4. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

4.1 การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

สรุปความสำเร็จในการดำเนินธุรกิจในรอบปี 2553

โครงสร้างธุรกิจการกลั่นที่สร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน
รวมทั้งการเชื่อมโยงกระบวนการผลิตน้ำมันปิโตรเลียมเข้ากับ

การผลิตสารอะโรมาติกส์ และน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ทำให้เกิดมูลค่าส่วนเพิ่มของสายผลิตภัณฑ์
(Value Chain Enhancement)

ในปี 2553
สภาวะเศรษฐกิจโลกเริ่มปรับตัวดีขึ้นภายหลังจากได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจจากสหรัฐอเมริกา
และยุโรปเมื่อปลายปี 2551 ส่งผลให้ความต้องการใช้นํ้ามันสำเร็จรูปปรับเพิ่มขึ้น
เช่นเดียวกับราคานํ้ามันดิบในตลาดโลกที่มีการปรับสูงขึ้นราว 14 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
อย่างไรก็ตาม กำลังการกลั่นใหม่ที่เริ่มทยอยเข้าสู่ตลาดในประเทศอินเดีย และจีนในปี 2552
ได้กลายเป็นปัจจัยกดดันค่าการกลั่น (Gross Refi nery Margin: GRM) ในครึ่งแรกของปี
2553
ก่อนที่จะเริ่มปรับตัวดีขึ้นตามความต้องการของภาคอุตสาหกรรมในครึ่งหลังของปีโดยไทยออยล์มีกำไรขั้นต้นทางบัญชีซึ่งรวมผลกระทบจากราคาสต็อกนํ้ามันแล้ว
(Accounting GRM) อยู่ที่ 4.1 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรลในขณะเดียวกันในปีที่ผ่านมา
การขยายตัวของเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเชีย รวมทั้งยอดจำหน่ายรถยนต์ที่เพิ่มขึ้น
โดยเฉพาะในประเทศจีน และอินเดียก็ส่งผลดีต่อธุรกิจเกี่ยวเนื่องของไทยออยล์ อาทิ
ธุรกิจนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน และธุรกิจสารอะโรมาติกส์
จึงทำให้เครือไทยออยล์มีกำไรขั้นต้นจากการผลิตรวม (Gross Integrated Margin: GIM)
อยู่ที่ 6.5 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ซึ่งเป็นระดับกำไรขั้นต้นที่ดีมากเมื่อเทียบกับบริษัทอื่นๆ
ในอุตสาหกรรมเดียวกัน
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อเปรียบเทียบกับค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่เครือไทยออยล์สามารถบริหารจัดการให้อยู่ในระดับเพียง
1.24 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรลเท่านั้น

ในปี 2553 ที่ผ่านมา เครือไทยออยล์ยังคงบริหารจัดการแบบบูรณาการเป็นกลุ่ม (Group
Integration) โดยมุ่งเน้นด้านการวางแผนการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ร่วมกัน
มุ่งเน้นการประสานประโยชน์ระหว่างกลุ่ม (Synergy)
รวมทั้งการดำเนินการด้านการเพิ่มมูลค่ากำไรขั้นต้น (Margin Improvement)
โดยการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และรักษาระดับต้นทุนให้แข่งขันได้ ผ่านการรณรงค์ตามโครงการ
Operational Excellence, the Next Level ทั้งนี้ ในปีที่ผ่านมา
ไทยออยล์ดำเนินการผลิตอยู่ที่ร้อยละ 95 ของกำลังการกลั่น 275,000
บาร์เรลต่อวันโดยมุ่งเน้นดำเนินการผลิตหน่วยผลิตเชื่อมโยง อาทิ หน่วยผลิตสารอะโรมาติกส์
และนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม(Optimized Level) คือ ร้อยละ 85
ของกำลังการผลิตสารอะโรมาติกส์ทั้งหมด 900,000 ตันต่อปี และร้อยละ 82
ของกำลังการผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน 275,000 ตันต่อปี ทั้งนี้
เพื่อให้ได้มูลค่าส่วนเพิ่มของสายผลิตภัณฑ์ (Value Chain Enhancement) สูงสุด
อันจะส่งผลโดยตรงต่อผลการดำเนินงานรวมของเครือไทยออยล์ โดยในปี 2553
เครือไทยออยล์รายงานผลกำไรสุทธิรวม 8,999 ล้านบาท ซึ่งดีกว่าเป้าหมายที่วางไว้

การมุ่งเน้นและต่อยอดการบริหารจัดการ เพื่อมุ่งสู่ความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่อง (Operational
Excellence, the Next Level)

ตลอดจนการเพิ่มประสิทธิภาพการขาย และการผลิตเพื่อเพิ่มผลกำไร (Margin Improvement)

สืบเนื่องจากที่เครือไทยออยล์ประสบความสำเร็จในการบริหารจัดการเชิงบูรณาการผ่านโครงการ
Operational Excellence มาแล้วในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
ส่งผลให้ผลการดำเนินงานของเครือไทยออยล์ยังอยู่ในระดับที่น่าพอใจแม้ในยามเกิดวิกฤติการเงินของโลก
หรือช่วงที่อุตสาหกรรมอยู่ในช่วงขาลง (Global Financial Crisis and Industry
Downturn) และในภาวะที่เศรษฐกิจโลก และภูมิภาคค่อยๆ ปรับตัวดีขึ้นตามลำดับ

ไทยออยล์ก็ยังคงมุ่งเน้นให้ความสำคัญในเรื่องดังกล่าว โดยมุ่งเน้นการต่อยอดการบูรณาการ
ทั้งในด้านการวางแผนการขายและการผลิตการปรับปรุงระบบสาธารณูปโภคเพื่อพัฒนาความยืดหยุ่น
และความคล่องตัวในการดำเนินงาน ตลอดจนเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต และการลดต้นทุน
ภายใต้คณะทำงานด้านการเพิ่มผลกำไร (Margin Improvement)
โดยกิจกรรมที่ช่วยเพิ่มผลกำไรให้แก่เครือไทยออยล์ในปี 2553 ที่สำคัญ ได้แก่
การจัดหานํ้ามันดิบชนิดใหม่ๆ
ที่มีคุณภาพเหมาะสมในการกลั่นแต่มีราคาถูกกว่านํ้ามันดิบที่ใช้อยู่เป็นประจำ
รวมทั้งการพัฒนาระบบโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อวางแผนการผลิตระดับโมเลกุลของสารไฮโดรคาร์บอน
(Molecular Linear Program) ระหว่างโรงกลั่นไทยออยล์ และโรงงานอะโรมาติกส์
ซึ่งจะทำให้เครือไทยออยล์สามารถเลือกใช้นํ้ามันดิบ และวางแผนการกลั่นเพื่อผลิตผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป
โดยพิจารณาถึงคุณลักษณะของผลิตภัณฑ์ไฮโดรคาร์บอนในระดับโมเลกุลเพื่อสร้างผลกำไรสูงสุด

ในปี 2553 เครือไทยออยล์สามารถเพิ่มผลกำไรผ่านโครงการ Margin Improvement ได้ราว
0.48 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล

การขยายฐานคู่ค้า ลูกค้า ตลอดจนเพิ่มผลิตภัณฑ์ และบริการใหม่
โดยยังคงเป้าหมายในการเพิ่มอัตราความพึงพอใจ

ของลูกค้าเป็นหลัก

ไทยออยล์มีวัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ที่จะเพิ่มโอกาสใหม่ๆ
ทางธุรกิจโดยขยายการบูรณาการจากในกลุ่มไปสู่คู่ค้าภายนอก ภายใต้โครงการ Supply Chain
Management ทั้งนี้ เพื่อเพิ่มมูลค่าส่วนเพิ่มให้แก่ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในห่วงโซ่อุปทาน เช่น ในปี 2553
เครือไทยออยล์ได้ดำเนินการขยายฐานคู่ค้าหรือ Supplier
รวมทั้งเพิ่มความร่วมมือระหว่างโรงกลั่นและคู่ค้า ซึ่งช่วยให้สามารถลดต้นทุนวัตถุดิบได้ นอกจากนี้
ในด้านลูกค้าเครือไทยออยล์ก็พยายามดำเนินการขยายฐานลูกค้าใหม่ๆ รวมทั้งกลุ่มลูกค้ารายย่อยอื่นๆ
โดยยังคงมุ่งเน้นการให้บริการที่ดีเยี่ยมแก่ลูกค้าปัจจุบัน ในปี 2553 นี้
ไทยออยล์ได้เริ่มพัฒนาระบบการสั่งสินค้าทางระบบอิเล็กทรอนิกส์ (E-Ordering)
ควบคู่ไปกับการดำเนินโครงการพัฒนากระบวนการทำงาน
และระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่เกี่ยวเนื่อง (Business Process Transformation: BPT)
ซึ่งสามารถทำให้เครือไทยออยล์สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
โดยเล็งเห็นถึงความต้องการและความพึงพอใจของลูกค้าเป็นหลักนอกจากนี้
เครือไทยออยล์ก็ยังมุ่งพัฒนาและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีมูลค่าสูงขึ้น
และสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้า อาทิเช่นนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานชนิด 900 SN
และนํ้ามันยางมลพิษตํ่า (TRAE) ของ บมจ. ไทยลู้บเบส และสารทำละลายชนิดพิเศษ ท็อปโซล
A-150 NDและท็อปโซล X-2000 ของบจ. ท็อป โซลเว้นท์

สำหรับในด้านการปรับปรุงการให้บริการนั้น
เครือไทยออยล์ได้ดำเนินการปรับปรุงระบบสาธารณูปโภคเพื่อตอบสนอง
และให้บริการลูกค้าให้คล่องตัวและหลากหลายมากขึ้น
ต่อจากการก่อสร้างสถานีจ่ายนํ้ามันทางรถแห่งใหม่ที่แล้วเสร็จในปี 2551 ในปี 2553 ที่ผ่านมา บจ.
ไทยออยล์มารีนได้จัดหาเรือขนาดประมาณ 96,000 ตันบรรทุก เพื่อขนส่งสินค้า
และวัตถุดิบให้แก่ลูกค้าในกลุ่มและนอกกลุ่ม รวมทั้ง บจ. ท็อป
โซลเว้นท์ที่ได้ย้ายคลังสินค้าจากช่องนนทรี ไปที่คลังพระประแดง
ซึ่งทำให้สามารถตอบสนองความต้องการลูกค้าได้ดีขึ้น รวมทั้งช่วยลดค่าจัดเก็บ และค่าขนส่งอีกด้วย

การลงทุนในโครงการเชิงกลยุทธ์ด้าน Value Chain Enhancement พลังงานทางเลือก และ
Energy Solutions มีความ

ก้าวหน้าตามแผนงาน ช่วยเพิ่มรายได้ ลดความเสี่ยงทางธุรกิจ รวมทั้งสร้างชื่อเสียง
และภาพลักษณ์ขององค์กรในระดับสากล

ในปี 2553 ไทยออยล์ได้ศึกษาโอกาสทางธุรกิจใหม่ และพัฒนาโครงการเชิงกลยุทธ์ต่างๆ
อย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ต่อยอดทางธุรกิจ รวมทั้งขยายธุรกิจในอนาคต
โดยนอกเหนือจากโครงการด้านการปรับปรุงหน่วยกลั่นนํ้ามันแล้ว
ไทยออยล์ยังได้ดำเนินโครงการลงทุนต่างๆ ที่สร้างมูลค่าเพิ่มของสายผลิตภัณฑ์ (Value Chain
Enhancement) โดยหนึ่งในนั้น ได้แก่ การดำเนินการก่อสร้างหน่วยผลิตสารนํ้ามันยางมลพิษตํ่า
(TDAE) กำลังการผลิต 50,000 ตันต่อปี ของ บมจ. ไทยลู้บเบส
เพื่อตอบสนองอุตสาหกรรมการผลิตยางรถยนต์ในประเทศยุโรป
ซึ่งโครงการดำเนินการก่อสร้างได้แล้วเสร็จ และมีกำหนดเริ่มดำเนินการเชิงพาณิชย์ในต้นปี 2554
นี้

ในด้านพลังงานทางเลือก
เครือไทยออยล์มีแนวทางที่จะพัฒนาธุรกิจผลิตเอทานอลจากพืชผลทางการเกษตร
ซึ่งประเทศไทยมีศักยภาพที่จะพัฒนาเป็นศูนย์กลางการผลิตเอทานอล
เพื่อตอบสนองความต้องการในภูมิภาค โดยนอกเหนือจากการเข้าร่วมทุนใน บจ.
แม่สอดพลังงานสะอาดซึ่งดำเนินธุรกิจโรงงานผลิตเอทานอลจากน้ำอ้อยขนาดกำลังการผลิต
200,000 ลิตรต่อวันแล้ว ในกลางปี 2553 ที่ผ่านมา บจ. ไทยออยล์
เอทานอลได้เข้าร่วมทุนร้อยละ 50 ใน บจ. ทรัพย์ทิพย์
ซึ่งประกอบธุรกิจโรงงานผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลัง โดยมีกำลังการผลิตเอทานอล 200,000
ลิตรต่อวัน ทั้งนี้ พันธมิตรร่วมทุนเป็นผู้ประกอบการที่มีความชำนาญในด้านการจัดหา
และส่งออกมันสำปะหลังรายใหญ่ของประเทศ ทำให้โครงการดังกล่าวมีความน่าสนใจมาก
และการลงทุนในครั้งนี้ส่งผลให้กลยุทธ์ด้านพลังงานทางเลือกของเครือไทยออยล์รุดหน้าตามแผนงานที่วางไว้

ธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงานเป็นอีกหนึ่งโครงการเชิงกลยุทธ์ โดย บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี
โซลูชั่นส์ ได้เริ่มให้บริการแก่ลูกค้าในกลุ่ม ปตท. และเครือไทยออยล์ตั้งแต่ปี 2552 โดยในปี 2553
บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี โซลูชั่นส์ ได้ขยายฐานลูกค้าทั้งในและนอกกลุ่ม
รวมทั้งในต่างประเทศและได้พัฒนา
จดสิทธิบัตรระบบจัดการสัญญาณเตือนภัยความผิดปกติในกระบวนการผลิต (TES Alarm
Management Solution: TEAMS)
ซึ่งจะเป็นการช่วยส่งเสริมชื่อเสียงของธุรกิจในฐานะที่ปรึกษาด้านพลังงานต่อไปในอนาคต นอกจากนี้
บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี โซลูชั่นส์ยังเพิ่มทางเลือกในการให้บริการด้านต่างๆ แก่ลูกค้า
จนทำให้มีจำนวนลูกค้าและประเภทของบริการเพิ่มมากขึ้น โดยให้บริการจำนวน 26 สัญญา
ครอบคลุมบริการด้านต่างๆ อาทิเช่น

-   การประเมินเชิงเทคนิค (Technical Assessment & Due Diligence)

-   การประเมินระบบจัดการสัญญาณเตือนภัยความผิดปกติในกระบวนการผลิต (Alarm
    Assessment) การประเมินระดับของความมั่นคงของระบบอุปกรณ์นิรภัย (Safety
    Integrity Level (SIL) Assessment) การทบทวนประเด็นความเสี่ยง (HAZOP
    Revalidation)

-   การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและลดการสูญเสีย (Energy Effi ciency and Loss
    Control)

-   การบริหารโครงการ (Project Management)

-   จัดหลักสูตรอบรมด้านเทคนิค (Technical Training)

-   อื่นๆ เช่น การศึกษาโครงการคาร์บอนเครดิต (Carbon Credit)
    การติดตามเพื่อบริหารจัดการทรัพยากรนํ้า (Water Management)
    โครงการเปลี่ยนของเสียจากภาคเกษตรกรรมมาใช้เป็นเอทานอล (Waste to Fuel
    Project)

การดำเนินโครงการพัฒนากระบวนการทำงาน
และปรับเปลี่ยนระบบประมวลผลทางบัญชีและพัฒนาสินทรัพย์ รวมทั้ง

ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่เกี่ยวเนื่อง (Business Process Transformation: BPT)
โดยคำนึงถึงการเพิ่มประสิทธิภาพ

ในการประมวลผลทางบัญชีและพัฒนาสินทรัพย์ของเครือไทยออยล์
เพื่อให้สอดคล้องกับการเจริญเติบโตทางธุรกิจ

ในอนาคตด้วย

ด้วยเล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาระบบการทำงานและประมวลสารสนเทศให้มีประสิทธิภาพสูงสุด
สามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงของสภาพตลาด
รวมทั้งการเจริญเติบโตทางธุรกิจของเครือไทยออยล์ ไทยออยล์จึงได้ดำเนินโครงการ Business
Process Transformation (BPT)
เพื่อทำการพัฒนาและปรับปรุงระบบกระบวนการทำงานและข้อมูลสารสนเทศปัจจุบันให้ทันสมัย
และมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ครอบคลุมงานด้านบัญชี ด้านการคลัง ด้านการขายและจัดซื้อ ด้านงานพัสดุ
ด้านการซ่อมบำรุง ด้านพัฒนาสินทรัพย์และโครงการ และด้านการบริหารงานบุคคล
โดยไทยออยล์ได้จัดตั้งคณะทำงานโครงการศึกษาการปรับปรุงระบบประมวลผลทางบัญชีและพัฒนาสินทรัพย์เพื่อดำเนินโครงการดังกล่าวให้แล้วเสร็จในปี
2553 ซึ่งการดำเนินโครงการดังกล่าวเป็นไปอย่างมุ่งมั่น จริงจัง
และสนองความต้องการใช้งานของผู้ใช้งานจึงสามารถทำให้ดำเนินโครงการจนแล้วเสร็จภายในเวลาเพียง
8 เดือน กล่าวคือ แล้วเสร็จในวันที่ 1 มกราคม 2554

ทั้งนี้
ระบบการประมวลผลนี้สามารถเอื้ออำนวยให้ไทยออยล์ประมวลผลทางบัญชีที่รองรับมาตรฐานบัญชีใหม่
(IFRS) รวมทั้งสามารถเพิ่มการเชื่อมต่อระหว่างกระบวนการงานด้านต่างๆ ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

การมุ่งสู่การนำองค์กรที่เป็นเลิศ เป็นผู้นำในธุรกิจ โดยการมุ่งเน้นการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ความรับผิดชอบต่อสังคม

การนำกลยุทธ์ไปสู่การปฏิบัติ (Strategy Execution) การบริหารความเสี่ยง
และการพัฒนางานด้านคุณภาพระดับสากล

ของเครือไทยออยล์ (TQM) ซึ่งรองรับการเจริญเติบโตอย่างยั่งยืนของเครือไทยออยล์

ด้านการนำองค์กรและการบริหารจัดการ

ผู้บริหารระดับสูงของเครือไทยออยล์บริหารจัดการธุรกิจ
โดยมีเป้าหมายในการขับเคลื่อนองค์กรให้ก้าวไปสู่ความเป็นผู้นำในระดับภูมิภาคโดยมุ่งเน้นด้านความเป็นเลิศในการบริหารงานทุกด้าน
ความมุ่งมั่นดังกล่าวทำให้เครือไทยออยล์ประสบความสำเร็จในหลายด้าน
มีผลประกอบการที่ดีตามความคาดหมายของผู้ถือหุ้น
โดยคำนึงถึงประโยชน์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกกลุ่มอย่างเป็นธรรม
ตลอดจนได้รับการยอมรับจากภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมในวงกว้าง เช่น
การเป็นหนึ่งในผู้เข้ารอบสุดท้ายสำหรับรางวัล Business Leader of the Year Award 2010
จากสถานีโทรทัศน์ CNBC การได้รับรางวัล Platts Top 250 Global Energy Companies
Awards 2010 จาก Platts ประเทศสิงคโปร์โดยจากการจัดลำดับในด้านต่างๆ
โดยเปรียบเทียบกับผู้ประกอบกิจการรายอื่นในระดับสากล เช่น
ได้รับการจัดอันดับให้เป็นบริษัทชั้นนำที่มีการดำเนินงานด้านการกลั่นนํ้ามันและการตลาดโดดเด่นเป็นลำดับที่
9 ในภูมิภาคเอเชีย หรืออันดับที่ 12 ของโลกในกลุ่มธุรกิจการผลิตนํ้ามันและก๊าซธรรมชาติ
นอกจากนี้ หากประเมินด้านการดำเนินงานโดยภาพรวม
โดยพิจารณาจากผลประกอบการทางการเงิน ได้แก่ มูลค่าสินทรัพย์ รายได้ ผลกำไร
และผลตอบแทนการลงทุนแล้ว ในกลุ่มธุรกิจผลิตนํ้ามัน และก๊าซธรรมชาติ
ไทยออยล์ยังได้รับการจัดอันดับให้ติดอันดับที่ 36 ในภูมิภาคเอเชีย หรืออันดับที่ 137 ของโลกอีกด้วย

ด้านการกำกับดูแลกิจการที่ดี ความรับผิดชอบต่อสังคม และการดูแลผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย

ไทยออยล์ได้รับรางวัล Top Corporate Governance Report Awards
จากตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) ในงาน SET Awards 2010รวมทั้ง
ได้รับการประเมินด้านรายงานการกำกับดูแลกิจการที่ดีจากสมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย
(IOD) ในระดับ “ดีเลิศ” ซึ่งเป็น ระดับสูงสุด
รวมทั้งได้รับการเสนอชื่อเป็นผู้เข้ารอบสุดท้ายสำหรับรางวัล IR Excellence Awards จาก
ตลท. ในงาน SET Awards 2010 และจากนิตรสาร IR Magazine ประเทศ Singapore
ซึ่งแสดงถึงความมุ่งมั่นของไทยออยล์ที่จะดูแลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นและนักลงทุนทุกกลุ่มอย่างเป็นธรรม

ในปีที่ผ่านมา เครือไทยออยล์ได้พัฒนายกระดับเป้าหมาย
และกิจกรรมด้านความรับผิดชอบต่อสังคมจากชุมชนรอบโรงกลั่นไทยออยล์ให้ครอบคลุมทั้งประเทศ
ส่งผลให้ได้รับการเสนอชื่อเพื่อเข้ารับรางวัลในสาขา Community Development Program of
The Year จาก Platts ประเทศสหรัฐอเมริกา นอกจากนี้ บริษัทในเครือ เช่น บจ.
ไทยพาราไซลีน และ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ (ประเทศไทย) ก็ได้รับรางวัล EIA Monitoring

Awards 2009
ในฐานะที่ได้ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมีการจัดการสิ่งแวดล้อมดีเด่นอีกด้วย

ด้านการดำเนินกลยุทธ์ การบริหารความเสี่ยง และการเป็นองค์กรคุณภาพระดับสากล

เครือไทยออยล์วางแนวทางการเป็นองค์กรที่มุ่งเน้นกลยุทธ์ (Strategy-Focused
Organization: SFO) โดยใช้ระบบ Balanced Scorecard, Performance Management
และการบริหารความเสี่ยงระดับองค์กร (Enterprise Risk Management)
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการสร้างความมั่นใจที่จะสนับสนุนให้องค์กรมีการเจริญเติบโตอย่างยั่งยืนท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยแวดล้อมทางธุรกิจ
ดังนั้นในปีที่ผ่านมาเครือไทยออยล์ได้มีการพัฒนาระบบงานด้านต่างๆ ให้รองรับกลยุทธ์
โดยพัฒนาแนวคิดการสร้างความสอดคล้องของเป้าหมายและกิจกรรมต่างๆ ในแนวราบ
(Horizontal Alignment) ผ่านโครงการ Key Focus Areas
เพื่อผลักดันให้การดำเนินการด้านกลยุทธ์ของทุกหน่วยธุรกิจและทุกหน่วยงานเป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
ภายใต้กรอบการบริหารความเสี่ยงในลักษณะบูรณาการของเครืออย่างเหมาะสม
การดำเนินการดังกล่าวถือเป็นนวัตกรรมด้านกระบวนการที่จะผลักดันให้เกิดความร่วมมือทั่วทั้งองค์กรและส่งผลต่อความสำเร็จในการบริหารงานอย่างแท้จริง

การมุ่งมั่นสู่ความเป็นเลิศอย่างต่อเนื่องทำให้เครือไทยออยล์มีการบริหารจัดการที่เป็นระบบและเชื่อมโยงกันอันเป็นปัจจัยสำคัญไปการก้าวสู่การเป็นองค์กรคุณภาพระดับสากล
และส่งผลให้ไทยออยล์ได้รับการคัดเลือกให้ได้รางวัลการบริหารสู่ความเป็นเลิศ (Thailand
Quality Class: TQC) จากสำนักงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติ เป็นปีที่สองต่อเนื่องจากปี 2552

รางวัลเหล่านี้เป็นเครื่องพิสูจน์เพื่อความรับผิดชอบที่มีต่อผู้ถือหุ้นและผู้มีส่วนได้เสียทุกกลุ่ม
ตลอดจนการส่งเสริมธรรมาภิบาลภายในเครือไทยออยล์ให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กร
ซึ่งจะส่งผลต่อการเจริญเติบโตอย่างยั่งยืนขององค์กรเครือไทยออยล์อย่างแท้จริง

ทั้งนี้ไทยออยล์วางแผนกลยุทธ์การลงทุนของเครือไทยออยล์
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเสริมศักยภาพในการดำเนินธุรกิจให้มีการเจริญเติบโตอย่างยั่งยืน
ตลอดจนเพิ่มเสถียรภาพเพื่อรองรับความผันผวนของอุตสาหกรรมนํ้ามันและปิโตรเคมีในอนาคต
โดยมุ่งเน้นการเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ การขยายงานในธุรกิจปิโตรเคมี การผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน
และธุรกิจที่เกี่ยวเนื่อง นอกจากนี้ ยังมีการลงทุนเพิ่มเติมในธุรกิจไฟฟ้า และพลังงานทดแทน
เพื่อก้าวสู่การเป็นกลุ่มบริษัทพลังงานชั้นนำในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก

โครงการที่อยู่ระหว่างดำเนินการ

โครงการผลิตนํ้ามันสำเร็จรูปตามมาตราฐาน EURO IV

ไทยออยล์ได้เริ่มโครงการผลิตนํ้ามันสำเร็จรูปมาตรฐาน EURO IV ในปี 2550
เพื่อรองรับมาตรฐานใหม่ที่จะบังคับใช้ในปี 2555 และสามารถผลิตนํ้ามันดีเซล และนํ้ามันเบนซิน 95
และ 91 ตามมาตรฐาน EURO IV ได้ตั้งแต่ปี 2551 ก่อนการบังคับใช้ถึง 4 ปี
ซึ่งแสดงให้เห็นถึงความพร้อมในการตอบสนองนโยบายของรัฐบาลในการดูแลสภาวะแวดล้อมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ในส่วนของนํ้ามันแก๊สโซฮอล์ ไทยออยล์ได้สร้างหน่วยลดกำมะถันในองค์ประกอบนํ้ามันเบนซินจาก
Catalytic Cracking Gasoline (CCG)
เพื่อลดปริมาณกำมะถันในนํ้ามันแก๊สโซฮอล์ให้ตรงตามมาตรฐาน EURO IV
ซึ่งเงินลงทุนของโครงการคิดเป็นมูลค่าประมาณ 1,600 ล้านบาท
ในขณะนี้กำลังอยู่ในระหว่างดำเนินการก่อสร้าง คาดว่าจะแล้วเสร็จในไตรมาสที่ 3 ของปี 2554
ซึ่งจะทำให้ไทยออยล์สามารถผลิต และจำหน่ายนํ้ามันดีเซล และนํ้ามันเบนซินทุกชนิดได้ตามมาตรฐาน
EURO IV ทั้งหมด ก่อนการบังคับใช้ของรัฐบาล

โครงการผลิตสาร TDAE ของ บมจ. ไทยลู้บเบส

แม้ว่า บมจ. ไทยลู้บเบสจะสามารถผลิตสาร Treated Distillate Aromatic Extract
(TDAE) หรือนํ้ามันยางมลพิษตํ่า ในเชิงพาณิชย์ได้ในระยะเวลาหนึ่งแล้ว แต่เนื่องจากความต้องการ
TDAE มีสูงขึ้นมาก เพื่อนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตยางรถยนต์มาตรฐานสูง ดังนั้น บมจ.
ไทยลู้บเบส จึงเพิ่มการผลิต TDAE ในโครงการเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์นํ้ามันยาง (Extract)
โดยการลดปริมาณสารอะโรมาติกส์หนัก (Poly Cyclic Aromatic: PCA) ให้ตํ่ากว่าร้อยละ 3
โครงการผลิตสาร TDAE มีมูลค่าเงินลงทุนของโครงการประมาณ 800 ล้านบาท ขณะนี้
โครงการกำลังอยู่ในระหว่างการดำเนินการก่อสร้าง หลังโครงการแล้วเสร็จในไตรมาสที่ 1 ปี
2554 บมจ. ไทยลู้บเบสจะสามารถผลิตสาร TDAE เพิ่มขึ้นอีก50,000 ตัน/ปี

โครงการขยายกองเรือของ บจ. ไทยออยล์มารีน

บจ.
ไทยออยล์มารีนมีแผนงานจัดซื้อเรือขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีเพื่อรองรับความต้องการขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีของบริษัทในกลุ่ม
ปตท. ที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี 2553 ที่ผ่านมา
บจ.ไทยออยล์มารีนได้จัดซื้อเรือขนส่งนํ้ามันดิบ(Aframax) ขนาด 96,000 ตันบรรทุก (DWT)
จำนวน 1 ลำ เพื่อขนส่งวัตถุดิบให้กับ บมจ.ไทยลู้บเบส โดยการซื้อเรือขนส่งนํ้ามันดิบในครั้งนี้ทำให้
บจ.ไทยออยล์มารีน มีความสามารถในการขนส่งทั้งหมดเพิ่มขึ้นจากประมาณ 53,000 ตันบรรทุก
เป็นประมาณ 152,500 ตันบรรทุก นอกจากนี้
บจ.ไทยออยล์มารีนยังมีแผนในการจัดหาเรือขนส่งนํ้ามันดิบเพื่อรองรับการขนส่งนํ้ามันดิบของบริษัทในกลุ่ม
ปตท. เพื่อทดแทนการจ้างเรือในตลาดจรที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
ซึ่งถือเป็นการเสริมสร้างความมั่นคงในการขนส่งนํ้ามันดิบให้แก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.

โครงการปรับปรุงผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์ให้มีมูลค่าสูงขึ้นของ บจ. ไทยพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีนมีโครงการปรับปรุงหน่วยผลิต Tatoray เดิมให้เป็นหน่วย Selective
Toluene Disproportion (STDP) เพื่อเพิ่มมูลค่าของสารโทลูอีนให้เป็นสารพาราไซลีน
และสารเบนซีน โดยใช้เงินลงทุนประมาณ 1,400 ล้านบาท
ขณะนี้อยู่ระหว่างการออกแบบทางวิศวกรรมและคาดว่าจะแล้วเสร็จราวไตรมาส 4 ปี 2555
หลังโครงการแล้วเสร็จ กำลังการผลิตสารพาราไซลีน และสารเบนซีนจะเพิ่มขึ้นเป็น 527 และ259
พันตันต่อปี (KMTA) ตามลำดับ

โครงการร่วมลงทุนในโรงงานผลิตเอทานอล

ไทยออยล์ได้จัดตั้ง บจ. ไทยออยล์ เอทานอล เพื่อให้ดำเนินธุรกิจต่างๆ
ที่เกี่ยวเนื่องกับเอทานอลได้อย่างคล่องตัว และมีประสิทธิภาพ โดยในขั้นต้น บจ. ไทยออยล์
เอทานอลได้ซื้อหุ้นร้อยละ 50 ใน บจ.ทรัพย์ทิพย์
ซึ่งดำเนินธุรกิจผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังขนาดกำลังการผลิต 200,000 ลิตรต่อวัน

บจ. ทรัพย์ทิพย์ ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของ บจ. ทรัพย์สถาพร
เป็นบริษัทที่มีศักยภาพแข็งแกร่งด้านวัตถุดิบ กล่าวคือ เป็น 1 ใน 5
ของผู้ส่งออกมันสำปะหลังรายใหญ่ที่สุดในประเทศไทย
มีความเชี่ยวชาญในการจัดซื้อมันเส้นเพื่อการส่งออกมานานกว่า 30 ปี
และมีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับในวงการส่งออกมันสำปะหลัง นอกจากนี้
บจ.ทรัพย์ทิพย์มีคลังเก็บวัตถุดิบขนาด 200,000 ตัน เพียงพอสำหรับการผลิตตลอดปี
และมีถังเก็บเอทานอลขนาด 2 ล้านลิตร จำนวน 3 ถัง รวม 6 ล้านลิตร
ซึ่งถือเป็นจุดแข็งทางด้านอุปทาน (Supply) สำหรับทางด้านอุปสงค์ (Demand) นั้น
ไทยออยล์อยู่ในกลุ่มบริษัท ปตท. ซึ่งมีฐานการตลาดน้ำมันสำเร็จรูปขนาดใหญ่ที่สุดในประเทศ
มีความพร้อมด้านการบริหารจัดการ ซึ่งเอื้อต่อการเป็นพันธมิตรด้านธุรกิจของ บจ. ไทยออยล์
เอทานอล และ บจ. ทรัพย์ทิพย์ เป็นการเสริมแรงให้ทั้งคู่สามารถเติบโตไปในธุรกิจพลังงานร่วมกัน

โครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าแห่งใหม่ภายใต้โครงการผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP) ระบบ
Cogeneration

รัฐบาลได้มีนโยบายสนับสนุนให้เอกชนเข้ามามีบทบาท
และร่วมลงทุนในธุรกิจการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าในรูปแบบผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก(SPP)
ซึ่งเป็นการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพด้วยระบบ Cogeneration
โดยตามมติเห็นชอบของคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติในปี 2552
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
ได้ออกระเบียบรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กระบบ Cogenerationประเภทสัญญา Firm
สำหรับการจัดหาไฟฟ้าช่วงปี 2558–2564 ปริมาณ 2,000 เมกะวัตต์

ไทยออยล์ได้ยื่นข้อเสนอขายไฟฟ้า
และได้รับการคัดเลือกให้ขายไฟฟ้าภายใต้โครงการผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กจำนวน 2 โครงการ
โครงการละ90 เมกะวัตต์ โดยโครงการทั้ง 2 มีกำหนดกำหนดจ่ายไฟฟ้าเชิงพาณิชย์
(Commercial Operation Date: COD) ในปี 2558

โครงการที่อยู่ระหว่างการศึกษาความเป็นได้

โครงการศึกษาการส่งออกเอทานอล

ไทยออยล์ได้ร่วมกับ The Oriental Scientific Instrument Import & Export
(Group) Corp. (OSIC)
ซึ่งเป็นหน่วยงานของกระทรวงวิทยาศาสตร์จีนทำหน้าที่ในการนำเข้าเอทานอล
ทำการศึกษาความเป็นไปได้ในการร่วมส่งออกเอทานอลไปยังประเทศจีน เนื่องจากในปัจจุบัน
ความต้องการเอทานอลในประเทศมีจำกัด และมีกำลังการผลิตติดตั้งส่วนเกินอยู่เป็นจำนวนมาก
การขยายตลาดเอทานอลสู่ต่างประเทศจะช่วยพัฒนาอุตสาหกรรมของประเทศโดยรวม
และทำให้สามารถใช้กำลังการผลิตเอทานอลอย่างเต็มประสิทธิภาพ
ซึ่งจะทำให้ต้นทุนการผลิตต่อหน่วยลดลง และเพิ่มความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลก

โครงการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์นํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานของ บมจ. ไทยลู้บเบส

ปัจจุบัน บมจ. ไทยลู้บเบสเป็นผู้ผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน (Lube Base Oil) กลุ่ม 1
ซึ่งใช้ในการผลิตนํ้ามันหล่อลื่น (Lubricant)
เกรดมาตรฐานแต่จากความต้องการนํ้ามันหล่อลื่นคุณภาพสูงในเกรดกึ่งสังเคราะห์
และสังเคราะห์ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ทั้งจากภาคยานยนต์ และภาคอุตสาหกรรม บมจ.
ไทยลู้บเบสจึงได้ศึกษาแนวทางในการพัฒนา ปรับปรุงกระบวนการผลิตโดยละเอียด
เพื่อเพิ่มคุณภาพของนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานให้สูงขึ้น พร้อมรองรับมาตรฐานเครื่องยนต์
และสิ่งแวดล้อมที่จะเข้มงวดขึ้น

โครงการเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์สารอะโรมาติกส์ของ บจ. ไทยพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีนมีแผนงานศึกษาความเป็นไปได้ในการผลิตสารอนุพันธ์ของเบนซีน (Benzene
Derivative) ร่วมกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์เบนซีนให้สูงขึ้น
อีกทั้งเป็นการเปิดโอกาสทางธุรกิจใหม่เข้าสู่อุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลาง และขั้นปลายอีกด้วย

โครงการประสานความร่วมมือทางด้านธุรกิจไฟฟ้าของบริษัทในกลุ่ม ปตท.

ปัจจุบันบริษัทในกลุ่ม ปตท. ได้มีการขยายธุรกิจของกลุ่มอย่างต่อเนื่อง
และมีการลงทุนในธุรกิจไฟฟ้าเพื่อสร้างความมั่นคงของพลังงานที่ใช้ในกระบวนการผลิต
อีกทั้งยังสามารถนำไฟฟ้าส่วนที่เหลือขายให้กับ กฟผ.
เพื่อเสริมความมั่นคงด้านพลังงานไฟฟ้าให้กับประเทศอีกด้วยด้วยวิสัยทัศน์ดังกล่าว
ไทยออยล์ได้ก้าวสู่ธุรกิจไปในธุรกิจไฟฟ้าครั้งแรกในปี 2541
โดยลงทุนในธุรกิจโรงไฟฟ้าเอกชนขนาดเล็ก (SPP) ขนาด 118 เมกะวัตต์ เพื่อขายให้ กฟผ.
จำนวน 41 เมกะวัตต์ เพื่อเสริมศักยภาพด้านพลังงานของกลุ่ม
และลงทุนในโรงไฟฟ้าเอกชนขนาดใหญ่ (IPP) ขนาด 700 เมกะวัตต์
เพื่อสร้างความมั่นคงด้านพลังงานไฟฟ้าของประเทศ ปัจจุบัน
ไทยออยล์ได้สั่งสมประสบการณ์ในการบริหารจัดการธุรกิจไฟฟ้ามาเป็นระยะเวลากว่า 10 ปี
และให้ความร่วมมือประสานงานกับบริษัทในกลุ่มปตท.ในการศึกษาความเป็นไปได้ในการปรับโครงสร้างธุรกิจไฟฟ้าของกลุ่มเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการลดต้นทุน
และการใช้ทรัพยากรบุคคลอย่างเต็มประสิทธิภาพ
ซึ่งจะช่วยเพิ่มมูลค่าของธุรกิจไฟฟ้าของกลุ่มในระยะยาว นอกจากนั้น
ยังสามารถเปิดโอกาสการลงทุนร่วมกันในธุรกิจโรงไฟฟ้าต่างประเทศเพื่อขยายตลาด
รวมถึงยังช่วยเสริมความแข็งแกร่งให้กับธุรกิจเหมืองถ่านหินของ บมจ. ปตท. อีกด้วย

ธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

4.1.1 ธุรกิจการกลั่นน้ำมัน

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เป็นโรงกลั่นน้ำมันชั้นนำที่ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปแบบค้าส่ง
โดยเป็นโรงกลั่นน้ำมันเดี่ยว (Single-Site) ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศ
และเป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีประสิทธิภาพสูงสุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันและวัตถุดิบอื่น ๆ
ได้ประมาณ 275,000 บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นประมาณร้อยละ 26
ของกำลังการกลั่นน้ำมันทั้งหมดในประเทศ

สถานที่ตั้งโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ บริษัทย่อย และบริษัทที่บริษัทฯ
เข้าลงทุนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ใกล้ท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางตะวันออกเฉียงใต้เป็นระยะทางประมาณ 124 กิโลเมตร

  ------------ -------------------- --------------------- ----------------- ---------------- -- --
               โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ                                                               

               []                                                                               

                                                                                                

  Ao Udom                           อ่าวอุดม                PTT               บมจ. ปตท.           

  ESSO                              เอสโซ่                 SBM               ทุ่นผูกเรือน้ำลึก         

  IPT                               บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ       JETTY             ท่าเรือ               

  KHAO PHU BAI                      เขาภูไบ                SPP               บจ.                 
                                                                            ไทยออยล์เพาเวอร์      

  LAEM CHABANG                      นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง   TLB               บมจ. ไทยลู้บเบส       
  INDUSTRIAL                                                                                    
  ESTATE                                                                                        

                                                          TPX               บจ. ไทยพาราไซลีน     
  ------------ -------------------- --------------------- ----------------- ---------------- -- --

[]

4.1.1.1 ขั้นตอนการผลิตและกระบวนการกลั่น

การดำเนินงานด้านการกลั่นและปิโตรเคมี

ในปี 2553 นี้ ไทยออยล์สามารถกลั่นนํ้ามันดิบและวัตถุดิบอื่นที่กำลังการกลั่นเฉลี่ย 260,823
บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 94.8 ของกำลังการกลั่นสูงสุด ขณะที่ บมจ. ไทยลู้บเบส
สามารถเดินเครื่องหน่วยผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานที่ 226,825 ตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 82 ของกำลัง
การผลิตสูงสุด และ บจ. ไทยพาราไซลีน สามารถเดินเครื่องหน่วยผลิตที่ 765,900 ตันต่อปี
คิดเป็นร้อยละ 85.1 ของกำลังการผลิตสูงสุดตามแผนการผลิตร่วมกับไทยออยล์
ซึ่งให้มูลค่าส่วนเพิ่มของสายผลิตภัณฑ์ (Value Chain Enhancement) สูงสุด

การดำเนินงานด้านการกลั่น

ในปี 2553 ไทยออยล์ได้ดำเนินการกลั่นนํ้ามันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ รวมทั้งสิ้นเฉลี่ย 260,316
บาร์เรลต่อวันหรือคิดเป็นร้อยละ 94.7 ของกำลัง การกลั่นสูงสุด
โดยโรงกลั่นไทยออยล์ได้ดำเนินการหยุดตรวจสอบและซ่อมบำรุงหน่วยกลั่นบางหน่วยตามแผนที่กำหนดไว้
เพื่อให้โรงกลั่นสามารถสนองต่อความต้องการใช้นํ้ามันเชื้อเพลิงในประเทศเป็นหลักภายใต้ปัจจัยด้านราคาทั้งนํ้ามันดิบและผลิตภัณฑ์นํ้ามันเชื้อเพลิงสำเร็จรูปที่มีความผันผวนสูง
แสดงให้เห็นถึงขีดความสามารถของไทยออยล์ในการกลั่นที่มีประสิทธิภาพสูง (Complex
Refinery)
และดำรงความเป็นผู้นำในด้านการกลั่นนํ้ามันปิโตรเลียมที่มีมาตรฐานระดับสากลในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก
เพื่อพัฒนาศักยภาพของเครือไทยออยล์ให้มีความพร้อมและสามารถแข่งขันได้อยู่เสมอ ในปี 2553 นี้
เครือไทยออยล์ได้ทำการเพิ่มประสิทธิภาพหน่วยการผลิต การวางแผนการผลิตและการขาย
รวมถึงการปรับปรุงพัฒนาสมรรถนะ ตรวจสอบ
ซ่อมบำรุงเครื่องจักรอุปกรณ์ของหน่วยผลิตอย่างต่อเนื่อง
รวมถึงการปฏิบัติการด้านการผลิตเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด ดังนี้

ไทยออยล์

-   มุ่งเน้นการใช้พลังงานให้เกิดประสิทธิภาพและลดการสูญเสียปริมาณนํ้ามันอย่างจริงจังและต่อเนื่อง
    ส่งผลให้ดัชนีการใช้พลังงานและการสูญเสียปีนี้ดีกว่าเป้าหมายอย่างมีนัยสำคัญและดีที่สุดตั้งแต่เริ่มกิจการ
    (Corrected Energy and Loss Index: CEL = 97.3)
    ซึ่งเป็นผลจากการลดการสูญเสียปริมาณนํ้ามัน
    การติดตั้งเครื่องกำเนิดไอนํ้าความดันตํ่าโดยใช้ความร้อนสูญเปล่าของก๊าซไอเสียจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้า(Gas
    Turbine) จำนวน 2 ตัว การพัฒนาระบบ Online Optimization
    เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพด้านการประหยัดพลังงานที่หน่วยผลิตพลังงาน (Utilities)
    และเพิ่มประสิทธิภาพเตาเผาและอุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อนของหน่วยผลิตต่างๆ

-   พัฒนาระบบ Online Optimization สำหรับหน่วยกลั่นนํ้ามันดิบ หน่วยกลั่นสูญญากาศ
    และหน่วยผลิตพลังงาน
    เพื่อเป็นการเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงและลดต้นทุนการผลิตพลังงานที่ใช้ในกระบวนการผลิต

-   พัฒนาและจดสิทธิบัตรระบบจัดการสัญญาณเตือนความผิดปกติในกระบวนการผลิต (TES Alarm
    Management Solution: TEAMS)

-   ดำเนินการบริหารจัดการเพื่อเพิ่มกำไรขั้นต้น (Margin Improvement) ที่ 0.48
    เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล (ประมาณ 1,452 ล้านบาท)
    จากการเพิ่มประสิทธิภาพหน่วยกลั่นและการวางแผนการขายการผลิต อาทิ
    การนำนํ้ามันดิบชนิดใหม่ที่มีความคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์สูงกว่าเข้ามากลั่นการปรับปรุงประสิทธิภาพแบบจำลองการผลิตของหน่วยผลิตสารอะโรมาติกส์
    เป็นต้น

-   ให้ความสำคัญต่อการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมอยู่เสมอ
    โดยได้ทำการปรับปรุงหัวเผาเชื้อเพลิงเครื่องกำเนิดไฟฟ้า (Gas Turbine)
    เป็นชนิดที่ก่อให้เกิดค่าออกไซด์ของไนโตรเจนที่ตํ่า (Dry Low NOx Burner)
    และติดตั้งระบบดักจับไอระเหยนํ้ามันที่ระบบบำบัดนํ้าทิ้ง

กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจากน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ภายในโรงกลั่นของไทยออยล์

  ADIP Di – Iso – Propanal – Amine = DIPA = ADIP หรือ
  หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในก๊าซ

  CCR Continuous Catalyst Regeneration Platformer Unit หรือ
  หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

CDU Crude Distillation Unit หรือ หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ

FCCU Fluidized Catalytic Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

HCU Hydrocracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

HDS Hydrodesulfurization Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล

HDT Hydro Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน

HMU Hydrogen Manufacturing Unit หรือ หน่วยผลิตไฮโดรเจน

HVU High Vacuum Unit หรือ หน่วยกลั่นสุญญากาศ

ISOM Isomerization Unit หรือ หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

KMT Kero Merox Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันอากาศยาน

  SRU Sulphur Recovery Unit หรือ หน่วยแยกกำมะถัน

TCU Thermal Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน

หลักพื้นฐานของการกลั่นน้ำมัน

ภาพรวมของกระบวนการกลั่นน้ำมัน

ระบวนการกลั่นน้ำมัน คือ กระบวนการการแยกโมเลกุลสารไฮโดรคาร์บอนที่อยู่ในน้ำมันดิบ
และแปรสภาพสสารดังกล่าวให้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่มีมูลค่าสูงกว่า
โรงกลั่นน้ำมันได้รับการออกแบบให้สามารถกลั่นน้ำมันดิบหลายประเภท รวมถึงวัตถุดิบอื่นๆ
ให้เป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
ตามความต้องการของตลาดโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้กำไรในการกลั่นน้ำมัน (Refinery Margin)
สูงสุด โดยทั่วไปแล้ว
หน่วยผลิตแต่ละหน่วยภายในโรงกลั่นน้ำมันจะทำหน้าที่ได้อย่างน้อยอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้

-   กลั่นแยกสารไฮโดรคาร์บอนหลายๆ ประเภทที่อยู่ในน้ำมันดิบตามจุดเดือดที่ต่างกัน

-   แปลงสภาพไฮโดรคาร์บอนให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่ามากขึ้น

-   ปรับปรุงผลิตภัณฑ์โดยการแยกสารปนเปื้อนออก

-   ผสมผลิตภัณฑ์ชั้นกลาง (Intermediate Streams) เป็นน้ำมันสำเร็จรูป

น้ำมันดิบเป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมัน คุณภาพของน้ำมันดิบและชนิดหน่วยกลั่นต่างๆ
ในโรงกลั่นน้ำมันจะกำหนดวิธีการกลั่นน้ำมัน
และระดับความสามารถในการเปลี่ยนน้ำมันดิบเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปชนิดต่างๆ
ที่เหมาะสม โดยทั่วไป การแบ่งประเภทของน้ำมันดิบจะแบ่งตามความหนาแน่น (Density)
จากต่ำไปสูง (light to heavy) และปริมาณกำมะถันจากต่ำไปสูง (Sweet to sour)
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันต่ำ (light sweet crude oil)
จะมีราคาสูงกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันสูง (heavy sour crude oil)
ทั้งนี้ เพราะต้องผ่านกระบวนการกลั่นและกระบวนการกำจัดสารปนเปื้อนที่มีขั้นตอนน้อยกว่า
และจะให้ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่มีราคาสูง เช่น น้ำมันเบนซิน
น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซลในปริมาณมากกว่า โดยปกติ
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงจะมีราคาต่ำกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นต่ำหรือมีกำมะถันต่ำเพราะจะให้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าต่ำและต้องใช้กระบวนการผลิตเพิ่มเติมเพื่อให้ได้น้ำมันชนิดเบาซึ่งมีมูลค่าสูง
ผลที่ตามมาคือ โรงกลั่นน้ำมันพยายามที่จะมีการกลั่นน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุด โดยคำนึงถึงหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit)
และหน่วยกำจัดสารปนเปื้อน (Treating Unit) ของแต่ละโรงกลั่น
ราคาของสินค้าในปัจจุบันและที่คาดการณ์ในอนาคต ชนิดของผลิตภัณฑ์ที่ต้องการ
และราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ

กระบวนการกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์เป็นกระบวนการที่สามารถแปลงสภาพวัตถุดิบที่มีราคาต่ำ เช่น
น้ำมันดิบที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่ามากขึ้น โดยทั่วไปแล้ว
ความสามารถในการเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Complexity)
ของโรงกลั่นน้ำมันขึ้นอยู่กับจำนวนและชนิดหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit)
ที่มีความยืดหยุ่นและความสามารถในการเลือกใช้วัตถุดิบต่าง ๆ ที่มี
จะทำให้โรงกลั่นน้ำมันอยู่ในฐานะที่ได้เปรียบที่จะใช้ประโยชน์ จากน้ำมันดิบที่ราคาถูก
ซึ่งจะทำให้บริษัทฯ ได้รับกำไรขั้นต้นที่สูงขึ้น

โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) จะสามารถเพิ่มปริมาณน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซล ซึ่งน้ำมันเหล่านี้จะมีมูลค่ามากกว่าน้ำมันเตา ดังนั้น
โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) มากก็จะมีกำไรสูงขึ้นด้วย
ตารางข้างล่างนี้จะแสดงหน่วยการกลั่นน้ำมันต่างๆ และหน้าที่ของหน่วยต่างๆ ของบริษัทฯ

+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | วัตถุดิบที่ใช้   | ผล         | วัตถุประสงค์                  |
|              |            | ิตภัณฑ์หลักที่ได้ |                            |
+==============+============+============+============================+
| ห            | น้ำมันดิบ     | ก๊าซปิโ      | แยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต        |
| น่วยกลั่นน้ำมันดิบ |            | ตรเลียมเหลว | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| (Crude       |            | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทาเบา   |
| Distillation |            | แนฟทา หนัก  | แนฟทาหนัก                   |
| Unit)        |            | น้ำมันก๊าด    | น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน         |
|              |            | น          | น้ำมันดีเซลและน้ำมันเตา         |
|              |            | ้ำมันดีเซลและ |                            |
|              |            | น้ำมันเตา    | หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ มีจำนวน 3     |
|              |            |            | หน่วยซึ่งมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมกัน |
|              |            |            | 275,000 บาร์เรลต่อวัน         |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน           | ลองเรสิดิว   | น้ำมัน       | แยกน้ำมันลองเรสิดิว(Long       |
| ่วยกลั่นสุญญากาศ | (Long      | ก๊าซออยล์สุญญ | Residue)ออกเป็นส่วนต         |
| (High Vacuum | Residue)   | ากาศชนิดเบา | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| Unit)        |            | (Light     | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดเบา   |
|              |            | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าดออยล์สุญ              |
|              |            | Oil)       | ญากาศชนิดหนัก(น้ำมันเตาชนิดเบา) |
|              |            | น้ำม        | และช็อต เรสิดิว               |
|              |            | ันเตาชนิดเบา | (น้ำมันเตาชนิดหนัก)            |
|              |            | (Heavy     |                            |
|              |            | Vacuum Gas | หน่วยกลั่นสุญญากาศ             |
|              |            | Oil )      | กำลังการผลิตรวมกันจำนวน       |
|              |            | น้ำม        | 95,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            | ันเตาชนิดหนัก |                            |
|              |            | (Short     |                            |
|              |            | Residue)   |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยเพิ่มอ     | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปแนฟทาเบา     |
| อกเทนด้วยสารเ |            | ตรเลียมเหลว | (ค่าออกเทนต่ำ) เป็น Isomerate |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ |            | และ        | (ค่าอ                       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม |            | Isomerate  | อกเทนสูงและไม่มีสารอะโรมาติกส์) |
| (I           |            |            | เพื่อนำไปใช                  |
| somerization |            |            | ้ในการผลิตน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว |
| Unit)        |            |            | โดยใช้สารเร่งปฏิกิริยา          |
|              |            |            | และก๊าซไฮโดรเจน             |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 21,500    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | แนฟทาหนัก   | ก๊าซที่ม      | กระบ                       |
| เพิ่มออกเทนด้วย |            | ีไฮโดรเจนสูง | วนการแปรรูปน้ำมันที่มีค่าออกเทนต่ำ |
| สารเร่งปฏิกิริยา |            | (Hydrogen  | ให้เป็นน้ำมันที่มีค               |
| (Continuous  |            | Rich Gas)  | ่าออกเทนสูงขึ้นโดยใช้สารเร่งปฏิกิร |
| Catalyst     |            | ก๊าซปิโ      | ิยาเพื่อนำไปใช้ในการผลิตน้ำมันเบน |
| Regeneration |            | ตรเลียมเหลว | ซินไร้สารตะกั่วและสารอะโรมาติกส์ |
| Platformer   |            | และ        |                            |
| Unit)        |            | Reformate  | หน                         |
|              |            |            | ่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มี จำนวน 2 หน่วย             |
|              |            |            | กำลังการผลิตรวมกัน 50,000     |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | ลองเรสิดิว   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปลองเรสิดิว     |
| แตกโมเลกุลด้วย | (Long      | ตรเลียมเหลว | (Long Residue) และ         |
| สารเร่งปฏิกิริยา | Residue)   | น้ำมันเบนซิน  | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| (Fluidized   | น้ำมัน       | น้ำมันดีเซล   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล      |
| Catalytic    | ก๊าซออยล์สุญญ | และน้ำมันเตา | และน้ำ                      |
| Cracking     | ากาศชนิดหนัก |            | มันเตาโดยมีการใช้สารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        | (Heavy     |            |                            |
|              | Vacuum Gas |            | หน                         |
|              | Oil)       |            | ่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 10,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโ     | น้ำมัน       | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปน้ำมันประเภท   |
| มเลกุลด้วยสารเ | ก๊าซออยล์สุญญ | ตรเลียมเหลว | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ | ากาศชนิดหนัก | แนฟทาเบา   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม | (Heavy     | แนฟทาหนัก   | และน้ำมันดีเซล                |
| (H           | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าด    | โดยใช                      |
| ydrocracking | Oil)       | แ          | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        |            | ละน้ำมันดีเซล | กระบวนการผลิตนี้ต่างจากหน่วย    |
|              |            |            | แตกตัวโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | เพราะมีก                    |
|              |            |            | ารใช้ก๊าซไฮโดรเจนเป็นตัวแยกกำม |
|              |            |            | ะถันและทำการแตกตัวน้ำมันชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Oil) ให้เป็นน้ำมันเบนซิน |
|              |            |            | น้ำมันก๊าด และน้ำมันดีเซล        |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มี 2 หน่วยด้วยกำลังการผลิตจำนวน |
|              |            |            | 47,600 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | ซึ่งช่วยเพิ่มปริมาณของผลิตภัณฑ     |
|              |            |            | ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปโดยเฉพาะน้ำม |
|              |            |            | ันเชื้อเพลิงเครื่องบินและน้ำมันดีเซล |
|              |            |            | (Middle Distillates)       |
|              |            |            | ตลอด                       |
|              |            |            | จนทำให้สามารถใช้น้ำมันดิบชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Crude Oil)          |
|              |            |            | ซึ่งมีราคาต่ำได้มากขึ้น เช่น       |
|              |            |            | น้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง  |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโมเล  | ช็อต เรสิดิว  | น้ำมันเบนซิน  | กระบวนการแปรรูปช็อต เรสิดิว    |
| กุลด้วยความร้อน | (Short     | น้ำมันก๊าด    | (Short Residue)            |
| (Thermal     | Residue)   | น้ำมันดีเซล   | (น้ำมันชนิดหนัก)               |
| Cracking     |            | และน้ำมันเตา | เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น       |
| Unit)        |            |            | โดยใช้ความร้อนสูง             |
|              |            |            | แต่ไม่ได้ใช้สารเร่งปฏิกิริยา       |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน    |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 19,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | น้ำมันเบนซินห | น้ำมันเบนซินห | กระบวนกา                   |
| กำจัดสารปนเปื้อ | รือน้ำมันดีเซล | รือน้ำมันดีเซล | รลดปริมาณกำมะถันและสารปนเปื้อน |
| นในน้ำมันเบนซิน | ที่มีกำมะถันสูง | ที่มีกำมะถันต่ำ | อื่นๆ                        |
| และน้ำมันดีเซล  |            |            | ออกจา                      |
| (H           |            |            | กน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลโดยใช |
| ydrotreating |            |            | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit,        |            |            |                            |
| Hydrodes     |            |            | หน่วยกำจัด                   |
| ulfurization |            |            | สารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซินมีจำนวน |
| Unit)        |            |            | 3 หน่วย โดยมีกำลังการผลิตรวม   |
|              |            |            | 83,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | และน้ำมันดีเซลมีจำนวน 2 หน่วย   |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตรวมกันจำนวน      |
|              |            |            | 81,000 บาร์เรลต่อวัน          |
+--------------+------------+------------+----------------------------+

หน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit) ต่างๆ
ประกอบด้วยหน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อนจะช่วยเพิ่มความสามารถในการผลิตน้ำมันเบนซิน
น้ำมันอากาศยานและน้ำมันดีเซล (Middle Distillate Product)
ซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดในประเทศอย่างมาก
และยังช่วยเพิ่มความคล่องตัวในการใช้วัตถุดิบในการผลิตของบริษัทฯ อีกด้วย

นอกจากนี้ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ยังสามารถกลั่นน้ำมันดิบได้หลากหลายประเภทรวมทั้งน้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง
เอเชียตะวันออกไกล (Far East) แอฟริกาตะวันตก และน้ำมันจากแหล่งในประเทศ
ซึ่งการเลือกวัตถุดิบที่จะใช้ขึ้นอยู่กับราคา คุณภาพและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่ได้จากวัตถุดิบนั้นๆ

สรุปกระบวนการกลั่น

กระบวนการกลั่นแยกส่วน (Fractionation)

ด้วยกระบวนการให้ความร้อนแก่น้ำมันดิบจนถึงอุณหภูมิหนึ่ง
และส่งผ่านหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
น้ำมันดิบจะถูกแยกเป็นชนิดต่างๆ ณ จุดเดือดแต่ละจุด กระบวนการนี้เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(Crude Distillation Unit – CDU) โดยการป้อนน้ำมันจากถังพักเข้าสู่หน่วยกลั่น
และผ่านกระบวนการให้ความร้อน จนถึงระดับอุณหภูมิประมาณ 350
องศาเซลเซียสด้วยกระบวนการถ่ายเทความร้อนโดยใช้อุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน (Heat
Exchangers) และ เตาเผา (Fired Heaters)
ขณะผ่านเข้าสู่หอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือดนั้น
น้ำมันดิบบางส่วนจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปยังส่วนบนของหอ และกลั่นตัวเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส
(Distillate) ชนิดต่างๆ ซึ่งรวมถึง ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทา (Naphtha) น้ำมันก๊าด
และน้ำมันดีเซล สำหรับส่วนที่ไม่ระเหยจะกลายเป็นน้ำมันเตา (Residue)
ซึ่งจะออกจากส่วนล่างของหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด
หากต้องการปรับปรุงคุณภาพและมูลค่าของน้ำมันใส จะนำน้ำมันใสเข้ากระบวนการอื่นๆ ต่อไป

กระบวนการปรับปรุงคุณภาพ (Treating)

ความสำคัญของกระบวนการปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันใส (Distillate)
เพื่อการกำจัดสารปนเปื้อนต่างๆ ออกจากน้ำมันใส เช่น สารประกอบไนโตรเจน หรือ
สารประกอบกำมะถัน เป็นต้น และเพื่อปรับปรุงคุณสมบัติ เช่น เสถียรภาพจากความร้อน (Thermal
Stability) และเสถียรภาพของสี (Color Stability) ในหลายกรณี
กระบวนการทำให้บริสุทธิ์นี้ต้องอาศัยปฏิกิริยาของสารเร่งปฏิกิริยาเคมี (Catalytic Reaction)
โดยการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันก๊าดจำเป็นต้องใช้สารเร่งปฏิกิริยาชนิดเหลว (Liquid Catalyst)
ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าดเพื่อเร่งกระบวนการเปลี่ยนแปลง
หรือการกำจัดสารปนเปื้อนออกจากแนฟทา ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน
(Hydrotreating Unit) และน้ำมันดีเซลในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล
(Hydrodesulfurization Unit) นั้น
จะดำเนินการโดยผ่านสารเร่งปฏิกิริยาชนิดแข็งและก๊าซไฮโดรเจน ที่อุณหภูมิและความดันสูง
กระบวนการปรับปรุงคุณภาพนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ผลิตภัณฑ์กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์
และคุณภาพสูงตามความต้องการ

กระบวนการปรับเพิ่มค่าออกเทน (Octane Number Enhancement)

ผลิตภัณฑ์แนฟทาที่ได้จากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบจะมีค่าออกเทนต่ำและมีคุณภาพไม่เหมาะสมในการนำไปใช้ผสมน้ำมันเบนซิน
จึงจำเป็นต้องผ่านกระบวนการกลั่นแยกระดับ โดยแนฟทาจะถูกแยกออกเป็นแนฟทาชนิดเบา (Light
Naphtha) และ แนฟทาชนิดหนัก (Heavy Naphtha)
ซึ่งจะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพในกระบวนการต่างกัน
แนฟทาชนิดเบาจะได้รับการปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(Isomerization Unit) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากประมาณ 65-70 เป็นประมาณ 88-89
โดยผลิตภัณฑ์ที่ได้จะไม่มีสารอะโรมาติกส์ (Aromatic)
ปนอยู่เลยจึงเหมาะสมที่จะใช้ผสมเป็นน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วซึ่งมีสาร อะโรมาติกส์ (Aromatic)
ต่ำสำหรับแนฟทาชนิดหนักนั้นจะถูกแยกไปปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
(CCR) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากระดับปกติ 40-50 เป็น 102-103

กระบวนการเปลี่ยนแปลงลอง เรสิดิว (Conversion of Long Residue)

น้ำมันเตา (Residue) ซึ่งเป็นส่วนที่เหลือจากกระบวนการกลั่นแยกส่วนจากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(CDU) ซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ลอง เรสิดิว (Long Residue)
จะถูกส่งต่อไปยังหน่วยกลั่นสุญญากาศ (High Vacuum Unit - HVU)
เพื่อการแยกส่วนเป็นน้ำมันเตาชนิดเบาและหนัก การแยกส่วนที่เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
นี้ เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
ภายใต้อุณหภูมิสูง และในภาวะสุญญากาศเพื่อป้องกันการแตกตัวของโมเลกุล (Cracking
Reaction) น้ำมันเตาชนิดเบาจะถูกส่งไปที่หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized
Catalytic Cracking Unit -FCCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalyst)
ภายใต้อุณหภูมิสูง เพื่อแตกโมเลกุลจนเป็นน้ำมันเบนซินที่มีค่าออกเทนสูง และน้ำมันดีเซล
กระบวนการนี้จะทำให้เกิดถ่านโค้ก (Coke) บนสารเร่งปฏิกิริยา ดังนั้น
จึงต้องมีการเผาถ่านโค้กเพื่อนำสารเร่งปฏิกิริยามาใช้งานใหม่ในหน่วย Regenerator
ของหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (FCCU) ทางเลือกอีกทางหนึ่งนั้น
น้ำมันเตาชนิดเบาอาจจะถูกส่งผ่านไปยังหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(HCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยาภายใต้อุณหภูมิสูงและความดันสูง
และสภาวะที่มีก๊าซไฮโดรเจนเพื่อปรับปรุงคุณภาพเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) ที่มีราคาสูง

ส่วนที่เป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่เป็นผลผลิตจากหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
จะถูกส่งผ่านกระบวนการต่อไปในหน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน (TCU)
เพื่อผ่านกระบวนการภายใต้สภาวะแวดล้อมที่มีอุณหภูมิและความดันสูง
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างเป็นน้ำมันเตาที่มีความหนืดต่ำลงและทำให้ได้ผลิตภัณฑ์น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลด้วยอีกส่วนหนึ่ง
กระบวนการนี้เป็นไปเพื่อปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันเตาชนิดหนักเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าตลาดที่สูงขึ้น

จุดประสงค์หลักในการลงทุนในกระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างน้ำมันเตา คือ
เพื่อลดปริมาณน้ำมันเตาที่มีคุณภาพต่ำ และเพื่อเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) เช่น
น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล ที่มีมูลค่าทางการตลาดสูงขึ้น
นอกจากจะทำให้โรงกลั่นน้ำมันมีความยืดหยุ่นในการเลือกชนิดน้ำมันดิบแล้ว
กระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างนี้
ยังช่วยให้กำไรจากการกลั่นขั้นต้นสูงขึ้นกว่าโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Hydro-Skimming)

กระบวนการผสมผลิตภัณฑ์ (Product Blending)

โรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery) มีผลิตภัณฑ์ขั้นกลาง
หรือองค์ประกอบสำหรับผสมน้ำมันหลายชนิด
จึงทำให้สามารถเลือกผสมเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีราคาสูงชนิดต่าง ๆ ได้
ซึ่งผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดจะต้องผ่านข้อกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์
และมีความแม่นยำในรายละเอียดกระบวนการผสม มีการเติมสารเติมแต่ง (Additive) และสี
(Dye) ในกระบวนการนี้เพื่อให้เป็นไปตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล
ในปัจจุบัน บริษัทฯ ใช้ระบบการผสมแบบ In-line Blending
สำหรับการผสมน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซล ส่วนน้ำมันเตายังคงใช้ระบบการผสมแบบ Batch
Blending ระบบการผสมแบบ In-line Blending
นั้นสามารถทำการตรวจสอบคุณภาพน้ำมันขณะผสมได้ตลอดเวลาโดยเครื่องมือวิเคราะห์
ส่วนการแก้ไขคุณภาพและการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดและสัดส่วนการผสมจะควบคุมโดยระบบคอมพิวเตอร์
เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์
ซึ่งนอกจากจะทำให้ได้ส่วนผสมที่มีความเหมาะสมแล้ว ยังทำให้การผสมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

ผลิตภัณฑ์ดังต่อไปนี้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปหลักที่ได้จากโรงกลั่นน้ำมัน

-   ก๊าซปิโตรเลียมเหลว

-   น้ำมันเบนซิน

-   สารทำละลายโซลเว้นท์

-   ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

-   น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าด

-   น้ำมันดีเซล

-   น้ำมันเตา

เศรษฐศาสตร์การกลั่นน้ำมัน (Economics of Refining)

โดยหลักแล้วการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่อยู่บนฐานกำไร (margin)
โดยเป้าหมายของผู้กลั่นน้ำมันคือการทำให้กระบวนการกลั่นน้ำมันมีประสิทธิภาพสูงสุดและได้ผลตอบแทนจากผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดจากวัตถุดิบที่ใช้
ในโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (simple refinery)
ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปจะมีสัดส่วนของน้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) และมีมูลค่าต่ำ เช่น
น้ำมันเตา ลอง เรสิดิว (Long Residue) และยางมะตอยเป็นส่วนใหญ่ และผลิตภัณฑ์ที่เหลือ
ได้แก่ ก๊าซปิโตรเลียมเหลว น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันแก๊สโซฮอล์ มิกซ์ไซลีนส์
น้ำมันอากาศยาน และน้ำมันดีเซล ทั้งนี้ ปริมาณผลิตภัณฑ์จะขึ้นอยู่กับชนิดน้ำมันดิบ และวัตถุดิบที่ใช้
กำไรจากการกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
คำนวณโดยการนำมูลค่าทั้งหมดของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้หักด้วยต้นทุนราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นและสาธารณูปโภคที่ซื้อจากภายนอก
กำไรจากการกลั่นของโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refining Margin)
ต่างจากกำไรของโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
ตรงที่การกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์จะได้น้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) เป็นสัดส่วนที่น้อยกว่า
เพราะโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
จะมีหน่วยกลั่นที่สามารถแปรสภาพน้ำมันชนิดหนักที่มีมูลค่าต่ำให้เป็นน้ำมันชนิดเบา (light
Products) ที่มีมูลค่าสูงกว่าได้
โรงกลั่นน้ำมันที่มีระบบที่คอมเพล็กซ์กว่าจะมีผลตอบแทนการผลิตที่สูงกว่าเนื่องด้วยความสามารถในการผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงโดยใช้น้ำมันดิบหรือวัตถุดิบอื่นที่มีต้นทุนต่ำกว่า
ผลที่ตามมาก็คือกำไรจากการกลั่นแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Margin)
จะสูงกว่ากำไรจากการกลั่นแบบพื้นฐาน

อุตสาหกรรมนี้ใช้ค่าอ้างอิง (benchmark) หลายอย่างในการวัดผลตอบแทน
ความซับซ้อนและประสิทธิภาพของโรงกลั่น ประกอบด้วย

-   กำไรจากการกลั่นขั้นต้น

-   อัตราการใช้กำลังการผลิต (Plant Utilization Rate)

-   Upgrading-to-Refining Ratio

-   Hydrotreating-to-Refining Ratio

-   Non-Energy Cash Cost

-   ค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา และ

-   ความพร้อมในการผลิต (Operational Availability)

4.1.1.2 ที่มาของรายได้

การจำหน่ายผลิตภัณฑ์

ในปี 2553 บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศประมาณร้อยละ 80
ของปริมาณขายของผลิตภัณฑ์ทั้งหมดของบริษัทฯ ซึ่งเป็นการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ให้แก่ บมจ. ปตท.
ในอัตราร้อยละ 43 ให้แก่เชลล์ในอัตราร้อยละ 6 ให้แก่เชฟรอนในอัตราร้อยละ 3
ให้แก่ผู้ซื้อรายอื่นในอัตราร้อยละ 15 ให้แก่บริษัทย่อยในอัตราร้อยละ 13 และ ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ
20 เป็นการส่งออก

ในปี 2553 บมจ. ปตท. ซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นจำนวนร้อยละ 43
ของปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ
เพื่อจำหน่ายในประเทศซึ่งคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ของปริมาณความต้องการผลิตภัณฑ์ของ บมจ. ปตท.
ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปประเภทเบา (Light) กลาง
(Middle) และหนัก (Heavy)

ตารางข้างล่างนี้ แสดงรายละเอียดของชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ
จำหน่ายและเทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

หน่วย: ล้านลิตร

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                          ปี 2550                                    ปี 2551                            ปี 2552                                    ปี 2553                                           
  ----------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ---------------- ---------------- ------------------------ ------ ---------------- ------------------------ --
  ผลิตภัณฑ์                  ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย          ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว.        747              6                        722              4                480              3                               386              3                        

  น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว⁽¹⁾   2,935            22                       2,908            17               2,738            16                              2,519            16                       

  มิกซ์ไซลีนส์                0                0                        0                0                0                0                               0                0                        

  Light Naphtha           109              0                        399              2                478              3                               532              3                        

  Isomerate/ Reformate    1,466            13                       2,100            13               2,344            13                              2,138            13                       

  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน/     2,271            17                       3,641            17               3,195            19                              3,104            19                       
  น้ำมันก๊าด                                                                                                                                                                                        

  ดีเซลหมุนช้า (Diesel)/     4,676            34                       5,767            34               5,941            35                              5,561            35                       
  ดีเซลหมุนเร็ว (Gas Oil)                                                                                                                                                                           

  น้ำมันเตา                 1,238⁽²⁾         9                        1,517⁽³⁾         9                1,644⁽⁴⁾         10                              1,664⁽⁵⁾         10                       

  ลอง เรสิดิว (Long         0                0                        39               0                146              1                               60               1                        
  Residue)                                                                                                                                                                                       

  กำมะถัน                  27               0                        34               0                35               0                               34               0                        

  รวม                     13,469           100                      17,127           100              17,001           100                             15,998           100                      
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

หมายเหตุ

(1) รวมการจำหน่าย Gasohol 95 ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2548

(2) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 53 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 48
    ล้านลิตร

(3) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 63 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 39
    ล้านลิตร

(4) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 50 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 41
    ล้านลิตร

(5) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 37 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 42
    ล้านลิตร

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ บมจ. ปตท. ตามสัญญา Product Offtake
and Crude Oil Supply Agreement (POCSA) โดย บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ตกลงที่จะซื้อขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูป ณ
ราคาตลาดตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ ข้อกำหนดและเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในสัญญา
POCSA ทั้งนี้ตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ บมจ. ปตท.
ต้องเสนอชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่ บมจ. ปตท. ต้องการ ซึ่งต้องเป็นปริมาณอย่างน้อยร้อยละ
49.99 ของกำลังการกลั่นของบริษัทฯ และบริษัทฯ
จะแจ้งให้ทราบถึงชนิดและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่บริษัทฯ สามารถส่งมอบให้ บมจ. ปตท.
ได้ภายในเวลาที่ตกลงกัน นอกจากนี้ บมจ. ปตท. มีสิทธิพิเศษตามสัญญาที่จะซื้อผลิตภัณฑ์ ณ
ราคาตลาดในขณะนั้นก่อนลูกค้ารายอื่นในปริมาณสูงสุดร้อยละ 100 ของกำลังการผลิตของบริษัทฯ
ภายใต้เงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา POCSA

บมจ. ปตท. จะรับซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
เพื่อการจำหน่ายในตลาดภายในประเทศให้ได้มากที่สุดและบริษัทฯ ต้องตั้งเป้า หมาย
ที่จะดำเนินการตามความต้องการของ บมจ. ปตท. ในการผลิตผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
ให้ใกล้เคียงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์และในทางเทคนิค
เงื่อนไขและข้อกำหนดของการซื้อผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปของบริษัทฯ

สัญญา POCSA
สามารถถูกยกเลิกโดยที่คู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้แจ้งความจำนงดังกล่าวให้แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งเป็นลายลักษณ์อักษรเป็นการล่วงหน้าไม่น้อยว่า
12 เดือน แต่ทั้งนี้ คู่สัญญาไม่สามารถแจ้งความจำนงก่อนครบรอบปีที่ 13 นับจากวันที่สัญญา POCSA
มีผลบังคับใช้

นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ เชลล์ เชฟรอน
และผู้ค้าน้ำมันรายอื่นๆ เช่น บมจ. บางจาก บมจ. ภาคใต้เชื้อเพลิง และ บมจ. สยามสหบริการ
เป็นต้น รวมทั้ง ขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีให้แก่ บจ.
ไทยพาราไซลีน

สำหรับผลิตภัณฑ์ส่วนเกินอื่นๆ เช่น น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว
ได้ถูกจัดจำหน่ายสู่ตลาดต่างประเทศผ่าน บมจ. ปตท. และคู่ค้าน้ำมันรายอื่น ๆ
ซึ่งในระยะเวลาที่ผ่านมายังคงมีการส่งออกตามความเหมาะสมและสภาวะเอื้ออำนวยของตลาดภายในประเทศและตลาดในภูมิภาค

ตารางต่อไปนี้แสดงถึงปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ จำหน่ายในปี 2550 2551
2552 และ 2553 เทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

  หน่วย: ล้านลิตรยกเว้นอัตราร้อยละ

  ------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ --
                      รอบปีสิ้นสุดวันที่ 31                                                                                                                                                          
                      ธันวาคม                                                                                                                                                                  

                      2550                                      2551                                      2552                                      2553                                      

                      ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   

  ในประเทศ – บมจ.     6,225            46                       7,535            44                       7,399            43                       6,877            43                       
  ปตท.                                                                                                                                                                                        

  เชลล์                921              7                        1,185            7                        1,180            7                        946              6                        

  เชฟรอน              615              4                        978              6                        668              4                        395              3                        

  บจ. ไทยพาราไซลีน     1,466            11                       2,098            12                       2,346            14                       2,139            13                       

  บมจ. บางจาก         453              3                        549              3                        419              2                        329              2                        

  อื่นๆ                 1,993            16                       1,528            9                        1,830            11                       2,070            13                       

  รวม                 11,673           87                       13,873           81                       13,842           81                       12,756           80                       

  ส่งออก – บมจ.        662              5                        807              5                        440              3                        647              4                        
  ปตท.⁽¹⁾                                                                                                                                                                                     

  อื่นๆ                 1,134            8                        2,447            14                       2,719            16                       2,596            16                       

  รวม                 2,736            13                       3,254            19                       3,159            19                       3,243            20                       

  ปริมาณการจำหน่ายรวม   13,469           100                      17,127           100                      17,001           100                      15,999           100                      
  ------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ --

หมายเหตุ

(1) รวมปริมาณที่จำหน่ายให้ PTT International Trading Pte/Ltd ประเทศสิงคโปร์
    ซึ่งเป็นบริษัทที่ บมจ. ปตท. ถือหุ้นทั้งหมด

4.1.1.3 การแข่งขัน

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีบริษัทฯ ที่ประกอบธุรกิจกลั่นน้ำมันรายใหญ่จำนวน 6 รายคือบริษัทฯ บมจ.
บางจาก บมจ. เอสโซ่ บมจ. ปตท. อะโรเมติกส์และการกลั่น บจ.เอสพีอาร์ซี และ
บมจ.ไออาร์พีซี โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมในปี 2553 ทั้งสิ้นประมาณ 1,080,000
บาร์เรลต่อวันโดยบมจ.บางจากและบมจ. เอสโซ่ เป็นผู้ประกอบการแบบครบวงจร
แต่ผู้ประกอบการที่เหลือประกอบธุรกิจการกลั่นน้ำมันแต่เพียงอย่างเดียวโดยพึ่งพาสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์
(Offtake Agreement)
และ/หรือการส่งมอบในตลาดเสรีเพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการกลั่นน้ำมันต่างๆ
โดยโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ แข่งขันกับโรงกลั่นน้ำมันในประเทศเป็นหลักและกับโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ
ในภูมิภาครองลงไป

บริษัทคู่แข่งหลักของบริษัทฯ
ส่วนใหญ่เป็นบริษัทน้ำมันแบบครบวงจรระดับชาติและระดับนานาชาติที่มีธุรกิจด้านปิโตรเลียมหลายประเภทโดยเฉพาะระดับนานาชาติที่มีการสำรวจขุดเจาะหาแหล่งน้ำมันดิบการผลิต
การกลั่นน้ำมัน และ การตลาด เนื่องจากการทำธุรกิจแบบครบวงจร
การมีเงินลงทุนและแหล่งทรัพยากรเป็นจำนวนมาก รวมทั้งยังสามารถจัดหาน้ำมันดิบได้สม่ำเสมอ
ทำให้บริษัทเหล่านี้สามารถยืนหยัดในตลาดที่มีสภาวะผันผวนและแข่งขันด้านราคาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่มีการแข่งขันสูง
ทั้งในด้านราคาและสัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้จากการกลั่น ซึ่งบริษัท ฯ
ได้เปรียบคู่แข่งจากการที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีระบบการกลั่นหลายขั้นตอน ทันสมัย และใหญ่ที่สุดในประเทศ
ทำให้สามารถผลิตน้ำมันสำเร็จรูปที่มีคุณค่าสูงในสัดส่วนที่มากที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย นอกจากนี้
บริษัทฯ ยังมีความได้เปรียบคู่แข่งในเรื่องความยืดหยุ่น (Flexibility) ในการผลิต
เนื่องจากหน่วยกลั่นน้ำมันสำเร็จรูปของบริษัทฯได้เชื่อมต่อกับหน่วยผลิตปิโตรเคมีและน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
ทำให้บริษัทฯ สามารถบริหารจัดการการผลิตเพื่อตอบสนองต่อราคาผลิตภัณฑ์ในตลาดโลกที่ผันผวนได้
นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังเป็นผู้ผลิตน้ำมันเบนซิน ออกเทน 95 รายเดียวในประเทศไทย ทำให้บริษัทฯ
สามารถครองตลาดน้ำมันเบนซิน ออกเทน 95 ในประเทศได้ทั้งหมด
และครองส่วนแบ่งการตลาดส่วนใหญ่ในภูมิภาคอินโดจีน และ บริษัท ฯ ยังสามารถผลิตน้ำมันเบนซิน
และน้ำมันดีเซล มาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนกำหนด รวมทั้ง บริษัท ฯ ยังเป็นผู้ผลิตน้ำมันเตา ชนิด
กำมะถัน 2% ซึ่งใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม รายใหญ่ของประเทศ ทำให้บริษัท ฯ
สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ในทุกผลิตภัณฑ์

4.1.1.4 การกำหนดราคาของผลิตภัณฑ์

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศอ้างอิงจากราคาตลาดจากประเทศสิงคโปร์ ณ
ช่วงเวลาขณะนั้นของผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกัน ซึ่งจะเป็นราคาอ้างอิง (Benchmark) ของราคา ณ
โรงกลั่น (Ex-refinery price) ราคาตลาด ณ
ประเทศสิงคโปร์ดังกล่าวสะท้อนถึงอุปสงค์และอุปทานของผลิตภัณฑ์ในภูมิภาค
โดยจะกำหนดราคาประจำวันเป็นเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ บริษัทฯ
จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในตลาดในประเทศด้วยราคาที่อ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity) และในการส่งออกโดยอ้างอิงหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity)

4.1.1.5 การส่งมอบผลิตภัณฑ์

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้แก่ลูกค้าที่หน้าโรงกลั่นโดยคิดราคาบนเงื่อนไข
Free on Board (FOB)
สถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯทำให้ผู้ซื้อผลิตภัณฑ์สามารถเข้าถึงเครือข่ายการส่งมอบผลิตภัณฑ์ได้โดยสะดวกมีประสิทธิ
ภาพสูงในการบริหารค่าใช้จ่าย โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เชื่อมต่อกับระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด
สู่คลังน้ำมันในบริเวณตอนเหนือของกรุงเทพมหานครและภาคอีสานในปี 2553
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปประมาณร้อยละ 40 ของยอดขายของบริษัทฯ
ได้ถูกจัดส่งจากผู้ซื้อไปยังลูกค้าของบริษัทฯโดยผ่านทางระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิดของ
บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย และทางท่อส่งน้ำมันที่เชื่อมระหว่าง บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ในขณะที่อีกประมาณร้อยละ 45 ผ่านระบบการลำเลียงทางเรือบรรทุกที่ลูกค้าเป็นผู้เช่า
และอีกร้อยละ 15 โดยการขนส่งทางรถยนต์
ซึ่งผู้ซื้อสามารถรับซื้อผลิตภัณฑ์ผ่านระบบการขนส่งผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจากบริษัทฯ
เพื่อให้ใกล้กับสถานที่ประกอบการของตน
และจัดส่งผลิตภัณฑ์ด้วยต้นทุนที่ต่ำไปยังตลาดที่สำคัญของผลิตภัณฑ์ซึ่งรวมถึง กรุงเทพมหานคร
และศูนย์กลางในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ

4.1.1.6 ข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุดิบ

การจัดหาน้ำมันดิบ

วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมันคือน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศและภายในประเทศโดยใช้วิธีการซื้อด้วยการทำสัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจรซึ่งจะทำให้บริษัทฯ
มีความคล่องตัวในการจัดหาน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศผ่านการขนส่งทางทะเลมายังโรงกลั่นน้ำมันโดยตรงและการซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศผ่านการขนส่งทางรถไฟและทางเรือ
การที่บริษัทฯ มีทุ่นผูกเรือน้ำลึกทำให้บริษัทฯ สามารถรับน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
จากเรือขนส่งน้ำมันดิบขนาดใหญ่โดยตรงซึ่งทำให้การขนถ่ายน้ำมันดิบมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ในปี 2553 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 88 ของมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
โดยบริษัทฯ ซื้อน้ำมันดิบส่วนใหญ่จากประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางร้อยละ 77 เช่น
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โอมาน เยเมน และซาอุดิอาระเบีย
บางส่วนจากประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกไกล (Far East) ร้อยละ 11 เช่น รัสเซีย
มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ รวมถึง ออสเตรเลีย ส่วนที่เหลืออีกประมาณร้อยละ 12
มาจากแหล่งในประเทศ ทั้งนี้ การเลือกใช้น้ำมันดิบจะขึ้นอยู่กับราคาและผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ
โดยบริษัทฯ มีความประสงค์จะเพิ่มการซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
จากแหล่งภายในประเทศให้มากที่สุด
เนื่องจากมีคุณสมบัติที่เหมาะสมสำหรับกระบวนการกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
และเป็นราคาที่สามารถแข่งขันได้เนื่องจากมีต้นทุนการขนส่งที่ต่ำ

เนื่องจากการซื้อขายน้ำมันดิบขึ้นอยู่กับสภาวการณ์ในตลาดน้ำมันดิบและปริมาณน้ำมันดิบที่มี บริษัทฯ
จึงดำเนินการจัดซื้อน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 45 จาก บมจ. ปตท. และอีกประมาณร้อยละ 55
จากผู้จำหน่ายรายอื่นภายใต้สัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจร
สำหรับการจัดซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งต่างประเทศ บริษัทฯ ใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30
วัน นับจากวันที่ที่ระบุไว้ในใบตราส่ง (Bill of Lading Date)
ซึ่งเป็นหลักการที่ใช้ทั่วไปและซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆจากแหล่งในประเทศ จาก บมจ. ปตท.
โดยใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30 วันนับจากวันที่ระบุในใบตราส่ง

ตารางแสดงถึงมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ ที่ซื้อจากแหล่งต่างๆ

 หน่วย : ล้านบาท ยกเว้นอัตราร้อยละ

  ----------------------- ------------- ------- --------- ------- --------- ------- --------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ   รอบปีสิ้นสุดวันที่                                                         
                          31 ธันวาคม                                                           

                          2550          ร้อยละ   2551      ร้อยละ   2552      ร้อยละ   2553      ร้อยละ

  ตะวันออกกลาง ⁽¹⁾         151,216       79      274,106   84      179,805   85      182,495   77

  เอเชียตะวันออกไกล (Far    3,451         2       5,982     2       6,388     3       26,217    11
  East) ⁽²⁾                                                                                   

  ประเทศไทย ⁽³⁾           36,922*       19      47,475*   14*     22,509    11      28,481    12

  แอฟริกา ⁽⁴⁾              -             -       -         -       2,638     1       -         0

  รวม                     191,589       100     327,563   100     211,340   100     237,193   100
  ----------------------- ------------- ------- --------- ------- --------- ------- --------- -------

  หมายเหตุ: (1) ได้แก่ สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โอมาน เยเมน และซาอุดิอาระเบีย

  (2) ได้แก่ รัสเซีย มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย

  (3) ได้แก่ อ่าวไทย และกำแพงเพชร

  (4) ได้แก่ ไนจีเรีย แองโกลา และอัลจีเรีย

  * ไม่รวมซื้อผลิตภัณฑ์พลอยได้ (by-products) จาก บจ. ไทยพาราไซลีน และ
  บมจ.ไทยลู้บเบส

วัตถุดิบอื่นๆ

บริษัทฯ ซื้อลอง เรสิดิว (Long Residue) จากบมจ. ไออาร์พีซี
เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตน้ำมันหล่อลื่นของ บมจ. ไทยลู้บเบส นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังทำการนำเข้าสารเติมแต่งอื่นๆ
และสีสำหรับผสมในผลิตภัณฑ์เพื่อให้ได้ตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล รวมทั้ง
บริษัทฯ ได้เริ่มนำเข้าสารมิกซ์ไซลีน เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ ของ
บมจ. ไทยพาราไซลีน เพื่อเพิ่มปริมาณการผลิตให้เต็มกำลังการกลั่นของหน่วยผลิตสารพาราไซลีน

4.1.1.7 สาธารณูปโภค

น้ำ 

บริษัทฯ รับน้ำดิบเพื่อใช้ในโรงกลั่นน้ำมันร้อยละ 42 จากบริษัท
จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด (มหาชน) (East Water)
โดยน้ำดิบจะมาจากอ่างเก็บน้ำหนองค้อในจังหวัดชลบุรี
และอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลในจังหวัดระยอง นอกจากนั้น บริษัทฯ
ยังรับน้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำบางพระด้วยในสัดส่วนร้อยละ 17 โดยบริษัทฯ
ได้รับอนุญาตจากกรมชลประทานให้สูบน้ำจากอ่างเก็บน้ำบางพระได้ และบริษัทฯ
ยังผลิตน้ำจากหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืด (Seawater Desalination Unit)
เพื่อสนองต่อความต้องการน้ำอีกประมาณร้อยละ 41 ของปริมาณน้ำที่ใช้ในโรงกลั่นน้ำมัน
โดยหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืดแห่งนี้ได้ทำหน้าที่เป็นแหล่งจ่ายน้ำไปยังแหล่งผลิตไอน้ำเกือบทั้งหมดในโรงกลั่นน้ำมัน
นอกจากนี้ ยังมีน้ำจากกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมัน เช่น น้ำ Demineralized น้ำ
Condensate และน้ำที่ผ่านการกรองด้วยถังกรองทรายและฆ่าเชื้อโรคแล้ว
สำหรับเป็นน้ำใช้พนักงานอีกด้วย

ไฟฟ้าและไอน้ำ 

บริษัทฯ จัดซื้อไฟฟ้าประมาณร้อยละ 48 ของความต้องการไฟฟ้าทั้งหมดและไอน้ำประมาณร้อยละ 15
ของความต้องการจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ส่วนที่เหลือเป็นการผลิตภายในโรงกลั่นน้ำมันจากเชื้อเพลิงที่กลั่นได้ โดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
มีข้อตกลงร่วมกับ กฟผ. ในการให้ กฟผ. เป็นแหล่งจ่ายไฟฟ้าสำรอง ในกรณีที่ บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์จ่ายไฟฟ้าให้กับบริษัทฯไม่เพียงพอ

ก๊าซธรรมชาติ

บมจ. ปตท. เป็นผู้จำหน่ายก๊าซธรรมชาติแต่เพียงผู้เดียวในประเทศ โดย บมจ. ปตท.
จำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ และบจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
สำหรับการผลิตไฟฟ้าให้แก่บริษัทฯ เพื่อการสนับสนุนการผลิต

สารเร่งปฏิกิริยา

ในบางขั้นตอนของกระบวนการผลิตของบริษัทฯ
มีการใช้สารเร่งปฏิกิริยาหลายประเภทเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ตามความต้องการ ซึ่งบริษัทฯ
จะทำการประเมินและเลือกสารเร่งปฏิกิริยาจากคุณสมบัติ ประสิทธิภาพและราคาเป็นหลัก
ในบางกรณีบริษัทฯ จะขอคำปรึกษาจากที่ปรึกษาทางเทคนิคซึ่งได้แก่ SGSI
และทำการสอบถามประสบการณ์ของโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ ที่ใช้สารเร่งปฏิกิริยานั้นๆ
เพื่อนำมาเป็นข้อมูลเพิ่มเติมในการตัดสินใจ
เพื่อให้มีความมั่นใจว่าสารเร่งปฏิกิริยาที่ถูกเลือกนั้นสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์

4.1.1.8 การสนับสนุนด้านเทคโนโลยี

บริษัทฯ มีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตให้ก้าวหน้าทันสมัยอยู่เสมอ ทั้งในด้านคุณสมบัติของวัตถุดิบ
คุณภาพของผลิตภัณฑ์ การปรับปรุงกระบวนการผลิต
การพัฒนามาตรฐานการรักษาความปลอดภัยในกระบวนการผลิต
การสร้างระบบควบคุมการผลิตให้มีประสิทธิภาพเพื่อดูแลรักษากระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
เป็นการเพิ่มพูนโอกาสในการทำกำไรและรักษาความได้เปรียบในการแข่งขัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 ฝ่ายเทคโนโลยี (Technology Department) ของบริษัทฯ
มีพนักงานจำนวนทั้งสิ้น 50 คน โดยเป็นวิศวกรผลิตจำนวนทั้งสิ้น 37 คน วิศวกรระบบควบคุม 7 คน
ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม 4 คน และนักวิเคราะห์ด้านเทคนิค 2 คน
หน้าที่รับผิดชอบหลักของฝ่ายเทคโนโลยีมีดังนี้

- กำกับดูแลและพัฒนากระบวนการผลิต ติดตามความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

- วางแผนการผลิตทั้งระยะสั้นและระยะยาว และให้คำแนะนำในการพัฒนาโอกาสทางธุรกิจ

- กำกับดูแลระบบควบคุมกระบวนการ (Process Control) ขั้นพื้นฐาน (Basic) และขั้นสูง
(Advance)

- ตรวจติดตามทางเทคนิคการใช้พลังงานและการสูญเสีย

  - ทำการเปรียบเทียบอ้างอิง (Benchmarking)
  กับโรงกลั่นทั่วโลกเพื่อประเมินประสิทธิภาพในการกลั่นในทุกด้าน
  เพื่อพัฒนาศักยภาพของโรงกลั่นให้ดียิ่งขึ้น

  - การติดตามกำกับดูแลสภาวะแวดล้อมทั้งด้านน้ำ อากาศ และเสียง
  รวมถึงการบริหารจัดการกากของเสียโรงงานให้เป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายและหาทางป้องกันเพื่อไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนข้างเคียงโรงกลั่น

ฝ่ายเทคโนโลยีจะทำงานร่วมกับฝ่ายการพาณิชย์ ฝ่ายผลิต
และฝ่ายวิศวกรรมอย่างใกล้ชิดในการตัดสินใจเกี่ยวกับการจัดการการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพตลอดทุกขั้นตอนการผลิต
ตั้งแต่การเลือกชนิดของน้ำมันดิบ การควบคุมกำลังการผลิต การกำหนดชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์
การควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์
ตลอดจนการกำหนดช่วงเวลาบำรุงรักษากระบวนการผลิตที่เหมาะสมที่จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจให้น้อยที่สุด

นอกจากนี้แล้ว บริษัทฯ ได้ทำสัญญาเพื่อรับบริการด้านเทคนิค (Technical Service
Agreement: TSA) กับบริษัท Shell Global Solutions International B.V. (SGSi)
มีระยะสัญญา 5 ปี เพื่อเป็นเครือข่ายในการแลกเปลี่ยนความรู้ข้อมูลทางเทคนิค
และปรึกษาหารือในการแก้ไขปัญหาทางวิศวกรรมของกระบวนการผลิต
การปรับปรุงมาตรฐานทางวิศวกรรมและความปลอดภัย ตลอดจนการฝึกอบรมพนักงาน ของบริษัทฯ
รวมถึงบริษัทในเครือในก้าวทันต่อเทคโนโลยี เพื่อเร่งพัฒนาวิศวกรให้มีศักยภาพสูงขึ้น

4.1.1.9 การประกันภัย

  บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยที่ครอบคลุมดังนี้

-   สรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of Profits) ของโรงกลั่นน้ำมัน

-   ความรับผิดต่อบุคคลภายนอก (Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product
    Liability)

-   สรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ

-   การประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานบริษัท (Directors & Officers)

รายละเอียดของความคุ้มครองของกรมธรรม์ประกันภัยสรุปพอสังเขปได้ดังนี้

บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยสำหรับสรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of
Profits) ทั้งหมด ครอบคลุมถึง การชำรุดของเครื่องจักร เพลิงไหม้ น้ำท่วม แผ่นดินไหว
พายุขนาดใหญ่ อุบัติเหตุรถยนต์ ความเสียหายต่อคลังน้ำมันและวัตถุดิบ ทรัพย์สินที่บริษัทฯ
เป็นเจ้าของหรืออยู่ภายใต้การดูแลของบริษัทฯ และการหยุดชะงักของธุรกิจ ทั้งนี้
ภายใต้ข้อจำกัดบางอย่าง นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังมีการประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก
(Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product Liability)
และมีการประกันสรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับโรงกลั่นน้ำมัน
โดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์ทุกๆ ปี การประกันภัยของบริษัทฯ
ครอบคลุมถึงความรับผิดที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมัน โรงไฟฟ้า รวมถึงบริเวณโรงกลั่น
ผลิตภัณฑ์ และความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอศรีราชา
จังหวัดชลบุรีและ/หรือในประเทศไทย
แต่ในบางกรมธรรม์ไม่ครอบคลุมถึงประเทศสหรัฐอเมริกาและแคนาดา กรมธรรม์ของบริษัทฯ
ครอบคลุมเรื่องการมุ่งร้าย (Sabotage)
แต่ไม่ครอบคลุมถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากสงครามหรือการก่อการร้าย (Terrorism)
มลภาวะทางเสียง

กรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานของบริษัท (Directors & Officers)
ให้ความคุ้มครอง ในกรณีที่ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น การประมาทเลินเล่อ
การละเลยการปฏิบัติงานหรือการให้คำแนะนำผิดพลาด โดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์ทุก ๆ ปี

4.1.1.10
ความรับผิดชอบต่อสังคมและระบบการจัดการด้านคุณภาพอาชีวอนามัยความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม

ไทยออยล์ได้กำหนดวิสัยทัศน์ที่จะดำเนินธุรกิจเชิงบูรณาการด้านการกลั่นนํ้ามัน
และปิโตรเคมีอย่างครบวงจรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก เพื่อการเติบโตอย่างยั่งยืน
และสร้างความพึงพอใจแก่ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างเหมาะสม
โดยคำนึงถึงดุลยภาพด้านสิ่งแวดล้อมและสังคมโดยรวมความรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
(CSR) ของไทยออยล์ ในฐานะบริษัทผลิตพลังงานชั้นนำของภูมิภาคเอเชีย
มุ่งมั่นพัฒนาธุรกิจให้เติบโตอย่างยั่งยืน
ควบคู่การดูแลเอาใจใส่ต่อสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยของชุมชนและให้ความช่วยเหลือสังคมด้วยความตั้งใจจริง
ด้วยการใช้จุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานของบริษัทฯ ที่สั่งสมมาเกือบ 50 ปี
มาใช้ทำงานด้าน CSR ให้เป็นประโยชน์ต่อสังคมทั้งในระดับชุมชนและระดับประเทศ
โดยมุ่งดำเนินนโยบายด้าน CSR
ทั้งในระดับมิติชุมชนรอบโรงกลั่นควบคู่กับมิติระดับประเทศในท้องถิ่นที่สาธารณูปโภคของรัฐไม่สามารถเข้าถึง
โดยเน้นการนำพลังงานที่มีอยู่ในธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์ แทนการปล่อยทิ้งไป โดยสูญเปล่า
อิงกับหลักเศรษฐกิจพอเพียงที่ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรท้องถิ่นให้มากที่สุด
รวมถึงการส่งเสริมการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

โดยมีเป้าหมายให้ชุมชนในพื้นที่ห่างไกลที่ขาดโอกาสทางสังคมได้มีความสามารถในการจัดการทรัพยากรของตนเองเพื่อยกระดับความเป็นอยู่ทางสังคมหรือคุณภาพชีวิตให้ดีขึ้น
และกลยุทธ์หลักที่เราใช้ในการดำเนินงานด้าน CSR ของไทยออยล์ มี 5 ประการ ได้แก่

1. นำจุดแข็งและประสบการณ์ความเชี่ยวชาญด้านพลังงานที่ยาวนานไปทำโครงการด้าน CSR
ให้เป็นประโยชน์ต่อสังคมตามพันธะสัญญาที่ว่า “ก้าวสู่ 50 ปีไทยออยล์ กลั่นพลังงานที่เป็นมิตร
กลั่นความคิดเพื่อสังคม”

2. ทำโครงการ CSR ร่วมกับสถาบันหรือหน่วยงานที่เป็นผู้นำความคิดของสังคม เช่น โรงพยาบาล
มหาวิทยาลัย และองค์กรไม่แสวงหากำไร (NGOs) เช่น มูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม (มพส.)

3. ลดปัญหาภาวะโลกร้อนที่เกิดจากการพัฒนาที่ไม่สมดุล ผ่านกลไกการพัฒนาที่สะอาด (Clean
Development Machanism)

4. เน้นการทำกิจกรรมหรือโครงการ CSR กับชุมชนในเชิงลึกยิ่งขึ้น

5. สร้างสำนึกจิตสาธารณะในพนักงาน และกระตุ้นให้เกิดการมีส่วนร่วมในโครงการจิตอาสา
รวมทั้งการบูรณาการงานด้าน CSR ให้เป็นส่วนหนึ่งของการทำงาน

ภายใต้ปณิธานและความมุ่งมั่นในการพัฒนาธุรกิจให้เจริญเติบโตอย่างยั่งยืน
ควบคู่กับการดูแลเอาใจใส่ต่อสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยรวมถึงการช่วยเหลือเกื้อกูลสังคมด้วยความจริงใจ
เครือไทยออยล์จึงนำประสบการณ์ ความรู้
ความสามารถและความเชี่ยวชาญด้านพลังงานที่สั่งสมมาเกือบ 50 ปี
ไปสร้างประโยชน์ให้กับสังคมทั้งในระดับชุมชนรอบโรงกลั่น
และชุมชนที่อยู่ห่างไกลจากระบบสาธารณูปโภคด้านพลังงานของรัฐ โดยมีกรอบการดำเนินงานหลัก 4
ประการ คือ

Workplace - Staff Participation
การเริ่มต้นจากภายในองค์กรโดยการกระตุ้นให้พนักงานมีจิตสำนึกและมีส่วนร่วม(จิตอาสา)
เพื่อช่วยเหลือสังคมและดำเนินโครงการตามแนวนโยบาย CSR ของไทยออยล์ได้

Environment - Clean Energy Leader
นอกจากมุ่งเน้นการดูแลสิ่งแวดล้อมและสังคมให้มีความสมดุลกันกับกิจการแล้ว ยังเป็นผู้นำในการผลิต
“พลังงานที่สะอาดกว่าให้สังคม”
โดยใช้เทคโนโลยีขั้นสูงสุดและคิดค้นผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เพื่อลดสภาวะโลกร้อน

Community - Strength Focused
ขยายจุดแข็งความรับผิดชอบที่มีต่อชุมชนออกไปอย่างต่อเนื่องและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนเพื่อให้ชุมชนได้เรียนรู้ร่วมกันเพื่อส่งเสริมให้ชุมชนมีความเป็นอยู่อย่างยั่งยืนตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง
บนรากฐานของการเติบโตร่วมกันอย่างสมดุล และยั่งยืน

Market Place - Integrated CSR to Thaioil Way
นำจุดแข็งและความเชี่ยวชาญไปบูรณาการให้เกิดความยั่งยืนในสังคม
ผู้มีส่วนได้เสียและนำการบริหารแบบยั่งยืนมาประยุกต์ใช้ในองค์กร เพื่อสร้างคุณค่าร่วมกัน
ในการเสริมสร้างศักยภาพในการแข่งขันไปสู่ภายนอก

แผนงานและโครงการ CSR ที่จะดำเนินการ ในปี 2554

เครือไทยออยล์มีเป้าหมายที่จะทำโครงการพัฒนาชุมชนให้ครบทุกภาคของประเทศ
โดยเป็นโครงการที่ใช้ความรู้ ประสบการณ์ด้านพลังงานขององค์กรที่ได้สั่งสมมาเกือบ 50 ปี
เพื่อให้ชุมชนได้ประโยชน์โดยตรงและโดยทันที
ที่สำคัญต้องเป็นโครงการที่ชุมชนกับพนักงานมีส่วนร่วมกันพัฒนา
เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ร่วมกันและความยั่งยืนของโครงการ โดยเครือไทยออยล์
จะเป็นผู้ร่วมสนับสนุนทางด้านการเงิน เทคโนโลยีและร่วมติดตามตรวจสอบความคืบหน้า
โดยมีโครงการหรือการดำเนินงานดังนี้

ชุมชนรอบโรงกลั่น

1.โครงการสร้างอาคารฉุกเฉินไทยออยล์ 50 ปี ณ โรงพยาบาลอ่าวอุดม ศรีราชา

2.โครงการศูนย์วิจัยและพัฒนาด้านพลังงานทดแทน ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
วิทยาเขตศรีราชา

3.โครงการจัดทำแผนที่สุขภาพ (สำรวจข้อมูลสุขภาพชุมชน)
ร่วมกับโรงพยาบาลอ่าวอุดมและคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา

ชุมชนระดับประเทศ

1. สานต่อโครงการ “กลไกพลังงานสีเขียว” ที่ดำเนินการร่วมกับมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม
อาทิ

• โครงการโรงไฟฟ้าพลังนํ้าขนาดเล็ก

• โครงการผลิตไฟฟ้าชีวมวลสำหรับสถานีอนามัยในพื้นที่ห่างไกล

• โครงการผลิตก๊าซชีวภาพจากฟาร์มเลี้ยงสัตว์ ณ บ้านนเรศ ตำบลดอนเจดีย์ อำเภอดอนเจดีย์
จังหวัดสุพรรณบุรี

• โครงการขยายสายส่งโรงไฟฟ้าพลังนํ้าห้วยปูลิงไปยัง โรงเรียนบ้านขุนยะ จังหวัดเชียงใหม่

• โครงการสร้างอาคารเรียนให้โรงเรียนบ้านขุนยะและบริจาคครุภัณฑ์

2. โครงการสร้างเมืองพลังงานสะอาดอย่างยั่งยืนถวายในหลวง ที่อำเภออุ้มผาง จังหวัดตาก
ร่วมกับกระทรวงพลังงาน และมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม

3. โครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนชุมชน จังหวัดแม่ฮ่องสอน
ร่วมกับสำนักงานโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (UNDP)

4. การพัฒนาโครงการพลังงานหมุนเวียนเชิงพาณิชย์

5. ร่วมกับหน่วยงานอื่นๆ เช่น สถาบันทางการศึกษา NGOs
ขยายโครงการพัฒนาพลังงานหมุนเวียนชุมชนและสนับสนุนการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

โครงการ CSR ที่ดำเนินการแล้วเสร็จ ในปี 2553

นอกเหนือจากกิจกรรม CSR ในกระบวนการทำงานด้วยนวัตกรรมทางเทคโนโลยีขั้นสูงสุด
ที่คำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม
โครงการพัฒนาระบบนิเวศวิทยาเขาภูไบ ตลอดจนเป็นผู้นำด้านผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมแล้ว
งานด้าน CSRของเครือไทยออยล์ ยังขยายออกสู่รอบรั้วองค์กรและสังคมในระดับประเทศ
โดยสามารถแบ่งเป็น 2 ระดับ ดังนี้

ชุมชนรอบโรงกลั่น

1.โครงการด้านสุขภาพ พลานามัยและคุณภาพชีวิตที่ดี :
ศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้เครือไทยออยล์เพื่อชุมชน

พัฒนาจากโครงการออกหน่วยสาธารณสุขและทันตกรรมเคลื่อนที่ ที่ดำเนินการต่อเนื่องยาวนาน
ร่วมกับโรงพยาบาลอ่าวอุดม และเทศบาล โดยขยายขอบเขตสู่การสร้างเสริมทักษะความรู้ต่างๆ
ให้กับท้องถิ่นเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน

ประธานเจ้าหน้าที่บริหารได้กล่าวไว้ว่า “เกือบ 50
ปีที่ไทยออยล์และชุมชนรอบโรงกลั่นอยู่ร่วมกันฉันมิตร
เป็นรั้วให้แก่กันและกันไทยออยล์ปรารถนาจะให้ศูนย์ฯ แห่งนี้ เป็นเสมือนบ้านแห่งที่ 2 ของชาวบ้าน
เขาเข้ามาเยี่ยมเยียน มาดูแล ให้คำแนะนำได้ทุกเมื่อเหมือนบ้านของเขาเอง
อุ่นใจได้ว่าลูกหลานของเขาจะได้บ่มเพาะอยู่ในบรรยากาศที่เอื้อต่อการพัฒนาด้านสุขภาพ
จิตใจและปัญญา”

2. โครงการด้านการศึกษาและสนับสนุนการเรียนรู้: กองทุนการศึกษาไทยออยล์ ห้องสมุดมีชีวิต
(ร่วมกับ TK Park) โครงการความรู้คู่คุณธรรม สร้างผู้นำเยาวชน
โครงการค่ายเยาวชนวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์

3. โครงการด้านสิ่งแวดล้อม: โครงการรณรงค์รักษาสิ่งแวดล้อม
การศึกษาโครงการการผลิตไบโอดีเซลจากนํ้ามันพืชใช้แล้ว ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
วิทยาเขตศรีราชา

4. โครงการด้านศาสนา ประเพณีและวัฒนธรรม: กิจกรรมตามวันสำคัญทางศาสนาและประเพณี

5. โครงการด้านการพัฒนาศักยภาพของชุมชน: โครงการพัฒนาศักยภาพคณะกรรมการชุมชน
กิจกรรมทัศนวิชาการการจัดการแบบไร้ของเสีย (Zero Waste Education Tour)

6. โครงการด้านการสร้างความสัมพันธ์ และการมีส่วนร่วม: โครงการเราคิดร่วมกัน
เราทำร่วมกัน โครงการเปิดบ้านสานใจ เยาวชนไทยสู่โรงกลั่น โครงการยุวทูตไทยออยล์

ชุมชนระดับประเทศ

โครงการความร่วมมือกับเครือข่ายเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยยึดแนวนโยบายการดำเนินงานด้าน
CSR ของเครือไทยออยล์
คือนำจุดแข็งและความเชี่ยวชาญด้านพลังงานมาใช้ให้เป็นประโยชน์ต่อสังคม
มุ่งเน้นการนำพลังงานที่มีอยู่ตามธรรมชาติในพื้นที่ห่างไกลมาผลิตไฟฟ้าและการสนับสนุนการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ

1. โครงการ “กลไกพลังงานสีเขียว” ดำเนินงานร่วมกับมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม

• โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำชุมชนห้วยปูลิง อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ :
ช่วยให้ชาวบ้านในพื้นที่ห่างไกลจากระบบสาธารณูปโภคของรัฐมีไฟฟ้าใช้จากโรงไฟฟ้าพลังนํ้าชุมชน

• โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพเตานึ่งเมี่ยง อำเภอเมืองปาน จังหวัดลำปาง :
โครงการที่ช่วยประหยัดพลังงานและส่งเสริมสภาพแวดล้อมลดการใช้ไม้ฟืนลงถึงร้อยละ 60
ลดการตัดต้นไม้ได้กว่า 4,800 ต้นต่อปี
และยังได้จัดกิจกรรมพนักงานจิตอาสาร่วมติดตั้งเตานึ่งเมี่ยงกับชาวบ้านในชุมชน

• โครงการโรงไฟฟ้าพลังนํ้าที่วัดและวนอุทยานนํ้าตกจำปาทอง:
จัดกิจกรรมทอดผ้าป่าโรงไฟฟ้าพลังนํ้า

• โครงการโรงไฟฟ้าพลังนํ้าขนาดจิ๋ว ที่บ้านเปียน จังหวัดเชียงใหม่ และ

• โครงการโรงไฟฟ้าพลังนํ้าขนาดจิ๋ว ที่กรมทหารพรานที่ 31 อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร
มีแนวนโยบายส่งเสริมการเลี้ยงปลาเศรษฐกิจในพื้นที่

2. โครงการส่งเสริมการเรียนรู้ในระดับประเทศ

• การมอบทุนการศึกษาและกองทุนสถาบัน: กองทุนสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีฯ
ในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารีทุน “บริษัท ไทยออยล์ จำกัด
(มหาชน) ในมูลนิธิอานันทมหิดล”

• ความร่วมมือทางด้านการศึกษากับสถาบันต่างๆ : โครงการทักษะวิศวกรรมเคมี (ChEPS)
(ร่วมกับมหาวิทยาลัยพระจอมเกล้าธนบุรี) กองทุนการศึกษา บริษัท ไทยออยล์ เพื่อรำลึก
ศ.ดร.ปราโมทย์ ไชยเวช (ร่วมกับมูลนิธิวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย)

การดำเนินงานด้านคุณภาพ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย สิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบต่อสังคม

ระบบการจัดการด้านบริหารงานคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม
และความรับผิดชอบต่อสังคม

นับตั้งแต่ปี 2539 บริษัทฯ ได้นำระบบการจัดการมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.)
มาตรฐานไอเอสโอ (ISO)
และมาตรฐานความรับผิดชอบต่อสังคมและธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมของกรมโรงงานอุตสาหกรรม
มาพัฒนาใช้ในการดำเนินงานมาโดยตลอด เนื่องด้วยมีความมุ่งมั่นที่จะธำรงรักษาไว้ซึ่งคุณภาพ
อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และมีความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างเคร่งครัด
รวมถึงการบริหารจัดการและใช้ทรัพยากรในทุกๆ ด้านอย่างเหมาะสมเพียงพอและมีประสิทธิภาพ
สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ และนโยบาย ของบริษัทฯ
ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชนโดยรอบโรงกลั่น ผู้มีส่วนได้เสีย
และบริษัทฯ ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว

การดำเนินการเพื่อให้เกิดความมีส่วนร่วมของประชาชนที่ผ่านมาของบริษัทฯ
สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2550 เกี่ยวกับสิทธิชุมชน ซึ่งบริษัทฯ
เองได้ให้ชุมชนเข้ามาสำรวจ และมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางดูแล สิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพของชุมชนในพื้นที่ผ่านโครงการต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็น
การมีส่วนร่วมของชุมชน ในโครงการ “เราคิด เราทำ ร่วมกัน” โครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม
โครงการ CSR-DIW การเยี่ยมชมโรงงาน และโครงการต่างๆ ที่บริษัทฯ
ดำเนินการร่วมกับชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ ด้วยระบบการจัดการที่ได้มาตรฐานสากล และคำนึงถึงการให้สิทธิชุมชนมาโดยตลอด
การดูแลรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ จึงโปร่งใส สามารถตรวจสอบได้
โดยเห็นได้จากการดำเนินงานของบริษัทฯ ที่ผ่านมา ดังนี้

-   การเชื่อมโยงข้อมูลคุณภาพน้ำ และอากาศ ที่ระบายออกจากโรงงาน ไปยังภาครัฐ
    แบบต่อเนื่อง ตรวจสอบได้

บริษัทฯ ได้มีการติดตั้งระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพอากาศแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า
Continuous Emission Monitoring system หรือ CEMs
และระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า COD Online Analyzer
เพื่อทำการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศ และคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด ข้อมูลดังกล่าว บริษัทฯ
ได้ทำการเชื่อมโยงข้อมูลไปยังกรมโรงงานอุตสาหกรรมแบบต่อเนื่อง
ประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียสามารถตรวจสอบข้อมูลได้จากภาครัฐ
รวมทั้งขอหรือสอบถามข้อมูลมายังบริษัทฯ โดยตรงได้

-   การบริหารจัดการคุณภาพอากาศ เน้นคุณภาพชีวิตชุมชน

บริษัทฯ ตระหนักถึงความสำคัญของคุณภาพอากาศโดยรอบพื้นที่โรงกลั่น
เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
จึงเน้นนโยบายการจัดการคุณภาพอากาศในเชิงรุก
โดยการป้องกันก่อนเกิดปัญหามาโดยตลอดตั้งแต่ออกแบบกระบวนการ
วางแผนการดูแลรักษาหน่วยผลิตตามมาตรฐานสากล และได้ปฏิบัติตามมาตรการต่างๆ อย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งดำเนินการโครงการปรับปรุงและพัฒนาทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่เป็นประโยชน์หลายโครงการ
เพื่อให้ทันต่อเหตุการณ์และสอดคล้องต่อสภาพสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน
ป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาในพื้นที่เช่นที่เกิดกับพื้นที่มาบตาพุด กล่าวคือ

-   ตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศรอบพื้นที่ชุมชน

บริษัทฯ ทำการตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ 3 ชนิด คือ สารเบนซีน สารโทลูอีน
และสารไซลีน เดือนละ 1 ครั้ง ครั้งละ 24 ชั่วโมง เพื่อเฝ้าระวังมลภาวะทางอากาศ
ที่อาจเกิดผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่ โดยตรวจวัดรอบพื้นที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งได้แก่
สถานีวิจัยเกษตรศรีราชา บ้านอ่าวอุดม บ้านทุ่งเทครัว อ่าวอุดมแมนชั่น และสำนักงานของโรงกลั่นฯ
ซึ่งผลการตรวจวัดคุณภาพอากาศที่ผ่านมา
อยู่ในเกณฑ์ของค่าเฝ้าระวังสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ
ซึ่งยังไม่ปรากฏแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบกับชุมชน

-   การป้องกันปัญหาจากสารอินทรีย์ระเหยจากการรั่วซึม

บริษัทฯ จัดให้มีการบ่งชี้อุปกรณ์ที่คาดว่าจะก่อให้เกิดการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหย (Inventory)
และตรวจสอบการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหยเป็นระยะ พร้อมกับการซ่อมบำรุง
ปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ เพื่อให้ชุมชนเกิดความมั่นใจว่า บริษัทฯ มีระบบการจัดการ
ควบคุม ป้องกันสารอินทรีย์ระเหยตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง

-   การตรวจวัดความเร็วและทิศทางลม และคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง

บริษัทฯ ติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง ตรวจวัด
ความเร็วและทิศทางลม ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจน
และฝุ่นละอองที่มีขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน
เฝ้าระวังคุณภาพอากาศในพื้นที่อย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลากว่า 10 ปี
พร้อมทั้งส่งข้อมูลไปยังหน่วยงานภาครัฐ รวมทั้งเปิดให้ทุกภาคส่วนสามารถตรวจสอบข้อมูลได้

-   การศึกษาคุณภาพดินและน้ำใต้ดิน

เพื่อเป็นการศึกษาภาพรวมของคุณภาพดินและน้ำใต้ดิน
บริเวณพื้นที่กลุ่มบริษัทไทยออยล์รวมถึงพื้นที่โดยรอบ และเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการจัดการ
เและกำหนดแนวทางในการเฝ้าระวังผลกระทบทางด้านคุณภาพดินและน้ำใต้ดินในระยะยาว บริษัทฯ
ได้ว่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาทางด้านสิ่งแวดล้อม
เข้ามาทำการศึกษาโดยอาศัยหลักวิชาการทางด้านธรณีวิทยาและสิ่งแวดล้อม
โครงการศึกษาคุณภาพดินและน้ำใต้ดินนี้
เป็นโครงการหนึ่งในอีกหลายโครงการที่จะตอบสนองจุดมุ่งหมายของบริษัทฯ
ในการที่จะเติบโตอย่างยั่งยืนเป็นองค์กร 100 ปี

-   แผนแม่บทในการพัฒนาสิ่งแวดล้อม (Environmental Master Plan)

แผนแม่บทในการพัฒนาสิ่งแวดล้อมนี้
เป็นแผนที่ตอบสนองการมุ่งสู่ความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมอย่างมีแบบแผน
ตอบสนองต่อปัจจัยที่สำคัญต่างๆ อาทิเช่น ความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
สถานการณ์ทางด้านสิ่งแวดล้อม กฎหมายสิ่งแวดล้อม
แนวโน้มความเข้มงวดในเรื่องข้อกำหนดทางด้านสิ่งแวดล้อม บทเรียนทางด้านสิ่งแวดล้อม เป็นต้น
โดยจะนำปัจจัยเหล่านี้มาประมวลผลและพิจารณาอย่างตามหลักวิชาการ
ในการกำหนดเป็นแนวทางดำเนินการแผนงานทางด้านสิ่งแวดล้อม 5 ปี
และกำหนดตัวชี้วัดที่เหมาะสม
ที่สามารถสร้างความมั่นใจในแนวทางการดำเนินการทางด้านสิ่งแวดล้อมให้ตอบสนองต่อความยั่งยืนของไทยออยล์ต่อไป

-   การบริหารจัดการตั้งแต่ต้นทาง

-   การสร้างหน่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูง

จากค่านิยมของไทยออยล์เกี่ยวกับเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคม
การคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ
เป็นรากฐานที่สำคัญในการออกแบบและดำเนินการผลิต อาทิเช่น
การสร้างหน่วยเปลี่ยนก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เป็นกำมะถันซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ (Sulphur
Recovery Unit หรือ SRU) 4 หน่วย สร้างหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันให้กลายเป็นน้ำมัน
(Vapour Recovery Unit หรือ VRU)
เพื่อทำหน้าที่ควบคุมไอระเหยน้ำมันไม่ให้ระเหยออกสู่บรรยากาศในขณะจ่ายผลิตภัณฑ์
ซึ่งจะเป็นการช่วยควบคุมมลภาวะทางอากาศและลดการสูญเสียน้ำมัน สร้างหน่วยบำบัดน้ำทิ้ง
(Effluent Treatment Plant with Denitrificator Nitrification Biotreater)
ก่อนระบายออกสู่ภายนอกที่มีระบบบำบัดการปนเปื้อนของน้ำที่มีเทคโนโลยี่ที่ทันสมัย เป็นต้น

-   คณะกรรมการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสีย

ด้วยความใส่ใจผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในรูปของการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ด้วยเหตุนี้
การอนุรักษ์พลังงานและการลดการสูญเสียน้ำมัน จึงเป็นการดำเนินการที่สำคัญ
ไทยออยล์ได้จัดตั้งคณะกรรมการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสียเพื่อวางแผนและกำหนดเป้าหมายทางด้านการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสีย
แผนการตรวจสอบ ติดตามและพิจารณาปรับปรุง
โดยมีการกำหนดเป้าหมายที่จะก้าวเข้าสู่กลุ่มผู้นำในด้านการใช้พลังงานและลดการสูญเสีย
เมื่อเปรียบเทียบกับบริษัทชั้นนำในระดับสากล

-   ผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

นอกเหนือจากน้ำมันดีเซลที่เป็น EURO IV ไทยออยล์ยังได้เริ่มผลิตน้ำมันเบนซินออกเทน 95 และ
91 มาตรฐาน EURO IV ซึ่งลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันเบนซินถึง 10 เท่า
โดยไทยออยล์เป็นผู้นำในการผลิตและสามารถจำหน่ายได้เป็นรายแรกของประเทศ

-   การกำหนด Green Area

สร้างบริเวณที่เป็นพื้นที่ปลูกต้นไม้ภายในพื้นที่ของโรงกลั่น คิดเป็นร้อยละ 10 ของพื้นที่
เปรียบเสมือนเป็นแนวรั้วโดยธรรมชาติ ระหว่างชุมชนและโรงกลั่นฯ

4.1.2 การประกอบธุรกิจปิโตรเคมี

บจ. ไทยพาราไซลีน (Thai Paraxylene Company Limited : TPX)
ก่อตั้งขึ้นในเดือนมิถุนายน 2539 เพื่อดำเนินธุรกิจในการผลิตสารมิกซ์ไซลีน และสารพาราไซลีน
(Paraxylene : PX) และในปี 2551 บริษัทได้มีการขยายการลงทุนเพิ่ม โดยจะมีสารเบนซีน
(Benzene : BZ) และสารโทลูอีน (Toluene : TL) เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ สารทั้ง 4
ชนิดถือว่าเป็นสารปิโตรเคมีอะโรมาติกส์ขั้นต้น อันเป็นอุตสาหกรรมขั้นพื้นฐานที่จะช่วยส่งเสริม
และพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลางและขั้นปลายของประเทศให้ขยายตัว
และมีความก้าวหน้ามากขึ้น โดยสอดคล้องกับแผนแม่บทการพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ที่มุ่งเน้นให้เกิดอุตสาหกรรมปิโตรเคมีอย่างครบวงจร
เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ
นอกจากนั้นยังตอบสนองต่อนโยบายของรัฐบาลในการลดมลภาวะในน้ำมันเบนซิน
โดยสารพาราไซลีนที่ได้จะนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลางในการผลิต PTA
(Purified Terephthalic Acid) เพื่อใช้ผลิตเส้นใยโพลีเอสเตอร์
และพลาสติกสำหรับผลิตขวดบรรจุน้ำดื่ม PET (Polyethylene Terephthalate)
ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นปลาย
ส่วนสารเบนซีนจะเป็นสารตั้งต้นสำคัญสำหรับการผลิตสารสไตรีนโมโนเมอร์ (Styrene Monomer)
สารฟีนอล (Phenol) และสารไซโคลเฮกเซน
ซึ่งสารเหล่านี้จะนำไปผลิตเป็นพลาสติกสำหรับใช้บรรจุภัณฑ์ เครื่องใช้ไฟฟ้า รถยนต์เป็นต้น
สารโทลูอีนจะนำไปใช้ในอุตสาหกรรมตัวทำละลายและสามารถขายเพื่อไปเพิ่มมูลค่าเป็นสารเบนซีนและสารพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีน ถือหุ้นโดย บริษัทฯ ร้อยละ 100 โรงงานตั้งอยู่บนเนื้อที่ 92 ไร่
บริเวณใกล้โรงกลั่นน้ำมันไทยออยล์ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปลายปี
2544 และเริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2545

ณ ปัจจุบัน บจ. ไทยพาราไซลีน มีวิธีการทำความสะอาดเตาเผาโดยไม่ต้องหยุดการผลิต
(Furnace Online Cleaning) ทำให้สามารถเพิ่มอัตราการผลิตจากร้อยละ 104 ไปเป็นร้อยละ
108 ในช่วงเดือนมกราคมถึงมิถุนายน โดยการนำเข้าสารมิกส์ไซลีนเพื่อผลิตสารพาราไซลีนเพิ่ม
รวทั้งรักษาสภาพความพร้อมของหน่วยผลิตได้สูงถึงร้อยละ 99.8 เมื่อเทียบกับเป้าที่ตั้งไว้ร้อยละ
99.0 โดยการปรับปรุงระบบสายดินของอุปกรณ์ควบคุม
และเพิ่มประสิทธิภาพของระบบเพิ่มความปลอดภัย (Safeguarding System) ทั้งนี้ บจ.
ไทยพาราไซลีน ก่อสร้างหอนํ้าหล่อเย็นใหม่
ทำให้มีนํ้าหล่อเย็นเพียงพอสำหรับใช้ในกระบวนการผลิตและลดความเสี่ยงในการหยุดเดินเครื่องจากการขาดนํ้าหล่อเย็นและยังคงมีการปรับปรุงประสิทธิภาพกระบวนการผลิตจนทำให้สามารถลดการใช้พลังงานในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ได้ดีกว่าเป้าหมายอีกร้อยละ
5

กระบวนการผลิต 

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ของ บจ. ไทยพาราไซลีน
ซึ่งทำการผลิตสารอะโรมาติกส์เพื่อเป็นวัตถุดิบป้อนอุตสาหกรรมโตรเคมีขั้นลายต่อไป

หน่วย Mixed Xylene

Platformate จากหน่วย Continuous Catalyst Regeneration หรือ CCR ของไทยออยล์
จะถูกป้อนเข้าสู่หน่วย Mixed Xylene เพื่อแยก Mixed Xylene ซึ่งประกอบด้วย พาราไซลีน
ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน ออกจาก Platformate และ Mixed Xylene
ที่ผลิตได้จะถูกนำเข้าสู่กระบวนการผลิตพาราไซลีนต่อไป

หน่วยนี้ยังทำหน้าที่แยก Crude Benzene เพื่อป้อนเป็น feed ของหน่วย Sulfolane, แยก
Crude Toluene และ สารอะโรมาติกส์หนัก (C9+) ซึ่งจะถูกนำไปผลิตเป็น Mixed Xylene
อีกครั้งหนึ่ง ผลพลอยได้ของหน่วยนี้ ได้แก่ Crude Toluene ส่วนหนึ่ง และ C5 product
จะถูกส่งกลับโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อนำไปผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป

หน่วยผลิตพาราไซลีน

สารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วย Mixed Xylene จะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Xylene Rerun Column
เพื่อแยกเฉพาะ A9 ออกจากสารอะโรมาติกส์หนักอื่น ๆ (Heavies)
โดยสารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วยนี้ จะถูกส่งกลับไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเตา

Mixed Xylene จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะถูกนำไปแยกส่วนหนัก คือ
A9 ในหอ Xylene Rerun โดย A9 จะถูกส่งไปให้โรงกลั่นไทยออยล์ ส่วน Mixed Xylene
จะป้อนเข้าสู่หน่วย Parex เช่นเดียวกับ Mixed Xylene ที่มาจากหน่วย Mixed Xylene
เพื่อแยกพาราไซลีนออกจากไซลีนอื่น ๆ ซึ่งได้แก่ ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน
โดยกระบวนการ Adsorption พาราไซลีนที่แยกออกมา จะถูกนำมาทำให้บริสุทธิ์โดยการกลั่นแยกที่
finishing column ซึ่งจะทำให้พาราไซลีนที่ได้จากกระบวนการนี้จะมีความบริสุทธิ์ถึงร้อยละ
99.7 โดยน้ำหนักเป็นอย่างต่ำ ส่วนผลพลอยได้ของหน่วยนี้คือ Crude Toluene
จะถูกนำเข้าสู่หน่วย Sulfolane

สำหรับส่วนที่ไม่ใช่ พาราไซลีน คือ ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน
ซึ่งเรียกโดยรวมว่า Raffinate จะถูกส่งต่อไปยังหน่วย ISOMAR
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างโมเลกุลของ Raffinate ให้กลายเป็นพาราไซลีน โดยการเกิดปฏิกิริยา
Isomerization และ EB dealkylation ซึ่งจะทำให้ผลิตพาราไซลีนได้เพิ่มขึ้น
และได้ผลพลอยได้เป็น เบนซีน ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนเอทธิลเบนซีน Raffinate
ก่อนส่งเข้าหน่วยนี้จะมีพาราไซลีนประมาณ 1%
เมื่อผ่านกระบวนการนี้แล้วจะมีพาราไซลีนเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 23% ซึ่งไซลีนที่ได้จากหน่วย ISOMAR
นี้ จะถูกส่งกลับไปยังหอ Xylene Rerun เพื่อเข้าสู่กระบวนการผลิตตามลำดับต่อไป ที่หน่วยนี้จะมี
Dehaptanizer และ Stripper Column เพื่อแยกไฮโดรคาร์บอนเบา และก๊าซเชื้อเพลิง
โดยไฮโดรคาร์บอนเบาจะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Sulfolane
ส่วนก๊าซเชื้อเพลิงก็จะนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงภายในโรงงาน

หน่วย Tatoray

เดิมหน่วยนี้คือ Semi-regeneration platforming ซึ่งหยุดเดินเครื่องมาเป็นเวลานาน
ดังนั้นเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุด จึงได้ทำการปรับปรุงหน่วยนี้ เป็นหน่วย Tatory

หน่วย Tatory เป็นกระบวนการเปลี่ยนสารอะโรมาติกส์ที่มีมูลค่าต่ำคือ Crude Toluene และ A9
ให้เป็นมิกซ์ไซลีน และเบนซีน ซึ่งมีมูลค่าสูงกว่า โดย Mixed Xylene ที่ได้จากกระบวนการนี้มี
Toluene ผสมอยู่ด้วยจึงส่งไปแยกออกที่หอ Toluene ในหน่วย Benzene-Toluene
Fractionation ส่วน Crude Benzene ที่ได้จากหน่วย Tatory
จะถูกส่งไปทำให้บริสุทธิ์ขึ้นที่หน่วย Sulfolane ก่อนส่งต่อไปยังหน่วย Benzene-Toluene
Fractionation

นอกจากนี้หน่วย Tatoray จะให้ผลพลอยได้เป็นก๊าซเชื้อเพลิง ก๊าซเชื้อเพลิงที่มีไฮโดรเจนสูง และ
Unstabilized LPG ซึ่งจะส่งให้แก่โรงกลั่นไทยออยล์

หน่วย Sulfolane และหน่วย Benzene-Toluene Fractionation

Crude Benzene จากหน่วย Mixed Xylene, Crude Benzene จากหน่วย Tatoray, Crude
Toluene จากหน่วย Parex และ สารไฮโดรคาร์บอนเบาจากหน่วย ISOMAR จะถูกส่งเข้าสู่หน่วย
Sulfolane โดยกระบวนการหลักในหน่วยนี้คือ extractive distillation ซึ่งจะสามารถแยก
aromatic ออกจากสารประกอบไฮโดรคาร์บอน โดย aromatic ที่แยกออกจะถูกส่งต่อไปยังหน่วย
Benzene-Toluene Fractionation เพื่อแยก เบนซีน และโทลูอิน
ออกจากกันโดยกระบวนการกลั่นลำดับส่วน ให้มีความบริสุทธิ์สูง ส่วนผลพลอยได้จากหน่วย
Sulfolane คือ Raffinate ซึ่งคือสารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่มีอะโรมาติกส์ต่ำ
จะถูกส่งไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูป สำหรับ Mixed Xylene
ที่ได้จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะส่งมาเป็น สารป้อนให้กับหอ Xylene
Rerun เพื่อเป็นสารป้อนกับหน่วย Parex ต่อไป

ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ผลิตได้ จะถูกส่งไปเก็บไว้ในถังในกระบวนการผลิต เพื่อตรวจสอบคุณภาพ
ก่อนส่งไปยังถังเก็บผลิตภัณฑ์
เพื่อรอการจำหน่ายโดยการขนส่งทางเรือผ่านท่าเทียบเรือของไทยออยล์

การประกอบธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน 

บมจ. ไทยลู้บเบส

ณ ปัจจุบัน บมจ. ไทยลู้บเบส มีการพัฒนาและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ใหม่สองชนิด คือ 900 SN และ
TRAE เพื่อขยายตลาด โดยสามารถจำหน่าย 900 SN ได้ตั้งแต่เดือนมีนาคมและ TRAE
ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน ทั้งนี้บมจ. ไทยลู้บเบส ได้ดำเนินโครงการก่อสร้างหน่วย MPU
ใหม่เพื่อผลิตผลิตภัณฑ์ TDAE แล้วเสร็จตามกำหนดการในปลายปี 2553 ซึ่งทำให้ได้ผลิตภัณฑ์ TDAE
เพิ่มขึ้นประมาณ 50,000 ตันต่อปี

กระบวนการผลิต

[]

แสดงแผนผังของหน่วยผลิต (Flow Diagram) ของ บมจ. ไทยลู้บเบส
ซึ่งทำาการผลิตนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐาน

หน่วยกลั่นสุญญากาศ (Vacuum Distillation Unit)
เป็นหน่วยแรกของระบบการผลิต
มีหน้าที่ในการกลั่นแยกชนิดของน้ำมันตามลำดับอุณหภูมิที่ความดันสุญญากาศ
ได้เป็นน้ำมันดีเซลสุญญากาศ (Vacuum Gas Oils) 3 ชนิด
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานต่อไป

หน่วยแยกแอสฟัลท์ (Propane Deasphalting Unit)
ทำหน้าที่สกัดแอสฟัลท์ออกจากกากน้ำมันที่ได้จากก้นหอกลั่นสุญญากาศโดยใช้โพรเพนเป็นตัวทำละลาย
ได้เป็นน้ำมันพร่องแอสฟัลท์ (Deasphalted Oil)
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ชนิด 150 ไบรท์สต็อก (150BS)
และแอสฟัลท์ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตยางมะตอยเพื่อใช้ลาดถนนต่อไป

หน่วยสกัดสารอะโรมาติกส์ (MP Refining Unit)
ทำหน้าที่สกัดสารอะโรมาติกส์ ออกจากน้ำมันดีเซลสุญญากาศ และน้ำมันพร่องแอสฟัลท์
โดยใช้สารละลายชื่อ n-methyl-2-pyrrolidone (NMP)เป็นตัวทำละลาย
ได้เป็นน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ (Raffinates) ที่มีดัชนีความหนืดสูงขึ้น

หน่วยกำจัดกำมะถันและฟอกสี (Hydrofinishing Unit)
ทำหน้าที่ในการแยกเอากำมะถันที่มีอยู่ในน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ออก
โดยให้ทำปฏิกริยากับไฮโดรเจน ได้เป็นน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน (Hydrotreated
Raffinates) ที่บริสุทธิ์ มีสีใสยิ่งขึ้น

หน่วยแยกไขพาราฟิน (Solvent Dewaxing Unit)
ทำหน้าที่แยกไขพาราฟินออกจากน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน
ได้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่มีจุดไหลเทต่ำ ได้มาตรฐานสากล
พร้อมจำหน่ายเพื่อนำไปใช้งานต่อไป

ผลิตภัณฑ์

น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานมี 4 ชนิดจำแนกตามความหนืด ได้แก่ 60 SN, 150 SN, 500 SN,
และ 150 BS สามารถผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ได้นับร้อยๆชนิด
ผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นจะผสมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานเข้าด้วยกันกับสารเติมแต่งตามสูตรสำหรับผลิตน้ำมันหล่อลื่นชนิดต่างๆซึ่งอาจจำแนกได้ดังนี้

-   น้ำมันเครื่องยนต์ (Engine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ที่ใช้น้ำมันเบนซิน
    น้ำมันดีเซล น้ำมันเกียร์ น้ำมันสำหรับอุปกรณ์ถ่ายส่งกำลัง

-   น้ำมันเรือ (Marine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนช้า

-   น้ำมันอุตสาหกรรม (Industrial Oil) เช่น น้ำมันหล่อลื่นสำหรับคอมเพรสเซอร์
    Refrigeration Oil น้ำมันเกียร์ น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันไฮโดรลิค
    น้ำมันเครื่องปั่นด้ายและทอผ้า น้ำมันเครื่องกังหัน

-   น้ำมันอุตสาหกรรมการขึ้นรูปโลหะ (Metal Processing Fluids) เช่น
    น้ำมันหล่อลื่นสำหรับเครื่องตัด เจียร์ น้ำมันหล่อเย็น (Quench Oil) น้ำมันป้องกันสนิม
    เป็นต้น

 ยางมะตอย

ใช้ในงานสร้างทาง ลาดถนน

ผลิตภัณฑ์พลอยได้

สารอะโรมาติกส์ (Extract)              ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง เช่น ยางรถยนต์
ยางขอบกระจก พื้นรองเท้า เป็นต้น

สารอะโรมาติกส์มลพิษต่ำ (TDAE) ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง ตามข้อบังคับของกลุ่มประเทศ EU

VGO                                      เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันดีเซล

กำมะถัน                                            
เป็นวัตถุดิบในการผลิตผงซักฟอก กรดกำมะถัน

ไขพาราฟิน                                          เป็นวัตถุดิบในการผลิตเทียนไข
เครื่องสำอาง และใช้เคลือบกระดาษภาชนะบรรจุ หีบห่อ

แนฟทา                                              
เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเบนซิน และน้ำมันอากาศยาน

4.1.4 การประกอบธุรกิจการผลิตไฟฟ้า 

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 55
เป็นบริษัทผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมแบบโคเจนเนอเรชั่นโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง
(Combined-Cycle Co-generation Power Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 118 เมกะวัตต์
และไอน้ำ 168 ตันต่อชั่วโมง โดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. จำนวน
41 เมกะวัตต์ และจำหน่ายไฟฟ้าส่วนที่เหลือและไอน้ำให้แก่บริษัทฯ  บจ.ไทยพาราไซลีน และบมจ.
ไทยลู้บเบส โดยมีมูลค่าขายสุทธิคิดเป็นร้อยละ 75 จากการจำหน่ายไฟฟ้าและไอน้ำให้แก่ บมจ.
ไทยลู้บเบส บจ.ไทยพาราไซลีน และบริษัทฯ ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้าและไอน้ำระยะยาว
และอีกร้อยละ 25  จากการจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้ามีระยะเวลา
25 ปี  สัญญาซื้อขายไฟฟ้าของบจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ช่วยรักษาความมั่นคงทางรายได้ให้แก่บริษัทฯ เป็นอย่างยิ่ง
โดยมีข้อตกลงที่ลูกค้าจะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ตามปริมาณไฟฟ้าขั้นต่ำที่กำหนด (Take-or-Pay) สำหรับไฟฟ้าเฉลี่ยที่ร้อยละ 70
และไอน้ำเฉลี่ยที่ร้อยละ 85 นอกจากนี้ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับกฟผ.    ซึ่งกฟผ.
 ตกลงชำระค่ากำลังการผลิต (Capacity Payment) ให้แก่ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
เพื่อครอบคลุมต้นทุนคงที่ ภาระหนี้สินและผลตอบแทนแก่บริษัทฯ และค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy
Payment) ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ในสัญญา อนึ่ง ในด้านการบริหารงาน  บริษัทฯ
เป็นผู้ดูแลบริหารงานให้ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เนื่องจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ไม่มีพนักงานเป็นของตนเอง

บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 24 และ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 56 นั้น
เป็นบริษัทผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Natural
Gas-fired Combined-Cycle Power Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 700 เมกะวัตต์
และจำหน่ายไฟฟ้าที่ผลิตได้ทั้งหมดให้ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้าซึ่งมีระยะเวลา 25 ปี
โดยมีข้อตกลงที่ กฟผ. จะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ตามกำลังการผลิตไฟฟ้าที่กำหนดในสัญญา  (Take-or-Pay ร้อยละ 100) สัญญายังระบุให้ กฟผ.
จ่ายค่าความพร้อมจ่ายพลังไฟฟ้า (Availability Payment) ให้แก่ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ในจำนวนที่ตกลงกันเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายคงที่ ภาระหนี้สินและผลตอบแทนแก่บริษัทฯ และระบุให้
กฟผ. จ่ายค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy Payment) ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ตามข้อสัญญา

4.1.5 ธุรกิจการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี 

บจ. ไทยออยล์มารีน ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 100
เป็นบริษัทที่ดำเนินธุรกิจขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีด้วยเรือขนส่งทางน้ำทั้งภายในและต่างประเทศ
ในปัจจุบัน บจ. ไทยออยล์มารีน เป็นเจ้าของเรือบรรทุกน้ำมันและปิโตรเคมี จำนวน 6 ลำ
ที่มีความสามารถในการบรรทุกรวมได้ประมาณ 152, 500 ตันบรรทุก (Deadweight Ton)
โดยเน้นการให้บริการขนส่งในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่น เวียดนาม สิงคโปร์ อินโดนีเซีย
สาธารณรัฐประชาชนจีน เกาหลีใต้ อินเดีย พม่า ฟิลิปปินส์ และ บังคลาเทศ
ซึ่งได้รับการยอมรับจากลูกค้ารายใหญ่ เช่น เชลล์ บีพี เชฟรอน และ เอกซอนโดยลูกค้าของ บจ.
ไทยออยล์มารีน ได้แก่ กลุ่ม ปตท. และผู้ค้าต่างประเทศอื่นๆ (International Traders)

บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย

ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 9.19
เป็นบริษัทขนส่งน้ำมันทางท่อด้วยระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด
(Multiple-Product Pipeline) ขนาดความยาว 255 กิโลเมตร
โดยสามารถขนส่งน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล
จากสถานีส่งน้ำมันต้นทางที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ซึ่งใกล้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
และโรงกลั่นน้ำมันของเอสโซ่ เพื่อลำเลียงไปยังคลังปลายทางที่อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี
และที่อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี นอกจากนี้ บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย
ยังได้ขยายเครือข่ายระบบท่อเพิ่มเติมอีก 2 เส้นทาง ได้แก่ 
โครงการต่อท่อเชื่อมลำลูกกา-สนามบินสุวรรณภูมิ (Airport Dedicated Line) ระยะทางยาว
37.5 กิโลเมตร เพื่อให้บริการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจากคลังน้ำมันที่อำเภอลำลูกกา
จังหวัดปทุมธานี ไปยังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และโครงการต่อท่อเชื่อมมาบตาพุด-ศรีราชา (MTP
Feederline) ระยะทางยาว 67 กิโลเมตร
ซึ่งเชื่อมต่อท่อลำเลียงจากท่อหลักจากอำเภอศรีราชาไปยังเขตมาบตาพุดเพื่อใช้ในการรับผลิตภัณฑ์น้ำมันจากโรงกลั่นน้ำมัน
PTTAR และ SPRC

4.1.6 ธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

บจ. พีทีที ไอซีที โซลูชั่น ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 20 ในเดือนกรกฎาคม 2549
เป็นบริษัทที่จัดขึ้นตามนโยบายการสร้างความร่วมมือ และเพิ่มมูลค่าภายในกลุ่ม ปตท.
ด้วยการบริหารจัดการและลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
และให้บริหารทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ
ซึ่งจะประกอบด้วยการวางระบบ การให้คำปรึกษา การจัดหา และการจัดส่งบุคลากร
เพื่อดูแลและให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และการสื่อสาร ซึ่งในช่วงแรกจะให้บริการแก่
บมจ. ปตท. และกลุ่มปตท. ในอนาคตจะให้บริการแก่บุคคลภายนอก

4.1.7 ธุรกิจผลิตเอทานอล

บจ. ไทยออยล์ เอทานอล บริษัทฯ มีกลยุทธ์ด้านพลังงานทดแทนโดยการลงทุนในธุรกิจผลิตเอทานอล
เพื่อรองรับนโยบายของภาครัฐที่สนับสนุน การผลิตและการใช้พลังงานทดแทน บริษัทฯ จึงได้จัดตั้ง
บริษัท ไทยออยล์ เอทานอล จำกัด โดยถือหุ้นร้อยละ 100
เพื่อเป็นศูนย์กลางในการพัฒนาธุรกิจด้านเอทานอลและธุรกิจต่อเนื่อง

ปัจจุบันบริษัทฯ ถือหุ้นในบริษัทผลิตเอทานอล 2 แห่งผ่าน บริษัท ไทยออยล์ เอทานอล จำกัด
ซึ่งมีกำลังการผลิตรวม 400, 000 ลิตรต่อวัน โดยมีกำลังการผลิตจาก

1.  บจ. แม่สอดพลังงานสะอาด ซึ่งผลิตเอทานอลจากอ้อย ขนาดกำลังการผลิต 200,000
    ลิตรต่อวัน บริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 30 โดยร่วมทุนกับบริษัท เพโทร กรีน จำกัด
    (ในเครือบริษัทน้ำตาลมิตรผล) และบริษัท ผาแดงอินดัสทรี จำกัด (มหาชน)

2.  บจ. ทรัพย์ทิพย์ ซึ่งผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลังเส้น ขนาดกำลังการผลิต 200,000
    ลิตรต่อวัน บริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 50
    โดยร่วมทุนกับกลุ่มผู้ถือหุ้นที่ทำธุรกิจส่งออกมันสำปะหลังเส้นรายใหญ่ของประเทศไทย

4.1.8 ธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงาน

บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยีโซลูชั่น ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 100
เป็นธุรกิจให้คำปรึกษาด้านพลังงาน ของ บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี
เป็นธุรกิจที่ช่วยให้คำปรึกษาด้านเทคโนโลยีและการจัดการความรู้ด้านเทคโนโลยีการกลั่นและปิโตรเคมีเพื่อรองรับภาคธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจพลังงาน

4.2 ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลก

เศรษฐกิจโลกในปี 2553 กลับมาขยายตัวอีกครั้งด้วยอัตราร้อยละ 4.8
(กองทุนการเงินระหว่างประเทศ วันที่ 6 ตุลาคม 2553) โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสที่ 1 ของปี
2553 ที่เศรษฐกิจทั่วโลก ไม่ว่าจะเป็นสหรัฐอเมริกา ยุโรป และจีน มีการขยายตัวอย่างมาก
ซึ่งเป็นผลมาจากนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาล
และการอัดฉีดเงินจำนวนมากเข้าสู่ระบบเพื่อสร้างสภาพคล่องให้ตลาด อย่างไรก็ตาม
อัตราการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกเริ่มชะลอตัวลงในช่วงไตรมาสที่ 2
เนื่องมาจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลต่างๆ สิ้นสุดลง
รวมทั้งเกิดปัญหาวิกฤติหนี้สาธารณะในยุโรป นอกจากนี้
มาตรการของจีนในการที่จะลดความร้อนแรงของเศรษฐกิจ
และภาวะฟองสบู่ในภาคอสังหาริมทรัพย์โดยผ่านการจำกัดการปล่อยสินเชื่อในประเทศ
ได้ส่งผลทำให้เศรษฐกิจจีนมีการขยายตัวช้าลงเช่นกัน

ส่วนในสหรัฐอเมริกา การฟื้นตัวทางเศรษฐกิจยังคงมีความเปราะบาง
และปัญหาการว่างงานที่ยังคงอยู่ในระดับสูง ส่งผลให้ธนาคารกลางสหรัฐฯในการประชุมวันที่ 3
พฤศจิกายน 2553 ได้ตัดสินใจอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบอีกครั้ง ด้วยวงเงินถึง 600,000
ล้านเหรียญสหรัฐฯ เพื่อเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจของสหรัฐอเมริกาไม่ให้กลับไปหดตัวอีก
ซึ่งจากมาตรการดังกล่าว ได้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ
ซึ่งอ่อนค่าลงอย่างมากเมื่อเทียบกับเงินสกุลอื่นๆ

ภาวะตลาดนํ้ามันดิบและนํ้ามันสำเร็จรูปในปี 2553

ราคานํ้ามันดิบในปี 2553 ปรับตัวเพิ่มขึ้น โดยมีการเคลื่อนไหวอยู่ในกรอบ 68-92 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรล โดยราคานํ้ามันดิบดูไบเฉลี่ยอยู่ที่ 78 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล
ปรับเพิ่มขึ้นจากราคาเฉลี่ยในปี 2552 ที่ 62 เหรียญสหรัฐฯ โดยปัจจัยพื้นฐานมีการเปลี่ยนแปลง
และทำให้ราคานํ้ามันปรับตัวสูงขึ้น
จากความต้องการใช้นํ้ามันโลกที่กลับมาขยายตัวอีกครั้งตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
ขณะที่กลุ่มประเทศในโอเปคยังคงร่วมกันทำหน้าที่ในการรักษากำลังการผลิตไม่ให้สูงเกินไปไว้ได้เป็นอย่างดี
ซึ่งทำให้ปริมาณนํ้ามันดิบที่ออกสู่ตลาดมีจำกัดนอกจากนี้
นักลงทุนได้กลับเข้ามาลงทุนในตลาดน้ำมันอีกครั้ง จากความมั่นใจต่อภาวะเศรษฐกิจโลก
ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบในช่วงไตรมาสที่ 1ปรับตัวสูงขึ้น อย่างไรก็ตาม
ราคาน้ำมันดิบได้ปรับตัวลดลงในช่วงไตรมาสที่ 2 จากภาวะเศรษฐกิจโลกที่เริ่มชะลอตัวลง
รวมทั้งปัญหาวิกฤติหนี้และมาตรการชะลอความร้อนแรงของเศรษฐกิจจีน
ส่งผลให้นักลงทุนหันออกมาจากตลาดน้ำมันมาลงทุนในตลาดเงินที่มีความเสี่ยงต่ำกว่าแทน

ส่วนในช่วงไตรมาสที่ 3
ราคานํ้ามันดิบปรับตัวเพิ่มขึ้นอีกครั้งเนื่องจากความกังวลเกี่ยวกับอุปทานนํ้ามันดิบในอนาคต
จากปัญหานํ้ามันรั่วไหลจากแท่นขุดเจาะแห่งหนึ่งในอ่าวเม็กซิโก
ทำให้มีการนำมาตรการห้ามการขุดเจาะนํ้ามันในบริเวณชายฝั่งมาบังคับใช้
รวมทั้งมีการออกกฎระเบียบเข้มงวดในเรื่องมาตรฐานความปลอดภัยเพิ่มมากขึ้น
แต่ราคายังคงถูกกดดันจากปริมาณนํ้ามันคงคลังของสหรัฐฯ ที่ทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์
ทำให้ราคาในขณะนั้นยังคงอยู่ตํ่ากว่าระดับ 80 เหรียญสหรัฐฯ จากนั้น
ราคานํ้ามันได้ปรับตัวสูงขึ้นมาทำสถิติสูงสุดในรอบ 26 เดือน ที่ระดับเหนือ 90 เหรียญสหรัฐฯ
ในช่วงไตรมาสที่ 4 จากค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ที่อ่อนค่าลง และสภาพคล่องในตลาดที่มีมากขึ้น
ซึ่งเป็นผลมาจากมาตรการอัดฉีดเงินของธนาคารกลางสหรัฐฯ รอบที่ 2
จึงทำให้นักลงทุนหันมาลงทุนในตลาดนํ้ามัน รวมทั้งทองคำเพิ่มขึ้น
เพื่อเป็นการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราเงินเฟ้อที่มีแนวโน้มสูงขึ้นในอนาคต นอกจากนี้
ราคานํ้ามันดิบยังได้รับแรงหนุนจากราคานํ้ามันสำเร็จรูปที่ปรับตัวสูงขึ้น
เนื่องจากความต้องการใช้นํ้ามันดีเซลเพื่อทำความร้อนที่เพิ่มสูงขึ้นมากทั้งในสหรัฐอเมริกา
และยุโรปจากสภาพอากาศที่หนาวเย็นกว่าปกติ

ส่วนราคานํ้ามันสำเร็จรูปในปี 2553 ปรับตัวเพิ่มขึ้นตามราคานํ้ามันดิบ
โดยตลาดนํ้ามันสำเร็จรูปโดยรวมปรับตัวสูงขึ้นจากความต้องการใช้นํ้ามันในทุกภาคอุตสาหกรรมที่ปรับตัวสูงขึ้นตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
ส่งผลให้ปริมาณนํ้ามันสำเร็จรูปคงคลังทั่วโลกที่อยู่ในระดับสูงมาตั้งแต่ปลายปี 2552 เริ่มปรับตัวลดลง
ประกอบกับการปิดซ่อมบำรุงโรงกลั่นชั่วคราวในหลายๆ ประเทศ เหตุการณ์แผ่นดินไหวครั้งใหญ่ในชิลี
การประท้วงท่าขนส่งนํ้ามันและโรงกลั่นนํ้ามันเป็นเวลานานถึง 1 เดือนในฝรั่งเศส
ส่งผลกระทบต่อปริมาณการผลิตของโรงกลั่น
และทำให้ประเทศที่ประสบปัญหาเหล่านี้ต้องมีการนำเข้าผลิตภัณฑ์นํ้ามันเชื้อเพลิงเพิ่มขึ้น นอกจากนี้
อากาศที่หนาวจัดในสหรัฐอเมริกา
และยุโรปส่งผลให้ความต้องการใช้นํ้ามันดีเซลเพื่อทำความร้อนปรับตัวสูงขึ้นมากในช่วงปลายปี
จากปัจจัยพื้นฐานที่ปรับตัวดีขึ้นนั้น จึงทำให้ส่วนต่างนํ้าสำนํ้านี้ที่

ภาวะตลาดนํ้ามันสำเร็จรูปในประเทศไทยปี 2553

ภาวะเศรษฐกิจไทยในปี 2553 เป็นไปในทิศทางเดียวกันกับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
โดยเศรษฐกิจไทยสามารถขยายตัวได้ถึงร้อยละ 7.9
(สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ วันที่ 22 พฤศจิกายน 2553)
โดยได้รับแรงสนับสนุนหลักจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก และราคาสินค้าเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้น
ส่งผลให้ทั้งภาคการผลิต การส่งออก การลงทุน และการบริโภคของภาคเอกชน
รวมทั้งการเดินทางท่องเที่ยวปรับตัวดีขึ้น ซึ่งสภาพเศรษฐกิจที่ปรับตัวดีขึ้นดังกล่าว
ส่งผลให้ปริมาณความต้องการนํ้ามันสำเร็จรูปในประเทศโดยรวมปรับเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 1.9
โดยปริมาณการใช้นํ้ามันอากาศยานปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 4.8
ส่วนปริมาณการใช้ก๊าซหุงต้มปรับเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ10.8 ในขณะที่นํ้ามันเตาปรับลดลงร้อยละ 4.2
อย่างไรก็ดี ราคานํ้ามันในตลาดโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ
ส่งผลให้ราคาขายปลีกนํ้ามันหน้าสถานีบริการในประเทศปี 2553 อยู่สูงกว่าปี 2552 ค่อนข้างมาก
และถือเป็นปัจจัยหนึ่งที่กดดันปริมาณความต้องการใช้นํ้ามันเบนซิน และดีเซลภายในประเทศ
โดยการใช้นํ้ามันเบนซินลดลงร้อยละ 1.4 ส่วนการใช้นํ้ามันดีเซลทรงตัวเมื่อเทียบกับปี 2552
ระหว่างราคานามันสาเร็จรูป และนามันดิบในปีนีอยู่ในระดับทีสูงกว่าปีก่อนมาก

ภาวะอุตสาหกรรมน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป

[]

ภาวะตลาดนํ้ามันสำเร็จรูปในประเทศไทยปี 2553

ภาวะเศรษฐกิจไทยในปี 2553 เป็นไปในทิศทางเดียวกันกับการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
โดยเศรษฐกิจไทยสามารถขยายตัวได้ถึงร้อยละ 7.9
(สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ วันที่ 22 พฤศจิกายน 2553)
โดยได้รับแรงสนับสนุนหลักจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก และราคาสินค้าเกษตรที่ปรับตัวสูงขึ้น
ส่งผลให้ทั้งภาคการผลิต การส่งออก การลงทุน และการบริโภคของภาคเอกชน รวมทั้ง
การเดินทางท่องเที่ยวปรับตัวดีขึ้น ซึ่งสภาพเศรษฐกิจที่ปรับตัวดีขึ้นดังกล่าว
ส่งผลให้ปริมาณความต้องการนํ้ามันสำเร็จรูปในประเทศโดยรวมปรับเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 1.9
โดยปริมาณการใช้นํ้ามันอากาศยานปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 4.8
ส่วนปริมาณการใช้ก๊าซหุงต้มปรับเพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 10.8 ในขณะที่นํ้ามันเตาปรับลดลงร้อยละ 4.2
อย่างไรก็ดี ราคานํ้ามันในตลาดโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ
ส่งผลให้ราคาขายปลีกนํ้ามันหน้าสถานีบริการในประเทศปี 2553 อยู่สูงกว่าปี 2552 ค่อนข้างมาก
และถือเป็นปัจจัยหนึ่งที่กดดันปริมาณความต้องการใช้นํ้ามันเบนซิน และดีเซลภายในประเทศ
โดยการใช้นํ้ามันเบนซินลดลงร้อยละ 1.4 ส่วนการใช้นํ้ามันดีเซลทรงตัวเมื่อเทียบกับปี 2552

[]

ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน

ในปี 2553 โรงกลั่นภายในประเทศกลั่นนํ้ามันในปริมาณเฉลี่ย 961,000 บาร์เรลต่อวัน
ซึ่งปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 2 จากปี 2552
เนื่องจากการฟื้นตัวของสภาพเศรษฐกิจโดยรวมส่งผลให้ปริมาณความต้องการใช้นํ้ามันในประเทศปรับสูงขึ้น
และค่าการกลั่นของโรงกลั่นนํ้ามันในประเทศปรับตัวดีขึ้น ทั้งนี้
ไทยออยล์ยังคงมีสัดส่วนการกลั่นเป็นอันดับหนึ่งของประเทศ ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 27
ของปริมาณการกลั่นรวมของทั้งประเทศ

ภาวะอุตสาหกรรมในปี 2553

1.  ภาวะอุตสาหกรรมอะโรเมติกส์ปี 2553

ตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2553 มีความผันผวนอย่างมาก โดยในช่วงครึ่งแรกของปี
ตลาดได้รับแรงกดดันจากอุปทานที่ล้นตลาด เนื่องจากมีการขยายและเพิ่มกำลังการผลิต ทั้งในจีน
ไทย สิงคโปร์ และตะวันออกกลางตั้งแต่ปี 2552
ซึ่งคิดเป็นอุปทานส่วนเพิ่มของสารอะโรมาติกส์โดยรวมถึง 10.5 ล้านตันต่อปี
โดยเป็นสารพาราไซลีน 5.3 ล้านตันต่อปี สารเบนซีน 3 ล้านตันต่อปี และสารโทลูอีน 2.2
ล้านตันต่อปี จากสถานการณ์ดังกล่าว ส่งผลให้ราคาอะโรมาติกส์ปรับตัวลดลงอย่างมาก
จนไปแตะระดับตํ่าสุดของปีในเดือนกรกฎาคม
เป็นเหตุให้โรงอะโรมาติกส์หลายแห่งที่มีต้นทุนการผลิตสูง เช่น โรงผลิตในญี่ปุ่น และไต้หวัน
จำเป็นต้องลดกำลังการผลิต
หรือตัดสินใจปรับแผนหยุดการผลิตเพื่อซ่อมบำรุงแทนในช่วงที่ราคาผลิตภัณฑ์ตกตํ่า

อย่างไรก็ตาม ราคาอะโรมาติกส์ในช่วงครึ่งปีหลังมีการปรับตัวดีขึ้นอย่างมาก
โดยสถานการณ์อุปทานล้นตลาดเริ่มคลี่คลายจากความพยายามของผู้ผลิตในภูมิภาคที่ต้องการจะควบคุมปริมาณผลิต
อีกทั้งปัจจัยภายนอกอื่นๆ ที่เข้ามามีผลกระทบทำให้ปริมาณสารอะโรมาติกส์ในตลาดปรับลดน้อยลง
ได้แก่
การปรับกระบวนการผลิตของโรงอะโรมาติกส์หลายแห่งในประเทศอิหร่านเพื่อหันไปผลิตนํ้ามันเบนซินไว้ใช้ในประเทศแทนเพื่อชดเชยการนำเข้า
หลังจากถูกมาตรการควํ่าบาตรจากนานาประเทศทำให้ไม่สามารถนำเข้านํ้ามันเบนซินได้
ประกอบกับในช่วงเวลาไล่เลี่ยกันนั้น
มีโรงอะโรมาติกส์หลายแห่งประสบปัญหาทำให้ต้องหยุดการผลิตไป
ในขณะที่มีความต้องการผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์เพิ่มขึ้นมาก

สัดส่วนปริมาณการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศปี 2553

[]

ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) กระทรวงพลังงาน

ตามฤดูกาล เพื่อนำไปผลิตเป็นสินค้าสำหรับช่วงเทศกาลคริสต์มาส และปีใหม่ นอกจากนี้
ปัญหาการขาดแคลนเส้นใยฝ้ายในตลาดโลก
ส่งผลให้ราคาฝ้ายปรับตัวขึ้นทำสถิติสูงสุดเป็นประวัติการณ์
ทำให้ผู้ผลิตสิ่งทอต้องหันมาใช้เส้นใยโพลีเอสเตอร์ซึ่งมีสารพาราไซลีนเป็นส่วนผสมหลักมากขึ้นแทน
อีกทั้งยังมีความต้องการสารพาราไซลีนส่วนเพิ่มจากโรงพีทีเอใหม่ ที่มีกำลังการผลิตรวม 6
แสนตันที่ขึ้นมาในช่วงปลายปีจากสถานการณ์ตลาดพาราไซลีนที่ดีมาก ประกอบกับราคาวัตถุดิบที่สูงขึ้น
ช่วยหนุนให้ราคาผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ตัวอื่นๆ ปรับสูงขึ้นตามไปด้วย

4.2.2 ภาวะอุตสาหกรรมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานและยางมะตอยปี 2553

จากการที่เศรษฐกิจโลกกลับมาขยายตัวอีกครั้ง
ส่งผลให้ความต้องการใช้นํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานปรับตัวเพิ่มขึ้น
โดยเฉพาะในเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ นำโดยจีน
ที่มีความต้องการใช้นํ้ามันหล่อลื่นสำหรับภาคการเกษตร
และอุตสาหกรรมยานยนต์เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่อุปทานมีอยู่ค่อนข้างจำกัด
เนื่องจากโรงกลั่นนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานในภูมิภาคประสบปัญหา และได้ทำการหยุดการผลิต ได้แก่
โรงกลั่นนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานในอินโดนีเซีย ซึ่งได้หยุดการผลิตตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2553
และโรงกลั่นนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานในไต้หวัน ที่หยุดการผลิตไปในเดือนกรกฎาคม 2553
จึงทำให้อุปทานของนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานไม่เพียงพอต่อความต้องการ จากปัจจัยพื้นฐานดังกล่าว
ส่งผลให้ราคาของนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานปรับเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ต้นปี 2553 เป็นต้นมา

ส่วนความต้องการใช้ยางมะตอยในปี 2553 ในภูมิภาคอยู่ในระดับที่สูงมาก
เนื่องจากแผนกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ
ภายในภูมิภาคส่งผลให้ราคาของยางมะตอยปรับเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
และมีราคาสูงกว่าราคานํ้ามันเตานับตั้งแต่ต้นปี 2553 เป็นต้นมา
(ปกติราคายางมะตอยจะตํ่ากว่าราคานํ้ามันเตา) ถึงแม้ว่าจะเกิดภาวะนํ้าท่วม
และฝนตกหนักเป็นช่วงเวลานานในช่วงครึ่งปีหลัง
แต่ความต้องการใช้ยางมะตอยในภูมิภาคก็ยังคงมีอยู่มากโดยเฉพาะจากจีน
ซึ่งเป็นผลมาจากการลงทุนโครงการต่างๆ ของภาครัฐ

4.2.3 ภาวะตลาดสารทำละลายในประเทศปี 2553

ตลาดสารทำละลายในปี 2553 มีการปรับตัวในทิศทางที่ดีขึ้นตามการขยายตัวของเศรษฐกิจโลก
ทำให้อุปสงค์ของการใช้สารทำละลายในอุตสาหกรรมต่างๆ เพิ่มขึ้นมากกว่าร้อยละ 15
เมื่อเทียบกับปีก่อน ซึ่งในไตรมาสที่ 1 อุปสงค์มีการขยายตัวมากกว่าร้อยละ 20
โดยอุตสาหกรรมรถยนต์ และอุตสาหกรรมต่อเนื่อง เช่น อุตสาหกรรมผลิตชิ้นส่วน ยางรถยนต์
เพื่อการส่งออกของไทยเติบโตอย่างมาก รวมทั้งการผลิตในภาคอุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์
อุปกรณ์คอมพิวเตอร์ และอุปกรณ์สื่อสาร มีการเติบโตเพิ่มขึ้นเช่นกัน
สำหรับการบริโภคภายในประเทศในไตรมาสที่ 1 มีทิศทางเดียวกับการส่งออก
แต่ตลาดสารทำละลายได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบทางการเมือง
รวมทั้งปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อม และการชุมนุมรอบนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุดในไตรมาสที่ 2
ทำให้อุตสาหกรรมต่างๆ ไม่สามารถดำเนินการผลิตได้ตามเป้าหมาย การส่งออกมีปัญหา
ทำให้ยอดการใช้สารทำละลายลดลง เมื่อเหตุการณ์สงบลง
และปัญหาเรื่องสิ่งแวดล้อมเริ่มคลี่คลายในไตรมาสที่ 3
ทำให้อุปสงค์ของสารทำละลายปรับเพิ่มขึ้นมาใกล้เคียงกับไตรมาสที่ 1 ส่วนในไตรมาสที่ 4
ผู้ผลิตเพื่อการส่งออกเริ่มประสบปัญหาจากการแข็งค่าของเงินบาท ประกอบกับปัญหานํ้าท่วมในหลายๆ
จังหวัด ส่งผลให้อุปสงค์ในช่วงปลายปีปรับลดลงอีกครั้ง

สำหรับด้านอุปทานในปี 2553 พบว่าการผลิตสารทำละลายภายในประเทศมีเพิ่มมากขึ้น
เนื่องจากมีการขยายกำลังการผลิตของโรงงานผลิตในประเทศจากหลายโครงการทำให้ผลิตภัณฑ์สารทำละลายบางชนิดมีมากเกินความต้องการสำหรับตลาดภายในประเทศ
ส่งผลให้เกิดการแข่งขันในประเทศเป็นไปอย่างเข้มข้น

4.2.4 ภาวะอุตสาหกรรมการขนส่งผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปทางนํ้าปี 2553

ตลาดเรือขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีโดยรวมในปี 2553 ปรับตัวดีขึ้นจากปีก่อน
ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก และปริมาณการค้าภายในภูมิภาคที่ปรับตัวสูงขึ้น โดยเฉพาะจากจีน
เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น และไต้หวัน ที่มีการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในระดับที่ค่อนข้างสูง
ประกอบกับสภาวะตลาด และราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีที่ปรับตัวดีขึ้น
ส่งผลให้มีความต้องการใช้เรือประเภทผนัง 2 ชั้น (Double Hull) มากขึ้นด้วย
ทำให้อัตราค่าระวางเรือโดยเฉลี่ยในช่วงครึ่งแรกของปีปรับเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 10-15
เมื่อเทียบจากปี 2552

ส่วนในช่วงกลางปี
อัตราค่าระวางเรือโดยเฉลี่ยปรับตัวลดลงตามสภาวะตลาดปิโตรเคมีที่ซบเซาในขณะนั้น
ก่อนที่จะปรับตัวดีขึ้นค่อนข้างมากในครึ่งหลังของปี
จากความต้องการจ้างเรือเพื่อขนส่งนํ้ามันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีที่เพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของตลาด
และระดับราคาของผลิตภัณฑ์ทั้งสองกลุ่มที่อยู่ในระดับที่ค่อนข้างสูง

4.2.5 ภาวะตลาดเอทานอลปี 2553

ในปี 2553
ปริมาณความต้องการใช้เอทานอลสำหรับเป็นเชื้อเพลิงในการผสมเป็นแก๊สโซฮอล์ภายในประเทศยังคงอยู่ที่ระดับประมาณ
1.2ล้านลิตรต่อวัน ซึ่งใกล้เคียงกับปริมาณการใช้ในปี 2552
แม้ว่าภาครัฐจะผลักดันให้มีการใช้เอทานอลอย่างต่อเนื่องด้วยมาตรการทางด้านการกำหนดภาษีเพื่อจูงใจให้ผู้บริโภคหันไปใช้นํ้ามันแก๊สโซฮอล์เพิ่มขึ้นก็ตาม

ส่วนทางด้านกำลังการผลิตของโรงงานเอทานอลในปี 2553 ปรับเพิ่มขึ้น 150,000 ลิตรต่อวัน
มาอยู่ที่ 2.93 ล้านลิตรต่อวัน แต่ปริมาณการผลิตเอทานอลจริงมีอยู่เพียง 1.2-1.3 ล้านลิตรต่อวัน
ส่วนที่เกินจากความต้องการของตลาดเพียงเล็กน้อยนั้นมีการนำส่งออก คิดเป็นประมาณ 0.14
ล้านลิตรต่อวัน หรือร้อยละ 10 ของปริมาณการขายเอทานอลทั้งหมดในประเทศ

ส่วนราคาเฉลี่ยเอทานอลในปี 2553 ปรับเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ 23.4 บาทต่อลิตร จาก 20 บาทในปี
2552 เนื่องจากราคาวัตถุดิบที่ปรับตัวสูงขึ้นจากปัญหาความแปรปรวนของสภาพอากาศ ฝนทิ้งช่วง
ภาวะแห้งแล้ง รวมถึงปัญหาศัตรูพืชและโรคระบาด
ซึ่งส่งผลให้ผลผลิตพืชที่ใช้เป็นวัตถุดิบมีจำนวนลดลง โดยเฉพาะมันสำปะหลังที่ลดลงร้อยละ 29.1
และอ้อยที่ลดลงร้อยละ 5.3

4.2.6 ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้าปี 2553

ปริมาณการใช้ไฟฟ้าในประเทศปี 2553 ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องจากปี 2552
ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ ทั้งทางด้านการบริโภค การลงทุนภาคเอกชน
และการขยายตัวของภาคอุตสาหกรรม โดยปริมาณการใช้ไฟฟ้าสะสมเฉลี่ยต่อเดือนในปี 2553
(ช่วงระยะเวลา 10 เดือน) อยู่ที่ประมาณ 12,500 กิกะวัตต์ต่อชั่วโมง
ซึ่งปรับตัวสูงขึ้นมากถึงร้อยละ 10.9 เมื่อเทียบกับช่วงเวลาเดียวกันของปี 2552
โดยภาคอุตสาหกรรมยังคงเป็นภาคที่มีการใช้ไฟ้ฟ้ามากที่สุด คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 45
ตามมาด้วยภาคธุรกิจ และภาคที่อยู่อาศัยทางด้านปริมาณการผลิตไฟฟ้าในประเทศปี 2553
ปรับตัวสูงขึ้นในทิศทางเดียวกันกับปริมาณการใช้ไฟฟ้า โดยปริมาณการผลิตไฟฟ้าเฉลี่ยต่อเดือนในปี
2553 อยู่ที่ประมาณ 13,800 กิกะวัตต์ต่อชั่วโมง เพิ่มขึ้นร้อยละ 11.2 จากปี 2552
โดยแบ่งออกเป็นการผลิตของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ร้อยละ 45
ผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่ (IPP) ร้อยละ 42 ผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายเล็ก (SPP) ร้อยละ 8
และนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านร้อยละ 5
โดยก๊าซธรรมชาติยังคงเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของประเทศ โดยมีสัดส่วนคิดเป็นร้อยละ
72 ส่วนเชื้อเพลิงอื่นได้แก่ ถ่านหินและลิกไนต์ มีสัดส่วนร้อยละ 19 พลังนํ้า ร้อยละ 3 นํ้ามันเตา
ร้อยละ 0.4 นำเข้า ร้อยละ 5 และแหล่งอื่นๆ ร้อยละ 2

ส่วนค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติ (ค่าเอฟที) ในปี 2553 ทรงตัวตั้งแต่ปี 2552 ที่ 92.55
สตางค์ต่อหน่วย

ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลกในปี 2554

กองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คาดการณ์ว่าเศรษฐกิจโลกในปี 2554
จะยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่องในอัตราร้อยละ 4.2
โดยเศรษฐกิจของประเทศที่พัฒนาแล้วจะขยายตัวที่ประมาณร้อยละ 2.2
ในขณะที่ประเทศที่กำลังพัฒนา นำโดยจีนและอินเดียจะเติบโตในอัตราที่มากกว่าที่ประมาณร้อยละ
6.4 โดย IMF
มองว่าจีนจะยังคงเป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจของภูมิภาคเอเชียและของโลกในปี
2554 ให้เติบโตอย่างต่อเนื่อง

อย่างไรก็ตาม เศรษฐกิจโลกอาจขยายตัวได้น้อยกว่าที่คาดการณ์ไว้ เนื่องจากยังมีปัจจัยเสี่ยงต่างๆ
ที่จำเป็นต้องได้รับการแก้ไข
ไม่ว่าจะเป็นปัญหาอัตราการว่างงานในประเทศที่พัฒนาแล้วที่ยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูง
ปัญหาหนี้สาธารณะของสหภาพยุโรป และปัญหาฟองสบู่ในภาคอสังหาริมทรัพย์ของจีน ดังนั้น
รัฐบาลต่างๆ ทั่วโลกน่าจะต้องดำเนินนโยบายการเงินแบบผ่อนปรนต่อเนื่องไปอีกระยะหนึ่ง เช่น
การคงอัตราดอกเบี้ยนโยบายระดับตํ่า หรือการอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบโดยการเข้าซื้อพันธบัตรรัฐบาล
เพื่อให้เศรษฐกิจโลกสามารถกลับไปสู่การฟื้นตัวอย่างยั่งยืนในอนาคต

ภาวะตลาดนํ้ามันดิบและนํ้ามันสำเร็จรูปในปี 2554

ในปี 2554 คาดว่าราคานํ้ามันดิบดูไบจะยังคงผันผวน และมีราคาเฉลี่ยอยู่ที่ประมาณ 85
เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ปรับสูงขึ้นจากราคาเฉลี่ย ในปี 2553 ที่ประมาณ 78 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรล
เนื่องจากความต้องการใช้นํ้ามันของโลกมีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้นตามเศรษฐกิจโลกที่ขยายตัว
ซึ่งส่งผลให้ปริมาณนํ้ามันคงคลังทั่วโลกที่อยู่ในระดับสูงมาตลอดนับจากปี 2552 ปรับลดลง
ประกอบกับโอเปคจะยังคงควบคุมปริมาณการผลิตนํ้ามันดิบเพื่อรักษาสมดุลของตลาด
และระดับราคานํ้ามันไว้ โดยปัจจัยเสี่ยงในด้านต่างๆ ได้แก่
การเคลื่อนย้ายเงินลงทุนปัญหาการเมืองระหว่างประเทศ กฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ
ที่เข้มงวดมากขึ้น ความผันผวนของฤดูกาลและภัยธรรมชาติ จะเป็นปัจจัยที่ส่งผลให้ราคานํ้ามันในปี
2554 ปรับเพิ่มสูงขึ้น และมีความผันผวนต่อเนื่อง

อุปสงค์นํ้ามันสำเร็จรูป

แนวโน้มความต้องการใช้นํ้ามันของโลกในปี 2554 ยังคงขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
โดยสำนักงานพลังงานสากล (IEA) ประมาณการความต้องการใช้นํ้ามันของโลกในปี 2554
จะเฉลี่ยอยู่ที่ 89.0 ล้านบาร์เรลต่อวัน ปรับเพิ่มขึ้น 1.5 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากปี 2553
โดยกว่าครึ่งของความต้องการใช้ส่วนที่เพิ่มขึ้นนั้นมาจากภูมิภาคเอเชีย นำโดยจีน และอินเดีย
ส่วนความต้องการใช้จากกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้วไม่ว่าจะเป็นสหรัฐอเมริกา ยุโรป
และญี่ปุ่นอาจจะกลับไปหดตัวอีกครั้ง
เนื่องจากประสิทธิภาพการใช้นํ้ามันที่สูงขึ้นและการสนับสนุนพลังงานทดแทนของภาครัฐ

อุปทานนํ้ามันดิบ

ในปี 2554 อุปทานนํ้ามันดิบของกลุ่มนอกโอเปคมีแนวโน้มปรับเพิ่มขึ้น
ส่วนใหญ่มาจากแหล่งผลิตในละตินอเมริกาและกลุ่มประเทศอดีตสหภาพโซเวียต
รวมทั้งอุปทานก๊าซธรรมชาติของกลุ่มโอเปคที่จะปรับเพิ่มขึ้นเช่นกัน
ซึ่งส่วนเพิ่มนี้สามารถรองรับความต้องการใช้นํ้ามันของโลกที่จะปรับเพิ่มขึ้นในปี 2554 ได้เพียงพอ
ดังนั้น ความต้องการนํ้ามันดิบจากกลุ่มโอเปค ในปี 2554 น่าจะอยู่ในระดับใกล้เคียงกับปี 2553
และกำลังการผลิตส่วนเกินของโอเปคจะยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูง ซึ่งปัจจัยนี้จะกดดันราคาในปี
2554 ไม่ให้ปรับเพิ่มขึ้นมากนัก

ปริมาณนํ้ามันคงคลัง

ปริมาณนํ้ามันคงคลังทั่วโลกในปี 2554 น่าจะยังคงทรงตัวอยู่ในระดับสูง แต่จะค่อยๆ
ปรับตัวลดลงจากความต้องการใช้นํ้ามันที่ปรับตัวสูงขึ้น และกลับมาสู่ระดับปกติได้ในช่วงครึ่งหลังของปี
ในขณะที่ปริมาณนํ้ามันสำรองนอกชายฝั่งก็มีแนวโน้มปรับตัวลดลงหลังจากปริมาณการใช้นํ้ามันดีเซลเพื่อทำความร้อนปรับสูงขึ้นมากในช่วงฤดูหนาว

กำลังการผลิตของโรงกลั่นในภูมิภาค

ในปี 2554 คาดว่าจะมีกำลังการผลิตของโรงกลั่นในภูมิภาคปรับเพิ่มขึ้นเพียง 120,000
บาร์เรลต่อวันโดยจะมาจากจีน อินเดีย และปากีสถาน
ซึ่งกำลังการผลิตส่วนเพิ่มนี้มีปริมาณตํ่ากว่าที่ได้ประมาณการไว้ในปีก่อนหน้ามาก
เนื่องจากมีโรงกลั่นบางแห่งเลื่อนกำหนดการเปิดเดินเครื่องออกไป และมีโรงกลั่นบางแห่งในญี่ปุ่น
และจีน (กำลังการผลิตรวม 420,000 บาร์เรลต่อวัน) มีแผนที่จะปิดตัวลงในปี 2554
ซึ่งปัจจัยดังกล่าวจะช่วยผ่อนคลายแรงกดดันด้านอุปทานส่วนเกินของโรงกลั่นในภูมิภาคลงได้

การเคลื่อนย้ายเงินลงทุน

ในปี 2554 คาดว่านักลงทุนจะยังคงเคลื่อนย้ายเงินลงทุนมายังตลาดนํ้ามันเพิ่มขึ้น
เนื่องจากสภาพคล่องในตลาด

ที่ปรับเพิ่มขึ้น หลังจากการอัดฉีดเงินจำนวนมากถึง 600,000 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
ของธนาคารกลางสหรัฐอเมริกาตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2553 ถึงเดือนมิถุนายน 2554 นอกจากนี้
ค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ ที่มีแนวโน้มอ่อนค่า จะสร้างแรงจูงใจให้มีการลงทุนในสินค้าโภคภัณฑ์
ซึ่งรวมถึงผลิตภัณฑ์นํ้ามัน เพื่อป้องกันความเสี่ยงเพิ่มมากขึ้น อย่างไรก็ตาม
ด้วยปัจจัยพื้นฐานของตลาดนํ้ามันที่ไม่ได้สนับสนุนให้ราคาอยู่ในระดับที่สูงมากจนเกินไป
ความไม่มั่นใจเกี่ยวกับสภาพเศรษฐกิจโลก และปัญหาหนี้ในยุโรป อาจทำให้นักลงทุนเทขายนํ้ามัน
และหันไปลงทุนในค่าเงินดอลลาร์สหรัฐฯ พันธบัตรรัฐบาล หรือทองคำที่มีความเสี่ยงตํ่ากว่า

สถานการณ์การเมืองภายในประเทศผู้ผลิตนํ้ามันดิบ

ปัญหาโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่านกับชาติตะวันตก
และเหตุการณ์ความไม่สงบภายในประเทศของไนจีเรียน่าจะยังคงดำเนินต่อไปในปี 2554
แต่ไม่น่าจะส่งผลกระทบรุนแรงต่อราคานํ้ามันเหมือนเช่นในอดีต เนื่องจากปัจจุบัน
กลุ่มโอเปคมีกำลังการผลิตส่วนเกินจำนวนมาก
และมีความพร้อมจะเพิ่มกำลังผลิตเพื่อทดแทนส่วนที่หายไปได้ทันที

ฤดูกาลและภัยธรรมชาติ

ส่งผลให้ราคานํ้ามันในแต่ละฤดูกาลมีความผันผวนที่แตกต่างกัน
เนื่องจากความต้องการใช้นํ้ามันแต่ละประเภทแตกต่างกันไปตามฤดูกาล เช่น
การใช้นํ้ามันเบนซินจะปรับสูงขึ้นในช่วงฤดูท่องเที่ยวหน้าร้อนของสหรัฐฯ
ส่วนการใช้นํ้ามันดีเซลเพื่อทำความร้อนจะปรับสูงขึ้นในช่วงฤดูหนาว
ส่วนฤดูกาลเฮอริเคนในมหาสมุทรแอตแลนติกอาจจะส่งผลกระทบต่อกำลังการผลิตนํ้ามันดิบของสหรัฐฯ
ในบริเวณอ่าวเม็กซิโก ซึ่งจะทำให้ราคานํ้ามันปรับตัวสูงขึ้นได้ นอกจากนี้
ภัยธรรมชาติที่อาจจะเกิดขึ้นจะส่งผลให้ราคานํ้ามันผันผวนอย่างมาก
เนื่องจากการผลิตและความต้องการใช้นํ้ามันอาจจะหยุดชะงักลง

กฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ

แนวโน้มการบังคับใช้กฎหมายการปฏิรูปทางการเงินของสหรัฐฯ
และแผนการปฏิรูปการขุดเจาะนํ้ามันบริเวณทะเลลึกของสหรัฐฯ
ซึ่งเป็นผลมาจากการรั่วไหลของนํ้ามันครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์ในอ่าวเม็กซิโก
รวมทั้งนโยบายส่งเสริมการใช้พลังงานให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
และการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทน
อาจจะส่งผลกระทบต่อทั้งความต้องการใช้นํ้ามันและปริมาณการผลิตนํ้ามันในอนาคต

ภาวะตลาดนํ้ามันในประเทศปี 2554

สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลังคาดการณ์ว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2554
มีแนวโน้มที่จะขยายตัวอยู่ในกรอบร้อยละ 4-5 (ข้อมูล ณ วันที่ 28 ธันวาคม 2553)
โดยได้รับแรงสนับสนุนจากการใช้จ่ายภายในประเทศ
และเศรษฐกิจโลกที่มีแนวโน้มขยายตัวอย่างต่อเนื่องจากปี 2553 อย่างไรก็ดี
การแข็งค่าของเงินบาท
และทิศทางอัตราดอกเบี้ยนโยบายยังคงเป็นความเสี่ยงหลักสำหรับเศรษฐกิจในปี 2554
สำหรับทิศทางการใช้นํ้ามันสำเร็จรูปโดยรวมในประเทศในปี 2554
คาดว่าจะปรับเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 1-2 จากปี 2553
โดยเฉพาะความต้องการใช้ก๊าซหุงต้มยังคงขยายตัวสูงที่ระดับประมาณร้อยละ 8-10
จากนโยบายภาครัฐที่ยังคงตรึงราคาขายปลีกก๊าซหุงต้มภายในประเทศในราคาตํ่ากว่าราคาตลาดโลก
ในขณะที่ความต้องการใช้นํ้ามันสำเร็จรูปชนิดอื่นๆ คาดว่าจะกลับเข้าสู่การขยายตัวในอัตราปกติ
โดยนํ้ามันเบนซินและดีเซลคาดว่าจะขยายตัวเพียงเล็กน้อยจากปี 2553
เนื่องจากราคาขายปลีกที่จะปรับสูงขึ้นตามราคาตลาดโลก
และผลจากการสนับสนุนพลังงานทดแทนจากภาครัฐ ส่วนนํ้ามันอากาศยาน
และนํ้ามันเตาจะขยายตัวประมาณร้อยละ 4 และร้อยละ 3 ตามลำดับ

ด้านปริมาณการผลิตนํ้ามันสำเร็จรูปในประเทศมีแนวโน้มที่จะทรงตัวและอาจปรับลดลงเล็กน้อยเมื่อเทียบจากปี
2553
เนื่องจากโรงกลั่นนํ้ามันหลายโรงมีกำหนดการที่จะหยุดหรือปรับลดกำลังการผลิตบางส่วนเพื่อทำการเชื่อมต่อกับหน่วยผลิตใหม่สำหรับการผลิตนํ้ามันเบนซิน
และนํ้ามันดีเซลที่มีคุณภาพสูงตามมาตรฐาน EURO IV ที่จะเริ่มบังคับใช้ตามกฎหมายตั้งแต่วันที่ 1
มกราคม 2555 เป็นต้นไป

ภาวะตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2554

ในปี 2554
จะยังคงมีโรงผลิตอะโรมาติกส์แห่งใหม่เข้ามาในตลาดอย่างต่อเนื่องจากประเทศเกาหลีใต้
และประเทศจีน คิดเป็นกำลังการผลิตสารพาราไซลีนส่วนเพิ่มรวมกว่า 1.9 ล้านตันต่อปี นอกจากนี้
มาตรฐานน้ำมันเบนซินใหม่ (MSAT II) ในประเทศสหรัฐอเมริกา ซึ่งจะเริ่มบังคับใช้ในปี 2554
ซึ่งกำหนดให้มีองค์ประกอบของสารเบนซีนในเนื้อนํ้ามันมีไม่เกินร้อยละ 0.62 (โดยปริมาตร)
ปรับลดลงจากเดิมที่ร้อยละ 1 (โดยปริมาตร)
ส่งผลให้จะมีปริมาณสารเบนซีนในตลาดเพิ่มมากขึ้นประมาณ 5-7 แสนตันต่อปี
และลดปริมาณความต้องการนำเข้าสารเบนซีนของสหรัฐอเมริกาลง อย่างไรก็ตาม
แม้ว่าจะมีอุปทานใหม่เกิดขึ้นพอสมควรในปี 2554
การเติบโตของเศรษฐกิจโลกจะมีส่วนช่วยเพิ่มปริมาณอุปสงค์ในตลาดอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะกำลังการผลิตใหม่ของโรงผลิตสินค้าปลายนํ้าจะช่วยเข้ามาลดอุปทานส่วนเกินในตลาดได้และหนุนให้ส่วนต่างระหว่างราคาผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์
และราคาวัตถุดิบปรับตัวสูงขึ้นในปี 2554

ภาวะตลาดนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานและยางมะตอยในปี 2554

คาดว่าอุปสงค์โดยรวมของตลาดนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานยังอยู่ในทิศทางที่ดี จากปัจจัยสนับสนุนในหลายๆ
ด้าน ได้แก่ อุปสงค์ที่ยังคงเพิ่มขึ้นของทวีปเอเชีย โดยเฉพาะจีน
และอินเดียที่ภาคอุตสาหกรรมยานยนต์มีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
ส่งผลให้ความต้องการของนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานเพิ่มขึ้นตามไปด้วย อย่างไรก็ตาม ในปี 2554
อุปทานภายในภูมิภาคมีแนวโน้มปรับเพิ่มมากขึ้น หลังจากโรงกลั่นในอินโดนีเซีย
และไต้หวันที่ได้หยุดทำการผลิตไปในปี 2553 เนื่องจากไฟไหม้ คาดว่าจะกลับมาดำเนินการผลิตได้
ซึ่งจะเป็นปัจจัยหลักกดดันต่อตลาดนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานในปี 2554
และทำให้ส่วนต่างราคาของนํ้ามันหล่อลื่นพื้นฐานกับนํ้ามันเตาซึ่งเป็นวัตถุดิบปรับลดลงมาสู่ระดับปกติในส่วนของยางมะตอย
คาดว่าอุปสงค์จะยังอยู่ในระดับสูงต่อเนื่องจากปี 2553 จากแผนกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ
ในภูมิภาค และโครงการต่างๆ ที่เลื่อนมาจากช่วงปลายปี 2553 เนื่องจากอุทกภัยที่เกิดขึ้นในหลายๆ
ประเทศ รวมทั้งจีน ซึ่งยังคงมีความต้องการใช้ยางมะตอยมากที่สุดในภูมิภาคนี้

ภาวะตลาดสารทำละลายในปี 2554

ตลาดสารทำละลายในปี 2554 มีแนวโน้มปรับตัวในทิศทางที่ดีขึ้น
เนื่องจากคาดว่าเศรษฐกิจทั่วโลกยังคงขยายตัวต่อเนื่อง
โดยประเทศในเอเชียเป็นกลุ่มที่มีการขยายตัวสูงสุด
ซึ่งจะส่งผลทำให้ความต้องการใช้สารทำละลายในอุตสาหกรรมต่างๆ
มีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้นตามการเติบโตของการบริโภคในประเทศไทย
ความต้องการในส่วนการผลิตสำหรับภาคอุตสาหกรรมสี กาว เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย
มีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้น เนื่องจากการปรับปรุง ซ่อมแซม ที่อยู่อาศัย ถนน รถยนต์
รวมทั้งโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ หลังจากเกิดปัญหานํ้าท่วมช่วงปลายปี 2553

ภาวะอุตสาหกรรมการขนส่งนํ้ามันสำเร็จรูปและปิโตรเคมีในปี 2554

ภาวะโดยรวมของตลาดเรือขนส่งนํ้ามันมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้นในปี 2554
ตามปริมาณการนำเข้าและส่งออกผลิตภัณฑ์นํ้ามันสำเร็จรูป
และปิโตรเคมีในภูมิภาคที่มีแนวโน้มสูงขึ้นตามการขยายตัวของเศรษฐกิจโลก และของภูมิภาคเอเชีย
โดยเฉพาะจากจีน ซึ่งยังคงมีอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจอยู่ในระดับสูง
ซึ่งจะทำให้ความต้องการใช้เรือเพื่อขนส่งผลิตภัณฑ์นํ้ามันสำเร็จรูป
และผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีปรับเพิ่มสูงขึ้นนอกเหนือจากปริมาณความต้องการใช้เรือที่เพิ่มขึ้นแล้ว
จำนวนเรือที่พร้อมที่จะให้บริการในภูมิภาคกลับมีแนวโน้มที่จะลดลง
อันเนื่องมาจากการขยายตัวของเส้นทางการค้าระหว่างภูมิภาคตะวันออกกลางและจีน
และระหว่างกลุ่มประเทศตะวันตกและภูมิภาคเอเชีย
ซึ่งจะส่งผลให้เรือที่ถูกว่าจ้างให้บรรทุกสินค้าในเส้นทางดังกล่าวต้องใช้ระยะเวลาเดินทางนานขึ้น
ส่งผลให้กลับมารับสินค้าภายในภูมิภาคได้ช้าลง ซึ่งจะทำให้อุปทานเรือที่มีอยู่ในตลาดจรปรับลดลง
อีกทั้งกฎระเบียบของท่าเรือในการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปและปิโตรเคมีที่มีความเข้มงวดมากขึ้นจะส่งผลทำให้อัตราค่าขนส่งในปีหน้ามีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นไปอีก

ภาวะตลาดเอทานอลในปี 2554

คาดว่าปริมาณความต้องการเอทานอลภายในประเทศปี 2554 จะขยายตัวเล็กน้อย มาอยู่ที่ประมาณ
1.5 ล้านลิตรต่อวัน จากประมาณ1.2 ล้านลิตรต่อวันในปี 2553
เนื่องจากราคานํ้ามันในตลาดโลกที่มีแนวโน้มสูงขึ้น
และนโยบายสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนจากภาครัฐในปี 2554
มีโรงงานเอทานอลใหม่เปิดดำเนินงาน 4 โรง ซึ่งคิดเป็นกำลังการผลิตรวม 1.6 ล้านลิตรต่อวัน
ทำให้กำลังการผลิตเอทานอลรวมในประเทศเพิ่มขึ้นเป็น 4.6 ล้านลิตรต่อวัน อย่างไรก็ดี
ปริมาณการผลิตจริงนั้นยังคงขึ้นอยู่กับปริมาณความต้องการภายในประเทศ และราคาวัตถุดิบเป็นหลัก
โดยผลผลิตเอทานอลบางส่วนจะจัดเก็บเป็นสต็อกของผู้ผลิต และผู้ประกอบการนํ้ามัน
และเพื่อส่งออกสำหรับราคาเอทานอลคาดว่าจะปรับตัวสูงขึ้นเนื่องจากวัตถุดิบในการผลิตได้รับผลกระทบต่อเนื่องจากปัญหาภัยธรรมชาติ
ทั้งภัยนํ้าท่วมและภัยแล้งจากปี 2553 โดยเฉพาะปริมาณผลผลิตมันสำปะหลังที่ลดลงอย่างมาก
ในขณะที่ราคากากนํ้าตาลจะยังคงทรงตัวเนื่องจากผลผลิตอ้อยได้รับผลกระทบเพียงเล็กน้อย

ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้าในปี 2554

ความต้องการพลังงานไฟฟ้าในประเทศในปี 2554 มีแนวโน้มปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 4.5
เมื่อเทียบจากปี 2553 ตามการคาดการณ์ภาวะเศรษฐกิจในประเทศที่ปรับตัวดีขึ้น
ซึ่งจะส่งผลให้การใช้ไฟฟ้าในภาคอุตสหกรรม และภาคธุรกิจขยายตัวสูงขึ้นต่อเนื่องจากปี 2553
นอกจากนี้การขยายตัวของปริมาณความต้องการใช้ไฟฟ้ายังได้รับแรงสนับสนุนจากแนวโน้มการดำเนินนโยบายตรึงราคาค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติ
(ค่าเอฟที) ต่อไป เพื่อเร่งฟื้นฟูเศรษฐกิจ
และบรรเทาปัญหาความเดือนร้อนของประชาชนที่ได้รับผลกระทบด้านพลังงานส่วนทางด้านกำลังการผลิตไฟฟ้าในปี
2554 คาดว่าจะปรับเพิ่มขึ้น 1,643 เมกะวัตต์ เนื่องจากมีการก่อสร้างโครงการโรงไฟฟ้า 7 โรง
และการปลดโรงไฟฟ้า 1 โรง

2.  กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลที่ใช้ในปัจจุบัน

อุตสาหกรรมน้ำมันปิโตรเลียมและไฟฟ้าอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงพลังงานโดยมีคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) เป็นผู้กำหนดนโยบาย แนวทาง และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน
ซึ่งมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติที่ได้รับความเห็นชอบโดยคณะรัฐมนตรีจะถูกนำไปขยายผลเพื่อให้มีการปฏิบัติโดยหน่วยงานภายใต้กระทรวงพลังงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นๆ
และเนื่องจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการฯ ทำหน้าที่ศึกษา วิเคราะห์
และจัดทำข้อเสนอเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณา
จึงเป็นหน่วยงานของกระทรวงพลังงานที่จะเกี่ยวข้องหรือมีผลต่อการกำหนดหลักเกณฑ์ต่างๆ
ในอุตสาหกรรมน้ำมันและไฟฟ้าดังกล่าว

นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551 สำนักนายกรัฐมนตรี
ได้แต่งตั้งคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ทำหน้าที่ในการกำกับอัตราค่าบริการ
มาตรฐานคุณภาพการให้บริการ การแข่งขัน ดูแลกองทุนพัฒนาไฟฟ้า
รวมถึงดูแลการใช้อสังหาริมทรัพย์อีกด้วย โดยมีสำนักงานกำกับกิจการพลังงาน (สกพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของ กกพ. รวมถึงทำการศึกษารวบรวม วิเคราะห์
และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงานสภาพการแข่งขันในการประกอบกิจการพลังงาน
พยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า และข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

ข้อริเริ่มใหม่จากรัฐบาล

รัฐบาลได้กำหนดแผนและเป้าหมายการอนุรักษ์พลังงานในช่วงปี 2550-2554 คาดการณ์ว่าจากปี
2550 ถึงปี 2554 จะมีการใช้พลังงานหมุนเวียนและพลังงานทดแทนอื่น ๆ เช่น แสงอาทิตย์ ลม น้ำ
ชีวมวล ชีวภาพ ทดแทนการใช้พลังงานเชิงพาณิชย์เพิ่มขึ้นจาก 3,274 พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบ เป็น
6,688 พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบ หรือจากร้อยละ 5.1 เป็นร้อยละ 9.2
ของความต้องการใช้พลังงานในปี 2554 และก๊าซธรรมชาติ 312 พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบ เป็น
2,170 พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบหรือคิดเป็นร้อยละ 3.0 ของความต้องการใช้พลังงานในปี 2554
ดังนั้น
เพื่อพัฒนาพลังงานทดแทนให้ได้ตามความต้องการรัฐบาลจึงกำหนดเป้าหมายในการพัฒนาพลังงานทดแทนตลอดจนนโยบายในการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน
ดังนี้

โครงการการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์

รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนเพื่อลดการนำเข้า
โดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อทดแทนสาร MTBE ในน้ำมันเบนซิน 95
และแทนเนื้อน้ำมันในน้ำมันเบนซิน 91 ในสัดส่วนร้อยละ 10 โดยในปี 2549 ได้มีมติ กพช.
เห็นชอบให้เปิดเสรีการขอจัดตั้งโรงงานผลิตและจำหน่ายเอทานอลเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
โดยมีจุดประสงค์เพื่อเร่งรัดและส่งเสริมให้มีการผลิตและจำหน่ายเอทานอลตามเป้าหมายที่กระทรวงพลังงานกำหนด
และกระทรวงพลังงานยังได้กำหนดแผนพัฒนาพลังงานทดแทน 15 ปี (พ.ศ. 2551-2565)
โดยมีภารกิจเพื่อให้ส่งเสริมการผลิตและการใช้เอทานอลไม่น้อยกว่า 9 ล้านลิตรต่อวันภายในปี
2565 เพื่อลดการพึ่งพาการใช้น้ำมัน และสร้างเสถียรภาพด้านพลังงานให้แก่ประเทศอีกด้วย

ทั้งนี้ ในปี 2553 มีการผลิตเอทานอลเฉลี่ยแล้วประมาณ 1.10 ล้านลิตรต่อวัน
และมีสัดส่วนการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ทุกประเภทเฉลี่ยประมาณ 11.97 ล้านลิตรต่อวัน
หรือคิดเป็นร้อยละ 60 ของปริมาณการใช้น้ำมันเบนซินทั้งหมด โดย ณ สิ้นเดือนกันยายน 2553
มีสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์จำนวน 4,333 แห่ง
แบ่งเป็นสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 (E10) 4,143 แห่ง
สถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 (E10) 2,894 แห่ง
สถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ (E20) 232 แห่ง และสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
(E85) 8 แห่ง          

ในปี 2553 มีโรงงานผลิตเอทานอลจำนวน 19 โรง กำลังการผลิตรวม 2,925,000 ลิตรต่อวัน
อันเนื่องมาจากนโยบายการสนับสนุนการใช้แก๊สโซฮอล์ของภาครัฐ อาทิเช่น

-   การเปิดเสรีการผลิตเชื้อเพลิงเอทานอล
    นำมาซึ่งการแข่งขันที่ทำให้ราคาจำหน่ายเอทานอลอยู่ในระดับต่ำสุด
    ยกเลิกระบบการให้ใบอนุญาตโดยคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพ

-   การกำหนดราคาเอทานอลตามกลไกตลาด
    กระทรวงพลังงานได้กำหนดราคาเอทานอลที่ใช้อ้างอิงสำหรับการจำหน่ายในประเทศ
    โดยอิงจากราคาต้นทุนในการนำเข้าจากประเทศบราซิลบวกกับค่าขนส่งโดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์
    ตั้งแต่วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2550 เป็นต้นมา
    ส่งผลให้ราคาเอทานอลในช่วงเวลาดังกล่าวลดลงถึง 5.9 บาทต่อลิตร

-   การรณรงค์ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนมั่นใจในคุณภาพของแก๊สโซฮอล์
    โดยกระทรวงพลังงานได้ประสานให้บริษัทผู้ค้าน้ำมันให้รับประกันการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้บริโภค

-   การเพิ่มประเภทผลิตภัณฑ์แก๊สโซฮอล์ โดยเพิ่มประเภท น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)
    และน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E85

-   นโยบายส่งเสริมการใช้ แก๊สโซฮอล์ 91 ด้วยการสร้างความมั่นใจในกลุ่มผู้ใช้จักรยานยนตร์

-   ลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงประมาณ 4-6 บาทต่อลิตร
    เพื่อให้ราคาขายปลีกแก๊สโซฮอล์ต่ำกว่าเบนซิน
    และเป็นการจูงใจให้ผู้บริโภคใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพิ่มมากขึ้น

-   การใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อรักษาเสถียรภาพของราคาน้ำมัน

-   ปรับลดราคาขายปลีกน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 เหลือลิตรละ 18.62 บาท
    เพื่อกระตุ้นให้ประชาชนสนใจใช้มากขึ้น จากเดิมลิตรละ 22.72
    เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาใช้แก๊สโซฮอล์อี 85 มากขึ้น
    รวมถึงรองรับการผลิตรถยนต์ที่ใช้อี 85 ที่จะออกสู่ตลาดต่อไปอีกด้วย

โครงการการพัฒนาและส่งเสริมไบโอดีเซล (Biodiesel)

สำหรับสถานการณ์การจำหน่ายไบโอดีเซลในปี 2553 นั้น มีปริมาณการจำหน่ายน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว
บี 3 (น้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา) อยู่ที่ 27.37 ล้านลิตรต่อวัน
และมีปริมาณการจำหน่ายไบโอดีเซล (บี 5) เฉลี่ย 17.82 ล้านลิตรต่อวัน
(ข้อมูลตั้งแต่เดือนมกราคม – พฤศจิกายน 2553) โดยลดลงจากปี 2552 ที่ 22.2 ล้านลิตรต่อวัน
และ โดย ณ สิ้นเดือนกันยายน 2553 มีสถานีบริการน้ำมันไบโอดีเซล (บี 5) รวมทั้งสิ้น 3,803
แห่ง เพิ่มขึ้นจากปีก่อนประมาณ 120 แห่ง ทั้งนี้
สาเหตุที่ยอดการใช้และจำหน่ายปลีกน้ำมันไบโอดีเซลลดลง
คาดว่าจะเนื่องมาจากราคาขายปลีกของน้ำมันไบโอดีเซลบี 3 และบี 5
ปรับตัวสูงขึ้นกว่าปีก่อนจากเดิมราคาน้ำมันไบโอดีเซลบี 3 เฉลี่ยอยู่ที่ 24.80 บาทต่อลิตร
ปรับเพิ่มขึ้นเป็น 28.69 บาทต่อลิตรโดยเฉลี่ยในปี 2553 และราคาน้ำมันไบโอดีเซลบี 5 เฉลี่ยอยู่ที่
22.76 บาทต่อลิตร ปรับเพิ่มขึ้นเป็น 27.57 บาทต่อลิตร
อันเป็นผลต่อเนื่องมาจากการปรับตัวขึ้นของราคาไบโอดีเซล (บี 100)
ที่ปรับตัวสูงขึ้นต่อเนื่องตลอดทั้งปี

-   อย่างไรก็ตาม เพื่อเป็นการจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาใช้น้ำมันไบโอดีเซลเพิ่มขึ้น
    กระทรวงพลังงานยังคงดำเนินนโยบายเพื่อส่งเสริมการใช้น้ำมันไบโอดีเซลอย่างต่อเนื่อง
    ดังนี้การสร้างความมั่นใจเรื่องคุณภาพน้ำมัน โดยกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
    ได้ออกประกาศกรมฯ เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2550 และบังคับใช้วันที่ 7 มิถุนายน 2550
    กำหนดให้ผู้ผลิตไบโอดีเซล บี 100 เพื่อเป็นเชื้อเพลิงจะต้องขึ้นทะเบียนการเป็นผู้ผลิตกับกรมฯ
    ซึ่งกรมฯ จะเป็นผู้รับรองและตรวจสอบคุณภาพการผลิตไบโอดีเซล บี 100 ให้อยู่ในมาตรฐาน

    -   การสนับสนุนการปลูกปาล์มน้ำมันเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
        โดยนำเงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปสนับสนุนการกู้ยืมของเกษตรกรเพื่อลงทุนปลูกปาล์มน้ำมัน

    -   การลดอัตราเงินนำส่งเข้ากองทุนน้ำมันและกองทุนอนุรักษ์พลังงานของ บี 5
        ต่ำกว่าน้ำมันดีเซล เป็นผลให้ราคาขายปลีกของ บี 5 ต่ำกว่าราคาน้ำมันดีเซล 1.00 –
        3.00 บาทต่อลิตร

ซึ่งจากมาตรการดังกล่าวได้ทำให้มีการใช้ไบโอดีเซล (บี 100) ในปี 2553 ประมาณ 1.6
ล้านลิตรต่อวัน ในส่วนของโรงงานผลิตไบโอดีเซลในปี 2553 นี้ มีผู้ผลิตไบโอดีเซล (บี 100)
ที่ได้คุณภาพตามประกาศกรมธุรกิจพลังงาน จำนวน 14 ราย (ข้อมูล ณ เดือนมิถุนายน 2553)
กำลังการผลิตรวม 6 ล้านลิตรต่อวัน

โครงการก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (Natural Gas for Vehicle: NGV)

รัฐบาลสนับสนุนให้มีการใช้ NGV ทั้งในรถยนต์ขนส่ง รถโดยสาร และรถยนต์ส่วนบุคคล
เพื่อประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิงและลดมลภาวะต่างๆ ที่เกิดขึ้นจากการเผาไหม้น้ำมันเชื้อเพลิงไม่สมบูรณ์
โดยรัฐบาลได้ดำเนินการตามาตรการต่าง ๆ เพื่อสนับสนุนการใช้ NGV อาทิ

-   มาตรการด้านภาษี
    มีการลดหย่อนและยกเว้นสำหรับอากรขาเข้าภาษีสรรพสามิตและภาษีป้ายรถยนต์ประจำปี

-   มาตรการด้านราคา ให้กำหนดราคา NGV ตามต้นทุน
    คือราคาก๊าซธรรมชาติบวกค่าดำเนินการที่เหมาะสม

-   มาตรการด้านกฎหมาย กำหนดให้รถแท็กซี่ใหม่จะต้องเปลี่ยนเป็นเครื่องยนต์ NGV ตั้งแต่ 31
    ธันวาคม 2550 เป็นต้นไป

-   มาตรการสนับสนุนการเปลี่ยนเครื่องยนต์ NGV ในรถยนต์ที่นั่งส่วนบุคคล รถร่วม ขสมก.
    และรถแท็กซี่เก่า

-   โครงการสร้างแรงจูงใจให้รถแท็กซี่เปลี่ยนไปใช้ NGV จำนวน 30,000 คัน โดยในปี 2553
    กระทรวงพลังงานอยู่ในระหว่างการจัดจ้างผู้รับเหมาติดตั้ง NGV และอุปกรณ์งวดแรกจำนวน
    15,000 ชุด หากโครงการดังกล่าวแล้วเสร็จคาดว่าจะช่วยลดปริมาณความต้องการใช้ LPG
    ลงได้ประมาณ 30,000 ตันต่อเดือน

-   การรับรองมาตรฐานศูนย์ติดตั้ง NGV
    โดยให้ใบรับรองมาตรฐานแก่อู่ที่ผ่านเกณฑ์จากกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
    ซึ่งปัจจุบันมีอู่ที่ได้รับการรับรองจำนวน 21 แห่ง

ในปี 2553 มียอดจำหน่าย NGV เฉลี่ยประมาณ 5 ล้านกิโลกรัมต่อวันซึ่งเพิ่มขึ้นจากปี 2552
ที่เฉลี่ยประมาณ 3.7 ล้านกิโลกรัมต่อวัน และมีจำนวนสถานีบริการ NGV ทั้งหมด 404 สถานี
โดยปริมาณที่ใช้ทดแทนน้ำมันเบนซินได้ร้อยละ 10.2 ทดแทนดีเซลได้ร้อยละ 4.0
โดยเฉลี่ยสามารถทดแทนน้ำมันได้ร้อยละ 5.9

ที่มา: กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

4.3.1 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลธุรกิจกลั่นน้ำมัน

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและการรักษาระดับราคา

ในประเทศไทยการกำหนดราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะอ้างอิงกับราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมประเภทนั้นๆ
ในตลาดจรสิงคโปร์ (Singapore Spot Market) ซึ่งถือเป็นเกณฑ์มาตรฐานในการคำนวณราคา
ณ โรงกลั่นของประเทศไทย (Thai Ex-Refinery Price)
โดยทั่วไปการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมภายในประเทศจะอ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity Basis) ซึ่งหมายความว่าราคา ณ
โรงกลั่นของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่มีจำหน่ายในประเทศไทยจะถูกกำหนดโดยอ้างอิงกับราคาของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวในตลาดจรสิงคโปร์บวกด้วยค่าใช้จ่ายในการขนส่งผลิตภัณฑ์นั้นๆ
จากประเทศสิงคโปร์มายังประเทศไทย เช่นค่าประกันภัย ค่าขนส่งสินค้า อากรขาเข้า
ความสูญเสียของมวลน้ำมันที่เกิดจากการขนส่งสินค้าทางทะเล และค่าใช้จ่ายในการจัดการ
ราคาของผลิตภัณฑ์บางประเภทอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงอันเนื่องมาจากการกำหนดคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันของตลาดของทั้งสองประเทศดังกล่าว

โรงกลั่นน้ำมันแต่ละแห่งจะเป็นผู้กำหนดราคา ณ โรงกลั่น
โดยราคาขายส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะประกอบด้วยราคา ณ โรงกลั่นที่อ้างอิงมาจาก
MOPs (Mean of Platts) บวกกับภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล
เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนอนุรักษ์พลังงานและภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งจัดเก็บโดยรัฐบาล
ภาษีและเงินส่งเข้ากองทุนจะถูกส่งต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะมีกำหนดราคาตามหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity Basis) ซึ่งเป็นราคาจากตลาดจรสิงคโปร์สำหรับผลิตภัณฑ์นั้นๆ โดยอ้างอิงจาก
MOPS บวกหรือลบราคาส่วนเพิ่มหรือส่วนลดที่ขึ้นอยู่กับสภาพตลาดในเวลานั้น

รัฐบาลได้ขอให้โรงกลั่นน้ำมันในประเทศช่วยรักษาระดับราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จำหน่ายให้แก่ผู้ค้าปลีกในประเทศเป็นครั้งคราว
ซึ่งในกรณีดังกล่าว โรงกลั่นน้ำมันจะถูกขอให้จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่ผู้ซื้อในราคาที่ต่ำกว่าราคา
ณ โรงกลั่นซึ่งประกาศโดยรัฐบาล
และจะมีการจ่ายเงินชดเชยโดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงบนส่วนต่างระหว่างราคา ณ
โรงกลั่นและราคาที่ควบคุมดังกล่าว

ในช่วงปี 2548 และ 2549 การใช้น้ำมันเบนซินและดีเซลได้ลดลงและชะลอตัวลงอย่างชัดเจน
เนื่องจากผลของการประกาศลอยตัวราคาน้ำมันเบนซินเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2547
และประกาศลอยตัวน้ำมันดีเซลเมื่อ 13 กรกฎาคม 2548
ส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปปรับตัวสูงขึ้น
และจากการที่รัฐอุดหนุนราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวมาโดยตลอด
ขณะที่การปล่อยเสรีราคาน้ำมันเบนซินมีผลทำให้ระดับราคาของเชื้อเพลิงทั้งสองแตกต่างกันมาก
ผู้ใช้รถยนต์โดยเฉพาะรถแท็กซี่ได้ปรับเปลี่ยนเครื่องยนต์ไปใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)
กันมากขึ้น ส่งผลให้การใช้ LPG ในภาคขนส่งเพิ่มขึ้นจาก 225 พันตันต่อปี ในปี 2547 เป็น 303
พันตันต่อปี , 459 พันตันต่อปี และ 572 พันตันต่อปี ในปี 2548 2549 และ 2550 ตามลำดับ

จากการที่รัฐกำหนดเพดานราคา ณ โรงกลั่นน้ำมันของก๊าซ LPG ในปี 2549-2550 ที่ 315-320
เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน ในขณะที่ราคาก๊าซ LPG ในตลาดโลกซึ่งกำหนดโดยราคาเปโตรมิน (CP)
ที่ราสทานูรา ซาอุดิอาระเบียเคลื่อนไหวอยู่ในระดับ 500-740 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน
จูงใจให้เกิดการส่งออกมากกว่าจำหน่ายในประเทศ
จึงทำให้รัฐเข้ามาดูแลจัดสรรปริมาณการส่งออกก๊าซ LPG ของผู้ค้ารวมถึงโรงกลั่นไทยออยล์ด้วย
ซึ่งในเดือนธันวาคม 2549 รัฐได้ใช้มาตรการกองทุนน้ำมัน
โดยเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันจากส่วนต่างของราคาส่งออกและราคา ณ โรงกลั่นของก๊าซ LPG
แล้วนำเงินกองทุนน้ำมันที่เก็บได้ดังกล่าวไปจ่ายชดเชยให้แก่ผู้ผลิตที่จำหน่ายในประเทศ

เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2550 กบง. ได้มีมติเห็นชอบแนวทางการแก้ไขปัญหาราคาก๊าซ LPG
โดยให้ยกเลิกการชดเชยราคาก๊าซ LPG และปรับขึ้นราคาขายส่งก๊าซ LPG
ซึ่งจะมีผลให้ราคาขายปลีกปรับขึ้นตาม โดยให้จัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจากก๊าซ LPG
ในระดับที่พอเพียงสำหรับชดเชยค่าขนส่งไปยังคลังก๊าซภูมิภาค นอกจากนี้ยังเห็นชอบให้กำหนดราคา
ณ โรงก๊าซ LPG ตามต้นทุนการผลิตของประเทศ
โดยกำหนดตามสัดส่วนของต้นทุนการผลิตของโรงแยกก๊าซ และโรงกลั่นน้ำมัน
โดยในช่วงแรกใช้สัดส่วนที่ทำให้ราคา ณ โรงกลั่นอยู่ในระดับเดิม
แล้วทยอยปรับสัดส่วนการผลิตระหว่างโรงแยกก๊าซ และโรงกลั่นน้ำมันไปสู่ระดับจริง คือ 60 ต่อ 40
ทั้งนี้
มอบอำนาจให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานในฐานะประธานกรรมการบริหารนโยบายพลังงานเป็นผู้พิจารณาให้ความเห็นชอบการดำเนินการในช่วงระยะเวลาที่เหมาะสม
ซึ่งได้มีการดำเนินการเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2550 ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ปรับขึ้น
1.20 บาทต่อกิโลกรัม

ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2551 รัฐบาลได้ยกเลิกสูตรการปรับราคาขายปลีก LPG
และในเดือนมีนาคมได้มีการตรึงราคาขายปลีก LPG ไว้ที่ราคา 18.13 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ปริมาณความต้องการ LPG สูงขึ้น รวมทั้งการใช้ในภาคอุตสาหกรรมก็สูงขึ้นด้วย ทำให้ช่วง
มกราคม – สิงหาคม การใช้ LPG ในรถยนต์เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 33.8
และภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นร้อยละ 17.5 ของช่วงเดียวกันในปี 2550 ต่อมากลางเดือนพฤศจิกายน
2551 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)
ได้มีมติเห็นชอบการปรับโครงสร้างราคาก๊าซ LPG ออกเป็น 2 ราคา
คือราคาภาคครัวเรือน-ปิโตรเคมี และภาคขนส่ง-อุตสาหกรรม
โดยส่วนแรกจะมีการปรับราคาขึ้นจนถึงวันที่ 31 มกราคม 2552
แต่จะปรับในส่วนของภาคขนส่ง-อุตสาหกรรมขึ้นจำนวน 6 บาทต่อกิโลกรัม แต่ละทยอยปรับทุกเดือนๆ
ละ 2 บาทต่อกิโลกรัม รวม 3 เดือน โดย กพช.
ได้นำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) เพื่อพิจารณา

ในปี 2552 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ขยายมาตรการตรึงราคาขายปลีก LPG ออกไปอีก 1 ปี
ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2552-เดือนสิงหาคม 2553
โดยกระทรวงพลังงานได้อาศัยกลไกการกำหนดราคาขายส่งให้คงที่ในระดับ 330 เหรียญสหรัฐ/ตัน
หรือเทียบเท่า 10.99 บาท/กิโลกรัม เพื่อทำให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG คงที่
ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ในประเทศต่ำกว่าต้นทุนการนำเข้าอยู่ประมาณ 550
เหรียญสหรัฐต่อตัน หรือเทียบเท่า 18.59 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ผู้ผลิตขาดแรงจูงใจจัดหาและจำหน่ายก๊าซ LPG ส่งผลให้ต้องมีการนำเข้าในระดับปริมาณ
74,000 ตันต่อเดือน โดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะมีภาระในการชดเชยราคาก๊าซ LPG
จากการนำเข้าเฉลี่ยประมาณ 10 บาทต่อกิโลกรัม

ทั้งนี้ ในปี 2552 ปริมาณการใช้ก๊าซ LPG เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.6 อยู่ที่ระดับ 5,198 พันตัน
โดยมีการใช้ในภาคครัวเรือนและใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีเพิ่มขึ้น
สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากรัฐบาลตรึงราคา LPG ให้อยู่ระดับต่ำ
โดยปริมาณการใช้เพื่อเป็นวัตถุดิบในปิโตรเคมีเพิ่มสูงขึ้นถึงร้อยละ 45.2

การสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงตามกฎหมาย

ตามประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่องกำหนดชนิดและอัตราการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2549
โดยอาศัยอำนาจของพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
กำหนดให้ผู้ประกอบกิจการโรงกลั่นน้ำมันต้องสำรองน้ำมันดิบที่นำเข้ากลั่นเพื่อผลิตสำหรับจำหน่ายในประเทศในปริมาณเท่ากับร้อยละ
5 โดยคำนวณจากปริมาณการค้าน้ำมันเชื้อเพลิงประจำปีที่ได้แจ้งไว้กับกรมธุรกิจพลังงาน
นอกจากนี้ประกาศดังกล่าวยังได้เพิ่มชนิดของน้ำมันเชื้อเพลิงที่ผู้ค้าน้ำมันต้องสำรองอีก 3 ชนิด ได้แก่
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ เอทานอล และ น้ำมันไบโอดีเซล มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน 2550
เป็นต้นไป

ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่อง กำหนดชนิดและอัตรา
หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการคำนวณปริมาณสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2552
โดยกำหนดอัตราการสำรองก๊าซ LPG เพิ่มขึ้นที่ร้อยละ 1
และกำหนดให้มีการสำรองก๊าซธรรมชาติด้วยที่อัตราร้อยละ 0.5 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 4 กันยายน
2554 เป็นต้นไป

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงและกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง

ได้จัดตั้งขึ้นตามคำสั่งของนายกรัฐมนตรีโดยอาศัยอำนาจตามพระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง
พ.ศ. 2516
โดยกองทุนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขและป้องกันภาวการณ์ขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงและเพื่อรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันอันเนื่องมาจากราคาน้ำมันในตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้น
เพื่อให้เกิดผลกระทบที่จะมีผลต่อเศรษฐกิจและประชาชนให้น้อยที่สุด ในการนี้
ผู้ประกอบการผลิตและจำหน่ายน้ำมัน
มีหน้าที่ต้องส่งเงินเข้า/หรือรับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงตามปริมาณน้ำมันที่ผลิตหรือจำหน่ายให้ตามที่กำหนดโดยคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
(กบง.)

ในปี 2552 รัฐบาลได้ดำเนินมาตรการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อรักษาเสถียรภาพของราคาน้ำมัน
โดยที่ประชุม กพช. เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2552 ได้
เห็นชอบในหลักการให้ใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
เพื่อบรรเทาผลกระทบจากราคาน้ำมันที่จะสูงขึ้นจากการปรับเพิ่มภาษีสรรพสามิตน้ำมันตั้งแต่วันที่ 1
กุมภาพันธ์ 2552 ภายหลังจากการสิ้นสุด “นโยบาย 6 มาตรการ 6 เดือน
ฝ่าวิกฤติเพื่อคนไทยทุกคน” และกระทรวงวการคลังได้ปรับอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันในวันที่ 14
พฤษภาคม 2552 โดยการปรับลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันฯ ดังนี้

-   ช่วงแรก วันที่ 1 ก.พ.-14 มี.ค. 2552 มีการปรับอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ จำนวน 6 ครั้ง
    โดยใช้เงินจากกองทุนน้ำมันฯ เพื่อพยุงราคาน้ำมันทั้งสิ้น 2,845 ล้านบาท

-   ช่วงที่สอง วันที่ 14 พ.ค.-31 ก.ค. 2552 มีการปรับอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ จำนวน 9
    ครั้ง เป็นเงิน 8,924 ล้านบาท

จากอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันฯ ดังกล่าวส่งผลให้กองทุนน้ำมันฯ มีรายรับวันละประมาณ 110
ล้านบาทต่อวัน หรือ 3,300 ล้านบาทต่อเดือน

กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

จัดตั้งขึ้นโดยอาศัยพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2535
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแหล่งลงทุนในการดำเนินงานและใช้จ่ายช่วยเหลือ หรืออุดหนุนการค้า
เน้นงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงาน ป้องกัน และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการใช้พลังงาน
โดยผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันมีหน้าที่นำส่งเงินเข้ากองทุนในอัตราตามที่ กบง. กำหนด
โดยกรมสรรพสามิต กรมศุลกากร
และกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติเป็นผู้รับผิดชอบในการเรียกเก็บเงินเข้ากองทุน

ในช่วงต้นปี 2550 กพช.
ได้ประกาศปรับเพิ่มอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
จากเดิมที่กำหนดไว้เมื่อปีพ.ศ. 2547 และต่อมาในวันที่ 3 มกราคม 2551 กพช.
ได้ประกาศปรับเพิ่มการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันดีเซล และน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว บี 5 อีกครั้งในอัตรา ดังนี้
น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลเป็น 0.750 บาทต่อลิตร จากเดิมเก็บอยู่ที่ 0.070 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.68 บาทต่อลิตร น้ำมันแก๊สโซฮอล์เป็น 0.250 บาทต่อลิตร จากเดิม 0.063 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.187 บาทต่อลิตร และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วหมุนเร็ว บี5 เป็น 0.25 บาทต่อลิตร จากเดิม
0.0665 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น 0.1835 บาทต่อลิตร
ส่วนน้ำมันก๊าดและน้ำมันเตายังคงจัดเก็บในอัตราเดิม

สำหรับแนวทางการบริหารกองทุนของ กพช. นั้น กพช. มีมติเมื่อวันที่ 28 กันยายนและ 16
พฤศจิกายน 2550 เห็นชอบแนวทางการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลังการใช้หนี้หมด
โดยให้โอนการจัดเก็บเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
สำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในแผนงานปกติของกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน 0.18 บาทต่อลิตร
และเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายสนับสนุนการลงทุนโครงการพัฒนาระบบขนส่งมวลชน 0.50 บาทต่อลิตร
และเมื่อกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้สะสมเงินสำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในภาวะฉุกเฉิน
และเพื่อป้องกันแก้ไขภาวะขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงได้เพียงพอแล้ว
ก็ให้เพิ่มอัตราการโอนเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปยังกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
สำหรับสนับสนุนโครงการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนอีก 0.20 บาทต่อลิตร
เพื่อเป็นการช่วยลดการใช้น้ำมันของประเทศในระยะยาวและเป็นการจัดการเพื่อการลดการใช้พลังงานในภาคขนส่งได้อย่างยั่งยืน

ต่อมาในเดือนมีนาคม 2551 ในการแก้ไขปัญหาน้ำมันแพงในช่วงดังกล่าว กพช.
ได้ปรับลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันดีเซลลง 0.50
บาทต่อลิตร เป็นการชั่วคราว ซึ่งหลังจากสถานการณ์ราคาน้ำมันได้คลี่คลายในเดือนพฤศจิกายน
2551 กพช.ได้ประกาศปรับขึ้นอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ ดังกล่าวขึ้นมาอยู่ในอัตราเดิม

คุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป

รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงานกระทรวงพลังงานได้กำหนดคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปในประเทศเพื่อให้ผู้บริโภคได้ใช้น้ำมันที่มีคุณภาพดีและไม่มีผลกระทบกับเครื่องยนต์
โดยข้อกำหนดต่างๆ ดังกล่าวออกตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
และพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550

ปลายปีพ.ศ. 2549 รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันเชื้อเพลิง ประกอบด้วย
ลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซิน น้ำมันแก๊สโซฮอล์ และน้ำมันดีเซล โดยประกาศทั้ง 3 ฉบับดังกล่าว
มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 16 มีนาคม 2550 เป็นต้นไป
ทั้งนี้ข้อกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันได้กำหนดขึ้นเพื่อรองรับมาตรฐานคุณภาพน้ำมันยูโร 4
ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2555 อาทิ น้ำมันเบนซิน
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์มีการปรับลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันในอัตราไม่สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก สำหรับน้ำมันดีเซลมีการปรับลดปริมาณกำมะถันให้เหลือในอัตราไม่สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก จากเดิมที่ได้กำหนดไว้ที่ไม่สู่งกว่า 0.035 ร้อยละโดยน้ำหนัก
เพื่อป้องกันสภาพแวดล้อม และลดมลพิษในอากาศ

ต่อมาปลายปีพ.ศ. 2550
กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันแก๊สโซฮอล์
และประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล เพื่อใช้แทนประกาศที่ออกในปี 2549
โดยกำหนดให้มีการแบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10
(น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 95 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 91)
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 ประกาศ ณ วันที่ 22 พฤศจิกายน 2550 และมีผลบังคับใช้ 1 มกราคม
2551 ในส่วนของน้ำมันดีเซลได้กำหนดให้แบ่งน้ำมันดีเซลออกเป็น 2 กลุ่มคือ น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว
(น้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วบี 5) และน้ำมันดีเซลหมุนช้า
โดยน้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา
กำหนดให้มีปริมาณของไบโอดีเซลประเภทเมทิลเอสเตอร์ของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่า 1.5
(ร้อยละโดยปริมาตร) และไม่สูงกว่า 2 (ร้อยละโดยปริมาตร) ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551
เป็นต้นไป

ในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม 2551 กรมธุรกิจพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์ พ.ศ. 2551
โดยประกาศฉบับนี้ได้ยกเลิกประกาศลักษณะและคุณภาพแก๊สโซฮอล์ตามข้างต้น
และกำหนดให้แบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 3 กลุ่ม จากเดิมได้กำหนดไว้เพียง 2 กลุ่มคือ
น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 โดยได้เพิ่มน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 ขึ้นมา
และมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม 2551 เป็นต้นไป
ลักษณะและคุณภาพที่สำคัญของน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 ประกอบด้วย ปริมาณสารเอทานอลแปลงสภาพ
ไม่ต่ำกว่า 75 ร้อยละโดยปริมาตร ปริมาณสารอะโรมาติกส์ ไม่สูงกว่า ร้อยละ 35 โดยปริมาตร
และหลังจากวันที่ 1 มกราคม 2555 ได้กำหนดให้ปริมาณสารกำมะถัน ไม่สูงกว่า ร้อยละ 0.005
โดยน้ำหนัก และปริมาณโอเลฟิน ไม่สูงกว่า 18 ร้อยละโดยปริมาตร

ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันเบนซิน พ.ศ. 2552 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 27 มิถุนายน
2552 เป็นต้นไป โดยประกาศดังกล่าวได้เปลี่ยนแปลงลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซินในข้อกำหนดข้อ
15 เรื่องสารออกซิเจนเนตในน้ำมันเบนซินออกเทน 91 และเบนซินออกเทน95
โดยได้กำหนดว่าสารออกซิเจนเนต เป็นสาร MTBE
หรือสารออกซิเจนเนตอื่นที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมธุรกิจพลังงาน โดยปริมาณของสารฯ เท่าเดิม

4.3.2 กฎเกณฑ์เกี่ยวกับไฟฟ้า

ในปลายปี 2550 ได้มีการตรา พระราชบัญญัติ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550
โดยพระราชบัญญัติ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2551 เป็นต้นมา
มีวัตถุประสงค์เพื่อกำกับดูแลการประกอบกิจการไฟฟ้าและก๊าซธรรมชาติ โดยในพ.ร.บ.
ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ได้ระบุให้มีการแต่งตั้ง
“คณะกรรมการกำกับดูแลกิจการไฟฟ้า” (กกพ.) หรือ Regulator
ประกอบด้วยประธานคณะกรรมการ จำนวน 1 คน และกรรมการ จำนวน 6 คน รวมเป็นจำนวน 7
คน เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการพลังงาน
ซึ่งรวมถึงการออกประกาศกำหนดใบอนุญาตการประกอบกิจการพลังงานประเภทต่าง ๆ
กำหนดอัตราค่าบริการของผู้รับใบอนุญาต การปรับ การเพิกถอนใบอนุญาต
การออกระเบียบกำหนดมาตรฐานทางวิชาการและความปลอดภัย คุณภาพการให้บริการ
ตลอดจนกำหนดมาตรการในการคุ้มครองผู้บริโภค และให้มีการจัดตั้ง
“สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน” ขึ้น เพื่อทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของ
กกพ. โดยมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของคณะกรรมการ การเก็บค่าธรรมเนียม
การรับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงาน ศึกษา รวบรวม
วิเคราะห์และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงาน การพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า
เป็นต้น

นอกจากนี้ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ยังกำหนดให้มีการจัดตั้ง
“กองทุนพัฒนาไฟฟ้า” ขึ้นเพื่อเป็นทุนสนับสนุนให้มีการให้บริการไฟฟ้าไปยังท้องที่ต่าง ๆ
เป็นการกระจายความเจริญไปสู่ท้องถิ่น
และพัฒนาชุมชนในท้องถิ่นที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินงานของโรงไฟฟ้า
เพื่อชดเชยและอุดหนุนผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าที่ได้ให้บริการแก่ผู้ใช้ไฟฟ้าที่ด้อยโอกาสหรือเพื่อให้มีการบริการไฟฟ้าอย่างทั่วถึง
เพื่อชดเชยผู้ใช้ไฟฟ้าที่ต้องจ่ายอัตราค่าไฟแพงขึ้น
และเพื่อส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีในการประกอบกิจการไฟฟ้าที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย
ทั้งนี้
เงินกองทุนจะประกอบด้วยเงินที่ได้รับจากผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าตามระเบียบที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด
เงินค่าปรับจากผู้รับใบอนุญาต และเงินบริจาค
โดยมีสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นผู้ทำหน้าที่บริหารกองทุน

สำหรับหลักเกณฑ์ในการจัดหาพลังงานไฟฟ้า
กระทรวงพลังงานโดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
ได้จัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP)
โดยมีกรอบนโยบายด้านความมั่นคงของระบบการผลิตไฟฟ้า การกระจายแหล่งเชื้อเพลิง
การรับซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน และการพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศ โดย
ครม. เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2552 ได้มีมติเห็นชอบแผน PDP 2007 (พ.ศ. 2551-2564)
ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 โดยให้ดำเนินตามแผนฯ เฉพาะในปี 2552-2558
เพื่อให้ปริมาณสำรองอยู่ในระดับที่เหมาะสม

เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2552 คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน (นายวรรณรัตน์ ชาญนุกูล) เป็นประธานคณะกรรมการ
ได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการพิจารณาปรับปรุงแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย
พ.ศ. 2553-2573 (PDP 2010) โดยมีนายณอคุณ สิทธิพงษ์ รองปลัดกระทรวงพลังงาน
เป็นประธานอนุกรรมการ
และผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานเป็นรองประธานอนุกรรมการ
อนุกรรมการประกอบด้วย หน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ นักวิชาการ และหน่วยงานเอกชน
และเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2552 คณะอนุกรรมการดังกล่าวได้มีการพิจารณาปรับปรุง PDP 2010
และเมื่อคณะอนุกรรมการเห็นชอบแล้วจะจัดให้มีการรับฟังความคิดเป็นแบบเปิดกว้างก่อนนำเสนอต่อคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
และคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป ซึ่งร่าง PDP จะเป็นแผนระยะยาว 20 ปี
โดยให้ความสำคัญกับความมั่นคงของระบบไฟฟ้า
การคำนึงถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงไฟฟ้าใหม่ที่จะเข้ามาในระบบ
นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานและการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพด้วยระบบผลิตไฟฟ้าและความร้อนร่วม
(Cogeneration)

4.4 การดำเนินงานด้านคุณภาพ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย สิ่งแวดล้อม
และความรับผิดชอบต่อสังคม

ระบบการจัดการด้านบริหารงานคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม
และความรับผิดชอบต่อสังคม

นับตั้งแต่ปี 2539 บริษัทฯ ได้นำระบบการจัดการมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.)
มาตรฐานไอเอสโอ (ISO)
และมาตรฐานความรับผิดชอบต่อสังคมและธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมของกรมโรงงานอุตสาหกรรม
มาพัฒนาใช้ในการดำเนินงานมาโดยตลอด เนื่องด้วยมีความมุ่งมั่นที่จะธำรงรักษาไว้ซึ่งคุณภาพ
อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และมีความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างเคร่งครัด
รวมถึงการบริหารจัดการและใช้ทรัพยากรในทุกๆ ด้านอย่างเหมาะสมเพียงพอและมีประสิทธิภาพ
สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ และนโยบาย ของบริษัทฯ
ให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชนโดยรอบโรงกลั่น ผู้มีส่วนได้เสีย
และบริษัทฯ ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว

การดำเนินการเพื่อให้เกิดความมีส่วนร่วมของประชาชนที่ผ่านมาของบริษัทฯ
สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญปี พ.ศ. 2550 เกี่ยวกับสิทธิชุมชน ซึ่งบริษัทฯ
เองได้ให้ชุมชนเข้ามาสำรวจ และมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางดูแล สิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพของชุมชนในพื้นที่ผ่านโครงการต่างๆ มากมาย ไม่ว่าจะเป็น
การมีส่วนร่วมของชุมชน ในโครงการ “เราคิด เราทำ ร่วมกัน” โครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อม
โครงการ CSR-DIW การเยี่ยมชมโรงงาน และโครงการต่างๆ ที่บริษัทฯ
ดำเนินการร่วมกับชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้ ด้วยระบบการจัดการที่ได้มาตรฐานสากล และคำนึงถึงการให้สิทธิชุมชนมาโดยตลอด
การดูแลรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ จึงโปร่งใส สามารถตรวจสอบได้
โดยเห็นได้จากการดำเนินงานของบริษัทฯ ที่ผ่านมา ดังนี้

-   การเชื่อมโยงข้อมูลคุณภาพน้ำ และอากาศ ที่ระบายออกจากโรงงาน ไปยังภาครัฐ
    แบบต่อเนื่อง ตรวจสอบได้

บริษัทฯ ได้มีการติดตั้งระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพอากาศแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า
Continuous Emission Monitoring system หรือ CEMs
และระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพน้ำแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า COD Online Analyzer
เพื่อทำการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศ และคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด ข้อมูลดังกล่าว บริษัทฯ
ได้ทำการเชื่อมโยงข้อมูลไปยังกรมโรงงานอุตสาหกรรมแบบต่อเนื่อง
ประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียสามารถตรวจสอบข้อมูลได้จากภาครัฐ
รวมทั้งขอหรือสอบถามข้อมูลมายังบริษัทฯ โดยตรงได้

-   การบริหารจัดการคุณภาพอากาศ เน้นคุณภาพชีวิตชุมชน

บริษัทฯ ตระหนักถึงความสำคัญของคุณภาพอากาศโดยรอบพื้นที่โรงกลั่น
เนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
จึงเน้นนโยบายการจัดการคุณภาพอากาศในเชิงรุก
โดยการป้องกันก่อนเกิดปัญหามาโดยตลอดตั้งแต่ออกแบบกระบวนการ
วางแผนการดูแลรักษาหน่วยผลิตตามมาตรฐานสากล และได้ปฏิบัติตามมาตรการต่างๆ
อย่างต่อเนื่องรวมทั้งดำเนินการโครงการปรับปรุงและพัฒนาทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่เป็นประโยชน์หลายโครงการ
เพื่อให้ทันต่อเหตุการณ์และสอดคล้องต่อสภาพสิ่งแวดล้อมในปัจจุบัน
ป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาในพื้นที่เช่นที่เกิดกับพื้นที่มาบตาพุด กล่าวคือ

-   ตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศรอบพื้นที่ชุมชน

บริษัทฯ ทำการตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ 3 ชนิด คือ สารเบนซีน สารโทลูอีน
และสารไซลีน เดือนละ 1 ครั้ง ครั้งละ 24 ชั่วโมง เพื่อเฝ้าระวังมลภาวะทางอากาศ
ที่อาจเกิดผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่ โดยตรวจวัดรอบพื้นที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งได้แก่
สถานีวิจัยเกษตรศรีราชา บ้านอ่าวอุดม บ้านทุ่งเทครัว อ่าวอุดมแมนชั่น และสำนักงานของโรงกลั่นฯ
ซึ่งผลการตรวจวัดคุณภาพอากาศที่ผ่านมา
อยู่ในเกณฑ์ของค่าเฝ้าระวังสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ
ซึ่งยังไม่ปรากฏแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบกับชุมชน

-   การป้องกันปัญหาจากสารอินทรีย์ระเหยจากการรั่วซึม

บริษัทฯ จัดให้มีการบ่งชี้อุปกรณ์ที่คาดว่าจะก่อให้เกิดการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหย (Inventory)
และตรวจสอบการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหยเป็นระยะ พร้อมกับการซ่อมบำรุง
ปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์ เพื่อให้ชุมชนเกิดความมั่นใจว่า บริษัทฯ มีระบบการจัดการ
ควบคุม ป้องกันสารอินทรีย์ระเหยตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง

-   การตรวจวัดความเร็วและทิศทางลม และคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง

บริษัทฯ ติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง ตรวจวัด
ความเร็วและทิศทางลม ก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจน
และฝุ่นละอองที่มีขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน
เฝ้าระวังคุณภาพอากาศในพื้นที่อย่างต่อเนื่องเป็นระยะเวลากว่า 10 ปี
พร้อมทั้งส่งข้อมูลไปยังหน่วยงานภาครัฐ รวมทั้งเปิดให้ทุกภาคส่วนสามารถตรวจสอบข้อมูลได้

-   การศึกษาคุณภาพดินและน้ำใต้ดิน

เพื่อเป็นการศึกษาภาพรวมของคุณภาพดินและน้ำใต้ดิน
บริเวณพื้นที่กลุ่มบริษัทไทยออยล์รวมถึงพื้นที่โดยรอบ และเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการวางแผนการจัดการ
เและกำหนดแนวทางในการเฝ้าระวังผลกระทบทางด้านคุณภาพดินและน้ำใต้ดินในระยะยาว บริษัทฯ
ได้ว่าจ้างบริษัทที่ปรึกษาทางด้านสิ่งแวดล้อม
เข้ามาทำการศึกษาโดยอาศัยหลักวิชาการทางด้านธรณีวิทยาและสิ่งแวดล้อม
โครงการศึกษาคุณภาพดินและน้ำใต้ดินนี้
เป็นโครงการหนึ่งในอีกหลายโครงการที่จะตอบสนองจุดมุ่งหมายของบริษัทฯ
ในการที่จะเติบโตอย่างยั่งยืนเป็นองค์กร 100 ปี

-   แผนแม่บทในการพัฒนาสิ่งแวดล้อม (Environmental Master Plan)

แผนแม่บทในการพัฒนาสิ่งแวดล้อมนี้
เป็นแผนที่ตอบสนองการมุ่งสู่ความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมอย่างมีแบบแผน
ตอบสนองต่อปัจจัยที่สำคัญต่างๆ อาทิเช่น ความต้องการของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
สถานการณ์ทางด้านสิ่งแวดล้อม กฎหมายสิ่งแวดล้อม
แนวโน้มความเข้มงวดในเรื่องข้อกำหนดทางด้านสิ่งแวดล้อม บทเรียนทางด้านสิ่งแวดล้อม เป็นต้น
โดยจะนำปัจจัยเหล่านี้มาประมวลผลและพิจารณาอย่างตามหลักวิชาการ
ในการกำหนดเป็นแนวทางดำเนินการแผนงานทางด้านสิ่งแวดล้อม 5 ปี
และกำหนดตัวชี้วัดที่เหมาะสม
ที่สามารถสร้างความมั่นใจในแนวทางการดำเนินการทางด้านสิ่งแวดล้อมให้ตอบสนองต่อความยั่งยืนของไทยออยล์ต่อไป

-   การบริหารจัดการตั้งแต่ต้นทาง

-   การสร้างหน่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูง

จากค่านิยมของไทยออยล์เกี่ยวกับเรื่องความรับผิดชอบต่อสังคม
การคำนึงถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นสำคัญ
เป็นรากฐานที่สำคัญในการออกแบบและดำเนินการผลิต อาทิเช่น
การสร้างหน่วยเปลี่ยนก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เป็นกำมะถันซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ (Sulphur
Recovery Unit หรือ SRU) 4 หน่วย สร้างหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันให้กลายเป็นน้ำมัน
(Vapour Recovery Unit หรือ VRU)
เพื่อทำหน้าที่ควบคุมไอระเหยน้ำมันไม่ให้ระเหยออกสู่บรรยากาศในขณะจ่ายผลิตภัณฑ์
ซึ่งจะเป็นการช่วยควบคุมมลภาวะทางอากาศและลดการสูญเสียน้ำมัน สร้างหน่วยบำบัดน้ำทิ้ง
(Effluent Treatment Plant with Denitrificator Nitrification Biotreater)
ก่อนระบายออกสู่ภายนอกที่มีระบบบำบัดการปนเปื้อนของน้ำที่มีเทคโนโลยี่ที่ทันสมัย เป็นต้น

-   คณะกรรมการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสีย

ด้วยความใส่ใจผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในรูปของการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า ด้วยเหตุนี้
การอนุรักษ์พลังงานและการลดการสูญเสียน้ำมัน จึงเป็นการดำเนินการที่สำคัญ
ไทยออยล์ได้จัดตั้งคณะกรรมการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสียเพื่อวางแผนและกำหนดเป้าหมายทางด้านการอนุรักษ์พลังงานและลดการสูญเสีย
แผนการตรวจสอบ ติดตามและพิจารณาปรับปรุง
โดยมีการกำหนดเป้าหมายที่จะก้าวเข้าสู่กลุ่มผู้นำในด้านการใช้พลังงานและลดการสูญเสีย
เมื่อเปรียบเทียบกับบริษัทชั้นนำในระดับสากล

-   ผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

นอกเหนือจากน้ำมันดีเซลที่เป็น EURO IV ไทยออยล์ยังได้เริ่มผลิตน้ำมันเบนซินออกเทน 95 และ
91 มาตรฐาน EURO IV ซึ่งลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันเบนซินถึง 10 เท่า
โดยไทยออยล์เป็นผู้นำในการผลิตและสามารถจำหน่ายได้เป็นรายแรกของประเทศ

-   การกำหนด Green Area

สร้างบริเวณที่เป็นพื้นที่ปลูกต้นไม้ภายในพื้นที่ของโรงกลั่น คิดเป็นร้อยละ 10 ของพื้นที่
เปรียบเสมือนเป็นแนวรั้วโดยธรรมชาติ ระหว่างชุมชนและโรงกลั่นฯ

ทั้งนี้ บริษัทฯ ยังมีระบบบริหารจัดการสู่ความเป็นเลิศ โดยมี

การพัฒนาองค์กรให้ก้าวสู่ความเป็นเลิศอย่างยั่งยืน โดยใช้เกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ (TQA
Criteria) เป็นกรอบการบริหารจัดการสู่ความเป็นเลิศที่ได้รับการยอมรับในระดับสากล
และเป็นรางวัลเกียรติยศสูงสุดของประเทศไทย
ด้วยศักยภาพของไทยออยล์ที่ได้รับการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง
กอปรกับความมุ่งมั่นอย่างจริงจังทำให้ไทยออยล์ได้รับรางวัลการบริหารสู่ความเป็นเลิศ (TQC) ในปี
2552
จากการเสนอรายงานเข้ารับการตรวจประเมินโดยสำนักงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติเป็นครั้งแรก
และยังคงสามารถรักษาระดับคุณภาพไว้ได้ จึงได้รับรางวัล TQC
อีกครั้งจากการเสนอรายงานเข้ารับการตรวจประเมินครั้งที่ 2

1. การจัดทำรายงานวิธีการและผลการดำเนินการ TQA Application Report
ตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ

เป็นรายงานที่แสดงภาพรวมการบริหารจัดการอย่างสอดประสานในมิติต่างๆ
เทียบกับมุมมองตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ โดยมีสาระสำคัญเกี่ยวกับ

-   โครงร่างองค์กรที่บ่งบอกถึงตัวตนขององค์กรในภาพรวมและปัจจัยต่างๆ
    ไม่ว่าจะเป็นคุณลักษณะที่สำคัญ
    สภาวการณ์เชิงกลยุทธ์ขององค์กรซึ่งเป็นโจทย์ตัวตั้งที่สำคัญในการกำหนดนโยบายและทิศทางขององค์กร

-   การร้อยเรียงเครื่องมือและรูปแบบการบริหารองค์กร ได้แก่ การนำองค์กร
    การวางแผนเชิงกลยุทธ์ การมุ่งเน้นลูกค้า การวัด การวิเคราะห์และการจัดการความรู้
    การมุ่งเน้นบุคลากร และการจัดการกระบวนการ
    เพื่อเป็นการแสดงความสัมพันธ์และบูรณาการของเครื่องมือหลากชนิดที่นำมาสนับสนุนให้องค์กรมุ่งสู่การบริหารจัดการที่เป็นเลิศ

-   ผลลัพธ์สำคัญที่เกิดขึ้นจากการบริหารองค์กรในด้านต่างๆ แสดงให้เห็นถึงระดับ (Level)
    แนวโน้ม (Trend) การเปรียบเทียบ (Comparison) และความสอดคล้อง
    (Integration) ของตัววัดผลขององค์กร ซึ่งจะนำเข้าสู่กระบวนการพัฒนาเครื่องมือ
    และระบบการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่องจนได้ผลลัพธ์

2. การตรวจประเมินตามเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ

เป็นการประเมินความสอดคล้องตามเกณฑ์ฯ
เพื่อแสวงหาจุดแข็งและโอกาสในการปรับปรุงการบริหารจัดการองค์กรเพื่อมุ่งสู่ความเป็นเลิศโดยนำผลการตรวจประเมินมาจัดทำเป็นโครงการพัฒนา
อาทิเช่น

Operational Excellence เป็นการพัฒนาต่อยอดการปฏิบัติงานสู่ความเป็นเลิศ โดยมี Key
Focus Area (5 Yrs KPI) เป็นการร่วมมือระหว่างสายปฏิบัติการด้านต่างๆ
ในการผลักดันแผนงานเพื่อบรรลุเป้าหมาย 5 ปี ด้วยการมีส่วนร่วมของพนักงานทุกระดับ

CG Excellence เป็นการส่งเสริมความโดดเด่นด้านธรรมาภิบาลให้ยั่งยืน โดยมีProactive CSR
Strategy เป็นการกำหนดกลยุทธ์ด้านบริหาร จัดการเชิงรุก
เพื่อพัฒนาความร่วมมือกับสังคมและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างยั่งยืน

Enhanced STS Process and Alignment
เป็นการพัฒนาศักยภาพด้านการวางกลยุทธ์อย่างสอดประสานทั้งแนวตั้ง และแนวระนาบ โดยมี
Enterprise Risk Management เป็นการบริหารจัดการความเสี่ยงขององค์กรโดยรวม
เพื่อความมั่นคงทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

Work System Verifi cation & Improvement (ICT, BPT and Enhance HR System
External Alliances)
เป็นการพัฒนาระบบการบริหารจัดการเป็นการพัฒนาระบบการบริหารงานภายใน
ทรัพยากรบุคคลและการแสวงหาพันธมิตรเพื่อตอบสนองต่อความต้องการทางธุรกิจโดยมี Enhance
HR System เป็นการพัฒนาระบบการบริหารจัดการทรัพยากรบุคคล

ไทยออยล์ยังคงมุ่งมั่นที่จะพัฒนาระบบการบริหารจัดการอย่างยั่งยืน
โดยอาศัยการร่วมแรงร่วมใจจากพนักงานทุกคน
รางวัลคุณภาพแห่งชาติเป็นเพียงกระจกสะท้อนระดับคุณภาพของการบริหารจัดการขององค์กรตามเกณฑ์การประเมิน
เพื่อได้แนวคิดในการพัฒนาองค์กรให้ก้าวเดินไปข้างหน้าอย่างมีคุณภาพสู่ความยั่งยืนอย่างมั่นคง

Operational Excellence

Operational Excellence คือ
กระบวนการกำหนดกลยุทธ์ในการดำเนินธุรกิจเชิงบูรณาการด้านการซื้อ การขาย
และการผลิตของเครือไทยออยล์เพื่อให้บรรลุเป้าหมายกำไรสุทธิจากผลประกอบการในแต่ละปี

Operational Excellence ได้เริ่มดำเนินการในปี 2551 ขับเคลื่อนโดยผู้บริหารระดับสูง
ให้มีการกำหนดกลยุทธ์เชิงบูรณาการทางธุรกิจ โดยติดตามความเคลื่อนไหว
และแนวโน้มของอุตสาหกรรมนํ้ามัน ปิโตรเคมี และธุรกิจอื่นๆ ที่เกี่ยวเนื่อง
เพื่ออำนวยประสิทธิภาพและประสิทธิผลด้านการซื้อนํ้ามันดิบ การขายผลิตภัณฑ์
และการผลิตโดยผสมผสานความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ (Initiatives) ของพนักงานทุกระดับ
และเสริมสร้าง Commitment ของผู้บริหารระดับกลางในองค์กรให้มุ่งมั่นพยายามผลักดันผลงาน
เพิ่มความเชื่อมโยงของหน่วยงานต่างๆ ภายในองค์กร โดยผ่านการทำงานแบบ Cross Function
จนส่งผลให้องค์กรสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ และเป้าหมายที่วางไว้

บริษัทฯ จัดให้มีการประชุมเชิงปฏิบัติการ Operational Excellence เป็นประจำทุกไตรมาส
โดยในไตรมาสแรกนำเสนอถึงภาพรวมของเศรษฐกิจโลกและประเทศไทย สภาพตลาดนํ้ามันโลก
และอะโรมาติกส์ เพื่อนำไปกำหนดและปรับกลยุทธ์ของฝ่ายจัดซื้อวัตถุดิบ ฝ่ายขายผลิตภัณฑ์
และฝ่ายผลิตให้เกิดความมั่นใจว่าสามารถบรรลุถึงเป้าหมายตามที่วางแผนไว้ ส่วนไตรมาสที่ 2
ถึงไตรมาสที่ 4
เป็นการติดตามผลและปรับแผนปฏิบัติการให้มีความเหมาะสมตามสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป

โดยในปี 2553 บริษัทฯ จัด Operational Excellence Workshop ทั้งสิ้น 4 ครั้ง
โดยแต่ละครั้งมีผู้บริหารระดับสูง ระดับกลาง และผู้แทนสหภาพจำนวนประมาณ 300 คน
เข้าร่วมประชุมหลังจาก Workshop แล้ว
ผู้บริหารได้ถ่ายทอดสื่อสารสาระสำคัญของกลยุทธ์ในการดำเนินธุรกิจไปยังพนักงานทุกคนโดยผู้จัดการฝ่าย
และสายงานบังคับบัญชา เพื่อให้เกิดความเข้าใจที่ตรงกัน
และเกิดความมุ่งมั่นในการดำเนินงานให้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างแท้จริง

จากการประเมินผลการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ Operational Excellence
พบว่าก่อให้เกิดกระบวนการพัฒนาระบบงาน โดยแบ่งเป็น
การเรียนรู้นำไปสู่ความเข้าใจร่วมกันของพนักงาน และการประสานงานระหว่างหน่วยงานต่างๆ
ได้เป็นอย่างดี ซึ่งเป็นแรงผลักดันให้เกิดการพัฒนาแนวคิดใหม่ ๆ ส่วนในด้านเศรษฐกิจ บริษัทฯ
ได้ตั้งเป้าหมายของกำไรไว้ที่ 7,052 ล้านบาทในไตรมาสแรก เมื่อเข้าสู่ช่วงไตรมาสที่ 4
พบว่ากำไรที่ได้นั้นเข้าใกล้เป้าหมายที่ได้ตั้งไว้ในช่วงต้นปี ซึ่งทั้งหมดนี้เป็นผลจากการทำ
Operational Excellence
ที่ตอกยํ้าให้เห็นถึงความสำเร็จที่เกิดจากทุกความร่วมมือของแต่ละหน่วยที่ได้ร่วมกันดำเนินมา ทั้งนี้
ไทยออยล์ยังคงมุ่งมั่นพัฒนากระบวนการ Operational Excellence
เพื่อให้เครือไทยออยล์เติบโตได้อย่างยั่งยืนและมั่นคงสืบไป

Key Focus Area (KFA)

สืบเนื่องจากการกำหนดกลยุทธ์ Operational Excellence
ไทยออยล์ได้ริเริ่มพัฒนากระบวนการปฏิบัติงาน
เพื่อส่งเสริมให้พนักงานทุกระดับมีส่วนร่วมในการกำหนดหัวข้อเรื่องสำคัญ (Key Focus Area:
KFA) โดยในไตรมาสที่ 4 ปี 2552
มีตัวแทนของพนักงานในทุกส่วนงานเข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ (KFA Workshop) ติดต่อกันรวม
16 ครั้ง
เพื่อกำหนดประเด็นที่บุคลากรเล็งเห็นร่วมกันว่ามีความสำคัญต่อการยกระดับคุณภาพการปฏิบัติงาน
และนำไปบรรจุไว้ในแผนกลยุทธ์ แผนปฏิบัติการ และเป้าหมาย 5 ปี (5 Year KPI Master
Plan) ประจำปี2553-2557 ขึ้น ซึ่งเป็นแผนที่นำทางให้องค์กรก้าวเดินอย่างมั่นคงต่อเนื่อง
และมีประสิทธิภาพจนบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ KFA สำหรับปี

2553 ประกอบด้วยประเด็นหัวข้อสำคัญ ดังนี้

-   KFA 1 : ความวางใจได้ของอุปกรณ์

-   KFA 2 : การจัดการทรัพยากรมนุษย์

-   KFA 3 : การบริหารจัดการคุณภาพ ความปลอดภัย อาชีวอนามัยและความมั่นคง

-   KFA 4 : การเพิ่มผลผลิตและประสิทธิภาพ

-   KFA 5 : การจัดการต้นทุน

-   KFA 6 : การปรับปรุงกระบวนการทำงาน

-   KFA 7 : การเติบโตของรายได้

-   KFA 8 : ความรับผิดชอบขององค์กรต่อสังคม

ผู้บริหารระดับสูงได้ประกาศใช้ 5 Year KPI Master Plan ประจำปี 2553-2557
ในเดือนกุมภาพันธ์ 2553
และได้จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อถ่ายทอดแผนปฏิบัติงานให้พนักงานอย่างต่อเนื่อง
เพื่อสร้างจิตสำนึก (Awareness) สร้างความเข้าใจ (Understanding)
และส่งเสริมการปฏิบัติตามแผนงานที่กำหนด (Practice) อย่างทั่วถึงทั้งองค์กร

ผู้บริหารระดับสูงได้กำหนดให้มีการปรับปรุง 5 Year KPI Master Plan
ไว้ในปฏิทินการปฏิบัติงานเป็นประจำในช่วงไตรมาสที่ 3-4 ทุกปีตามกระบวนการ
Plan-Do-Check-Act (P-D-C-A) เพื่อให้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
และสอดคล้องกับเป้าหมายขององค์กรที่มีความท้าทายแตกต่างกันไปในแต่ละปี โดยในปี 2554
ได้กำหนดให้มี Key Focus Area รวมทั้งสิ้น 12 ประเด็น โดยเพิ่มเติมจากปี 2553 อีก 4
ประเด็นคือ KFA 9 : การสร้างนวัตกรรม (Innovation), KFA 10 : ห่วงโซ่แห่งคุณค่า
(Value Chain Integration), KFA 11 : การบริหารความเสี่ยงเชิงบูรณาการ
(Enterprise Risk Management) และ KFA 12 : การมุ่งเน้นลูกค้า (Customer Focus)
เพื่อสนับสนุนให้องค์กรสามารถบรรลุเป้าหมาย Operational Excellence
ที่มีความท้าทายมากยิ่งขึ้น

ผลจากการกำหนด KFA และจัดทำ 5 Year KPI Master Plan
เป็นแนวทางในการปฏิบัติงานร่วมกันในปี 2553
พบว่าการถ่ายทอดเป้าหมายองค์กรไปสู่พนักงานระดับปฏิบัติการทุกคนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพพนักงานมีความเข้าใจและปฏิบัติงานสอดคล้องในทิศทางเดียวกันสนับสนุนและส่งเสริมการปฏิบัติตามค่านิยม
POSITIVE ขององค์กรอย่างเป็นรูปธรรม
และพนักงานทุกคนมีส่วนร่วมในการกำหนดเป้าหมายและแผนงานระดับปฏิบัติการยกระดับจิตสำนึกของความเป็นเจ้าของในเป้าหมายที่แต่ละคนได้รับ
และร่วมกันผลักดันให้เกิดผลลัพธ์ที่ประสบผลสำเร็จ บรรลุเป้าหมายขององค์กรในปี 2553
อย่างภาคภูมิใจ

ระบบการจัดการแบบบูรณาการ (Integrated Management System: ISO 9001/ISO
14001/TIS 18001/BS OHSAS 18001

และระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ (ISO/IEC 17025))

ระบบการจัดการแบบบูรณาการและระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบเป็นพื้นฐานของการกำหนดกระบวนการทำงานของไทยออยล์
ด้านคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อม
ที่ไทยออยล์ได้นำมาพัฒนาใช้อย่างต่อเนื่องและเป็นรูปธรรมตั้งแต่ปี 2539 จนถึงปัจจุบัน
จนได้รับความไว้วางใจ และความเชื่อถือจากหน่วยงานทั้งภาครัฐ และเอกชน
รวมถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอื่นๆ โดยมุ่งเน้นให้มีการพัฒนาคุณภาพการจัดการอย่างเป็นระบบ ได้แก่
การจัดทำ นำไปปฏิบัติ รักษาไว้ และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

ในปี 2553 นี้
ไทยออยล์ได้รับการตรวจติดตามผลการดำเนินงานตามมาตรฐานจากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ
(สรอ.) ด้านระบบการจัดการแบบบูรณาการ ISO 9001/ISO 14001/TIS 18001/BS OHSAS
18001 และจากสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.)
ด้านระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ (ISO/IEC 17025)
ผลการตรวจติดตามดังกล่าวไม่พบข้อบกพร่องใดๆอันจะนำไปสู่การปฏิบัติที่ไม่เป็นไปตามที่กำหนด
ทั้งนี้บริษัทฯ ได้นำข้อกำหนดของระบบการจัดการแบบบูรณาการดังกล่างข้างต้น
มาสร้างนวัตกรรมของระบบการทำงานร่วมกับเครือไทยออยล์ กล่าวคือ

1. จัดทำระบบการรายงานข้อบกพร่อง (Nonconformities and Potential
Nonconformities) ซึ่งเรียกว่าระบบ OFI Online (Opportunity for Improvement:
OFI) เพื่อส่งเสริมให้ผู้ปฏิบัติงานรายงานการปฏิบัติงานและเหตุการณ์ต่างๆ
ที่พบว่าไม่เป็นไปตามที่กำหนด หรือมีแนวโน้มอันอาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อกระบวนการทำงาน
ทั้งในด้านคุณภาพของผลิตภัณฑ์ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม
ความมั่นคงและความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ โดยขยายขอบข่ายการใช้งานระบบ OFI
Online ไปยัง บจ. ไทยพาราไซลีน และ บมจ. ไทยลู้บเบสแล้วอีกด้วย

2. ร่วมกับ บจ. ไทยพาราไซลีน ในการรักษา และปรับปรุงระบบการจัดการแบบบูรณาการ
และระบบจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบอย่างต่อเนื่องจัดกิจกรรม QSHS Day
2010 “Commitment to Excellent QSHS” โดยการมีส่วนร่วมของพนักงานในเครือไทยออยล์
และพนักงานของบริษัทคู่ค้า/คู่ความร่วมมือที่ทำงานให้แก่เครือไทยออยล์
เพื่อส่งเสริมให้บุคลากรเหล่านั้นตระหนักถึงประโยชน์ของระบบการจัดการฯ
โดยมีพิธีมอบรางวัลให้แก่พนักงานที่แสดงภาวะผู้นำและปฏิบัติงานดีเด่นในด้านการจัดการต่างๆ

โครงการ Business Process Transformation (BPT)

โครงการ Business Process Transformation (BPT)
เกิดจากวิสัยทัศน์ของฝ่ายจัดการของเครือไทยออยล์ในการปรับปรุงกระบวนการทำงานให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
เพื่อรองรับการขยายธุรกิจ และเพื่อเชื่อมโยงการปฏิบัติงานกับบริษัทในเครือ
ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงในส่วนหลักๆ ดังนี้

-   การนำระบบ SAP ECC Version 6.0 มาทดแทน SAP Version 4.7
    ที่มีการใช้งานมานานกว่า 10 ปี

-   การปรับเปลี่ยนซอฟต์แวร์ในระบบซ่อมบำรุงจาก PACER เป็นระบบ Plant Maintenance
    (PM)

-   การปรับปรุงระบบประมวลผลทางบัญชี เพื่อรองรับรูปแบบการรายงานบัญชีตามมาตรฐาน IFRS

โครงการ BPT ได้เลือกใช้ระบบ SAP ECC Version 6.0
เข้ามาช่วยในการปรับเปลี่ยนกระบวนการทำงาน
เนื่องจากซอฟต์แวร์ดังกล่าวเป็นที่นิยมใช้กันอย่างแพร่หลาย
และได้รับการยอมรับจากองค์กรชั้นนำต่างๆ ทั่วโลก
เนื่องจากเป็นซอฟต์แวร์ที่สามารถเชื่อมโยงระบบงานหลายระบบเข้ามาเป็นหนึ่งเดียวกัน
ทั้งยังสามารถพัฒนาระบบได้อย่างต่อเนื่อง ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงานเพิ่มเติม
ลดระยะเวลาในการปฏิบัติงาน รวมทั้งลดปริมาณเอกสารและรายงาน
ซึ่งถือเป็นการช่วยลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน และเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
รวมถึงตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้าได้มากขึ้น

โครงการ BPT ได้เริ่มดำเนินงานตั้งแต่เดือนเมษายน 2553
และจะสามารถเปิดใช้ระบบในขั้นแรกได้ภายในวันที่ 1 มกราคม 2554
และจะทำการเปิดใช้ทั้งระบบอย่างสมบูรณ์ได้ภายในเดือนมิถุนายน 2554

5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

5.1 ทรัพย์สินถาวรหลักของบริษัทฯ และบริษัทย่อยของบริษัทฯ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 สินทรัพย์ถาวรหลักที่บริษัทฯ และบริษัทย่อยที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ
มีมูลค่าสุทธิหลังหัก
ค่าเสื่อมราคาสะสมและสำรองการด้อยค่าต่างๆ ตามที่ปรากฎในงบการเงินรวมของบริษัทฯ เท่ากับ
66,939.3 ล้านบาท ซึ่งบริษัทฯ และบริษัทย่อยเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์ดังกล่าว
ดังรายละเอียดดังต่อไปนี้

+--------------------------------------+-------------------------------+
| รายการ                               | ม                             |
|                                      | ูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังค่าเสื่อมราคาสะสม |
|                                      |                               |
|                                      | และสำรองการด้อยค่าต่างๆ          |
|                                      | (ล้านบาท)                      |
+======================================+===============================+
| ที่ดิน                                  | 3,740.0                       |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| อาคาร                                | 1,629.4                       |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| ส่วนปรับปรุงสินทรัพย์ที่เช่า                  | 5.4                           |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| โรงกลั่นน้ำมัน                           | 73,194.2                      |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| โรงผลิตกระแสไฟฟ้า                      | 15,896.4                      |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| ระบบสายส่งไฟฟ้า                        | 192.6                         |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน                 | 6,566.4                       |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| โรงงานผลิตพาราไซลีน                    | 21,758.7                      |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| เครื่องจักร เครื่องมือและอุปกรณ์โรงงาน       | 5,006.5                       |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| เรือบรรทุกน้ำมันและผลิตภัณฑ์เคมีเหลว         | 2,780.1                       |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| เครื่องตกแต่ง ติดตั้ง เครื่องใช้สำนักงานและอื่นๆ | 561.9                         |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| ยานพาหนะ                             | 38.6                          |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| งานระหว่างก่อสร้าง                      | 1,884.3                       |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| รวม – มูลค่าสุทธิตามราคาทุน               | 133,254.5                     |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| หัก                                   | (66,315.2)                    |
| ค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อด้อยค่าของสินทรัพย์ |                               |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| รวม -                                | 66,939.3                      |
| มูลค่าสุทธิหลังหัก                         |                               |
| ค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อด้อยค่าของสินทรัพย์ |                               |
+--------------------------------------+-------------------------------+
| รวม – มูลค่าสุทธิสินทรัพย์ถาวรหลัก           | 66,939.3                      |
+--------------------------------------+-------------------------------+

บริษัทฯ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 บริษัทฯ มีสินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจหลายรายการ
อาทิเช่น ที่ดิน อาคาร โรงกลั่นน้ำมัน เครื่องจักร และอุปกรณ์ เป็นต้น ซึ่งบริษัทฯ
เป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์ในสินทรัพย์ดังกล่าวทั้งสิ้น ดังรายละเอียดต่อไปนี้

  -------------------------------------------------- ----------------- -------------------------
  รายการ                                             มูลค่าสุทธิตามบัญชี     ภาระผูกพัน (บาท)
                                                     (ล้านบาท)          

  ที่ดิน                                                2,634.6           -

  อาคาร                                              777.6             -

  โรงกลั่นน้ำมันและอุปกรณ์                                 73,321.3          -

  เครื่องจักร เครื่องมือ และอุปกรณ์ โรงงาน                   1,208.7           -

  เครื่องตกแต่ง ติดตั้ง เครื่องใช้สำนักงาน                     348.6             -
  และอื่นๆ                                                               

  ยานพาหนะ                                           15.7              -

  งานระหว่างก่อสร้าง                                    755.5             -

  รวม - มูลค่าสุทธิตามราคาทุน                             79,062.0          -

  หักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อด้อยค่าของสินทรัพย์             (47,435.0)        -

  รวม -                                              31,627.0          -
  มูลค่าสุทธิหลังหักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อด้อยค่าของสินทรัพย์                     

  รวม - มูลค่าสุทธิสินทรัพย์ถาวรหลัก                         31,627.0          -
  -------------------------------------------------- ----------------- -------------------------

บริษัทย่อย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 บริษัทย่อยของบริษัทฯ ทั้งเก้าแห่งกล่าวคือ บจ. ไทยออยล์มารีน, บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์,
บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ, บจ. ไทยพาราไซลีน, บมจ. ไทยลู้บเบส, บจ. ท็อป โซลเว้นท์, บจ.
ศักดิ์ไชยสิทธิ, TOP Solvent (Vietnam) LLC. และ บจ. ทรัพย์ทิพย์
มีสินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจหลายรายการ อาทิเช่น ที่ดิน อาคารสำนักงาน
โรงไฟฟ้า โรงงาน และเครื่องจักร เป็นต้น ดังรายละเอียดต่อไปนี้

+-------------------------+---------------+----------------------------+
| รายการ                  | มูลค่าสุทธิตามบัญชี | ภาระผูกพัน                   |
|                         | (ล้านบาท)      | (ล้านบาท)                   |
+=========================+===============+============================+
| ที่ดิน                     | 1,105.4       | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| อาคาร                   | 851.8         | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| ส่วนปรับปรุงสินทรัพย์ที่เช่า     | 5.4           | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| โรงไฟฟ้า โรงงาน เครื่องจักร | 47,892.2      | -   โรงไฟฟ้าของบจ.          |
| เครื่องมือและอุปกรณ์โรงงาน   |               |     ผลิตไฟฟ้า                |
|                         |               | อิสระได้นำไปจำนองเป็นหลักประกัน |
|                         |               | อันดับหนึ่งสำหรับเงินกู้ยืมเพื่อใช้ในก |
|                         |               | ารก่อสร้างโรงงานและเป็นทุนหมุนเ |
|                         |               | วียนกับกลุ่มสถาบันการเงินหลายแห่ง |
|                         |               |     วงเงิน 16,210           |
|                         |               |                            |
|                         |               | ล้านบาทและจำนองเป็นหลักประกันอ |
|                         |               | ันดับสองสำหรับสัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับ |
|                         |               |     กฟผ. ในวงเงิน 1,000     |
|                         |               |     ล้านบาท                 |
|                         |               |                            |
|                         |               | -   ที่ดิน                    |
|                         |               |     อาคารและเครื่องจักรของ    |
|                         |               |     บจ. ทรัพย์ทิพย์            |
|                         |               |     ได้นำไ                  |
|                         |               | ปจำนองเป็นหลักประกันสำหรับเงินก |
|                         |               | ู้ยืมกับสถาบันการเงินแห่งหนึ่งวงเงิน |
|                         |               |     600 ล้านบาท             |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| ระบบสายส่งไฟฟ้า           | 192.6         | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| เรือบร                   | 2,780.1       | -                          |
| รทุกน้ำมันและผลิตภัณฑ์เคมีเหลว |               |                            |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| เครื่องตกแต่ง ติดตั้ง         | 213.3         | -                          |
| เครื่องใช้สำนักงานและอื่นๆ    |               |                            |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| ยานพาหนะ                | 22.9          | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| งานระหว่างก่อสร้าง         | 1,128.8       | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| รวม - มูลค่าสุทธิตามราคาทุน  | 54,192.5      | -                          |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| หักค่าเสื่อมราคาสะส         | (18,880.2)    | -                          |
| มและค่าเผื่อด้อยค่าของสินทรัพย์ |               |                            |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| รวม –                   | 35,312.3      | -                          |
| มูล                      |               |                            |
| ค่าสุทธิหลังหักค่าเสื่อมราคาสะส |               |                            |
| มและค่าเผื่อด้อยค่าของสินทรัพย์ |               |                            |
+-------------------------+---------------+----------------------------+
| รวม -                   | 35,312.3      | -                          |
| มูลค่าสุทธิสินทรัพย์ถาวรหลัก    |               |                            |
+-------------------------+---------------+----------------------------+

5.2 สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

5.2.1 สิทธิในการใช้ท่อส่งน้ำและท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

ตามสัญญาใช้น้ำซึ่งบริษัทฯ ทำกับบริษัท จัดการและ พัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด
(มหาชน) บริษัทฯ มีสิทธิในการต่อท่อรับน้ำเข้ากับท่อส่งน้ำหนองปลาไหล-หนองค้อและ
ท่อส่งน้ำหนองค้อ-แหลมฉบัง เพื่อรับน้ำมาใช้ในกระบวนการกลั่นน้ำมัน
โดยได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ใช้พื้นที่วางท่อผ่านไปต่อเชื่อมที่รับน้ำของบริษัทฯ

นอกจากนี้ บริษัทฯ มีสิทธิในการใช้ท่อขนส่งก๊าซธรรมชาติของ บมจ. ปตท.
เพื่อใช้ในการขนส่งก๊าซธรรมชาติมาใช้ในกระบวนการผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงภายในโรงกลั่นน้ำมัน
เป็นระยะเวลา 15 ปี
โดยค่าใช้ท่อจะถูกคิดคำนวณรวมไว้เป็นส่วนหนึ่งของค่าก๊าซในแต่ละเดือนตามสูตรการคำนวณตามสัญญา
ทั้งนี้ บริษัทฯ ยังสามารถที่จะต่ออายุสัญญาต่อไปอีกได้ โดยบริษัทฯ แจ้งความประสงค์ต่อ บมจ.
ปตท. เป็นลายลักษณ์อักษรล่วงหน้าไม่น้อยกว่า 6 เดือน

5.2.2 สิทธิตามสัญญาเช่าที่ดินและอาคาร

บริษัทฯ มีสิทธิในการใช้ประโยชน์ในที่ดินราชพัสดุ เพื่อใช้เป็นโรงกลั่นน้ำมันและ บ้านพักพนักงาน
ซึ่งตั้งอยู่ที่จังหวัดชลบุรี จำนวนพื้นที่รวม 1,499 ไร่ 3 งาน 26 ตารางวา (คิดเป็นร้อยละ 77
ของพื้นที่รวมของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอศรีราชา) เป็นระยะเวลา 30 ปี
โดยสัญญานี้จะสิ้นสุดในวันที่ 10 กันยายน 2565 โดยในทุกๆ 5 ปีค่าเช่าจะเพิ่มขึ้นในอัตราร้อยละ
15 โดยอัตราค่าเช่ารายปีช่วงเดือนกันยายน 2550 ถึง กันยายน 2555 ประมาณ 174
ล้านบาทต่อปี

บริษัทฯ ได้รับอนุญาตจากกรมธนารักษ์ให้นำสิทธิการเช่าที่ดินราชพัสดุบางส่วนไปให้บริษัทย่อยและ
บริษัทที่เกี่ยวข้องกับบริษัทฯ เช่าช่วง คิดเป็นร้อยละ 9 ของพื้นที่รวมของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
โดยบริษัทฯ จะต้องชำระค่าเช่ารายปีเพิ่มเติมให้แก่กรมธนารักษ์ จำนวนประมาณ 5 ล้านบาท
นอกจากนี้ บริษัทฯ ได้ให้บริษัทย่อยและ บริษัทที่เกี่ยวข้องกับบริษัทฯ เช่าที่ดินของบริษัทฯ
คิดเป็นร้อยละ 6 ของพื้นที่รวมของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
โดยมีกำหนดระยะเวลาเช่าและเช่าช่วงเท่ากับอายุสัญญาเช่าที่บริษัทฯ
เหลืออยู่ตามสัญญาเช่าที่ดินราชพัสดุ โดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เช่าและ
เช่าช่วงเพื่อก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมและ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
เช่าช่วงเพื่อก่อสร้างโรงไฟฟ้า

5.2.3 สิทธิในการได้รับการส่งเสริมการลงทุน

บริษัทฯ
ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่กำหนดในพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน
โดยได้รับสิทธิและ ประโยชน์ในการประกอบกิจการประเภทโรงกลั่นน้ำมัน ได้แก่
สิทธิในการนำคนต่างด้าวซึ่งเป็นช่างฝีมือและ ผู้ชำนาญการเข้ามาในราชอาณาจักรตามจำนวนและ
กำหนดระยะเวลาเท่าที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเห็นสมควรและได้รับอนุญาตให้นำหรือส่งเงินออกนอกราชอาณาจักรเป็นเงินตราต่างประเทศได้
โดยได้รวมถึงสิทธิการยกเว้นอากร ขาเข้าสำหรับเครื่องจักรและ
อุปกรณ์ในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเบนซินมาตราฐาน EURO IV
อีกทั้งได้รับการส่งเสริมในการลงทุนขยายกิจการกลั่นน้ำมันดิบ
ภายใต้มาตรการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม
โดยให้สิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้จากการประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมรวมกันไม่เกินร้อยละ
70 ของเงินลงทุนเป็นระยะเวลา 3 ปี และได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าด้วย

นอกเหนือจากกิจการประเภทโรงกลั่นน้ำมันซึ่งเป็นธุรกิจหลักของไทยออยล์ฯ แล้ว บริษัทฯ
ยังได้รับการส่งเสริมการลงทุนในกิจการที่เกี่ยวข้องอื่นๆ ดังนี้

+----------------------------------+-----------------+-----------------+
| โครงการ                          | ส               |                 |
|                                  | ิทธิประโยชน์ทางภาษี |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+
|                                  | ยกเว้นอากรขาเข้าส | ยกเว้น           |
|                                  | ำหรับเครื่องจักรและ | ภาษีเงินได้นิติบุคคล* |
|                                  | อุป              |                 |
|                                  | กรณ์สำหรับโครงการ |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+
| โครงการผลิตพลังงานไฟฟ้าและไอน้ำ      |   สิ้นสุด 28       | 8 ปี             |
|                                  |   กุมภาพันธ์ 2552  |                 |
| (ได้รับอนุมัติเมื่อ 31 สิงหาคม 2549)     |                 |                 |
|                                  |   (ขยายเ        |                 |
|                                  | วลานำเข้าออกไปถึง |                 |
|                                  |   28 กุมภาพันธ์    |                 |
|                                  |   2554)         |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+
| โครงการขยายทุ่นรับน้ำมันดิบกลางทะเล    | สิ้นสุด 6 มีนาคม    | 8 ปี             |
|                                  | 2552            |                 |
| (ได้รับอนุมัติเมื่อ 6 กันยายน 2549)      |                 |                 |
|                                  | (ขยายเ          |                 |
| ได้รับอนุญาตเปิดดำเนินการตั้งแต่วันที่ 6    | วลานำเข้าออกไปถึง |                 |
| กันยายน 2553                      | 6 มีนาคม 2553)   |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+
| โครงการ                          | ส               |                 |
|                                  | ิทธิประโยชน์ทางภาษี |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+
|                                  | ยกเว้นอากรขาเข้าส | ยกเว้น           |
|                                  | ำหรับเครื่องจักรและ | ภาษีเงินได้นิติบุคคล* |
|                                  | อุป              |                 |
|                                  | กรณ์สำหรับโครงการ |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+
| โครงการเขตอุตสาหกรรมไทยออยล์       | สิ้นสุด 16 มกราคม  | 7 ปี             |
|                                  | 2553            |                 |
| (ได้รับอนุมัติเมื่อ16 กรกฎาคม 2550)     |                 |                 |
|                                  | (ขยายเวลาการ    |                 |
|                                  | นำเข้าออกไปถึงวันที่ |                 |
|                                  | 16 มกราคม 2555) |                 |
+----------------------------------+-----------------+-----------------+

  * สิทธิประโยชน์ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล
  สำหรับกำไรสุทธิที่ได้จากการประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริม รวมกันไม่เกินร้อยละ 100
  ของเงินลงทุน นับแต่วันที่เริ่มมีรายได้จากการประกอบกิจการ

บริษัทย่อยของบริษัทฯ
ได้รับสิทธิประโยชน์ในการประกอบกิจการจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเช่นเดียวกัน
สิทธิดังกล่าวรวมถึงสิทธิในการได้รับอนุญาตนำคนต่างด้าวซึ่งเป็นช่างฝีมือและ
ผู้ชำนาญการเข้ามาในราชอาณาจักร
สิทธิในการได้รับอนุญาตให้นำหรือส่งเงินออกนอกราชอาณาจักรเป็นเงินต่างประเทศและ
สิทธิไม่ต้องนำเงินปันผลจากกิจการที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนซึ่งได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลไปรวมคำนวณเพื่อเสียภาษีเงินได้ตลอดระยะเวลาที่กำหนด
รวมถึงสิทธิในการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิเป็นระยะเวลาแตกต่างกันตามประเภทของกิจการที่ได้รับการส่งเสริมกล่าวคือ

-   บจ. ไทยออยล์มารีน ได้รับการส่งเสริมในกิจการขนส่งทางเรือ
    โดยได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตั้งแต่วันที่ 21 เมษายน 2547 ถึงวันที่ 20 เมษายน
    2555 และวันที่ 28 ธันวาคม 2550 ถึงวันที่ 27 ธันวาคม 2558 และวันที่ 23 ธันวาคม
    2551 ถึงวันที่ 22 ธันวาคม 2559 และวันที่ 15 มิถุนายน 2552 ถึงวันที่ 14 มิถุนายน 2560
    และวันที่ 7 กรกฎาคม 2553 ถึงวันที่ 6 กรกฎาคม 2561
    และได้รับยกเว้นอากรนำเข้าเครื่องจักรและอุปกรณ์ถึงวันที่ 22 สิงหาคม 2553, 6 ธันวาคม
    2554, 1 ตุลาคม 2554 และ 7 มกราคม 2556

-   บจ. ไทยพาราไซลีน ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
    โดยได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลตั้งแต่วันที่ 3 เมษายน 2551 ถึง 2 เมษายน 2558
    และได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าถึงวันที่ 25 ตุลาคม 2554

-   บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิตน้ำเพื่ออุตสาหกรรม
    โดยได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิเป็นระยะเวลา 8 ปี
    นับแต่วันที่เริ่มมีรายได้จากการประกอบกิจการ และได้รับสิทธิยกเว้นอากร ขาเข้าถึงวันที่ 21
    กุมภาพันธ์ 2555 ในปี 2553 บริษัทย่อยยังไม่เริ่มมีรายได้จากกิจการที่ได้รับการส่งเสริมนี้

  นอกจากนี้ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิตไฟฟ้า
  ภายใต้มาตรการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม
  โดยให้สิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้จากการประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมรวมกันไม่เกินร้อยละ
  70 ของเงินลงทุนเป็นระยะเวลา 3 ปี และได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าถึงวันที่ 31 ธันวาคม
  2554

-   บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิตไอน้ำ
    โดยได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิเป็นระยะเวลา 8 ปี ตั้งแต่วันที่ 11
    กุมภาพันธ์ 2553 ถึงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2561 และได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าถึงวันที่ 26
    พฤศจิกายน 2554

  นอกจากนี้ บจ.ไทยออยล์พาวเวอร์ ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิตไฟฟ้าและไอน้ำ
  ภายใต้มาตรการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อม
  โดยให้สิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้จากการประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมรวมกันไม่เกินร้อยละ
  70 ของเงินลงทุนเป็นระยะเวลา 3 ปี และได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าถึงวันที่ 31 ธันวาคม
  2554

-   บจ. ศักดิ์ไชยสิทธิ ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิต Chemical Grade Pentane
    โดยได้รับยกเว้นภาษีเงินได้ นิติบุคคลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2543 ถึงวันที่ 30 มิถุนายน
    2551 แต่ยังคงได้รับสิทธิลดหย่อนภาษีเงินได้
    นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้รับจากการประกอบกิจการในอัตราร้อยละ 50 ของอัตราปกติ
    มีกำหนด 5 ปี นับจากวันที่ 1 กรกฎาคม 2551 และได้รับอนุญาตให้หักค่าขนส่ง
    ค่าไฟฟ้าและค่าประปาเป็นจำนวนเงิน 2 เท่าของค่าใช้จ่ายดังกล่าวตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม
    2543 ถึงวันที่ 30 มิถุนายน 2553

-   บมจ. ไทยลู้บเบส ได้รับการส่งเสริมในกิจการผลิต TREATED DISTILLATED AROMATIC
    EXTRACT (TDAE) และ SECONDARY EXTRACT MIX
    โดยได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้จากการประกอบกิจการที่ดัรับการส่งเสริมรวมกันไม่เกินร้อยละ
    100 ของเงินลงทุน เป็นระยะเวลา 3 ปี ตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2554 ถึงวันที่ 13
    มกราคม 2557 และได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าถึงวันที่ 29 กันยายน 2555

  นอกจากนี้บมจ.ไทยลู้บเบสยังได้รับการส่งเสริมในกิจการโรงกลั่นน้ำมันซึ่งเป็นการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิตด้านพลังงานและสิ่งแวดล้อมโดยได้รับสิทธิยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกำไรสุทธิที่ได้จากการประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมรวมกันไม่เกินร้อยละ
  70 ของมูลค่าเงินลงทุน กำหนดเวลา 3 ปีและได้รับสิทธิยกเว้นอากรขาเข้าถึงวันที่ 31 ธันวาคม
  2554

5.3 การประกันภัยธุรกิจและ ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

การซื้อประกันภัยของบริษัทฯ
และบริษัทย่อยของบริษัทฯจะครอบคลุมถึงประกันภัยคุ้มครองสรรพภัยรวมถึงชดเชยการสูญเสียรายได้เนื่องจากธุรกิจหยุดชะงัก
(ยกเว้นบจ. ไทยออยล์มารีน) ประกันภัยความรับผิดต่อผลิตภัณฑ์และ บุคคลที่สาม
สำหรับการประกันภัยธุรกิจหยุดชะงักของบริษัทฯ
นั้นนอกจากการคุ้มครองการสูญเสียรายได้อันเนื่องมาจากการเกิดอุบัติเหตุของทรัพย์สินของตนเองแล้ว
ยังรวมคุ้มครองไปถึงการสูญเสียรายได้เนื่องจากธุรกิจหยุดชะงักของบริษัทย่อยของบริษัทฯ ด้วย ทั้งนี้
การจัดซื้อประกันภัยของบริษัทฯ และบริษัทย่อยได้พิจารณาให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลที่พึงปฏิบัติ

ในด้านธุรกิจโรงไฟฟ้าของบจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ และ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ นอกจากบริษัทฯ
ทั้งสองจะทำประกันภัยคุ้มครองในด้านทรัพย์สินและ การสูญเสียรายได้เนื่องจากธุรกิจหยุดชะงักแล้ว
บริษัทฯ ทั้งสองยังได้ทำประกันภัยการชำรุดของเครื่องจักร (Machinery Breakdown)
ไว้สำหรับโรงไฟฟ้า SPP (118 เมกกะวัตต์) และโรงไฟฟ้า IPP (700 เมกกะวัตต์) ด้วย

ในด้านธุรกิจการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี บจ. ไทยออยล์มารีน
ได้ทำประกันภัยคุ้มครองตัวเรือ (Hull and Machinery)
และได้เข้าเป็นสมาชิกของชมรมความคุ้มครองและการชดใช้ (Protection and Indemnity
Club) ชื่อ
The Shipowners’ Mutual Protection and Indemnity Association (Luxembourg)
และ The Standard P & I Club ตลอดจนได้ทำประกันภัยคุ้มครองทรัพย์สินอื่นๆ
และอะไหล่เครื่องจักรเรือที่เก็บไว้ในคลังสินค้าของบจ. ไทยออยล์มารีน

5.4 เงินลงทุนในหุ้นทุนของบริษัทย่อยและ บริษัทร่วมของบริษัทฯ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 และวันที่ 31 ธันวาคม 2552 เงินลงทุนในหุ้นทุนของบริษัทย่อยและ
บริษัทร่วมของบริษัทฯ ตาม วิธีราคาทุนตามงบการเงินเฉพาะของบริษัทฯ มีจำนวนเท่ากับ 8,793
ล้านบาท และ 8,343 ล้านบาท โดยสามารถดูรายละเอียดการถือหุ้นของบริษัทฯ ในบริษัทย่อยและ
บริษัทอื่นๆ ที่บริษัทฯ ถืออยู่ในข้อ 2.2 “ภาพรวมการประกอบธุรกิจ”

5.5 นโยบายการลงทุนในบริษัทย่อย

บริษัทฯ มีนโยบายการลงทุนในบริษัทย่อย และบริษัทอื่นที่บริษัทฯ จะลงทุนในอนาคต
เพื่อสนับสนุนหรือส่งเสริมธุรกิจของบริษัทฯ หรือเป็นการเพิ่มความแข็งแกร่งให้กับกลุ่มบริษัทฯ

ในการกำกับควบคุมดูแลการดำเนินงานของบริษัทย่อย บริษัทฯ
ในฐานะผู้ถือหุ้นจะแต่งตั้งตัวแทนจากบริษัทฯ ไปร่วมประชุมในฐานะผู้ถือหุ้น และผู้แทนบริษัทฯ
มีหน้าที่ในการออกเสียงในที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นตามที่คณะกรรมการบริษัทฯ
ได้ให้หลักการหรือแนวทางไว้

นอกจากนี้ บริษัทฯ จะส่งผู้แทนบริษัทฯ เข้าไปเป็นกรรมการและ/หรือ ผู้จัดการของบริษัทย่อย
โดยผู้แทนบริษัทฯ อาจประกอบด้วย ประธานคณะกรรมการ กรรมการอำนวยการ กรรมการ
ผู้บริหารระดับสูงของบริษัทฯ
หรือบุคคลภายนอกซึ่งเป็นผู้มีคุณวุฒิและประสบการณ์เหมาะสมกับกิจการนั้นๆ
และเป็นบุคคลที่ไม่มีผลประโยชน์ขัดแย้งในทางธุรกิจกับบริษัทย่อยโดยตรง
ซึ่งผู้แทนดังกล่าวจะบริหารจัดการกิจการของบริษัทย่อยดังกล่าว
ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่ระบุในข้อบังคับของบริษัทฯ บริษัทย่อยดังกล่าว และกฎหมายอื่นที่เกี่ยวข้อง

6. ข้อพิพาททางกฏหมาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2553 บริษัทฯ หรือบริษัทย่อยมิได้มีข้อพิพาททางกฎหมายที่ยังไม่สิ้นสุด
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อสินทรัพย์ของบริษัทฯ หรือบริษัทย่อยที่มีจำนวนสูงกว่าร้อยละ 5
ของส่วนของผู้ถือหุ้น และไม่มีข้อพิพาทที่มีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ อย่างมีนัยสำคัญ