4. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ แบ่งเป็น 4 ประเภท ดังนี้

1)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก เป็นต้น
นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินแบ่งโดยค่าออกเทน
ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าออกเทน ได้แก่ ออกเทน 95 และ
ออกเทน 91 โดยน้ำมันเบนซินของบริษัทฯ มีชื่อทางการค้าดังนี้

-   น้ำมันเบนซิน กรีนพลัส 91

-   แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91)

-   แก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (ออกเทน 95)

-   แก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)

-   แก๊สโซฮอล์ E85 (ออกเทน >100)

ตั้งแต่ปี 2544 บริษัทฯ ได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซิน
ผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ซึ่งผลิตจากพืชผลการเกษตร ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10
ทดแทนสาร MTBE (Methyl Tertiary Butyl Ether)
โดยใช้ชื่อทางการค้าว่าน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซูเปอร์ฟาสต์ 95 (ออกเทน 95) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์
ซูเปอร์ฟาสต์ 91 (ออกเทน 91) สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซิน
ซึ่งได้รับการยืนยันจากบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายต่างๆ
แล้วว่ารถยนต์ที่ใช้เครื่องยนต์เบนซินสามารถใช้ได้โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น ช่วยลดมลพิษทางอากาศ
ประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าสาร MTBE ลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง
ยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตร ซึ่งเป็นการกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท

บริษัทฯ ได้ยกเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซินกรีนพลัส 95 ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2550
ทั้งนี้เพื่อสนับสนุนนโยบายด้านพลังงานทดแทนของภาครัฐ
ที่ส่งเสริมการใช้เชื้อเพลิงชีวภาพและพัฒนาคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น พร้อมกันนี้บริษัทฯ
ยังได้พัฒนาพลังงานทดแทนอย่างต่อเนื่อง เพื่อเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของผู้บริโภค
โดยในเดือนมกราคม 2551 บริษัทฯ ได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)
ซึ่งเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ได้จากการนำน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วผสมกับเอทานอลหรือเอทิลแอลกอฮอล์ซึ่งเป็นแอลกอฮอล์บริสุทธิ์
99.5% (ที่ผลิตจากพืชผลทางการเกษตร เช่น อ้อย มันสำปะหลัง เป็นต้น) ในอัตราส่วน เบนซิน
80 : เอทานอล 20 โดยมีค่าออกเทน 95 ตามมาตรฐานของกระทรวงพลังงาน
ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ที่ออกแบบมาสำหรับการใช้ E20 และในเดือนพฤศจิกายน 2551
บริษัทฯ ได้เริ่มจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E85 (ออกเทน >100)
ซึ่งเป็นการนำเอทานอลมาผสมในน้ำมันเบนซินในสัดส่วนร้อยละ 85 มีค่าออกเทนสูงกว่า 100

  1.3) น้ำมันก๊าด

โดยส่วนมาก
น้ำมันก๊าดใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับไฟตะเกียงเพื่อให้ความสว่างในชนบทที่อยู่ห่างไกลและยังไม่มีไฟฟ้าเข้าถึง
นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น
อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว เช่น รถยนต์ รถบรรทุก เรือประมง เรือโดยสาร
และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ โดยน้ำมันดีเซลของบริษัทฯ มีชื่อทางการค้าดังนี้

  - เพาเวอร์ดี

  - ไบโอดีเซล สูตรเพาเวอร์ดี บี 5

  - บางจากเพาเวอร์ดี บี 5 มาตรฐาน EURO 4

ตั้งแต่ปี 2547 บริษัทฯ ได้เข้าร่วมโครงการวิจัยสาธิตการผลิตและการใช้ไบโอดีเซลเป็นเชื้อเพลิง
ของกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) ซึ่งไบโอดีเซล เป็นพลังงานทดแทน
ที่ได้มาจากพืชผลทางการเกษตรเป็นวัตถุดิบในการผลิต มีคุณภาพเทียบเคียงกับน้ำมันดีเซล
อีกทั้งมีส่วนช่วยลดปัญหามลภาวะทางอากาศ
และช่วยประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าน้ำมัน ซึ่งบริษัทฯ
ได้ศึกษาและพัฒนาอย่างต่อเนื่องโดยนำน้ำมันดีเซลผสมกับไบโอดีเซล ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 5
โดยใช้ชื่อทางการค้าว่า ไบโอดีเซล สูตรเพาเวอร์ดี บี 5
ซึ่งสามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์ดีเซลโดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใดดีเซล

ปี 2551 บริษัทฯ ได้ผสมไบโอดีเซลในอัตราส่วนร้อยละ 2 ในน้ำมันดีเซล เพาเวอร์ดี
ตามข้อกำหนดของภาครัฐ นอกจากนี้บริษัทฯ ได้พัฒนาน้ำมันดีเซล มาตรฐานยุโรป (EURO IV)
ที่มีปริมาณกำมะถันต่ำกว่าน้ำมันดีเซลทั่วไปถึง 7 เท่า จึงช่วยลดมลพิษจากการเผาไหม้
เพื่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่ดีขึ้น

  1.6) น้ำมันเตา

เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

2)  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทาน
    และการสึกหรอ นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง ทำความสะอาดคราบเขม่า
    และเศษโลหะที่เกิดจากการ สึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3 ประเภท ได้แก่

    1.  น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
น้ำมันหล่อลื่นเครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

2.  น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันเทอร์ไบน์
น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

3.  จาระบี

ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง
รวมทั้งจาระบีที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯ
ได้รับการพัฒนาให้มีคุณภาพสอดคล้องกับมาตรฐานจากสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา (API)
มาตรฐานยุโรป และผู้ผลิตยานยนต์ที่มีชื่อเสียงต่างๆ และในปี 2551 บริษัทฯ
ยังได้ผ่านการตรวจรับรองมาตรฐานการจัดการคุณภาพ ISO 9001 : 2000
จากสำนักงานคณะกรรมการว่าด้วยการรับรองระบบคุณภาพแห่งสหราชอาณาจักร (The United
Kingdom Accreditation Service ; UKAS ประเทศอังกฤษ)
และคณะกรรมการแห่งชาติว่าด้วยการรับรองระบบงาน (National Accreditation Council
: NAC ประเทศไทย) ในขอบข่ายของธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นครบวงจร (ประกอบด้วยการจัดหา
การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการจัดจำหน่าย)
และมาตรฐานระบบการจัดการคุณภาพสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ ISO/TS 16949:2002
International Automotive Task Force (IATF) ในขอบข่ายของการพัฒนาผลิตภัณฑ์
และการผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นสำหรับอุตสาหกรรมยานยนต์ เป็นรายแรกของประเทศไทย

  3) ผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่อง สำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
(Cracking Unit)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

ใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี เพื่อไปสกัดเป็นสารอะโรมาติกส์
หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

4) ผลิตผลพลอยได้ ได้แก่ สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง สารปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

1.  ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  สำหรับลักษณะการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ ซึ่งประกอบด้วย ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน ธุรกิจค้าส่ง
  และธุรกิจค้าปลีก รวมถึงการจำหน่ายผ่านสถานีบริการ
  สามารถแบ่งปัจจัยที่สำคัญที่มีผลกระทบต่อบริษัทฯ ในด้านต่างๆ ดังนี้

1)  ที่ตั้งของโรงกลั่นทำให้มีความได้เปรียบเชิงต้นทุน เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของ
    บริษัทฯ อยู่ในกรุงเทพมหานคร
    ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่มีความต้องการบริโภคน้ำมันเป็นส่วนใหญ่ของปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศ
    จึงทำให้บริษัทฯ มีข้อได้เปรียบในการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นไปยังผู้บริโภค
    เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นที่ส่วนใหญ่มีที่ตั้งโรงกลั่นอยู่แถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออก
    โดยบริษัทฯ สามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่ง อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ก็มีต้นทุนการขนส่งน้ำมันดิบเข้าสู่โรงกลั่นมากกว่าผู้ประกอบการรายอื่นเช่นกัน
    เนื่องจากสถานที่ตั้งโรงกลั่นของบริษัทฯ
    อยู่ห่างจากท่าเรือรับน้ำมันดิบแถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกมากกว่า
    ซึ่งทำให้ผลต่างของต้นทุนการขนส่งน้ำมันของบริษัทฯ และผู้ประกอบการรายอื่นลดลง

ในการทำตลาดภายในประเทศ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ถือว่ามีข้อได้เปรียบด้านสถานที่ตั้งที่ใกล้กลุ่มผู้บริโภคมากที่สุด
แต่ในทางตรงกันข้ามการทำตลาดต่างประเทศถือเป็นข้อจำกัดของบริษัทฯ
เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่น เนื่องจากจะเสียค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น แต่อย่างไรก็ตาม
บริษัทฯ เน้นการทำการตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
และจำกัดการขยายตลาดต่างประเทศเฉพาะส่วนที่มีกำไรสูง

2) การกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน
นอกเหนือจากการกระจายเครือข่ายของสถานีบริการขนาดใหญ่แล้ว บริษัทฯ
ยังมีการกระจายเครือข่ายสถานีบริการชุมชน ซึ่งบริษัทฯ
เป็นผู้ให้สิทธิในการดำเนินกิจการภายใต้เครื่องหมายบางจาก
โดยการขยายตัวของสถานีบริการดังกล่าวถือเป็นการขยายเครือข่ายที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด
แต่ให้ผลตอบแทนสูงสุดเมื่อเทียบกับสถานีบริการน้ำมันประเภทอื่น ซึ่ง ณ สิ้นเดือนธันวาคม ปี 2551
มีจำนวนสถานีบริการชุมชน 550 แห่ง กระจายอยู่กว่า 70 จังหวัด ทั่วประเทศ

3) ความยืดหยุ่นของกระบวนการกลั่น เนื่องจากโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ในปัจจุบันยังไม่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking Unit) เพื่อปรับลดสัดส่วนน้ำมันเตา
ดังนั้นจึงเป็นข้อจำกัดอย่างหนึ่งในการเลือกน้ำมันดิบเข้ากลั่น อย่างไรก็ตาม ในปี 2551 บริษัทฯ
ได้มีการจัดการกับข้อจำกัดดังกล่าว โดยการนำน้ำมันเตาที่กลั่นได้ส่งออกไปจำหน่ายที่ประเทศญี่ปุ่น
และจีน อย่างไรก็ตาม บริษัทฯกำลังดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
ซึ่งจะทำให้บริษัทฯ สามารถลดสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันเตา และเพิ่มสัดส่วนผลิตภัณฑ์น้ำมันมูลค่าสูง เช่น
น้ำมันดีเซล และเบนซินได้ ซึ่งโครงการนี้จะแล้วเสร็จ และสามารถเดินเครื่องได้ในต้นปี 2552

4) ฐานะทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างทางการเงิน
จากการดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินตามมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม 2546
และวันที่ 16 ธันวาคม 2546 ซึ่งประกอบไปด้วย การจัดหาวงเงินกู้ใหม่จำนวน 12,500 ล้านบาท
และการระดมทุนโดยการออกและเสนอขายดีอาร์หุ้นสามัญ และดีอาร์หุ้นกู้แปลงสภาพ ผ่านบริษัท
สยามดีอาร์ จำกัด จำนวน 7,003 ล้านบาท เพื่อนำไปชำระคืนหนี้เดิม ซึ่งบริษัทฯ
ได้ดำเนินการแล้วเสร็จเมื่อปี 2547 ส่งผลให้โครงสร้างหนี้ และ
โครงสร้างเงินทุนใหม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน โดยบริษัทฯ
มีต้นทุนทางการเงินที่ถูกลง และมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่งขึ้น

5)  สภาพคล่องทางการเงินที่ดีขึ้นจากการปรับโครงสร้างเงินกู้ ในวันที่ 2 กรกฎาคม 2551
    บริษัทฯ ดำเนินการปรับโครงสร้างเงินกู้ ระยะยาวและเงินทุนหมุนเวียนวงเงินจำนวน
    28,980 ล้านบาท กับ 6 สถาบันการเงินชั้นนำได้แก่ ธนาคารไทยพาณิชย์,
    ธนาคารกรุงศรีอยุธยา, ธนาคารนครหลวงไทย, ธนาคารทหารไทย, ธนาคารเอบีเอ็น
    แอมโร และธนาคาร มิซูโฮ คอร์ปอเรต เพื่อให้มีโครงสร้างทางการเงินและสภาพคล่องที่ดีขึ้น
    มีเงื่อนไขของสัญญาเงินกู้ที่ดียิ่งขึ้น
    และสามารถดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนที่เหมาะสม
    รวมถึงเป็นการสร้างเสถียรภาพค่าใช้จ่ายด้านอัตราดอกเบี้ยอีกด้วย

6)  สภาวะการแข่งขันของธุรกิจค้าปลีก
    เนื่องจากปริมาณการผลิตน้ำมันโดยรวมยังคงสูงกว่าปริมาณการบริโภคน้ำมันภายในประเทศจึงทำให้สภาวะการแข่งขันยังคงสูงอยู่โดยเฉพาะธุรกิจค้าปลีก
    ในช่วงที่ผ่านมาผู้ค้าแต่ละรายพัฒนาและออกผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เป็นจำนวนมาก
    ตลอดจนการวางแผนการตลาดเพื่อเพิ่มปริมาณการขาย เช่น แผนการส่งเสริมการขาย
    การก่อสร้างร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการน้ำมัน หรือการให้ส่วนลด เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
    แผนการตลาดดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งบริษัทฯ
    ได้พิจารณาจัดสรรงบประมาณลงทุนดังกล่าวโดยยึดหลักแผนกลยุทธ์ที่จะพัฒนาเครือข่ายโดยเน้นลงทุนในพื้นที่ที่มีศักยภาพ
    เพื่อขยายฐานลูกค้าให้สามารถรองรับปริมาณการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น
    หลังจากโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน แล้วเสร็จในต้นปี 2552

7)  ความต้องการบริโภคน้ำมันเตา จากการที่ราคาน้ำมันเตาในช่วงเวลาที่ผ่านมามีราคาสูงขึ้น
    ทำให้โรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากได้หันไปใช้ก๊าซธรรมชาติ และถ่านหินซึ่งมีราคาที่ต่ำกว่า
    รวมถึงโรงงานที่มีศักยภาพในการผลิตก๊าซชีวภาพก็หันมาลงทุน ผลิตใช้เป็นเชื้อเพลิงเอง
    จึงส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันเตาลดลงเป็นจำนวนมาก อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
    ได้ขยายตลาดน้ำมันเตา ไปยังกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมขนาดเล็กถึงขนาดกลาง
    ที่มีข้อกำจัดในการลงทุนปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงได้
    และกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมผลิตนํ้ามันหล่อลื่น ซึ่งใช้น้ำมันเตาเป็นวัตถุดิบในการผลิต นอกจากนี้
    บริษัทฯ
    ยังมุ่งเน้นพัฒนาและขยายตลาดส่งออกน้ำมันเตาเกรดพิเศษที่มีกำมะถันต่ำให้กับลูกค้าในต่างประเทศ
    ได้แก่ ประเทศญี่ปุ่นและจีน ซึ่งลูกค้าสามารถนำน้ำมันเตาประเภทนี้ไปกลั่นต่อเป็นน้ำมันดีเซล
    และเบนซิน

อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ กำลังดำเนินการก่อสร้างในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน ซึ่งจะทำให้
บริษัทฯ สามารถกลั่นน้ำมันดิบเป็นน้ำมันสำเร็จรูปมูลค่าสูงได้ในสัดส่วนที่เพิ่มสูงขึ้นได้ด้วยตนเอง
โดยได้เริ่มเริ่มก่อสร้างมาตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2549 และณ สิ้นปี 2551
มีความคืบหน้าใกล้แล้วเสร็จสมบูรณ์ โดยคาดว่าบริษัทฯ จะเริ่มเดินเครื่องโครงการ PQI
ได้ภายในไตรมาสแรกปี 2552

4.3 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

กลยุทธ์การแข่งขัน

1.  ด้านธุรกิจโรงกลั่น

บริษัทฯ มุ่งพัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุด (Logistics
Co-Operation) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด บริษัทฯ
ดำเนินการปรับปรุงกระบวนการกลั่น และควบคุมประสิทธิภาพการผลิต
ให้สามารถรองรับการกลั่นน้ำมันดิบชนิดใหม่ๆ รวมทั้ง ติดตามสถานการณ์ค่าการกลั่นอย่างใกล้ชิด
และบริหารความเสี่ยงค่าการกลั่นด้วยการใช้เครื่องมือทางการเงินซื้อขายราคาน้ำมันในตลาดซื้อขายล่วงหน้า
(Hedging)
รวมถึงการบริหารความเสี่ยงอัตราแลกเปลี่ยนของค่าการกลั่นด้วยการซื้อขายอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า
เพื่อลดผลกระทบของค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้น อีกทั้งยังควบคุมระดับน้ำมันคงคลังให้อยู่ในระดับต่ำ
เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมัน นอกจากนี้บริษัทฯ
ยังเร่งดำเนินการก่อสร้างโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการเลือกใช้น้ำมันดิบในการกลั่น และสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์
ในระยะยาว อีกทั้งบริษัทฯ ยังร่วมมือกับบมจ.ปตท.
ในการลงทุนก่อสร้างโครงการโรงไฟฟ้าชนิดพลังงานร่วม
ซึ่งทำให้ความมั่นคงของระบบไฟฟ้าที่จ่ายให้โรงกลั่นมีเสถียรภาพมากขึ้น
และมีต้นทุนสาธารณูปการที่ต่ำลง

2.  ด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีก และตลาดอุตสาหกรรม

- สำหรับตลาดค้าปลีก บริษัทฯ ได้ปรับโครงสร้างเครือข่ายสถานีบริการ
โดยเน้นการลงทุนในทำเลที่มีศักยภาพในการแข่งขัน เพื่อเพิ่มรายได้
และรองรับการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้นหลังโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันแล้วเสร็จ
และเน้นความเป็นผู้นำพลังงานทดแทน โดยเน้นการขายพลังงานทดแทน อีกทั้งบริษัทฯ
ได้ลงทุนปรับปรุงภาพลักษณ์ (Rebranding)
สถานีบริการบนเส้นทางหลักและเน้นการยกระดับคุณภาพงานบริการเพื่อสร้างความพึงพอใจและความประทับใจแก่ลูกค้า
ด้วยการฝึกอบรม ให้ความรู้แก่ผู้ประกอบการและเจ้าหน้าที่สถานีบริการ
มีการจัดโครงการผู้ตรวจปั๊มนิรนาม (Mystery Shopper) เพื่อรักษามาตรฐานคุณภาพงานบริการ
นอกจากนี้ยังร่วมมือกับบมจ.ปตท. เปิดจำหน่ายก๊าซ NGV
สำหรับรถยนต์ในสถานีบริการน้ำมันบางจาก และพัฒนาธุรกิจ Non-oil อย่างต่อเนื่อง เช่น
ร้านกาแฟสด “Inthanin” และธุรกิจบริการหลังลาน Green Wash , Green Serve และ
Green Auto Service เป็นต้น

- สำหรับตลาดอุตสาหกรรม ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการจำหน่ายน้ำมันเตา ยังคงมีการแข่งขันด้านราคา
เนื่องจากความต้องการน้ำมันเตาที่ลดลงเป็นอย่างมาก บริษัทฯ
จึงมุ่งเน้นการรักษาฐานการขายในตลาดโดยเน้นคุณภาพสินค้าและบริการ
รวมทั้งสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับลูกค้าหลักอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้บริษัทฯ
ยังมีแนวทางในการขยายตลาดน้ำมันดีเซลในประเทศและส่งออกไปประเทศเพื่อนบ้าน
รวมถึงขยายตลาดน้ำมันหล่อลื่นไปจำหน่ายยังต่างประเทศ

3.  ด้านการพัฒนาองค์กร

บริษัทฯ มุ่งสร้างให้บริษัทฯ เป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization)
โดยสร้างวัฒนธรรมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Life Long Learning)
โดยสนับสนุนให้พนักงานมีส่วนร่วมในการแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ ผ่านระบบ Knowledge
Management ระบบE-Learning รายการวิทยุเสียงตามสายและกิจกรรมต่างๆ เช่น IT Day,
CG Day และ SHEE (Safety Health Environment and Energy) Day เป็นต้น
ทั้งนี้บริษัทฯ มีแผนพัฒนาพนักงานอย่างมีระบบ โดยการจัดทำแผนพัฒนารายบุคคล (Individual
Development Plan) ขึ้นให้เหมาะสมกับพนักงานแต่ละคน รวมถึงยังได้เชื่อมโยง Career Path
ของพนักงานเข้ากับแผนการโยกย้ายงาน (Rotation Plan) รวมทั้งมีระบบ Talent
Management เพื่อให้การพัฒนาความรู้ความสามารถของพนักงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

บริษัทฯ ได้พัฒนาระบบการบริหารความเสี่ยงและการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กร โดยสร้างบรรยากาศการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good
Corporate Governance : CG) และการบริหารความเสี่ยงทั้งองค์กร (Enterprisewide
Risk Management : ERM) ผ่านการประชาสัมพันธ์ภายในอย่างต่อเนื่องโดยให้พนักงานมีส่วนร่วม
และให้อยู่ในกระบวนการทำงานประจำวันของพนักงาน
รวมถึงการนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการบริหารงานเอกสาร
และงานจัดซื้อจัดจ้างให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นและมีความโปร่งใสผ่านระบบ e-Workflow,
e-Payment, e-Vender และ e-Procurement นอกจากนี้บริษัทฯ
ยังมุ่งเน้นในเรื่องการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบ ต่อสังคม (Corporate Social
Responsibility : CSR) ชุมชน และภาครัฐอย่างต่อเนื่อง

4.  ด้านการเงิน

ในช่วงปี 2551 ที่ผ่านมา หลายธุรกิจได้รับผลกระทบจากวิกฤติทางการเงิน บริษัทฯ
พึงตระหนักถึงความไม่แน่นอนจากปัจจัยภายนอกต่างๆ
โดยได้มีนโยบายในการจัดการด้านการเงินอย่างรัดกุม
และเล็งเห็นว่าการจัดการด้านสภาพคล่องทางการเงินเป็นปัจจัยสำคัญในการบริหารการเงินให้มีประสิทธิภาพ
ซึ่งนอกจากความต้องการเงินทุนหมุนเวียนที่จะใช้ในการดำเนินงานปกติแล้ว บริษัทฯ
ยังมีความจำเป็นต้องใช้เงินทุนหมุนเวียนเพิ่มขึ้น
เพื่อจัดหาน้ำมันดิบรองรับในช่วงการทดสอบการเดินเครื่อง
และรองรับสำหรับการขยายธุรกิจที่ให้ผลตอบแทนที่ดีในอนาคต โดยบริษัทฯ ได้ทำการ
Refinancing เงินกู้ในช่วงกลางปี สอดคล้องกับแผนการเพื่อปรับปรุงโครงสร้างเงินทุนของบริษัทฯ
ในระยะยาว โดยการ Refinancing ดังกล่าว ทำให้บริษัทฯ สามารถปรับเงื่อนไขให้ดีขึ้นกว่าเดิม
เพื่อเพิ่มความคล่องตัวในการระดมทุนในอนาคต เพิ่มสภาพคล่องทางการเงินให้อยู่ในระดับสูงสุด
รวมทั้งเพิ่มความสามารถในการบริหารการเงิน และบริหารความเสี่ยงทางการเงินที่ดียิ่งขึ้นกว่าเดิม

นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังได้กระจายแหล่งที่มาของเงินทุนจากแหล่งต่างๆ
และจัดหาเงินกู้เพิ่มเติมรวมถึงขยายความสัมพันธ์เชิงเครดิตจากธนาคารใหม่ๆ เพื่อสร้างทางเลือก
และรักษาความสามารถในการเข้าถึงแหล่งที่มาของเงินทุนนั้นๆ อีกทั้ง
ยังมุ่งเน้นในการพัฒนาระบบงานให้ได้มาตรฐานสากล
และนำระบบอิเล็คทรอนิคมาใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน

ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูปเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค
ในขณะที่อุตสาหกรรมน้ำมันดิบมีการแข่งขันในระดับโลก
ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
ในขณะที่การแข่งขันในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบขึ้นกับคุณภาพของน้ำมันดิบ และแหล่งน้ำมันดิบ
ซึ่งมีข้อจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

โรงกลั่นสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆ ได้แก่

-   Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตามธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

-   Complex Refinery (Conversion Cracking) คือ
    โรงกลั่นที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน (Cracking Unit)
    ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้งหน่วยแตกตัวโมเลกุลน้ำมัน
    และมีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

โดยปกติ โรงกลั่นประเภท Simple Refinery และโรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราส่วนผลผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราส่วนผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ/สูง

สำหรับในปี 2551 เศรษฐกิจขยายตัวอยู่ที่ร้อยละ 3.7 ชะลอตัวจากปีก่อน
เป็นผลเนื่องมาจากวิกฤติทางการเงินในสหรัฐ ซึ่งได้ขยายวงกว้างไปทั่วโลก
จากภาวะถดถอยของเศรษฐกิจทั่วโลก ทำให้ความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงลดลงอย่างมาก
ส่งผลให้ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวลดลงอย่างรุนแรง โดยราคาน้ำมันดิบดูไบปิด ณ สิ้นปี 2551
ที่ 36.40 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ลดลงกว่าร้อยละ 60
เมื่อเทียบกับราคาในช่วงต้นปีที่เฉลี่ยประมาณ 90 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล

สำหรับปี 2552 ธนาคารแห่งประเทศไทยคาดว่าราคาน้ำมันจะยังคงมีแนวโน้มทรงตัวอยู่ในระดับที่ต่ำ
เนื่องจากอุปสงค์โลกที่ยังคงชะลอตัว จากภาวะเศรษฐกิจโลกที่ถดถอย
และคาดว่าเศรษฐกิจไทยยังคงขยายตัวอยู่ในระดับต่ำที่ระดับร้อยละ 0.0 -2.0
แม้ว่านโยบาลการเงินและนโยบายการคลังจะช่วยพยุงให้เศรษฐกิจไม่ทรุดตัวมาก
แต่ภาวะวิกฤติเศรษฐกิจโลกที่มีผลกระทบมากกว่า

ธุรกิจการกลั่น 

สำหรับปี 2551 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมทั้งสิ้น 1,092 พันบาร์เรลต่อวัน
และมีการใช้กำลังการผลิต 925 พันบาร์เรลต่อวัน คิดเป็นอัตราการใช้กำลังการกลั่นร้อยละ 84.71
ของกำลังการกลั่นรวม

กำลังการกลั่นและการใช้กำลังการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศปี 2551

+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| โรงกลั่น         | ชนิดของ | กำลังการกลั่น  | การ          | อ            |
|                |        |             | ใช้กำลังการกลั่น | ัตราการใช้กำลัง |
|                | โรงกลั่น | (พัน         | (พ           |              |
|                |        | บาร์เรลต่อวัน) | ันบาร์เรลต่อวัน) | การกลั่น       |
|                |        |             |              | (ร้อยละ)      |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| 1.  ไทยออยล์    | C      | 275         | 271.8        | 98.84        |
|                | omplex |             |              |              |
| 2.  ไออาร์พีซี    |        | 215         | 171.8        | 79.91        |
|                | C      |             |              |              |
| 3.  เอสโซ่      | omplex | 165         | 141.4        | 85.70        |
|                |        |             |              |              |
| 4.  สตาร์       | C      | 155         | 127.5        | 82.26        |
|                | omplex |             |              |              |
| 5.  ปตท.       |        | 145         | 127.5        | 87.93        |
|     อะโรเมติกส์  | C      |             |              |              |
|     และการกลั่น  | omplex | 120         | 73.5         | 61.25        |
|                |        |             |              |              |
| 6.  บางจาก     | C      | 17          | 11.5         | 67.65        |
|                | omplex |             |              |              |
| 7.  ระย        |        |             |              |              |
| องเพียวริฟายเออร์ | Simple |             |              |              |
|                |        |             |              |              |
|                | Simple |             |              |              |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+
| รวม            |        | 1,092       | 925.0        | 84.71        |
+----------------+--------+-------------+--------------+--------------+

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงานและ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

ในปี 2551 ปริมาณการผลิตน้ำมันเบนซินอยู่ที่ 145 พันบาร์เรลต่อวัน ขณะที่มีความต้องการใช้ 122
พัน บาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี 2550 ในอัตราร้อยละ 3.94
สำหรับน้ำมันดีเซลมีระดับการผลิตอยู่ที่ 360 พันบาร์เรลต่อวัน โดยมีความต้องการบริโภค 303
พันบาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี 2550 ในอัตราร้อยละ 5.90
สำหรับปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเตามีประมาณ 56 พันบาร์เรลต่อวัน ลดลงจากช่วงเดียวกันในปี
2550 ร้อยละ 22.22 เนื่องจากโรงงานอุตสาหกรรมจำนวนมากได้ปรับเปลี่ยนมาใช้ก๊าซธรรมชาติ
และถ่านหินซึ่งมีราคาที่ต่ำกว่า มาเป็นเชื้อเพลิงแทนการใช้น้ำมันเตา

เมื่อเปรียบเทียบการผลิตกับความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวม
พบว่าปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่า ความต้องการใช้ในประเทศ เป็นผลให้ในปี 2551
มีการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปเป็นจำนวน 188 พันบาร์เรลต่อวัน

การผลิต การใช้ การนำเข้า และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปปี 2551

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
|                    | ปริมาณ     |           |           |           |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
|                    | การใช้     | การผลิต    | การนำเข้า  | การส่งออก  |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว    | 136.2     | 147.1     | 0.2       | 0.7       |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| เบนซินออกเทน 95     | 5.9       | 18.6      | 0.0       | 14.2      |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| เบนซินออกเทน 91     | 58.2      | 68.3      | 0.0       | 11.1      |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| แก๊สโซฮอล์           | 58.3      | 58.3      | 0.0       | 0.0       |
|                    |           |           |           |           |
|                    |           |           |           | 025.0     |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| น                  | 80.0      | 106.5     | 0.8       | 25.0      |
| ้ำมันก๊าด/น้ำมันเครื่องบิน |           |           |           |           |
|                    |           |           |           | 0065.4    |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| ดีเซล               | 303.2     | 356.9     | 1.5       | 65.4      |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| น้ำมันเตา            | 56.3      | 118.1     | 4.4       | 62.3      |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| ยางมะตอย           | 9.2       | 17.2      | 0.1       | 9.2       |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+
| รวม                | 707.2     | 891.0     | 7.1       | 188.0     |
+--------------------+-----------+-----------+-----------+-----------+

  ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน

  ธุรกิจการตลาด

สำหรับปี 2551 ประเทศไทยมีจำนวนสถานีบริการน้ำมัน (จดทะเบียน) ทั้งสิ้น 18,902 แห่ง
เพิ่มขึ้นร้อยละ 2เมื่อเทียบกับปี 2550 ที่มีจำนวน 18,534 แห่ง
โดยเฉพาะสถานีบริการน้ำมันที่มีการจำหน่ายพลังงานทดแทนมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นเป็นจำนวนมาก
โดย ณ สิ้นปี 2551 มีสถานีบริการน้ำมันที่จำหน่ายน้ำมันไบโอดีเซล (B5) เพิ่มขึ้นกว่าร้อยละ 265
อยู่ที่จำนวนทั้งสิ้น 2,989 แห่ง เมื่อเทียบกับ สิ้นปี 2550 ที่มีอยู่เพียง 818 แห่ง
สำหรับสถานีบริการที่จำหน่ายแก๊สโซฮอล์เพิ่มขึ้นร้อยละ 9 อยู่ที่จำนวนทั้งสิ้น 4,166 แห่ง
เมื่อเทียบกับ สิ้นปี 2550 ที่มีอยู่ 3,822 แห่ง

จำนวนสถานีบริการน้ำมัน ณ สิ้นปี 2549 – 2551

หน่วย : แห่ง

  --------------------------- --------------- -------------- -------------
  ผู้ประกอบการ                  2551            2550           2549

  ปตท.                        1,154           1,198          1,229

  เชลล์                        573             559            567

  เอสโซ่                       550             564            584

  บางจาก                      1,065           1,067          1,096

  คาลเท็กซ์                     416             392            427

  เจ็ท (ปตท.บริหารค้าปลีก)*       146             146            147

  ปิโตรนาส                     111             112            112

  อื่นๆ                         14,887          14,496         13,831

  รวม                         18,902          18,534         17,993
  --------------------------- --------------- -------------- -------------

หมายเหตุ : * ปี 2550 บมจ.ปตท. ได้ซื้อกิจการ บจ. คอนอโค
ผู้ประกอบการสถานีบริการน้ำมันเจ็ท

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

จำนวนสถานีบริการน้ำมันไบโอดีเซล (B5) และแก๊สโซฮอล์ ณ สิ้นปี 2550 – 2551

หน่วย : แห่ง

  ------------------------ --------------- ---------------- --------------
  น้ำมัน                     2551            2550             ∆

  ไบโอดีเซล (B5)            2,989           818              265%

  แก๊สโซฮอล์                 4,166           3,822            9%
  ------------------------ --------------- ---------------- --------------

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

อย่างไรก็ตามในปี 2551 ราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับตัวลดลง ส่งผลราคาน้ำมันขายปลีกในประเทศ
ทำให้ราคาน้ำมันเบนซิน และดีเซลปรับลดลงตาม โดยราคาน้ำมันเบนซิน 91
และดีเซลหมุนเร็วในไตรมาสที่ 4 ปี 2551 เฉลี่ยอยู่ที่ 26.36 และ 22.71 บาทต่อลิตร ตามลำดับ

จากภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัวในปี 2551
ส่งผลให้ปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศลดลง โดยในปี 2551
ยอดขายจำหน่ายผ่านสถานีบริการเฉลี่ยอยู่ที่ 1,353.70 ล้านลิตรต่อเดือน ลดลงร้อยละ 1.20
เมื่อเทียบปี 2550 ที่เฉลี่ย 1,369.50 ล้านลิตรต่อเดือน แต่อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
มียอดจำหน่ายผ่านสถานีบริการเพิ่มขึ้นร้อยละ 8.40 และมีส่วนแบ่งตลาดเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 14.0
อันเนื่องมาจากการผลักดันการจำหน่ายน้ำมันพลังงานทดแทน
ซึ่งได้รับการตอบรับจากผู้บริโภคอย่างต่อเนื่อง

เปรียบเทียบปริมาณการจำหน่ายน้ำมันใสผ่านสถานีบริการ ปี 2550 - 2551

  ------------------ --------------- --------- --------- ------------------ -------- --------
  สถานีบริการ          ยอดจำหน่าย                           ส่วนแบ่งการตลาด(%)            
                     (ล้านลิตร/เดือน)                                                   

                     2551            2550      ∆         2551               2550     ∆

  ปตท.               500.7           446       12.30%    37.0               32.6     4.4

  เชลล์               194.7           218.8     -11.00%   14.4               16       -1.6

  เอสโซ่              212.1           237.1     -10.50%   15.7               17.3     -1.6

  บางจาก             189.2           174.5     8.40%     14.0               12.7     1.2

  คาลเท็กซ์            100.8           115.5     -12.70%   7.4                8.4      -1

  เจ็ท                81.9            91.8      -10.70%   6.1                6.7      -0.6
  (ปตท.บริหารค้าปลีก)                                                                   

  ปิโตรนาส            26.1            28.2      -7.60%    1.9                2.1      -0.2

  อื่นๆ                48.1            57.8      -16.80%   3.6                4.2      -0.6

  รวม                1,353.7         1,369.5   -1.20%    100                100       
  ------------------ --------------- --------- --------- ------------------ -------- --------

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงานและ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง
    และการจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไป
        ผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        ซึ่งรวมทั้งสถานีบริการชุมชนซึ่งจำหน่ายให้กับสมาชิกด้วย
        ซึ่งน้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถยนต์

บริษัทฯ แบ่งประเภทของสถานีบริการน้ำมันออกเป็น 5 ประเภท ได้แก่

  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- --------- ------- ---------
  ประเภท                                                                                             จำนวน     สัดส่วน   

                                                                                                     (แห่ง)     (%)     

  1.       Company Own Company Operate (COCO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการ โดยให้ บริษัท 161                       15.12%
           บางจากกรีนเนท จำกัด เป็นผู้บริหารกิจการภายในสถานีบริการ                                                              
           โดยที่บริษัทฯเป็นผู้กำหนดนโยบายและภาพลักษณ์ของการดำเนินธุรกิจค้าปลีกเพื่อให้ บริษัท บางจากกรีนเนท                               
           จำกัด ใช้เป็นแนวทางในการบริหารธุรกิจ ซึ่งสถานีบริการประเภท COCO                                                       
           ส่วนใหญ่จะเป็นสถานีบริการที่มีขนาดใหญ่ และตั้งอยู่บนถนนสายหลัก                                                            
           ดังนั้นสถานีบริการดังกล่าวจะถูกควบคุมและดูแลเพื่อใช้เป็นสถานีบริการต้นแบบสำหรับสถานีบริการประเภทอื่นๆ                             

  2.       Company Own Dealer Operate (CODO): บริษัทฯเป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานที่                 89                        8.36%
           โดยให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์ในการบริหารสถานีบริการเช่าดำเนินการ                                                    

  3.       Joint Venture (JV):                                                               147                       13.80%
           เป็นการร่วมลงทุนระหว่างบริษัทฯกับผู้ประกอบการที่สนใจและประสงค์จะดำเนินธุรกิจสถานีบริการน้ำมัน                                  

  4.       Dealer Own Dealer Operate (DODO): ผู้ประกอบการเป็นเจ้าของสถานีบริการน้ำมัน กล่าวคือ         118                       11.08%
           ผู้ประกอบการเป็นทั้งเจ้าของที่ดิน และผู้ลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเองทั้งหมด                                                    
           รวมทั้งทำหน้าที่เป็นตัวแทนจำหน่าย                                                                                   

  5.       Co-Operative (CO-OP): เป็นสถานีบริการที่ชุมชนเป็นผู้ลงทุน โดยส่วนใหญ่เป็นเจ้าของที่ดิน             550                       51.64%
           และลงทุนก่อสร้างสถานีบริการเอง                                                                                   

           รวม                                                                               1,065                     100.00%
  -------- --------------------------------------------------------------------------------- ------- --------- ------- ---------

  หมายเหตุ : ข้อมูล ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551

2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
    กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
    เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
    อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ
    ซึ่งการจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือ

3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน กิจการเดินรถและเรือขนส่งสินค้า
    และผู้โดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
    เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
    โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯ โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
    การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
    ทางเรือและทางรถยนต์

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ
    เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และขนาดกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
    ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบ
    เครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง
    การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่จัดส่งทางท่อ
    อย่างไรก็ตามบางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทางรถยนต์

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ ในรูปวัตถุดิบ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
    การจัดจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯซึ่งเป็นน้ำมันเตาประเภท Straight Run
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นไทยออยล์ที่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล (Cracking
    Unit) เพื่อแปลงน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
    หรือการจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมทของบริษัทฯ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมีสำหรับการผลิตเป็นสารอะโรมาติกส์

4)  กระบวนการจำหน่ายต่างประเทศ ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
    โดยทางเรือ

ลักษณะของลูกค้า บริษัทฯ สามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของบริษัทฯ (Dealer) รวมถึงสถานีบริการน้ำมันชุมชน
    ซึ่งสหกรณ์ หรือชุมชนเป็นเจ้าของและจำหน่ายให้ลูกค้าเป็นสมาชิก และบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ
    ซึ่งได้แก่ผู้ประกอบกิจการโรงงาน กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือโดยสาร
    ฯลฯ ตลอดจนหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ

2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศทั้งรายเล็กและรายใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
เพื่อไปจำหน่ายต่อ เช่น บมจ.ปตท. ซึ่งจัดจำหน่ายต่อให้แก่ ผู้ใช้ตรง รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย
เป็นต้น

3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม และโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว

4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers) ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
ที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อไปผ่านกระบวนการผลิตหรือจำหน่ายในต่างประเทศ เช่น
การจำหน่ายน้ำมันเตาประเภท Straight Run ให้ลูกค้า
เพื่อนำไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันมูลค่าสูง เช่น น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล
เพื่อจำหน่ายต่อ

ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ จำแนกตามประเภทของลูกค้า

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| ประเภทลูกค้า                  | ปี   |     | ปี   |     | ปี   |     |
|                             | 2   |     | 2   |     | 2   |     |
|                             | 551 |     | 550 |     | 549 |     |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
|                             | ปร  | ร้อ  | ปร  | ร้อ  | ปร  | ร้อ  |
|                             | ิมาณ | ยละ | ิมาณ | ยละ | ิมาณ | ยละ |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| 1. สถานีบริการ                | 5   | 5   | 5   | 6   | 5   | 6   |
|                             | 3.5 | 7.5 | 1.9 | 2.5 | 1.3 | 4.2 |
| ตลาดอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง      |     |     |     |     |     |     |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| 2. ลูกค้าขายส่ง                | 1   | 1   | 8.7 | 1   | 1   | 1   |
|                             | 0.1 | 0.8 |     | 0.5 | 5.1 | 8.9 |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| 3. โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ    | 1.3 | 1.4 | 1.1 | 1.3 | 8.6 | 1   |
| โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ       |     |     |     |     |     | 0.8 |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| 4. ลูกค้าต่างประเทศ            | 28  | 3   | 21  | 2   | 4.9 | 6.1 |
|                             | .2* | 0.3 | .3* | 5.7 |     |     |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+
| รวม                         | 9   | 100 | 8   | 100 | 7   | 100 |
|                             | 3.1 |     | 3.0 |     | 9.9 |     |
+-----------------------------+-----+-----+-----+-----+-----+-----+

  หมายเหตุ : * มีการส่งออกน้ำมันเตากำมะถันต่ำไปยังประเทศจีน

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ --------- ------- -------- ------- -------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2551            ปี 2550           ปี 2549   

                                 ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                      

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              54,832    42.8    38,601   41.0    39,492   42.2

  2. น้ำมันเตา                     4,326     3.4     5,126    5.5     16,891   18.1

  3. น้ำมันเบนซิน                   26,942    21.0    22,670   24.0    21,248   22.7

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              14,190    11.1    11,287   12.0    12,609   13.5

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          100,290   78.3    77,684   82.5    90,240   96.5

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                     

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              0         0.0     0        0.0     0        0.0

  2. น้ำมันเตา                     26,889    21.0    15,879   16.9    2,510    2.7

  3. น้ำมันเบนซิน                   0         0.0     0        0.0     0        0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              874       0.7     571      0.6     789      0.8

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         27,763    21.7    16,450   17.5    3,299    3.5

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                         

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              54,832    42.8    38,601   41.0    39,492   42.2

  2. น้ำมันเตา                     31,215    24.4    21,005   22.4    19,401   20.7

  3. น้ำมันเบนซิน                   26,942    21.0    22,670   24.0    21,248   22.7

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              15,064    11.8    11,858   12.6    13,398   14.3

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             128,053   100.0   94,134   100     93,539   100

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   36.0              0.6              10.0     
  (ร้อยละ)                                                                    
  ------------------------------ --------- ------- -------- ------- -------- -------

4.4 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

1)  กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาร์เรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ระบบท่อ กระบวนการผสม
กระบวนการเก็บ และการกระจายผลิตภัณฑ์ออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่งทุก 24
เดือน บริษัทฯ จะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
เพื่อรักษาประสิทธิภาพการผลิตให้อยู่ในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพให้ดียิ่งขึ้น
การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
บาร์เรลต่อวัน โดยดำเนินการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

บริษัทฯ ได้ดำเนินการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่นรวมถึงการขยายหน่วยการผลิต และเพิ่มระบบถัง
มาโดยตลอด จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
และระบบบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมให้ดีกว่ามาตรฐาน

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|                               | ปี 2551     | ปี 2550     | ปี 2549    |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้           |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันกลั่น           | 120        | 120        | 120       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   : พันบาร์เรลต่อวันปฏิทิน (A)      | 113.4      | 113.4      | 113.4     |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์             |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                 | 25.6       | 24.2       | 19.7      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                  | 27.6       | 21.5       | 14.4      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                | 10.7       | 10.6       | 13.9      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด  | 6.9        | 8.0        | 6.4       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                  | 0.5        | 1.3        | 1.5       |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
|   6.                          | 2.2        | 1.9        | 2.0       |
|                               |            |            |           |
| น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)            | 73.5       | 67.5       | 57.9      |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัต                            | 8.9        | 16.6       | (7.2)     |
| ราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ) |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)   | 64.8       | 59.5       | 51.1      |
| (B/A)                         |            |            |           |
+-------------------------------+------------+------------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8 ชั่วโมง
  และทุก 24 เดือนบริษัทฯ จะหยุดเครื่อง ประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ
  30 วัน ทั้งนี้เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม
  หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (“UOP”)
เป็นผู้ทำการประเมินประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP
    ไม่พบข้อคิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และ
    การตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัย
    ที่ดีและตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป

6.  Refinery’s Energy Efficiency : โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
    มีประสิทธิภาพด้านพลังงานเหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของโรงกลั่นในเอเชียแปซิฟิค
    ประมาณร้อยละ 5 - 8 และ
    เหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของอุตสาหกรรมโดยรวมประมาณร้อยละ 6 – 9

[]2) กระบวนการกลั่น

-   การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ ภายในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปสู่ยอดหอกลั่น
    ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิต่ำที่สุด ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลงจะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    ซึ่งขึ้นอยู่กับช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน ดังนี้

    1.  ชั้นบนสุดของหอกลั่นซึ่งมีอุณหภูมิต่ำที่สุดจะเป็นก๊าซหุงต้ม

    2.  ชั้นที่สอง ได้แก่ แนฟธาเบา (Light Virgin Naphtha หรือ LVN)

    3.  ชั้นที่สาม ได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Virgin Naphtha หรือ HVN)

  (ซึ่งแนฟธาเบา และแนฟธาหนัก จะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ

  และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป)

4.  ชั้นที่สี่ ได้แก่ น้ำมันก๊าด น้ำมันเครื่องบิน

5.  ชั้นที่ห้า ได้แก่ น้ำมันดีเซล

6.  ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยกลายเป็นไอจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น ซึ่งเป็นบริเวณที่มีอุณหภูมิสูงที่สุดโดยของเหลวส่วนนี้เรียกว่า
    “ Atmospheric Residue”

การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมานี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
(Straight Run) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซล มีค่าซีเทนสูงมาก จุดติดไฟได้เร็ว
เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ เครื่องยนต์สะอาด
ส่วนน้ำมันเตาก็มีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์ ปราศจากเขม่าควัน
และสามารถปรับ แต่งปริมาณอากาศที่เกิน  (Excess Air) ให้ต่ำลงได้ง่าย
ซึ่งช่วยให้ประหยัดพลังงานเชื้อเพลิง ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆ ในระยะยาว

-   การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) :
    เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์โดยการกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ
    ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน เป็นต้น
    เพื่อทำให้กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์ และคุณภาพสูงตามความต้องการ
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่ปรับปรุงคุณภาพ เช่น หน่วยกำจัดกำมะถัน หน่วยผลิตดีเซลกำมะถันต่ำ
    เป็นต้น

-   การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) :
    เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างโมเลกุลของน้ำมันเพื่อให้มีคุณภาพและมูลค่าสูงขึ้น
    โดยหน่วยที่ทำหน้าที่เปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน เช่น หน่วยไอโซเมอไรเซชั่น
    หน่วยรีฟอร์มเมอร์ เป็นต้น

-   การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

-   การปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันเตาในปัจจุบันลดน้อยลง
    อีกทั้งเพื่อให้เป็นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าและเกิดประโยชน์สูงสุด
    ได้มีการนำน้ำมันเตาซึ่งได้จากการแยกโดยการกลั่นลำดับส่วนมาปรับปรุงภายใต้
    “โครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน” ( PQI) โดยแปรแปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงขึ้น
    และมีความสะอาดมากขึ้น ได้แก่ ก๊าซเชื้อเพลิง ก๊าซหุงต้ม (หรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว)
    น้ำมันแนฟธาเบา น้ำมันแนฟธาหนัก น้ำมันเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล

กระบวนการปรับปรุงข้างต้นเริ่มต้นด้วยการนำน้ำมันเตาจากหอกลั่นลำดับส่วน
ส่งเข้าหน่วยกลั่นสูญญากาศเพื่อกลั่นแยกน้ำมันเตาชนิดเบา (Vacuum Gas Oil)
ออกและนำเข้าสู่หน่วยแตกโมเลกุล เพื่อเปลี่ยนเป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
โดยมีหน่วยผลิตไฮโดรเจนทำหน้าที่ผลิตไฮโดรเจนส่งเข้ามาในหน่วยแตกโมเลกุล
เพื่อช่วยให้การแตกโมเลกุลเกิดได้อย่างสมบูรณ์
ส่วนทางด้านล่างของหอกลั่นสูญญากาศจะเป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่จะถูกนำไปปรับปรุงคุณภาพ
เพื่อจำหน่ายเป็นน้ำมันเตาต่อไป

สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแตกโมเลกุลข้างต้น ซึ่งประกอบด้วย ก๊าซเชื้อเพลิง ก๊าซหุงต้ม
(หรือก๊าซปิโตรเลียมเหลว) น้ำมันแนฟธาเบา น้ำมันแนฟธาหนัก น้ำมันเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล
จะถูกลำเลียงเข้าสู่หน่วยกลั่นแยก เพื่อแยกแต่ละผลิตภัณฑ์ออกจากกัน

ก๊าซเชื้อเพลิงที่แยกได้จะถูกส่งไปยังหน่วยปรับปรุงคุณภาพก๊าซเชื้อเพลิง
เพื่อลดกำมะถันปนเปื้อนและนำไปใช้เป็นเชื้อเพลิงสะอาดในกระบวนการผลิตต่อไป

น้ำมันแนฟธาเบา และน้ำมันแนฟธาหนัก จะถูกส่งไปยังหน่วยเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน
เพื่อเพิ่มออกเทน และผ่านการผสมผลิตภัณฑ์เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์ชนิดต่างๆ

สำหรับก๊าซหุงต้ม น้ำมันเครื่องบินและน้ำมันดีเซล จะถูกส่งไปถังเก็บเพื่อจำหน่ายต่อไป

  3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิตของธุรกิจโรงกลั่นคือ "น้ำมันดิบ"
ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอน
ที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆ
ปีของซากพืชซากสัตว์ที่อยู่ภายใต้พื้นผิวโลก ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น
บริเวณรอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลก และจังหวัดกำแพงเพชร จังหวัดสุพรรณบุรี บริเวณอำเภอฝาง
จังหวัดเชียงใหม่ และแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบ และนำขึ้นมายังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้
ของโรงกลั่นทั้ง 7 แห่งในประเทศไทย โดยคิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 15
ของความต้องการน้ำมันเพื่อนำมากลั่นทั้งหมด
ดังนั้นน้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ
ซึ่งแหล่งน้ำมันดิบที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่ กลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น
รวมถึงกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนิเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และออสเตรเลีย
เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางใช้เวลาในการขนส่งประมาณ 15 - 20 วัน
และจากตะวันออกไกลใช้เวลาประมาณ 3-7 วัน ทั้งนี้โดยปกติบริษัทฯ
สำรองน้ำมันดิบในปริมาณที่เพียงพอต่อการกลั่นประมาณ 40 วัน

เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหา
และราคาวัตถุดิบที่ต่ำที่สุดโดยได้คุณภาพของผลผลิตตามความต้องการ บริษัทฯ
จึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
ในสัดส่วนที่เหมาะสม โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น ทั้งนี้ อีกส่วนหนึ่ง บริษัทฯ
สั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย ซึ่งเป็นผลจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูป (Physical
Swap) กับผู้ผลิตรายอื่น โดยการจัดหาวัตถุดิบของบริษัทฯ แบ่งเป็นประเภทได้ดังนี้

-   การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ ของบริษัท ปตท. สผ. สยาม จำกัด ที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลก
  และกำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของบริษัท ปตท. สผ. อินเตอร์เนชั่นแนล
  ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี, นาสนุ่นอีส, พีโออีของ บจก.แพนโอเรียน เอ็นเนอร์ยี (ไทยแลนด์)
  ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  - น้ำมันดิบปัตตานี ของ บริษัท เชฟรอน เอ็กโพเรชั่นแอนด์โปรดักชั่น (ไทยแลนด์) จำกัด
  ซึ่งอยู่ในอ่าวไทย

แหล่งน้ำมันดิบภายในประเทศ

  หน่วย : บาร์เรลต่อวัน

+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| แหล่ง                  | ผู้ผลิต            | ปริมาณ  |         |        |
|                       |                 | การผลิต |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
|                       |                 | ปี 2551 | ปี 2550  | ปี 2549 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 1.  สิริกิติ์              | ปตท.สผ. สยาม    | 20,942 | 20,511  | 18,755 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 2.  ทานตะวัน           | เชฟรอน          | 6,505  | 7,703   | 8,296  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 3.  เบญจมาศ           | เชฟรอน          | 44,960 | 42,132  | 50,004 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 4.  ฝาง               | ก               | 1,178  | 971     | 970    |
|                       | รมการพลังงานทหาร |        |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 5.  หนึ่ง(กำแพงแสน)     | ปตท.สผ.         | 327    | 344     | 370    |
|     และสอง(อู่ทอง)      | อินเตอร์เนชั่นแนล   |        |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 6.  บึงหญ้าและบึงม่วง     | ชิโน ยูเอส        | 1,674  | 1,460   | 1,050  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 7.  วิเชียรบุรี           | แพนโอเรียน       | 174    | 309     | 96     |
|                       | เอ็นเนอร์ยี        |        |         |        |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 8.  นางนวล            | ปตท.สผ. สยาม    | 0      | 504     | 684    |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 9.  จัสมิน              | เพิร์ล ออย        | 18,292 | 19,267  | 8,649  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 10. ยูโนแคล            | ยูโนแคล          | 35,559 | 39,215  | 38,679 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| 11. อื่นๆ               |                 | 14,324 | 2,148   | 1,376  |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+
| รวม                   |                 | 1      | 134,563 | 1      |
|                       |                 | 43,935 |         | 28,950 |
+-----------------------+-----------------+--------+---------+--------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

ในปี 2551 บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศ 16 แหล่ง โดยร้อยละ 70
ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบปัตตานี แหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์ (เพชร)
และแหล่งน้ำมันดิบจัสมิน รายละเอียดดังนี้

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งภายในประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ------------------------- -------- ------- -------- ------- --------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบ                ปี 2551           ปี 2550           ปี 2549    

                            ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ     ร้อยละ

  1. น้ำมันดิบปัตตานี            7,601    34.0    8,483    49.1    6,829     59.6

  2. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)       4,101    18.4    3,736    21.6    3,399     29.7

  3. น้ำมันดิบจัสมิน             3,851    17.2    3,006    17.4    0         0.0

  4. น้ำมันดิบนาสนุนอีสต์         1,560    7.0     0        0.0     0         0.0

  5. น้ำมันดิบวิเชียรบุรี          1,423    6.4     592      3.4     38        0.3

  6. น้ำมันดิบทานตะวัน          819      3.7     0        0.0     0         0.0

  7. อาทิตย์คอนเดนเสท         617      2.8     0        0.0     0         0.0

  8. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล       606      2.7     517      3.0     401       3.5

  9. น้ำมันดิบเบญจมาศ          600      2.7     238      1.4     0         0.0

  10. บงกตคอนเดนเสท         479      2.1     163      0.9     120       1.0

  11. จักรวาลคอนเดนเสท       314      1.4     130      0.8     0         0.0

  12. น้ำมันดิบบีพี              118      0.5     121      0.7     132       1.1
  (อู่ทอง/กำแพงแสน)                                                       

  13. น้ำมันดิบสงขลา           97       0.4     0        0.0     0         0.0

  14. ภูฮ่อมคอนเดนเสท         89       0.4     80       0.5     0         0.0

  15. น้ำมันดิบสังฆจาย          40       0.2     59       0.3     76        0.7

  16. น้ำมันดิบพี โอ อี ไนท์      34       0.2     0        0.0     0         0.0

  17. เอราวัณคอนเดนเสท       0        0.0     0        0.0     315       2.7

  18. น้ำมันดิบนางนวล          0        0.0     140      0.8     152.595   1.3

  รวม                       22,349   100     17,266   100     11,462    100.0
  ------------------------- -------- ------- -------- ------- --------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

-   การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

ในปี 2551 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล
ได้แก่น้ำมันดิบลาบวนจากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบเบลาหนักจากประเทศอินโดนีเซีย
น้ำมันดิบมาลัมปาย่าคอนเดนเสทจากประเทศฟิลิปปินส์ เป็นต้น นอกจากนี้บริษัทฯ
ยังได้นำเข้าน้ำมันดิบดาร์เบลน จากประเทศซูดาน

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทฯ ได้ติดต่อสั่งซื้อ อาทิเช่น

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันต่างประเทศทั่วไป

รายละเอียดดังนี้

  การจัดหาน้ำมันดิบของบริษัทฯ จากแหล่งต่างประเทศ

หน่วย : พันบาร์เรล

  ---------------------- ----------- ------- ------- ------- ------- ------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ              ประเทศ      ปี 2551          ปี 2550          ปี 2549  

                                     ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                              

  1. ลาบวน               มาเลเซีย     600     29.6    0       0.0     612     10.0

  2. เบลาหนัก             อินโดนีเซีย    409     20.1    303     7.3     0       0.0

  3. มาลัมปาย่าคอนเดนเสท   ฟิลิปปินส์      315     15.5    2,979   71.3    1,371   22.4

  4.                     ออสเตรเลีย   0       0.0     0       0.0     949     15.5
  นอร์ทเวสเชล์ฟคอนเดนเสท                                                       

  5. ดูริ                  อินโดนีเซีย    0       0.0     592     14.2    0       0.0

  6. อื่นๆ                             0       0.0     0       0.0     406     6.6

  รวมแหล่งตะวันออกไกล                  1,323   65.2    3,873   92.7    3,337   54.5

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                             

  1. โอมาน               โอมาน       0       0.0     0       0.0     1,586   25.9

  2. เมอร์แบน             ยู เอ อี      0       0.0     0       0.0     1,203   19.6

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง                 0       0.0     0       0.0     2,789   45.5

  แหล่งอื่น ๆ                                                                    

  1. ดาร์ เบลน            ซูดาน        705     34.8    303     7.3     0       0.0

  รวมแหล่งอื่น ๆ                        705     34.8    303     7.3     0.0     0.0

  รวมทั้งสิ้น                            2,028   100     4,176   100     6,126   100.0
  ---------------------- ----------- ------- ------- ------- ------- ------- -------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิตเพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป
รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงอีกด้วย

มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| ชนิดน้ำมันดิบ                     | ปี    |     | ปี   |    | ปี   |      |
|                               | 2551 |     | 2   |    | 2   |      |
|                               |      |     | 550 |    | 549 |      |
|                               |      |     |     |    |     |      |
|                               |      |     |     |    | (ป  |      |
|                               |      |     |     |    | รับป |      |
|                               |      |     |     |    | รุงใ |      |
|                               |      |     |     |    | หม่) |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
|                               | ล้า   | ร้อ  | ล้าน | ร  | ล้าน | ร    |
|                               | นบาท | ยละ | บาท | ้อย | บาท | ้อยละ |
|                               |      |     |     | ละ |     |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ      |      |     |     |    |     |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| 1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป     | 79   | 6   | 51, | 64 | 35, | 44.8 |
|                               | ,796 | 9.7 | 874 | .3 | 628 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป                | 26   | 2   | 19, | 23 | 25, | 31.9 |
|                               | ,469 | 3.1 | 214 | .8 | 410 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ   | 106  | 9   | 71, | 88 | 61, | 76.7 |
|                               | ,265 | 2.8 | 088 | .1 | 038 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ     |      |     |     |    |     |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| 1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป     | 8    | 7.2 | 9,  | 11 | 16, | 21.3 |
|                               | ,205 |     | 564 | .9 | 963 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป                | 0.0  | 0.0 | 0.0 | 0  | 1,  | 2.0  |
|                               |      |     |     | .0 | 611 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| รว                            | 8    | 7.2 | 9,  | 11 | 18, | 23.3 |
| มมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ | ,205 |     | 564 | .9 | 574 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| มูลค่าการ                       |      |     |     |    |     |      |
| สั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ |      |     |     |    |     |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| 1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป     | 88   | 7   | 61, | 76 | 52, | 66.1 |
|                               | ,001 | 6.9 | 438 | .2 | 591 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป                | 26   | 23  | 19, | 23 | 27, | 33.9 |
|                               | ,469 | .10 | 214 | .8 | 021 |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+
| รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด      | 114  | 10  | 80, | 1  | 79, | 1    |
|                               | ,470 | 0.0 | 652 | 00 | 612 | 00.0 |
|                               |      |     |     | .0 |     |      |
+-------------------------------+------+-----+-----+----+-----+------+

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

4.5 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

บริษัทฯ
ยังคงดำเนินการและได้รับการรับรองด้านสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม
ISO 14001 ของโรงกลั่น
รวมถึงการดำเนินการและได้รับการรับรองด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยตามมาตรฐาน BS
OHSAS / TIS 18001 ซึ่งเป็นมาตรฐานที่ปรับปรุงใหม่ปี 2550 (Version 2007) ทั้งโรงกลั่น
ศูนย์จ่ายน้ำมันบางจากและศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน

บริษัทฯ ได้เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า อาทิ
ด้วยการเปลี่ยนแปลงวิธีการบำบัดน้ำดิบเป็นแบบ Reverse Osmosis
ทำให้ปริมาณน้ำใช้และสารเคมีลดลง มีการติดตั้งระบบรับความรู้สึก (Sensor)
ที่อ่างล้างมือในห้องน้ำของอาคาร นอกจากนั้น
ยังมีการปรับปรุงประสิทธิภาพอุปกรณ์การกลั่นให้มีการใช้พลังงานลดลงซึ่งไม่เพียงแต่ทำให้ต้นทุนต่อหน่วยลดลง
หากแต่การใช้พลังงานที่ลดลงยังช่วยลดภาวะโลกร้อนอีกด้วย
ในส่วนของคุณภาพน้ำทิ้งและอากาศที่ปล่อยออกจากโรงกลั่นนั้น บริษัทฯ
ยังดูแลได้อยู่ในมาตรฐานที่กำหนดเช่นเดิม

บริษัท บางจากฯ (มหาชน)
ได้กำหนดเป้าหมายและดัชนีวัดผลความสำเร็จด้านความปลอดภัยเชิงป้องกันร่วมกับสถิติอุบัติเหตุฯ
และจัดกิจกรรมส่งเสริมความปลอดภัย อาชีวอนามัยอย่างต่อเนื่อง
ทำให้อัตราการบาดเจ็บของพนักงานและผู้รับเหมา
ตลอดจนจำนวนครั้งของการเกิดอุบัติเหตุมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่อง ยิ่งกว่านั้น
ยังได้เริ่มวัดผลความสำเร็จด้านความปลอดภัยด้วยค่าอัตราความถี่ของการบาดเจ็บ (Injury
Security Rate: IFR) และอัตราความรุนแรงของการบาดเจ็บ (Injury Severity Rate:
ISR) ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงจำนวนพนักงานที่ได้รับบาดเจ็บรุนแรงถึงขั้นหยุดงาน
และจำนวนวันทำงานที่สูญเสียไปเมื่อเทียบกับจำนวนชั่วโมงการทำงานของพนักงานทุกคนในแต่ละปี
อีกทั้งทั้งค่าดังกล่าวจะกระตุ้นให้พนักงานทุกคนตระหนักและช่วยกันดูแลเพื่อนพนักงานไม่ให้ได้รับบาดเจ็บในการทำงานได้อีกทางหนึ่ง
ซึ่งในปี 2551ที่ผ่านมา บริษัทฯ มีค่า IFR และ ISR เท่ากับ 0

เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม บริษัทฯ ได้จัดกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์
อย่างต่อเนื่อง โดยในปีนี้บริษัทฯ ได้พัฒนารูปแบบจากการสร้างความคุ้นเคยมาเป็นการร่วมคิด
ร่วมทำกับชุมชนมากขึ้น รายละเอียดดังนี้

-   ให้ทุนการศึกษาให้แก่นักเรียนในชุมชน

-   จัดอบรมดับเพลิงให้แก่ชุมชน และโรงเรียน

-   จัดโครงการแว่นแก้วร่วมกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต
    สำหรับนักเรียนจากโรงเรียนสังกัดกรุงเทพมหานคร ของเขตพระโขนง
    เพื่อให้นักเรียนได้รับการตรวจวัดสายตาและประกอบแว่น
    เป็นการเพิ่มขีดความสามารถทางการศึกษาให้แก่นักเรียนที่มีปัญหาด้านสายตา พนักงานร่วม
    ครูอาสา ให้แก่ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนเขตพระโขนง –บางนา

-   สร้างสาธารณประโยชน์ให้แก่โรงเรียน และชุมชน ได้แก่ ศูนย์คอมพิวเตอร์โรงเรียนพูนสิน
    ศูนย์การเรียนรู้ชุมชนหน้าโรงเรียนบางจาก

-   ปรับปรุงถนนทางเข้าชุมชนข้างโรงกลั่นจากสภาพถนนที่เป็นหินเกร็ด เป็นหลุมเป็นบ่อ
    ให้เป็นถนนซีเมนต์ มีพื้นที่ทางเท้าช่วยให้ชุมชนมีความสะดวกในการสัญจรไป-มา

-   ปรับปรุงศูนย์พัฒนาเด็กก่อนวัยเรียน ชุมชนข้างโรงกลั่นน้ำมันบางจาก

-   ทาสีสะพานหน้าโรงเรียนพูนสิน

-   รณรงค์ในด้านสิ่งแวดล้อมด้วย “โครงการครอบครัวใบไม้รวมใจ ประหยัดไฟใช้หลอดตะเกียบ”
    โดยให้ชุมชนนำหลอดไส้มาแลกหลอดตะเกียบกับบริษัทฯ ได้ฟรีบ้านละ 3 หลอด
    ทำให้ประชาชนทั่วไปเห็นความสำคัญ และช่วยกันลดการใช้พลังงาน
    พร้อมไปกับการบรรเทาปัญหาภาวะโลกร้อน

-   จัดกิจกรรมให้นักเรียนทำการเพาะกล้าจากเมล็ดพันธุ์แล้วนำไปปลูกที่ต้นน้ำลำปะทาว
    จังหวัดชัยภูมิ

-   จัดกิจกรรมปลูกป่าชายเลน ที่จังหวัดสมุทรสงคราม ให้แก่ครอบครัวชุมชนบริเวณโรงกลั่น

-   “โครงการชุมชนสัญจร” เป็นโครงการพาเยาวชนจากชุมชนรอบโรงกลั่น 7 ชุมชนซึ่งมีอายุ 8
    – 18 ปี ไปชมภาพยนตร์รอบพิเศษ (เฉพาะชุมชนรอบโรงกลั่นน้ำมันบางจาก)
    ที่เมเจอร์ซีนีเพล็กซ์บางนา เรื่อง “พระพุทธเจ้า” “อรหันต์ Summer” และ
    “หนึ่งใจเดียวกัน” โดยมีกรรมการชุมชนเข้าร่วมกิจกรรมด้วย

-   จัดกิจกรรม “เยี่ยมบ้านบางจาก - ชมหน่วยปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเพื่อสิ่งแวดล้อม”
    โดยเชิญคณะกรรมการชุมชนรอบโรงกลั่นน้ำมันบางจาก และโรงเรียนรอบบริษัทฯ
    มาเยี่ยมชมและฟังบรรยายเกี่ยวกับหน่วยปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเพื่อสิ่งแวดล้อม
    การดูแลสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยของบริษัทฯ
    และเข้าชมหน่วยปรับปรุงคุณภาพน้ำมันเพื่อสิ่งแวดล้อม

บริษัทฯ ยังคงมุ่งเน้นการพัฒนาการจัดการด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
และให้ความสำคัญต่อการดูแลความปลอดภัย อาชีวอนามัย และการอนุรักษ์พลังงาน ทำให้บริษัทฯ
ได้รับรางวัลด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ซึ่งบริษัทฯ ได้รับอย่างต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2533 -
ถึงปัจจุบัน โดยสรุป 5 ปีหลัง มีรายละเอียดดังนี้

ปี 2547 - บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
มอก.-18001- 2542 และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety
Management System) สำหรับ ศูนย์จ่ายน้ำมันบางจาก

ปี 2548 - ศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบ การจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก.-18001-2542
และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety Management System)
จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ

- บริษัทฯ ได้รับ เหรียญพฤกษานครา ประเภท “ร่มรื่นพรรณพฤกษาอาคารใหญ่” ในโครงการ
“แมกไม้ มิ่งเมือง” ซึ่งจัดโดยกรุงเทพมหานคร
เพื่อสนองพระราชดำริสมเด็จพระนางเจ้าพระบรมราชินีนาถให้ ชาวกรุงเทพฯ
ร่วมกันปลูกต้นไม้และตกแต่งให้สวยงาม

ปี 2549 - บริษัทฯ ได้รับรางวัล Best Corporate Social Responsibility (CSR)
Awards โดย ตลาดหลักทรัพย์ แห่งประเทศไทย และ วารสารการเงินธนาคาร

- บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร ”องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อสังคมและ/หรือสิ่งแวดล้อม
(Commitment to Social and/or Environment Issues)”
โดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (Thailand Management Association: TMA)
ร่วมกับ สถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

- บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร ”องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อการประหยัดพลังงาน
(Commitment to Energy Saving)” โดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย
(Thailand Management Association: TMA) ร่วมกับสถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์
แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

- บริษัทฯ ได้รับรางวัลสุดยอดส้วมของถนนสายหลัก ประจำปี 2549 สถานีบริการน้ำมันบางจาก 2
สาขา คือ สาขาพหลโยธิน 38 และสาขานาโคก1 จังหวัดสมุทรสาคร
ได้รับรางวัลสุดยอดส้วมของถนน สายหลัก ประจำปี 2549 โดยกรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข

ปี 2550 - บริษัทฯ ได้รับรางวัลประกาศนียบัตร “
องค์กรที่ให้ความสำคัญต่อสังคมและ/หรือสิ่งแวดล้อม (Commitment to Social and/or
Environment Issues) “ และรางวัลประกาศนียบัตร องค์กรที่ให้
ความสำคัญต่อการประหยัดพลังงาน (Commitment to Energy Saving) ในงาน “Thailand
Corporate Excellence Awards” ครั้งที่ 6 ประจำปี 2550
ซึ่งจัดโดยสมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (Thailand Management Association:
TMA) ร่วมกับสถาบันบัณฑิตบริหารธุรกิจศศินทร์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

- บริษัทฯ ได้รับสัญลักษณ์ “ ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ที่ดีของกรมโรงงานอุตสาหกรรม (Good
Laboratory Practice ; GLP/DIW) “

- บริษัทฯ ได้รับรางวัล CNBC’s Corporate Social Responsibility Award (ABLA) ปี
2008 จากสำนัก ข่าว CNBC (Consumer News and Business Channel)
ซึ่งเป็นรางวัลที่มอบให้แก่ผู้นำองค์กรธุรกิจ ที่มีความโดดเด่นด้าน CSR
และมีความสำคัญในการผลักดันเสริมสร้าง CSR

ปี 2551 - บริษัทฯ ได้รับรางวัลบริษัทจดทะเบียนดีเด่นด้าน CSR (Corporate Social
Responsibilities Awards)
ในฐานะบริษัทจดทะเบียนที่มีความโดดเด่นในการดำเนินธุรกิจอย่างรับผิดชอบต่อสังคมและ
สิ่งแวดล้อม ซึ่งบริษัทฯ ได้รับติดต่อกันเป็นปีที่ 2 ในงาน SET Awards 2008 ซึ่งจัดโดยตลาด
หลักทรัพย์แห่งประเทศไทยและวารสารการเงินธนาคาร

- บริษัทฯ ได้รับโล่และประกาศเกียรติบัตรรับรองการปฏิบัติตามมาตรฐานความรับผิดชอบของ
ผู้ประกอบการอุตสาหกรรมต่อสังคม (Corporate Social Responsibility, Department
of Industrial Works: CSR-DIW)
จากโครงการส่งเสริมการแสดงความรับผิดชอบของโรงงานอุตสาหกรรมต่อสังคม
ซึ่งจัดโดยสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ และกรมโรงงานอุตสาหกรรม

- บริษัทฯ ได้รับรางวัล “ สถานประกอบกิจการดีเด่นด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และ
สภาพแวดล้อมในการทำงานระดับประเทศ ” ในงานสัปดาห์ความปลอดภัยในการทำงานแห่งชาติ
ครั้งที่ 22 ปี 2551 ซึ่งจัดโดยกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน

- บริษัทฯ ได้รับรางวัลโล่ประกาศเกียรติคุณ องค์กรที่ร่วมรณรงค์เรื่องสิ่งแวดล้อม
ในงานวันสิ่งแวดล้อม โลกประจำปี 2551
ในฐานะเป็นองค์กรที่มีผลงานในการรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง เพื่อ เป็น ตัวอย่างที่ดี
และผลักดันให้ประชาชนทั่วไปตระหนักถึงความสำคัญในการร่วมรักษาสิ่งแวดล้อมให้ คงอยู่ต่อไป
ซึ่งจัดโดยสำนักสิ่งแวดล้อมและกรุงเทพมหานคร

- บริษัทฯ ได้รับตราสัญลักษณ์ “ ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ที่ดีของกรมโรงงานอุตสาหกรรม
(GLP/DIW)

และห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ที่ได้พัฒนาห้องปฏิบัติการสู่ระบบ ISO/IEC 17025 ”

- บริษัทฯ ได้รับโล่และบัตรเกียรติคุณเป็นผู้ทำคุณประโยชน์ ในฐานะบริษัทฯ
ได้สนับสนุนโครงการศูนย์ คอมพิวเตอร์ ให้กับโรงเรียนพูนสิน (นาคสุขอุปถัมภ์)
จากกรุงเทพมหานคร

- บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศจากกระทรวงอุตสาหกรรมในโครงการ “รักษ์แม่ รักษ์แม่น้ำ” ในฐานะ
โรงงานอุตสาหกรรมที่มีความร่วมมือในการดูแลรักษาและอนุรักษ์ลำน้ำเจ้าพระยาเป็นอย่างดี

- บริษัทฯ เป็นรายแรกในประเทศไทยที่ได้รับใบรับรองระบบมาตรฐาน ISO/TS 16949 : 2002
ซึ่ง เป็น มาตรฐานทางเทคนิค(Technical Specification : TS)
ของระบบจัดการคุณภาพสากลใน อุตสาหกรรม ยานยนต์