1. ปัจจัยความเสี่ยง

ธุรกิจโรงพยาบาลถือได้ว่าเป็นการให้บริการที่มีความจำเป็นขั้นพื้นฐานในการดำรงชีวิต
ซึ่งจะขยายไปตามจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น
และมีการขยายตัวเพิ่มสูงขึ้นเมื่อประชากรมีระดับการศึกษาและฐานะทางเศรษฐกิจและสังคมที่ดีขึ้น
ในขณะที่ประเทศมีการพัฒนาก้าวหน้าไปอย่างไม่หยุดนิ่ง
ความผันผวนหรือความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจโรงพยาบาลจึงมีน้อยกว่าธุรกิจอื่นๆ โดยทั่วไป
อย่างไรก็ดี ยังคงมีปัจจัยบางประการที่อาจจะมีผลกระทบต่อการดำเนินงานในอนาคต ดังนี้

1.1 ด้านปัจจัยภายนอก

1.1.1 ภาวะเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศ

  ภาวะเศรษฐกิจเป็นปัจจัยหนึ่งที่ส่งผลกระทบต่อภาคการผลิตและภาคการบริการ
  ทั้งด้านการเงินและการลงทุน
  ซึ่งภาวการณ์ดังกล่าวย่อมส่งผลกระทบต่อพฤติกรรมการใช้จ่ายของผู้บริโภค
  ซึ่งสะท้อนในค่าดัชนีผู้บริโภค และปัจจุบันเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศอยู่ในภาวะชะลอตัวลง
  ซึ่งเป็นผลเนื่องมาจากปัญหาที่เกิดขึ้นในประเทศในช่วงที่ผ่านมา เช่น
  ปัญหาการเมืองและเสถียรภาพของรัฐบาล ปัญหาไข้หวัดนก
  ปัญหาความไม่สงบในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ปัญหาในเรื่องราคาน้ำมัน ปัญหาคนว่างงานเพิ่มขึ้น
  เป็นต้น ซึ่งมีผลกระทบต่อธุรกิจต่างๆ รวมถึงธุรกิจโรงพยาบาลด้วย อย่างไรก็ตาม
  เนื่องจากอาการเจ็บป่วยเป็นปัจจัยที่เป็นพื้นฐานของการดำรงชีวิตและอยู่เหนือการควบคุมได้
  ดังนั้น การรักษาอาการเจ็บป่วยต่างๆ ยังคงต้องพึ่งพาแพทย์ อย่างเช่นที่ผ่านมา
  ถึงแม้บริษัทหรือหน่วยงานหลายแห่งควบคุมหรือลดค่าใช้จ่ายบางรายการสำหรับพนักงานลงตามภาวะเศรษฐกิจ
  มีผลทำให้กลุ่มลูกค้าประเภทพนักงานองค์กรและ/หรือกลุ่มลูกค้าทั่วไปมีสัดส่วนที่ลดลงในระยะแรก
  แต่กลุ่มลูกค้าดังกล่าวยังสามารถเลือกใช้บริการรักษาพยาบาลตามโครงการประกันสังคมหรือโครงการสุขภาพดีถ้วนหน้าได้
  จึงนับว่าผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจสำหรับธุรกิจโรงพยาบาลอาจไม่รุนแรงเหมือนกับธุรกิจอื่น

  1.1.2 สภาวะการแข่งขันในอุตสาหกรรม

  จากภาวะเศรษฐกิจที่ชะลอตัวลงทำให้ความสามารถและกำลังซื้อของประชาชนลดน้อยลง
  ซึ่งอาจกระทบต่อจำนวนผู้ใช้บริการและทำให้สภาพการแข่งขันระหว่างโรงพยาบาลเอกชนรุนแรงขึ้น
  อย่างไรก็ตาม เพื่อให้สามารถรักษาฐานลูกค้าเก่าไว้และเพิ่มขยายฐานลูกค้าใหม่
  บริษัทจึงปรับเปลี่ยนรูปแบบการให้บริการให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้บริการในแต่ละช่วงเวลา
  อย่างเช่น ในช่วงที่ผ่านมาจำนวนผู้ใช้บริการในโครงการประกันสังคมมีจำนวนที่เพิ่มขึ้น
  จึงได้มีการขยายจำนวนห้องตรวจและจัดให้เป็นสัดส่วนเพื่อความสะดวกของผู้ใช้บริการ
  หรือในกรณีกลุ่มลูกค้าประกัน โรงพยาบาลจัดให้มีหน่วยงานกลางทำหน้าที่เป็น
  ผู้ประสานงานระหว่างผู้ใช้บริการและบริษัทประกันต่างๆ
  ซึ่งการดำเนินงานดังกล่าวเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพการให้บริการให้สะดวกและรวดเร็ว
  รวมถึงบริษัทเน้นการพัฒนาคุณภาพของบริการทางการแพทย์และมีการลงทุนในเทคโนโลยีที่ทันสมัยเพื่อให้สามารถแข่งขันได้

  นอกจากนี้
  ก่อนการทำรายการโรงพยาบาลลานนาและโรงพยาบาลเชียงใหม่รามนับเป็นโรงพยาบาลเอกชนที่มีระดับการให้บริการเท่าเทียมกันและเป็นคู่แข่งขันกันโดยตรง
  ดังนั้น ภายหลังการทำรายการจะกลายเป็นพันธมิตรทางธุรกิจ
  ซึ่งเป็นการลดจำนวนคู่แข่งขันในระดับเดียวกัน
  และทำให้โรงพยาบาลลานนาและกลุ่มของโรงพยาบาลเชียงใหม่รามกลายเป็นโรงพยาบาลเอกชนรายใหญ่ที่สุดในจังหวัดเชียงใหม่และภาคเหนือตอนบน
  พร้อมกันนี้
  บริษัทจะมีการจัดประเภทของการให้บริการของโรงพยาบาลแต่ละแห่งให้ชัดเจนและเหมาะสม
  เพื่อใช้เป็นแนวทางในการดำเนินงานและกำหนดนโยบายด้านการตลาดต่อไป

1.2 ด้านการดำเนินงาน

1.2.1 ความเสี่ยงจากการขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์

  เนื่องจากธุรกิจโรงพยาบาลจำเป็นที่ต้องมีบุคลากรในฝ่ายต่างๆ ที่มีความรู้ ความสามารถ
  และความชำนาญเป็นพิเศษ ทั้งแพทย์ พยาบาล เภสัชกร และเจ้าหน้าที่เทคนิคต่างๆ
  ซึ่งมีความเป็นไปได้ที่จะขาดแคลนบุคลากรในด้านดังกล่าว
  ประกอบกับปริมาณแพทย์ที่สามารถผลิตได้จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่มีจำนวนจำกัด
  และจำนวนแพทย์บางส่วนเข้าไปเป็นแพทย์ในกรุงเทพฯ
  ขณะที่จำนวนประชากรทั้งในเขตจังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดใกล้เคียงมีปริมาณที่เพิ่มขึ้น
  จึงอาจทำให้จำนวนแพทย์ที่รองรับการรักษาสำหรับคนไข้ไม่เพียงพอ

  อย่างไรก็ตาม
  บริษัทมีมาตรการในการกำหนดอัตราผลตอบแทนที่เหมาะสมและสอดคล้องกับอุตสาหกรรม
  นอกจากนี้ สำหรับบุคลากรทั่วไป บริษัทจัดให้มีสวัสดิการอื่นๆ
  เพื่อจูงใจให้พนักงานทำงานกับบริษัทในระยะยาว เช่น การจัดให้มีสันทนาการ
  การอบรมเพื่อเสริมสร้างความรู้ เป็นต้น

  1.2.2 ความเสี่ยงจากการถูกฟ้องร้อง

  เนื่องจากธุรกิจโรงพยาบาลเป็นธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับชีวิตและสุขภาพของผู้ป่วย ดังนั้น
  หากผู้ป่วยหรือผู้ใช้บริการไม่พอใจต่อผลการรักษาของโรงพยาบาล
  อาจมีการฟ้องร้องเพื่อให้โรงพยาบาลรับผิดชอบชดใช้ค่าเสียหายได้
  และกระทบต่อชื่อเสียงและความเชื่อมั่นของผู้ป่วยที่มีต่อบริษัท
  และตั้งแต่เปิดให้บริการรักษาพยาบาล
  โรงพยาบาลยังไม่มีการฟ้องร้องจากผู้ป่วยหรือผู้ใช้บริการที่เป็นคดีความเกิดขึ้น อย่างไรก็ตาม
  เพื่อป้องกันปัญหาการฟ้องร้องดังกล่าวที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต
  โดยปกติแพทย์หรือคณะแพทย์จะทำการตรวจรักษาอย่างละเอียดรอบคอบเพื่อกำหนดแผนการรักษาของผู้ป่วยแต่ละรายที่เหมาะสม
  รวมถึงการประเมินความเสี่ยง ข้อดี -
  ข้อเสียจากการรักษาแต่ละแนวทางเพื่อให้ผู้ป่วยหรือญาติของผู้ป่วยรับทราบข้อมูล
  และในกรณีที่จำเป็นต้องผ่าตัดรักษาโรงพยาบาลกำหนดให้ผู้ป่วยเซ็นยินยอมให้รักษาตามอาการของโรคก่อนดำเนินการ
  อีกทั้งบริษัทยังมีแผนกลูกค้าสัมพันธ์ทำหน้าที่รับฟังข้อคิดเห็นและเสนอแนะจากผู้มาใช้บริการและมีคณะกรรมการความเสี่ยงร่วมพิจารณา
  วิเคราะห์ประเมินสถานการณ์และดำเนินการแก้ไขป้องกัน

1.3 ด้านการลงทุนและด้านการเงิน

1.3.1 ความเสี่ยงทางเงินลงทุนในอุปกรณ์การแพทย์

  ภายใต้สภาวะการแข่งขันระหว่างโรงพยาบาลในปัจจุบัน
  ทำให้โรงพยาบาลจำเป็นต้องมีการปรับปรุงประสิทธิภาพการให้บริการ
  รวมทั้งการปรับปรุงอุปกรณ์เครื่องมือทางการแพทย์ให้มีความทันสมัยเมื่อเทียบกับคู่แข่งขันในระดับที่ใกล้เคียงกัน
  ทั้งนี้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการให้บริการ สร้างภาพพจน์ให้โดดเด่นกว่าคู่แข่งขันรายอื่น
  และเพื่อรักษา/ขยายส่วนแบ่งทางการตลาด
  ขณะเดียวกันการลงทุนในอุปกรณ์เครื่องมือทางการแพทย์ดังกล่าวมักมีมูลค่าที่ค่อนข้างสูง
  ซึ่งอาจทำให้โรงพยาบาลต้องประเมินความคุ้มค่าต่อการลงทุน ดังนั้น
  หากผู้ใช้บริการมีปริมาณน้อยที่ไม่เพียงพอต่อการลงทุนและทำให้โรงพยาบาลตัดสินใจที่จะไม่ลงทุน
  ผู้ใช้บริการอาจใช้บริการของโรงพยาบาลอื่นแทน อย่างไรก็ตาม
  ภายหลังการเข้าลงทุนในเชียงใหม่ราม ทำให้กลุ่มของโรงพยาบาลในเครือข่ายขยายใหญ่ขึ้น
  ซึ่งอาจมีการใช้อุปกรณ์เครื่องมือทางการแพทย์บางประเภทที่มีมูลค่าสูงร่วมกันแทนการลงทุนเองทั้งหมด
  จึงเป็นการช่วยลดต้นทุนการดำเนินงานแต่ยังคงรักษาระดับการให้บริการไว้ได้

  1.3.2 เงินลงทุนบริษัทในเครือและบริษัทที่เกี่ยวข้องกัน

  บริษัท พิษณุโลกอินเตอร์เวชการ จำกัด
  เป็นบริษัทที่ดำเนินกิจการโรงพยาบาลเอกชนในจังหวัดพิษณุโลกในนาม
  “โรงพยาบาลอินเตอร์เวชการ”
  เนื่องจากพิษณุโลกอินเตอร์เวชการมีผลการดำเนินงานขาดทุนติดต่อกันมาเป็นเวลาหลายปี
  ประกอบกับภาวะหนี้สินที่จะต้องดำเนินการแก้ปัญหา โดยการดำเนินการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ใหม่
  จากสถานการณ์ดังกล่าวก่อให้เกิดความเสี่ยงแก่บริษัทในฐานะผู้ลงทุนที่จะไม่ได้รับผลตอบแทนจากการลงทุน
  หรือเกิดการขาดทุนในเงินลงทุนดังกล่าว
  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสามารถของพิษณุโลกอินเตอร์เวชการที่จะหาแหล่งเงินทุนเพื่อแก้ไขปัญหาสภาพคล่องที่มีอยู่และดำเนินการแก้ปัญหาเกี่ยวกับผลการดำเนินงานเพื่อก่อให้เกิดกำไรในอนาคตได้
  อย่างไรก็ตาม
  บริษัทได้มีการตั้งสำรองการด้อยค่าของเงินลงทุนดังกล่าวไว้ในงบการเงินของบริษัทเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

  ภายหลังการเข้าลงทุนใน บจก. โรงพยาบาลเชียงใหม่ราม (CMR) บมจ.
  เชียงใหม่รามธุรกิจการแพทย์ (LNH) จะมีบริษัทย่อย ได้แก่ CMR โดยที่ CMR มี บจก.
  เทพปัญญาธุรกิจ เป็นบริษัทย่อย และมีบริษัทร่วมคือ บจก. โรงพยาบาลเขลางค์นคร และ บจก.
  โรงพยาบาลพะวอ นอกจากนี้ยังมีบริษัทที่เกี่ยวข้องกันอีก 4 แห่ง คือ บจก.
  โรงพยาบาลพะเยาราม, บจก. ภูมิปัญญาอินเตอร์เนชั่นแนล, บจก. ชัยภูมิราม และ บจก.
  ขอนแก่นราม ซึ่งผลประกอบการของบริษัทดังกล่าวจะมีผลกระทบต่อเงินลงทุนของ LNH ในอนาคต
  และ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 บางบริษัทเริ่มมีผลประกอบการดีขึ้น ได้แก่ บจก.
  โรงพยาบาลพะวอ แต่ บจก. ภูมิปัญญาอินเตอร์เนชั่นแนล ยังมีผลขาดทุนอยู่
  เนื่องจากดอกเบี้ยจ่ายที่เกิดขึ้นจากการกู้เงิน และยังมิได้ประกอบพาณิชยกิจ อย่างไรก็ตาม CMR
  ได้ตั้งสำรองการด้อยค่าของเงินลงทุนดังกล่าวทั้งจำนวนเรียบร้อยแล้ว ซึ่งรวมถึง บจก.
  โรงพยาบาลพะเยารามในช่วง 3 ปีที่ผ่านมามีผลประกอบการดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง
  ดังนั้นจะไม่มีผลกระทบด้านลบต่องบการเงินของ LNH ในอนาคต สำหรับ บจก. ชัยภูมิ ราม
  เริ่มเปิดดำเนินการในปี 2550 และผลประกอบการยังมีผลขาดทุน และ บจก. ขอนแก่นราม
  มีผลประกอบการใน 3 ปีที่ผ่านมา ผลประกอบการที่ดีขึ้น แต่ในปี 2551
  มีการพิจารณาตั้งค่าเผื่อการด้อยค่าเงินลงทุนใน บจก. ชัยภูมิราม และ บจก. ขอนแก่นราม
  บางส่วน

1.4 ด้านอื่นๆ เช่น

1.4.1 การลงทุนในธุรกิจของเชียงใหม่ราม

ความเสี่ยงของเงินกู้ยืมที่ไม่มีสัญญาระหว่างบริษัทในกลุ่มเชียงใหม่ราม : ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2551 เชียงใหม่รามให้เงินกู้ยืมแก่บริษัท ชัยภูมิราม จำกัด ตั้งแต่ปี 2539 จำนวน 29.23 ล้านบาท
ซึ่งไม่มีสัญญาเงินกู้ยืม
หากไม่มีการชำระคืนเชียงใหม่รามก็ไม่สามารถฟ้องร้องให้ชำระเงินดังกล่าวได้
ซึ่งเชียงใหม่รามได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญทั้งจำนวน (เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ)
ดังนั้นจะไม่มีผลกระทบในด้านลบต่องบการเงินของบริษัทในอนาคต

1.4.2 ผลกระทบต่อผู้ถือหุ้นเดิมของลานนา

  จากการเสนอแลกเปลี่ยนหุ้นต่อผู้ถือหุ้นของเชียงใหม่ราม (ยกเว้นบริษัท โรงพยาบาลรามคำแหง
  จำกัด (มหาชน)) ลานนาจะต้องออกหุ้นสามัญเพิ่มทุนจำนวนไม่เกิน 22,843,333 หุ้น
  เพื่อเป็นค่าตอบแทนการแลกเปลี่ยนหุ้น
  การเพิ่มทุนของลานนาดังกล่าวจะเกิดผลกระทบต่อผู้ถือหุ้นด้านกำไรและสิทธิในการออกเสียงลดลงประมาณร้อยละ
  55.93 ของทุนจดทะเบียนภายหลังการทำรายการ 40,843,333 หุ้น

  1.4.3 ความสามารถในการจ่ายเงินปันผล

  ถึงแม้ผลการดำเนินงาน (ทั้งด้านรายได้และกำไร)
  ของกลุ่มเชียงใหม่รามจะมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม
  เนื่องจากเชียงใหม่รามมีขาดทุนสะสม ซึ่งเป็นผลมาจากการปรับค่าเงินบาทเป็นระบบลอยตัวในปี
  2540 จึงทำให้เชียงใหม่รามมีการขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน
  ผลของการขาดทุนสะสมดังกล่าวทำให้เชียงใหม่รามยังไม่สามารถจ่ายเงินปันผลให้แก่ลานนาหรือผู้ถือหุ้นรายอื่นได้