5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ทรัพย์สินถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์

มูลค่าสินทรัพย์ตามบัญชีของธนาคารและบริษัทย่อย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 และ 2553 มีดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
| รายการ                    | ลักษณะ  | ภา     | มูลค่า  |   |       |   |
|                           |        | ระผูกพัน |       |   |       |   |
|                           | ก      |        |       |   |       |   |
|                           | รรมสิทธิ์ |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|                           |        |        | 2554  |   | 2553  |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|                           |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
| ที่ดิน                       |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ราคาทุนเดิม               | เจ้าของ | ไม่มี    | 3,775 |   | 3,777 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้น          | เจ้าของ | ไม่มี    | 3,759 |   | 3,765 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   อาคาร                   |        |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ราคาทุนเดิม               | เจ้าของ | ไม่มี    | 6,332 |   | 6,065 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้น          | เจ้าของ | ไม่มี    | 6,105 |   | 6,109 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   อุปกรณ์                   | เจ้าของ | ไม่มี    | 1     |   | 1     |   |
|                           |        |        | 2,860 |   | 2,190 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ส่วนปรับปรุงอาคารเช่า       | ทำส    | เช่า    | 1,721 |   | 1,584 |   |
|                           | ัญญาเช่า |        |       |   |       |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   อื่น ๆ                    | เจ้าของ | ไม่มี    | 406   |   | 366   |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   รวม                     |        |        | 3     |   | 3     |   |
|                           |        |        | 4,958 |   | 3,856 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม       |        |        | (17   |   | (16   |   |
|                           |        |        | ,130) |   | ,044) |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า           |        |        | (260) |   | (260) |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+
|   ที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์สุทธิ   |        |        | 1     |   | 1     |   |
|                           |        |        | 7,568 |   | 7,552 |   |
+---------------------------+--------+--------+-------+---+-------+---+

สัญญาเช่าระยะยาว

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขา
โดยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ประเภท               | ระยะเวลา                    | ค่าเช่า          |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| ที่ดิน/อาคารและอุปกรณ์    | ไม่เกิน 1 ปี                   | 446            |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
|                      | มากกว่า 1 – 5 ปี              | 625            |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
|                      | มากกว่า 5 ปี                  | 96             |
+----------------------+-----------------------------+----------------+
| รวม                  |                             | 1,167          |
+----------------------+-----------------------------+----------------+

ลูกหนี้และเงินลงทุนในบริษัทอื่น

สินทรัพย์สำคัญของธนาคารที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ ได้แก่ ลูกหนี้และเงินลงทุนในบริษัทอื่น
โดยธนาคารมีการบริหารสินทรัพย์ดังนี้

การจัดชั้นสินทรัพย์ และการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารได้ปฏิบัติตามแนวทางของธนาคารแห่งประเทศไทย
ที่กำหนดให้จัดชั้นสินทรัพย์และการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามอัตราที่กำหนดสำหรับสินทรัพย์จัดชั้นแต่ละประเภท
ทั้งนี้ เป็นไปตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรองของสถาบันการเงิน ฉบับลงวันที่ 3 สิงหาคม 2551
มีผลบังคับใช้ตั้งแต่งวดการบัญชีหลังของปี 2551 เป็นต้นไป

สรุปสินทรัพย์ประเภทเงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับตามการจัดชั้นสินทรัพย์ของธนาคารและบริษัทย่อยตามงบการเงินรวม
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 และ 2553 ได้ดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
| รายการ                    | 2554       |       | 2553       |       |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|                           | จำนวนเงิน   | ร้อยละ | จำนวนเงิน   | ร้อยละ |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|                           |            |       |            |       |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นปกติ                 | 658,940    | 91.52 | 586,356    | 90.28 |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ       | 31,444     | 4.37  | 24,864     | 3.83  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน        | 7,260      | 1.01  | 10,104     | 1.56  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นสงสัย                | 7,532      | 1.05  | 4,897      | 0.75  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
|   จัดชั้นสงสัยจะสูญ            | 14,800     | 2.05  | 23,269     | 3.58  |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+
| รวม                       | 719,976    | 1     | 649,490    | 1     |
|                           |            | 00.00 |            | 00.00 |
+---------------------------+------------+-------+------------+-------+

หมายเหตุ เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับหลังหักรายได้รอการตัดบัญชี
ไม่รวมค่านายหน้ารอการตัด บัญชีสุทธิ และไม่รวมรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน ณ วันที่
31 ธันวาคม 2554 และ 2553 จำนวน 1,390 ล้านบาท และ 1,194 ล้านบาท ตามลำดับ

หลักเกณฑ์การจัดชั้นและการกันเงินสำรอง

 การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญถือปฏิบัติตามข้อกำหนดและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ธนาคารและบริษัทย่อยจัดชั้นเงินให้สินเชื่อทั้งหมดโดยแบ่งออกเป็น 6 ประเภท และตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นในอัตราที่กำหนดสำหรับแต่ละประเภท การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับหนี้จัดชั้นปกติ และจัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขั้นต่ำตามอัตราร้อยละที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด โดยได้นำมูลค่าหลักประกันมาใช้ในการคำนวณเงินสำรองด้วย ส่วนหนี้จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน จัดชั้นสงสัยและจัดชั้นสงสัยจะสูญ คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญในอัตราร้อยละ 100 สำหรับส่วนต่างระหว่างยอดหนี้คงค้างตามบัญชีกับมูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดที่คาดว่าจะได้รับจากการจำหน่ายหลักประกันซึ่งไม่รวมหลักประกันประเภทเครื่องจักร ยกเว้นบริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจลีสซิ่ง ได้นำมูลค่าหลักประกันประเภทเครื่องจักรมาใช้ในการคำนวณเงินสำรองด้วย นอกจากนี้ ธนาคารและบริษัทย่อยได้ประมาณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มเติมจากอัตราขั้นต่ำตามร้อยละที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

 สำหรับธุรกิจให้เช่าซื้อ ลูกหนี้จากการให้เช่าซื้อซึ่งมีคุณสมบัติของกลุ่มลูกหนี้ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของลูกหนี้โดยวิธีการกันสำรองเป็นกลุ่มลูกหนี้ (Collective Approach) โดยการจัดกลุ่มลูกหนี้ที่มีความเสี่ยงลักษณะเดียวกัน และใช้ข้อมูลหนี้สูญในอดีตเพื่อประมาณการค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของสินเชื่อในแต่ละกลุ่ม 

 สำหรับธุรกิจหลักทรัพย์คำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญโดยการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละรายและพิจารณาความเสี่ยงในการเรียกชำระและมูลค่าของหลักทรัพย์ที่ใช้ค้ำประกัน โดยถือพื้นฐานการจัดชั้นหนี้และการตั้งสำรองตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ เรื่อง “การจัดทำบัญชีเกี่ยวกับลูกหนี้ด้อยคุณภาพของบริษัทหลักทรัพย์” และปัจจัยอื่นประกอบ 

 ธนาคารและบริษัทย่อยได้ตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ธนาคารและบริษัทย่อยได้ตั้งสำรองไว้เป็นจำนวน 30,776 ล้านบาท ในงบการเงินรวม ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญดังกล่าวข้างต้นประกอบด้วย ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของเงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน และค่าเผื่อการปรับมูลค่าจากการปรับโครงสร้างหนี้

การจัดสินเชื่อด้อยคุณภาพ

 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 และ 2553 ธนาคารและบริษัทย่อย มีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพรวมรายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน สรุปได้ดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+---------------------------------------------+-----------+-----------+
|                                             | 2554      | 2553      |
+---------------------------------------------+-----------+-----------+
|   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ                        | 29,536    | 38,149    |
+---------------------------------------------+-----------+-----------+
|   คิดเป็นอัตราร้อยละของเงินให้สินเชื่อ               | 3.74      | 5.45      |
+---------------------------------------------+-----------+-----------+
|   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพสุทธิ                     | 18,763    | 23,832    |
+---------------------------------------------+-----------+-----------+
|   คิดเป็นอัตราร้อยละของเงินให้สินเชื่อสุทธิ            | 2.41      | 3.48      |
+---------------------------------------------+-----------+-----------+

เงินลงทุนในหลักทรัพย์

ธนาคารจะลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทต่าง ๆ ได้แก่ หลักทรัพย์รัฐบาลหรือหลักทรัพย์ที่กระทรวง
การคลังค้ำประกัน พันธบัตรรัฐวิสาหกิจที่กระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกัน
หลักทรัพย์อื่นของสถาบันการเงินชั้นนำ และหลักทรัพย์ภาคเอกชน
โดยธนาคารจะบริหารการลงทุนให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ คือได้รับผลประโยชน์สูงสุด
มีความเสี่ยงในกรอบที่ธนาคารยอมรับได้ และไม่กระทบสภาพคล่องของธนาคาร
ภายใต้นโยบายลงทุนที่จะกำหนดกรอบการลงทุนในประเภทของหลักทรัพย์ที่จะลงทุนได้
วงเงินที่จะลงทุน การควบคุมความเสี่ยง ฯลฯ

(1) การลงทุนในหลักทรัพย์รัฐบาลและหลักทรัพย์อื่นของสถาบันการเงินและการบริหารความเสี่ยง

 การลงทุนในหลักทรัพย์รัฐบาล หรือหลักทรัพย์ที่กระทรวงการคลังค้ำประกัน

หลักทรัพย์รัฐบาลหรือหลักทรัพย์ที่กระทรวงการคลังค้ำประกัน
เป็นหลักทรัพย์ที่มีความมั่นคงและมีสภาพคล่องสูง
วัตถุประสงค์หลักของการลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทนี้เป็นไปเพื่อดำรงเป็นสินทรัพย์สภาพคล่องในส่วนของหลักทรัพย์ซึ่งปราศจากภาระผูกพันให้เป็นไปตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
และเพื่อระบายสภาพคล่องส่วนเกินของธนาคาร เพื่อประโยชน์ในการทำธุรกรรมต่าง ๆ
กับธนาคารแห่งประเทศไทยและธนาคาร/คู่ค้าภาคเอกชน

ธนาคารมีนโยบายการบริหารความเสี่ยงในการลงทุนในตราสารหนี้ภาครัฐสำหรับพอร์ตเพื่อการลงทุน
โดยธนาคารจะกระจายการลงทุนไปยังตราสารภาครัฐรุ่นต่าง ๆ ซึ่งจะมีวันครบกำหนดต่างกัน
วัดความเสี่ยงของอัตราดอกเบี้ยโดยใช้ PV01 และการปรับ Duration
ให้สอดคล้องกับภาวะดอกเบี้ย มีการตีราคาตลาดเป็นประจำทุกวัน
และจัดทำรายงานให้ผู้บริหารระดับสูงทราบเป็นประจำทุกเดือน
ในขณะเดียวกันธนาคารมีระบบข้อมูลที่แสดง Duration ประจำวันของพอร์ตการลงทุนรวม
อีกทั้งมีการติดตามอัตราดอกเบี้ยอย่างใกล้ชิดทุกวันเพื่อพิจารณาปรับพอร์ตการลงทุนให้เหมาะสม

 การลงทุนในพันธบัตรรัฐวิสาหกิจที่กระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกัน
และหลักทรัพย์อื่นของสถาบันการเงิน

การลงทุนในหลักทรัพย์ที่รัฐบาลหรือกระทรวงการคลังไม่ได้ค้ำประกันจะอยู่ในกรอบการลงทุนข้างต้น
และจะอยู่ภายใต้วงเงินลงทุนสำหรับแต่ละนิติบุคคลและระยะเวลาลงทุนที่ธนาคารได้อนุมัติวงเงินสินเชื่อหรือวงเงินลงทุนไว้

(2) การลงทุนในหลักทรัพย์ภาคเอกชนและการบริหารความเสี่ยง

วัตถุประสงค์หลักของการลงทุนในหลักทรัพย์ภาคเอกชนเป็นไปเพื่อให้ได้อัตราผลตอบแทนจากการลงทุนที่คาดหวังและเน้นการลงทุนในหลักทรัพย์ที่มีความเสี่ยงระดับต่ำถึงปานกลาง
โดยมีการบริหารพอร์ตโฟลิโอการลงทุนให้สอดคล้องกับการบริหารสภาพคล่องของธนาคารและเน้นการลงทุนระยะปานกลางถึงระยะยาวในหลักทรัพย์ที่มีปัจจัยพื้นฐานดี

(3) การตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในหลักทรัพย์

ธนาคารจะตั้งค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในหลักทรัพย์ ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 105
เรื่องการบัญชีสำหรับเงินลงทุนในตราสารหนี้และตราสารทุน (ฉบับที่ 40 เดิม)

การลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ธนาคารมีเงินลงทุนทางตรงในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม ตามวิธีราคาทุน
(Cost Method) หลังหักค่าเผื่อการด้อยค่าของเงินลงทุนในธุรกิจต่าง ๆ รวมทั้งสิ้น 33,096
ล้านบาท ซึ่งแบ่งเป็นธุรกิจทางการเงินมูลค่ารวม 31,382 ล้านบาท และธุรกิจสนับสนุนมูลค่ารวม
1,714 ล้านบาท โดยมีสัดส่วนเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 3.49
ของสินทรัพย์รวม