1. ปัจจัยความเสี่ยง

1.1 ความเสี่ยงเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงกฎหมายเพื่อการเปิดเสรีโทรคมนาคม

การเปลี่ยนแปลงกฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคม
เพื่อรองรับการเปิดเสรีโทรคมนาคมในปี 2549 ตามพันธะกรณีที่ประเทศไทยได้ตกลงไว้กับ WTO
ซึ่งรวมถึงการจัดตั้ง กทช.
และการแปรรูปการสื่อสารแห่งประเทศไทยที่กำลังจะแปรสภาพมาเป็นผู้ให้บริการเช่นเดียวกับภาคเอกชน
โดยเฉพาะการที่องค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยได้แปรสภาพมาเป็นบริษัท ทศท คอร์ปอเรชั่น
จำกัด (มหาชน) เมื่อเดือนสิงหาคม 2545 นั้น
คาดว่าจะส่งผลให้การแข่งขันในธุรกิจโทรคมนาคมทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นไปอีก
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการแข่งขันกับนักลงทุนต่างชาติซึ่งมีความพร้อมทั้งในด้านเงินทุน
เทคโนโลยีและบุคลากร
ผลพวงดังกล่าวจะทำให้ผู้ประกอบกิจการโทรคมนาคมในประเทศได้รับความกระทบกระเทือนโดยทั่วหน้า
ในส่วนของบริษัทนั้น
ถึงแม้ว่าธุรกิจที่ดำเนินการอยู่อาจจะสูญเสียส่วนแบ่งทางการตลาดไปบ้างบางส่วนในระยะยาวให้กับนักลงทุนต่างชาติซึ่งอาจจะเข้ามาลงทุนโดยตรงหรือเข้าร่วมทุนกับบริษัทสื่อสารในประเทศไทยที่เป็นคู่แข่งสำคัญของบริษัทก็ตาม
แต่ก็นับเป็นโอกาสอันดีของบริษัทฯในการที่จะดำเนินธุรกิจใหม่ๆเพิ่มขึ้น
เพื่อชดเชยรายได้ที่อาจจะสูญเสียไปดังกล่าว
ซึ่งบริษัทก็ได้ตระหนักถึงผลกระทบนี้และก็ได้เตรียมแผนการดำเนินธุรกิจไว้รองรับสถานการณ์ดังกล่าวแล้ว
โดยเน้นการสร้างธุรกิจใหม่เพื่อกระจายความเสี่ยงจากการแข่งขัน
เพิ่มความพอใจให้กับลูกค้ามากขึ้นทั้งในด้านสินค้าและบริการ
รวมทั้งยังเจรจาหาผู้ร่วมทุนต่างชาติเพื่อเพิ่มศักยภาพในการลงทุนอีกแนวทางหนึ่งด้วย

สำหรับการแปรสัญญาสัมปทานร่วมการงานกิจการโทรคมนาคมนั้น
รัฐบาลได้ดำเนินการตามข้อเสนอของกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารแล้ว
โดยการเก็บภาษีสรรพสามิตแทนค่าสัมปทานส่วนหนึ่ง ส่วนที่เหลือให้คู่สัญญาเจรจาตกลงกัน
ซึ่งการเก็บภาษีสรรพสามิตมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ปลายเดือนมกราคม 2546 เป็นต้นมา
การแปรสัญญาสัมปทานฯ นี้ได้ให้ความสำคัญกับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่และโทรศัพท์พื้นฐานเป็นสำคัญ
ในขณะที่การแปรสัญญาสัมปทานของบริษัทถูกจัดความสำคัญไว้ในลำดับหลัง
เนื่องจากมีผลต่อการแข่งขันน้อย การแปรสัญญาสัมปทานฯ จึงไม่มีผลกระทบต่อบริษัทฯ มากนัก
ในทางกลับกันการแปรสัญญาสัมปทานฯ นี้
ก็มีส่วนช่วยผ่อนปรนเงื่อนไขในการดำเนินธุรกิจของบริษัทย่อย และบริษัทร่วมของบริษัทฯ
ที่ได้รับสัมปทานด้วย จึงเป็นการเพิ่มโอกาสทางธุรกิจได้เช่นกัน

1.2 ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ

การที่ตุลาการศาลปกครองสูงสุดได้ยืนยันคำตัดสินตามศาลปกครองชั้นต้นโดยให้ยกเลิกกระบวนการสรรหาผู้มีสิทธิรับเลือกเป็น
กทช. ทั้ง 14 รายนั้น คาดว่าจะมีผลกระทบต่อธุรกิจของกลุ่มสื่อสารในปี 2546 อย่างแน่นอน
เพราะจะทำให้การจัดตั้ง กทช. ยืดเยื้อไปจนถึงประมาณปี 2548
ทุกหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนต่างหวังให้มีการจัดตั้ง กทช. โดยเร็ว
เพื่อที่จะได้ทราบรายละเอียด กฎและกติกาของกิจการโทรคมนาคมสำหรับใช้เป็นแนวปฏิบัติ
รวมทั้งรายละเอียดของการออกใบอนุญาตในอนาคต ดังนั้น ตราบใดที่ยังไม่ได้จัดตั้ง กทช.
การดำเนินงานของผู้ประกอบธุรกิจโทรคมนาคมก็จะไม่สามารถกำหนดทิศทางได้อย่างชัดเจน
และยังส่งผลให้นักลงทุนส่วนใหญ่ลังเลที่จะเข้ามาลงทุนอีกด้วย

สำหรับการแข่งขันที่รุนแรงในธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่ โทรศัพท์พื้นฐาน และอินเตอร์เนต ในช่วงปี
2545 นั้น คาดว่ายังคงมีต่อเนื่องไปในปี 2546
โดยจะมีการแข่งขันทั้งด้านการลดราคาและรูปแบบการให้บริการ
ซึ่งจะมีส่วนในการกำหนดเป้าหมายการดำเนินงานของบริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวกับบริการด้านอินเตอร์เนต
และบริษัทร่วมที่ประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับโทรศัพท์พื้นฐานเป็นอย่างสูงเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ และผู้ประกอบการธุรกิจด้านสื่อสารโทรคมนาคมรายอื่นๆ
ต่างก็หวังว่าการแข่งขันจะอยู่บนพื้นฐานที่เสมอภาคและเท่าเทียมกัน
ซึ่งขณะนี้ไอซีทีกำลังพยายามดำเนินการหาแนวทางโดยเฉพาะในเรื่องส่วนแบ่งรายได้
หรือค่าใช้จ่ายอื่นๆ ให้มีความเสมอภาค อาทิ
การคำนวณอัตราค่าเชื่อมโยงโครงข่ายและค่าเชื่อมวงจร
ความชัดเจนในเรื่องสิทธิการใช้เครือข่ายในส่วนที่เอกชนลงทุนสร้าง เป็นต้น นอกจากนั้น
คาดว่าในปี 2546 ไอซีทีคงมีกรอบหรือแนวทางในการแปรสัญญาร่วมการงานกิจการโทรคมนาคม
ส่วนที่นอกเหนือจากโทรศัพท์เคลื่อนที่และโทรศัพท์พื้นฐานให้เป็นรูปเป็นร่างมากขึ้น
ซึ่งหากเรื่องนี้มีความชัดเจนมากขึ้นเท่าไร
ก็ยิ่งเป็นผลดีกับธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมและภาพรวมเศรษฐกิจของประเทศ

 1.3 ความเสี่ยงจากการปรับโครงสร้างหนี้ของกลุ่มบริษัทจัสมินฯ

กรุณาดูรายละเอียดในหัวข้อ 12.2.5 เรื่องการปรับโครงสร้างหนี้ของกลุ่มบริษัทจัสมิน ในปี 2543
และบริษัทฯ และบริษัทย่อยแห่งหนึ่งได้ขอฟื้นฟูกิจการต่อศาลล้มละลายกลางในปี 2545

 1.4 ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน 

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 บริษัทฯ
และบริษัทย่อยมีหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศสุทธิไม่ได้รับการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน
ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
| สกุลเงิน       | ง          |             | งบการเงินเฉ |             |
|              | บการเงินรวม |             | พาะของบริษัท |             |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|              | สกุลเงิน     | เทียบเ       | สกุลเงิน     | เทียบเ       |
|              |            | ท่าเป็นเงินบาท |            | ท่าเป็นเงินบาท |
|              | ต่างประเทศ  |             | ต่างประเทศ  |             |
|              |            | (ล้านบาท)    |            | (ล้านบาท)    |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|   เหร        | 215        | 9,310.34    |   77       | 3,334.40    |
| ียญสหรัฐอเมริกา | ล้านเหรียญ   |             |   ล้านเหรียญ |             |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|   เยน        | 4,684      | 1,696.09    |   8,804    | 3,187.95    |
|              | ล้านเยน     |             |   ล้านเยน   |             |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|   ฟรังก์ฝรั่งเศส | 2 ล้านฟรังก์  | 90.21       |   1        | 45.10       |
|              |            |             |   ล้านฟรังก์  |             |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|   รวม        |            | 11,096.64   |            | 6,567.45    |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|   สินทรัพย์รวม  |            | 15,636.34   |            | 11,386.29   |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+
|   %          |            | 70.97       |            | 57.68       |
|              |            |             |            |             |
|  ต่อสินทรัพย์รวม |            |             |            |             |
+--------------+------------+-------------+------------+-------------+

บริษัทไม่มีรายได้ที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
เว้นแต่เงินที่ได้รับจากการขายเงินลงทุนและเงินปันผลจากการลงทุนในต่างประเทศ
ทำให้บริษัทอาจได้รับผลกระทบจากความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
ในกรณีที่ค่าเงินบาทอ่อนค่าลงหรือแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับเงินสกุลต่างๆ
โดยจะส่งผลกระทบต่อกำไรหรือขาดทุนของบริษัทและบริษัทย่อยตามสัดส่วน อย่างไรก็ตาม
บริษัทมีหนี้สินที่ไม่ได้ป้องกันความเสี่ยงเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศหลายสกุล
จึงเป็นลักษณะของระบบตะกร้าเงินซึ่งเป็นการกระจายความเสี่ยงอย่างหนึ่ง
ทำให้บริษัทสามารถลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้ ณ ระดับหนึ่งแต่ไม่มากนัก นอกจากนี้
บริษัทยังมีมาตราการในการบริหารความเสี่ยงในระยะสั้น
โดยบริษัทจะซื้ออัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้าในส่วนของหนี้สินที่ครบกำหนดชำระภายใน 6 เดือนไว้

 1.5 ปัญหาด้านบุคลากร

บริษัทดำเนินธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม ซึ่งรวมถึงการออกแบบ จำหน่าย ติดตั้ง ซ่อมบำรุง
และให้คำปรึกษาเกี่ยวกับระบบและอุปกรณ์สื่อสารโทรคมนาคม ดังนั้น
จึงจำเป็นต้องมีบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญและมีความชำนาญเฉพาะด้านอย่างเพียงพอ
เพื่อรองรับปริมาณงานของกลุ่มบริษัทและการขยายตัวอย่างรวดเร็วของระบบเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคม
แต่เนื่องจากบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ในตลาดแรงงานของวิชาชีพดังกล่าวมีจำนวนจำกัด
รวมทั้งยังมีพฤติกรรมการทำงานที่เปลี่ยนงานบ่อย
เพราะมีการดึงตัวบุคลากรระหว่างผู้ประกอบการด้วยกัน โดยเฉพาะคู่แข่งสำคัญ
จึงทำให้บริษัทได้รับผลกระทบในด้านการให้บริการและความคล่องตัวของการดำเนินงานหากบุคลากรลาออก
อย่างไรก็ตาม บริษัทได้เตรียมมาตรการป้องกันไว้หลายมาตรการ เช่น
การปรับเลื่อนตำแหน่งและค่าตอบแทนเป็นกรณีพิเศษระหว่างปีสำหรับพนักงานที่มีคุณสมบัติและผลการทำงานดีเด่น
การปรับเปลี่ยนเวียนงาน การสร้างโอกาสในการพัฒนาศักยภาพของพนักงาน
และการออกใบสำคัญแสดงสิทธิให้แก่กรรมการและพนักงานเพื่อสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน
เป็นต้น

1.6 ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

จากการที่ผู้ผลิตอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีในต่างประเทศได้มีความพยายามที่จะพัฒนา
หรือสร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์ใหม่ๆ ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดอยู่ตลอดเวลา
การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีจึงเป็นสิ่งที่ทำให้บริษัทซึ่งดำเนินธุรกิจไอทีที่เกียวข้องกับเทคโนโลยีโดยตรงไม่สามารถควบคุมได้
เนื่องจากผู้ประกอบการธุรกิจโทรคมนาคมในประเทศไทยเป็นผู้ตามทางเทคโนโลยีและใช้อุปกรณ์จากต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่
ดังนั้น เมื่อกลุ่มผู้ผลิตมีการพัฒนาอุปกรณ์รุ่นใหม่ๆ
ก็อาจจะหยุดการพัฒนาหรือยกเลิกการผลิตอุปกรณ์รุ่นเก่า
ส่งผลให้บริษัทและคู่แข่งได้รับผลกระทบโดยตรง นอกจากนี้
หากคู่แข่งรายสำคัญมีการพัฒนาบริการใหม่ๆ ขึ้นมา
บริษัทจะสามารถดำเนินการให้มีความสามารถทัดเทียมและแข่งขันได้ก็ต้องอาศัยการลงทุนจัดหาอุปกรณ์รุ่นใหม่ๆ
รวมทั้งต้องเร่งพัฒนาบุคลากรเพื่อรองรับกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไป แต่มีข้อน่าสังเกตว่า
ยังมีปัจจัยที่ช่วยทำให้ผลกระทบต่างๆ ไม่รุนแรงมาก เช่น
การที่ประเทศไทยเป็นผู้ตามทางเทคโนโลยี
ทำให้ไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงตามประเทศผู้ผลิตในทันที
เนื่องจากตลาดมีการรับรู้ทางเทคโนโลยีช้า
และบริษัทคู่แข่งส่วนใหญ่ก็ไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีตามอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งการยกเลิกการผลิตอุปกรณ์รุ่นเก่าก็ไม่ได้เกิดทันทีทันใด ฉะนั้น
เมื่ออุปกรณ์รุ่นใหม่ออกสู่ตลาดแล้ว ก็ยังมีเวลาอีกมากพอสมควรที่จะสามารถจำหน่ายสินค้าหรือบริการ
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการของตลาดเป็นสำคัญ อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้เตรียมการรองรับความเสี่ยงไว้แล้ว โดยเฉพาะในด้านการจัดซื้อจัดหาอุปกรณ์
เพราะการจัดซื้อของบริษัทมักจะมีเงื่อนไขในการกำหนดระยะเวลาที่เหมาะสม
ซึ่งผู้ผลิตจะต้องผลิตอุปกรณ์รองรับความต้องการของบริษัท
รวมทั้งบริษัทได้มีการติดตามการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี
และวิเคราะห์ข้อดีข้อเสียของการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ตลอดเวลา
ในขณะเดียวกันบริษัทได้มีการพัฒนาความสามารถของบุคลากรให้ก้าวทันเทคโนโลยีอยู่เสมอ
ซึ่งทำให้บริษัทมีความพร้อมในการรับความเสี่ยงดังกล่าว

1.7 ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับบริษัทร่วม

บริษัท จัสมิน อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (มหาชน) เป็นบริษัทแม่และเป็นบริษัทร่วมลงทุน
ในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม ทำให้ต้องแบกรับภาระร่วมเมื่อธุรกิจประสบกับปัญหาการขาดทุน
หรือได้รับผลประโยชน์เมื่อมีกำไร โดยในปี 2545 มีบริษัทย่อยจำนวน 11 บริษัท
และบริษัทร่วมจำนวน 4 บริษัท
ซึ่งบริษัทเหล่านี้เป็นบริษัทสื่อสารโทรคมนาคมหรือเป็นบริษัทที่ดำเนินการในธุรกิจและบริการที่เกี่ยวเนื่องกัน
เมื่อพิจารณาในภาพรวมปรากฏว่า ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับบริษัทร่วมก็อาจเกิดขึ้นได้
แต่คงจะไม่รุนแรงนัก
เนื่องจากบริษัทมีนโยบายกระจายความเสี่ยงในการลงทุนโดยการลงทุนในธุรกิจที่หลากหลาย
นอกจากนี้แล้ว บริษัทยังเน้นการร่วมลงทุนในลักษณะที่บริษัทจะต้องมีส่วนร่วมในการบริหาร
เพื่อกำหนดทิศทางและวางนโยบายในการดำเนินงาน
จึงทำให้รับทราบถึงสถานการณ์ความเคลื่อนไหวของกิจการ
ทั้งยังสามารถปรับตัวและปรับเปลี่ยนกลยุทธ์
ตลอดจนถึงวิธีการส่งเสริมการขยายตลาดให้สอดคล้องกับกระแสธุรกิจ

1.8 ความเสี่ยงที่เกิดจากการเข้าไปลงทุนในธุรกิจใหม่

การเข้าไปลงทุนในธุรกิจใหม่เป็นโอกาสสำคัญอย่างหนึ่งที่จะช่วยสร้างรายได้ให้กับบริษัท
ขณะเดียวกันก็มีความเสี่ยงในระดับหนึ่งหากผลประกอบการออกมาในเชิงลบ
แต่หากว่าบริษัทไม่ให้ความสำคัญก็เท่ากับปล่อยโอกาสให้กับบริษัทอื่นฉกฉวยไป ด้วยเหตุนี้
บริษัทจึงได้จัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาทำหน้าที่ติดตามสถานะและทิศทางการแปรเปลี่ยนของตลาด
โดยได้ดำเนินการจัดเก็บข้อมูลการตลาดมาอย่างต่อเนื่อง
พร้อมทั้งนำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์และประเมินผลโดยอาศัยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์เป็นเกณฑ์ในการพยากรณ์
และยังได้ศึกษาพฤติกรรมของธุรกิจในลักษณะเดียวกันที่ดำเนินกิจการอยู่ในต่างประเทศมาใช้ในการประเมินผลด้วย
เท่ากับเป็นการตรวจสอบความเชื่อมั่นถึงสองชั้น
แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือบริษัทได้ใช้ศักยภาพของเทคโนโลยีและบุคลากรที่มีอยู่
ซึ่งเป็นจุดแข็งของบริษัทเข้าไปเสริมในธุรกิจใหม่
เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการให้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น