3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

  3.1 ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ

3.1.1 ลักษณะผลิตภัณฑ์

  ผลิตภัณฑ์ของบริษัทแบ่งได้เป็น 2 ประเภท ดังนี้

  1) ประเภทผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มใน
  ครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น งานอบสีตู้เย็น งาน
  อบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก เป็นต้น นอกจากนี้
  ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับ เครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินอาจแบ่งโดยค่าอ๊อกเทน
  ค่าอ๊อกเทนเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
  ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าอ๊อกเทน ได้แก่ อ๊อกเทน 95 อ๊อกเทน
  91 และอ๊อกเทน 87 น้ำมันเบนซินของบริษัท มีชื่อการค้าคือ ไอโซกรีน สูตรไฮเปอร์คลีน
  (อ๊อกเทน 95) และ ซูเปอร์กรีน (อ๊อกเทน 91)
  ซึ่งน้ำมันทั้งสองชนิดเป็นน้ำมันเบนซินที่มีเนื้อน้ำมันสะอาดสำหรับเครื่องยนต์
  เพิ่มสารชะล้างที่ทำความสะอาดหัวฉีดและลิ้นไอดี ทั้งนี้ น้ำมันไอโซกรีนยังผสมสาร MTBE
  เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของเครื่องยนต์

  ตั้งแต่เดือนมกราคม 2544 บริษัท ได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
  ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10
  ทดแทนสาร MTBE น้ำมันแก๊สโซฮอล์สามารถใช้ได้กับ
  เครื่องยนต์เบนซิน โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
  ซึ่งบริษัทได้ร่วมมือกับสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย (วท.) โดย วท.
  จะดำเนินการผลิตเอทานอล จากผลผลิตทางการเกษตร เพื่อส่งต่อให้บริษัททำการผลิตแก๊สโซฮอล์
  ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น
  การช่วยลดมลพิษทางอากาศ การประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง
  การลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง การยกระดับราคาพืชผลทางการเกษตร
  การกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท เป็นต้น

  1.3) น้ำมันก๊าด

  น้ำมันก๊าดถูกใช้ในการจุดตะเกียงให้ความสว่างตามชนบทที่อยู่ห่างไกลและไม่มีไฟฟ้านอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของ
  เชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  น้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว ใช้กับยานยนต์ เช่น รถยนต์ รถบรรทุก
  เรือประมง เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ

  1.6) น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงานอุตสาหกรรม
  การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

  2) ประเภทผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  2.1) น้ำมันหล่อลื่น

  บริษัทจำหน่ายน้ำมันหล่อลื่นทุกประเภท และได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ตาม
  มาตรฐานสากลทุกปี

  2.2) สารกำมะถัน

  เป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
  เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
  เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยาง
  รถยนต์ ยาฆ่าแมลง ปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

3.1.2 ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  ภาวะการแข่งขันทางการตลาดที่อยู่ในระดับสูง
  อันเป็นผลมาจากนโยบายรัฐที่ให้ธุรกิจการค้าน้ำมันเป็นตลาดแข่งขันเสรี
  และอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศ
  ซึ่งมีผลกระทบอย่างมากต่อความต้องการใช้เชื้อเพลิงภายในประเทศ
  เป็นปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อส่วนแบ่งทางการตลาดและค่าการตลาดของบริษัท ดังนั้น บริษัท
  จึงได้ทำการปรับกลยุทธ์การค้าปลีก เพื่อเพิ่มส่วนแบ่งการตลาด
  โดยยังคงรักษาระดับค่าการตลาดไว้ ด้วยการพัฒนาคุณภาพน้ำมัน คุณภาพบริการ
  สร้างความพึงพอใจแก่ลูกค้า ปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการและร้านสะดวกซื้อ

  3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 กลยุทธ์การแข่งขัน

  ในปี 2544 เศรษฐกิจไทยขยายตัวร้อยละ 1.5 โดยมีอัตราการขยายตัวที่ชะลอตัวลง
  เมื่อเทียบกับปี 2543 โดยความต้องการใช้น้ำมันในประเทศลดลงอยู่ประมาณ 615
  พันบาเรลต่อวัน หรือลดลง 1.5% ซึ่งเกิดจากความต้องการใช้น้ำมันเตาที่ กฟผ.
  ใช้ในการผลิตไฟฟ้าได้ลดลงมาก

  แม้ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศจะลดลง
  แต่ปริมาณการจำหน่ายของบริษัทในตลาดขายปลีกและตลาดอุตสาหกรรมเพิ่มขึ้นที่ระดับ 1.9%
  ขณะเดียวกันบริษัทลดปริมาณการจำหน่ายในตลาดที่กำไรน้อย เช่น ขายต่างประเทศ
  ขายผ่านให้ผู้ค้ารายใหญ่ และตลาดขายส่ง บมจ.ปตท.
  โดยบริษัทมีเป้าหมายขยายส่วนแบ่งการตลาดค้าปลีก ตลาดอุตสาหกรรมและตลาดน้ำมันหล่อลื่น
  โดยเน้นการสร้างความมั่นใจเรื่องคุณภาพน้ำมัน คุณภาพบริการ
  การปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการน้ำมันให้ทันสมัยและสะดวกสบาย
  รวมถึงการบริการที่สร้างความพึงพอใจต่อลูกค้ามากขึ้น
  เพิ่มรายได้และเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน

  สำหรับในปี 2545
  การขยายตัวของเศรษฐกิจไทยคาดว่าจะปรับตัวดีขึ้นตามการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
  และจากการดำเนินนโยบายต่างๆของรัฐ เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจ
  ประกอบกับไม่มีแรงกดดันทางด้านราคาทั้งจากอุปสงค์และต้นทุนการผลิต
  จะช่วยเสริมสร้างความมั่นใจให้กับ
  ผู้บริโภคและนักลงทุน ทั้งนี้ คาดว่าในปี 2545 เศรษฐกิจจะขยายตัวอยู่ในช่วงร้อยละ 2.0 -
  3.0 ต่อปี เป็นผลให้ความต้องการใช้น้ำมันโดยทั่วไปคาดว่าจะสูงขึ้น

  ดังนั้นในปี 2545 บริษัทยังคงเน้นการขยายส่วนแบ่งการตลาดค้าปลีก ตลาดอุตสาหกรรม
  และตลาดน้ำมันหล่อลื่น
  โดยเน้นการเข้าไปร่วมปลุกจิตสำนึกและรณรงค์การใช้สินค้าและบริการไทย
  สร้างความมั่นใจเรื่องคุณภาพน้ำมัน คุณภาพบริการ การปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการ
  น้ำมันให้ทันสมัยและสะดวกสบาย ซึ่งได้มีการริเริ่มโครงการบางจากสดใส ปี 2545
  รวมถึงการบริการที่สร้างความพึงพอใจต่อลูกค้ามากขึ้น
  อีกทั้งได้มีการขยายโครงการรับบัตรบางจาก
  เชื่อมโยงไทยและการรับบัตรเครดิตในสถานีบริการทั่วประเทศและการขยายสาขาร้านค้าสะดวกซื้อใบจาก

  สำหรับนโยบายการตั้งราคาของบริษัท บริษัทได้กำหนดนโยบายราคาขายให้ลูกค้าประเภทต่างๆ
  โดยแข่งขันกับราคาจำหน่ายในตลาดเป็นสำคัญ อย่างไรก็ดี
  เพื่อให้ได้ราคาที่เหมาะสมและเป็นธรรมต่อผู้บริโภค
  บริษัทพยายามที่จะปรับราคาขายน้ำมันให้สอดคล้องกับราคาน้ำมันในตลาดโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ

  3.2.2 ลักษณะการประกอบธุรกิจและการตลาดของธุรกิจการกลั่นและธุรกิจค้าปลีกน้ำมัน

  1) ธุรกิจการกลั่นน้ำมันและการค้าส่งน้ำมัน

  ในปี 2544 กำลังการผลิตของโรงกลั่นยังคงอยู่ในระดับสูงกว่าความต้องการใช้ภายในประเทศ
  โดยที่ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศอยู่ในระดับ 615 พันบาเรลต่อวัน
  ในขณะที่กำลังการผลิตรวมของทุกโรงกลั่นอยู่ที่ระดับ 760 พันบาเรลต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 74
  ของกำลังการผลิตทั้งประเทศ

  ทั้งนี้ราคาหน้าโรงกลั่นของน้ำมันสำเร็จรูปที่ซื้อขายกันระหว่างโรงกลั่นน้ำมันและผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่
  หรือผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 ตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2543
  โดยทั่วไปจะอ้างอิงจากราคาตลาดจร ณ ประเทศสิงคโปร์
  ซึ่งถูกกำหนดโดยปัจจัยพื้นฐานของภูมิภาคเป็นสำคัญ
  ในขณะที่ราคาน้ำมันดิบถูกกำหนดโดยสถานการณ์น้ำมันในตลาดโลก
  ซึ่งจากสถานการณ์ปริมาณการผลิตเกินความต้องการใช้ทั้งในประเทศและในภูมิภาคเอเชีย
  ได้ส่งผลกดดันค่าการกลั่น (GROSS REFINING MARGIN) ให้อยู่ในระดับต่ำต่อเนื่องกันมาหลายปี
  ตั้งแต่วิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540

  ปัจจุบันนอกเหนือจากการจำหน่ายผ่านสถานีบริการและขายตรงให้ผู้ใช้แล้ว
  บริษัทยังมีการค้าส่งน้ำมันให้กับผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ต่างๆ เช่น ปตท. คาลเท็กซ์ เชลล์ เป็นต้น
  และมีการจำหน่ายไปต่างประเทศเล็กน้อย
  ซึ่งปริมาณการจำหน่ายในตลาดค้าส่งและตลาดต่างประเทศจะขึ้นอยู่กับสภาพกำไรต่อหน่วยเป็นสำคัญ

  ในปี 2544 บริษัทไม่มีการพึ่งพิงลูกค้ารายใดเกินร้อยละ 30 ของรายได้รวมของบริษัท

ปัจจุบันมีผู้ค้าน้ำมันตามมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2543 ดังนี้

+---+-------------------------------+---------------------------------+
| ล | รายชื่อ                         | ชนิดน้ำมันที่ทำการค้า                 |
| ำ |                               |                                 |
| ด |                               |                                 |
| ับ |                               |                                 |
|   |                               |                                 |
| ที่ |                               |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)        | ทุกชนิด                           |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท เชลล์แห่งประเทศไทย จำกัด    | ทุกชนิด                           |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 3 | บริษัท เอสโซ่ (ประเทศไทย) จำกัด   | ทุกชนิด                           |
|   | (มหาชน)                       |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 4 | บริษัท น้ำมันคาลเท็กซ์ (ไทย) จำกัด   | ทุกชนิด                           |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 5 | บริษัท ไทยออยล์ จำกัด             | ทุกชนิด                           |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 6 | บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด      | ทุกชนิด                           |
|   | (มหาชน)                       |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 7 | บริษัท ยูนิคแก๊ส แอนด์ ปิโตรเคมิคัลส์   | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                 |
|   | จำกัด (มหาชน)                  |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 8 | บริษัท อุตสาหกรรมแก๊สสยาม จำกัด    | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 9 | บริษัท คอสโมออยล์ จำกัด           | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว       |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท สยามสหบริการ จำกัด (มหาชน) | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 0 |                               | น้ำมันหล่อลื่น                       |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท เจริญมั่นคง จำกัด            | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันก๊าด,             |
| 1 |                               | น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว, น้ำมันเตา และ     |
|   |                               | น้ำมันหล่อลื่น                       |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท ภาคใต้เชื้อเพลิง จำกัด        | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 2 | (มหาชน)                       | น้ำมันเตา                         |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท พี.ซี.สยามปิโตรเลียม จำกัด    | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 3 |                               |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท เอ็ม พี ปิโตรเลียม จำกัด      | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 4 |                               |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท อุตสาหกรรมปิโตรเคมีกัลไทย    | น้ำมันดิบ, น้ำมันเบนซิน, น้ำมันก๊าด,     |
| 5 | จำกัด (มหาชน)                  | น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว, น้ำมันเตา,        |
|   |                               | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว, น้ำมันหล่อลื่น      |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด     | น้ำมันดิบ, น้ำมันเบนซิน, เจ.พี.1,      |
| 6 |                               | น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,                 |
|   |                               |                                 |
|   |                               | น้ำมันเตา, และก๊าซปิโตรเลียมเหลว     |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท คูเวตปิโตรเลียม (ประเทศไทย) | น้ำมันเบนซิน, เจ.พี.1,              |
| 7 | จำกัด                          | น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว, น้ำมันหล่อลื่น       |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท เวิลด์แก๊ส (ประเทศไทย) จำกัด | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                 |
| 8 |                               |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 1 | บริษัท สตาร์ปิโตรเลียมรีไฟน์นิ่ง จำกัด  | น้ำมันดิบ, น้ำมันเบนซิน, เจ.พี.1,      |
| 9 |                               | น้ำมันดีเซล, น้ำมันเตา,              |
|   |                               | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท บีพีออยล์ (ประเทศไทย) จำกัด  | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันเจ.พี.1,          |
| 0 |                               | น้ำมันดีเซล, น้ำมันหล่อลื่น             |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท ฮาร์ทออยล์                 | น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                  |
| 1 | สยามอิมปอร์ตเอ็กซ์ปอร์ต จำกัด       |                                 |
|   |                               |                                 |
|   | หมายเหตุ ยังไม่ได้ทำการค้า         |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท น้ำมันทีพีไอ จำกัด            | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซล, น้ำมันหล่อลื่น  |
| 2 |                               |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท ไทยพับลิคพอร์ต จำกัด         | น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                  |
| 3 |                               |                                 |
|   | หมายเหตุ ยังไม่ได้ทำการค้า         |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท สยามเฆมี จำกัด (มหาชน)     | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 4 |                               | น้ำมันเตา                         |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย )   | น้ำมันดิบ, ก๊าซปิโตรเลียมเหลว         |
| 5 | จำกัด (มหาชน)                  |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท คอนอโค (ประเทศไทย ) จำกัด | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 6 |                               | น้ำมันหล่อลื่น                       |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท ระยองเพียวริฟายเออร์ จำกัด   | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว,      |
| 7 |                               | น้ำมันเตา                         |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท ยูเนียนแก๊ส แอนด์ เคมิคัลส์     | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                 |
| 8 | จำกัด                          |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 2 | บริษัท ไทยลู้บเบส จำกัด (มหาชน)    | น้ำมันหล่อลื่น                       |
| 9 |                               |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 3 | บริษัท แสงทองอุตสาหกรรมถังแก๊ส     | ก๊าซปิโตรเลียมเหลว                 |
| 0 | จำกัด                          |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+
| 3 | บริษัท คอสโมเอ็นเนอยี่ แอนด์เทรดดิ้ง  | น้ำมันเบนซิน, น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว       |
| 1 | จำกัด                          |                                 |
+---+-------------------------------+---------------------------------+

  ที่มา : กรมทะเบียนการค้า กระทรวงพาณิชย์

  2) ธุรกิจค้าปลีกน้ำมัน

  ในปัจจุบัน ตลาดค้าปลีกมีการแข่งขันสูงมาก มีกลยุทธ์การตลาดทั้งด้านราคา
  การส่งเสริมการตลาด คุณภาพน้ำมันและอื่นๆ ซึ่งบริษัทก็มีการปรับกลยุทธ์การตลาดเช่นกัน
  ทั้งในด้านภาพลักษณ์ของสถานีบริการและร้านค้าสะดวกซื้อให้ทันสมัย คุณภาพน้ำมัน
  สร้างความพึงพอใจต่อลูกค้า รวมทั้งการขยายการขายตรงต่อตลาดอุตสาหกรรม ดังนั้น ในปี
  2544 ตลาดขายปลีกและตลาดอุตสาหกรรมของบริษัทได้ขยายตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 1.9 เทียบกับปี
  2543 สำหรับการจำหน่ายผ่านสถานีบริการบริษัทมีส่วนแบ่งการตลาดร้อยละ 11.4 มากกว่าปี
  2543 (ปี 2543 บริษัทมีส่วนแบ่งการตลาดร้อยละ 9.8)

  3.2.3 การจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

  บริษัทจำหน่ายน้ำมันโดยผ่านช่องทางการจำหน่ายดังนี้

  1) การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และการจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง

  1.1) การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ

  เป็นการจำหน่ายให้ประชาชนผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไปผ่านสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันของบริษัทซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
  ซึ่งรวมทั้งปั๊มสหกรณ์ซึ่งจำหน่ายให้กับบรรดาสมาชิกด้วย น้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถบรรทุกน้ำมัน

  1.2) การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม

  ได้แก่ กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการต่างๆ ซึ่งใช้น้ำมันเป็น
  เชื้อเพลิง สำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ เช่น
  อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งถัก/สิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
  อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น
  ลูกค้าประเภทนี้ก็ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทเช่นกัน
  การจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถบรรทุกน้ำมัน
  ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรืออาจสามารถรับน้ำมันทางเรือได้

  1.3) การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง

  ได้แก่ กิจการประเภทสายการบิน บริษัทรถและเรือขนส่งสินค้าและคนโดยสาร
  กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
  เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
  โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทน้ำมัน โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป
  การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน)
  ทางเรือและทางรถบรรทุกน้ำมัน

  2) การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ

  เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และปานกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
  ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบเครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันปลายทางอีกทอดหนึ่ง

  3) การจำหน่ายให้บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) (บมจ.ปตท.)

  เป็นการจำหน่ายในรูปขายส่ง ซึ่ง บมจ. ปตท. จะนำไปจำหน่ายต่อผ่านระบบเครือข่ายของ
  บมจ.ปตท. อีกทอดหนึ่ง ส่วนมาก บมจ. ปตท. จะรับน้ำมันทางท่อ
  ยกเว้นในบางกรณีอาจขอรับน้ำมันทางเรือก็ได้

  4) การจำหน่ายให้โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ

  เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัท ในรูปวัตถุดิบ
  เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
  การจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัท ซึ่งเป็นน้ำมันเตาประเภท STRAIGHT-RUN
  เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
  ที่มีหน่วยผลิตแบบแตกตัวโมเลกุลน้ำมันเตาเป็นน้ำมันใส (Cracking)
  หรือการจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมทของบริษัท
  เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี ผลิตเป็นสารอะโรมาติกส์

  5) การจำหน่ายต่างประเทศ

  ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าหรือผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
  ดังนั้นการขนส่งจะจัดส่งไปทางเรือและทางรถ

3.2.4 ลักษณะของลูกค้า

  บริษัทสามารถจำแนกประเภทลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

  1) ลูกค้าสถานีบริการและผู้ใช้ตรง ( Outlet & End User Customers)

  ได้แก่ ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัท
  ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัท (บริษัทเป็นเจ้าของ) สถานีบริการของตัวแทน
  ค้าน้ำมันของบริษัท (Dealer) รวมถึงปั๊มน้ำมันชุมชนบางจาก
  ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของจำหน่ายให้ลูกค้าที่เป็นสมาชิกและบุคคลทั่วไป

  นอกจากนี้ ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
  ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ ซึ่งได้แก่พวกโรงงาน
  กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือขนส่งโดยสาร ฯลฯ

  2) ลูกค้าขายต่อ (Indirect Sales Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศรายเล็กหรือใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัท
  เพื่อไปจำหน่ายต่อ

  3) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers)

  เช่นบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) (บมจ. ปตท.) ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัท
  เพื่อจัดจำหน่ายต่อให้ผู้ใช้ตรงที่เป็นส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจต่างๆ เช่น
  การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ลูกค้าอื่นๆ รวมทั้งสถานีบริการเครือข่ายของ บมจ.ปตท.
  เป็นต้น

  นอกจากนี้ ลูกค้าขายส่งยังประกอบไปด้วย โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี
  ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัท เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว เช่น การนำ
  น้ำมันเตาไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันใส (Cracking) การนำน้ำมัน
  องค์ประกอบเรฟฟอร์เมทไปเข้ากระบวนการผลิตสารอะโรมาติกส์ เป็นต้น

  4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศที่ซื้อน้ำมันจากบริษัท
  เพื่อไปจำหน่ายหรือใช้ในต่างประเทศ

  ปริมาณการจำหน่ายจำแนกตามประเภทของลูกค้า (สัดส่วนการจำหน่าย)

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

  ----------------------- -------- ------- -------- -------- -------- -------
  ประเภทลูกค้า              ปี 2542           ปี 2543            ปี 2544   

                          ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ    ปริมาณ    ร้อยละ

  1. สถานีบริการและผู้ใช้ตรง   44.9     44.1    48.1     52.1     49.0     57.3

  2. ขายต่อ                18.3     18.0    18.2     19.7     16.9     19.8

  3. ขายส่ง                37.1     36.4    22.0     23.8     18.6     21.7

  4. ต่างประเทศ            1.5      1.5     4.0      4.4      1.0      1.2

  รวม                     101.8    100     92.3     100      85.5     100
  ----------------------- -------- ------- -------- -------- -------- -------

  หมายเหตุ : การขายส่งที่ลดลงส่วนใหญ่เป็นยอดจำหน่ายน้ำมันเตาให้ กฟผ. ผ่าน บมจ.ปตท.

  มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัท

  ----------------------------------- -------- -------- -------- -------- -------- --------
  ผลิตภัณฑ์                              ปี 2542            ปี 2543            ปี 2544   

                                      ล้านบาท   ร้อยละ    ล้านบาท   ร้อยละ    ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                            

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                   16,045   41.6     22,673   43.5     21,766   44.9

  2. น้ำมันเตา                          8,849    22.9     11,014   21.1     9,558    19.7

  3. น้ำมันเบนซิน                        9,771    25.3     11,061   21.2     10,408   21.5

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ                   3,531    9.1      5,001    9.6      6,370    13.1

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ               38,196   98.9     49,749   95.5     48,102   99.2

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                           

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                   -        -        1,002    1.9      20       0.1

  2. น้ำมันเตา                          -        -        98       0.2      202      0.4

  3. น้ำมันเบนซิน                        425      1.1      1,269    2.4      152      0.3

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ                   -        -        -        -        7        0.0

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ              425      1.1      2,369    4.5      381      0.8

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศและต่างประเทศ                                                

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว                   16,045   41.6     23,675   45.4     21,786   44.9

  2. น้ำมันเตา                          8,849    22.9     11,112   21.3     9,760    20.1

  3. น้ำมันเบนซิน                        10,196   26.4     12,330   23.7     10,560   21.8

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ                   3,531    9.1      5,001    9.6      6,377    13.2

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศและต่างประเทศ   38,621   100      52,118   100      48,483   100

  อัตราเพิ่ม (ลด) ของมูลค่าการจำหน่าย       11.9              34.4              (6.97)   
  (ร้อยละ)                                                                          
  ----------------------------------- -------- -------- -------- -------- -------- --------

  หมายเหตุ : ^(1/) ปี 2544
  บริษัทมีมูลค่าการจำหน่ายลดลงเนื่องจากบริษัทลดการจำหน่ายในตลาดขายส่งและตลาดต่างประเทศ

บริษัทได้ส่งออกน้ำมันไปจำหน่ายยังประเทศเขมร และประเทศเวียดนาม

  3.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

  3.3.1 ลักษณะการจัดให้ได้มาซึ่งผลิตภัณฑ์

  1) กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

  กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาเรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
  ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ผ่านระบบท่อ ผสม เก็บ
  และจ่ายออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่ง
  ในรอบปีบริษัทจะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
  เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น
  การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่เหมาะสม

  บริษัทมีโรงกลั่นน้ำมันตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
  บาเรลต่อวัน ทำการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

  บริษัทมีการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่น รวมทั้งขยายหน่วยเพิ่มระบบถังมาโดยตลอด
  จนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
  และระบบป้องกันมลภาวะเป็นพิษสอดคล้องเหมาะสมกับกำลังกลั่นที่สูงขึ้น

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
|                                 | ปี 2542    | ปี 2543    | ปี 2544    |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้             | 120.0     | 120.0     | 120.0     |
|                                 |           |           |           |
| : พันบาเรลต่อวันกลั่น                | 113.4     | 113.4     | 113.4     |
|                                 |           |           |           |
| : พันบาเรลต่อวันปฏิทิน (A)           |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์               | 32.0      | 32.7      | 25.8      |
|                                 |           |           |           |
| 1. น้ำมันดีเซล                     | 32.6      | 26.0      | 22.9      |
|                                 |           |           |           |
| 2. น้ำมันเตา                      | 17.6      | 15.6      | 12.6      |
|                                 |           |           |           |
| 3. น้ำมันเบนซิน                    | 9.7       | 8.4       | 8.9       |
|                                 |           |           |           |
| 4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด      | 2.1       | 1.6       | 1.9       |
|                                 |           |           |           |
| 5. ก๊าซหุงต้ม                      | 1.6       | 0.1       | 1.7       |
|                                 |           |           |           |
|   6.                            |           |           |           |
|   น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)              | 95.6      | 84.4      | 73.8      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ) | 4.0       | (11.7)    | (12.5)    |
|                                 |           |           |           |
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)     | 84.3      | 74.4      | 65.1      |
| (B/A)                           |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+

  หมายเหตุ : ^(1/) ปี 2544
  บริษัทมีลดปริมาณการผลิตเนื่องจากบริษัทลดการจำหน่ายในตลาดขายส่ง และตลาดต่างประเทศ

  2) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

  วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิต คือ "น้ำมันดิบ"
  ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอนที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆปีของซากพืชซากสัตว์อยู่ภายใต้พื้นผิวโลกรวมกันเป็นแหล่งๆทั่วโลก
  ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น ที่รอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลกและกำแพงเพชร
  ที่สุพรรณบุรี และที่อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นต้น
  แต่เนื่องจากปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบและนำขึ้นมาใช้ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้งานของโรงกลั่นทั้ง
  6 แห่งในประเทศไทย เพราะมีเพียงประมาณร้อยละ 2 - 5
  ของความต้องการน้ำมันเพื่อการกลั่นทั้งหมด ดังนั้น
  น้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ แหล่งที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่
  น้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน ยู เอ อี การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย
  อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น และน้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย
  อินโดนิเซีย และบรูไน เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจาก
  ตะวันออกกลางจะใช้เวลาเดินทางประมาณ 15 - 20 วัน
  และจากตะวันออกไกลจะใช้เวลาประมาณ 3 - 7 วัน โดยปกติบริษัทสำรองน้ำมันดิบประมาณ 40
  วัน

  เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ
  เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหาและราคาวัตถุดิบที่ต่ำที่สุด และได้คุณภาพของผลผลิตตามต้องการ
  บริษัทจึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
  โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น จึงมีการจัดหาด้วยวิธีการต่างๆ ดังนี้

  (1) การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  -น้ำมันดิบสิริกิติ์ของบริษัท ไทยเชลล์ฯ จำกัดที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลกและกำแพงเพชร

  -น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของ ปตท.สผ. ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  -น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  -น้ำมันดิบฝางของกรมการพลังงานทหาร กระทรวงกลาโหม ที่จังหวัดเชียงใหม่

  -น้ำมันดิบวิเชียรบุรี ของบริษัท เครนเอ็นเนอร์ยี จำกัด ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

การจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ ในประเทศของบริษัท

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

  -------------------------- ------- ------- ------- ------- ------- -------
  แหล่งน้ำมันดิบ                 ปี 2542          ปี 2543          ปี 2544  

                             ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  1. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)        11.9    90.9    12.2    91.7    11.1    88.1

  2. น้ำมันดิบบีพี                0.5     4.1     0.5     3.8     0.6     4.8
  (อู่ทอง/กำแพงแสน)                                                    

  3. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล        0.5     4.0     0.6     4.5     0.9     7.1

  4. น้ำมันดิบนางนวล / วิเชียรบุรี  0.1     0.4     -       -       -       -

  5. น้ำมันดิบฝาง               0.1     0.5     -       -       -       -

  รวม                        13.1    100     13.3    100     12.6    100
  -------------------------- ------- ------- ------- ------- ------- -------

  (2) การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

  ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา บริษัทนำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมด 18 ชนิดเข้ากลั่น
  โดยเป็นน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล 10 ชนิด คือ
  น้ำมันดิบทาปีสและลาบวนจากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบซีเรียไลท์ แชมเปียน
  และบรูไนไลท์จากประเทศบรูไน น้ำมันดิบเกราไกจากประเทศ
  อินโดนีเซีย น้ำมันดิบจาบีรู เทวินนาร์ด วารานัส และแบโรว์จากประเทศออสเตรเลีย
  ส่วนน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลางมีตั้งแต่น้ำมันดิบอาระเบียนซุปเปอร์ไลท์
  และอาระเบียนมีเดียมจากประเทศซาอุดิอาระเบีย น้ำมันดิบดูไบจากประเทศดูไบ
  น้ำมันดิบอีราเนียนเฮฟวี่จากประเทศ
  อิหร่าน น้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมาน น้ำมันดิบกาต้าร์มารีนจากประเทศกาต้าร์
  และน้ำมันดิบเมอร์แบนจากประเทศ ยู เอ อี และน้ำมันดิบจากแอฟริกาอีก 1 ชนิด คือ
  น้ำมันดิบปาลังกาจากประเทศแองโกลา นอกจากนั้น บริษัทเคยกลั่นน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ
  ได้มากกว่า 30 ชนิด

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทได้ติดต่อสั่งซื้อ ได้แก่

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศทั่วไป

การนำเข้าน้ำมันดิบจำแนกตามแหล่งชนิดน้ำมันดิบ

(หน่วย : พันบาเรล)

  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ            ประเทศ    ปี 2542           ปี 2543           ปี 2544   

                                 ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                            

  1. ทาปีส              มาเลเซีย   7,233    23.8    1,580    6.1     3,462    16.4

  2. ลาบวน             มาเลเซีย   3,603    11.9    6,884    26.4    574      2.7

  3. ซีเรียไลท์           บรูไน      2,395    7.9     7,716    29.6    7,283    34.5

  4. อื่นๆ                         -        -       157      0.6     1,026    4.8

  รวมแหล่งตะวันออกไกล              13,231   43.6    16,337   62.7    12,345   58.4

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                           

  1. โอมาน             โอมาน     11,853   39.0    6,374    24.5    7,259    34.4

  2. เมอร์แบน           ยู เอ อี    3,104    10.2    -        -       500      2.4

  3. กาตาร์มารีน         กาตาร์     2,177    7.2     3,356    12.9    1,023    4.8

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง             17,134   56.4    9,730    37.3    8,782    41.6

  รวมทั้งสิ้น                        30,365   100     26,067   100     21,127   100
  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัท

+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| ชนิดน้ำมันดิบ                | ปี    |      | ปี    |      | ปี    |      |
|                          | 2542 |      | 2543 |      | 2544 |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
|                          | ล้า   | ร    | ล้า   | ร    | ล้า   | ร    |
|                          | นบาท | ้อยละ | นบาท | ้อยละ | นบาท | ้อยละ |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ | 3    | 11.1 | 5    | 11.8 | 4    | 13.4 |
|                          | ,148 |      | ,110 |      | ,895 |      |
| 1. น้ำมันดิบ                |      | 11.5 |      | 15.5 |      | 20.7 |
|                          | 3    |      | 6    |      | 7    |      |
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป           | ,249 |      | ,735 |      | ,563 |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| รวม                      | 6    | 22.6 | 11   | 27.3 | 12   | 34.1 |
| มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ | ,397 |      | ,845 |      | ,458 |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| ม                        | 21   | 77.4 | 31   | 72.7 | 24   | 65.9 |
| ูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ | ,965 |      | ,607 |      | ,103 |      |
|                          |      | -    |      | -    |      | -    |
| 1. น้ำมันดิบ                | -    |      | -    |      | -    |      |
|                          |      |      |      |      |      |      |
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป           |      |      |      |      |      |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| รวมมูลค่า                  | 21   | 77.4 | 31   | 72.7 | 24   | 65.9 |
| การสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ | ,965 |      | ,607 |      | ,103 |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| มูลค่าการสั่งซื้อว             | 25   | 88.5 | 36   | 84.5 | 28   | 79.3 |
| ัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ | ,113 |      | ,717 |      | ,998 |      |
|                          |      | 11.5 |      | 15.5 |      | 20.7 |
| 1. น้ำมันดิบ                | 3    |      | 6    |      | 7    |      |
|                          | ,249 |      | ,735 |      | ,563 |      |
| 2. น้ำมันสำเร็จรูป           |      |      |      |      |      |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+
| รวมมูลค่าการสั่งซื้อว          | 28   | 100  | 43   | 100  | 36   | 100  |
| ัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ | ,362 |      | ,452 |      | ,561 |      |
+--------------------------+------+------+------+------+------+------+

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  3.3.2 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  บริษัทตระหนักดีว่า กิจการของบริษัทเป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ จึงให้ความสำคัญ
  ในเรื่องของสิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยมาโดยตลอด ตั้งแต่การออกแบบกระบวนการผลิต
  ระบบการควบคุมมลภาวะระบบป้องกันเพื่อให้เกิดความปลอดภัยตามมาตรฐานสากล สามารถ
  ควบคุมมลภาวะให้ดีกว่าข้อกำหนดทางกฎหมายและปราศจากข้อร้องเรียน อีกทั้งมีการควบคุม
  ดูแลการปฏิบัติงานที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมอย่างจริงจัง มีการเลือกใช้ตั้งแต่
  วัตถุดิบและกระบวนการผลิตที่ดี เช่น การใช้ก๊าซเชื้อเพลิงซึ่งเป็นเชื้อเพลิงที่สะอาดมาใช้ในการ
  เผาไหม้
  ทำให้อากาศที่ปล่อยออกจากโรงกลั่นมีค่าดีกว่ามาตรฐานคุณภาพอากาศที่ยอมให้ปล่อยจากปล่อง
  (Emission Standard) มาก มีการใช้ Air Fin Cooler ในการหล่อเย็นแทนการใช้น้ำ
  หล่อเย็น (Cooling Tower) เพื่อลดปริมาณการใช้น้ำ
  และมีการปฏิบัติตามมาตรการลดผลกระทบ
  และมาตรการติดตามตรวจสอบคุณภาพสิ่งแวดล้อมที่เสนอในรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)
  ซึ่งได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อมอย่างเคร่งครัด จึงได้รับรางวัล
  สถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
  และมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่น ประจำปี 2544 (EIA AWARD’2001)
  จากกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  นอกจากนั้น
  บริษัทยังมีการพัฒนามาตรการลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมเพิ่มเติมนอกเหนือจากที่กำหนดใน EIA เช่น
  การติดตั้งหน่วยกรองน้ำทิ้ง (Sand Filter) เพื่อให้คุณภาพน้ำทิ้งดีกว่าที่เป็นอยู่เดิม (ถึงแม้ว่า
  ที่เป็นอยู่เดิมจะดีกว่ามาตรฐานคุณภาพน้ำทิ้งแล้วก็ตาม) การติดตั้งหลังคาปิดปากบ่อรวบรวมน้ำทิ้ง
  (Oily Water Pond) และบ่อแยกน้ำมันออกจากกากตะกอน (HOT SUMP)
  เพื่อลดการสูญเสียน้ำมันจากการระเหย และหามาตรการลดการใช้ทรัพยากรอย่างต่อเนื่อง ได้แก่
  น้ำ พลังงาน น้ำมัน และสารเคมี ซึ่งนอกจากเป็นการประหยัดแล้ว
  ยังเป็นการลดปริมาณของเสียตั้งแต่ต้นทาง
  อันเป็นแนวคิดใหม่ในการดูแลสิ่งแวดล้อมในปัจจุบันและในอนาคต

  ยิ่งกว่านั้น บริษัทยังได้นำเอามาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม ISO 14001
  และมาตรฐานระบบการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก. 18001
  มาพัฒนาระบบการจัดการฯ ที่มีอยู่เดิมของบริษัทด้วยความสมัครใจ
  จนได้รับการรับรองตามมาตรฐาน ทั้ง 2 ระบบเป็นบริษัทลำดับต้นๆ ของประเทศไทย
  ย่อมแสดงให้เห็นว่า บริษัทให้ความสำคัญ ทั้งในด้านสิ่งแวดล้อม และความปลอดภัยอย่างต่อเนื่อง
  ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน และจะคงให้ความสำคัญต่อไปในอนาคตเช่นเดิม

  ในด้านความปลอดภัย โรงกลั่นได้ดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่องโดยปราศจากอุบัติเหตุ
  อันเป็นผลให้จำนวนชั่วโมงการทำงานโดยปราศจากอุบัติเหตุตั้งแต่ตุลาคม 2542 ถึงสิ้นปี 2544
  เพิ่มขึ้นเป็น 1,932,572 (ชั่วโมง-คน) บริษัทได้จัดให้มีการซ้อมแผนฉุกเฉินอยู่เสมอ เช่น
  ซ้อมแผนฉุกเฉินกรณีน้ำมันล้นถังและเกิดไฟไหม้ถังน้ำมันและลานจ่ายน้ำมัน
  กรณีรังสีรั่วไหลในหน่วยกลั่น กรณีน้ำมันรั่วที่หน่วยผลิตไฟฟ้าและไอน้ำ
  ซึ่งในการซ้อมแต่ละครั้งจะมีพนักงานของบริษัทและ
  ผู้รับเหมาที่เกี่ยวข้องร่วมฝึกซ้อม นอกจากนี้ มีการจัดกิจกรรมส่งเสริมจิตสำนึกด้านความปลอดภัย
  เช่น การแข่งขันการใช้เครื่องช่วยหายใจ การแข่งขันวิ่งสายดับเพลิง การใช้น้ำดับเพลิง การใช้
  ถังดับเพลิง (ผงเคมีแห้ง) การทดสอบสมรรถภาพร่างกายนักผจญเพลิง
  การใช้โฟมดับเพลิงอย่างถูกวิธี เป็นต้น

  รางวัลด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยที่บริษัทได้รับ ดังนี้

  ปี 2533 บริษัทได้รางวัล “โรงงานอุตสาหกรรมประเภทเคมีดีเด่น
  ด้านการประหยัดพลังงานทั่วไป” จากศูนย์ประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน
  กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  ปี 2534 บริษัทได้รับรางวัล “ โรงงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมดีเด่น”
  จากสมาคมวิศวกรสิ่งแวดล้อมไทย

  ปี 2538 บริษัทได้รับรางวัล เรื่องการปฎิบัติตามมาตรการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  จากสำนักงานโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม

  ปี 2540 บริษัทได้รับการรับรองมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO14001 - PETROLEUM
  REFINING ทุกขั้นตอนกระบวนการผลิตน้ำมัน นับตั้งแต่การรับน้ำมันดิบ กระบวนการกลั่นทุกหน่วย
  ตลอดจนการตรวจสอบและติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อม

  ปี 2541 บริษัทได้รับรางวัลดีเด่นทางด้าน
  คณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

  บริษัทได้รับรางวัลสถานประกอบการที่มีการจัดการ และรักษาสภาพแวดล้อม
  ( EIA AWARDS’ 98)

  ปี 2542 บริษัทได้รับโล่เกียรติยศการทำกิจกรรมเพื่อบริการสังคม จากการให้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญ
  ISO 14001 ของบริษัท
  เข้าไปช่วยจัดระบบให้โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติที่ต้องการปฏิบัติตามมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม

  ปี 2543 บริษัทได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
  (มอก.18001) เลขที่ OHS00007/007 สำหรับกิจการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
  จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ

  ปี 2544
  บริษัทได้รับรางวัลสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
  และมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่น ประจำปี 2544 (EIA AWARD’2001)

  3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี