การดำเนินธุรกิจธนาคารพาณิชย์ต้องเผชิญกับปัจจัยความเสี่ยงต่าง ๆ ทั้งความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับ
การประกอบธุรกิจโดยทั่วไป และความเสี่ยงเฉพาะสำหรับธุรกิจธนาคาร
ธนาคารจึงตระหนักถึงความสำคัญและพยายามกำหนดแนวทางการประเมินและบริหารความเสี่ยง
โดยพิจารณาความเสี่ยงในภาพรวมทั้งธนาคารอย่างละเอียดรอบคอบ ทั้งความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
(Credit Risk) ความเสี่ยงด้านการเงิน (Financial Risk) ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ
(Operational Risk) และความเสี่ยงอื่น ๆ (Other Risks) โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ซึ่งเกี่ยวข้องกับสินทรัพย์หลักของธนาคาร
และมีผลกระทบต่อความสามารถในการหารายได้ ความเพียงพอของเงินกองทุน
ความสามารถในการชำระหนี้ต่อบุคคลภายนอก ผลตอบแทนแก่นักลงทุน มูลค่าหุ้น
และหลักทรัพย์อื่นที่ธนาคารเป็นผู้ออก ปัจจัยความเสี่ยงของธนาคาร ประกอบด้วย

  1.1 หนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (Non-Performing Loans : NPLs)

ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2544 ธนาคารมี NPLs 64,654 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 8.19
ของสินเชื่อรวม เมื่อเปรียบเทียบกับปริมาณ NPLs ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2543 ซึ่งมีจำนวน 66,586
ล้านบาทแล้ว ปริมาณ NPLs ลดลงสุทธิเพียง 1,932 ล้านบาท แม้ว่าในปีที่ผ่านมา
ธนาคารจะสามารถปรับปรุงโครงสร้างหนี้ได้กว่า 37,000 ล้านบาท
และโอนหนี้ไปบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.) กว่า 16,000 ล้านบาท
แต่ก็มีลูกหนี้ที่ปรับปรุงโครงสร้างหนี้แล้ว
แต่ไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขในสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ได้ และกลับมาเป็น NPLs
อีกจำนวนหนึ่ง ธนาคารจึงวางแผนที่จะป้องกันความเสี่ยงกรณีดังกล่าว โดยให้ฝ่ายสอบทานสินเชื่อ
ติดตามคุณภาพของลูกหนี้อย่างใกล้ชิด
และหากสอบทานพบว่าลูกหนี้รายใหญ่รายใดมีแนวโน้มที่จะกลับมาเป็น NPLs
ก็จะแจ้งให้หน่วยงานที่ดูแลลูกหนี้เร่งดำเนินการปรับปรุงแก้ไขเสียแต่เนิ่น ๆ นอกจากนี้ ในปี 2545
จะมีการ ปรับโครงสร้างองค์กรที่ดูแลลูกหนี้ใหม่โดยแบ่งตามภูมิศาสตร์และขนาดลูกหนี้
เพื่อให้สามารถดูแลและ ให้บริการแก่ลูกหนี้อย่างใกล้ชิด
รวมทั้งจัดตั้งสายงานจัดการหนี้เพื่อให้การดำเนินการทางกฎหมายเป็นไป อย่างมีประสิทธิภาพ

2.  การเสื่อมค่าของอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นหลักประกัน

หลังจากเกิดวิกฤตการณ์ในปี 2540 ราคาประเมินอสังหาริมทรัพย์ที่เป็นหลักประกันลดลง
ทำให้ระบบธนาคารมีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นจากการได้รับชำระหนี้ต่ำกว่าที่คาดไว้เมื่อมีการบังคับคดีขายทอดตลาด
หลักประกัน และอาจส่งผลกระทบต่อความเพียงพอของจำนวนเงินที่กันสำรองเผื่อหนี้สงสัยจะสูญได้

ในปี 2544 ธนาคารได้เร่งให้มีการประเมินราคาหลักประกันใหม่และตรวจสอบความถูกต้อง
ของข้อมูลหลักประกันในระบบงานหลักประกัน เพื่อให้การกันเงินสำรองเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเป็นไป
อย่างถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

  1.3 การกระจุกตัวของเงินให้สินเชื่อ

ธนาคารให้สินเชื่อแก่ลูกหนี้รายใหญ่ 10 รายแรก รวม 69,144 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 9
ของสินเชื่อทั้งสิ้น ในจำนวนนี้เป็นการให้สินเชื่อแก่โครงการภาครัฐและรัฐวิสาหกิจ 37,719
ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 5 ของสินเชื่อทั้งสิ้น สำหรับการให้สินเชื่อในภาคธุรกิจต่าง ๆ
ไม่มีการกระจุกตัวในธุรกิจใดธุรกิจหนึ่งที่เป็น นัยสำคัญ
ธนาคารได้ให้สินเชื่อในภาคธุรกิจที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
อันได้แก่ ธุรกิจอุตสาหกรรมร้อยละ 10.69 ธุรกิจเพื่อการพาณิชย์ร้อยละ 10.42
และการอุปโภคบริโภค (รวมที่อยู่อาศัย) ร้อยละ 10.59 ทั้งนี้
ธนาคารได้ศึกษาการกระจุกตัวและกระจายตัวของสินเชื่อในแต่ละอุตสาหกรรม
เพื่อนำไปสู่การกำหนดยอดคงค้างสินเชื่อสูงสุดที่ธนาคารสามารถให้แก่ลูกหนี้ในอุตสาหกรรมใด
อุตสาหกรรมหนึ่ง โดยไม่มีอัตราการกระจุกตัวสูงจนเกินไป (Concentration Limits)
และวงเงินสินเชื่อและภาระผูกพันสูงสุดที่ธนาคารสามารถให้แก่กลุ่มลูกหนี้รายใดรายหนึ่งโดยไม่กระทบเงินกองทุน
ในกรณีที่ลูกหนี้กลุ่มนั้นผิดนัดชำระหนี้

สภาพคล่องส่วนเกิน

เนื่องจากสภาพคล่องส่วนเกินของระบบมีมาก
แม้ธนาคารจะได้พยายามขยายสินเชื่อเพื่อสนับสนุนมาตรการทางการเงินของทางการ
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นสินเชื่อแก่ธุรกิจ SMEs สินเชื่อเพื่อการอุปโภคบริโภคแก่ ลูกค้ารายย่อย
และสินเชื่อโครงการที่เกี่ยวเนื่องกับภาครัฐ และรัฐวิสาหกิจ แต่ปริมาณสินเชื่อเพิ่มสุทธิเพิ่มขึ้น
ไม่มากนัก อย่างไรก็ตาม ธนาคารมีเป้าหมายขยายสินเชื่อเพื่อกระตุ้นการเติบโตของเศรษฐกิจต่อไป
โดยสินเชื่อที่ขยายส่วนใหญ่จะให้แก่สินเชื่อโครงการที่เกี่ยวเนื่องกับภาครัฐและรัฐวิสาหกิจ
ขณะเดียวกัน ก็มีเป้าหมาย เพิ่มสัดส่วนรายได้ที่ไม่ใช่ดอกเบี้ย โดยการปรับปรุงผลิตภัณฑ์
และเพิ่มธุรกรรมทางการเงินใหม่ ๆ เพื่อมุ่งสนองความต้องการของลูกค้ามากขึ้น

4.  ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

การเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของตลาดเงินในประเทศและตลาดเงินต่างประเทศ
มีผลกระทบต่อรายได้ และค่าใช้จ่ายที่เป็นดอกเบี้ยของธนาคาร
ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยเกิดจากความไม่สอดคล้องกัน (Mismatch)
ระหว่างประเภทของอัตราดอกเบี้ย ระยะเวลาของเงินทุน และราคาของสินทรัพย์และหนี้สิน
ที่เปลี่ยนไปในช่วงเวลาที่ต่างกัน
และเพื่อลดความเสี่ยงและความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย
ธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset and Liability Committee
: ALCO) เป็นผู้กำกับดูแลความเสี่ยงด้านนี้
โดยมีการติดตามการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของทั้งตลาดเงิน ในและต่างประเทศ
และพิจารณาปัจจัยต่าง ๆ
ที่อาจส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง

5.  ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราสกุลต่าง ๆ ในตลาดเงินมีความผันผวนหรือเปลี่ยนแปลงเคลื่อนไหว
ตลอดเวลาและรวดเร็ว
ส่งผลให้ธนาคารต้องรับความเสี่ยงในการดำเนินธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับการปริวรรต
เงินตราต่างประเทศ
ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศโดยถือครอง
เงินตราต่างประเทศตามสัดส่วนการกู้ยืม การซื้อขาย
และการลงทุนในหลักทรัพย์ที่เป็นเงินตราต่างประเทศ
นอกจากนี้ยังมีการควบคุมปริมาณการทำธุรกรรมด้านเงินตราต่างประเทศให้อยู่ในขอบเขต
เข้มงวดในการทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
ซึ่งรวมถึงการปรับเปลี่ยนการให้วงเงินซื้อขายเงินตราต่างประเทศกับลูกค้าตามสถานการณ์
และตรวจสอบสถานะกำไรขาดทุนจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
เพื่อปรับเปลี่ยนฐานะเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าได้ก่อนที่จะเกิดความสูญเสีย

การบริหารความเสี่ยงของธนาคารในปี 2544

ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงโดยทุ่มเททรัพยากรต่าง ๆ เพื่อพัฒนา
ขีดความสามารถในการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร ในปี 2544
ได้มีการปรับปรุงโครงสร้างองค์กรโดยจัดตั้งสายงานบริหารความเสี่ยง (Risk Management
Unit) และเพื่อความชัดเจนจึงได้กำหนดบทบาท หน้าที่
ความรับผิดชอบของหน่วยงานที่ดูแลการอนุมัติสินเชื่อ การบริหารความเสี่ยง
และการกำกับตรวจสอบที่ชัดเจน

คณะกรรมการที่ดูแลและกำกับการบริหารความเสี่ยง

1.  คณะกรรมการธนาคาร และคณะกรรมการบริหาร ดูแลและกำกับการบริหารความเสี่ยงโดยรวม
    ของธนาคาร

2.  คณะกรรมการนโยบายและความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Policy & Risk Management
    Committee : CPRC) ดูแลและกำกับการกำหนดนโยบายสินเชื่อ มาตรฐานสินเชื่อ
    อำนาจอนุมัติสินเชื่อ และการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อโดยรวม
    คณะกรรมการประกอบด้วยผู้บริหารสายงานธุรกิจ และสายงานบริหารความเสี่ยง

3.  คณะกรรมการสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset & Liability Management Committee :
    ALCO) ดูแลและกำกับการกำหนดนโยบายสภาพคล่อง
    นโยบายการลงทุนเกี่ยวกับตลาดเงินและตลาดทุน นโยบายอัตราดอกเบี้ย
    และบริหารความเสี่ยงด้านการเงินโดยรวม คณะกรรมการประกอบด้วย ผู้บริหารสายงานธุรกิจ
    และ สายงานบริหารความเสี่ยง

มาตรการการกำกับ/ดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

ธนาคารได้พยายามพัฒนาและศึกษาแนวโน้มธุรกิจ เพื่อวางแนวทางการให้สินเชื่อ
โดยจัดกลุ่มประเภทธุรกิจเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ ธุรกิจที่น่าสนใจ ธุรกิจที่พึงระวัง
และธุรกิจที่ควรหลีกเลี่ยง พัฒนาและปรับปรุง รูปแบบและวิธีการวิเคราะห์ Portfolio
เพื่อดูแลการกระจุก/กระจายตัวและแนวโน้มเงินให้สินเชื่อของธนาคาร (Concentration and
Trends Analysis) ทบทวนกระบวนการมาตรฐานในการอนุมัติสินเชื่อ
และการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ (Standard Credit Procedures)
ตลอดจนหลักเกณฑ์การวิเคราะห์ลูกค้ารายย่อย (Rules-Based Lending)
พัฒนาหลักสูตรและจัดการฝึกอบรมด้านการบริหารความเสี่ยงแก่พนักงาน และพัฒนาระบบฐาน
ข้อมูลให้มีความสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

มาตรการการกำกับ/ดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านการเงิน

ธนาคารได้สร้างแบบจำลองและเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset &
Liability Management)
เพื่อนำมาประเมินค่าความเสี่ยงและติดตามผลกระทบจากปัจจัยที่เกี่ยวข้อง
โดยมีตัวแปรที่เป็นเป้าหมายในการดำเนินการ (Target Variable) ได้แก่
กำไรจากอัตราดอกเบี้ยสุทธิ (Net Interest Income) ผลต่างอัตราดอกเบี้ยสุทธิ (Net
Interest Margin) แล้วจำลองสถานการณ์เพื่อประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น เพื่อใช้
ในการกำหนดนโยบายและกลยุทธ์ในการบริหารความเสี่ยงด้านการเงินของธนาคาร นอกจากนี้
ยังมีเครื่องมือวัดและพิจารณาความเสี่ยงจากสภาพคล่องและความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย
(Earning at Risk : E@R)
เพื่อให้ธนาคารทราบถึงโอกาสหรือขนาดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงหรือความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยเมื่อเทียบกับรายได้