3. การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

3.1 ลักษณะผลิตภัณฑ์หรือบริการ

3.1.1 ลักษณะผลิตภัณฑ์

  ผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯแบ่งได้เป็น 4 ประเภท ดังนี้

  1) ประเภทผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง ได้แก่

  1.1) ก๊าซหุงต้ม

  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนพวกก๊าซโปรเพนและก๊าซบิวเทน
  บรรจุในถังเหล็กที่ภายใต้แรงดันสูงจะมีสภาพเป็นของเหลว
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวเรือน และสามารถนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมต่างๆ เช่น
  งานอบสีตู้เย็น งานอบใบยาสูบ งานตัดแก้ว งานโลหะพวกเชื่อมบัดกรี และงานตัดแผ่นเหล็ก
  เป็นต้น นอกจากนี้ยังอาจใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซินได้

  1.2) น้ำมันเบนซิน

  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ประเภทของน้ำมันเบนซินอาจแบ่งโดยค่าอ๊อกเทน
  ซึ่งเป็นตัวเลขที่แสดงคุณสมบัติต้านทานการน๊อคของเครื่องยนต์
  ข้อกำหนดของรัฐได้กำหนดประเภทของน้ำมันเบนซินตามค่าอ๊อกเทน ได้แก่ อ๊อกเทน 95 อ๊อกเทน
  91 โดยน้ำมันเบนซินของบริษัทฯมีชื่อทางการค้าคือ กรีนพลัส 95 (อ๊อกเทน 95) และ กรีนพลัส
  91 (อ๊อกเทน 91) สูตร SCSS หรือ ซูปเปอร์คลีน ซูปเปอร์เซฟ
  ซึ่งน้ำมันทั้งสองชนิดเป็นน้ำมันเบนซินที่มีเนื้อน้ำมันสะอาดสำหรับเครื่องยนต์
  เพิ่มสารชะล้างที่ช่วยทำความสะอาดเป็น 2 เท่า ช่วยทำความสะอาดทั้งระบบจ่ายน้ำมันเชื้อเพลิง
  และระบบเผาไหม้ ทำให้เครื่องยนต์ทำงานเต็มประสิทธิภาพ และประหยัดน้ำมันเชื้อเพลิง

  ตั้งแต่ปี 2544 บริษัทฯ ได้เริ่มโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ซึ่งเป็นน้ำมันเบนซิน
  ไร้สารตะกั่วผสมเอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์) ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 10
  เพื่อทดแทนสาร MTBE โดยมีชื่อน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 (อ๊อกเทน 95)
  สามารถใช้ได้กับเครื่องยนต์เบนซิน โดยไม่ต้องปรับแต่งเครื่องยนต์แต่อย่างใด
  ซึ่งได้รับการยืนยันจากค่ายรถยนต์ต่างๆแล้ว โดย ณ สิ้นปี 2547
  บริษัทได้เปิดตัวสถานีบริการที่จัดจำหน่าย “น้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95” จำนวน 260 แห่ง
  ทั้งนี้การใช้แก๊สโซฮอล์จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมในด้านต่างๆ เช่น
  การช่วยลดมลพิษทางอากาศ การประหยัดเงินตราต่างประเทศจากการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง
  การลดผลกระทบที่เกิดจากราคาน้ำมันแพง การยกระดับราคา พืชผลทางการเกษตร
  การกระจายการลงทุนและการจ้างงานสู่ชนบท เป็นต้น

  1.3) น้ำมันก๊าด

  น้ำมันก๊าดถูกใช้ในการจุดตะเกียงให้ความสว่างตามชนบทที่อยู่ห่างไกลและไม่มีไฟฟ้า
  นอกจากนี้ยังนิยมใช้ในงานอุตสาหกรรมบางชนิดที่ต้องการการเผาไหม้ของเชื้อเพลิงที่สะอาด เช่น
  อุตสาหกรรมกระเบื้องเคลือบเซรามิค เป็นต้น

  1.4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินไอพ่น

  น้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องยนต์ไอพ่นในเครื่องบินพาณิชย์ทั่วไป
  คุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะเข้มงวดกว่าคุณภาพน้ำมันสำหรับเครื่องยนต์ประเภทอื่น
  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบินจะต้องสะอาดปราศจากสิ่งปนเปื้อน ไม่แข็งตัวที่อุณหภูมิต่ำ
  จะต้องมีระดับความถ่วงจำเพาะและค่าความร้อนตามที่กำหนด สะอาดเมื่อลุกไหม้
  และต้องมีสภาพคงตัวอยู่ตลอดเมื่อเผาให้ร้อนขณะใช้งาน

  1.5) น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว

  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ดีเซลหมุนเร็ว ใช้กับยานยนต์ เช่น รถยนต์ รถบรรทุก
  เรือประมง เรือโดยสาร และรถแทรกเตอร์ ฯลฯ โดยน้ำมันดีเซลของบริษัทฯมีชื่อทางการค้าคือ
  “เพาเวอร์ดี” ซึ่งเป็นดีเซลเกรดพิเศษ ที่มีเนื้อน้ำมันที่สะอาด บริสุทธิ์
  ได้มาจากกระบวนการกลั่นตรงแล้วยังเพิ่มสารชะล้างทำความสะอาด ระบบหัวฉีด ระบบเผาไหม้
  เพื่อช่วยทำความสะอาดระบบเผาไหม้และเครื่องยนต์
  โดยจำหน่ายในราคาเดียวกับน้ำมันดีเซลทั่วไป

  1.6) น้ำมันเตา

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงของน้ำมันดิบ ใช้ประโยชน์มากในงาน อุตสาหกรรม
  การคมนาคมขนส่ง และใช้ในการผลิตกระแสไฟฟ้า

  ปี 2545 บริษัทฯได้พัฒนาน้ำมันเตาชนิดที่ 2 เพิ่มอีก 1 เกรด คือน้ำมันเตาเกรดพิเศษ
  กากคาร์บอนต่ำ เมื่อเผาไหม้จะมีกากคาร์บอนต่ำกว่าน้ำมันเตาชนิดที่ 2 ทั่วไปถึง ร้อยละ 50
  ซึ่งบริษัทฯได้พัฒนาขึ้นเป็นรายแรกและรายเดียวในประเทศ การมีกากคาร์บอนต่ำมาก
  เมื่อเผาไหม้จะเกิดเขม่าและก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์น้อย ช่วยลดมลภาวะทางอากาศ
  ตลอดจนช่วยให้อุปกรณ์สะอาด ลดการอุดตันในหม้อต้ม (Boiler) และยืดอายุของ
  เครื่องจักรและอุปกรณ์

  2) ประเภทผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น
  เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้เคลือบระหว่างผิวสัมผัสเพื่อลดความเสียดทานและการสึกหรอ
  นอกจากนี้ยังช่วยระบายความร้อน ถ่ายทอดกำลัง
  ทำความสะอาดคราบเขม่าและเศษโลหะที่เกิดจากการสึกหรอ โดยน้ำมันหล่อลื่นแบ่งออกเป็น 3
  ประเภท ได้แก่

  2.1) น้ำมันหล่อลื่นยานยนต์

  ประกอบด้วย GE SERIES สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน D3 SERIES สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล
  น้ำมันหล่อลื่น เครื่องยนต์สองจังหวะ น้ำมันเกียร์ น้ำมันเบรก ฯลฯ

  ในปี 2547 ได้มีการออกผลิตภัณฑ์ใหม่ดังนี้

-   สำหรับเครื่องยนต์เบนซิน ชนิดกึ่งสังเคราะห์ บางจาก จีอี ซิลเวอร์

-   สำหรับเครื่องยนต์ดีเซล ชนิดสังเคราะห์ บางจาก ดี3 โกลด์

  2.2) น้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม

  ประกอบด้วย น้ำมันไฮโดรลิค น้ำมันเกียร์อุตสาหกรรม น้ำมันถ่ายเทความร้อน

  น้ำมันเทอร์ไบน์ น้ำมันเครื่องอัดอากาศ น้ำมันตัดกลึงโลหะ ฯลฯ

  2.3) จาระบี

  ประกอบด้วย จาระบีเอนกประสงค์ จาระบีงานหนักและทนความร้อนสูง รวมทั้งจาระบีที่
  ใช้ในงานอุตสาหกรรมอาหาร

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่นของบริษัทฯ
  ได้พัฒนาให้มีคุณภาพและมาตรฐานตามที่กำหนดโดยสถาบันปิโตรเลียมแห่งสหรัฐอเมริกา (API)
  มาตรฐานยุโรปและผู้ผลิตยานยนต์ที่มี ชื่อเสียง โดยในปี 2545 บริษัทฯได้รับใบรับรองมาตรฐาน
  ISO 9001: 2000 ด้านการพัฒนาและจัดหาผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น การจำหน่าย
  และการบริการคาร์แคร์ตาม มาตรฐานกรีน่าคาร์แคร์
  จากสำนักรับรองระบบคุณภาพสถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประทศไทย
  กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

  3) ประเภทผลิตภัณฑ์ที่เป็นวัตถุดิบสำหรับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่

  3.1) น้ำมันเตาประเภท Straight Run (Long Residue)

  ใช้เป็นวัตถุดิบต่อเนื่องสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นฯ ที่มีหน่วย Cracking
  (เป็นหน่วยเปลี่ยนวัตถุดิบบางส่วนให้เป็นน้ำมันใส)

  3.2) น้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมท

  ใช้เป็นวัตถุเพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี เพื่อไปสกัดเป็นสาร
  อะโรมาติกส์ หรือผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  3.3) น้ำมันองค์ประกอบไอโซเมอร์เรท

  ใช้เป็นวัตถุดิบสำหรับกระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม เพื่อผลิตเป็นน้ำมันเบนซิน

  4) ประเภทผลิตผลพลอยได้ ได้แก่

  สารกำมะถัน ซึ่งเป็นธาตุที่ปนอยู่ในเนื้อน้ำมันตามธรรมชาติ
  เมื่อแยกกำมะถันออกมาแล้วสามารถนำไปใช้ได้โดยตรงหลายอย่าง เช่น
  เป็นส่วนผสมในการผลิตกรดกำมะถัน ยางรถยนต์ ยาฆ่าแมลง ปุ๋ย ฟอกสี น้ำตาลทราย แชมพู
  และใช้ทำสารประกอบของกำมะถัน เป็นต้น

3.1.2 ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อโอกาสหรือข้อจำกัด

  สำหรับลักษณะการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ ซึ่งประกอบด้วย การกลั่น การค้าส่ง และค้าปลีก
  และการจำหน่ายผ่านสถานีบริการ สามารถแบ่งปัจจัยที่สำคัญที่จะมีผลกระทบต่อบริษัทฯในด้านต่างๆ
  ดังนี้

1)  ที่ตั้งของโรงกลั่นทำให้มีความได้เปรียบเชิงต้นทุน เนื่องจากสถานที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมัน
    บางจากอยู่ในกรุงเทพมหานคร ซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่บริโภคน้ำมันเป็นสัดส่วนถึงร้อยละ 50
    ของปริมาณการใช้น้ำมันทั่วประเทศ
    จึงทำให้บริษัทฯมีข้อได้เปรียบในการขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นไปยังผู้บริโภค
    เมื่อเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่นที่ส่วนใหญ่มีที่ตั้งโรงกลั่นอยู่แถบชายฝั่งทะเลด้านตะวันออก
    โดยบริษัทฯสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านการขนส่ง

2)  คุณภาพของผลิตภัณฑ์ โรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯเป็นโรงกลั่นประเภท Simple Refinery
    (Hydroskimming) ซึ่งมีกระบวนการกลั่นที่แยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆตามค่าจุดเดือด
    นอกจากนี้ยังมีการติดตั้งหน่วยไอโซเมอร์ไรเซชั่น (Isomerization Unit)
    ซึ่งเป็นหน่วยผลิตเบนซินไร้สารตะกั่วที่มีคุณภาพ และกระบวนการกลั่นแบบตรง (Straight
    Run) ตลอดจนการควบคุมกระบวนการผลิตด้วยระบบคอมพิวเตอร์ Distributed Control
    System: DCS ทำหน้าที่ควบคุมการทำงานของอุปกรณ์และเครื่องจักรทุกส่วนภายในโรงกลั่น
    ซึ่งเทคโนโลยีดังกล่าวทำให้บริษัทฯสามารถผลิตผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูง
    โดยเนื้อน้ำมันมีคุณสมบัติที่สะอาด จุดติดไฟได้เร็ว เผาไหม้รวดเร็ว สมบูรณ์
    และลดการเกิดยางเหนียว ซึ่งจะช่วยเพิ่มอายุการใช้งานของระบบเครื่องยนต์หรือเครื่องจักร

  นอกจากนี้จากการให้ความสำคัญในการพัฒนาน้ำมันสะอาด และการออกผลิตภัณฑ์ใหม่อย่างต่อเนื่อง
  มีส่วนสำคัญที่ทำให้บริษัทฯประสบความสำเร็จด้านการตลาดอย่างมากในช่วงที่ผ่านมาเช่น ในช่วงปี
  2547 บริษัทฯได้เปิดตัวผลิตภัณฑ์น้ำมันเบนซินใหม่ บางจาก กรีนพลัส 91 และ 95
  โดยเน้นในเรื่องความสะอาดของเครื่องยนต์ และประหยัดน้ำมัน
  ประกอบกับขยายจำนวนสถานีบริการที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 ออกไปกว่า 260 แห่ง
  ส่งผลให้ยอดจำหน่ายน้ำมันเบนซินผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯ เติบโตได้ถึงร้อยละ 5.2
  ในขณะที่ยอดการใช้ของอุตสาหกรรมปรับลดลงร้อยละ 3.3 จากสภาวะน้ำมันแพง ยิ่งไปกว่านั้น
  บริษัทฯ มีส่วนแบ่งการตลาดสำหรับการจำหน่ายทุกผลิตภัณฑ์ ผ่านสถานีบริการ
  เพิ่มขึ้นจากเฉลี่ยร้อยละ 11.3 ในปี 2546 เป็นเฉลี่ยร้อยละ 12.4 ในสิ้นปี 2547
  ซึ่งคิดเป็นอัตราการเติบโตของส่วนแบ่งการตลาดเพิ่มขึ้นสูงสุดต่อเนื่องเป็นระยะเวลา 2
  ปีซ้อนติดต่อกัน

3)  การกระจายเครือข่ายสถานีบริการน้ำมัน
    นอกเหนือจากการกระจายของสถานีบริการขนาดปกติแล้ว
    ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากการขยายตัวของสถานีบริการชุมชน ซึ่ง ณ สิ้นปี 2547 มีจำนวน 547
    แห่ง โดยเพิ่มขึ้นจาก 534 แห่ง ณ สิ้นปี 2546 หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 2.4 กระจายอยู่ 69
    จังหวัด ทั่วประเทศ โดยสถานีบริการน้ำมันประเภทดังกล่าว
    บริษัทฯเป็นผู้ให้สิทธิในการดำเนินกิจการภายใต้เครื่องหมาย “บางจาก”
    การขยายตัวของสถานีบริการดังกล่าวถือเป็นการขยายเครือข่ายที่ใช้เงินลงทุนน้อยที่สุด
    แต่ให้ผลตอบแทนสูงสุดเมื่อเทียบกับสถานีบริการน้ำมันประเภทอื่น

4)  ความยืดหยุ่นของกระบวนการกลั่น โดยที่โรงกลั่นน้ำมันบางจากไม่มีหน่วยแตกตัวโมเลกุล หรือ
    Cracking Unit เพื่อปรับลดสัดส่วนน้ำมันเตา ดังนั้นจึงเป็นข้อจำกัดอย่างหนึ่ง
    เนื่องจากไม่สามารถเลือกน้ำมันดิบที่มีสัดส่วนน้ำมันเตาสูงได้ เมื่อเทียบกับโรงกลั่นประเภท
    Conversion หรือ Cracking ที่มีความยืดหยุ่นมากกว่า อย่างไรก็ดีบริษัทฯ
    ได้มีการจัดการข้อจำกัดดังกล่าว
    โดยการนำน้ำมันเตาที่กลั่นได้ไปกลั่นต่อที่โรงกลั่นพันธมิตรที่มีกำลังกลั่นของหน่วยดังกล่าวมากเกินความต้องการ
    และแบ่งผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นตามเงื่อนไขที่ตกลงกันไว้

  แต่อย่างไรก็ตาม เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและคล่องตัวให้กับโรงกลั่นน้ำมันบางจากในระยะยาว
  บริษัทฯ มีแผนที่จะลงทุนในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
  ซึ่งจะลดสัดส่วนการผลิตน้ำมันเตาของบริษัทฯ ลงให้อยู่ในระดับใกล้เคียงกับโรงกลั่นอื่นๆ
  ทั้งในประเทศและต่างประเทศ อีกทั้งยังเพิ่มคุณภาพน้ำมันให้สอดคล้องกับมาตรฐาน Euro IV
  ที่รัฐบาลจะประกาศใช้ในปี 2554

5)  ในการทำตลาดภายในประเทศ
    โรงกลั่นบางจากถือว่ามีข้อได้เปรียบด้านสถานที่ตั้งที่ใกล้กลุ่มผู้บริโภคมากที่สุด
    แต่ในทางตรงกันข้ามการทำตลาดต่างประเทศถือเป็นข้อจำกัดของบริษัทฯ
    เมื่อเปรียบเทียบกับผู้ประกอบการรายอื่น เนื่องจากจะเสียค่าขนส่งที่เพิ่มขึ้น
    แต่อย่างไรก็ตามบริษัทฯ เน้นการทำการตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
    และจำกัดการขยายตลาดต่างประเทศเฉพาะส่วนที่มีกำไรสูง
    แต่เนื่องจากความต้องการใช้น้ำมันภายในประเทศ
    แปรผันโดยตรงกับการขยายตัวของเศรษฐกิจ
    ดังนั้นหากมีการหดตัวของเศรษฐกิจก็อาจส่งผลต่อปริมาณการจำหน่ายของบริษัทฯ เช่นกัน ทั้งนี้
    สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติประมาณการว่าเศรษฐกิจในปี 2548
    จะขยายตัวร้อยละ 5 – 6

6)  จากการดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินตามมติของคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 8 กรกฎาคม
    2546 ซึ่งประกอบไปด้วย การจัดหาวงเงินกู้ใหม่จำนวน 12,500 ล้านบาท และเพิ่มทุนจำนวน
    7,000 ล้านบาท เพื่อนำไปชำระคืนหนี้เดิมซึ่งบริษัทฯ ได้ดำเนินการเสร็จเรียบร้อยแล้ว
    ส่งผลให้โครงสร้างหนี้และโครงสร้างเงินทุนใหม่สอดคล้องกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
    โดยบริษัทฯ มีต้นทุนทางการเงินที่ถูกลง และมีฐานะทางการเงินที่แข็งแกร่งขึ้น

7)  การขยายตัวของภาคอุตสาหกรรมยานยนต์ จากการที่มีสภาวะเศรษฐกิจที่มีอัตราดอกเบี้ยต่ำ
    และการแข่งขันทางการตลาดของบริษัทรถยนต์ต่างๆ
    ในแง่ของเงื่อนไขพิเศษทางการเงินที่เป็นปัจจัยที่กระตุ้นการตัดสินใจของผู้บริโภค
    ส่งผลให้ยอดจำหน่ายรถยนต์รวม ณ สิ้นปี 2547 มียอดจำหน่ายรถยนต์ จำนวน 626,000 คัน
    หรือขยายตัวร้อยละ 17.4 เมื่อเทียบกับสิ้นปี 2546
    ซึ่งการเติบโตของยอดจำหน่ายรถยนต์นี้ถือว่าเป็นปัจจัยบวกต่อเนื่อง
    ที่ส่งผลให้ปริมาณการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้น

8)  โดยทั่วไป ผู้ประกอบการจะเติมสาร MTBE
    ลงในน้ำมันเบนซินเพื่อช่วยลดปริมาณก๊าซคาร์บอนมอนนอกไซด์ที่ออกมาจากท่อไอเสียของรถยนต์
    และช่วยเพิ่มค่าออกเทนของน้ำมันแทนสารตะกั่ว
    แต่เนื่องจากมีการตรวจพบว่าสารดังกล่าวยังไม่มีวิธีกำจัดที่เหมาะสมหากรั่วไหลและปนเปื้อนกับสิ่งแวดล้อม
    ดังนั้นภาครัฐจึงมีนโยบายที่จะยกเลิกการใช้สาร MTBE
    และพัฒนาและส่งเสริมการนำเอทานอลมาใช้ทดแทน
    และจากการที่รัฐมีนโยบายจะเลิกการจำหน่ายน้ำมันเบนซิน
    และให้จำหน่ายเฉพาะน้ำมันแก๊สโซฮอล์ โดยมีผลตั้งแต่เดือนมกราคมปี 2550 ซึ่ง ณ
    ปัจจุบันมีผู้ค้าน้ำมันเพียงสามราย ได้แก่ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน), บริษัท บางจากฯ
    (มหาชน) และบริษัทเชลล์แห่งประเทศไทย ที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
    และหากภาครัฐยกเลิกการใช้สารดังกล่าว บริษัทฯ
    ถือเป็นผู้ประกอบการรายหนึ่งที่มีศักยภาพในการพัฒนา
    และผลิตน้ำมันแก๊สโซฮอล์เพื่อจำหน่ายเชิงพาณิชย์โดยทันที

9)  ถึงแม้ว่าภาวะเศรษฐกิจภายในประเทศจะเริ่มฟื้นตัวขึ้น
    แต่เนื่องจากปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่าปริมาณการบริโภคภายในประเทศ
    จึงทำให้ภาวะการแข่งขันยังคงสูงอยู่ทั้งตลาดค้าส่งและตลาดค้าปลีก
    โดยในช่วงที่ผ่านมาผู้ค้าแต่ละรายพัฒนาและออกผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ เป็นจำนวนมาก
    ตลอดจนการวางแผนการตลาด เช่น แผนการส่งเสริมการขาย
    การก่อสร้างร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการน้ำมัน หรือการให้ส่วนลด เป็นต้น
    ทั้งนี้เพื่อเพิ่มปริมาณการขาย
    อย่างไรก็ตามแผนการตลาดดังกล่าวจำเป็นต้องใช้เงินลงทุนเพิ่มเติม ซึ่งบริษัทฯ
    ได้พิจารณาจัดสรรงบประมาณเพื่อการนี้
    โดยยึดหลักแผนกลยุทธ์ที่จะปรับปรุงและพัฒนาสถานีบริการที่เปิดดำเนินการอยู่ในปัจจุบันให้สามารถจำหน่ายได้เต็มศักยภาพมากกว่าที่จะขยายจำนวนสถานีบริการออกไป

10) จากการที่ภาครัฐมีโครงการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงเพื่อทดแทนการใช้น้ำมันเตา
    โดยการสร้างโครงการระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล ซึ่งมี
    อัตราการส่งก๊าซธรรมชาติสูงสุด 400 ล้านลูกบาศ์กฟุตต่อวัน โดยคาดว่าจะเสร็จในกลางปี
    2549
    ซึ่งหากโครงการดังกล่าวเปิดดำเนินการอาจมีผลกระทบต่อปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯ
    อย่างไรก็ตาม
    เนื่องจากความต้องการของอุตสาหกรรมที่ยังเติบโตระหว่างที่โครงการดังกล่าวยังไม่แล้วเสร็จ
    ทำให้บริษัทฯมีโอกาสในการขยายตลาดน้ำมันเตาสำหรับลูกค้าประเภทอุตสาหกรรมในช่วงปี
    2547 - 2548 โดยเฉพาะกลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรมขนาดเล็กถึงขนาดกลางให้เพิ่มขึ้น
    เนื่องจากการลงทุนปรับเปลี่ยนเครื่องจักรให้ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทดแทนต้องใช้เงินลงทุนและอาจเป็นข้อจํากัดต่อการลงทุนของกลุ่มลูกค้าดังกล่าว
    และรวมถึงการส่งนํ้ามันเตาเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมผลิตนํ้ามันหล่อลื่น นอกจากนี้
    การส่งน้ำมันเตาไปเข้าหน่วย Cracking ของบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
    ซึ่งเป็นผลมาจากบันทึกข้อตกลงระหว่าง บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) บริษัท ไทยออยล์
    จำกัด และบริษัท บางจากฯ (มหาชน) ทําให้บริษัทฯ ได้ผลผลิตที่มีมูลค่าสูงขึ้นอีกทางหนึ่ง
    นอกจากนี้ความต้องการน้ำมันเตาในภาคการผลิตไฟฟ้ามีแนวโน้มสูงขึ้นเช่นกัน
    เนื่องจากโครงการก่อสร้างโรงไฟฟ้าแห่งใหม่ถูกเลื่อนกำหนดออกไป
    ทำให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตเพิ่มปริมาณการใช้น้ำมันเตาเพื่อใช้ผลิตไฟฟ้า จากเดิม 700
    ล้านลิตรต่อปี ไปเป็น 1,100 – 2,300 ล้านลิตรต่อปี (ระหว่างปี 2547-2549)

 

3.2 การตลาดและภาวะการแข่งขัน

3.2.1 กลยุทธ์การแข่งขัน

  ในปี 2547 เศรษฐกิจไทยขยายตัวร้อยละ 6.4
  ขยายตัวต่อเนื่องจากปีก่อนที่มีอัตราการขยายตัวอยู่ระดับร้อยละ 6.7
  ส่งผลให้ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศเพิ่มขึ้นเป็น 742 พันบาเรลต่อวัน จาก 679
  พันบาเรลต่อวันในช่วงเดียวกันปีก่อน หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ 9.3 ดังนั้น
  กลยุทธ์การแข่งขันของบริษัทฯ ในปี 2547 เป็นดังนี้

1.  ทางด้านธุรกิจการตลาด แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตลาดค้าปลีกผ่านสถานีบริการ
    และตลาดอุตสาหกรรม
    สำหรับตลาดค้าปลีกผ่านสถานีบริการผู้ประกอบการได้ปรับกลยุทธ์มาเน้นทางด้านการส่งเสริมการตลาด
    คุณภาพน้ำมัน การปรับปรุงภาพลักษณ์ของสถานีบริการและอื่นๆ ซึ่งบริษัทฯ
    ก็มีการปรับกลยุทธ์การตลาดเช่นกัน
    ทั้งในด้านภาพลักษณ์ของสถานีบริการและร้านค้าสะดวกซื้อให้ทันสมัย
    รวมถึงมีโครงการโดยมีโครงการสนับสนุนต่างๆ ได้แก่ เหนื่อยนัก พักนวด, พักรถ พักคน,
    แนะถิ่น กินเที่ยว และ แนะเที่ยว OTOP เป็นต้น สำหรับคู่แข่งของบริษัทฯ
    ในธุรกิจค้าปลีกก็ได้ใช้กลยุทธ์การส่งเสริมการตลาดเช่นกัน เช่น Jet ได้ร่วมมือกับ Tops
    Supermarket ในการขายสินค้าประเภทอาหาร
    เชลล์ได้ลงทุนเปิดร้านสะดวกซื้อขนาดใหญ่ควบคู่ไปกับการเปิดสถานีบริการริมทางหลวงแห่งใหม่
    เอสโซ่ร่วมมือกับเทสโก้โลตัส และบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ร่วมมือกับเซเว่น อีเลฟเว่น
    นอกจากนี้เกือบทุกสถานีบริการได้มีการเพิ่มร้านกาแฟ เพื่อเป็นการดึงดูดลูกค้าอีกด้วย

  สำหรับตลาดอุตสาหกรรมยังคงมีการแข่งขันด้านราคา
  เนื่องจากปริมาณการผลิตยังคงเกินความต้องการใช้ในประเทศ
  รวมถึงโรงงานอุตสาหกรรมมีการรวมตัวกันเพื่อสร้างอำนาจต่อรอง

  2. ด้านธุรกิจโรงกลั่น
  พัฒนาคุณภาพผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับความต้องการของธุรกิจการตลาดและลูกค้า
  เพิ่มปริมาณการใช้กำลังกลั่นให้เต็มศักยภาพ
  รองรับการขยายตัวของยอดขายที่เพิ่มขึ้นตามสภาวะเศรษฐกิจที่ฟื้นตัว
  ตลอดจนขยายความร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุดแก่กิจการกับโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ
  (Logistic Co-Operation) ในการลดต้นทุนค่าใช้จ่าย การสร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์
  ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด เพื่อเพิ่มรายได้ของทั้งสองฝ่าย นอกจากนี้
  เร่งศึกษาความเป็นไปได้ในการลงทุนในโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน

  สำหรับในปี 2548 คาดว่าเศรษฐกิจจะหดตัวลงเล็กน้อย
  เป็นผลเนื่องมาจากปัญหาราคาน้ำมันที่ได้ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตามภาวะตลาดโลก
  ปัญหาภัยแล้งซ้ำซ้อน ปัญหาความไม่สงบในภาคใต้ และผลกระทบจากคลื่นสึนามิ
  แต่จากปัจจัยบวกสนับสนุนที่สำคัญได้แก่ การเติบโตของเศรษฐกิจโลก
  การขยายตัวของการบริโภคภายในประเทศซึ่งเกิดจากความ เชื่อมั่นของผู้บริโภค
  การลงทุนของภาคธุรกิจที่ขยายตัวเร็วขึ้น มาตรการของภาครัฐในการขยายไปต่างประเทศ เช่น
  ลาว เขมร พม่า และการเป็นศูนย์กลางพลังงานในภูมิภาค
  ตลอดจนภาวะดอกเบี้ยต่ำต่อเนื่องและประมาณอัตราเงินเฟ้อเท่ากับ 2.4
  เพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจากปีก่อนหน้า ทั้งนี้คาดว่าในปี 2548 เศรษฐกิจจะขยายตัวอยู่ในช่วงร้อยละ
  5 – 6 เป็นผลให้ความต้องการใช้น้ำมัน โดยรวมจะยังคงสูงขึ้น

  ดังนั้นในปี 2548 บริษัทฯ มีกลยุทธ์ ดังนี้

  1. ธุรกิจโรงกลั่นน้ำมัน: พัฒนาผลิตภัณฑ์สะอาดเพื่อสิ่งแวดล้อมและชุมชนอย่างต่อเนื่อง
  สนับสนุนโครงการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
  ตลอดจนยังคงร่วมมือกับพันธมิตรทางธุรกิจเพื่อสร้างผลประโยชน์สูงสุดแก่กิจการกับโรงกลั่นน้ำมันอื่นๆ
  ในการลดต้นทุน ค่าใช้จ่าย สร้างมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์ ลดข้อจำกัดในการผลิตและการตลาด
  เพื่อเพิ่มรายได้ของทั้งสองฝ่าย

  2. ธุรกิจการตลาด :
  เน้นการปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการน้ำมันโดยสร้างภาพลักษณ์ของสถานีบริการน้ำมันของบริษัทให้เป็นปั๊มสวนในเมือง
  โดยเน้นการตกแต่งแบบธรรมชาติ ให้ผู้ใช้บริการรู้สึกสดชื่น เป็นกันเอง แต่ทันสมัย ประกอบกับ
  ปรับปรุงคุณภาพการให้บริการ เพื่อเพิ่มความพึงพอใจให้ผู้บริโภค
  ตลอดจนสร้างความเชื่อมั่นในคุณภาพน้ำมันของบริษัทโดยมีการออกโฆษณาทางสื่อต่างๆ
  อย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้
  มุ่งขยายเครือข่ายสถานีบริการน้ำมันที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์และขายส่งน้ำมันแก๊สโซฮอล์ให้ผู้ค้าน้ำมันรายอื่น
  และเปิดสถานีบริการในรูปแบบ Self-serve ในจุดที่มียอดขายต่ำ
  หรือมีความเป็นรองในด้านการแข่งขันกับผู้ค้ารายอื่น โดยเน้นรูปแบบของความทันสมัย
  และประหยัด

  สำหรับนโยบายการตั้งราคาของบริษัท บริษัทฯได้กำหนดนโยบายราคาขายให้ลูกค้าประเภทต่างๆ
  โดยแข่งขันกับราคาจำหน่ายในตลาดเป็นสำคัญ อย่างไรก็ดีในปี 2547
  รัฐบาลได้เข้ามาควบคุมราคาขายปลีกน้ำมันทำให้ค่าการตลาดอยู่ในเสถียรภาพเกือบตลอดทั้งปี
  จากกิจกรรมทั้งหมดที่ได้ดำเนินการมาตลอดปี2547
  ส่งผลให้ตลาดค้าปลีกผ่านสถานีบริการของบริษัทฯได้ขยายตัวเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 12.4

3.2.2 ภาวะอุตสาหกรรมและการแข่งขัน

  อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมัน

  อุตสาหกรรมการกลั่นน้ำมันเป็นอุตสาหกรรมที่มีการแข่งขันในระดับภูมิภาค ในขณะที่อุตสาหกรรม
  ที่ผลิตน้ำมันดิบจะมีการแข่งขันในระดับโลก
  ทั้งนี้เนื่องจากการค้าน้ำมันสำเร็จรูปจะถูกจำกัดด้วยความได้เปรียบเสียเปรียบทางด้านการขนส่งจากที่ตั้งของโรงกลั่นแต่ละแห่ง
  ซึ่งมักจะถูกสร้างให้กระจายอยู่ในพื้นที่ที่มีความต้องการในทุกภูมิภาค
  ในขณะที่การแข่งขันในอุตสาหกรรมน้ำมันดิบขึ้นกับคุณภาพของน้ำมันดิบ และแหล่งน้ำมันดิบ
  ซึ่งมีจำกัดตามสภาพทางภูมิศาสตร์

  โรงกลั่นสามารถแบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ๆได้แก่

1.  Simple Refinery (Hydroskimming) คือ โรงกลั่นที่มีกระบวนการกลั่นแบบ
    Distillation ที่ทำการแยกองค์ประกอบในน้ำมันดิบออกเป็นน้ำมันชนิดเบา หรือน้ำมันเบนซิน
    น้ำมันชนิดหนักปานกลาง หรือน้ำมันสำหรับเครื่องบินและน้ำมันดีเซล และน้ำมันชนิดหนัก
    หรือน้ำมันเตา ในอัตราส่วนตาม ธรรมชาติของน้ำมันดิบแต่ละชนิด

2.  Complex Refinery (Conversion Cracking, Total Conversion) คือ โรงกลั่นที่มี
    Downstream Units ซึ่งเป็นกระบวนการผลิตที่เพิ่มเติมจากกระบวนการกลั่นน้ำมันแบบ
    Distillation
    ที่สามารถแปลงสภาพน้ำมันชนิดหนักบางส่วนให้เป็นน้ำมันชนิดที่เบาขึ้นซึ่งมีมูลค่าสูงกว่าได้
    อย่างไรก็ตามโรงกลั่นประเภทนี้มีค่าใช้จ่ายในการลงทุนเพิ่มขึ้นในการติดตั้ง Downstream
    Units และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานสูงกว่าเมื่อเทียบกับโรงกลั่นแบบ Simple Refinery

ตารางเปรียบเทียบค่าการกลั่นในแต่ละประเภท

+-----------------------------+------------+-------------+-----------+
| อัตราผลผลิตจากน้ำมันดิบ          | Hyd        | Conversion  | Total     |
|                             | roskimming | (Cracking)  | C         |
| Arab Light                  |            |             | onversion |
+-----------------------------+------------+-------------+-----------+
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว             | 2.1%       | 6.6%        | 1.9%      |
|                             |            |             |           |
| แนปทา                       | 4.5%       | 5.8%        | 0.0%      |
|                             |            |             |           |
| น้ำมันเบนซิน                   | 12.1%      | 24.6%       | 38.7%     |
|                             |            |             |           |
| น้ำมันก๊าด/ น้ำมันเครื่องบิน        | 13.0%      | 19.0%       | 14.1%     |
|                             |            |             |           |
| Gas Oil                     | 25.7%      | 20.9%       | 37.4%     |
|                             |            |             |           |
| น้ำมันเตา                     | 40.6%      | 22.1%       | 6.2%      |
+-----------------------------+------------+-------------+-----------+
| รวม                         | 98.0%      | 99.0%       | 98.3%     |
+-----------------------------+------------+-------------+-----------+
| การลงทุน (ล้านเหรียญสหรัฐ)      | 800        | 1,300       | 2,000     |
|                             |            |             |           |
| ค่าใช้จ่ายดำเนินการ             | 0.38       | 0.80        | 1.30      |
| (เหรียญสหรัฐ/บาเรล)           |            |             |           |
+-----------------------------+------------+-------------+-----------+

ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

หมายเหตุ : โรงกลั่นบางจากสามารถผลิตน้ำมันเตาในสัดส่วนที่ต่ำกว่าตารางข้างต้น (ต่ำกว่า
35%) จากการปรับชนิดน้ำมันดิบให้มีสัดส่วนน้ำมันเตาที่ลดลง ส่งผลทำให้มีค่าการกลั่นเพิ่มขึ้น

โดยที่ Conversion หมายถึง Complex Refinery ที่มีการกลั่น 2
ขั้นตอนในการแปลงน้ำมันเตาให้เป็น น้ำมันที่เบาขึ้น ซึ่งประกอบด้วย (1)
ขั้นตอนการแยกน้ำมันเตาออกจาก Distillation Unit
เพื่อแยกน้ำมันเตาที่มีองค์ประกอบของน้ำมันเบาในสัดส่วนที่มากออก และ (2)
ขั้นตอนการแปลงน้ำมันเตาที่ออกจากขั้นตอนที่ (1) เพื่อให้เป็นน้ำมันที่ เบาขึ้น

ส่วน Total Conversion หมายถึง Complex Refinery ที่สามารถนำน้ำมันเตาที่ออกจาก
Distillation Unit มาแปลงให้เป็นน้ำมันที่เบาขึ้น
โดยไม่ต้องผ่านขั้นตอนการแยกน้ำมันเตาก่อนเช่นเดียวกับแบบ Conversion

โดยปกติ โรงกลั่นประเภท Simple Refinery หรือ โรงกลั่นประเภท Complex Refinery
จะให้อัตราผลผลิตของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่แตกต่างกัน
ซึ่งปัจจัยในการกำหนดอัตราผลผลิตที่เหมาะสมต่อความต้องการของ ผู้บริโภค ประกอบด้วย

(1) ชนิดของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น เบนซิน ดีเซล และน้ำมันเตา

(2) คุณสมบัติของน้ำมันดิบ ที่ใช้ในการกลั่น เช่น Sweet, Sour, Light, Heavy

(3) คุณสมบัติของน้ำมันสำเร็จรูปที่ต้องการ เช่น ค่ากำมะถันต่ำ สูง

ภาวะอุปสงค์และอุปทานของธุรกิจโรงกลั่น 

ในปี 2547 ประเทศไทยมีกำลังการกลั่นรวมกัน 1,032 พันบาเรลต่อวัน และมีการใช้กำลังการผลิต
925 พันบาเรลต่อวัน คิดเป็นอัตราการใช้กำลังการกลั่นร้อยละ 90 ของกำลังการกลั่นรวม
ซึ่งปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปที่ผลิตได้ภายในประเทศทั้งหมดอยู่ที่ 846 พันบาเรลต่อวัน
ในขณะที่ความต้องการใช้น้ำมันสำเร็จรูปภายในประเทศอยู่ที่ 742 พันบาเรลต่อวัน
เมื่อเปรียบเทียบความต้องการน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศกับปี 2546 เพิ่มขึ้นร้อยละ 9.3
ตามการขยายตัวของเศรษฐกิจอย่างมาก
ถึงแม้ว่าเศรษฐกิจจะเกิดการชะลอตัวบ้างเนื่องมาจากปัญหาหลายอย่างที่เกิดขึ้น เช่น ไข้หวัดนก
ปัญหาความไม่สงบในภาคใต้ ราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างรุนแรง
และถูกซ้ำเติมด้วยปัญหาของคลื่นสึนามิในปลายปี

  ตารางแสดงกำลังการกลั่นและการใช้กำลังการกลั่นของโรงกลั่นในประเทศ

+---------------+----------+-------------+-------------+-------------+
| โรงกลั่น        | ชนิดข     | กำลังการกลั่น  | การใ        | อัตราการใ    |
|               | องโรงกลั่น |             | ช้กำลังการกลั่น | ช้กำลังการกลั่น |
|               |          | (พ          | (พ          | (ร้อยละ)     |
|               |          | ันบาเรลต่อวัน) | ันบาเรลต่อวัน) |             |
+---------------+----------+-------------+-------------+-------------+
| 1.  ไทยออยล์   | Complex  | 210         | 223         | 109         |
|               |          |             |             |             |
| 2.  ทีพีไอ      | Complex  | 215         | 178         | 83          |
|               |          |             |             |             |
| 3.  เอสโซ่     | Complex  | 165         | 129         | 78          |
|               |          |             |             |             |
| 4.  สตาร์      | Complex  | 160         | 147         | 92          |
|               |          |             |             |             |
| 5.  ระยอง     | Complex  | 145         | 147         | 101         |
|               |          |             |             |             |
| 6.  บางจาก    | Simple   | 120         | 904         | 75          |
|               |          |             |             |             |
| 7.  Rayong    | Simple   | 17          | 11          | 65          |
|     Purifier  |          |             |             |             |
+---------------+----------+-------------+-------------+-------------+
| รวม           |          | 1032        | 925         | 90          |
+---------------+----------+-------------+-------------+-------------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

โดยปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเบนซินปี 2547 อยู่ที่ 132 พันบาเรลต่อวัน เพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากปี
2546 ในอัตราร้อยละ 0.1 เนื่องมาจากการปล่อยลอยตัวราคาน้ำมันเบนซิน
ส่งผลทำให้ราคาน้ำมันเบนซินปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่วนน้ำมันดีเซลมีการผลิตอยู่ที่ระดับ 348
พันบาเรลต่อวัน โดยมีความต้องการที่ระดับ 338 พันบาเรลต่อวัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 11.3
ซึ่งเป็นผลมาจากการขยายตัวของภาคขนส่ง สำหรับปริมาณความต้องการใช้น้ำมันเตา 104
พันบาเรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมาร้อยละ 21.2
เนื่องจากใช้ในการผลิตไฟฟ้าทดแทนก๊าซธรรมชาติถึงร้อยละ 28.3
รวมถึงการเพิ่มขึ้นของการใช้น้ำมันในภาคขนส่งและคมนาคม เนื่องจากการขยายตัวของภาคส่งออก

เมื่อเปรียบเทียบการผลิตกับความต้องการใช้พบว่าปริมาณการผลิตยังคงสูงกว่าความต้องการใช้ในประเทศ
เป็นผลให้ในปีนี้มีการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปสุทธิเป็นจำนวน 123 พันบาเรลต่อวัน
โดยสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานประมาณการแนวโน้มความต้องการผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมโดยรวมระหว่างปี
2546 – 2556 จะมีอัตราการเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 5.6
ซึ่งจะทำให้อุปสงค์และอุปทานโดยรวมเข้าสู่สภาวะสมดุลประมาณปี 2550

ตารางแสดง การผลิต การใช้ การนำเข้า และการส่งออกน้ำมันสำเร็จรูปปี 2547

* ไม่รวมผลิตภัณฑ์ยางมะตอย

ที่มา : สำนักการค้าและการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง

สำหรับการเคลื่อนไหวของค่าการกลั่นซึ่งถือว่าเป็นรายได้ของผู้ผลิตหรือโรงกลั่น โดยพิจารณาจาก
ผลต่างระหว่างราคา ณ โรงกลั่นเฉลี่ยทุกผลิตภัณฑ์ตามปริมาณการผลิตกับต้นทุนราคาน้ำมันดิบ
ค่าการกลั่นดังกล่าวเป็นค่าการกลั่นโดยรวม
ส่วนค่าการกลั่นแยกตามผลิตภัณฑ์น้ำมันจะพิจารณาจากค่าการกลั่นรวมที่แยกออกมาเป็น
ค่าการกลั่นของแต่ละผลิตภัณฑ์ตามสัดส่วนของปริมาณการผลิตและราคา ณ
โรงกลั่นของผลิตภัณฑ์น้ำมันในช่วงนั้นๆ (ตารางแสดงค่าการกลั่นและค่าการตลาด)

จากวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540
ความต้องการใช้น้ำมันทั้งในระดับภูมิภาคและในประเทศได้ปรับตัวลดลงอย่างมาก
ส่งผลทำให้กำลังการผลิตเกินความต้องการใช้ ซึ่งจากปัจจัยดังกล่าว
ส่งผลทำให้เกิดการแข่งขันทางด้านราคาค่อนข้างสูง กดดันให้ค่าการกลั่นอยู่ในระดับต่ำอย่างต่อเนื่อง
แต่สำหรับในปี 2546 เศรษฐกิจในภูมิภาคและในประเทศขยายตัวอย่างชัดเจน
โดยเฉพาะเศรษฐกิจไทยที่มีการขยายตัวร้อยละ 6.7 ส่งผลทำให้ความต้องการใช้น้ำมันเพิ่มขึ้น
ดังนั้นค่าการกลั่นเฉลี่ยจึงปรับตัวเพิ่มขึ้นมาอยู่ที่ระดับ 0.7745 บาทต่อลิตร ส่วนในปี 2547
เศรษฐกิจและความต้องการใช้น้ำมันมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
โดยเฉพาะอย่างยิ่งความต้องการใช้น้ำมันเพื่อเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ส่งผลให้ค่าการกลั่นสำหรับปี 2547 มาอยู่ในระดับสูงที่ 1.3115 บาทต่อลิตร

ธุรกิจตลาดค้าปลีก

ส่วนสภาวะการแข่งขันในประเทศมีแนวโน้มผ่อนคลายลงจากปีที่ผ่านมาจากการเจริญเติบโตของสภาวะเศรษฐกิจในประเทศอย่างต่อเนื่อง
ประกอบกับภาครัฐได้ใช้นโยบายตรึงราคาน้ำมัน
ซึ่งส่งผลให้การแข่งขันด้านราคาในตลาดสถานีบริการลดลงอย่างเด่นชัด

ราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในปี 2547 ปรับตัวสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2546
โดยราคาขายปลีกน้ำมันเบนซินออกเทน 95, 91 และดีเซลหมุนเร็วปรับตัวสูงขึ้น 2.42, 2.61,
และ 0.57 บาทต่อลิตร ตามลำดับ
ซึ่งเป็นผลมาจากมาตรการในการบรรเทาผลกระทบต่อประชาชนจากราคาน้ำมันแพง
โดยรัฐบาลได้ตรึงราคาขายปลีกน้ำมันเบนซิน 95, 91 และดีเซลหมุนเร็ว ณ กรุงเทพมหานคร
ตั้งแต่วันที่ 10 มกราคม 2547 ซึ่งต่อมาทางรัฐบาลได้ปล่อยลอยตัวราคาน้ำมัน เมื่อวันที่ 21 ตุลาคม
2547 ทำให้ค่าการเฉลี่ยของปี 2547 ปรับตัวสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2546 ประมาณ 0.0602
บาทต่อลิตร มาอยู่ที่ระดับ 1.1275 บาทต่อลิตร

ตารางค่าการตลาดและค่าการกลั่นเฉลี่ยทั้งประเทศ ปี 2542 – 2547

หน่วย : บาทต่อลิตร 

+----------------------+-----------------------+-----------------------+
| ช่วงเวลา (ปี)          | ค่าการกลั่น              | ค่าการตลาด             |
+----------------------+-----------------------+-----------------------+
| 2543                 | 0.9994                | 0.8205                |
|                      |                       |                       |
| 2544                 | 0.5449                | 1.3217                |
|                      |                       |                       |
| 2545                 | 0.4709                | 1.3776                |
|                      |                       |                       |
| 2546                 | 0.7745                | 1.0673                |
|                      |                       |                       |
| 2547                 | 1.3115                | 1.1275                |
+----------------------+-----------------------+-----------------------+

ที่มา : วารสารนโยบายพลังงาน ฉบับที่ 66 สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.)

  3.2.3 การจัดจำหน่ายและช่องทางการจัดจำหน่าย

1)  การจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง และ
    การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ

    1.  การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ เป็นการจำหน่ายให้แก่ผู้ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงทั่วไป
        ผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทฯซึ่งมีกระจายอยู่ทั่วประเทศ
        ซึ่งรวมทั้งปั๊มสหกรณ์ซึ่งจำหน่ายให้กับบรรดาสมาชิกด้วย น้ำมันทั้งหมดจัดส่งโดยทางรถยนต์

    2.  การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม ได้แก่
        กิจการประเภทโรงงานอุตสาหกรรมและกิจการต่างๆ
        ซึ่งใช้น้ำมันเป็นเชื้อเพลิงสำหรับให้ความร้อนและพลังงานในการผลิตสินค้าและบริการต่างๆ
        เช่น อุตสาหกรรมอาหาร อุตสาหกรรมสิ่งทอ อุตสาหกรรมกระดาษ อุตสาหกรรมเคมี
        อุตสาหกรรมเหล็กและผลิตภัณฑ์โลหะ เป็นต้น
        ลูกค้าประเภทนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทฯเช่นกัน
        การจัดส่งน้ำมันจะจัดส่งไปโดยทางรถยนต์ ยกเว้นโรงงานขนาดใหญ่บางแห่งที่มีท่าเรือได้

    3.  การจำหน่ายให้ผู้ใช้ตรง ได้แก่ กิจการสายการบิน บริษัทรถและเรือขนส่งสินค้าและ
        คนโดยสาร กิจการประเภทก่อสร้าง และอื่นๆ ซึ่งมีความต้องการใช้น้ำมันจำนวนมาก
        เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับพาหนะในการประกอบธุรกิจ
        โดยลูกค้ากลุ่มนี้ติดต่อซื้อขายโดยตรงกับบริษัทน้ำมัน
        โดยไม่ได้ซื้อผ่านสถานีบริการจำหน่ายทั่วไป การจัดส่งให้ลูกค้าอาจส่งได้ทั้งทางท่อ
        (สำหรับกิจการประเภทสายการบิน) ทางเรือและรถยนต์

    4.  การจำหน่ายให้กับหน่วยงานราชการและรัฐวิสาหกิจ
        เนื่องจากคณะรัฐมนตรีได้ลงมติเมื่อวันที่ 26 พฤศจิกายน 2545
        เห็นชอบให้การจัดซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงของส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจจำนวนตั้งแต่
        10,000 ลิตร ขึ้นไป และการจัดซื้อน้ำมันเตาของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
        ในปริมาณร้อยละ 80 สามารถจัดซื้อได้จากบริษัท บางจากฯ (มหาชน) โดยวิธีกรณีพิเศษ
        เพิ่มขึ้นอีกหนึ่งแห่งนอกเหนือจากการจัดซื้อจาก บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)

2)  การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันอื่นๆ เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันทั้งขนาดใหญ่และ
    ปานกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง ซึ่งจะนำน้ำมันเหล่านี้ไปจัดจำหน่ายต่อผ่านระบบ
    เครือข่ายและช่องทางการจำหน่ายของบริษัทเหล่านั้นไปสู่ผู้บริโภคน้ำมันอีกปลายทางอีก
    ทอดหนึ่ง การจัดส่งให้ลูกค้าส่วนใหญ่ส่งทางท่อ บางกรณีลูกค้าอาจมารับน้ำมันเองโดยทาง
    รถยนต์ก็ได้

3)  การจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ
    เป็นการจำหน่ายน้ำมันที่ผลิตได้จากกระบวนการผลิตของบริษัทฯ ในรูปวัตถุดิบ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมหรือโรงงานปิโตรเคมี ได้แก่
    การจัดจำหน่ายน้ำมันเตาของบริษัทฯซึ่งเป็นน้ำมันเตาประเภท Straight Run
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
    ที่มีหน่วยผลิตแบบแตกตัวโมเลกุลน้ำมันเตาเป็นน้ำมันใส (Cracking) หรือ
    การจำหน่ายน้ำมันองค์ประกอบเรฟฟอร์มเมทของบริษัทฯ
    เพื่อนำเข้าสู่กระบวนการผลิตของโรงงานปิโตรเคมี ผลิตเป็นสารอะโรมาติกส์

4)  กระบวนการจำหน่ายต่างประเทศ ได้แก่ การจำหน่ายให้กับผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศ
    โดยทางเรือ

3.2.4 ลักษณะของลูกค้า

บริษัทฯสามารถจำแนกประเภทของลูกค้าตามลักษณะการซื้อ ได้ดังนี้

1)  ลูกค้าสถานีบริการ กิจการอุตสาหกรรม และผู้ใช้ตรง (Outlet & End User Customers)
    ได้แก่ ลูกค้าผู้บริโภคที่ซื้อน้ำมันจากสถานีบริการภายใต้เครื่องหมายการค้าของบริษัทฯ
    ไม่ว่าจะซื้อผ่านสถานีบริการของบริษัทฯ (บริษัทเป็นเจ้าของ)
    สถานีบริการของตัวแทนค้าน้ำมันของบริษัทฯ(Dealer) รวมถึงปั๊มน้ำมันชุมชนบางจาก
    ซึ่งสหกรณ์หรือชุมชนเป็นเจ้าของจำหน่ายให้ลูกค้าเป็นสมาชิกและบุคคลทั่วไป
    นอกจากนี้ยังรวมถึงลูกค้าประเภทผู้ใช้ตรงทั้งที่เป็นกิจการอุตสาหกรรม
    ซึ่งซื้อน้ำมันเพื่อนำไปเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตสินค้าหรือดำเนินธุรกิจ ซึ่งได้แก่พวกโรงงาน
    กิจการก่อสร้าง สายการบิน กิจการขนส่งสินค้าหรือโดยสาร ฯลฯ
    ตลอดจนหน่วยงานราชการและ รัฐวิสาหกิจต่างๆ

  2) ลูกค้าขายส่ง (Supply Sales Customers) ได้แก่
  บรรดากิจการผู้ค้าขายน้ำมันในประเทศรายเล็กหรือใหญ่ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อไปจำหน่ายต่อ
  เช่น บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) เพื่อจัดจำหน่ายต่อให้ ผู้ใช้ตรง
  รวมทั้งสถานีบริการเครือข่าย เป็นต้น

  3) โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและโรงงานปิโตรเคมีในประเทศ ได้แก่ โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
  โรงงานปิโตรเคมี ซึ่งซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ เพื่อนำไปเป็นวัตถุดิบของโรงงานดังกล่าว เช่น
  การนำน้ำมันเตาไปเข้ากระบวนการแตกตัวโมเลกุลเป็นน้ำมันใส (Cracking) การนำน้ำมัน
  องค์ประกอบเรฟฟอร์เมทไปเข้ากระบวนการผลิตสารอะโรมาติกส์ เป็นต้น

  4) ลูกค้าต่างประเทศ (Export Customers)

  ได้แก่ บรรดากิจการผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศที่ซื้อน้ำมันจากบริษัทฯ
  เพื่อไปจำหน่ายหรือใช้ในต่างประเทศ

  ปริมาณการจำหน่ายจำแนกตามประเภทของลูกค้า (สัดส่วนการจำหน่าย)

(หน่วย: พันบาเรลต่อวัน)

  ---------------------------------- -------- -------- -------- ------- ------- -------
  ประเภทลูกค้า                         ปี 2545            ปี 2546           ปี 2547  

                                     ปริมาณ    ร้อยละ    ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ   ร้อยละ

  1.                                 51.8     53.6     53.4     53.0    55.9    47.7
  สถานีบริการกิจการอุตสาหกรรมและผู้ใช้ตรง                                              

  2. ลูกค้าขายส่ง                       25.8     26.7     21.4     21.3    34.7    29.6

  3. โรงกลั่นน้ำมันปิโตรเลียมและ           18.8     19.5     25.5     25.3    25.6    21.9
  โรงงานปิโตรเคมีในประเทศ                                                         

  4. ลูกค้าต่างประเทศ                   0.2      0.2      0.4      0.4     0.9     0.8

  รวม                                96.6     100      100.7    100     117.1   100
  ---------------------------------- -------- -------- -------- ------- ------- -------

มูลค่าการจำหน่ายและบริการของบริษัทฯ

  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ผลิตภัณฑ์                         ปี 2545           ปี 2546           ปี 2547   

                                 ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการจำหน่ายในประเทศ                                                     

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              19,999   38.6    23,062   37.9    29,835   37.8

  2. น้ำมันเตา                     12,950   25.0    15,687   25.8    20,370   25.8

  3. น้ำมันเบนซิน                   11,026   21.3    12,066   19.8    16,048   20.3

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              7,752    15.0    8,262    13.6    12,195   15.5

  รวมมูลค่าจำหน่ายในประเทศ          51,727   99.9    59,077   97.1    78,448   99.4

  มูลค่าการจำหน่ายต่างประเทศ                                                    

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              1        0.0     0.0      0.0     0.0      0.0

  2. น้ำมันเตา                     32       0.1     0.0      0.0     232      0.3

  3. น้ำมันเบนซิน                   20       0.0     0.0      0.0     0.0      0.0

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              24       0.0     1,738    2.9     222      0.3

  รวมมูลค่าจำหน่ายต่างประเทศ         77       0.1     1,738    2.9     454      0.6

  มูลค่าการจำหน่ายทั้งหมด                                                        

  1. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว              20,000   38.6    23,062   37.9    29,835   37.8

  2. น้ำมันเตา                     12,982   25.1    15,687   25.8    20,602   26.1

  3. น้ำมันเบนซิน                   11,046   21.3    12,066   19.8    16,048   20.3

  4. สินค้า บริการ อื่นๆ              7,776    15.0    10,000   16.4    12,417   15.7

  รวมมูลค่าจำหน่ายทั้งหมด             51,804   100     60,815   100     78,902   100

  อัตราเพิ่ม/(ลด)ของมูลค่าการจำหน่าย   6.9              17.4             29.7     
  (ร้อยละ)                                                                   
  ------------------------------ -------- ------- -------- ------- -------- -------

3.3 การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

  3.3.1 ลักษณะการจัดให้ได้มาซึ่งผลิตภัณฑ์

  1) กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

  กำลังผลิต (มีหน่วยวัดเป็นบาเรลต่อวัน) หมายถึง ระบบกำลังกลั่น ระบบท่อ
  ระบบถังที่สามารถรับน้ำมันดิบมากลั่น ผ่านระบบเพิ่มคุณภาพ ผ่านระบบท่อ ผสม เก็บ
  และจ่ายออกจากโรงกลั่นได้สูงสุดประจำวันทำการ อนึ่ง
  ในรอบปีบริษัทจะหยุดเครื่องประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30 วัน
  เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิมหรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น
  การเลือกวันเวลาการหยุดเครื่องประจำดังกล่าวจะเลือกดำเนินการตามความเหมาะสมของสถานการณ์และผลตอบแทนทางเศรษฐกิจที่เหมาะสม

  บริษัทฯ มีโรงกลั่นน้ำมันตั้งอยู่ที่ 210 สุขุมวิท 64 พระโขนง กรุงเทพฯ กำลังการผลิต 120,000
  บาเรลต่อวัน ทำการผลิตตลอด 24 ชั่วโมง

  บริษัทฯ มีการปรับปรุงประสิทธิภาพโรงกลั่น
  รวมทั้งขยายหน่วยเพิ่มระบบถังมาโดยตลอดจนในปัจจุบันโรงกลั่นสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  และมีขีดความสามารถของระบบความปลอดภัย
  และระบบป้องกันมลภาวะเป็นพิษสอดคล้องเหมาะสมกับกำลังกลั่นที่สูงขึ้น

กำลังการผลิตและปริมาณการผลิต

(หน่วย : พันบาเรลต่อวัน)

+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|                                  | ปี 2545    | ปี 2546   | ปี 2547    |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| กำลังการผลิตที่ออกแบบไว้              |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   : พันบาเรลต่อวันกลั่น               | 120       | 120      | 120       |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   : พันบาเรลต่อวันปฏิทิน (A)          | 113.4     | 113.4    | 113.4     |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| ปริมาณการผลิตผลิตภัณฑ์                |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   1. น้ำมันดีเซล                    | 23.5      | 24.5     | 30.7      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   2. น้ำมันเตา                     | 24.8      | 24.3     | 28.9      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   3. น้ำมันเบนซิน                   | 12.0      | 12.2     | 13.9      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   4. น้ำมันเครื่องบินไอพ่น,น้ำมันก๊าด     | 8.7       | 8.4      | 11.3      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   5. ก๊าซหุงต้ม                     | 2.0       | 2.3      | 2.4       |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
|   6.                             | 2.2       | 2.2      | 2.5       |
|   น้ำมันใช้เองและสูญหายระหว่างการผลิต  |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| รวมปริมาณการผลิต (B)               | 73.1      | 73.9     | 89.8      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| อัตราการเพิ่มของปริมาณการผลิต(ร้อยละ)  | (0.9)     | 1.1      | 21.5      |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)      | 64.5      | 65.2     | 79.2      |
| (B/A)                            |           |          |           |
+----------------------------------+-----------+----------+-----------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : โรงกลั่นดำเนินการผลิตอย่างต่อเนื่อง โดยทำงานวันละ 3 กะ กะละ 8 ชั่วโมง
  และในรอบปีบริษัทฯ จะหยุดเครื่อง ประจำเพื่อทำการบำรุงรักษาซ่อมแซมหน่วยผลิตประมาณ 30
  วัน ทั้งนี้เพื่อรักษาระดับประสิทธิภาพการผลิตในระดับเดิม
  หรือดำเนินการปรับประสิทธิภาพให้เพิ่มขึ้น

  เมื่อเดือนสิงหาคม 2546 บริษัทฯ ได้ว่าจ้างบริษัท Universal Oil Products (“UOP”)
  เป็นผู้ทำการประเมิน ประสิทธิภาพของโรงกลั่น ซึ่งสามารถสรุปผลการประเมินได้ว่า

1.  Inspection : บริษัทฯ มีการดูแลรักษาสภาพเครื่องจักรของโรงกลั่นเป็นอย่างดี
    การจัดวางวัสดุภายในโรงกลั่นเป็นไปอย่างมีระเบียบทำให้การทำงานในโรงกลั่นเป็นไปโดยสะดวกเช่นเดียวกับการประเมินและตรวจสอบสภาพเครื่องมือในการทำงานที่มีการดำเนินการเป็นอย่างดี
    นอกจากนั้นจากการสัมภาษณ์พนักงานผู้ดูแลการตรวจสอบสภาพโรงกลั่นบางจาก UOP ไม่พบข้อ
    คิดเห็นในทางลบใดๆ เกี่ยวกับสภาพของเครื่องมือหรือเครื่องจักรที่ใช้ในการกลั่น

  สำหรับข้อคิดเห็นในเรื่องอายุการใช้งานของโรงกลั่น UOP
  ให้ข้อคิดเห็นว่าโรงกลั่นหลายแห่งในอเมริกาเหนือที่มีเทคโนโลยีการกลั่นคล้ายคลึงกับบริษัทฯ
  ได้ดำเนินการกลั่นน้ำมันมาเป็นระยะเวลามากกว่า 50 ปี จึงไม่มีเหตุผลใดสำหรับบริษัทฯ
  ซึ่งมีระบบการตรวจสอบและการดูแลรักษาที่ดีมากที่จะไม่สามารถดำเนินการกลั่นต่อไปได้ในระยะเวลาเทียบเท่ากัน

2.  Reliability : โรงกลั่นบางจากโดยรวมมีความน่าเชื่อถือสูง
    เนื่องจากการดูแลรักษาในเชิงป้องกัน (Preventive Maintenance) และ
    การตรวจสอบสภาพเครื่องจักร (Equipment Condition Monitoring)
    มีการจัดทำเป็นอย่างดี จากประสบการณ์ในการประเมินโรงกลั่นของ UOP พบว่าบริษัทฯ
    มีการดำเนินการดังกล่าวได้ดีกว่าโรงกลั่นหลายๆ แห่งในอเมริกาเหนือ

3.  Process Control : UOP พบว่าโรงกลั่นบางจากมีระบบการควบคุมและระบบความปลอดภัย
    ที่ดีและตรงตามข้อกำหนดของหน่วยงานรัฐบาล

4.  Offsites, Utilities and Refinery Oil Loss :
    ระบบสาธารณูปโภคและระบบสนับสนุนการกลั่นสามารถที่จะรองรับการกลั่นตามกำลังการผลิตของโรงกลั่นได้เป็นอย่างดี
    ระบบดังกล่าวได้แก่ ระบบการผลิตไอน้ำและพลังงาน ไฟฟ้า น้ำประปา ระบบกำจัดของเสีย
    ระบบอากาศและไนโตรเจน หน่วยเก็บน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์ นอกจากนั้น UOP ยังพบว่า
    โรงกลั่นบางจากมีการควบคุมการผลิตเป็นอย่างดีไม่ก่อให้เกิดมลพิษต่อสภาพแวดล้อม
    และน่าจะรักษาความสามารถนี้ต่อไปได้

5.  Process Technologies :
    ผลสรุปเกี่ยวกับเทคโนโลยีโดยรวมของโรงกลั่นอยู่ในสถานะที่สามารถตอบสนองต่อความต้องการในการกลั่นน้ำมันที่บริษัทฯ
    ต้องการได้ อย่างไรก็ตาม
    โรงกลั่นอาจจะต้องติดตั้งเทคโนโลยีในการผลิตแบบใหม่ในอนาคตเพื่อรองรับต่อความต้องการในการใช้น้ำมันที่จะเปลี่ยนแปลงไป

6.  Refinery’s Energy Efficiency :
    โรงกลั่นบางจากมีประสิทธิภาพด้านพลังงานเหนือกว่าค่าเฉลี่ยดังกล่าวของโรงกลั่นในเอเชียแปซิฟิค
    ประมาณร้อยละ 5 - 8 และ เหนือกว่าค่าเฉลี่ย
    ดังกล่าวของอุตสาหกรรมโดยรวมประมาณร้อยละ 6 – 9

2) กระบวนการผลิต

  [][][][][][][]

1.  การกลั่นลำดับส่วน (Fractional Distillation) :
    การผลิตน้ำมันเริ่มต้นจากการแยกน้ำมันดิบออกเป็นส่วนต่างๆ
    ด้วยกระบวนการให้ความร้อนนํ้ามันดิบจนถึงอุณหภูมิประมาณ 370 องศาเซลเซียส  ประมาณ
     60-70% ของน้ำมันดิบจะระเหยกลายเป็นไอลอยขึ้นไปยังยอดหอ ซึ่งเป็นบริเวณที่เย็นที่สุด
      ส่วนที่เหลือของน้ำมันดิบที่ไม่ระเหยเป็นไอในหอกลั่นจะยังคงเป็นของเหลวอยู่ที่ก้นหอกลั่น  ซึ่งเป็นบริเวณที่ร้อนที่สุดเรียกน้ำมันส่วนนี้ว่า
    “กากกลั่น” (Residue or Long Residue or Reduced Crude)
    ไอร้อนที่ลอยขึ้นไปเมื่อเย็นลง จะกลั่นตัวเป็นของเหลวบนถาดตามชั้นต่างๆ
    และจะอยู่ชั้นใดนั้นขึ้นอยู่กับช่วงจุดเดือดของไฮโดรคาร์บอน โดยชั้นบนสุดของหอกลั่น
    ซึ่งมีอุณหภูมิต่ำสุดจะเป็นก๊าซ รองลงมาได้แก่ แนฟธาเบา (Light Vergin Naphtha,
    LVN) ชั้นรองลงมาอีกได้แก่ แนฟธาหนัก (Heavy Vergin Naphtha, HVN)
    ซึ่งจะนำไปผ่านหน่วยปรับปรุงคุณภาพ และผสมเป็นน้ำมันเบนซินต่อไป ชั้นรองลงมาอีกได้แก่
    น้ำมันก๊าด/น้ำมันเครื่องบิน ไอพ่น ชั้นถัดมาได้แก่ น้ำมันดีเซล
    การระเหยและกลั่นตัวจากถาดหนึ่งไปยังอีกถาดหนึ่งนั้นเป็นกระบวนการที่ต่อเนื่องส่วนต่างๆ
    จึงแยกตัวออกมาทางท่อข้างหอกลั่น และส่วนที่แยกออกมาได้นี้ เรียกว่า “ผลิตภัณฑ์กลั่นตรง”
    (Straightrun) ซึ่งมีข้อดีคือ ผลิตภัณฑ์ต่างๆ เช่น น้ำมันดีเซลมีค่าซีเทนสูงมาก
    ทำให้จุดติดไฟได้เร็ว เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์  เครื่องยนต์สะอาด
    ส่วนน้ำมันเตาก็จะมีส่วนของเบาปนอยู่มากทำให้เผาไหม้ง่าย รวดเร็วสมบูรณ์
    ปราศจากเขม่าควัน  และสามารถปรับแต่งปริมาณอากาศที่เกิน  (Excess Air) ให้
    ต่ำลงได้ง่าย ซึ่งช่วยให้ประหยัด พลังงานเชื้อเพลิง
    ตลอดจนค่าบำรุงรักษาอุปกรณ์ต่างๆในระยะยาว

2.  การปรับปรุงคุณภาพ (Treating) : เป็นการปรับปรุงคุณภาพผลิตภัณฑ์
    โดยกำจัดสิ่งเจือปนต่างๆ ที่มากับน้ำมันดิบและติดมากับผลิตภัณฑ์ เช่น กำมะถัน เป็นต้น

3.  การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของน้ำมัน (Conversion) : เพื่อให้ผลิตภัณฑ์มีคุณภาพและมูลค่า
    สูงขึ้น

4.  การผสมผลิตภัณฑ์ (Blending) : เป็นการผสมผลิตภัณฑ์ตั้งแต่สองชนิดขึ้นไป
    หรือมีการเติมสารปรุงแต่งคุณภาพ (Additive) เพื่อให้ได้ผลิตภัณฑ์ที่มีคุณภาพสูงขึ้น

  3) วัตถุดิบและผู้จำหน่ายวัตถุดิบ (Supplier)

  วัตถุดิบสำคัญที่ใช้ในการผลิต คือ "น้ำมันดิบ"
  ซึ่งเป็นสารประกอบทางเคมีประเภทไฮโดรคาร์บอนที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติจากการทับถมสะสมเป็นเวลานานนับล้านๆปีของซากพืชซากสัตว์อยู่ภายใต้พื้นผิวโลกรวมกันเป็นแหล่งๆทั่วโลก
  ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น ที่รอยต่อระหว่างจังหวัดพิษณุโลกและกำแพงเพชร
  ที่สุพรรณบุรี และที่อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นต้น
  แต่เนื่องจากปริมาณน้ำมันดิบในประเทศไทยที่ขุดพบและนำขึ้นมาใช้ยังไม่เพียงพอต่อความต้องการใช้งานของโรงกลั่นทั้ง
  7 แห่งในประเทศไทย เพราะมีเพียงประมาณร้อยละ 2 - 5
  ของความต้องการน้ำมันเพื่อการกลั่นทั้งหมด ดังนั้น
  น้ำมันดิบส่วนใหญ่ที่ใช้ในประเทศไทยจึงต้องนำเข้าจากต่างประเทศ แหล่งที่นำเข้าส่วนใหญ่ ได้แก่
  น้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น โอมาน ยู เอ อี การตาร์ ซาอุดิอาระเบีย
  อิหร่าน และดูไบ เป็นต้น และน้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย
  อินโดนิเซีย และบรูไน เป็นต้น การขนส่งน้ำมันจากตะวันออกกลางจะใช้เวลาเดินทางประมาณ
  15 - 20 วัน และจากตะวันออกไกลจะใช้เวลาประมาณ 3 - 7 วัน
  โดยปกติบริษัทสำรองน้ำมันดิบประมาณ 40 วัน

  เพื่อที่จะบรรลุเป้าหมายด้านเสถียรภาพในการจัดหาวัตถุดิบ
  เพื่อให้ได้ต้นทุนการจัดหาและราคาวัตถุดิบที่ต่ำที่สุด และได้คุณภาพของผลผลิตตามต้องการ
  บริษัทจึงมีการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อการผลิตทั้งจากแหล่งภายในประเทศและแหล่งต่างประเทศ
  ในสัดส่วนประมาณ 15: 85 โดยคำนึงถึงเศรษฐศาสตร์การกลั่น และอีกส่วนหนึ่ง บริษัทฯ
  สั่งซื้อเป็นน้ำมันสำเร็จรูปเพื่อจำหน่าย
  ซึ่งเป็นผลมาจากการแลกเปลี่ยนน้ำมันสำเร็จรูประหว่างผู้ผลิตรายอื่น (Physical Swap)
  ฉะนั้นจึงมีการจัดหาด้วยวิธีการต่างๆ ดังนี้

  (1) การจัดหาจากแหล่งภายในประเทศ ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง เช่น

  - น้ำมันดิบสิริกิติ์ ของบริษัท ปตท. สผ. สยาม จำกัด ที่รอยต่อของจังหวัดพิษณุโลก

  และกำแพงเพชร

  - น้ำมันดิบบีพี (อู่ทอง กำแพงแสน) ของบริษัท ปตท.สผ. จำกัด (มหาชน) ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

  - น้ำมันดิบของบริษัท นอร์ทเซ็นทรัล จำกัด ที่จังหวัดสุโขทัย

  - น้ำมันดิบฝางของกรมการพลังงานทหาร กระทรวงกลาโหม ที่จังหวัดเชียงใหม่

  - น้ำมันดิบวิเชียรบุรี ของบริษัท แปซิฟิกไทเกอร์ เอ็นเนอร์ยี จำกัด ที่จังหวัดเพชรบูรณ์

  - น้ำมันดิบปัตตานี ของ Unocal Thailand Company Limited, บริษัท ปตท. สผ. จำกัด
  (มหาชน) และ Mitsui Oil Exploration Company Limited

+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| แหล่ง            | ผู้ผลิต         | ปริม      |          |            |
|                 |              | าณการผลิต |          |            |
|                 |              | (บา      |          |            |
|                 |              | เรลต่อวัน) |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
|                 |              | 2545     | 2546     | 2547 (มค.  |
|                 |              |          |          | – พย.)     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 1.  สิริกิติ์        | ปตท.สผ. สยาม | 20,591   | 19,127   | 17,129     |
|                 | จำกัด         |          |          |            |
|                 |              |          |          |            |
|                 | (Thai Shell  |          |          |            |
|                 | เดิม)         |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 2.  ทานตะวัน     | Chevron      | 5,649    | 5,193    | 4,604      |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 3.  เบญจมาศ     | Chevron      | 35,132   | 49,275   | 39,792     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 4.  ฝาง         | กรมก         | 661      | 847      | 800        |
|                 | ารพลังงานทหาร |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 5.  หนึ่ง         | บริษัท ปตท.สผ. | 463      | 436      | 391        |
|     (กำแพงแสน)  | จำกัด (มหาชน) |          |          |            |
|     และ สอง     | (BP เดิม)     |          |          |            |
|     (อู่ทอง)      |              |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 6.              | Sino-U.S.    | 803      | 733      | 847        |
|   บึงหญ้าและบึงม่วง | Petroleum    |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 7.  วิเชียรบุรี     | Pacific      | 159      | 223      | 173        |
|                 | Tiger Energy |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 8.  ศรีเทพ       | Pacific      | 13       | 11       | 17         |
|                 | Tiger Energy |          |          |            |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 9.  ยูโนแคล      | Unocal       | 11,634   | 20,231   | 21,781     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| 10. อื่นๆ         |              | 463      | 246      | 151        |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+
| รวม             |              | 75,567   | 96,322   | 85,685     |
+-----------------+--------------+----------+----------+------------+

  ที่มา : สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน กระทรวงพลังงาน

  บริษัทฯ สั่งซื้อน้ำมันดิบจากผู้ผลิตภายในประเทศโดยตรง และปัจจุบันบริษัทฯ
  สั่งซื้อนํ้ามันดิบจากภายในประเทศ 5 แหล่ง โดยเกือบร้อยละ 60
  ของปริมาณการสั่งซื้อน้ำมันดิบมาจากแหล่งน้ำมันดิบสิริกิติ์

  การจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งภายในประเทศของบริษัทฯ

(หน่วย: พันบาเรล)

+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| แหล่งน้ำมันดิบ                 | ปี    |      | ปี    |      | ปี    |      |
|                            | 2545 |      | 2546 |      | 2547 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
|                            | ป    | ร    | ป    | ร    | ป    | ร    |
|                            | ริมาณ | ้อยละ | ริมาณ | ้อยละ | ริมาณ | ้อยละ |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 1. น้ำมันดิบสิริกิติ์(เพชร)        | 3    | 88.2 | 3    | 85.8 | 3    | 59.8 |
|                            | ,695 |      | ,605 |      | ,161 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 2. น้ำมันดิบบีพี                | 215  | 5.1  | 171  | 4.1  | 139  | 2.6  |
| (อู่ทอง/กำแพงแสน)            |      |      |      |      |      |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 3. น้ำมันดิบนอร์ทเซ็นทรัล        | 279  | 6.7  | 257  | 6.1  | 291  | 5.5  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 4. น้ำมันดิบสังฆจาย            | -    | -    | 74   | 1.8  | 53   | 1.0  |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
| 5. น้ำมันดิบปัตตานี             | -    | -    | 107  | 2.5  | 1    | 31.1 |
|                            |      |      |      |      | ,643 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+
|  รวม                       | 4    | 100  | 4    | 100  | 5    | 100  |
|                            | ,188 |      | ,214 |      | ,288 |      |
+----------------------------+------+------+------+------+------+------+

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  (2) การจัดหาจากแหล่งต่างประเทศ

  ตั้งแต่ปี 2537 เป็นต้นมา บริษัทฯ นำเข้าน้ำมันดิบทั้งหมด 23 ชนิดเข้ากลั่น
  โดยเป็นน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกไกล 13 ชนิด คือ
  น้ำมันดิบทาปีสและลาบวนจากประเทศมาเลเซีย น้ำมันดิบซีเรียไลท์ แชมเปียน
  และบรูไนไลท์จากประเทศบรูไน น้ำมันดิบเกราไก มาดูล่าและดูริจากประเทศอินโดนีเซีย
  น้ำมันดิบจาบีรู เทวินนาร์ด วารานัส แบโรว์และวูลีบัทจากประเทศออสเตรเลีย
  ส่วนน้ำมันดิบจากแหล่งตะวันออกกลาง 8 ชนิดมีตั้งแต่น้ำมันดิบอาระเบียนซุปเปอร์ไลท์
  และอาระเบียนมีเดียมจากประเทศซาอุดิอาระเบีย น้ำมันดิบดูไบจากประเทศดูไบ
  น้ำมันดิบอีราเนียนเฮฟวี่จากประเทศอิหร่าน น้ำมันดิบโอมานจากประเทศโอมาน
  น้ำมันดิบกาตาร์มารีนจากประเทศกาตาร์
  น้ำมันดิบเมอร์แบนและอึมชาอีฟจากประเทศสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์
  น้ำมันดิบสักคารินจากประเทศรัสเซียและ น้ำมันดิบจากแอฟริกา คือ
  น้ำมันดิบปาลังกาจากประเทศแองโกลา นอกจากนั้น บริษัทฯ เคยกลั่นน้ำมันดิบจากแหล่งต่างๆ
  ได้มากกว่า 30 ชนิด

  ผู้ค้าน้ำมัน หรือ Suppliers ในต่างประเทศที่บริษัทฯ ได้ติดต่อสั่งซื้อ ได้แก่

  - บริษัทน้ำมันแห่งชาติของประเทศมาเลเซีย อิหร่าน และคูเวต

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันรายใหญ่ในตลาดโลก เช่น เชลล์ เอสโซ่ คาลเท็กซ์ และบีพี

  - บริษัทผู้ค้าน้ำมันในต่างประเทศทั่วไป

  การจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งต่างประเทศของบริษัทฯ

(หน่วย : พันบาเรล)

  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ            ประเทศ    ปี 2545           ปี 2546           ปี 2547   

                                 ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ   ปริมาณ    ร้อยละ

  แหล่งตะวันออกไกล                                                            

  1. ทาปีส              มาเลเซีย   6,737    30.1    7,402    32.6    4,060    14.4

  2. ลาบวน             มาเลเซีย   -        -       350      1.5     2,433    8.6

  3. ซีเรียไลท์           บรูไน      4,697    21.0    2,423    10.7    2,562    9.1

  4. อื่นๆ                         -        -       1,562    6.9     1,224    4.3

  รวมแหล่งตะวันออกไกล              11,434   51.1    11,737   51.6    10,280   36.4

  แหล่งตะวันออกกลาง                                                           

  1. โอมาน             โอมาน     10,962   48.9    10,994   48.4    7,014    24.8

  2. เมอร์แบน           ยู เอ อี    -        -       -        -       6,388    22.6

  3. กาตาร์มารีน         กาตาร์     -        -       -        -       -        -

  4. อึมชาอีฟ            ยู เอ อี    -        -       -        -       4,566    16.2

  รวมแหล่งตะวันออกกลาง             10,962   48.9    10,994   48.4    17,969   63.6

  รวมทั้งสิ้น                        22,396   100     22,731   100     28,248   100
  -------------------- --------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  หมายเหตุ : ปริมาณนำเข้านับตามตัวเลขในใบกำกับสินค้า (Bill of Lading)

  นอกจากวัตถุดิบที่เป็นน้ำมันดิบแล้ว บริษัทฯ
  ยังได้มีการจัดหาน้ำมันกึ่งสำเร็จรูปมาเข้าสู่กระบวนการผลิต
  เพื่อผลิตและจำหน่ายเป็นน้ำมันสำเร็จรูปต่อ
  รวมทั้งมีการจัดหาน้ำมันสำเร็จรูปมาจำหน่ายโดยตรงด้วย

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบของบริษัทฯ

  -------------------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------
  ชนิดน้ำมันดิบ                              ปี 2545           ปี 2546           ปี 2547   

                                         ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ   ล้านบาท   ร้อยละ

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ                                                          

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              5,258    12.4    5,230    10.4    8,356    11.2

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         11,703   27.5    15,387   30.7    19,956   26.9

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศ            16,961   39.9    20,617   41.1    28,312   38.1

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบต่างประเทศ                                                         

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              25,426   59.9    28,775   57.4    45,830   61.6

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         91       0.2     727      1.5     213      0.3

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบจากต่างประเทศ        25,517   60.1    29,502   58.9    46,043   61.9

  มูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบในประเทศและต่างประเทศ                                              

  1. น้ำมันดิบและน้ำมันกึ่งสำเร็จรูป              30,684   72.2    34,005   67.8    54,186   72.9

  2. น้ำมันสำเร็จรูป                         11,794   27.8    16,114   32.2    20,169   27.1

  รวมมูลค่าการสั่งซื้อวัตถุดิบทั้งหมด               42,478   100.0   50,119   100.0   74,355   100.0
  -------------------------------------- -------- ------- -------- ------- -------- -------

  ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

  3.3.2 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  บริษัทยังคงดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมตามมาตรฐานระบบการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม ISO 14001
  และได้รับการต่ออายุใบรับรองเป็นครั้งที่ 3 (อายุใบรับรอง 3 ปี) ยิ่งไปกว่านั้น
  นอกจากการได้รับการต่ออายุใบ
  รับรองระบบการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัยตามมาตรฐานมอก. 18001
  เช่นเดียวกับด้าน สิ่งแวดล้อมแล้ว ยังได้รับการรับรองตามมาตรฐาน OHSAS (Occupational
  Health and Safety Management System Assessment Series) 18001 อีกด้วย

  คุณภาพน้ำทิ้งและคุณภาพอากาศดีกว่าข้อกำหนดทางกฎหมาย นอกจากนั้น บริษัทฯยังได้มี
  มาตรการเพื่อรองการเลิกใช้น้ำบาดาลในปี 2547
  ตามเพื่อสนองนโยบายของรัฐบาลในการลดปัญหาแผ่นดินทรุด และมาตรการลดการใช้น้ำ พลังงาน
  และสารเคมีให้ดีขึ้น

  ส่วนในเรื่องของความปลอดภัยนั้น บริษัทมีชั่วโมงการทำงานปราศจากอุบัติเหตุถึงขั้นหยุดงาน
  5.65 ล้านชั่วโมงการทำงาน ณ สิ้นปี 2547
  และได้ทำการฝึกอบรมและฝึกซ้อมดับเพลิงทั้งขั้นต้นและขั้นรุนแรงให้แก่พนักงานและบุคคลภายนอก
  เช่น เจ้าหน้าที่สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วท.) บริษัท ไม้อัดไทย จำกัด บริษัท
  ขนส่งน้ำมันทางท่อ จำกัด (FPT) ที่ศูนย์ฝึกอบรมด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ
  (ศูนย์จ่ายน้ำมันบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา) ยิ่งกว่านั้น บริษัทฯ
  ยังได้ทำการฝึกอบรมการดับเพลิง ขั้นต้นให้แก่ชุมชนโดยรอบ เช่น ชุมชนหน้าวัดบุญรอด
  ชุมชนหลังวัดบุญรอด เป็นต้น
  เพื่อให้ชุมชนมีความรู้และมีความสามารถในการป้องกันอุบัติเหตุจากเพลิงไหม้
  และบรรเทาความเสียหายด้วยการใช้เครื่องดับเพลิงประจำบ้านหรือชุมชน
  รวมถึงการฝึกซ้อมหนีไฟให้แก่โรงเรียนในชุมชน ซึ่งได้แก่ โรงเรียนพูนสิน เป็นโรงเรียนแรก

  เพื่อเป็นการอยู่ร่วมกันอย่างดีกับชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อสังคม บริษัทฯ
  ได้จัดกิจกรรมชุมชนสัมพันธ์อย่างต่อเนื่องโดยในปีนี้นอกจากการเยี่ยมชุมชนเป็นประจำและในวาระพิเศษต่างๆแล้ว
  บริษัทฯ ได้จัดแข่งขันฟุตบอล
  แชร์บอลให้แก่เยาวชนโดยมีวัตถุประสงค์ให้เยาวชนห่างไกลยาเสพติด มอบทุนการศึกษาแก่
  นักเรียนตามโครงการแบ่งปันเพื่อเด็กด้อยโอกาส
  ดำเนินโครงการสนุกวิทยาศาสตร์กับน้ำมันบางจาก ซึ่งเป็น
  โครงการที่มีวัตถุประสงค์ให้นักเรียนมีความเข้าใจในกระบวนการกลั่นน้ำมัน
  และส่งเสริมให้นักเรียนมีความสนใจในวิชาวิทยาศาสตร์มากขึ้น
  ซึ่งโครงการดังกล่าวเป็นโครงการต่อเนื่องมาจากปีที่แล้ว โดยมีนักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมในปี
  2546 จำนวน 1,109 คน นอกจากนี้ในปี 2547 บริษัทฯ
  ยังได้ดำเนินโครงการเพิ่มเติมคือโครงการเปิดโลกการเรียนรู้กับบางจาก
  ซึ่งเป็นโครงการสนับสนุนนโยบายของรัฐที่ต้องการให้องค์กรท้องถิ่นเป็นแหล่งเรียนรู้สำหรับการศึกษาสมัยใหม่ที่มุ่งเน้นให้นักเรียนได้รับการถ่ายทอดประสบการณ์ตรง
  นอกเหนือจากในบทเรียนผ่านกิจกรรมหลากหลายรูปแบบของบริษัทฯ โดยในปี 2547
  มีนักเรียนเข้าร่วมกิจกรรมต่างๆ รวมทั้งสิ้นเป็นจำนวน 2,000 คน

  การรับรองระบบงานด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ต่อเนื่องถึงปัจจุบันดังนี้

    ปี 2540 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO14001 -
    PETROLEUM REFINING ทุกขั้นตอนของกระบวนการผลิตน้ำมัน นับตั้งแต่การรับน้ำมันดิบ
    กระบวนการกลั่นทุกหน่วย ตลอดจนการตรวจสอบและติดตามคุณภาพสิ่งแวดล้อม

    ปี 2543 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    (มอก.18001) เลขที่ OHS00007/007 สำหรับกิจการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม จากสถาบัน
    รับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)

    ปี 2546 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    (OHSAS 18001) เลขที่ 03037/057 สำหรับการกลั่นน้ำมันปิโตรเลียม
    จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)

    ปี 2547 บริษัทฯ ได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    มอก.-18001-2542 และ OHSAS 18001-1999 (Occupational Health and Safety
    Management System) ในทุกกระบวนการดำเนินงาน ปี 2547

  รางวัลด้านสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย ที่บริษัทได้รับ ดังนี้

  ปี 2533 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานอุตสาหกรรมประเภทเคมีดีเด่น
  ด้านการประหยัดพลังงานทั่วไป” จากศูนย์ประหยัดและอนุรักษ์พลังงาน
  กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

  ปี 2534 บริษัทฯ ได้รับรางวัล “โรงงานพิทักษ์สิ่งแวดล้อมดีเด่น”
  จากสมาคมวิศวกรสิ่งแวดล้อมไทย

  ปี 2538 บริษัทฯ ได้รับรางวัล เรื่องการปฎิบัติตามมาตรการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  จากสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อม

  ปี 2541 บริษัทฯ
  ได้รับรางวัลดีเด่นทางด้านคณะกรรมการความปลอดภัยอาชีวอนามัยและสภาพแวดล้อมในการทำงาน

  บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่มีการจัดการและรักษาสภาพแวดล้อม (EIA AWARDS’
  98)

  ปี 2542 บริษัทฯ ได้รับโล่เกียรติยศการทำกิจกรรมเพื่อบริการสังคม
  จากการให้สนับสนุนผู้เชี่ยวชาญ ISO 14001 ของบริษัท
  เข้าไปช่วยจัดระบบให้โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติที่ต้องการปฏิบัติตามมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อม

  ปี 2544 บริษัทฯ ได้รับรางวัลสถานประกอบการที่ปฏิบัติตามมาตรการในรายงานการวิเคราะห์
  ผลกระทบสิ่งแวดล้อมและมีการจัดการสภาพแวดล้อมดีเด่น ประจำปี 2544 (EIA AWARD’2001)

  3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี