1. ปัจจัยความเสี่ยง

การบริหารความเสี่ยง

ความเสี่ยงหลัก ๆ ที่ธนาคารพาณิชย์เผชิญ
ประกอบด้วยความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงขึ้น/ลงของอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน
และราคาหลักทรัพย์ ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อในกรณีลูกค้าไม่ปฏิบัติตามสัญญา
ความเสี่ยงจากการดำรงสภาพคล่องและเงินกองทุน รวมทั้งความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ
ซึ่งธนาคารได้ตระหนักและให้ความสำคัญมาโดยตลอด
เนื่องจากธนาคารมีหน้าที่ที่จะต้องรับผิดชอบต่อผู้ฝากและเจ้าหนี้ เจ้าของผู้ถือหุ้น
และภาครัฐจึงได้กำหนดนโยบายในการบริหารความเสี่ยงและควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมและยอมรับได้

เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
คณะกรรมการธนาคารได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management
Committee) เพื่อรับผิดชอบการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร (Integrated Risk
Management) โดยวางกลยุทธ์ให้สามารถประเมิน ติดตาม
และควบคุมดูแลความเสี่ยงของธนาคารให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมและเป็นไปตามหลักการของการกำกับดูแลกิจการที่ดี
(Good Corporate Governance) ตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย และ Basel
รวมทั้งจัดตั้งคณะกรรมการต่างๆ อาทิ คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
คณะกรรมการจัดการสินเชื่อ คณะกรรมการจัดการการลงทุน เป็นต้น
เพื่อรับผิดชอบในการบริหารและตัดสินใจให้การดำเนินธุรกิจของธนาคารอยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงตามนโยบายที่กำหนดไว้

กลุ่มงานบริหารความเสี่ยงซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระและรายงานต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
เป็นผู้รับผิดชอบการนำเสนอรายงานการประเมินค่าความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการดำเนินการ
และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นหากเกิดการเปลี่ยนแปลงในลักษณะภาพรวม
นอกเหนือจากรายงานสถานะด้านต่างๆ
ที่ผู้บริหารจะได้รับในแต่ละวันจากสายงานที่อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบโดยตรง
โดยกลุ่มงานบริหารความเสี่ยงจะทำการประเมินความเสี่ยงโดยใช้เครื่องมือต่างๆ
ตามมาตรฐานของธนาคารแห่งประเทศไทยและธนาคารชั้นนำทั่วไป
และจัดทำรายงานนำเสนอผลการประเมินต่อผู้บริหารและคณะกรรมการที่เกี่ยวข้อง
เพื่อให้คณะกรรมการฯ ประเมินความเสี่ยงที่ธนาคารกำลังเผชิญอยู่
และกำหนดและ/หรือปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ให้เหมาะสมกับสถานการณ์
เพื่อลดความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยภายนอกได้อย่างมีประสิทธิภาพ นอกจากนั้น
ธนาคารยังมีนโยบายอย่างชัดเจนที่จะปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้อย่างเคร่งครัด

ความเสี่ยงจากภาวะผันผวนของตลาดเงินและตลาดทุน (Market Risk)

ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารอาจเกิดความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของฐานะการเงินทั้งในและนอกงบดุลอันเกิดจากการเคลื่อนไหวของราคาตลาดในด้านต่าง
ๆ โดยความเสี่ยงด้านตลาด ประกอบด้วย ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน
และราคาตราสารการลงทุน ซึ่งเป็นปัจจัยภายนอกที่ธนาคารไม่สามารถควบคุมได้
ธนาคารจึงได้มีการประเมิน ติดตาม รายงาน และควบคุมความเสี่ยงอย่างใกล้ชิด
โดยคณะกรรมการธนาคารได้มีการกำหนดกรอบแนวนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านตลาดที่สอดคล้องกับเกณฑ์ธนาคารแห่งประเทศไทย
และจัดทำนโยบายการบริหารฐานะในบัญชีเพื่อการค้า (Trading Book Policy)
และนโยบายการบริหารฐานะในบัญชีเพื่อการธนาคาร (Banking Book Policy)
เพื่อการควบคุมภายในและลดผลกระทบอันอาจเกิดจากความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารใช้เครื่องมือและวิธีการประเมินความเสี่ยงด้านตลาดที่แตกต่างกันสำหรับธุรกรรมต่างประเภทกัน
โดยใช้ Value at Risk (VaR) เพื่อประเมินความเสี่ยงสำหรับธุรกรรมในฐานะบัญชีเพื่อค้า
(Trading Book Position)
และใช้การจำลองสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยในอนาคต
เพื่อประเมินผลกระทบที่จะมีต่อรายได้ ดอกเบี้ยรับสุทธิ (Net Interest Income Simulation)
เพื่อประเมินความเสี่ยงสำหรับธุรกรรมในฐานะบัญชีเพื่อการธนาคาร (Banking Book
Position) รวมทั้งมีการกำหนดเพดานความเสี่ยงสูงสุดที่ธนาคารยอมรับได้หรือ VaR Limit
นอกเหนือจากที่มีการกำหนด Stop Loss Limit และ Trader Limit และจัดทำ Stress
Testing
ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้ทราบผลกระทบและความรุนแรงจากสภาวการณ์ไม่ปกติจนถึงขั้นวิกฤต
เพื่อเตรียมหาแนวทางและมาตรการที่เหมาะสมมาใช้ป้องกันได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่จะเกิดความเสียหายโดยรวม

1. การบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk)

ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยเป็นความเสี่ยงหลักของธนาคาร
เนื่องจากความแตกต่างของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ซึ่งธนาคารได้ประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
โดยวิเคราะห์ความแตกต่างของระยะเวลาครบกำหนดหรือระยะเวลากำหนดอัตราดอกเบี้ยใหม่ในการปรับตัวของสินทรัพย์และหนี้สินในแต่ละช่วงเวลา
(Gap Analysis)
โดยนำสินทรัพย์และหนี้สินเฉพาะรายการที่มูลค่าผันแปรตามการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
(Interest – Sensitive Items) มาจำแนกตามระยะเวลา (Time Band)
ร่วมกับการจำลองสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยในอนาคต
เพื่อประเมินผลกระทบที่จะมีต่อรายได้ดอกเบี้ยรับสุทธิของธนาคาร (Net Interest Income
Simulation) ทั้งในรูปแบบสถานการณ์จำลองแบบสถิตย์ (Static Simulation)
และในสถานการณ์จำลองแบบพลวัต (Dynamic Simulation)
ที่มีการตั้งสมมติฐานโดยละเอียดเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยในอนาคต
และการเปลี่ยนแปลงของกิจกรรมทางธุรกิจของธนาคาร
ซึ่งจะสามารถทราบผลกระทบที่จะมีต่อรายได้ดอกเบี้ยสุทธิของธนาคารที่ชัดเจนและใกล้เคียงความจริงมากกว่า

การบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ของธนาคาร อยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งจะมีการบริหารและจัดการความเสี่ยง โดยคาดคะเนแนวโน้มของอัตราดอกเบี้ย
และประเมินผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยสุทธิของธนาคารอยู่ตลอดเวลา ทั้งนี้
เพื่อให้ธนาคารสามารถกำหนดกลยุทธ์การปรับเปลี่ยนโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินในครอบครองให้มีความเหมาะสมตามนโยบาย
นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ใช้เครื่องมือในการวัดความเสี่ยงประเภท VaR ซึ่งเป็นเครื่องมือทางสถิติ
ที่ทำให้ธนาคารสามารถประเมินความเสียหายสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้นภายใต้ระดับความเชื่อมั่นที่กำหนดไว้

2. การบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ (Foreign Exchange
Risk)

ความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนอยู่ในระดับต่ำ
เนื่องจากมีนโยบายจำกัดการถือฐานะเงินตราต่างประเทศสุทธิ
อีกทั้งธุรกรรมด้านเงินตราต่างประเทศจะเป็นไปเพื่อให้การบริการแก่ลูกค้าของธนาคาร
ซึ่งจะบริหารความเสี่ยงโดยการทำสัญญาซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
โดยคณะกรรมการธนาคารจะเป็นผู้กำหนดขอบเขตฐานะเงินตราต่างประเทศที่เหมาะสมให้อยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
และมี คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นผู้ดูแลให้อยู่ภายในกรอบที่ได้รับอนุมัติ

3. การบริหารความเสี่ยงจากราคาตราสารการลงทุน (Price Risk)

ความเสี่ยงด้านราคาตราสารการลงทุน
ธนาคารมีนโยบายซื้อ/ขายในตราสารเพื่อการลงทุนในระยะยาวเป็นหลัก
ซึ่งจะต้องมีการประเมินศักยภาพของบริษัทที่ออกตราสาร
โดยธนาคารจัดตั้งคณะกรรมการจัดการการลงทุน ทำหน้าที่กำหนดนโยบาย กลยุทธ์และบริหารจัดการ
รวมทั้งการติดตามและประเมินผลงานด้านการลงทุนในหลักทรัพย์ของธนาคารให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
เหมาะสมและสอดคล้องกับสถานการณ์ทางเศรษฐกิจและการแข่งขันในธุรกิจการเงิน
โดยในการลงทุนในตราสารหนี้ประเภทเพื่อค้าและเผื่อขาย
ธนาคารมีการป้องกันความเสี่ยงจากราคาตลาด โดยการจัดตั้งวงเงิน Daily Stop Loss
Limits และ Monthly Stop Loss Limits และใช้เครื่องมือในการวัดความเสี่ยงประเภท
VaR

ธนาคารประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ทางการเงินประเภทต่าง ๆ
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ย
ตลอดจนให้บริการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ประเภทต่างๆ กับลูกค้าและคู่ค้าของธนาคาร
โดยกำหนดแนวทางปฏิบัติของฝ่ายงานที่เกี่ยวข้องอย่างชัดเจน
มีการระบุความเสี่ยงในแต่ละตราสารอนุพันธ์และการควบคุมความเสี่ยงไว้ล่วงหน้า
ให้เป็นไปตามกรอบแนวทางการดำเนินงานก่อนออกผลิตภัณฑ์หรือนำเสนอบริการใหม่ๆ ของธนาคาร
ซึ่งสอดคล้องตามหลักเกณฑ์การกำกับ
ดูแลกิจการที่ดีของธนาคารแห่งประเทศไทยและกฎบัตรการตรวจสอบภายใน (Internal Audit
Charter) ของธนาคาร

ธนาคารได้มีการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับธุรกรรมในฐานะบัญชีเพื่อค้า
(Trading Book) ตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ถือปฏิบัติตั้งแต่ปี 2548

ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit / Default Risk)

ความเสี่ยงด้านเครดิต เป็นความเสี่ยงที่เกิดจากคู่สัญญา (counterparty)
ของธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามข้อตกลงที่กำหนดไว้ เช่น
ลูกหนี้ของธนาคารไม่ชำระหนี้ตามเงื่อนไขในสัญญา อันอาจจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อธนาคารได้
ความเสี่ยงด้านเครดิตเป็นความเสี่ยงที่มีความสำคัญมาก เพราะเกี่ยวกับการอำนวยสินเชื่อ ซึ่งเป็น
ธุรกรรมหลักของธนาคาร ดังนั้น ธนาคารจึงจำเป็นต้องมีการบริหารจัดการ credit risk
อย่างเป็นระบบและมี ประสิทธิภาพ ทั้งนี้
ตลอดระยะเวลาการประกอบธุรกิจทางการเงินของธนาคาร การจัดการด้าน credit risk
ได้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง จนในปัจจุบันเป็นระบบการจัดการที่เป็นมาตรฐาน
ไม่ว่าจะเป็นด้านนโยบายสินเชื่อ การจัดองค์กรสินเชื่อในธนาคาร ระบบการอนุมัติสินเชื่อ
การวิเคราะห์สินเชื่อ การติดตามตรวจสอบ รวมตลอดไปถึงระบบรายงานสินเชื่อ

ด้านนโยบายสินเชื่อ ธนาคารได้กำหนดกรอบการทำธุรกิจไว้อย่างชัดเจน
ระบุประเภทธุรกิจที่ธนาคารเน้นให้การสนับสนุน กำหนดสัดส่วนการให้กู้ในบางธุรกิจอุตสาหกรรม
กำหนดระดับความเสี่ยงตาม Credit rating กระจายการอำนวยสินเชื่อให้ครบทุกภาคธุรกิจ
ทั้งนี้เพื่อป้องกันการกระจุกตัวของสินเชื่อ นอกจากนโยบายสินเชื่อในส่วนของธุรกรรมปกติแล้ว
ในกรณีที่เกิดภัยพิบัติต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นกรณีสึนามิ และไข้หวัดนก
ธนาคารก็มีนโยบายชัดเจนที่จะช่วยเหลือลูกค้าของธนาคารที่ประสบภัยพิบัติดังกล่าว

ในส่วนของการจัดองค์กรสินเชื่อ ธนาคารมีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management
Committee) ทำหน้าที่ติดตามและดูแลความเสี่ยงด้านต่างๆ
โดยมีหน่วยงานอิสระที่ติดตามและรายงานด้าน Credit risk
นำเสนอข้อมูลให้คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงเพื่อพิจารณาและสั่งการ นอกจากนี้ ธนาคารยังมี
คณะกรรมการจัดการสินเชื่อ ทำหน้าที่ดูแลและกำหนดนโยบายสินเชื่อและแผนกลยุทธ์
รวมตลอดถึงการทบทวนและปรับปรุงนโยบายสินเชื่อให้เหมาะสมกับสภาวะเศรษฐกิจ
เพื่อที่จะรักษาระดับความเสี่ยงไม่ให้สูงเกินระดับ ที่ยอมรับได้ สำหรับในระดับการดำเนินงานสินเชื่อ
ธนาคารได้แยกหน้าที่การวิเคราะห์สินเชื่อออกจากสายงาน การตลาดหรือการหาสินเชื่อ
เพื่อให้มีการตรวจสอบและคานอำนาจ (Check and Balance)
ซึ่งเป็นวิธีปฏิบัติที่ธนาคารส่วนใหญ่ใช้ในปัจจุบัน

ในด้านกระบวนการอนุมัติสินเชื่อ อำนาจอนุมัติสินเชื่ออยู่ที่คณะกรรมการสินเชื่อซึ่งมีหลายคณะ
และอำนาจเฉพาะตัวบุคคลหรือกลุ่มบุคคล เพื่อรองรับธุรกรรมสินเชื่อขนาดเล็ก
ซึ่งต้องการความคล่องตัว แต่ทั้งนี้ ก็ต้องอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์และเงื่อนไขที่กำหนดไว้

การวิเคราะห์สินเชื่อและการประเมินความเสี่ยงเป็นงานอีกด้านหนึ่งที่มีความสำคัญเป็นอย่างมาก
จากหลักวิชาและประสบการณ์ที่ผ่านมา ธนาคารได้กำหนดหัวข้อการวิเคราะห์ไว้ชัดเจน
เพื่อให้เจ้าหน้าที่วิเคราะห์สินเชื่อของธนาคารใช้เป็นแนวทางในการวิเคราะห์และเป็นบรรทัดฐานเดียวกัน
โดยเน้นความสามารถในการชำระหนี้ จากงบกระแสเงินสดของผู้กู้เป็นปัจจัยหลัก
สำหรับหลักประกันธนาคารถือเป็นปัจจัยรอง นอกจากงานในด้าน การวิเคราะห์แล้ว
ยังมีงานในด้านการประเมินความเสี่ยงของเครดิต (Credit risk assessment) ในส่วนนี้
ธนาคารมีการจัดอันดับความน่าเชื่อถือของลูกค้าสินเชื่อ (Credit rating) มาตั้งแต่ปี 2544
เพื่อประเมินความเสี่ยงของผู้ขอกู้ ให้เป็นรูปธรรมและใช้เป็นปัจจัยในการอนุมัติสินเชื่อ
กำหนดอัตราดอกเบี้ย เป็นต้น และในอนาคต ข้อมูล Credit rating
จะนำไปคำนวณเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงตามกรอบ Basel II ด้วย
ซึ่งธนาคารได้เตรียมความพร้อม ในเรื่องนี้อยู่แล้ว

ธนาคารตระหนักดีว่าการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตมิได้สิ้นสุดตรงการอนุมัติสินเชื่อ
เพราะยังมีความ จำเป็นต้องติดตามและสอบทานฐานะของลูกหนี้ธนาคารอย่างต่อเนื่อง
ธนาคารจึงมีฝ่ายงานตรวจสอบสินเชื่อและฝ่ายงานสอบทานสินเชื่อเพื่อทำหน้าที่ดังกล่าว
เพื่อรายงานให้ผู้บริหารสินเชื่อตามสายงานต่างๆ
ได้ทราบถึงคุณภาพของลูกหนี้อย่างต่อเนื่องและทันเหตุการณ์
อันเป็นวิธีหนึ่งในการลดความเสียหายลงได้

สินเชื่อด้อยคุณภาพของธนาคารได้ลดลงเป็นลำดับจาก 42,046 ล้านบาท หรือร้อยละ 9.92
ของสินเชื่อรวมในปี 2547 ลงมาเป็น 41,736 ล้านบาท หรือร้อยละ 9.28 ในสิ้นปี 2548
และคาดว่าจะลดลงได้อีกในปี 2549 ทั้งนี้ เป็นผลมาจากสาเหตุ 2 ประการ ประการแรก
การปรับโครงสร้างหนี้ที่มีประสิทธิภาพ
เน้นการแก้ไขหนี้เพื่อฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้มากกว่าการใช้มาตรการทางกฎหมาย ประการที่สอง
สินเชื่อใหม่มีสัดส่วนเป็นหนี้ด้อยคุณภาพค่อนข้างต่ำ สะท้อนถึงการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตที่ได้ผล
อย่างไรก็ตาม
ธนาคารตระหนักดีว่าภาวะแวดล้อมด้านเศรษฐกิจการเงินมีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลาภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์
ดังนั้น นโยบายสินเชื่อและแนวทาง
การบริหารความเสี่ยงจะต้องปรับแก้ให้สอดคล้องกับภาวะแวดล้อมอยู่ตลอดเวลา

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk)

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง ความสามารถในการชำระหนี้ตามภาระผูกพันเมื่อถึงกำหนด ซึ่ง
เกี่ยวข้องกับความสามารถในการเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ทันหรือจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ ดังนั้น
ธนาคารจึงเน้นนโยบายการดำรงสภาพคล่องส่วนเกินในจำนวนที่เหมาะสมกับภาวะเศรษฐกิจและการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
โดยพิจารณาจากโครงสร้างและพฤติกรรมการฝาก / ถอนเงินของลูกค้า ภาวะตลาดเงิน
การแข่งขัน ภาวะเศรษฐกิจ และผลตอบแทนที่ได้รับ เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่า
มีเงินสดเพียงพอที่จะตอบสนองต่อความสามารถ
ในการขยายธุรกิจและให้บริการกับลูกค้าได้ตลอดเวลา
นอกเหนือจากการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องในอัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่องต่อเงินฝากไม่ต่ำกว่าร้อยละ
6 และมาตรการการค้ำประกันเงินฝากซึ่งเป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
อีกทั้งมีการควบคุมและดูแลอย่างใกล้ชิด อย่างไรก็ตาม ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ธนาคารมีความมั่นใจว่ายังอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
จากการที่ธนาคารมีนโยบายดำรงสภาพคล่องส่วนเกินไว้อย่างเหมาะสม
พร้อมทั้งมีการกระจายกลุ่มลูกค้าเพื่อมิให้เกิดการกระจุกตัวอยู่ในกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง และจากการที่ลูกค้า
มีพฤติกรรมการฝากเงินอย่างต่อเนื่องเมื่อครบกำหนดอายุไถ่ถอน
อีกทั้งการไถ่ถอนก่อนกำหนดมีสัดส่วนน้อยจนไม่มีนัยสำคัญ
ทำให้ธนาคารสามารถใช้เงินฝากดังกล่าวเสมือนเป็นแหล่งเงินทุนระยะยาวได้

คณะกรรมการธนาคารได้มีการกำหนดกรอบนโยบายและแผนงานการบริหารสภาพคล่อง
เพื่อการควบคุมภายในและลดผลกระทบอันอาจเกิดจากความเสี่ยงด้านสภาพคล่องให้อยู่ภายใต้ระดับหรือขอบเขตความเสี่ยง
ที่ธนาคารยอมรับได้ นอกจากนี้ ยังมีการควบคุมความเสี่ยง
โดยกำหนดระดับปริมาณสภาพคล่องส่วนเกินรายวัน
เพื่อให้เพียงพอกับการขยายปริมาณธุรกรรมของธนาคารในอนาคต
และกำหนดระดับสภาพคล่องที่ธนาคารเห็นว่าควรมีการเตือนภัยล่วงหน้าหรือ Early Warning
Point และระดับสภาพคล่องที่ธนาคารเห็นว่าเป็นจุดบ่งชี้ หรือ Trigger Point
ที่ควรระมัดระวังอย่างใกล้ชิด และให้ผู้บริหารระดับสูงที่ดูแลสายงานด้านบริหารความเสี่ยงร่วมกับ
ผู้บริหารระดับสูงที่ดูแลสายงานด้านบริหารการเงิน
รับผิดชอบในการทบทวนปริมาณสภาพคล่องที่เห็นว่า เหมาะสม ที่ควรกำหนดเป็นระยะๆ อีกขั้นหนึ่ง
รวมถึงจัดทำ Stress Testing
ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะช่วยให้ทราบผลกระทบและความรุนแรงจากสภาวการณ์ไม่ปกติจนถึงขั้นวิกฤต
เพื่อเตรียมหาแนวทางและมาตรการที่เหมาะสมมาใช้ป้องกันได้อย่างทันท่วงทีก่อนที่จะเกิดความเสียหายโดยรวม
และจัดทำแผนฉุกเฉินไว้เพื่อรองรับในกรณีที่ประสบปัญหาสภาพคล่อง (Contingency Plan)
แม้ว่าธนาคารยังไม่เคยประสบปัญหาดังกล่าว

ในการบริหารสภาพคล่องของธนาคาร
กำหนดให้ฝ่ายบริหารการเงินมีหน้าที่ในการบริหารสภาพคล่องประจำวัน
และมีการติดตามฐานะสภาพคล่องอย่างใกล้ชิดโดยคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
และผู้บริหารระดับสูง ซึ่งจะทำการบริหารสภาพคล่องทั้งในเชิงคุณภาพและปริมาณ
เพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยงให้เหมาะสมกับภาระผูกพันต่างๆ ทั้งทางด้านสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งทำให้สามารถตอบสนองต่อความต้องการกระแสเงินสดในแต่ละระยะเวลาได้อย่างมีประสิทธิภาพในระดับต้นทุนที่เหมาะสม
ภายใต้รายงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ได้แก่ Maturity Gap
Report และรายงานสภาพคล่องสุทธิตามแนวทางที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

โครงสร้างเงินทุนของธนาคาร ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2548 ประกอบด้วย เงินฝากร้อยละ 86.97
เงินกู้ยืม ร้อยละ 2.53 ส่วนของผู้ถือหุ้นร้อยละ 6.19 และอื่นๆ ร้อยละ 4.31
โดยนำไปจัดสรรและลงทุนในการปล่อยสินเชื่อ สัดส่วนร้อยละ 69.54 ลงทุนในหลักทรัพย์ร้อยละ
10.15 รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงินร้อยละ 9.04 หลักทรัพย์ซื้อโดยมีสัญญาขายคืนร้อยละ
5.15 และอื่นๆ อีกร้อยละ 6.12

เมื่อทำการวิเคราะห์แนวโน้มปริมาณการเปลี่ยนแปลงของเงินฝาก
ซึ่งเป็นแหล่งเงินทุนหลักของธนาคาร พบว่า ณ สิ้นธันวาคม 2548 มีการเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้นจาก ณ
สิ้นธันวาคม 2547 ประมาณ 61,167 ล้านบาท หรือ เท่ากับร้อยละ 12.42
โดยสัดส่วนเงินฝากออมทรัพย์และจ่ายคืนเมื่อทวงถามต่อยอดเงินฝากรวมเท่ากับร้อยละ 35.59
เงินฝากจ่ายคืนเมื่อสิ้นระยะเวลาไม่ถึง 6 เดือน เท่ากับร้อยละ 28.86 จ่ายคืนเมื่อสิ้นระยะเวลา
6 เดือนแต่ไม่ถึง 1 ปี เท่ากับร้อยละ 7.81 และจ่ายคืนเมื่อสิ้นระยะเวลา 1ปีขึ้นไป เท่ากับร้อยละ
27.74

สำหรับแนวทางในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ธนาคารได้พิจารณาถึงการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องที่เหมาะสม
สำหรับรองรับความต้องการกระแสเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคาร
และตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ธนาคารมีสินทรัพย์สภาพคล่อง ซึ่งประกอบด้วย เงินสด รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน
หลักทรัพย์ซื้อโดยมีสัญญาขายคืน และเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ รวมเป็นจำนวนเงินทั้งสิ้น 172,494
ล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ซึ่งเท่ากับ 134,880 ล้านบาท
นอกจากการพิจารณาระดับสินทรัพย์สภาพคล่องที่เหมาะสมแล้ว
ธนาคารยังได้ทำการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคล่องต่างๆ
เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจและบริหารจัดการอีกด้วย ได้แก่
อัตราส่วนของเงินให้สินเชื่อต่อเงินฝาก ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 อยู่ที่ระดับร้อยละ 79.96
เปลี่ยนแปลงจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ซึ่งอยู่ที่ร้อยละ 84.31

ในด้านความเพียงพอของเงินกองทุน ณ สิ้นธันวาคม 2548 ธนาคารมีเงินกองทุนทั้งสิ้น (ชั้นที่ 1 +
ชั้นที่ 2 ) 52,611 ล้านบาท หรือคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 11.01 ของสินทรัพย์เสี่ยงทั้งสิ้น
เป็นเงินกองทุนชั้นที่ 1 จำนวน 31,615 ล้านบาท หรือร้อยละ 6.62 ของสินทรัพย์เสี่ยงทั้งสิ้น
ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้กำหนดขั้นต่ำไว้ที่ร้อยละ 8.5 สำหรับเงินกองทุนรวม
และร้อยละ 4.25 สำหรับเงินกองทุนชั้นที่ 1

ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (Operational Risk)

ความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ หมายถึง
ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการกำกับดูแล ควบคุมกิจการ
โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการภายใน คน ระบบงาน หรือเหตุการณ์ภายนอก
และมีผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของสถาบันการเงิน เช่น การทุจริต ความไมเพียงพอ
หรือความไมถูกตองของขอมูลเพื่อการตัดสินใจ
การหยุดชะงักหรือการขัดของของระบบคอมพิวเตอร การกอวินาศภัย หรือภัยธรรมชาติ
เปนตน ซึ่ง ถือเป็นความเสี่ยงที่ธนาคารจะต้องมีการบริหารควบคุมอย่างใกล้ชิด
โดยธนาคารได้เล็งเห็นและให้ความสำคัญในเรื่องนี้มาโดยตลอด
ด้วยการนำปัจจัยและเกณฑ์การประเมินความเสี่ยงและฐานะโดยรวมของสถาบันการเงิน
สายกำกับสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย
มาใช้ในการประเมินความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในภาพรวมของธนาคาร
เสนอต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการธนาคาร
รวมทั้งได้จัดทำรายงานความเสียหายทางด้านปฏิบัติการ เพื่อตรวจสอบ
ติดตามและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้ระดับที่ธนาคารยอมรับได้
นอกเหนือจากการกำหนดกระบวนการในการปฏิบัติงาน
และอำนาจในการบริหารจัดการเพื่อควบคุมความเสี่ยงในแต่ละ ขั้นตอนของการปฏิบัติงาน นอกจากนี้
ธนาคารยังมีแผนฉุกเฉินทางด้านธุรกิจ (Business Continuity Plan)
ทั้งในส่วนของเทคโนโลยีสารสนเทศและด้านการดำเนินธุรกิจ
เพื่อป้องกันความเสี่ยงกรณีที่เกิดเหตุการณ์ฉุกเฉิน
ธนาคารยังสามารถให้บริการแก่ลูกค้าและบริษัทคู่ค้าของธนาคารได้อย่างต่อเนื่อง

ธนาคารยังกำหนดให้มีฝ่ายงานต่างๆ อาทิ ฝ่ายตรวจสอบ ฝ่ายตรวจสอบคอมพิวเตอร์
ฝ่ายสอบทานสินเชื่อ ฝ่ายบริหารความเสี่ยงด้านตลาดเงินและด้านปฏิบัติการ
รับผิดชอบในการประเมินความเสี่ยงที่อาจเกิดจากกระบวนการปฏิบัติงานของฝ่ายงานต่าง ๆ
รวมทั้งสาขา
โดยฝ่ายงานดังกล่าวมีหน้าที่ชี้ประเด็นความเสี่ยงและพิจารณาแนวทางที่เหมาะสมที่จะป้องกันปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากความผิดพลาดในการทำงาน
สอบทานความถูกต้องของการทำธุรกรรมตาง ๆ ของธนาคาร
เพื่อตรวจสอบใหมั่นใจวาการปฏิบัติงานของพนักงาน หรือการทํางานของระบบงาน ตาง ๆ
สามารถดําเนินไปไดอยางมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังมีนโยบายและแผนงานพัฒนาเครื่องมือ
เพื่อเพิ่มประสิทธิ-ภาพในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการและกระบวนการทำงานภายใน อาทิ
Control Self Assessment
รวมทั้งได้มีการพัฒนาแนวทางการบริหารความเสี่ยงภายในธนาคารเพื่อเข้าสู่เกณฑ์มาตรฐานสากล
(Sound Practice for Enterprise-wide Operational Risk Management)

นอกเหนือจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง ธนาคารยังมีคณะกรรมการตรวจสอบ ซึ่งประกอบด้วย
ผู้ทรงคุณวุฒิและมีประสบการณ์ความรู้ความชำนาญด้านตรวจสอบและงานธนาคารพาณิชย์เป็นอย่างดี
โดยทุกท่านเป็นกรรมการอิสระ มิได้เป็นผู้บริหารและพนักงานธนาคาร
จะพิจารณาและสอบทานให้ธนาคารมีการรายงานการเงินอย่างถูกต้องและเพียงพอ
มีระบบการควบคุมภายในและบริหารความเสี่ยง ตลอดจนการตรวจสอบภายในที่เหมาะสม รัดกุม
และเป็นไปตามกฎระเบียบที่ทางการได้กำหนดไว้

 สรุป

ในช่วงปีที่ผ่านมา
นอกจากธนาคารจะได้ดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามแนวนโยบายการบริหารความเสี่ยงและควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นให้อยู่ภายใต้ระดับที่ธนาคารยอมรับได้ดังที่กล่าวแล้ว
ธนาคารยังได้นำปัจจัยและเกณฑ์การประเมินความเสี่ยงและฐานะโดยรวมของสถาบันการเงิน
ของสายกำกับสถาบันการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย
มาเป็นเกณฑ์ในการประเมินความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
อีกทั้งได้มีการปรับปรุงโครงสร้างขององค์กรและพัฒนาระบบงานและกระบวนการจัดการภายในของธนาคาร
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและความสามารถ ในการบริหารและควบคุมความเสี่ยงให้ดียิ่งขึ้น