3.การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

ผลิตภัณฑ์หลัก : น้ำตาล

3.1 น้ำตาล : ลักษณะผลิตภัณฑ์

บริษัทเป็นกลุ่มบริษัทน้ำตาลในประเทศไทยที่ได้ผ่านการตรวจรับรองระบบบริหารจัดการคุณภาพตาม
“มาตรฐาน SQF 2000”, “มาตรฐาน ISO 9001 Version 2000” รวมทั้ง
“มาตรฐานระบบวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม” หรือ HACCP น้ำตาลทรายที่
กลุ่มบริษัท ผลิตสามารถจำแนกได้ตามประเภทและเกรดของความบริสุทธิ์ของน้ำตาลเป็น 4 ชนิด
ได้แก่

น้ำตาลทรายดิบ (Raw Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีสูงกว่า 1,500 ICUMSA
สีจะมีลักษณะเป็นสีน้ำตาลเข้ม มีสิ่งสกปรกเจือปนสูง ความบริสุทธิ์ต่ำ
การขนถ่ายจะขนถ่ายในลักษณะเป็น BULK ไม่ได้ใส่ในกระสอบ
น้ำตาลชนิดนี้ไม่สามารถนำไปบริโภคโดยตรงได้
ผู้ซื้อจะต้องนำน้ำตาลไปผ่านกระบวนการรีไฟน์หรือทำให้บริสุทธิ์ก่อนเพื่อผลิตเป็นน้ำตาลทรายขาวหรือน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์

น้ำตาลทรายดิบคุณภาพสูง (High Pol Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีอยู่ระหว่าง 1,000 -
1,500 ICUMSA สามารถนำไปบริโภคได้โดยตรง การขนส่งนิยมบรรจุเป็นกระสอบ
ราคาจะถูกกว่าน้ำตาลทรายขาวและน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์

น้ำตาลทรายขาว (White Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีประมาณ 46 – 200 ICUMSA
มีค่าโพลาไรเซชั่นไม่น้อยกว่า 99.50 ดีกรี
น้ำตาลประเภทนี้โดยทั่วไปเป็นน้ำตาลทรายที่ประชาชนนิยมบริโภค
รวมถึงใช้เป็นวัตถุดิบในโรงงานอุตสาหกรรมอาหารที่ต้องการความบริสุทธิ์ปานกลาง

น้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ (Refined Sugar) – เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีไม่เกิน 45 ICUMSA
มีลักษณะเด่นคือมีความบริสุทธิ์สูง
เป็นน้ำตาลที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมที่ต้องใช้น้ำตาลที่มีความบริสุทธิ์มาก เช่นอุตสาหกรรมยา
เครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลมและเครื่องดื่มบำรุงกำลัง

ภายหลังจากที่มีการผ่านกระบวนการผลิตน้ำตาลแล้ว
ของเหลวที่เหลือที่ไม่สามารถทำให้เป็นเม็ดน้ำตาลได้ หรือต่ำกว่าจุดคุ้มทุนที่จะไปทำเป็นน้ำตาล
จะเรียกว่า กากน้ำตาล กากน้ำตาลจัดเป็นผลผลิตพลอยได้จากการผลิตน้ำตาลทรายที่มีมูลค่ามาก
โดยทั่วไปจะมีส่วนประกอบของสารต่างๆคือ น้ำ 20% น้ำตาลซูโครส 30% น้ำตาลอินเวอร์ท 32%
อินทรีย์สารซึ่งไม่ใช่น้ำตาล 12% และ เถ้า 6 % และในปริมาณอ้อย 1 ตัน
โรงงานน้ำตาลจะได้ผลผลิตกากน้ำตาลประมาณ 45 - 50 กิโลกรัม
ดังนั้นผลผลิตกากน้ำตาลในแต่ละปีจะมีมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณอ้อยเข้าหีบของโรงงาน้ำตาลในแต่ละปี
กากน้ำตาลสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรมชีวะ–เคมี
(Biochemistry Industry) ซึ่งได้แก่ อุตสาหกรรมผลิตแอลกอฮอล์และโรงต้มกลั่นสุรา
อุตสาหกรรมผลิตยีสต์ อุตสาหกรรมผลิตผงชูรส อุตสาหกรรมอาหารสัตว์
(โดยผสมกับมันสำปะหลังและชานอ้อย) อุตสาหกรรมผลิตน้ำส้มสายชู
อุตสาหกรรมผลิตซีอิ๊วและซอสปรุงรสต่าง ๆ ซึ่งถือเป็นอุตสาหกรรมปลายน้ำของการผลิตน้ำตาล

สำหรับของเสียจากกระบวนการผลิตน้ำตาลที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ จะมี กากอ้อย และ
กากหม้อกรอง กากอ้อย เป็นส่วนของชานอ้อยที่ได้จากการขบวนการหีบอ้อยจากชุดลูกหีบชุดสุดท้าย
โดยปัจจุบันบริษัทใช้กากอ้อยเป็นเชื้อเพลิงสำหรับผลิตไฟฟ้าและไอน้ำเพื่อใช้ในกระบวนการผลิตน้ำตาล
และจำหน่ายให้กับการไฟฟ้า ส่วนกากหม้อกรอง
เป็นกากที่ได้จากกระบวนการกรองตะกอนในระบบสูญญากาศ
กากหม้อกรองที่ได้สามารถนำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิตปุ๋ยเพื่อการเกษตรทั่วไป
ปัจจุบันบริษัทให้กากหม้อกรองดังกล่าวแก่ชาวไร่อ้อยที่นำอ้อยมาส่งโรงงานเพื่อเป็นการส่งเสริมการผลิตปลูกอ้อยในพื้นที่ใกล้เคียง
อย่างไรก็ตาม ภายหลังจากที่บริษัทย่อยเริ่มดำเนินกิจการผลิตแอลกอฮอล์และสารเคมีต่อเนื่อง
น้ำเสียที่ได้จากโรงงานจะสามารถนำไปผสมกับกากหม้อกรอง ผ่านกระบวนการย่อยสลาย
(BIODECOMPOSE) ซึ่งจะได้ผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์ที่มีคุณภาพเหมาะสมแก่เกษตรกรชาวไร่อ้อย
ซึ่งจะทำให้เกิดการทำธุรกิจที่ครบวงจร

3.2 น้ำตาล : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดต่างประเทศ

ภาพรวมของตลาดน้ำตาลโลกนั้น ผลผลิตน้ำตาลโลก ปีการผลิต 2548/49 เท่ากับ 151.160
ล้านตัน (มูลค่าน้ำตาลทรายดิบ) ขยายตัวเพิ่มขึ้น 10.248 ล้านตัน หรือคิดเป็นอัตราร้อยละ 7.27
เมื่อเทียบกับปี 2547/48 ในขณะเดียวกันความต้องการบริโภคโลกรวมเท่ากับ 145.400 ล้านตัน
ขยายตัวเพิ่มขึ้น 1.256 ล้านตัน หรือคิดเป็นอัตราร้อยละ 0.87 เมื่อเทียบกับปี 2547/48
จึงทำให้ปริมาณน้ำตาลคงเหลือปลายปีเพิ่มขึ้นจากระดับ 60.135 ล้านตัน ในปี 2547/48 เป็น
64.186 ล้านตัน ในปี 2548/49 คิดเป็นอัตราร้อยละ 44.14 ของปริมาณความต้องการบริโภค
หรือเพียงพอสำหรับการบริโภคประมาณ 5.3 เดือน

แผนภาพที่ 3.1: ดุลน้ำตาลโลก(1,000 ตัน, centrifugal sugar, raw value, OCT/SEP)

[]

  Note: * 2006/07 estimated number

  Source : F.O.Licht, updated 31-10-2006.

สำหรับภาพรวมของตลาดภูมิภาคเอเชีย
ภูมิภาคเอเชียคือตลาดส่งออกที่สำคัญที่สุดของอุตสาหกรรมน้ำตาลทรายไทยเพราะเป็นภูมิภาคที่ผลิตน้ำตาลรวมได้น้อยกว่าความต้องการบริโภคทุกปี
จึงต้องนำเข้าน้ำตาลทรายเพิ่มเติมจากประเทศส่งออกนอกภูมิภาคเอเชียทั้งน้ำตาลทรายดิบและน้ำตาลทรายขาว
จากสถิติข้อมูลที่ผ่านมา ประเทศไทยเป็นประเทศส่งออกสุทธิรายใหญ่ที่สุดในภูมิภาคนี้
โดยมีอินโดนิเชีย ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ มาเลเซีย เป็นประเทศนำเข้าสุทธิ ส่วนอินเดียและปากีสถาน
เป็นสองประเทศตัวแปรที่สร้างความผันผวนกับตลาดมากที่สุดเพราะสามารถเป็นทั้งผู้ส่งออกและผู้นำเข้าสุทธิ

ในปี 2548/49 นี้ ภูมิภาคเอเชียมีผลผลิตน้ำตาลรวมเท่ากับ 47.152 ล้านตันน้ำตาลทรายดิบ
เพิ่มขึ้นจากปีก่อนประมาณ 6.072 ล้านตันคิดเป็นอัตราเพิ่มขึ้น ร้อยละ 14.78
ซึ่งปริมาณน้ำตาลที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่จะมาจากประเทศอินเดียซึ่งในช่วงปี 2546/2547 และปี
2547/48 อินเดียประสบกับปัญหาภัยแล้ง แต่ในปี 2548/49 สภาพภูมิอากาศดี ปริมาณน้ำฝนมาก
ทำให้ผลผลิตของอินเดียเพิ่มขึ้นประมาณ 6 – 7 ล้านตัน
ส่วนปริมาณความต้องการบริโภครวมกลับเพิ่มขึ้นไม่มากจาก 61.508 ล้านตันในปีก่อนเป็น 61.926
ล้านตัน คิดเป็นอัตราเพิ่มร้อยละ 0.68 ทำให้เอเชียมีปริมาณน้ำตาลส่วนที่ขาดน้อยลง ประมาณ
14.744 ล้านตันถูกชดเชยจากสต๊อคคงเหลือที่ยกมาจากปีก่อน และปริมาณนำเข้าสุทธิจากภูมิภาคอื่นๆ

แผนภาพที่3.2: ยอดผลิตและยอดบริโภคในแต่ละภูมิภาค (ล้านตัน, centrifugal sugar, raw
value, Oct/Sep)

[]

  Note: * 2006/07 estimated number

Source : F.O.Licht, updated 31-10-2006

ราคาน้ำตาลตลาดโลกในช่วงปีที่ผ่านมา มีความผันผวนค่อนข้างสูง โดยสามารถดูได้จากแผนภาพที่
3.3 ซึ่งเป็นราคาน้ำตาลทรายดิบของตลาดซื้อขายล่วงหน้าที่นิวยอร์ก (NYBOT Sugar #11) และ
แผนภาพที่ 3.4 ซึ่งแสดงราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ของตลาดซื้อขายล่วงหน้าที่ลอนดอน (LIFFE
Sugar #5) ย้อนหลัง 10 ปี โดยตลาดราคาน้ำตาลทรายดิบ ตอนต้นปีปรับตัวขึ้นไปสูงสุดที่ประมาณ
19 เซ็นต์ต่อปอนด์ จากนั้นจึงปรับลดลงมาอยู่ที่ 11 – 12 เซ็นต์ต่อปอนด์ในช่วงปลายปี
สำหรับตลาดราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ ได้ปรับตัวจาก 300 ดอลล่าร์สหรัฐต่อตัน
ขึ้นไปสูงสุดที่ระดับ 500 ดอลล่าร์สหรัฐต่อตัน และปรับลดลงมาอยู่ที่ระดับ 340 – 360
ดอลล่าร์สหรัฐต่อตัน

สำหรับสาเหตุที่ราคาน้ำตาลผันผวนค่อนข้างสูง สืบเนื่องจาก ในช่วงต้นปีมีการเก็งกำไรจากกองทุน
ซึ่งจะเห็นได้จากจำนวน Lot ที่นักเก็งกำไรได้ถือไว้อยู่ในระดับสูง
ประกอบกับการการคาดหวังเรื่องราคาน้ำมันจะปรับตัวสูงขึ้น
ซึ่งจะส่งผลให้อ้อยส่วนหนึ่งถูกนำไปใช้ผลิตเอทานอล สำหรับทดแทนน้ำมันแทน
ซึ่งจะทำให้มีอ้อยที่จะใช้ผลิตน้ำตาลลดน้อยลง จึงคาดกันว่าในปี 2548/49 จะมีน้ำตาลคงเหลือใน
Stock ลดลงเหลือประมาณ 60 ล้านตัน ต่อมาเมื่อราคาน้ำมันปรับตัวลดลง
และผลผลิตน้ำตาลของประเทศอินเดียเพิ่มสูงขึ้น
ส่งผลให้นักเก็งกำไรได้สั่งขายตั๋วน้ำตาลที่ถือไว้จากเดิมอยู่ที่ประมาณ 80,000 ล็อต
คงเหลืออยู่ที่ประมาณ 20,000 ล็อต ส่งผลให้ราคาปรับตัวลดลงมาอยู่ที่ระดับ 11 – 12
เซ็นต์ต่อปอนด์ สำหรับตลาดน้ำตาลทรายดิบ และ 340 – 360
ดอลล่าร์สหรัฐสำหรับตลาดน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ อย่างไรเมื่อเทียบย้อนหลัง 10 ปี
(ไม่นับปีที่ผ่านมา) ราคาน้ำตาลก็ยังอยู่ระดับสูงอยู่ดี เนื่องมาจากปัจจัยพื้นฐานได้เปลี่ยนไป คือ
ต้นทุนการผลิตบราซิลที่สูงขึ้น ความต้องการเอทานอลเป็นพลังงานทดแทนใช้สำหรับรถยนต์
การลดการอุดหนุนของน้ำตาลในกลุ่มประเทศ EU
และความต้องการที่สูงขึ้นจากประเทศจีนและประเทศอินเดีย เป็นต้น

ราคาที่ผู้ผลิตน้ำตาลไทยที่ขายได้จะเป็นราคาน้ำตาลในตลาดโลก บวกกับค่าพรีเมี่ยมไทย
สาเหตุที่ผู้ผลิตไทยได้รับพรีเมี่ยมจากการน้ำตาลส่งออก เนื่องจาก
ภูมิภาคเอเชียผลิตน้ำตาลได้น้อยกว่าการบริโภค จึงต้องมีการนำเข้าน้ำตาลจากภูมิภาคอื่น
ซึ่งประเทศผู้นำเข้า แทนที่จะเสียค่าใช้จ่ายในการนำเข้าน้ำตาลจากภูมิภาคอื่น ประเทศผู้นำเข้า
ยินดีที่จ่ายค่าพรีเมียมให้กับผู้ผลิตน้ำตาลในไทยแทน ดังนั้นค่าพรีเมี่ยมไทยจะสูงหรือต่ำ
จะขึ้นอยู่กับปริมาณน้ำตาลในภูมิภาคเอเชียที่ขาดแคลน
ความแตกต่างในส่วนของค่าขนส่งจากการนำเข้าจากภูมิภาคอื่น และจากการนำเข้าจากประเทศไทย
และอื่น ๆ เป็นต้น

แผนภาพที่ 3.3: ราคาน้ำตาลทรายดิบตลาดโลก ตลาด NYBOT ตลาดซื้อขายล่วงหน้า, NY#11
Raw Sugar (Cents/lbs)

[]

แผนภาพที่ 3.4: ราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ตลาดโลก ตลาด LIFFE ตลาดซื้อขายล่วงหน้า
LIFFE, LD#5 Refined Sugar (US$/ton)

[]

แผนภาพที่ 3.5: ปริมาณตั๋วซื้อที่กองทุนเข้าไปเก็งกำไรในตลาดซื้อขายล่วงหน้า NYBOT
น้ำตาลทรายดิบ #11

[]

แนวโน้มปีการผลิต 2549/50 ด้านอุปสงค์และอุปทานของตลาดน้ำตาลโลกนั้น ทาง F.O.Licht
ได้ประมาณการเมื่อเดือนตุลาคม 2549 ไว้ว่าปริมาณผลผลิตน้ำตาลในปี 2549/50 อยู่ที่ 160.008
ล้านตัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 5.85 เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมาอยู่ที่ 151.160 ล้านตัน
โดยปริมาณที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่จะมาจาก ผลผลิตในประเทศแถบเอเชียที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก 47.152
ล้านตันในปี 2548/49 เป็น 56.494 ล้านตันในปี 2549/50 และผลผลิตในประเทศแถบอเมริกาใต้
ที่คาดว่าจะเพิ่มขึ้นจาก 38.846 ล้านตันในปี 2548/49 เป็น 41.218 ล้านตันในปี 2549/50
ซึ่งจะทำให้ปริมาณน้ำตาลสินค้าคงเหลือปลายปีจะเหลือเพิ่มขึ้นเป็น 72.641 ล้านตัน เมื่อเทียบกับปี
2548/49 ที่ 64.186 ล้านตัน
ซึ่งคาดว่าจะส่งผลกระทบต่อประเทศผู้ส่งออกที่มีต้นทุนการผลิตและต้นทุนค่าขนส่งสูง
จะต้องเก็บสะสมน้ำตาลไว้ในคลังสินค้ามากขึ้น
อย่างไรก็ตามยังมีความไม่แน่นอนค่อนข้างมากที่อาจจะส่งผลกระทบต่อปริมาณการผลิตปี 2549/50
ลดต่ำลง เช่น

(1) ผลกระทบต่อสภาพอากาศที่อาจจะกระทบต่อปริมาณการผลิต โดยเฉพาะในประเทศบราซิล

(2) ความเป็นไปได้ในการปรับตัวสูงขึ้นของราคาน้ำมันตลาดโลก
    ซึ่งส่งผลให้ผลิตเอทานอลดีกว่าผลิตน้ำตาล

(3) ปัจจัยเรื่องการเก็งกำไรในตลาดซื้อขายน้ำตาลล่วงหน้า

สำหรับผลกระทบต่ออุตสาหกรรมน้ำตาลไทย ในปี 2549/50
ที่คาดกันว่าผลผลิตน้ำตาลตลาดโลกจะอยู่ในระดับสูงนั้น อาจจะได้รับผลกระทบน้อยกว่าประเทศอื่น
เนื่องมาจาก

(1) น้ำตาลไทยจะมีผลผลิตออกมาจำหน่ายช่วงต้นปี (เดือนธันวาคม ถึง พฤษภาคม)
ซึ่งช่วงดังกล่าวเป็นช่วงเดียวกับความต้องการนำเข้าจากประเทศรัสเซีย
ส่วนประเทศบราซิลและประเทศออสเตรเลีย ส่วนใหญ่จะมีผลผลิตน้ำตาลออกมาตอนช่วงปลายปี

(2) ความได้เปรียบในเรื่องทำเลที่ตั้ง ที่ซึ่งประเทศไทยอยู่ใกล้กับประเทศผู้นำเข้า
จะเห็นได้ว่าประเทศในแถบเอเชีย ยังคงมีน้ำตาลไม่เพียงพอต่อการบริโภค
ยังจะต้องมีการนำเข้าบางส่วนจากภูมิภาศอื่น จึงทำให้ผู้ซื้อ เสียค่าขนส่งน้อยกว่า
และสะดวกมากกว่า ถ้านำเข้าน้ำตาลจากประเทศไทย

(3) เนื่องจากการลดการอุดหนุนการส่งออกของ EU
ทำให้ปริมาณน้ำตาลทรายขาวคุณภาพสูงส่วนหนึ่งขาดหายไปจากตลาด
โรงงานน้ำตาลไทยสามารถจำหน่ายน้ำตาลในรูปของทั้งน้ำตาลทรายขาว และน้ำตาลทรายดิบ
นอกจากนี้โรงงานน้ำตาลส่วนใหญ่ของไทยได้มีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตไปจนถึงขั้นสามารถที่จำหน่ายน้ำตาลทรายขาวในตลาดระดับบนได้
ซึ่งคู่แข่งในภูมิภาคเดียวกันผลิตน้ำตาลทรายขาวที่คุณภาพที่ต่ำกว่า
หรือบางประเทศที่มีการนำเข้าน้ำตาลทรายดิบเพื่อมาทำการละลาย ทำเป็นน้ำตาลทรายขาว
เพื่อส่งออก จะมีต้นทุนที่สูงขึ้น เนื่องมาจากการขนส่ง การจัดเก็บที่ซ้ำซ้อน และค่าพลังงานที่สูงขึ้น

(4) ต้นทุนการผลิตในภาพรวมของประเทศไทยยังคงอยู่ในระดับปานกลาง
ซึ่งการที่มีปริมาณผลผลิตน้ำตาลโลกออกมาปริมาณมาก
จะส่งผลกระทบต่อประเทศผู้ส่งออกที่มีต้นทุนการผลิตที่สูง
ไม่สามารถจำหน่ายน้ำตาลที่ราคาตลาดโลกได้ ส่งผลให้เกิดการเก็บสะสมในคลังสินค้ามากขึ้น

สำหรับช่องทางการจำหน่ายในการส่งออกของโรงงานน้ำตาลไทย สามารถแบ่งเป็นดังนี้

(1) ขายผ่านเทรดเดอร์รายใหญ่ (Traders) เช่น บริษัท Cargill, บริษัท Tate & Lyle,
    บริษัท Kerry เป็นต้น จากนั้นเทรดเดอร์ นำน้ำตาลไทยไปขายต่อให้ผู้ซื้ออื่น ๆ
    ในต่างประเทศต่อไป การขายให้กับเทรดเดอร์
    จะเป็นการลดความเสี่ยงในเรื่องการเก็บเงินไม่ได้
    และลดความยุ่งยากในการจัดการเรื่องการส่งออก
    โดยโรงงานน้ำตาลไทยจะรับผิดชอบการขนส่งถึงท่าเรือที่ส่งออกในประเทศไทยเท่านั้น เช่น
    FOB Ports @ Bangkok หรือ FOB Ports @ Lamchabang เป็นต้น

(2) ส่งออกผ่านชายแดนไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ประเทศลาว และ ประเทศกัมพูชา
    โดยทยอยขายเป็นจำนวนน้อยให้กับผู้ค้าน้ำตาลชายแดน

(3) ขายให้กับผู้ผลิตเพื่อการส่งออกที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ เนื่องจากในบางช่วงเวลา
    ราคาน้ำตาลภายในประเทศสูงกว่าราคาน้ำตาลต่างประเทศ ทำให้ผู้ผลิตที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ
    ในการผลิตสินค้าของตน เพื่อนำไปส่งออกไม่สามารถแข่งขันกับผู้ผลิตอื่นในตลาดโลกได้
    ดังนั้นเพื่อเป็นการส่งเสริมการลงทุนด้านอุตสาหกรรมอาหารและเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
    ทางภาครัฐจึงเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตเพื่อการส่งออกสามารถขออนุญาตซื้อน้ำตาลได้ที่ราคาน้ำตาลตลาดโลก
    โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ทางภาครัฐกำหนด

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดในประเทศ

อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติอ้อยและน้ำตาลทราย พ.ศ.2527
ซึ่งกำหนดให้คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล
ควบคุมปริมาณน้ำตาลให้มีปริมาณเพียงพอกับปริมาณความต้องการน้ำตาลภายในประเทศ โดยทุกปี
คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล จะประมาณการปริมาณน้ำตาลที่จะบริโภคภายในประเทศ
จากนั้นกำหนดออกเป็นโควตา
และกระจายโควตาตามสัดส่วนปริมาณน้ำตาลที่ผลิตได้ให้แก่โรงงานน้ำตาล
ตามปริมาณน้ำตาลที่แต่ละโรงงานผลิต อีกทั้งราคาจำหน่ายน้ำตาลภายในประเทศถูกควบคุมภายใต้
พรบ.ว่าด้วยสินค้าและบริการปี 2542

ในช่วงต้นปี 2549 ได้เกิดภาวะน้ำตาลภายในขาดแคลน เนื่องจากราคาน้ำตาลตลาดโลก
สูงกว่าราคาน้ำตาลภายในประเทศมาก เกิดการลักลอบนำน้ำตาลภายในประเทศ
ออกไปขายต่างประเทศ ทำให้ภาครัฐได้ทำการปรับขึ้นราคาน้ำตาลภายในประเทศขึ้นอีก กิโลกรัมละ
3 บาท เป็น:

(1) ราคาน้ำตาลทรายขาวธรรมดาจำหน่ายส่งมอบ ณ.โรงงานขายได้ไม่เกิน 1,400
บาทต่อกระสอบ100 กิโลกรัม

(2) ราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์จำหน่ายส่งมอบ ณ.โรงงานขายได้ไม่เกิน 1,500
บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม

(3) ราคาจำหน่ายส่ง ส่งมอบ ณ สถานที่จำหน่ายส่งทุกท้องที่ทั่วราชอาณาจักร
ของน้ำตาลทรายขาวธรรมดาจะขายได้ไม่เกิน 1,465 บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม
ของน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์จะขายได้ไม่เกิน 1,565 บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม

(4) ราคาจำหน่ายปลีกในเขตกรุงเทพมหานคร นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร
น้ำตาลทรายขาวธรรมดา จะขายได้ไม่เกิน 16.50 บาทต่อกิโลกรัม น้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์
จะขายได้ไม่เกิน 17.50 บาทต่อกิโลกรัม (รวม VAT)

โดยการควบคุมราคาดังกล่าวไม่บังคับกับน้ำตาลทรายชนิดก้อนสี่เหลี่ยมบรรจุกล่องหรือที่บรรจุในซอง
น้ำหนักไม่เกินซองละ 10 กรัม

การควบคุมปริมาณและราคาดังกล่าว ส่งผลให้ตลาดน้ำตาลภายในประเทศ มีสภาวะการแข่งขันต่ำ
แต่ละโรงงานน้ำตาลจะกระจายสินค้าน้ำตาลผ่านช่องทางใด ขึ้นอยู่นโยบายของแต่ละโรงงาน เช่น
บางโรงงานอาจจะเน้นที่ค้าปลีก บางโรงงานเน้นขายให้พ่อค้าคนกลาง หรือ Modern Trade หรือ
บางโรงงานนิยมขายให้กับโรงงานอุตสาหกรรม สำหรับน้ำตาลในกลุ่มบริษัท น้ำตาลขอนแก่น นั้น
ได้วางนโยบายขายน้ำตาลให้กับโรงงานอุตสาหกรรมเป็นส่วนใหญ่

สภาวะการแข่งขันและคู่แข่งขัน

ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานน้ำตาลจำนวน 46 โรง รวมมีกำลังการหีบอ้อยประมาณ 60 - 75
ล้านตันอ้อย / ปี ผลิตน้ำตาลประมาณ 5.0 – 8.0 ล้านตันน้ำตาล / ปี
(ขึ้นอยู่กับปริมาณอ้อยเข้าหีบแต่ละปี) โดยมีระยะเวลาการหีบอ้อยในแต่ละปีประมาณ 4 – 6
เดือนเท่านั้น เนื่องจากปริมาณอ้อยที่เข้าโรงงานอยู่ในระดับต่ำ
ฤดูการหีบอ้อยจะเริ่มประมาณเดือนพฤศจิกายนของแต่ละปีจนถึงประมาณเดือนเมษายน หรือ
พฤษภาคม
จำนวนของโรงงานน้ำตาลปัจจุบันถูกควบคุมจากทางภาครัฐโดยผู้ประกอบการโรงงานน้ำตาลต้องได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย
และกรมโรงงาน กระทรวงอุตสาหกรรมก่อน ถึงจะขยายกำลังการผลิต หรือย้ายฐานการผลิต
หรือสร้างโรงงานน้ำตาลแห่งใหม่ได้
ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีการออกใบอนุญาตใหม่ให้แก่ผู้ประกอบการรายใหม่

กลุ่มโรงงานน้ำตาลซึ่งเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ของประเทศสามารถแบ่งออกได้เป็น 5 กลุ่มใหญ่
และผู้ผลิตรายย่อย โดยสามารถจำแนกได้ตามตารางด้านล่างนี้

ตารางที่ 3.7: กลุ่มโรงงานน้ำตาลและส่วนแบ่งตลาดในประเทศไทย

+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่ม      | จ    | ปริมา      | ส่วนแบ | ปริมา      | ส่ว   | %         |
|          | ำนวน | ณอ้อยเข้าหีบ | ่งตลาด | ณอ้อยเข้าหีบ | นแบ่ง | เปลี่ยนแปลง |
|          | โรงน |           |       |           | ตลาด |           |
|          | ้ำตาล | ปี         | ปี     | ปี         |      | เพิ่มขึ้น /   |
|          |      | 2548/2549 |       | 2547/2548 | ปี    | ลดลง      |
|          |      |           | 25    |           |      |           |
|          |      | (         | 48/49 | (         | 254  |           |
|          |      | ล้านตันอ้อย) |       | ล้านตันอ้อย) | 6/47 |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่ม      | 5    | 8.36      | 17.9  | 8.51      | 17.8 | -1.74 %   |
| โรงงานน้ำ | โรง  |           | %     |           | %    |           |
| ตาลมิตรผล |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโรงง  | 7    | 6.76      | 14.5  | 7.15      | 14.9 | -5.37 %   |
| านน้ำตาลไ | โรง  |           | %     |           | %    |           |
| ทยรุ่งเรือง |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโรงงา | 3    | 6.46      | 13.8  | 6.11      | 12.8 | 5.79 %    |
| นน้ำตาลไท | โรง  |           | %     |           | %    |           |
| ยเอกลักษณ์ |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโ     | 4    | 4.01      | 8.6 % | 4.07      | 8.5  | -1.35 %   |
| รงงานน้ำต | โรง  |           |       |           | %    |           |
| าลขอนแก่น |      |           |       |           |      |           |
|          |      |           |       |           |      |           |
| (KSL)    |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโ     | 4    | 3.79      | 8.1 % | 4.24      | 8.9  | - 10.62 % |
| รงงานน้ำต | โรง  |           |       |           | %    |           |
| าลวังขนาย |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| อื่นๆ      | 23   | 17.30     | 37.1  | 17.75     | 37.1 | -2.49 %   |
|          | โรง  |           | %     |           | %    |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| รวม      | 46   | 46.69     | 100.0 | 47.82     | 100  | -2.35 %   |
|          | โรง  |           | %     |           | .00% |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+

Source : Office of the cane and sugar board, Thailand

กลุ่มบริษัทน้ำตาลขอนแก่นจัดเป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ผลิตน้ำตาลรายใหญ่ของประเทศโดยมีโรงงานทั้งหมด 4
โรงตั้งอยู่ใน 3 ภูมิภาค คือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (1 โรง) ภาคกลาง (2 โรง) และ
ภาคตะวันออก (1 โรง) และความสามารถในการหีบอ้อยสูงสุดรวมประมาณ 66,885 ตันอ้อยต่อวัน
โดยในปีการผลิต 2548 / 49 กลุ่มบริษัทมีการหีบอ้อยรวม 4,012,292 ตัน
สามารถผลิตน้ำตาลได้ทั้งสิ้น 399,046 ตัน
ประกอบด้วยน้ำตาลทรายขาวและน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ 364,054 ตัน น้ำตาลทรายดิบ 34,992
ตัน และสามารถผลิตกากน้ำตาลได้ รวม 185,513 ตัน โดยตารางที่ 3.8
แสดงยอดขายของน้ำตาลชนิดต่าง ๆ ในปี 2547/48 และสัดส่วนส่งออกต่อการขายในประเทศ

Table 3.8: ยอดขายน้ำตาลชนิดต่าง ๆ ในปี 2549 และ 2548
และสัดส่วนการส่งออกต่อการขายในประเทศ

[]

3.3 น้ำตาล : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

ปัจจุบันพื้นที่ในการปลูกอ้อยไม่ได้มีการขยายตัวมากเนื่องจากการควบคุมการบุกรุกป่าและราคาที่ดินที่มีราคาสูงขึ้น
อีกทั้งการขาดการส่งเสริมการปลูกอ้อยที่จริงจังทำให้ในภาพรวมของพื้นที่การขยายตัวของการปลูกอ้อยในประเทศเป็นไปอย่างจำกัด
การเติบโตและผันผวนของผลผลิตอ้อยในแต่ละปีจึงมีสาเหตุหลักมาจากสภาวะความสมบูรณ์ของดินฟ้าอากาศในแต่ละปี
ดังนั้นการจัดหาวัตถุดิบเพื่อป้อนโรงงานจัดเป็นหัวใจสำคัญของโรงงานน้ำตาล
เนื่องจากสภาวะในปัจจุบันที่อุตสาหกรรมน้ำตาลมีกำลังการผลิตรวมมากกว่าปริมาณอ้อยที่มีในประเทศทำให้ทุกโรงงานน้ำตาลต้องหาอ้อยมาป้อนโรงงานให้ได้มากที่สุดเพื่อลดต้นทุนคงที่
(Fixed cost) ต่อหน่วยลง
ปัจจุบันวิธีหลักที่กลุ่มโรงงานน้ำตาลใช้เพื่อการจัดหาวัตถุดิบคือระบบการให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ชาวไร่
หรือเป็นที่รู้จักกันในอุตสาหกรรมในระบบ “ เกี๊ยว ”
ระบบการให้การสนับสนุนทางการเงินของโรงงานจะเป็นการทำสัญญาซื้ออ้อยล่วงหน้าจากเกษตรกรโดยที่เกษตรกรจะสามารถขอเงินกู้จากโรงงานน้ำตาลเพื่อนำไปใช้ในการลงทุนปลูกอ้อย
เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวชาวไร่จะนำอ้อยมาส่งให้แก่โรงงานและโรงงานจะหักค่าอ้อยดังกล่าวจากเงินกู้ที่ได้ให้แก่เกษตรกรแต่ละรายไป

สำหรับกลุ่มบริษัทนั้น ในการจัดหาอ้อยเพื่อมาป้อนโรงงานผลิตนั้น ก่อนฤดูเพาะปลูก
ทางบริษัทจะทำสัญญากับชาวไร่อ้อยเพื่อทำสัญญาซื้อ /
ขายอ้อยล่วงหน้าโดยมีการสนับสนุนทางการเงินในรูปแบบของเงินกู้เพื่อสนับสนุนการเพาะปลูกอ้อยขึ้นอยู่กับชาวไร่ว่ามีความต้องการในการรับการสนับสนุนทางการเงินหรือไม่
หลังจากนั้นชาวไร่จะทำการปลูกและบำรุงตอจนถึงการตัดส่งโรงงานซึ่งจะใช้เวลาประมาณ 10 -
12 เดือน เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวชาวไร่จะตัดและนำอ้อยมาส่งกับบริษัท
ในกรณีที่เป็นชาวไร่ที่ได้รับเงินสนับสนุนจากทางโรงงาน
ทางโรงงานจะหักค่าอ้อยจากเงินสนับสนุนที่ได้ให้ไปก่อนหน้าจนครบหนี้
ในกรณีที่มูลค่าอ้อยที่ชาวไร่นำมาส่งสูงกว่าเงินสนับสนุน ชาวไร่จะได้รับชำระส่วนต่างไป
แต่ในกรณีที่มูลค่าอ้อยที่ชาวไร่นำมาส่งทั้งหมดยังน้อยกว่าจำนวนเงินสนับสนุนที่ชาวไร่ได้รับไป
ทางบริษัทจะทำการปรับโครงสร้างหนี้แล้วทำการติดตามหนี้จากมูลค่าอ้อยที่ส่งในปีถัดไป
หรือให้ชาวไร่ชำระคืนเป็นเงินสดแทน ในกรณีที่ชาวไร่ไม่สามารถชำระหนี้ได้
ทางบริษัทจะดำเนินการตามกฎหมายต่อไป
บริษัทให้ความสำคัญอย่างมากกับการจัดหาวัตถุดิบเนื่องจากเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้โรงงานสามารถใช้กำลังผลิตได้เต็มที่ซึ่งทำให้ต้นทุนคงที่ต่อหน่วยลดลง
ที่ผ่านมากลยุทธ์ที่บริษัทใช้คือการทำให้ชาวไร่อ้อยที่ส่งอ้อยให้กับโรงงานได้รับผลตอบแทนที่ดีในระยะยาวซึ่งจะทำให้ชาวไร่อ้อยมีแรงจูงใจที่จะปลูกอ้อยเพื่อป้อนโรงงานต่อไปและเป็นการเติบโตไปพร้อมกับโรงงาน
นโยบายหลักของบริษัทที่ใช้โดยเฉพาะที่ภาคอีสานคือ “ชาวไร่ร่ำรวย โรงงานรุ่งโรจน์”
ซึ่งเป็นนโยบายที่มุ่งเน้นการสร้างและส่งเสริมอาชีพระยะยาวให้แก่ชาวไร่อ้อยและเป็นระบบที่ตัดตัวกลางหรือ
“หัวหน้าโควตา”
ออกไปทำให้บริษัทสามารถรู้ถึงปัญหาของชาวไร่ได้โดยตรงและสามารถให้การช่วยเหลือชาวไร่ได้
อีกทั้งบริษัทยังให้การสนับสนุนทางด้านเครื่องมือ
วิชาการและปัจจัยการผลิตเช่นให้เงินกู้เพื่อซื้อรถขนอ้อยแก่ชาวไร่รายย่อยการให้กากหม้อกรองแก่ชาวไร่เพื่อนำไปใช้เป็นปุ๋ยสำหรับการปลูกอ้อยโดยไม่คิดมูลค่า
การส่งผู้เชี่ยวชาญทางด้านเกษตรมาให้ความรู้ในเรื่องการปลูกอ้อย การป้องกันและการกำจัดศัตรูพืช
การกระทำดังกล่าวจัดเป็นกลยุทธ์ที่ทำให้บริษัทมีความสัมพันธ์ที่ดีกับชาวไร่และก่อให้เกิดการเติบโตไปพร้อมๆกันอย่างเป็นระบบ

นโยบายการผลิต

(1) การมุ่งเน้นการผลิตน้ำตาลทรายขาวและขาวบริสุทธิ์

บริษัทมุ่งเน้นการผลิตน้ำตาลทรายขาวและ
ขาวบริสุทธิ์ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะสามารถหาตลาดได้เนื่องจากเป็นสินค้าที่มีราคาขายสูงที่สุดและให้ผลตอบแทนกำไรมากที่สุด
โดยในปีการผลิต 2548/49 บริษัทมีการผลิตน้ำตาลทรายขาวและ ขาวบริสุทธิ์คิดเป็นร้อยละ 91.23
ของน้ำตาลที่บริษัทผลิตได้ทั้งหมด

(2) การปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต

บริษัทเป็นหนึ่งในกลุ่มบริษัทผู้ผลิตน้ำตาลที่มีประสิทธิภาพการผลิต
โดยจากข้อมูลของสำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย และข้อมูลจากทริสเรตติ้ง
ภายใต้การคำนวณแบบ 94 NT Sugar และ 10 CCS กลุ่ม KSL
เป็นกลุ่มที่มีประสิทธิภาพการผลิตเป็นอันดับ 1 เมื่อเทียบกับ 5 กลุ่มผู้ผลิตรายใหญ่ของประเทศ
ดังแสดงในตารางที่ 3.9

ตารางที่ 3.9: ประสิทธิภาพการผลิต ที่ 94 NT Sugar และ 10 CCS

+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| กลุ่ม         | จำนวนโ  | ประ          | ประ          | ประสิทธิภาพ    |
|             | รงน้ำตาล | สิทธิภาพการผลิต | สิทธิภาพการผลิต |              |
|             |         |              |              | การผลิต       |
|             |         | ปี 2548/2549  | ปี 2547/2548  |              |
|             |         |              |              | ปี 2546/47    |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| กลุ่มโรงงาน   | 4 โรง   | 95.41        | 94.49        | 98.39        |
| น้ำตาลขอนแก่น |         |              |              |              |
|             |         |              |              |              |
| (KSL)       |         |              |              |              |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| กลุ่มโรงงา    | 5 โรง   | 95.04        | 94.23        | 95.36        |
| นน้ำตาลมิตรผล |         |              |              |              |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| ก           | 7 โรง   | 93.85        | 93.26        | 95.60        |
| ลุ่มโรงงานน้ำต |         |              |              |              |
| าลไทยรุ่งเรือง |         |              |              |              |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| กล          | 3 โรง   | 92.38        | 93.13        | 92.69        |
| ุ่มโรงงานน้ำตา |         |              |              |              |
| ลไทยเอกลักษณ์ |         |              |              |              |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| กลุ่มโรงงาน   | 4 โรง   | 88.07        | 88.14        | 89.68        |
| น้ำตาลวังขนาย |         |              |              |              |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+
| ทั้งประเทศ    | 46 โรง  | 92.92        | 92.85        | 93.84        |
+-------------+---------+--------------+--------------+--------------+

Source : Office of the cane and sugar board, Thailand & Tris Rating

นโยบายการตลาด

เนื่องจากราคาขายน้ำตาลในประเทศที่มีการควบคุมโดยภาครัฐบริษัทจึงมุ่งเน้นการขายตรงให้กับภาคอุตสาหกรรมโดยบริษัทให้ความสำคัญกับคุณภาพของสินค้าและ
การส่งมอบที่ตรงเวลา
โดยลูกค้าส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มและขนมหวานเป็นหลัก
การขายให้กับภาคอุตสาหกรรมเป็นการขายที่มีต้นทุนน้อยที่สุดเนื่องจากบริษัทไม่ต้องทำการโฆษณาประชาสัมพันธ์เพื่อให้สินค้าเป็นที่รู้จักของผู้บริโภค
อีกทั้งการขนส่ง
รวมถึงต้นทุนในการบรรจุหีบห่อก็สามารถทำได้ในปริมาณที่มากในคราวเดียวซึ่งทำให้การขายให้กับอุตสาหกรรมต่อเนื่องมีต้นทุนที่ต่ำกว่าการขายปลีกให้กับผู้บริโภคทั่วไป

นอกเหนือจากการกลยุทธ์การมุ่งเน้นการขายให้กับภาคอุตสาหกรรมแล้ว
บริษัทเองยังให้ความสำคัญกับการขายน้ำตาลให้กับผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผลิตผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อการส่งออก
(re-exporter)
เนื่องจากการขายน้ำตาลให้กลุ่มผู้ผลิตดังกล่าวบริษัทจะสามารถขายน้ำตาลในส่วนของ โควตา ค.
ได้
โดยสามารถขายได้โดยมีผลตอบแทนที่ดีกว่าการขายส่งออกทั่วๆไปเนื่องจากต้นทุนค่าขนส่งที่ถูกกว่า

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของกระบวนการผลิตน้ำตาลทรายจะเกิดจากน้ำเสียที่ใช้ในกระบวนการผลิต
และฝุ่นขี้เถ้าที่เกิดจากการเผาไหม้ของหม้อไอน้ำ ซึ่งบริษัทได้คำนึงถึงและหามาตรการป้องกัน ต่าง
ๆ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและให้เป็นไปตามมาตรฐานของกระทรวงอุตสาหกรรม

3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

- ไม่มี -

ผลิตภัณฑ์หลัก : เอทานอล

3.1 เอทานอล : ลักษณะผลิตภัณฑ์

เมื่อต้นปี 2549 โรงงานผลิตเอทานอล ภายใต้ บริษัท ขอนแก่นแอลกอฮอล์ จำกัด
ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท น้ำตาลขอนแก่น จำกัด (มหาชน) ได้เริ่มเดินเครื่องจักร ผลิตเอทานอล
เพื่อจำหน่ายให้กับบริษัทน้ำมัน เพื่อใช้ผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 10 ที่เรียกว่า น้ำมัน
แก๊สโซฮอล์ โดยมาตรฐานของเอทานอลที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงจะเป็นไปตาม
ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน เรื่อง กำหนดลักษณะและคุณภาพของเอทานอลแปลงสภาพ พ.ศ. 2548
ส่วนมาตรฐานของน้ำมันแกีสโซฮอล์ จะเป็นไปตาม ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน เรื่อง
กำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันแก๊สโซฮอล์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2548

3.2 เอทานอล : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

ใบอนุญาตที่บริษัทได้รับ เป็นการผลิตเอทานอลเพื่อใช้สำหรับผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง
โดยอนุญาตให้จำหน่ายเอทานอลภายในประเทศเท่านั้น แต่ในกรณีที่มีปริมาณการผลิตมากกว่า
ปริมาณความต้องการ บริษัทสามารถขออนุญาตในการส่งออกได้ ในปี 2549
ปริมาณเอทานอลที่ผลิตได้ภายในประเทศ มีไม่เพียงพอต่อ ปริมาณความต้องการ
ทางบริษัทจึงจำหน่ายเอทานอลที่ผลิตได้ ในตลาดในประเทศ

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดในประเทศ

ปริมาณความต้องการเอทานอลที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง จะขึ้นอยู่กับปริมาณการใช้แก๊สโซฮอลล์
(น้ำมันเชื้อเพลิงผสมกับเอทานอลในสัดส่วนร้อยละ 10) โครงการแก๊สโซฮอล์ เกิดขึ้นในปี 2528
เนื่องด้วยพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงเล็งเห็นว่าประเทศไทย
อาจประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำมัน และปัญหาพืชผลทางการเกษตรราคาตกต่ำ
จึงทรงมีพระราชดำริให้โครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดา ศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการนำอ้อย
มาแปรรูปเป็นแอลกอฮอล์ (เอทานอล) เพื่อใช้ผสมกับน้ำมันเบนซิน เป็นน้ำมันแก๊สโซฮอล์
และได้ทดลองใช้กับรถยนต์ในโครงการส่วนพระองค์ตั้งแต่ปี 2537
โดยทดสอบกับเครื่องยนต์ทั้งขนาดเล็กและขนาดใหญ่ ได้ผลดีทั้งในห้องปฏิบัติการและท้องถนน
ซึ่งปัจจุบันทั้งหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน
ต่างให้ความสำคัญและสนับสนุนรณรงค์ให้ประชาชนทั่วไปหันมาใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ให้มากขึ้น
รัฐบาลโดยกระทรวงพลังงาน ได้ส่งเสริม โดยกำหนดราคาจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์
ให้มีราคาต่ำกว่าราคาน้ำมันเบนซิน 1.50 บาท ผ่านการลดการเก็บเงินเข้ากองทุนน้ำมัน
ปัจจุบันมีน้ำมันแก๊สโซฮอล์ให้ใช้ 2 ชนิดคือ แก๊สโซฮอล์ 95 ใช้แทนเบนซิน 95 และแก๊สโซฮอล์ 91
ใช้แทนเบนซิน 91 ตารางที่ 3.10 จะแสดง โครงสร้างราคาจำหน่ายแก๊สโซฮอล์
เมื่อเทียบกับน้ำมันเชื้อเพลิงอื่น ๆ

ตารางที่ 3.10: โครงสร้างราคาจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์

[]

นอกจากประโยชน์ในแง่ของผู้ใช้ที่จะประหยัดค่าน้ำมันลงไป 1.50 บาทต่อลิตรแล้ว
การใช้เอทานอลยังมีผลดีต่อประเทศชาติในภาพรวม คือ

1.  ช่วยลดการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ ลดการขาดดุลการค้า

2.  เกษตรกรไทยมีรายได้สูงขึ้น มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นจากการผลิตเอทานอลที่ได้จากพืชเกษตร

3.  เครื่องยนต์มีการเผาไหม้ที่ดีขึ้น ทำให้ช่วยลดมลพิษไอเสียทางอากาศและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม
    สามารถลดปริมาณไฮโดรคาร์บอน และคาร์บอนมอนอกไซด์ลง 20 – 25%
    ทำให้ลดค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับสุขภาพของประชาชนในประเทศ

4.  ประหยัดการใช้น้ำมันที่มีอยู่จำกัด โดยการนำเอทานอลมาผสมกับน้ำมันเบนซิน
    จะช่วยลดการใช้น้ำมันของประเทศลงได้ประมาณร้อยละ 10 หรือเดือนละ 25 ล้านลิตร

5.  ทำให้เกิดการลงทุนที่หลากหลาย ต่อเนื่องทั้งทางด้านเกษตรและอุตสาหกรรม

ในส่วนของผู้ลงทุนในธุรกิจผลิตเอทานอล ทางภาครัฐได้มีการส่งเสริม
ผ่านการให้สิทธิประโยชน์ทางด้านภาษี (BOI)
นอกจากนี้เพื่อให้เกิดความมั่นใจในด้านปริมาณความต้องการ ในช่วงต้นปี 2549
ทางภาครัฐได้ประกาศแผนที่ยกเลิกน้ำมันเบนซิน 95 ในปี 2550
ซึ่งจะทำให้มีความต้องการเอทานอลประมาณ 1 ล้านลิตรต่อวัน และในปี 2552
จะยกเลิกน้ำมันเบนซิน 91 พร้อมกับเพิ่มสัดส่วนการผสมจากร้อยละ 10 เป็นร้อยละ 20
ในน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 ซึ่งจะทำให้มีความต้องการเอทานอลประมาณ 4 ล้านลิตรต่อวัน
อย่างไรก็ตาม ช่วงปลายปี 2549 ปริมาณการผลิตเอทานอล ไม่เพียงพอต่อปริมาณความต้องการใช้
ทางภาครัฐจึงตัดสินใจที่จะเลื่อนแผนยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน 95 ออกไป

ตารางที่ 3.11: ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์

[]

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดต่างประเทศ

สำหรับตลาดและภาวะอุตสาหกรรมของเอทานอลในต่างประเทศนั้น ผู้ผลิตเอทานอลรายใหญ่ของโลก
คือประเทศบราซิล เอทานอลส่วนใหญ่ผลิตจากอ้อย
ส่วนหนึ่งจะถูกนำไปใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 20 – 25
อีกส่วนหนึ่งจะถูกนำไปใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 100
สำหรับรถยนต์ที่ออกแบบให้สามารถใช้งานได้ นโยบายส่งเสริมจากภาครัฐ
จะมาจากการส่งเสริมให้มีใช้รถยนต์ที่สามารถใช้เอทานอลร้อยละ 100 ให้มีมากขึ้น
ควบคุมปริมาณการผลิต และปริมาณความต้องการ ผ่านการปรับเพิ่ม / ลดสัดส่วน
ในการผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง ส่วนประเทศสหรัฐอเมริกา ได้มีนโยบายที่ยกเลิกการใช้ MTBE
ที่ซึ่งเป็นสารพิษก่อมลภาวะกับสิ่งแวดล้อม โดยมีแผนที่จะใช้เอทานอลผสมแทน
เอทานอลที่สหรัฐอเมริกา ส่วนใหญ่จะผลิตจากข้าวโพค (Maze)
ที่ซึ่งมีต้นทุนการผลิตที่สูงกว่าเมื่อเทียบกับผลิตจากอ้อย สำหรับกลุ่มประเทศ EU
นั้นมีแผนที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงผสมกับเอทานอลเช่นกัน ภายใต้ Biofuel Directive ซึ่งคาดว่า EU
จะมีเอทานอลไม่เพียงพอต่อความต้องการ จำเป็นที่จะต้องมีการนำเข้าในอนาคต สำหรับประเทศอื่น
ๆ ทั่วโลก ก็มีนโยบาย เช่นเดียวกัน ต่างกันตรงที่สัดส่วนการผสมและระยะเวลาในการเริ่มนโยบาย
แสดงในตารางที่ 3.12

ตารางที่ 3.12 แสดง นโยบายของประเทศต่าง ๆ เกี่ยวกับการใช้เอทานอลผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง

[][]

ตารางที่ 3.13 แสดง ปริมาณการผลิตเอทานอลในอนาคต จนถึงปี 2563

[]

ตารางที่ 3.14 แสดง ต้นทุนในการผลิตเอทานอลโดยใช้วัตถุดิบที่ต่างกัน
เปรียบเทียบราคาน้ำมันตลาดโลก

[]

สภาวะการแข่งขันและคู่แข่งขัน

ในปี 2549 ประเทศไทยมีโรงงานผลิตเอทานอลเพื่อผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง ทั้งหมด 5 โรงงาน
มีกำลังการผลิตรวม 655,000 ลิตรต่อวัน ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อความต้องการเอทานอล
ในกรณีที่มีการยกเลิกน้ำมันเบนซิน 95 เนื่องจากบางโรงงานผลิตได้ไม่เต็มการผลิต
บางโรงงานหยุดผลิต เนื่องจากซ่อมแซมเครื่องจักร บางโรงงานหยุดผลิต
เนื่องจากไม่สามารถจัดซื้อวัตถุดิบได ในปี 2550
คาดว่าจะมีโรงงานผลิตเอทานอลเพิ่มขึ้นอีกประมาณ 9 โรงงาน
ซึ่งจะทำให้มีกำลังการผลิตเพิ่มขึ้นอีก 1,180,000 ลิตรต่อวัน รวมเป็น 1,835,000 ลิตรต่อวัน
โดย จนถึงปัจจุบัน ทางภาครัฐได้มีการออกใบอนุญาตสำหรับการผลิตเอทานอลไปแล้วทั้งหมดประมาณ
12,000,000 ลิตรต่อวัน จะเห็นว่า ใบอนุญาตที่ออก
ค่อนข้างมากกว่าปริมาณความต้องการใช้ในประเทศ ค่อนข้างมาก อย่างไรก็ตาม
ข้อจำกัดของเอทานอล ไม่ได้อยู่ที่กำลังการผลิต แต่อยู่ที่ เรื่องของวัตถุดิบ
และความสามารถในการกำจัดน้ำเสีย เนื่องจากวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิตเอทานอลในประเทศไทย
มาจาก กากน้ำตาล (ผลพลอยได้จากการผลิตน้ำตาล) และ มันสำปะหลัง ซึ่งมีข้อจำกัดค่อนข้างมาก
เช่น ในส่วนของกากน้ำตาล ผู้ผลิตเอทานอลที่ไม่มีโรงงานน้ำตาล เป็นของตนเอง
จะต้องซื้อกากน้ำตาลจากโรงงานน้ำตาลอื่น ๆ ซึ่งอาจเกิดปัญหา เรื่องจำนวน ราคา และคุณภาพ
ได้ รวมถึงต้องแข่งขันซื้อกากน้ำตาล กับโรงงานสุรา โรงงานผงชูรส โรงงานอาหารสัตว์
และผู้ค้ากากน้ำตาลเพื่อการส่งออก ส่วนของมันสำปะหลัง ผู้ผลิตเอทานอล
ต้องมีกระบวนการในการจัดซื้อกับชาวไร่จำนวนมาก คุณภาพของมันสำปะหลัง
รวมถึงต้องแข่งขันซื้อกับโรงแป้งมันที่มีอยู่ในปัจจุบัน ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงค่อนข้างยากสำหรับ
ผู้ขอใบอนุญาต สร้าง โรงงานผลิตเอทานอลจากกากน้ำตาล ที่ไม่มีโรงงานน้ำตาลสนับสนุน
และใบอนุญาตสร้างโรงงานผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลัง ที่มีกำลังการผลิตสูง
ที่จะลงทุนก่อสร้างจริงตามใบอนุญาตที่ขอไว้ ดังนั้นจากข้อมูลการศึกษาภายในของบริษัท
บริษัทคาดว่าในอนาคต กำลังการผลิตเอทานอลที่คาดว่าจะผลิตได้จริงน่าจะมีไม่เกิน 4,000,000
ลิตรต่อวัน ซึ่งอยู่ในระดับใกล้เคียงกับความต้องการภายในประเทศ ภายหลังยกเลิกน้ำมันเบนซิน 95
และ น้ำมันเบนซิน 91 แล้ว

ตารางที่ 3.15: ผู้ผลิตเอทานอลเพื่อผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง จำหน่ายในปี 2549

[]

ตารางที่ 3.16: แสดงรายชื่อผู้ที่ขอใบอนุญาตผลิตเอทานอลเพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิง
ที่คาดว่าจะก่อสร้างแล้วเสร็จและเริ่มจำหน่ายในปี 2550

[]

ในส่วนของโครงสร้างราคาจำหน่ายเอทานอล ช่วงต้นปี ทางภาครัฐมีนโยบายให้เป็นไปโดยเสรี
ขึ้นอยู่กับผู้ซื้อและผู้ขายต่อรองกัน แต่ภาครัฐได้มีการกำหนดแนวทางการกำหนดราคาไว้
เป็นราคากลาง ตามต้นทุนการผลิต บวก กำไร (Cost Plus) โดยต้นทุนการผลิต
อ้างอิงกับราคากากน้ำตาล และ ราคามันสำปะหลัง อย่างไรก็ตาม ในปีที่ผ่านมา ราคากากน้ำตาล
ค่อนข้างผันผวน ทำให้ราคากลางที่อ้างอิง เป็นราคาเอทานอล ค่อนข้างผันผวนตามไปด้วย
โดยในช่วงต้นปี ราคาเริ่มต้นอยู่ที่ประมาณ 19.00 บาทต่อลิตร ได้ปรับสูงขึ้นไปถึง 25.30
บาทต่อลิตร ในปี 2550 ทางภาครัฐจึงใช้วิธีกำหนดราคาอ้างอิง ผ่าน ราคาเอทานอลตลาด
Brazilian Commodity Exchange Sao Paulo ประเทศ บราซิล บวกราคาค่าขนส่งเอทานอล
บวกค่าขนส่งเอทานอล ค่าประกันผล การสูญเสีย ค่า Survey และ ค่า Shipping แทน

สำหรับกลุ่มบริษัทน้ำตาลขอนแก่น บริษัท ขอนแก่นแอลกอฮอล์ จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทย่อย
เป็นหนึ่งในผู้ผลิตเอทานอลของประเทศ มีกำลังการผลิต 150,000 ลิตรต่อวัน ที่จังหวัดขอนแก่น
ใกล้กับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น โดยในปี 2549 ผลิตเอทานอลได้ประมาณ 25 ล้านลิตร
จำหน่ายให้กับบริษัทน้ำมัน เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการจัดการวัตถุดิบ
ทางบริษัทได้ตัดสินใจลงทุนเพิ่มอีก 50 ล้านบาท
เพื่อให้สามารถนำแป้งและผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องจากมันสำปะหลัง มาใช้เป็นวัตถุดิบได้
โดยคาดว่าจะสามารถเริ่มใช้ได้ในไตรมาส 2 ของปี 2550 ซึ่งบริษัทคาดว่า ในปี 2550
จะสามารถผลิตเอทานอลได้เพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่าน ร้อยละ 80 เป็น 45 ล้านลิตร นอกจากนี้
บริษัทได้ลงทุนก่อสร้างโรงงานเอทานอล เพิ่มอีก 2 แห่ง ตั้งอยู่ที่จังหวัดชลบุรี (ภาคตะวันออก)
และจังหวัดกาญจนบุรี (ภาคกลาง) ซึ่งใกล้กับโรงงานน้ำตาลของบริษัทเอง
โดยคาดว่าโรงงานเอทานอลที่จังหวัดชลบุรี จะเริ่มผลิตได้ในปี 2551
และโรงงานเอทานอลที่จังหวัดกาญจนบุรี จะเริ่มผลิตได้ในปี 2552
ซึ่งสุดท้ายจะทำให้กลุ่มบริษัทน้ำตาลขอนแก่น คาดว่ามีกำลังการผลิตเอทานอลรวม 400,000
ลิตรต่อวัน

ตารางที่ 3.16: ยอดขายเอทานอล ในปี 2549 และ 2548
และสัดส่วนการส่งออกต่อการขายในประเทศ

[]

3.3 เอทานอล : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

โรงงานเอทานอลของบริษัท ปัจจุบัน ซื้อวัตถุดิบ คือ กากน้ำตาล จาก โรงงานน้ำตาลขอนแก่น
(บริษัทแม่) ในราคาตลาด โดยทำสัญญาล่วงหน้าทั้งปี ในกรณีที่โรงงานน้ำตาลขอนแก่น
มีกากน้ำตาลไม่เพียงพอ ทางโรงงานเอทานอลก็จะซื้อกากน้ำตาลจากบริษัทย่อย หรือ
จากโรงงานน้ำตาลในบริเวณใกล้เคียง ส่วนในปี 2550 เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในเรื่องวัตถุดิบ
ทางบริษัทได้ลงทุนในส่วนที่สามารถใช้แป้ง และผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องจากมันสำปะหลังได้
ซึ่งจะช่วยให้บริษัทสามารถจัดหาวัตถุดิบรองรับการผลิต
รวมถึงช่วยในการบริหารต้นทุนผลิตเอทานอลได้ นอกจากนี้ในกรณีที่ราคาน้ำตาลตลาดโลกตกต่ำ
ทางบริษัทก็สามารถที่จะใช้น้ำอ้อยที่มาจากการหีบอ้อยของโรงงานน้ำตาลมาเป็นวัตถุดิบได้

นโยบายการผลิต

(1) การมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิตให้ต่ำที่สุด ผ่านการผลิตให้มี Economics of Scale
การสร้างความคล่องตัวในการเลือกใช้วัตถุดิบที่มีราคาถูก การลดต้นทุน ค่าใช้จ่าย ต่าง ๆ เช่น
การลดค่าใช้จ่ายในการบำบัดน้ำเสียโดยการนำไปทำปุ๋ยอินทรีย์แทน การใช้ทรัพยากรร่วมกัน เช่น
ทรัพยากรด้านบุคลากรร่วมกับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น การซื้อพลังงานจากโรงไฟฟ้าของบริษัท
ทำให้ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการลงทุน การเช่าถังเก็บโมลาส ช่วยลดเงินลงทุนในถังเก็บ
การซื้อกากน้ำตาลที่หน้าโรงงาน ซึ่งจะประหยัดค่าขนส่งกากน้ำตาล เป็นต้น
ทำให้ทางบริษัทคาดว่าจะมีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าประมาณ 3 บาทต่อลิตร
เมื่อเทียบกับโรงงานผลิตเอทานอลเดี่ยว ๆ อื่น ๆ

(2) การปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต

ในการที่บริษัทมีวัตถุดิบ กากน้ำตาลเป็นของตนเอง
ทำให้สามารถควบคุมคุณภาพของกากน้ำตาลให้เหมาะสมต่อการผลิตเอทานอลได้
ผ่านการลดปริมาณสิ่งเจือปนต่าง ๆ และการควบคุมอุณหภูมิของถังเก็บกากน้ำตาลให้เหมาะสม
ทำให้บริษัทมีประสิทธิภาพการผลิตค่อนข้างสูง นอกจากนี้ด้วยเทคโนโลยีที่สะสมมา
และความชำนาญของบุคลากร ทำให้ในช่วง 1 ปีนับจากเดินเครื่องจักรเป็นต้นมา
บริษัทสามารถเดินเครื่องจักรได้ตามแผนที่วางไว้ แทบจะไม่มีปัญหาทางด้านเทคนิค
และด้านเครื่องจักร ใดที่ส่งผลให้สายการผลิตหยุดชะงักลง

นโยบายการตลาด

เอทานอล เป็นสินค้าอุตสาหกรรม คือเป็นวัตถุดิบ สำหรับบริษัทน้ำมัน ไปผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงต่อ
ดังนั้น สิ่งที่ลูกค้าต้องการ ก็คือ เรื่องคุณภาพสินค้าต้องสม่ำเสมอ ตรงตามมาตรฐานที่กำหนดไว้
การที่สามารถจำหน่ายได้สม่ำเสมอทุกเดือน ทางบริษัทได้คำนึงถึงสิ่งเหล่านี้มาโดยตลอด
จะเห็นได้จาก การมีระบบควบคุมคุณภาพให้เป็นไปตามมาตรฐาน
การเก็บเอทานอลส่วนหนึ่งไว้ในถังเก็บ เพื่อรอจำหน่ายในช่วงที่บริษัทหยุดผลิต เพื่อซ่อมแซม
และบำรุงรักษาเครื่องจักรประจำปี เป็นต้น

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของกระบวนการผลิตเอทานอลจะเกิดจากน้ำเสียจากกระบวนการผลิต
ซึ่งบริษัทได้คำนึงถึงและหามาตรการป้องกัน ต่าง ๆ โดยนำน้ำเสียของบริษัทไปผสมกับกากหม้อกรอง
ของเสียที่มาจากโรงงานน้ำตาล ผ่านกระบวนการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ เพื่อผลิตปุ๋ย
กลับมาจำหน่ายให้แก่เกษตรกรชาวไร่

4.  เอทานอล : งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

โครงการส่วนเพิ่ม ที่ทำให้โรงงานเอทานอลสามารถใช้วัตถุดิบ
แป้งและผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องจากมันสำปะหลัง เป็นวัตถุดิบในการผลิตเอทานอล โดยมีเงินลงทุนประมาณ
50 ล้านบาท คาดว่าจะสามารถเริ่มใช้งานได้ในไตรมาส 2 ปี 2550