2. ปัจจัยความเสี่ยง

ปี 2551 การดำเนินธุรกิจของ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)
ต้องเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงทางธุรกิจ และสภาพทั่วไปของเศรษฐกิจ ที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้
บริษัทฯ จึงต้องรับมือกับความเสี่ยงที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ในด้านต่างๆ
ซึ่งปัจจัยความเสี่ยงที่สำคัญได้แก่ ความเสี่ยงทางธุรกิจ ความเสี่ยงทางการเงิน
ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ ความเสี่ยงจากการดำเนินโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน โดยบริษัทฯ
ได้มีการบริหารจัดการความเสี่ยงในด้านต่างๆ ดังนี้

2.1 ความเสี่ยงทางธุรกิจ

  - ความเสี่ยงจากเทคโนโลยีของโรงกลั่นที่มีผลต่อความสามารถในการแข่งขัน

สถานการณ์ความต้องการใช้น้ำมันเตาของโรงไฟฟ้า
และโรงงานอุตสาหกรรมในประเทศที่ลดลงมากในช่วงหลายปีที่ผ่านมา
อันเนื่องมาจากการใช้เชื้อเพลิงก๊าซธรรมชาติและถ่านหินทดแทน
ส่งผลให้การใช้กำลังกลั่นของบริษัทฯ ได้รับผลกระทบมากกว่าโรงกลั่นน้ำมันอื่น
เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ เป็นโรงกลั่นประเภท Hydro Skimming Refinery
ซึ่งมีกระบวนการกลั่นที่ให้ผลผลิตน้ำมันเตาในสัดส่วนสูง
เมื่อเปรียบเทียบกับโรงกลั่นอื่นในประเทศที่เป็นโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
สำหรับการกลั่นน้ำมันดิบชนิดเดียวกัน ที่จะให้สัดส่วนการผลิตน้ำมันเตาน้อยกว่า
นอกจากนี้ความต้องการ ใช้น้ำมันเตายังคงมีแนวโน้มที่จะลดลงได้อีก
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการใช้กำลังการกลั่นของบริษัทฯ มากขึ้น

และเนื่องจากน้ำมันเตาเป็นน้ำมันที่มีราคาต่ำเมื่อเปรียบเทียบกับน้ำมันสำเร็จรูปชนิดอื่น ดังนั้น
มูลค่าน้ำมันสำเร็จรูปรวมที่บริษัทฯ ผลิตได้จึงต่ำกว่ามูลค่าน้ำมันสำเร็จรูปที่ผลิตได้จาก Complex
Refinery ทำให้บริษัทฯ มีค่าการกลั่น (กำไรขั้นต้นก่อนหักค่าใช้จ่ายในการผลิต)
ต่ำกว่าโรงกลั่นอื่นๆ โดยส่วนต่างดังกล่าวมีอัตราที่ไม่แน่นอน
ขึ้นอยู่กับส่วนต่างของราคาน้ำมันเตากับน้ำมันชนิดอื่นๆ ในช่วงเวลานั้น

ทั้งนี้ ที่ผ่านมาบริษัทฯ ได้ลดผลกระทบต่อความสามารถในการแข่งขัน และเพิ่มรายได้แก่กิจการ
ด้วยการจัดหาน้ำมันดิบที่มีต้นทุนที่เหมาะสมและให้คุณภาพน้ำมันที่สอดคล้องกับความต้องการในประเทศ
เช่น น้ำมันดิบภายในประเทศ น้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล หรือ น้ำมันประเภทคอนเดนเสด
(Condensate) และพัฒนาตลาดส่งออกน้ำมันเตาชนิดกำมะถันต่ำ
ซึ่งมีราคาสูงกว่าน้ำมันเตาปกติทั่วไป เพื่อทดแทนอุปสงค์ในประเทศที่ปรับตัวลดลง
รวมถึงการปรับปรุงกระบวนการกลั่น
และควบคุมประสิทธิภาพในการผลิตให้สามารถรองรับการกลั่นน้ำมันดิบ ชนิดใหม่ๆ ที่ให้ค่าการกลั่นสูง

นอกจากนั้น เพื่อจัดการความเสี่ยงดังกล่าว บริษัทฯ
จึงได้ลงทุนดำเนินโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (Product Quality Improvement
Project- PQI Project) เพื่อให้ลดปริมาณการผลิตน้ำมันเตา
และสามารถผลิตน้ำมันเบนซินและดีเซล ในสัดส่วนที่มากขึ้น โดยติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
(Hydrocracking Unit) และหน่วยที่เกี่ยวข้องอื่นๆ
ส่งผลให้สัดส่วนผลผลิตน้ำมันเตาลดลงจากกว่า ร้อยละ 30 เหลือประมาณร้อยละ 10
ของปริมาณกลั่น ซึ่งเป็นสัดส่วนที่ใกล้เคียงกับโรงกลั่นอื่นในประเทศ
อีกทั้งยังได้ผลตอบแทนการลงทุนที่เหมาะสม
ช่วยเพิ่มศักยภาพด้านการแข่งขันในระยะยาวให้กับบริษัทฯ

- ความเสี่ยงจากการสนับสนุนจากภาครัฐภายหลังการปรับโครงสร้างการเงิน และบริษัทฯ
พ้นสภาพการเป็นรัฐวิสาหกิจ

เนื่องจากในอดีต (ก่อนวันที่ 14 สิงหาคม 2546) บริษัทฯ มีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจ
โดยกระทรวงการคลัง ถือหุ้นประมาณร้อยละ 48 และบริษัท ปตท. จํากัด (มหาชน)
ประมาณร้อยละ 24 ของจำนวนหุ้นจดทะเบียน 522.04 ล้านหุ้น ก่อนปรับโครงสร้างทางการเงิน
กระทรวงการคลังให้ความช่วยเหลือด้านการเงินแก่บริษัทฯ
ด้วยการคํ้าประกันเงินกู้และให้กู้ยืมโดยตรง ประมาณ 8,100 ล้านบาท และการออก Letter of
Comfort ให้แก่ธนาคารพาณิชย์ผู้ให้กู้จํานวน 4,000 ล้านบาท คิดรวมเป็นร้อยละ 62
ของมูลค่าเงินกู้ทั้งหมดประมาณ 19,500 ล้านบาท

ภายหลังการปรับโครงสร้างทางการเงิน
ด้วยการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุนในรูปของใบแสดงสิทธิในผลประโยชน์ ที่เกิดจากหุ้นสามัญของบริษัทฯ
สัดส่วนการถือหุ้นของภาครัฐจึงลดลงเหลือต่ำกว่าร้อยละ 50 ทำให้บริษัทฯ
พ้นจากสภาพการเป็นรัฐวิสาหกิจ และอาจไม่ได้รับความสนับสนุนทางตรงจากภาครัฐอีกต่อไป

อย่างไรก็ตาม
เนื่องจากกระทรวงการคลังยังคงรับประกันมูลค่าการลงทุนของต้นเงินของใบแสดงสิทธิฯ
ซึ่งเหลือประมาณ 7,000 ล้านบาทต่อนักลงทุน โดยมีระยะเวลาคงเหลือ 5 ปี (ครบกำหนดไถ่ถอน
วันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2557) สำหรับใบแสดงสิทธิฯ ที่ยังไม่ได้รับการแปลงสภาพเป็นหุ้นสามัญ ดังนั้น
ถึงแม้ว่าบริษัทฯ จะพ้นจากสภาพรัฐวิสาหกิจแล้วก็ตาม บริษัทฯ
เชื่อมั่นว่าภาครัฐยังจะให้การสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ต่อไป เพื่อให้มีผลประกอบการที่ดี
และมีมูลค่าหุ้นที่ให้ผลตอบแทนต่อผู้ถือหุ้นในระดับที่น่าพอใจ
เพื่อไม่ให้การรับประกันดังกล่าวเป็นภาระต่อภาครัฐในอนาคต
โดยหากผลการดำเนินงานไม่เป็นไปตามการคาดการณ์ของบริษัทฯ จนมีผลทำให้ผู้ลงทุน
ใช้สิทธิขายใบแสดงสิทธิฯ ที่ยังไม่ได้รับการแปลงสภาพเป็นหุ้นสามัญทั้งหมดคืนต่อกระทรวงการคลัง
ตามเงื่อนไขที่กำหนดกระทรวงการคลังจะกลับมาเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ ซึ่งส่งผลทำให้บริษัทฯ
กลับสู่สภาพเป็นรัฐวิสาหกิจอีกครั้งหนึ่ง

- ความเสี่ยงด้านสถานที่ตั้งโรงกลั่น สิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย

ปัจจุบันโรงกลั่นของบริษัทฯ เป็นโรงกลั่นแห่งเดียวที่อยู่ตั้งในเขตกรุงเทพมหานคร บริษัทฯ
จึงให้ความสำคัญ ในเรื่องของระบบความปลอดภัย
และระบบป้องกันการเกิดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก และตระหนักดีว่าหาก
ไม่มีระบบควบคุมที่ดีอาจส่งผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยต่อชุมชนในบริเวณใกล้เคียงได้
อันจะส่งผลกระทบต่อการประกอบกิจการของบริษัทฯ และความเหมาะสมของสถานที่ตั้งโรงกลั่น
อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ มั่นใจว่า ยังไม่มีเหตุที่จะทำให้มีการพิจารณาเรื่องดังกล่าว เนื่องจาก

1)  บริษัทฯ มีการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยที่ดีตลอดเวลา บริษัทฯ
    ดำเนินกิจการโดยคำนึงถึงความปลอดภัยและผลกระทบต่อสภาพแวดล้อมเป็นหลัก
    โดยมีการกำหนดมาตรการควบคุมความเสี่ยงของโรงกลั่นที่สำคัญ เช่น
    ปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยอย่างเคร่งครัด
    มีการประเมินความเสี่ยงทุกขั้นตอนการทำงาน
    บำรุงรักษาอุปกรณ์การผลิตตามระยะเวลาที่กำหนด
    และมีการฝึกซ้อมสำหรับบุคคลที่เกี่ยวข้องให้เกิดความชำนาญในการควบคุมเหตุฉุกเฉิน เป็นต้น
    และได้รับการรับรองมาตรฐานอื่นๆ เช่น
    เป็นโรงกลั่นน้ำมันแห่งแรกในประเทศไทยที่ได้รับมาตรฐานระบบจัดการ
    อาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก. 18001 เลขที่ OHS00007/007 และในปี 2547
    ยังได้รับมาตรฐาน OHSAS 18001 เพิ่มเติม รวมทั้ง ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO 14001
    อย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2540 เป็นต้นมาในขอบข่าย “การกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม” Petroleum
    Refining
    ทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิตน้ำมันซึ่งรวมถึงการตรวจสอบและติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อมด้วย

2)  กรมธนารักษ์ได้ขยายระยะเวลาการให้เช่าที่ดินบริเวณโรงกลั่นต่อไปอีกจนถึงปี 2576
    ทำให้มีระยะเวลาในการเช่าคงเหลืออยู่อีกถึง 25 ปี

3)  บริษัทฯ ยังได้แสดงความมุ่งมั่นในการรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม
    โดยการดำเนินการควบคุมดูแลคุณภาพอากาศและน้ำทิ้งอย่างใกล้ชิด และอย่างเปิดเผย
    โปร่งใส ตรวจสอบได้ ด้วยการติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศที่โรงเรียนสมถวิล
    เพื่อเป็นการเฝ้าระวังและติดตามตรวจวัดคุณภาพอากาศในบริเวณชุมชนรอบโรงกลั่น
    และแสดงผลตรวจวิเคราะห์ที่ปล่อยออกสู่สาธารณะด้วยระบบออนไลน์เชื่อมต่อมายังป้ายที่ติดตั้งอยู่หน้าโรงกลั่น
    เพื่อให้ชุมชนได้มีส่วนร่วมในการตรวจสอบการดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ

2.2 ความเสี่ยงทางการเงิน

- ความเสี่ยงจากราคาน้ำมันในตลาดโลก

เนื่องจากต้นทุนหลักของบริษัทฯ กว่าร้อยละ 90 คือ น้ำมันดิบ
โดยการกำหนดราคาน้ำมันดิบและราคาน้ำมันสำเร็จรูปจะแปรผันตามราคาซื้อขายน้ำมันในตลาดโลก
ซึ่งบริษัทฯ จะต้องจัดหาน้ำมันดิบล่วงหน้าประมาณ 1-2 เดือน
(ซึ่งเป็นวิธีปฏิบัติปกติในการสั่งซื้อน้ำมันดิบของโรงกลั่นโดยทั่วไป)
โดยจะตกลงกับผู้ขายในเรื่องชนิดน้ำมันดิบ เดือนที่ส่งมอบ และเงื่อนไขต่างๆ
ที่จะใช้ในการคำนวณราคาซื้อขายน้ำมันดิบสำหรับคำสั่งซื้อแต่ละครั้ง ซึ่งส่วนใหญ่
จะเป็นเงื่อนไขที่อ้างอิงกับราคาเฉลี่ยของน้ำมันดิบที่ใช้อ้างอิงราคา (Benchmark Crude)
ของเดือนที่ส่งมอบ หลังจากนั้นเมื่อส่งมอบน้ำมันดิบแล้วต้องผ่านกระบวนการขนส่ง ลำเลียง
เตรียมวัตถุดิบ กลั่นเป็นน้ำมันสำเร็จรูป ตลอดจนเก็บในถังเพื่อรอการจำหน่าย
สำหรับการกำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปจะอ้างอิงกับราคาน้ำมันสำเร็จรูปเฉลี่ย
ในตลาดจรสิงคโปร์ในช่วงเวลาที่ส่งมอบ
ดังนั้นจึงมีส่วนต่างของระยะเวลาตั้งแต่การสั่งซื้อน้ำมันดิบจนถึงการจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปให้ผู้บริโภคประมาณ
2-3 เดือน จึงอาจเกิดความเสี่ยงในการบริหารต้นทุนวัตถุดิบ เพื่อให้ได้ค่าการกลั่น (Gross
Refining Margin - GRM) ที่ดีที่สุด

เพื่อลดผลกระทบจากความเสี่ยงดังกล่าว บริษัทฯ ได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านราคา
และการเงินขึ้น เพื่อทำหน้าที่กำหนดนโยบาย
และเป้าหมายการบริหารความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมัน
มีการติดตามสถานการณ์ในตลาดค้าน้ำมันอย่างใกล้ชิด
เพื่อให้ความผันผวนในการดำเนินธุรกิจอยู่ในระดับที่มีผลกระทบต่อกิจการน้อยที่สุด
โดยเลือกใช้เครื่องมือการบริหารความเสี่ยงที่มีอยู่ในตลาด เช่น
การซื้อตราสารอนุพันธ์เพื่อกำหนดส่วนต่างราคาของน้ำมันสำเร็จรูปกับราคาน้ำมันดิบอ้างอิงล่วงหน้า
และการซื้อน้ำมันดิบ/ขายน้ำมันสำเร็จรูปคงคลังล่วงหน้า เป็นต้น
รวมทั้งมีการบริหารระดับสินค้าคงเหลือให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
และร่วมมือกับบริษัทน้ำมันในเครือกลุ่มบมจ.ปตท.
ในการแลกเปลี่ยนข้อมูลสถานการณ์ความเคลื่อนไหวราคาน้ำมันระหว่างกัน
เพื่อให้การวิเคราะห์แนวโน้มราคาน้ำมันมีมุมมอง และประเด็นที่กว้างขวางขึ้น

ตั้งแต่ปี 2545 บริษัทฯ
ได้ร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจในการขนส่งน้ำมันดิบจากตะวันออกกลางร่วมกันตามโอกาสที่เหมาะสม
ทำให้ต้นทุนค่าขนส่งลดลง และภายหลังจากที่บริษัทฯ จัดทำสัญญาจัดหาน้ำมันดิบ (Feedstock
Supply Agreement) กับบมจ.ปตท. โดยบมจ.ปตท.จะเป็นผู้จัดหาน้ำมันดิบทั้งหมดให้กับบริษัทฯ
นอกจากจะช่วยเพิ่มศักยภาพในการจัดหาวัตถุดิบสำหรับใช้ในการผลิตแล้ว
ยังทำให้ปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบต่อเที่ยวและปริมาณน้ำมันคงคลังลดลงด้วย บริษัทฯ
เชื่อว่าการที่บมจ.ปตท. เป็นผู้จัดหาน้ำมันดิบให้แก่โรงกลั่นอื่นๆ ที่บมจ.ปตท.ถือหุ้นอยู่ ทำให้บริษัทฯ
ได้รับประโยชน์ร่วมจากข้อได้เปรียบของการรวมปริมาณสั่งซื้อ และต้นทุนค่าขนส่ง นอกจากนั้น
บริษัทฯ ยังเน้นการจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งภายในประเทศเพิ่ม ทั้งจากแหล่งบนบกและในอ่าวไทย
ซึ่งนอกจากต้นทุนราคาน้ำมันดิบ
และค่าขนส่งจะต่ำกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับการนำเข้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศที่มีคุณภาพใกล้เคียงกันแล้ว
ยังช่วยลดความเสี่ยงจากการผันผวนของราคาน้ำมันอีกทางหนึ่ง
เนื่องจากระยะเวลาที่ใช้ในการขนส่งสั้นลง

- ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

ในการประกอบธุรกิจโรงกลั่นน้ำมันในประเทศ ต้นทุนวัตถุดิบและรายได้ของบริษัทฯ
จะอิงกับเงินสกุลดอลลาร์ สรอ.
โดยต้นทุนที่สำคัญคือการจัดหาน้ำมันดิบซึ่งส่วนใหญ่ต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
และต้องชำระเป็นเงินสกุลดอลลาร์ สรอ.
ในขณะที่รายได้จากการกำหนดราคาขายหน้าโรงกลั่นภายในประเทศจะคำนวณโดยอ้างอิงราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดสิงคโปร์ที่เป็นเงินสกุลดอลลาร์
สรอ. แล้วจึงแปลงเป็นสกุลเงินบาท
ดังนั้นความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนจึงอาจมีผลกระทบต่อกำไรของบริษัทฯ ในรูปเงินบาท

ดังนั้น เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน บริษัทฯ
จึงได้มีการจัดทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า (Forward Contract) และ / หรือ
ตราสารอนุพันธ์ทางการเงิน (Derivative Instruments)
โดยมีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงด้านราคาและการเงิน
ทำหน้าที่พิจารณาและกำหนดนโยบายในการบริหาร ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
อีกทั้งบริษัทฯ ได้ดำเนินการจัดโครงสร้างเงินกู้บางส่วนให้อยู่ในรูปเงินสกุลดอลลาร์ สรอ.
เพื่อให้มีสัดส่วนสมดุลกับรายได้ที่อิงกับเงินสกุลต่างประเทศ
ทำให้สามารถลดผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
(Natural Hedge)

นอกจากนี้บริษัทฯ
ได้ยังมีนโยบายในการลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนที่ส่งผลกระทบต่อค่าใช้จ่ายในการดำเนินการโครงการต่างๆ
ที่อิงสกุลเงินต่างประเทศ อาทิเช่น โครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (PQI)
ที่มีค่าใช้จ่ายในรูปเงินสกุลดอลลาร์ สรอ. โดยบริษัทฯ
ได้ทำสัญญาซื้อเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าให้มีค่าใช้จ่ายเป็นไปตามงบประมาณที่กำหนดไว้อีกด้วย

2.3 ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ

- ความเสี่ยงด้านวินาศภัยหรืออุบัติเหตุระหว่างการขนส่ง

ธุรกิจของบริษัทฯ ต้องเกี่ยวข้องกับการขนส่งเป็นจำนวนมาก
จึงอาจเกิดความเสี่ยงจากการขนส่งประกอบด้วย

1)  ความเสี่ยงจากการเกิดด้านวินาศภัยหรืออุบัติเหตุระหว่างการขนส่งน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบมายังโรงกลั่น

บริษัทฯ มีการจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ ทั้งในและนอกประเทศ โดยการขนส่งทางเรือขนาดใหญ่
ทั้งนี้ หากเกิดวินาศภัยระหว่างการขนส่ง อาจส่งผลกระทบทั้งต่อทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม
และอาจรวมถึงผลกระทบต่อการผลิตของบริษัทฯ แม้ว่าบริษัทฯได้ทำประกันภัยทรัพย์สินและบุคคลที่ 3
ไว้แล้วก็ตาม ดังนั้น บริษัทฯ จึงได้ปรับปรุงมาตรฐานการขนส่งน้ำมันให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โดยร่วมกับบริษัทในกลุ่มปตท.ยกระดับมาตรฐานเรือให้ทัดเทียมนานาประเทศ ผ่านระบบ PTT
Group Vetting System เช่น มีอุปกรณ์ที่ได้มาตรฐานรวมทั้งถังดับเพลิงประจำเรือ
ล้อมทุ่นกักน้ำมัน (Boom) ตลอดเวลาที่เรือเทียบท่า นอกจากนั้น บริษัทฯ
ยังมีข้อตกลงความร่วมมือกับบริษัทน้ำมันอื่นในประเทศ
ในการร่วมกันเข้าระงับเหตุหากเกิดเหตุฉุกเฉิน และในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ที่ทำให้บริษัทฯ
ไม่ได้รับน้ำมันดิบเที่ยวใดเที่ยวหนึ่ง บริษัทฯ ก็ได้รับความร่วมมือในการซื้อน้ำมันดิบ
หรือน้ำมันสำเร็จรูปจากผู้ประกอบการรายอื่นในประเทศเพื่อนำมาใช้เป็นการชั่วคราวได้

2)  ความเสี่ยงจากการเกิดอุบัติเหตุระหว่างการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปให้ลูกค้า

การจำหน่ายน้ำมันให้ลูกค้าทั้งประเภทอุตสาหกรรม ขายส่ง และขายปลีกผ่านสถานีบริการ
ส่วนใหญ่ขนส่งจากคลังน้ำมันโดยทางรถยนต์ ซึ่ง ณ ปัจจุบัน บริษัทฯ ได้ว่าจ้างผู้รับเหมาจำนวน 16
รายขนส่งน้ำมันให้ลูกค้าโดยมีสัญญาจ้างเหมาระยะยาว บริษัทฯ
ได้พิจารณาคุณสมบัติของผู้รับเหมาดังกล่าวจากความพร้อมในการดำเนินงาน คุณภาพ ประสบการณ์
และได้มาตรฐานระดับสากล รวมทั้งกำหนดให้ผู้รับเหมาต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ต่างๆ ที่บริษัทฯ
กำหนดเพื่อให้การขนส่งเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและปลอดภัย นอกจากนั้น บริษัทฯ ได้จัดซ้อมแผน
ฉุกเฉินร่วมกับผู้รับเหมาขนส่งทุกราย เพื่อรับมือกรณีเกิดอุบัติเหตุระหว่างการขนส่ง

ในกรณีที่เกิดอุบัติเหตุระหว่างการขนส่งในเที่ยวใดก็ตาม จนอาจส่งผลกระทบต่อทรัพย์สินของบริษัทฯ
หรืออาจสร้างความเสียหายให้ประชาชน ชุมชน และสาธารณะสมบัติ บริษัทฯ
มีเงื่อนไขในสัญญาจ้างที่สามารถเรียกค่าเสียหายต่อผู้รับเหมาขนส่งได้ นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังกำหนดให้มีระบบติดตามตำแหน่งรถขนส่งน้ำมันผ่านระบบดาวเทียม หรือ Global Positioning
System (GPS) เพื่อควบคุมและตรวจสอบการให้บริการขนส่งนํ้ามัน อีกทั้งบริษัทฯ
ยังมีช่องทางการขนส่งน้ำมันผ่านทางท่อจากโรงกลั่นไปยังคลังน้ำมันบางปะอิน
จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งถือเป็น
อีกทางเลือกหนึ่งที่จะช่วยลดปริมาณการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปทางรถยนต์
เพื่อลดโอกาสการเกิดอุบัติเหตุได้

- ความเสี่ยงจากอุบัติเหตุของท่อขนส่งน้ำมันของบริษัท ขนส่งน้ำมันทางท่อ จำกัด

บริษัทฯ ทำการขนส่งน้ำมันประมาณ ร้อยละ 30 ของปริมาณการผลิตรวม ผ่านท่อส่งน้ำมันของบริษัท
ขนส่งน้ำมันทางท่อ จำกัด (FPT) โดยมีจุดเริ่มต้นที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
โดยมีแนวท่อเลียบพื้นที่ทางรถไฟ ไปยังคลังน้ำมันที่ท่าอากาศยานดอนเมือง
และต่อไปสิ้นสุดที่คลังน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เป็นระยะทางรวม 69 กิโลเมตร แม้ว่า
ท่อขนส่งจะได้รับการออกแบบให้มีความยืดหยุ่นและรองรับแรงสั่นสะเทือนได้
แต่อาจได้รับผลกระทบจากการก่อสร้างระบบสาธารณูปโภคต่างๆ ซึ่งทำให้ท่อเกิดความเสียหาย
และมีรอยรั่ว จนทำให้ไม่สามารถขนส่งน้ำมันผ่านทางท่อได้ในระยะเวลาหนึ่ง
ดังนั้นจึงอาจกระทบต่อการจำหน่ายน้ำมันให้ลูกค้าของบริษัทฯ ผ่านสถานีบริการน้ำมันในภาคกลาง
ภาคเหนือ และตะวันออกเฉียงเหนือ

บริษัท FPT มีการดูแลรักษาระบบขนส่งทางท่ออย่างสม่ำเสมอ
พร้อมทั้งติดตั้งระบบตรวจสอบสภาพของท่อขนส่งเป็นระยะๆ
หากเกิดปัญหาสามารถจัดส่งเจ้าหน้าที่เข้าไปซ่อมแซมได้โดยทันที นอกจากนี้ บริษัทฯ
มีปริมาณน้ำมันสำรองที่คลังน้ำมันบางปะอินที่พอเพียงกับการจำหน่ายได้ประมาณ 10 วัน
ในกรณีที่มีน้ำมันไม่พอจำหน่าย และไม่สามารถขนส่งน้ำมันทางท่อมาที่คลังบางปะอินได้ทัน บริษัทฯ
สามารถจัดส่งน้ำมันจากคลังน้ำมันแห่งอื่นของบริษัทฯ รวมทั้งประสานกับบริษัทน้ำมันอื่น
เพื่อใช้คลังร่วมกันหรือขอยืมน้ำมันชั่วคราวกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน

อีกทั้ง บริษัทฯ ยังได้จัดการฝึกซ้อมแผนฉุกเฉินร่วมระหว่าง คลังน้ำมันบางจาก ศูนย์จ่ายน้ำมันบาง
ปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และคลังน้ำมันของบริษัท FPT
อย่างสม่ำเสมอเพื่อฝึกซ้อมการประสานงานรองรับ กรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน
และเป็นการสร้างความร่วมมือระหว่างบริษัทฯ และบริษัท FPT
ในการเตรียมความพร้อมของอุปกรณ์ด้วย

- ความเสี่ยงด้านวินาศภัยหรืออุบัติเหตุที่เกิดขึ้นกับทรัพย์สิน

นอกจากความเสี่ยงด้านวินาศภัยหรืออุบัติเหตุที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว บริษัทฯ
ยังมีความเสี่ยงด้านวินาศภัยหรืออุบัติเหตุที่อาจเกิดขึ้นกับทรัพย์สิน ไม่ว่าจะเกิดจากการปฏิบัติงาน
การขนส่ง หรืออุบัติเหตุอื่นๆ บริษัทฯ จึงได้จัดทำแผนป้องกัน
และลดผลกระทบที่เกิดจากวินาศภัยหรืออุบัติเหตุดังกล่าว
โดยการทำประกันภัยเพื่อคุ้มครองความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นกับทรัพย์สินของบริษัทฯ สต๊อกน้ำมัน
และคุ้มครองกรณีธุรกิจหยุดชะงักหรือการสูญเสียกำไรขั้นต้นเนื่องจากภัยที่เกิดจากทรัพย์สิน
คุ้มครองผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่อยู่ระหว่างการขนส่งทางเรือ
รวมถึงความรับผิดตามกฎหมายต่อชีวิตและทรัพย์สินของบุคคลที่สามไว้อย่างครบถ้วน โดยบริษัทฯ
ได้จัดทำประกันภัยร่วมกับกลุ่มปตท.เพื่อเพิ่มอำนาจการต่อรอง ลดค่าเบี้ยประกันภัย
และปรับเงื่อนไขให้ดีขึ้นกว่าเดิมอีกด้วย

2.4 ความเสี่ยงจากการดำเนินโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน

ณ สิ้นปี 2551 โครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน (Product Quality Improvement Project-
PQI Project) มีความคืบหน้าใกล้แล้วเสร็จสมบูรณ์ โดยคาดว่าบริษัทฯ
จะเริ่มเดินเครื่องโครงการ PQI ได้ภายในไตรมาสแรกปี 2552
ซึ่งเมื่อแล้วเสร็จจะทำให้กระบวนการผลิตของบริษัทฯ ที่ปัจจุบันเป็นโรงกลั่นแบบ Hydro Skimming
Refinery เปลี่ยนเป็น Complex Refinery
สามารถกลั่นน้ำมันดิบให้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่มีมูลค่าสูง ได้แก่ น้ำมันดีเซลและน้ำมันเบนซิน
ได้ในปริมาณที่เพิ่มขึ้นสอดคล้องกับความต้องการใช้ในประเทศ ลดปริมาณการผลิตน้ำมันเตาซึ่ง
มีแนวโน้มความต้องการลดลงในอนาคต และส่งผลดีต่อผลการดำเนินงานของบริษัทฯ
ในระยะยาวเมื่อโครงการก่อสร้างแล้วเสร็จ

แม้ว่าการก่อสร้างโครงการฯ จะใกล้แล้วเสร็จ พร้อมจะเริ่มทดลองเดินเครื่อง
แต่ก็ยังมีความเสี่ยงในประเด็นต่างๆ ดังนี้

- ความเสี่ยงจากความล่าช้าหรือความไม่สำเร็จของโครงการฯ

ความล่าช้าหรือความไม่สำเร็จของโครงการฯ อาจเกิดจากสาเหตุหลักบางประการ เช่น
ผู้รับเหมาดำเนินการก่อสร้างล่าช้าหรือละทิ้งงาน อุบัติเหตุระหว่างการก่อสร้าง
และมูลค่าเงินก่อสร้างในโครงการฯ สูงกว่าจำนวนเงินทุนที่บริษัทฯ ได้ดำเนินการจัดหาไว้ เป็นต้น
อย่างไรก็ตาม โครงการดังกล่าวในขณะนี้ได้ทำการก่อสร้างเกือบแล้วเสร็จสมบูรณ์
อยู่ในช่วงการทดลองเดินเครื่องจักร อีกทั้งคาดว่ามูลค่าเงินก่อสร้างจะต่ำกว่าเงินทุนที่บริษัทฯ
ได้จัดเตรียมไว้

1) มูลค่าเงินก่อสร้างในโครงการฯ สูงกว่าจำนวนเงินทุนที่บริษัทฯ ได้ดำเนินการจัดหา

เนื่องจากโครงการ PQI เป็นโครงการขนาดใหญ่ใช้เงินทุนจำนวนมาก
และยังมีข้อปลีกย่อยในรายละเอียด ด้านเทคนิคของโครงการมากมาย ดังนั้น
หากมูลค่าเงินลงทุนในโครงการฯ มากกว่าจำนวนเงินที่บริษัทฯ ได้ดำเนินการจัดหาเงินทุนไว้นั้น
อาจมีผลกระทบต่อความสำเร็จของโครงการ ซึ่งอาจมีสาเหตุหลัก ได้แก่
การเปลี่ยนแปลงรายละเอียดการก่อสร้าง ความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้
ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ เป็นต้น

สำหรับโครงการฯ นี้ บริษัทฯ ได้จัดหาผู้รับเหมาแบบ Lump Sum Turnkey ซึ่งได้กำหนดราคา
และระยะเวลาการก่อสร้างที่แน่นอน พร้อมทั้งมีการรับประกันผลงาน นอกจากนั้น บริษัทฯ
ได้ดำเนินการใช้เครื่องมือบริหารความเสี่ยงทางการเงิน
เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศโดยมีการจัดทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
สำหรับค่าใช้จ่ายที่เป็นเงินตราต่างประเทศ และได้จัดทำสัญญา Interest Rate Swap
กำหนดดอกเบี้ยจ่ายที่แน่นอนในช่วงก่อสร้างอย่างครบถ้วน และเพื่อให้มั่นใจว่าโครงการฯ
จะประสบความสำเร็จ บริษัทฯ ยังได้จัดเตรียมเงินทุนสำรองไว้ล่วงหน้าจำนวนหนึ่ง
ในสัดส่วนที่เหมาะสมต่อการลงทุนในโครงการลักษณะเดียวกัน

  2) อุบัติเหตุระหว่างการก่อสร้างโครงการฯ

การเกิดอุบัติเหตุระหว่างการก่อสร้างโครงการฯ
หรือระหว่างการขนส่งวัสดุอุปกรณ์เพื่อใช้ในการก่อสร้างโครงการฯ
อาจทำให้การก่อสร้างโครงการฯล่าช้าหรือไม่สำเร็จได้เช่นกัน บริษัทฯ
จึงดำเนินการลดผลกระทบจากความเสี่ยงดังกล่าวโดยการทำประกันอุบัติเหตุระหว่างการก่อสร้าง
การประกันความเสียหายของวัสดุอุปกรณ์ระหว่างการขนส่ง
และการประกันค่าเสียโอกาสในการดำเนินธุรกิจ อันเนื่องมาจากการก่อสร้างล่าช้าจากภัยดังกล่าว
(Delay Startup Insurance)

- ความเสี่ยงจากการต่อต้านของชุมชน

เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นอยู่ในเขตชุมชน ในระหว่างการก่อสร้างและดำเนินโครงการฯ
จึงอาจมีความเสี่ยงในเรื่องการยอมรับของชุมชน อย่างไรก็ตามในระยะเวลาที่ผ่านมาบริษัทฯ
ได้สื่อสารเพื่อสร้างความเข้าใจให้ชุมชนที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียงได้ทราบถึงรายละเอียดและความจำเป็นในการดำเนินโครงการฯ
อย่างต่อเนื่อง และมีช่องทางให้ชุมชนสามารถติดต่อบริษัทฯ ได้โดยตรง อีกทั้งบริษัทฯ
ได้กำหนดมาตรการเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างรัดกุม
โดยได้รับความเห็นชอบรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact
Assessment - EIA) จากคณะกรรมการผู้ชำนาญการฯ
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นการรับรองว่าบริษัทฯ
มีแนวทางในการแก้ไขผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อสิ่งแวดล้อมในระหว่างการก่อสร้าง
และการดำเนินโครงการ นอกจากนั้นบริษัทฯ ยังได้ทำประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก
(Third Party Liabilities Insurance)
โดยคุ้มครองความเสียหายที่มีผลกระทบแก่ชุมชนและบุคคลภายนอกอีกด้วย

- ความเสี่ยงจากการไม่มีตลาดรองรับผลผลิตน้ำมันส่วนเพิ่มจากโครงการฯ

ภายหลังการดำเนินโครงการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์ โรงกลั่นของบริษัทฯ
จะสามารถกลั่นน้ำมันสำเร็จรูปมูลค่าสูง เช่น น้ำมันดีเซล และน้ำมันเบนซิน ได้เพิ่มขึ้นประมาณ 135
ล้านลิตรต่อเดือนในกรณีที่กลั่นน้ำมันดิบ ประมาณ 100,000 บาร์เรลต่อวัน (อาจมีการเปลี่ยนแปลง
ขึ้นอยู่กับการปรับสัดส่วนผลิตภัณฑ์ตามความต้องการของผู้บริโภค) ดังนั้นหากบริษัทฯ
ไม่สามารถจัดหาตลาดเพื่อรองรับผลผลิตน้ำมันส่วนเพิ่มได้
ทั้งจากปัจจัยความต้องการบริโภคน้ำมันในประเทศที่ลดลง
หรือการเปลี่ยนไปใช้พลังงานทดแทนชนิดอื่น ก็อาจจะทำให้บริษัทฯ
ไม่สามารถได้รับผลตอบแทนสูงสุดจากการดำเนินโครงการฯ

อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ ได้มีการทำสัญญาระยะยาวในการขายน้ำมันสำเร็จรูปประมาณร้อยละ 30
ของน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลที่ผลิตได้ให้แก่ บมจ.ปตท.ช่วยลดความเสี่ยงจากการไม่มีตลาด
รองรับผลผลิตน้ำมันส่วนเพิ่มดังกล่าว ซึ่งเป็นมาตรการที่มีความชัดเจน
และความแน่นอนนับตั้งแต่เริ่มดำเนินโครงการฯ อีกทั้งบริษัทฯ
ยังมีการจัดจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปส่วนใหญ่ผ่านช่องทางการจำหน่ายของบริษัทฯ
เองทั้งตลาดค้าปลีกและตลาดอุตสาหกรรม รวมถึงการจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันรายย่อย
เพื่อนำไปจำหน่ายต่อแก่ผู้บริโภคอีกทอดหนึ่ง

- ความเสี่ยงจากการเกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ในอนาคตระหว่างผู้ถือหุ้นรายย่อย
ของบริษัทฯ และ บมจ.ปตท.ซึ่งเปนผูถือหุนรายใหญของบริษัทฯ

ในการลงทุนโครงการฯ บริษัทฯ ได้ดำเนินการจัดหาเงินทุนทั้งจากการออก
และเสนอขายหลักทรัพย์เพิ่มทุน รวมถึงการจัดหาเงินกู้จากธนาคารพาณิชย์ในประเทศ
โดยในส่วนของการเสนอขายหลักทรัพย์เพิ่มทุนส่วนหนึ่ง บริษัทฯ ได้ออกและเสนอขายหุ้นสามัญ
และหุ้นกู้แปลงสภาพให้แก่ บมจ.ปตท. ซึ่งจะทำให้ บมจ.ปตท.ถือหุ้นใน บริษัทฯ
คิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 30 ส่งผลให บมจ.ปตท. เป็นผูถือหุนรายใหญ่ที่สุด
ซึ่งในบางสถานการณ์ ผลประโยชน์ของ บมจ.ปตท. หรือบริษัทฯ ที่เกี่ยวข้องกับ บมจ.ปตท.
อาจมีความขัดแย้งกับผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นรายย่อยของบริษัทฯ โดย บมจ.ปตท.
มีสิทธิในการไม่ออกเสียง หรือออกเสียงคัดค้าน (Negative Control)
จนอาจมีผลกระทบต่อมติสำคัญในที่ประชุมผู้ถือหุ้นของบริษัทฯ ทั้งนี้ บริษัทฯ
มีแนวทางการป้องกันความขัดแย้งทางผลประโยชน์ที่อาจเกิดขึ้นระหว่างบริษัทฯ และ บมจ.ปตท.ดังนี้

1) บริษัทฯ และ บมจ.ปตท. มีนโยบายการบริหารจัดการที่โปร่งใส
และมีคณะกรรมการตรวจสอบทำหน้าที่ ดูแลรักษาผลประโยชน์ของผู้ถือหุ้นรายย่อย
อีกทั้งยังมีการกำหนดโครงสร้างการจัดการที่มีการถ่วงดุลในสัดส่วนที่เหมาะสมตามแนวทางกำกับดูแลกิจการที่ดี

2) สถานีบริการน้ำมันมีลักษณะเป็นการแข่งขันเสรีมีหลักเกณฑ์
กำหนดราคาขายชัดเจนตามกลไกราคาตลาด
ประกอบกับจะต้องมีการลงทุนกับผู้ร่วมค้าและผู้ประกอบการ (Dealer)
ซึ่งมีสัญญากำหนดเงื่อนไขชัดเจน ดังนั้น การแทรกแซงจะไม่สามารถกระทำได้

3) บริษัทฯ เชื่อมั่นว่ารัฐบาลในฐานะผู้ถือหุ้นรายใหญ่ของบริษัทฯ และบมจ.ปตท.
และในฐานะผู้มีบทบาทในการกำหนดนโยบายพลังงานของประเทศ
จะดำเนินนโยบายที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อประชาชนโดยรวม
โดยไม่ก่อให้เกิดความเสียหายทั้งต่อผู้ถือหุ้นของบริษัทฯ และผู้ถือหุ้นของบมจ.ปตท.
ซึ่งล้วนเป็นบริษัทน้ำมันของคนไทย