ส่วนที่ 2

2. ปัจจัยความเสี่ยง (Risk Factors)

ความเสี่ยงทางการเงิน

กลุ่มบริษัทฯมีความเสี่ยงด้านการเงินหลายด้าน รวมทั้งความเสี่ยงด้านสินเชื่อ สภาพคล่อง
อัตราแลกเปลี่ยน อัตราดอกเบี้ยและความเสี่ยงจากราคาน้ำมัน
กลุ่มบริษัทใช้เครื่องมือทางการเงินหลายประเภทในการบริหารจัดการความเสี่ยงเหล่านี้แต่ไม่ใช่เพื่อการเก็งกำไร

ฝ่ายการเงินของกลุ่มบริษัทฯให้ความช่วยเหลือฝ่ายงานต่างๆโดยการประสานงานกับตลาดทางการเงินและบริหารความเสี่ยงทางการเงินอันเกี่ยวข้องกับผลการดำเนินการโดยรวมของกลุ่มบริษัทฯ
การใช้ตราสารทางการเงินถูกควบคุมอย่างเข้มงวดโดยนโยบายที่ได้รับการอนุมัติโดยคณะกรรมการของบริษัทฯ
ซึ่งกำหนดทิศทางอันเกี่ยวเนื่องกับการบริหารความเสี่ยงทางการเงิน รวมถึง
การลดความเสี่ยงของราคาสินค้า (Commodity hedging) สกุลเงินต่างประเทศ ดอกเบี้ย
เครดิตและความเสี่ยงทางด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงทางด้านสินเชื่อ:
ผู้บริหารได้กำหนดนโยบายสินเชื่อโดยให้มีการควบคุมสินเชื่อที่เหมาะสมและรัดกุม
และมีการประเมินเป็นประจำ
การประเมินสินเชื่อของลูกค้าทั้งหมดมีขั้นตอนตามกำหนดอำนาจอนุมัติอย่างชัดเจน ทั้งนี้ในปี 2554
บริษัทไม่มีความเสี่ยงทางด้านสินเชื่อจากฐานลูกค้าที่เป็นสาระสำคัญ
กลุ่มบริษัทใช้บริการจากธนาคารที่มีชื่อเสียงทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ
เพื่อลดความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นจากการใช้เครื่องมือทางการเงินนั้น

ความเสี่ยงจากสภาพคล่อง: กลุ่มบริษัทฯดำเนินธุรกิจโดยใช้ unsecured short term trade
และ working capital facilities
กับธนาคารไทยและธนาคารต่างชาติที่อยู่ในประเทศไทยที่มีชื่อเสียงซึ่งมีวงเงินรวมกว่า 1,200
ล้านเหรียญสหรัฐ การกู้เงินเพื่อสั่งซื้อน้ำมันดิบนั้นเป็นการกู้เงินระยะสั้น
และสามารถชำระคืนธนาคารได้โดยเฉลี่ยประมาณ 4 ถึง 5 เดือนอย่างมาก
หลังจากการขายสินค้าและเก็นหนี้จากลูกค้า

ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน: บริษัทฯและบริษัทย่อยมีความเสี่ยงด้านสกุลเงินต่างชาติ
ซึ่งเกิดขึ้นเนื่องจากการซื้อวัตถุดิบและยอดขายจากการส่งออกเป็นเงินสกุลต่างประเทศ
ความเสี่ยงนี้ถูกบริหารจัดการด้วยการมีเงินกู้และเงินรับจากการขายในเงินสกุลเดียวกัน นอกจากนี้
ยังมีสัญญาซื้อขายล่วงหน้าสำหรับค่าใช้จ่ายที่ทราบ ซึ่งทั้งหมดมีเวลาที่กำหนดน้อยกว่าหกเดือน

ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย: บริษัทฯใช้เครื่องมือทางการเงิน Interest Rate Swap
เพื่อเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ระยะยาวให้เป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่
ซึ่งบริษัทและบริษัทย่อยยังมีโอกาสที่จะเข้าทำสัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยอีกสำหรับเงินกู้ระยะยาวอื่นในอนาคต

ความเสี่ยงด้านราคาสินค้า

บริษัทฯและบริษัทย่อยมีความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาน้ำมันซึ่งมาจากการจัดซื้อน้ำมันดิบหนักและการขายผลิตภัณฑ์น้ำมันต่างๆ
กลุ่มบริษัทฯมีนโยบายการประกันความเสี่ยงเพื่อปกป้องมูลค่าของสินค้าคงเหลือโดยทำสัญญา
hedging ทั้งหมดที่มีอายุน้อยกว่า 6 เดือน

ความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการผันผวนของราคาน้ำมัน

ราคาของผลิตภัณฑ์น้ำมันมีการผันผวนเพิ่มขึ้นอย่างมากในช่วงครึ่งปีแรก
ซึ่งเป็นผลมาจากสถานการณ์ที่ไม่สงบในประเทศตะวันออกกลางหรือ “Arab Spring”
ในระหว่างช่วงเวลาที่มีการผันผวนของราคาสูงนี้ บริษัทได้ “หลีกเลี่ยง”
การจัดซื้อน้ำมันดิบทั้งหมดเนื่องจากมีระดับความเสี่ยงของราคาน้ำมันที่สูง
จนกระทั่งสถานการณ์ของราคาน้ำมันโลกมีความชัดเจนขึ้น สถานการณ์ Arab Spring
นี้ดำเนินไปยาวนานกว่าที่คาดไว้ ก่อนราคา ICE Brent ที่สูงถึง 127
เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรลจะลดลงต่ำกว่า 110 เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล
และยังเปลี่ยนแปลงอย่างมากหลังจากเดือนพฤษภาคม 2554
ในการบริหารจัดการและบรรเทาความเสี่ยงในการผันผวนของราคาสำหรับทั้งน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป
บริษัทจะยึดนโยบายการลดความเสี่ยงที่มีอยู่เพื่อป้องกันค่ามูลค่าของสินค้าแต่ละ cargo
ของน้ำมันดิบที่จัดเหมาซึ่งเป็นการลดความเสี่ยงจากการผันผวนเหล่านี้

ความเสี่ยงของแหล่งผลิตน้ำมันดิบหนัก

โรงกลั่นยางมะตอยของบริษัท ทิปโก้แอสฟัลท์ได้ถูกออกแบบเพื่อกลั่นน้ำมันดิบหนัก
ซึ่งส่วนใหญ่ซึ่งน้ำมันดิบหนักมีข้อจำกัดในแง่ของปริมาณและจำนวนแหล่งน้ำมันดิบหนักเอง
ซึ่งอาจเป็นผลมาจากการลดการผลิตภายใน (เนื่องจากปัญหาทางด้านเทคนิค)
และจากความต้องการน้ำมันดิบที่สูงขึ้นจากโรงกลั่นอื่น
การที่บริษัทฯไม่สามารถจัดหาน้ำมันดิบประเภทที่ต้องการในปริมาณที่เพียงพอกับเวลาและราคาที่เหมาะสมอาจจะทำให้โรงกลั่นยางมะตอยของบริษัทฯต้องหยุดกลั่นชั่วคราวซึ่งจะส่งผลต่อการขายสินค้าให้ลูกค้า

เพื่อหลีกเลี่ยงการประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำมันดิบหนัก
บริษัทฯได้จัดหาน้ำมันดิบหนักจากแหล่งอื่นที่สามารถนำมาใช้ทดแทนได้ เช่นเดียวกับปี 2553 ในปี
2554 บริษัทได้ซื้อน้ำมันดิบประเภทใหม่ๆ
จัดหาน้ำมันดิบประเภทที่เหมาะกับการใช้งานของบริษัทฯอย่างต่อเนื่อง
และได้ทำเรื่องเสนอตัวเพื่อเป็นลูกค้ากับผู้ค้าน้ำมันดิบหนักรายใหม่เพื่อให้แน่ใจว่าโรงกลั่นของบริษัทฯไม่ได้พึ่งพิงน้ำมันดิบเพียงไม่กี่ชนิด

วิธีการเหล่านี้ทำให้บริษัทมีวัตถุดิบเพื่อป้อนให้กับโรงกลั่นยางมะตอยอย่างสม่ำเสมอ ในปี 2554
ซึ่งเป็นปีที่มีความต้องการยางมะตอยสูง โรงกลั่นยางมะตอยได้เริ่มโครงการ debottlenecking
และ upgrading programs
ซึ่งจะสามารถเพิ่มความยืดหยุ่นในการกลั่นน้ำมันดิบได้หลายประเภทมากขึ้น
นอกจากนี้ทางบริษัทฯยังทำสัญญาจัดหาน้ำมันดิบระยะยาวเพื่อรองรับการจัดหาน้ำมันดิบเพื่อป้อนให้แก่โรงกลั่นในอนาคต

ความเสี่ยงในการดำเนินงานของโรงกลั่น

ความเสี่ยงทางธุรกิจโดยรวม โดยเฉพาะการบริหารความเสี่ยงทางเทคนิคและเชิงปฏิบัติ
ยังคงมีความสำคัญสูงสำหรับโรงกลั่นยางมะตอยของบริษัทฯ ทั้งนี้ในระหว่างปี 2554
โรงกลั่นได้ทบทวนและดำเนินการตรวจสอบทั้งทางเทคนิคและที่ไม่ใช่ทางเทคนิคกับระดับฝ่ายต่างๆเพื่อรับประกันความเข้าใจในความเสี่ยงของพนักงงานในทุกระดับ
ตำแหน่งสำคัญได้ถูกใส่เป็นการเฉพาะในฝ่ายโครงการหลักและการฝึกอบรม
รวมถึงการฝึกฝนที่สำคัญได้ถูกดำเนินการเพื่อเพิ่มสมรรถนะและความพร้อมในการบรรเทาความเสี่ยง
นอกจากนี้
โรงกลั่นยางมะตอยของบริษัทฯยังใช้การคุ้มครองการประกันภัยอย่างเต็มที่สำหรับสินทรัพย์และคลังน้ำมันดิบ
รวมถึงการครอบคลุมสำหรับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นกับสิ่งแวดล้อม

ความเสี่ยงเกี่ยวกับการจัดหาวัตถุดิบ

ความผันผวนของราคาวัตถุดิบถือเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญมาก
บริษัทฯมีความพยายามอย่างต่อเนื่องที่จะลดความเสี่ยงด้านนี้
โดยการรักษาสัมพันธ์ระยะยาวที่ดีกับทุกโรงกลั่นในทวีปเอเชีย โดยการติดต่ออย่างสม่ำเสมอ
ปัจจุบันนี้
ความเสี่ยงทางด้านการจัดหายางแอสฟัลต์ซีเมนต์นั้นได้ลดลงเพราะบริษัทฯสามารถจัดหายางแอสฟัลต์ซีเมนต์จากโรงกลั่นยางมะตอยของบริษัทฯในประเทศมาเลเซีย
และการขยายเครือข่ายพันธมิตรส่งเสริมให้บริษัทฯสามารถจัดซื้อจากแหล่งวัตถุดิบใหม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพและในราคาเหมาะสม

ความเสี่ยงของตลาดภายในประเทศ

ตลาดภายในประเทศขึ้นอยู่กับงบประมาณของรัฐบาลโดยส่วนใหญ่ ดังนั้น
ความมีเสถียรของรัฐบาลและความพร้อมด้านงบประมาณจึงมีบทบาทสำคัญในการเติบโตของตลาดภายในประเทศ
ทั้งนี้ความต้องการของตลาดลดลงในครึ่งปีหลังของปี 2554
ซึ่งเป็นผลกระทบจากมหาอุทกภัยในประเทศไทย

ความเสี่ยงเกี่ยวกับตลาดระหว่างประเทศ

ความต้องการผลิตภัณฑ์ของทิปโก้แอสฟัลท์ในตลาดต่างประเทศได้ขยายตัวขึ้นเป็นอย่างมากด้วยยอดขายที่เติบโตกว่าร้อยละ
60 ในช่วงปี 2553 อย่างไรก็ดี ในปี 2554
ยอดขายในประเทศลดลงเนื่องจากมหาอุทกภัยในประเทศไทยและการขาดแคลนของยางมะตอยจากโรงกลั่นยางมะตอยของกลุ่มเนื่องจากการประสบปัญหาราคาน้ำมันดิบผันผวนมาก
ทำให้กำไรจากการกลั่นลดลง
ความพยายามในการวางแผนการขยายตลาดส่งออกที่ดีทำให้บริษัทฯสามารถสร้างสมดุลให้กับการกระจายสินค้าในทุกๆตลาดได้เป็นอย่างดี
ตลาดในประเทศจีน อินโดนีเซีย ออสเตรเลียและเวียดนามเป็นตลาดหลักของบริษัทฯในปี 2554
และจะยังเป็นตลาดที่สำคัญต่อไปในปี 2555
และสิ่งที่บริษัทต้องให้ความสำคัญเป็นพิเศษคือการบริหารระบบ
โลจิสติกส์อย่างเหมาะสมเพื่อรองรับยอดจำหน่ายที่เพิ่มขึ้น
บริษัทฯสามารถทำได้สำเร็จโดยการสร้างความแข็งแกร่งให้กับฝ่ายการตลาดต่างประเทศด้วยการเพิ่มจำนวนบุคคลากรที่มีความสามารถและประสบการณ์ซึ่งทำให้การวางแผนและสื่อสารกับทีมสนับสนุนเป็นไปได้เป็นอย่างดี
ดังนั้นจำนวนวัตถุดิบที่ขาดแคลนจึงได้รับการจัดการอย่างรวดเร็วโดยการจัดซื้อจากโรงกลั่นภายนอกให้ตรงกับปริมาณความต้องการที่สูงขึ้น
โดยใช้ประโยชน์เรือเดินสมุทรของบริษัทฯและเช่าเรือเดินสมุทรภายนอกเมื่อมีความต้องการ

ความเสี่ยงเกี่ยวกับการขนส่ง

กลุ่มบริษัทฯมีเรือขนส่งยางมะตอยทั้งหมด 6 ลำ
ทั้งนี้บริษัทฯมุ่งเน้นไปที่การรักษาคุณภาพของเรือขนส่งยางมะตอยเพื่อการซื้อขายที่รัดกุม โดยในปี
2554 บริษัทฯได้ซื้อเรือใช้แล้วคุณภาพดี 2 ลำจากญี่ปุ่น และได้ขายเรือเก่าจำนวน 1 ลำ
เรือขนส่งยางมะตอยใหม่นี้จะสามารถรองรับการขายที่เพิ่มขึ้นในทวีปเอเชีย-ออสเตรเลียได้อย่างเหมาะสม

บริษัทเรือทั้งหมดของกลุ่มบริษัทฯ ได้ให้ความระมัดระวังในการเดินเรือเพื่อไม่ให้เกิดอุบัติเหตุ
รวมถึงการบาดเจ็บและการรั่วไหลของน้ำมันลงสู่ทะเล
ทั้งนี้เรือขนส่งยางมะตอยของบริษัทย่อยทั้งหมดได้รับความคุ้มครองความเสี่ยงชั้นหนึ่งเพื่อป้องกันสินทรัพย์จากความเสียหาย
และการเรียกร้องค่าเสียหายจากบุคคลที่ 3

ความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดคือการขาดแคลนบุคลากรที่ได้รับการฝึกอบรมอย่างดี
บริษัทฯได้พยายามอย่างมากที่จะฝึกอบรมและเตรียมความพร้อมบุคลากรให้เผชิญหน้ากับความท้าทายของอุตสาหกรรมได้เป็นอย่างดี