12. ฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน

12.1 งบการเงิน

12.1.1 สรุปรายงานการสอบบัญชี

ผู้สอบบัญชีสำหรับงบการเงินรวมของบริษัทฯและบริษัทย่อยสำหรับปีบัญชีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2546
และปีบัญชีสิ้นสุด 31 ธันวาคม 2547 ได้แก่ นางสาวสุมาลี รีวราบัณฑิต ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
เลขทะเบียน 3970 แห่งบริษัท สำนักงาน เอินส์ท แอนด์ ยัง จำกัดโดยสามารถสรุปได้ดังนี้

งบการเงินเฉพาะและงบการเงินรวมของบริษัทฯสำหรับปีบัญชีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2545

ผู้สอบบัญชีได้ตรวจสอบงบการเงินรวมของบริษัทฯและบริษัทย่อย
โดยผู้สอบบัญชีมิได้ตรวจสอบงบการเงินของบริษัทย่อย
ซึ่งงบการเงินของบริษัทย่อยดังกล่าวตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีอื่น
จากการตรวจสอบของผู้สอบบัญชีและรายงานของผู้สอบบัญชีอื่น ผู้สอบบัญชีได้ให้ความเห็นว่า
งบการเงินข้างต้นแสดงฐานะการเงิน ผลการดำเนินงาน และกระเงินสดของบริษัทฯ และบริษัทย่อย
โดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญตามที่หลักการบัญชีรับรองทั่วไป

งบการเงินเฉพาะและงบการเงินรวมของบริษัทฯสำหรับปีบัญชีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2546

ผู้สอบบัญชีได้ตรวจสอบงบการเงินรวมของบริษัทฯและบริษัทย่อย
โดยผู้สอบบัญชีมิได้ตรวจสอบงบการเงินของบริษัทย่อย
ซึ่งงบการเงินของบริษัทย่อยดังกล่าวตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีอื่น
จากการตรวจสอบของผู้สอบบัญชีและรายงานของผู้สอบบัญชีอื่น ผู้สอบบัญชีได้ให้ความเห็นว่า
งบการเงินข้างต้นแสดงฐานะการเงิน ผลการดำเนินงาน และกระเงินสดของบริษัทฯ และบริษัทย่อย
โดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญตามที่หลักการบัญชีรับรองทั่วไป

งบการเงินเฉพาะและงบการเงินรวมของบริษัทฯสำหรับปีบัญชีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2547

ผู้สอบบัญชีได้ตรวจสอบงบการเงินรวมของบริษัทฯและบริษัทย่อย
โดยผู้สอบบัญชีมิได้ตรวจสอบงบการเงินของบริษัทย่อย
ซึ่งงบการเงินของบริษัทย่อยดังกล่าวตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีอื่น
จากการตรวจสอบของผู้สอบบัญชีและรายงานของผู้สอบบัญชีอื่น ผู้สอบบัญชีได้ให้ความเห็นว่า
งบการเงินข้างต้นแสดงฐานะการเงิน ผลการดำเนินงาน และกระเงินสดของบริษัทฯ และบริษัทย่อย
โดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญตามที่หลักการบัญชีรับรองทั่วไป

2.  ตารางสรุปงบการเงิน

[]

[]

[]

[]

[]

[]

12.1.3 อัตราส่วนทางการเงินที่สำคัญ

  ----------------------------------- ------- -------------- --------- -------- --------- ---------- --
                                              ณ วันที่ 31                                               
                                              ธันวาคม                                                 

                                                                                                     

                                                                                                     

                                              งบการเงินรวม                                            

                                              2545           2546               2547                 

  อัตราส่วนสภาพคล่อง (Liquidity Ratio)                                                                  

  อัตราส่วนสภาพคล่อง                     เท่า     1.04           1.14               1.21                 

  อัตราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว               เท่า     0.64           0.66               0.30                 

  อัตราส่วนสภาพคล่องกระแสเงินสด           เท่า     0.14           0.52               (0.14)               

  อัตราส่วนหมุนเวียนลูกหนี้การค้า             เท่า     25.59          29.10              37.90                

  ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย                   วัน      14.07          12.37              9.50                 

  อัตราส่วนหมุนเวียนสินค้าคงเหลือ            เท่า     21.02          20.03              14.97                

  ระยะเวลาขายสินค้าเฉลี่ย                 วัน      17.12          17.97              24.05                

  อัตราส่วนหมุนเวียนเจ้าหนี้                 เท่า     16.85          15.42              14.06                

  ระยะเวลาชำระหนี้                      วัน      21.37          23.35              25.60                

  Cash Cycle                          วัน      9.82           6.99               7.95                 

  อัตราส่วนความความสามารถในการหากำไร                                                                   
  (Profitability Ratio)                                                                              

  อัตรากำไรขั้นต้น                        %       9.07           8.62               10.17                

  อัตรากำไรจากการดำเนินงาน              %       4.67           4.60               5.92                 

  อัตรากำไรอื่น                          %       (0.52)         (0.46)             (0.12)               

  อัตราส่วนเงินสดต่อการทำกำไร             %       38.03          128.43             (28.13)              

  อัตรากำไรสุทธิ                         %       2.84           2.88               4.32                 

  อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น                   %       29.73          30.70              42.31                

  อัตราส่วนแสดงประสิทธิภาพในการดำเนินงาน                                                                  
  (Efficiency Ratio)                                                                                 

  อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์               เท่า     9.85           11.48              17.69                

  อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ถาวร           เท่า     32.86          40.82              55.34                

  อัตราการหมุนของสินทรัพย์                 เท่า     3.47           3.99               4.10                 

                                                                                                     

  อัตราส่วนวิเคราะห์นโยบายทางการเงิน                                                                      
  (Financial Policy Ratio)                                                                           

  อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น            เท่า     2.23           1.27               1.38                 

  อัตราส่วนความสามารถชำระดอกเบี้ย         เท่า     4.78           (12.92)            0.10                 

  อัตราส่วนความสามารถชำระภาระผูกพัน       เท่า     0.14           1.42               (0.46)               

  อัตราส่วนหนี้สินระยะยาวต่อส่วนของผู้ถือหุ้น     เท่า     0.68           0.29               0.15                 

  อัตราการจ่ายปันผล                      %       167.80         162.52             24.49                

  อัตราส่วนเงินกู้ยืมต่อส่วนของผู้ถือหุ้น                  1.31           0.48               0.56                 

  กำไรต่อหุ้น (ตามงบผู้สอบบัญชี)                     3.93           3.62               3.62                 

  อัตราส่วนเงินกู้ยืมสุทธิต่อส่วนของผู้ถือหุ้น               1.25           0.10               0.42                 

  อัตราส่วนเงินกู้ยืมระยะยาวต่อส่วนของผู้ถือหุ้น           0.68           0.29               0.15                 

  ROE                                         27.53%         26.61%             37.89%               

  ROA                                         8.52%          11.73%             15.22%               
  ----------------------------------- ------- -------------- --------- -------- --------- ---------- --

12.2 คำอธิบายและการวิเคราะห์ฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน

ภาพรวมการดำเนินงานที่ผ่านมา

บริษัทฯดำเนินธุรกิจกลั่นเพื่อแปรสภาพ CR เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม และปิโตรเคมีที่มีคุณภาพ
ได้แก่ น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว เคมีภัณฑ์ และน้ำมันเตา บริษัทฯบริหารคลังน้ำมัน 4
แห่งเพื่อจัดจำหน่ายน้ำมันดีเซล น้ำมันเบนซิน เคมีภัณฑ์ และน้ำมันเตา
ให้แก่ลูกค้าทั้งในและต่างประเทศ
นอกจากนี้บริษัทฯยังมีการค้าปลีกน้ำมันสำเร็จรูปผ่านสถานีบริการน้ำมันเพียว รวม 22 แห่ง
ทั่วประเทศ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 เพื่อให้สินค้าของบริษัทฯครอบคลุมกลุ่มลูกค้าให้ได้มากที่สุด

ผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทฯได้แก่ น้ำมันดีเซล และเคมีภัณฑ์ โดยในปี 2546
มีปริมาณการจำหน่ายน้ำมันดีเซลและเคมีภัณฑ์คิดเป็นร้อยละ 60.58 และร้อยละ 25.03
ของปริมาณการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯและบริษัทย่อยทั้งหมด ตามลำดับ และสำหรับปี 2547
ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันดีเซลและเคมีภัณฑ์คิดเป็นร้อยละ 78.22 และร้อยละ 13.35 ตามลำดับ
ทั้งนี้ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเบนซินลดลงจากร้อยละ 11.13 ในปี 2546 เป็นร้อยละ 7.79 ในปี
2547 เนื่องจากใน ปี 2547
รัฐบาลได้มีการตรึงราคาน้ำมันเพื่อบรรเทาผลกระทบจากความผันผวนของราคาตลาดแก่ประชาชน
โดยเป็นการประกาศตรึงราคาหน้าสถานีบริการ และประกาศอัตราชดเชยให้โรงกลั่น
นอกจากนี้ปัจจัยสำคัญอื่นที่ส่งผลให้ยอดขายน้ำมันเบนซินของบริษัทฯ

จากเหตุการณ์การก่อวินาศกรรมในสหรัฐอเมริกาเมื่อวันที่ 11 กันยายน 2544
ทำให้ต้องมีการสำรองปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 3 เป็นร้อยละ 5
นอกจากนี้รัฐบาลได้ประกาศให้ “เรสิดิวส์” เป็นชนิดหนึ่งของ “น้ำมันดิบและวัตถุดิบ”
ที่ต้องมีการสำรอง
ทำให้บริษัทฯซึ่งไม่เคยต้องสำรองวัตถุดิบมาก่อนได้รับผลกระทบและประสบปัญหาสภาพคล่องทางการเงิน
การขอความช่วยเหลือจากสถาบันการเงินเป็นไปอย่างยากลำบาก
บริษัทฯจึงได้ตัดสินใจกู้ยืมจากผู้ถือหุ้นในขณะนั้นโดยให้อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 10.5
ต่อปีสำหรับเงินกู้ระยะยาว และร้อยละ 8.5 ต่อปีสำหรับเงินกู้ระยะสั้น
ซึ่งเป็นอัตราที่สูงกว่าอัตราดอกเบี้ยลูกค้าชั้นดี (MLR)
ของสถาบันการเงินในขณะนั้นซึ่งอยู่ที่ประมาณร้อยละ 7-8 ต่อปี
ทั้งนี้การกู้ยืมเงินระยะยาวและระยะสั้นดังกล่าวเป็นการกู้ยืมโดยไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน
นอกจากนี้บริษัทฯได้ตัดสินใจขายเงินลงทุนใน SGPC จำนวน 700,000 หุ้น ในราคาหุ้นละ 30 บาท
ให้กับ PICO ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่รายหนึ่งของบริษัทฯเป็นมูลค่า 21 ล้านบาท
ซึ่งเป็นราคาที่ต่ำกว่ามูลค่าตามบัญชีของ SGPC ในขณะนั้น ทำให้บริษัทฯคงเหลือสัดส่วนการลงทุนใน
SGPC เพียงร้อยละ 25 ในระหว่างปี 2544 - 2545

สถานการณ์ราคาน้ำมันตลาดโลก

ไตรมาสที่ 1

ราคาน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปเฉลี่ยปรับตัวสูงขึ้นกว่าช่วงเดียวกันของปี 2546
โดยมีผลกระทบจากการตัดสินใจลดกำลังการผลิตของ กลุ่มโอเปคลง 1 MMBD อยู่ที่ 23.5MMBD
นอกจากนี้ยังมีเหตุการณ์การก่อการร้ายทั่วโลกที่ส่งผลทางด้านจิตวิทยา โดยเฉพาะราคา Gasoline
เฉลี่ยในไตรมาสแรกนี้เพิ่มสูงขึ้น 14-16% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน
จากปริมาณอุปสงค์ที่แข็งแกร่งขึ้น ในขณะที่การส่งออกจากประเทศจีนลดลงเกือบ 50%

ไตรมาสที่ 2 

ราคาน้ำมันดิบและราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปเฉลี่ยปรับตัวสูงขึ้นกว่าไตรมาส 1 ประมาณ 2-5 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล เนื่องจากโรงกลั่นในภูมิภาคหลายโรงมีการปิดซ่อมบำรุงประจำปี ประกอบกับความต้องการซื้อของจีน เวียดนามและอินโดนีเซียเพิ่มขึ้น 

ไตรมาสที่ 3 

ทั้งราคาน้ำมันดิบและราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป ยังคงพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง แม้ว่ากลุ่มโอเปคจะได้เพิ่มการผลิตในระดับสูงที่สุด นับตั้งแต่เริ่มมีการกำหนดโควต้าตั้งแต่ปี 2525 โดยปริมาณการผลิตส่วนเกินของโลกในปัจจุบัน ใกล้ระดับต่ำที่สุดในรอบ 3 ทศวรรษ ปริมาณสำรองน้ำมันโดยรวมของโลกทั้งในสหรัฐฯและกลุ่มประเทศอุตสาหกรรมอื่นๆของโลกยังคงต่ำกว่าปกติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในขณะที่อัตราความต้องการน้ำมันของโลกในปี 2547 ปรับเพิ่มขึ้น 2.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้น 3.2% จากปี 2546 ซึ่งปัจจัยดังกล่าวได้ส่งผลกระทบต่อราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปเช่นกัน โดยราคา Gasoil พุ่งขึ้นไปถึง 55.88 USD/BBL ทำสถิติสูงสุดในรอบ 21 ปี นับตั้งแต่ปี 2526 

ไตรมาสที่ 4

ทั้งราคาน้ำมันดิบและราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป โดยเฉลี่ยยังคงสูงกว่าในไตรมาสที่ผ่านมา
และมีความผันผวนจากปัจจัยทางจิตวิทยา
โดยตลาดยังคงมีความกังวลเกี่ยวกับภาวะอุปทานในฤดูหนาวที่คาดว่าประเทศในเขตหนาว
แถบอเมริกาเหนือ และยุโรป อาจมีความต้องการใช้น้ำมันเพื่อความอบอุ่นในระดับสูง
ประกอบกับในปีนี้เกิดพายุหิมะตกหนักทั่วสหรัฐฯ และอากาศหนาวเย็นกว่าปกติ
นอกจากนี้เหตุการณ์ก่อการร้ายในประเทศซาอุดิอารเบียอาจทำให้ปริมาณอุปทานในตลาดหยุดชะงักได้

สถานการณ์น้ำมันภายในประเทศ

ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศ

มีปริมาณรวมทั้งสิ้น 42,451 ล้านลิตร เฉลี่ยวันละ 116.0 ล้านลิตร หรือ 730 KBD
ปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนวันละ 9.9 ล้านลิตร คิดเป็น 9.4%
โดยน้ำมันดีเซลมีความต้องการใช้สูงสุดวันละ 53 ล้านลิตร ในขณะที่น้ำมันเบนซิน ออกเทน 95
ปริมาณการจำหน่ายลดลง 3.6% เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันของปีก่อน
ขณะที่ปริมาณการใช้แก๊ซโซฮอล์มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นตามนโยบายการส่งเสริมการใช้
แก๊สโซฮอล์ลของรัฐบาล ซึ่งกำหนดราคาจำหน่ายต่ำกว่าราคาเบนซิน ออกเทน 95 เท่ากับ 1.50
บาทลิตร ทำให้ทั้งปีมีปริมาณการจำหน่ายรวม 1,664 ล้านลิตร

การส่งออกรวมของประเทศ

มีปริมาณ 6,894 ล้านลิตร เฉลี่ยวันละ 18.8 ล้านลิตร หรือ 118 KBD
ปริมาณเพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนวันละ 2.0 ล้านลิตร คิดเป็น 12.2%
โดยส่งออกน้ำมันดีเซลมากที่สุดประมาณ 40% ของปริมาณส่งออกทั้งหมด

การจัดหาน้ำมันรวมของประเทศ

การจัดหามีปริมาณรวมทั้งสิ้น 49,980 ล้านลิตร เฉลี่ยวันละ 1,366 ล้านลิตร หรือ 859 KBD
ปริมาณเพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนวันละ 11.8 ล้านลิตร คิดเป็น 9.5% โดยแบ่งเป็น

การผลิตภายในประเทศ

มีปริมาณรวม 48,265 ล้านลิตร เฉลี่ยวันละ 132 ล้านลิตร หรือ 829 KBD
เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนวันละ 9.8 ล้านลิตร คิดเป็น 8.1%

การนำเข้าจากต่างประเทศ

มีปริมาณรวมทั้งสิ้น 1,715 ล้านลิตร เฉลี่ยวันละ 4.7 ล้านลิตร หรือ 29 KBD
เพิ่มขึ้นจากช่วงเดียวกันของปีก่อนวันละ 2.0 ล้านลิตร คิดเป็น 71.4%

การตรึงราคาน้ำมันของรัฐบาล

เมื่อต้นปี 2547 ที่น้ำมันในตลาดโลกมีราคาสูงขึ้นอย่างรุนแรง
รัฐบาลไทยได้นำมาตรการตรึงราคาน้ำมันมาบังคับใช้โดยเริ่มบังคับตั้งแต่ 10 มกราคม 2547
เป็นต้นมาซึ่งตรึงราคาน้ำมันไว้ทั้ง 3 ชนิดได้แก่ น้ำมันเบนซิน 91 เบนซิน 95 และน้ำมันดีเซล
การตรึงราคาน้ำมันขายปลีกหน้าปั๊มไว้ทำให้ต้องมีการชดเชยราคาน้ำมันทุกชนิดให้แก่ผู้ค้าน้ำมัน
จนกระทั่งภาระเงินชดเชยเพิ่มสูงมากขึ้น รัฐบาลจึงได้ประกาศลอยตัวราคาน้ำมันเบนซิน 2
ชนิดตั้งแต่วันที่ 21 ตุลาคม 2547 เป็นต้นไป คงเหลือการตรึงราคาน้ำมันดีเซลไว้เพียงอย่างเดียว
อย่างไรก็ดี เนื่องจากราคาน้ำมันดีเซลที่ตรึงราคาขายปลีก ณ กรุงเทพมหานคร ไว้ที่ 14.59
บาทต่อลิตร เป็นราคาที่ต่ำกว่าราคาตลาดโลกมาก จึงทำให้ภาระเงินกองทุนเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว
จน ณ สิ้นปี 2547 กองทุนน้ำมันของรัฐได้ใช้เงินตรึงราคาไปแล้วถึง 63,000 ล้านบาท

12.2.1 ผลการดำเนินงาน

รายได้จากการขาย

บริษัทฯ มีรายได้หลักจากการขายน้ำมันสำเร็จรูปประเภทดีเซลหมุนเร็ว เบนซิน 91 เบนซิน 95
เคมีภัณฑ์ และน้ำมันเตา โดยบริษัทฯ มีรายได้จากการขายน้ำมันและเคมีภัณฑ์ในปี 2547 จำนวน
9,816.12 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปี 2546 ซึ่งมีรายได้เป็นจำนวน 8,176.87 ล้านบาท
หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 20.05 อย่างไรก็ตามบริษัทฯมีรายได้ต่อลิตรจำหน่ายเฉลี่ยเท่ากับ 12.82
บาทต่อลิตรในปี 2547 และ 10.96 บาทต่อลิตรในปี 2546 แสดงให้เห็นว่าในปี 2547 บริษัทฯ
มียอดจำหน่ายน้ำมันและเคมีภัณฑ์รวม 765.48 ล้านลิตร เทียบกับปี 2546
ซึ่งมียอดจำหน่ายน้ำมันและเคมีภัณฑ์รวม 746.21 ล้านลิตร หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 2.58
เกิดจากปริมาณการผลิตที่เพิ่มขึ้น และมาจากราคาน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้น มีรายได้ต่อลิตรจำหน่ายเพิ่มขึ้น

ในปี 2546 รายได้หลักของบริษัทฯและบริษัทย่อยมาจากการขายผลิตภัณฑ์น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว
เคมีภัณฑ์ และน้ำมันเบนซิน โดยมีมูลค่าการจำหน่ายน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว 5,256.21 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 64.28 ของรายได้รวมของบริษัทฯและบริษัทย่อย มูลค่าการจำหน่ายเคมีภัณฑ์
1,640.17 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 20.06 ของรายได้รวม และมูลค่าการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน
1,091.04 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 13.34 ของรายได้รวม

บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีรายได้จากการขายน้ำมันและเคมีภัณฑ์ในประเทศในปี 2547 ทั้งสิ้น
8,933.45 ล้านบาท คิดเป็นจำนวนน้ำมันและเคมีภัณฑ์ 689.44 ล้านลิตร เพิ่มขึ้นในปี 2547
ร้อยละ 32.43 จากปี 2546 ซึ่งมียอดขายภายในประเทศทั้งสิ้น 6,745.98 ล้านบาท
คิดเป็นจำนวนน้ำมันและเคมีภัณฑ์ 581.92 ล้านลิตร บริษัทฯมีรายได้จากการส่งออกมูลค่า 882.67
ล้านบาท คิดเป็นน้ำมันและเคมีภัณฑ์จำนวน 76.04 ล้านลิตร ลดลงร้อยละ 38.31 จากปี 2546
ซึ่งรายได้จากการส่งออกมูลค่าประมาณ 1,430.89 ล้านบาท คิดเป็นน้ำมันและเคมีภัณฑ์จำนวน
164.29 ล้านลิตร

สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีโครงสร้างรายได้คล้ายกันกับในปี
2546 กล่าวคือ ผลิตภัณฑ์น้ำมันดีเซลหมุนเร็วเท่ากับ 7,612.18 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 77.55
ของรายได้รวม รายได้จากการขายเคมีภัณฑ์ 1,201.57 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 12.24
ของรายได้รวม และรายได้จากการขายน้ำมันเบนซิน 963.74 ล้านบาทคิดเป็นร้อยละ 9.82
ของรายได้รวม โดยแบ่งเป็นมูลค่าการจำหน่ายในประเทศ 8,933.45 ล้านบาท หรือร้อยละ
91.01 ของรายได้รวม และมูลค่าการส่งออกไปต่างประเทศ 882.66 ล้านบาท หรือร้อยละ 8.99
ของรายได้รวม

ต้นทุนขาย และ ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร

ในปี 2547 บริษัทฯและบริษัทย่อยมีค่าใช้จ่ายรวม 9,240.54 ล้านบาท เพิ่มขึ้นร้อยละ 18.37
เมื่อเทียบกับ 7,806.63 ล้านบาท ของปี 2546 ซึ่งแบ่งเป็นค่าใช้จ่าย 2 ประเภทหลัก คือ
ต้นทุนขาย และ ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร โดยต้นทุนขายของบริษัทฯและบริษัทย่อย เพิ่มขึ้น
1,346.39 ล้านบาท หรือ เพิ่มขึ้นร้อยละ 18.02 จาก 7,471.83 ล้านบาท (เฉลี่ย 10.01
บาทต่อลิตร) ในปี 2546 เป็น 8,818.22 ล้านบาท (เฉลี่ย 11.52 บาทต่อลิตร) ในปี 2547
การเพิ่มขึ้นของต้นทุนขาย เกิดจากการมีปริมาณการขายที่เพิ่มขึ้นนอกจากนี้
ได้มีการประกาศปรับลดค่ากำมะถันในน้ำมันดีเซลลงจาก 500 PPM (0.05%) เป็น 350 PPM
(0.035%) มีผลบังคับ 1 มกราคม 2547 ส่งผลให้ต้นทุนวัตถุดิบของบริษัทฯ สูงขึ้น

ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหารของบริษัทฯ ในปี 2546 และปี 2547 เท่ากับ 325.66 ล้านบาท
(เฉลี่ย 0.44 บาทต่อลิตร) และ 387.96 ล้านบาท (เฉลี่ย 0.51 บาทต่อลิตร) ตามลำดับ
สาเหตุหลักของค่าใช้จ่ายที่เพิ่มขึ้นเนื่องมาจากค่าขนส่งน้ำมันที่เพิ่มขึ้น
โดยบริษัทฯมีคลังน้ำมันในเขตภูมิภาคต่างๆ เพื่อใช้ในการขยายกลุ่มลูกค้าไปยังภูมิภาคเหล่านั้น
และมีค่าใช้จ่ายในการขาย ค่าใช้จ่ายด้านพนักงานเพิ่มขึ้น
ค่าใช้จ่ายค้างจ่ายเกี่ยวกับกรรมการและพนักงานเพิ่มขึ้น

กำไรสุทธิ

กำไรสุทธิของบริษัทฯ ใน2545 และปี 2546 เท่ากับ 178.79 ล้านบาท และ 235.73 ล้านบาท
ตามลำดับ เพิ่มขึ้น 56.94 ล้านบาท หรือคิดเป็นอัตราเพิ่มขึ้นร้อยละ 31.85 ในปี 2547 บริษัทฯ
และบริษัทย่อยมีกำไรสุทธิ 424.29 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปี 2546 จำนวน 188.56 ล้านบาท
หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 79.99 โดยจะเห็นได้ว่าการที่กำไรสุทธิของบริษัทฯ เพิ่มขึ้นในปี 2547
นั้นมาจากการมีการเพิ่มปริมาณการผลิตจากผลผลิต 641 ล้านลิตรในปี 2546 เพิ่มเป็น 719
ล้านลิตร ในปี 2547 เป็นผลมาจากปริมาณการผลิตที่เพิ่มขึ้นแล้ว
ยังมีผลมาจากราคาน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้น ทำให้มีส่วนต่างของกำไรขั้นต้นเพิ่มขึ้น บริษัทฯมีอัตรากำไรสุทธิ
(Profit Margin) เท่ากับร้อยละ 2.84 ร้อยละ 2.88 และร้อยละ 4.32 ตามลำดับ
ทั้งนี้การเพิ่มขึ้นของอัตรากำไรสุทธิเป็นผลมาจากการเพิ่มขึ้นของรายได้ตามที่ได้อธิบายไว้ข้างต้น

ในปี 2545 ปี 2546 และปี 2547
บริษัทฯมีกำไรต่อหุ้นเมื่อปรับจำนวนหุ้นให้เป็นจำนวนตามมูลค่าที่ตราไว้ ณ หุ้นละ 1 บาท เท่ากับ
0.79 บาท 0.72 บาท และ 1.02 บาทตามลำดับ

อัตราผลตอบแทนต่อผู้ถือหุ้น

บริษัทฯมีความสามารถในการจ่ายเงินปันผลที่ดีอย่างต่อเนื่อง โดยมีการจ่ายเงินปันผลประจำปี 2545
ปี 2546 และปี 2547 เป็นจำนวน 300 ล้านบาท 383.11 ล้านบาท และ 103.89 ล้านบาท
ตามลำดับ ซึ่งคิดเป็นอัตราการจ่ายเงินปันผลเฉลี่ยร้อยละ 24.49

อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น ในปี 2545 ปี 2546 และปี 2547 เท่ากับร้อยละ 29.73 ร้อยละ 30.70
และร้อยละ 42.31 ตามลำดับ

12.2.2 ฐานะการเงินของบริษัทฯ

สินทรัพย์

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีสินทรัพย์รวมทั้งสิ้น 2,787.85 ล้านบาท
เพิ่มขึ้น 778.23 ล้านบาท จาก 2,009.62 ล้านบาทในปี 2546
ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากสินทรัพย์หมุนเวียนของบริษัทฯ เพิ่มขึ้นจาก 994.91 ล้านบาท ในปี 2546
เป็น 1,736.04 ล้านบาท ในปี 2547 โดยเป็นลูกหนี้และตั๋วเงินรับการค้าเพิ่มขึ้นจำนวน 38.30
ล้านบาท และเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันค้างรับ 386.06
ล้านบาททำให้มียอดลูกหนี้และตั๋วเงินรับการค้าลดลง และสินค้าคงเหลือเพิ่มขึ้น 415.48 ล้านบาท
เนื่องจาก บริษัทฯ
ต้องมีการสำรองน้ำมันเพิ่มมากขึ้นเนื่องจากปริมาณขายเพิ่มขึ้นและราคาสินค้าเพิ่มมากขึ้น
จึงทำให้ยอดลูกหนี้สินค้าเพิ่มมากขึ้น

บริษัทฯ
และบริษัทย่อยมีนโยบายตั้งสำรองหนี้สงสัยจะสูญสำหรับลูกหนี้ที่มีหลักประกันแต่หลักประกันไม่สมบูรณ์ตามกฎหมายร้อยละ
50 ของลูกหนี้สำหรับหนี้ที่มีอายุ 1-2 ปี และตั้งสำรองหนี้สงสัยจะสูญทั้งจำนวนสำหรับหนี้ที่มีอายุตั้งแต่
2 ปีขึ้นไป ส่วนลูกหนี้ที่ไม่มีหลักประกัน หรือหนี้ส่วนที่เกินหลักประกันที่สมบูรณ์ตามกฎหมายบริษัทฯ
และบริษัทย่อยจะตั้งสำรองหนี้สงสัยจะสูญทั้งจำนวนของมูลหนี้
หรือมูลหนี้ที่เกินหลักประกันสำหรับหนี้ที่มีอายุตั้ง 6 เดือนขึ้นไป โดยเมื่อสิ้นปี 2546 และ สิ้นปี 2547
บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีลูกหนี้และตั๋วเงินรับการค้าที่ค้างชำระเกินกว่า 3 เดือน จำนวน 13.23
ล้านบาท ณ สิ้น ปี 2546 และ 6.75 ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
บริษัทย่อยตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 2.15 ล้านบาท และ 4.08 ล้านบาทตามลำดับ

สภาพคล่อง

บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีความสามารถในการสร้างกระแสเงินสดจากการดำเนินงานในปี 2545 ปี
2546 และปี 2547 เท่ากับ 111.54 ล้านบาท 483.21 ล้านบาท และ –163.57
ล้านบาทตามลำดับ สาเหตุที่กระแสเงินสดจากการดำเนินงานลดลงเนื่องจากบริษัทฯ
มีเงินชดเชยจากกองทุนที่ยังค้างรับจำนวน 386 ล้านบาท

ในปี 2545 ถึงปี 2547 บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีอัตราส่วนสภาพคล่องเท่ากับ 1.04 เท่า 1.14
เท่า และ 1.21 เท่าตามลำดับ ซึ่งแสดงให้เห็นว่าสภาพคล่องของบริษัทฯ
อยู่ในเกณฑ์ที่ดีและมีการปรับปรุงให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง

แหล่งที่มาของเงินทุน (หนี้สินและส่วนของผู้ถือหุ้น)

หนี้สินรวมของบริษัทฯ และบริษัทย่อย ณ สิ้นปี 2545 ปี 2546 และปี 2547 เท่ากับ 1,448.77
ล้านบาท 1,123.73 ล้านบาท และ 1,617.73 ล้านบาท

ในปี 2547 หนี้สินรวมของบริษัทฯ และบริษัทย่อยเท่ากับ 1,617.73 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 494
ล้านบาท จากปี 2546 โดยมีหนี้สินหมุนเวียน 1,440.08 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 569.44 ล้านบาทจาก
870.64 ล้านบาท ในปี 2546 ทั้งนี้เนื่องมาจากบริษัทฯมีเงินกู้ยืมจากสถาบันการเงิน
เพื่อใช้บริหารสภาพคล่อง เริ่มจ่ายชำระค่าวัตถุดิบซึ่งมีเครดิต 30
วันแต่เงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันมีเครดิต 60 วัน โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัทฯ
และบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมระยะสั้นรวมทั้งสิ้น 1.73 ล้านบาท
และเงินเบิกเกินบัญชีและเงินกู้ยืมระยะสั้นจากสถาบันการเงิน 324.41 ล้านบาท
และเงินกู้ยืมระยะยาวรวมทั้งสิ้น 302.06 ล้านบาท

ส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัทฯ ณ สิ้นปี 2545 ปี 2546 และ ปี 2547 มีมูลค่าเท่ากับ 649.55
ล้านบาท 885.89 ล้านบาท และ 1,170.12 ล้านบาท ตามลำดับ
ส่วนของผู้ถือหุ้นเพิ่มขึ้นเนื่องจากบริษัทฯ ได้เพิ่มทุนจดทะเบียนจาก 150 ล้านบาท เป็น 300
ล้านบาทในปี 2544 นอกจากนี้บริษัทฯ ยังมีผลกำไรสุทธิอย่างต่อเนื่อง โดยในช่วงปี 2545 ถึง ปี
2547 บริษัทฯได้จ่ายเงินปันผลจำนวน 300 ล้านบาท 383.11 ล้านบาท และ 103.89 ล้านบาท
ตามลำดับ

บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีอัตราส่วนเงินกู้ยืมต่อส่วนของผู้ถือหุ้น (Interest Bearing Debt to
Equity) ปี 2545และปี 2546 เท่ากับ 1.31 และ 0.48 เท่าตามลำดับ
อัตราส่วนเงินกู้ยืมต่อส่วนของผู้ถือหุ้นเพิ่มขึ้นเป็น 0.56 เท่า ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2547เนื่องจากมีการกู้ยืมเงินบริหารสภาพคล่องสำหรับอัตราความสามารถในการชำระดอกเบี้ยเท่ากับ
4.78 เท่า 12.92 เท่า 0.10 เท่า ตามลำดับ ทั้งนี้ในปี 2547 บริษัทฯ
และบริษัทย่อยมีอัตราความสามารถในการชำระดอกเบี้ยต่ำเนื่องมาจากกระแสเงินสดจากกิจกรรมดำเนินงานที่ลดลงจาก
483.21 ล้านบาทในปี 2546 เป็น –163.57 ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547

  ---------------------------------- -------- -------- -- -------- ---------
  สัดส่วนเงินกู้ยืมของบริษัทฯ และบริษัทย่อย     ณ 31                 ณ 31     
                                     ธันวาคม               ธันวาคม   
                                     2546                 2547     

                                     ล้านบาท   %           ล้านบาท   %

  จากสถาบันการเงิน                                                   

  เงินเบิกเกินบัญชีและเงินกู้ยืมระยะสั้น        40.83    9.56        324.41   51.46

  เงินกู้ยืมระยะยาว                      376.37   88.16       302.06   47.92

  หนี้สินตามสัญญาเช่าการเงิน               3.71     0.87        2.17     0.35

  จากกิจการที่เกี่ยวข้องกัน                                               

  เงินกู้ยืมระยะสั้น                       2.92     0.68        -        -

  เงินกู้ยืมระยะยาว                      -        -           -        -

  อื่นๆ                                                              

  เงินกู้ยืมระยะสั้น                       3.11     0.73        1.73     0.27

  เงินกู้ยืมระยะยาว                      -        -           -        -

                                     426.94   100.00      630.37   100.00
  ---------------------------------- -------- -------- -- -------- ---------

รายจ่ายลงทุน

บริษัทฯ มีเงินสดสุทธิใช้ไปในกิจกรรมลงทุนในปี 2546 และปี 2547 เท่ากับ –244.14 ล้านบาท
และ 43.78 ล้านบาท เนื่องจากมีการรับจากการขายเงินลงทุนชั่วคราวจำนวน 1,126.22
ล้านบาทในปี 2546 เป็นจำนวน 330.40 ล้านบาทในปี 2547
ขณะเดียวกันมีเงินลงทุนระยะสั้นสุทธิเพื่อวัตถุประสงค์ในการบริหารสภาพคล่องลดลง 833 ล้านบาท
และ 330 ล้านบาท ในปี 2546 และปี 2547 ตามลำดับ

3.  ปัจจัยและอิทธิพลที่อาจมีผลต่อผลการดำเนินงานหรือฐานะการเงินในอนาคต

12.3.1 การขยายธุรกิจค้าปลีกน้ำมันสำเร็จรูปผ่านสถานีบริการน้ำมัน “เพียว”

บริษัทฯเล็งเห็นว่าบริษัทฯสามารถเสริมสร้างรายได้และกำไรเพิ่มได้จากการขยายธุรกิจค้าปลีกน้ำมันสำเร็จรูป
โดยการค้าน้ำมันผ่านสถานีบริการน้ำมัน “เพียว”
ซึ่งจะช่วยให้บริษัทฯสามารถทำกำไรจากการตลาดอันเป็นการสร้างกำไรต่อเนื่องตลอด value
chain ของธุรกิจค้าน้ำมันสำเร็จรูป
ดังนั้นบริษัทฯจึงมีนโยบายลงทุนขยายเครือข่ายสถานีบริการน้ำมัน “เพียว” อย่างต่อเนื่อง
นอกเหนือจากนี้แล้วบริษัทฯคาดว่าสัดส่วนรายได้จากการจำหน่ายของสถานีบริการน้ำมัน “เพียว”
ภายใต้ YTC จะเพิ่มขึ้นในขณะที่สัดส่วนรายได้จากการจำหน่ายผ่านผู้ค้าส่งจะลดลง
อันจะเป็นผลดีต่อบริษัทฯในการลดการพึ่งพาและอำนาจการต่อรองของลูกค้าที่เป็นผู้ค้าส่งของบริษัทฯ

ทั้งนี้การดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมันมีความแตกต่างจากธุรกิจผลิตและค้าส่งน้ำมันสำเร็จรูป
และมีการแข่งขันค่อนข้างสูง ปัจจัยต่างๆเช่น สถานที่ตั้งของสถานีบริการ ภาวะการแข่งขัน
ตลอดจนกลยุทธ์การตลาดของผู้ประกอบการอื่น
ล้วนอาจมีผลกระทบต่อรายได้ของธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน
ทั้งนี้บริษัทฯมีการวางแผนการลงทุนในสถานีบริการน้ำมันแต่ละแห่งอย่างรอบคอบและรายละเอียดกอนลงทุน
โดยคำนึงถึงความสามารถในการแข่งขันและสร้างกำไร

12.3.2 การลงทุนใน VTN-P

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัทฯ มีเงินลงทุนใน VTN-P Petrochemical Joint Venture
Co., Ltd. ประเทศเวียดนาม ในรูปของทุนบันทึกโดยวิธีราคาทุน จำนวน 86.59 ล้านบาท
อย่างไรก็ตามที่ประชุมคณะกรรมการบริษัทฯครั้งที่ 4/2546 เมื่อวันที่ 17 กรกฎาคม 2546
ได้มีมติที่จะเพิ่มสัดส่วนการลงทุนจากร้อยละ 20 เป็นร้อยละ 60 หรือเป็นเงินลงทุนอีกประมาณ 170
ล้านบาท เพื่อก่อสร้างโรงกลั่นน้ำมันที่มีกำลังการผลิต 2,500 บาร์เรลต่อวันในประเทศเวียดนาม
ทั้งนี้เนื่องจากผู้ร่วมทุนฝ่ายเวียดนามต้องการให้บริษัทฯเป็นแกนนำในการบริหารจัดการเนื่องจากมีประสบการณ์ในการผลิต
และจำหน่าย

บริษัทฯคาดว่าทุนจดทะเบียนของ VTN-P จำนวน 3.5 ล้านเหรียญสหรัฐ กับเงินกู้ยืมจากผู้ถือหุ้นของ
VTN-P รวม จำนวน 3.5 ล้านเหรียญสหรัฐ
จะเพียงพอสำหรับการพัฒนาโครงการและดำเนินกิจการของ VTN-P

(โปรดดูปัจจัยอื่นๆในหัวข้อปัจจัยความเสี่ยง)