ISR) ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงจำนวนพนักงานที่ได้รับบาดเจ็บรุนแรงถึงขั้นหยุดงาน
และจำนวนวันทำงานที่สูญเสียไปเมื่อเทียบกับจำนวนชั่วโมงการทำงานของพนักงานทุกคนในแต่ละปี
ซึ่งบริษัทฯ ได้เริ่มวัดผลค่า IFR และ ISR ของพนักงานและผู้รับเหมามาตั้งแต่ปี 2551
ต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน

เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม บริษัทฯ ได้จัดกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์
อย่างต่อเนื่อง โดยในปีนี้บริษัทฯ
ได้พัฒนารูปแบบจากการสร้างความคุ้นเคยมาเป็นการร่วมคิดร่วมทำกับชุมชนมากขึ้น รายละเอียดดังนี้

-   ให้ทุนการศึกษาให้แก่นักเรียนในชุมชน

-   จัดอบรมดับเพลิงให้แก่ชุมชน และโรงเรียน

-   จัดโครงการแว่นแก้วร่วมกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต สำหรับผู้สูงอายุในชุมชน

-   จัดโครงการโรงเรียนสัญจร พาครูและนักเรียนในชุมชนชมพิพิธภัณฑ์ Museum Siam
    เพื่อเพิ่มโอกาส ในการเรียนรู้ เสริมสร้างประสบการณ์ที่ดีแก่เด็กนักเรียน

-   รณรงค์ในด้านสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนด้วย “โครงการครอบครัวใบไม้รวมใจ
    ประหยัดไฟใช้หลอดตะเกียบ” เป็นการนำหลอดตะเกียบไปเปลี่ยนแทนหลอดไส้ให้แก่โรงเรียน
    เพื่อให้นักเรียนได้เห็นความสำคัญและช่วยกันลดการใช้พลังงาน
    พร้อมไปกับการบรรเทาปัญหาภาวะโลกร้อน

-   จัดกิจกรรมให้นักเรียนทำการเพาะกล้าจากเมล็ดพันธุ์แล้วนำไปปลูกที่ต้นน้ำลำปะทาว
    จังหวัดชัยภูมิ

-   จัดกิจกรรมปลูกป่าชายเลน ที่จังหวัดสมุทรสาคร ให้แก่ครอบครัวชุมชนบริเวณโรงกลั่น

-   จัดทำห้องสมุดและลานพักผ่อนแก่ชุมชนหน้าวัดบุญรอด

-   ปรับปรุงอาคารและสนามเด็กเล่น ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดธรรมมงคล

บริษัทฯ ยังคงมุ่งเน้นการพัฒนาการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
และให้ความสำคัญต่อการดูแล ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และการอนุรักษ์พลังงาน ทำให้บริษัทฯ
ได้รับรางวัลด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยซึ่งบริษัทฯ ได้รับอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2533 -
ถึงปัจจุบัน โดยสรุป 3 ปีหลัง รายละเอียดดังนี้

ปี 2550

-   บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร “องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อสังคมและ/หรือสิ่งแวดล้อม
    (Commitment to Social and/or Environment Issues)”
    และรางวัลประกาศนียบัตรองค์กรที่ให้ความสำคัญต่อการประหยัดพลังงาน (Commitment to
    Energy Saving) ในงาน “Thailand Corporate Excellence Awards” ครั้งที่ 6
    ประจำปี 2550 ซึ่งจัดโดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (Thailand
    Management Association:TMA)
    ร่วมกับสถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

-   บริษัทฯ ได้รับรางวัล CNBC’s Corporate Social Responsibility Award
    (ABLA) ปี 2008 จากสำนักข่าว CNBC (Consumer News and Business Channel)
    ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบให้แก่ผู้นำองค์กรธุรกิจ ที่มีความโดดเด่นด้าน CSR
    และมีความสำคัญในการผลักดันเสริมสร้าง CSR

ปี 2551

-   บริษัทฯ ได้รับรางวัลบริษัทจดทะเบียนดีเด่นด้าน CSR (Corporate Social
    Responsibilities Awards)
    ในฐานะบริษัทจดทะเบียนที่มีความโดดเด่นในการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
    ซึ่งบริษัทฯ ได้รับติดต่อกันเป็นปีที่ 2 ในงาน SET Awards 2008
    ซึ่งจัดโดยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและวารสารการเงินธนาคาร

-   บริษัทฯ
    ได้รับโล่และประกาศเกียรติบัตรรับรองการปฏิบัติตามมาตรฐานความรับผิดชอบของผู้ประกอบการอุตสาหกรรมต่อสังคม
    (Corporate Social Responsibility, Department of Industrial Works:
    CSR-DIW) จากโครงการส่งเสริมการแสดงความรับผิดชอบของโรงงานอุตสาหกรรมต่อสังคม
    ซึ่งจัดโดยสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ และกรมโรงงานอุตสาหกรรม

-   บริษัทฯ ได้รับรางวัล “ สถานประกอบกิจการดีเด่นด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย
    และสภาพแวดล้อมในการทำงานระดับประเทศ ”
    ในงานสัปดาห์ความปลอดภัยในการทำงานแห่งชาติ ครั้งที่ 22 ปี 2551
    ซึ่งจัดโดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน

-   บริษัทฯ ได้รับรางวัลโล่ประกาศเกียรติคุณ องค์กรที่ร่วมรณรงค์เรื่องสิ่งแวดล้อม
    ในงานวันสิ่งแวดล้อมโลกประจำปี 2551
    ในฐานะเป็นองค์กรที่มีผลงานในการรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง เพื่อ เป็นตัวอย่างที่ดี
    และผลักดันให้ประชาชนทั่วไปตระหนักถึงความสำคัญในการร่วมรักษาสิ่งแวดล้อมให้ คงอยู่ต่อไป
    ซึ่งจัดโดยสำนักสิ่งแวดล้อมและกรุงเทพมหานคร

-   บริษัทฯ ได้รับโล่และบัตรเกียรติคุณเป็นผู้ทำคุณประโยชน์ ในฐานะบริษัทฯ
    ได้สนับสนุนโครงการศูนย์คอมพิวเตอร์ ให้กับโรงเรียนพูนสิน (นาคสุขอุปถัมภ์)
    จากกรุงเทพมหานคร

-   บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศจากกระทรวงอุตสาหกรรมในโครงการ “รักแม่ รักษ์แม่น้ำ”
    ในฐานะโรงงานอุตสาหกรรมที่มีความร่วมมือในการดูแลรักษาและอนุรักษ์ลำน้ำเจ้าพระยาเป็นอย่างดี

ปี 2552

-   รางวัลชนะเลิศ ASEAN Business Awards 2008
    ในสาขาความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม (Corporate Social Responsibility)
    สำหรับธุรกิจขนาดใหญ่ในกลุ่มประเทศอาเซียน ซึ่งจัดขึ้นโดย The ASEAN Business
    Advisory Council ร่วมกับสภาหอการค้าแห่งประเทศไทย
    สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย และสมาคมธนาคารไทย

-   รางวัลบริษัทจดทะเบียนดีเด่นด้าน CSR (Corporate Social Responsibilities
    Awards)
    ในฐานะบริษัทจดทะเบียนที่มีความโดดเด่นในการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
    ซึ่งบริษัทฯ ได้รับติดต่อกันเป็นปีที่ 3 ในงาน SET Awards 2009
    ซึ่งจัดโดยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและวารสารการเงินธนาคาร

-   รางวัลโล่ประกาศเกียรติคุณ ในโครงการ “การพัฒนาพนักงานจิตอาสา
    สู่การพัฒนาองค์กรและสังคมอย่างยั่งยืน” จัดโดยศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาพลังแผ่นดินเชิงคุณธรรม
    สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ และสถาบันคีนันแห่งเอเชีย

-   รางวัลโล่ประกาศเกียรติคุณโครงการ “รักแม่ รักษ์แม่น้ำ”
    ในฐานะองค์กรที่ร่วมอนุรักษ์และตระหนักถึงความสำคัญของแม่น้ำเจ้าพระยา
    ภายใต้นโยบายโรงงานต้องเป็นมิตรกับชุมชนและสิ่งแวดล้อม เพื่อสนองพระราชเสาวนีย์
    ของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ที่ทรงห่วงใยคุณภาพน้ำของแม่น้ำ
    โดยประสานความร่วมมือระหว่างประชาชน โรงเรียน ชุมชนท้องถิ่น
    องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมภาคเอกชนและกระทรวงอุตสาหกรรม
    ฟื้นฟูและอนุรักษ์ ลุ่มแม่น้ำ 4 สายหลัก คือ เจ้าพระยา ท่าจีน แม่กลอง และบางปะกง
    โดยบริษัทฯ ได้รับติดต่อกันเป็นปีที่ 2

-   รางวัล “สถานประกอบกิจการดีเด่นด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย
    และสภาพแวดล้อมในการทำงาน ระดับประเทศ” ซึ่งบริษัทฯ ได้รับติดต่อกันเป็นปีที่ 2
    ในงานสัปดาห์ความปลอดภัยในการทำงานแห่งชาติ ครั้งที่ 23 ปี 2552
    ซึ่งจัดโดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงานกระทรวงแรงงาน