แบบประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

แนวคิดและวัตถุประสงค์

การมีระบบการควบคุมภายในที่ดีมีความสำคัญอย่างยิ่งสำหรับบริษัทจดทะเบียนหรือบริษัทที่มีประชาชนเป็น
ผู้ถือหุ้น โดยระบบที่ดีจะสามารถช่วยป้องกัน บริหาร จัดการความเสี่ยงหรือความเสียหายต่าง ๆ
ที่อาจเกิดขึ้นกับบริษัทและ ผู้ที่มีส่วนได้เสียได้เป็นอย่างดี ดังนั้น
จึงเป็นหน้าที่ของคณะกรรมการบริษัทที่จะต้องดำเนินการให้มั่นใจว่า
บริษัทมีระบบควบคุมภายในที่เหมาะสม
และเพียงพอในการดูแลการดำเนินงานให้เป็นไปตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ กฎหมาย
ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถป้องกันทรัพย์สิน จากการทุจริต เสียหาย
รวมทั้งมีการจัดทำบัญชี รายงานที่ถูกต้องน่าเชื่อถือ

สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
ได้รับความร่วมมือเป็นอย่างดีจากไพรซ์ วอเตอร์เฮาส์คูเปอส์ ประเทศไทย (PwC Thailand)
ในการพัฒนาแบบประเมินความเพียงพอของระบบควบคุมภายใน (“แบบประเมิน”) ฉบับนี้ขึ้น
เพื่อเป็นเครื่องมือช่วยให้บริษัทใช้เป็นแนวทางในการประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายในของบริษัทด้วยตนเอง

แบบประเมินนี้ ได้จัดทำตามแนวคิดของ COSO[1] (The Committee of Sponsoring
Organizations of the Treadway Commission) ที่ได้ปรับปรุง framework ใหม่
เมื่อเดือนพฤษภาคม 2556 และนำมาปรับให้เข้าใจง่ายขึ้น รวมทั้งเหมาะสมกับบริษัทจดทะเบียนไทย
ซึ่งคำถามหลักยังแบ่งออกเป็น 5 ส่วนเช่นเดียวกับแนวทางของ COSO เดิม
แต่ได้ขยายความแต่ละส่วนออกเป็นหลักการย่อยรวม 17 หลักการ
เพื่อให้เข้าใจและเห็นภาพของแต่ละส่วนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

  การนำไปใช้

บริษัทควรใช้แบบประเมินนี้เป็นแนวทางในการประเมินหรือทบทวนความเพียงพอของระบบควบคุมภายในอย่างน้อยทุกปี
และอาจมีการทบทวนเพิ่มเติมหากเกิดเหตุการณ์ที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ
การประเมินดังกล่าวควรผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการตรวจสอบและคณะกรรมการบริษัทด้วย
เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนความเห็น มีความเข้าใจตรงกัน
และสามารถกำหนดแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมกับบริษัทได้

การตอบแบบประเมินในแต่ละข้อ ควรอยู่บนพื้นฐานของการปฏิบัติจริง หากประเมินแล้วพบว่า
บริษัทยังขาดการควบคุมภายในที่เพียงพอในข้อใด (ไม่ว่าจะเป็นการไม่มีระบบในเรื่องนั้น
หรือมีแล้วแต่ยังไม่เหมาะสม) บริษัทควรอธิบายเหตุผลและแนวทางแก้ไขประกอบไว้ด้วย

  -----------------------------------------------------------------------
  การควบคุมภายในองค์กร (Control Environment)

  -----------------------------------------------------------------------

1.  องค์กรแสดงถึงความยึดมั่นในคุณค่าของความซื่อตรง (integrity) และจริยธรรม

+-------------------------------------------------------------+---+----+
| คำถาม                                                       | ใ | ไม |
|                                                             | ช่ | ่ใช่ |
+=============================================================+===+====+
| คณะกรรมการและผู้บริหารกำหนดแนวทาง                              |  |    |
| แ                                                           |   |    |
| ละมีการปฏิบัติที่อยู่บนหลักความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณในการดำเนินงาน |  |    |
| ที่ครอบคลุมถึง                                                  |   |    |
|                                                             |   |    |
| 1.1.1 การปฏิบัติหน้าที่ประจำวัน และการตัดสินใจในเรื่องต่าง ๆ            |   |    |
|                                                             |   |    |
| 1.1.2 การปฏิบัติต่อคู่ค้า ลูกค้า และบุคคลภายนอก                       |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 1.2                                                         |  |    |
| มีข้อกำหนดที่เป็นลายลัก                                           |   |    |
| ษณ์อักษรให้ผู้บริหารและพนักงานปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อตรงและรักษาจรรยาบรรณ |  |    |
| ที่ครอบคลุมถึง                                                  |   |    |
|                                                             |  |    |
| 1.2.1 มีข้อกำหนดเกี่ยวกับจริยธรรม (code of conduct)               |   |    |
| สำหรับผู้บริหารและพนักงานที่เหมาะสม                                |  |    |
|                                                             |   |    |
| 1.2.2                                                       |   |    |
| มีข้อกำหนดห้ามผู้บริหารและพนักงานปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้ง |   |    |
| ทางผลประโยชน์กับกิจการ                                         |   |    |
| ซึ่งรวมถึงการห้ามคอร์รัปชันอันทำให้เกิดความเสียหายต่อองค์กร[2]           |   |    |
|                                                             |   |    |
| 1.2.3 มีบทลงโทษที่เหมาะสมหากมีการฝ่าฝืนข้อกำหนดข้างต้น               |   |    |
|                                                             |   |    |
| 1.2.4                                                       |   |    |
| มีการสื่อสารข้อกำหนดและบทลงโทษข้างต้นให้ผู้บริหารและพนักงานทุกคนรับทราบ  |   |    |
| เช่น รวมอยู่ในการปฐมนิเทศพนักงานใหม่                              |   |    |
| ให้พนักงานลงนามรับทราบข้อกำหนดและบทลงโทษเป็นประจำทุกปี             |   |    |
| รวมทั้งมีการเผยแพร่ code of conduct                             |   |    |
| ให้แก่พนักงานและบุคคลภายนอกได้รับทราบ                             |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 3.  มีกระบวนการติดตามและประเมินผลการปฏิบัติตาม Code of Conduct    |  |    |
|                                                             |   |    |
| 1.3.1                                                       |  |    |
| การติดตามและประเมินผลโดยหน่วยงานตรวจสอบภายในหรือหน่วยงานกำกับดูแล  |   |    |
| การปฏิบัติ (compliance unit)                                   |  |    |
|                                                             |   |    |
| 1.3.2 การประเมินตนเองโดยผู้บริหารและพนักงาน                      |   |    |
|                                                             |   |    |
| 1.3.3 การประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญที่เป็นอิสระจากภายนอกองค์กร            |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 4.  มีการจัดการอย่างทันเวลา                                     |  |    |
|                                                             |   |    |
|  หากพบการไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดเกี่ยวกับความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณ |  |    |
|                                                             |   |    |
| 1.4.1 มีกระบวนการที่ทำให้สามารถตรวจพบการฝ่าฝืนได้ภายในเวลาที่เหมาะสม |  |    |
|                                                             |   |    |
| 1.4.2                                                       |   |    |
| มีกระบวนการที่ทำให้สามารถลงโทษหรือจัดการกับการฝ่าฝืนได้อย่างเหมาะสม    |   |    |
| และภายในเวลาอันควร                                           |   |    |
|                                                             |   |    |
| 1.4.3                                                       |   |    |
| มีการ                                                        |   |    |
| แก้ไขการกระทำที่ขัดต่อหลักความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณอย่างเหมาะสม |   |    |
| และภายในเวลาอันควร                                           |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+

1.  คณะกรรมการมีความเป็นอิสระจากฝ่ายบริหาร และทำหน้าที่กำกับดูแล (Oversight)
    และพัฒนาการ ดำเนินการด้านการควบคุมภายใน

  -----------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                         ใช่   ไม่ใช่
  ----------------------------------------------------------------------------- ---- ------
  2.1 มีการกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการแยกจากฝ่ายบริหาร                                 
  โดยได้สงวนสิทธิ์อำนาจเฉพาะของคณะกรรมการไว้อย่างชัดเจน                                     

  2.2 คณะกรรมการกำกับดูแลให้มีการกำหนดเป้าหมายการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนและวัดผลได้                
  เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานของผู้บริหารและพนักงาน                                         

  2.3                                                                               
  คณะกรรมการกำกับดูแลให้บริษัทกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการและผู้บริหารให้ถูกต้องตามกฎหมาย        
  กฎบัตร ซึ่งครอบคลุมบทบาทที่สำคัญของคณะกรรมการตรวจสอบ ผู้สอบบัญชี ผู้ตรวจสอบภายใน                
  และผู้รับผิดชอบต่อรายงานทางการเงิน                                                       

  2.4 คณะกรรมการเป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับธุรกิจของบริษัท และมีความเชี่ยวชาญที่เป็นประโยชน์ ต่อบริษัท       
  หรือสามารถขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้นๆได้                                           

  2.5 คณะกรรมการประกอบด้วยกรรมการอิสระที่มีความรู้ ความสามารถน่าเชื่อถือ                       
  และมีความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่อย่างแท้จริง เช่น ไม่มีความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับบริษัท                
  ไม่มีความสัมพันธ์อื่นใด อันอาจมีอิทธิพลต่อการใช้ดุลยพินิจและปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นอิสระ                    
  ในจำนวนที่เหมาะสมเพียงพอ                                                              

  2.6 คณะกรรมการกำกับดูแลการพัฒนาและปฏิบัติเรื่องการควบคุมภายใน ในองค์กร                      
  ซึ่งครอบคลุมทั้งการสร้างสภาพแวดล้อมการควบคุม การประเมินความเสี่ยง กิจกรรมการควบคุม              
  ข้อมูลและการสื่อสาร และการติดตาม                                                        
  -----------------------------------------------------------------------------------------

2.  ฝ่ายบริหารได้จัดให้มีโครงสร้างสายการรายงาน
    การกำหนดอำนาจในการสั่งการและความรับผิดชอบ
    ที่เหมาะสมเพื่อให้องค์กรบรรลุวัตถุประสงค์ ภายใต้การกำกับดูแล (oversight)
    ของคณะกรรมการ

  ---------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                           ใช่   ไม่ใช่
  --------------------------------------------------------------- ---- ------
  3.1                                                                 
  ผู้บริหารระดับสูงกำหนดโครงสร้างองค์กรที่สนับสนุนการบรรลุวัตถุประสงค์ของบริษัท         
  โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมทั้งทางธุรกิจและกฎหมาย                             
  รวมถึงการจัดให้มีการควบคุมภายในอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น                         
  แบ่งแยกหน้าที่ในส่วนงานที่สำคัญ ซึ่งทำให้เกิดการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างกัน             
  มีงานตรวจสอบภายในที่ขึ้นตรงกับกรรมการตรวจสอบ และมีสายการรายงานที่ชัดเจน        
  เป็นต้น                                                                

  3.2 ผู้บริหารระดับสูงกำหนดสายการรายงานในบริษัท                             
  โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ ความรับผิดชอบ                    
  และการสื่อสารข้อมูล                                                      

  3.3 มีการกำหนด มอบหมาย                                               
  และจำกัดอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบอย่างเหมาะสมระหว่างคณะกรรมการบริษัท        
  ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหาร และพนักงาน                                        
  ---------------------------------------------------------------------------

3.  องค์กรแสดงถึงความมุ่งมั่นในการจูงใจ พัฒนาและรักษาบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถ

  ------------------------------------------------------------------------------------------- ---- ------
  คำถาม                                                                                       ใช่   ไม่ใช่

  4.1 บริษัทมีนโยบายและวิธีการปฏิบัติเพื่อจัดหา พัฒนา และรักษาบุคลากรที่มีความรู้และความสามารถที่เหมาะสม               
  และมีกระบวนการสอบทานนโยบายและวิธีการปฏิบัตินั้นอย่างสม่ำเสมอ                                               

  4.2 บริษัทมีกระบวนการประเมินผลการปฏิบัติงาน การให้แรงจูงใจหรือรางวัลต่อบุคลากรที่มีผลการปฏิบัติงานดี                
  และการจัดการต่อบุคลากรที่มีผลงานไม่บรรลุเป้าหมาย รวมถึง การสื่อสารกระบวนการเหล่านี้ให้ผู้บริหารและพนักงานทราบ        

  4.3                                                                                             
  บริษัทมีกระบวนการแก้ไขปัญหาหรือเตรียมพร้อมสำหรับการขาดบุคลากรที่มีความรู้และความสามารถที่เหมาะสมอย่างทันเวลา        

  4.4 บริษัทมีกระบวนการสรรหา พัฒนา และรักษาผู้บริหารและพนักงานทุกคน เช่น การจัดระบบที่ปรึกษา (mentoring)         
  และการฝึกอบรม                                                                                     

  4.5 บริษัทมีแผนและกระบวนการสรรหาผู้สืบทอดตำแหน่ง (succession plan) ที่สำคัญ                               
  ------------------------------------------------------------------------------------------- ---- ------

4.  องค์กรกำหนดให้บุคลากรมีหน้าที่และความรับผิดชอบในการควบคุมภายใน
    เพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์ขององค์กร

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                                                                        ใช่   ไม่ใช่
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---- ------
  5.1 คณะกรรมการและผู้บริหารมีกระบวนการและการสื่อสารเชิงบังคับให้บุคลากรทุกคนมีความรับผิดชอบต่อการควบคุมภายใน                                       
  และจัดให้มีการปรับปรุงแก้ไขกระบวนการปฏิบัติ ในกรณีที่จำเป็น                                                                                    

  5.2 คณะกรรมการและผู้บริหารกำหนดตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงาน การสร้างแรงจูงใจ และการให้รางวัล ที่เหมาะสม โดยพิจารณาทั้งเรื่องการปฏิบัติตาม Code of            
  Conduct และวัตถุประสงค์ในระยะสั้นและระยะยาวของบริษัท                                                                                     

  5.3                                                                                                                              
  คณะกรรมการและผู้บริหารประเมินแรงจูงใจและการให้รางวัลอย่างต่อเนื่องโดยเน้นให้สามารถเชื่อมโยงกับความสำเร็จของหน้าที่ในการปฏิบัติตามการควบคุมภายในด้วย        

  5.4 คณะกรรมการและผู้บริหารได้พิจารณาไม่ให้มีการสร้างแรงกดดันที่มากเกินไปในการปฏิบัติหน้าที่ของบุคลากรแต่ละคน                                          
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

  -----------------------------------------------------------------------
  การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)

  -----------------------------------------------------------------------

5.  องค์กรกำหนดวัตถุประสงค์ไว้อย่างชัดเจนเพียงพอ
    เพื่อให้สามารถระบุและประเมินความเสี่ยงต่างๆ
    ที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร

  ------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                    ใช่   ไม่ใช่
  ------------------------------------------------------------------------ ---- ------
  6.1 บริษัทสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีที่รับรองโดยทั่วไป และเหมาะสมกับธุรกิจในขณะนั้น      
  โดยแสดงได้ว่ารายการในรายงานทางการเงินมีตัวตนจริง                                    
  ครบถ้วนแสดงถึงสิทธิหรือภาระผูกพันของบริษัทได้ถูกต้อง มีมูลค่าเหมาะสม                         
  และเปิดเผยข้อมูลครบถ้วน ถูกต้อง                                                     

  6.2 บริษัทกำหนดสาระสำคัญของรายการทางการเงิน โดยพิจารณาถึงปัจจัยที่สำคัญ เช่น             
  ผู้ใช้รายงานทางการเงิน ขนาดของรายการ แนวโน้มของธุรกิจ                                

  6.3 รายงานทางการเงินของบริษัทสะท้อนถึงกิจกรรมการดำเนินงานของบริษัทอย่างแท้จริง           

  6.4 คณะกรรมการหรือคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง                                     
  อนุมัติและสื่อสารนโยบายการบริหารความเสี่ยงให้ผู้บริหารและพนักงานทุกคนรับทราบและถือปฏิบัติ        
  จนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมขององค์กร                                                 
  ------------------------------------------------------------------------------------

6.  องค์กรระบุและวิเคราะห์ความเสี่ยงทุกประเภทที่อาจกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ไว้
    อย่างครอบคลุมทั่วทั้งองค์กร

  --------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                ใช่   ไม่ใช่
  -------------------------------------------------------------------- ---- ------
  7.1 บริษัทระบุความเสี่ยงทุกประเภทซึ่งอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจทั้งระดับองค์กร        
  หน่วยธุรกิจ ฝ่ายงาน และหน้าที่งานต่าง ๆ                                           

  7.2                                                                      
  บริษัทวิเคราะห์ความเสี่ยงทุกประเภทที่อาจเกิดจากทั้งปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอกองค์กร        
  ซึ่งรวมถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ การดำเนินงาน การรายงาน การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์            
  และด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ                                                    

  7.3 ผู้บริหารทุกระดับมีส่วนร่วมในการบริหารความเสี่ยง                                

  7.4 บริษัทได้ประเมินความสำคัญของความเสี่ยง โดยพิจารณาทั้งโอกาสเกิดเหตุการณ์           
  และผลกระทบ ที่อาจเกิดขึ้น                                                      

  7.5 บริษัทมีมาตรการและแผนปฏิบัติงานเพื่อจัดการความเสี่ยง                            
  โดยอาจเป็นการยอมรับความเสี่ยงนั้น (acceptance) การลดความเสี่ยง (reduction)        
  การหลีกเลี่ยงความเสี่ยง (avoidance) หรือการร่วมรับความเสี่ยง (sharing)              
  --------------------------------------------------------------------------------

7.  องค์กรได้พิจารณาถึงโอกาสที่จะเกิดการทุจริต
    ในการประเมินความเสี่ยงที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ ขององค์กร

  ---------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                 ใช่   ไม่ใช่
  --------------------------------------------------------------------- ---- ------
  8.1 บริษัทประเมินโอกาสที่จะเกิดการทุจริตขึ้น โดยครอบคลุมการทุจริตแบบต่างๆ เช่น           
  การจัดทำรายงานทางการเงินเท็จ การทำให้สูญเสียทรัพย์สิน การคอร์รัปชัน                    
  การที่ผู้บริหารสามารถฝ่าฝืนระบบควบคุมภายใน (management override of internal        
  controls) การเปลี่ยนแปลงข้อมูลในรายงานที่สำคัญ                                    
  การได้มาหรือใช้ไปซึ่งทรัพย์สินโดยไม่ถูกต้อง เป็นต้น                                     

  8.2 บริษัทได้ทบทวนเป้าหมายการปฏิบัติงานอย่างรอบคอบ                                
  โดยพิจารณาความเป็นไปได้ของเป้าหมายที่กำหนดแล้ว                                    
  รวมทั้งได้พิจารณาความสมเหตุสมผลของการให้สิ่งจูงใจหรือผลตอบแทนแก่พนักงานแล้วด้วยว่า        
  ไม่มีลักษณะส่งเสริมให้พนักงานกระทำไม่เหมาะสม เช่น                                   
  ไม่ตั้งเป้าหมายยอดขายของบริษัทไว้สูงเกินความเป็นจริง                                  
  จนทำให้เกิดแรงจูงใจในการตกแต่งตัวเลขยอดขาย เป็นต้น                                

  8.3 คณะกรรมการตรวจสอบได้พิจารณาและสอบถามผู้บริหารเกี่ยวกับโอกาส ในการเกิดทุจริต      
  และมาตรการที่บริษัทดำเนินการเพื่อป้องกันหรือแก้ไขการทุจริต                              

  8.4 บริษัทได้สื่อสารให้พนักงานทุกคนเข้าใจและปฏิบัติตามนโยบายและแนวปฏิบัติที่กำหนดไว้        
  ---------------------------------------------------------------------------------

8.  องค์กรสามารถระบุและประเมินความเปลี่ยนแปลงที่อาจมีผลกระทบต่อระบบการควบคุมภายใน

  ------------------------------------------------------------- ---- ------
  คำถาม                                                         ใช่   ไม่ใช่

  9.1 บริษัทประเมินการเปลี่ยนแปลงปัจจัยภายนอกองค์กร                         
  ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ การควบคุมภายใน และรายงานทางการเงิน        
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างเพียงพอแล้ว           

  9.2 บริษัทประเมินการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำธุรกิจ                          
  ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ การควบคุมภายใน และรายงานทางการเงิน        
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างเพียงพอแล้ว           

  9.3 บริษัทประเมินการเปลี่ยนแปลงผู้นำองค์กร ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ     
  การควบคุมภายใน และรายงานทางการเงิน                                   
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างเพียงพอแล้ว           
  ------------------------------------------------------------- ---- ------

  -----------------------------------------------------------------------
  การควบคุมการปฏิบัติงาน (Control Activities)

  -----------------------------------------------------------------------

9.  องค์กรมีมาตรการควบคุมที่ช่วยลดความเสี่ยงที่จะไม่บรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร
    ให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้

+-----------------------------------------------------------+----+-----+
| คำถาม                                                     | ใช่ | ไ   |
|                                                           |    | ม่ใช่ |
+===========================================================+====+=====+
| 10.1 มาตรการควบคุมของบริษัทมีความเหมาะสมกับความเสี่ยง            |   |     |
| และลักษณะเฉพาะขององค์กร เช่น สภาพแวดล้อม ความซับซ้อนของงาน      |    |     |
| ลักษณะงาน ขอบเขตการดำเนินงาน รวมถึงลักษณะเฉพาะอื่น ๆ            |    |     |
+-----------------------------------------------------------+----+-----+
| 10.2 บริษัทมีมาตรการควบคุมภายในที่กำหนดเป็นลายลักษณ์อักษร           |   |     |
| และครอบคลุมกระบวนการต่างๆ อย่างเหมาะสม เช่น                   |    |     |
| มีนโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติงานเกี่ยวกับธุรกรรมด้านการเงิน การจัดซื้อ    |   |     |
| และการบริหารทั่วไป ตลอดจนกำหนดขอบเขต อำนาจหน้าที่               |    |     |
| และลำดับชั้นการอนุมัติของผู้บริหารในแต่ละระดับไว้อย่างชัดเจน รัดกุม       |   |     |
| เพื่อให้สามารถป้องกันการทุจริตได้ เช่น                             |    |     |
| มีการกำหนดขนาดวงเงินและอำนาจอนุมัติของผู้บริหารแต่ละระดับ           |    |     |
| ขั้นตอนในการอนุมัติโครงการลงทุน ขั้นตอนการจัดซื้อและวิธีการคัดเลือกผู้ขาย  |    |     |
| การบันทึกข้อมูลรายละเอียดการตัดสินใจ จัดซื้อ ขั้นตอนการเบิกจ่ายวัสดุอุปกรณ์ |    |     |
| หรือ การเบิกใช้เครื่องมือต่างๆ เป็นต้น                             |    |     |
| โดยได้จัดให้มีกระบวนการสำหรับกรณีต่าง ๆ ดังนี้                      |    |     |
|                                                           |    |     |
| 10.2.1 การเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ ผู้บริหาร   |    |     |
| และผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว รวมทั้งบุคคลที่เกี่ยวโยงกัน              |    |     |
| เพื่อประโยชน์ในการติดตามและสอบทานการทำรายการระหว่างกัน          |    |     |
| หรือรายการที่อาจมีความขัดแย้งทางผลประโยชน์                       |    |     |
| รวมทั้งมีการปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบันเสมอ                         |    |     |
|                                                           |    |     |
| 10.2.2                                                    |    |     |
| กรณีที่บริษัทอนุมัติธุร                                            |    |     |
| กรรมหรือทำสัญญากับผู้ที่เกี่ยวข้องในลักษณะที่มีผลผูกพันบริษัทในระยะยาวไปแล้ว |    |     |
| เช่น การทำสัญญาซื้อขายสินค้า การให้กู้ยืม การค้ำประกัน                |    |     |
| บริษัทได้ติดตามให้มั่นใจแล้วว่า                                    |    |     |
| มีการปฏิบัติเป็นไปตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้ตลอดระยะเวลาที่มีผลผูกพันบริษัท   |    |     |
| เช่น ติดตามการชำระคืนหนี้ตามกำหนด                              |    |     |
| หรือมีการทบทวนความเหมาะสมของสัญญา เป็นต้น                      |    |     |
+-----------------------------------------------------------+----+-----+
| 10.3 บริษัทกำหนดให้การควบคุมภายในมีความหลากหลายอย่างเหมาะสม เช่น |   |     |
| การควบคุมแบบ manual และ automated                          |    |     |
| หรือการควบคุมแบบป้องกันและติดตาม                               |    |     |
+-----------------------------------------------------------+----+-----+
| 10.4 บริษัทกำหนดให้มีการควบคุมภายในในทุกระดับขององค์กร เช่น        |   |     |
| ทั้งระดับกลุ่มบริษัท หน่วยธุรกิจ สายงาน ฝ่ายงาน แผนก หรือกระบวนการ    |    |     |
+-----------------------------------------------------------+----+-----+
| 10.5 บริษัทมีการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบในงาน 3 ด้านต่อไปนี้        |   |     |
| ออกจากกันโดยเด็ดขาด เพื่อเป็นการตรวจสอบซึ่งกันและกัน กล่าวคือ        |    |     |
|                                                           |    |     |
|   (1) หน้าที่อนุมัติ                                            |    |     |
|                                                           |    |     |
|   (2) หน้าที่บันทึกรายการบัญชีและข้อมูลสารสนเทศ และ                |    |     |
|                                                           |    |     |
|   (3) หน้าที่ในการดูแลจัดเก็บทรัพย์สิน                             |    |     |
+-----------------------------------------------------------+----+-----+

10. องค์กรเลือกและพัฒนากิจกรรมการควบคุมทั่วไปด้วยระบบเทคโนโลยี เพื่อช่วยสนับสนุน
    การบรรลุวัตถุประสงค์

  -------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                               ใช่   ไม่ใช่
  ------------------------------------------------------------------- ---- ------
  11.1 บริษัทควรกำหนดความเกี่ยวข้องกันระหว่างการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ               
  ในกระบวนการปฏิบัติงานและการควบคุมทั่วไปของระบบสารสนเทศ                         

  11.2                                                                    
  บริษัทควรกำหนดการควบคุมของโครงสร้างพื้นฐานของระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม        

  11.3 บริษัทควรกำหนดการควบคุมด้านความปลอดภัยของระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม     

  11.4 บริษัทควรกำหนดการควบคุมกระบวนการได้มา การพัฒนา                          
  และการบำรุงรักษาระบบเทคโนโลยี ให้มีความเหมาะสม                                
  -------------------------------------------------------------------------------

11. องค์กรจัดให้มีกิจกรรมการควบคุมผ่านทางนโยบาย
    ซึ่งได้กำหนดสิ่งที่คาดหวังและขั้นตอนการปฏิบัติ
    เพื่อให้นโยบายที่กำหนดไว้นั้นสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้

  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                          ใช่                              ไม่ใช่
  ------------------------------------------------------------------------------ ------------------------------- ------
  12.1 บริษัทมีนโยบายที่รัดกุมเพื่อติดตามให้การทำธุรกรรมของผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ ผู้บริหาร                                       
  หรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว ต้องผ่านขั้นตอนการอนุมัติที่กำหนด เช่น ข้อบังคับของบริษัท                                            
  เกณฑ์ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เกณฑ์ของสำนักงาน ฯลฯ เพื่อป้องกันการหาโอกาส                                           
  หรือนำผลประโยชน์ของบริษัทไปใช้ส่วนตัว                                                                                 

  12.2 บริษัทมีนโยบายเพื่อให้การพิจารณาอนุมัติธุรกรรมกระทำโดยผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสียในธุรกรรมนั้น                                       

  12.3 บริษัทมีนโยบายเพื่อให้การพิจารณาอนุมัติธุรกรรมคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของบริษัทเป็นสำคัญ                                       
  และพิจารณาโดยถือเสมือนเป็นรายการที่กระทำกับบุคคลภายนอก (at arms’ length basis)                                         

  12.4 บริษัทมีกระบวนการติดตามดูแลการดำเนินงานของบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วม                     ไม่มีเงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วม   
  รวมทั้งกำหนดแนวทางให้บุคคลที่บริษัทแต่งตั้งให้เป็นกรรมการหรือผู้บริหารในบริษัทย่อยหรือร่วมนั้น ถือปฏิบัติ                                  
  (หากบริษัทไม่มีเงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วมไม่ต้องตอบข้อนี้)                                                              

  12.5                                                                                                          
  บริษัทกำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบในการนำนโยบายและกระบวนการไปปฏิบัติโดยผู้บริหารและพนักงาน                                   

  12.6 นโยบายและกระบวนการปฏิบัติของบริษัทได้รับการนำไปใช้ในเวลาที่เหมาะสม                                                 
  โดยบุคลากรที่มีความสามารถ รวมถึงการครอบคลุมกระบวนการแก้ไขข้อผิดพลาดในการปฏิบัติงาน                                         

  12.7 บริษัททบทวนนโยบายและกระบวนการปฏิบัติให้มีความเหมาะสมอยู่เสมอ                                                      
  ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

  -----------------------------------------------------------------------
  ระบบสารสนเทศและการสื่อสารข้อมูล (Information & Communication)

  -----------------------------------------------------------------------

12. องค์กรข้อมูลที่เกี่ยวข้องและมีคุณภาพ
    เพื่อสนับสนุนให้การควบคุมภายในสามารถดำเนินไปได้ตามที่กำหนดไว้

+-------------------------------------------------------------+---+----+
| คำถาม                                                       | ใ | ไม |
|                                                             | ช่ | ่ใช่ |
+=============================================================+===+====+
| 13.1 บริษัทกำหนดข้อมูลที่ต้องการใช้ในการดำเนินงาน                    |  |    |
| ทั้งข้อมูลจากภายในและภายนอกองค์กร ที่มีคุณภาพและเกี่ยวข้องต่องาน         |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 13.2 บริษัทพิจารณาทั้งต้นทุนและประโยชน์ที่จะได้รับ                      |  |    |
| รวมถึงปริมาณและความถูกต้องของข้อมูล                               |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 13.3                                                        |  |    |
| บริษัทดำเนินก                                                  |   |    |
| ารเพื่อให้คณะกรรมการมีข้อมูลที่สำคัญอย่างเพียงพอสำหรับใช้ประกอบการตัดสินใจ |   |    |
| ตัวอย่างข้อมูลที่สำคัญ เช่น รายละเอียดของเรื่องที่เสนอให้พิจารณา เหตุผล     |   |    |
| ผลกระทบต่อบริษัท ทางเลือกต่าง ๆ                                  |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 13.4                                                        |  |    |
| บริษัทดำเนินการเพื่อให้กรรมการบริษัทได้รับหนังสือนัด                     |   |    |
| ประชุมหรือเอกสารประกอบการประชุมที่ระบุข้อมูลที่จำเป็นและเพียงพอต่อการพิจา |   |    |
| รณาก่อนการประชุมล่วงหน้าอย่างน้อยภายในระยะเวลาขั้นต่ำตามที่กฎหมายกำหนด |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 13.5                                                        |  |    |
| บริษัทดำเนินการเพื่อให้รายงานการประชุมคณะกรรมการมีรายละเอียดตามควร   |   |    |
| เพื่อให้สามารถต                                                |   |    |
| รวจสอบย้อนหลังเกี่ยวกับความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการแต่ละราย |   |    |
| เช่น การบันทึกข้อซักถามของกรรมการ                                |   |    |
| ความเห็นหรือข้อสังเกตของกรรมการในเรื่องที่พิจารณา                    |   |    |
| ความเห็นของกรรมการรายที่ไม่เห็นด้วยกับเรื่องที่เสนอพร้อมเหตุผล เป็นต้น     |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 13.6 บริษัทมีการดำเนินการดังต่อไปนี้                                |  |    |
|                                                             |   |    |
| 13.6.1 มีการจัดเก็บเอกสารสำคัญไว้อย่างครบถ้วนเป็นหมวดหมู่             |  |    |
|                                                             |   |    |
| 13.6.2 กรณีที่ได้รับแจ้งจากผู้สอบบัญชีหรือผู้ตรวจสอบภายในว่ามีข้อบกพร่อง     |   |    |
| ในการควบคุมภายใน บริษัทได้แก้ไขข้อบกพร่องนั้นอย่างครบถ้วนแล้ว           |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+

13. องค์กรสื่อสารข้อมูลภายในองค์กร
    ซึ่งรวมถึงวัตถุประสงค์และความรับผิดชอบต่อการควบคุมภายใน ที่
    จำเป็นต่อการสนับสนุนให้การควบคุมภายในสามารถดำเนินไปได้ตามที่วางไว้

  --------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                      ใช่   ไม่ใช่
  -------------------------------------------------------------------------- ---- ------
  14.1 บริษัทมีกระบวนการสื่อสารข้อมูลภายในอย่างมีประสิทธิภาพ และมีช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสม     
  เพื่อสนับสนุนการควบคุมภายใน                                                          

  14.2 บริษัทมีการรายงานข้อมูลที่สำคัญถึงคณะกรรมการบริษัทอย่างสม่ำเสมอ และ                    
  คณะกรรมการบริษัทสามารถเข้าถึงแหล่งสารสนเทศที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงาน หรือสอบทานรายการต่าง      
  ๆ ตามที่ต้องการ เช่น                                                                
  การกำหนดบุคคลที่เป็นศูนย์ติดต่อเพื่อให้สามารถติดต่อขอข้อมูลอื่นนอกจากที่ได้รับจากผู้บริหาร              
  รวมทั้งการติดต่อสอบถามข้อมูลจากผู้สอบบัญชีผู้ตรวจสอบภายใน                                   
  การจัดประชุมระหว่างคณะกรรมการและผู้บริหารตามที่คณะกรรมการร้องขอ                          
  การจัดกิจกรรมพบปะหารือระหว่างคณะกรรมการและผู้บริหารนอกเหนือจากการประชุมคณะกรรมการ        
  เป็นต้น                                                                           

  14.3 บริษัทจัดให้มีช่องทางการสื่อสารพิเศษหรือช่องทางลับเพื่อให้บุคคลต่าง ๆ                      
  ภายในบริษัทสามารถแจ้งข้อมูลหรือเบาะแสเกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริตภายในบริษัท                    
  (whistle-blower hotline) ได้อย่างปลอดภัย                                           
  --------------------------------------------------------------------------------------

14. องค์กรได้สื่อสารกับหน่วยงานภายนอก เกี่ยวกับประเด็นที่อาจมีผลกระทบต่อการควบคุมภายใน

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---- ------
  คำถาม                                                                                                        ใช่   ไม่ใช่

  15.1 บริษัทมีกระบวนการสื่อสารข้อมูลกับผู้มีส่วนได้เสียภายนอกองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ และมีช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสม                     
  เพื่อสนับสนุนการควบคุมภายใน เช่น จัดให้มีเจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานนักลงทุนสัมพันธ์ ศูนย์รับเรื่องร้องเรียน เป็นต้น                               

  15.2                                                                                                             
  บริษัทจัดให้มีช่องทางการสื่อสารพิเศษหรือช่องทางลับเพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสียภายนอกองค์กรสามารถแจ้งข้อมูลหรือเบาะแสเกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริต        
  (whistle-blower hotline) แก่บริษัทได้อย่างปลอดภัย                                                                       
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ---- ------

ระบบการติดตาม (Monitoring Activities)

15. องค์กรติดตามและประเมินผลการควบคุมภายใน
    เพื่อให้มั่นใจได้ว่าการควบคุมภายในยังดำเนินไปอย่างครบถ้วน เหมาะสม

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                                                                     ใช่   ไม่ใช่
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ---- ------
  16.1                                                                                                                          
  บริษัทจัดให้มีกระบวนการติดตามการปฏิบัติตามจริยธรรมธุรกิจและข้อกำหนดห้ามฝ่ายบริหารและพนักงานปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์        
  เช่น กำหนดให้แต่ละส่วนงานติดตามการปฏิบัติ และรายงานผู้บังคับบัญชา หรือมอบหมายให้หน่วยงานตรวจสอบภายในติดตามการปฏิบัติ                               
  และรายงานต่อคณะกรรมการตรวจสอบ เป็นต้น                                                                                             

  16.2 บริษัทจัดให้มีการตรวจสอบการปฏิบัติตามระบบการควบคุมภายในที่วางไว้ โดยการประเมินตนเอง และ/หรือการประเมินอิสระโดยผู้ตรวจสอบภายใน              

  16.3 ความถี่ในการติดตามและประเมินผลมีความเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของบริษัท                                                              

  16.4 ดำเนินการติดตามและประเมินผลระบบการควบคุมภายใน โดยผู้ที่มีความรู้และความสามารถ                                                       

  16.5 บริษัทกำหนดแนวทางการรายงานผลการตรวจสอบภายในให้ขึ้นตรงต่อคณะกรรมการตรวจสอบ                                                      

  16.6 บริษัทส่งเสริมให้ผู้ตรวจสอบภายในปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรฐานสากล การปฏิบัติงานวิชาชีพการตรวจสอบภายใน (International Standards for the          
  Professional Practice of Internal Auditing, IIA)                                                                               
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

16. องค์กรประเมินและสื่อสารข้อบกพร่องของการควบคุมภายในอย่างทันเวลาต่อบุคคลที่รับผิดชอบ
    ซึ่งรวมถึงผู้บริหารระดับสูงและคณะกรรมการตามความเหมาะสม

+-------------------------------------------------------------+---+----+
| คำถาม                                                       | ใ | ไม |
|                                                             | ช่ | ่ใช่ |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 17.1 บริษัทประเมินผลและสื่อสารข้อบกพร่องของการควบคุมภายใน           |  |    |
| และดำเนินการเพื่อติดตามแก้ไขอย่างทันท่วงที                           |   |    |
| หากผลการดำเนินงานที่เกิดขึ้นแตกต่างจากเป้าหมายที่กำหนดไว้อย่างมีนัยสำคัญ   |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+
| 17.2 บริษัทมีนโยบายการรายงาน ดังนี้                               |  |    |
|                                                             |   |    |
| 17.2.1 ฝ่ายบริหารต้องรายงานต่อคณะกรรมการบริษัทโดยพลัน              |  |    |
| ในกรณีที่เกิดเหตุการณ์หรือสงสัยว่ามีเหตุการณ์ทุจริตอย่างร้ายแรง             |   |    |
| มีการปฏิบัติที่ฝ่าฝืนกฎหมาย หรือมีการกระทำที่ผิดปกติอื่น                    |  |    |
| ซึ่งอาจกระทบต่อชื่อเสียงและฐานะการเงินของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ           |   |    |
|                                                             |   |    |
| 17.2.2 รายงานข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญ พร้อมแนวทางการแก้ไขปัญหา     |   |    |
| (แม้ว่าจะได้เริ่มดำเนินการจัดการแล้ว)                               |   |    |
| ต่อคณะกรรมการบริษัท/คณะกรรมการตรวจสอบ                          |   |    |
| เพื่อพิจารณาภายในระยะเวลาอันควร                                 |   |    |
|                                                             |   |    |
| 17.2.3                                                      |   |    |
| รายงานความคืบหน้าในการป                                       |   |    |
| รับปรุงข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญต่อคณะกรรมการบริษัท/คณะกรรมการตรวจสอบ |   |    |
+-------------------------------------------------------------+---+----+

[1] เป็นคณะกรรมการร่วมของสถาบันวิชาชีพ 5 แห่ง ได้แก่
สถาบันผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งสหรัฐอเมริกา (AICPA) สถาบันผู้ตรวจสอบภายในสากล
(Institute of Internal Auditors หรือ IIA) สถาบันผู้บริหารการเงิน (Financial
Executives Institute หรือ FEI) สมาคมนักบัญชีแห่งสหรัฐอเมริกา (American
Accounting Association หรือ AAA) และสถาบันนักบัญชีเพื่อการบริหาร (Institute of
Management Accountants หรือ IMA)

[2] บริษัทควรกำหนดการควบคุมภายในตามมาตรการต่อต้านคอร์รัปชั่นให้เหมาะสมกับความเสี่ยงของบริษัท