1. ปัจจัยความเสี่ยง

บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ บผฟ.
ประกอบธุรกิจโดยการลงทุนในลักษณะของการถือหุ้นของบริษัทต่างๆ
ซึ่งประกอบธุรกิจผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าเป็นหลัก ดังนั้น
ปัจจัยความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของ บผฟ.
จึงเป็นความเสี่ยงที่มาจากการลงทุนและความเสี่ยงจากการดำเนินการของธุรกิจหลักเป็นสำคัญ

ปัจจัยความเสี่ยงต่าง ๆ ของ กลุ่ม บผฟ. พิจารณาได้ดังนี้

ความเสี่ยงจากการลงทุน

ความเสี่ยงจากการพัฒนาโครงการใหม่

  นโยบายของ บผฟ. ในการขยายธุรกิจจะพิจารณาลงทุนในโครงการที่มีศักยภาพสูง
  ในการประเมินโอกาสในการพัฒนาโครงการใหม่ ฝ่ายบริหารของ บผฟ.
  กำหนดให้มีกระบวนการในการระบุความเสี่ยงสำคัญของโครงการและฝึกอบรมผู้ปฏิบัติงานเพื่อกำหนดมาตรการที่จะป้องกันความเสี่ยงเหล่านั้น
  เพราะอาจทำให้ บผฟ. ไม่สามารถลงทุนในโครงการใหม่ หรือ
  ไม่ได้รับผลตอบแทนในระดับที่ยอมรับได้อย่างสม่ำเสมอ ปัจจัยความเสี่ยงที่ต้องได้รับการพิจารณา
  เช่น นโยบายของภาครัฐเกี่ยวกับอุตสาหกรรมไฟฟ้า
  สภาพของเศรษฐกิจโดยรวมในแต่ละประเทศที่จะเข้าไปลงทุน คู่แข่งขัน
  เงื่อนไขและข้อกำหนดทางการเงิน ผู้ร่วมทุน เทคโนโลยีที่นำมาใช้ เชื้อเพลิง
  สถานที่ตั้งโรงไฟฟ้า และ ชุมชน

  ดังนั้น
  ฝ่ายบริหารจึงจัดให้มีกระบวนการที่จะระบุปัจจัยความเสี่ยงที่สำคัญในการประเมินโครงการและร่วมกับคณะกรรมการบริษัทกำหนดแนวทางในการลดความเสี่ยงตามที่กำหนดไว้ในหลักเกณฑ์การลงทุน
  (Investment Guideline) นอกจากนี้
  ฝ่ายบริหารจะนำเสนอข้อมูลการวิเคราะห์ความเป็นไปได้ ทั้งด้านเทคนิค ด้านธุรกิจ ด้านการเงิน
  รวมถึงการวิเคราะห์ความเสี่ยงหลักและวิธีการดำเนินการที่จะป้องกันหรือลดความเสี่ยงเหล่านั้นต่อคณะกรรมการบริษัทเพื่อประกอบพิจารณาอนุมัติการลงทุน

ความเสี่ยงจากการพัฒนาโครงการแล้วเสร็จล่าช้ากว่ากำหนด

  โครงการลงทุนที่อยู่ระหว่างการพัฒนาของกลุ่ม บผฟ. มีหลายโครงการ โดยมีโครงการขนาดใหญ่
  เช่น โครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำ น้ำเทิน 2 โครงการโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วม แก่งคอย 2
  ซึ่งมีสัญญาซื้อขายกระแสไฟฟ้ากับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
  และมีกำหนดเวลาการจ่ายกระแสไฟฟ้าในเชิงพาณิชย์ที่แน่นอน ดังนั้น
  หากโครงการไม่แล้วเสร็จตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ บผฟ.
  อาจได้รับผลตอบแทนลดลงจากที่ประมาณการไว้ รวมทั้งต้นทุนในการพัฒนาโครงการจะสูงขึ้น
  เพื่อเป็นการป้องกันความเสี่ยงเหล่านี้ บผฟ.
  กำหนดให้มีผู้จัดการโครงการและทีมงานที่ความเหมาะสมเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารโครงการ
  ซึ่งผู้จัดการโครงการเป็นผู้ติดตามและรายงานความก้าวหน้าของโครงการให้กับฝ่ายบริหารและคณะกรรมการบริษัทรับทราบเป็นประจำ
  นอกจากนี้ก่อนที่จะลงทุนในโครงการใดๆ
  จะมีการประเมินความเป็นไปได้ตามที่ได้กล่าวแล้วในหัวข้อข้างต้น
  เพื่อให้แน่ใจว่าการก่อสร้างและอุปกรณ์ที่ใช้มีความเหมาะสม มีผู้ร่วมทุนที่มีความชำนาญ
  มีแหล่งเงินทุนพร้อมสำหรับการดำเนินโครงการและมีการวิเคราะห์ผลกระทบต่อสังคมและสิ่งแวดล้อม

ความเสี่ยงจากการที่ไม่ได้ผลตอบแทนจากการลงทุนตามเป้าหมาย

  ความเสี่ยงที่จะไม่ได้รับผลตอบแทนจากการลงทุนตามที่กำหนดไว้อาจมีสาเหตุมาจาก
  การขาดนโยบายการบริหารงานที่เหมาะสม ผลการดำเนินงานและอุปกรณ์ไม่มีประสิทธิภาพ
  การไม่เป็นไปตามสัญญาเนื่องจากปัจจัยอื่นๆ เพื่อเป็นการป้องกันความเสี่ยงดังกล่าว บผฟ.
  ได้กำหนดนโยบายในการบริหารสินทรัพย์ซึ่งรวมถึงการมอบหมายให้ตัวแทนของ บผฟ.
  ในบริษัทย่อยและโครงการลงทุน
  ติดตามการดำเนินการของบริษัทย่อยและโครงการลงทุนใหม่โดยมีรายงานเปรียบเทียบผลการดำเนินงานกับเป้าหมายต่อฝ่ายบริหารและคณะกรรมการชุดย่อยทราบเป็นประจำเพื่อให้ทันต่อการปรับปรุงแก้ไข

ความเสี่ยงของประเทศที่ บผฟ. ไปลงทุน

  นอกจากการลงทุนในประเทศไทยแล้ว บผฟ. ได้ลงทุนในบริษัทผลิตไฟฟ้าที่ประเทศฟิลิปปินส์
  และที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว
  ซึ่งในการตัดสินใจลงทุนในแต่ละโครงการในแต่ละประเทศ บผฟ.
  รวบรวมข้อมูลและนำเสนอสภาพเศรษฐกิจมหภาค
  สภาวะอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องให้คณะกรรมการบริษัทได้รับทราบสภาพความเสี่ยงของแต่ละตลาด
  รวมทั้งได้กำหนดให้ความเสี่ยงของประเทศที่ไปลงทุนเป็นปัจจัยประกอบการกำหนดผลตอบแทนจากการลงทุน
  ซึ่ง บผฟ. ได้กำหนดให้มีการติดตามข้อมูลการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์ในประเทศที่ บผฟ.
  ไปลงทุนทั้งข้อมูลทางการเมือง เศรษฐกิจ
  และรายงานความก้าวหน้าของการลงทุนให้คณะกรรมการบริษัททราบอย่างสม่ำเสมอ

ความเสี่ยงด้านการเงิน

ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

  บผฟ. มีนโยบายป้องกันความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนต่อโครงการลงทุนต่างๆ
  โดยพยายามบริหารให้ค่าใช้จ่ายของการพัฒนาและก่อสร้างโครงการ
  เป็นเงินสกุลเดียวกับเงินทุนที่ได้รับให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้ รวมทั้งให้รายได้และค่าใช้จ่าย
  (รวมภาระชำระหนี้) มีความสอดคล้องกันในด้านอัตราแลกเปลี่ยนในช่วงที่เดินเครื่องแล้ว
  แม้ว่าจะไม่สามารถป้องกันความเสี่ยงได้ทั้งหมด
  แต่ฝ่ายบริหารพยายามอย่างเต็มที่เพื่อป้องกันความเสี่ยงดังกล่าวให้สอดคล้องกับวิธีปฏิบัติสากล

  จากการเปลี่ยนแปลงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราเป็นระบบลอยตัวแบบจัดการ เมื่อวันที่ 2
  กรกฎาคม 2540
  กฟผ.ได้พิจารณาชดเชยผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราดังกล่าวโดยการปรับสูตรอัตราค่าพลังไฟฟ้าให้ครอบคลุมถึงผลกระทบของอัตราแลกเปลี่ยนที่เพิ่มขึ้นกับผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ
  (IPP) และ ผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (SPP) สำหรับ บฟร. และ บฟข.
  นั้นได้รับชดเชยผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงระบบการแลกเปลี่ยนเงินตราที่เกินกว่า 28
  บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ

  ในกรณีของ โครงการน้ำเทิน 2 และ โครงการแก่งคอย 2
  นั้นมีการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนที่ต่างไปจากที่ใช้กับ IPP และ SPP ข้างต้น
  กล่าวคือ ในสัญญาซื้อขายกระแสไฟฟ้ากับ กฟผ. สำหรับโครงการน้ำเทิน 2
  ได้กำหนดโครงสร้างของรายรับว่า ครึ่งหนึ่งของค่าพลังไฟฟ้ารับเป็นเงินดอลลาร์สหรัฐฯ และ
  อีกครึ่งหนึ่งรับเป็นเงินบาท โดยไม่มีการปรับผลกระทบจากอัตราแลกเปลี่ยนแต่อย่างใด
  และสำหรับโครงการแก่งคอย 2 กำหนดให้ครึ่งหนึ่งของค่าพลังไฟฟ้าเป็นเงินดอลลาร์สหรัฐฯ
  ได้รับการปรับผลกระทบจากอัตราแลกเปลี่ยนในส่วนแตกต่างจาก 40 บาทต่อดอลลาร์สหรัฐฯ

ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย

  กลุ่ม บผฟ. มีนโยบายป้องกันความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราดอกเบี้ย โดยจัดให้ดอกเบี้ยจ่าย
  มีความสอดคล้องกับโครงสร้างของรายรับตามสัญญาซื้อขายกระแสไฟฟ้าให้มากที่สุดเท่าที่ทำได้
  ในกรณีที่ทำเช่นนี้ไม่ได้
  จะจัดหาเครื่องมือทางการเงินที่มีในตลาดเพื่อปิดความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยให้อยู่ในเกณฑ์ที่ยอม
  รับได้

  กลุ่ม บผฟ.
  ได้ดำเนินการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของสัญญาเงินกู้จากอัตราดอกเบี้ยลอยตัวเป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่เป็นส่วนใหญ่
  เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราดอกเบี้ย นอกจากนั้น บฟข.
  ได้เปลี่ยนสัญญาเงินกู้สกุลเงินดอลลาร์สหรัฐฯ จำนวนหนึ่งจากอัตราดอกเบี้ยลอยตัว
  เป็นเงินกู้สกุลบาทด้วยอัตราดอกเบี้ยคงที่

  สำหรับโครงการน้ำเทิน 2
  คาดว่าจะจัดให้มีการป้องกันความเสี่ยงบางส่วนของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้สกุลไทย และ
  เงินกู้สกุลเงินดอลลาร์สหรัฐฯ โดยการใช้เครื่องมือทางการเงินที่เหมาะสม และ
  สำหรับโครงการแก่งคอย 2 ในสัญญาซื้อขายกระแสไฟฟ้ากับ กฟผ.
  มีบทอนุญาตให้มีการปรับค่าไฟพร้อมจ่าย (Capacity Charge)
  หนึ่งครั้งเพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย

ความเสี่ยงจากภาระผูกพันและหนี้สินที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต

  บผฟ. มีนโยบายในการสำรองเงินไว้สำหรับภาระที่ บผฟ. ค้ำประกันหรือมีภาระผูกพัน
  ให้กับบริษัทย่อยและบริษัทในเครือ
  โดยในแต่ละปีฝ่ายบริหารจะพิจารณากำหนดจำนวนเงินสำรองตามความเหมาะสม
  ทั้งนี้การกันเงินสำรองดังกล่าวแยกจากบัญชีสำหรับการดำเนินงานปกติและระยะเวลาในการสำรองเงินสอดคล้องกับภาระผูกพัน
  รายละเอียดของภาระผูกพันของกลุ่ม บผฟ.
  แสดงไว้ในเรื่องรายการระหว่างกันกับบุคคลที่อาจมีความขัดแย้ง

ความเสี่ยงจากการปฏิบัติการ

ความเสี่ยงจากประสิทธิภาพในการผลิตกระแสไฟฟ้า

  กระบวนการผลิตกระแสไฟฟ้ามีปัจจัยหลายประการที่แสดงถึงประสิทธิภาพของโรงไฟฟ้า เช่น
  ค่าความพร้อมจ่าย (Equivalent Availability Factor : EAF) ค่าอัตราความร้อน
  (Heat Rate) ตามที่กำหนดในสัญญาซื้อขายกระแสไฟฟ้ากับ กฟผ. โดยโรงไฟฟ้าอาจถูก กฟผ.
  ปรับหากการผลิตกระแสไฟฟ้าไม่มีประสิทธิภาพ เช่น ระดับความพร้อมจ่ายต่ำกว่าที่กำหนดไว้
  ดังนั้นฝ่ายบริหารของโรงไฟฟ้าได้จัดให้มีระบบงานเพื่อให้มั่นใจในประสิทธิภาพทั้งในด้านการเดินเครื่อง
  การบำรุงรักษา และ อื่นๆ รวมทั้งการพัฒนาบุคลากร
  โดยจัดให้มีระบบการรายงานในเรื่องดังกล่าว
  เพื่อให้แน่ใจว่ามีข้อมูลที่สำคัญเพื่อประกอบการตัดสินใจอย่างเพียงพอ
  นอกจากนั้นบริษัทได้ติดตามและบันทึกข้อมูลการเดินเครื่องที่สำคัญและดูแลให้มีการบำรุงรักษาโรงไฟฟ้าตามกำหนด
  เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษา พนักงานเดินเครื่องและบำรุงรักษาของ บฟร. และ บฟข.
  ได้รับการฝึกอบรมทางเทคนิคอย่างดี และนำระบบบริหารคุณภาพ (ISO 9001: 2000)
  เข้าใช้งานเพื่อให้แน่ใจว่าจะสามารถเดินเครื่องโรงไฟฟ้าได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
  สำหรับ บฟร. และ บฟข.
  นั้นสามารถลดค่าใช้จ่ายการบำรุงรักษาโดยให้พนักงานที่เดินเครื่องเข้ามาทำงานในด้านการบำรุงรักษาด้วย
  โดยหมุนเวียนตามเวลาที่เหมาะสม อีกทั้ง บฟร. และ บฟข. จัดให้มีระบบบริหารคุณภาพ (ISO
  9001: 2000)
  ขึ้นมาเพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าคุณภาพการปฏิบัติงานในกระบวนการหลักจะดำเนินการอย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ

ความเสี่ยงจากสัญญาซื้อขายไฟฟ้าสำหรับผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก

  ตามสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระหว่างผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก (Small Power Producer – SPP) กับ
  กฟผ. มีเงื่อนไขกำหนดว่า SPP
  ต้องนำพลังงานความร้อนที่เหลือจากการผลิตไฟฟ้าไปใช้ในกระบวนการอุณหภาพ (Thermal
  Process) ทั้งนี้ โดยเฉลี่ยในแต่ละปี SPP
  ต้องมีสัดส่วนของพลังงานความร้อนที่จะนำไปใช้ในกระบวนการอุณหภาพต่อการผลิตพลังงานทั้งหมดไม่ต่ำกว่าร้อยละสิบ
  และ ผ่อนผันให้เป็นเวลา 3 ปีนับแต่วันเริ่มซื้อขายไฟฟ้า ซึ่งทำให้ SPP
  มีความจำเป็นต้องขายไอน้ำให้กับลูกค้าอุตสาหกรรมคิดเป็นพลังงานความร้อนไม่ต่ำกว่า 10%
  ของพลังงานที่ผลิตได้ทั้งหมด และหากไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขได้ SPP จะถูกปรับจาก กฟผ.

  สำหรับในปี 2547 SPP ในกลุ่ม บผฟ. ที่ครบกำหนดระยะเวลาผ่อนผันแล้ว
  และยังไม่สามารถหาลูกค้าไอน้ำได้ครบตามจำนวนที่กำหนดไว้ มีเพียงแห่งเดียว คือ
  โรงไฟฟ้าอมตะ-เอ็กโก เพาเวอร์ (เออีพี) ซึ่ง บผฟ. ถือหุ้นผ่าน บรพ. อยู่ร้อยละ 14.85
  โดย เออีพีกำลังเจรจากับ กฟผ. เพื่อขอยกเลิก หรือผ่อนผันเงื่อนไขดังกล่าว
  และได้เสนอเรื่องให้กระทรวงพลังงานเพื่อพิจารณาด้วย

ความเสี่ยงในด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และ สิ่งแวดล้อม

  กลุ่ม บผฟ. กำหนดนโยบายด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัยและสิ่งแวดล้อม
  โดยให้ถือปฏิบัติตามข้อกำหนด กฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง สำหรับการปฏิบัติงานนั้นจัดให้มี
  คู่มือการปฏิบัติงาน การฝึกอบรม การฝึกซ้อม การจัดทำแผนฉุกเฉิน การทดสอบแผนงาน
  เครื่องมือ และ ระบบเตือนภัย เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าหากเกิดเหตุการณ์ขึ้น
  จะมีการดำเนินการทุกอย่างตามขั้นตอน ซึ่งจะสามารถป้องกันความสูญเสียได้ อีกทั้ง
  การทำประกันภัยโรงไฟฟ้าที่ครอบคลุมในเรื่อง All Risks, Machinery Breakdown,
  Business Interruption และ Public Liability
  และเพื่อให้เกิดความมั่นใจต่อคุณภาพการปฏิบัติงาน บฟร. บฟข.
  จัดให้มีระบบจัดการด้านสิ่งแวดล้อม (ISO 14001) อีกทั้ง บฟข.
  จัดให้มีระบบมาตรฐานการจัดการด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และ สิ่งแวดล้อม (TIS
  18001 & OHSAS 18001) และ บฟร. อยู่ระหว่างการดำเนินการ
  เพื่อให้มั่นใจว่าการปฏิบัติงานมีความปลอดภัย และการดำเนินการด้านสิ่งแวดล้อมมีคุณภาพ

ความเสี่ยงในด้านสังคม และ ชุมชน

  ความเสี่ยงจากการที่สังคม ชุมชน
  และสิ่งแวดล้อมที่อยู่ใกล้เคียงโรงไฟฟ้าอาจได้รับผลจากกระบวนการผลิตไฟฟ้าซึ่งอาจส่งผลต่อคุณภาพชีวิตได้
  และโรงไฟฟ้าอาจถูกร้องเรียนจากผู้ได้รับความเสียหาย
  หรือในกรณีที่รุนแรงที่สุดคืออาจต้องหยุดการผลิต ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อรายได้ ดังนั้น
  เพื่อเป็นการป้องกันความเสี่ยงดังกล่าว บฟร. และ บฟข. ได้จัดให้มีระบบการจัดการคุณภาพ
  ระบบจัดการด้านสิ่งแวดล้อม เพื่อให้ความมั่นใจว่ากระบวนการผลิต การกำจัดของเสีย
  และการดำเนินงานด้านอื่นๆ มีประสิทธิภาพดี
  และมีการปฏิบัติได้มาตรฐานหรือสูงกว่ามาตรฐานอย่างสม่ำเสมอ ในขณะเดียวกันกลุ่ม บผฟ.
  ได้สื่อสารทำความเข้าใจให้การสนับสนุนช่วยเหลือ
  และเข้าไปมีส่วนร่วมกับกิจกรรมของชุมชนที่โรงไฟฟ้าของกลุ่ม บผฟ.
  ดำเนินการผลิตอยู่อย่างชัดเจน และต่อเนื่อง
  เพื่อให้ชุมชนทั้งที่อยู่ใกล้เคียงและห่างไกลได้รู้จักโรงไฟฟ้าและเข้าใจในกระบวนการผลิตกระแสไฟฟ้าและผลกระทบที่อาจมีต่อชุมชนใกล้เคียง