3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

1.  การประกอบธุรกิจของบริษัทฯและบริษัทในเครือ

สรุปความสำเร็จในการดำเนินงานในรอบปี 2552

ผลการดำเนินงานโดยรวมที่ดีขึ้นจากโครงสร้างธุรกิจที่แข็งแกร่ง

ในรอบปี 2552
ผลประกอบการของไทยออยล์และบริษัทในเครืออยู่ในระดับที่น่าพึงพอใจมากเมื่อพิจารณาถึงสภาพเศรษฐกิจ
ซึ่งอยู่ในภาวะถดถอยและยังไม่ฟื้นตัวเต็มที่โดยไทยออยล์และบริษัทในเครือรายงานกำไรสุทธิ
12,062 ล้านบาทปรับตัวสูงขึ้นอย่างมีสาระสำคัญเมื่อเทียบกับกำไรสุทธิ 224 ล้านบาทในปี 2551
ทั้งนี้ ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการบริหารงานเชิงบูรณาการในกลุ่ม
ทำให้เกิดความคล่องตัวในการดำเนินการผลิตให้เกิดประโยชน์สูงสุดส่งผลให้กำไรขั้นต้นจากการกลั่นทรงตัวอยู่ในระดับที่ดีระดับค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่แข่งขันได้ตลอดจนรายได้เสริมจากธุรกิจเกี่ยวเนื่อง
อาทิ ไฟฟ้า ธุรกิจสารทำละลายและธุรกิจเรือขนส่งน้ำมัน/ปิโตรเคมี
ซึ่งช่วยเพิ่มความมั่นคงของโครงสร้างรายได้ของไทยออยล์และบริษัทในเครือ นอกจากนี้
เครือไทยออยล์ยังได้เร่งพัฒนาคุณภาพและกระบวนการบริหารความเสี่ยงทั่วทั้งองค์กร
(Enterprise Risk Management: ERM)
ภายใต้การดูแลของผู้บริหารระดับสูงตลอดจนคณะกรรมการบริษัทฯ
จนทำให้สามารถพัฒนาระดับคุณภาพการบริหารความเสี่ยงของเครือไทยออยล์
จากการประเมินขององค์กรภายนอกให้อยู่ในเกณฑ์ที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปีนอกจากนี้
ไทยออยล์ยังได้ให้ความสำคัญในการพัฒนาการกำกับดูแลกิจการที่ดีซึ่งส่งผลให้ไทยออยล์ได้รับผลการประเมินด้านการกำกับดูแลกิจการจากสมาคมส่งเสริมสถาบันกรรมการบริษัทไทย
(IOD) ประจำปี 2552อยู่ในเกณฑ์ “ดีเลิศ”

การดำเนินการผลิตเต็มที่ภายใต้การบริหารงานเป็นกลุ่มที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศ (Operational
Excellence) เพื่อรองรับความผันผวนทางเศรษฐกิจโลก

ไทยออยล์ได้วางรากฐานในการบูรณาการและเพิ่มความเชื่อมโยงของหน่วยงานต่างๆ
ภายในองค์กรผ่านโครงการ Operational Excellence
ซึ่งจะจัดการประชุมเชิงปฏิบัติการเป็นประจำทุกไตรมาสเพื่อส่งเสริมให้บุคลากรของเครือไทยออยล์ได้รับรู้ถึงความเคลื่อนไหวและแนวโน้มของอุตสาหกรรมน้ำมัน
ปิโตรเคมีและธุรกิจเกี่ยวเนื่องทั้งนี้การประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อระดมความคิดดังกล่าวจะทำให้ทุกหน่วยงานมีส่วนร่วมในการกำหนดกลยุทธ์และแผนงานต่างๆ
ที่ร่วมกันดำเนินการให้ได้ตามเป้าหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต เพิ่มการขาย
สร้างกำไรส่วนเพิ่มตลอดจนลดค่าใช้จ่ายการดำเนินงานอย่างเป็นระบบและ
เกื้อกูลกันซึ่งท้ายสุดก็จะเอื้ออำนวยให้องค์กรสามารถบรรลุวัตถุประสงค์หรือเป้าหมายที่วางไว้ได้

ในปี 2552
การกำหนดกลยุทธ์และแผนงานเพื่อรักษาความสามารถในการแข่งขันและเพิ่มความยืดหยุ่นในการดำเนินงานให้อยู่ในระดับสูงสุด
เพื่อที่จะสามารถตอบสนองภาวะตลาดที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วรวมทั้งเสาะหาโอกาสในการเข้าสู่ตลาดใหม่ได้เร็วกว่าผู้ประกอบการรายอื่นนี้
ส่งผลให้เครือไทยออยล์สามารถดำเนินการผลิตของกลุ่มได้เต็มที่โดยมีวัตถุดิบป้อนกระบวนการผลิตรวม
286,000 บาร์เรลต่อวัน หรือ 104 ล้านบาร์เรลต่อปี
แม้ว่าอุตสาหกรรมการกลั่นจะได้รับแรงกดดันจากกำลังการผลิตส่วนเกินในภูมิภาคทำให้ผู้ประกอบการหลายรายต้องลดระดับการดำเนินการผลิต
นอกจากนี้ โครงการธุรกิจที่มีเครือข่ายเชื่อมโยงระหว่างโรงกลั่นน้ำมันโรงงานผลิตสารอะโรเมติกส์
โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานโรงงานผลิตสารทำละลาย โรงไฟฟ้า
ตลอดจนเรือขนส่งผลิตภัณฑ์ทางทะเล
ทำให้เกิดโครงสร้างรายได้ที่แข็งแกร่งและมีความยืดหยุ่นเพียงพอที่จะรองรับความผันผวนของเศรษฐกิจและตลาดโลกโดยในปี
2552 นี้ บริษัทในเครือไทยออยล์มีกำไรขั้นต้นจากการผลิตของกลุ่มรวมผลกระทบจากสต๊อกน้ำมัน
(Gross Integrated Margins: GIM) อยู่ที่ระดับ 6.1 เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล (+42%)
และ มี EBITDA ของกลุ่มจำนวน 21,393 ล้านบาท (+169%)

การดำเนินกลยุทธ์การตลาดในเชิงรุกเพื่อรักษาความพึงพอใจและเพิ่มทางเลือกให้แก่ลูกค้า

เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญกับการพัฒนาขีดความสามารถในการคาดการณ์ภาวะตลาดและแนวโน้มอุตสาหกรรมซึ่งถือเป็นหัวใจสำคัญในการดำเนินธุรกิจการกลั่นและปิโตรเคมีให้เกิดประสิทธิผลสูงสุดพร้อมกันนี้
ได้มีการปรับโครงสร้างการบริหารงานของหน่วยงานวางแผนการจำหน่ายและการผลิตของกลุ่มให้เกิดการบูรณาการและเชื่อมโยงกันในลักษณะ
Area Production Unit (APU) ซึ่งสอดคล้องกับการจัดโครงสร้างหน่วยงานการผลิต ทั้งนี้
เพื่อให้เครือไทยออยล์สามารถปรับเปลี่ยนแผนการผลิตให้ตอบสนองอย่างทันท่วงทีต่อแผนการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ซึ่งปรับเปลี่ยนตามภาวะตลาดที่เปลี่ยนแปลงไปทุกขณะซึ่งนับเป็นการเพิ่มศักยภาพและขีดความสามารถในการดำเนินงานในรอบปีที่ผ่านมาและแม้ว่าในปี
2552
จะเป็นปีที่องค์กรทั่วโลกได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจและการเงินของโลกแต่เครือไทยออยล์เล็งเห็นว่าเป็นช่วงระยะเวลาที่สำคัญที่สามารถรักษาฐานลูกค้าทั้งในและต่างประเทศรวมทั้งการแสวงหาตลาดใหม่
เช่น ประเทศในกลุ่มอินโดจีนและตะวันออกกลาง เป็นต้น

กลยุทธ์สำคัญที่ช่วยสนับสนุนให้แผนการจำหน่ายผลิตภัณฑ์เชิงรุกประสบความสำเร็จ ได้แก่
การเปิดบริการสถานีจ่ายน้ำมันทางรถแห่งใหม่ (New Lorry Loading)
ซึ่งสามารถรองรับการขนถ่ายผลิตภัณฑ์ไปสู่ลูกค้าได้อย่างคุ้มค่า
สะดวกและรวดเร็วและสอดคล้องกับกลยุทธ์และเป้าหมายในการเปิดตลาดใหม่ในภูมิภาคอินโดจีน
โดยจะเห็นได้ว่าเมื่อมีการเปิดใช้บริการสถานีจ่ายน้ำมันทางรถแห่งใหม่นี้ส่งผลให้ยอดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ไปยังภูมิภาคอินโดจีนเพิ่มสูงขึ้นเกือบ
ร้อยละ 20 นอกจากนี้ การผลิตผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีคุณภาพสูงเป็นรายแรกของประเทศ เช่น
น้ำมันดีเซลและน้ำมันเบนซินในมาตรฐาน EURO IV
รวมทั้งการขยายช่องทางการขายเพิ่มเติมโดยผ่านฐานลูกค้าที่หลากหลายของธุรกิจค้าปลีก
สารทำละลายทั้งในประเทศไทยและสำนักงานสาขาในประเทศเวียดนามนับเป็นอีกย่างก้าวของการดำเนินกลยุทธ์การตลาดในเชิงรุกที่เป็นรูปธรรมของไทยออยล์

โครงการผลิตน้ำมันสำเร็จรูปที่มีคุณภาพสูงตามมาตรฐาน EURO IV
และธุรกิจการผลิตเอทานอลซึ่งรองรับนโยบายภาครัฐในการพัฒนาเชื้อเพลิงสะอาดตลอดจนพลังงานทดแทนเพื่อช่วยลดมลพิษและเพิ่มคุณภาพชีวิตที่ดีของสังคมไทย

ภายหลังจากที่เครือไทยออยล์สามารถผลิตน้ำมันดีเซลมาตรฐาน EURO IV
จำหน่ายแก่ลูกค้าและสามารถเพิ่มสัดส่วนยอดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศเป็นผลสำเร็จในปี
2551สำหรับปี 2552
ไทยออยล์ยังได้พัฒนาและปรับปรุงกระบวนการผลิตทำให้สามารถผลิตและจำหน่ายน้ำมันเบนซินมาตรฐาน
EURO IV ออกสู่ตลาดในเดือนมิถุนายน 2552 ที่ผ่านมา
ซึ่งนับเป็นโรงกลั่นรายแรกของประเทศไทยที่สามารถตอบสนองนโยบายด้านพลังงานของภาครัฐก่อนเริ่มบังคับใช้ในปี
2555 ในการผลิตน้ำมันมาตรฐาน EURO IV ดังกล่าว
นอกจากจะช่วยสนับสนุนกลยุทธ์การตลาดค้าปลีกของลูกค้าแล้วยังนับเป็นส่วนสำคัญในการลดมลพิษทางอากาศแก่สังคมไทยอีกด้านหนึ่งด้วย

นอกจากนี้ เครือไทยออยล์ยังเล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาพลังงานทดแทนเช่น
เอทานอลโดยมีการวางเป้าหมายทาธุรกิจที่จะขยายกิจการโดยการร่วมลงทุนในโครงการผลิตสารเอทานอลจากน้ำอ้อยและ/หรือมันสำปะหลังซึ่งจะช่วยตอบสนองนโยบายแก๊สโซฮอล์ของประเทศทั้งนี้
โครงการผลิตเอทานอล 200,000 ลิตรต่อปีของบจ. แม่สอดพลังงานสะอาด (บจ.ไทยออยล์
เอทานอลถือหุ้นอยู่ในสัดส่วนร้อยละ 30) ได้เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่ไตรมาสที่ 1/2552

ความสำเร็จในการดำเนินการตามแผนกลยุทธ์องค์กรและ
การขยายงานไปสู่ธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงานและ การขยายธุรกิจไปยังต่างประเทศ

เครือไทยออยล์มีวิสัยทัศน์ที่จะมุ่งเป็นผู้นำในการดำเนินธุรกิจเชิงบูรณาการด้านการกลั่น
และปิโตรเคมีที่ต่อเนื่องอย่างครวงจรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยนอกจากจะมีการขยายงานและ
การสร้างมูลค่าเพิ่มของธุรกิจปัจจุบัน (Organic Growth & Value Chain Enhancement)
แล้วเครือไทยออยล์ยังเล็งเห็นความสำคัญของธุรกิจพลังงานทางเลือกและธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงานตลอดจนการขยายธุรกิจไปยังต่างประเทศ

ในปีที่ผ่านมาเครือไทยออยล์ได้เปิดตัว บจ.ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี โซลูชั่นส์*
ซึ่งประกอบธุรกิจที่ปรึกษาด้านพลังงานโดยเริ่มให้บริการแก่กลุ่มลูกค้าในเครือ ปตท.
และไทยออยล์รวมทั้ง ลูกค้าอุตสาหกรรมทั่วไปทั้งในและต่างประเทศ
ซึ่งนับเป็นการก้าวกระโดดที่สำคัญในการไปสู่ธุรกิจใหม่ที่มีมูลค่าเพิ่มสูงโดยใช้ความสามารถหลักของไทยออยล์ที่มีบุคลากรที่มีประสบการณ์และมีความเชี่ยวชาญในอุตสาหกรรมมากว่า
48 ปี ของการดำเนินงาน นอกจากนี้
ยังเป็นการส่งเสริมกิจกรรมยกระดับมาตรฐานการทำงานในอุตสาหกรรมไทยอีกด้วยในด้านการขยายธุรกิจไปยังตลาดต่างประเทศนั้น
ไทยออยล์ประสบความสำเร็จในการรับโอนกิจการค้าปลีกสารทำละลายในประเทศเวียดนามแล้วเสร็จในเดือนพฤศจิกายน
2552
ซึ่งการขยายฐานธุรกิจด้านค้าปลีกสารทำละลายไปยังประเทศเวียดนามนับเป็นยุทธศาสตร์สำคัญที่จะเกื้อหนุนเครือไทยออยล์ในการขยายธุรกิจและการนำเสนอผลิตภัณฑ์ของเครือไทยออยล์ไปสู่ลูกค้าในภูมิภาคเอเชีย
นอกจากนี้
เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการบริการลูกค้าให้ครบวงจรมากยิ่งขึ้นไทยออยล์ยังสามารถใช้สถานีจ่ายน้ำมันทางรถแห่งใหม่และธุรกิจการขนส่งทางเรือของ
บจ.ไทยออยล์มารีน
เพื่อตอบสนองด้านโลจิสติกส์ไปสู่ตลาดทั้งในและต่างประเทศเหล่านี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การบริหารทรัพยากรบุคคลและการพัฒนาองค์กรให้ก้าวสู่ความเป็น High Performance
Organization

นอกเหนือจากการสร้างความสามารถในการแข่งขันและการ

ดำเนินกลยุทธ์ทางธุรกิจแล้วไทยออยล์ตระหนักเป็นอย่างดีว่าองค์กรจะประสบความสำเร็จได้ด้วยความพร้อมและ
ความ

สามารถของบุคลากร
รวมทั้งการพัฒนาระบบงานและการจัดองค์กรที่รองรับการเจริญเติบโตของธุรกิจด้วย
ดังนั้นไทยออยล์จึงให้ความใส่ใจอย่างมากในการพัฒนาพนักงานตามสายอาชีพ การส่งเสริมค่านิยม
POSITIVE การสร้างความยอมรับในการเปลี่ยนแปลง การพัฒนาระบบงานและ
การบริหารจัดการองค์ความรู้ (KM: Knowledge Management)
เพื่อทำให้สามารถดึงศักยภาพของผู้ปฏิบัติงานให้สามารถสร้างผลงาน
รวมไปถึงการสร้างและพัฒนาทีมงานให้มีประสิทธิภาพในการทำงานร่วมกัน
จึงนับว่าสิ่งที่สำคัญที่สุดที่ทำให้เกิดประสิทธิภาพในการทำงานสูงสุด
พนักงานควรทำงานอย่างเต็มที่ทำงานอย่างเห็นคุณค่าสร้างมาตรฐานในการทำงานให้กับตนเองรักษาสัมพันธภาพที่ยั่งยืน

ในปีที่ผ่านมา ไทยออยล์สามารถพัฒนาระบบการพัฒนาบุคลากรรายบุคคล (Individual
Development Plan: IDP) ต่อเนื่องจากการสร้างระบบการบริหารจัดการผลงาน
(Performance Management System: PMS)
ที่เหมาะสมกับสภาพธุรกิจแลวัฒนธรรมองค์กรในขณะเดียวกันสามารถสร้างบรรยากาศในการพัฒนาและบริหารผลงานให้ดีที่สุดส่งผลให้พนักงานมีความหวังและผูกพันกับองค์กรมากยิ่งขึ้นทำให้องค์กรมีความพร้อมที่จะจัดหาทรัพยากรบุคคลที่เป็นทั้งคนดีและ
คนเก่งซึ่งทำให้สามารถขยายธุรกิจได้ตามเป้าหมายอีกด้วย

การบริหารสู่ความเป็นเลิศ (Total Quality Management: TQM)

เครือไทยออยล์ให้ความสำคัญแก่การพัฒนามาตรฐานการ

ทำงานและการปรับปรุงกระบวนการทำงานเพื่อส่งเสริมให้มีการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่องค์กรโดยผสมผสานคุณภาพกาบริหารที่มุ่งความต้องการของลูกค้าและผู้มีส่วนได้ส่วนเสียอย่างต่อเนื่องเพื่อสร้างความได้เปรียบเชิงแข่งขันรวมทั้งมุ่งเน้นให้ทุกหน่วยงานมีการพัฒนากระบวนการที่เชื่อมโยงภารกิจเชิงกลยุทธ์อย่างเป็นระบบ
เพื่อให้มั่นใจว่าองค์กรจะมุ่งสู่เป้าหมายและวิสัยทัศน์ที่กำหนดไว้

ในปี 2552 ไทยออยล์ได้ยื่นรายงานรางวัลคุณภาพแห่งชาติ (TQA)
และได้มีการพัฒนาระบบการจัดการแบบบูรณาการ ส่งผให้

ไทยออยล์ได้รับการรับรอง Integrated Management System
จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)
แบบบูรณาการทั้งโรงกลั่นโดยเป็นโรงกลั่นน้ำมันในประเทศรายแรกที่ได้รับการรับรองดังกล่าว

ธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

3.1.1 ธุรกิจการกลั่นน้ำมัน

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เป็นโรงกลั่นน้ำมันชั้นนำที่ผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปแบบค้าส่ง
โดยเป็นโรงกลั่นน้ำมันเดี่ยว (Single-Site)
ที่ใหญ่ที่สุดในประเทศและเป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery) ที่มีประสิทธิ

ภาพสูงสุดแห่งหนึ่งในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันและวัตถุดิบอื่น ๆ ได้ประมาณ
275,000 บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นประมาณร้อยละ 29 ของกำลังการกลั่นน้ำมันทั้งหมดในประเทศ

สถานที่ตั้งโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ บริษัทย่อยและบริษัทที่บริษัทฯ
เข้าลงทุนส่วนใหญ่ตั้งอยู่ใกล้ท่าเรือน้ำลึกแหลมฉบัง อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
ซึ่งตั้งอยู่ห่างจากกรุงเทพมหานครไปทางตะวันออกเฉียงใต้เป็นระยะทางประมาณ 124 กิโลเมตร

  ------------ -------------------- --------------------- ----------------- ---------------- -- --
               โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ                                                               

               []                                                                               

                                                                                                

  Ao Udom                           อ่าวอุดม                PTT               บมจ. ปตท.           

  ESSO                              เอสโซ่                 SBM               ทุ่นผูกเรือน้ำลึก         

  IPT                               บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ       JETTY             ท่าเรือ               

  KHAO PHU BAI                      เขาภูไบ                SPP               บจ.                 
                                                                            ไทยออยล์เพาเวอร์      

  LAEM CHABANG                      นิคมอุตสาหกรรมแหลมฉบัง   TLB               บมจ. ไทยลู้บเบส       
  INDUSTRIAL                                                                                    
  ESTATE                                                                                        

                                                          TPX               บจ. ไทยพาราไซลีน     
  ------------ -------------------- --------------------- ----------------- ---------------- -- --

[]

3.1.1.1 ขั้นตอนการผลิตและกระบวนการกลั่น

การดำเนินงานด้านการกลั่นและปิโตรเคมี

ในสภาวะเศรษฐกิจที่ผันผวนต่อเนื่องจากปี
2551ไทยออยล์และบริษัทในเครือยังสามารถรักษาการผลิตให้อยู่ในระดับที่สูงได้นับเป็นความสำเร็จจากความร่วมมือในการวางแผนการผลิตร่วมกันเพื่อก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดระหว่างไทยออยล์
บมจ.ไทยลู้บเบส และ บจ. ไทยพาราไซลีน ซึ่งเป็นบริษัทที่ไทยออยล์ถือหุ้นร้อยละ100 ทั้งสองบริษัท
ในปี 2552 นี้ไทยออยล์สามารถกลั่นน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นที่กำลังการกลั่นรวม 273,563 บาร์เรล
ต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 99.5 ของกำลังการกลั่นสูงสุด ขณะที่ บมจ. ไทยลู้บเบสสามารถเดินเครื่อง
หน่วยผลิตที่ 246,650 ตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 93.1
ของกำลังการผลิตสูงสุดตามความต้องการของตลาดน้ำมันหล่อลื่นซึ่งอยู่ในระดับต่ำในไตรมาสแรกและบจ.ไทยพาราไซลีนสามาเดินเครื่องหน่วยผลิตที่
762,282 ตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 84.4
ของกำลังการผลิตสูงสุดตามแผนการผลิตร่วมกับไทยออยล์ซึ่งให้ประโยชน์สูงสุดแก่เครือไทยออยล์โดยรวม

การดำเนินงานด้านการกลั่น

ในปี 2552ไทยออยล์ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ รวมทั้งสิ้นเฉลี่ย 273,563
บาร์เรลต่อวันหรือคิดเป็นร้อยละ99.5
ของกำลังการกลั่นสูงสุดแม้ว่าอยู่ในสภาวะเศรษฐกิจที่ผันผวนต่อเนื่องจากปี 2551
เนื่องจากมีกระบวนการผลิตที่มีความ ยืดหยุ่นในการผลิตผลิตภัณฑ์ต่างๆ
สูงตอบสนองความต้องการของลูกค้า ไทยออยล์สามารถผลิตน้ำมันเบนซินมาตรฐาน EURO IV
ได้เป็นรายแรกของประเทศ ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2552 เป็นต้นมา
ไทยออยล์ยังได้เพิ่มช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ออกสู่ต่างประเทศมากขึ้น
แสดงให้เห็นถึงขีดความสามารถของไทยออยล์
ในการดำรงความเป็นผู้นำในด้านการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมที่มีมาตรฐานระดับสากลในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกเพื่อเป็นการเสริมสร้างสมรรถนะด้านการกลั่นให้มีความพร้อมและสามารถแข่งขันได้อยู่เสมอไทยออยล์ได้ทำการตรวจสอบซ่อมบำรุงและปรับปรุงพัฒนาสมรรถนะของเครื่องจักรอุปกรณ์ของโรงกลั่นอย่างต่อเนื่องรวมถึงการปฏิบัติการด้านการผลิตเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดโดยมุ่งเน้นด้านต่างๆ
ดังนี้

-   การเพิ่มประสิทธิภาพและกำลังการผลิตของหน่วยผลิตไฟฟ้าโดยการลดอุณหภูมิของอากาศที่ช่วยในการเผาไหม้
    (Combustion air)ก่อนเข้าห้องเผาไหม้โดยการพ่นละอองน้ำ (Fogging)

-   การจัดหาน้ำมันดิบชนิดใหม่ๆ (Unconventional crude) ซึ่งให้ผลตอบแทนที่สูงขึ้น
    เป็นวัตถุดิบให้กับหน่วยกลั่นฯ

-   การเพิ่มอัตราการผลิตน้ำมันอากาศยานและน้ำมันดีเซลจากน้ำมันเตาโดยการเพิ่มอุณหภูมิการกลั่นของหน่วยกลั่นภายใต้สูญญากาศ

-   การปรับปรุงระบบการจ่ายน้ำมันอากาศยานทางทุ่นผูกเรือแบบกลุ่ม (Conventional Buoy
    Mooring)
    ซึ่งโครงการนี้ช่วยเพิ่ประสิทธิภาพในการขายน้ำมันให้กับลูกค้าต่างประเทศได้โดยสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น

-   การเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์น้ำมันดีเซลโดยการนำผลิตภัณฑ์ส่วนเกินจาก บจ. ศักดิ์ไชยสิทธิ
    ซึ่งไทยออยล์ถือหุ้นผ่านบจ. ท็อป โซลเว้นท์ ร้อยละ 80.52 มาเป็นส่วนผสมเพิ่มเติม

-   การพัฒนาระบบควบคุมแบบ Online Optimization ในหน่วยกลั่นน้ำมัน
    ซึ่งเป็นระบบควบคุมการผลิตที่ทันสมัย ช่วยเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงให้มากขึ้น

-   การสนับสนุนและร่วมมือพัฒนาระบบควบคุมกระบวนการผลิตขั้นสูง (Advanced Process
    Control) ในหน่วยผลิต (VDU, PDU, MPU และ SDU) ของ บมจ. ไทยลู้บเบส
    เพื่อเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงให้มากขึ้น และใช้พลังงานลดลง

-   การให้ความร่วมมือในการเพิ่มกำลังการผลิตน้ำมันหล่อลื่นของ บมจ. ไทยลู้บเบส โดยใช้น้ำมัน
    Residue จากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบที่2 ของไทยออยล์เป็นวัตถุดิบในสัดส่วนที่เพิ่มขึ้น
    ซึ่งเป็นผลมาจากการวางแผนการผลิตร่วมกันระหว่าง ไทยออยล์และบริษัทในเครือ

  กระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจากน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ

  []

  ADIP Di – Iso – Propanal – Amine = DIPA = ADIP หรือ
  หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในก๊าซ

  CCR Continuous Catalyst Regeneration Platformer Unit หรือ
  หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

CDU Crude Distillation Unit หรือ หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ

FCCU Fluidized Catalytic Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา

HCU Hydrocracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

HDS Hydrodesulfurization Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล

HDT Hydro Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน

HMU Hydrogen Manufacturing Unit หรือ หน่วยผลิตไฮโดรเจน

HVU High Vacuum Unit หรือ หน่วยกลั่นสุญญากาศ

ISOM Isomerization Unit หรือ หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม

KMT Kero Merox Treating Unit หรือ หน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าด

  SRU Sulphur Recovery Unit หรือ หน่วยแยกกำมะถัน

TCU Thermal Cracking Unit หรือ หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน

หลักพื้นฐานของการกลั่นน้ำมัน

ภาพรวมของกระบวนการกลั่นน้ำมัน

ระบวนการกลั่นน้ำมัน คือ กระบวนการการแยกโมเลกุลสารไฮโดรคาร์บอนที่อยู่ในน้ำมันดิบ
และแปรสภาพสสารดังกล่าวให้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่มีมูลค่าสูงกว่าโรงกลั่นน้ำมันได้รับการออกแบบให้สามารถกลั่นน้ำมันดิบหลายประเภทรวมถึงวัตถุดิบอื่นๆให้เป็นผลิตภัณฑ์ชนิดต่างๆ
ตามความต้องการของตลาดโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้กำไรในการกลั่นน้ำมัน (Refinery Margin)
สูงสุดโดยทั่วไปแล้ว
หน่วยผลิตแต่ละหน่วยภายในโรงกลั่นน้ำมันจะทำหน้าที่ได้อย่างน้อยอย่างหนึ่งอย่างใดดังต่อไปนี้

-   กลั่นแยกสารไฮโดรคาร์บอนหลายๆ ประเภทที่อยู่ในน้ำมันดิบตามจุดเดือดที่ต่างกัน

-   แปลงสภาพไฮโดรคาร์บอนให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีคุณค่ามากขึ้น

-   ปรับปรุงผลิตภัณฑ์โดยการแยกสารปนเปื้อนออก

-   ผสมผลิตภัณฑ์ชั้นกลาง (Intermediate Streams) เป็นน้ำมันสำเร็จรูป

น้ำมันดิบเป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมัน คุณภาพของน้ำมันดิบและชนิดหน่วยกลั่นต่างๆ
ในโรงกลั่นน้ำมันจะกำหนดวิธีการกลั่นน้ำมัน
และระดับความสามารถในการเปลี่ยนน้ำมันดิบเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปชนิดต่างๆ
ที่เหมาะสม โดยทั่วไป การแบ่งประเภทของน้ำมันดิบจะแบ่งตามความหนาแน่น (Density)
จากต่ำไปสูง (light to heavy) และปริมาณกำมะถันจากต่ำไปสูง (Sweet to sour)
น้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันต่ำ (light sweet crude oil)
จะมีราคาสูงกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นและกำมะถันสูง (heavy sour crude oil)
ทั้งนี้ เพราะต้องผ่านกระบวนการกลั่นและกระบวนการกำจัดสารปนเปื้อนที่มีขั้นตอนน้อยกว่า
และจะให้ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปที่มีราคาสูง เช่นน้ำมันเบนซิน
น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซลในปริมาณมากกว่าโดยปกตน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นสูงและกำมะถันสูงจะมีราคาต่ำกว่าน้ำมันดิบประเภทที่มีความหนาแน่นต่ำหรือมีกำมะถันต่ำเพราะจะให้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าต่ำและต้องใช้กระบวนการผลิตเพิ่มเติมเพื่อให้ได้น้ำมันชนิดเบาซึ่งมีมูลค่าสูง
ผลที่ตามมาคือ
โรงกลั่นน้ำมันพยายามที่จะมีการกลั่นน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆเพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดโดยคำนึงถึงหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล
(Conversion Unit) และหน่วยกำจัดสารปนเปื้อน (Treating Unit) ของแต่ละโรงกลั่น
ราคาของสินค้าในปัจจุบันและที่คาดการณ์ในอนาคต ชนิดของผลิตภัณฑ์ที่ต้องการ
และราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่น ๆ

กระบวนการกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์เป็นกระบวนการที่สามารถแปลงสภาพวัตถุดิบที่มีราคาต่ำ เช่น
น้ำมันดิบที่มีความหนาแน่นสูงและ
กำมะถันสูงให้เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่ามากขึ้นโดยทั่วไปแล้วความสามารถในการเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์
(Complexity) ของโรงกลั่นน้ำมันขึ้นอยู่กับจำนวนและชนิดหน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล
(Conversion Unit) ที่มีความยืดหยุ่นและความสามารถในการเลือกใช้วัตถุดิบต่างๆ
ที่มีจะทำให้โรงกลั่นน้ำมันอยู่ในฐานะที่ได้เปรียบที่จะใช้ประโยชน์
จากน้ำมันดิบที่ราคาถูกซึ่งจะทำให้บริษัทฯ ได้รับกำไรขั้นต้นที่สูงขึ้น

โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) จะสามารถเพิ่มปริมาณน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันก๊าดและ น้ำมันดีเซล ซึ่งน้ำมันเหล่านี้จะมีมูลค่ามากกว่าน้ำมันเตา ดังนั้น
โรงกลั่นน้ำมันที่มีหน่วยเพิ่มคุณค่าผลิตภัณฑ์ (Upgrading Unit) มากก็จะมีกำไรสูงขึ้นด้วย
ตารางข้างล่างนี้จะแสดงหน่วยการกลั่นน้ำมันต่างๆ และ หน้าที่ของหน่วยต่างๆ ของบริษัทฯ

+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | วัตถุดิบที่ใช้   | ผล         | วัตถุประสงค์                  |
|              |            | ิตภัณฑ์หลักที่ได้ |                            |
+==============+============+============+============================+
| ห            | น้ำมันดิบ     | ก๊าซปิโ      | แยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต        |
| น่วยกลั่นน้ำมันดิบ |            | ตรเลียมเหลว | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| (Crude       |            | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว แนฟทาเบา   |
| Distillation |            | แนฟทา หนัก  | แนฟทาหนัก                   |
| Unit)        |            | น้ำมันก๊าด    | น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน         |
|              |            | น          | น้ำมันดีเซลและน้ำมันเตา         |
|              |            | ้ำมันดีเซลและ |                            |
|              |            | น้ำมันเตา    | หน่วยกลั่นน้ำมันดิบ มีจำนวน 3     |
|              |            |            | หน่วยซึ่งมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมกัน |
|              |            |            | 260,000 บาร์เรลต่อวัน         |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน           | ลองเรสิดิว   | น้ำมัน       | แยกน้ำมันลองเรสิดิว(Long       |
| ่วยกลั่นสุญญากาศ | (Long      | ก๊าซออยล์สุญญ | Residue)ออกเป็นส่วนต         |
| (High Vacuum | Residue)   | ากาศชนิดเบา | ามระดับของจุดเดือดที่ต้องการได้แก่ |
| Unit)        |            | (Light     | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดเบา   |
|              |            | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าดออยล์สุญ              |
|              |            | Oil)       | ญากาศชนิดหนัก(น้ำมันเตาชนิดเบา) |
|              |            | น้ำม        | และช็อต เรสิดิว               |
|              |            | ันเตาชนิดเบา | (น้ำมันเตาชนิดหนัก)            |
|              |            | (Heavy     |                            |
|              |            | Vacuum Gas | หน่วยกลั่นสุญญากาศ             |
|              |            | Oil )      | กำลังการผลิตรวมกันจำนวน       |
|              |            | น้ำม        | 95,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            | ันเตาชนิดหนัก |                            |
|              |            | (Short     |                            |
|              |            | Residue)   |                            |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยเพิ่มอ     | แนฟทาเบา   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปแนฟทาเบา     |
| อกเทนด้วยสารเ |            | ตรเลียมเหลว | (ค่าออกเทนต่ำ) เป็น Isomerate |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ |            | และ        | (ค่าอ                       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม |            | Isomerate  | อกเทนสูงและไม่มีสารอะโรมาติกส์) |
| (I           |            |            | เพื่อนำไปใช                  |
| somerization |            |            | ้ในการผลิตน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว |
| Unit)        |            |            | โดยใช้สารเร่งปฏิกิริยา          |
|              |            |            | และก๊าซไฮโดรเจน             |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 21,500    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | แนฟทาหนัก   | ก๊าซที่ม      | กระบ                       |
| เพิ่มออกเทนด้วย |            | ีไฮโดรเจนสูง | วนการแปรรูปน้ำมันที่มีค่าออกเทนต่ำ |
| สารเร่งปฏิกิริยา |            | (Hydrogen  | ให้เป็นน้ำมันที่มีค               |
| (Continuous  |            | Rich Gas)  | ่าออกเทนสูงขึ้นโดยใช้สารเร่งปฏิกิร |
| Catalyst     |            | ก๊าซปิโ      | ิยาเพื่อนำไปใช้ในการผลิตน้ำมันเบน |
| Regeneration |            | ตรเลียมเหลว | ซินไร้สารตะกั่วและสารอะโรมาติกส์ |
| Platformer   |            | และ        |                            |
| Unit)        |            | Reformate  | หน                         |
|              |            |            | ่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มี จำนวน 2 หน่วย             |
|              |            |            | กำลังการผลิตรวมกัน 50,000     |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | ลองเรสิดิว   | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปลองเรสิดิว     |
| แตกโมเลกุลด้วย | (Long      | ตรเลียมเหลว | (Long Residue) และ         |
| สารเร่งปฏิกิริยา | Residue)   | น้ำมันเบนซิน  | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| (Fluidized   | น้ำมัน       | น้ำมันดีเซล   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล      |
| Catalytic    | ก๊าซออยล์สุญญ | และน้ำมันเตา | และน้ำ                      |
| Cracking     | ากาศชนิดหนัก |            | มันเตาโดยมีการใช้สารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        | (Heavy     |            |                            |
|              | Vacuum Gas |            | หน                         |
|              | Oil)       |            | ่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 10,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโ     | น้ำมัน       | ก๊าซปิโ      | กระบวนการแปรรูปน้ำมันประเภท   |
| มเลกุลด้วยสารเ | ก๊าซออยล์สุญญ | ตรเลียมเหลว | น้ำมันก๊าซออยล์สุญญากาศชนิดหนัก   |
| ร่งปฏิกิริยาโดยใ | ากาศชนิดหนัก | แนฟทาเบา   | เป็นน้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด       |
| ช้ไฮโดรเจนร่วม | (Heavy     | แนฟทาหนัก   | และน้ำมันดีเซล                |
| (H           | Vacuum Gas | น้ำมันก๊าด    | โดยใช                      |
| ydrocracking | Oil)       | แ          | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit)        |            | ละน้ำมันดีเซล | กระบวนการผลิตนี้ต่างจากหน่วย    |
|              |            |            | แตกตัวโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา |
|              |            |            | เพราะมีก                    |
|              |            |            | ารใช้ก๊าซไฮโดรเจนเป็นตัวแยกกำม |
|              |            |            | ะถันและทำการแตกตัวน้ำมันชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Oil) ให้เป็นน้ำมันเบนซิน |
|              |            |            | น้ำมันก๊าด และน้ำมันดีเซล        |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสา         |
|              |            |            | รเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม |
|              |            |            | มี 2 หน่วยด้วยกำลังการผลิตจำนวน |
|              |            |            | 47,600 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | ซึ่งช่วยเพิ่มปริมาณของผลิตภัณฑ     |
|              |            |            | ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปโดยเฉพาะน้ำม |
|              |            |            | ันเชื้อเพลิงเครื่องบินและน้ำมันดีเซล |
|              |            |            | (Middle Distillates)       |
|              |            |            | ตลอด                       |
|              |            |            | จนทำให้สามารถใช้น้ำมันดิบชนิดหนัก |
|              |            |            | (Heavy Crude Oil)          |
|              |            |            | ซึ่งมีราคาต่ำได้มากขึ้น เช่น       |
|              |            |            | น้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง  |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วยแตกโมเล  | ช็อต เรสิดิว  | น้ำมันเบนซิน  | กระบวนการแปรรูปช็อต เรสิดิว    |
| กุลด้วยความร้อน | (Short     | น้ำมันก๊าด    | (Short Residue)            |
| (Thermal     | Residue)   | น้ำมันดีเซล   | (น้ำมันชนิดหนัก)               |
| Cracking     |            | และน้ำมันเตา | เป็นผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าเพิ่มขึ้น       |
| Unit)        |            |            | โดยใช้ความร้อนสูง             |
|              |            |            | แต่ไม่ได้ใช้สารเร่งปฏิกิริยา       |
|              |            |            |                            |
|              |            |            | หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน    |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตจำนวน 19,300    |
|              |            |            | บาร์เรลต่อวัน                 |
+--------------+------------+------------+----------------------------+
| หน่วย         | น้ำมันเบนซินห | น้ำมันเบนซินห | กระบวนกา                   |
| กำจัดสารปนเปื้อ | รือน้ำมันดีเซล | รือน้ำมันดีเซล | รลดปริมาณกำมะถันและสารปนเปื้อน |
| นในน้ำมันเบนซิน | ที่มีกำมะถันสูง | ที่มีกำมะถันต่ำ | อื่นๆ                        |
| และน้ำมันดีเซล  |            |            | ออกจา                      |
| (H           |            |            | กน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลโดยใช |
| ydrotreating |            |            | ้ก๊าซไฮโดรเจนและสารเร่งปฏิกิริยา |
| Unit,        |            |            |                            |
| Hydrodes     |            |            | หน่วยกำจัด                   |
| ulfurization |            |            | สารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซินมีจำนวน |
| Unit)        |            |            | 3 หน่วย โดยมีกำลังการผลิตรวม   |
|              |            |            | 83,000 บาร์เรลต่อวัน          |
|              |            |            | และน้ำมันดีเซลมีจำนวน 2 หน่วย   |
|              |            |            | มีกำลังการผลิตรวมกันจำนวน      |
|              |            |            | 81,000 บาร์เรลต่อวัน          |
+--------------+------------+------------+----------------------------+

หน่วยเปลี่ยนแปลงสภาพโมเลกุล (Conversion Unit) ต่างๆ
ประกอบด้วยหน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วมหน่วยเพิ่มออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
หน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อนจะช่วยเพิ่มความสามารถในการผลิตน้ำมันเบนซิน
น้ำมันอากาศยานและน้ำมันดีเซล (Middle Distillate Product)
ซึ่งเป็นที่ต้องการของตลาดในประเทศอย่างมาก
และยังช่วยเพิ่มความคล่องตัวในการใช้วัตถุดิบในการผลิตของบริษัทฯ อีกด้วย

นอกจากนี้ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
ยังสามารถกลั่นน้ำมันดิบได้หลากหลายประเภทรวมทั้งน้ำมันดิบจากภูมิภาคตะวันออกกลาง
เอเชียตะวันออกไกล (Far East) แอฟริกาตะวันตกและ น้ำมันจากแหล่งในประเทศ
ซึ่งการเลือกวัตถุดิบที่จะใช้ขึ้นอยู่กับราคา คุณภาพและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่ได้จากวัตถุดิบนั้นๆ

สรุปกระบวนการกลั่น

กระบวนการกลั่นแยกส่วน (Fractionation)

ด้วยกระบวนการให้ความร้อนแก่น้ำมันดิบจนถึงอุณหภูมิหนึ่งและส่งผ่านหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด
(Fractionation Tower) น้ำมันดิบจะถูกแยกเป็นชนิดต่างๆ ณ จุดเดือดแต่ละจุด
กระบวนการนี้เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ (Crude Distillation Unit – CDU)
โดยการป้อนน้ำมันจากถังพักเข้าสู่หน่วยกลั่น และผ่านกระบวนการให้ความร้อน
จนถึงระดับอุณหภูมิประมาณ 350
องศเซลเซียสด้วยกระบวนการถ่ายเทความร้อนโดยใช้อุปกรณ์แลกเปลี่ยนความร้อน (Heat
Exchangers) และ เตาเผา (Fired Heaters) ขณะผ่านเข้าสู่หอ
กลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือดนั้น น้ำมันดิบบางส่วนจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปยังส่วนบนของหอ
และกลั่นตัวเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (Distillate) ชนิดต่างๆ ซึ่งรวมถึงก๊าซปิโตรเลียมเหลว
แนฟทา (Naphtha) น้ำมันก๊าดและน้ำมันดีเซล สำหรับส่วนที่ไม่ระเหยจะกลายเป็นน้ำมันเตา
(Residue) ซึ่งจะออกจากส่วนล่างของหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด
หากต้องการปรับปรุงคุณภาพและมูลค่าของน้ำมันใส จะนำน้ำมันใสเข้ากระบวนการอื่นๆ ต่อไป

กระบวนการปรับปรุงคุณภาพ (Treating)

ความสำคัญของกระบวนการปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันใส (Distillate)
เพื่อการกำจัดสารปนเปื้อนต่างๆ ออกจากน้ำมันใสเช่น สารประกอบไนโตรเจน หรือ
สารประกอบกำมะถัน เป็นต้น และเพื่อปรับปรุงคุณสมบัติ เช่น เสถียรภาพจากความร้อน (Thermal
Stability) และเสถียรภาพของสี (Color Stability) ในหลายกรณี
กระบวนการทำให้บริสุทธิ์นี้ต้องอาศัยปฏิกิริยาของสารเร่งปฏิกิริยาเคมี (Catalytic Reaction)
โดยการปรับปรุงคุณภาพน้ำมันก๊าดจำเป็นต้องใช้สารเร่งปฏิกิริยาชนิดเหลว (Liquid Catalyst)
ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันก๊าดเพื่อเร่งกระบวนการเปลี่ยนแปลง
หรือการกำจัดสารปนเปื้อนออกจากแนฟทา ในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันเบนซิน
(Hydrotreating Unit) และน้ำมันดีเซลในหน่วยกำจัดสารปนเปื้อนในน้ำมันดีเซล
(Hydrodesulfurization Unit) นั้น จะดำเนิน
การโดยผ่านสารเร่งปฏิกิริยาชนิดแข็งและก๊าซไฮโดรเจน ที่อุณหภูมิและความดันสูง
กระบวนการปรับปรุงคุณภาพนี้มีจุด
ประสงค์เพื่อให้ผลิตภัณฑ์กลายเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีระดับความบริสุทธิ์และคุณภาพสูงตามความต้องการ

กระบวนการปรับเพิ่มค่าออกเทน (Octane Number Enhancement)

ผลิตภัณฑ์แนฟทาที่ได้จากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบจะมีค่าออกเทนต่ำและมีคุณภาพไม่เหมาะสมในการนำไปใช้ผสมน้ำมันเบนซิน
จึงจำเป็นต้องผ่านกระบวนการกลั่นแยกระดับ โดยแนฟทาจะถูกแยกออกเป็นแนฟทาชนิดเบา (Light
Naphtha) และ แนฟทาชนิดหนัก (Heavy Naphtha)
ซึ่งจะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพในกระบวนการต่างกัน
แนฟทาชนิดเบาจะได้รับการปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(Isomerization Unit) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากประมาณ 65-70 เป็นประมาณ 88-89
โดยผลิตภัณฑ์ที่ได้จะไม่มีสารอะโรมาติกส์ (Aromatic)
ปนอยู่เลยจึงเหมาะสมที่จะใช้ผสมเป็นน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วซึ่งมีสาร อะโรมาติกส์ (Aromatic)
ต่ำสำหรับแนฟทาชนิดหนักนั้นจะถูกแยกไปปรับปรุงคุณภาพที่หน่วยเพิ่มค่าออกเทนด้วยสารเร่งปฏิกิริยา
(CCR) เพื่อเพิ่มค่าออกเทนจากระดับปกติ 40-50 เป็น 102-103

กระบวนการเปลี่ยนแปลงลอง เรสิดิว (Conversion of Long Residue)

น้ำมันเตา (Residue) ซึ่งเป็นส่วนที่เหลือจากกระบวนการกลั่นแยกส่วนจากหน่วยกลั่นน้ำมันดิบ
(CDU) ซึ่งเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ลอง เรสิดิว (Long Residue)
จะถูกส่งต่อไปยังหน่วยกลั่นสุญญากาศ (High Vacuum Unit - HVU)
เพื่อการแยกส่วนเป็นน้ำมันเตาชนิดเบาและหนัก การแยกส่วนที่เกิดขึ้นในหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
นี้ เป็นกระบวนการที่เกิดขึ้นในหอกลั่นแยกผลิตภัณฑ์ตามจุดเดือด (Fractionation Tower)
ภายใต้อุณหภูมิสูง และในภาวะสุญญากาศเพื่อป้องกันการแตกตัวของโมเลกุล (Cracking
Reaction)

น้ำมันเตาชนิดเบาจะถูกส่งไปที่หน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalytic
Cracking Unit -FCCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยา (Fluidized Catalyst)
ภายใต้อุณหภูมิสูง เพื่อแตกโมเลกุลจนเป็นน้ำมันเบนซินที่มีค่าออกเทนสูง และน้ำมันดีเซล
กระบวนการนี้จะทำให้เกิดถ่านโค้ก (Coke) บนสารเร่งปฏิกิริยา ดังนั้น
จึงต้องมีการเผาถ่านโค้กเพื่อนำสารเร่งปฏิกิริยามาใช้งานใหม่ในหน่วย Regenerator
ของหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยา (FCCU) ทางเลือกอีกทางหนึ่งนั้น
น้ำมันเตาชนิดเบาอาจจะถูกส่งผ่านไปยังหน่วยแตกโมเลกุลด้วยสารเร่งปฏิกิริยาโดยใช้ไฮโดรเจนร่วม
(HCU) เพื่อผ่านสารเร่งปฏิกิริยาภายใต้อุณหภูมิสูงและความดันสูง
และสภาวะที่มีก๊าซไฮโดรเจนเพื่อปรับปรุงคุณภาพเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) ที่มีราคาสูง

ส่วนที่เป็นน้ำมันเตาชนิดหนักที่เป็นผลผลิตจากหน่วยกลั่นสุญญากาศ (HVU)
จะถูกส่งผ่านกระบวนการต่อไปในหน่วยแตกโมเลกุลด้วยความร้อน (TCU)
เพื่อผ่านกระบวนการภายใต้สภาวะแวดล้อมที่มีอุณหภูมิและความดันสูง
เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างเป็นน้ำมันเตาที่มีความหนืดต่ำลงและทำให้ได้ผลิตภัณฑ์น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลด้วยอีกส่วนหนึ่ง
กระบวนการนี้เป็นไปเพื่อปรับปรุงคุณภาพของน้ำมันเตาชนิดหนักเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าตลาดที่สูงขึ้น

จุดประสงค์หลักในการลงทุนในกระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างน้ำมันเตา คือ
เพื่อลดปริมาณน้ำมันเตาที่มีคุณภาพต่ำ และเพื่อเพิ่มปริมาณผลิตภัณฑ์น้ำมันใส (White Oil) เช่น
น้ำมันเบนซิน และน้ำมันดีเซล ที่มีมูลค่าทางการตลาดสูงขึ้น
นอกจากจะทำให้โรงกลั่นน้ำมันมีความยืดหยุ่นในการเลือกชนิดน้ำมันดิบแล้ว
กระบวนการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างนี้
ยังช่วยให้กำไรจากการกลั่นขั้นต้นสูงขึ้นกว่าโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Hydro-Skimming)

กระบวนการผสมผลิตภัณฑ์ (Product Blending)

โรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery) มีผลิตภัณฑ์ขั้นกลาง
หรือองค์ประกอบสำหรับผสมน้ำมันหลายชนิด
จึงทำให้สามารถเลือกผสมเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีราคาสูงชนิดต่าง ๆ ได้
ซึ่งผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดจะต้องผ่านข้อกำหนดมาตรฐานผลิตภัณฑ์
และมีความแม่นยำในรายละเอียดกระบวนการผสม มีการเติมสารเติมแต่ง (Additive) และสี
(Dye) ในกระบวนการนี้เพื่อให้เป็นไปตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล
ในปัจจุบัน บริษัทฯ ใช้ระบบการผสมแบบ In-line Blending สำหรับการผสมน้ำมันเบนซิน
ส่วนน้ำมันดีเซลยังคงใช้ระบบการผสมแบบ Batch Blending ระบบการผสมแบบ In-line
Blending นั้นสามารถทำการตรวจสอบคุณภาพน้ำมันขณะผสมได้ตลอดเวลาโดยเครื่องมือวิเคราะห์
ส่วนการแก้ไขคุณภาพและการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดและสัดส่วนการผสมจะควบคุมโดยระบบคอมพิวเตอร์
เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดมาตรฐานของผลิตภัณฑ์
ซึ่งนอกจากจะทำให้ได้ส่วนผสมที่มีความเหมาะสมแล้ว ยังทำให้การผสมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
บริษัทฯ ได้ติดตั้งระบบการผสมแบบ In-line Blending
เพื่อมาใช้กับน้ำมันดีเซลแล้วเสร็จในไตรมาส 2 ของปี 2549

ผลิตภัณฑ์ดังต่อไปนี้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปหลักที่ได้จากโรงกลั่นน้ำมัน

-   ก๊าซปิโตรเลียมเหลว

-   น้ำมันเบนซิน

-   สารทำละลายโซลเว้นท์

-   ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

-   น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าด

-   น้ำมันดีเซล

-   น้ำมันเตา

-   ยางมะตอย

-   ถ่านโค้ก

เศรษฐศาสตร์การกลั่นน้ำมัน (Economics of Refining)

โดยหลักแล้วการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่อยู่บนฐานกำไร (margin)
โดยเป้าหมายของผู้กลั่นน้ำมันคือการทำให้กระบวนกากลั่นน้ำมันมีประสิทธิภาพสูงสุดและได้ผลตอบแทนจากผลิตภัณฑ์ที่ดีที่สุดจากวัตถุดิบที่ใช้
ในโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (simple refinery)
ผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปจะมีสัดส่วนของน้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) และมีมูลค่าต่ำ เช่น
น้ำมันเตา ลอง เรสิดิว (Long Residue) และยางมะตอยเป็นส่วนใหญ่ และผลิตภัณฑ์ที่เหลือ
ได้แก่ ก๊าซปิโตรเลียมเหลว น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันแก๊สโซฮอล์ มิกซ์ไซลีนส์
น้ำมันอากาศยาน และน้ำมันดีเซล ทั้งนี้ ปริมาณผลิตภัณฑ์จะขึ้นอยู่กับชนิดน้ำมันดิบ และวัตถุดิบที่ใช้
กำไรจากการกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
คำนวณโดยการนำมูลค่าทั้งหมดของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้หักด้วยต้นทุนราคาน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นและสาธารณูปโภคที่ซื้อจากภายนอก
กำไรจากการกลั่นของโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refining Margin)
ต่างจากกำไรของโรงกลั่นน้ำมันแบบพื้นฐาน (Simple Refining Margin)
ตรงที่การกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์จะได้น้ำมันชนิดหนัก (heavy Products) เป็นสัดส่วนที่น้อยกว่า
เพราะโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
จะมีหน่วยกลั่นที่สามารถแปรสภาพน้ำมันชนิดหนักที่มีมูลค่าต่ำให้เป็นน้ำมันชนิดเบา (light
Products) ที่มีมูลค่าสูงกว่าได้ โรงกลั่นน้ำมันที่มีระบบที่คอมเพล็กซ์กว่าจะมีผลตอบ
แทนการผลิตที่สูงกว่าเนื่องด้วยความสามารถในการผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูงโดยใช้น้ำมันดิบหรือวัตถุดิบอื่นที่มีต้นทุนต่ำกว่า
ผลที่ตามมาก็คือกำไรจากการกลั่นแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Margin)
จะสูงกว่ากำไรจากการกลั่นแบบพื้นฐาน

อุตสาหกรรมนี้ใช้ค่าอ้างอิง (benchmark) หลายอย่างในการวัดผลตอบแทน
ความซับซ้อนและประสิทธิภาพของโรงกลั่น ประกอบด้วย

-   กำไรจากการกลั่นขั้นต้น

-   อัตราการใช้กำลังการผลิต (Plant Utilization Rate)

-   Upgrading-to-Refining Ratio

-   Hydrotreating-to-Refining Ratio

-   Non-Energy Cash Cost

-   ค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา และ

-   ความพร้อมในการผลิต (Operational Availability)

3.1.1.2 ที่มาของรายได้

การจำหน่ายผลิตภัณฑ์

ในปี 2552 บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศประมาณร้อยละ 82
ของปริมาณขายของผลิตภัณฑ์ทั้งหมดของบริษัทฯ ซึ่งเป็นการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ให้แก่ บมจ. ปตท.
ในอัตราร้อยละ 44 ให้แก่เชลล์ในอัตราร้อยละ 7 ให้แก่เชฟรอนในอัตราร้อยละ 4
ให้แก่ผู้ซื้อรายอื่นในอัตราร้อยละ 13 ให้แก่บริษัทย่อยในอัตราร้อยละ 14 และ ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ
18 เป็นการส่งออก

ในปี 2552 บมจ. ปตท. ซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นจำนวนร้อยละ 44
ของปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ
เพื่อจำหน่ายในประเทศซึ่งคิดเป็นสัดส่วนใหญ่ของปริมาณความต้องการผลิตภัณฑ์ของ บมจ. ปตท.
นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังได้รับการสนับสนุนทางด้านเทคโนโลยีการผลิตจากบริษัทให้คำปรึกษาทางเทคนิคชั้นนำของโลก คือ
SGSi ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันปิโตรเลียมสำเร็จรูปประเภทเบา (Light) กลาง
(Middle) และหนัก (Heavy)

ตารางข้างล่างนี้ แสดงรายละเอียดของชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ
จำหน่ายและเทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

หน่วย: ล้านลิตร

  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
                          ปี 2549                                    ปี 2550                            ปี 2551                                    ปี 2552                                           
  ----------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ---------------- ---------------- ------------------------ ------ ---------------- ------------------------ --
  ผลิตภัณฑ์                  ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย          ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว.        851              839                      747              6                722              4                               480              3                        

  น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว⁽¹⁾   3,209            3,201⁽¹⁾                 2,935            22               2,908            17                              2,738            16                       

  มิกซ์ไซลีนส์                0                121                      0                0                0                0                               0                0                        

  Light Naphtha           0                0                        109              0                399              2                               478              3                        

  Isomerate/ Reformate    1,870            1,387                    1,466            13               2,100            13                              2,344            13                       

  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน/     2,476            2,230                    2,271            17               3,641            17                              3,195            19                       
  น้ำมันก๊าด                                                                                                                                                                                        

  ดีเซลหมุนช้า (Diesel)/     5,042            5,303                    4,676            34               5,767            34                              5,941            35                       
  ดีเซลหมุนเร็ว (Gas Oil)                                                                                                                                                                           

  น้ำมันเตา                 1,366⁽²⁾         1,242                    1,238⁽³⁾         9                1,517⁽⁴⁾⁾        9                               1,644            10                       

  ลอง เรสิดิว (Long         0                0                        0                0                39               0                               146              1                        
  Residue)                                                                                                                                                                                       

  กำมะถัน                  29               28                       27               0                34               0                               35               0                        

  รวม                     14,843           14,351                   13,469           100              17,127           100                             17,001           100                      
  -------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

หมายเหตุ

(1) รวมการจำหน่าย Gasohol 95 ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2548

(2) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 39 ล้านลิตร และ Refnery Slop Oil 26
    ล้านลิตร

(3) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 53 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 48
    ล้านลิตร

(4) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 63 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 39
    ล้านลิตร

(5) รวม Hydro Cracking Bottom จำนวน 50 ล้านลิตร และ Refinery Slop Oil 41
    ล้านลิตร

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ บมจ. ปตท. ตามสัญญา Product Offtake
and Crude Oil Supply Agreement (POCSA) โดย บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ตกลงที่จะซื้อขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูป ณ
ราคาตลาดตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ ข้อกำหนดและเงื่อนไขตามที่ระบุไว้ในสัญญา
POCSA ทั้งนี้ตามขั้นตอนการกำหนดปริมาณของผลิตภัณฑ์ บมจ. ปตท.
ต้องเสนอชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์ที่ บมจ. ปตท. ต้องการ ซึ่งต้องเป็นปริมาณอย่างน้อยร้อยละ
49.99 ของกำลังการกลั่นของบริษัทฯ และบริษัทฯ
จะแจ้งให้ทราบถึงชนิดและปริมาณผลิตภัณฑ์ที่บริษัทฯ สามารถส่งมอบให้ บมจ. ปตท.
ได้ภายในเวลาที่ตกลงกัน นอกจากนี้ บมจ. ปตท. มีสิทธิพิเศษตามสัญญาที่จะซื้อผลิตภัณฑ์ ณ
ราคาตลาดในขณะนั้นก่อนลูกค้ารายอื่นในปริมาณสูงสุดร้อยละ 100 ของกำลังการผลิตของบริษัทฯ
ภายใต้เงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญา POCSA

บมจ. ปตท. จะรับซื้อผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
เพื่อการจำหน่ายในตลาดภายในประเทศให้ได้มากที่สุดและบริษัทฯ ต้องตั้งเป้า หมาย
ที่จะดำเนินการตามความต้องการของ บมจ. ปตท. ในการผลิตผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯ
ให้ใกล้เคียงที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์และในทางเทคนิค
เงื่อนไขและข้อกำหนดของการซื้อผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปของบริษัทฯ

สัญญา POCSA
สามารถถูกยกเลิกโดยที่คู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งได้แจ้งความจำนงดังกล่าวให้แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งเป็นลายลักษณ์อักษรเป็นการล่วงหน้าไม่น้อยว่า
12 เดือน แต่ทั้งนี้ คู่สัญญาไม่สามารถแจ้งความจำนงก่อนครบรอบปีที่ 13 นับจากวันที่สัญญา POCSA
มีผลบังคับใช้

นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้กับ เชลล์ เชฟรอน
และผู้ค้าน้ำมันรายอื่นๆ เช่น บมจ. บางจาก บมจ. ภาคใต้เชื้อเพลิง และ บมจ. สยามสหบริการ
เป็นต้น รวมทั้ง ขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเพื่อเป็นวัตถุดิบในการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีให้แก่ บจ.
ไทยพาราไซลีน

สำหรับผลิตภัณฑ์ส่วนเกินอื่นๆ เช่น น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว
ได้ถูกจัดจำหน่ายสู่ตลาดต่างประเทศผ่าน บมจ. ปตท. และคู่ค้าน้ำมันรายอื่น ๆ
ซึ่งในระยะเวลาที่ผ่านมายังคงมีการส่งออกตามความเหมาะสมและสภาวะเอื้ออำนวยของตลาดภายในประเทศและตลาดในภูมิภาค

ตารางต่อไปนี้แสดงถึงปริมาณของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่บริษัทฯ จำหน่ายในปี 2549 2550
2551 และ 2552 เทียบเป็นอัตราร้อยละของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมดของบริษัทฯ

  หน่วย: ล้านลิตรยกเว้นอัตราร้อยละ

  ------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ --
                      รอบปีสิ้นสุดวันที่ 31                                                                                                                                                          
                      ธันวาคม                                                                                                                                                                  

                      2549                                      2550                                      2551                                      2552                                      

                      ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   ปริมาณการจำหน่าย   ร้อยละของปริมาณการจำหน่าย   

  ในประเทศ – บมจ.     6,395            43                       6,225            46                       7,535            44                       7,399            43                       
  ปตท.                                                                                                                                                                                        

  เชลล์                1,026            7                        921              7                        1,185            7                        1,180            7                        

  เชฟรอน              441              3                        615              4                        978              6                        668              4                        

  บจ. ไทยพาราไซลีน     1,886            13                       1,466            11                       2,098            12                       2,346            14                       

  บมจ. บางจาก         631              4                        453              3                        549              3                        419              2                        

  อื่นๆ                 1,729            12                       1,993            16                       1,528            9                        1,830            11                       

  รวม                 12,108           82                       11,673           87                       13,873           81                       13,842           81                       

  ส่งออก – บมจ.        1,100            7                        662              5                        807              5                        440              3                        
  ปตท.⁽¹⁾                                                                                                                                                                                     

  อื่นๆ                 1,635            11                       1,134            8                        2,447            14                       2,719            16                       

  รวม                 2,736            18                       2,736            13                       3,254            19                       3,159            19                       

  ปริมาณการจำหน่ายรวม   14,843           100                      13,469           100                      17,127           100                      17,001           100                      
  ------------------- ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ ---------------- ------------------------ --

หมายเหตุ

(1) รวมปริมาณที่จำหน่ายให้ PTT International Trading Pte/Ltd ประเทศสิงคโปร์
    ซึ่งเป็นบริษัทที่ บมจ. ปตท. ถือหุ้นทั้งหมด

3.1.1.3 การแข่งขัน 

ปัจจุบัน ประเทศไทยมีบริษัทฯ ที่ประกอบธุรกิจกลั่นน้ำมันรายใหญ่จำนวน 6 รายคือบริษัทฯ บมจ.
บางจาก บมจ. เอสโซ่ บมจ. ปตท. อะโรเมติกส์และการกลั่น บจ.เอสพีอาร์ซี และ
บมจ.ไออาร์พีซี โดยมีกำลังการกลั่นน้ำมันรวมในปี 2552 ทั้งสิ้นประมาณ 1,150,000
บาร์เรลต่อวันโดยบมจ.บางจากและ บมจ. เอสโซ่ เป็นผู้ประกอบการแบบครบวงจร
แต่ผู้ประกอบการที่เหลือประกอบธุรกิจการกลั่นน้ำมันแต่เพียงอย่างเดียวโดยพึ่งพาสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์
(Offtake Agreement)
และ/หรือการส่งมอบในตลาดเสรีเพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการกลั่นน้ำมันต่างๆ
โดยโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ แข่งขันกับโรงกลั่นน้ำมันในประเทศเป็นหลักและกับโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ
ในภูมิภาครองลงไป

บริษัทคู่แข่งหลักของบริษัทฯ
ส่วนใหญ่เป็นบริษัทน้ำมันแบบครบวงจรระดับชาติและระดับนานาชาติที่มีธุรกิจด้านปิโตรเลียมหลายประเภทโดยเฉพาะระดับนานาชาติที่มีการสำรวจขุดเจาะหาแหล่งน้ำมันดิบการผลิต
การกลั่นน้ำมัน และ การตลาด เนื่องจากการทำธุรกิจแบบครบวงจร
การมีเงินลงทุนและแหล่งทรัพยากรเป็นจำนวนมาก รวมทั้งยังสามารถจัดหาน้ำมันดิบได้สม่ำเสมอ
ทำให้บริษัทเหล่านี้สามารถยืนหยัดในตลาดที่มีสภาวะผันผวนและแข่งขันด้านราคาได้อย่างมีประสิทธิภาพ

อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมันเป็นธุรกิจที่มีการแข่งขันสูง
ทั้งในด้านราคาและสัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้จากการกลั่น ซึ่งบริษัท ฯ
ได้เปรียบคู่แข่งจากการที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันแบบคอมเพล็กซ์ (Complex Refinery)
ที่มีระบบการกลั่นหลายขั้นตอน ทันสมัย และใหญ่ที่สุดในประเทศ
ทำให้สามารถผลิตน้ำมันสำเร็จรูปที่มีคุณค่าสูงในสัดส่วนที่มากที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย นอกจากนี้
บริษัทฯ ยังมีความได้เปรียบคู่แข่งในเรื่องความยืดหยุ่น (Flexibility) ในการผลิต
เนื่องจากหน่วยกลั่นน้ำมันสำเร็จรูปของบริษัทฯได้เชื่อมต่อกับหน่วยผลิตปิโตรเคมีและน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
ทำให้บริษัทฯ สามารถบริหารจัดการการผลิตเพื่อตอบสนองต่อราคาผลิตภัณฑ์ในตลาดโลกที่ผันผวนได้
นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังเป็นผู้ผลิตน้ำมันเบนซิน ออกเทน 95 รายเดียวในประเทศไทย ทำให้บริษัทฯ
สามารถครองตลาดน้ำมันเบนซิน ออกเทน 95 ในประเทศได้ทั้งหมด
และครองส่วนแบ่งการตลาดส่วนใหญ่ในภูมิภาคอินโดจีน และ บริษัท ฯ ยังสามารถผลิตน้ำมันเบนซิน
และน้ำมันดีเซล มาตรฐานยูโร 4 ได้ก่อนกำหนด รวมทั้ง บริษัท ฯ ยังเป็นผู้ผลิตน้ำมันเตา ชนิด
กำมะถัน 2% ซึ่งใช้ในโรงงานอุตสาหกรรม รายใหญ่ของประเทศ ทำให้บริษัท ฯ
สามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ในทุกผลิตภัณฑ์

3.1.1.4 การกำหนดราคาของผลิตภัณฑ์

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในประเทศอ้างอิงจากราคาตลาดจากประเทศสิงคโปร์ ณ
ช่วงเวลาขณะนั้นของผลิตภัณฑ์ชนิดเดียวกัน ซึ่งจะเป็นราคาอ้างอิง (Benchmark) ของราคา ณ
โรงกลั่น (Ex-refinery price) ราคาตลาด ณ
ประเทศสิงคโปร์ดังกล่าวสะท้อนถึงอุปสงค์และอุปทานของผลิตภัณฑ์ในภูมิภาค
โดยจะกำหนดราคาประจำวันเป็นเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ บริษัทฯ
จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปในตลาดในประเทศด้วยราคาที่อ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity) และในการส่งออกโดยอ้างอิงหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity)

3.1.1.5 การส่งมอบผลิตภัณฑ์

บริษัทฯ จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปให้แก่ลูกค้าที่หน้าโรงกลั่นโดยคิดราคาบนเงื่อนไข
Free on Board (FOB)
สถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯทำให้ผู้ซื้อผลิตภัณฑ์สามารถเข้าถึงเครือข่ายการส่งมอบผลิตภัณฑ์ได้โดยสะดวกมีประสิทธิ
ภาพสูงในการบริหารค่าใช้จ่าย โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
เชื่อมต่อกับระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด
สู่คลังน้ำมันในบริเวณตอนเหนือของกรุงเทพมหานครและภาคอีสานในปี 2552
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปประมาณร้อยละ 41 ของยอดขายของบริษัทฯ
ได้ถูกจัดส่งจากผู้ซื้อไปยังลูกค้าของบริษัทฯโดยผ่านทางระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิดของ
บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย และทางท่อส่งน้ำมันที่เชื่อมระหว่าง บมจ. ปตท. และบริษัทฯ
ในขณะที่อีกประมาณร้อยละ 47 ผ่านระบบการลำเลียงทางเรือบรรทุกที่ลูกค้าเป็นผู้เช่า
และอีกร้อยละ 12 โดยการขนส่งทางรถยนต์
ซึ่งผู้ซื้อสามารถรับซื้อผลิตภัณฑ์ผ่านระบบการขนส่งผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายจากบริษัทฯ
เพื่อให้ใกล้กับสถานที่ประกอบการของตน
และจัดส่งผลิตภัณฑ์ด้วยต้นทุนที่ต่ำไปยังตลาดที่สำคัญของผลิตภัณฑ์ซึ่งรวมถึง กรุงเทพมหานคร
และศูนย์กลางในภูมิภาคต่างๆ ของประเทศ

3.1.1.6 ข้อมูลเกี่ยวกับวัตถุดิบ

การจัดหาน้ำมันดิบ

วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการกลั่นน้ำมันคือน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศและภายในประเทศโดยใช้วิธีการซื้อด้วยการทำสัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจรซึ่งจะทำให้บริษัทฯ
มีความคล่องตัวในการจัดหาน้ำมันดิบ บริษัทฯ
ซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งน้ำมันดิบต่างประเทศผ่านการขนส่งทางทะเลมายังโรงกลั่นน้ำมันโดยตรงและการซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศผ่านการขนส่งทางรถไฟและทางเรือ
การที่บริษัทฯ มีทุ่นผูกเรือน้ำลึกทำให้บริษัทฯ สามารถรับน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
จากเรือขนส่งน้ำมันดิบขนาดใหญ่โดยตรงซึ่งทำให้การขนถ่ายน้ำมันดิบมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

ในปี 2552 บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 89 ของมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ
โดยบริษัทฯ ซื้อน้ำมันดิบส่วนใหญ่จากประเทศในภูมิภาคตะวันออกกลางร้อยละ 85 เช่น
สาธารณรัฐอาหรับเอมิเรตส์ โอมาน กาตาร์ และเยเมน
และบางส่วนจากประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกไกล (Far East) ร้อยละ 3 เช่น บรูไน
มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ เวียดนามรวมถึงประเทศออสเตรเลีย
ส่วนที่เหลืออีกประมาณร้อยละ 12 มาจากแหล่งในประเทศ ทั้งนี้
การเลือกใช้น้ำมันดิบจะขึ้นอยู่กับราคาและผลตอบแทนที่คาดว่าจะได้รับ โดยบริษัทฯ
มีความประสงค์จะเพิ่มการซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ จากแหล่งภายในประเทศให้มากที่สุด
เนื่องจากมีคุณสมบัติที่เหมาะสมสำหรับกระบวนการกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
และเป็นราคาที่สามารถแข่งขันได้เนื่องจากมีต้นทุนการขนส่งที่ต่ำ

เนื่องจากการซื้อขายน้ำมันดิบขึ้นอยู่กับสภาวการณ์ในตลาดน้ำมันดิบและปริมาณน้ำมันดิบที่มี บริษัทฯ
จึงดำเนินการจัดซื้อน้ำมันดิบประมาณร้อยละ 50 จาก บมจ. ปตท. และอีกประมาณร้อยละ 50
จากผู้จำหน่ายรายอื่นภายใต้สัญญาซื้อขายแบบมีกำหนดเวลาและการซื้อน้ำมันดิบในราคาตลาดจร
สำหรับการจัดซื้อน้ำมันดิบจากแหล่งต่างประเทศ บริษัทฯ ใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30
วัน นับจากวันที่ที่ระบุไว้ในใบตราส่ง (Bill of Lading Date)
ซึ่งเป็นหลักการที่ใช้ทั่วไปและซื้อน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆจากแหล่งในประเทศ จาก บมจ. ปตท.
โดยใช้เครดิตชำระเงินทางการค้าภายใน 30 วันนับจากวันที่ระบุในใบตราส่ง

ตารางแสดงถึงมูลค่าน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ ที่ซื้อจากแหล่งต่างๆ

 หน่วย : ล้านบาท ยกเว้นอัตราร้อยละ

  ----------------------- ------------- ------- --------- ------- --------- ------- --------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบและวัตถุดิบอื่นๆ   รอบปีสิ้นสุดวันที่                                                         
                          31 ธันวาคม                                                           

                          2549          ร้อยละ   2550      ร้อยละ   2551      ร้อยละ   2552      ร้อยละ

  ตะวันออกกลาง ⁽¹⁾         167,070       80      151,216   79      274,106   84      179,805   85

  เอเชียตะวันออกไกล (Far    4,158         2       3,451     2       5,982     2       6,388     3
  East) ⁽²⁾                                                                                   

  ประเทศไทย ⁽³⁾           38,542*       18      36,922*   19      47,475*   14*     22,509    11

  แอฟริกา ⁽⁴⁾              5,335         3       -         -       -         -       2,638     1

  รวม                     209,770       100     191,589   100     327,563   100     211,340   100
  ----------------------- ------------- ------- --------- ------- --------- ------- --------- -------

  หมายเหตุ: (1) ได้แก่ โอมาน สหรัฐอาหรับเอมิเรตส์ กาตาร์ เยเมน และอิหร่าน

  (2) ได้แก่ บรูไน มาเลเซีย อินโดนีเซีย ฟิลิปปินส์ เวียดนาม และออสเตรเลีย

  (3) ได้แก่ อ่าวไทย กำแพงเพชร ระยอง และชลบุรี

  (4) ได้แก่ ไนจีเรีย แองโกลา และอัลจีเรีย

  * ไม่รวมซื้อผลิตภัณฑ์พลอยได้ (by-products) จาก บจ. ไทยพาราไซลีน และ
  บมจ.ไทยลู้บเบส

วัตถุดิบอื่นๆ

บริษัทฯ ซื้อลอง เรสิดิว (Long Residue) จากบมจ. ไออาร์พีซี
เพื่อนำมาเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตน้ำมันหล่อลื่นของ บมจ. ไทยลู้บเบส นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังทำการนำเข้าสาร MTBE สารเติมแต่งอื่นๆ
และสีสำหรับผสมในผลิตภัณฑ์เพื่อให้ได้ตามความต้องการของตลาดและข้อกำหนดของรัฐบาล

3.1.1.7 สาธารณูปโภค

น้ำ 

บริษัทฯ รับน้ำดิบเพื่อใช้ในโรงกลั่นน้ำมันร้อยละ 40-50 จากบริษัท
จัดการและพัฒนาทรัพยากรน้ำภาคตะวันออก จำกัด (มหาชน) (East Water)
โดยน้ำดิบจะมาจากอ่างเก็บน้ำหนองค้อในจังหวัดชลบุรี
และอ่างเก็บน้ำหนองปลาไหลในจังหวัดระยอง นอกจากนั้น บริษัทฯ
ยังรับน้ำดิบจากอ่างเก็บน้ำบางพระด้วยในสัดส่วนร้อยละ 15-20 โดยบริษัทฯ
ได้รับอนุญาตจากกรมชลประทานให้สูบน้ำจากอ่างเก็บน้ำบางพระได้ และบริษัทฯ
ยังผลิตน้ำจากหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืด (Seawater Desalination Unit)
เพื่อสนองต่อความต้องการน้ำอีกประมาณร้อยละ 35-40 ของปริมาณน้ำที่ใช้ในโรงกลั่นน้ำมัน
โดยหน่วยกลั่นน้ำทะเลเป็นน้ำจืดแห่งนี้ได้ทำหน้าที่เป็นแหล่งจ่ายน้ำไปยังแหล่งผลิตไอน้ำเกือบทั้งหมดในโรงกลั่นน้ำมัน
นอกจากนี้ ยังมีน้ำจากกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมัน เช่น น้ำ Demineralized น้ำ
Condensate และน้ำที่ผ่านการกรองด้วยถังกรองทรายและฆ่าเชื้อโรคแล้ว
สำหรับเป็นน้ำใช้พนักงานอีกด้วย

ไฟฟ้าและไอน้ำ 

บริษัทฯ จัดซื้อไฟฟ้าประมาณร้อยละ 46 ของความต้องการไฟฟ้าทั้งหมดและไอน้ำประมาณร้อยละ 13
ของความต้องการจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ส่วนที่เหลือเป็นการผลิตภายในโรงกลั่นน้ำมันจากเชื้อเพลิงที่กลั่นได้ โดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
มีข้อตกลงร่วมกับ กฟผ. ในการให้ กฟผ. เป็นแหล่งจ่ายไฟฟ้าสำรอง ในกรณีที่ บจ.
ไทยออยล์เพาเวอร์จ่ายไฟฟ้าให้กับบริษัทฯไม่เพียงพอ

ก๊าซธรรมชาติ

บมจ. ปตท. เป็นผู้จำหน่ายก๊าซธรรมชาติแต่เพียงผู้เดียวในประเทศ โดย บมจ. ปตท.
จำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับ

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ และบจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ สำหรับการผลิตไฟฟ้าให้แก่บริษัทฯ
เพื่อการสนับสนุนการผลิต

สารเร่งปฏิกิริยา

ในบางขั้นตอนของกระบวนการผลิตของบริษัทฯ
มีการใช้สารเร่งปฏิกิริยาหลายประเภทเพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ตามความต้องการ ซึ่งบริษัทฯ
จะทำการประเมินและเลือกสารเร่งปฏิกิริยาจากคุณสมบัติ ประสิทธิภาพและราคาเป็นหลัก
ในบางกรณีบริษัทฯ จะขอคำปรึกษาจากที่ปรึกษาทางเทคนิคซึ่งได้แก่ SGSI
และทำการสอบถามประสบการณ์ของโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ ที่ใช้สารเร่งปฏิกิริยานั้นๆ
เพื่อนำมาเป็นข้อมูลเพิ่มเติมในการตัดสินใจ
เพื่อให้มีความมั่นใจว่าสารเร่งปฏิกิริยาที่ถูกเลือกนั้นสามารถใช้งานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
และคุ้มค่าทางเศรษฐศาสตร์

3.1.1.8 การสนับสนุนด้านเทคโนโลยี

บริษัทฯ มีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตให้ก้าวหน้าทันสมัยอยู่เสมอ ทั้งในด้านคุณสมบัติของวัตถุดิบ
คุณภาพของผลิตภัณฑ์ การปรับปรุงกระบวนการผลิต
การพัฒนามาตรฐานการรักษาความปลอดภัยในกระบวนการผลิต
การสร้างระบบควบคุมการผลิตให้มีประสิทธิภาพเพื่อดูแลรักษากระบวนการผลิตให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
เป็นการเพิ่มพูนโอกาสในการทำกำไรและรักษาความได้เปรียบในการแข่งขัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 ฝ่ายเทคโนโลยี (Technology Department) ของบริษัทฯ
มีพนักงานจำนวนทั้งสิ้น 48 คน โดยเป็นวิศวกรผลิตจำนวนทั้งสิ้น 37 คน วิศวกรระบบควบคุม 7 คน
ผู้เชี่ยวชาญด้านสิ่งแวดล้อม 2 คน และผู้ชำนาญการ 2 คน หน้าที่รับผิดชอบหลัก 4 อย่างดังนี้

- กำกับดูแลและพัฒนากระบวนการผลิต ติดตามความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

- วางแผนการผลิตทั้งระยะสั้นและระยะยาว และให้คำแนะนำในการพัฒนาโอกาสทางธุรกิจ

- กำกับดูแลระบบควบคุมกระบวนการ (Process Control) ขั้นพื้นฐาน (Basic) และขั้นสูง
(Advance)

- ตรวจติดตามทางเทคนิคการใช้พลังงานและการสูญเสีย

- ทำการเปรียบเทียบอ้างอิง (Benchmarking)
กับโรงกลั่นทั่วโลกเพื่อประเมินประสิทธิภาพในการกลั่นในทุกด้าน เพื่อ

  พัฒนาศักยภาพของโรงกลั่นให้ดียิ่งขึ้น

- การติดตามกำกับดูแลสภาวะแวดล้อมทั้งด้านน้ำ อากาศ และเสียง
รวมถึงการบริหารจัดการกากของเสียโรงงานให้

  เป็นไปตามข้อกำหนดของกฎหมายและหาทางป้องกันเพื่อไม่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนข้างเคียงโรงกลั่น

ฝ่ายเทคโนโลยีจะทำงานร่วมกับฝ่ายการพาณิชย์ ฝ่ายผลิต
และฝ่ายวิศวกรรมอย่างใกล้ชิดในการตัดสินใจเกี่ยวกับการจัดการการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพตลอดทุกขั้นตอนการผลิต
ตั้งแต่การเลือกชนิดของน้ำมันดิบ การควบคุมกำลังการผลิต การกำหนดชนิดและปริมาณของผลิตภัณฑ์
การควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์
ตลอดจนการกำหนดช่วงเวลาบำรุงรักษากระบวนการผลิตที่เหมาะสมที่จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจให้
น้อยที่สุด

นอกจากนี้แล้ว บริษัทฯ ได้ทำสัญญาเพื่อรับบริการด้านเทคนิค (Technical Service
Agreement: TSA) กับบริษัท Shell Global Solutions International B.V. (SGSi)
มีระยะสัญญา 5 ปี เพื่อเป็นเครือข่ายในการแลกเปลี่ยนความรู้ข้อมูลทางเทคนิค
การเปรียบเทียบอ้างอิงประสิทธิภาพการดำเนินงานกับโรงกลั่นในสังกัด Shell ทั่วโลกประมาณ 50
แห่ง และปรึกษาหารือในการแก้ไขปัญหาทางวิศวกรรมของกระบวนการผลิต
การปรับปรุงมาตรฐานทางวิศวกรรมและความปลอดภัย ตลอดจนการฝึกอบรมพนักงาน ของบริษัทฯ
รวมถึงบริษัทในเครือในก้าวทันต่อเทคโนโลยี เพื่อเร่งพัฒนาวิศวกรให้มีศักยภาพสูงขึ้น

3.1.1.9 การประกันภัย

  บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยที่ครอบคลุมดังนี้

-   สรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of Profits) ของโรงกลั่นน้ำมัน

-   ความรับผิดต่อบุคคลภายนอก (Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product
    Liability)

-   สรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ

-   การประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานบริษัท (Directors & Officers)

รายละเอียดของความคุ้มครองของกรมธรรม์ประกันภัยสรุปพอสังเขปได้ดังนี้

บริษัทฯ มีกรมธรรม์ประกันภัยสำหรับสรรพภัย (All Risks) และการสูญเสียกำไร (Loss of
Profits) ทั้งหมด ครอบคลุมถึง การชำรุดของเครื่องจักร เพลิงไหม้ น้ำท่วม แผ่นดินไหว
พายุขนาดใหญ่ อุบัติเหตุรถยนต์ ความเสียหายต่อคลังน้ำมันและวัตถุดิบ ทรัพย์สินที่บริษัทฯ
เป็นเจ้าของหรืออยู่ภายใต้การดูแลของบริษัทฯ และการหยุดชะงักของธุรกิจ ทั้งนี้
ภายใต้ข้อจำกัดบางอย่าง นอกจากนี้ บริษัทฯ ยังมีการประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอก
(Third Party) และความรับผิดจากผลิตภัณฑ์ (Product Liability)
และมีการประกันสรรพภัย (All Risks) สำหรับทรัพย์สินอื่นๆ ที่ไม่เกี่ยวข้องกับโรงกลั่นน้ำมัน
โดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์ทุกๆ ปี การประกันภัยของบริษัทฯ
ครอบคลุมถึงความรับผิดที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมัน โรงไฟฟ้า รวมถึงบริเวณโรงกลั่น
ผลิตภัณฑ์ และความเสี่ยงจากการปฏิบัติงานที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ที่อำเภอศรีราชา
จังหวัดชลบุรีและ/หรือในประเทศไทย
แต่ในบางกรมธรรม์ไม่ครอบคลุมถึงประเทศสหรัฐอเมริกาและแคนาดา กรมธรรม์ของบริษัทฯ
ครอบคลุมเรื่องการมุ่งร้าย (Sabotage)
แต่ไม่ครอบคลุมถึงความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากสงครามหรือการก่อการร้าย (Terrorism)
มลภาวะทางเสียง

กรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดของกรรมการและพนักงานของบริษัท (Directors & Officers)
ให้ความคุ้มครอง ในกรณีที่ทำให้เกิดความเสียหาย เช่น การประมาทเลินเล่อ
การละเลยการปฏิบัติงานหรือการให้คำแนะนำผิดพลาดโดยจะมีการต่ออายุกรมธรรม์ ทุกๆ ปี

3.1.1.10 ความรับผิดชอบต่อสังคมและ ระบบการจัดการด้านคุณภาพอาชีวอนามัยความปลอดภัยและ
สิ่งแวดล้อม

สิ่งสำคัญที่ไทยออยล์ไม่เคยละเลยมาตลอดระยะเวลาในการดำเนินงานนั่นคือการใส่ใจดูแลและรับผิดชอบต่อผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่ายในสังคมตั้งแต่เริ่มก่อตั้งโรงกลั่นและ
ยังคงสานต่อโครงการที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกิจของไทยออยล์ซึ่งไม่เพียงแต่เฉพาะมิติในด้านสิ่งแวดล้อมที่กำลังได้รับการกล่าวถึงอยู่อย่างกว้างขวางในปัจจุบันนี้เท่านั้นแต่ไทยออยล์ยังได้คำนึงถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่ายไม่ว่าจะเป็นสังคมชุมชนรอบโรงกลั่นหรือแม้แต่พนักงานของไทยออยล์ในทุกมิติไม่ว่าจะเป็นมิติทางด้านคุณภาพชีวิตมิติทางเศรษฐกิจหรือมิติทางสังคม
เพราะตระหนักดีว่า “ธุรกิจไม่สามารถประสบความสำเร็จได้ในสังคมที่ล้มเหลว”
การอยู่ร่วมกันด้วยการช่วยเหลือเกื้อกูลและเติบโตไปด้วยกันจึงเป็นความตั้งใจที่ไทยออยล์ถือปฏิบัติมาตลอดระยะเวลา
48 ปี

ในรอบปี
2552ที่ผ่านมาไทยออยล์ยังคงให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งกับการแสดงความรับผิดชอบต่อสังคม(Corporate
Social Responsibility) ในทุกๆ ด้านโครงการเพื่อสังคมต่างๆ
ยังคงได้รับการสานต่ออย่างต่อเนื่องโดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องและ
สม่ำเสมอทั้งพื้นที่บริเวณรอบโรงกลั่นและพื้นที่สาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานที่ภาครัฐเข้าไม่ถึงควบคู่ไปกับการพัฒนาระบบมาตรฐานการบริหารจัดการต่างๆ
อย่างมีประสิทธิภาพเพื่อแสดงให้เห็นถึงการให้ความสำคัญกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกๆ
ฝ่ายโดยสามารถแบ่งการดำเนินการได้ดังนี้

1. การดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย

1.1 การดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อม

ไทยออยล์มีความมุ่งมั่นในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืนเป็นระบบเกิดประโยชน์สูงสุดและครบวงจรรวมการป้องกันควบคุมแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่ต้นเหตุโดยไม่จำกัดการดูแลเฉพาะแต่เพียงพื้นที่โดยรอบโรงกลั่นเท่านั้นแต่หมายความรวมถึงการดูแลสิ่งแวดล้อมทั้งในระดับท้องถิ่นระดับประเทศและการเอาใจใส่ต่อผลิตภัณฑ์และการดำเนินการในทุกระบบให้เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมโดยแท้จริง

• ตลอดปี 2552 ที่ผ่านมา
ผลการตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมในพื้นที่โดยรอบมีค่าดีกว่าเกณฑ์มาตรฐานอย่างน่าพอใจ ทั้งนี้
เนื่องจากไทยออยล์ได้ถือปฏิบัติตามกฎหมายอย่างเคร่งครัดและ
ครบถ้วนกอปรกับการเฝ้าระวังและติดตามตรวจสอบผลกระทบที่จะเกิดกับสุขภาพของประชาชนในพื้นที่มาโดยตลอดไม่ว่าจะเป็นการติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศและน้ำอย่างต่อเนื่องในพื้นที่การศึกษาผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม
สุขภาพและ การรับฟังความเห็นของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและนักวิชาการ

• การออกแบบหน่วยผลิต และ
หน่วยเสริมการผลิตด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูงตัวอย่าง
เช่นการสร้างหน่วยเปลี่ยนก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เป็นกำมะถัน ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ (Sulphur
Recovery Unit: SRU) 4 หน่วย การสร้างหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันให้กลายเป็นน้ำมัน
(Vapour Recovery Unit: VRU) เพื่อทำหน้าที่
ควบคุมไอระเหยน้ำมันไม่ให้ระเหยออกสู่บรรยากาศในขณะจ่ายผลิตภัณฑ์
ซึ่งจะเป็นการช่วยควบคุมมลภาวะทางอากาศและลดการสูญเสียน้ำมัน

•
การสร้างหน่วยบำบัดน้ำทิ้งก่อนระบายออกสู่ภายนอกที่มีระบบบำบัดการปนเปื้อนของน้ำโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัย
Effluent Treatment Plant with Denitrificator Nitrification Biotreater

• การผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมนอกเหนือจากน้ำมันดีเซลมาตราฐาน EURO IV
ไทยออยล์ยังได้เริ่มผลิตน้ำมันเบนซินออกเทน 95 และ 91 มาตรฐาน EURO IV
ซึ่งลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันเบนซินถึง 10 เท่า
โดยไทยออยล์เป็นผู้นำในการผลิตและจำหน่ายได้เป็นรายแรกและรายเดียวของประเทศ

• การผลิตน้ำมันยางมลพิษต่ำ (Treated Distillate Aromatics Extract: TDAE)
ตามมาตรฐานคุณภาพน้ำมันยางมลพิษต่ำของประชาคมยุโรปที่ได้รับการยอมรับและการรับรองจากบริษัทผู้ผลิตยางชั้นนำ
ซึ่งสามารถช่วยลดปริมาณการแพร่กระจายสารเจือปนซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งที่เกิดจากการสึกหรอของยางรถยนต์

•
โครงการที่เน้นการประหยัดพลังงานด้วยการนำความร้อนจากไอเสียที่ปล่อยออกจากเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากังหันก๊าซกลับมาผลิตไอน้ำ

• การกำหนด Green Area หรือบริเวณที่เป็นพื้นที่ปลูกต้นไม้ภายในพื้นที่ของโรงกลั่นคิดเป็นร้อยละ
30 ของพื้นที่เปรียบเสมือนเป็นแนวรั้วโดยธรรมชาติระหว่างชุมชนและโรงกลั่น

•
ในอนาคตไทยออยล์ยังคงมุ่งเน้นการดำเนินธุรกิจควบคู่ไปกับการรับผิดชอบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อมด้วยโครงการที่มุ่งเน้นการอนุรักษ์พลังงานและใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
เช่นการศึกษาความเป็นไปได้ของโครงการ ZERO Discharge
ที่นำน้ำทิ้งกลับมาผ่านกระบวนการกรองสารปนเปื้อนและ นำกลับมาใช้ใหม่ที่เรียกกันว่า Reverse
Osmosis เป็นต้น

1.2 การดำเนินงานด้านความปลอดภัย

จากรากฐานความคิดการให้ความสำคัญกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกภาคส่วนไทยออยล์จึงให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งกับการบริหารจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยของพนักงานระบบบริหารจัดการตลอดจนมาตรฐานสากลต่างๆไม่ว่าจะเป็นมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
มอก. 18001 และ OSHAS-18001
จึงถูกนำมาปรับใช้ในการดำเนินงานเพื่อยกระดับการทำงานและเป็นเครื่องรับประกันถึงคุณภาพชีวิตที่ดีของพนักงานและ
ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องเพื่อให้พนักงานที่ถือเป็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสียที่สำคัญมีระบบการทำงานที่มีคุณภาพอันจะส่งผลต่อเนื่องไปสู่การดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ

• ในปี 2552 ที่ผ่านมาไทยออยล์กำหนดให้มีการรายงานเหตุการณ์ที่มีศักยภาพต่อการสูญเสีย
(Potential Incident Report:
PIR)โดยไทยออยล์ได้รณรงค์ให้พนักงานและผู้รับเหมารายงาน PIR ซึ่งเป็นเหตุการณ์ต่างๆ
ที่เกิดขึ้นแล้วแต่ยังไม่ส่งผลต่อการบาดเจ็บทรัพย์สินแต่เหตุการณ์ดังกล่าวนั้นมีศักยภาพที่อาจจะก่อให้เกิดการบาดเจ็บขึ้นได้ไทยออยล์ได้กำหนดให้จำนวนการรายงาน
PIRเป็นตัวชี้นำทางสถิติ (Leading Indicator)
ซึ่งจะใช้เป็นข้อมูลเชิงรุกในการป้องกันอุบัติเหตุได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลนอกจากนี้ไทยออยล์ยังได้เพิ่มเติมมาตรการป้องกันการเกิดอุบัติเหตุซ้ำอีกหลายมาตรการ
เช่น การเฝ้าติดตามและควบคุมให้มีการปฏิบัติตามระบบการบริหารจัดการความปลอดภัย
(Enhanced Safety Management: ESM) อย่างเคร่งครัด ผู้บริหารแสดงความมุ่งมั่นและ
ให้การสนับสนุนระบบการบริหารจัดการความปลอดภัยเพื่อลดและป้องกันอุบัติเหตุการกำหนดให้เรื่องความปลอดภัยเป็นหน้าที่ความรับผิดชอบของทุกคนตามระดับการบังคับบัญชาการจัดกิจกรรมรณรงค์ส่งเสริมความปลอดภัยเช่น
การประชุมเรื่องความปลอดภัยก่อนเริ่มปฏิบัติงาน(Toolbox TalkMeeting)และ
การเชิญผู้บริหารของผู้รับเหมาเข้าร่วมทำการตรวจสอบความปลอดภัยในการทำงานการจัดโครงการเพื่อนช่วยเพื่อนแนะนำด้านความปลอดภัย
เป็นต้น

• การพัฒนาความรู้ความสามารถ (Competency Development)
ทางด้านความปลอดภัยไทยออยล์ได้กำหนดแผนงานพัฒนาความรู้ความสามารถทางด้านความปลอดภัยของบุคลากรในทุกระดับขององค์กร
เช่น แผนงานพัฒนาบุคลากรรายบุคคล (Individual Development Plan: IDP) การฝึกอบรม
(Training Module) การบริหารจัดการองค์ความรู้ (Knowledge Management: KM)
โครงการพัฒนาปรับปรุงกระบวนการทำงาน (Process Improvement for Operational
Excellence: PIOE) เป็นต้น เพื่อให้มั่นใจว่าบุคลากรของไทยออยล์ มีความรู้
ความสามารถและทักษะความชำนาญทางด้านความปลอดภัยเพียงพอและเหมาะสมกับประเภทของงานตำแหน่งงาน
หรือหน้าที่ความรับผิดชอบที่ได้รับมอบหมายสามารถปฏิบัติงานสำเร็จได้ด้วยความปลอดภัย

• การพัฒนาด้านการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยสำหรับบริษัทในเครือไทยออยล์ (Shared
service) ไทยออยล์
ได้พัฒนาด้านการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยสำหรับเครือไทยออยล์โดยปรับการจัดองค์กรใหม่เพื่อเพิ่มศักยภาพการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยของเครือไทยออยล์ประกอบด้วย
บจ. ไทยพาราไซลีน บมจ.ไทยลู้บเบสและ บจ.
ไฟฟ้าอิสระ(ประเทศไทย)ซึ่งอยู่ในเขตประกอบกิจการเดียวกันให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นและ
พร้อมจะสนับสนุนงานด้านความปลอดภัยซึ่งกันและ
กันมีการหมุนเวียนบุคลากรรวมศูนย์เครื่องมือหรืออุปกรณ์ความปลอดภัยและระงับอัคคีภัย
รวมกลุ่มบุคลากรกลางให้การสนับสนุนงานด้านการซ่อมบำรุงอุปกรณ์ความปลอดภัยงานด้านการฝึกอบรม
ประสานงานการจัดทำแผนฉุกเฉินและขยายทีมดับเพลิงส่วนกลางซึ่งเป็นการเสริมศักยภาพ
ตลอดจนพัฒนาบุคลากรและองค์ความรู้ทางด้านความปลอดภัยของทุกบริษัทในเครือไทยออยล์ให้เป็นมาตรฐานเดียวกันและมีความเข้มแข็งมากยิ่งขึ้น

•
การให้การสนับสนุนธุรกิจให้บริการด้านการบริหารจัดการความปลอดภัยและการออกแบบระบบความปลอดภัยป้องกันและระงับอัคคีภัยผ่าน
บจ. ไทยออยล์ เอนเนอร์ยี โซลูชั่นส์ (TES) ด้วยประสบการณ์ที่สั่งสมมาเป็นระยะเวลายาวนาน
บวกกับความรู้ความสามารถของบุคลากรทำให้ไทยออยล์ให้การสนับสนุนธุรกิจให้บริการด้านการบริหารจัดการความปลอดภัยและ
การออกแบบระบบความปลอดภัย ป้องกันและ ระงับอัคคีภัยผ่าน TES เช่น
การตรวจประเมินด้านความปลอดภัยและอัคคีภัย (Safety& Fire Assessment)
การฝึกอบรมด้านความปลอดภัย (Safety Training)
การฝึกอบรมการวางแผนและการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน (Pre-Incident Planning and
Incident Command) การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment) เป็นต้น
ซึ่งเป็นการขยายศักยภาพของบุคลากรและ
ช่วยให้เจ้าหน้าที่ความปลอดภัยระดับวิชาชีพในกลุ่มได้พัฒนาความรู้ ความสามารถและ
ประสบการณ์อันจะเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนากลุ่มวิชาชีพความปลอดภัยต่อไป

•
การให้การสนับสนุนหน่วยงานราชการและหน่วยงานภายนอกไทยออยล์ได้รับการคัดเลือกให้ทำหน้าที่เป็นประธานในคณะทำงานเกี่ยวกับแผนฉุกเฉิน
Emergency Response
ของสถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทยซึ่งมีวัตถุประสงค์ในการสนับสนุนการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยและการรองรับสถานการณ์ฉุกเฉินของกลุ่มอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีและ
ไทยออยล์ยังเป็นศูนย์รวมทางด้านวิชาการและ เทคโนโลยีการบริหารงาน ด้านอาชีวอนามัย
ความปลอดภัยป้องกันและ ระงับอัคคีภัยจึงมีหน่วยงานภาครัฐเอกชนและ สถานศึกษาทั้งในและ
ต่างประเทศขอเข้าเยี่ยมชมกิจการและ
เชิญบุคลากรของไทยออยล์เป็นวิทยากรบรรยายตลอดจนร่วมเป็นคณะกรรมการร่างข้อกำหนด
กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารงานด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย ป้องกัน และ
ระงับอัคคีภัยอย่างต่อเนื่อง

•
จากการให้ความสำคัญและยึดมั่นในการบริหารงานที่คำนึงถึงประโยชน์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่ายตามหลักความรับผิดชอบต่อสังคมและการบูรณาการระบบคุณภาพ
อาชีวอนามัย ความปลอดภัย
ทำให้ไทยออยล์ได้รับมอบโล่ประกาศเกียรติคุณโครงการรณรงค์ลดสถิติอุบัติเหตุจากการทำงานให้เป็นศูนย์
(Zero Accident Awards)
ระดับโล่ทองในฐานะสถานประกอบการที่ปราศจากอุบัติเหตุถึงขั้นหยุดงานต่อเนื่องตั้งแต่
10,000,000 ชั่วโมงการทำงาน จากกระทรวงแรงงาน
ซึ่งเป็นโรงกลั่นน้ำมันแห่งแรกในประเทศไทยที่ได้รับรางวัลในระดับโล่ทอง รางวัล Zero
Accident Awards
ถือเป็นรางวัลที่แสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นในการปฏิบัติงานด้วยความรับผิดชอบตามมาตรฐานการบริหารจัดการด้านความปลอดภัย
ด้วยความมุ่งมั่นและพัฒนาระบบการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยอย่างต่อเนื่องทำให้สถิติความปลอดภัย
TRCf (Total Reportable Case Frequency) ประจำปี 2552 ต่ำสุดในรอบ 10 ปีที่ผ่านมา

2. ระบบการจัดการแบบบูรณาการและระบบการบริหารสู่ความเป็นเลิศ

ระบบการจัดการแบบบูรณาการและระบบการบริหารสู่ความเป็นเลิศถือเป็นอีกหนึ่งความพยายามของเครือไทยออยล์
ที่มุ่งพัฒนาการทำงานให้มีมาตรฐานที่เชื่อถือได้อย่างสม่ำเสมอเพื่อเป็นต้นทางของการส่งผ่านผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพแก่ลูกค้าและในปี
2552 ที่ผ่านมา
ไทยออยล์ได้มีการดำเนินงานเกี่ยวกับระบบการจัดการแบบบูรณาการและระบบการบริหารสู่ความเป็นเลิศ
ดังนี้

2.1 ระบบการจัดการแบบบูรณาการ (Integrated Management System: ISO 9001/ISO
14001/TIS 18001) BS OHSAS 18001:
2007และระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ (ISO/IEC17025)

•
โรงกลั่นรายแรกในประเทศไทยที่ได้รับการรับรองระบบการจัดการแบบบูรณาการครอบคลุมทุกกิจกรรมทั่วทั้งโรงกลั่น
ด้วยความภาคภูมิใจในฐานะที่ไทยออยล์เป็นโรงกลั่นชั้นนำของประเทศการให้ความสำคัญและธำรงไว้ซึ่งคุณภาพอาชีวอนามัย
ควาปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม นับเป็นส่วนสำคัญที่อยู่ในสายเลือดของความเป็นไทยออยล์ต
ลอดระยะเวลา 48 ปีที่ไทยออยล์ได้ดำเนินกิจการมาดังจะเห็นได้ว่าในปี 2552 นี้
ไทยออยล์เป็นโรงกลั่นรายแรกในประเทศไทยที่ได้รับการรับรองระบบการจัดการแบบบูรณาการครอบคลุมทุกกิจกรรมทั่วทั้งโรงกลั่นจากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ
และ ในปี 2553 จะมีการนำระบบการจัดการใหม่ๆ มาพัฒนาใช้
เพื่อสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของไทยออยล์ให้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนเพื่อความเป็น
Strategic Focused Organization

• ระบบการจัดการว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบ (ISO/IEC 17025)
มีการพัฒนาและปรับปรุงระบบอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งมีโครงการใหม่ที่เกี่ยวข้องกับห้องปฏิบัติการทดสอบที่ได้ดำเนินการในปี 2551 และ ต่อเนื่องถึงปี
2552 คือ “TOP Group Laboratory Control System” โดยประโยชน์ของระบบนี้คือ

• เพิ่มประสิทธิภาพในการควบคุมดูแลเครื่องมืออุปกรณ์ทดสอบให้มีความถูกต้องและแม่นยำ

•
สร้างระบบและเพิ่มความสะดวกรวดเร็วและลดความซ้ำซ้อนของงานข้อมูลและเอกสารของห้องปฏิบัติการทดสอบ

2.2 ระบบการบริหารสู่ความเป็นเลิศ

ไทยออยล์มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาขีดความสามารถด้านการบริหารจัดการมาอย่างต่อเนื่องเพื่อบรรลุเป้าหมายสู่องค์กรที่เป็นเลิศ
เป็นผู้นำในการดำเนินธุรกิจเชิงบูรณาการด้านการกลั่นน้ำมันและปิโตรเคมีที่ต่อเนื่องอย่างครบวงจรในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกสามารถตอบสนองความต้องการและความคาดหวังของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่ายไทยออยล์ได้นำระบบและเกณฑ์รางวัลคุณภาพแห่งชาติ
(Thailand Quality Award: TQA)
มาเป็นเครื่องมือสนับสนุนการบริหารการตรวจประเมินและพัฒนาองค์กรและได้ยื่นรายงานวิธีการ
รวมถึงผลการดำเนินงานเพื่อขอรับรางวัลคุณภาพแห่งชาติด้วยจุดประสงค์ 2 ประการ คือ

1.
เพื่อประเมินขีดความสามารถด้านบริหารจัดการของไทยออยล์ด้วยเกณฑ์ที่เป็นมาตรฐานระดับโลกและเปิดโอกาสให้ไทยออยล์ได้พัฒนาปรับปรุงความสามารถในการแข่งขันให้ก้าวหน้ายิ่งขึ้นไปอีก

2. เพื่อแบ่งปันประสบการณ์ของไทยออยล์แก่องค์กรอื่นๆ
เพื่อช่วยพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ

3. การดำเนินการทางด้านชุมชนและสังคม

ชุมชนและสังคมโดยรอบโรงกลั่นเป็นอีกภาคส่วนที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อไทยออยล์เนื่องจากตระหนักและเชื่อมั่นบนพื้นฐานแนวคิดของการเติบโตร่วมกัน
ไทยออยล์จึงมีการดำเนินโครงการเพื่อสังคมต่างๆ
อย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอโดยเฉพาะการพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชนในด้านต่างๆ เช่น การศึกษา
สาธารณสุข
ตลอดจนการสืบสานวัฒนธรรมประเพณีมีทั้งโครงการต่อเนื่องที่ได้ดำเนินการมาเป็นระยะเวลายาวนาน
เช่น
โครงการทางด้านการศึกษาและโครงการใหม่อันเกิดจากการริเริ่มสร้างสรรค์ร่วมกันของชุมชนและโรงกลั่นซึ่งเป็นการแสดงให้เห็นถึงความร่วมมือร่วมใจการเป็นพันธมิตรที่ดีและความสัมพันธ์ระหว่างโรงกลั่นกับชุมชนที่ดำเนินมาเป็นระยะเวลายาวนาน

• โครงการด้านส่งเสริมการเรียนรู้
และพัฒนาคุณภาพชีวิตของเยาวชนเพราะเล็งเห็นว่าการศึกษาที่ดีคือรากฐานสำคัญในการพัฒนาในปี
2552 ที่ผ่านมาเครือไทยออยล์ได้ขยายทุนการศึกษา ให้กับนักเรียน นิสิต นักศึกษา
ให้ครอบคลุมโรงเรียนของรัฐในเขตเทศบาลตำบลแหลมฉบัง รวม 22 ชุมชน จากเดิม 126 ทุน
เป็น 162 ทุน ทั้งนี้
เพื่อเป็นการขยายโอกาสทางการศึกษาให้กับเยาวชนที่เรียนดีแต่ขาดแคลนทุนทรัพย์และได้ริเริ่มโครงการความรู้
คู่คุณธรรม สร้างผู้นำเยาวชนขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของชุมชนและ
เป็นการขยายโอกาสทางการศึกษาให้กับเยาวชนในพื้นที่ 7 ชุมชนรอบโรงกลั่นที่มีผลการเรียนดี
มีความประพฤติดี บำเพ็ญประโยชน์ต่อชุมชนและสังคม
ได้มีโอกาสเข้าศึกษาต่อระดับปริญญาตรีในมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
วิทยาเขตศรีราชาซึ่งถือว่าเป็สถาบันการศึกษาในท้องถิ่น
เพื่อให้เยาวชนกลับมาพัฒนาชุมชนของตนระหว่างการศึกษาและหลังจากจบการศึกษาแล้วซึ่งจะเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชุมชนต่อไปในอนาคต
โดยไทยออยล์จะสนับสนุนทุนการศึกษาให้กับเยาวชนต่อเนื่องจนสำเร็จการศึกษา

1.  การมอบทุนการศึกษาและกองทุนสถาบัน

•
กองทุนสมเด็จเจ้าฟ้ามหาจักรีฯในพระราชูปถัมภ์ของสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯสยามบรมราชกุมารี
พระราชทานแก่บุคคลโดยไม่จำกัดระดับการศึกษาและสาขาวิชาทั้งในและต่างประเทศ
เพื่อให้ผู้รับพระราชทานทุนสามารถนำความรู้และประสบการณ์กลับมาสนองพระมหากรุณาธิคุณและ
สร้างประโยชน์ให้กับประเทศ

• ทุน “บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)” ในมูลนิธิอานันทมหิดล

2. ความร่วมมือทางด้านการศึกษากับสถาบันต่างๆ

นอกจากนี้ ไทยออยล์ยังได้ร่วมมือกับองค์กรและสถาบันศึกษาต่างๆ เพื่อจัดกิจกรรมและ
โครงการที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมพัฒนาการศึกษาของเยาวชนรวมถึงเปิดโอกาสให้เยาวชนได้มีประสบการณ์ด้านวิทยาศาสตร์จากกิจกรรมส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้ต่างๆ
เพื่อนำไปสู่การพัฒนาให้เกิดการคิดอย่างมีเหตุผล
อันจะนำไปสู่ความเข้าใจและเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ที่จำเป็น
เพื่อให้เยาวชนเป็นกำลังสำคัญในการพัฒนาชุมชนต่อไปในอนาคต เช่น

- โครงการทักษะวิศวกรรมเคมีสำหรับนักศึกษาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี หรือ
“ChEPS”

- กองทุนการศึกษา บริษัท ไทยออยล์ เพื่อรำลึกถึงศาสตราจารย์ ดร.ปราโมทย์ ไชยเวช
โดยความร่วมมือกับมูลนิธิวิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย

-
การสร้างสาธารณูปโภคพื้นฐานให้กับชาวบ้านในถิ่นทุรกันดารผ่านการสนับสนุนโครงการค่ายยุววิศวกรบพิธ

-
โครงการค่ายเยาวชนวัฒนธรรมวิทยาศาสตร์โดยความร่วมมือกับองค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ(อพวช.)

- โครงการแต่งแต้มเติมฝันตอน “ชวนเพื่อนเล่านิทาน...ช่วยสืบสานภาษาไทย”

- โครงการยุวทูตไทยออยล์
เพื่อกระตุ้นและปลูกฝังให้เยาวชนมีสำนึกรักท้องถิ่นที่อยู่และเป็นสื่อกลางในการทำความเข้าใจประชาสัมพันธ์โครงการต่างๆ
ที่เกี่ยวกับการดำเนินการของชุมชนและไทยออยล์

• มิติใหม่ของความร่วมมือ....จากหิ้งสู่ห้างอย่างยั่งยืน
เป็นโครงการในความร่วมมือของเครือไทยออยล์กับวิทยาลัยปิโตรเลียมและปิโตรเคมีจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยเพื่อรวมศักยภาพในการวิจัยของภาคการศึกษาและความสามารถในการดำเนินธุรกิจของภาคอุตสาหกรรมเข้าด้วยกันอันจะนำไปสู่การขยายผลให้เกิดนวัตกรรมด้านพลังงานที่สามารถประยุกต์ใช้ความคิดสร้างสรรค์ให้เกิดประโยชน์ทางธุรกิจอย่างแท้จริง
ตลอดจนสามารถต่อยอดพัฒนาให้เกิดมูลค่าเพิ่มทางธุรกิจมุ่งเน้นการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพการพัฒนาผลิตภัณฑ์และพลังงานทางเลือกสำหรับอนาคต
ซึ่งในปีนี้โครงการดังกล่าวได้ก่อให้เกิดงานวิจัยที่สามารถขยายผลสู่ภาคปฏิบัติได้ทันทีถึง 3โครงการ
ได้แก่

(1) โครงการ Energy Conservation for Crude Distillation Unit
    เป็นการนำเทคนิค Pinch Technology และ Optimization
    มาใช้ในการจัดเรียงและออกแบบพื้นที่ของเครื่องแลกเปลี่ยนความร้อนของหน่วยกลั่นน้ำมันดิบที่
    3 (CDU - 3) ให้มีประสิทธิภาพสูงสุด

(2) โครงการ Evaluation of Commercial HDS Catalyst Performance
    เป็นการสร้างเครื่องปฏิกรณ์จำลองขนาดเล็กสำหรับทดสอบตัวเร่งปฏิกิริยาที่ใช้ในกระบวนการกำจัดกำมะถันในน้ำมันดีเซล
    (Hydrodesulfurization) เพื่อผลิตน้ำมันดีเซลมาตรฐาน EURO IVและ EURO V
    โดยมีเป้าหมายให้เป็นห้องปฏิบัติการที่มีมาตรฐานระดับนานาชาติเป็นที่ยอมรับของบริษัทผู้ผลิตตัวเร่งปฏิกิริยา

(3) โครงการ Waste tires to Fuels
    เป็นงานวิจัยที่แปรรูปยางรถยนต์หมดสภาพให้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเหลวเพื่อพัฒนาไปสู่การผลิตจริงในเชิงพาณิชย์โดยได้ทำการศึกษาหาวิธีและกระบวนการในการจัดเก็บยางรถยนต์หมดสภาพให้มีประสิทธิภาพ
    พร้อมทั้งออกแบบโรงงานต้นแบบสำหรับผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงจากยางรถยนต์หมดสภาพรวมถึงทำการคำนวณข้อมูลต่างๆในเชิงเศรษฐศาสตร์เพื่อประเมินความเป็นไปได้ในเชิงพาณิชย์ของโรงงานต้นแบบ

• โครงการด้านสาธารณสุข และพัฒนาคุณภาพชีวิตของชุมชน

จากความสำเร็จในโครงการออกหน่วยสาธารณสุขเคลื่อนที่ที่มีประชาชนให้ความสนใจเข้าร่วมโครงการเป็นจำนวนมากไทยออยล์จึงต่อยอดความต้องการของชุมชนและขยายขอบเขตสู่การสร้างเสริมทักษะความรู้ต่างๆ
ให้กับท้องถิ่นโดยจัดสร้าง “ศูนย์สุขภาพและการเรียนรู้เครือไทยออยล์เพื่อชุมชน”
ขึ้นเพื่อมุ่งเน้นการบริการด้านสาธารณสุขขั้นพื้นฐานให้แก่ชุมชนและเป็นแหล่งในการเสริมสร้างองค์ความรู้ของชุมชนด้วยบริการห้องสมุดการฝึกฝีมืออาชีพ
การจัดลานกิจกรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพ
การส่งเสริมพัฒนาการสำหรับเด็กเล็กโดยมุ่งหวังให้เกิดการสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนอย่างเป็นรูปธรรมและยั่งยืน

-   โครงการด้านรักษาสิ่งแวดล้อม

เครือไทยออยล์ร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ วิทยาเขตศรีราชา เทศบาลตำบลแหลมฉบังและ
คณะกรรมการชุมชนรอบโรงกลั่นริเริ่ม“โครงการผลิตไบโอดีเซลชุมชนเพื่อลดมลภาวะจากน้ำมันพืชใช้แล้ว”โดยนำเอาน้ำมันพืชที่ใช้แล้วจากร้านค้าครัวเรือนในชุมชนมาแปรรูปเป็นไบโอดีเซลเพื่อลดปัญหามลพิษทางน้ำและอากาศปัญหาด้านสุขภาพประชากรจากการบริโภคน้ำมันที่ใช้ซ้ำ
และเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพลังงานทดแทนแก่นิสิตนักศึกษา
และบุคคลทั่วไปที่สนใจโดยเครือไทยออยล์เป็นผู้สนับสนุนงบประมาณให้กับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์เป็นผู้วิจัยค้นคว้าและ
จัดสร้างเครื่องผลิตไบโอดีเซล

-   โครงการปรับปรุงประสิทธิภาพเตานึ่งเมี่ยง อ. เมืองปาน จ. ลำปาง

เครือไทยออยล์ได้ดำเนินโครงการปรับปรุงประสิทธิภาพเตานึ่งเมี่ยงร่วมกับสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานมหาวิทยาลัยเชียงใหม่และ
มูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อม (E for
E)โดยการพัฒนาเตานึ่งเมี่ยงประหยัดพลังงานขึ้นเนื่องจากชาวบ้านบ้านป่าเหมี้ยงประกอบอาชีพนึ่งและจำหน่ายใบเมี่ยงมาตั้งแต่บรรพบุรุษ
ทั้งเป็นการผลิตเพื่อบริโภคภายในครัวเรือนและผลิตเพื่อขายเป็นสินค้าบริโภคพื้นเมืองของภาคเหนือการนึ่งใบเมี่ยงแบบเดิมนั้นต้องใช้เวลาประมาณ
90 นาทีต่อปริมาณใบเมี่ยง 25 กิโลกรัมและ สิ้นเปลืองฟืน20-25 กิโลกรัม
ในขณะที่เตานึ่งเมี่ยงประหยัดพลังงาน จะสามารถนึ่งใบเมี่ยงได้ในปริมาณเท่ากันภายในเวลา 60
นาทีและ สิ้นเปลืองฟืนเพียง 7-10 กิโลกรัมเท่านั้นเท่ากับลดการใช้พลังงานลงถึงร้อยละ 60
ซึ่งหมายถึงการลดการตัดไม้ทำลายป่าซึ่งเป็นต้นทางของทรัพยากรธรรมชาติได้มากกว่า 4,800
ต้นต่อปีโดยขณะนี้มีการใช้เตาประหยัดพลังงานแล้ว 83 เตาใน 83 ครัวเรือน
ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกรวม 34,800
ตันคาร์บอนด์ไดออกไซด์ต่อปีและไทยออยล์ยังมีแผนการขยายโครงการในหมู่บ้านแห่งใหม่ในอนาคตอันใกล้นี้

• โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำระดับหมู่บ้านที่ ต. บ้านเปียน อ. ดอยสะเก็ด จ. เชียงใหม่

เครือไทยออยล์สนับสนุนผ่านมูลนิธิพลังงานเพื่อสิ่งแวดล้อมซึ่งร่วมกับกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงานพัฒนาโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าพลังน้ำขนาดจิ๋วขนาด
3
กิโลวัตต์ตามปริมาณความต้องการใช้ไฟฟ้าของชุมชนประกอบด้วยการติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้ากังหันน้ำระบบควบคุม/ระบบส่งไฟฟ้าและงานปักเสาพาดสายให้แก่บ้านเปียน
ซึ่งตั้งอยู่ในพื้นที่ห่างไกลเกินกว่าระบบส่งไฟฟ้าของการไฟฟ้าจะเข้าถึงเดิมชาวบ้านใช้ไฟฟ้าจากระบบ
ผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ขนาด 120 วัตต์
แต่เนื่องจากสภาพพื้นที่ไม่อำนวยต่อการผลิตไฟฟ้าจากเซลล์แสงอาทิตย์ได้อย่างเต็มที่ เพราะฝนตกชุก
จึงทำให้ชาวบ้านไม่สามารถใช้ไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่องทั้งปีปัจจุบันโรงไฟฟ้าเดินเครื่องผลิตกระแสไฟฟ้าแล้ว

  • โรงไฟฟ้าพลังน้ำห้วยปูลิง ต. บ้านหลวง อ. จอมทอง จ. เชียงใหม่

เกิดขึ้นจากความร่วมมือของหลายหน่วยงานโดยเครือไทยออยล์ได้ร่วมสนับสนุนและเติมเต็มให้แก่ชีวิตชาวบ้านโดยการขยายสายส่งไฟฟ้าให้สามารถส่งไฟฟ้าให้ชาวบ้านได้
2 หมู่บ้าน จำนวน 66 หลังคาเรือน สร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและ
มีโอกาสเข้าถึงข้อมูลข่าวสารได้อย่างเท่าเทียม

ในปี 2553
ไทยออยล์ยังคงมีความมุ่งมั่นในการดำเนินโครงการเพื่อสังคมรวมถึงมาตรฐานในการทำงานต่างๆ
อย่างเต็มความสามารถทั้งในรูปแบบของการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมการดำเนินนโยบายที่คำนึงถึงผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกฝ่ายหรือ
การสานต่อโครงการและกิจกรรมเพื่อสาธารณประโยชน์ต่างๆ
เพราะตระหนักดีถึงความสำคัญของทุกภาคส่วนที่ล้วนแล้วแต่มีความสัมพันธ์เกื้อหนุนซึ่งกันและกันและ
หวังว่าจะเป็นอีกหนึ่งต้นแบบที่ดีในการดำเนินการด้วยความรับผิดชอบต่อสังคมผ่านหลักบรรษัทภิบาลเพื่อก้าวขึ้นสู่ปีที่
49 เคียงคู่กับการเติบโตของสังคมไทย

2.  การประกอบธุรกิจปิโตรเคมี

บจ. ไทยพาราไซลีน (Thai Paraxylene Company Limited : TPX)
ก่อตั้งขึ้นในเดือนมิถุนายน 2539 เพื่อดำเนินธุรกิจในการผลิตสารมิกซ์ไซลีน และสารพาราไซลีน
(Paraxylene : PX) และในปี 2551 บริษัทได้มีการขยายการลงทุนเพิ่ม โดยจะมีสารเบนซีน
(Benzene : BZ) และสารโทลูอีน (Toluene : TL) เป็นผลิตภัณฑ์ใหม่ สารทั้ง 4
ชนิดถือว่าเป็นสารปิโตรเคมีอะโรมาติกส์ขั้นต้น อันเป็นอุตสาหกรรมขั้นพื้นฐานที่จะช่วยส่งเสริม
และพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลางและขั้นปลายของประเทศให้ขยายตัว
และมีความก้าวหน้ามากขึ้น โดยสอดคล้องกับแผนแม่บทการพัฒนาอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ที่มุ่งเน้นให้เกิดอุตสาหกรรมปิโตรเคมีอย่างครบวงจร
เพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบจากต่างประเทศ
นอกจากนั้นยังตอบสนองต่อนโยบายของรัฐบาลในการลดมลภาวะในน้ำมันเบนซิน
โดยสารพาราไซลีนที่ได้จะนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลางในการผลิต PTA
(Purified Terephthalic Acid) เพื่อใช้ผลิตเส้นใยโพลีเอสเตอร์
และพลาสติกสำหรับผลิตขวดบรรจุน้ำดื่ม PET (Polyethylene Terephthalate)
ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นปลาย
ส่วนสารเบนซีนจะเป็นสารตั้งต้นสำคัญสำหรับการผลิตสารสไตรีนโมโนเมอร์ (Styrene Monomer)
สารฟีนอล (Phenol) และสารไซโคลเฮกเซน
ซึ่งสารเหล่านี้จะนำไปผลิตเป็นพลาสติกสำหรับใช้บรรจุภัณฑ์ เครื่องใช้ไฟฟ้า รถยนต์เป็นต้น
สารโทลูอีนจะนำไปใช้ในอุตสาหกรรมตัวทำละลายและสามารถขายเพื่อไปเพิ่มมูลค่าเป็นสารเบนซีนและสารพาราไซลีน

บจ. ไทยพาราไซลีน ถือหุ้นโดย บริษัทฯ ร้อยละ 100 โรงงานตั้งอยู่บนเนื้อที่ 92 ไร่
บริเวณใกล้โรงกลั่นน้ำมันไทยออยล์ อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ก่อสร้างแล้วเสร็จเมื่อปลายปี
2544 และเริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนมีนาคม 2545

ซึ่งในปี 2551 นี้ บริษัทไทยพาราไซลีน จำกัด
ได้เสร็จสิ้นโครงการขยายโรงงานประมาณเดือนพฤษภาคม ทำให้ บริษัท ฯ
มีกำลังการผลิตพาราไซลีนเพิ่มขึ้นเป็น 489,000 ตันต่อปี
โดยมีมิกซ์ไซลีนส่วนที่เหลือสำหรับการจัดจำหน่ายอีกประมาณ 90,000 ตันต่อปี
และมีกำลังการผลิตสารเบนซีนจำนวนประมาณ 177,000 ตันต่อปี และโทลูอีน 144,000 ตันต่อปี
โดยจะขายในประเทศประมาณ 46 % และส่งออกไปต่างประเทศประมาณ 54%

บริษัท ไทยพาราไซลีน จำกัด มีผลิตภัณฑ์ที่เป็นผลพลอยได้ คือ Unstabilized LPG, C5
Product, Crude Toluene, A9, Raffinate และ Heavies
ซึ่งจะส่งให้แก่โรงกลั่นน้ำมันไทยออยล์ เพื่อนำไปผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปต่อไป

กระบวนการผลิต 

[]

กระบวนการผลิตประกอบด้วยหน่วยการผลิตที่สำคัญดังนี้

หน่วย Mixed Xylene

Platformate จากหน่วย Continuous Catalyst Regeneration หรือ CCR ของไทยออยล์
จะถูกป้อนเข้าสู่หน่วย Mixed Xylene เพื่อแยก Mixed Xylene ซึ่งประกอบด้วย พาราไซลีน
ออโธไซลีน เมตาไซลีน และ เอทธิลเบนซีน ออกจาก Platformate และ Mixed Xylene
ที่ผลิตได้จะถูกนำเข้าสู่กระบวนการผลิตพาราไซลีนต่อไป

หน่วยนี้ยังทำหน้าที่แยก Crude Benzene เพื่อป้อนเป็น feed ของหน่วย Sulfolane, แยก
Crude Toluene และ สารอะโรมาติกส์หนัก (C9+) ซึ่งจะถูกนำไปผลิตเป็น Mixed Xylene
อีกครั้งหนึ่ง ผลพลอยได้ของหน่วยนี้ ได้แก่ Crude Toluene ส่วนหนึ่ง และ C5 product
จะถูกส่งกลับโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อนำไปผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อไป

หน่วยผลิตพาราไซลีน

สารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วย Mixed Xylene จะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Xylene Rerun Column
เพื่อแยกเฉพาะ A9 ออกจากสารอะโรมาติกส์หนักอื่นๆ (Heavies)
โดยสารอะโรมาติกส์หนักจากหน่วยนี้จะถูกส่งกลับไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเตา

Mixed Xylene จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะถูกนำไปแยกส่วนหนัก คือ
A9 ในหอ Xylene Rerun โดย A9 จะถูกส่งไปให้โรงกลั่นไทยออยล์ ส่วน Mixed Xylene
จะป้อนเข้าสู่หน่วย Parex เช่นเดียวกับ Mixed Xylene ที่มาจากหน่วย Mixed Xylene
เพื่อแยกพาราไซลีนออกจากไซลีนอื่นๆ ซึ่งได้แก่ ออโธไซลีน เมตาไซลีนและเอทธิลเบนซีน
โดยกระบวนการ Adsorption พาราไซลีนที่แยกออกมา จะถูกนำมาทำให้บริสุทธิ์โดยการกลั่นแยกที่
finishing column ซึ่งจะทำให้พาราไซลีนที่ได้จากกระบวนการนี้จะมีความบริสุทธิ์ถึงร้อยละ
99.7 โดยน้ำหนักเป็นอย่างต่ำ ส่วนผลพลอยได้ของหน่วยนี้คือ Crude Toluene
จะถูกนำเข้าสู่หน่วย Sulfolane

สำหรับส่วนที่ไม่ใช่ พาราไซลีน คือ ออโธไซลีน เมตาไซลีนและเอทธิลเบนซีน ซึ่งเรียกโดยรวมว่า
Raffinate จะถูกส่งต่อไปยังหน่วย ISOMAR เพื่อเปลี่ยนโครงสร้างโมเลกุลของ Raffinate
ให้กลายเป็นพาราไซลีน โดยการเกิดปฏิกิริยา Isomerization และ EB dealkylation
ซึ่งจะทำให้ผลิตพาราไซลีนได้เพิ่มขึ้นและได้ผลพลอยได้เป็น เบนซีน
ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนเอทธิลเบนซีน Raffinate ก่อนส่งเข้าหน่วยนี้จะมีพาราไซลีนประมาณ 1%
เมื่อผ่านกระบวนการนี้แล้วจะมีพาราไซลีนเพิ่มขึ้นเป็นประมาณ 23% ซึ่งไซลีนที่ได้จากหน่วย ISOMAR
นี้ จะถูกส่งกลับไปยังหอ Xylene Rerun เพื่อเข้าสู่กระบวนการผลิตตามลำดับต่อไปที่หน่วยนี้จะมี
Dehaptanizer และ Stripper Column เพื่อแยกไฮโดรคาร์บอนเบา และก๊าซเชื้อเพลิง
โดยไฮโดรคาร์บอนเบาจะถูกส่งเข้าสู่หน่วย Sulfolane
ส่วนก๊าซเชื้อเพลิงก็จะนำมาใช้เป็นเชื้อเพลิงภายในโรงงาน

หน่วย Tatoray

เดิมหน่วยนี้คือ Semi-regeneration platforming ซึ่งหยุดเดินเครื่องมาเป็นเวลานาน
ดังนั้นเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดจึงได้ทำการปรับปรุงหน่วยนี้ เป็นหน่วย Tatory

หน่วย Tatory เป็นกระบวนการเปลี่ยนสารอะโรมาติกส์ที่มีมูลค่าต่ำคือ Crude Toluene และ A9
ให้เป็นมิกซ์ไซลีนและเบนซีน ซึ่งมีมูลค่าสูงกว่า โดย Mixed Xylene ที่ได้จากกระบวนการนี้มี
Toluene ผสมอยู่ด้วยจึงส่งไปแยกออกที่หอ Toluene ในหน่วย Benzene-Toluene
Fractionation ส่วน Crude Benzene ที่ได้จากหน่วย Tatory
จะถูกส่งไปทำให้บริสุทธิ์ขึ้นที่หน่วย Sulfolane ก่อนส่งต่อไปยังหน่วย Benzene-Toluene
Fractionation

นอกจากนี้หน่วย Tatoray จะให้ผลพลอยได้เป็นก๊าซเชื้อเพลิงก๊าซเชื้อเพลิงที่มีไฮโดรเจนสูงและ
Unstabilized LPG ซึ่งจะส่งให้แก่โรงกลั่นไทยออยล์

หน่วย Sulfolane และหน่วย Benzene-Toluene Fractionation

Crude Benzene จากหน่วย Mixed Xylene, Crude Benzene จากหน่วย Tatoray, Crude
Toluene จากหน่วย Parex และสารไฮโดรคาร์บอนเบาจากหน่วย ISOMAR จะถูกส่งเข้าสู่หน่วย
Sulfolane โดยกระบวนการหลักในหน่วยนี้คือ extractive distillation ซึ่งจะสามารถแยก
aromatic ออกจากสารประกอบไฮโดรคาร์บอนโดย aromatic ที่แยกออกจะถูกส่งต่อไปยังหน่วย
Benzene-Toluene Fractionation เพื่อแยก เบนซีน และโทลูอิน
ออกจากกันโดยกระบวนการกลั่นลำดับส่วน ให้มีความบริสุทธิ์สูง ส่วนผลพลอยได้จากหน่วย
Sulfolane คือ Raffinate ซึ่งคือสารประกอบไฮโดรคาร์บอนที่มีอะโรมาติกส์ต่ำ
จะถูกส่งไปยังโรงกลั่นไทยออยล์เพื่อผลิตเป็นน้ำมันสำเร็จรูป สำหรับ Mixed Xylene
ที่ได้จากหน่วย Benzene-Toluene Fractionation จะส่งมาเป็นสารป้อนให้กับหอ Xylene
Rerun เพื่อเป็นสารป้อนกับหน่วย Parex ต่อไป

ผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ที่ผลิตได้ จะถูกส่งไปเก็บไว้ในถังในกระบวนการผลิต
เพื่อตรวจสอบคุณภาพก่อนส่งไปยังถังเก็บผลิตภัณฑ์
เพื่อรอการจำหน่ายโดยการขนส่งทางเรือผ่านท่าเทียบเรือของไทยออยล์

3.1.3 การประกอบธุรกิจน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน 

บมจ. ไทยลู้บเบส ถือหุ้นโดยบริษัทฯร้อยละ 100
ประกอบธุรกิจโรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานโดยมีกำลังผลิตรวม 1,200,000 ตันต่อปี
ประกอบด้วยน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานประมาณ 275,000 ตันต่อปี ยางมะตอยประมาณ 425,000 ตันต่อปี
และ ผลิตภัณฑ์พลอยได้ประมาณ 500,000 ตันต่อปี โดยใช้ Arabian Light Long Residue
เป็นวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิต และใช้เทคโนโลยีจาก Bechtel Corporation (ตั้งแต่ปี 2536)

กระบวนการผลิต

[]

หน่วยกลั่นสุญญากาศ (Vacuum Distillation Unit)
เป็นหน่วยแรกของระบบการผลิต
มีหน้าที่ในการกลั่นแยกชนิดของน้ำมันตามลำดับอุณหภูมิที่ความดันสุญญากาศ
ได้เป็นน้ำมันดีเซลสุญญากาศ (Vacuum Gas Oils) 3 ชนิด
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานต่อไป

หน่วยแยกแอสฟัลท์ (Propane Deasphalting Unit)
ทำหน้าที่สกัดแอสฟัลท์ออกจากกากน้ำมันที่ได้จากก้นหอกลั่นสุญญากาศโดยใช้โพรเพนเป็นตัวทำละลาย
ได้เป็นน้ำมันพร่องแอสฟัลท์ (Deasphalted Oil)
ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตเป็นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ชนิด 150 ไบรท์สต็อก (150BS)
และแอสฟัลท์ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตยางมะตอยเพื่อใช้ลาดถนนต่อไป

หน่วยสกัดสารอะโรมาติกส์ (MP Refining Unit)
ทำหน้าที่สกัดสารอะโรมาติกส์ ออกจากน้ำมันดีเซลสุญญากาศ และน้ำมันพร่องแอสฟัลท์
โดยใช้สารละลายชื่อ n-methyl-2-pyrrolidone (NMP)
เป็นตัวทำละลายได้เป็นน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ (Raffinates) ที่มีดัชนีความหนืดสูงขึ้น

หน่วยกำจัดกำมะถันและฟอกสี (Hydrofinishing Unit)
ทำหน้าที่ในการแยกเอากำมะถันที่มีอยู่ในน้ำมันพร่องสารอะโรมาติกส์ออกโดยให้ทำปฏิกริยากับไฮโดรเจนได้เป็นน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจน
(Hydrotreated Raffinates) ที่บริสุทธิ์ มีสีใสยิ่งขึ้น

หน่วยแยกไขพาราฟิน (Solvent Dewaxing Unit)
ทำหน้าที่แยกไขพาราฟินออกจากน้ำมันบำบัดด้วยไฮโดรเจนได้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานที่มีจุดไหลเทต่ำ
ได้มาตรฐานสากล พร้อมจำหน่ายเพื่อนำไปใช้งานต่อไป

ผลิตภัณฑ์

น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานมี 4 ชนิดจำแนกตามความหนืด ได้แก่ 60 SN, 150 SN, 500 SN,
และ 150 BS สามารถผลิตเป็นผลิตภัณฑ์ได้นับร้อยๆชนิด
ผู้ผลิตน้ำมันหล่อลื่นจะผสมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานเข้าด้วยกันกับสารเติมแต่งตามสูตรสำหรับผลิตน้ำมันหล่อลื่นชนิดต่างๆซึ่งอาจจำแนกได้ดังนี้

-   น้ำมันเครื่องยนต์ (Engine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ที่ใช้น้ำมันเบนซิน
    น้ำมันดีเซล น้ำมันเกียร์ น้ำมันสำหรับอุปกรณ์ถ่ายส่งกำลัง

-   น้ำมันเรือ (Marine Oil) เช่น น้ำมันเครื่องสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนช้า

-   น้ำมันอุตสาหกรรม (Industrial Oil) เช่น น้ำมันหล่อลื่นสำหรับคอมเพรสเซอร์
    Refrigeration Oil น้ำมันเกียร์ น้ำมันถ่ายเทความร้อน น้ำมันไฮโดรลิค
    น้ำมันเครื่องปั่นด้ายและทอผ้า น้ำมันเครื่องกังหัน

-   น้ำมันอุตสาหกรรมการขึ้นรูปโลหะ (Metal Processing Fluids) เช่น
    น้ำมันหล่อลื่นสำหรับเครื่องตัด เจียร์ น้ำมันหล่อเย็น (Quench Oil) น้ำมันป้องกันสนิม
    เป็นต้น

ยางมะตอย

  ใช้ในงานสร้างทาง ลาดถนน

  ผลิตภัณฑ์พลอยได้

  สารอะโรมาติกส์ (Extract)               ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง เช่น ยางรถยนต์
  ยางขอบกระจก พื้นรองเท้า เป็นต้น

  สารอะโรมาติกส์มลพิษต่ำ (TDAE) ใช้ในผลิตภัณฑ์ยาง ตามข้อบังคับของกลุ่มประเทศ EU

  VGO                                      เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันดีเซล

  กำมะถัน                                            
  เป็นวัตถุดิบในการผลิตผงซักฟอก กรดกำมะถัน

  ไขพาราฟิน                                        
   เป็นวัตถุดิบในการผลิตเทียนไข เครื่องสำอาง และใช้เคลือบกระดาษภาชนะบรรจุ

  หีบห่อ

  แนฟทา                                                
  เป็นวัตถุดิบในการผลิตน้ำมันเบนซิน และน้ำมันอากาศยาน

3.1.4 การประกอบธุรกิจการผลิตไฟฟ้า 

บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 55
เป็นบริษัทผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมแบบโคเจน
เนอเรชั่นโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Combined-Cycle Co-generation Power
Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 118 เมกะวัตต์

และไอน้ำ 168 ตันต่อชั่วโมงโดย บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ จำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. จำนวน 41
เมกะวัตต์ และจำหน่ายไฟฟ้าส่วนที่ เหลือและไอน้ำให้แก่บริษัทฯ บจ.ไทยพาราไซลีน และบมจ.
ไทยลู้บเบส โดยมีมูลค่าขายสุทธิคิดเป็นร้อยละ 75 จากการจำหน่ายไฟ ฟ้าและไอน้ำให้แก่ บมจ.
ไทยลู้บเบส บจ.ไทยพาราไซลีน และบริษัทฯ ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้าและไอน้ำระยะยาว
และอีกร้อยละ 25 จากการจำหน่ายไฟฟ้าให้แก่ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้ามีระยะเวลา
25 ปี สัญญาซื้อขายไฟฟ้าของบจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ช่วยรักษาความมั่นคงทางรายได้ให้แก่บริษัทฯ
เป็นอย่างยิ่งโดยมีข้อตกลงที่ลูกค้าจะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้บริษัทฯ ตามปริมาณไฟฟ้าขั้นต่ำที่กำหนด
(Take-or-Pay) สำหรับไฟฟ้าเฉลี่ยที่ร้อยละ 70 และไอน้ำเฉลี่ยที่ร้อยละ 85
นอกจากนี้ภายใต้สัญญาซื้อขายไฟฟ้ากับกฟผ. ซึ่งกฟผ. ตกลงชำระค่ากำลังการผลิต (Capacity
Payment) ให้แก่ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
เพื่อครอบคลุมต้นทุนคงที่ภาระหนี้สินและผลตอบแทนแก่บริษัทฯ และค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy
Payment) ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ในสัญญา อนึ่งในด้านการบริหารงานบริษัทฯ
เป็นผู้ดูแลบริหารงานให้ บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ เนื่องจาก บจ. ไทยออยล์เพาเวอร์
ไม่มีพนักงานเป็นของตนเอง

บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 24 และบจ. ไทยออยล์เพาเวอร์ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ
56 นั้น เป็นบริษัทผลิตไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมโดยใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง
(Natural Gas-fired Combined-Cycle Power Plant) ด้วยกำลังการผลิตไฟฟ้า 700
เมกะวัตต์และจำหน่ายไฟฟ้าที่ผลิตได้ทั้งหมดให้ กฟผ. ภายใต้สัญญาการซื้อขายไฟฟ้าซึ่งมีระยะเวลา
25 ปีโดยมีข้อตกลงที่ กฟผ. จะต้องชำระค่าไฟฟ้าให้ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ตามกำลังการผลิตไฟฟ้าที่กำหนดในสัญญา (Take-or-Pay ร้อยละ 100) สัญญายังระบุให้ กฟผ.
จ่ายค่าความพร้อมจ่ายพลังไฟฟ้า (Availability Payment) ให้แก่ บจ. ผลิตไฟฟ้าอิสระ
ในจำนวนที่ตกลงกันเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายคงที่ ภาระหนี้สินและผลตอบแทนแก่บริษัทฯ และระบุให้
กฟผ. จ่ายค่าพลังงานไฟฟ้า (Energy Payment) ตามสูตรคำนวณที่ระบุไว้ตามข้อสัญญา

3.1.5 ธุรกิจการขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี 

บจ. ไทยออยล์มารีน ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 100
เป็นบริษัทที่ดำเนินธุรกิจขนส่งผลิตภัณฑ์น้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีด้วยเรือขนส่งทางน้ำทั้งภายในและต่างประเทศ
ในปัจจุบัน บจ. ไทยออยล์มารีน เป็นเจ้าของเรือบรรทุกน้ำมันและปิโตรเคมีขนาดใหญ่จำนวน 6 ลำ
ที่มีความสามารถในการบรรทุกรวมได้ประมาณ 63,250 ตันบรรทุก (Deadweight Ton)
โดยเน้นการให้บริการขนส่งในภูมิภาคเอเชีย เช่น เวียดนาม สิงคโปร์ อินโดนีเซีย
สาธารณรัฐประชาชนจีน เกาหลีใต้ อินเดีย พม่า ฟิลิปปินส์ และ บังคลาเทศ
ซึ่งได้รับการยอมรับจากลูกค้ารายใหญ่ เช่น เชลล์ บีพี และเชฟรอน โดยลูกค้าของ บจ.
ไทยออยล์มารีน ได้แก่ กลุ่ม ปตท. และผู้ค้าต่างประเทศอื่นๆ (International Traders)

บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย ซึ่งบริษัทฯ ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 9.19
เป็นบริษัทขนส่งน้ำมันทางท่อด้วยระบบท่อลำเลียงที่สามารถขนส่งผลิตภัณฑ์ได้หลายชนิด
(Multiple-Product Pipeline) ขนาดความยาว 255 กิโลเมตร
โดยสามารถขนส่งน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่ว น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน และน้ำมันดีเซล
จากสถานีส่งน้ำมันต้นทางที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี ซึ่งใกล้กับโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ
และโรงกลั่นน้ำมันของเอสโซ่ เพื่อลำเลียงไปยังคลังปลายทางที่อำเภอลำลูกกา จังหวัดปทุมธานี
และที่อำเภอเสาไห้ จังหวัดสระบุรี นอกจากนี้ บจ. ท่อส่งปิโตรเลียมไทย
ยังได้ขยายเครือข่ายระบบท่อเพิ่มเติมอีก 2 เส้นทาง ได้แก่ 
โครงการต่อท่อเชื่อมลำลูกกา-สนามบินสุวรรณภูมิ (Airport Dedicated Line) ระยะทางยาว
37.5 กิโลเมตร เพื่อให้บริการขนส่งน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจากคลังน้ำมันที่อำเภอลำลูกกา
จังหวัดปทุมธานี ไปยังท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และโครงการต่อท่อเชื่อมมาบตาพุด-ศรีราชา (MTP
Feederline) ระยะทางยาว 67 กิโลเมตร
ซึ่งเชื่อมต่อท่อลำเลียงจากท่อหลักจากอำเภอศรีราชาไปยังเขตมาบตาพุดเพื่อใช้ในการรับผลิตภัณฑ์น้ำมันจากโรงกลั่นน้ำมัน
PTTAR

ภายหลังจากที่ บจ. ปิโตรนาสรีเทล (ประเทศไทย) ได้เข้าซื้อหุ้นเพิ่มทุนของ Thappline ในวันที่
22 กุมภาพันธ์ 2550 ทำให้สัดส่วนการถือหุ้นใน Thappline ลดจากร้อยละ 9.4 เป็นร้อยละ
9.19 

3.1.6 ธุรกิจด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

บจ. พีทีที ไอซีที โซลูชั่น ซึ่งบริษัทฯ เข้าไปถือหุ้นอยู่ร้อยละ 20 ในเดือนกรกฎาคม 2549
เป็นบริษัทที่จัดขึ้นตามนโยบายการสร้างความร่วมมือ และเพิ่มมูลค่าภายในกลุ่ม ปตท.
ด้วยการบริหารจัดการและลงทุนด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
และให้บริหารทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ
ซึ่งจะประกอบด้วยการวางระบบ การให้คำปรึกษา
การจัดหาและการจัดส่งบุคลากรเพื่อดูแลและให้บริการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารซึ่งในช่วงแรกจะให้บริการแก่
บมจ. ปตท. และกลุ่มปตท. ในอนาคตจะให้บริการแก่บุคคลภายนอก

3.2 ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

ภาวะตลาดและเศรษฐกิจโลก

ปี 2552 โลกต้องเผชิญกับภาวะเศรษฐกิจถดถอยอย่างรุนแรง
เนื่องจากวิกฤตการเงินโลกที่เริ่มต้นขึ้นเมื่อเดือนกันยายน 2551 ในสหรัฐอเมริกา
ซึ่งส่งผลให้สถาบันการเงินต่างๆ ทั่วโลกต้องขาดทุนจำนวนมหาศาล
บริษัทยักษ์ใหญ่หลายแห่งทั่วโลกต้องปิดตัวหรือทำการควบรวมกิจการ
การลงทุนของภาคเอกชนก็ต้องหยุดชะงักหรือเลื่อนออกไปขณะที่ค่าใช้จ่ายและการบริโภคหดตัวลง
เนื่องจากรายได้ของผู้บริโภคปรับลดลงและมีการเลิกจ้างงานเพิ่มมากขึ้น
ล้วนแล้วแต่เป็นปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนในตลาด
และทำให้ดัชนีตลาดหลักทรัพย์และราคาน้ำมันดิบปรับลดลงอย่างมากในช่วงปลายปี 2551
เชื่อมต่อกับไตรมาสที่ 1 ของปี 2552

ตั้งแต่ไตรมาสที่ 2 เป็นต้นมา เศรษฐกิจในหลายประเทศเริ่มกลับมาขยายตัวอีกครั้ง
หลังจากรัฐบาลทั่วโลกอัดฉีดเงินจำนวนมหาศาลเข้าสู่ระบบการเงินเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ
และธนาคารกลางของแต่ละประเทศก็ปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายมาอยู่ที่ระดับต่ำสุดเป็นประวัติการณ์
ซึ่งช่วยให้เกิดการกระตุ้นการลงทุนในประเทศและการใช้จ่ายของประชาชน
บรรเทาความกังวลเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจถดถอย และสร้างความเชื่อมั่นของนักลงทุน

เศรษฐกิจโลกในปี 2553 มีโอกาสขยายตัวอย่างค่อยเป็นค่อยไปในอัตรา ประมาณร้อยละ 3
โดยกองทุนการเงินระหว่างประเทศ (IMF) คาดการณ์ว่า
เศรษฐกิจของประเทศที่พัฒนาแล้วจะขยายตัวที่ประมาณร้อยละ 1.25 ในขณะที่ประเทศที่กำลังพัฒนา
นำโดยจีนและอินเดีย จะเติบโตในอัตราที่เร็วกว่าที่ประมาณร้อยละ 5 โดยเชื่อว่า
ภาคการเงินทั่วโลกยังคงมีความเสี่ยงอยู่ เนื่องจาก
ภาคธนาคารยังมีภาระต้องจัดการกับหนี้เสียอีกจำนวนมาก ดังนั้นไทยออยล์เห็นว่า
การช่วยเหลือของรัฐบาลประเทศต่างๆผ่านแผนกระตุ้นเศรษฐกิจ ยังคงมีความจำเป็นอยู่
และหากการช่วยเหลือของรัฐบาลต้องหยุดชะงักลงไป
จะเป็นความเสี่ยงหลักที่อาจส่งผลกระทบต่อการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจได้ นอกจากนี้
ตัวเลขอัตราการว่างงานที่สูงมากทั่วโลก ส่งผลให้การใช้จ่ายของประชาชนลดลง
ซึ่งส่งผลให้การขยายตัวทางเศรษฐกิจจะเป็นไปอย่างช้าๆ โดยไทยออยล์คาดว่า
อัตราการว่างงานในประเทศที่พัฒนาแล้ว น่าจะอยู่ในระดับสูงไปตลอดปี

ในปี 2553 รัฐบาลต่างๆ ทั่วโลก
จะต้องเผชิญกับความท้าทายในเรื่องนโยบายเกี่ยวกับการยุติมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ โดยแบ่งเป็น
2 แนวทาง คือดำเนินแผนกระตุ้นเศรษฐกิจรอบใหม่เพื่อให้เศรษฐกิจฟื้นตัวอย่างแท้จริง
โดยแลกกับความเสี่ยงกับการที่หนี้ของรัฐบาลที่จะปรับเพิ่มขึ้น
หรือตัดสินใจชะลอมาตรการการช่วยเหลือภาคธุรกิจสถาบันการเงินและประชาชน
โดยผ่านการลดการอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบและการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย
แต่ต้องเผชิญความเสี่ยงกับการที่เศรษฐกิจอาจจะชะลอตัวลงอีกและสถาบันการเงินอาจจะกลับมามีปัญหาอีกครั้ง
คาดหมายว่า ประเทศที่กำลังพัฒนา เช่น จีนและอินเดีย
น่าจะสามารถดำเนินนโยบายการเงินแบบตึงตัว ได้ก่อนประเทศที่พัฒนาแล้ว
เนื่องจากระบบเศรษฐกิจมีปัญหาน้อยกว่า ในขณะที่ประเทศที่พัฒนาแล้วที่เศรษฐกิจถดถอยรุนแรงกว่า
รัฐบาลในประเทศเหล่านั้นน่าจะยังคงดำเนินนโยบายการเงินแบบผ่อนปรนไปได้อีกระยะหนึ่ง
เพื่อให้เศรษฐกิจฟื้นตัวอย่างยั่งยืน
นอกจากนี้ยังไม่มีปัญหาเรื่องภาวะเงินเฟ้อมากดดันให้ต้องรีบออกจากมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ
โดยคาดว่าสหรัฐฯ น่าจะเป็นประเทศสุดท้ายที่จะปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ย (ในช่วงกลางปี 2553)
ซึ่งจะส่งผลให้ค่าเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ อ่อนค่าในระยะยาว

3.2.1 ภาวะอุตสาหกรรมน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูป

[]

ราคาน้ำมันปรับตัวลดลงอย่างมากในช่วงต้นปี 2552
เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันที่ปรับลดลงทั่วโลก
ส่งผลให้ปริมาณน้ำมันคงคลังทั่วโลกปรับเพิ่มสูงขึ้นจนทำสถิติสูงสุดในรอบหลายปี
ขณะที่ความกังวลเกี่ยวกับภาวะเศรษฐกิจถดถอยและความไม่มั่นใจของนักลงทุนในตลาด
ส่งผลให้เงินทุนไหลออกจากตลาดน้ำมันและตลาดหุ้นมายังตลาดเงินที่มีความเสี่ยงต่ำกว่า

ในไตรมาสที่ 2 ราคาน้ำมันปรับเพิ่มขึ้นอีกครั้ง
หลังตัวเลขเศรษฐกิจทั่วโลกมีแนวโน้มที่ดีขึ้นจากการอัดฉีดเงินกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลต่างๆ
ส่งผลให้นักลงทุนมีความเชื่อมั่นและเคลื่อนย้ายเงินเข้ามาลงทุนในตลาดน้ำมันและตลาดหุ้นเนื่องจากมีความเชื่อว่า
ราคาน้ำมันในอนาคตจะปรับเพิ่มสูงขึ้นและสามารถทำกำไรจากการเข้ามาลงทุนในตลาดน้ำมันได้
จะเห็นได้ว่า ราคาน้ำมันที่ปรับเพิ่มสูงขึ้นมาอยู่ที่เหนือระดับ 70 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรลในช่วงนั้นไม่ได้เกิดจากปัจจัยพื้นฐานเป็นหลัก
เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันทั่วโลกยังคงทรงตัวอยู่ในระดับต่ำ (ปรับลดลง 1.35
ล้านบาร์เรลต่อวันจากปีก่อน) ขณะที่ปริมาณน้ำมันคงคลังยังคงอยู่ในระดับสูง ส่วนปัจจัยอื่นๆ
ที่เคยมีผลกระทบต่อราคาน้ำมัน เช่น ความขัดแย้งทางการเมืองในประเทศผู้ผลิตน้ำมันดิบ
ฤดูเฮอริเคนในมหาสมุทรแอตแลนติก เป็นต้น ก็ไม่ส่งผลกระทบต่อราคาน้ำมันมากนักในช่วงปีที่ผ่านมา

ราคาน้ำมันดิบที่ปรับเพิ่มสูงขึ้นจากช่วงต้นปีนั้นเกิดจากการเก็งกำไรของนักลงทุนส่งผลให้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปปรับเพิ่มสูงขึ้นเช่นกัน
แต่เป็นการปรับเพิ่มขึ้นในอัตราที่น้อยกว่าราคาน้ำมันดิบ
เนื่องจากราคาน้ำมันสำเร็จรูปได้รับผลกระทบจากปัจจัยพื้นฐาน (อุปสงค์และอุปทานในตลาด)
โดยตรง เนื่องจากมีอุปสงค์น้ำมันสำเร็จรูปในตลาดไม่มากนัก
จึงส่งผลให้ส่วนต่างระหว่างราคาน้ำมันสำเร็จรูปและน้ำมันดิบในปีนี้อยู่ในระดับที่ต่ำกว่าปีก่อนมาก

ส่วนในปี 2553 ไทยออยล์คาดการณ์ว่า ราคาน้ำมันดิบจะยังคงผันผวน และเฉลี่ยอยู่ที่ 75-80
เหรียญสหรัฐฯ ต่อบาร์เรล ปรับสูงขึ้นจากราคาเฉลี่ยในปี 2552 ที่ประมาณ 60 เหรียญสหรัฐฯ
ต่อบาร์เรล จากความต้องการใช้น้ำมันของโลกที่มีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้น
ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก ซึ่งจะส่งผลให้ปริมาณน้ำมันคงคลังทั่วโลกที่อยู่ในระดับสูงตลอดปี
2552 เริ่มปรับลดลง โดยการเคลื่อนไหวของราคาน้ำมันดิบน่าจะยังคงผันผวน
ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยสำคัญดังต่อไปนี้

อุปสงค์น้ำมันสำเร็จรูป: การใช้น้ำมันของโลกในปี 2553
มีแนวโน้มปรับตัวสูงขึ้นโดยสำนักงานพลังงานสากล (IEA)
ประมาณการความต้องการใช้น้ำมันของโลกในปี 2553 จะอยู่ที่เฉลี่ยประมาณ 86.30
ล้านบาร์เรลต่อวัน ปรับเพิ่มขึ้น 1.44 ล้านบาร์เรลต่อวัน จากปี 2552
โดยส่วนใหญ่มาจากประเทศที่กำลังพัฒนา เช่น จีน อินเดีย
และตะวันออกกลางในขณะที่ความต้องการใช้น้ำมันของสหรัฐฯ
และยุโรปแม้ว่าจะกลับมาขยายตัวอีกครั้งแต่ก็ปรับเพิ่มขึ้นไม่มากนักและยังต้องใช้เวลาอีกหลายปี
กว่าความต้องการใช้จะกลับมาสู่ระดับก่อนเกิดวิกฤตเศรษฐกิจอีกครั้ง

อุปทานน้ำมันดิบและบทบาทของโอเปค: กำลังการผลิตน้ำมันดิบส่วนเกินในตลาดคาดว่าจะยังคงมีอยู่
แต่จะค่อยๆ เข้าสู่ภาวะสมดุลเมื่อความต้องการใช้น้ำมันของโลกปรับเพิ่มขึ้น
โดยโอเปคจะติดตามสถานกาณ์ราคาน้ำมันอย่างใกล้ชิด
และพร้อมที่จะปรับเพิ่มเพดานการผลิตอย่างทันท่วงที
เพื่อรักษาระดับราคาน้ำมันไม่ให้สูงเกินไปจนทำให้การใช้น้ำมันหดตัวลงอย่างหนัก
เหมือนเช่นที่เกิดขึ้นในปี 2551 ไทยออยล์คาดว่า โอเปคน่าจะยังคงรักษาเพดานการผลิตที่ระดับ
24.84 ล้านบาร์เรลต่อวัน ไปจนถึงกลางปีหน้า
จนกว่าปริมาณน้ำมันดิบคงคลังทั่วโลกเริ่มลดลงกลับเข้าสู่ระดับปกติ

ปริมาณน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปคงคลัง:
ปริมาณน้ำมันคงคลังทั่วโลกปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องนับจากปลายปี 2551
โดยเฉพาะน้ำมันดีเซลคงคลังที่มีอยู่ในระดับที่สูงมากเป็นประวัติการณ์
ทั้งที่เก็บไว้ในถังและเรือเดินทะเลขนาดใหญ่ โดยปริมาณน้ำมันคงคลังน่าจะค่อยๆ ปรับลดลง
ซึ่งจะเริ่มเห็นชัดเจนขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี 2553
หลังจากที่การใช้น้ำมันเริ่มฟื้นตัวตามสภาวะเศรษฐกิจที่จะปรับตัวดีขึ้น ไทยออยล์คาดว่า
ในช่วงกลางปี ปริมาณน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปคงคลังน่าจะลดลงกลับเข้าสู่สภาวะปกติได้

กำลังการผลิตของโรงกลั่นในภูมิภาค: ในปี 2553
กำลังการผลิตน้ำมันของโรงกลั่นน้ำมันในภูมิภาคจะปรับเพิ่มขึ้นอีก 1 ล้านบาร์เรล ต่อวัน
หลังจากที่ปรับเพิ่มขึ้นไปแล้วถึง 1.6 ล้านบาร์เรลต่อวัน ในปี 2552
ซึ่งกำลังการผลิตส่วนใหญ่ที่เพิ่มขึ้นมาจากจีนและอินเดีย
โดยกำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้นนั้นจะกดดันให้โรงกลั่นในภูมิภาค รวมทั้งในยุโรปและสหรัฐฯ
ที่เป็นโรงกลั่นที่มีค่าใช้จ่ายดำเนินงานสูง ไม่ทันสมัยและไม่ครบวงจร
อาจจะต้องปรับลดการผลิตลงอย่างต่อเนื่องในขณะที่โรงกลั่นที่ไม่มีกำไรอาจจะต้องปิดตัวไปอย่างถาวร
ดังที่เริ่มเห็นตัวอย่างบ้างแล้วในสหรัฐฯ ที่มีโรงกลั่นปิดตัวลดงไปจากภาวะขาดทุนสะสมในช่วงปลายปี
2552 ไทยออยล์คาดว่า สถานการณ์การผลิตของโรงกลั่นในปี 2553 น่าจะปรับตัวดีขึ้นจากปี 2552
หลังจากที่ความต้องการใช้น้ำมันทั่วโลกมีทิศทางสูงขึ้นและอุปทานส่วนเกินน่าจะปรับลดลง
จากการลดกำลังการผลิตของโรงกลั่นที่มีผลการดำเนินงานไม่คุ้มทุน

การเก็งกำไรของกองทุน และการเคลื่อนย้ายเงินลงทุน: ในปี 2553 ไทยออยล์คาดว่า
นักลงทุนจะยังคงเคลื่อนย้ายเงินลงทุนมายังตลาดน้ำมันเพิ่มขึ้น
เนื่องจากสภาพคล่องในตลาดที่มีอยู่อย่างเหลือเฟือ
จากการอัดฉีดเงินจำนวนมากเข้าสู่ระบบเงินโดยรัฐบาลทั่วโลก ในขณะที่ภาคเศรษฐกิจจริง (Real
Sector) ยังคงเปราะบางทำให้นักลงทุนยังไม่กล้านำเงินเข้าไปลงทุนซื้อสินทรัพย์ถาวร
รวมทั้งนักลงทุนยังคงมีความอ่อนไหวต่อข่าวการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
ซึ่งจะส่งผลให้การเคลื่อนย้ายเงินในตลาดเงิน ตลาดหุ้นและตลาดน้ำมัน มีมากขึ้น นอกจากนี้
ค่าเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ ในปี 2553 มีแนวโน้มอ่อนค่า
จะเป็นอีกปัจจัยที่ส่งผลให้มีการลงทุนในตลาดน้ำมันเพิ่มขึ้น
เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการอ่อนค่าของเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐฯ และเงินเฟ้อ ซึ่งปัจจัยเหล่านี้
จะเป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบในปี 2553 มีความผันผวนมากขึ้น โดยเชื่อว่า
มาตรการของรัฐบาลสหรัฐฯ
ในการป้องกันการเก็งกำไรในตลาดสินค้าโภคภัณฑ์จะยังไม่สามารถป้องกันการเก็งกำไรของนักลงทุนได้

สถานการณ์การเมืองภายในประเทศผู้ผลิตน้ำมันดิบ: ปัญหาโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน
กับชาติตะวันตกและเหตุการณ์ความไม่สงบภายในประเทศของไนจีเรีย น่าจะยังคงดำเนินต่อไปในปี
2553 แต่ผลกระทบต่อราคาน้ำมันนั้น ไม่น่าจะมากนัก
ในภาวะที่กำลังการผลิตน้ำมันดิบส่วนเกินในตลาดยังมีอยู่ค่อนข้างมาก ดังนั้นไทยออยล์คาดว่า
ปัญหาการเมืองที่เกิดขึ้น น่าจะส่งผลให้ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นเฉพาะในช่วงสั้นๆ เท่านั้น

สภาพภูมิอากาศ: ความต้องการใช้น้ำมันเบนซินจะปรับสูงขึ้นในช่วงฤดูท่องเที่ยวหน้าร้อนของสหรัฐฯ
(ปลายพ.ค. – ส.ค.) ส่วนการใช้น้ำมันดีเซลเพื่อทำความร้อนจะปรับสูงขึ้นในช่วงฤดูหนาว (ธ.ค.
– มี.ค.)ซึ่งปกติจะเป็นช่วงที่ราคาน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลทั่วโลก ปรับตัวสูงขึ้นตามลำดับ
ส่วนฤดูกาลเฮอริเคนในมหาสมุทรแอตแลนติก (ก.ค. –
พ.ย.)อาจจะส่งผลให้ราคาน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปปรับตัวสูงขึ้นได้ในระยะสั้น
ถ้าพายุเฮอริเคนส่งผลทำให้การผลิตน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติในบริเวณอ่าวเม็กซิโกต้องหยุดดำเนินการชั่วคราวหรือเกิดความเสียหาย
อย่างเช่น พายุเฮอริเคนแคทรีน่า ในปี 2548

ภาวะตลาดน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศไทย

ผลพวงจากวิกฤตเศรษฐกิจโลกได้ส่งผลกระทบต่อการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทยด้วยเช่นกันโดยในปี2552
เศรษฐกิจไทยหดตัวลงมากถึงร้อยละ 3 เมื่อเทียบกับปีก่อน (สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
กระทรวงการคลัง วันที่ 23 พฤศจิกายน 2552)
ซึ่งส่งผลให้การใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวมในประเทศชะลอตัวลง
โดยเฉพาะปริมาณการใช้น้ำมันอากาศยานปรับตัวลดลงถึงร้อยละ 6
เนื่องจากสถานการณ์ความไม่สงบทางการเมืองในประเทศและปัญหาไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่ 2009
ส่งผลให้จำนวนนักท่องเที่ยวปรับลดลง เช่นเดียวกับปริมาณการใช้น้ำมันเตาที่ปรับลดลง
เนื่องจากโรงไฟฟ้าเปลี่ยนไปใช้ก๊าซธรรมชาติในการผลิตไฟฟ้าเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม เมื่อเทียบกับปี
2551 ปริมาณการใช้น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลได้ปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 5 และร้อยละ 3 ตามลำดับ
อันเป็นผลมาจากนโยบายควบคุมราคาของภาครัฐ
เนื่องจากราคาน้ำมันในตลาดโลกที่ปรับลดลงมากในช่วงต้นปี
ขณะที่ก๊าซปิโตรเลียมเหลวมีปริมาณการใช้เพิ่มขึ้นร้อยละ 5
ส่งผลให้ต้องมีการนำเข้าก๊าซปิโตรเลียมเหลวเพิ่มขึ้น

[]

  ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

ทางด้านอุปทานน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศในปี 2552 โรงกลั่นในประเทศมีปริมาณการกลั่นรวมอยู่ที่
943,098 บาร์เรล ต่อวัน โดยปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 2 จากปี 2551 เนื่องจาก
การขยายกำลังการผลิตของ บมจ. ปตท. อะโรเมติกส์และการกลั่น ในช่วงครึ่งแรกของปี 2552
โดยในปี 2552 ไทยออยล์ยังคงมีสัดส่วนการกลั่นเป็นอันดับหนึ่งของประเทศ คิดเป็นร้อยละ 29
ของปริมาณการกลั่นรวมของทั้งประเทศ

[]

  ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

เศรษฐกิจไทยในปี 2553
มีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้นตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกโดยสำนักงานเศรษฐกิจการคลังกระทรวง

การคลัง (28 ก.ย. 52) ประมาณการเศรษฐกิจไทยในปี 2553 จะเติบโตร้อยละ 3.3
เมื่อเทียบกับปี 2552
โดยการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยจะส่งผลให้การบริโภคน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศโดยรวมปรับสูงขึ้นด้วย
ไทยออยล์ คาดการณ์ว่าการใช้น้ำมันสำเร็จรูปโดยรวมในประเทศ ในปี 2553
จะปรับเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 2 จากปี 2552
โดยความต้องการใช้น้ำมันอากาศยานจะปรับตัวสูงขึ้นมาก หลังจากหดตัวมากถึงร้อยละ 6 ในปี
2552 ส่วนการใช้ก๊าซหุงต้มก็คาดว่าน่าจะยังคงขยายตัวเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
จากนโยบายภาครัฐที่ยังคงตรึงราคาก๊าซหุงต้มต่อไป อย่างไรก็ตาม
เศรษฐกิจไทยก็ยังคงมีปัจจัยเสี่ยง หากแผนกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลไม่เป็นไปตามแผนที่วางไว้
และการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยเร็วหรือมากกว่าที่คาดไว้
รวมถึงปัญหาทางการเมืองในประเทศและปัญหาจากประเด็นการพิจารณากรณีผลกระทบสิ่งแวดล้อมในเขตพื้นที่อุตสาหกรรมนิคมมาบตาพุดที่อาจจะส่งผลกระทบต่อการตัดสินใจลงทุนของภาคเอกชน
รวมทั้งธุรกิจการท่องเที่ยวในประเทศด้วย
ด้านปริมาณการผลิตน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศมีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้นเช่นกัน
จากการขยายกำลังการผลิตของโรงกลั่นในประเทศในปี 2552 ที่ผ่านมา
ซึ่งจะส่งผลให้การแข่งขันในตลาดภายในประเทศทวีความรุนแรงขึ้น
ประกอบกับนโยบายของภาครัฐที่ผลักดันให้มีการใช้พลังงานทดแทนมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
เอทานอลและไบโอดีเซล

3.2.2 ภาวะอุตสาหกรรมอะโรเมติกส์

ตลาดอะโรมาติกส์ในปี 2552 ค่อนข้างผันผวน
เนื่องจากอุปสงค์หดตัวอย่างหนักจากภาวะเศรษฐกิจถดถอยทั่วโลก โดยในไตรมาสที่ 1
ส่วนต่างราคาสารเบนซีนกับวัตถุดิบยังคงติดลบ
ทำให้โรงอะโรมาติกส์หลายแห่งในภูมิภาคตัดสินใจลดกำลังการผลิตลง
ขณะที่ความต้องการของสารพาราไซลีนกลับเข้ามาในตลาดเร็วกว่าที่คาด
ส่งผลให้อุปทานสารพาราไซลีนเกิดภาวะตึงตัวและผลักดันให้ราคาปรับเพิ่มสูงขึ้นอย่างมากจนถึงเดือนกรกฎาคม

อย่างไรก็ตามราคาผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ได้ปรับลดลงอย่างรวดเร็วในช่วงปลายไตรมาสที่ 3
เนื่องจากมีอุปทานเข้ามาในตลาดเพิ่มเติมหลังโรงอะโรมาติกส์จากประเทศจีน 4
แห่งและจากตะวันออกกลาง 1 แห่งเริ่มเปิดดำเนินการและสามารถเดินเครื่องได้เต็มกำลังการผลิต
ส่วนในช่วงไตรมาสที่ 4 ราคาผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ก็ปรับขึ้นมาอีกครั้ง
หลังจากที่มีโรงกลั่นหลายแห่งลดการผลิตลง ส่งผลให้วัตถุดิบสำหรับโรงอะโรมาติกส์ขาดหายไปด้วย
ประกอบกับเกิดภาวะแนฟธาขาดแคลนในตลาด
ทำให้ราคาแนฟธาซึ่งใช้เป็นวัตถุดิบป้อนโรงอโรมาติกส์ปรับเพิ่มสูงขึ้น
และเป็นผลกระทบให้ราคาอะโรเมติกส์ปรับเพิ่มสูงขึ้นไปด้วยในช่วงปลายปี

ส่วนในปี 2553 ความต้องการใช้ผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์มีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้น
ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก โดยไทยออยล์คาดว่า
ความต้องการใช้ผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์น่าจะขยายตัวได้ในอัตราร้อยละ 3 ถึง 5 เทียบจากปีก่อน
เนื่องจากผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์เป็นผลิตภัณฑ์ที่นำมาใช้ในการผลิตสินค้าอุปโภคที่จำเป็นต่อชีวิตประจำวัน
ได้แก่ สิ่งทอ บรรจุภัณฑ์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์
รวมถึงชิ้นส่วนในอุตสาหกรรมรถยนต์และอุตสาหกรรมก่อสร้าง ซึ่งการขยายตัวทางเศรษฐกิจ
และมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ ทั่วโลก
จะส่งผลให้การผลิตสินค้าในอุตสาหกรรมเกี่ยวเนื่องเหล่านี้ปรับตัวสูงขึ้นด้วย

ส่วนด้านอุปทานของโรงอะโรมาติกส์ในภูมิภาคมีแนวโน้มปรับตัวเพิ่มขึ้นในปี 2553
หลังจากที่มีโรงอะโรมาติกส์ใหม่ในภูมิภาคบางแห่งได้เปิดดำเนินการไปแล้วในปี 2552 นอกจากนี้
มีโรงอะโรมาติกส์อีก 2 แห่ง ในประเทศจีนและตะวันออกกลาง ที่จะเริ่มเปิดดำเนินการในปี 2553
ซึ่งจะส่งผลให้เกิดอุปทานในตลาดมากขึ้น และเป็นปัจจัยกดดันราคาอะโรมาติกส์ในปี 2553
และอัตรากำลังการผลิตของโรงอะโรมาติกส์ในภูมิภาคโดยรวมให้ปรับลดลง อย่างไรก็ตาม
ราคาอะโรมาติกส์อาจจะได้รับแรงสนับสนุนและปรับตัวสูงขึ้นได้
หากโรงอะโรมาติกส์ใหม่เลื่อนการเปิดดำเนินการออกไป
รวมทั้งปัญหาวัตถุดิบตั้งต้นไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้
ถ้าโรงกลั่นน้ำมันยังคงกำลังการผลิตไว้ที่ระดับต่ำ
ประกอบกับโรงโอลิฟินส์ที่ใช้แนฟทาเป็นวัตถุดิบตั้งต้นลดการผลิตลง
เนื่องจากไม่สามารถแข่งขันกับโรงโอลิฟินส์ในแถบตะวันออกกลางที่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นวัตถุดิบได้ซึ่งปัญหาดังกล่าวอาจจะส่งผลให้การผลิตผลิตภัณฑ์อะโรมาติกส์ต้องปรับลดลง
ซึ่งอาจส่งผลให้ราคาอะโรมาติกส์ปรับตัวกลับมาได้ในช่วงกลางปี 2553

3.2.3 ภาวะอุตสาหกรรมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

จากวิกฤตเศรษฐกิจโลกที่เริ่มต้นขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี 2551
ได้ส่งผลให้อุปสงค์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในภูมิภาคชะลอตัวลงอย่างมาก
ซึ่งส่งผลต่อเนื่องมาถึงช่วงครึ่งแรกของปี 2552 อย่างไรก็ดี ภาวะเศรษฐกิจที่เริ่มฟื้นตัว
มีส่วนช่วยให้ความต้องการใช้น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานโดยรวมในช่วงครึ่งหลังของปี 2552 ปรับตัวดีขึ้น
โดยความต้องการใช้น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานโดยรวมในประเทศได้ปรับตัวเพิ่มขึ้น ร้อยละ 3
เมื่อเทียบกับปี 2551 ส่วนทางด้านอุปทานน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในปี 2552 ได้ปรับลดลง
เนื่องมาจากการที่โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในสหรัฐฯ และยุโรปหลายแห่ง ได้ปิดตัวลง
จากความไม่คุ้มทุน เนื่องจากอุปสงค์ในสหรัฐฯ และยุโรป ได้ปรับตัวลดลงเป็นอย่างมาก
ส่งให้โรงกลั่นทางตะวันตกจำเป็นต้องส่งออกผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานมายังทวีปเอเชีย
ที่ยังคงมีอุปสงค์ในระดับสูง แต่ด้วยระยะทางการขนส่งที่ค่อนข้างไกล
จึงทำให้โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในสหรัฐฯ และยุโรป ไม่สามารถแข่งขันกับ
โรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในเอเชียได้
จึงเป็นที่มาของการปิดตัวลงของโรงกลั่นน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในสหรัฐฯ และยุโรป
ส่งผลให้ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานปรับตัวดีขึ้นในช่วงครึ่งหลังของปี 2552 เป็นต้นมา

ไทยออยล์คาดว่า ในปี 2553 ความต้องการน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานในภูมิภาคจะปรับตัวสูงขึ้นร้อยละ
4-5 จากสภาวะเศรษฐกิจที่ปรับตัวดีขึ้น และความต้องการใช้ในประเทศจะปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 3
ทั้งนี้ การปรับเพิ่มขึ้นของอุปสงค์น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน
ส่วนใหญ่จะเป็นการปรับเพิ่มขึ้นของความต้องการน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกลุ่ม 2 และ 3 เป็นหลัก
อย่างไรก็ตาม น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกลุ่ม 1 ที่บริษัทฯ ผลิตอยู่นั้น
ยังคงมีสัดส่วนการตลาดในภูมิภาคอยู่มากถึงร้อยละ 65

ส่วนด้านอุปทานน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานนั้น
ไทยออยล์คาดว่าจะมีการทยอยปิดโรงงานที่ผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกลุ่ม 1 ลงไปบ้างในปี 2553
โดยเฉพาะในยุโรปและสหรัฐฯ เนื่องจาก อุปสงค์ส่วนใหญ่ของน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานกลุ่ม 1
อยู่ในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิก ดังนั้นการปิดตัวลงของโรงงานที่ค่าใช้จ่ายสูงในยุโรปและสหรัฐฯ
จะส่งผลให้ราคาน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานมีโอกาสปรับตัวสูงขึ้นด้วย

3.2.4 ภาวะอุตสาหกรรมไฟฟ้า

ปริมาณการใช้ไฟฟ้าในประเทศปรับตัวลดลงนับแต่เศรษฐกิจชะลอตัวในช่วงปลายปี 2551
ต่อเนื่องมาจนถึงกลางปี 2552 จากนั้นการใช้ไฟฟ้าได้เริ่มปรับสูงขึ้นอีกครั้ง
ตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจในประเทศ ส่งผลให้การใช้ไฟฟ้ารวมของประเทศในปี 2552 อยู่ที่
134,489 กิกะวัตต์ต่อชั่วโมง ซึ่งปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 0.1 จากปี 2551
โดยภาคบ้านและที่อยู่อาศัยมีการใช้ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นร้อยละ 5.3
ขณะที่ภาคอุตสาหกรรมใช้ไฟฟ้าลดลงร้อยละ 1.1 ส่วนภาคธุรกิจใช้ไฟฟ้าลดลงร้อยละ 1.6

ทางด้านกำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทยในปี 2552 (ข้อมูล ณ เดือนตุลาคม) อยู่ที่ 29,191
เมกะวัตต์ปรับลดลงร้อยละ 2.3 เมื่อเทียบกับปีก่อน
โดยแบ่งออกเป็นการผลิตของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ร้อยละ 49
ผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่ (IPP) ร้อยละ 42 ผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายย่อย (SPP) ร้อยละ 7
และนำเข้าจากประเทศเพื่อนบ้านร้อยละ 2 ทั้งนี้
โดยก๊าซธรรมชาติยังคงเป็นเชื้อเพลิงหลักในการผลิตไฟฟ้าของประเทศ โดยมีสัดส่วนคิดเป็นร้อยละ
70% ส่วนเชื้อเพลิงอื่นๆ ได้แก่ ถ่านหินและลิกไนต์ มีสัดส่วนร้อยละ 21 พลังน้ำ ร้อยละ 5
น้ำมันเตา ร้อยละ 0.5 นำเข้า ร้อยละ 1.5 และแหล่งอื่นๆ ร้อยละ 2
ส่วนค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติ (ค่าเอฟที) ในปี 2552 มีการปรับเพิ่มขึ้น 14.85 สตางค์ต่อหน่วย
มาอยู่ที่ 92.55 สตางค์ต่อหน่วย

ในปี 2553 ความต้องการพลังงานไฟฟ้าในประเทศมีแนวโน้มปรับเพิ่มขึ้นร้อยละ 4.0
เมื่อเทียบจากปี 2552
โดยเฉพาะการใช้ไฟฟ้าในภาคอุตสหกรรมและภาคธุรกิจจะเริ่มปรับสูงขึ้นอีกครั้ง
ตามภาวะเศรษฐกิจในประเทศที่ปรับตัวดีขึ้นและนโยบายของภาครัฐที่ประกาศตรึงราคาค่าไฟฟ้าผันแปรอัตโนมัติ
หรือ ค่าเอฟที ในระดับคงที่ๆปจนถึงเดือน ส.ค.

อย่างไรก็ตาม จากภาวะเศรษฐกิจในประเทศที่ชะลอตัวลง
ในช่วงปีที่ผ่านมาทางคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติได้มีการปรับปรุงแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย
พ.ศ. 2551-2564 ใหม่ (ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2)
โดยมีแผนกำลังการผลิตใหม่ในประเทศเพิ่มขึ้นเพียง 30, 155 เมกะวัตต์ (ปรับลดลงจากแผนฯ
ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 1 จำนวน 6,408 เมกะวัตต์) มาอยู่ที่ 51,792 เมกะวัตต์ ในปี 2564 ทั้งนี้
เพื่อให้ปริมาณกำลังการผลิตไฟฟ้าสำรองของประเทศอยู่ในระดับที่เหมาะสมและสอดคล้องกับสถานการณ์เศรษฐกิจที่ชะลอตัวลง
รวมทั้งช่วยลดภาระการลงทุนการขยายโครงการผลิตไฟฟ้าและระบบส่งไฟฟ้าที่ไม่จำเป็นของประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม

หมายเหตุ: กฟผ = การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย, IPP = ผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่, SPP
= ผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนราย

3.2.5 ภาวะอุตสาหกรรมตลาดเรือ

ราคาค่าระวางเรือขนส่งน้ำมันใส/ปิโตรเคมีในปี 2552 ค่อนข้างผันผวน โดยในช่วงไตรมาสที่ 1
นั้น ค่า ระวางเรือยังไม่ได้รับผลกระทบจากภาวะวิกฤตเศรษฐกิจมากนัก
โดยยังมีความต้องการใช้เรือเข้ามาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะจากประเทศจีน
ซึ่งเป็นผลมาจากการที่รัฐบาลจีนได้ออกมาตรการกระตุ้นเศรษฐกิจ
ประกอบกับมีการสั่งซื้อผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีจำนวนมากเพื่อมาเก็บเป็นสินค้าคงคลังในช่วงหลังเทศกาลปีใหม่
จากนั้น ค่าระวางเรือขนส่งน้ำมันใส/ปิโตรเคมีเริ่มปรับลดลง
ตามภาวะการชะลอตัวของภาคอุตสาหกรรม
ซึ่งส่งผลให้ความต้องการใช้เรือขนส่งน้ำมันใส/ปิโตรเคมีปรับลดลงด้วย
ประกอบกับมีเรือปิโตรเคมีใหม่ๆ เข้ามาในตลาดเป็นจำนวนมากในช่วงไตรมาสที่ 2 และ 3
ส่งผลให้ตลาดเรือมีสภาวะอุปทานมากกว่าอุปสงค์
กดดันค่าระวางเรือให้ปรับลดลงในช่วงเวลาดังกล่าว อย่างไรก็ตาม
หลังจากที่เศรษฐกิจโลกเริ่มปรับตัวดีขึ้นในช่วงไตรมาส 4
ส่งผลให้ความต้องการใช้เรือขนส่งน้ำมันใส/ปิโตรเคมีมีแนวโน้มที่ดีขึ้น

ภาวะโดยรวมของตลาดเรือมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้นในปี 2553
ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากปริมาณการค้าภายในภูมิภาคที่ขยายตัวสูงขึ้นทั้งในส่วนของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีโดยเฉพาะความต้องการเรือสำหรับการขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขนาดระหว่าง
5,000 – 10,000 DWT
โดยไทยออยล์คาดการณ์ว่าปริมาณการส่งออกและนำเข้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีภายในภูมิภาคเอเชียจะปรับตัวสูงขึ้นโดยเฉพาะจากประเทศ
จีน เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น ไทย และไต้หวัน
นอกจากนั้นปริมาณการส่งออกน้ำมันปาล์มที่เพิ่มมากขึ้นจากมาเลเซียและอินโดนีเซียไปยังจีนไทย
อินเดีย และบังคลาเทศ
ตามแนวโน้มการใช้พลังงานทดแทนที่เพิ่มขึ้นมากขึ้นก็เป็นอีกปัจจัยหนึ่งช่วยสนับสนุนความต้องการใช้เรือภายในภูมิภาค
นอกเหนือจากภาวะการค้าที่ปรับตัวดีขึ้น
ผลจากการบังคับใช้กฎข้อบังคับการเดินเรือระหว่างประเทศใหม่ที่เกี่ยวกับเรื่อง double hull
ก็เป็นอีกปัจจัยสนับสนุนแนวโน้มภาพตลาดเรือในปี 2553

3.2.6 ภาวะอุตสาหกรรมตัวทำละลาย

ปี 2552 เป็นปีที่อุตสาหกรรมสารทำละลายได้รับผลกระทบค่อนข้างสูงจากวิกฤตเศรษฐกิจ
ส่งผลให้ความต้องการในประเทศปรับลดลงอย่างมาก โดยเฉพาะอุตสาหกรรมรถยนต์ ชิ้นส่วน
ยางรถยนต์และ ผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวเนื่อง อุตสาหกรรมสารเคลือบผิวกาว หมึกพิมพ์ อุตสาหกรรมเคมี
ประกอบกับผู้ผลิตสินค้าบางรายมีการย้ายฐานการผลิตไปต่างประเทศ อย่างไรก็ตาม
การผลิตในประเทศเริ่มกระเตื้องขึ้นตั้งแต่ช่วงไตรมาสที่ 2 เนื่องจากเริ่มมีคำสั่งซื้อกลับเข้ามา
ในส่วนของอุปทานนั้นพบว่า มีการผลิตสารทำละลายในประเทศเพิ่มขึ้นเพื่อทดแทนการนำเข้า
ขณะที่อุปสงค์ปรับลดลง
ทำให้ผู้ผลิตสารทำละลายในประเทศก็จำเป็นจะต้องส่งออกผลิตภัณฑ์ไปต่างประเทศ
เพื่อช่วยลดปัญหาด้านราคาผลิตภัณฑ์ในประเทศที่เกิดการแข่งขันสูงขึ้น

ตลาดตัวทำละลายในปี 2553 มีแนวโน้มปรับตัวในทิศทางที่ดีขึ้น
เนื่องจากเศรษฐกิจทั่วโลกกลับมาขยายตัวอีกครั้ง
หลังจากที่ได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจถดถอยต่อเนื่องมาตั้งแต่ ปลายปี 2551
โดยความต้องการใช้ตัวทำละลายในอุตสาหกรรมต่างๆ มีแนวโน้มปรับเพิ่มขึ้น
จากอุตสาหกรรมรถยนต์และอุตสาหกรรมต่อเนื่องที่เริ่มฟื้นตัว โดยมีการผลิตรถยนต์ ชิ้นส่วน
และยางรถยนต์ ในประเทศเพิ่มขึ้น
รวมทั้งการผลิตเพื่อส่งออกไปยังต่างประเทศก็มีแนวโน้มสูงขึ้นด้วย
ส่วนการผลิตในภาคอุตสาหกรรมอิเลคทรอนิคส์ อุปกรณ์คอมพิวเตอร์
และอุปกรณ์สื่อสารจะเริ่มกลับเข้าสู่ภาวะปกติเช่นกัน
ซึ่งจะส่งผลให้การใช้ตัวทำละลายในกระบวนการผลิตหรือทำความสะอาดผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมต่างๆ
เหล่านี้ปรับสูงขึ้นตามไปด้วย

3.2.7 ภาวะอุตสาหกรรมเอทานอล

ในปี 2552 มีโรงงานผลิตเอทานอลในประเทศเพิ่มขึ้นเป็น 17 แห่ง (กำลังการผลิตรวมประมาณ
2.6 ล้านลิตรต่อวัน) ขณะที่มีปริมาณการใช้น้ำมันแก๊ซโซฮอล์ในประเทศปรับเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ประมาณ
12.2 ล้านลิตรต่อวัน จาก 9.3 ล้านลิตรต่อวันในปี 2551 ซึ่งเป็นผลจากการสนับสนุนของภาครัฐ
อย่างไรก็ตาม ในช่วงไตรมาสที่ 3 และ 4 อุปทานเอทานอลเกิดภาวะตึงตัว
เนื่องจากกากน้ำตาลที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเอทานอลมีราคาสูงและมีปริมาณจำกัด
ส่งผลให้ผู้ผลิตเอาทนอลมีวัตถุดิบไม่เพียงพอในการผลิตเอทานอล
ประกอบกับโรงงานเอทานอลที่ใช้มันสำปะหลังเป็นวัตถุดิบยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นของการผลิต
จึงยังไม่สามารถเดินเครื่องได้เต็มกำลังการผลิต
ส่งผลให้ราคาเอทานอลในประเทศปรับเพิ่มสูงขึ้นมากในช่วงดังกล่าว

ภาวะตึงตัวของเอทานอลจะกลับเข้าสู่ภาวะสมดุลมากขึ้นในปี 2553
จากปริมาณกากน้ำตาลที่ใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตเอทานอลที่จะปรับเพิ่มขึ้นตามผลผลิตอ้อยที่มีการปลูกมากขึ้น
อีกทั้งจะมีการเพิ่มกำลังการผลิตจากโรงงานเอทานอลที่ใช้มันสำปะหลังเป็นวัตถุดิบเพิ่มเข้ามาในตลาด
ซึ่งจะมีส่วนช่วยลดปัญหาอุปทานเอทานอลตึงตัวจากปริมาณกากน้ำตาลไม่เพียงพอลงได้
นอกจากนี้ความผันผวนของราคาเอทานอลในปี 2553
น่าจะปรับลดลงหลังจากที่โรงงานเอทานอลที่ใช้มันสำปะหลังเป็นวัตถุดิบเหล่านี้เปิดดำเนินการอย่างเต็มที่
และผลิตเอทานอลป้อนเข้าสู่ตลาดมากขึ้น

โดยในปี 2553 คาดว่าจะมีโรงงานผลิตเอทานอลรวมทั้งสิ้น 19 แห่ง เพิ่มขึ้นจากปี 2552 จำนวน
2 แห่ง มีกำลังการผลิตโดยรวมเท่ากับ 2.875 ล้านลิตรต่อวัน
(คิดเป็นสัดส่วนของกำลังการผลิตที่ผลิตจากกากน้ำตาล: มันสำปะหลัง: น้ำอ้อย = 62: 31: 7)
ไทยออยล์คาดว่าปริมาณการผลิตเอทานอลจะมีเพียงพอต่อความต้องการใช้ในประเทศ
ในขณะที่ปริมาณการใช้เอทานอลในประเทศของปี 2553
น่าจะมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นเป็นปริมาณต่อวันอยู่ที่ประมาณ 2 ล้านลิตร

3.3 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลที่ใช้ในปัจจุบัน

ข้อเริ่มใหม่จากรัฐบาล

แผนและเป้าหมายการอนุรักษ์พลังงานในช่วงปี 2550-2554 คาดการณ์ว่าจากปี 2550 ถึงปี 2554
จะมีการใช้พลังงานหมุนเวียนและพลังงานทดแทนอื่นๆ เช่น แสงอาทิตย์ ลม น้ำ ชีวมวล
ชีวภาพทดแทนการใช้พลังงานเชิงพาณิชย์เพิ่มขึ้นจาก 3,274 พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบ เป็น 6,688
พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบ หรือจากร้อยละ 5.1 เป็นร้อยละ 9.2 ของความต้องการใช้พลังงานในปี
2554 และก๊าซธรรมชาติ312 พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบ เป็น 2,170
พันตันเทียบเท่าน้ำมันดิบหรือคิดเป็นร้อยละ 3.0 ของความต้องการใช้พลังงานในปี 2554 ดังนั้น
เพื่อพัฒนาพลังงานทดแทนให้ได้ตามความต้องการรัฐบาลจึงกำหนดเป้าหมายในการพัฒนาพลังงานทดแทนตลอดจนนโยบายในการส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทน
ดังนี้

โครงการการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์

ตั้งแต่ปี 2546-2550
รัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการส่งเสริมและการสนับสนุนการใช้พลังงานทดแทนเพื่อลดการนำเข้า
โดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ เพื่อทดแทนสาร MTBE ในน้ำมันเบนซิน 95
และแทนเนื้อน้ำมันในน้ำมันเบนซิน 91 ในสัดส่วนร้อยละ 10 โดยในปี 2549
ได้มีมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)
เห็นชอบให้เปิดเสรีการขอจัดตั้งโรงงานผลิตและจำหน่ายเอทานอลเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงเพื่อเร่งรัดและส่งเสริมให้มีการผลิตและจำหน่ายเอทานอลตามเป้าหมายที่กระทรวงพลังงานกำหนดและในปี
2550 กพช. ยังได้มีมติเห็นชอบแผนและ เป้าหมายการอนุรักษ์พลังงานปี 2550-2554
โดยตั้งเป้าหมายการใช้เอทานอลที่ 2.4 ล้านลิตรต่อวันในปี 2554

ในปี 2552 มีสัดส่วนการใช้แก๊สโซฮอล์คิดเป็นร้อยละ 60 ของปริมาณการใช้น้ำมันเบนซินทั้งหมด
โดยปริมาณการใช้แก๊สโซฮอล์ได้เพิ่มขึ้นจาก 9.2 ล้านลิตรต่อวันในปี 2551 เป็น 12.2
ล้านลิตรต่อวันหรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 32.2 โดยเป็นการใช้แก๊สโซฮอล์ 95 อยู่ที่ 8.1 ล้านลิตรต่อวัน
โดย ณ สิ้นเดือนตุลาคม 2552 มีสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์จำนวน 4,231 แห่ง
แบ่งเป็นสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 (E10) 4,078 แห่ง
สถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 (E10) 2,710 แห่ง
สถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ (E20) 244 แห่ง และสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
(E85) 4 แห่ง      

    

นอกจากนี้ที่ประชุมกรรมการบริหารนโยบายพลังงานเมื่อวันที่ 24 กันยายน 2552 ได้
มีมติปรับลดราคาขายปลีกน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 เหลือลิตรละ 18.62 บาท
เพื่อกระตุ้นให้ประชาชนสนใจใช้มากขึ้น จากเดิมลิตรละ 22.72
เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาใช้แก๊สโซฮอล์อี 85 มากขึ้น รวมถึงรองรับการผลิตรถยนต์ที่ใช้อี
85 ที่จะออกสู่ตลาดต่อไปอีกด้วย

ในปี 2552 มีโรงงานผลิตเอทานอลจำนวน 17 โรง กำลังการผลิตรวม 2,575,000 ลิตรต่อวัน
อันเนื่องมาจากนโยบายการสนับสนุนการใช้แก๊สโซฮอล์ของภาครัฐ อาทิเช่น

-   การเปิดเสรีการผลิตเชื้อเพลิงเอทานอล
    นำมาซึ่งการแข่งขันที่ทำให้ราคาจำหน่ายเอทานอลอยู่ในระดับต่ำสุด
    ยกเลิกระบบการให้ใบอนุญาตโดยคณะกรรมการพัฒนาและส่งเสริมเชื้อเพลิงชีวภาพ

-   การกำหนดราคาเอทานอลตามกลไกตลาด
    กระทรวงพลังงานได้กำหนดราคาเอทานอลที่ใช้อ้างอิงสำหรับการจำหน่ายในประเทศ
    โดยอิงจากราคาต้นทุนในการนำเข้าจากประเทศบราซิลบวกกับค่าขนส่งโดยเฉพาะการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์
    ตั้งแต่วันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2550 เป็นต้นมา
    ส่งผลให้ราคาเอทานอลในช่วงเวลาดังกล่าวลดลงถึง 5.9 บาทต่อลิตร

-   การรณรงค์ประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนมั่นใจในคุณภาพของแก๊สโซฮอล์
    โดยกระทรวงพลังงานยังได้ประสานให้บริษัทผู้ค้าน้ำมันให้รับประกันการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์

-   การเพิ่มประเภทผลิตภัณฑ์แก๊สโซฮอล์โดยเพิ่มประเภท น้ำมันแก๊สโซฮอล์ E20 (ออกเทน 95)
    และน้ำมันแก๊สโซฮอล์ E85

-   นโยบายส่งเสริมการใช้ แก๊สโซฮอล์ 91 ด้วยการสร้างความมั่นใจในกลุ่มผู้ใช้จักรยานยนตร์

-   ลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงประมาณ 4-6 บาทต่อลิตร
    เพื่อให้ราคาขายปลีกแก๊สโซฮอล์ต่ำกว่าเบนซิน
    และเป็นการจูงใจให้ผู้บริโภคใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์เพิ่มมากขึ้น

โครงการการพัฒนาและส่งเสริมไบโอดีเซล (Biodiesel)

สำหรับสถานการณ์การจำหน่ายไบโอดีเซล ในปี 2552 นั้น ปริมาณการจำหน่ายไบโอดีเซล (บี 5)
ได้เพิ่มขึ้นจาก 10.3 ล้านลิตรต่อวันในปี 2551 เป็น 22.2 ล้านลิตรต่อวันหรือเพิ่มขึ้นร้อยละ
114.7 และยังคงมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
เนื่องจากรัฐบาลได้มีนโยบายส่งเสริมการใช้พลังงานทดแทนอย่างจริงจัง จึงเป็นเหตุให้การใช้น้ำมัน
บี 5 เพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ในขณะที่การใช้น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว บี 2 (น้ำมันดีเซลหมุนเร็วปกติ)
ได้ลดลงจาก 51.1 ล้านลิตรต่อวัน มาอยู่ที่ 47.9 ล้านลิตรต่อวัน โดย ณ สิ้นเดือนตุลาคม 2552
มีสถานีบริการน้ำมันไบโอดีเซล (บี 5) รวมทั้งสิ้น 3,582 แห่ง

ทั้งนี้ เพื่อเป็นการจูงใจให้ผู้บริโภคหันมาใช้น้ำมันไบโอดีเซลเพิ่มขึ้น
กระทรวงพลังงานได้ดำเนินนโยบายเพื่อส่งเสริมการใช้น้ำมันไบโอดีเซล ดังนี้

-   การสร้างความมั่นใจเรื่องคุณภาพน้ำมัน โดยกรมธุรกิจพลังงาน
    กระทรวงพลังงานได้ออกประกาศกรมฯ เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2550 และบังคับใช้วันที่ 7
    มิถุนายน 2550 กำหนดให้ผู้ผลิตไบโอดีเซล บี100
    เพื่อเป็นเชื้อเพลิงจะต้องขึ้นทะเบียนการเป็นผู้ผลิตกับกรมฯ ซึ่งกรมฯ
    จะเป็นผู้รับรองและตรวจสอบคุณภาพการผลิตไบโอดีเซล บี 100 ให้อยู่ในมาตรฐาน

    -   การสนับสนุนการปลูกปาล์มน้ำมันเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงโดยนำเงินจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปสนับสนุนการกู้ยืมของเกษตรกรเพื่อลงทุนปลูกปาล์มน้ำมัน

    -   การลดอัตราเงินนำส่งเข้ากองทุนน้ำมันและกองทุนอนุรักษ์พลังงานของ บี 5
        ต่ำกว่าน้ำมันดีเซล เป็นผลให้ราคาขายปลีกของ บี 5 ต่ำกว่าราคาน้ำมันดีเซล 1.00 –
        3.00 บาทต่อลิตร

ซึ่งจากมาตรการดังกล่าวได้ทำให้มีการใช้ไบโอดีเซล (บี 100) ในปี2552 ประมาณ 1.4
ล้านลิตรต่อวันในส่วนของโรงงานผลิตไบโอดีเซลในปี 2552 นี้ มีผู้ผลิตไบโอดีเซล (บี 100)
ที่ได้คุณภาพตามประกาศกรมธุรกิจพลังงาน จำนวน 14 ราย กำลังการผลิตรวม 5.9 ล้านลิตรต่อวัน

โครงการก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (Natural Gas for Vehicle: NGV)

รัฐบาลสนับสนุนให้มีการใช้ NGV ทั้งในรถยนต์ขนส่ง รถโดยสารและรถยนต์ส่วนบุคคล
เพื่อประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิงและลดมลภาวะต่างๆ
ที่เกิดขึ้นจากการเผาไหม้น้ำมันเชื้อเพลิงไม่สมบูรณ์โดยรัฐบาลได้ดำเนินการตามาตรการต่าง ๆ
เพื่อสนับสนุนการใช้ NGV อาทิ

-   มาตรการด้านภาษี
    มีการลดหย่อนและยกเว้นสำหรับอากรขาเข้าภาษีสรรพสามิตและภาษีป้ายรถยนต์ประจำปี

-   มาตรการด้านราคา ให้กำหนดราคา NGV ตามต้นทุน
    คือราคาก๊าซธรรมชาติบวกค่าดำเนินการที่เหมาะสม

-   มาตรการด้านกฎหมาย กำหนดให้รถแท็กซี่ใหม่จะต้องเปลี่ยนเป็นเครื่องยนต์ NGV ตั้งแต่ 31
    ธันวาคม 2550 เป็นต้นไป

-   มาตรการสนับสนุนการเปลี่ยนเครื่องยนต์ NGV ในรถยนต์ที่นั่งส่วนบุคคล รถร่วม ขสมก.
    และรถแท็กซี่เก่า

-   การรับรองมาตรฐานศูนย์ติดตั้ง NGV
    โดยให้ใบรับรองมาตรฐานแก่อู่ที่ผ่านเกณฑ์จากกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
    ซึ่งปัจจุบันมีอู่ที่ได้รับการรับรองจำนวน 21 แห่ง

ในปี 2552 ระหว่างเดือนมกราคม-พฤศจิกายน มีจำนวนรถยนต์ที่ติดตั้ง NGV จำนวน 160,018 คัน
เมื่อเทียบกับปี 2551 จำนวน 122,376 คัน และมีจำนวนสถานีบริการ NGV ทั้งหมด 360 สถานี
อยู่ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล 176 สถานี และต่างจังหวัด 184 สถานี
โดยปริมาณที่ใช้ทดแทนน้ำมันเบนซินได้ร้อยละ 10.2 ทดแทนดีเซลได้ร้อยละ 4.0
โดยเฉลี่ยสามารถทดแทนน้ำมันได้ร้อยละ 5.9 ซึ่งทั้งปีปริมาณการใช้ NGV เท่ากับ 141
ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน หรือประมาณ 1.43 ล้านตันต่อปี

ที่มา: สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

อุตสาหกรรมน้ำมันปิโตรเลียมและไฟฟ้าอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงพลังงานโดยมีคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) เป็นผู้กำหนดนโยบาย แนวทางและ หลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับพลังงาน
ซึ่งมติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติที่ได้รับความเห็นชอบโดยคณะรัฐมนตรีจะถูกนำไปขยายผลเพื่อให้มีการปฏิบัติโดยหน่วยงานภายใต้กระทรวงพลังงานที่เกี่ยวข้องกับเรื่องนั้นๆ
และเนื่องจากสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการฯ ทำหน้าที่ศึกษา วิเคราะห์
และจัดทำข้อเสนอเพื่อให้คณะกรรมการพิจารณา
จึงเป็นหน่วยงานของกระทรวงพลังงานที่จะเกี่ยวข้องหรือมีผลต่อการกำหนดหลักเกณฑ์ต่างๆ
ในอุตสาหกรรมน้ำมันและไฟฟ้าดังกล่าว

นอกจากนี้ เมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551 สำนักนายกรัฐมนตรี
ได้แต่งตั้งคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ทำหน้าที่ในการกำกับอัตราค่าบริการ
มาตรฐานคุณภาพการให้บริการ การแข่งขันดูแลกองทุนพัฒนาไฟฟ้า รวมถึงดูแลการใช้อสังหาริมทรัพย์
อีกด้วย โดยมีสำนักงานกำกับกิจการพลังงาน (สกพ.)
เป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของกกพ. รวมถึงทำการศึกษารวบรวม
วิเคราะห์และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงานสภาพการแข่งขันในการประกอบกิจการพลังงานพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า
และข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

3.3.1 กฎเกณฑ์ในการกำกับดูแลธุรกิจกลั่นน้ำมัน

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและการรักษาระดับราคา

ในประเทศไทยการกำหนดราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะอ้างอิงกับราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมประเภทนั้นๆในตลาดจรสิงคโปร์
(Singapore Spot Market) ซึ่งถือเป็นเกณฑ์มาตรฐานในการคำนวณราคา ณ
โรงกลั่นของประเทศไทย (Thai Ex-Refinery Price)
โดยทั่วไปการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมภายในประเทศจะอ้างอิงตามหลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
(Import Parity Basis) ซึ่งหมายความว่าราคา ณ
โรงกลั่นของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมที่มีจำหน่ายในประเทศไทยจะถูกกำหนดโดยอ้างอิงกับราคาของผลิตภัณฑ์ดังกล่าวในตลาดจรสิงคโปร์บวกด้วยค่าใช้จ่ายในการขนส่งผลิตภัณฑ์นั้นๆ
จากประเทศสิงคโปร์มายังประเทศไทย เช่นค่าประกันภัย ค่าขนส่งสินค้า อากรขาเข้า
ความสูญเสียของมวลน้ำมันที่เกิดจากการขนส่งสินค้าทางทะเลและ ค่าใช้จ่ายในการจัดการ
ราคาของผลิตภัณฑ์บางประเภทอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงอันเนื่องมาจากการกำหนดคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ที่แตกต่างกันของตลาดของทั้งสองประเทศดังกล่าว

โรงกลั่นน้ำมันแต่ละแห่งจะเป็นผู้กำหนดราคา ณ โรงกลั่น
โดยราคาขายส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะประกอบด้วยราคา ณ โรงกลั่นที่อ้างอิงมาจาก
MOPs (Mean of Platts) บวกกับภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล
เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนอนุรักษ์พลังงานและภาษีมูลค่าเพิ่มซึ่งจัดเก็บโดยรัฐบาล
ภาษีและเงินส่งเข้ากองทุนจะถูกส่งต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

การส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปจะมีกำหนดราคาตามหลักการของความเสมอภาคกับการส่งออก
(Export Parity Basis) ซึ่งเป็นราคาจากตลาดจรสิงคโปร์สำหรับผลิตภัณฑ์นั้นๆโดยอ้างอิงจาก
MOPS บวกหรือลบราคาส่วนเพิ่มหรือส่วนลดที่ขึ้นอยู่กับสภาพตลาดในเวลานั้น

รัฐบาลได้ขอให้โรงกลั่นน้ำมันในประเทศช่วยรักษาระดับราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จำหน่ายให้แก่ผู้ค้าปลีกในประเทศเป็นครั้งคราว
ซึ่งในกรณีดังกล่าว โรงกลั่นน้ำมันจะถูกขอให้จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่ผู้ซื้อในราคาที่ต่ำกว่าราคา
ณ โรงกลั่นซึ่งประกาศโดยรัฐบาล
และจะมีการจ่ายเงินชดเชยโดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงบนส่วนต่างระหว่างราคา ณ
โรงกลั่นและราคาที่ควบคุมดังกล่าว

ในช่วงปี 2548 และ 2549 การใช้น้ำมันเบนซินและดีเซลได้ลดลงและชะลอตัวลงอย่างชัดเจน
เนื่องจากผลของการประกาศลอยตัวราคาน้ำมันเบนซินเมื่อวันที่ 21 ตุลาคม 2547
และประกาศลอยตัวน้ำมันดีเซลเมื่อ 13 กรกฎาคม 2548
ส่งผลให้ราคาขายปลีกน้ำมันสำเร็จรูปปรับตัวสูงขึ้น
และจากการที่รัฐอุดหนุนราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวมาโดยตลอด
ขณะที่การปล่อยเสรีราคาน้ำมันเบนซินมีผลทำให้ระดับราคาของเชื้อเพลิงทั้งสองแตกต่างกันมาก
ผู้ใช้รถยนต์โดยเฉพาะรถแท็กซี่ได้ปรับเปลี่ยนเครื่องยนต์ไปใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)
กันมากขึ้น ส่งผลให้การใช้ LPG ในภาคขนส่งเพิ่มขึ้นจาก 225 พันตันต่อปี ในปี 2547 เป็น 303
พันตันต่อปี , 459 พันตันต่อปี และ 572 พันตันต่อปี ในปี 2548 2549 และ 2550 ตามลำดับ

จากการที่รัฐกำหนดเพดานราคา ณ โรงกลั่นน้ำมันของก๊าซ LPG ในปี 2549-2550 ที่ 315-320
เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน ในขณะที่ราคาก๊าซ LPG ในตลาดโลกซึ่งกำหนดโดยราคาเปโตรมิน (CP)
ที่ราสทานูรา ซาอุดิอาระเบียเคลื่อนไหวอยู่ในระดับ 500-740 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน
จูงใจให้เกิดการส่งออกมากกว่าจำหน่ายในประเทศ
จึงทำให้รัฐเข้ามาดูแลจัดสรรปริมาณการส่งออกก๊าซ LPG ของผู้ค้ารวมถึงโรงกลั่นไทยออยล์ด้วย
ซึ่งในเดือนธันวาคม 2549 รัฐได้ใช้มาตรการกองทุนน้ำมัน
โดยเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันจากส่วนต่างของราคาส่งออกและราค ณ โรงกลั่นของก๊าซ LPG
แล้วนำเงินกองทุนน้ำมันที่เก็บได้ดังกล่าวไปจ่ายชดเชยให้แก่ผู้ผลิตที่จำหน่ายในประเทศ

เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2550 กบง. ได้มีมติเห็นชอบแนวทางการแก้ไขปัญหาราคาก๊าซ LPG
โดยให้ยกเลิกการชดเชยราคาก๊าซ LPG และปรับขึ้นราคาขายส่งก๊าซ LPG
ซึ่งจะมีผลให้ราคาขายปลีกปรับขึ้นตาม โดยให้จัดเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจากก๊าซ LPG
ในระดับที่พอเพียงสำหรับชดเชยค่าขนส่งไปยังคลังก๊าซภูมิภาค นอกจากนี้ยังเห็นชอบให้กำหนดราคา
ณ โรงก๊าซ LPG ตามต้นทุนการผลิตของประเทศ
โดยกำหนดตามสัดส่วนของต้นทุนการผลิตของโรงแยกก๊าซ และโรงกลั่นน้ำมัน
โดยในช่วงแรกใช้สัดส่วนที่ทำให้ราคา ณ โรงกลั่นอยู่ในระดับเดิม
แล้วทยอยปรับสัดส่วนการผลิตระหว่างโรงแยกก๊าซ และโรงกลั่นน้ำมันไปสู่ระดับจริง คือ 60 ต่อ 40
ทั้งนี้
มอบอำนาจให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานในฐานะประธานกรรมการบริหารนโยบายพลังงานเป็นผู้พิจารณาให้ความเห็นชอบการดำเนินการในช่วงระยะเวลาที่เหมาะสม
ซึ่งได้มีการดำเนินการเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน 2550 ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ปรับขึ้น
1.20 บาทต่อกิโลกรัม

ในช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2551 รัฐบาลได้ยกเลิกสูตรการปรับราคาขายปลีก LPG
และในเดือนมีนาคมได้มีการตรึงราคาขายปลีก LPG ไว้ที่ราคา 18.13 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ปริมาณความต้องการ LPG สูงขึ้น รวมทั้งการใช้ในภาคอุตสาหกรรมก็สูงขึ้นด้วยทำให้ช่วง
มกราคม – สิงหาคม การใช้ LPG ในรถยนต์เพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 33.8
และภาคอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นร้อยละ 17.5 ของช่วงเดียวกันในปี 2550 ต่อมากลางเดือนพฤศจิกายน
2551 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)
ได้มีมติเห็นชอบการปรับโครงสร้างราคาก๊าซ LPG ออกเป็น 2 ราคา
คือราคาภาคครัวเรือน-ปิโตรเคมี และภาคขนส่ง-อุตสาหกรรม
โดยส่วนแรกจะมีการปรับราคาขึ้นจนถึงวันที่ 31 มกราคม 2552
แต่จะปรับในส่วนของภาคขนส่ง-อุตสาหกรรมขึ้นจำนวน 6 บาทต่อกิโลกรัม แต่ละทยอยปรับทุกเดือนๆ
ละ 2 บาทต่อกิโลกรัม รวม 3 เดือน โดย กพช.
ได้นำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) เพื่อพิจารณา

ในปี 2552 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้ขยายมาตรการตรึงราคาขายปลีก LPG ออกไปอีก 1 ปี
ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2552-เดือนสิงหาคม 2553
โดยกระทรวงพลังงานได้อาศัยกลไกการกำหนดราคาขายส่งให้คงที่ในระดับ 330 เหรียญสหรัฐ/ตัน
หรือเทียบเท่า 10.99 บาท/กิโลกรัม เพื่อทำให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG คงที่
ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG ในประเทศต่ำกว่าต้นทุนการนำเข้าอยู่ประมาณ 550
เหรียญสหรัฐต่อตัน หรือเทียบเท่า 18.59 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้ผู้ผลิตขาดแรงจูงใจจัดหาและจำหน่ายก๊าซ LPG ส่งผลให้ต้องมีการนำเข้าในระดับปริมาณ
74,000 ตันต่อเดือน โดยกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะมีภาระในการชดเชยราคาก๊าซ LPG
จากการนำเข้าเฉลี่ยประมาณ 10 บาทต่อกิโลกรัม

ทั้งนี้ ในปี 2552 ปริมาณการใช้ก๊าซ LPG เพิ่มขึ้นร้อยละ 8.6 อยู่ที่ระดับ 5,198 พันตัน
โดยมีการใช้ในภาคครัวเรือนและใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีเพิ่มขึ้น
สาเหตุส่วนหนึ่งมาจากรัฐบาลตรึงราคา LPG ให้อยู่ระดับต่ำ
โดยปริมาณการใช้เพื่อเป็นวัตถุดิบในปิโตรเคมีเพิ่มสูงขึ้นถึงร้อยละ 45.2

การสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงตามกฎหมาย

ตามประกาศกรมธุรกิจพลังงานเรื่องกำหนดชนิดและอัตราการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิงพ.ศ.2549โดยอาศัยอำนาจของพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง
พ.ศ. 2543
กำหนดให้ผู้ประกอบกิจการโรงกลั่นน้ำมันต้องสำรองน้ำมันดิบที่นำเข้ากลั่นเพื่อผลิตสำหรับจำหน่ายในประเทศในปริมาณเท่ากับร้อยละ
5 โดยคำนวณจากปริมาณการค้าน้ำมันเชื้อเพลิงประจำปีที่ได้แจ้งไว้กับกรมธุรกิจพลังงาน
นอกจากนี้ประกาศดังกล่าวยังได้เพิ่มชนิดของน้ำมันเชื้อเพลิงที่ผู้ค้าน้ำมันต้องสำรองอีก 3 ชนิด ได้แก่
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ เอทานอล และ น้ำมันไบโอดีเซล มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 เมษายน 2550
เป็นต้นไป

ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงาน เรื่องกำหนดชนิดและอัตรา
หลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขในการคำนวณปริมาณสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2552
โดยกำหนดอัตราการสำรองก๊าซ LPG เพิ่มขึ้นที่ร้อยละ 1
และกำหนดให้มีการสำรองก๊าซธรรมชาติด้วยที่อัตราร้อยละ 0.5 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 4 กันยายน
2554 เป็นต้นไป

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงและกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน

กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้จัดตั้งขึ้นตามคำสั่งของนายกรัฐมนตรีโดยอาศัยอำนาจตามพระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง
พ.ศ. 2516
โดยกองทุนนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้ไขและป้องกันภาวการณ์ขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงและเพื่อรักษาระดับราคาขายปลีกน้ำมันอันเนื่องมาจากราคาน้ำมันในตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้นเพื่อให้เกิดผลกระทบที่จะมีผลต่อเศรษฐกิจและประชาชนให้น้อยที่สุด
ในการนี้ผู้ประกอบการผลิตและจำหน่ายน้ำมันมีหน้าที่ต้องส่งเงินเข้า/หรือรับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงตามปริมาณน้ำมันที่ผลิตหรือจำหน่ายให้ตามที่กำหนดโดยคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
(กบง.)

ในปี 2552
รัฐบาลได้ดำเนินมาตรการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อรักษาเสถียรภาพของราคาน้ำมันโดยที่ประชุม
กพช. เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2552 ได้ เห็นชอบในหลักการให้ใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
เพื่อบรรเทาผลกระทบจากราคาน้ำมันที่จะสูงขึ้นจากการปรับเพิ่มภาษีสรรพสามิตน้ำมันตั้งแต่วันที่ 1
กุมภาพันธ์ 2552 ภายหลังจากการสิ้นสุด “นโยบาย 6 มาตรการ 6 เดือน
ฝ่าวิกฤติเพื่อคนไทยทุกคน” และกระทรวงวการคลังได้ปรับอัตราภาษีสรรพสามิตน้ำมันในวันที่ 14
พฤษภาคม 2552 โดยการปรับลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันฯ ดังนี้

-   ช่วงแรก วันที่ 1 ก.พ.-14 มี.ค. 2552 มีการปรับอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ จำนวน 6 ครั้ง
    โดยใช้เงินจากกองทุนน้ำมันฯ เพื่อพยุงราคาน้ำมันทั้งสิ้น 2,845 ล้านบาท

-   ช่วงที่สอง วันที่ 14 พ.ค.-31 ก.ค. 2552 มีการปรับอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ จำนวน 9
    ครั้ง เป็นเงิน 8,924 ล้านบาท

จากอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันฯ ดังกล่าวส่งผลให้กองทุนน้ำมันฯ มีรายรับวันละประมาณ 110
ล้านบาทต่อวัน หรือ 3,300 ล้านบาทต่อเดือน

กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
จัดตั้งขึ้นโดยอาศัยพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานพ.ศ.2535โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นแหล่งลงทุนในการดำเนินงานและใช้จ่ายช่วยเหลือ
หรืออุดหนุนการค้า เน้นงานเกี่ยวกับการอนุรักษ์พลังงาน ป้องกัน
และแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกิดจากการใช้พลังงาน
โดยผู้ผลิตและจำหน่ายน้ำมันมีหน้าที่นำส่งเงินเข้ากองทุนในอัตราตามที่ กบง.
กำหนดโดยกรมสรรพสามิต กรมศุลกากร
และกรมเชื้อเพลิงธรรมชาติเป็นผู้รับผิดชอบในการเรียกเก็บเงินเข้ากองทุน

ในช่วงต้นปี 2550 กพช.
ได้ประกาศปรับเพิ่มอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
จากเดิมที่กำหนดไว้เมื่อปีพ.ศ. 2547 และต่อมาในวันที่ 3 มกราคม 2551 กพช.
ได้ประกาศปรับเพิ่มการจัดเก็บเงินเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันเบนซิน
น้ำมันแก๊สโซฮอล์ น้ำมันดีเซล และน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว บี 5 อีกครั้งในอัตรา ดังนี้
น้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลเป็น 0.750 บาทต่อลิตร จากเดิมเก็บอยู่ที่ 0.070 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.68 บาทต่อลิตร น้ำมันแก๊สโซฮอล์เป็น 0.250 บาทต่อลิตร จากเดิม 0.063 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น
0.187 บาทต่อลิตร และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วหมุนเร็ว บี5 เป็น 0.25 บาทต่อลิตร จากเดิม
0.0665 บาทต่อลิตร เพิ่มขึ้น 0.1835 บาทต่อลิตร
ส่วนน้ำมันก๊าดและน้ำมันเตายังคงจัดเก็บในอัตราเดิม

สำหรับแนวทางการบริหารกองทุนของ กพช. นั้น กพช. มีมติเมื่อวันที่ 28 กันยายนและ 16
พฤศจิกายน 2550 เห็นชอบแนวทางการบริหารกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลังการใช้หนี้หมด
โดยให้โอนการจัดเก็บเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงให้แก่กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
สำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในแผนงานปกติของกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน 0.18 บาทต่อลิตร
และเพื่อเป็นค่าใช้จ่ายสนับสนุนการลงทุนโครงการพัฒนาระบบขนส่งมวลชน 0.50 บาทต่อลิตร
และเมื่อกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงได้สะสมเงินสำหรับเป็นค่าใช้จ่ายในภาวะฉุกเฉินและเพื่อป้องกันแก้ไขภาวะขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิงได้เพียงพอแล้วก็ให้เพิ่มอัตราการโอนเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงไปยังกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน
สำหรับสนับสนุนโครงการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนอีก 0.20 บาทต่อลิตร
เพื่อเป็นการช่วยลดการใช้น้ำมันของประเทศในระยะยาวและเป็นการจัดการเพื่อการลดการใช้พลังงานในภาคขนส่งได้อย่างยั่งยืน

ต่อมาในเดือนมีนาคม 2551ในการแก้ไขปัญหาน้ำมันแพงในช่วงดังกล่าว กพช.
ได้ปรับลดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงานสำหรับน้ำมันดีเซลลง 0.50
บาทต่อลิตร เป็นการชั่วคราว ซึ่งหลังจากสถานการณ์ราคาน้ำมันได้คลี่คลายในเดือนพฤศจิกายน
2551 กพช.ได้ประกาศปรับขึ้นอัตราเงินส่งเข้ากองทุนฯ ดังกล่าวขึ้นมาอยู่ในอัตราเดิม

คุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป

รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงานกระทรวงพลังงานได้กำหนดคุณภาพผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปในประเทศเพื่อให้ผู้บริโภคได้ใช้น้ำมันที่มีคุณภาพดีและไม่มีผลกระทบกับเครื่องยนต์
โดยข้อกำหนดต่างๆ ดังกล่าวออกตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
และพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550

ปลายปีพ.ศ. 2549 รัฐบาลโดยกรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันเชื้อเพลิง ประกอบด้วย
ลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซิน น้ำมันแก๊สโซฮอล์ และน้ำมันดีเซล โดยประกาศทั้ง 3 ฉบับดังกล่าว
มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 16 มีนาคม 2550 เป็นต้นไป
ทั้งนี้ข้อกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันได้กำหนดขึ้นเพื่อรองรับมาตรฐานคุณภาพน้ำมันยูโร 4
ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่1 มกราคม 2555 อาทิน้ำมันเบนซิน
และน้ำมันแก๊สโซฮอล์มีการปรับลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันในอัตราไม่สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนัก สำหรับน้ำมันดีเซลมีการปรับลดปริมาณกำมะถันให้เหลือในอัตราไม่สูงกว่า 0.005
ร้อยละโดยน้ำหนักจากเดิมที่ได้กำหนดไว้ที่ไม่สู่งกว่า 0.035 ร้อยละโดยน้ำหนัก
เพื่อป้องกันสภาพแวดล้อม และลดมลพิษในอากาศ

ต่อมาปลายปีพ.ศ. 2550
กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันแก๊สโซฮอล์และประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันดีเซล
เพื่อใช้แทนประกาศที่ออกในปี 2549 โดยกำหนดให้มีการแบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น 2 กลุ่ม
ได้แก่ น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 (น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 ออกเทน 95 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10
ออกเทน 91) และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20 ประกาศ ณ วันที่ 22 พฤศจิกายน 2550
และมีผลบังคับใช้ 1 มกราคม 2551 ในส่วนของน้ำมันดีเซลได้กำหนดให้แบ่งน้ำมันดีเซลออกเป็น 2
กลุ่มคือ น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว (น้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา และน้ำมันดีเซลหมุนเร็วบี 5)
และน้ำมันดีเซลหมุนช้าโดยน้ำมันดีเซลหมุนเร็วธรรมดา
กำหนดให้มีปริมาณของไบโอดีเซลประเภทเมทิลเอสเตอร์ของกรดไขมัน ไม่ต่ำกว่า 1.5
(ร้อยละโดยปริมาตร) และไม่สูงกว่า 2 (ร้อยละโดยปริมาตร) ตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551
เป็นต้นไป

ในช่วงกลางเดือนกรกฎาคม 2551 กรมธุรกิจพลังงาน
อาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2543
ได้ออกประกาศกำหนดลักษณะและคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์ พ.ศ. 2551
โดยประกาศฉบับนี้ได้ยกเลิกประกาศลักษณะและคุณภาพแก๊สโซฮอล์ตามข้างต้นและกำหนดให้แบ่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกเป็น
3 กลุ่ม จากเดิมได้กำหนดไว้เพียง 2 กลุ่มคือ น้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 10 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 20
โดยได้เพิ่มน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 ขึ้นมาและมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 29 กรกฎาคม 2551 เป็นต้นไป
ลักษณะและคุณภาพที่สำคัญของน้ำมันแก๊สโซฮอล์อี 85 ประกอบด้วย
ปริมาณสารเอทานอลแปลงสภาพไม่ต่ำกว่า 75 ร้อยละโดยปริมาตร ปริมาณสารอะโรมาติกส์
ไม่สูงกว่า ร้อยละ 35 โดยปริมาตรและหลังจากวันที่ 1 มกราคม 2555
ได้กำหนดให้ปริมาณสารกำมะถัน ไม่สูงกว่า ร้อยละ 0.005 โดยน้ำหนัก และปริมาณโอเลฟิน
ไม่สูงกว่า 18 ร้อยละโดยปริมาตร

ในปี 2552 กรมธุรกิจพลังงานได้ออกประกาศกรมธุรกิจพลังงาน
เรื่องกำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันเบนซิน พ.ศ. 2552 มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 27 มิถุนายน
2552 เป็นต้นไป โดยประกาศดังกล่าวได้เปลี่ยนแปลงลักษณะและคุณภาพน้ำมันเบนซินในข้อกำหนดข้อ
15 เรื่องสารออกซิเจนเนตในน้ำมันเบนซินออกเทน 91 และเบนซินออกเทน95
โดยได้กำหนดว่าสารออกซิเจนเนตเป็นสาร MTBE
หรือสารออกซิเจนเนตอื่นที่ได้รับความเห็นชอบจากกรมธุรกิจพลังงาน โดยปริมาณของสารฯ เท่าเดิม

3.3.2 กฎเกณฑ์เกี่ยวกับไฟฟ้า

ในปลายปี 2550 ได้มีการตรา พระราชบัญญัติ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550
โดยพระราชบัญญัติ ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2551 เป็นต้นมา
มีวัตถุประสงค์เพื่อกำกับดูแลการประกอบกิจการไฟฟ้าและก๊าซธรรมชาติ โดยในพ.ร.บ.
ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ได้ระบุให้มีการแต่งตั้ง
“คณะกรรมการกำกับดูแลกิจการไฟฟ้า” (กกพ.) หรือ Regulator
ประกอบด้วยประธานคณะกรรมการ จำนวน 1 คน และกรรมการ จำนวน 6 คน รวมเป็นจำนวน 7
คน เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลกิจการพลังงาน
ซึ่งรวมถึงการออกประกาศกำหนดใบอนุญาตการประกอบกิจการพลังงานประเภทต่าง ๆ
กำหนดอัตราค่าบริการของผู้รับใบอนุญาต การปรับ การเพิกถอนใบอนุญาต
การออกระเบียบกำหนดมาตรฐานทางวิชาการและความปลอดภัย คุณภาพการให้บริการ
ตลอดจนกำหนดมาตรการในการคุ้มครองผู้บริโภค และให้มีการจัดตั้ง
“สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน” ขึ้น เพื่อทำหน้าที่เป็นสำนักงานเลขานุการของ
กกพ. โดยมีอำนาจหน้าที่รับผิดชอบงานธุรการของคณะกรรมการ การเก็บค่าธรรมเนียม
การรับเรื่องร้องเรียนเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงาน ศึกษา รวบรวม
วิเคราะห์และเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการประกอบกิจการพลังงาน การพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า
เป็นต้น

นอกจากนี้ พ.ร.บ. ประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ยังกำหนดให้มีการจัดตั้ง
“กองทุนพัฒนาไฟฟ้า”
ขึ้นเพื่อเป็นทุนสนับสนุนให้มีการให้บริการไฟฟ้าไปยังท้องที่ต่างๆเป็นการกระจายความเจริญไปสู่ท้องถิ่นและพัฒนาชุมชนในท้องถิ่นที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินงานของโรงไฟฟ้า
เพื่อชดเชยและอุดหนุนผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าที่ได้ให้บริการแก่ผู้ใช้ไฟฟ้าที่ด้อยโอกาสหรือเพื่อให้มีการบริการไฟฟ้าอย่างทั่วถึง
เพื่อชดเชยผู้ใช้ไฟฟ้าที่ต้องจ่ายอัตราค่าไฟแพงขึ้น
และเพื่อส่งเสริมการใช้พลังงานหมุนเวียนและเทคโนโลยีในการประกอบกิจการไฟฟ้าที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อย
ทั้งนี้
เงินกองทุนจะประกอบด้วยเงินที่ได้รับจากผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าตามระเบียบที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติกำหนด
เงินค่าปรับจากผู้รับใบอนุญาต และเงินบริจาค
โดยมีสำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเป็นผู้ทำหน้าที่บริหารกองทุน

สำหรับหลักเกณฑ์ในการจัดหาพลังงานไฟฟ้า
กระทรวงพลังงานโดยการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
ได้จัดทำแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้าของประเทศ (PDP)
โดยมีกรอบนโยบายด้านความมั่นคงของระบบการผลิตไฟฟ้า การกระจายแหล่งเชื้อเพลิง
การรับซื้อไฟฟ้าจากประเทศเพื่อนบ้าน และการพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าภายในประเทศ โดย
ครม. เมื่อวันที่ 24 มีนาคม 2552 ได้มีมติเห็นชอบแผน PDP 2007 (พ.ศ. 2551-2564)
ฉบับปรับปรุงครั้งที่ 2 โดยให้ดำเนินตามแผนฯ เฉพาะในปี 2552-2558
เพื่อให้ปริมาณสำรองอยู่ในระดับที่เหมาะสม

เมื่อวันที่ 26 กันยายน 2552 คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน
ซึ่งมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน (นายวรรณรัตน์ ชาญนุกูล) เป็นประธานคณะกรรมการ
ได้มีคำสั่งแต่งตั้งคณะอนุกรรมการพิจารณาปรับปรุงแผนพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย
พ.ศ. 2553-2573 (PDP 2010) โดยมีนายณอคุณ สิทธิพงษ์ รองปลัดกระทรวงพลังงาน
เป็นประธานอนุกรรมการ และผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและ
แผนพลังงานเป็นรองประธานอนุกรรมการอนุกรรมการประกอบด้วย หน่วยงานภาครัฐ รัฐวิสาหกิจ
นักวิชาการ และหน่วยงานเอกชนและเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2552
คณะอนุกรรมการดังกล่าวได้มีการพิจารณาปรับปรุง PDP 2010
และเมื่อคณะอนุกรรมการเห็นชอบแล้วจะจัดให้มีการรับฟังความคิดเป็นแบบเปิดกว้างก่อนนำเสนอต่อคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
และคณะรัฐมนตรีพิจารณาให้ความเห็นชอบต่อไป ซึ่งร่าง PDP จะเป็นแผนระยะยาว 20 ปี
โดยให้ความสำคัญกับความมั่นคงของระบบไฟฟ้า
การคำนึงถึงการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโรงไฟฟ้าใหม่ที่จะเข้ามาในระบบ
นอกจากนี้ยังมีการเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน
และการส่งเสริมการผลิตไฟฟ้าอย่างมีประสิทธิภาพด้วยระบบผลิตไฟฟ้าและความร้อนร่วม
(Cogeneration)

3.4 การดำเนินงานด้านคุณภาพ ความปลอดภัย อาชีวอนามัย สิ่งแวดล้อม
และความรับผิดชอบต่อสังคม

ระบบการจัดการด้านบริหารงานคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม
และความรับผิดชอบต่อสังคม

นับตั้งแต่ปี 2539 บริษัทฯ ได้นำระบบการจัดการมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.)
และมาตรฐานไอเอสโอ (ISO) มาพัฒนาใช้ในการดำเนินงานมาโดยตลอด
เนื่องด้วยมีความมุ่งมั่นที่จะธำรงรักษาไว้ซึ่งคุณภาพ อาชีวอนามัย ความปลอดภัย
สิ่งแวดล้อมและมีความรับผิดชอบต่อสังคมอย่างเคร่งครัดรวมถึงการบริหารจัดการและใช้ทรัพยากรในทุกๆ
ด้านอย่างเหมาะสมเพียงพอและมีประสิทธิภาพ โดยสอดคล้องกับนโยบาย วัตถุประสงค์
และเป้าหมายของบริษัทฯ
และให้เป็นไปตามมาตรฐานสากลเพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อชุมชนโดยรอบโรงกลั่น และบริษัทฯ
ทั้งในระยะสั้น และระยะยาว

ตั้งแต่ปี 2550 เป็นต้นมารัฐธรรมนูญปี 2550
เน้นการให้สิทธิชุมชนมีส่วนร่วมในการเฝ้าระวังด้านสิ่งแวดล้อม ทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ
ที่จะส่งผลกระทบต่อตนเองและชุมชนอย่างเต็มที่ซึ่งบริษัทฯ
เองได้ให้ชุมชนเข้ามาสำรวจและมีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางดูแลสิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพของชุมชนในพื้นที่มาโดยตลอด
ไม่ว่าจะเป็นการมีส่วนร่วมของชุมชนในโครงการ “เราคิด เราทำ ร่วมกัน”
โครงการธรรมาภิบาลสิ่งแวดล้อมโครงการ CSR-DIW การเยี่ยมชมโรงงานและโครงการต่างๆ
ที่บริษัทฯ ดำเนินการร่วมกับชุมชนมาอย่างต่อเนื่อง

ทั้งนี้
ด้วยระบบการจัดการที่ได้มาตรฐานสากลและคำนึงถึงการให้สิทธิชุมชนมาโดยตลอดการดูแลรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ
จึงโปร่งใส สามารถตรวจสอบได้ โดยเห็นได้จากการดำเนินงานของบริษัทฯ ที่ผ่านมา ดังนี้

1.  การเชื่อมโยงข้อมูลคุณภาพน้ำและอากาศที่ระบายออกจากโรงงานไปยังภาครัฐ แบบต่อเนื่อง
    ตรวจสอบได้

บริษัทฯ ได้มีการติดตั้งระบบติดตามตรวจวัดคุณภาพอากาศแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า
Continuous Emission Monitoring system หรือ CEMs
และระบบติดตามตรวจวัดคุณน้ำแบบต่อเนื่อง หรือที่เรียกกันว่า COD Online Analyzer
เพื่อทำการเฝ้าระวังคุณภาพอากาศ และคุณภาพน้ำอย่างใกล้ชิด ข้อมูลดังกล่าว บริษัทฯ
ได้ทำการเชื่อมโยงข้อมูลไปยังกรมโรงงานอุตสาหกรรมแบบต่อเนื่อง

1.  การบริหารจัดการคุณภาพอากาศ เน้นคุณภาพชีวิตชุมชน

บริษัทฯ
ตระหนักถึงความสำคัญของคุณภาพอากาศโดยรอบพื้นที่โรงกลั่นเนื่องจากมีความเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่
จึงเน้นนโยบายการจัดการคุณภาพอากาศโดยการป้องกันก่อนเกิดปัญหามาตลอดตั้งแต่เปิดดำเนินการ
และได้ปฏิบัติตามมาตรการต่างๆ อย่างต่อเนื่อง และปรับปรุงให้ทันต่อเหตุการณ์และสภาพปัจจุบัน
เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในพื้นที่เช่นที่เกิดกับพื้นที่มาบตาพุด กล่าวคือ

-   ตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศรอบพื้นที่ชุมชน

บริษัทฯ ทำการตรวจวัดสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ 3 ชนิด คือ สารเบนซีน สารโทลูอีน
และสารไซลีน ทุกเดือน เดือนละ 1 ครั้ง ครั้งละ 24 ชั่วโมง เพื่อเฝ้าระวังมลภาวะทางอากาศ
ที่อาจเกิดผลกระทบกับชุมชนในพื้นที่ โดยตรวจวัดรอบพื้นที่โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ ซึ่งได้แก่
สถานีวิจัยเกษตรศรีราชา บ้านอ่าวอุดม บ้านทุ่งเทครัว อ่าวอุดมแมนชั่น และสำนักงานของโรงกลั่นฯ
และจากการตรวจวัดคุณภาพอากาศที่ผ่านมา
ผลการตรวจวัดยังอยู่ในเกณฑ์ของค่าเฝ้าระวังสารอินทรีย์ระเหยในบรรยากาศ
ยังไม่ปรากฏแนวโน้มที่จะส่งผลกระทบกับชุมชน

-   การป้องกันปัญหาจากสารอินทรีย์ระเหยจากการรั่วซึม

บริษัทฯ จัดให้มีการบ่งชี้อุปกรณ์ที่คาดว่าจะก่อให้เกิดการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหยมากที่สุด
(Inventory) และตรวจสอบการรั่วซึมของสารอินทรีย์ระเหยเป็นระยะ พร้อมกับการซ่อมบำรุง
ปรับเปลี่ยนอุปกรณ์ให้อยู่ในสภาพสมบูรณ์มากที่สุด เพื่อให้ชุมชนเกิดความมั่นใจว่า บริษัทฯ
มีระบบการจัดการ ควบคุม ป้องกันการปล่อยสารอินทรีย์ระเหยตั้งแต่ต้นทาง จนถึงปลายทาง

-   การตรวจวัดความเร็วและทิศทางลม และคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่อง

บริษัทฯติดตั้งสถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศในบรรยากาศแบบต่อเนื่องตรวจวัดความเร็วและทิศทางลมก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์
ก๊าซออกไซด์ของไนโตรเจนและฝุ่นละอองที่มีขนาดไม่เกิน 10 ไมครอน
เฝ้าระวังคุณภาพอากาศในพื้นที่อย่างต่อเนื่องพร้อมทั้งส่งข้อมูลไปยังหน่วยงานภาครัฐ
เปิดให้ทุกภาคส่วนสามารถตรวจสอบข้อมูลได้

1.  การบริหารจัดการตั้งแต่ต้นทาง

-   การสร้างหน่วยรักษาสิ่งแวดล้อม ด้วยเทคโนโลยีที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูง

เช่น การสร้างหน่วยเปลี่ยนก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์เป็นกำมะถันซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ (Sulphur
Recovery Unit หรือ SRU) 4 หน่วย สร้างหน่วยเปลี่ยนไอระเหยน้ำมันให้กลายเป็นน้ำมัน
(Vapour Recovery Unit หรือ VRU)
เพื่อทำหน้าที่ควบคุมไอระเหยน้ำมันไม่ให้ระเหยออกสู่บรรยากาศในขณะจ่ายผลิตภัณฑ์
ซึ่งจะเป็นการช่วยควบคุมมลภาวะทางอากาศและลดการสูญเสียน้ำมัน สร้างหน่วยบำบัดน้ำทิ้ง
(Effluent Treatment Plant with Denitrificator Nitrification Biotreater)
ก่อนระบายออกสู่ภายนอกที่มีระบบบำบัดการปนเปื้อนของน้ำที่มีเทคโนโลยี่ที่ทันสมัย

-   ผลิตผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

นอกเหนือจากน้ำมันดีเซลที่เป็น EURO IV ไทยออยล์ยังได้เริ่มผลิตน้ำมันเบนซินออกเทน 95 และ
91 มาตรฐาน EURO IV ซึ่งลดปริมาณกำมะถันในน้ำมันเบนซินถึง 10 เท่า
โดยไทยออยล์เป็นผู้นำในการผลิตและจำหน่ายได้เป็นรายแรกของประเทศ

-   การกำหนด Green Area

สร้างบริเวณที่เป็นพื้นที่ปลูกต้นไม้ภายในพื้นที่ของโรงกลั่นคิดเป็นร้อยละ10 ของพื้นที่
เปรียบเสมือนเป็นแนวรั้วโดยธรรมชาติ ระหว่างชุมชนและโรงกลั่นฯ