4. การประกอบธุรกิจแต่ละสายภัณฑ์

4.1 การประกอบธุรกิจของบริษัทและบริษัทในเครือ

สรุปความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจ ในรอบปี 2554

ยืนยันความสำเร็จในโอกาสครบรอบ 50 ปี ด้วยรางวัลโรงกลั่นที่ดีที่สุดในเอเชีย ประจำปี 2554
จากนิตยสาร World Finance และผลการดำเนินงานที่โดดเด่น จากโครงสร้างธุรกิจที่แข็งแกร่ง
พร้อมก้าวสู่การเป็นองค์กร 100 ปี

ด้วยระยะเวลา 5 ทศวรรษของเส้นทางแห่งประสบการณ์อันล้ำค่าด้านพลังงานของไทย
เครือไทยออยล์ได้กลั่นความรู้ และความสามารถ จนเป็นองค์กรที่เปี่ยมศักยภาพ ทั้งด้านการผลิต
การตลาด และการบริหารจัดการในอุตสาหกรรมพลังงาน โดยในปี 2554
แม้ว่าสภาวะเศรฐกิจโลกจะได้รับผลกระทบจากวิกฤตการเงินในสหภาพยุโรป
แต่ความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปยังคงปรับเพิ่มขึ้น
เป็นไปในทิศทางเดียวกับราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกที่ปรับเพิ่มสูงขึ้นราว 14 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรล
สำหรับความต้องการใช้ในประเทศไทยยังได้รับปัจจัยสนับสนุนจากนโยบายของภาครัฐในการควบคุมดูแลระดับราคาเชื้อเพลิงภายในประเทศ
ประกอบกับการที่ไทยออยล์สามารถผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอลล์ เบนซิน และดีเซลเป็นมาตรฐานยูโร 4
ก่อนกำหนดบังคับใช้ของประเทศในปี 2555 ส่งผลให้บริษัทฯ สามารถจำหน่ายผลิตภัณฑ์มาตรฐานยูโร
4 ให้แก่ลูกค้าในประเทศ เพื่อให้ประชาชนได้ใช้ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
อย่างไรก็ดี ช่วงปลายปี 2554 ได้เกิดอุทกภัยครั้งใหญ่ในหลายจังหวัดภาคกลาง
รวมทั้งกรุงเทพมหานคร ส่งผลกระทบให้ความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปลดลงบ้าง
แต่การจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปของบริษัทฯ ก็ยังเป็นไปตามแผนงาน
เนื่องจากที่ตั้งของโรงกลั่นอยู่ในจังหวัดชลบุรี ทำให้บริษัทฯ
สามารถป้อนน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อตอบสนองความต้องการใช้ในประเทศได้ผ่านทางสถานีจ่ายน้ำมันคลังรถยนต์ศรีราชา
(New Lorry Loading)
มากขึ้นทดแทนการจัดส่งน้ำมันของผู้ผลิตรายอื่นในช่วงเวลาอุทกภัยดังกล่าว ในปี 2554
กำไรขั้นต้นจากการกลั่น (Gross Refinery Margin: GRM) ยังคงปรับตัวดีขึ้น
โดยไทยออยล์มีกำไรขั้นต้นจากการกลั่นรวมผลกระทบจากราคาสต็อกน้ำมัน (Accounting GRM)
อยู่ที่ 6.2 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ขณะเดียวกันในปีที่ผ่านมา
เศรษฐกิจของภูมิภาคเอเชียมีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง นำโดยแรงขับเคลื่อนหลัก คือ
ประเทศจีนและอินเดีย ซึ่งช่วยส่งผลดีต่อธุรกิจเกี่ยวเนื่องของเครือไทยออยล์ ได้แก่
ธุรกิจสารอะโรมาติกส์ และธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
จึงทำให้เครือไทยออยล์มีกำไรขั้นต้นจากการผลิตของกลุ่มรวมผลกระทบจากราคาสต็อกน้ำมัน
(Accounting Gross Integrated Margin: Accounting GIM) อยู่ที่ 9.3 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรล ทั้งนี้
เครือไทยออยล์สามารถบริหารจัดการค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานให้อยู่ในระดับเพียง 1.2
เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรลเท่านั้น
ซึ่งถือเป็นระดับกำไรขั้นต้นและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานระดับแนวหน้าของอุตสาหกรรมเดียวกัน
โดยในปี 2554 เครือไทยออยล์รายงานผลกำไรสุทธิรวม 14,853 ล้านบาท

เครือไทยออยล์ยังคงมุ่งเน้นการบริหารจัดการแบบบูรณาการเป็นกลุ่ม (Group Integration)
เพื่อความเชื่อมโยงของหน่วยงานต่างๆ โดยการวางแผนการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ร่วมกัน
เพื่อให้เกิดความคล่องตัวและประโยชน์สูงสุดระหว่างกลุ่ม
รวมทั้งมีการดำเนินกิจกรรมด้านการเพิ่มมูลค่ากำไรขั้นต้น (Margin Improvement)
โดยการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ และรักษาระดับต้นทุนให้แข่งขันได้
ผ่านโครงการ Operational Excellence อย่างต่อเนื่อง
นอกจากการมุ่งบริหารงานเพื่อก้าวสู่ความเป็นเลิศแล้ว ไทยออยล์ยังเป็นองค์กรที่มุ่งเน้นกลยุทธ์
(Strategy-Focused Organization: SFO) โดยมีการนำเครื่องมือ
และวิธีการที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพมาใช้
เพื่อสามารถตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของปัจจัยแวดล้อมทางธุรกิจ อาทิเช่น Scenario
Planning
ซึ่งเป็นการวางแผนรับรองสถานการณ์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นจากผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงปัจจัยภายในและภายนอก
รวมทั้งประเมินสถานะความพร้อมด้านธุรกิจ ทรัพยากรบุคคล ระบบงานและวัฒนธรรมขององค์กร
ทำให้สามารถวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของสถานการณ์ต่างๆ อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ควบคู่ไปกับการจัดทำแผนกลยุทธ์โดยใช้ระบบ Balance Scorecard Performance
Management และการบริหารความเสี่ยงระดับองค์กร (Enterprise Risk Management)
ในปีที่ 2554 คณะกรรมการบริษัทฯ ได้มีการอนุมัติแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk
Management Committee: RMC) ขึ้น เพื่อช่วยคณะกรรมการบริษัทฯ
ในการกำหนดกรอบการบริหารความเสี่ยง โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง
รวมทั้งนโยบายการบริหารความเสี่ยง
เพื่อให้แน่ใจว่าการบริหารความเสี่ยงของเครือไทยออยล์มีความพร้อมและเหมาะสมต่อสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไปอยู่เสมอ
และร่วมมือกับสมาคมบริษัทจดทะเบียน (โดยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย)
เพื่อสนับสนุนให้บริษัทจดทะเบียนมีโอกาสแลกเปลี่ยนและเสริมสร้างความรู้ ทักษะ และประสบการณ์
ผ่านการจัดตั้ง Risk Management Club นอกจากนี้
เครือไทยออยล์ได้มีการพัฒนาแนวคิดการสร้างความสอดคล้องของกลยุทธ์ระดับองค์กร
และผลักดันให้เกิดความร่วมมือจากพนักงานทุกระดับโดยสมัครใจ ผ่านโครงการ Key Focus Area
ซึ่งเป็นการบริหารจัดการในลักษณะ Bottom Up และ Matrix Organization
ส่งผลให้พนักงานทุกระดับมีส่วนร่วมในการเสนอความเห็นเพื่อปรับปรุงการปฏิบัติงาน
การสร้างนวัตกรรม เพื่อความคล่องตัวขององค์กร
ทำให้สามารถผลักดันกลยุทธ์ขององค์กรให้เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้ จากการดำเนินการดังกล่าว
ทำให้องค์กรสามารถรักษาความได้เปรียบทางการแข่งขันและการเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน
ส่งผลให้ไทยออยล์ได้รับการคัดเลือกให้รับรางวัลการบริหารสู่ความเป็นเลิศ (Thailand Quality
Class: TQC) จากสำนักงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติ เป็นปีที่สามติดต่อกัน

การบริหารจัดการกลยุทธ์ทางการตลาด โดยการมุ่งการบริหารความสัมพันธ์อันดีต่อลูกค้า
(Customer Relation Management: CRM) รวมถึงคิดค้นพัฒนาการบริการ และผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ
โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์สะอาดที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญกับการบริหารจัดการด้านกลยุทธ์ทางการตลาด
เพื่อเพิ่มโอกาสทางธุรกิจ โดยมีการขยายฐานลูกค้าใหม่ รวมถึงลูกค้ารายย่อยอื่นๆ
ทั้งยังขยายปริมาณการจำหน่ายให้กับลูกค้าปัจจุบันและขยายยอดจำหน่ายในตลาดอินโดจีน
โดยเน้นการตอบสนองความต้องการของลูกค้า และการให้บริการอันดี
ไทยออยล์มุ่งเน้นการจำหน่ายผลิตภัณฑ์เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาดภายขายในประเทศ
โดยเฉพาะในช่วงที่โรงกลั่นอื่นๆ ปิดซ่อมบำรุง รวมทั้งการทำ Swap Location
ผลิตภัณฑ์น้ำมันคุณภาพสูงมาตรฐานยูโร 4 เนื่องจากไทยออยล์สามารถผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอลล์ เบนซิน
และดีเซลเป็นมาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนกำหนด อีกทั้งในช่วงภาวะน้ำท่วม
ไทยออยล์ได้มีการบริหารจัดการการรับสินค้าของลูกค้า
โดยขยายเวลาการจ่ายน้ำมันที่สถานีจ่ายน้ำมันทางรถ เป็นตลอด 24 ชั่วโมง
ช่วยเพิ่มความยืดหยุ่นและมีประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน
ไทยออยล์ได้มีการพัฒนานำระบบการสั่งสินค้าทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Ordering)
และการชำระค่าสินค้าทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Payment)
อย่างต่อเนื่องเพื่อช่วยเพิ่มความสะดวกให้แก่ลูกค้า
ไทยออยล์ยังคงเป้าหมายการบริหารจัดการด้านกลยุทธ์ทางการตลาดเพื่อเพิ่มยอดขาย
และความพึงพอใจของลูกค้าเป็นหลัก โดยในปี 2554
สามารถเพิ่มสัดส่วนการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศเป็นกว่าร้อยละ 85 ของกำลังการผลิต
และเพิ่มความพึงพอใจลูกค้า นอกจากนี้
ไทยออยล์ยังแสวงหาโอกาสในการเพิ่มความร่วมมือระหว่างโรงกลั่นและคู่ค้า (Supplier)
ซึ่งช่วยให้สามารถลดต้นทุนการผลิตลงได้

จากกระแสสังคมและความต้องการของลูกค้าที่หันมาตระหนักถึงผลิตภัณฑ์และพลังงานสะอาดมากขึ้น
เครือไทยออยล์จึงให้ความสำคัญกับการพัฒนาและแนะนำผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ
ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมออกสู่ตลาด เพื่อสนองต่อความต้องการของลูกต้า
และช่วยเพิ่มทางเลือกให้แก่ลูกค้า อาทิเช่น ผลิตภัณฑ์น้ำมันคุณภาพสูงมาตรฐานยูโร 4 ของ
บมจ.ไทยออยล์ น้ำมันยางสะอาด TDAE และ TRAE ของ บมจ.ไทยลู้บเบส เป็นต้น นอกจากนี้
ยังมีผลิตภัณฑ์อื่นๆ เช่น 60 Slack Wax ของ บมจ.ไทยลู้บเบส ผลิตภัณฑ์สารทำละลาย Pentane
VPS, s-BA, 3040 และผลิตภัณฑ์ท็อปโซล A-150 ND ของ บจ.ท็อป โซลเว้นท์

การลงทุนตามโครงการริเริ่มเชิงกลยุทธ์อย่างต่อเนื่อง ทั้งด้านการเจริญเติบโตตามสายธุรกิจหลัก
การเพิ่มมูลค่าของสายผลิตภัณฑ์ ด้านพลังงานทางเลือก และด้านที่ปรึกษาพลังงาน
ซึ่งช่วยกระจายความเสี่ยงทางธุรกิจ รวมทั้งสร้างภาพลักษณ์อันดีขององค์กรต่อสังคม

ตลอดเวลา 50 ปี แห่งเส้นทางการดำเนินธุรกิจด้านพลังงานมาอย่างยาวนาน
ด้วยการบริหารจัดการอย่างมืออาชีพ พร้อมไปกับการคำนึงถึงชุมชนรอบโรงกลั่น และสังคมโดยรวม
เครือ0ไทยออยล์ยังคงมุ่งมั่นศึกษาและพัฒนาโอกาสทางธุรกิจและโครงการเชิงกลยุทธ์ใหม่ๆ อาทิเช่น
การมุ่งเจริญเติบโตตามสายธุรกิจหลัก (Organic Growth) ของ บจ.ไทยออยล์มารีน ในปี 2554
ได้จัดตั้ง บริษัท TOP-NYK MarineOne (TOP-NYK) โดยร่วมทุนกับ Bulk & Energy B.V.
(Netherlands) ซึ่งเป็นบริษัทลูกของบริษัทเดินเรือขนาดใหญ่ในโลก ลงทุนซื้อเรือขนส่งน้ำมันดิบ
(VLCC) เพื่อให้บริการในเครือไทยออยล์และกลุ่ม ปตท. การจัดตั้งบริษัท TOP Maritime
Service (TMS) ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุน เพื่อทำธุรกิจเรือขนส่งสัมภาระและลูกเรือ (Crew Boat)
เพื่อให้บริการขนส่งระหว่างแท่นขุดเจาะในทะเล อีกทั้งยังร่วมลงทุนกับบริษัท Thome Singapore
และนทลิน เพื่อจัดตั้งบริษัท Thome Thailand ซึ่งทำธุรกิจ Ship Management
เพื่อให้บริการและพัฒนาบุคลากรซึ่งปฏิบัติหน้าที่ประจำเรือ
ให้สามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพตามมาตรฐานสากล

ด้านการลงทุนเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสายผลิตภัณฑ์ (Value Chain Enhancement)
ในปีที่ผ่านมา บมจ.ไทยลู้บเบส ได้ขยายการผลิตหน่วยผลิตสารน้ำมันยางสะอาด (TDAE) เพิ่มขึ้นอีก
50,000 ตันต่อปี เป็น 65,000 ตันต่อปี ซึ่งนำไปใช้ในอุตสาหกรรมผลิตยางรถยนต์
ตามข้อบังคับของกลุ่มประเทศยุโรป

ด้านพลังงานทางเลือก
เครือไทยออยล์มีแผนงานการพัฒนาธุรกิจผลิตเอทานอลตามแนวทางสนับสนุนการใช้พลังงานทางเลือกของภาครัฐ
โดยในปี 2554 บจ.ไทยออยล์ เอทานอล ได้เข้าร่วมลงทุนซื้อหุ้น บจ.อุบล ไบโอเอทานอล
ในสัดส่วน 21.28% เพื่อดำเนินธุรกิจผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลัง ขนาด 400,000 ลิตรต่อวัน
โดยโรงงานผลิตเอทานอลนี้อยู่ระหว่างดำเนินการก่อสร้าง มีกำหนดแล้วเสร็จในปี 2555
นอกจากธุรกิจผลิตเอทานอลแล้ว บจ.อุบล ไบโอเอทานอล ยังดำเนินธุรกิจผลิตแป้งมัน
และธุรกิจไบโอก๊าซ โดยมีแผนงานการขยายธุรกิจทั้งสองนี้อีกเท่าตัวต่อไป

สำหรับธุรกิจที่ปรึกษาทางด้านพลังงาน (Energy Services) นั้น
ไทยออยล์ได้เข้าร่วมทุนกับบริษัทในกลุ่ม ปตท. เพื่อจัดตั้ง บจ.พีทีที เอนเนอร์ยี่ โซลูชั่นส์
เพื่อให้บริการที่ปรึกษาด้านเทคนิควิศวกรรมให้กับบริษัทในกลุ่ม ปตท.
และพัฒนาเป็นผู้ให้บริการด้านเทคนิควิศวกรรมแก่บริษัทภายนอกกลุ่ม ปตท. ด้าน บจ.ไทยออยล์
เอนเนอร์ยี เซอร์วิส
ได้พัฒนาธุรกิจโดยเน้นการดำเนินธุรกิจงานบริการด้านบริหารและพัฒนาโครงการพื้นฐานเฉพาะด้าน
การบริการให้คำปรึกษาด้านโรงกลั่นและปิโตรเคมี สถาบันความรู้ด้านการกลั่นและปิโตรเคมี
และธุรกิจด้านพลังงานประยุกต์ โดยเริ่มให้บริการให้คำปรึกษากับบริษัทต่างๆ ในเครือไทยออยล์
และ บจ.อุบล ไบโอเอทานอล

ด้านการมุ่งสู่การนำองค์กรและการบริหารจัดการ

ผู้นำระดับสูงของเครือไทยออยล์มุ่งมั่นขับเคลื่อนองค์กรให้ก้าวสู่ความเป็นเลิศ
โดยยึดหลักการบริหารงานและสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ การกำกับดูแลกิจการที่ดี
ยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคมและคำนึงถึงการรักษาผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม
ส่งผลให้เครือไทยออยล์มีผลประกอบการสูงเกินความคาดหมายของผู้ถือหุ้น
และได้รับการยอมรับจากภาคธุรกิจและภาคอุตสาหกรรมในวงกว้าง อาทิเช่น
การได้รับการคัดเลือกจาก นิตยสาร World Finance
ซึ่งเป็นนิตยสารชั้นนำทางด้านการเงินของทางยุโรป ให้เป็นผู้ชนะเลิศ ด้าน Best Oil & Gas
Refining Company in Asia ประจำปี 2554 โดยพิจารณาจากการเป็นบริษัทที่มีธรรมาภิบาล
มีการนำองค์กรที่โดดเด่น มีฐานะการเงินที่แข็งแกร่ง มีศักยภาพเหมาะแก่การลงทุน และด้าน Best
Oil and Gas Clean Energy Company in Asia ประจำปี 2554
โดยพิจารณาจากความเป็นผู้นำในด้านความรับผิดชอบต่อสังคม
การบริหารจัดการเรื่องพลังงานสะอาด และการพัฒนาอย่างยั่งยืน การได้รับการประเมินเป็น Best
Company จาก Institutional Investor Magazine รวมทั้งการได้รับรางวัล Platts Top
250 Global Energy Companies Award ประจำปี 2554 จาก Platts ประเทศสิงคโปร์
ในการจัดลำดับในด้านต่างๆ โดยเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นในระดับสากล เช่น
ได้รับการจัดอันดับให้เป็นบริษัทชั้นนำที่มีการดำเนินงานด้านการกลั่นน้ำมันและการตลาดโดดเด่นอันดับที่
15 ในภูมิภาคเอเชีย หรืออันดับที่ 21 ของโลกในกลุ่มธุรกิจการผลิตน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ
นอกจากนี้หากประเมินด้านการดำเนินงานโดยภาพรวม โดยพิจารณาผลประกอบการทางการเงิน
ได้แก่ มูลค่าสินทรัพย์ รายได้ ผลกำไร และผลตอบแทนจากการลงทุนแล้ว ในกลุ่มธุรกิจผลิตน้ำมัน
และก๊าซธรรมชาติ ไทยออยล์ยังได้รับการจัดอันดับให้ติดอันดับที่ 52 ในภูมิภาคเอเชียหรืออันดับที่
182 ของโลกอีกด้วย นอกจากนี้ ไทยออยล์ยังได้รับใบรับรองมาตรฐาน ISO/IEC27001
(Information Security Management System)
เกี่ยวกับการจัดการด้านความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศของระบบเครือข่ายในกระบวนการผลิตขั้นสูงรายแรกของโลก

ด้านการกำกับดูแลกิจการ ความรับผิดชอบต่อสังคม และการดูแลผู้มีส่วนได้เสีย

ไทยออยล์ ได้ให้ความสำคัญกับการพัฒนาด้านการกำกับดูแลกิจการ โดยคณะกรรมการบริษัทไทยออยล์
ได้มีการแต่งตั้ง คณะกรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการกำกับดูแลกิจการ
เพื่อกำหนดนโยบายการควบคุมภายใน โดยให้เป็นความรับผิดชอบของผู้บริหารทุกระดับที่ต้องดูแล
ตรวจตรา ระบบการทำงานภายในของหน่วยงานให้มีประสิทธิภาพ ถูกต้องตามระเบียบปฏิบัติงาน
และกำหนดนโยบายการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารเพื่อให้เกิดความโปร่งใสในการดำเนินการ ส่งผลให้ปี
2554
ไทยออยล์ได้รับการประเมินด้านรายงานการกำกับดูแลกิจการที่ดีจากสมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย
(IOD) ในระดับ “ดีเลิศ” ซึ่งเป็นระดับสูงสุด นอกจากนี้
ไทยออยล์ยังคงมุ่งมั่นในการให้ความสำคัญและปฏิบัติต่อผู้ถือหุ้นอย่างเท่าเทียมกัน
ส่งผลให้ได้รับการประเมินในการจัดประชุมผู้ถือหุ้นประจำปี 2554 ในระดับ
”ดีเยี่ยมและสมควรเป็นตัวอย่าง” จากสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทย อีกทั้งได้รับรางวัล Best IR
Company จาก IR Magazine และ Institutional Investor Magazine และได้รับรางวัล
Outstanding Investor Relations Awards จากตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ในงาน
SET Awards ประจำปี 2554
และได้รับเลือกเป็นหนึ่งในองค์กรที่มีการบริหารงานด้านนักลงทุนสัมพันธ์ดีเด่น สาขาพลังงาน
จากสมาคมนักวิเคราะห์หลักทรัพย์ (Securities Analysts Association)
แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของไทยออยล์และเป็นที่ยอมรับของนักวิเคราะห์และนักลงทุนทุกกลุ่มอย่างแพร่หลาย

ด้วยวิสัยทัศน์และพันธกิจที่ยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม การเติบโตอย่างยั่งยืน
และสร้างความพึงพอใจแก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเหมาะสม
ไทยออยล์ตระหนักถึงความสำคัญของทุกกระบวนการผลิตพลังงาน ที่สะอาดและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน สร้างสรรค์กิจกรรมแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม (Corporate
Social Responsibility: CSR)
ตั้งแต่กระบวนการดำเนินธุรกิจไปจนถึงการพัฒนาชุมชนอย่างต่อเนื่อง ทั้งในชุมชนรอบโรงกลั่น
(Community) และสังคมในภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)
โดยมุ่งเน้นการนำพลังงานธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
จากการให้ความสำคัญในการดำเนินกิจกรรมด้าน CSR ในปีที่ผ่านมา
ส่งผลให้เครือไทยออยล์ได้รับรางวัลแห่งความภาคภูมิใจ ทั้งในระดับประเทศและระดับอาเซียน ดังนี้
รางวัล Thailand Energy Awards ประจำปี 2554 จากกรมพัฒนาพลังงานทดแทน
และอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) กระทรวงพลังงาน ถึง 2 รางวัล ได้แก่ รางวัลดีเด่น
ด้านพลังงานทดแทน ประเภทโครงการพลังงานหมุนเวียนที่ไม่เชื่อมโยงกับระบบสายส่งไฟฟ้า (Off
Grid) จากโครงการโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิง “ไฟฟ้าจากสายน้ำ”
จังหวัดเชียงใหม่ และด้านอนุรักษ์พลังงาน ประเภทโรงงานควบคุม และในเวทีสากลได้รับ รางวัล
ASEAN Energy Awards ประจำปี 2554 จากโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิงฯ
ซึ่งได้ต่อยอดโครงการโดยการสร้างโอกาสทางการศึกษาและการรับรู้ข่าวสารด้วยอาคารเรียน 50
ปี ไทยออยล์ พร้อมระบบอินเทอร์เน็ต ส่งผลให้ภาพการพัฒนาโครงการ CSR ของเครือฯ
เป็นที่ประจักษ์ และสามารถคว้ารางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ด้านพลังงานทดแทน ประเภท Off -
Grid ณ ประเทศบรูไน และความภาคภูมิใจล่าสุดจากจากรางวัล SET Awards ประจำปี 2554
ประเภทดีเด่น ด้านความรับผิดชอบต่อสังคม ซึ่งได้เข้าประกวดเป็นปีแรก
และจากสถานการณ์อุทกภัยในช่วงที่ผ่านมาที่ก่อให้เกิดผลกระทบอย่างสูงต่อภาคธุรกิจและประชาชนในวงกว้างทั่วประเทศ
เครือไทยออยล์ได้ช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมอย่างต่อเนื่อง โดยได้ลงพื้นที่ร่วมกับกองทัพเรือ
ช่วยเหลือประชาชน แจกสิ่งของ ถุงยังชีพ แก่ผู้ประสบภัยในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยาและนนทบุรี
และได้บริจาคเรือและเสื้อชูชีพ ผ่านหลายหน่วยงานของภาครัฐ รวมทั้งได้ร่วมกับกลุ่ม ปตท.
ดำเนินการจัดตั้งศูนย์ประสานงานช่วยเหลือน้ำท่วมกลุ่ม ปตท. ณ ค่ายอดิศร จังหวัดสระบุรี
และจัดตั้งหน่วย Seal ให้ความช่วยเหลือแก่ผู้ประสบภัยที่ต้องการอพยพออกจากบ้าน
ไทยออยล์ตระหนักถึงความเดือดร้อนของพี่น้องชาวไทย และพร้อมที่จะก้าวผ่านวิกฤตนี้ไปด้วยกันเสมอ

นอกจากนี้ บริษัทในเครือฯ อาทิ บจ. ไทยพาราไซลีน บมจ. ไทยลู้บเบส และ บจ.
ผลิตไฟฟ้าอิสระ (ประเทศไทย) ยังได้รับรางวัล CSR-DIW Continuous Awards ประจำปี
2553 จากกระทรวงพลังงาน และรางวัล Zero Accident Awards ประจำปี 2554
จากกระทรวงแรงงาน รวมถึงใบรับรองอุตสาหกรรมสีเขียว (Green Industry)
จากกระทรวงอุตสาหกรรม อีกด้วย

เพื่อสร้างสรรค์ความก้าวหน้าและจุดยืนที่มั่นคงของเครือไทยออยล์ จึงมุ่งมั่นกลั่นความรู้
ความสามารถด้านพลังงาน เพื่ออนาคตของประเทศและการเจริญเติบโตขององค์กรอย่างยั่งยืน
เครือไทยออยล์ผลิตพลังงานที่เป็นมิตร กลั่นความคิดสู่สังคมไทย “Refining Our Future”
ที่สะท้อนให้เห็นว่าวันนี้ เครือไทยออยล์พร้อมจะขับเคลื่อนสู่ความยั่งยืน

ทั้งนี้ไทยออยล์วางแผนกลยุทธ์การลงทุนของเครือไทยออยล์
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสร้างความเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน
และมุ่งสู่การเป็นผู้นำที่แข็งแกร่งในการดำเนินธุรกิจเชิงบูรณาการด้านการกลั่นและปิโตรเคมีอย่างต่อเนื่องครบวงจรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
ดังนั้น ไทยออยล์จึงมุ่งเน้นการขยายงานในธุรกิจปิโตรเคมี การผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
และธุรกิจที่เกี่ยวเนื่อง
ที่จะช่วยเพิ่มเสถียรภาพของธุรกิจในภาวะที่อุตสาหกรรมน้ำมันและปิโตรเคมีมีความผันผวนในอนาคต
เช่นธุรกิจไฟฟ้า และพลังงานทดแทน เป็นต้น

โครงการที่อยู่ระหว่างดำเนินการ

โครงการติดตั้งหน่วยกลั่นน้ำมันสุญญากาศ Deep Cut ในหน่วยกลั่นสุญญากาศที่ 2

ไทยออยล์มีโครงการปรับปรุงประสิทธิภาพของหน่วยกลั่นสุญญากาศที่ 2 โดยใช้เทคโนโลยี Deep
Cut เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการกลั่นแยกน้ำมันเตาชนิดเบา (Vacuum Gas Oil หรือ Waxy
Distillated) ออกจากกากน้ำมัน (Short Residue)
โดยน้ำมันเตาชนิดเบานี้จะใช้เป็นวัตถุดิบป้อนให้กับหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
เพื่อเปลี่ยนสภาพให้เป็นน้ำมันเบาที่มีมูลค่าสูงขึ้น เช่น น้ำมันเบนซิน (Gasoline) และน้ำมันดีเซล
(Gas Oil) นอกจากนี้ ยังช่วยลดการผลิตน้ำมันเตาที่มีมูลค่าต่ำอีกด้วย

ขอบเขตของโครงการจะครอบคลุมการติดตั้งหน่วยกลั่น Deep Cut
ตลอดจนการปรับปรุงหน่วยผลิตต่อเนื่องอื่นๆ โดยใช้เงินลงทุนประมาณ 3,000 ล้านบาท
ในขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างการออกแบบทางด้านวิศวกรรมเพื่อเตรียมการก่อสร้าง คาดว่าโครงการทั้งหมดจะแล้วเสร็จและสามารถดำเนินการเชิงพาณิชย์ได้ในไตรมาส
2 ของปี 2556

โครงการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์ของ บจ. ไทยพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราลีน ได้ดำเนินการปรับปรุงหน่วยผลิต Tatoray เดิม ให้เป็นหน่วย Selective
Toluene Disproportionation (STDP)
เพื่อเปลี่ยนผลิตภัณฑ์โทลูอีนให้เป็นสารอะโรมาติกส์อื่นที่มีมูลค่าสูงขึ้น
ขณะนี้โครงการกำลังอยู่ระหว่างการก่อสร้าง ซึ่งมีความคืบหน้าตามแผนงาน
หลังจากโครงการแล้วเสร็จในไตรมาส 3 ปี 2555 กำลังการผลิตสารพาราไซลีน
และสารเบนซีนของ บจ. ไทยพาราไซลีนจะเพิ่มสูงขึ้นประมาณ 117,000 และ 111,000
ตันต่อปีตามลำดับ

โครงการผลิตไขพาราฟิน ของ บมจ. ไทยลู้บเบส

บมจ. ไทยลู้บเบสได้ศึกษาโครงการเพิ่มมูลค่าไขสแลค (Slack Wax) ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้
(Byproduct) จากการผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ให้เป็นไขพาราฟิน (Paraffin Wax)
ซึ่งเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมผลิตเทียนไข เฟอร์นิเจอร์ บรรจุภัณฑ์ เครื่องสำอาง และอาหาร
ที่มีอัตราเติบโตในระดับสูง บมจ.
ไทยลู้บเบสมีแผนการลงทุนในหน่วยผลิตใหม่ซึ่งมีกำลังการผลิตไขพาราฟินราว 36,000 ตันต่อปี
โดยใช้เงินลงทุนราว 1,085 ล้านบาท ขณะนี้กำลังอยู่ระหว่างการออกแบบทางวิศวกรรม
และคาดว่าจะดำเนินการแล้วเสร็จในปี 2556

โครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าแห่งใหม่ภายใต้โครงการผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP) ระบบ
Co-generation

รัฐบาลได้มีนโยบายสนับสนุนให้เอกชนเข้ามามีบทบาท
และร่วมลงทุนในธุรกิจการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าในรูปแบบผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP)
ซึ่งเป็นการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพด้วยระบบ Cogeneration ในปี 2554
ไทยออยล์ได้ผ่านการคัดเลือกให้จำหน่ายไฟฟ้าภายใต้โครงการผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP) ระบบ
Cogeneration ประเภทสัญญา Firm จำนวน 2 โครงการ โครงการละ 90 เมกะวัตต์
โดยมีกำหนดจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์ (Commercial Operation Date: COD) ในปี 2558 และ
2559 ตามลำดับ โดยงบประมาณลงทุนของโครงการมีมูลค่าประมาณ 10,200 ล้านบาท ในขณะนี้
โครงการอยู่ระหว่างการออกแบบทางวิศวกรรม ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จภายในไตรมาสที่ 1 ปี 2555

โครงการขยายกองเรือของ บจ. ไทยออยล์มารีน

บจ. ไทยออยล์มารีนได้จัดตั้งบริษัท Thaioil Marine International Pte. (TOMI)
ซึ่งเป็นบริษัทจดทะเบียนในประเทศสิงค์โปร์ โดยในปี 2554 TOMI ได้ร่วมลงทุน กับ Strategic
Partner ในการดำเนินธุรกิจกองเรือบรรทุกน้ำมันดิบ โดยได้ร่วมกับบริษัท NYK Bulk & Energy
B.V. (Netherland) จัดตั้งบริษัทร่วมทุนเพื่อจัดหาและดำเนินธุรกิจเรือขนส่งน้ำมันดิบ (VLCC)
ลำแรก ซึ่งมีขนาด 280,000 ตันบรรทุก ภายใต้ชื่อบริษัท TOP-NYK Marine One Pte.
เป็นที่เรียบร้อยแล้ว นอกจากนี้ บจ.ไทยออยล์มารีนยังได้ร่วมลงทุนกับ บจ. มาร์ซัน
ซึ่งดำเนินธุรกิจต่อเรือขนส่งพนักงานและสัมภาระ (Crew Boat)
รวมทั้งเรือตรวจการณ์ของกองทัพเรือไทย
เพื่อจัดหาเรือขนส่งพนักงานและสัมภาระเพื่อให้บริการขนส่งพนักงานจากฝั่งไปสู่แท่นขุดเจาะก๊าซของ
บมจ. ปตท. สผ. ในอ่าวไทยอีกด้วย

ทั้งนี้ บจ. ไทยออยล์มารีนมีแผนงานจัดหาเรือ VLCC และเรือขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีเพิ่มเติม
เพื่อสนับสนุนความต้องการของกลุ่ม ปตท.
และเพื่อรองรับการขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและสารละลายของเครือไทยออยล์
โดยมีโครงการจัดหาเรือ VLCC อีก 2 ลำ เรือขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขนาด 3,000 ตันบรรทุก
จำนวน 1 ลำ และขยายธุรกิจด้านเรือขนส่งพนักงานและสัมภาระ ภายในปี 2555

โครงการขยายกำลังการผลิตสารทำละลาย (Solvent) บจ. ศักดิ์ไชยสิทธิ

บจ. ศักดิ์ไชยสิทธิ
มีแผนงานที่จะขยายกำลังการผลิตสารทำละลายเพื่อตอบสนองความต้องการผลิตภัณฑ์ทำละลายที่เพิ่มขึ้นทั้งภายในประเทศและในภูมิภาค
ซึ่งคาดว่าโครงการดังกล่าวจะประกอบด้วยการขยายกำลังการผลิตสารทำละลายทั้งในส่วนของผลิตภัณฑ์เดิม
เช่น Hexane, Rubber Solvent และผลิตภัณฑ์ใหม่ เช่น A-100
โดยกำลังการผลิตรวมหลังโครงการขยายแล้วเสร็จจะเพิ่มจากปัจจุบันที่ 80 KMTA เป็น 160 KMTA
หรือเพิ่มขึ้นอีก 100% โดยคณะกรรมการ บจ.
ศักดิ์ไชยสิทธิได้อนุมัติโครงการขยายดังกล่าวในเดือนธันวาคม 2554
ซึ่งคาดว่าจะสามารถดำเนินการก่อสร้างได้ในต้นปี 2555
และดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ได้ราวไตรมาส 4 ปี 2556

โครงการร่วมลงทุนในโรงงานผลิตเอทานอล

ในเดือน เมษายน 2554 บจ. ไทยออยล์ เอทานอลได้ลงทุนหุ้นซื้อหุ้นร้อยละ 21.28 ของ บจ.
อุบล ไบโอ เอทานอล ซึ่งเป็นโรงงานเอทานอลที่ผลิตจากมันสำปะหลังสดและมันเส้น กำลังการผลิต
400,000 ลิตรต่อวัน ที่อำเภอนาเยีย จังหวัดอุบลราชธานี
ซึ่งขณะนี้กำลังอยู่ในระหว่างการก่อสร้างโรงงาน และคาดว่าจะทำการผลิตเชิงพาณิชย์ในไตรมาส 4
ของปี 2555 เนื่องจากสถานที่ตั้งโรงงานอยู่ในพื้นที่ที่มีการปลูกมันสำปะหลังอย่างกว้างขวาง และ
บจ. อุบล ไบโอ เอทานอล
ได้มีข้อตกลงกับผู้นำเข้าของประเทศจีนในการรับซื้อผลผลิตเอทานอลที่ได้ทั้งหมด
จึงทำให้โครงการมีความมั่นคงทั้งในด้านวัตถุดิบและการส่งออกผลิตภัณฑ์เอทานอล นอกจากนี้ บจ.
อุบล ไบโอ เอทานอล ยังมีธุรกิจผลิตแป้งมันสำปะหลังขนาดกำลังการผลิต 300 เมตตริกตันต่อวัน
และธุรกิจผลิตก๊าซชีวภาพจากน้ำเสียของโรงงานผลิตแป้งเพื่อนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงในกระบวนการผลิตและผลิตไฟฟ้าเพื่อจำหน่ายให้กับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคเป็นธุรกิจเสริมอีกด้วย
โดยทั้งสองบริษัทมีแผนในการขยายกำลังการผลิตเพิ่มอีกเท่าตัวในปี 2555

โครงการที่อยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้

โครงการปรับปรุงผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์ให้มีมูลค่าสูงขึ้นของ บจ.ไทยพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีน อยู่ในระหว่างการศึกษาโครงการเพิ่มมูลค่าสารเบนซีน
โดยการผลิตต่อยอดเป็นสารอนุพันธ์เบนซีน (Benzene Derivatives) ต่างๆ เช่น สาร LAB
(Linear Alkyl Benzene) ซึ่งเป็นวัตถุดิบสำคัญในการผลิตสารทำความสะอาด เช่น ผงซักฟอก
หรือสารทำความสะอาดอื่นๆ ซึ่งปัจจุบันประเทศไทยมีความต้องการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
แต่ยังต้องนำเข้าทั้งหมด เนื่องจากไม่มีผู้ผลิตในประเทศ
และมีตลาดรองรับที่ชัดเจนในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

โครงการผลิตมันหล่อลื่นพื้นฐานคุณภาพสูงของ บมจ. ไทยลู้บเบส

จากความต้องการน้ำมันหล่อลื่นคุณภาพสูงที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว บมจ. ไทยลู้บเบส
จึงมีโครงการศึกษาการผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน (Lube Base Oil) คุณภาพสูง
เพื่อรองรับมาตรฐานเครื่องยนต์และสิ่งแวดล้อมที่เข้มงวดขึ้น
โดยการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่ผลิตอยู่ในปัจจุบันให้มีคุณภาพสูงขึ้น
หรือสร้างหน่วยผลิตใหม่ ซึ่ง
ในขณะนี้อยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้ทางเศรษฐศาสตร์อย่างละเอียด นอกจากนี้ บริษัทฯ
มีแนวคิดในการต่อยอดธุรกิจไปสู่การผลิตน้ำมันหล่อลื่น (Lubricant) เพื่อให้ครบสายโซ่แห่งคุณค่า
(Value Chain) ของผลิตภัณฑ์ โดยอยู่ระหว่างการศึกษาในรายละเอียด

โครงการประสานความร่วมมือทางด้านธุรกิจไฟฟ้าของบริษัทในกลุ่ม ปตท.

ปัจจุบันกลุ่ม ปตท. ได้มีการขยายธุรกิจของบริษัทต่างๆ ในกลุ่มอย่างต่อเนื่อง
และมีการลงทุนในธุรกิจไฟฟ้าเพื่อสร้างความมั่นคงของพลังงานที่ใช้ในกระบวนการผลิต
อีกยังสามารถนำไฟฟ้าส่วนที่เหลือจำหน่ายให้กับ กฟผ.
เพื่อเสริมความมั่นคงด้านพลังงานไฟฟ้าให้กับประเทศ อย่างไรก็ตาม
การลงทุนในธุรกิจไฟฟ้าของกลุ่ม ปตท. ยังมีความซ้ำซ้อน
โดยที่โครงสร้างการลงทุนของกลุ่มยังไม่สามารถดึงศักยภาพของทรัพยากรที่มีอยู่มาใช้อย่างเต็มประสิทธิภาพ
กลุ่ม ปตท.
จึงได้ร่วมกันศึกษาความเป็นไปได้ในการปรับโครงสร้างธุรกิจไฟฟ้าของกลุ่มเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด
เช่น การลดต้นทุน และการใช้ทรัพยากรบุคคลอย่างเต็มประสิทธิภาพ
ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าของธุรกิจไฟฟ้าของกลุ่มในระยะยาว

โครงการศึกษาการส่งออกเอทานอล

เนื่องจากปัจจุบันความต้องการเอทานอลในประเทศมีจำกัด และมีกำลังการผลิตส่วนเกินจำนวนมาก
บจ. ไทยออยล์เอทานอล
จึงอยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นไปได้ในการขยายตลาดเอทานอลไปสู่ต่างประเทศเพื่อเป็นทางออกให้กับผู้ผลิตเอทานอลในประเทศ
ผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่าประเทศบราซิลซึ่งเดิมเป็นผู้ผลิตและส่งออกเอทานอลหลักของโลกกำลังประสบภาวะขาดแคลนเอทานอลเนื่องจากกำลังการผลิตเอทานอลในปัจจุบันไม่เพียงพอที่จะรองรับความต้องการในประเทศ
จึงเป็นเป็นโอกาสสำหรับประเทศที่มีศักยภาพในการส่งออกเอทานอลรายอื่นๆ
ที่จะเข้าไปครองส่วนแบ่งตลาดบางส่วนซึ่งเคยเป็นของประเทศบราซิล บจ.ไทยออยล์ เอทานอล
มีแผนที่จะจัดหาคลังสินค้าที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุนการส่งออกเอทานอลในอนาคต
โดยมีเป้าหมายไปที่การส่งออกไปยังประเทศฟิลิปปินส์
ซึ่งรัฐบาลจะมีการบังคับให้เปลี่ยนสัดส่วนการผสมเอทานอลในน้ำมันแก๊สโซฮอล์ จากร้อยละ 5
เป็นร้อยละ 10 ภายในเดือนกุมภาพันธ์ 2555

โครงการขยายธุรกิจโดยการควบรวมกิจการ

ไทยออยล์มีแผนงานที่จะขยายธุรกิจทั้งภายใน และภายนอกประเทศด้วยการเข้าซื้อกิจการ (Merger
& Acquisition: M&A) โดยมุ่งเน้นที่จะศึกษาโครงการที่สามารถต่อยอดทั้งธุรกิจหลัก อันได้แก่
ธุรกิจการกลั่นและปิโตรเคมี รวมถึงธุรกิจอื่นๆ ในเครือไทยออยล์
เพื่อให้สามารถใช้ประโยชน์จากทั้งระบบการผลิต
ระบบสาธารณูปโภคและความรู้ความชำนาญของบุคลากรที่มีได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ

ธุรกิจของแต่ละสายพันธ์

4.1.1 ธุรกิจการกลั่นน้ำมัน

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เป็นโรงกลั่นน้ำมันชั้นนำที่ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปแบบค้าส่ง
โดยเป็นโรงกลั่นน้ำมันเดี่ยว (Single-Site) ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ
และเป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันและวัตถุดิบอื่น ๆ
ได้ประมาณ 275,000 บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นประมาณร้อยละ 26
ของกำลังการกลั่นน้ำมันทั้งหมดในประเทศ

สถานที่ตั้งโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ บริษัทย่อย และบริษัทที่บริษัทฯ
เข้าลงทุนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ใกล้ท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางตะวันออกเฉียงใต้เป็นระยะทางประมาณ 124 กิโลเมตร

[]โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

  ----------------- --------------------- ----------------- -----------------
  Ao Udom           อ่าวอุดม                PTT               บมจ. ปตท.

  ESSO              เอสโซ่                 SBM               ทุ่นผูกเรือน้ำลึก

  IPT               บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ       JETTY             ท่าเรือ

  KHAO PHU BAI      เขาภูไบ                SPP               บจ.
                                                            ไทยออยล์เพาเวอร์

  LAEM CHABANG      นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง   TLB               บมจ. ไทยลู้บเบส
  INDUSTRIAL ESTATE                                         

                                          TLB               บจ. ไทยพาราไซลีน
  ----------------- --------------------- ----------------- -----------------

[]

4.1.1.1 ขั้นตอนการผลิตและกระบวนการกลั่น

กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจากน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ

[]

ADIP Di – Iso – Propanal – Amine = DIPA = ADIP หรือ
หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในก๊าซ

CCR Continuous Catalyst Regeneration Platformer Unit หรือ
หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

CDU Crude Distillation Unit หรือ หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ

FCCU Fluidized Catalytic Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

CCG HDS Catalytic Cracked Gasoline Hydrodesulphurization หรือ
หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน

HCU Hydrocracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

HDS Hydrodesulfurization Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล

HDT Hydro Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน

HMU Hydrogen Manufacturing Unit หรือ หน่วยผลิตไฮโดรเจน

HVU High Vacuum Unit หรือ หน่วยกลั่นสุญญากาศ

ISOM Isomerization Unit หรือ หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

KMT Kero Merox Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าด

SRU Sulphur Recovery Unit หรือ หน่วยแยกกำมะถัน

TCU Thermal Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน

หลักพื้นฐานของการกลั่นน้ำมัน

ภาพรวมของกระบวนการกลั่นน้ำมัน

กระบวนการกลั่นน้ำมัน คือ กระบวนการการแยกโมเลกุลสารไฮโดรคาร์บอนที่อยู่ในน้ำมันดิบ
และแปรสภาพสสารดังกล่าวให้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่มีมูลค่าสูงกว่า
โรงกลั่นน้ำมันได้รับการออกแบบให้สามารถกลั่นน้ำมันดิบหลายประเภท รวมถึงวัตถุดิบอื่นๆ
ให้เป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
ตามความต้องการของตลาดโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้กำไรในการกลั่นน้ำมัน (Refinery Margin)
สูงสุด โดยทั่วไปแล้ว
หน่วยผลิตแต่ละหน่วยภายในโรงกลั่นน้ำมันจะทำหน้าที่ได้อย่างน้อยอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้

-   กลั่นแยกสารไฮโดรคาร์บอนหลายๆ ประเภทที่อยู่ในน้ำมันดิบตามจุดเดือดที่ต่างกัน

-   แปลงสภาพไฮโดรคาร์บอนให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่ามากขึ้น

-   ปรับปรุงผลิตภัณฑ์โดยการแยกสารปนเปื้อนออก

-   ผสมผลิตภัณฑ์ชั้นกลาง (Intermediate Streams) เป็นน้ำมันสำเร็จรูป

น้ำมันดิบเป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมัน คุณภาพของน้ำมันดิบและชนิดหน่วยกลั่นต่างๆ
ในโรงกลั่นน้ำมันจะกำหนดวิธีการกลั่นน้ำมัน
และระดับความสามารถในการเปลี่ยนน้ำมันดิบเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปชนิดต่างๆ
ที่เหมาะสม โดยทั่วไป การแบ่งประเภทของน้ำมันดิบจะแบ่งตามความหนาแน่น (Density)
จากต่ำไปสูง (light to heavy) และปริมาณกำมะถันจากต่ำไปสูง (Sweet to sour)
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันต่ำ (light sweet crude oil)
จะมีราคาสูงกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันสูง (heavy sour crude oil)
ทั้งนี้ เพราะต้องผ่านกระบวนการกลั่นและกระบวนการกำจัดสารปนเปื้อนที่มีขั้นตอนน้อยกว่า
และจะให้ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่มีราคาสูง เช่น น้ำมันเบนซิน
น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซลในปริมาณมากกว่า โดยปกติ
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงจะมีราคาต่ำกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นต่ำหรือมีกำมะถันต่ำเพราะจะให้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าต่ำและต้องใช้กระบวนการผลิตเพิ่มเติมเพื่อให้ได้น้ำมันชนิดเบาซึ่งมีมูลค่าสูง
ผลที่ตามมาคือ โรงกลั่นน้ำมันพยายามที่จะมีการกลั่นน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุด โดยคำนึงถึงหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit)
และหน่วยกำจัดสารปนเปื้อน (Treating Unit) ของแต่ละโรงกลั่น
ราคาของสินค้าในปัจจุบันและที่คาดการณ์ในอนาคต ชนิดของผลิตภัณฑ์ที่ต้องการ
และราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ

กระบวนการกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์เป็นกระบวนการที่สามารถแปลงสภาพวัตถุดิบที่มีราคาต่ำ เช่น
น้ำมันดิบที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่ามากขึ้น โดยทั่วไปแล้ว
ความสามารถในการเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Complexity)
ของโรงกลั่นน้ำมันขึ้นอยู่กับจำนวนและชนิดหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit)
ที่มีความยืดหยุ่นและความสามารถในการเลือกใช้วัตถุดิบต่าง ๆ ที่มี
จะทำให้โรงกลั่นน้ำมันอยู่ในฐานะที่ได้เปรียบที่จะใช้ประโยชน์ จากน้ำมันดิบที่ราคาถูก
ซึ่งจะทำให้บริษัทฯ ได้รับกำไรขั้นต้นที่สูงขึ้น

โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) จะสามารถเพิ่มปริมาณน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซล ซึ่งน้ำมันเหล่านี้จะมีมูลค่ามากกว่าน้ำมันเตา ดังนั้น
โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) มากก็จะมีกำไรสูงขึ้นด้วย
ตารางข้างล่างนี้จะแสดงหน่วยการกลั่นน้ำมันต่างๆ และหน้าที่ของหน่วยต่างๆ ของบริษัทฯ

+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | วัตถุดิบที่ใช้   | ผล         | วัตถุประสงค์                  |
|              |            | ิตภัณฑ์หลักที่ได้ |                            |
+==============+============+============+============================+
| ห            | น้ำมันดิบ     | ก๊าซปิโ      | แยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต        |
| น่วยกลั่นน้ำมันดิบ |            | ตรเลียมเหลว | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| (Crude       |            | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทาเบา   |
| Distillation |            | แนฟทา หนัก  | แนฟทาหนัก                   |
| Unit)        |            | น้ำมันก๊าด    | น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน         |
|              |            | น          | น้ำมันดีเซลและน้ำมันเตา         |
|              |            | ้ำมันดีเซลและ |                            |
|              |            | น้ำมันเตา    | หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ มีจำนวน 3     |
|              |            |            | หน่วยซึ่งมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมกัน |
|              |            |            | 260,000 บาร์เรลต่อวัน         |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน           | ลองเรสิดิว   | น้ำมัน       | แยกน้ำมันลองเรสิดิว(Long       |
| ่วยกลั่นสุญญากาศ | (Long      | ก๊าซออยล์สุญญ | Residue)ออกเป็นส่วนต         |
| (High Vacuum | Residue)   | ากาศชนิดเบา | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| Unit)        |            | (Light     | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดเบา   |
|              |            | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าดออยล์สุญ              |
|              |            | Oil)       | ญากาศชนิดหนัก(น้ำมันเตาชนิดเบา) |
|              |            | น้ำม        | และช็อต เรสิดิว               |
|              |            | ันเตาชนิดเบา | (น้ำมันเตาชนิดหนัก)            |
|              |            | (Heavy     |                            |
|              |            | Vacuum Gas | หน่วยกลั่นสุญญากาศ             |
|              |            | Oil )      | กำลังการผลิตรวมกันจำนวน       |
|              |            | น้ำม        | 95,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            | ันเตาชนิดหนัก |                            |
|              |            | (Short     |                            |
|              |            | Residue)   |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยเพิ่มอ     | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปแนฟทาเบา     |
| อกเทนด้วยสารเ |            | ตรเลียมเหลว | (ค่าออกเทนต่ำ) เป็น Isomerate |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ |            | และ        | (ค่าอ                       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม |            | Isomerate  | อกเทนสูงและไม่มีสารอะโรมาติกส์) |
| (I           |            |            | เพื่อนำไปใช                  |
| somerization |            |            | ้ในการผลิตน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว |
| Unit)        |            |            | โดยใช้สารเร่งปฏิกิริยา          |
|              |            |            | และก๊าซไฮโดรเจน             |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 21,500    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | แนฟทาหนัก   | ก๊าซที่ม      | กระบ                       |
| เพิ่มออกเทนด้วย |            | ีไฮโดรเจนสูง | วนการแปรรูปน้ำมันที่มีค่าออกเทนต่ำ |
| สารเร่งปฏิกิริยา |            | (Hydrogen  | ให้เป็นน้ำมันที่มีค               |
| (Continuous  |            | Rich Gas)  | ่าออกเทนสูงขึ้นโดยใช้สารเร่งปฏิกิร |
| Catalyst     |            | ก๊าซปิโ      | ิยาเพื่อนำไปใช้ในการผลิตน้ำมันเบน |
| Regeneration |            | ตรเลียมเหลว | ซินไร้สารตะกั่วและสารอะโรมาติกส์ |
| Platformer   |            | และ        |                            |
| Unit)        |            | Reformate  | หน                         |
|              |            |            | ่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มี จำนวน 2 หน่วย             |
|              |            |            | กำลังการผลิตรวมกัน 50,000     |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | ลองเรสิดิว   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปลองเรสิดิว     |
| แตกโมเลกุลด้วย | (Long      | ตรเลียมเหลว | (Long Residue) และ         |
| สารเร่งปฏิกิริยา | Residue)   | น้ำมันเบนซิน  | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| (Fluidized   | น้ำมัน       | น้ำมันดีเซล   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล      |
| Catalytic    | ก๊าซออยล์สุญญ | และน้ำมันเตา | และน้ำ                      |
| Cracking     | ากาศชนิดหนัก |            | มันเตาโดยมีการใช้สารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        | (Heavy     |            |                            |
|              | Vacuum Gas |            | หน                         |
|              | Oil)       |            | ่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 10,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโ     | น้ำมัน       | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปน้ำมันประเภท   |
| มเลกุลด้วยสารเ | ก๊าซออยล์สุญญ | ตรเลียมเหลว | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ | ากาศชนิดหนัก | แนฟทาเบา   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม | (Heavy     | แนฟทาหนัก   | และน้ำมันดีเซล                |
| (H           | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าด    | โดยใช                      |
| ydrocracking | Oil)       | แ          | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        |            | ละน้ำมันดีเซล | กระบวนการผลิตนี้ต่างจากหน่วย    |
|              |            |            | แตกตัวโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | เพราะมีก                    |
|              |            |            | ารใช้ก๊าซไฮโดรเจนเป็นตัวแยกกำม |
|              |            |            | ะถันและทำการแตกตัวน้ำมันชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Oil) ให้เป็นน้ำมันเบนซิน |
|              |            |            | น้ำมันก๊าด และน้ำมันดีเซล        |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มี 2 หน่วยด้วยกำลังการผลิตจำนวน |
|              |            |            | 47,600 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | ซึ่งช่วยเพิ่มปริมาณของผลิตภัณฑ     |
|              |            |            | ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปโดยเฉพาะน้ำม |
|              |            |            | ันเชื้อเพลิงเครื่องบินและน้ำมันดีเซล |
|              |            |            | (Middle Distillates)       |
|              |            |            | ตลอด                       |
|              |            |            | จนทำให้สามารถใช้น้ำมันดิบชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Crude Oil)          |
|              |            |            | ซึ่งมีราคาต่ำได้มากขึ้น เช่น       |
|              |            |            | น้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง  |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโมเล  | ช็อต เรสิดิว  | น้ำมันเบนซิน  | กระบวนการแปรรูปช็อต เรสิดิว    |
| กุลด้วยความร้อน | (Short     | น้ำมันก๊าด    | (Short Residue)            |
| (Thermal     | Residue)   | น้ำมันดีเซล   | (น้ำมันชนิดหนัก)               |
| Cracking     |            | และน้ำมันเตา | เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น       |
| Unit)        |            |            | โดยใช้ความร้อนสูง             |
|              |            |            | แต่ไม่ได้ใช้สารเร่งปฏิกิริยา       |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน    |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 19,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | น้ำมันเบนซินห | น้ำมันเบนซินห | กระบวนกา                   |
| กำจัดสารปนเปื้อ | รือน้ำมันดีเซล | รือน้ำมันดีเซล | รลดปริมาณกำมะถันและสารปนเปื้อน |
| นในน้ำมันเบนซิน | ที่มีกำมะถันสูง | ที่มีกำมะถันต่ำ | อื่นๆ                        |
| และน้ำมันดีเซล  |            |            | ออกจา                      |
| (H           |            |            | กน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลโดยใช |
| ydrotreating |            |            | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit,        |            |            |                            |
| Hydrodes     |            |            | หน่วยกำจัด                   |
| ulfurization |            |            | สารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซินมีจำนวน |
| Unit)        |            |            | 3 หน่วย โดยมีกำลังการผลิตรวม   |
|              |            |            | 83,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | และน้ำมันดีเซลมีจำนวน 2 หน่วย   |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตรวมกันจำนวน      |
|              |            |            | 81,000 บาร์เรลต่อวัน          |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยกำจัด     | น้ำมันเบนซินท | น้ำมันเบนซิน  | กระบวนการลดปริมาณกำมะถ      |
| กำมะถันในน้ำมัน | ี่มีกำมะถันสูงจ | ที่มีกำมะถันต่ำ | ันออกจากน้ำมันเบนซินจากหน่วยแตก |
| เบนซินจากหน่วย | ากหน่วยแตกโ |            | โมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช |
| แตกโมเลกุลด้วย | มเลกุลด้วยสา |            | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| สารเร่งปฏิกิริยา | รเร่งปฏิกิริยา |            |                            |
| (Catalytic   |            |            | หน่วยกำจัด                   |
| Cracked      |            |            | สารกำมะถันในน้ำมันเบนซินมีจำนวน |
| Gasoline     |            |            | 1 หน่วย โดยมีกำลังการผลิตรวม   |
| Hydrodesul   |            |            | 7800 บาร์เรลต่อวัน            |
| phurization) |            |            |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
|              |            |            |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+

หน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit) ต่างๆ
ประกอบด้วยหน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อนจะช่วยเพิ่มความสามารถในการผลิตน้ำมันเบนซิน
น้ำมันอากาศยานและน้ำมันดีเซล (Middle Distillate Product)
ซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดในประเทศอย่างมาก
และยังช่วยเพิ่มความคล่องตัวในการใช้วัตถุดิบในการผลิตของบริษัทฯ อีกด้วย

นอกจากนี้ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ยังสามารถกลั่นน้ำมันดิบได้หลากหลายประเภทรวมทั้งน้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง
เอเชียตะวันออกไกล (Far East) แอฟริกาตะวันตก และน้ำมันจากแหล่งในประเทศ
ซึ่งการเลือกวัตถุดิบที่จะใช้ขึ้นอยู่กับราคา คุณภาพและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่ได้จากวัตถุดิบนั้นๆ

สรุปกระบวนการกลั่น

กระบวนการกลั่นแยกส่วน (Fractionation)

ด้วยกระบวนการให้ความร้อนแก่น้ำมันดิบจนถึงอุณหภูมิหนึ่ง
และส่งผ่านหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
น้ำมันดิบจะถูกแยกเป็นชนิดต่างๆ ณ จุดเดือดแต่ละจุด กระบวนการนี้เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(Crude Distillation Unit – CDU) โดยการป้อนน้ำมันจากถังพักเข้าสู่หน่วยกลั่น
และผ่านกระบวนการให้ความร้อน จนถึงระดับอุณหภูมิประมาณ 350
องศาเซลเซียสด้วยกระบวนการถ่ายเทความร้อนโดยใช้อุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน (Heat
Exchangers) และ เตาเผา (Fired Heaters)
ขณะผ่านเข้าสู่หอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือดนั้น
น้ำมันดิบบางส่วนจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปยังส่วนบนของหอ และกลั่นตัวเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส
(Distillate) ชนิดต่างๆ ซึ่งรวมถึง ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทา (Naphtha) น้ำมันก๊าด
และน้ำมันดีเซล สำหรับส่วนที่ไม่ระเหยจะกลายเป็นน้ำมันเตา (Residue)
ซึ่งจะออกจากส่วนล่างของหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด
หากต้องการปรับปรุงคุณภาพและมูลค่าของน้ำมันใส จะนำน้ำมันใสเข้ากระบวนการอื่นๆ ต่อไป

กระบวนการปรับปรุงคุณภาพ (Treating)

ความสำคัญของกระบวนการปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันใส (Distillate)
เพื่อการกำจัดสารปนเปื้อนต่างๆ ออกจากน้ำมันใส เช่น สารประกอบไนโตรเจน หรือ
สารประกอบกำมะถัน เป็นต้น และเพื่อปรับปรุงคุณสมบัติ เช่น เสถียรภาพจากความร้อน (Thermal
Stability) และเสถียรภาพของสี (Color Stability) ในหลายกรณี
กระบวนการทำให้บริสุทธิ์นี้ต้องอาศัยปฏิกิริยาของสารเร่งปฏิกิริยาเคมี (Catalytic Reaction)
โดยการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันก๊าดจำเป็นต้องใช้สารเร่งปฏิกิริยาชนิดเหลว (Liquid Catalyst)
ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าดเพื่อเร่งกระบวนการเปลี่ยนแปลง
หรือการกำจัดสารปนเปื้อนออกจากแนฟทา ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน
(Hydrotreating Unit) และน้ำมันดีเซลในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล
(Hydrodesulfurization Unit) นั้น
จะดำเนินการโดยผ่านสารเร่งปฏิกิริยาชนิดแข็งและก๊าซไฮโดรเจน ที่อุณหภูมิและความดันสูง
กระบวนการปรับปรุงคุณภาพนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ผลิตภัณฑ์กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์
และคุณภาพสูงตามความต้องการ

กระบวนการปรับเพิ่มค่าออกเทน (Octane Number Enhancement)

ผลิตภัณฑ์แนฟทาที่ได้จากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบจะมีค่าออกเทนต่ำและมีคุณภาพไม่เหมาะสมในการนำไปใช้ผสมน้ำมันเบนซิน
จึงจำเป็นต้องผ่านกระบวนการกลั่นแยกระดับ โดยแนฟทาจะถูกแยกออกเป็นแนฟทาชนิดเบา (Light
Naphtha) และ แนฟทาชนิดหนัก (Heavy Naphtha)
ซึ่งจะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพในกระบวนการต่างกัน
แนฟทาชนิดเบาจะได้รับการปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(Isomerization Unit) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากประมาณ 65-70 เป็นประมาณ 88-89
โดยผลิตภัณฑ์ที่ได้จะไม่มีสารอะโรมาติกส์ (Aromatic)
ปนอยู่เลยจึงเหมาะสมที่จะใช้ผสมเป็นน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วซึ่งมีสาร อะโรมาติกส์ (Aromatic)
ต่ำสำหรับแนฟทาชนิดหนักนั้นจะถูกแยกไปปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
(CCR) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากระดับปกติ 40-50 เป็น 102-103

กระบวนการเปลี่ยนแปลงลอง เรสิดิว (Conversion of Long Residue)

น้ำมันเตา (Residue) ซึ่งเป็นส่วนที่เหลือจากกระบวนการกลั่นแยกส่วนจากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(CDU) ซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ลอง เรสิดิว (Long Residue)
จะถูกส่งต่อไปยังหน่วยกลั่นสุญญากาศ (High Vacuum Unit - HVU)
เพื่อการแยกส่วนเป็นน้ำมันเตาชนิดเบาและหนัก การแยกส่วนที่เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
นี้ เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
ภายใต้อุณหภูมิสูง และในภาวะสุญญากาศเพื่อป้องกันการแตกตัวของโมเลกุล (Cracking
Reaction)

น้ำมันเตาชนิดเบาจะถูกส่งไปที่หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalytic
Cracking Unit -FCCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalyst)
ภายใต้อุณหภูมิสูง เพื่อแตกโมเลกุลจนเป็นน้ำมันเบนซินที่มีค่าออกเทนสูง และน้ำมันดีเซล
กระบวนการนี้จะทำให้เกิดถ่านโค้ก (Coke) บนสารเร่งปฏิกิริยา ดังนั้น
จึงต้องมีการเผาถ่านโค้กเพื่อนำสารเร่งปฏิกิริยามาใช้งานใหม่ในหน่วย Regenerator
ของหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (FCCU) ทางเลือกอีกทางหนึ่งนั้น
น้ำมันเตาชนิดเบาอาจจะถูกส่งผ่านไปยังหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(HCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยาภายใต้อุณหภูมิสูงและความดันสูง
และสภาวะที่มีก๊าซไฮโดรเจนเพื่อปรับปรุงคุณภาพเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) ที่มีราคาสูง

ส่วนที่เป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่เป็นผลผลิตจากหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
จะถูกส่งผ่านกระบวนการต่อไปในหน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน (TCU)
เพื่อผ่านกระบวนการภายใต้สภาวะแวดล้อมที่มีอุณหภูมิและความดันสูง
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างเป็นน้ำมันเตาที่มีความหนืดต่ำลงและทำให้ได้ผลิตภัณฑ์น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลด้วยอีกส่วนหนึ่ง
กระบวนการนี้เป็นไปเพื่อปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันเตาชนิดหนักเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าตลาดที่สูงขึ้น

จุดประสงค์หลักในการลงทุนในกระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างน้ำมันเตา คือ
เพื่อลดปริมาณน้ำมันเตาที่มีคุณภาพต่ำ และเพื่อเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) เช่น
น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล ที่มีมูลค่าทางการตลาดสูงขึ้น
นอกจากจะทำให้โรงกลั่นน้ำมันมีความยืดหยุ่นในการเลือกชนิดน้ำมันดิบแล้ว
กระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างนี้
ยังช่วยให้กำไรจากการกลั่นขั้นต้นสูงขึ้นกว่าโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Hydro-Skimming)

กระบวนการผสมผลิตภัณฑ์ (Product Blending)

โรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery) มีผลิตภัณฑ์ขั้นกลาง
หรือองค์ประกอบสำหรับผสมน้ำมันหลายชนิด
จึงทำให้สามารถเลือกผสมเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีราคาสูงชนิดต่าง ๆ ได้
ซึ่งผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดจะต้องผ่านข้อกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์
และมีความแม่นยำในรายละเอียดกระบวนการผสม มีการเติมสารเติมแต่ง (Additive) และสี
(Dye) ในกระบวนการนี้เพื่อให้เป็นไปตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล
ในปัจจุบัน บริษัทฯ ใช้ระบบการผสมแบบ In-line Blending
สำหรับการผสมน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซล ส่วนน้ำมันเตายังคงใช้ระบบการผสมแบบ Batch
Blending ระบบการผสมแบบ In-line Blending
นั้นสามารถทำการตรวจสอบคุณภาพน้ำมันขณะผสมได้ตลอดเวลาโดยเครื่องมือวิเคราะห์
ส่วนการแก้ไขคุณภาพและการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดและสัดส่วนการผสมจะควบคุมโดยระบบคอมพิวเตอร์
เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์
ซึ่งนอกจากจะทำให้ได้ส่วนผสมที่มีความเหมาะสมแล้ว ยังทำให้การผสมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

ผลิตภัณฑ์ดังต่อไปนี้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปหลักที่ได้จากโรงกลั่นน้ำมัน

-   ก๊าซปิโตรเลียมเหลว

-   น้ำมันเบนซิน

-   สารทำละลายโซลเว้นท์

-   ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

-   น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าด

-   น้ำมันดีเซล

-   น้ำมันเตา

เศรษฐศาสตร์การกลั่นน้ำมัน (Economics of Refining)

โดยหลักแล้วการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่อยู่บนฐานกำไร (margin)
โดยเป้าหมายของผู้กลั่นน้ำมันคือการทำให้กระบวนการกลั่นน้ำมันมีประสิทธิภาพสูงสุดและได้ผลตอบแทนจากผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดจากวัตถุดิบที่ใช้
ในโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (simple refinery)
ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปจะมีสัดส่วนของน้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) และมีมูลค่าต่ำ เช่น
น้ำมันเตา ลอง เรสิดิว (Long Residue) และยางมะตอยเป็นส่วนใหญ่ และผลิตภัณฑ์ที่เหลือ
ได้แก่ ก๊าซปิโตรเลียมเหลว น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันแก๊สโซฮอล์ มิกซ์ไซลีนส์
น้ำมันอากาศยาน และน้ำมันดีเซล ทั้งนี้ ปริมาณผลิตภัณฑ์จะขึ้นอยู่กับชนิดน้ำมันดิบ และวัตถุดิบที่ใช้
กำไรจากการกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
คำนวณโดยการนำมูลค่าทั้งหมดของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้หักด้วยต้นทุนราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นและสาธารณูปโภคที่ซื้อจากภายนอก
กำไรจากการกลั่นของโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refining Margin)
ต่างจากกำไรของโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
ตรงที่การกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์จะได้น้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) เป็นสัดส่วนที่น้อยกว่า
เพราะโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
จะมีหน่วยกลั่นที่สามารถแปรสภาพน้ำมันชนิดหนักที่มีมูลค่าต่ำให้เป็นน้ำมันชนิดเบา (light
Products) ที่มีมูลค่าสูงกว่าได้
โรงกลั่นน้ำมันที่มีระบบที่คอมเพล็กซ์กว่าจะมีผลตอบแทนการผลิตที่สูงกว่าเนื่องด้วยความสามารถในการผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงโดยใช้น้ำมันดิบหรือวัตถุดิบอื่นที่มีต้นทุนต่ำกว่า
ผลที่ตามมาก็คือกำไรจากการกลั่นแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Margin)
จะสูงกว่ากำไรจากการกลั่นแบบพื้นฐาน

อุตสาหกรรมนี้ใช้ค่าอ้างอิง (benchmark) หลายอย่างในการวัดผลตอบแทน
ความซับซ้อนและประสิทธิภาพของโรงกลั่น ประกอบด้วย

-   กำไรจากการกลั่นขั้นต้น

-   อัตราการใช้กำลังการผลิต (Plant Utilization Rate)

-   Upgrading-to-Refining Ratio

-   Hydrotreating-to-Refining Ratio

-   Non-Energy Cash Cost

-   ค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา และ

-   ความพร้อมในการผลิต (Operational Availability)

4.1.1.2 ที่มาของรายได้

การจำหน่ายผลิตภัณฑ์

ในปี 2554 บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศประมาณร้อยละ 85
ของปริมาณขายของผลิตภัณฑ์ทั้งหมดของบริษัทฯ ซึ่งเป็นการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ให้แก่ บมจ. ปตท.
ในอัตราร้อยละ 41 ให้แก่เชลล์ในอัตราร้อยละ 6 ให้แก่เชฟรอนในอัตราร้อยละ 3
ให้แก่ผู้ซื้อรายอื่นในอัตราร้อยละ 22 ให้แก่บริษัทย่อยในอัตราร้อยละ 13 และ ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ
15 เป็นการส่งออก

ในปี 2554 บมจ. ปตท. ซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นจำนวนร้อยละ 41
ของปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ
เพื่อจำหน่ายในประเทศซึ่งคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ของปริมาณความต้องการผลิตภัณฑ์ของ บมจ. ปตท.
ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปประเภทเบา (Light) กลาง
(Middle) และหนัก (Heavy)

ตารางข้างล่างนี้ แสดงรายละเอียดของชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ
จำหน่ายและเทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

หน่วย: ล้านลิตร

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                          ปี 2551                                    ปี 2552                                    ปี 2553                                           ปี 2554                  
  ----------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ------ ---------------- ------------------------ ------ ---------------- ------------------------
  ผลิตภัณฑ์                  ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย          ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย          ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว.        722              4                        480              3                               386              3                               776              4

  น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว⁽¹⁾   2,908            17                       2,738            16                              2,519            16                              2,742            16

  มิกซ์ไซลีนส์                0                0                        0                0                               0                0                               0                0

  Light Naphtha           399              2                        478              3                               532              3                               565              3

  Isomerate/ Reformate    2,100            13                       2,344            13                              2,138            13                              2,337            13

  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน/     3,641            17                       3,195            19                              3,104            19                              3,360            19
  น้ำมันก๊าด                                                                                                                                                                              

  ดีเซลหมุนช้า (Diesel)/     5,767            34                       5,941            35                              5,561            35                              6,297            35
  ดีเซลหมุนเร็ว (Gas Oil)                                                                                                                                                                 

  น้ำมันเตา                 1,517⁽²⁾         9                        1,644⁽³⁾         10                              1,664⁽⁴⁾         10                              1,581⁽⁵⁾         9

  ลอง เรสิดิว (Long         39               0                        146              1                               60               1                               105              1
  Residue)                                                                                                                                                                             

  กำมะถัน                  34               0                        35               0                               34               0                               38               0

  รวม                     17,127           100                      17,001           100                             15,998           100                             17,801           100
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

หมายเหตุ

(1) รวมการจำหน่าย Gasohol 95 ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2548

(2) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 63 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 39
    ล้านลิตร

(3) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 50 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 41
    ล้านลิตร

(4) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 37 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 42
    ล้านลิตร

(5) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 34 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 41
    ล้านลิตร

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ บมจ. ปตท. ตามสัญญา Product Offtake
and Crude Oil Supply Agreement (POCSA) โดย บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ตกลงที่จะซื้อขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูป ณ
ราคาตลาดตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ ข้อกำหนดและเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในสัญญา
POCSA ทั้งนี้ตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ บมจ. ปตท.
ต้องเสนอชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่ บมจ. ปตท. ต้องการ ซึ่งต้องเป็นปริมาณอย่างน้อยร้อยละ
49.99 ของกำลังการกลั่นของบริษัทฯ และบริษัทฯ
จะแจ้งให้ทราบถึงชนิดและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่บริษัทฯ สามารถส่งมอบให้ บมจ. ปตท.
ได้ภายในเวลาที่ตกลงกัน นอกจากนี้บมจ. ปตท. มีสิทธิพิเศษตามสัญญาที่จะซื้อผลิตภัณฑ์ ณ
ราคาตลาดในขณะนั้นก่อนลูกค้ารายอื่นในปริมาณสูงสุดร้อยละ 100 ของกำลังการผลิตของบริษัทฯ
ภายใต้เงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา POCSA

บมจ. ปตท. จะรับซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
เพื่อการจำหน่ายในตลาดภายในประเทศให้ได้มากที่สุดและบริษัทฯ ต้องตั้งเป้า หมาย
ที่จะดำเนินการตามความต้องการของ บมจ. ปตท. ในการผลิตผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
ให้ใกล้เคียงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์และในทางเทคนิค
เงื่อนไขและข้อกำหนดของการซื้อผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปของบริษัทฯ

สัญญา POCSA
สามารถถูกยกเลิกโดยที่คู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้แจ้งความจำนงดังกล่าวให้แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งเป็นลายลักษณ์อักษรเป็นการล่วงหน้าไม่น้อยว่า
12 เดือน แต่ทั้งนี้ คู่สัญญาไม่สามารถแจ้งความจำนงก่อนครบรอบปีที่ 13 นับจากวันที่สัญญา POCSA
มีผลบังคับใช้

นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ เชลล์ เชฟรอน
และผู้ค้าน้ำมันรายอื่นๆ เช่น บมจ. บางจาก บมจ. ภาคใต้เชื้อเพลิง และ บมจ. สยามสหบริการ
เป็นต้น รวมทั้ง ขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีให้แก่ บจ.
ไทยพาราไซลีน

สำหรับผลิตภัณฑ์ส่วนเกินอื่นๆ เช่น น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว
ได้ถูกจัดจำหน่ายสู่ตลาดต่างประเทศผ่าน บมจ. ปตท. และคู่ค้าน้ำมันรายอื่น ๆ
ซึ่งในระยะเวลาที่ผ่านมายังคงมีการส่งออกตามความเหมาะสมและสภาวะเอื้ออำนวยของตลาดภายในประเทศและตลาดในภูมิภาค

ตารางต่อไปนี้แสดงถึงปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ จำหน่ายในปี 2551 2552
2553 และ 2554 เทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

หน่วย: ล้านลิตรยกเว้นอัตราร้อยละ

  ------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ --
                      รอบปีสิ้นสุดวันที่ 31                                                                                                                                                          
                      ธันวาคม                                                                                                                                                                  

                      2551                                      2552                                      2553                                      2554                                      

                      ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   

  ในประเทศ – บมจ.     7,535            44                       7,399            43                       6,877            43                       7,286            41                       
  ปตท.                                                                                                                                                                                        

  เชลล์                1,185            7                        1,180            7                        946              6                        1,052            6                        

  เชฟรอน              978              6                        668              4                        395              3                        564              3                        

  บจ. ไทยพาราไซลีน     2,098            12                       2,346            14                       2,139            13                       2,338            13                       

  บมจ. บางจาก         549              3                        419              2                        329              2                        405              2                        

  อื่นๆ                 1,528            9                        1,830            11                       2,070            13                       3,551            20                       

  รวม                 13,873           81                       13,842           81                       12,756           80                       15,196           85                       

  ส่งออก – บมจ.        807              5                        440              3                        647              4                        298              2                        
  ปตท.⁽¹⁾                                                                                                                                                                                     

  อื่นๆ                 2,447            14                       2,719            16                       2,596            16                       2,307            13                       

  รวม                 3,254            19                       3,159            19                       3,243            20                       2,605            15                       

  ปริมาณการจำหน่ายรวม   17,127           100                      17,001           100                      15,999           100                      17,801           100                      
  ------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ --

หมายเหตุ

(1) รวมปริมาณที่จำหน่ายให้ PTT International Trading Pte/Ltd ประเทศสิงคโปร์
    ซึ่งเป็นบริษัทที่ บมจ. ปตท. ถือหุ้นทั้งหมด

4.1.1.3 การแข่งขัน

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีบริษัทฯ ที่ประกอบธุรกิจกลั่นน้ำมันรายใหญ่จำนวน 6 รายคือบริษัทฯ บมจ.
บางจาก บมจ. เอสโซ่ บมจ. ปตท. โกลบอล เคมิคอล (เดิม บมจ. อะโรเมติกส์และการกลั่น)
บจ.เอสพีอาร์ซี และ บมจ.ไออาร์พีซี โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมในปี 2553 ทั้งสิ้นประมาณ
1,080,000 บาร์เรลต่อวัน โดยบมจ.บางจากและบมจ. เอสโซ่ เป็นผู้ประกอบการแบบครบวงจร
แต่ผู้ประกอบการที่เหลือประกอบธุรกิจการกลั่นน้ำมันแต่เพียงอย่างเดียวโดยพึ่งพาสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์
(Offtake Agreement)
และ/หรือการส่งมอบในตลาดเสรีเพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการกลั่นน้ำมันต่างๆ
โดยโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ แข่งขันกับโรงกลั่นน้ำมันในประเทศเป็นหลักและกับโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ
ในภูมิภาครองลงไป

บริษัทคู่แข่งหลักของบริษัทฯส่วนใหญ่เป็นบริษัทน้ำมันแบบครบวงจรระดับชาติและระดับนานาชาติที่มีธุรกิจด้านปิโตรเลียมหลายประเภทโดยเฉพาะระดับนานาชาติที่มีการสำรวจขุดเจาะหาแหล่งน้ำมันดิบการผลิต
การกลั่นน้ำมัน และ การตลาด เนื่องจากการทำธุรกิจแบบครบวงจร
การมีเงินลงทุนและแหล่งทรัพยากรเป็นจำนวนมาก รวมทั้งยังสามารถจัดหาน้ำมันดิบได้สม่ำเสมอ
ทำให้บริษัทเหล่านี้สามารถยืนหยัดในตลาดที่มีสภาวะผันผวนและแข่งขันด้านราคาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่มีการแข่งขันสูง
ทั้งในด้านราคาและสัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้จากการกลั่น ซึ่งบริษัท ฯ
ได้เปรียบคู่แข่งจากการที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีระบบการกลั่นหลายขั้นตอน ทันสมัย และใหญ่ที่สุดในประเทศ
ทำให้สามารถผลิตน้ำมันสำเร็จรูปที่มีคุณค่าสูงในสัดส่วนที่มากที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย นอกจากนี้
บริษัทฯ ยังมีความได้เปรียบคู่แข่งในเรื่องความยืดหยุ่น (Flexibility) ในการผลิต
เนื่องจากหน่วยกลั่นน้ำมันสำเร็จรูปของบริษัทฯได้เชื่อมต่อกับหน่วยผลิตปิโตรเคมีและน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
ทำให้บริษัทฯ สามารถบริหารจัดการการผลิตเพื่อตอบสนองต่อราคาผลิตภัณฑ์ในตลาดโลกที่ผันผวนได้
นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังเป็นผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันเบนซิน ออกเทน 95 รายเดียวในประเทศไทย
และครองส่วนแบ่งการตลาดส่วนใหญ่ในภูมิภาคอินโดจีน และ บริษัท ฯ ยังสามารถผลิตน้ำมันเบนซิน
และน้ำมันดีเซล มาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนกำหนด รวมทั้ง บริษัท ฯ
ยังเป็นผู้ผลิตน้ำมันเตาชนิดกำมะถัน 2% ซึ่งใช้ในโรงงานอุตสาหกรรมรายใหญ่ของประเทศ
ทำให้บริษัท ฯ สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ในทุกผลิตภัณฑ์

4.1.1.4 การกำหนดราคาของผลิตภัณฑ์

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศอ้างอิงจากราคาตลาดจากประเทศสิงคโปร์ ณ
ช่วงเวลาขณะนั้นของผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกัน ซึ่งจะเป็นราคาอ้างอิง (Benchmark) ของราคา ณ
โรงกลั่น (Ex-refinery price) ราคาตลาด ณ
ประเทศสิงคโปร์ดังกล่าวสะท้อนถึงอุปสงค์และอุปทานของผลิตภัณฑ์ในภูมิภาค
โดยจะกำหนดราคาประจำวันเป็นเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ บริษัทฯ
จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในตลาดในประเทศด้วยราคาที่อ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity) และในการส่งออกโดยอ้างอิงหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity)

4.1.1.5 การส่งมอบผลิตภัณฑ์

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้แก่ลูกค้าที่หน้าโรงกลั่นโดยคิดราคาบนเงื่อนไข
Free on Board (FOB)
สถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯทำให้ผู้ซื้อผลิตภัณฑ์สามารถเข้าถึงเครือข่ายการส่งมอบผลิตภัณฑ์ได้โดยสะดวกมีประสิทธิภาพสูงในการบริหารค่าใช้จ่าย
โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เชื่อมต่อกับระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิดสู่คลังน้ำมันในบริเวณตอนเหนือของกรุงเทพมหานครและภาคอีสานในปี
2554 ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปประมาณร้อยละ 41 ของยอดขายของบริษัทฯ
ได้ถูกจัดส่งจากผู้ซื้อไปยังลูกค้าของบริษัทฯโดยผ่านทางระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิดของ
บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย และทางท่อส่งน้ำมันที่เชื่อมระหว่าง บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ในขณะที่อีกประมาณร้อยละ 39 ผ่านระบบการลำเลียงทางเรือบรรทุกที่ลูกค้าเป็นผู้เช่า
และอีกร้อยละ 20 โดยการขนส่งทางรถยนต์
ซึ่งผู้ซื้อสามารถรับซื้อผลิตภัณฑ์ผ่านระบบการขนส่งผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจากบริษัทฯ
เพื่อให้ใกล้กับสถานที่ประกอบการของตน
และจัดส่งผลิตภัณฑ์ด้วยต้นทุนที่ต่ำไปยังตลาดที่สำคัญของผลิตภัณฑ์ซึ่งรวมถึง
กรุงเทพมหานครและศูนย์กลางในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ

4.1.1.6 ข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุดิบ

การจัดหาน้ำมันดิบ

วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมันคือน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศและภายในประเทศโดยใช้วิธีการซื้อด้วยการทำสัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจรซึ่งจะทำให้บริษัทฯ
มีความคล่องตัวในการจัดหาน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศผ่านการขนส่งทางทะเลมายังโรงกลั่นน้ำมันโดยตรงและการซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศผ่านการขนส่งทางรถไฟและทางเรือ
การที่บริษัทฯ มีทุ่นผูกเรือน้ำลึกทำให้บริษัทฯ สามารถรับน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
จากเรือขนส่งน้ำมันดิบขนาดใหญ่โดยตรงซึ่งทำให้การขนถ่ายน้ำมันดิบมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ในปี 2554 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 90 ของมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
โดยบริษัทฯ ซื้อน้ำมันดิบส่วนใหญ่จากประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางร้อยละ 88 เช่น
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ ซาอุดิอาระเบีย กาตาร์ และเยเมน ร้อยละ 2
จากประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกไกล (Far East) เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย
และฟิลิปปินส์ ส่วนที่เหลืออีกประมาณร้อยละ 10 มาจากแหล่งในประเทศ
ทั้งนี้การเลือกใช้น้ำมันดิบจะขึ้นอยู่กับราคาและผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ โดยบริษัทฯ
มีความประสงค์จะเพิ่มการซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ จากแหล่งภายในประเทศให้มากที่สุด
เนื่องจากมีคุณสมบัติที่เหมาะสมสำหรับกระบวนการกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
และเป็นราคาที่สามารถแข่งขันได้เนื่องจากมีต้นทุนการขนส่งที่ต่ำ

เนื่องจากการซื้อขายน้ำมันดิบขึ้นอยู่กับสภาวการณ์ในตลาดน้ำมันดิบและปริมาณน้ำมันดิบที่มี บริษัทฯ
จึงดำเนินการจัดซื้อน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 45 จาก บมจ. ปตท. และอีกประมาณร้อยละ 55
จากผู้จำหน่ายรายอื่นภายใต้สัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจร
สำหรับการจัดซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งต่างประเทศ บริษัทฯ ใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30
วัน นับจากวันที่ที่ระบุไว้ในใบตราส่ง (Bill of Lading Date)
ซึ่งเป็นหลักการที่ใช้ทั่วไปและซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆจากแหล่งในประเทศ จาก บมจ. ปตท.
โดยใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30 วันนับจากวันที่ระบุในใบตราส่ง

ตารางแสดงถึงมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ ที่ซื้อจากแหล่งต่างๆ

 หน่วย : ล้านบาท ยกเว้นอัตราร้อยละ

  ----------------------- ------------- ------- --------- ------- --------- ------- --------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ   รอบปีสิ้นสุดวันที่                                                         
                          31 ธันวาคม                                                           

                          2551          ร้อยละ   2552      ร้อยละ   2553      ร้อยละ   2554      ร้อยละ

  ตะวันออกกลาง ⁽¹⁾         274,106       84      179,805   85      182,495   77      297,020   88

  เอเชียตะวันออกไกล (Far    5,982         2       6,388     3       26,217    11      6,844     2
  East) ⁽²⁾                                                                                   

  ประเทศไทย ⁽³⁾           47,475*       14*     22,509    11      28,481    12      34,299    10

  แอฟริกา ⁽⁴⁾              -             -       2,638     1       -         0       1,381     0

  รวม                     327,563       100     211,340   100     237,193   100     339,544   100
  ----------------------- ------------- ------- --------- ------- --------- ------- --------- -------

หมายเหตุ:

(1) ได้แก่ สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โอมาน เยเมน กาตาร์ และซาอุดิอาระเบีย

(2) ได้แก่ บรูไน รัสเซีย มาเลเซีย อินโดนีเซีย เวียดนาม ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย

(3) ได้แก่ อ่าวไทย กำแพงเพชร ระยอง และชลบุรี

(4) ได้แก่ ไนจีเรีย แองโกลา และอัลจีเรีย

* ไม่รวมซื้อผลิตภัณฑ์พลอยได้ (by-products) จาก บจ. ไทยพาราไซลีน และ บมจ.ไทยลู้บเบส

วัตถุดิบอื่นๆ

บริษัทฯ ซื้อลอง เรสิดิว (Long Residue) จากบมจ. ไออาร์พีซี
เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตน้ำมันหล่อลื่นของ บมจ. ไทยลู้บเบส นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังทำการนำเข้าสารเติมแต่งอื่นๆ
และสีสำหรับผสมในผลิตภัณฑ์เพื่อให้ได้ตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล รวมทั้ง
บริษัทฯ ได้เริ่มนำเข้าสารมิกซ์ไซลีน เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ ของ
บมจ. ไทยพาราไซลีน เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตให้เต็มกำลังการกลั่นของหน่วยผลิตสารพาราไซลีน

4.1.1.7 สาธารณูปโภค (น้ำ, ไฟฟ้าและไอน้ำ, ก๊าซ, สารเร่งปฏิกิริยา)

น้ำ 

บริษัทฯ รับน้ำดิบเพื่อใช้ในโรงกลั่นน้ำมันร้อยละ 40-50 จากบริษัท
จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด (มหาชน) (East Water)
โดยน้ำดิบจะมาจากอ่างเก็บน้ำหนองค้อในจังหวัดชลบุรี
และอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลในจังหวัดระยอง นอกจากนั้น บริษัทฯ
ยังรับน้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำบางพระด้วยในสัดส่วนร้อยละ 15-20 โดยบริษัทฯ
ได้รับอนุญาตจากกรมชลประทานให้สูบน้ำจากอ่างเก็บน้ำบางพระได้ และบริษัทฯ
ยังผลิตน้ำจากหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืด (Seawater Desalination Unit)
เพื่อสนองต่อความต้องการน้ำอีกประมาณร้อยละ 35-40 ของปริมาณน้ำที่ใช้ในโรงกลั่นน้ำมัน
โดยหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืดแห่งนี้ได้ทำหน้าที่เป็นแหล่งจ่ายน้ำไปยังแหล่งผลิตไอน้ำเกือบทั้งหมดในโรงกลั่นน้ำมัน
นอกจากนี้ ยังมีน้ำจากกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมัน เช่น น้ำ Demineralized น้ำ
Condensate และน้ำที่ผ่านการกรองด้วยถังกรองทรายและฆ่าเชื้อโรคแล้ว
สำหรับเป็นน้ำใช้พนักงานอีกด้วย

ไฟฟ้าและไอน้ำ 

บริษัทฯ จัดซื้อไฟฟ้าประมาณร้อยละ 45 ของความต้องการไฟฟ้าทั้งหมดและไอน้ำประมาณร้อยละ 23
ของความต้องการจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ส่วนที่เหลือเป็นการผลิตภายในโรงกลั่นน้ำมันจากเชื้อเพลิงที่กลั่นได้ โดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
มีข้อตกลงร่วมกับ กฟผ. ในการให้ กฟผ. เป็นแหล่งจ่ายไฟฟ้าสำรอง ในกรณีที่ บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์จ่ายไฟฟ้าให้กับบริษัทฯไม่เพียงพอ

ก๊าซธรรมชาติ

บมจ. ปตท. เป็นผู้จำหน่ายก๊าซธรรมชาติแต่เพียงผู้เดียวในประเทศ โดย บมจ. ปตท.
จำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับ

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ และบจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ สำหรับการผลิตไฟฟ้าให้แก่บริษัทฯ
เพื่อการสนับสนุนการผลิต

สารเร่งปฏิกิริยา

ในบางขั้นตอนของกระบวนการผลิตของบริษัทฯ
มีการใช้สารเร่งปฏิกิริยาหลายประเภทเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ตามความต้องการ ซึ่งบริษัทฯ
จะทำการประเมินและเลือกสารเร่งปฏิกิริยาจากคุณสมบัติ ประสิทธิภาพและราคาเป็นหลัก
ในบางกรณีบริษัทฯ จะขอคำปรึกษาจากที่ปรึกษาทางเทคนิคซึ่งได้แก่ SGSI
และทำการสอบถามประสบการณ์ของโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ ที่ใช้สารเร่งปฏิกิริยานั้นๆ
เพื่อนำมาเป็นข้อมูลเพิ่มเติมในการตัดสินใจ
เพื่อให้มีความมั่นใจว่าสารเร่งปฏิกิริยาที่ถูกเลือกนั้นสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์

4.1.1.8 การสนับสนุนด้านเทคโนโลยี

บริษัทฯ มีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตให้ก้าวหน้าทันสมัยอยู่เสมอ ทั้งในด้านคุณสมบัติของวัตถุดิบ
คุณภาพของผลิตภัณฑ์ การปรับปรุงกระบวนการผลิต
การพัฒนามาตรฐานการรักษาความปลอดภัยในกระบวนการผลิต
การสร้างระบบควบคุมการผลิตให้มีประสิทธิภาพเพื่อดูแลรักษากระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
เป็นการเพิ่มพูนโอกาสในการทำกำไรและรักษาความได้เปรียบในการแข่งขัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ฝ่ายเทคโนโลยี (Technology Department) ของบริษัทฯ
มีพนักงานจำนวนทั้งสิ้น 47 คน โดยเป็นวิศวกรผลิตจำนวนทั้งสิ้น 34 คน วิศวกรระบบควบคุม 7 คน
ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม 4 คน และนักวิเคราะห์ด้านเทคนิค 2 คน
หน้าที่รับผิดชอบหลักของฝ่ายเทคโนโลยีมีดังนี้

- กำกับดูแลและพัฒนากระบวนการผลิต ติดตามความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

- วางแผนการผลิตทั้งระยะสั้นและระยะยาว และให้คำแนะนำในการพัฒนาโอกาสทางธุรกิจ

- กำกับดูแลระบบควบคุมกระบวนการ (Process Control) ขั้นพื้นฐาน (Basic) และขั้นสูง
(Advance)

- ตรวจติดตามทางเทคนิคการใช้พลังงานและการสูญเสีย

  - ทำการเปรียบเทียบอ้างอิง (Benchmarking)
  กับโรงกลั่นทั่วโลกเพื่อประเมินประสิทธิภาพในการกลั่นในทุกด้าน
  เพื่อพัฒนาศักยภาพของโรงกลั่นให้ดียิ่งขึ้น

  - การติดตามกำกับดูแลสภาวะแวดล้อมทั้งด้านน้ำ อากาศ และเสียง
  รวมถึงการบริหารจัดการกากของเสียโรงงานให้เป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายและหาทางป้องกันเพื่อไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนข้างเคียงโรงกลั่น

ฝ่ายเทคโนโลยีจะทำงานร่วมกับฝ่ายการพาณิชย์ ฝ่ายผลิต
และฝ่ายวิศวกรรมอย่างใกล้ชิดในการตัดสินใจเกี่ยวกับการจัดการการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพตลอดทุกขั้นตอนการผลิต
ตั้งแต่การเลือกชนิดของน้ำมันดิบ การควบคุมกำลังการผลิต การกำหนดชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์
การควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์
ตลอดจนการกำหนดช่วงเวลาบำรุงรักษากระบวนการผลิตที่เหมาะสมที่จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจให้น้อยที่สุด

นอกจากนี้แล้ว บริษัทฯ ได้ทำสัญญาเพื่อรับบริการด้านเทคนิค (Technical Service
Agreement: TSA) กับบริษัท PTT Energy Solutions (PTTES) มีระยะสัญญาวาระละ 5 ปี
เพื่อเป็นเครือข่ายในการแลกเปลี่ยนความรู้ข้อมูลทางเทคนิค
และปรึกษาหารือในการแก้ไขปัญหาทางวิศวกรรมของกระบวนการผลิต
การปรับปรุงมาตรฐานทางวิศวกรรมและความปลอดภัย ตลอดจนการฝึกอบรมพนักงาน ของบริษัทฯ
รวมถึงบริษัทในเครือในก้าวทันต่อเทคโนโลยี เพื่อเร่งพัฒนาวิศวกรให้มีศักยภาพสูงขึ้น

4.1.1.9 การประกันภัย

บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยที่ครอบคลุมดังนี้

-   สรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of  Profits) ของโรงกลั่นน้ำมัน

-   ความรับผิดต่อบุคคลภายนอก  (Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product
    Liability)

-   สรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ

-   การประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานบริษัท (Directors’ & Officers’
    Liability)

รายละเอียดของความคุ้มครองของกรมธรรม์ประกันภัยสรุปพอสังเขปได้ดังนี้

บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยสำหรับสรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of
 Profits) ทั้งหมด ครอบคลุมถึง การชำรุดของเครื่องจักร เพลิงไหม้ น้ำท่วม แผ่นดินไหว
พายุขนาดใหญ่ อุบัติเหตุรถยนต์ ความเสียหายต่อคลังน้ำมันและวัตถุดิบ ทรัพย์สินที่บริษัทฯ
เป็นเจ้าของหรืออยู่ภายใต้การดูแลของบริษัทฯ และการหยุดชะงักของธุรกิจ ทั้งนี้
ภายใต้ข้อจำกัดบางอย่าง นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังมีการประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก
(Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product Liability)
และมีการประกันสรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับโรงกลั่นน้ำมัน 
โดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์ทุกๆ ปี การประกันภัยของบริษัทฯ
ครอบคลุมถึงความรับผิดที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมัน โรงไฟฟ้า รวมถึงบริเวณโรงกลั่น
ผลิตภัณฑ์ และความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอศรีราชา
จังหวัดชลบุรีและ/หรือในประเทศไทย
แต่ในบางกรมธรรม์ไม่ครอบคลุมถึงประเทศสหรัฐอเมริกาและแคนาดา  กรมธรรม์ของบริษัทฯ
ครอบคลุมเรื่องการมุ่งร้าย (Sabotage)
แต่ไม่ครอบคลุมถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากสงครามหรือการก่อการร้าย (Terrorism)
มลภาวะทางเสียง

กรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานของบริษัท (Directors’ & Officers’
Liability) ให้ความคุ้มครอง ในกรณีที่ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น การประมาทเลินเล่อ
การละเลยการปฏิบัติงานหรือการให้คำแนะนำผิดพลาดโดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์    ทุกๆ ปี

4.1.1.10 ความรับผิดชอบต่อสังคมและระบบการด้านอาชีวอนามัย

ด้วยวิสัยทัศน์และพันธกิจที่ยึดมั่นในความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืน
และสร้างความพึงพอใจแก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเหมาะสม
เครือไทยออยล์ตระหนักถึงความสำคัญของทุกกระบวนการผลิตพลังงานที่สะอาดและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมตลอด
50 ปีที่ผ่านมา และยังคงรักษามาตรฐานของกระบวนการผลิต เพื่อให้เกิดการพัฒนาที่ยั่งยืน
รวมทั้งสร้างสรรค์กิจกรรมที่แสดงถึงความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร (Corporate Social
Responsibility: CSR) ตั้งแต่กระบวนการดำเนินธุรกิจไปจนถึงการพัฒนาชุมชนอย่างต่อเนื่อง
ทั้งในชุมชนรอบโรงกลั่น (Community) และสังคมในภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)
โดยนำจุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานมาพัฒนาโครงการด้านความรับผิดชอบต่อสังคม
ที่มุ่งเน้นการประยุกต์ใช้พลังงานที่มีอยู่ในธรรมชาติ แทนการปล่อยทิ้งให้สูญเปล่า
เพื่อเพิ่มความสามารถในการจัดการทรัพยากรและพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนให้ดีขึ้นบนพื้นฐานของความพอเพียง
คงไว้ซึ่งวิถีชีวิตและอาชีพของชุมชนที่อิงหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ส่งเสริมให้เกิดการพึ่งพาตนเองอันจะนำไปสู่ความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน

ในปีที่ผ่านมา เครือไทยออยล์ได้ดำเนินกิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างต่อเนื่อง
และขยายวงกว้างมากขึ้นจนเป็นที่ยอมรับทั้งในระดับประเทศและระดับอาเซียน
สิ่งที่แสดงถึงความภาคภูมิใจคือ รางวัล Thailand Energy Awards 2011 ประเภทดีเด่น
ด้านพลังงานทดแทน ประเภทโครงการพลังงานหมุนเวียนที่ไม่เชื่อมโยงกับระบบสายส่งไฟฟ้า (Off
Grid) ของรัฐ จากการดำเนินโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิง “ไฟฟ้าจากสายน้ำ”
ที่จังหวัดเชียงใหม่ และด้านอนุรักษ์พลังงานประเภทโรงงานควบคุม
และในระดับสากลภูมิภาคอาเซียนเครือไทยออยล์ ได้รับรางวัล ASEAN Energy Awards
โดยได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ด้านพลังงานทดแทน ประเภท Off - Grid
จากโครงการต่อยอดโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิงในการยกระดับคุณภาพชีวิตด้านการศึกษา
นอกจากนี้
เครือไทยออยล์ได้มีส่วนร่วมในวิกฤตการณ์ของชาติจากสถานการณ์มหาอุทกภัยในช่วงที่ผ่านมา
พนักงานจิตอาสาได้ร่วมกันลงพื้นที่ช่วยเหลือผู้ประสบภัยน้ำท่วมอย่างต่อเนื่อง
ทั้งการแจกสิ่งของจำเป็น และจัดตั้งชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจ (หน่วย SEAL)
ลงพื้นที่ช่วยเหลือบรรเทาทุกข์ของพี่น้องชาวไทยให้ผ่านวิกฤตนี้ไปด้วยดี

วันนี้เครือไทยออยล์ ยังคงสานต่อเจตนารมณ์การดำเนินธุรกิจที่คำนึงถึงความสมดุล ทั้งด้านสังคม
สิ่งแวดล้อม และเศรษฐกิจ เพื่อความยั่งยืนของกิจการ
เราจึงเป็นส่วนหนึ่งของอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพธุรกิจสูง แข็งแกร่ง
และความสัมพันธ์อันดีกับชุมชนโดยรวม กิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคม
จึงเปรียบเสมือนจุดเริ่มต้นและจุดเปลี่ยนของการพัฒนาไปสู่องค์กรที่ยั่งยืน (Sustainable
Organization) ตามเป้าหมายกลยุทธ์ขององค์กรที่พร้อมเป็นส่วนหนึ่งของสังคม
และมีความปรารถนาในการทำความดีตอบแทนสังคมที่ตนอยู่ (Corporate Citizenship)
ตามแนวทางค่านิยมองค์กร สะท้อนผ่านคำสำคัญคือ “POSITIVE”
ที่แสดงถึงคุณลักษณะของพนักงานเครือไทยออยล์ที่เป็นทั้ง “คนเก่ง” และ “คนดี” ที่มีหัวใจจิตอาสา
พร้อมจะลงมือและคิดอย่างสร้างสรรค์
ผ่านกระบวนการทำงานและชีวิตประจำวันให้เกิดประโยชน์และมีคุณค่าคืนกลับสังคม

คณะกรรมการและผู้บริหารสูงสุดของบริษัทฯ
ได้ให้ความสำคัญในการดำเนินธุรกิจด้วยความรับผิดชอบต่อสังคมจึงได้กำหนดยุทธศาสตร์และนโยบายด้าน
CSR ด้วยการบูรณาการจุดแข็งและความเชี่ยวชาญทางพลังงานขององค์กร ตลอดจน การกระตุ้น
“จิตอาสาพนักงาน”
เป็นตัวตั้งในการขับเคลื่อนกิจกรรมเพื่อสังคมให้ไปสู่การเป็นองค์กรที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง รวมทั้ง
คำนึงและใส่ใจต่อการการสื่อสารนโยบายและการดำเนินงานเพื่อสังคมของบริษัทฯ
ให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียของบริษัทฯ ได้รับรู้อย่างเป็นระบบและต่อเนื่อง

กลยุทธ์การดำเนินงานด้านความรับผิดชอบต่อสังคมของเครือไทยออยล์ 5 ประการ ได้แก่

1.  นำจุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานที่ยาวนานกว่า 50 ปีของไทยออยล์ไปทำ

  ประโยชน์ให้กับสังคม โดยสอดคล้องกับมาตรฐานและแนวปฏิบัติสากลว่าด้วยการพัฒนาอย่างยั่งยืน
  อาทิ ISO 26000, GRI และ DJSI

2.  สร้างแนวร่วม และพันธมิตรในการดำเนินโครงการ CSR
    กับสถาบันหรือหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญและเป็นทียอมรับของสังคม

-   ระดับประเทศ : โรงพยาบาล มหาวิทยาลัย และองค์กรไม่แสวงหากำไร (NGOs) เช่น
    มูลนิธิ

พลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม

-   ระดับสากล : สำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP)

3.  มุ่งเน้นทำโครงการ CSR เพื่อลดปัญหาภาวะโลกร้อนที่เกิดจากการพัฒนาที่ไม่สมดุล
    ผ่านกลไลการพัฒนาที่สะอาด (CDM)

4.  เน้นการทำกิจกรรมหรือโครงการ CSR กับชุมชนในเชิงลึกยิ่งขึ้น
    เพื่อสร้างความผูกพันอันจะนำไปสู่การอยู่ร่วมกันอย่างปกติสุข

5.  สร้างสรรค์และพัฒนากิจกรรมจิตอาสาของพนักงานอย่างต่อเนื่อง
    เพื่อสร้างจิตสำนึกและคุณค่าร่วมกันในการพัฒนาสังคม กลยุทธ์ด้าน CSR ของเครือไทยออยล์
    สามารถขับเคลื่อนได้อย่างครอบคลุมและมีประสิทธิภาพภายใต้

กรอบการดำเนินงานหลัก 4 ประการ คือ

Workplace – Staff Participation

การเริ่มต้นจากภายในองค์กร โดยการกระตุ้นให้พนักงานมีจิตสำนึกและมีส่วนร่วม (จิตอาสา)
เพื่อช่วยเหลือสังคมและดำเนินโครงการตามแนวนโยบาย CSR ของเครือไทยออยล์ได้

Environment – Clean Energy Leader

นอกจากการมุ่งเน้นการดูแลสิ่งแวดล้อมและสังคมให้มีความสมดุลกันกับกิจการแล้ว
ยังเป็นผู้นำในการผลิต “พลังงานที่สะอาดกว่าให้สังคม”
โดยใช้เทคโนโลยีขั้นสูงสุดและคิดค้นผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อลดสภาวะโลกร้อน

Community – Strength Focused

ขยายจุดแข็งความรับผิดชอบที่มีต่อชุมชนออกไปอย่างต่อเนื่องและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชน
เพื่อให้ชุมชนได้เรียนรู้ร่วมกันเพื่อส่งเสริมให้ชุมชนมีความเป็นอยู่อย่างยั่งยืนตามแนวปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
บนรากฐานของการเติบโตร่วมกันอย่างสมดุลและยั่งยืน

Market Place – Integrated CSR to Thaioil Way

นำจุดแข็งและความเชี่ยวชาญไปบูรณาการให้เกิดความยั่งยืนในสังคม ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
และนำการบริหารแบบยั่งยืนมาประยุกต์ใช้ในองค์กร เพื่อสร้างคุณค่าร่วมกัน
ในการเสริมสร้างศักยภาพในการแข่งขันไปสู่ภายนอก

กิจกรรมและโครงการเพื่อสังคมของเครือไทยออยล์ที่ดำเนินการ ในปี 2554

เครือไทยออยล์มีการบริหารจัดการขบวนการผลิตที่ยั่งยืน (CSR in process)
ด้วยการประยุกต์ใช้นวัตกรรมเทคโนโลยี และกลไกใหม่ๆ ที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
มีการใช้ระบบบริหารจัดการแบบบูรณาการ (Integrated Management System; IMS)
ทั่วทั้งโรงกลั่นเป็นรายแรก และได้รับการรับรองระบบมาตรฐานที่สำคัญ อาทิ ISO9001,
ISO14001, TIS18001, BS OHSAS18001:2007 และ ISO/IEC17025
เรายังมุ่งมั่นที่จะรักษามาตรฐานและพัฒนาให้มีคุณค่าและประโยชน์มากยิ่งขึ้นต่อไป
แผนงานสำคัญในปีที่ผ่านมา อาทิ

-   การเลือกใช้วัตถุดิบทรัพยากรธรรมชาติชนิดที่มีปริมาณมลพิษต่ำและการใช้เทคโนโลยีระดับสูงตั้งแต่ต้นทางไปจนถึงปลายทางการกำจัดมลพิษเพื่อช่วยลดปริมาณซัลเฟอร์ไดออกไซด์ที่เกิดจากการเผาไหม้

-   ดำเนินการตรวจสอบและจัดการสารอินทรีย์ระเหยง่ายหรือ VOCs อย่างต่อเนื่อง
    โดยการตรวจวัดข้อต่อต่างๆ กว่าหนึ่งแสนจุด
    รวมทั้งดำเนินการติดตั้งหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันให้กลายเป็นน้ำมัน (Vapour Recovery
    Unit-VRU) เพื่อควบคุมมลพิษทางอากาศและลดการสูญเสียน้ำมัน

-   การนำระบบลดปริมาณน้ำเสียและควบคุมที่แหล่งกำเนิด (Water Minimization & Source
    Control) มาใช้ในทุกกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการใช้น้ำเพื่อประโยชน์การใช้สูงสุด

-   พัฒนาพื้นที่ให้เป็น “โรงกลั่นสีเขียว”
    โดยได้จัดทำแผนงานและดำเนินการปรับปรุงภูมิทัศน์และสิ่งแวดล้อมโดยรวมของโรงกลั่น
    รวมทั้ง รณรงค์การสร้างจิตสำนึกของพนักงานในการร่วมมือกันรักษาสิ่งแวดล้อม
    ในที่ทำงานให้น่าอยู่อย่างต่อเนื่อง

บริษัทฯ ได้รวบรวมข้อมูลเชิงวิชาการ
และศึกษาความต้องการและความคาดหวังของกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสียเพื่อนำมาพัฒนาและสร้าง
“แผนแม่บทการบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม 2555-2559” (Environment Master Plan
2012-2016) ที่ครอบคลุมระยะเวลาการดำเนินการ 5 ปี ภายใต้กรอบการศึกษาที่สำคัญในเรื่อง
การตรวจวัดและรักษามาตรฐานของผลกระทบทางสิ่งแวดลล้อม โครงการศึกษาผลกระทบน้ำใต้ดิน
และโครงการศึกษาความสมบูรณ์ของระบบนิเวศน์บริเวณเขาภูไบ เป็นต้น

นอกเหนือจากการคำนึงถึงกระบวนการทำงานและกระบวนการผลิตที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
เครือไทยออยล์ยังคงสร้างสรรค์กิจกรรมที่แสดงถึงความรับผิดชอบต่อสังคมขององค์กร
ในส่วนของชุมชนรอบ โรงกลั่น (Community) และสังคมในภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)
มีโครงการสำคัญ ดังนี้

1.  ชุมชนรอบโรงกลั่น (Community)

-   โครงการด้านสาธารณสุข และการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน

เครือไทยออยล์ได้ให้ความสำคัญกับ “สุขภาพ” ของชุมชนรอบรั้วโรงกลั่นฯ
เพราะเชื่อมั่นว่าสุขภาพที่ดี คือ “ต้นทุนสำคัญในการดำเนินชีวิต”
การดำเนินงานของ“ศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้เครือไทยออยล์เพื่อชุมชน”
มุ่งเน้นงานด้าน“สุขภาพเชิงรุกด้วยกระบวนการเวชศาสตร์ชุมชน”

-   โครงการด้านการศึกษาและสนับสนุนการเรียนรู้

สนับสนุนอย่างต่อเนื่องในรูปแบบ “กองทุนการศึกษาไทยออยล์” ให้กับนักเรียน นิสิต นักศึกษา
ในเขตเทศบาลนครแหลมฉบัง รวม 22 ทุน “ทุนการศึกษาสำหรับนิสิตพยาบาล
มหาวิทยาลัยบูรพา”เพื่อศึกษาในระดับปริญญาตรีสำหรับ ผู้พร้อมรับราชการ ณ
โรงพยาบาลอ่าวอุดมหลังจากสำเร็จการศึกษาจำนวน 9 ทุน โครงการฯ อื่นๆ เช่น
โครงการความรู้คู่คุณธรรม สร้างผู้นำเยาวชน, โครงการค่ายเยาวชนวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์
และการจัดทำห้องสมุดมีชีวิต ภายในศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้ฯ

-   โครงการด้านสิ่งแวดล้อม

โครงการรณรงค์รักษาสิ่งแวดล้อมน้อมเกล้าถวายราชินี,
โครงการผลิตไบโอดีเซลชุมชนเพื่อลดมลภาวะจากน้ำมันพืชใช้แล้ว,
โครงการสำรวจความหลากหลายทางธรรมชาติบริเวณเขาภูไบ และโครงการสื่อสารสีเขียว
และเครือไทยออยล์ได้ร่วมกันจัดตั้ง “ศูนย์ประสานงาน” และ
“คณะกรรมการสิ่งแวดล้อมและมวลชนสัมพันธ์เครือไทยออยล์”
เพื่อร่วมกันทำงานเชิงรุกในการกำหนดมาตรการ และแผนการดำเนินงานติดตามเฝ้าระวัง ตลอด
24 ชั่วโมง

-   โครงการด้านศาสนา ประเพณี และวัฒนธรรม

กิจกรรมตามวันสำคัญทางศาสนาและประเพณีต่างๆ ของชุมชน โดยมุ่งเน้น
การทำงานอย่างมีส่วนร่วม ตั้งแต่ร่วมคิด ร่วมปรึกษา ร่วมวางแผน ร่วมทำระหว่างบริษัทฯ
และคณะกรรมการชุมชน ได้แก่ ”โครงการสวดมนต์ชำระใจและนั่งสมาธิ” ซึ่งจัดทุกวันขึ้น 14
ค่ำของทุกเดือน ณ หอพระในศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้ฯ
อันเป็นสถานที่ประดิษฐานพระพุทธรัตนมงคลสกลประชานาถมุนี การถวายเทียนพรรษา 9 วัด จัดตั้ง
“ชมรมอนุรักษ์รำวงพื้นบ้าน” เพื่อเผยแพร่เพลงรำวงและเพลงอื่นๆ

-   โครงการพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการชุมชน

“ผู้นำท้องถิ่น” เปรียบเสมือนผู้นำทางความคิดและผู้เชื่อมประสานระหว่างโรงกลั่นน้ำมันฯ กับชุมชน
วัตถุประสงค์โครงการเพื่อมุ่งเน้นการพัฒนาความรู้และเสริมทักษะด้านต่างๆ
ที่จำเป็นในการทำงานชุมชน

-   โครงการด้านการสร้างความสัมพันธ์และการมีส่วนร่วม

การบริหารจัดการในพื้นที่ด้วยรูปแบบ “สามประสาน”เวทีประชุมร่วมระหว่างเครือไทยออยล์ ชุมชน
และเทศบาลนครแหลมฉบัง ในปีที่ผ่านมามีการจัดทำ “โครงการบ้านอ่าวอุดมชุมชนปลอดขยะ”
ในรูปแบบการจัดการสามประสานอย่างเป็นระบบ
และมีการตั้งกองทุนเพื่อสิ่งแวดล้อมสำหรับดำเนินการจัดการขยะในชุมชนอีกด้วย โครงการอื่นๆ เช่น
โครงการเปิดบ้านสานใจเยาวชนไทยสู่โรงกลั่น, โครงการยุวทูตชุมชน, โครงการพัฒนานิสิต
นักศึกษา และเยาวชนในชุมชนให้เป็นผู้สืบทอดภารกิจการบริหารจัดการสู่ความยั่งยินของชุมชน

-   โครงการเวชศาสตร์ชุมชนและเวชศาสตร์ป้องกัน

ดำเนินโครงการในรูปแบบ “เวชศาสตร์เชิงรุก” ด้วยการร่วมมือกับโรงพยาบาลอ่าวอุดม
เทศบาลนครแหลมฉบัง
และอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน(อสม.)จัดส่งนิสิตนักศึกษาจากคณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยบูรพาและวิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีชลบุรีเข้าสำรวจปัญหาในชุมชนเพื่อจัดทำแผนที่ชุมชน
จากนั้นจึงเริ่มโครงการเวชศาสตร์ชุมชนระยะ2 จัดส่งเจ้าหน้าที่พยาบาลร่วมกับ
อสม.และเยาวชนอาสาประจำชุมชนเข้าสำรวจสุขภาพราษฎรในชุมชนที่มีอายุ35ปีขึ้นไปเพื่อทำการคัดกรองผู้ป่วยและผู้มีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคอันตรายร้ายแรงที่ไม่ติดต่อ
เพื่อจัดการตามความเหมาะสมในการสร้างเสริมสุขภาวะชุมชนต่อไป
เครือไทยออยล์ยังได้มอบกองทุนสนับสนุน
โครงการร่วมให้บริการสร้างเสริมสุขภาพเชิงรุกเพื่อชุมชนรอบเครือไทยออยล์
เพื่อให้งานส่งเสริมสุขภาพชุมชนด้านทันตกรรมและงานด้านเวชศาสตร์ชุมชนเป็นไปอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ

-   จุลสารไทยออยล์เพื่อชุมชน

จุลสาร “ชุมชนของเรา” จัดพิมพ์ราย 2 เดือน เพื่อสื่อสารสาระความรู้
ความเคลื่อนไหวเกี่ยวกับกิจการต่างๆ ของบริษัทฯ และชุมชน
ตลอดจนเปิดโอกาสให้ชุมชนร่วมแบ่งปันสาระความรู้หรือข้อคิดเห็นต่างๆ

2.  ชุมชนในสังคมภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)

“การพัฒนาพลังงานทางเลือกและส่งเสริมการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
เพื่อลดความเหลื่อมล้ำระหว่างสังคมเมืองกับสังคมชนบทที่ห่างไกลจากระบบสาธารณูปโภคของรัฐ
ด้วยตระหนักดีว่า “การพัฒนาที่แท้จริงนั้นต้องเริ่มจากฐาน” อันหมายถึงชุมชนท้องถิ่น
รากฐานต้องแข็งแรงก่อน ยอดจึงจะตั้งอยู่ได้อย่างมั่นคง
เครือไทยออยล์จึงมุ่งเน้นการนำพลังงานที่มีอยู่ในธรรมชาติหรือวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของแต่ละพื้นที่มาใช้ให้เกิดประโยชน์
สอดคล้องกับความต้องการของแต่ละชุมชน แทนการปล่อยทิ้งไปโดยสูญเปล่า
รวมถึงการส่งเสริมการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

โครงการ “กลไกพลังงานสีเขียว”

ร่วมกับมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม ในปี 2554 ได้ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ดังนี้

-   ขยายสายส่งโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิงไปยังโรงเรียนบ้านขุนยะ

ตำบลบ้านหลวง อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่ ซึ่งเป็นศูนย์กลางการศึกษาของชุมชน มีนักเรียนประมาณ
70 คน ต่อจาก 3 หมู่บ้านที่ได้ดำเนินการ รวมจำนวนผู้ได้รับประโยชน์กว่าร้อยหลังคาเรือน
และมีโครงการที่จะขยายสายส่งไฟฟ้าไป ยังหมู่บ้านรอบโรงเรียนต่อไปในอนาคต

-   โครงการสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ “อาคารเรียน 50 ปี ไทยออยล์” ให้โรงเรียนบ้านขุนยะ

โครงการต่อยอดโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิง โดยพนักงานจิตอาสากว่า 30
ชีวิตได้ร่วมสร้างอาคารเรียนหลังใหม่ทดแทนอาคารหลังเดิมที่มีสภาพชำรุด
รวมทั้งได้ติดตั้งอุปกรณ์การเรียนและระบบการศึกษาทางไกลผ่านดาวเทียม,
กิจกรรมทาสีอาคารเรียน,
เทปูนลานเอนกประสงค์หน้าอาคารเรียนและทำทางเดินเชื่อมระหว่างอาคารเรียน,
ปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ เพื่อขยายโอกาสในการเรียนรู้ให้กับเด็กๆ
และมุ่งหวังให้โรงเรียนบ้านขุนยะพัฒนาเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้สำหรับชุมชนใกล้เคียง
ซึ่งจะทำให้ชาวบ้านทุกคนสามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร
อันจะนำไปสู่ความรู้เท่าทันและการสร้างภูมิคุ้มกันที่แข็งแกร่งให้แก่ชุมชน

-   โครงการก๊าซชีวภาพ พลังงานสะอาดจากไทยออยล์เพื่อชุมชน

ณ หมู่บ้านนเรศ อ.ดอนเจดีย์ จ.สุพรรณบุรี สร้างบ่อหมักก๊าซชีวภาพแบบโดมคงที่ (Fixed dome)
ขนาด 100 ลูกบาศก์เมตร เพื่อใช้หมักสารอินทรีย์ที่ได้จากน้ำเสียของฟาร์มเลี้ยงสุกร
ประโยชน์ที่ได้รับนอกจากจะช่วยลดปริมาณก๊าซเรือนกระจก (ก๊าซมีเทน)
ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของปัญหาภาวะโลกร้อน สร้างมูลค่าเพิ่มจากของเสีย ลดปัญหาด้านน้ำเสีย
กลิ่นเหม็น สัตว์นำโรครบกวน สร้างสุขอนามัยที่ดี
และช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายค่าแก๊สหุงต้มของชาวบ้านแล้ว โครงการฯ
ยังส่งเสริมให้ชุมชนเกิดการเรียนรู้ร่วมกัน
และยังเป็นแหล่งศึกษาดูงานและเผยแพร่เทคโนโลยีให้แก่ชุมชนใกล้เคียงที่สนใจต่อไป

-   โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพเตานึ่งเมี่ยง

เพื่อให้เตานึ่งเมี่ยงมีประสิทธิภาพสูงขึ้นและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจากการใช้งานในปัจจุบัน อาทิ
ปัญหาเขม่าในห้องเผาไหม้ ทำให้การไหลของก๊าซร้อนไม่ดีเท่าที่ควร จึงเพิ่มเวลาในการนึ่งเมี่ยง
และต้องใช้ฟืนมากขึ้น เครือไทยออยล์โดยกลุ่มพนักงานที่มีความรู้ความชำนาญ
จึงได้ร่วมกันออกแบบและปรับปรุงเตาให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้น
เพื่อใช้เป็นต้นแบบสำหรับหมู่บ้านในภาคเหนืออื่นๆ ที่ยังมีการประกอบอาชีพนึ่งใบเมี่ยงขาย
นอกจากนั้น ยังได้พัฒนาต่อยอดโครงการด้วยการสนับสนุนโครงการวิจัย
ประโยชน์ต่อสุขภาพของเมี่ยงหมัก ร่วมกับ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
เพื่อนำผลวิจัยที่ได้ไปใช้ประโยชน์ในด้านอื่นต่อไป

-   โครงการอุ้มผางเมืองพลังงานพอเพียงถวายพ่อ (เป็นโครงการต่อเนื่องถึงปี 2555)

เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ 5 ธันวาคม 2554
เครือไทยออยล์ ได้ร่วมกับกระทรวงพลังงานและมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม พัฒนาโครงการ
“อุ้มผางเมืองพลังงานพอเพียงถวายพ่อ”
เพื่อถวายเป็นโครงการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
โดยน้อมนำปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงมาพัฒนาโครงการด้านพลังงานหมุนเวียน
สนับสนุนให้เกิดการบริหารจัดการที่ยั่งยืนภายใต้การดำเนินงานของชุมชน
และมุ่งหวังให้เกิดการพัฒนาโครงการต้นแบบที่เป็นตัวอย่างให้กับท้องถิ่นอื่น
โดยได้พิจารณาเลือกพื้นที่ตำบลแม่จัน อำเภออุ้งผาง จังหวัดตาก
ซึ่งเป็นพื้นที่ที่ห่างไกลจากระบบส่งไฟฟ้า ชาวบ้านในพื้นที่มีมาตรฐานคุณภาพชีวิตต่ำทั้งด้านการศึกษา
การสาธารณสุข และสภาพทางเศรษฐกิจ เพื่อพัฒนาโครงการพลังงานหมุนเวียนระดับชุมชน
โดยครอบคลุมมิติการพัฒนาศักยภาพพลังงานธรรมชาติ ดังนี้
ระบบผลิตไฟฟ้าจากชีวมวลระบบผลิตไฟฟ้าพลังน้ำขนาดเล็ก(Pico-Hydro Power Plant) ,
ระบบผลิตก๊าซชีวภาพสำหรับหุงต้ม(Biogas) และระบบผลิตพลังงานจากขยะ (Biomass)

-   โครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนชุมชน จ.แม่ฮ่องสอน

(เป็นโครงการต่อเนื่องถึงปี 2555) ร่วมกับสำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP)
และมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม ดำเนินโครงการครอบคลุมเรื่องการจัดตั้งโรงไฟฟ้าพลังน้ำ
พลังงานจากชีวมวล ตลอดจน การซ่อมแซมระบบผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ เป็นต้น

โครงการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

-   การผลิตและจำหน่วยน้ำมันสะอาด มาตรฐานยูโร 4 ทุกผลิตภัณฑ์

โรงกลั่นไทยออยล์ นับเป็นโรงกลั่นน้ำมันแห่งแรกของประเทศที่สามารถผลิตน้ำมันมาตรฐานยูโร 4
ได้ทุกผลิตภัณฑ์ ซึ่งดีต่อคุณภาพอากาศและสิ่งแวดล้อม
และสามารถผลิตได้เร็วกว่ากำหนดบังคับใช้ของภาครัฐ ในวันที่ 1 มกราคม 2555
และได้จัดพิธีเปิดการจำหน่ายน้ำมันสะอาด มาตรฐานยูโร 4 ทุกผลิตภัณฑ์อย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่
10 ตุลาคม 2554 ปัจจุบันไทยออยล์มีกำลังการผลิตน้ำมันสะอาด มาตรฐานยูโร 4
รวมทั้งสิ้นประมาณ 30 ล้านลิตรต่อวัน โดยแบ่งเป็นน้ำมันดีเซล 21 ล้านลิตร
และน้ำมันเบนซินทุกชนิด 9 ล้านลิตร

-   โครงการเพาะพันธุ์และฟื้นฟูปะการังหมู่เกาะสีชัง (เป็นโครงการต่อเนื่องถึงปี 2558)

เครือฯ ร่วมกับ กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง สถาบันวิจัยทรัพยากรทางน้ำ
และคณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ดำเนินโครงการความร่วมมือในการเพาะเลี้ยงขยายพันธุ์ปะการังและการฟื้นฟูแนวปะการัง
บริเวณหมู่เกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี
เพื่อเพิ่มศักยภาพในการขยายพันธุ์ปะการังและขีดความสามารถในการฟื้นตัวของปะการังตามธรรมชาติ
รวมทั้งจัดสร้างแหล่งอนุบาลพันธุ์ปะการัง
โดยมุ่งหวังให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศเพื่อเรียนรู้ระบบนิเวศแนวปะการังและวิธีการฟื้นฟูแนวปะการังสำหรับบุคคลทั่วไป
นักเรียน นักศึกษา ระยะเวลาดำเนินการตลอดโครงการ ระหว่างปี 2554 – 2558
รวมระยะเวลา 5 ปี

โครงการบรรเทาความเดือดร้อนจากภัยพิบัติต่างๆ

ยามที่พี่น้องในประเทศต้องประสบวิกฤตการณ์ร้ายแรง ในฐานะสมาชิกหนึ่งในสังคม
เครือไทยออยล์ได้ร่วมมือร่วมใจ อย่างเต็มความสามารถ
เพื่อบรรเทาความเดือดร้อนให้แก่พี่น้องในชุมชน

-   เครือไทยออยล์ร่วมช่วยผู้ประสบภัยน้ำท่วม

ในปี พ.ศ.2554 ช่วงเดือนตุลาคมถึงธันวาคม
เป็นปีที่ประเทศไทยเราประสบกับวิกฤตมหาอุทกภัยครั้งใหญ่ในรอบ 50 ปี
น้ำหลากท่วมสร้างความเสียหายและความเดือดร้อนให้แก่ประชาชนในหลายพื้นที่ของประเทศ
เครือไทยออยล์ได้ช่วยบรรเทาความเดือดร้อน
และอยู่เคียงคู่กับผู้ประสบภัยเพื่อเป็นหนึ่งพลังที่ร่วมต่อสู้กับมหาอุทกภัย
มาตั้งแต่เริ่มต้นเกิดอุทกภัยจนสถานการณ์เริ่มคลี่คลายและต่อเนื่องไปสู่การฟื้นฟู
ด้วยการร่วมบริจาคสิ่งของที่จำเป็นและลงพื้นที่ช่วยเหลือและบรรเทาความเดือดร้อนของผู้ประสบอุทกภัย
ผ่านหน่วยงานราชการต่างๆ อาทิ กระทรวงพลังงาน สภากาชาดไทย กรุงเทพมหานคร กองทัพเรือ
กองทัพไทย กระทรวงแรงงาน กรมเจ้าท่า ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เป็นต้น และเครือฯ
ยังได้ร่วมเป็น 1 ทีม ของหน่วย SEAL ของ ปตท. ซึ่งเป็นทีมอาสาสมัครกู้ภัย
เพื่อปฏิบัติภารกิจช่วยเหลือผู้ประสบภัย และเข้าร่วมบริหารศูนย์อำนวยการช่วยเหลือ
ผู้ประสบภัยน้ำท่วม ร่วมกับกลุ่ม ปตท. ณ ค่ายอดิสร จ. สระบุรี

-   เครือไทยออยล์ร่วมช่วยผู้ประสบภัยหนาว

เครือไทยออยล์และสโมสรไทยออยล์ ได้มอบผ้าห่มให้กับโรงเรียนแม่ตื่นวิทยาคม ณ วัดโค๊ะพะโด๊ะ
จังหวัดเชียงใหม่ โรงเรียนบ้านมะนาวหวาน ต.มะนาวหวาน อ.พัฒนานิคม จ.ลพบุรี 
โรงเรียนบ้านห้วยน้ำจาง ต.บ่อแก้ว อ.สะเมิง จ.เชียงใหม่ และชาวชุมชนบ้านแม่โจ้ อ.แม่แตง
จ.เชียงใหม่ และมีโครงการแจกจ่ายผ้าห่มอย่างต่อเนื่องในพื้นที่ประสบภัยหนาวทั่วประเทศ

แผนงานกิจกรรมและโครงการเพื่อสังคมของเครือไทยออยล์ ในปี 2555

1.  กิจกรรม CSR ภายในบริษัทฯ

ในช่วงมหาอุทกภัย 2554 บริษัทฯ ร่วมกับสโมรสรไทยออยล์ ได้จัดตั้ง
“กองทุนช่วยเหลือผู้ประสบภัย” เพื่อรองรับกรณีเกิดวิกฤตการณ์ต่างๆ ขึ้นอีก ผ่านโครงการ
Charity day
ที่เกิดจากความร่วมมือของพนักงานจิตอาสาเครือไทยออยล์ร่วมเปิดร้านขายของและนำเงินมาบริจาคผู้ประสบถัย
นอกจากนี้ จุดประสงค์การจัดตั้งกองทุนฯ
ยังเพื่อสนับสนุนกลุ่มพนักงานจิตอาสาที่ริเริ่มโครงการเพื่อสังคม บริษัทฯ
ยินดีสนับสนุนงบประมาณหากโครงการที่นำเสนอเป็นไปตามกลยุทธ์ของบริษัทฯ
และเป็นประโยชน์ต่อสังคมโดยรวม

2.  ชุมชนรอบโรงกลั่น (Community)

โครงการสร้างอาคารฉุกเฉิน 50 ปี ณ โรงพยาบาลอ่าวอุดม ศรีราชา
และโครงการจัดทำแผนที่สุขภาพ (สำรวจข้อมูลสุขภาพชุมชน) เป็นโครงการต่อเนื่อง

3.  ชุมชนในสังคมภาพใหญ่ระดับประเทศ (Society)

โครงการต่อเนื่องจาก ปี 2554

-   โครงการอุ้มผางเมืองพลังงานพอเพียงถวายพ่อหลวง อ.อุ้มผาง จ.ตาก

-   โครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียน จ.แม่ฮ่องสอน ร่วมกับ UNDP

-   โครงการเพาะเลี้ยงและฟื้นฟูแนวปะการัง หมู่เกาะสีชัง

-   การขยายระบบสายส่งโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิง

-   การปรับปรุงเตานึ่งเมี่ยงประหยัดพลังงาน อ.เมืองปาน จ.ลำปาง

-   โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำบ้านแม่โจ้ อ.แม่แตง
    จ.เชียงใหม่โครงการศึกษาดูงานเวชศาสตร์ชุมชนและสุขภาวะที่ อบต.ปากพูน
    นครศรีธรรมราช

-   โครงการพัฒนาผู้นำและการเรียนรู้ของเยาวชนในพื้นที่โครงการ
    โดยนำเด็กนักเรียนในพื้นที่โครงการ CSR สับเปลี่ยนหมุนเวียนมา ทัศนวิชาการปีละ 1 ครั้ง
    ล่าสุดบริษัทฯ ได้นำนักเรียนโรงเรียนบ้านขุนยะ จำนวน 30 คน มาทัศนวิชาการ

โครงการริเริ่มใหม่

-   โครงการผลิตก๊าชชีวภาพและปลูกพืชปลอดสารพิษ ที่เกาะหมากน้อย จ. พังงา

-   โครงการสร้างคนสร้างคลองเพื่อเศรษฐกิจพอเพียงที่นางรอง จ.บุรีรัมย์

ปี 2555 กลยุทธ์การสร้างเครือข่ายกับหน่วยงานต่างๆ
เพื่อร่วมพัฒนาโครงการความรับผิดชอบต่อสังคมถือเป็นกลยุทธ์ CSR ที่สำคัญ เครือฯ
จึงได้วางแผนการสร้างเครือข่ายพัฒนาโครงการกลไกพลังงานสีเขียวอย่างต่อเนื่อง
รวมถึงการร่วมคิด ร่วมวางแผนเพื่อพัฒนาโครงการ CSR กับพันธมิตรอื่นๆ อาทิ มหาวิทยาลัยทักษิณ
วิทยาเขตพัทลุง องค์การบริหารส่วนตำบล เกาะปันหยี อำเภอเมือง จังหวัดพังงา
องค์การบริหารส่วนตำบลปากพูน อำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช มหาวิทยาลัยขอนแก่น
เป็นต้น โดยหวังว่าเครือข่ายต่างๆ
นี้จะเป็นอีกหนึ่งพลังสำคัญในการขับเคลื่อนสังคมไทยให้ก้าวหน้าอย่างยั่งยืนสืบไป

การดำเนินงานด้านคุณภาพ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย สิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบต่อสังคม

ระบบการจัดการด้านบริหารงานคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม
และความรับผิดชอบต่อสังคม

นับตั้งแต่ปี 2539 บริษัทฯ ได้นำระบบการจัดการมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.)
มาตรฐานไอเอสโอ (ISO)
มาตรฐานความรับผิดชอบต่อสังคมและธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมของกรมโรงงานอุตสาหกรรม
มาใช้และพัฒนาในการดำเนินงานมาโดยตลอด เนื่องด้วยมีความมุ่งมั่นที่จะธำรงรักษาไว้ซึ่งคุณภาพ
อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และมีความรับผิดชอบต่อสังคม
ทั้งนี้รวมถึงจัดให้มีการบริหารจัดการและใช้ทรัพยากรในทุกๆ ด้านอย่างเหมาะสมเพียงพอ
และมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ และนโยบาย ของบริษัทฯ
เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดร่วมกันต่อชุมชนโดยรอบโรงกลั่น ผู้มีส่วนได้เสีย และบริษัทฯ
ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว การมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อร่วมคิด ร่วมทำ
ร่วมรับผลในการดำเนินงานของบริษัทฯ เป็นสิ่งสำคัญยิ่ง ดังนั้น
ในการดำเนินงานที่ผ่านมาของบริษัทฯ จะสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2550
เกี่ยวกับสิทธิชุมชน โดยให้ชุมชนเข้ามาสำรวจ และมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางดูแลสิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพของชุมชนในพื้นที่ ผ่านโครงการต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น การมีส่วนร่วม
ของชุมชน ในการประชุมสามประสาน ไทยออยล์ เทศบาลนครแหลมฉบัง และชุมชน
โครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม โครงการ CSR-DIW การเยี่ยมชมโรงงานและโครงการต่างๆ
ที่บริษัทฯ ดำเนินการร่วมกับชุมชนมาอย่างต่อเนื่องทั้งนี้ ด้วยระบบการจัดการที่ได้มาตรฐานสากล
และคำนึงถึงการให้สิทธิชุมชนมาโดยตลอด การดูแลรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ จึงโปร่งใส
สามารถตรวจสอบได้ โดยเห็นได้จากการดำเนินงานของบริษัทฯ ที่ผ่านมา ดังนี้

การเชื่อมโยงข้อมูลคุณภาพน้ำ และอากาศ ที่ระบายออกจากโรงงาน ไปยังภาครัฐ แบบต่อเนื่อง
ตรวจสอบได้

บริษัทฯ ได้มีการติดตั้งระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพอากาศแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า
Continuous Emission Monitoring system หรือ CEMs
และระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบต่อเนื่องหรือที่เรียกกันว่า COD Online Analyzer
เพื่อทำการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศ และคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด ข้อมูลดังกล่าว บริษัทฯ
ได้ทำการเชื่อมโยงข้อมูลไปยังกรมโรงงานอุตสาหกรรมแบบต่อเนื่อง
ประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียสามารถตรวจสอบข้อมูลได้จากภาครัฐ รวมทั้งขอหรือ
สอบถามข้อมูลมายังบริษัทฯ โดยตรงได้ตลอดเวลา

การบริหารจัดการคุณภาพอากาศ เน้นคุณภาพชีวิตชุมชน

บริษัทฯ ตระหนักถึงความสำคัญของคุณภาพอากาศโดยรอบพื้นที่โรงกลั่น
เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
จึงเน้นนโยบายการจัดการคุณภาพอากาศในเชิงรุก
โดยการป้องกันก่อนเกิดปัญหามาโดยตลอดตั้งแต่ออกแบบกระบวนการผลิต
วางแผนการดูแลรักษาหน่วยผลิตตามมาตรฐานสากล
เพื่อลดการรั่วซึมสารประกอบไฮโดรคาร์บอนออกสู่บรรยากาศ
และได้ปฏิบัติตามมาตรการที่ดูแลสิ่งแวดล้อม อย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งดำเนินโครงการปรับปรุงและพัฒนาทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่เป็นประโยชน์หลายโครงการ
เพื่อให้ทันต่อเหตุการณ์และสอดคล้องต่อสภาพสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน
ป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาในพื้นที่เช่นที่เกิดกับพื้นที่มาบตาพุดกล่าวคือ

ตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศรอบพื้นที่ชุมชน

บริษัทฯ ทำการตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ 3 ชนิด คือ สารเบนซีน สารโทลูอีน
และสารไซลีน เดือนละ 1 ครั้ง ครั้งละ 24 ชั่วโมง เพื่อเฝ้าระวังมลภาวะทางอากาศ
ที่อาจเกิดผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่ โดยตรวจวัดรอบพื้นที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งได้แก่
สถานีวิจัยเกษตรศรีราชา บ้านอ่าวอุดม บ้านทุ่งเทครัว อ่าวอุดมแมนชั่น และสำนักงานของโรงกลั่นฯ
ผลการตรวจวัดคุณภาพอากาศที่ผ่านมา อยู่ในเกณฑ์ของค่าเฝ้าระวังสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ
ซึ่งยังไม่ปรากฏแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบกับชุมชน

การป้องกันปัญหาจากสารอินทรีย์ระเหยจากการรั่วซึม

บริษัทฯ จัดให้มีการบ่งชี้อุปกรณ์ที่คาดว่าจะก่อให้เกิดการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหย (Inventory)
และตรวจสอบการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหยเป็นระยะ พร้อมกับการซ่อมบำรุง
ปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ เพื่อให้ชุมชนเกิดความมั่นใจว่า บริษัทฯ มีระบบการจัดการ
ควบคุม ป้องกันสารอินทรีย์ระเหยตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง

การตรวจวัดความเร็วลมทิศทางลม และคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง

บริษัทฯ ติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง ตรวจวัด ความเร็วลม
ทิศทางลม ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ก๊าซไนโตรเจนไดออกไซด์ และฝุ่นละอองที่มีขนาดไม่เกิน 10
ไมครอน เฝ้าระวังคุณภาพอากาศในพื้นที่อย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลากว่า 10 ปี
พร้อมทั้งส่งข้อมูลไปยังหน่วยงานภาครัฐ รวมทั้งเปิดให้ทุกภาคส่วนสามารถตรวจสอบข้อมูลได้

การศึกษาคุณภาพดินและน้ำใต้ดิน

เพื่อเป็นการศึกษาภาพรวมของคุณภาพดินและน้ำใต้ดิน
บริเวณพื้นที่กลุ่มบริษัทไทยออยล์รวมถึงพื้นที่โดยรอบ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการจัดการ
เและกำหนดแนวทางในการเฝ้าระวังผลกระทบทางด้านคุณภาพดินและน้ำใต้ดินในระยะยาว บริษัทฯ
ได้ว่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาด้านสิ่งแวดล้อม
เข้ามาทำการศึกษาผลกระทบโดยอาศัยหลักวิชาการทางด้านธรณีวิทยาและสิ่งแวดล้อม
โครงการศึกษาคุณภาพดินและน้ำใต้ดินนี้
เป็นโครงการหนึ่งในอีกหลายโครงการที่จะตอบสนองจุดมุ่งหมายของบริษัทฯ
ในการที่จะเติบโตอย่างยั่งยืนเป็นองค์กร 100 ปี

แผนแม่บทในการพัฒนาสิ่งแวดล้อม (Environmental Master Plan)

แผนแม่บทในการพัฒนาสิ่งแวดล้อมจะตอบสนองต่อความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมอย่างมีแบบแผน
ตอบสนองต่อปัจจัยที่สำคัญต่างๆ อาทิเช่น ความต้องการของผู้มีส่วนได้เสีย
สถานการณ์ทางด้านสิ่งแวดล้อม กฎหมายสิ่งแวดล้อม
แนวโน้มความเข้มงวดในเรื่องข้อกำหนดทางด้านสิ่งแวดล้อม บทเรียนทางด้านสิ่งแวดล้อม
เป็นต้นโดยจะนำปัจจัยเหล่านี้มาประมวลผลและพิจารณาตามหลักวิชาการ
ในการกำหนดเป็นแนวทางดำเนินการแผนงานทางด้านสิ่งแวดล้อม 5 ปี
ซึ่งจะกำหนดตัวชี้วัดที่เหมาะสม
ที่สามารถสร้างความมั่นใจในแนวทางการดำเนินการทางด้านสิ่งแวดล้อมให้ตอบสนองต่อความยั่งยืนของไทยออยล์ต่อไป

การบริหารจัดการตั้งแต่ต้นทาง

การสร้างหน่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูง

จากค่านิยมของไทยออยล์เกี่ยวกับเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคม
การคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ เป็น

รากฐานที่สำคัญในการออกแบบและดำเนินการผลิต อาทิเช่น
การสร้างหน่วยเปลี่ยนก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เป็นกำมะถันซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ (Sulphur
Recovery Unit หรือ SRU) 4 หน่วย สร้างหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันให้กลายเป็นน้ำมัน
(Vapour Recovery Unit หรือ VRU)
เพื่อทำหน้าที่ควบคุมไอระเหยน้ำมันไม่ให้ระเหยออกสู่บรรยากาศในขณะจ่ายผลิตภัณฑ์
ซึ่งจะเป็นการช่วยควบคุมมลภาวะทางอากาศและลดการสูญเสียน้ำมัน สร้างหน่วยบำบัดน้ำทิ้ง
(Effluent Treatment Plant with Denitrificator Nitrification Biotreater)
ก่อนระบายออกสู่ภายนอกที่มีระบบบำบัดการปนเปื้อนของน้ำที่มีเทคโนโลยีที่ทันสมัย เป็นต้น

คณะกรรมการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสีย

ด้วยความใส่ใจผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในรูปของการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ด้วยเหตุนี้
การอนุรักษ์พลังงานและการลดการสูญเสียน้ำมัน จึงเป็นการดำเนินการที่สำคัญ
ไทยออยล์ได้จัดตั้งคณะกรรมการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสียเพื่อวางแผนและกำหนดเป้าหมายทางด้านการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสีย
แผนการตรวจสอบ ติดตามและพิจารณาปรับปรุง
โดยมีการกำหนดเป้าหมายที่จะก้าวเข้าสู่กลุ่มผู้นำในด้านการใช้พลังงานและลดการสูญเสีย
เมื่อเปรียบเทียบกับบริษัทชั้นนำในระดับสากล

ผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

นอกเหนือจากน้ำมันดีเซลที่เป็น EURO IV ไทยออยล์ยังได้เริ่มผลิตน้ำมันเบนซินออกเทน 95 และ
91 มาตรฐาน EURO IV

ซึ่งลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันเบนซินถึง 10 เท่า
โดยไทยออยล์เป็นผู้นำในการผลิตและสามารถจำหน่ายได้เป็นรายแรกของประเทศ

การกำหนด Green Area

สร้างบริเวณที่เป็นพื้นที่ปลูกต้นไม้ภายในพื้นที่ของโรงกลั่น คิดเป็นร้อยละ 10 ของพื้นที่
เปรียบเสมือนเป็นแนวรั้วโดยธรรมชาติ ระหว่างชุมชนและโรงกลั่นฯ

4.1.2 ธุรกิจปิโตรเคมี

บจ. ไทยพาราไซลีน (Thai Paraxylene Company Limited : TPX)
ก่อตั้งขึ้นในเดือนมิถุนายน 2539 เพื่อดำเนินธุรกิจในการผลิตสารมิกซ์ไซลีน

และสารพาราไซลีน (Paraxylene : PX) และในปี 2551 บริษัทได้มีการขยายการลงทุนเพิ่ม
โดยจะมีสารเบนซีน (Benzene : BZ) และสารโทลูอีน (Toluene : TL)

เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ สารทั้ง 4 ชนิดถือว่าเป็นสารปิโตรเคมีอะโรมาติกส์ขั้นต้น
อันเป็นอุตสาหกรรมขั้นพื้นฐานที่จะช่วยส่งเสริม และพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

ขั้นกลางและขั้นปลายของประเทศให้ขยายตัว และมีความก้าวหน้ามากขึ้น
โดยสอดคล้องกับแผนแม่บทการพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

ที่มุ่งเน้นให้เกิดอุตสาหกรรมปิโตรเคมีอย่างครบวงจร
เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ

นอกจากนั้นยังตอบสนองต่อนโยบายของรัฐบาลในการลดมลภาวะในน้ำมันเบนซิน

โดยสารพาราไซลีนที่ได้จะนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลางในการผลิต PTA
(Purified Terephthalic Acid) เพื่อใช้ผลิตเส้นใยโพลีเอสเตอร์
และพลาสติกสำหรับผลิตขวดบรรจุน้ำดื่ม PET (Polyethylene Terephthalate)

ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นปลาย
ส่วนสารเบนซีนจะเป็นสารตั้งต้นสำคัญสำหรับการผลิตสารสไตรีนโมโนเมอร์ (Styrene Monomer)
สารฟีนอล (Phenol) และสารไซโคลเฮกเซน
ซึ่งสารเหล่านี้จะนำไปผลิตเป็นพลาสติกสำหรับใช้บรรจุภัณฑ์ เครื่องใช้ไฟฟ้า รถยนต์เป็นต้น
สารโทลูอีนจะนำไปใช้ในอุตสาหกรรมตัวทำละลายและสามารถขายเพื่อไปเพิ่มมูลค่าเป็นสารเบนซีนและสารพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีน ถือหุ้นโดย บริษัทฯ ร้อยละ 100 โรงงานตั้งอยู่บนเนื้อที่ 92 ไร่
บริเวณใกล้โรงกลั่นน้ำมันไทยออยล์อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปลายปี
2544 และเริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2545 ณ ปัจจุบัน บจ. ไทยพาราไซลีน
มีวิธีการทำความสะอาดเตาเผาโดยไม่ต้องหยุดการผลิต (Furnace Online Cleaning)
ทำให้สามารถเพิ่มอัตราการผลิตจากร้อยละ 104 ไปเป็นร้อยละ 108
ในช่วงเดือนมกราคมถึงมิถุนายน โดยการนำเข้าสารมิกส์ไซลีนเพื่อผลิตสารพาราไซลีนเพิ่ม
รวทั้งรักษาสภาพความพร้อมของหน่วยผลิตได้สูงถึงร้อยละ 99.8 เมื่อเทียบกับเป้าที่ตั้งไว้ ร้อยละ
99.0 โดยการปรับปรุงระบบสายดินของอุปกรณ์ควบคุม
และเพิ่มประสิทธิภาพของระบบเพิ่มความปลอดภัย (Safeguarding System)

ทั้งนี้ บจ. ไทยพาราไซลีน ก่อสร้างหอนํ้าหล่อเย็นใหม่ ทำให้มีนํ้าหล่อเย็นเพียงพอสำหรับใช้ใน

กระบวนการผลิตและลดความเสี่ยงในการหยุดเดินเครื่องจากการขาดนํ้าหล่อเย็นและยังคงมีการปรับปรุงประสิทธิภาพ

กระบวนการผลิตจนทำให้สามารถลดการใช้พลังงานในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ได้ดีกว่าเป้าหมายอีกร้อยละ
5

กระบวนการผลิต

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ของ บจ. ไทยพาราไซลีน
ซึ่งทำการผลิตสารอะโรมาติกส์เพื่อเป็นวัตถุดิบป้อนอุตสาหกรรมโตรเคมีขั้นลายต่อไป

หน่วย Mixed Xylene

Platformate จากหน่วย Continuous Catalyst Regeneration หรือ CCR ของไทยออยล์
จะถูกป้อนเข้าสู่หน่วย Mixed Xyleneเพื่อแยก Mixed Xylene ซึ่งประกอบด้วย พาราไซลีน
ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน ออกจาก Platformate และMixed Xylene
ที่ผลิตได้จะถูกนำเข้าสู่กระบวนการผลิตพาราไซลีนต่อไป

หน่วยนี้ยังทำหน้าที่แยก Crude Benzene เพื่อป้อนเป็น feed ของหน่วย Sulfolane, แยก
Crude Toluene และ สารอะโรมาติกส์หนัก (C9+) ซึ่งจะถูกนำไปผลิตเป็น Mixed Xylene
อีกครั้งหนึ่ง ผลพลอยได้ของหน่วยนี้ ได้แก่ Crude Toluene ส่วน หนึ่ง และ C5 product
จะถูกส่งกลับโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อนำไปผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป

หน่วยผลิตพาราไซลีน

สารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วย Mixed Xylene จะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Xylene Rerun Column
เพื่อแยกเฉพาะ A9 ออกจาก สารอะโรมาติกส์หนักอื่น ๆ (Heavies)
โดยสารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วยนี้ จะถูกส่งกลับไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อ ผลิตเป็นน้ำมันเตา

Mixed Xylene จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะถูกนำไปแยกส่วนหนัก คือ
A9 ในหอ Xylene Rerun โดย A9จะถูกส่งไปให้โรงกลั่นไทยออยล์ ส่วน Mixed Xylene
จะป้อนเข้าสู่หน่วย Parex เช่นเดียวกับ Mixed Xylene ที่มาจากหน่วยMixed Xylene
เพื่อแยกพาราไซลีนออกจากไซลีนอื่น ๆ ซึ่งได้แก่ ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน
โดยกระบวนการ Adsorption พาราไซลีนที่แยกออกมา จะถูกนำมาทำให้บริสุทธิ์โดยการกลั่นแยกที่
finishing column ซึ่งจะทำให้พาราไซลีนที่ได้จากกระบวนการนี้จะมีความบริสุทธิ์ถึงร้อยละ
99.7 โดยน้ำหนักเป็นอย่างต่ำ ส่วนผลพลอยได้ของหน่วยนี้คือ Crude Toluene
จะถูกนำเข้าสู่หน่วย Sulfolane

สำหรับส่วนที่ไม่ใช่ พาราไซลีน คือ ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน
ซึ่งเรียกโดยรวมว่า Raffinate จะถูกส่ง ต่อไปยังหน่วย ISOMAR
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างโมเลกุลของ Raffinate ให้กลายเป็นพาราไซลีน โดยการเกิดปฏิกิริยา
Isomerization และ EB dealkylation ซึ่งจะทำให้ผลิตพาราไซลีนได้เพิ่มขึ้น
และได้ผลพลอยได้เป็น เบนซีน ซึ่งเกิดจากการ เปลี่ยนเอทธิลเบนซีน Raffinate
ก่อนส่งเข้าหน่วยนี้จะมีพาราไซลีนประมาณ 1%
เมื่อผ่านกระบวนการนี้แล้วจะมีพาราไซลีนเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 23% ซึ่งไซลีนที่ได้จากหน่วย ISOMAR
นี้ จะถูกส่งกลับไปยังหอ Xylene Rerun เพื่อเข้าสู่กระบวนการผลิตตามลำดับต่อไป ที่หน่วยนี้จะมี
Dehaptanizer และ Stripper Column เพื่อแยกไฮโดรคาร์บอนเบา และก๊าซเชื้อเพลิง
โดยไฮโดรคาร์บอนเบาจะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Sulfolane
ส่วนก๊าซเชื้อเพลิงก็จะนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงภายในโรงงาน

หน่วย Tatoray

เดิมหน่วยนี้คือ Semi-regeneration platforming ซึ่งหยุดเดินเครื่องมาเป็นเวลานาน
ดังนั้นเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด จึงได้ทำการปรับปรุงหน่วยนี้ เป็นหน่วย Tatory

หน่วย Tatory เป็นกระบวนการเปลี่ยนสารอะโรมาติกส์ที่มีมูลค่าต่ำคือ Crude Toluene และ A9
ให้เป็นมิกซ์ไซลีน และเบนซีน ซึ่งมีมูลค่าสูงกว่า โดย Mixed Xylene ที่ได้จากกระบวนการนี้มี
Toluene ผสมอยู่ด้วยจึงส่งไปแยกออกที่หอ Tolueneในหน่วย Benzene-Toluene
Fractionation ส่วน Crude Benzene ที่ได้จากหน่วย Tatory
จะถูกส่งไปทำให้บริสุทธิ์ขึ้นที่หน่วย Sulfolane ก่อนส่งต่อไปยังหน่วย Benzene-Toluene
Fractionation

นอกจากนี้หน่วย Tatoray จะให้ผลพลอยได้เป็นก๊าซเชื้อเพลิง ก๊าซเชื้อเพลิงที่มีไฮโดรเจนสูง และ
Unstabilized LPG ซึ่งจะส่งให้แก่โรงกลั่นไทยออยล์

หน่วย Sulfolane และหน่วย Benzene-Toluene Fractionation Crude Benzene
จากหน่วย Mixed Xylene, Crude Benzene จากหน่วย Tatoray, Crude Toluene
จากหน่วย Parex และ สารไฮโดรคาร์บอนเบาจากหน่วย ISOMAR จะถูกส่งเข้าสู่หน่วย
Sulfolane โดยกระบวนการหลักในหน่วยนี้คือ extractive distillation ซึ่งจะสามารถแยก
aromatic ออกจากสารประกอบไฮโดรคาร์บอน โดย aromatic ที่แยกออกจะถูกส่งต่อไปยัง
หน่วย Benzene-Toluene Fractionation เพื่อแยก เบนซีน และโทลูอิน
ออกจากกันโดยกระบวนการกลั่นลำดับส่วน ให้มี ความบริสุทธิ์สูง ส่วนผลพลอยได้จากหน่วย
Sulfolane คือ Raffinate
ซึ่งคือสารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่มีอะโรมาติกส์ต่ำจะถูกส่งไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูป
สำหรับ Mixed Xylene ที่ได้จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะส่งมาเป็น
สารป้อนให้กับหอ Xylene Rerun เพื่อเป็นสารป้อนกับหน่วย Parex ต่อไป

ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ผลิตได้ จะถูกส่งไปเก็บไว้ในถังในกระบวนการผลิต เพื่อตรวจสอบคุณภาพ
ก่อนส่งไปยังถังเก็บผลิตภัณฑ์
เพื่อรอการจำหน่ายโดยการขนส่งทางเรือผ่านท่าเทียบเรือของไทยออยล์

4.1.3 ธุรกิจน้ำมันหล่อลี่นพื้นฐาน

บมจ. ไทยลู้บเบส

บมจ. ไทยลู้บเบส ได้ดำเนิน โครงการก่อสร้างหน่วยผลิตน้ำมันยางสะอาด (TDAE)
เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์ TDAE โดยเริ่มทำการผลิตตั้งแต่ เดือนมกราคม 2554 ซึ่งทำให้ได้ ผลิตภัณฑ์
TDAE เพิ่มขึ้นประมาณ 50,000 ตันต่อปี

กระบวนการผลิต

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ของ บมจ. ไทยลู้บเบส
ซึ่งทำาการผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน

หน่วยกลั่นสุญญากาศ (Vacuum Distillation Unit)

เป็นหน่วยแรกของระบบการผลิต
มีหน้าที่ในการกลั่นแยกชนิดของน้ำมันตามลำดับอุณหภูมิที่ความดันสุญญากาศ

ได้เป็นน้ำมันดีเซลสุญญากาศ (Vacuum Gas Oils, VGO) 3 ชนิด
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานต่อไป

หน่วยแยกแอสฟัลท์ (Propane Deasphalting Unit)

ทำหน้าที่สกัดแอสฟัลท์ออกจากกากน้ำมันที่ได้จากก้นหอกลั่นสุญญากาศโดยใช้โพรเพนเป็นตัวทำละลาย

ได้เป็นน้ำมันพร่องแอสฟัลท์ (Deasphalted Oil)
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ชนิด 150 ไบรท์สต็อก (150BS)
และแอสฟัลท์ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตยางมะตอยเพื่อใช้ลาดถนนต่อไป

หน่วยสกัดสารอะโรมาติกส์ (MP Refining Unit)

ทำหน้าที่สกัดสารอะโรมาติกส์ ออกจากน้ำมันดีเซลสุญญากาศ และน้ำมันพร่องแอสฟัลท์
โดยใช้สารละลายชื่อ n-methyl-2-pyrrolidone (NMP)เป็นตัวทำละลาย
ได้เป็นน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ (Raffinates) ที่มีดัชนีความหนืดสูงขึ้น

หน่วยกำจัดกำมะถันและฟอกสี (Hydrofinishing Unit)

ทำหน้าที่ในการแยกเอากำมะถันที่มีอยู่ในน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ออก
โดยให้ทำปฏิกริยากับไฮโดรเจน ได้เป็นน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน (Hydrotreated
Raffinates)

ที่บริสุทธิ์ มีสีใสยิ่งขึ้น

หน่วยแยกไข (Solvent Dewaxing Unit)

ทำหน้าที่แยกไขแสลค (Slack Wax) ออกจากน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน

ได้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่มีจุดไหลเทต่ำ ได้มาตรฐานสากล
พร้อมจำหน่ายเพื่อนำไปใช้งานต่อไป

หน่วยผลิต TDAE

ทำหน้าที่แยกสารอะโรมาติกส์ชนิดหลายวง (Polycyclic Aromatic)
เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันยางสะอาด (TDAE)

ผลิตภัณฑ์

น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานมี 4 ชนิดจำแนกตามความหนืด ได้แก่ 60 SN, 150 SN, 500 SN,
และ 150 BS สามารถผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ได้นับร้อยๆชนิด

ผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นจะผสมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานเข้าด้วยกันกับสารเติมแต่งตามสูตร

สำหรับผลิตน้ำมันหล่อลื่นชนิดต่างๆซึ่งอาจจำแนกได้ดังนี้

-   น้ำมันเครื่องยนต์ (Engine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ที่ใช้น้ำมันเบนซิน
    น้ำมันดีเซล น้ำมัน

เกียร์ น้ำมันสำหรับอุปกรณ์ถ่ายส่งกำลัง

-          น้ำมันเรือ (Marine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนช้า

-          น้ำมันอุตสาหกรรม (Industrial Oil) เช่น น้ำมันหล่อลื่นสำหรับคอมเพรสเซอร์
Refrigeration Oil น้ำมันเกียร์

น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเครื่องปั่นด้ายและทอผ้า น้ำมันเครื่องกังหัน

-   น้ำมันอุตสาหกรรมการขึ้นรูปโลหะ (Metal Processing Fluids) เช่น
    น้ำมันหล่อลื่นสำหรับเครื่องตัด เจียร์

น้ำมันหล่อเย็น (Quench Oil) น้ำมันป้องกันสนิม เป็นต้น

ยางมะตอย (Bitumen)

ใช้ในงานสร้างทาง ลาดถนน

ผลิตภัณฑ์พลอยได้

น้ำมันยาง (Aromatic Extract) ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง เช่น ยางรถยนต์ ยางขอบกระจก
พื้นรองเท้า เป็นต้น

น้ำมันยางสะอาด (TDAE) ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง ตามข้อบังคับของกลุ่มประเทศ EU

น้ำมันดีเซลสุญญากาศ (VGO) เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันดีเซล

กำมะถัน เป็นวัตถุดิบในการผลิตผงซักฟอก กรดกำมะถัน

ไขแสลค (Slack Wax) เป็นวัตถุดิบในการผลิตเทียนไข เครื่องสำอาง
และใช้เคลือบกระดาษภาชนะบรรจุหีบห่อ

แนฟทา เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเบนซิน และน้ำมันอากาศยาน

4.1.4 ธุรกิจตัวทำละลาย

ประกอบด้วย บจก. ไทยออยล์ โซลเว้นท์
ดำเนินธุรกิจทางด้านสารทำละลายและเคมีภัณฑ์ในประเทศไทยและต่างประเทศ โดยเป็นผู้ถือหุ้นใน
บจก. ท็อป โซลเว้นท์  บจก. ท็อปโซลเว้นท์ ถือหุ้นใน บจก. ศักดิ์ไชยสิทธิ และ บจก. ท็อป
โซลเว้นท์ (เวียดนาม) ไลอะบิลลิตี้ บจก. ศักดิ์ไชยสิทธิ
เป็นโรงงานผลิตสารทำละลายไฮโดรคาร์บอนคุณภาพสูงสำหรับงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
อุตสาหกรรมสี, ยางรถยนต์, กาว, การสกัดน้ำมันพืช, โฟม, พลาสติก, การสกัดแร่ทองแดง
เป็นต้น

และ บจก. ท็อป โซลเว้นท์ (เวียดนาม) ไลอะบิลลิตี้
ดำเนินธุรกิจทางด้านสารทำละลายและเคมีภัณฑ์ในประเทศเวียดนาม
เป็นบริษัทหนึ่งในเครือไทยออยล์ ได้ซื้อธุรกิจสารทำละลายและเคมีภัณฑ์จากบริษัท เชลล์
ในประเทศเวียดนาม ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2552 โดยมี บจก. ท็อป โซลเว้นท์
เป็นผู้ถือหุ้น 100 เปอร์เซนต์ และดำเนินการลงทุนในธุรกิจสารทำละลายและเคมีภัณฑ์
ในประเทศเวียดนามและก่อตั้ง บจก. ท็อป โซลเว้นท์ (เวียดนาม) ไลอะบิลลิตี้ ดังกล่าว
ถือว่าเป็นการลงทุนในต่างประเทศครั้งแรกของเครือไทยออยล์ บจก. ท็อป โซลเว้นท์ (เวียดนาม)
ไลอะบิลลิตี้ มีคลังสินค้าใน Go Dau และ Tam Phuoc
ซึ่งสามารถมีผลิตภัณฑ์สารทำละลายและเคมีภัณฑ์ได้อย่างกว้างขวางและหลายรูปแบบ เช่น
อุตสาหกรรมสี สารเคลือบผิว ทินเนอร์ กาว ตัวประสาน หมึกพิมพ์ อิเลคโทรนิค
น้ำยาทำความสะอาดต่างๆ การสกัดน้ำมันพืช และอุตสาหกรรมเคมี เป็นต้น

ผลิตภัณฑ์

สารทำละลายไฮโดรคาร์บอน (Hydrocarbon Solvent)

สารทำละลายไฮโดรคาร์บอนเป็นตัวทำละลายที่มีไฮโดรคาร์บอนเป็นองค์ประกอบ ได้แก่ พาราฟิน
(Paraffin), อะลิฟาติก (Aliphatic), SBPs, มิเนอรัลสปีริต (Mineral spirits),
อะโรเมติกส์(Aromatic) ซึ่งนำไปใช้อุตสาหกรรมประเภทต่างๆ เช่น งานสี (Paint),
งานเคลือบผิว (Coating), กาว (Adhesive) หรือตัวประสาน (Sealant), น้ำยาซักแห้ง
(Dry Cleaning Fluid),

ยาฆ่าแมลง(Insecticide), กระบวนการสกัดน้ำมันพืช (Edible Oil)
และอุตสาหกรรมยางรถยนต์ (Tire)

สารทำละลายเคมิคอล (Chemical Solvent)

สารทำละลายเคมิคอล ได้แก่ แอลกอฮอล์ (Alcohol), คีโตน (Ketone),เอสเทอร์
(Ester),ไกลคอลอีเทอร์ (Glycol Ethers) ซึ่งนำไปใช้ในงานสี (Paint), งานเคลือบผิว
(Coating), ทินเนอร์ (Thinner), กาว (Adhesive) หรือ ตัวประสาน (Sealants),
น้ำยาทำความสะอาดกระจก (Windscreen Cleaner),ใช้เป็นสารทำละลายในหมึกพิมพ์ (Ink)
และผลิตภัณฑ์ในครัวเรือน (Household Product)

เคมีภัณฑ์อื่นๆ (Other Chemicals)

เคมีภัณฑ์อื่นๆ ที่ผลิตจากกลุ่ม ปตท. ได้แก่ ไดเอธิลีนไกลคอล (Diethylene
Glycol),โมโนเอธิลีนไกลคอล (Monoethylene Glycol)

และสไตรีนโมโนเมอร์ (Styrene Monomer) เป็นต้น

4.1.5 ธุรกิจผลิตไฟฟ้า

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 55
เป็นบริษัทผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมแบบโคเจน
เนอเรชั่นโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Combined-Cycle Co-generation Power
Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 118 เมกะวัตต์ และไอน้ำ 168 ตันต่อชั่วโมง โดย บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์ จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. จำนวน 41 เมกะวัตต์ และ
จำหน่ายไฟฟ้าส่วนที่เหลือและไอน้ำให้แก่บริษัทฯ บจ.ไทยพาราไซลีน และบมจ. ไทยลู้บเบส
โดยมีมูลค่าขายสุทธิคิดเป็น ร้อยละ 75 จากการจำหน่ายไฟฟ้าและไอน้ำให้แก่ บมจ. ไทยลู้บเบส
บจ.ไทยพาราไซลีน และบริษัทฯ ภายใต้สัญญาซื้อขาย ไฟฟ้าและไอน้ำระยะยาว และอีกร้อยละ 25
จากการจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้ามีระยะเวลา 25 ปี
สัญญาซื้อขายไฟฟ้าของบจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ช่วยรักษาความมั่นคงทางรายได้ให้แก่บริษัทฯ
เป็นอย่างยิ่ง โดยมี ข้อตกลงที่ลูกค้าจะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ตามปริมาณไฟฟ้าขั้นต่ำที่กำหนด (Take-or-Pay) สำหรับ ไฟฟ้าเฉลี่ยที่ร้อยละ 70
และไอน้ำเฉลี่ยที่ร้อยละ 85 นอกจากนี้ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับกฟผ. ซึ่งกฟผ. ตกลงชำระค่า
กำลังการผลิต (Capacity Payment) ให้แก่ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เพื่อครอบคลุมต้นทุนคงที่
ภาระหนี้สินและผลตอบแทน แก่บริษัทฯ และค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy Payment)
ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ในสัญญา อนึ่ง ในด้านการ บริหารงาน บริษัทฯ เป็นผู้ดูแลบริหารงานให้
บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เนื่องจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ไม่มีพนักงานเป็น

ของตนเอง

บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 24 และ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 56 นั้น เป็นบริษัทผลิต
ไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Natural Gas-fired
Combined-Cycle Power Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 700 เมกะวัตต์
และจำหน่ายไฟฟ้าที่ผลิตได้ทั้งหมดให้ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้าซึ่งมี ระยะเวลา 25 ปี
โดยมีข้อตกลงที่ กฟผ. จะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ตามกำลังการผลิตไฟฟ้าที่กำหนดใน สัญญา (Take-or-Pay ร้อยละ 100) สัญญายังระบุให้ กฟผ.
จ่ายค่าความพร้อมจ่ายพลังไฟฟ้า (Availability Payment) ให้แก่

บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ในจำนวนที่ตกลงกันเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายคงที่
ภาระหนี้สินและผลตอบแทนแก่บริษัทฯ และระบุ ให้ กฟผ. จ่ายค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy
Payment) ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ตามข้อสัญญา

4.1.6 ธุรกิจการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

บจ. ไทยออยล์มารีน ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 100
เป็นบริษัทที่ดำเนินธุรกิจขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีด้วยเรือขนส่งทางน้ำทั้งภายในและต่างประเทศ
ในปัจจุบัน บจ. ไทยออยล์มารีน เป็นเจ้าของเรือบรรทุกน้ำมันและปิโตรเคมี จำนวน 7 ลำ
ที่มีความสามารถในการบรรทุกรวมได้ประมาณ 433,499.33 ตันบรรทุก (Deadweight Ton)
โดยเน้นการให้บริการขนส่งในแถบอ่าวอาหรับ และ แถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น เวียดนาม
สิงคโปร์ อินโดนีเซีย สาธารณรัฐประชาชนจีน เกาหลีใต้อินเดีย พม่า ฟิลิปปินส์ และ บังคลาเทศ
ซึ่งได้รับการยอมรับจากลูกค้ารายใหญ่ เช่น เชลล์ บีพี เชฟรอน และ เอกซอนโดยลูกค้าของ บจ.
ไทยออยล์มารีน ได้แก่ กลุ่ม ปตท. และผู้ค้าต่างประเทศอื่นๆ (International Traders)

บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย

ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 9.19 เป็นบริษัทขนส่งน้ำมันทางท่อที่ส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด
(Multiple-Product Pipeline) อย่างต่อเนื่องด้วยท่อเพียงเส้นเดียวที่มีความยาวประมาณ
255 กิโลเมตร โดยผลิตภัณฑ์ที่ส่งผ่านท่อ ได้แก่ น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน
และน้ำมันดีเซล โดยมีสถานีส่งน้ำมันผลิตภัณฑ์ต้นทางอยู่ที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ซึ่งใกล้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ และโรงกลั่นน้ำมันของเอสโซ่
และมีคลังน้ำมันปลายทางอยู่ที่อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี, ที่อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี
และที่สนามบินดอนเมือง นอกจากนี้ บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย
ยังได้ขยายเครือข่ายระบบท่อเพิ่มเติมอีก 2 เส้นทางได้แก่
โครงการต่อท่อเชื่อมลำลูกกา-สนามบินสุวรรณภูมิ (Airport Dedicated Line) ระยะทางยาว
37.5 กิโลเมตร เพื่อให้บริการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจากคลังน้ำมันที่อำเภอลำลูกกา
จังหวัดปทุมธานี ไปยังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และโครงการต่อท่อเชื่อมมาบตาพุด-ศรีราชา (MTP
Feederline) ระยะทางยาว 67 กิโลเมตร ซึ่งเชื่อมต่อท่อส่งน้ำมันผลิตภัณฑ์จากเขตมาบตาพุด
จากโรงกลั่นน้ำมัน PTTGC และ SPRC
มาต่อกับท่อส่งน้ำมันหลักที่อำเภอศรีราชาเพื่อใช้ขนส่งน้ำมันผลิตภัณฑ์ไปยังคลังน้ำมันปลายทางดังกล่าว

4.1.7 ธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

บจ. พีทีที ไอซีที โซลูชั่นส์ ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 20 ในเดือนกรกฎาคม 2549
เป็นบริษัทที่จัดขึ้นตามนโยบายการสร้างความร่วมมือ และเพิ่มมูลค่าภายในกลุ่ม ปตท.
ด้วยการบริหารจัดการและลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
และให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ
ซึ่งจะประกอบด้วยการวางระบบ การให้คำปรึกษา การจัดหา และการจัดส่งบุคลากร
เพื่อดูแลและให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร ซึ่งให้บริการแก่บริษัทในกลุ่ม
ปตท. เป็นหลัก และเริ่มขยายการให้บริการออกสู่ลูกค้าบริษัทภายนอกกลุ่ม ปตท.

4.1.8 ธุรกิจด้านเอทานอล

บจ. ไทยออยล์ เอทานอล ทำธุรกิจที่เกี่ยวเนื่องกับเอทานอล ทั้งสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิง (Fuel
Grade) และใช้ในอุตสาหกรรม (Industrial Grade)
โดยเอทานอลสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงจะถูกนำไปผสมกับน้ำมันเบนซินเพื่อให้ได้เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ชนิดต่างๆ
ที่จำหน่ายในประเทศ ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี10 (ออกเทน 91 และ 95) น้ำมันแก๊สโซฮอล์
อี20 (ออกเทน 95) และ น้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี85 (ออกเทน 95)
ซึ่งมีส่วนผสมของเอทานอลสำหรับใช้เป็นเชื้อเพลิงในสัดส่วน 10% 20% และ 85% ตามลำดับ
ส่วนเอทานอลสำหรับใช้ในอุตสาหรรมจะส่งออกไปขายในตลาดต่างประเทศเช่น จีน ญี่ปุ่น
และเกาหลี เป็นต้น

ในปัจจุบันบริษัทฯ ได้ลงทุนถือหุ้นในบริษัทผลิตและจำหน่ายเอทานอลรวม 3 บริษัท ได้แก่

1.  บริษัท ทรัพย์ทิพย์ จำกัด ซึ่งบริษัทถือหุ้น 50%
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงจากมันสำปะหลัง กำลังการผลิต 2
    แสนลิตรต่อวัน ตั้งอยู่ที่จังหวัดลพบุรี

1.  บริษัท แม่สอดพลังงานสะอาด จำกัด ซึ่งบริษัทถือหุ้น 30%
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงจากน้ำอ้อย กำลังการผลิต 2
    แสนลิตรต่อวัน ตั้งอยู่ที่จังหวัดตาก

2.  บริษัท อุบล ไบโอเอทานอล จำกัด ซึ่งบริษัทถือหุ้น 21.28%
    เป็นผู้ผลิตและจำหน่ายเอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงและสำหรับใช้ในอุตสาหกรรมจากมันสำปะหลัง
    กำลังการผลิต 400,000 ลิตรต่อวัน ตั้งอยู่ที่จังหวัดอุบลราชธานี

4.1.9 ธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงาน

บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยีโซลูชั่น ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 20
เป็นธุรกิจให้บริการคำปรึกษาและอื่นๆด้านเทคนิควิศวกรรม

4.2 ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลก ในปี 2554

เศรษฐกิจโลกในปี 2554 ยังคงขยายตัวต่อเนื่องด้วยอัตราร้อยละ 3.8
ซึ่งน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้เมื่อตอนต้นปีเนื่องจากผลกระทบจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในญี่ปุ่นเมื่อเดือนมีนาคมทำให้ภาคการผลิตของญี่ปุ่นชะลอตัวลงตามมาด้วยสถานการณ์ความไม่สงบและการประท้วงต่อต้านผู้นำของประเทศผู้ผลิตน้ำมันดิบในภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือขณะที่เศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกาชะลอตัวลงหลังมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจสิ้นสุดลงรวมทั้งปัญหาหนี้ยุโรปมีความรุนแรงขึ้นและส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจโดยรวมของโลก
ในขณะที่จีนได้ออกนโยบายการเงินที่มีความตึงตัวอย่างมากไม่ว่าจะเป็นการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยและสัดส่วนเงินฝากของธนาคารพาณิชย์รวมทั้งการจำกัดการปล่อยสินเชื่อส่งผลให้เศรษฐกิจของจีนลดความร้อนแรงลงไป

ความไม่แน่นอนของการแก้ปัญหาหนี้ยุโรปและปัญหาการเมืองของสหรัฐอเมริกา
ในเรื่องการขยายเพดานหนี้
ตามมาด้วยการที่สหรัฐอเมริกาถูกปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือในเดือนสิงหาคมนั้นส่งผลให้ตลาดนํ้ามันและตลาดหุ้นปรับตัวลดลงอย่างหนัก
และพลิกมาสู่ช่วงเวลาแห่งความไม่มั่นใจต่อภาวะเศรษฐกิจโลกและการแก้ปัญหาหนี้
รวมทั้งตลาดผิดหวังกับมาตรการ Operation Twist ของธนาคารกลางสหรัฐฯ
แทนที่จะออกมาตรการ QE3 ในช่วงเดือนกันยายน ส่งผลให้ตลาดกังวลว่าเศรษฐกิจสหรัฐอเมริกา
และยุโรป อาจจะกลับไปสู่ภาวะถดถอยอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม
ตลาดมีความเชื่อมั่นต่อการแก้ปัญหาหนี้ของสหภาพยุโรปหลังบรรลุข้อตกลงของแผนช่วยเหลือหนี้ยุโรปและกรีซได้สำเร็จในการประชุมสุดยอดผู้นำ
ยุโรปในช่วงปลายเดือนตุลาคม แต่รายละเอียดและขั้นตอนการนำ แผนไปปฏิบัตินั้น
ยังคงต้องติดตามกันต่อไป

ภาวะตลาดนํ้ามันดิบและนํ้ามันสำเร็จรูปในปี 2554

ราคานํ้ามันดิบในปี 2554 ปรับตัวเพิ่มขึ้นอย่างมากและมีความผันผวนสูง
โดยราคานํ้ามันดิบดูไบเคลื่อนไหวอยู่ในกรอบ 90–120 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
และมีราคาเฉลี่ยอยู่ที่ 106 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ปรับเพิ่มขึ้นจากราคาเฉลี่ยในปี 2553 ที่ 78
เหรียญสหรัฐฯ
ราคานํ้ามันดิบปรับตัวสูงขึ้นในช่วงต้นปีจากความต้องการใช้นํ้ามันดีเซลเพื่อทำความร้อนที่ปรับสูงขึ้นมาก
จากอากาศที่หนาวกว่าปกติในช่วงเดือนธันวาคมถึงมกราคม
จากนั้นราคาปรับตัวสูงขึ้นต่อโดยเฉพาะราคานํ้ามันดิบเบรนท์
อันมีสาเหตุมาจากเหตุการณ์ความไม่สงบในประเทศผู้ผลิตนํ้ามันดิบในตะวันออกกลางและ
แอฟริกาเหนือ โดยเฉพาะลิเบียที่ส่งผลให้กำลังการผลิตนํ้ามันดิบเกือบทั้งหมด 1.6
ล้านบาร์เรลต่อวัน ต้องหยุดชะงักลง และการอ่อนค่าของเงินดอลลาร์สหรัฐฯ
หลังธนาคารกลางยุโรปปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยนโยบาย
หนุนให้ราคานํ้ามันดิบในเดือนเมษายนขึ้นไปเหนือระดับ 120 เหรียญสหรัฐฯ
จากนั้นราคาได้ปรับตัวลดลง จากปัญหาหนี้ในกรีซที่กลับมาอีกครั้ง
จากความกังวลว่ากรีซอาจจะต้องผิดนัดชำระหนี้ รวมทั้งการที่สำนักงานพลังงานสากล (IEA)
ประกาศปล่อยนํ้ามันสำรองทางยุทธศาสตร์รวม 60
ล้านบาร์เรลเพื่อชดเชยส่วนที่ขาดหายไปจากลิเบีย

ราคานํ้ามันดิบปรับตัวลดลงอย่างหนักในเดือนสิงหาคมและกันยายนจากปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจเป็นหลักทั้งปัญหาหนี้ในสหรัฐอเมริกาและยุโรปส่งผลให้มีการปรับลดอันดับความน่าเชื่อถือของสหรัฐอเมริกาและหลายประเทศในยุโรป
นอกจากนี้ นักลงทุนผิดหวังต่อมาตรการ Operation Twist ของสหรัฐอเมริกาที่ได้กล่าวมาแล้ว
ส่วนในยุโรป ปัญหาหนี้ได้ลุกลามจากกรีซไปยังอิตาลีฝรั่งเศส และสเปน
และขยายวงกว้างไปยังภาคธนาคารพาณิชย์ของยุโรป
ขณะเดียวกันตัวเลขเศรษฐกิจทั่วโลกโดยเฉพาะภาคการผลิตและการบริการออกมาในทิศทางที่ชะลอตัวลงอย่างชัดเจน
ทำให้กองทุนการเงินระหว่างประเทศปรับลดอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจโลกในปี 2554 และ
2555
และสำนักงานพลังงานสากลปรับการคาดการณ์ความต้องการใช้นํ้ามันของโลกลดลงด้วยจากความไม่มั่นใจในสภาพเศรษฐกิจและแนวโน้มความต้องการใช้นํ้ามันของโลก
ทำให้นักลงทุนย้ายเงินออกจากตลาดนํ้ามันไปยังตลาดเงินดอลลาร์สหรัฐฯ
และทองคำที่ถือว่ามีความเสี่ยงตํ่ากว่าแทนอย่างไรก็ตามราคานํ้ามันยังคงยืนอยู่ในระดับสูง
เนื่องจากอุปทานนํ้ามันดิบในตลาดที่ยังคงตึงตัว ไม่ว่าจะเป็นนํ้ามันดิบจากลิเบียที่ขาดหายไป
และปัญหาการผลิตนํ้ามันดิบในแหล่งทะเลเหนือ

[]

อย่างไรก็ตามราคานํ้ามันดิบได้ปรับตัวสูงขึ้นอีกครั้งในไตรมาส4จากความพยายามของสหภาพยุโรปและผู้นำประเทศต่างๆ
ในการแก้ปัญหาหนี้ยุโรปโดยการออกมาตรการต่างๆ
ไม่ว่าจะเป็นการปฏิรูปการคลังที่มีความเข้มงวดขึ้น การจัดตั้งกองทุนช่วยเหลือถาวร
ESM(European Stability Mechanism)
รวมทั้งข้อตกลงที่จะปล่อยเงินกู้เพิ่มเติมให้แก่กองทุนการเงินระหว่างประเทศ
นอกจากนี้ราคายังได้รับแรงสนับสนุนจากการที่บริษัทเอนบริดจ์มีแผนปรับเปลี่ยนท่อขนส่งนํ้ามันดิบ
เพื่อส่งนํ้ามันดิบจากคุชชิ่งรัฐโอกลาโฮมามายังโรงกลั่นในรัฐเท็กซัสของสหรัฐอเมริกาเพื่อลดปัญหาอุปทานนํ้ามันส่วนเกินที่บริเวณคุชชิ่งรวมทั้งความตึงเครียดระหว่างชาติตะวันตกและอิหร่านในเรื่องโครงการนิวเคลียร์หลังสหรัฐอเมริกา
อังกฤษสหภาพยุโรปรวมถึงเกาหลีใต้ที่ได้ออกมาตรการควํ่าบาตรต่ออิหร่านเพิ่มเติมซึ่งจะส่งผลให้การซื้อขายนํ้ามันดิบจากอิหร่านทำได้ยากขึ้น

ราคานํ้ามันสำเร็จรูปในปี 2554
ปรับตัวเพิ่มขึ้นตามราคานํ้ามันดิบโดยส่วนต่างราคานํ้ามันอากาศยานและดีเซลเมื่อเทียบกับนํ้ามันดิบดูไบปรับตัวสูงขึ้นมากในช่วงครึ่งปีแรก
จากความต้องการใช้นํ้ามันดีเซลเพื่อทำความร้อนในช่วงต้นปี และการใช้ในภาคอุตสาหกรรม
และการขนส่งที่ขยายตัว ขณะที่โรงกลั่นนํ้ามันของญี่ปุ่นกำลังการผลิต 1.4 ล้านบาร์เรลต่อวัน
ต้องปิดไปเนื่องจากเหตุการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิ แม้ว่าส่วนต่างจะปรับตัวลดลงในช่วงไตรมาส 3
เป็นต้นมา
เนื่องจากเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัวลงและโรงกลั่นบางส่วนได้ทยอยกลับมาจากการปิดซ่อมบำรุง
แต่ไตรมาส
4ส่วนต่างราคาปรับตัวสูงขึ้นจากความต้องการใช้นํ้ามันเพื่อทำความร้อนทั้งในยุโรปและเอเชียเหนือ
ส่วนตลาดนํ้ามันเบนซินปรับตัวสูงขึ้นอย่างมากในช่วงไตรมาส 3
จากอุปทานนํ้ามันในภูมิภาคที่มีความตึงตัวอย่างมาก จากความต้องการใช้ในเอเชียที่ปรับสูงขึ้น ทั้งจีน
อินเดีย และอินโดนีเซีย ขณะที่โรงกลั่นขนาดใหญ่ในไต้หวันถูกปิดไปในเดือนสิงหาคมทั้งเดือน
เพื่อตรวจสอบความปลอดภัยหลังเกิดไฟไหม้หลายครั้ง
รวมทั้งโรงกลั่นใหญ่ในสิงคโปร์ที่ต้องหยุดดำเนินการจากเหตุการณ์ไฟไหม้ในช่วงปลายเดือนกันยายน
อย่างไรก็ตามโรงกลั่นดังกล่าวได้กลับมาเปิดดำเนินการแล้วและความต้องการใช้นํ้ามันเบนซินเริ่มปรับลดลงในช่วงหลังฤดูร้อน
ทำให้ส่วนต่างราคานํ้ามันเบนซินเทียบกับนํ้ามันดิบดูไบปรับตัวลดลงในไตรมาส 4

[]

ภาวะตลาดนํ้ามันสำ เร็จรูปในประเทศไทยปี 2554

ภาวะเศรษฐกิจไทยในปี 2554 ขยายตัวในอัตราที่ชะลอตัวลงเมื่อเทียบจากปีก่อน
โดยได้รับแรงกดดันจากปัจจัยภายในและนอกประเทศ เริ่มตั้งแต่ในช่วงไตรมาสที่ 2
ที่ประเทศญี่ปุ่นได้รับผลกระทบจากภัยธรรมชาตินามิ
ส่งผลให้การบริโภคของภาคเอกชนและการส่งออกชะลอตัว
เนื่องจากขาดแคลนชิ้นส่วนที่ใช้ในการผลิตจากญี่ปุ่น จากนั้นในไตรมาส 3
เศรษฐกิจมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้นโดยเฉพาะภาคยานยนต์ส่งผลให้การส่งออกปรับตัวสูงขึ้นรวมทั้งการลงทุนภาคเอกชนและการท่องเที่ยวยังขยายตัวต่อเนื่อง
อย่างไรก็ดีเศรษฐกิจต่างประเทศที่อ่อนแอรวมถึงอุปสงค์ในประเทศปรับลดลงเนื่องจากเหตุการณ์อุทกภัยในประเทศไทยที่รุนแรงมากสุดในรอบ
50 ปี ได้เริ่มต้นในช่วงปลายไตรมาส 3 จนถึงปลายไตรมาส 4
ส่งผลให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจบางส่วนหยุดชะงักและส่งผลให้อัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของไทยในปี
2554 เหลือเพียงร้อยละ 0.1 โดยสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ

สำหรับความต้องการใช้นํ้ามันสำเร็จรูปภายในประเทศในปี 2554
แม้ว่าจะถูกกดดันจากภาวะเศรษฐกิจโดยรวมที่ชะลอตัวลง โดยเฉพาะในช่วงไตรมาส 4
จากปัญหาอุทกภัย แต่อย่างไรก็ดี
ผลจากมาตรการของภาครัฐในการควบคุมราคาขายปลีกนํ้ามันเชื้อเพลิง
โดยเฉพาะการยกเลิกเก็บเงินเข้ากองทุนนํ้ามันเชื้อเพลิงเป็นการชั่วคราวตั้งแต่ช่วงปลายเดือนสิงหาคม
2554 เป็นต้นมา ส่งผลให้ปริมาณการใช้นํ้ามันสำ เร็จรูปในปี 2554 ขยายตัวประมาณร้อยละ 3
นำโดยก๊าซหุงต้มที่ขยายตัวร้อยละ 13 นํ้ามันอากาศยานขยายตัวร้อยละ 9
และนํ้ามันดีเซลขยายตัวร้อยละ 3 ในขณะที่ปริมาณการใช้นํ้ามันเบนซินหดตัวร้อยละ 1.5-2.0
และนํ้ามันเตาหดตัวลงถึงร้อยละ 5
เนื่องจากราคาเชื้อเพลิงทดแทนประเภทอื่นโดยเฉพาะก๊าซธรรมชาติมีราคาถูกกว่า ในปี 2554
โรงกลั่นภายในประเทศกลั่นนํ้ามันในปริมาณเฉลี่ย 957,000 บาร์เรลต่อวัน ซึ่งทรงตัวจากปี 2553
แม้ว่าในปี 2554
จะมีโรงกลั่นนํ้ามันภายในประเทศหลายโรงต้องหยุดเพื่อซ่อมบำรุงและเพื่อติดตั้งหน่วยผลิตนํ้ามันเบนซินและดีเซล
เพื่อให้ได้มาตรฐานยูโร 4 ทันตามที่กฎหมายบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2555 เป็นต้นไป
แต่ไทยออยล์สามารถเพิ่มกำลังการผลิตเพื่อมาทดแทนได้ ทั้งนี้
ไทยออยล์ยังคงมีสัดส่วนการกลั่นเป็นอันดับหนึ่งของประเทศ คิดเป็นร้อยละ 30
ของปริมาณการกลั่นรวมของทั้งประเทศ

[]

ภาวะตลาดอะโรมาติกส์ปี 2554

ตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2554 มีความผันผวนค่อนข้างมาก
ในช่วงครึ่งแรกของปีตลาดพาราไซลีนอยู่ในภาวะอุปทานตึงตัวจากโรงพาราไซลีนในมาเลเซีย
(กำลังการผลิต 5 แสนตันต่อปี) ประสบปัญหาการผลิตทำให้ต้องหยุดดำเนินการเป็นเวลากว่า 4
สัปดาห์
ขณะที่ความต้องการจากโรงอุตสาหกรรมปลายนํ้าปรับเพิ่มขึ้นเพื่อเก็บตุนสินค้าคงคลังก่อนเข้าเทศกาลตรุษจีน
ประกอบกับในเดือนมีนาคม ได้เกิดเหตุแผ่นดินไหวและคลื่นยักษ์สึนามิพัดเข้าถล่มประเทศญี่ปุ่น
ส่งผลให้โรงอะโรมาติกส์หลายแห่งในญี่ปุ่นได้รับความเสียหายและต้องหยุดดำเนินการ
เป็นเหตุให้ราคาพาราไซลีนดีดตัวสูงขึ้นกว่า 200 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตันภายในระยะเวลาเพียง 3
วัน ไปแตะระดับสูงสุดในรอบ 16 ปีที่ 1,815 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน อย่างไรก็ตาม
ราคาได้เริ่มทยอยปรับลดลง จากการหยุดซ่อมบำ รุงของโรงพีทีเอในช่วงต้นไตรมาส 2
โดยแบ่งเป็นสองลักษณะ คือที่เป็นการวางแผนไว้ล่วงหน้า
และเป็นการตัดสินใจหยุดผลิตในช่วงที่ราคาพาราไซลีนซึ่งเป็นวัตถุดิบหลักมีราคาสูง อีกทั้งตั้งแต่เดือน
เมษายนเป็นต้นมา มีอุปทานส่วนเพิ่มเข้ามาในระบบอีก 9 แสนตันต่อปี จากประเทศเกาหลี

สำหรับในช่วงครึ่งหลังของปี ราคาพาราไซลีนปรับตัวดีขึ้นหลังจากตลาดเข้าสู่ภาวะตึงตัวอีกครั้ง
เนื่องจากมีโรงพาราไซลีนในเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ 2 แห่งประสบเหตุเพลิงไหม้
ทำให้ต้องหยุดการผลิตไปเป็นระยะเวลานาน ได้แก่โรง CNOOC ประเทศจีน (กำ ลังการผลิต 8.4
แสนตันต่อปี) และโรง Formosa ประเทศไต้หวัน (กำลังการผลิต 2.7 แสนตันต่อปี)
ขณะที่อุปสงค์ปรับตัวเพิ่มขึ้นมากจากโรงพีทีเอแห่งใหม่ในประเทศจีน
ซึ่งเข้ามาในระบบอย่างต่อเนื่องตลอดช่วงไตรมาส 3 ได้แก่ Yisheng และ Sanfangxiang
คิดเป็นกำลังการผลิตส่วนเพิ่มถึง 3.2 ล้านตัน
ซึ่งเข้ามาได้จังหวะพอดีกับความต้องการตามฤดูกาลในช่วงปลายปีของตลาดเส้นใยโพลีเอสเตอร์ในช่วงไตรมาส
3 อย่างไรก็ตาม สถานการณ์อุปทานพีทีเอที่ล้นตลาดในช่วงต้นไตรมาส 4 นั้น
ทำให้โรงพีทีเอบางแห่งประสบภาวะขาดทุนและต้องลดกำลังการผลิตลงส่งผลกดดันราคาพาราไซลีนให้ปรับเพิ่มขึ้นได้ไม่มากนักและทรงตัวอยู่ในระดับไม่เกิน
1,500 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน

สำหรับตลาดเบนซีนในปี 2554 ได้รับผลกระทบจากภาวะสารเบนซีนล้นตลาด
เนื่องจากตลาดพาราไซลีนปรับตัวดีขึ้นมาก ส่งผลให้โรงพาราไซลีนเร่งอัตราการผลิตกันอย่างเต็มที่
และทำให้สารเบนซีนซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ถูกผลิตออกมาในปริมาณมากกว่าความต้องการของตลาด
ประกอบกับโรงผลิตภัณฑ์ปลายนํ้าหลายแห่งประสบปัญหาการผลิต โดยเฉพาะในช่วงไตรมาส 3
ที่มีการหยุดผลิตของโรงสไตรรีนโมโนเมอร์ถึง 2 แห่งที่ประเทศสิงคโปร์ ซึ่งมีกำลังการผลิตรวม
1.2 ล้านตัน ส่งผลให้ความต้องการสารเบนซีนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ปรับลดลงอย่างมาก

สำหรับตลาดโทลูอีน ได้รับแรงหนุนจากตลาดพาราไซลีนที่ปรับตัวดีขึ้นมาก
ทำให้มีความต้องการนำสารโทลูอีนไปผลิตเพื่อเพิ่มมูลค่าเป็นพาราไซลีนมากขึ้น นอกจากนี้
โรงกลั่นนํ้ามัน Shell
ในสิงคโปร์ที่ประสบปัญหาไฟไหม้ในช่วงเดือนตุลาคมมีส่วนช่วยสนับสนุนให้มีความต้องการสารโทลูอีนเพื่อเป็นสารเพิ่มค่าออกเทนในนํ้ามันเบนซินจากโรงกลั่นอื่นๆ
ในภูมิภาคเพิ่มมากขึ้น และผลักดันให้ราคาโทลูอีนปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่อง

ภาวะตลาดนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานและยางมะตอยในปี 2554

ตลาดนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานโดยรวมทั่วทั้งภูมิภาคยังคงอยู่ในทิศทางที่ดีในช่วงครึ่งปีแรกของปี2554เนื่องจากปัจจัยสนับสนุนทั้งทางด้านอุปสงค์และอุปทานโดยอุปทานยังคงตึงตัวอย่างต่อเนื่องจากการที่โรงกลั่นนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานภายในภูมิภาคมีการปิดซ่อมบำรุงเป็นจำนวนมาก
ในขณะที่อุปสงค์ก็ปรับเพิ่มขึ้นต่อเนื่องตามฤดูกาลจากความต้องการนํ้ามันหล่อลื่นเพื่อใช้ในช่วงฤดูเกษตรกรรมส่งผลให้ราคานํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานปรับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องในช่วงครึ่งปีแรกของปี

อย่างไรก็ดี
สภาพตลาดนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานในช่วงครึ่งปีหลังได้ปรับตัวลดลงหลังจีนออกมาตรการตึงตัวทางการเงิน
ซึ่งส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องในการทำธุรกิจ ทำให้ปริมาณการใช้นํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานจากประเทศจีน
ซึ่งเป็นผู้นำเข้ารายใหญ่ของภูมิภาคลดลงไปด้วยเช่นกัน
ประกอบกับโรงกลั่นนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานทั่วทั้งภูมิภาคก็กลับมาดำเนินการผลิตอีกครั้ง
จากปัจจัยเชิงลบดังกล่าว จึงทำให้ราคานํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานค่อยๆ
ปรับตัวลดลงบ้างแต่ก็ยังอยู่ในระดับที่สูงอยู่เมื่อเทียบกับราคาในอดีตอุปสงค์ของยางมะตอยภายในภูมิภาคในปี
2554
ยังคงเติบโตจากความต้องการยางมะตอยเพื่อสร้างระบบสาธารณูปโภคพื้นฐานนำโดยประเทศจีน
รวมถึงประเทศในกลุ่มเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งรวมถึงประเทศไทยด้วย
ประกอบกับราคายางมะตอยที่ปรับ เพิ่มขึ้นต่อเนื่องแตะระดับสูงสุดในรอบ 5 ปีที่ผ่านมา
เนื่องจากราคานํ้ามันเตา (วัตถุดิบ) ที่อยู่ในระดับสูงตลอดปี 2554 และความต้องการที่มากขึ้น
อย่างไรก็ตาม มาตรการตึงตัวทางการเงินของจีนได้ส่งผลต่อสภาพเศรษฐกิจโดยรวมของภูมิภาค
โดยทำให้ความต้องการใช้ยางมะตอยจากจีน
ซึ่งเป็นประเทศหลักที่นำเข้ายางมะตอยลดลงประกอบกับแรงกดดันจากความต้องการยางมะตอยเพื่อใช้ในการสร้างและซ่อมบำรุงถนนภายในภูมิภาคเอเชีตะวันออกเฉียงใต้ที่ปรับลดลงจากเหตุการณ์นํ้าท่วมในหลายประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ส่งผลให้ความต้องการยางมะตอยลดลงอย่างมากในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี
2554

ภาวะตลาดสารทำละลายในประเทศในปี 2554

ตลาดสารทำละลายในช่วงครึ่งแรกของปี 2554 เติบโตได้ดีตามการขยายตัวของเศรษฐกิจโลก
อย่างไรก็ตาม
จากสถานการณ์แผ่นดินไหวและสึนามิที่ประเทศญี่ปุ่นส่งผลให้อุตสาหกรรมรถยนต์ในภูมิภาคต้องหยุดชะงัก
เนื่องจากขาดอะไหล่และชิ้นส่วนที่สำคัญและเป็นเหตุให้ความต้องการสารทำละลายเพื่อใช้ในอุตสาหกรรมสีรถยนต์ปรับลดลง
สำหรับในช่วงครึ่งหลังของปี แม้อุตสาหกรรมรถยนต์จะกลับมาเดินเครื่องได้อย่างเต็มกำลัง
แต่ภาพรวมของเศรษฐกิจโลกเริ่มส่งสัญญาณชะลอตัวจากวิกฤตหนี้ยุโรปและเศรษฐกิจสหรัฐอเมริกาที่อ่อนแอ
ประกอบกับฤดูฝนที่ยาวนาน

ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ได้เข้ามากดดันตลาดสารทำละลายในภูมิภาค นอกจากนี้
ภัยพิบัตินํ้าท่วมครั้งใหญ่ของประเทศไทยในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปีส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมปลายนํ้าได้แก่ยานยนต์และอสังหาริมทรัพย์เป็นอย่างมาก
ทำให้ความต้องการสารทำละลายภายในประเทศปรับลดลงประมาณร้อยละ 2.0 เมื่อเทียบจากปี
2553

ภาวะอุตสาหกรรมเรือขนส่งผลิตภัณฑ์นํ้ามันและปิโตรเคมีในปี 2554

ตลาดเรือขนส่งนํ้ามันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีโดยรวมในปี 2554 ยังคงปรับตัวดีขึ้นจากปีก่อน
เนื่องจากเศรษฐกิจในภูมิภาคยังคงอยู่ในเกณฑ์ดี ประกอบกับเหตุการณ์มหันตภัยสึนามิที่ประเทศญี่ปุ่น
รวมถึงการเกิดอุบัติเหตุที่โรงกลั่น
และโรงงานอุตสาหกรรมปิโตรเคมีหลักๆหลายแห่งในภูมิภาคในรอบปีที่ผ่านมาส่งผลให้ความต้องการนำเข้าและส่งออก
ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปกับผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีเพิ่มสูงขึ้นอย่างมาก
นับว่าส่งผลดีต่ออุตสาหกรรมการขนส่งทางเรือโดยรวม

อย่างไรก็ตาม จากราคานํ้ามันสำหรับเรือเดินสมุทร (Bunker Fuel
Oil)ที่ปรับตัวสูงขึ้นราวร้อยละ 30 เมื่อเทียบกับปีก่อน
ส่งผลกดดันต่อต้นทุนของอุตสาหกรรมการขนส่งทางเรือในภาพรวม
ทำให้สุทธิแล้วภาวะอุตสาหกรรมการขนส่งทางนํ้าปรับตัวดีขึ้นจากปีก่อนเพียงเล็กน้อย

ภาวะตลาดเอทานอลในปี 2554

ในปี 2554
ปริมาณความต้องการใช้เอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงในการผสมเป็นแก๊สโซฮอล์ภายในประเทศอยู่ที่ระดับประมาณ1.2
ล้านลิตรต่อวัน ลดลงร้อยละ 1.7 เทียบกับปี 2553
ประกอบกับผลจากการงดเก็บเงินเข้ากองทุนนํ้ามันเชื้อเพลิงของนํ้ามันเบนซินและดีเซลเป็นการชั่วคราวนับตั้งแต่ช่วงปลายเดือนสิงหาคม
2554 เป็นต้นมา
ทำให้ส่วนต่างราคาขายปลีกระหว่างนํ้ามันเบนซินธรรมดาและแก๊สโซฮอล์แคบลงมาก
ผู้บริโภคบางส่วนจึงหันกลับไปใช้นํ้ามันเบนซินธรรมดาเพิ่มขึ้น
ส่งผลให้ยอดการใช้เอทานอลปรับลดลงมาอยู่ที่ระดับตํ่ากว่า 1 ล้านลิตรต่อวันในช่วงไตรมาส 4

ทางด้านกำลังการผลิตของโรงงานเอทานอล ในปี 2554 มีโรงงานผลิตเอทานอลรวมทั้งสิ้นจำนวน
19 แห่ง มีกำลังการผลิตรวม 2.93 ล้านลิตรต่อวัน
(สัดส่วนการผลิตจากกากนํ้าตาล:มันสำปะหลัง:นํ้าอ้อย = 72 : 20 : 8 โดยประมาณ)
ซึ่งปรับขึ้นน้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ก่อนหน้านี้ที่คาดว่าจะมีกำลังการผลิตสูงถึง 3.89
ล้านลิตรต่อวันภายในสิ้นปี 2554 ทั้งนี้ เนื่องจากโรงงานผลิตเอทานอลจาก
มันสำปะหลังได้มีการเลื่อนการเปิดดำเนินการจากราคามันสำปะหลังที่ปรับตัวสูงขึ้นในปี 2554

ส่วนราคาเฉลี่ยอ้างอิงเอทานอลในปี 2554 ปรับเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ ประมาณ 24.3 บาทต่อลิตร จาก
23.4 บาทต่อลิตรในปี 2553
เนื่องจากราคาวัตถุดิบที่ยังปรับตัวสูงขึ้นโดยเฉพาะราคามันสำปะหลังที่ปริมาณผลผลิตในประเทศในปี
2553/54 ปรับลดลงมาอยู่ที่ระดับประมาณ 22 ล้านตัน
จากปัญหาความแปรปรวนของสภาพอากาศฝนทิ้งช่วง ภาวะแห้งแล้ง รวมถึงปัญหาเพลี้ยแป้งระบาด
ขณะที่ปริมาณผลผลิตอ้อยเข้าหีบของประเทศไทยในปี 2553/54 อยู่ในระดับสูงเป็นประวัติการณ์
ส่งผลให้มีปริมาณกากนํ้าตาลจำนวนมากเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเอทานอล
ทำให้ในภาพรวมต้นทุนการผลิตเอทานอลจากกากนํ้าตาลมีราคาถูกกว่าต้นทุนจากมันสำปะหลัง

ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้าในปี 2554

การผลิตพลังงานไฟฟ้า (Gross Energy Generation) ช่วง 8 เดือนแรกของปี 2554 มีจำนวน
110,131 กิกะวัตต์ชั่วโมง ใกล้เคียงกับช่วงเดียวกันของปีก่อนซึ่งมีการผลิตไฟฟ้าที่ระดับ 110,628
กิกะวัตต์ ชั่วโมง หรือลดลงร้อยละ 0.5 เนื่องจากในช่วงต้นปีสภาพอากาศมี
อุณหภูมิลดตํ่าลงต่อเนื่องเป็นระยะเวลานาน
ประกอบกับการลดการผลิตของภาคอุตสาหกรรมจากผลกระทบของแผ่นดินไหวและสึนามิในประเทศญี่ปุ่น
อย่างไรก็ดี เนื่องจากเหตุการณ์อุทกภัยที่เกิดขึ้นในช่วงเดือนกันยายนเป็นต้นมา
ได้ส่งผลกระทบต่อความต้องการใช้ไฟฟ้ามีอัตราลดลงมากกว่าร้อยละ 10
เมื่อเทียบกับช่วงเดียวกันในปีก่อน

ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขันในอนาคต

- ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลกในปี 2555

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คาดการณ์ว่า เศรษฐกิจโลกในปี 2555
จะขยายตัวในอัตราร้อยละ 3.3 ซึ่งปรับลดลงจากปีก่อนที่ขยายตัวร้อยละ 3.8
เนื่องจากผลกระทบของวิกฤตหนี้ในยุโรป โดยเศรษฐกิจของประเทศที่พัฒนาแล้วในปี 2555
จะเติบโตเพียงร้อยละ 1.2 ขณะที่เศรษฐกิจของประเทศที่กำลังพัฒนาจะเติบโตอยู่ที่ร้อยละ 5.4
โดยเศรษฐกิจจีนในปีนี้คาดว่าจะขยายตัวเพียงร้อยละ 8.2 ต่ำกว่าปีก่อนที่ร้อยละ 9.0
นอกจากนี้เศรษฐกิจโลกมีความเสี่ยงที่จะขยายตัวได้น้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ เนื่องจากมีปัจจัยต่างๆ
ที่ยังมีความไม่แน่นนอนสูง ได้แก่

ยุโรป: วิกฤตหนี้ในยุโรปจะต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน โดยเฉพาะปัญหาหนี้กรีซ
รวมทั้งสหภาพยุโรปต้องออกแผนเพื่อควบคุมไม่ให้ปัญหาหนี้ลุกลามไปประเทศอื่นๆ ในยุโรป ได้แก่
ฝรั่งเศส อิตาลี และสเปน
ขณะที่นโยบายรัดเข็มขัดของประเทศที่ประสบปัญหาหนี้อาจจะส่งผลกระทบต่ออัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจของยุโรปให้เข้าสู่ภาวะถดถอยในปีนี้

สหรัฐอเมริกา: ตัวเลขเศรษฐกิจสหรัฐอเมริกาปรับตัวดีขึ้นในช่วงไตรมาส 3 ปี 2554 เป็นต้นมา
โดยเฉพาะ ภาคการผลิตและตลาดแรงงาน โดยอัตราการว่างงานในเดือน ก.พ.
ปรับตัวลดลงไปอยู่ที่ระดับต่ำสุดในรอบ 3 ปี ที่ร้อยละ 8.3
ซึ่งจากตัวเลขเศรษฐกิจที่ปรับตัวดีขึ้นอย่างต่อเนื่องนั้น
อาจะส่งผลให้โอกาสในการออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจเพิ่มเติม เช่น QE3
เป็นไปได้น้อยหรือต้องล่าช้าออกไป อย่างไรก็ตาม
คาดว่าเศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกาจะยังขยายตัวได้ที่ร้อยละ 1.8 ในปีนี้
เนื่องจากเป็นปีแห่งการเลือกตั้งของสหรัฐอเมริกา

จีน:
จีนจะยังคงเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของภูมิภาคเอเชียและของโลกให้มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
แต่แม้ว่าทางรัฐบาลจีนได้ปรับเป้าหมายการขยายตัวทางเศรษฐกิจีนในปีนี้ลดลงมาอยู่ที่ร้อยละ 7.5
ซึ่งต่ำกว่าเป้าหมายในอดีตที่ผ่านมาที่ร้อยละ 8
เนื่องจากภาคการส่งออกได้รับผลกระทบจากวิกฤตหนี้ยุโรป
ดังนั้นรัฐบาลจีนจะต้องเร่งกระตุ้นการใช้จ่ายของผู้บริโภคในประเทศและการลงทุนของภาครัฐเพื่อทดแทนยอดการส่งออก
นอกจากนี้ธนาคารกลางจีนน่าจะนำมาตรการนโยบายการเงินที่ผ่อนคลายมากขึ้นมาใช้ เช่น
การปรับลดสำรองเงินฝากของธนาคารพาณิชย์
เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจและส่งเสริมการลงทุนในประเทศ

4.2.1 ภาวะน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป

ในปี 2555 คาดว่า ราคาน้ำมันดิบดูไบจะยังคงผันผวนและมีราคาเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 114
เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ปรับตัวเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับราคาเฉลี่ยในปี 2554 ที่ประมาณ 106
เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล เนื่องจากปัจจัยทางด้านภูมิศาสตร์การเมืองระหว่างประเทศเป็นหลัก
โดยเฉพาะ ปัญหาความขัดแย้งในเรื่องโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน
ส่งผลให้ชาติตะวันตกออกมาตรการคว่ำบาตรห้ามนำเข้าน้ำมันดิบจากอิหร่าน
และเพื่อเป็นการตอบโต้ชาติตะวันตกอิหร่านขู่ว่าจะปิดช่องแคบฮอร์มุซซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันทางทะเลหลักของโลก
ส่งผลให้ตลาดกังวลว่าอุปทานน้ำมันของโลกจะไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้
ขณะที่ปัจจัยพื้นฐานในปีนี้คาดว่าจะอยู่ในภาวะที่ค่อนข้างสมดุล
โดยความต้องการใช้น้ำมันของโลกมีแนวโน้มขยายตัวเพิ่มขึ้นตามเศรษฐกิจโลก
ขณะที่ปริมาณการผลิตน้ำมันดิบจากกลุ่มโอเปกโดยเฉพาะลิเบียจะกลับเข้ามาสู่ตลาดเพิ่มขึ้นแม้จะยังไม่เต็มกำลังการผลิต
โดยโอเปกจะยังคงเป็นตัวหลักในการควบคุมปริมาณการผลิตน้ำมันดิบ
เพื่อรักษาสมดุลของตลาดและระดับราคาน้ำมันไว้ โดยปัจจัยเสี่ยงในด้านต่างๆ ได้แก่
การเคลื่อนย้ายเงินลงทุน ปัญหาการเมืองระหว่างประเทศ กฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ
รวมทั้งฤดูกาลและภัยธรรมชาติ ที่อาจเกิดขึ้น จะเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้ราคาน้ำมันในปี 2555
อยู่ในระดับสูงและมีความผันผวนต่อเนื่อง

อุปสงค์น้ำมันสำเร็จรูป: ความต้องการใช้น้ำมันของโลกยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
โดยสำนักงานพลังงานสากล (IEA) ประมาณการความต้องการใช้น้ำมันของโลกในปี 2555
จะเฉลี่ยอยู่ที่ 89.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ปรับเพิ่มขึ้น 0.8 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากปี 2554
โดยความต้องการใช้ส่วนที่เพิ่มขึ้นนั้นส่วนใหญ่มาจากภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก นำโดยจีนและอินเดีย
และภูมิภาคตะวันออกกลาง
ขณะที่ความต้องการใช้จากกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วอย่างสหรัฐอเมริกาและยุโรปจะกลับไปหดตัวอีกครั้ง
เนื่องจากเศรษฐกิจที่ชะลอตัวรวมทั้งประสิทธิภาพการใช้น้ำมันที่สูงขึ้นและนโยบายสนับสนุนพลังงานทดแทนของภาครัฐ

อุปทานน้ำมันดิบ: อุปทานน้ำมันดิบของโลกในขณะนี้มีความตึงตัวขึ้น
หลังจากที่มาตรการคว่ำบาตรการนำเข้าน้ำมันดิบจากอิหร่าน ได้ส่งผลให้ผู้ซื้อในหลายประเทศ ได้แก่
ยุโรป จีน อินเดีย และญี่ปุ่น ต้องหันไปนำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งอื่นทดแทน
ประกอบกับสถานการณ์ความไม่สงบในภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหลือในช่วงต้นปีนี้ได้ส่งผลกระทบต่อกำลังการผลิตน้ำมันดิบในหลายประเทศ
ได้แก่ ซีเรีย ซูดาน เยเมน และไนจีเรีย ให้ปรับลดลง อย่างไรก็ตาม
ปริมาณอุปทานน้ำมันดิบในตลาดโลกมีแนวโน้มปรับเพิ่มสูงขึ้น
หลังการผลิตน้ำมันดิบของลิเบียที่ปัจจุบันกลับมาผลิตได้กว่า 1 ล้านบาร์เรลต่อวัน
นอกจากนี้คาดว่าการผลิตน้ำมันดิบจากกลุ่มนอกโอเปกในปีนี้จะปรับเพิ่มขึ้น 0.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน
และปริมาณการผลิตก๊าซธรรมชาติของกลุ่มโอเปกจะปรับเพิ่มขึ้นอีก 0.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน
ซึ่งถ้ากำลังการผลิตเหล่านี้ปรับเพิ่มขึ้นได้จริงตามคาด
ก็จะมีส่วนช่วยให้อุปทานน้ำมันดิบคลายความตึงตัวลง

ปริมาณน้ำมันคงคลัง: ปริมาณน้ำมันคงคลังทั่วโลกมีแนวโน้มอยู่ในระดับต่ำในช่วงต้นปี 2555
ต่อเนื่องมาจากช่วงครึ่งหลังของปี 2554 ที่ปริมาณน้ำมันคงคลังทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นในสหรัฐอเมริกา
ยุโรปและญี่ปุ่นปรับลดลงอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะน้ำมันดิบและน้ำมันดีเซล
เนื่องจากปริมาณน้ำมันดิบที่ขาดหายไปจากลิเบียและการผลิตค่อนข้างต่ำของโรงกลั่นในยุโรป
คาดว่าปริมาณน้ำมันคงคลังน่าจะค่อยๆ ปรับสูงขึ้นหลังปริมาณการผลิตน้ำมันดิบในตลาดโลกปรับสูงขึ้น

กำลังการผลิตของโรงกลั่นในภูมิภาค: คาดว่าจะมีกำลังการผลิตของโรงกลั่นในภูมิภาคปรับเพิ่มขึ้น
0.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ในปี 2555 โดยมาจากจีน 0.42 ล้านบาร์เรลต่อวัน และจากอินเดีย
0.36 ล้านบาร์เรลต่อวัน
จะเห็นว่าปริมาณกำลังการผลิตส่วนเพิ่มปรับเพิ่มขึ้นในระดับใกล้เคียงกับอุปสงค์ในเอเชียที่ขยายตัว
0.9 ล้านบาร์เรลต่อวัน ดังนั้น
ปริมาณกำลังการผลิตส่วนเกินของภูมิภาคเอเชียจะปรับเพิ่มขึ้นไม่มากนัก นอกจากนี้
ราคาน้ำมันดิบที่คาดว่าจะยังอยู่ในระดับสูง
จะกดดันให้โรงกลั่นที่เก่าและไม่มีประสิทธิภาพต้องปิดตัวลงเพิ่มขึ้น และเมื่อต้นปี
2555โรงกลั่นใหญ่แห่งหนึ่งในสหรัฐอเมริกาได้ประกาศปิดโรงกลั่นถาวรเนื่องจากประสบภาวะขาดทุนต่อเนื่อง
และโรงกลั่นในยุโรป 5 แห่ง ต้องหยุดการผลิตชั่วคราวหรือลดกำลังการผลิตลง
เนื่องจากประสบปัญหาสินเชื่ออย่างหนักและคาดว่าอาจจะต้องหยุดการผลิตเป็นการถาวรในที่สุด

การเคลื่อนย้ายเงินลงทุน:
จากสถานการณ์เศรษฐกิจที่มีความไม่แน่นอนสูงและมีความเสี่ยงที่เศรษฐกิจจะขยายตัวช้าลงนั้น
จะส่งผลให้นักลงทุนเคลื่อนย้ายเงินทุนออกจากน้ำมันที่ถือว่าเป็นสินทรัพย์เสี่ยงไปยังสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงต่ำ
เช่น เงินดอลลาร์สหรัฐฯ และทองคำเพิ่มขึ้นในบางช่วงเวลา
ซึ่งจะส่งผลให้ราคาน้ำมันจะยังคงมีความผันผวนสูง อย่างไรก็ตาม
ปริมาณเงินทุนในตลาดยังคงมีอยู่อย่างมากจากการเพิ่มสภาพคล่องโดยธนาคารกลางยุโรป
ประกอบกับนโยบายอัตราดอกเบี้ยต่ำในหลายประเทศและความเป็นไปได้ที่สหรัฐอเมริกาและจีนจะออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจรอบใหม่
จะส่งผลให้ยังคงมีเงินเข้ามาลงทุนในสินทรัพย์ที่ให้ผลตอบแทนสูงกว่าเงินสด เช่น ทองคำและน้ำมัน

สถานการณ์การเมืองภายในประเทศผู้ผลิตน้ำมันดิบ:
การเริ่มต้นของการลุกฮือเพื่อเรียกร้องการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองของหลายประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางและแอฟริกาเหนือ
ไม่ว่าจะเป็น ลิเบีย ซีเรีย เยเมน และคูเวต เมื่อต้นปี 2554
ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบปรับตัวสูงขึ้นไปมาก
เพราะประเทศในภูมิภาคนี้เป็นผู้ผลิตน้ำมันดิบรายใหญ่ของโลก และตลาดกังวลว่าสถานการณ์ดังกล่าว
จะลุกลามไปยังประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ คือ ซาอุดิอาระเบีย ด้วย โดยในปี 2555
ยังคงต้องติดตามดูสถานการณ์การประท้วงในภูมิภาคนี้ต่อไป ซึ่งในช่วงที่ผ่านมา รัฐบาลในหลายๆ
ประเทศต่างพยายามลดแรงกดดันของความไม่พอใจของประชาชน
โดยการอัดฉีดเงินและเพิ่มเงินสวัสดิการให้แก่ประชาชน ด้วยเหตุผลนี้เอง คาดว่า
ราคาน้ำมันในปีนี้จะยังคงอยู่ในระดับสูงเนื่องจากประเทศผู้ผลิตน้ำมันต้องการรายได้จากการขายน้ำมันดิบไปจ่ายเป็นสวัสดิการให้กับประชาชนเพื่อลดโอกาสในการลุกขึ้นประท้วง
นอกจากนี้ยังคงต้องติดตามสถานการณ์ความไม่สงบในไนจีเรียและซีเรีย
ปัญหาการเมืองภายในอิรักหลังสหรัฐอเมริกาถอนกำลังทหารออกจากอิรักหมดแล้ว
รวมทั้งข้อพิพาทระหว่างซูดานแลซูดานใต้ในเรื่องค่าท่อขนส่งน้ำมันดิบ
ซึ่งอาจะส่งผลกระทบต่อปริมาณการผลิตและการขนส่งน้ำมันดิบ

ปัญหาโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน:
ปัญหาโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านกับชาติตะวันตกทวีความรุนแรงขึ้น
หลังมีข้อมูลที่มีความชัดเจนว่าอิหร่านกำลังพัฒนานิวเคลียร์เพื่อนำไปผลิตอาวุธ
ไม่ใช่การผลิตโรงไฟฟ้าอย่างที่อิหร่านกล่าวอ้าง
ทำให้ยุโรปและสหรัฐอเมริกาออกมาตรการคว่ำบาตรที่รุนแรงขึ้นต่ออิหร่าน ได้แก่
ห้ามซื้อขายน้ำมันดิบ การทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับธนาคารกลางของอิหร่าน
เพื่อกดดันให้อิหร่านยกเลิกโครงการนิวเคลียร์
อิหร่านจึงออกมาตอบโต้ด้วยการขู่จะปิดช่องแคบฮอร์มุซ
ซึ่งเป็นหนึ่งในเส้นทางการขนส่งน้ำมันทางเรือหลักของโลกที่มีปริมาณการขนส่ง 17
ล้านบาร์เรลต่อวัน (คิดเป็นร้อยละ 20 ของความต้องการใช้น้ำมันของโลก)
จากความกังวลว่าการขนส่งน้ำมันอาจจะหยุดชะงัก
ประกอบกับความเป็นไปได้ที่อิสราเอลเตรียมการที่จะเข้าโจมตีสถานที่ตั้งนิวเคลียร์ของอิหร่านนั้น
ได้ส่งผลให้ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โดยราคาน้ำมันดิบดูไบในช่วงต้นเดือนมีนาคมปรับขึ้นไปอยู่ที่หนือระดับ 120 เหรียญฯ

ฤดูกาลและภัยธรรมชาติ: ส่งผลให้ราคาน้ำมันในแต่ละฤดูกาลมีความผันผวนที่แตกต่างกัน
เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันแต่ละประเภทแตกต่างกันไปตามฤดูกาล
ส่วนภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นค่อนข้างบ่อยครั้งในปัจจุบันนั้นส่งผลให้ราคาน้ำมันผันผวนอย่างมาก
เนื่องจากการผลิตและความต้องการใช้น้ำมันอาจจะหยุดชะงักลง
เช่นเหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในญี่ปุ่นในเดือนมีนาคม 2554 เป็นต้น

กฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ:
ติดตามนโยบายการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนเพื่อแก้ปัญหาโลกร้อนทั้งในสหรัฐอเมริกาและยุโรป
ที่ยังคงมีการถกเถียงในประเด็นสัดส่วนการบังคับใช้เอทานอลในน้ำมันเบนซินและไบโอดีเซลในน้ำมันดีเซล
เนื่องจากปัญหาการเพาะปลูกพืชพลังงาน เช่น ในบราซิลที่ผลผลิตลดลงจากสภาพอากาศแห้งแล้ง
ซึ่งกฎหมายและนโยบายเหล่านี้จะส่งผลกระทบต่อทั้งความต้องการใช้น้ำมันและปริมาณการผลิตน้ำมันในอนาคต

ภาวะตลาดน้ำมันในประเทศปี 2555

สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สภาพัฒน์ฯ) คาดการณ์ว่า
เศรษฐกิจไทยในปี 2555 จะขยายตัวได้ร้อยละ 5.5 - 6.5
จากการฟื้นตัวของอุปสงค์ในประเทศอันเนื่องมาจากการฟื้นฟูภาคเศรษฐกิจในส่วนที่เสียหายจากน้ำท่วม
โดยคาดว่าภาคธุรกิจส่วนใหญ่จะสามารถกลับสู่ระดับปกติได้ภายในกลางปี 2555
จากการดำเนินมาตรการเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบอย่างเร่งด่วนทั้งภาครัฐและเอกชน
รวมทั้งผลจากนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐทั้งที่เป็นการใช้จ่ายโดยตรงของภาครัฐและมาตรการต่างๆ
อาทิมาตรการรับจำนำข้าว การปรับขึ้นค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำ เป็นต้น นอกจากนี้
ยังมีแรงสนับสนุนมาจากการเคลื่อนย้ายเงินลงทุนสู่เอเชีย ซึ่งปัจจัยต่างๆ เหล่านี้
จะเป็นแรงสนับสนุนผลักดันเศรษฐกิจในประเทศ
และช่วยชดเชยแรงขับเคลื่อนจากภาคการส่งออกที่คาดว่าจะชะลอตัวลงตามแนวโน้มของเศรษฐกิจโลก

สำหรับทิศทางการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวมในประเทศในปี 2555
คาดว่าจะขยายตัวประมาณร้อยละ 3 นำโดยก๊าซหุงต้มจะขยายตัวร้อยละ 10
น้ำมันอากาศยานขยายตัวร้อยละ 4 และน้ำมันดีเซลที่จะขยายตัวร้อยละ 3
เนื่องจากคาดว่าภาครัฐยังคงดูแลราคาน้ำมันดีเซลอย่างใกล้ชิดเพื่อไม่ให้กระทบต่อประชาชน
โดยจะยังคงยืดเวลาการจัดเก็บภาษีสรรพสามิตต่อไปอีกระยะหนึ่ง
สำหรับน้ำมันเบนซินคาดว่าจะขยายตัวเพียงร้อยละ 1
หลังจากราคาน้ำมันเบนซินในตลาดโลกปรับตัวสูงขึ้นมาก
ประกอบกับการทยอยเก็บเงินกลับเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงของภาครัฐ

ด้านปริมาณการผลิตน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศในปี 2555 มีแนวโน้มที่จะปรับเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบจากปี
2554
หลังจากโรงกลั่นน้ำมันหลายแห่งเสร็จสิ้นการเชื่อมต่อกับหน่วยผลิตใหม่สำหรับการผลิตน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลที่มีคุณภาพตามมาตรฐานยูโร
4 ที่จะเริ่มบังคับใช้ตามกฎหมายตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2555 เป็นต้นไป

4.2.2 ภาวะตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2555

ตลาดอะโรมาติกส์โดยรวมในปี 2555
มีแนวโน้มไปในทิศทางที่สดใสนำโดยตลาดพาราไซลีนที่ยังคงแข็งแกร่ง
เนื่องจากความต้องการที่ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตามอุปสงค์ของสารเบนซีนอาจจะถูกกระทบจากภาวะเศรษฐกิจในประเทศตะวันตกที่ชะลอตัวลง
เพราะสารเบนซีนส่วนใหญ่ใช้เป็นสารตั้งต้นในการผลิตสินค้าฟุ่มเฟือยซึ่งใช้มากในภูมิภาคดังกล่าว

พาราไซลีน: ในปี 2555 อุตสาหกรรมปลายน้ำของสารพาราไซลีน ได้แก่เส้นใยโพลีเอสเตอร์และ
ขวด PET ยังคงมีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นสินค้าที่จำเป็นในชีวิตประจำวัน
ทำให้โรงพีทีเอซึ่งเป็นผู้ผลิตสินค้าเหล่านี้มีความต้องการสารพาราไซลีนเพื่อนำมาใช้เป็นวัตถุดิบตั้งต้นในการผลิตเพิ่มมากขึ้นและทำให้โรงพีทีเอต้องขยายกำลังการผลิตเพิ่มเพื่อรองรับกับความต้องการ
โดยในปี 2555 จะมีกำลังการผลิตพีทีเอส่วนเพิ่มกว่า 8.4
ล้านตันเข้ามาในระบบซึ่งจะส่งผลให้ความต้องการพาราไซลีนมีแนวโน้มปรับสูงขึ้นไปด้วย ขณะที่ในปี
2555 จะมีอุปทานพาราไซลีนใหม่เข้ามาในระบบเพิ่มขึ้นเพียง 2.2 ล้านตัน เท่านั้น
โดยจะเป็นโรงพาราไซลีนใหม่ 3 โรง จากจีน 2 โรงและจากคาซัคสถาน 1 โรง
ส่วนที่เหลือจะเป็นการขยายกำลังการผลิตในอินเดีย สิงคโปร์ และไทยซึ่งปริมาณอุปทานที่เพิ่มขึ้นนั้น
ยังไม่เพียงพอต่อ อุปสงค์ที่จะปรับสูงขึ้น

เบนซีน: สารเบนซีนจะถูกผลิตออกมาในปริมาณที่เพิ่มขึ้น
จากทั้งโรงผลิตพาราไซลีนและโรงผลิตโอเลฟินส์
ขณะที่ความต้องการใช้สารเบนซีนอาจจะถูกกระทบจากภาวะเศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกา
และยุโรปที่มีแนวโน้มชะลอตัว โดยสารเบนซีน ส่วนใหญ่ใช้ในการผลิตสินค้าประเภทฟุ่มเฟือย
ได้แก่อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ เฟอร์นิเจอร์ และเครื่องใช้ไฟฟ้า เป็นต้น ดังนั้นอุปทานสารเบนซีนในปี
2555 จะมีมากเกินความต้องการ อย่างไรก็ตามภาวะล้นตลาดของสารเบนซีนอาจจะไม่มากนัก
เนื่องจากโรงผลิตโอเลฟินส์หลายแห่งโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกาที่จะเปลี่ยนมาใช้สารตั้งต้นที่เบาขึ้น
เช่นเชลล์แก๊ส ซึ่งจะทำให้ไม่เกิดสารเบนซีนออกมาจากกระบวนการผลิต

4.2.3 ภาวะตลาดน้ำมันหล่อลื้นพื้นฐานและยางมะตอยในปี 2555

น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน: ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในปี 2555 มีแนวโน้มปรับตัวลดลงจากปี 2554
เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่ได้ปิดซ่อมบำรุงเมื่อปีก่อนนั้นจะกลับมาดำเนินการได้ตามปกติ
ประกอบกับความต้องการใช้ในภูมิภาคที่จะขยายตัวช้าลงโดยเฉพาะ
จีนซึ่งเป็นผู้นำเข้าน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานหลักของภูมิภาค ดังนั้น
อุปทานน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในภูมิภาคในปี 2555 จะกลับเข้าสู่ภาวะปกติ
ซึ่งกดดันให้ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานปรับตัวลดลงเมื่อเทียบกับปี 2554
แต่ก็ถือว่าราคายังคงอยู่ในระดับที่สูงอยู่

ยางมะตอย: ราคายางมะตอยในปี 2555 ยังคงรักษาระดับราคาที่สูงจากปี 2554 ได้
เนื่องจากความต้องการใช้ยางมะตอยในภูมิภาคจะยังคงขยายตัว
โดยเฉพาะจากจีนที่จะมีการลงทุนสร้างทางอย่างต่อเนื่องตามแผนเศรษฐกิจฉบับล่าสุด นอกจากนี้
เหตุการณ์น้ำท่วมในหลายประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ในช่วงปลายปีที่ผ่านมาจะส่งผลให้มีความต้องการยางมะตอยเพิ่มขึ้นเพื่อใช้ในการซ่อมแซมถนน

4.2.4 ภาวะตลาดตัวทำละลายในปี 2555

ความต้องการใช้สารทำละลายในปี 2555 จะยังคงขยายตัวต่อเนื่องตามภาวะเศรษฐกิจโลก
โดยเฉพาะ ในจีน ซึ่งถือเป็นตลาดหลัก ที่มีการใช้สารทำละลายคิดเป็นร้อยละ 31 ของอุปสงค์โลก
โดยคาดว่าการที่รัฐบาลจีนจะลดความเข้มงวดของมาตรการตึงตัวทางการเงินลงเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจให้เติบโตต่อเนื่องจะส่งผลให้ต้นทุนในการดำเนินกิจการของผู้ผลิตอุตสาหกรรมปลายน้ำปรับลดลง
และจะช่วยกระตุ้นให้ความต้องการสารทำละลายเติบโตเพิ่มขึ้น

สำหรับตลาดในประเทศไทย คาดว่า ความต้องการใช้สารทำละลายในอุตสาหกรรม ได้แก่ ยานยนต์
และ อสังหาริมทรัพย์ จะยังคงได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงไตรมาส 4 ปี
2554 ต่อเนื่องไปจนถึงกลางปี 2555 เนื่องจากอุตสาหกรรมเหล่านี้
ต้องใช้เวลาในการฟื้นฟูฐานการผลิตที่ได้รับความเสียหาย
ประกอบกับผู้บริโภคชะลอการตัดสินใจเลือกซื้อที่อยู่อาศัยใหม่เพราะต้องพิจารณาถึงปัจจัยผลกระทบจากน้ำท่วมอย่างรอบคอบ
ส่วนอุตสาหกรรมวัสดุก่อสร้างเพื่อซ่อมแซมบ้านและเฟอร์นิเจอร์จะได้รับอานิสงส์หลังน้ำลด
ซึ่งจะสนับสนุนให้ความต้องการสารทำละลายมีเพิ่มมากขึ้น
โดยคาดการณ์ว่าตลาดเฟอร์นิเจอร์และของตกแต่งบ้านในประเทศปี 2555
จะสามารถขยายตัวที่ร้อยละ 7-10 เมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า
อย่างไรก็ตามหากพิจารณาโดยภาพรวมของตลาดสารทำละลายคาดว่า ความต้องการใช้ในปี 2555
จะสามารถขยายตัวไปได้ตามการเติบโตของเศรษฐกิจที่ร้อยละ 4.8

4.2.5 ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้าในปี 2555

จากเหตุการณ์น้ำท่วมในปี 2554 ส่งผลทำให้การใช้ไฟฟ้าในประเทศปรับตัวลดลง ส่วนในปี 2555
คาดว่าความต้องการใช้ไฟฟ้าจะปรับเพิ่มขึ้นในอัตราที่ไม่สูงมากที่ประมาณร้อยละ 4

ในปี 2557 กฟผ. มีแผนจะนำโรงไฟฟ้าเข้าระบบ 2 โรง คือ โรงไฟฟ้าจะนะ 2 กำลังการผลิต
800 เมกะวัตต์ และ โรงไฟฟ้าวังน้อย 4 กำลังการผลิต 800 เมกะวัตต์ ส่วนปี 2558
จะมีโรงไฟฟ้าพระนครเหนือ 2 เข้าระบบอีก 800-900 เมกะวัตต์
สำหรับโรงไฟฟ้านิวเคลียร์นั้นกระทรวงพลังงานกำลังดำเนินการปรับแผน PDP
เพื่อชะลอการก่อสร้างโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ เนื่องจาก
กระทรวงพลังงานต้องการใช้เวลาทำความเข้าใจกับประชาชน
โดยคาดว่าจะมีการเลื่อนแผนการก่อสร้างออกไปอีก 6 ปี จากเดิมที่จะเข้าระบบได้ในปี 2563
ไปเป็นปี 2569 แทน
จากการเลื่อนพิจารณาโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ดังกล่าวจะส่งผลให้ประเทศต้องจัดหาโรงไฟฟ้าอื่นมาทดแทนเพิ่มขึ้น
เช่นการก่อสร้างโรงไฟฟ้าถ่านหินและก๊าซธรรมชาติเพิ่มหรือพิจารณาการขยายอายุโรงไฟฟ้าเดิมที่เดินเครื่องอยู่แล้วในระบบ
เพื่อไม่ให้กระทบกับความมั่นคงในระบบไฟฟ้าของประเทศ

4.2.6 ภาวะอุตสาหกรรมขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในปี 2555

ปริมาณการนำเข้าและส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในภูมิภาคยังคงมีแนวโน้มสูงขึ้น
ตามการขยายตัวของเศรษฐกิจในภูมิภาค โดยเฉพาะอย่างยิ่ง จีน
อินเดียและเวียดนาม รวมทั้งผลจากการที่กำลังการผลิตรวมของโรงกลั่นในภูมิภาคเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ความต้องการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากทางตะวันตกมายังภูมิภาคที่มากขึ้นส่งผลดีต่อความต้องการในตลาดเรือโดยรวมในปี
2555

ขณะเดียวกัน
จำนวนเรือที่พร้อมที่จะให้บริการในภูมิภาคก็มีแนวโน้มที่จะลดลงอันเนื่องมาจากการขยายตัวของเส้นทางการค้าระหว่างภูมิภาคตะวันออกกลางและจีนและระหว่างกลุ่มประเทศตะวันตกและภูมิภาคเอเชีย
ซึ่งจะส่งผลให้เรือที่ถูกว่าจ้างให้บรรทุกสินค้าในเส้นทางดังกล่าวต้องใช้ระยะเวลาเดินทางนานขึ้นส่งผลให้กลับมารับสินค้าภายในภูมิภาคได้ช้าลง
ซึ่งจะทำให้อุปทานเรือที่มีอยู่ในตลาดจรปรับลดลง
อีกทั้งกฎระเบียบของท่าเรือในการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปและปิโตรเคมีที่มีความเข้มงวดมากขึ้น
จะส่งผลทำให้อัตราค่าขนส่งในปีหน้ามีแนวโน้มปรับสูงขึ้น

4.2.7 ภาวะตลาดอุตสาหกรรมเอทานอลในปี 2555

ปริมาณความต้องการเอทานอลภายในประเทศ ปี 2555 คาดว่าจะปรับขึ้นมาอยู่ที่ระดับประมาณ 1.8
ล้านลิตรต่อวัน
เนื่องจากคาดว่าผู้บริโภคจะหันมาใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพิ่มขึ้นจากการผลักดันทางด้านนโยบายของภาครัฐ

ในปี 2555 จะมีโรงงานเอทานอลใหม่เปิดดำเนินงาน 5 โรง
โดยส่วนใหญ่เป็นโรงงานเอทานอลที่ผลิตจากมันสำปะหลัง ซึ่งคิดเป็นกำลังการผลิตรวม 1.3
ล้านลิตรต่อวัน ซึ่งจะทำให้กำลังการผลิตเอทานอลรวมในประเทศเพิ่มขึ้นเป็น 4.3 ล้านลิตรต่อวัน
อย่างไรก็ดี ปริมาณการผลิตจริงนั้น
ยังคงขึ้นอยู่กับปริมาณความต้องการภายในประเทศและราคาเป็นสำคัญ
โดยผลผลิตเอทานอลบางส่วนจะจัดเก็บเป็นสต็อกของผู้ผลิตและผู้ประกอบการน้ำมันและเพื่อส่งออก

4.3 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลที่ใช้ในปัจจุบัน

อุตสาหกรรมน้ำมันปิโตรเลียมและไฟฟ้าอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงพลังงานโดยมีคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) เป็นผู้กำหนดนโยบาย แนวทาง และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน
ซึ่งมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติที่ได้รับความเห็นชอบโดยคณะรัฐมนตรีจะถูกนำไปขยายผลเพื่อให้มีการปฏิบัติโดยหน่วยงานภายใต้กระทรวงพลังงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นๆ
และเนื่องจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการฯ ทำหน้าที่ศึกษา วิเคราะห์
และจัดทำข้อเสนอเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณา
จึงเป็นหน่วยงานของกระทรวงพลังงานที่จะเกี่ยวข้องหรือมีผลต่อการกำหนดหลักเกณฑ์ต่างๆ
ในอุตสาหกรรมน้ำมันและไฟฟ้า นอกจากนี้
สำนักนายกรัฐมนตรีได้แต่งตั้งคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)
เพื่อทำหน้าที่ในการกำกับอัตราค่าบริการ มาตรฐานคุณภาพการให้บริการ การแข่งขัน
ดูแลกองทุนพัฒนาไฟฟ้า รวมถึงดูแลการใช้อสังหาริมทรัพย์อีกด้วย
โดยมีสำนักงานกำกับกิจการพลังงาน (สกพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของกกพ. รวมถึงทำการศึกษารวบรวม วิเคราะห์
และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงานสภาพการแข่งขันในการประกอบกิจการพลังงาน
พยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า และข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

ข้อริเริ่มใหม่จากรัฐบาล

นโยบายการส่งเสริมพลังงานทดแทนและการอนุรักษ์พลังงาน

รัฐบาลยังคงมีนโยบายส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
โดยที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ ครั้งที่ 6/2554 วันที่ 30 พฤศจิกายน 2554
ได้มีมติอนุมัติเห็นชอบนโยบายด้านพลังงานของประเทศไทย ได้แก่ แผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี
(พ.ศ. 2554-2573) และแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน 10 ปี (พ.ศ.
2555-2564) โดยแผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี (พ.ศ. 2554-2573)
มีเป้าหมายที่จะลดระดับการใช้พลังงานต่อผลผลิต (EI) ลดลงร้อยละ 25 ภายใน 20 ปี
ส่วนแผนการด้านพลังงานทดแทนกำหนดเป้าหมายให้ใช้พลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือกแทนเชื้อเพลิงฟอสซิลได้อย่างน้อยร้อยละ
25 ภายในเวลา 10 ปี ภายใต้กรอบของแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน
10 ปี (พ.ศ. 2555-2564) หรือ Alternative Energy Development Plan: AEDP
2012-2021
ซึ่งแผนพัฒนาดังกล่าวจะถูกผลักดันอย่างจริงจังเพื่อช่วยลดการพึ่งพาและน้ำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงและพลังงานชนิดอื่นอย่างยั่งยืน
เนื่องจากในปี 2554 พบว่ามีสัดส่วนการนำเข้าน้ำมันสูงถึงร้อยละ 80
ของปริมาณการใช้น้ำมันภายในประเทศ
และมีแนวโน้มว่าจะเพิ่มขึ้นสูงไปอีกเนื่องจากไม่สามารถผลิตปิโตรเลียมในประเทศได้ทันความต้องการใช้งาน
แผนพัฒนาดังกล่าวยังเป็นการกระจายความเสี่ยงในการจัดหาเชื้อเพลิงเพื่อใช้ผลิตไฟฟ้าของประเทศซึ่งเดิมต้องพึ่งพาก๊าซธรรมชาติเป็นหลักที่
ร้อยละ 70
และเป็นแนวทางในการลดปริมาณการปลดปล่อยก๊าซเรื่อนกระจกเพื่อก้าวเข้าสู่การเป็นสังคมคาร์บอนต่ำ
(Low Carbon Society)

กระทรวงพลังงานได้กำหนดยุทธศาสตร์ส่งเสริมการพัฒนาพลังงานทดแทนตามแผน AEDP
2012-2021 ดังนี้

1. ส่งเสริมให้ชุมชนมีส่วนร่วมในการผลิตและใช้พลังงานทดแทนอย่างกว้างขวาง

2. ปรับมาตราการจูงใจการลงทุนจากภาคเอกชนให้เหมาะสมกับสถานการณ์

3. แก้ไขกฎหมายและกฎระเบียบให้เอื้อต่อการพัฒนาพลังงานทดแทน

4. ปรับปรุงระบบโครงสร้าง/สาธารณูปโภคพื้นฐาน

5. เพิ่มการประชาสัมพันธ์และสร้างความรู้ควมเข้าใจให้กับประชาชน

6. ส่งเสริมงานวิจัยเพื่อพัฒนาอุตสาหกรรมพลังงานทดแทน

ทั้งนี้ เพื่อพัฒนาพลังงานทดแทนให้ได้ตามความต้องการ
รัฐบาลจึงกำหนดเป้าหมายในการพัฒนาพลังงานทดแทนตลอดจนนโยบายในการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน
ดังนี้

โครงการการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์

รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนเพื่อลดการนำเข้า
โดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อทดแทนสาร MTBE ในน้ำมันเบนซิน 95
และแทนเนื้อน้ำมันในน้ำมันเบนซิน 91 ในสัดส่วนร้อยละ 10 โดยในปี 2549 ได้มีมติ กพช.
เห็นชอบให้เปิดเสรีการขอจัดตั้งโรงงานผลิตและจำหน่ายเอทานอลเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
โดยมีจุดประสงค์เพื่อเร่งรัดและส่งเสริมให้มีการผลิตและจำหน่ายเอทานอลตามเป้าหมายที่กระทรวงพลังงานกำหนด
และกระทรวงพลังงานยังได้กำหนดแผนพัฒนาพลังงานทดแทน 15 ปี (พ.ศ. 2551-2565)
โดยมีภารกิจเพื่อให้ส่งเสริมการผลิตและการใช้เอทานอลไม่น้อยกว่า 9 ล้านลิตรต่อวันภายในปี
2565 เพื่อลดการพึ่งพาการใช้น้ำมัน และสร้างเสถียรภาพด้านพลังงานให้แก่ประเทศอีกด้วย

ทั้งนี้ ในปี 2554 มีการผลิตเอทานอลเฉลี่ยแล้วประมาณ 1.2 ล้านลิตรต่อวัน
และมีสัดส่วนการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ทุกประเภทเฉลี่ยประมาณ 11.54 ล้านลิตรต่อวัน
หรือคิดเป็นร้อยละ 60 ของปริมาณการใช้น้ำมันเบนซินทั้งหมด ปัจจุบัน
มีโรงงานผลิตเอทานอลจำนวน 19 โรง กำลังการผลิตรวม 2,925,000 ลิตรต่อวัน
นโยบายการสนับสนุนการใช้แก๊สโซฮอล์ของภาครัฐ ในปี 2554 ที่สำคัญ ได้แก่

- การเตรียมการยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน 91 ภายในเดือนตุลาคม 2555 ปัจจุบัน
ประเทศไทยมีการใช้น้ำมันเบซิน 91 ประมาณ 8.5 ล้านลิตรต่อวัน ดังนั้น
หากยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน 91 จะส่งผลให้มีการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพิ่มขึ้นประมาณ 7
ล้านลิตรต่อวัน

- มีการกำหนดราคาขายปลีกให้จูงใจประชาชน
โดยการปรับอัตราเงินกองทุนน้ำมันของแก๊สโซฮอล์เพื่อรักษาส่วนต่างราคาขายปลีกของน้ำมันเบนซินและน้ำมันแก๊สโซฮอล์

- มีการบริหารส่วนต่างราคาน้ำมัน E20 ให้ถูกกว่าให้ถูกกว่าราคาน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 ประมาณ 3
บาทต่อลิตร และกำหนดให้ค่าการตลาดของ E20 สูงกว่าแก๊สโซฮอล์ 91 และไม่น้อยกว่า 50
สตางค์ต่อลิตร เพื่อจูงใจให้เร่งรัดขยายสถานีบริการ E20

- สนับสนุนการผลิตรถยนตร์ E85 ในรถยนต์นั่งทั่วไป และ ECO-CAR
โดยการลดภาษีสรรพสามิตให้กับผู้ผลิตรถยนต์ E85 50,000 บาทต่อคัน และผู้ผลิต ECO-CAR
30,000 บาทต่อคัน

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

โครงการการพัฒนาและส่งเสริมไบโอดีเซล (Biodiesel)

เพื่อส่งเสริมการใช้ไบโอดีเซล (บี 100) เพื่อทดแทนน้ำมันดีเซล
รัฐบาลได้วางเป้าหมายให้มีการผลิตไบโอดีเซล (บี 100) ในปี 2564 ที่ 5.97 ล้านลิตรต่อวัน
จากปัจจุบัน (ปี 2554) มีการผลิตประมาณ 1.62 ล้านลิตรต่อวัน
โดยกระทรวงพลังงานมีนโยบายส่งเสริมไบโอดีเซล ดังนี้

-
การสนับสนุนการปลูกปาล์มน้ำมันเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงโดยนำเงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปสนับสนุนการกู้ยืมของเกษตรกรเพื่อลงทุนปลูกปาล์มน้ำมัน

- การส่งเสริมให้มีการปลูกปาล์มในพื้นที่ที่เหมาะสมและให้มีกำลังการผลิตน้ำมันปาล์มดิบไม่น้อยกว่า
3.05 ล้านตันต่อปี

- เตรียมพัฒนามาตรฐานไบโอดีเซลแบบ FAME ให้สามารถมีสัดส่วนผสมในน้ำมันดีเซลถึง 7% (B7)

- การบริหารสัดส่วนการผสมน้ำมันไบโอดีเซลให้สอดคล้องกับการผลิตปาล์มในประเทศ โดยในปี
2554รัฐบาลได้กำหนดให้มีการใช้น้ำมันดีเซลหมุนเร็วเพียงเกรดเดียว คือ บี4
ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2554 เป็นต้นไป

นอกจากนี้ รัฐบาลยังมีแผนการวิจัยและพัฒนาเชื้อเพลิงใหม่เพื่อทดแทนดีเซลในอนาคต
โดยการพัฒนาพืชพลังงานใหม่ 2 แนวทาง ได้แก่ สบู่ดำและสาหร่าย
และการนำเอทานอลมาผสมใช้แทนน้ำมันดีเซล 3 แนวทาง ได้แก่ FAEE, ED95 และดีโซฮอล์
และการพัฒนาเทคโนโลยีการแปรสภาพน้ำมัน 2 แนวทาง ได้แก่ BHD และ BTL
โดยกระทรวงพลังงานได้จัดทำแผนปฏิบัติการ พ.ศ. 2555-2559
เพื่อส่งเสริมงานวิจัยเกี่ยวกับเชื้อเพลิงใหม่เพื่อทดแทนน้ำมันดีเซลในอนาคตอีกด้วย

ในส่วนของโรงงานผลิตไบโอดีเซลในปี 2554 นี้ มีผู้ผลิตไบโอดีเซล (บี 100)
ที่ได้คุณภาพตามประกาศกรมธุรกิจพลังงาน จำนวน 16 ราย (ข้อมูล ณ เดือนพฤศจิกายน 2554)
กำลังการผลิตรวม 6.45 ล้านลิตรต่อวัน สำหรับสถานการณ์การจำหน่ายไบโอดีเซลในปี 2554 นั้น
มีปริมาณการจำหน่ายน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว (บี 2 บี3 และบี4 ชนิดเดียวตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2554)
ในปี 2554 อยู่ที่ 51.4 ล้านลิตรต่อวัน

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

โครงการก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (Natural Gas for Vehicle: NGV)

รัฐบาลสนับสนุนให้มีการใช้ NGV ทั้งในรถยนต์ขนส่ง รถโดยสาร และรถยนต์ส่วนบุคคล
เพื่อประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิงและลดมลภาวะต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากการเผาไหม้น้ำมันเชื้อเพลิงไม่สมบูรณ์
โดยในปี 2554 รัฐบาลได้ดำเนินการตามาตรการต่าง ๆ เพื่อสนับสนุนการใช้ NGV
และช่วยเหลือผู้ประกอบการ NGV ในด้านราคา ดังนี้

- จากมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ ครั้งที่ 5/2554 ณ วันที่ 30 กันยายน 2554
ให้ขยายเวลาการตรึงราคาขายปลีก NGV ในระดับราคา 8.50 บาทต่อกิโลกรัม
และคงอัตราเงินชดเชยในอัตรา 2 บาทต่อกิโลกรัม ไปจนถึง 15 มกราคม 2555

- ทยอยปรับขึ้นราคา NGV เดือนละ 0.50 บาทต่อกิโลกรัม ตั้งแต่วันที่ 16 มกราคม – ธันวาคม
2555 เพื่อไม่ให้กระทบกับผู้ใช้มากจนเกินไป

- ทยอยปรับลดอัตราเงินชดเชยลงเดือนละ 0.50 บาทต่อกิโลกรัม จำนวน 4 ครั้ง ตั้งแต่ 16
มกราคม 2555-เมษายน 2555

- คณะกรรมการนโยบายแห่งชาติจะพิจารณาหาแนวทางการบรรเทาผลกระทบจากการปรับขึ้นราคา
NGV สำหรับกลุ่มรถโดยสารสาธารณะ

- อย่างไรก็ตาม รัฐบาลยังคงมาตรการสนับสนุนอื่น ๆ เพื่อสนับสนุนการใช้ NGV อย่างต่อเนื่อง
อาทิ การใช้มาตรการภาษีเกี่ยวกับรถยนต์เพื่อให้ราคารถยนต์ NGV
ที่ผลิตในประเทศมีราคาใกล้เคียงกับรถยนต์เบนซิน/ดีเซล
มีการลดหย่อนและยกเว้นสำหรับอากรขาเข้าภาษีสรรพสามิตและภาษีป้ายรถยนต์ประจำปี โครงการ
NGV เพื่อเศรษฐกิจไทย เป็นต้น

ในปี 2554 มียอดจำหน่าย NGV เฉลี่ยประมาณ 6.41 ล้านกิโลกรัมต่อวัน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2553
ที่เฉลี่ยประมาณ 5 ล้านกิโลกรัมต่อวัน ปัจจุบันมีอู่ที่ได้รับการรับรองจำนวน 22 แห่งในปี 2554
และมีจำนวนสถานีบริการ NGV ทั้งหมด 404 สถานี โดยปริมาณที่ใช้ทดแทนน้ำมันเบนซินได้ร้อยละ
10.2 ทดแทนดีเซลได้ร้อยละ 4.0 โดยเฉลี่ยสามารถทดแทนน้ำมันได้ร้อยละ 5.9

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

4.3.1 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลธุรกิจกลั่นน้ำมัน

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและการรักษาระดับราคาในประเทศไทยการกำหนดราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะอ้างอิงกับราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมประเภทนั้นๆ
ในตลาดจรสิงคโปร์ (Singapore Spot Market) ซึ่งถือเป็นเกณฑ์มาตรฐานในการคำนวณราคา
ณ โรงกลั่นของประเทศไทย(Thai Ex-Refinery Price)
โดยทั่วไปการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมภายในประเทศจะอ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity Basis) ซึ่งหมายความว่าราคา ณ
โรงกลั่นของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่มีจำหน่ายในประเทศไทยจะถูกกำหนดโดยอ้างอิงกับราคาของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวในตลาดจรสิงคโปร์บวกด้วยค่าใช้จ่ายในการขนส่งผลิตภัณฑ์นั้นๆ
จากประเทศสิงคโปร์มายังประเทศไทย เช่น ค่าประกันภัย ค่าขนส่งสินค้า อากรขาเข้า
ความสูญเสียของมวลน้ำมันที่เกิดจากการขนส่งสินค้าทางทะเล และค่าใช้จ่ายในการจัดการ
ราคาของผลิตภัณฑ์บางประเภทอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงอันเนื่องมาจากการกำหนดคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันของตลาดของทั้งสองประเทศดังกล่าวโรงกลั่นน้ำมันแต่ละแห่งจะเป็นผู้กำหนดราคา
ณ โรงกลั่น โดยราคาขายส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะประกอบด้วย ราคา ณ
โรงกลั่นที่อ้างอิงมาจาก MOPs (Mean of Platts) บวกกับภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล
เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนอนุรักษ์พลังงานและภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งจัดเก็บโดยรัฐบาล
ภาษีและเงินส่งเข้ากองทุนจะถูกส่งต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องการส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะมีกำหนดราคาตามหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity Basis) ซึ่งเป็นราคาจากตลาดจรสิงคโปร์สำหรับผลิตภัณฑ์นั้นๆ โดยอ้างอิงจาก
MOPs บวกหรือลบราคาส่วนเพิ่มหรือส่วนลดที่ขึ้นอยู่กับสภาพตลาดในเวลานั้น
รัฐบาลได้ขอให้โรงกลั่นน้ำมันในประเทศช่วยรักษาระดับราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จำหน่ายให้แก่ผู้ค้าปลีกในประเทศเป็นครั้งคราว
ซึ่งในกรณีดังกล่าว โรงกลั่นน้ำมันจะถูกขอให้จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่ผู้ซื้อในราคาที่ต่ำกว่าราคา
ณ โรงกลั่นซึ่งประกาศโดยรัฐบาล
และจะมีการจ่ายเงินชดเชยโดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงบนส่วนต่างระหว่างราคา ณ
โรงกลั่นและราคาที่ควบคุมดังกล่าว

ในช่วงปี 2548 และ 2549 การใช้น้ำมันเบนซินและดีเซลได้ลดลงและชะลอตัวลงอย่างชัดเจน
เนื่องจากผลของการประกาศลอยตัวราคาน้ำมันเบนซินเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2547
และประกาศลอยตัวน้ำมันดีเซลเมื่อ 13 กรกฎาคม 2548
ส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปปรับตัวสูงขึ้น
และจากการที่รัฐอุดหนุนราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวมาโดยตลอด
ขณะที่การปล่อยเสรีราคาน้ำมันเบนซินมีผลทำให้ระดับราคาของเชื้อเพลิงทั้งสองแตกต่างกันมาก
ผู้ใช้รถยนต์โดยเฉพาะรถแท็กซี่ได้ปรับเปลี่ยนเครื่องยนต์ไปใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)
กันมากขึ้น ส่งผลให้การใช้ LPG ในภาคขนส่งเพิ่มขึ้นจาก 225 พันตันต่อปี ในปี 2547 เป็น 303
พันตันต่อปี , 459 พันตันต่อปี และ 572 พันตันต่อปี ในปี 2548 2549 และ 2550 ตามลำดับ

จากการที่รัฐกำหนดเพดานราคา ณ โรงกลั่นน้ำมันของก๊าซ LPG ในปี 2549-2550 ที่ 315-320
เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน ในขณะที่ราคาก๊าซ LPG ในตลาดโลกซึ่งกำหนดโดยราคาเปโตรมิน (CP)
ที่ราสทานูรา ซาอุดิอาระเบียเคลื่อนไหวอยู่ในระดับ 500-740 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน
จูงใจให้เกิดการส่งออกมากกว่าจำหน่ายในประเทศ
จึงทำให้รัฐเข้ามาดูแลจัดสรรปริมาณการส่งออกก๊าซ LPG ของผู้ค้ารวมถึงโรงกลั่นไทยออยล์ด้วย
ซึ่งในเดือนธันวาคม 2549 รัฐได้ใช้มาตรการกองทุนน้ำมัน
โดยเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันจากส่วนต่างของราคาส่งออกและราคา ณ โรงกลั่นของก๊าซ LPG
แล้วนำเงินกองทุนน้ำมันที่เก็บได้ดังกล่าวไปจ่ายชดเชยให้แก่ผู้ผลิตที่จำหน่ายในประเทศเมื่อวันที่ 12
ตุลาคม 2550 กบง. ได้มีมติเห็นชอบแนวทางการแก้ไขปัญหาราคาก๊าซ LPG
โดยให้ยกเลิกการชดเชยราคาก๊าซLPG และปรับขึ้นราคาขายส่งก๊าซ LPG
ซึ่งจะมีผลให้ราคาขายปลีกปรับขึ้นตาม โดยให้จัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2551 รัฐบาลได้ยกเลิกสูตรการปรับราคาขายปลีก LPG
และในเดือนมีนาคมได้มีการตรึงราคาขายปลีก LPG ไว้ที่ราคา 18.13 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ปริมาณความต้องการ LPG สูงขึ้น รวมทั้งการใช้ในภาคอุตสาหกรรมก็สูงขึ้นด้วย ทำให้ช่วง
มกราคม – สิงหาคม การใช้ LPG ในรถยนต์เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 33.8
และภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นร้อยละ 17.5 ของช่วงเดียวกันในปี 2550 ต่อมากลางเดือนพฤศจิกายน
2551 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)
ได้มีมติเห็นชอบการปรับโครงสร้างราคาก๊าซ LPG ออกเป็น 2 ราคา
คือราคาภาคครัวเรือน-ปิโตรเคมี และภาคขนส่ง-อุตสาหกรรม
โดยส่วนแรกจะมีการปรับราคาขึ้นจนถึงวันที่ 31 มกราคม 2552
แต่จะปรับในส่วนของภาคขนส่ง-อุตสาหกรรมขึ้นจำนวน 6 บาทต่อกิโลกรัม แต่ละทยอยปรับทุกเดือนๆ
ละ 2 บาทต่อกิโลกรัม รวม 3 เดือน โดย กพช.
ได้นำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) เพื่อพิจารณา

ในปี 2552 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ขยายมาตรการตรึงราคาขายปลีก LPG ออกไปอีก 1 ปี
ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2552-เดือนสิงหาคม 2553
โดยกระทรวงพลังงานได้อาศัยกลไกการกำหนดราคาขายส่งให้คงที่ในระดับ 330 เหรียญสหรัฐ/ตัน
หรือเทียบเท่า 10.99 บาท/กิโลกรัม เพื่อทำให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG คงที่
ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ในประเทศต่ำกว่าต้นทุนการนำเข้าอยู่ประมาณ 550
เหรียญสหรัฐต่อตัน หรือเทียบเท่า 18.59 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ผู้ผลิตขาดแรงจูงใจจัดหาและจำหน่ายก๊าซ LPG ส่งผลให้ต้องมีการนำเข้าในระดับปริมาณ
74,000 ตันต่อเดือน โดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะมีภาระในการชดเชยราคาก๊าซ LPG
จากการนำเข้าเฉลี่ยประมาณ 10 บาทต่อกิโลกรัม

ในปี 2553 ที่ประชุมคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ครั้งที่ 4/2553
ได้เห็นชอบแนวทางแก้ไขปัญหาการขาดแคลนก๊าซ LPG และเพื่อลดการนำเข้า
โดยจะเพิ่มแรงจูงใจให้โรงกลั่นน้ำมันสามารถกำหนดราคา LPG ณ
โรงกลั่นโดยอ้างอิงราคาตลาดโลก คือ ราคาเปโตรมิน ณ ราสทาทูนา ซาอุดิอาระเบีย (CP) ได้
แต่กำหนดให้เฉพาะโรงกลั่นที่เคยผลิต LPG
ใช้เองและจำหน่ายให้ภาคปิโตรเคมีและนำมาจำหน่ายให้ภาคครัวเรือน/ขนส่ง/อุตสาหกรรมเพิ่มขึ้น

ในปี 2554 ที่ประชุมคณะรัฐมนตรี วันที่ 3 พฤษภาคม 2554 ได้เห็นชอบตามมติ กพช. เมื่อวันที่ 27
เมษายน 2554 เรื่องนโยบายการชดเชยราคา LPG ดังนี้

1. ให้ขยายระยะเวลาตรึงราคาขายปลีก LPG
ภาคครัวเรือนและภาคขนส่งจากเดือนมิถุนายน-กันยายน 2554

2. ให้ทยอยปรับราคาขายปลีก LPG ในภาคอุตสาหกรรมให้สะท้อนต้นทุนของผู้ผลิต ตั้งแต่ 1
กรกฎาคม 2554 เป็นต้นไป โดยมีการปรับราคาขายปลีกไตรมาสละ 1 ครั้ง จำนวน 4 ครั้งๆ ละ
3 บาทต่อกิโลกรัม

ต่อมา กบง. ได้มีมติเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2554 ให้ขยายระยะเวลาการตรึงราคา LPG
ภาคครัวเรือนต่อไปจนถึงสิ้นปี 2555 และขยายระยะเวลาตรึงราคา LPG ภาคขนส่งต่อไปจนถึงวันที่
15 มกราคม 2555 เพื่อเตรียมจัดทำบัตรพลังงานและปรับเปลี่ยนรถแท็กซี่ LPG เป็น NGV
และปัจจุบันรัฐบาลได้มีนโยบายเกี่ยวกับ LPG เพิ่มเติม ดังนี้

- ให้ได้รับเงินชดเชยสำหรับก๊าซที่ผลิตในราชอาณาจักรโดยโรงกลั่นที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันเชื้อเพลิง
เฉพาะจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ ตั้งแต่ 14 มกราคม 2554

- ประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงานฉบับที่ 3 พ.ศ. 2555
เรื่องการกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน สำหรับก๊าซที่จำหน่ายให้ภาคขนส่งเดือนละ 0.75
บาทต่อกิโลกรัม หรือ 0.41 บาทต่อลิตร ไปจนสู่ต้นทุน โรงกลั่นตั้งแต่ 16 มกราคม 2555
เป็นต้นไป

- คำสั่งนายกรัฐมนตรีที่ 1/2555
เรื่องกำหนดมาตรการเพื่อแก้ไขและป้องกันภาวะขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงและกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
สำหรับก๊าซที่เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมเคมี กิโลกรัมละ 1 บาท ตั้งแต่ 1 มกราคม 2555
เป็นต้นไป

การสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงตามกฎหมาย

ตามประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่องกำหนดชนิดและอัตราการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2549
โดยอาศัยอำนาจของพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
กำหนดให้ผู้ประกอบกิจการโรงกลั่นน้ำมันต้องสำรองน้ำมันดิบที่นำเข้ากลั่นเพื่อผลิตสำหรับจำหน่ายในประเทศในปริมาณเท่ากับร้อยละ
5 โดยคำนวณจากปริมาณการค้าน้ำมันเชื้อเพลิงประจำปีที่ได้แจ้งไว้กับกรมธุรกิจพลังงาน
นอกจากนี้ประกาศดังกล่าวยังได้เพิ่มชนิดของน้ำมันเชื้อเพลิงที่ผู้ค้าน้ำมันต้องสำรองอีก 3 ชนิดได้แก่
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ เอทานอล และ น้ำมันไบโอดีเซล มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน 2550
เป็นต้นไป

ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่อง กำหนดชนิดและอัตรา
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคำนวณปริมาณสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2552
โดยกำหนดอัตราการสำรองก๊าซ LPG เพิ่มขึ้นที่ร้อยละ 1
และกำหนดให้มีการสำรองก๊าซธรรมชาติด้วยที่อัตราร้อยละ 0.5 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 4 กันยายน
2554 เป็นต้นไป

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงและกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ได้จัดตั้งขึ้นตามคำสั่งของนายกรัฐมนตรีโดยอาศัยอำนาจตามพระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง
พ.ศ. 2516
โดยกองทุนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขและป้องกันภาวการณ์ขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงและเพื่อรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันอันเนื่องมาจากราคาน้ำมันในตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้น
เพื่อให้เกิดผลกระทบที่จะมีผลต่อเศรษฐกิจและประชาชนให้น้อยที่สุด ในการนี้
ผู้ประกอบการผลิตและจำหน่ายน้ำมัน
มีหน้าที่ต้องส่งเงินเข้า/หรือรับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงตามปริมาณน้ำมันที่ผลิตหรือจำหน่ายให้ตามที่กำหนดโดยคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
(กบง.) ซึ่งมีการปรับเปลี่ยนอัตราให้สอดคล้องกับสถานการณ์พลังงานในขณะนั้น

ในปี 2554 กบง. ได้ออกประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 135 พ.ศ. 2554
เห็นชอบให้โรงกลั่นน้ำมันที่สามารถผลิตน้ำมันสำเร็จรูปตามมาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนวันบังคับใช้ 1
มกราคม 2555 ได้รับเงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงในอัตราไม่เกิน 24 สตางค์ต่อลิตร
ในส่วนของบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
ได้รับเงินชดเชยจากกองทุนในส่วนของน้ำมันเบนซินพื้นฐานเพิ่มเติมจากที่เคยได้รับอยู่แล้วในส่วนของน้ำมันเบนซินในอัตราข้างต้น
ตั้งแต่วันที่ 30 กันยายน 2554 จนถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2554

สำหรับแนวทางการจัดหาเงินให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กบง.
ได้ออกประกาศคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 25 พ.ศ. 2555 เรื่อง
การกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน อัตราเงินชดเชย อัตราเงินคืนกองทุน
และอัตราเงินกองทุนคืนสำหรับน้ำมันเชื้อเพลิง บังคับใช้ วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2555 โดยกำหนดให้

- น้ำมันเบนซิน 95 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 2 บาท

- น้ำมันเบนซิน 91 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 2 บาท

- น้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 2.20 บาท

- น้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 0.60 บาท

- น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 0.60 บาท

- น้ำมันดีเซลหมุนช้า กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 1.20 บาท

- น้ำมันเตา กำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุน 0.06 บาท

- น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 ได้รับเงินชดเชยจากกองทุน 0.80 บาท

- น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E85 ได้รับเงินชดเชยจากกองทุน 12.60

กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

จัดตั้งขึ้นโดยอาศัยพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2535
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแหล่งลงทุนในการดำเนินงานและใช้จ่ายช่วยเหลือ หรืออุดหนุนการค้า
เน้นงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงาน ป้องกัน
และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการใช้พลังงานโดยผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันมีหน้าที่นำส่งเงินเข้ากองทุนในอัตราตามที่
กบง. กำหนดโดยกรมสรรพสามิต กรมศุลกากร
และกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติเป็นผู้รับผิดชอบในการเรียกเก็บเงินเข้ากองทุน ในช่วงต้นปี 2550
กพช. ได้ประกาศปรับเพิ่มอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
จากเดิมที่กำหนดไว้เมื่อปีพ.ศ. 2547 และต่อมาในวันที่ 3 มกราคม 2551 กพช.
ได้ประกาศปรับเพิ่มการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันดีเซล และน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว บี 5 อีกครั้งในอัตรา ดังนี้
น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลเป็น 0.750 บาทต่อลิตร จากเดิมเก็บอยู่ที่ 0.070 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.68 บาทต่อลิตร น้ำมันแก๊สโซฮอล์เป็น 0.250 บาทต่อลิตร จากเดิม 0.063 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.187 บาทต่อลิตร และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วหมุนเร็ว บี5 เป็น 0.25 บาทต่อลิตร จากเดิม
0.0665 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น 0.1835 บาทต่อลิตร
ส่วนน้ำมันก๊าดและน้ำมันเตายังคงจัดเก็บในอัตราเดิม

สำหรับแนวทางการบริหารกองทุนของ กพช. นั้น กพช. มีมติเมื่อวันที่ 28 กันยายนและ 16
พฤศจิกายน 2550
เห็นชอบแนวทางการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลังการใช้หนี้หมดโดยให้โอนการจัดเก็บเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่ต่อมาในเดือนมีนาคม
2551 ในการแก้ไขปัญหาน้ำมันแพงในช่วงดังกล่าว กพช.
ได้ปรับลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันดีเซลลง 0.50
บาทต่อลิตร เป็นการชั่วคราว ซึ่งหลังจากสถานการณ์ราคาน้ำมันได้คลี่คลายในเดือนพฤศจิกายน
2551 กพช.ได้ประกาศปรับขึ้นอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ ดังกล่าวขึ้นมาอยู่ในอัตราเดิม

ในช่วงปี 2552-2554
คณะกรรมการกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานได้มีมติอนุมัติให้ใช้เงินของกองทุนฯ
เป็นเงินสำหรับสนับสนุนโครงการเพื่อการอนุรักษ์พลังงานของหน่วยงานต่าง ๆ
ภายใต้กระทรวงพลังงาน โดยมีจุดประสงคืเพื่อกระตุ้นให้เกิดการลงทุนเพื่อการอนุรักษ์พลังงาน เช่น
โครงการ DSM ของสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) โครงการอาคารอนุรักษ์พลังงาน
ของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน เป็นต้น โดยคณะกรรมการฯ
ได้วางแผนการใช้เงินกองทุนในอนาคตให้สอดคล้องกับแผนอนุรักษ์พลังงาน 20 ปี (พ.ศ.
2554-2573) และแผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน 10 ปี ทั้งนี้ ณ วันที่
30 กันายน 2554 กองทุนฯ มีเงินคงเหลือที่ 21,710 ล้านบาท

การกำหนดคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป

รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงานกระทรวงพลังงานได้กำหนดคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปในประเทศเพื่อให้ผู้บริโภคได้ใช้น้ำมันที่มีคุณภาพดีและไม่มีผลกระทบกับเครื่องยนต์
โดยข้อกำหนดต่างๆ ดังกล่าวออกตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
และพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550

ปลายปีพ.ศ. 2549 รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันเชื้อเพลิง ประกอบด้วย
ลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซินน้ำมันแก๊สโซฮอล์ และน้ำมันดีเซล โดยประกาศทั้ง 3 ฉบับดังกล่าว
มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 16 มีนาคม 2550 เป็นต้นไป
ทั้งนี้ข้อกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันได้กำหนดขึ้นเพื่อรองรับมาตรฐานคุณภาพน้ำมันยูโร 4
ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2555 อาทิ น้ำมันเบนซิน
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์มีการปรับลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันในอัตราไม่ สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก สำหรับน้ำมันดีเซลมีการปรับลดปริมาณกำมะถันให้เหลือในอัตราไม่สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก จากเดิมที่ได้กำหนดไว้ที่ไม่สู่งกว่า 0.035 ร้อยละโดยน้ำหนัก
เพื่อป้องกันสภาพแวดล้อม และลดมลพิษในอากาศ โดยบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
เป็นโรงกลั่นน้ำมันรายแรกของประเทศที่ผลิตและขายน้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูปตามมาตรฐาน ยูโร 4
ได้ก่อนวันบังคับใช้ โดยผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ ประกอบด้วย

-   น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

-   น้ำมันเบนซินพื้นฐานชนิดที่ 1

-   น้ำมันเบนซินพื้นฐานชนิดที่ 2

-   น้ำมันเบนซิน 95

-   น้ำมันเบนซิน 91

-   น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 91

-   น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E10 ออกเทน 95

ต่อมาปลายปีพ.ศ. 2550
กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันแก๊สโซฮอล์
และประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล เพื่อใช้แทนประกาศที่ออกในปี 2549
โดยกำหนดให้มีการแบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10
(น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 95 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 91)
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 ประกาศ ณ วันที่ 22 พฤศจิกายน 2550 และมีผลบังคับใช้ 1 มกราคม
2551 ในส่วนของน้ำมันดีเซลได้กำหนดให้แบ่งน้ำมันดีเซลออกเป็น 2 กลุ่มคือ น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว
(น้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา และน้ำมัน ดีเซลหมุนเร็วบี 5) และน้ำมันดีเซลหมุนช้า
โดยน้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา กำหนดให้มีปริมาณของไบโอดีเซลประเภท
เมทิลเอสเตอร์ของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่า 1.5 (ร้อยละโดยปริมาตร) และไม่สูงกว่า 2
(ร้อยละโดยปริมาตร) ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551 เป็นต้นไป

ในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม 2551 กรมธุรกิจพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543 ได้
ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์ พ.ศ. 2551
โดยประกาศฉบับนี้ได้ยกเลิกประกาศลักษณะและคุณภาพแก๊สโซฮอล์ตามข้างต้น
และกำหนดให้แบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 3 กลุ่ม จากเดิมได้กำหนดไว้เพียง 2 กลุ่มคือ
น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 โดยได้เพิ่มน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 ขึ้นมา
และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันเบนซิน พ.ศ.2552 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 27 มิถุนายน
2552 เป็นต้นไป โดยประกาศดังกล่าวได้เปลี่ยนแปลงลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซินในข้อกำหนดข้อ
เรื่องสารออกซิเจนเนต 15ในน้ำมันเบนซินออกเทน และ 91เบนซินออกเทน
95โดยได้กำหนดว่าสารออกซิเจนเนต เป็นสาร MTBE
หรือสารออกซิเจนเนตอื่นที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมธุรกิจพลังงาน โดยปริมาณของสารฯ เท่าเดิม

ในปี 2554 รัฐบาลได้มีการปรับเปลี่ยนลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซลหลายครั้ง
เนื่องจากปัญหาด้านราคาปาล์ม และปัญหาอุทกภัยในหลายพื้นที่ โดยประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล ครั้งที่ 5 พ.ศ. 2554
ได้กำหนดให้มีน้ำมันดีเซลเพียงเกรดเดียวคือ บี4 โดยโดยให้มีไบโอดีเซลประเภทเมทิล
เอสเตอร์ร้อยละโดยปริมาตรของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 3 และไม่สูงกว่าร้อยละ 5
และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2554 เป็นต้นไป
และต่อมากรมธุรกิจพลังงานได้มีการออกประกาศปรับสัดส่วนใหม่
ตามประกาศกรมธุรกิจเรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล ครั้งที่ 6 พ.ศ. 2554
ให้มีไบโอดีเซลประเภทเมทิล เอสเตอร์ร้อยละโดยปริมาตรของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่าร้อยละ 4
และไม่สูงกว่าร้อยละ 5 กำหนดบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2554
ซึ่งยังคงเป็นการผลิตน้ำมันดีเซล บี4 เพียงเกรดเดียวเช่นเดิม

4.3.2 กฎเกณฑ์เกี่ยวกับไฟฟ้า

ในปลายปี 2550 ได้มีการตราพระราชบัญญัติ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550
โดยพระราชบัญญัติ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2551 เป็นต้นมา
มีวัตถุประสงค์เพื่อกำกับดูแลการประกอบกิจการไฟฟ้าและก๊าซธรรมชาติ โดยในพ.ร.บ.
ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ได้ระบุให้มีการแต่งตั้ง
“คณะกรรมการกำกับดูแลกิจการไฟฟ้า” (กกพ.) หรือRegulator
ประกอบด้วยประธานคณะกรรมการ จำนวน 1 คน และกรรมการ จำนวน 6 คน รวมเป็นจำนวน 7
คน เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการพลังงาน
ซึ่งรวมถึงการออกประกาศกำหนดใบอนุญาตการประกอบกิจการพลังงานประเภทต่าง ๆ
กำหนดอัตราค่าบริการของผู้รับใบอนุญาต การปรับ การเพิกถอนใบอนุญาต
การออกระเบียบกำหนดมาตรฐานทางวิชาการและความปลอดภัย คุณภาพการให้บริการ
ตลอดจนกำหนดมาตรการในการคุ้มครองผู้บริโภค
และให้มีการจัดตั้ง“สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน” ขึ้น
เพื่อทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของ กกพ.
โดยมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของคณะกรรมการ การเก็บค่าธรรมเนียม
การรับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงานศึกษา รวบรวม
วิเคราะห์และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงาน การพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า
เป็นต้น

นอกจากนี้ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ยังกำหนดให้มีการจัดตั้ง
“กองทุนพัฒนาไฟฟ้า” ขึ้นเพื่อเป็นทุนสนับสนุนให้มีการให้บริการไฟฟ้าไปยังท้องที่ต่าง ๆ
เป็นการกระจายความเจริญไปสู่ท้องถิ่น
และพัฒนาชุมชนในท้องถิ่นที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินงานของโรงไฟฟ้า
เพื่อชดเชยและอุดหนุนผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าที่ได้ให้บริการแก่ผู้ใช้ไฟฟ้าที่ด้อยโอกาสหรือเพื่อให้มีการบริการไฟฟ้าอย่างทั่วถึง
เพื่อชดเชยผู้ใช้ไฟฟ้าที่ต้องจ่ายอัตราค่าไฟแพงขึ้น
และเพื่อส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีในการประกอบกิจการไฟฟ้าที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย
ทั้งนี้
เงินกองทุนจะประกอบด้วยเงินที่ได้รับจากผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าตามระเบียบที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด
เงินค่าปรับจากผู้รับใบอนุญาต และเงินบริจาค
โดยมีสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นผู้ทำหน้าที่บริหารกองทุน

สำหรับหลักเกณฑ์ในการจัดหาพลังงานไฟฟ้า
กระทรวงพลังงานโดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
ได้จัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP)
โดยมีกรอบนโยบายด้านความมั่นคงของระบบการผลิตไฟฟ้า การกระจายแหล่งเชื้อเพลิง
การรับซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน และการพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศ โดย
ครม.

เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2552 คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน (นายวรรณรัตน์ ชาญนุกูล) เป็นประธานคณะกรรมการ
ได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการพิจารณาปรับปรุงแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้า ของประเทศไทย
พ.ศ. 2553-2573 (PDP 2010) โดยมีนายณอคุณ สิทธิพงษ์ รองปลัดกระทรวงพลังงาน
เป็นประธานอนุกรรมการ
และผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานเป็นรองประธานอนุกรรมการ
อนุกรรมการประกอบด้วย หน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ นักวิชาการ และหน่วยงานเอกชน
และเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2552 คณะอนุกรรมการดังกล่าวได้มีการพิจารณาปรับปรุง PDP 2010
และเมื่อคณะอนุกรรมการเห็นชอบแล้วจะจัดให้มีการรับฟังความคิดเป็นแบบเปิดกว้างก่อนนำเสนอต่อคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
และคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป ซึ่งร่าง PDP จะเป็นแผนระยะยาว 20 ปี
โดยให้ความสำคัญกับความมั่นคงของระบบไฟฟ้า
การคำนึงถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงไฟฟ้าใหม่ที่จะเข้ามาในระบบ
นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพด้วยระบบผลิตไฟฟ้าและความร้อนร่วม
(Cogeneration)

ในปี 2554 รัฐบาลโดยกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงานได้จัดทำ
“แผนพัฒนาพลังงานทดแทนและพลังงานทางเลือก 25% ใน 10 ปี (พ.ศ. 2555-2564)” หรือ
“AEDP 2012-2021” เพื่อกำหนดกรอบและทิศทางการพัฒนาพลังงานทดแทนของประเทศ
โดยมีเป้าหมายที่จะพัฒนาพลังงานทดแทนให้สามารถนำมาใช้แทนก๊าซธรรมชาติในการผลิตกระแสไฟฟ้าได้อย่างมีนัยสำคัญ
โดยเฉพาะการพัฒนาพลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลมแบบกังหันทุ่ง พลังน้ำขนาดเล็ก ชีวมวล
ก๊าซชีวภาพ และ ขยะ โดยแบ่งเป็น 2 ระยะ คือ

- ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2555-2559) มีเป้าหมายผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน 5,625 เมกะวัตต์

- ระยะที่ 2 (พ.ศ. 2560-2564) มีเป้าหมายผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน 9,201 เมกะวัตต์

ทั้งนี้ ทั้งแผน PDP 2010 และ AEDP 2012-2021
ได้ร่วมกันกำหนดสัดส่วนการใช้พลังงานทดแทนให้เพิ่มขึ้นจาก 7,413 ktoe ในปี 2555 เป็น
25,000 ktoe ในปี 2564 หรือคิดเป็นร้อยละ 25 ของการใช้พลังงานรวมทั้งหมด

4.4 การบริหารจัดการด้านคุณภาพ สิ่งแวดล้อม อาชีวอนามัย

ระบบการจัดการเชิงบูรณาการ (Integrated Management System (IMS): ISO 9001/
ISO 14001/ TIS 1800/ BS OHSAS 18001)
และระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ (ISO/ IEC 17025)

ในปี 2554 ไทยออยล์ได้ดำเนินการพัฒนาระบบการจัดการทุกระบบทั่วทั้งองค์กรภายใต้โครงการ
KFA#3: Management System ตามที่กำหนดไว้ในคู่มือแผนงานและเป้าหมาย 5 ปี (5 Year
KPI Master Plan) (พ.ศ. 2554 – 2558)

ไทยออยล์ได้ใช้ระบบมาตรฐานสากล (ISO System) ในการจัดการด้านคุณภาพผลิตภัณฑ์
สิ่งแวดล้อม อาชีวอนามัย ความปลอดภัย และความมั่นคงมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2538 ต่อมาในปี พ.ศ.
2552 ไทยออยล์ได้นำระบบการจัดการเชิงบูรณาการ (Integrated Management System:
IMS) ซึ่งผนวกระบบมาตรฐานสากลทั้ง 3 ระบบ ได้แก่ ระบบการจัดการด้านคุณภาพ (ISO 9001)
ระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม (ISO 14001)
และระบบการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (TIS 18001/BS OHSAS 18001)
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการให้สามารถตอบสนองความต้องการและความคาดหวังของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
นอกจาก IMS แล้ว ไทยออยล์ยังใช้ระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ
(ISO/IEC 17025)
ซึ่งมุ่งเน้นการควบคุมคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้ได้ตามข้อกำหนดและข้อตกลงกับลูกค้าทั้งของไทยออยล์เองและของบริษัทในเครือได้แก่
ไทยลู้บเบสและไทยพาราไซลีน โดยใช้ทรัพยากรด้านบุคลากร อุปกรณ์ และเครื่องมือต่างๆ
ในห้องปฏิบัติการทดสอบร่วมกัน (Shared Services) สำหรับปี 2554 ที่ผ่านมา
ไทยออยล์ได้ใช้ระบบจัดการความมั่นคงด้านข้อมูล (ISO/IEC 27001: Information Security
Management System) ในการควบคุมการผลิตขั้นสูง (Advanced Process Control: APC)
เพื่อปกป้องข้อมูลการผลิตให้ปลอดจากภัยคุกคามและปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นตลอดเวลา

การจัดการด้านความมั่นคง (The Security Management)

ไทยออยล์ดำเนินมาตรการรักษาความมั่นคงเพื่อปกป้องคุ้มครองบุคลากร ทรัพย์สิน ข้อมูล
และภาพพจน์ของบริษัทในเครือไทยออยล์ให้ปลอดจากภัยคุกคามด้านความมั่นคงที่อาจเกิดขึ้นได้ทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอกองค์กรอย่างเข้มงวด
ตามการจำแนกระดับความเสี่ยง
โดยถือเป็นนโยบายการจัดการด้านความมั่นคงซึ่งเป็นหน้าที่ของผู้บริหารและพนักงานทุกคนที่ร่วมมือกันปฏิบัติตามปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนอย่างเคร่งครัด
ดังนี้

1.  ดำเนินการชี้บ่งความเสี่ยง ประเมินความเสี่ยง ได้แก่ การปิดล้อม การจราจล
    การมุ่งร้ายจากบุคคลภายนอก ฯลฯ
    รวมทั้งจัดการทบทวนมาตรการจัดการความเสี่ยงตามระดับการเตือนภัยด้านความมั่นคงตามกรอบเวลาที่กำหนดไว้

2.  พัฒนาระบบการจัดการด้านความมั่นคงซึ่งกำหนดไว้ในคู่มือการจัดการด้านความมั่นคง
    (Security Management Manual) เพื่อให้มีความคล่องตัวในการปฏิบัติงานยิ่งขึ้น
    สอดคล้องกับกฎหมายและมาตรฐานสากลด้านความมั่นคง
    โดยกำหนดกรอบเวลาทำการตรวจประเมินเพื่อสอบทานผลสำเร็จที่เกิดจากการปฏิบัติตามคู่มือฯ

3.  จัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการเรื่อง Security Management Workshop: Security is
    Everyone’s Responsibility จำนวน 2 หลักสูตร เพื่อให้ผู้บริหาร พนักงาน
    และผู้ปฏิบัติงานทั่วทั้งองค์กรได้ร่วมจัดทำแผนยุทธศาสตร์ด้านความมั่นคงที่สนับสนุนการปฏิบัติงานของทุกหน่วยงานอย่างมีประสิทธิผล
    รวมทั้งปลูกฝังจิตสำนึกด้านความมั่นคงให้แก่พนักงานโดยรวม

4.  พัฒนาแผนรองรับเหตุการณ์วิกฤตฉุกเฉิน
    และดำเนินการฝึกซ้อมตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ในแผนรองรับฯ จำนวน 4 ครั้ง
    เพื่อให้พนักงานได้เรียนรู้และคุ้นเคยกับสภาพเหตุฉุกเฉินจำลอง
    จนสามารถปฏิบัติการได้อย่างมีประสิทธิผลหากเกิดเหตุการณ์จริง
    การฝึกซ้อมดังกล่าวนำมาซึ่งการปรับปรุงแผนรองรับฯ ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

5.  รายงานเหตุผิดปกติและอุบัติการณ์ด้านความมั่นคง
    รวมทั้งการกระทำละเมิดกฎระเบียบที่เกิดขึ้นในการปฏิบัติงานให้ผู้บริหารทราบโดยเร็ว
    พร้อมทั้งดำเนินการสืบหาสาเหตุ ทำบันทึก และจัดเก็บรายงานอย่างเป็นระบบ

การจัดการด้านอาชีวอนามัย และความปลอดภัย

ไทยออยล์ได้นำระบบมาตรฐานสากลด้านการบริหารจัดการความปลอดภัย Enhanced Safety
Management (ESM) มาบูรณาการร่วมกับระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย TIS
18001 และ BS OSHAS-18001 และกำหนดดัชนีชี้วัดประสิทธิผล (Key Performance
Indicators) ในการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
ซึ่งครอบคลุมการป้องกันกับการระงับอัคคีภัยด้วย โดยวัดประสิทธิผลทั้งด้านกระบวนการและผลลัพธ์
(Leading & Lagging Indicators) ในปี 2554
ไทยออยล์มุ่งสริมสร้างจิตสำนึกของผู้ปฏิบัติงานเพื่อพัฒนาไปสู่การแสดงออกทางพฤติกรรมที่สะท้อนวัฒนธรรมความปลอดภัยขององค์กร
(Safety Culture)
ซึ่งมีสถิติความปลอดภัยโดยรวมอยู่ในระดับดีกว่าค่าเฉลี่ยของกลุ่มโรงกลั่นเชลล์ (Shell Global
Solution International Benchmarking) ซึ่งเป็นผลจากการดำเนินกิจกรรม ดังต่อไปนี้

1.  บูรณาการระบบการบริหารจัดการคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย
    สิ่งแวดล้อมและความมั่นคง

โดยจัดการสัมมนาเชิงปฏิบัติการ เรื่องระบบการบริหารจัดการคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย
ความมั่นคง และสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ผู้บริหาร พนักงาน และผู้ปฏิบัติงานทั่วทั้งองค์กร
มาร่วมจัดทำแผนเชิงกลยุทธ์ แผนปฏิบัติการ และกำหนดเป้าหมายทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ตาม
5 Year KPI Master Plan โดยให้ความสำคัญกับการบูรณาการและพัฒนา Process Safety
Management (PSM) การกำหนดตัวชี้วัดเชิงกระบวนการตามมาตรฐาน API 754
และการเฝ้าระวังผลการดำเนินงานด้านความปลอดภัย (Safety Dashboard)
เพื่อมุ่งไปสู่การสร้างระบบการบริหารจัดการฯ ที่เป็นเลิศ
และสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของเครือไทยออยล์อย่างยั่งยืนและมีดุลยภาพ
การสัมมนาดังกล่าวได้รับการสนับสนุนโดยผู้เชี่ยวชาญจาก SGSi (Shell Global Solution
International)

2.  ส่งเสริมอาชีวอนามัยของผู้ปฏิบัติงาน

ไทยออยล์ส่งเสริมให้พนักงานและพนักงานผู้รับเหมามีสุขภาพอนามัยที่สมบูรณ์แข็งแรง
และกำหนดมาตรการทางปฏิบัติเพื่อการป้องกันการเจ็บป่วยอันเนื่องมาจากการทำงาน
ซึ่งในรอบปีที่ผ่านมา ไทยออยล์ร่วมกับที่ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้านอาชีวอนามัย
ทำการทบทวนระเบียบวิธีปฏิบัติและเกณฑ์ในการวินิจฉัยโรคอันเนื่องมาจากการทำงาน
(Occupational Illness Practices and Criteria)
จัดทำโครงการเฝ้าระวังด้านอาชีวอนามัยของผู้ปฏิบัติงาน ได้แก่
การประเมินอันตรายทางด้านสุขภาพ (Health Risk Assessment: HRA) การอนุรักษ์การได้ยิน
(Noise Conservation Program) และการเฝ้าระวังสภาพแวดล้อมในการทำงาน
(Workplace Condition Monitoring Program)

3.  ดำเนินโครงการนำร่องด้าน QSHE – CSR สำหรับบริษัทผู้รับเหมา

ไทยออยล์ได้จัดโครงการนำร่องด้าน QSHE – CSR ให้แก่บริษัทผู้รับเหมาที่เป็นพันธมิตรทางธุรกิจ
ซึ่งได้คัดเลือกมาร่วมโครงการ จำนวน 12 บริษัท
โดยทุกบริษัทที่เข้าร่วมโครงการจะดำเนินการพัฒนาระบบการบริหารจัดการคุณภาพ อาชีวนามัย
ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และการตอบแทนสังคมของบริษัทตนเอง ตามข้อกำหนดของ ISO 26000
เพื่อยกระดับการบริหารจัดการฯ และเป็นพันธมิตรกับบริษัทฯ ในการดำเนินธุรกิจ
ควบคู่กับการตอบแทนสังคมในทุกภาคส่วน

4.  รณรงค์การรายงานเหตุการณ์ที่อาจก่อให้เกิดความสูญเสีย (Potential Incident
    Report: PIR)

ไทยออยล์รณรงค์ส่งเสริมให้พนักงานและพนักงานผู้รับเหมา
รายงานเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วและอาจก่อให้เกิดการสูญเสีย (PIR) แต่ยังไม่ส่งผลต่อการบาดเจ็บ
หรือทรัพย์สินเสียหาย ได้แก่ การกระทำและสภาพการณ์ที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Acts & Unsafe
Conditions) และเหตุการณ์เกือบเกิดอุบัติเหตุ (Near-miss)
โดยเน้นให้ลดพฤติกรรมที่ไม่ปลอดภัย (Unsafe Act) ซึ่งเป็นสาเหตุหลัก (88.0%)
ของการเกิดอุบัติเหตุที่นำไปสู่การสูญเสีย บริษัทฯ
ได้กำหนดให้ใช้จำนวนรายงานเหตุการณ์ที่อาจก่อให้เกิดการสูญเสีย (PIR) เป็นตัวชี้นำทางสถิติ
(Leading Indicator)
ซึ่งเป็นข้อมูลเชิงรุกในการป้องกันอุบัติเหตุได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล การรณรงค์เรื่อง
PIR ดังกล่าว ช่วยเสริมสร้างจิตสำนึกด้านความปลอดภัยในการทำงานของพนักงาน
และพัฒนาไปสู่วัฒนธรรมความปลอดภัย (Safety Culture) ขององค์กรอย่างยั่งยืน

5.  จัดการฝึกอบรมด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย การป้องกันและระงับอัคคีภัย
    และการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉิน

ไทยออยล์จัดหลักสูตรฝึกอบรมเพื่อพัฒนาและเสริมสร้างความรู้ ความสามารถ ทักษะและความชำนาญ
ทางด้าน อาชีวอนามัย ความปลอดภัย การป้องกันและระงับอัคคีภัย
และการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉินให้กับพนักงานและพนักงานผู้รับเหมาอย่างเพียงพอและเหมาะสมกับหน้าที่ที่ได้รับมอบหมาย
โดยนำองค์ความรู้ที่สั่งสมมากว่าครึ่งศตวรรษ มาใช้ในการพัฒนาหลักสูตรด้านอาชีวอนามัย
ความปลอดภัย ป้องกันและระงับอัคคีภัย และการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉิน ให้แก่
พนักงานและพนักงานผู้รับเหมาของไทยออยล์ ให้นำองค์ความรู้ไปพัฒนาความสามารถ
ทักษะและความชำนาญของตน นอกจากนี้ ไทยออยล์ยังถ่ายทอดองค์ความรู้ไปสู่องค์กรอื่นๆ
ผ่านธุรกิจการให้บริการด้านคำปรึกษา บริษัท ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี เซอร์วิส จำกัด อีกด้วย

6.  บูรณาระบบการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉินเครือไทยออยล์ (TOP Group Emergency
    Management)

ไทยออยล์ได้บูรณาระบบการบริหารจัดการเหตุฉุกเฉินเครือไทยออยล์ โดยรวมศูนย์ทรัพยากร
(บุคลากร เครื่องมือและอุปกรณ์) และพัฒนาประสิทธิภาพของเครือข่ายการสื่อสาร
ทบทวนแผนรองรับเหตุฉุกเฉินล่วงหน้า (Pre-Fire & Pre Incident Planning)
ให้เป็นปัจจุบัน จัดการฝึกซ้อมแผนฉุกเฉินให้แก่พนักงานที่เกี่ยวข้องทุกสัปดาห์
เพื่อเตรียมความพร้อมรองรับสถานการณ์จำลองเหตุฉุกเฉิน เช่น ระเบิด เพลิงไหม้ น้ำมันหกรั่วไหล
สารเคมีหกรั่วไหล สารรังสีรั่ว น้ำท่วม การจราจล และการปิดล้อม เป็นต้น นอกจากนี้
ยังดำเนินการฝึกซ้อมแผนฉุกเฉินร่วมกับกลุ่มสัญญาให้การช่วยเหลือและหน่วยงานราชการในท้องถิ่นอีกด้วย

จากการดำเนินกิจกรรมด้านการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัยดังกล่าว
ไทยออยล์จึงได้รับมอบประกาศเกียรติคุณโครงการรณรงค์ลดสถิติอุบัติเหตุจากการทำงานให้เป็นศูนย์
(Zero Accident Awards) โล่รางวัลประเภททอง 3 ปีติดต่อกัน
ในฐานะสถานประกอบการที่ปราศจากอุบัติเหตุถึงขั้นหยุดงานต่อเนื่องตั้งแต่ 10,000,000
ชั่วโมงการทำงาน จากกระทรวงแรงงาน
นับเป็นโรงกลั่นน้ำมันแห่งแรกในประเทศไทยที่ได้รับมอบประกาศเกียรติคุณโล่รางวัลประเภททอง
Zero Accident Award
แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการปฏิบัติงานด้วยความรับผิดชอบตามมาตรฐานการบริหารจัดการความปลอดภัย
นอจากนี้ ไทยออยล์ยังให้การสนับสนุนข้อมูล ความรู้ และแลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านความปลอดภัย
ป้องกันและระงับอัคคีภัยแก่หน่วยงานราชการ ทั้งในระดับท้องถิ่นและระดับประเทศ
รวมถึงหน่วยงานเอกชนอื่นอย่างต่อเนื่อง โดยมอบหมายบุคลากรผู้ทรงคุณวุฒิเฉพาะด้านเป็นวิทยากร
ฝึกอบรม บรรยาย สาธิต เกี่ยวกับความปลอดภัย ป้องกันและระงับอัคคีภัย
ร่วมเป็นคณะกรรมการร่างข้อกำหนด กฎหมาย ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงานด้านอาชีวอนามัย
ความปลอดภัย ป้องกันและระงับอัคคีภัย

การจัดการด้านสิ่งแวดล้อม

ไทยออยล์
มุ่งเน้นป้องกันการก่อมลพิษต่อสภาพแวดล้อมตามขั้นตอนการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมและควบคุมการปฏิบัติงานอย่างเข้มงวดตั้งแต่กระบวนการผลิตจนถึงการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งทางรถ
ทางท่อ และทางเรือ

ป้องกันการเกิดมลพิษทางอากาศ โดยเลือกใช้เชื้อเพลิงมลพิษต่ำ ได้แก่ ใช้น้ำมันเตาที่มีกำมะถัน
ร้อยละ 2 และปรับสัดส่วนการใช้ก๊าซเชื้อเพลิงที่มีกำมะถันต่ำกว่าร้อยละ 1 มากขึ้น
กำจัดก๊าซไฮโดรเจนซัลไฟด์ที่ปะปนในก๊าซเชื้อเพลิงด้วยการติดตั้งหน่วย ADIP Treating Unit
เพื่อนำก๊าซเชื้อเพลิงสะอาดไร้มลพิษกลับมา
เปลี่ยนก๊าซเสียให้เป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้โดย0ติดตั้งหน่วยเปลี่ยนก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เป็นกำมะถัน
ติดตั้งหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันเป็นน้ำมัน (Vapour Recovery Unit: VRU)
เพื่อลดปริมาณไอระเหยน้ำมันออกสู่บรรยากาศและเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันเป็นน้ำมันนำกลับมากลั่นใหม่
ลดปริมาณสารอินทรีย์ระเหยง่าย โดยตรวจวัด เฝ้าระวัง ป้องกัน แก้ไข
และบำรุงรักษาเครื่องจักรอุปกรณ์ที่มีโอกาสปล่อยสารอินทรีย์ระเหยง่าย
ปรับลดค่าก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจนในพื้นที่โดยติดตั้งระบบควบคุมก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจน Low
NO_(X) Combustion และติดตั้งปล่องระบายอากาศสูง 140 เมตร
ซึ่งช่วยระบายก๊าซที่เกิดจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงในกระบวนการผลิตให้เจือจางลง

ป้องกันการเกิดมลพิษทางน้ำ : โดยติดตั้งหน่วย Sour Water Stripper
ซึ่งกำจัดสารปนเปื้อนที่ระเหยได้ออกจากน้ำเสียในกระบวนการผลิต
โดยการให้ความร้อนด้วยไอน้ำเพื่อลดความสกปรกของสารปนเปื้อนที่ระเหยได้
ทำให้ลดภาระของระบบบำบัดน้ำเสีย แยกประเภทน้ำทิ้งตามความสกปรก โดยแยกน้ำทิ้งออกเป็น 4
ประเภท ได้แก่ น้ำฝน น้ำที่อาจปนเปื้อนน้ำมัน น้ำปนเปื้อนน้ำมัน และน้ำจากกระบวนการผลิต
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบำบัดน้ำทิ้ง ติดตั้งระบบบำบัดน้ำทิ้งที่มีประสิทธิภาพ
สามารถรองรับปริมาณน้ำทิ้งได้สูงสุดถึง 400 ลูกบาศก์เมตรต่อชั่วโมง
ประกอบด้วยหน่วยบำบัดสำรองทั้งทางกายภาพ ทางเคมี และทางชีวภาพ ทุกขั้นตอน
โดยหน่วยบำบัดทางชีวภาพใช้ระบบ Denitrification-Nitrification Biotreater (DNB)
ซึ่งสามารถกำจัดสารอินทรีย์ปนเปื้อนในน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ

จัดการกากของเสียด้วยหลัก 7 R : ประกอบด้วย Refuse
หลีกเลี่ยงการใช้สารที่ก่อให้เกิดสิ่งปฏิกูลหรือเป็นพิษต่อสิ่งแวดล้อม เช่น
เลือกน้ำมันดิบที่มีคุณภาพเหมาะสม เพื่อยืดอายุการใช้งานของสารเร่งปฏิกิริยา เป็นต้น Refill
เลือกใช้สินค้าที่นำบรรจุภัณฑ์กลับไปเติมสินค้าได้เพื่อลดปริมาณสิ่งปฏิกูล Return
เลือกใช้สินค้าที่ส่งบรรจุภัณฑ์หรือสินค้าที่หมดสภาพการใช้งานกลับคืนผู้ผลิตเพื่อฟื้นฟูสภาพ
(Regeneration) Reduce ลดปริมาณเกิดสิ่งปฏิกูลตั้งแต่จุดกำเนิด ใช้ทรัพยากร อย่างคุ้มค่า
ให้เหลือทิ้งน้อยที่สุด โดยควบคุมดูแลกระบวนการผลิต ตลอดจนการบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆ
ให้มีประสิทธิภาพดีอยู่เสมอ เป็นการช่วยยืดอายุการใช้งานของสารเร่งปฏิกิริยา (Catalyst)
และสารดูดซับ (Absorbent) ทำให้ลดปริมาณสิ่งปฏิกูล เป็นต้น Repair ทำการซ่อมแซมเครื่องมือ
วัสดุ อุปกรณ์ ให้สามารถนำกลับมาใช้งานให้ได้มากที่สุด เพื่อลดปริมาณสิ่งที่จะต้องทิ้งหรือทำลาย
Reuse นำสิ่งปฏิกูลหรือวัสดุที่ไม่ใช้แล้วกลับมาใช้ซ้ำให้มากที่สุดเท่าที่จะสามารถทำได้ เช่น
นำน้ำมันที่เก็บได้จากระบบบำบัดน้ำทิ้ง ในหน่วย API และ CPI กลับมากลั่นซ้ำ (Reprocess)
เป็นต้น Recycle ส่งเสริมให้นำสิ่งปฏิกูล ไปผ่านกระบวนการแปรรูป
เพื่อนำกลับมาใช้ประโยชน์ใหม่ เช่น การแยกโลหะมีค่า (Metal Recovery) เช่น ทองคำ
ทองคำขาว นิเกิล ฯลฯ ออกจากสารเร่งปฏิกิริยาที่ใช้งานแล้ว เป็นต้น

ผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม : ได้แก่ ผลิตน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว ผลิตน้ำมันดีเซล
และเบนซินออกเทน 95 และ 91 มาตรฐาน EURO 4 ก่อนที่ภาครัฐกำหนดบังคับใช้เป็นกฎหมาย
การผลิตน้ำมันยางมลพิษต่ำ เป็นต้น

บริหารจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นระบบ เพื่อความยั่งยืนในการดำเนินธุรกิจ ได้แก่

(ก) จัดทำแผนแม่บทด้านสิ่งแวดล้อม 5 ปี (5 Years Environmental Master Plan)
เพื่อเพิ่มศักยภาพในการบริหารทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมในพื้นที่
โดยรับฟังความเห็นของผู้มีส่วนได้เสียในทุกภาคส่วน
และนำมาปรับแผนงานด้านสิ่งแวดล้อมของเครือไทยออยล์
เพื่อให้การจัดการสิ่งแวดล้อมในพื้นที่สอดคล้องกับทุกความต้องการที่จะอยู่ร่วมกันอย่างยั่งยืนในพื้นที่

(ข) ดำเนินโครงการ “ตรวจติดตาม และเฝ้าระวังดิน และน้ำใต้ดินในพื้นที่”
อย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด เพื่อดำเนินการป้องกัน และเฝ้าระวัง การปนเปื้อนของสารเคมี
หรือน้ำมัน ลงสู่พื้นดิน และน้ำผิวดิน

(ค) ศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการ ZERO Discharge
เพื่อนำน้ำทิ้งกลับมาผ่านกระบวนการกรองสารปนเปื้อน และนำกลับมาใช้ใหม่ (Reverse
Osmosis) ลดการใช้น้ำอุปโภคในพื้นที่ และไม่มีน้ำทิ้งออกนอกโรงงาน
ดำเนินการศึกษาและพัฒนาโครงการ “Zero Waste” ที่มุ่งเน้นให้ชุมชนมีความรู้
และสร้างแนวความคิดในการนำสิ่งที่ไม่ใช้งานแล้ว จากขยะในพื้นที่ มาพัฒนาให้เกิดประโยชน์
เป็นรูปธรรม

ปรับปรุงประสิทธิภาพการเผาไหม้

มุ่งเน้นปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติงานตามแนวทาง “กลไกการพัฒนาที่สะอาด: Clean
Development Mechanism”
โดยเพิ่มประสิทธิภาพการเผาไหม้ของอุปกรณ์ในโรงกลั่นทุกครั้งที่ซ่อมบำรุงเครื่องจักร
เพื่ออนุรักษ์การใช้พลังงานไปพร้อมกับการลดผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศโลกอีกด้วย
โดยมีการติดตามประเมินผลลัพธ์ของโครงการและพัฒนากระบวนการปฏิบัติงานให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

ปกป้องและฟื้นฟูระบบนิเวศน์ทั้งทางบกและทางทะเล

ไทยออยล์ได้ดำเนินการอนุรักษ์และฟื้นฟูระบบนิเวศน์ทั้งในและนอกพื้นที่โรงกลั่นมาอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งนอกเหนือจากการป้องกันและลดผลกระทบที่อาจเกิดกับระบบนิเวศน์ตามรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมขั้นพื้นฐานแล้ว
บริษัทฯ ยังดำเนินโครงการต่อยอดเพื่อฟื้นฟูระบบนิเวศน์ในพื้นที่ให้มีความสมบูรณ์และคงอยู่อย่างยั่งยืน
ดังนี้

1.  ริเริ่มดำเนินโครงการฟื้นฟูระบบนิเวศน์ครอบคลุมพื้นที่เขาภูไบ ประมาณ 100 ไร่
    โดยกำหนดระยะเวลาโครงการ 5 ปี
    เพื่อศึกษาและบูรณาการความสมบูรณ์ของพืชพันธุ์ธัญญาหารโดยรวมที่มีอยู่ตามธรรมชาติบนเขาภูไบให้มีความอุดมสมบูรณ์และพอเพียงที่จะรองรับการขยายพันธุ์ของสัตว์ป่าโดยเฉพาะลิงแสม
    ให้อยู่อาศัยได้ในสภาพแวดล้อมตามธรรมชาติ

2.  ศึกษาสภาพการกัดกร่อนของชายทะเลบริเวณบ้านอ่าวอุดมร่วมกับสถาบันวิจัยภายนอก
    เพื่อกำหนดแผนงานด้านการรณรงค์รักษาสภาพชายหาดร่วมกับชุมชนบ้านอ่าวอุดม
    รวมทั้งตอบสนองดำริของเทศบาลนครแหลมฉบังที่จะสร้างหาดทรายเทียมบริเวณบ้านอ่าวอุดมเพื่อเป็นพื้นที่พักผ่อนหย่อนใจของชุมชน

3.  ศึกษาวิเคราะห์เพื่ออนุรักษ์สภาพสิ่งมีชีวิตในทะเล และคุณภาพน้ำทะเล
    ซึ่งได้ดำเนินการติดต่อกันมาอย่างต่อเนื่องมากกว่า 20 ปี
    เพื่อพัฒนามาตรการด้านปฏิบัติการบริเวณท่าเทียบเรือเพื่อมิให้ส่งผลกระทบต่อคุณภาพน้ำทะเล
    ซึ่งจากการตรวจสอบคุณภาพน้ำทะเลบริเวณท่าเทียบเรือในปัจจุบัน
    พบว่ามีคุณภาพดีในระดับที่นำไปใช้ประโยชน์ในเชิงอนุรักษ์ได้

การให้ความรู้และฝึกอบรมพนักงานเรื่องสิ่งแวดล้อม

บริษัทฯ ได้กำหนดจรรยาบรรณเกี่ยวกับแนวปฏิบัติต่อชุมชน สังคม และสิ่งแวดล้อม
โดยจะไม่กระทำการใดๆ ที่ส่งผลเสียหายต่อทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม
และจะปลูกฝังจิตสำนึกความรับผิดชอบต่อสังคม และสิ่งแวดล้อมให้เกิดขึ้นในบริษัทฯ
และพนักงานทุกระดับอย่างต่อเนื่อง

           

ในการดังกล่าวบริษัทฯ
ได้กำหนดแนวปฏิบัติที่ชัดเจนในการให้ความรู้และฝึกอบรมพนักงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
โดยมอบหมายให้หน่วยงานอาชีวอนามัยและความปลอดภัยเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการออกแบบและพัฒนาหลักสูตรซึ่งจะมุ่งเน้นให้ความสำคัญในการสื่อสารนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯและการให้ความรู้แก่พนักงานตั้งแต่เริ่มต้นเข้าทำงานใหม่ในช่วงระหว่างการปฐมนิเทศ
โดยเฉพาะกับพนักงานสายปฏิบัติการ ช่างเทคนิค และวิศวกร
ซึ่งจะเป็นผู้ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องโดยตรงกับการดูแลผลกระทบและการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม
ได้แก่หลักสูตร STA.1 - SAFETY, SECURITY AND ENVIRONMENT IN REFINERY
นอกจากนี้บริษัทฯยังมีการจัดส่งพนักงานเข้ารับการอบรมหลักสูตรเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมอย่างสม่ำเสมอเนื่องจากบริษัทฯมีการนำระบบรับรองคุณภาพด้านสิ่งแวดล้อมและระบบบริหารงานชั้นนำมาใช้
อาทิเช่น ระบบ ISO-14001 และระบบการบริหารงานตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ หรือ TQA
เป็นต้น
บริษัทฯมีแนวปฏิบัติในการส่งวิศวกรที่รับผิดชอบหน่วยผลิตเข้ารับการอบรมด้านเทคนิคของกระบวนการผลิตจากบริษัทฯเจ้าของเทคโนโลยี่ซึ่งจะบรรจุหลักสูตรด้านการอนุรักษ์พลังงานและสิ่งแวดล้อมเป็นหัวข้อหลักหัวข้อหนึ่ง
ปัจจุบันบริษัทฯมีหลักสูตรการฝึกอบรมรวมแล้วกว่า 20 หลักสูตรด้วยกัน

           

นอกจากหลักสูตรการฝึกอบรมต่างๆแล้วบริษัทฯ
ยังกระตุ้นจิตสำนึกด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมให้กับพนักงานอย่างสม่ำเสมอ เช่น
การตรวจสอบด้านสิ่งแวดล้อมในพื้นที่การผลิต การรณรงค์การใช้ทรัพยากรในสำนักงานอย่างคุ้มค่า
ยกตัวอย่างเช่น การปิดไฟฟ้าแสงสว่างในห้องประชุมเมื่อเลิกใช้งาน
การควบคุมอุณหภูมิเครื่องปรับอากาศในสำนักงานให้เหมาะสม การประหยัดน้ำประปา
การสื่อสารผ่านระบบอิเล็คโทรนิกส์แทนการใช้กระดาษพิมพ์ เป็นต้น
และในการประชุมเพื่อกำหนดแผนงานประจำปีของผู้บริหารในสายงานโรงกลั่น
ก็จะมีการรายงานข้อมูลต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดูแลสิ่งแวดล้อม เพื่อสื่อสารข้อมูลต่างๆ ที่สำคัญ
ให้ผู้บริหารได้รับทราบ และกำหนดเป็นแผนงานต่างๆ ประจำปี