ปัจจัยความเสี่ยง

ในการดำเนินธุรกิจของเครือฯ ส่วนหนึ่งของผลการดำเนินงานที่เพิ่มสูงขึ้นเป็นผลจากการปรับปรุงประสิทธิภาพการดำเนินงานภายในของธุรกิจตามสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป เช่น การปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต เพื่อลดต้นทุนการผลิต การปรับปรุงการบริการ การตลาด การขายและการจัดส่งเพื่อเพิ่มยอดขาย ลดต้นทุนการบริการ การลดค่าใช้จ่ายในการบริหาร ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ย และค่าใช้จ่ายทางการเงิน เพื่อให้ส่งผลรวมในทางที่ดีต่อธุรกิจ ในขณะเดียวกันในการดำเนินธุรกิจย่อมเป็นเรื่องที่เลี่ยงไม่ได้ในการดำเนินงานภายใต้ปัจจัยความเสี่ยงต่างๆ ทางธุรกิจ ซึ่งมีผลกระทบทั้งด้านการสร้างโอกาสทางธุรกิจและในด้านที่เป็นอุปสรรคในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งอาจจะแยกพิจารณาแต่ละด้านได้ดังนี้

ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

  สามารถแบ่งได้เป็น

1.  ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบในตลาดโลก

  เครือฯ มีผลิตภัณฑ์บางชนิด เช่น ผลิตภัณฑ์ในกลุ่มปิโตรเคมี
  และผลิตภัณฑ์ในกลุ่มกระดาษและบรรจุภัณฑ์ ที่การเปลี่ยนแปลงของราคาขึ้นลงตามราคาตลาดโลก
  ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทบ้าง เช่นในกลุ่มปิโตรเคมี
  มีผลิตภัณฑ์เม็ดพลาสติกโพลิเอททีลีนหรือพีอี และเม็ดพลาสติกโพลิโพรไพลีนหรือพีพี
  ซึ่งมีราคาขายขึ้นลงตามราคาในภูมิภาค เอเซียตะวันออกเฉียงใต้และราคาในตลาดโลก
  ทั้งในส่วนที่ขายในประเทศและส่งออก ในขณะที่ธุรกิจกระดาษพิมพ์เขียน
  จะได้รับผลกระทบบ้างในส่วนที่ส่งออก เนื่องจากราคาต้องแข่งขันกับธุรกิจอื่นๆ ในตลาดโลก
  ส่วนในแง่วัตถุดิบ
  การเปลี่ยนแปลงราคาน้ำมันในตลาดโลกมักจะส่งผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อต้นทุนในการดำเนินงานของบริษัทบ้าง
  เช่นเมื่อค่าน้ำมันสูงขึ้น ค่าไฟฟ้า ค่าขนส่ง และค่าบริการต่างๆ จะขึ้นตามไปด้วย
  ซึ่งเป็นต้นทุนส่วนหนึ่งในการดำเนินงานของเครือฯ การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันดิบ (Light
  Naphta) ก็เป็นส่วนหนึ่งที่มีผลกระทบต่อต้นทุนในการผลิตโอเลฟินส์ในธุรกิจปิโตรเคมีของเครือฯ
  โดยตรง แต่เครือฯ สามารถผลักภาระส่วนใหญ่ไปยังลูกค้าได้
  เนื่องจากการกำหนดราคาขายกำหนดตามราคาในตลาดโลกเช่นกัน

  แม้ว่าความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบในตลาดโลกจะเป็นลักษณะเฉพาะของอุตสาหกรรมซึ่งบริษัทอื่นๆ
  ในอุตสาหกรรมที่เครือฯ ดำเนินการอยู่ต่างได้รับความเสี่ยงในปัจจัยนี้เช่นเดียวกัน เครือฯ
  ก็ไม่ได้นิ่งนอนใจในการดำเนินการเพื่อที่จะลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาในตลาดโลก
  ไม่ว่าจะเป็นการจัดหาวัตถุดิบล่วงหน้า เพื่อประกันความเสี่ยงเรื่องราคา
  การจัดหาวัตถุดิบทดแทนจากแหล่งภายในประเทศ
  การปรับราคาสินค้าให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของต้นทุนการผลิตและราคาในตลาดโลก

2.  ความเสี่ยงจากการควบรวมกิจการ

  ในปัจจุบัน หลายๆ
  อุตสาหกรรมมีการควบรวมกิจการระหว่างบริษัทเพื่อสร้างความแข็งแกร่งทางธุรกิจกันมากขึ้น
  โดยเฉพาะการควบรวมกิจการของบริษัทข้ามชาติกับบริษัทในประเทศ ตัวอย่างเช่น
  การควบรวมกิจการของบริษัทในอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ในประเทศไทย ซึ่งการกระทำดังกล่าว
  จะส่งผลกระทบต่อความสามารถในการแข่งขันของบริษัทในประเทศรายอื่นๆ
  แต่เนื่องจากเครือฯเป็นผู้นำในด้านส่วนแบ่งตลาดและสัดส่วนการผลิต
  จึงยังคงมีต้นทุนการผลิตที่ต่ำในระดับที่ยังสามารถแข่งขันได้ในตลาด
  นอกจากนั้นเครือข่ายผู้แทนจำหน่ายที่แข็งแกร่งและกระจายอยู่ทั่วประเทศและภูมิภาคอาเซียนก็จะเป็นปัจจัยอีกประการหนึ่งที่จะสนับสนุนเครือฯในการแข่งขันได้ดีในตลาด

ความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิต

  ความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิตที่สำคัญโดยทั่วไปได้แก่
  ความขาดแคลนวัตถุดิบที่เป็นปัจจัยการผลิตและความผันผวนของราคาวัตถุดิบซึ่งไม่ได้เป็นข้อยกเว้นสำหรับธุรกิจของเครือซิเมนต์ไทยเช่นกัน
  ในการผลิตของอุตสาหกรรมปูนซีเมนต์ปริมาณหินปูนที่ผลิตได้และปริมาณสำรองเป็นปัจจัยสำคัญ
  เครือฯ
  วางแผนในการจัดซื้อจัดหาวัตถุดิบโดยตั้งหน่วยงานเฉพาะทำการสำรวจแหล่งหินปูนอย่างต่อเนื่อง
  และดำเนินการในการขอสัมปทานระยะยาว
  ในอุตสาหกรรมกระดาษปริมาณเยื่อกระดาษที่ผลิตได้เป็นปัจจัยสำคัญ เครือฯ
  จึงจัดให้มีระบบการผลิตที่ต่อเนื่องตั้งแต่การปลูกป่า โรงงานผลิตเยื่อและโรงงานกระดาษ
  ทำให้ได้ปริมาณวัตถุดิบและคุณภาพที่สม่ำเสมอในระดับต้นทุนที่ควบคุมได้

  โดยรวมแล้ววัตถุดิบส่วนใหญ่ของเครือฯ ในธุรกิจปูนซิเมนต์ วัสดุก่อสร้าง เซรามิก และกระดาษ
  ได้จากแหล่งภายในประเทศ เครือฯ ได้มีการวางแผนล่วงหน้าในด้านวัตถุดิบ
  โดยการซื้อแหล่งวัตถุดิบ ขอสัมปทานระยะยาว
  รวมทั้งมีหน่วยงานเฉพาะที่จะทำการสำรวจแหล่งวัตถุดิบอย่างต่อเนื่อง
  เพื่อเป็นหลักประกันสำหรับการผลิตในด้านปริมาณ คุณภาพ และต้นทุนของวัตถุดิบในระยะยาว
  รวมทั้งได้ทำสัญญาซื้อขายวัตถุดิบระยะยาวจากผู้ผลิตในประเทศหลายราย
  เพื่อสร้างความสมดุลย์ด้านปริมาณและการสร้างอำนาจในการต่อรองด้านราคาในระยะยาว

  ในด้านวัตถุดิบที่จำเป็นต้องนำเข้าจากต่างประเทศ เช่นน้ำมันดิบ (Light Naphtha) เครือฯ
  ได้ทำสัญญาซื้อขายระยะยาวกับผู้ผลิตและผู้ค้าน้ำมันต่างประเทศ
  โดยมีการตั้งสำนักงานสาขาในประเทศสิงคโปร์เพื่อติดต่อซื้อน้ำมันดิบ
  และยังมีสาขาของบริษัทในกลุ่มธุรกิจจัดจำหน่ายซึ่งอยู่ตามเมืองที่สำคัญต่างๆ ในต่างประเทศ
  เป็นผู้ติดต่อนำเข้าวัตถุดิบจากแหล่งต่างๆ ทั่วโลกให้กับบริษัทในกลุ่มธุรกิจอื่นๆ ของเครือฯ
  ทำให้เครือฯ มีแหล่งวัตถุดิบที่ดี มีคุณภาพ และมีราคา เหมาะสม
  ช่วยลดความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิตได้เป็นส่วนใหญ่

ความเสี่ยงด้านการบริหารและการจัดการ

  บริษัทฯ มีการกระจายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ฯ
  และไม่มีผู้ถือหุ้นรายใดรายหนึ่งหรือกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งที่ถือหุ้นมากกว่า 50%
  รวมทั้งไม่มีผู้ถือหุ้นรายใหญ่หรือผู้บริหารรายใดรายหนึ่งที่มีความขัดแย้งในผลประโยชน์
  (Conflict of Interest) กับบริษัทฯ อีกทั้งบริษัทฯ
  ได้ปฏิบัติตามข้อพึงปฏิบัติที่ดีสำหรับกรรมการบริษัทจดทะเบียน (Code of Best Practices)
  ตามแนวทางของตลาดหลักทรัพย์ฯ
  โดยเครือซิเมนต์ไทยมุ่งมั่นในการดำเนินธุรกิจตามหลักบรรษัทภิบาลที่ดี (Good Corporate
  Governance) อย่างจริงจังและเป็นรูปธรรม
  มีการดำเนินงานและเปิดเผยข้อมูลอย่างโปร่งใสในทุกระดับขององค์กร
  ในการบริหารงานแต่ละกลุ่มธุรกิจจะบริหารงานโดยฝ่ายจัดการของกลุ่มธุรกิจซึ่งมีกรรมการผู้จัดการใหญ่หรือผู้ช่วยผู้จัดการใหญ่ซึ่งเป็นผู้ดูแลและรับผิดชอบกลุ่มธุรกิจเป็นประธาน
  การบริหารงานของกลุ่มอยู่ภายใต้การกำกับของคณะจัดการเครือฯ และคณะกรรมการบริษัท
  จึงทำให้มีการบริหารอย่างเป็นระบบ เป็นมืออาชีพ
  และลดความเสี่ยงอันอาจจะเกิดขึ้นจากการบริหารงานได้เป็นส่วนใหญ่

ความเสี่ยงทางการบริหารการเงิน

  สามารถแบ่งได้เป็น

3.  ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk)

  การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยโดยปกติมักจะมีผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของธุรกิจต่างๆ
  ได้ แต่เนื่องจากแนวโน้มอัตราดอกเบี้ยในตลาด ณ ขณะนี้ยังคงอยู่ในระดับต่ำ
  และมีแนวโน้มทรงตัว ความเสี่ยงจึงไม่มากนักในระยะสั้น

  ในระยะยาวยังคงมีความไม่แน่นอนในเรื่องระดับของอัตราดอกเบี้ย เครือฯ
  ได้บริหารความเสี่ยงในส่วนที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงของดอกเบี้ย โดยการจัดหาแหล่งเงินกู้
  ทั้งจากแหล่งภายในประเทศและต่างประเทศ และการจัดโครงสร้างให้เหมาะสมกับการใช้เงินทุน
  เช่นแหล่งเงินกู้ระยะยาวใช้กับรายจ่ายลงทุน เงินลงทุนระยะยาวและโครงการขยายต่างๆ
  ส่วนแหล่งเงินกู้ระยะสั้น ซึ่งมีอัตราดอกเบี้ยต่ำกว่า จะใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียน

  เครือฯ ได้ออกหุ้นกู้เพื่อจำหน่ายในประเทศ จำนวนถึง 100,000 ล้านบาท (ณ สิ้นปี 2544)
  โดยมีอัตราดอกเบี้ยคงที่กว่า 95% ของหุ้นกู้ทั้งหมด
  เพื่อลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยและได้มีการจัดระยะเวลาในการออกและกำหนดชำระรวมเป็น
  10 ชุด ให้เหมาะสมกับกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
  และความสามารถในการชำระหนี้ของเครือฯ

  ในด้านความเสี่ยงของหนี้สินส่วนน้อยที่มีอัตราดอกเบี้ยที่ผันแปรตามอัตราตลาดนั้น ในระยะสั้น
  เครือฯ ได้จัดหาแหล่งเงินทุนและวงเงินสำรองทั้งระยะสั้น ระยะปานกลาง และระยะยาว
  ที่มีอัตราดอกเบี้ยเท่ากับหรือต่ำกว่าอัตราตลาดไว้จำนวนมาก เพื่อสร้างอำนาจต่อรอง
  และบริหารสัดส่วนตามความเหมาะสมกับการใช้เงิน
  ทำให้อัตราดอกเบี้ยโดยรวมของหนี้สินในสัดส่วนดังกล่าวค่อนข้างคงที่ และในระยะยาว เครือฯ
  มีนโยบายที่จะลดหนี้ที่มีอยู่โดยเปลี่ยนเป็นหุ้นกู้ ที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่ให้มากขึ้น
  เพื่อลดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
  รวมทั้งเป็นทางเลือกที่ดีในแง่แหล่งของเงินทุนภายในประเทศ สำหรับเครือฯ
  ทั้งในด้านจำนวนเงินทุน และอัตราดอกเบี้ยที่เหมาะสม

4.  ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Rate Risk)

  บริษัทได้พยายามลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
  โดยใช้แหล่งเงินกู้ภายในประเทศในรูปหุ้นกู้มากขึ้น และใช้เครื่องมือทางการเงินได้แก่ SWAP
  และ Forward ในการเปลี่ยนภาระหนี้สกุลต่างประเทศมาเป็นภาระหนี้สกุลบาทแทน
  ทำให้ยอดเงินกู้สกุลต่างประเทศของเครือฯ เหลือเพียง 2% ของยอดเงินกู้ทั้งหมด ณ สิ้นปี 2544
  และจะได้รับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนน้อยมาก
  นอกจากนั้นการส่งออกสินค้าเป็นเงินสกุลต่างประเทศ
  ก็ยังเป็นการดำเนินการที่จะช่วยลดความเสี่ยงอันอาจจะเกิดขึ้นจากความผันผวนของเงินตราต่างประเทศส่วนที่จะเกิดจากภาระหนี้ที่เป็นเงินตราต่างประเทศที่เครือฯ
  มีเหลือจำนวนเล็กน้อยได้อีกทางหนึ่งด้วย (Natural Hedge)