1. ปัจจัยความเสี่ยง

ในปี 2548
เศรษฐกิจไทยมีอัตราการเจริญเติบโตของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศอยู่ในอัตราร้อยละ 4.5
ถึง 5.0
โดยมีการปรับลดลงเนื่องจากราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้นและการบริโภคภายในประเทศที่ลดลง
ในส่วนของการส่งออกยังคงได้รับผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงิน
อย่างไรก็ดีภาพรวมทั้งปีในภาคของการส่งออกยังอยู่ในเกณฑ์ที่ดีและยังสามารถชดเชยในส่วนของการบริโภคภายในประเทศที่น้อยลงได้อีกด้วย
ด้านการลงทุนของภาคเอกชนยังคงเคลื่อนไหวไม่มากนัก
ส่วนใหญ่ของผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศเติบโตจากภาคอุตสาหกรรม
ภาคเกษตรกรรมและภาคของการให้บริการซึ่งมีปริมาณนักท่องเที่ยวเพิ่มขึ้นภายหลังจากเหตุการณ์สึนามิ
สำหรับสภาวะเศรษฐกิจโลกทั่วไปยังคงให้ความสำคัญกับความผันผวนของราคาน้ำมันในตลาดโลกและเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศสหรัฐอเมริกา
โดยทุกๆ เหตุการณ์ไม่ว่าจะเป็นภัยธรรมชาติหรือผลจากสงครามและการก่อการร้าย
ส่งผลกระทบระยะยาวต่อความเชื่อมั่นและการใช้จ่ายของผู้บริโภค
นั่นหมายถึงผลที่ส่งถึงภาวะอัตราการเติบโตของเศรษฐกิจโดยรวมในประเทศ

 1.1 ความเสี่ยงในเชิงธุรกิจ 

1) การเปิดเสรีทางการค้า และการแข่งขัน

  ธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่

  โทรศัพท์เคลื่อนที่ได้มีการแข่งขันอย่างเสรีตั้งแต่กลางปี 2545
  แม้ว่าจำนวนผู้ใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่จะมีอัตราการเติบโตที่ลดลง
  แต่ตลาดสำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่ใช้เพื่อการทดแทนกลับขยายตัวเพิ่มขึ้นและมีการแข่งขันมากขึ้น
  เนื่องจากผู้ใช้โทรศัพท์มีความต้องการที่จะเปลี่ยนโทรศัพท์เครื่องใหม่มากขึ้น
  ซึ่งเป็นผลจากความแตกต่างของความสามารถในการใช้งานของโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่มีมากขึ้น
  เสมือนว่ามูลค่าของเงินเพิ่มสูงขึ้น
  ธุรกิจการค้าปลีกของทางบริษัทที่เน้นการจำหน่ายเครื่องโทรศัพท์เคลื่อนที่และอุปกรณ์เสริมสำหรับตลาดลูกค้าระดับล่างได้รับความกดดันในเรื่องอัตรากำไรจากการดำเนินงาน
  ซึ่งเป็นผลมาจากการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น
  บริษัทจึงได้เปลี่ยนเป้าหมายมาเน้นการจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ในตลาดลูกค้าระดับกลาง
  และระดับบน ซึ่งมีการแข่งขันน้อยกว่า และมีกำไรค่อนข้างคงที่ นอกจากนั้นบริษัทยังได้
  เพิ่มสินค้าโดยออกจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ภายใต้ยี่ห้อ I-Mobile ซึ่งได้กำไรสูงกว่ายี่ห้อเดิมๆ
  ที่ติดตลาดอยู่ก่อนแล้ว รวมทั้งได้เพิ่มช่องทางการแข่งขันด้วยการเปิดแฟรนไชส์
  สำหรับร้านจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่
  และการสร้างความแตกต่างให้กับโทรศัพท์เคลื่อนที่ของบริษัททุกรุ่น โดยการนำ content ใหม่ๆ
  มาผนวกเข้ากับการให้บริการ รวมถึงการจัดการอย่างเหมาะสมในเรื่องสินค้าคงคลัง และ
  การดูแลเรื่องการสั่งซื้อโทรศัพท์ในจำนวนที่เหมาะสม
  เพื่อลดความเสี่ยงจากการบริโภคภายในประเทศที่ลดลงทางบริษัทจึงได้ทำการขยายตลาดของธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่ออกไปในระดับต่างประเทศ
  เช่น ประเทศมาเลเซีย ประเทศบังคลาเทศ ประเทศกัมพูชา และประเทศอื่นๆ ต่อไป

  ธุรกิจการให้บริการอินเตอร์เน็ต ISP&Broadbrand

  ธุรกิจอินเตอร์เน็ต ISP & Broadbrand
  ภายใต้การควบคุมดูแลของคณะกรรมการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.)

  ให้ส่วนของการจัดสรรลิขสิทธิ์ในแก่ผู้ประกอบการเดิมและรายใหม่ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อโครงสร้างการแข่งขันของตลาด
  โดยเฉพาะในส่วนข้อกำหนดสำหรับการเข้าตลาดของผู้ประกอบการรายใหม่ๆ
  ซึ่งเป็นที่น่าสนใจเป็นอย่างมาก
  ทั้งนี้ทางบริษัทมีการปรับกลยุทธ์โดยมุ่งเน้นไปที่กลุ่มลูกค้าบริษัทซึ่งหลีกเลี่ยงการแข่งขันทางด้านราคา
  โดยรูปแบบในการนำเสนอให้กับลูกค้าในกลุ่มจะมีลักษณะมุ่งเน้นเฉพาะกลุ่มซึ่งมีความแตกต่างจากลูกค้ากลุ่มอื่นๆ

  ผลกระทบจากนโยบายของคณะกรรมการโทรคมนาคมแห่งชาติ(กทช.)

  ทางกลุ่มธุรกิจบริษัท สามารถคอร์ปอเรชั่น จำกัด(มหาชน)
  ได้ให้ความสนใจและตระหนักถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นทันทีภายหลังจากมีการเปิดเสรีให้แก่ผู้ประกอบการธุรกิจ
  ISP & Broadband
  โดยผลกระทบที่เห็นได้อย่างชัดเจนคือผู้ประกอบการที่เพิ่มขึ้นซึ่งส่งผลต่อการแข่งขันทั้งในด้านของการเสนอให้บริการที่มากขึ้นและราคาที่ต่ำลง
  ทางบริษัทเองได้ตระหนักในส่วนนี้และมีการปรับกลยุทธ์มุ่งเน้นไปที่กลุ่มลูกค้าส่วนอื่นและยังได้เพิ่มเติมในส่วนของการหาพันธมิตรใหม่ในการประกอบธุรกิจต่อไป

2)  ความเสี่ยงในเชิงเทคโนโลยี

  บริษัทได้ลงทุนผ่านบริษัทย่อยในธุรกิจให้บริการอินเตอร์เน็ต (Internet Service Provider)
  และให้บริการสื่อสาร ข้อมูลภาพและเสียงผ่านดาวเทียม (VSAT)
  จึงต้องเผชิญกับเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่มากด้วยประสิทธิภาพ รวดเร็ว และน่าเชื่อถือ
  ที่ออกมาอย่างต่อเนื่อง และที่สำคัญในราคาที่ถูกลง
  การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีส่งผลให้อายุการใช้งานของสินค้าสั้นลง
  และค่าบริการถูกลง บริษัทตระหนักดีถึงการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
  และได้พยายามที่จะใช้โครงสร้าง และเครือข่ายของระบบที่มีอยู่แล้วให้เกิดประโยชน์สูงสุด
  เพื่อสร้างแหล่งรายได้ใหม่ๆ พร้อมทั้งเพิ่มความระมัดระวังในการลงทุนสำหรับเทคโนโลยีใหม่ๆ

  การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของรูปแบบการใช้งานของโทรศัพท์เคลื่อนที่รวมทั้งความต้องการของผู้บริโภค
  ทำให้อายุการใช้งานเฉลี่ยของโทรศัพท์เคลื่อนที่บางรุ่นลดลงจาก 6 เดือน ในปี 2545
  เหลือเพียง 3 เดือน อย่างไรก็ตามอายุการใช้งานเฉลี่ยสำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่โดยทั่วๆ
  ไปจะยังอยู่ระหว่าง 4 - 5 เดือน เทียบกับปีที่ผ่านมาที่มีอายุการใช้งานเฉลี่ยโดยรวมที่ 6 - 8
  เดือน ซึ่งเป็นผลกระทบจากการวางตลาดของโทรศัพท์เคลื่อนที่รุ่นใหม่ๆ ในปี 2548
  ซึ่งมียอดเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 18 สำหรับตลาดโดยรวม เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา
  เพื่อลดความเสี่ยงต่อการตกรุ่นของสินค้า
  บริษัทได้ทำงานอย่างใกล้ชิดกับผู้ผลิตและผู้จัดจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ต่างๆ
  โดยการจัดซื้อโทรศัพท์เคลื่อนที่จำนวนมากและเหมาะสมเพื่อให้ได้ราคาที่ต่ำ
  ในขณะเดียวกันได้ร่วมกับผู้จัดจำหน่ายและแฟรนไชน์ทำการส่งเสริมการขายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจำหน่ายสินค้า

  ในส่วนของตลาด Content ก็เช่นเดียวกัน อายุการใช้งานโดยเฉลี่ยของ Content
  จะสั้นลงเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลจากความต้องการของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป
  เนื่องจากความหลากหลายของ Content ในตลาดที่มีมากกว่าปีที่ผ่านมา
  เพื่อรองรับความต้องการของตลาดที่เปลี่ยนไป
  บริษัทได้ลงทุนเพื่อการพัฒนาขีดความสามารถของผู้ผลิต Content
  โดยการจัดอบรมและสัมมนาให้กับผู้ผลิต Content ดังกล่าว
  ขณะเดียวกันก็ได้ขยายโปรแกรมการผลิต Content โดยได้เซ็นสัญญากับผู้ผลิต Content
  รายอื่นๆ เพื่อให้มีข้อมูลที่หลากหลายมากขึ้น รวมทั้งได้มีการว่าจ้างผลิต Content
  อย่างไรก็ตามบริษัทได้ทำการพัฒนาการผลิต Content ของบริษัทเองด้วย ซึ่งการผลิต Content
  ของบริษัท คิดเป็นยอดขายถึงร้อยละ 50 ต่อปีของยอดขาย Content ทั้งหมด
  นอกจากนั้นปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ บริษัทได้ลงทุนในระบบการจัดการและจัดส่งข้อมูล
  เพื่อให้มั่นใจว่าการส่งข้อมูลต่างๆ ให้กับลูกค้าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
  ลดความผิดพลาดของการเก็บเงินรวมทั้งป้องกันการนำข้อมูลไปใช้อย่างไม่ถูกต้อง

3.  ความเสี่ยงที่เกิดจากการดำเนินงานในต่างประเทศ

  ปัจจุบันบริษัทได้ดำเนินธุรกิจให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในประเทศกัมพูชา
  ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญปัจจัยหนึ่งในประเทศกัมพูชา ก็คือ เสถียรภาพทางการเมืองของประเทศ
  อย่างไรก็ดี หลายปีที่ผ่านมาความมีเสถียรภาพทางการเมืองในประเทศ
  ได้เป็นปัจจัยหลักในการส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศกัมพูชาโดยรวมมาตลอด
  บริษัทและคณะผู้บริหารได้ทำความคุ้นเคยกับ สังคม เศรษฐกิจ การเมือง
  และสภาพแวดล้อมทางธุรกิจของประเทศกัมพูชา พร้อมทั้งได้ตระหนักถึงความเสี่ยงต่างๆ
  และได้เตรียมมาตรการรองรับอยู่ตลอดเวลาเพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อการดำเนินงานของบริษัท

  ในปี 2544 บริษัท ได้รับสัมปทานจากสำนักงานการบินพลเรือนของประเทศกัมพูชา
  ในการดำเนินการติดตั้ง และให้บริการเกี่ยวกับการควบคุมการจราจรทางอากาศ (Air
  Traffic Control Services) เป็นเวลาทั้งหมด 22 ปี โดยอาศัยความชำนาญของ
  บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด และเปิดให้บริการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา
  รายได้ของบริษัทนี้มาจากจำนวนเที่ยวบินของการบินขึ้นและลงสำหรับการบินภายในประเทศและระหว่างประเทศ
  รวมทั้งการบินผ่านน่านฟ้าประเทศกัมพูชาของสายการบินระหว่างประเทศ
  ความไม่แน่นอนในการใช้การจราจรทางอากาศของทั่วโลก
  จะมีผลกระทบโดยตรงต่อผลประกอบการของบริษัท
  อย่างไรก็ตามบริษัทยังไม่เคยประสบปัญหาจากความเสี่ยงดังกล่าวตั้งแต่เริ่มเปิดดำเนินการ ในปี
  2545 เป็นต้นมา

บริษัท ไอ-โมบาย อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด

  บริษัท สามารถ ไอ-โมบาย จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยแห่งหนึ่ง
  ได้ร่วมเป็นพันธมิตรกับบริษัท ทีเอ็ม อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (TMI) จัดตั้งบริษัท ไอ-โมบาย
  อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด ขึ้น โดยเปิดดำเนินการทั้งในประเทศมาเลเซีย ประเทศกัมพูชา
  และประเทศศรีลังกา เพื่อเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับบริการของบริษัทย่อยของ TMI
  ในประเทศเหล่านั้น ซึ่ง TMI เป็นผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่
  เพื่อให้ลูกค้าที่ใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบอื่นหันมาใช้ระบบของ TMI โดยการซื้อเครื่องในราคาถูก
  หรือไม่มีค่าใช้จ่ายเป็นต้น นอกจากนั้นยังสามารถให้บริการด้าน Contents ต่างๆ กับลูกค้าของ
  TMI อีกด้วย ถือเป็นการสร้างรายได้ให้กับบริษัทไอ-โมบาย อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด
  ขณะเดียวกันบริษัทก็ต้องเผชิญกับระบบเศรษฐกิจ
  และนโยบายด้านการจัดการความเสี่ยงของประเทศเหล่านั้น
  รวมทั้งการเมืองและความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจของประเทศทั้งสาม อย่างไรก็ตาม
  บริษัทได้เฝ้าระวังและดูแลอย่างใกล้ชิด

1.2 ความเสี่ยงทางการเงิน

  1) ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

  จากงบการเงินรวมของบริษัท ประมาณร้อยละ 7.2 ของรายได้รวมเป็นเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐ
  ในขณะที่ร้อยละ 32.3 ของหนี้สินระยะยาว เมื่อเดือนธันวาคม 2548
  เป็นหนี้สินในรูปเงินตราต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐ
  โดยหนี้สินดังกล่าวเกิดจากการขยายธุรกิจในประเทศกัมพูชา
  ซึ่งรายได้ของธุรกิจดังกล่าวอยู่ในรูปสกุลดอลลาร์สหรัฐเช่นเดียวกัน
  โดยสัดส่วนระหว่างรายได้ในสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐต่อหนี้สินระยะยาวเท่ากับร้อยละ 57.9
  ของรายได้รวม สำหรับธุรกิจบางอย่างที่มีต้นทุนสัมพันธ์กับเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐและเงินยูโร เช่น
  การจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ การผลิตเสาอากาศโทรทัศน์
  รวมทั้งการติดตั้งระบบสื่อสารโทรคมนาคมต่างๆ เป็นต้น
  การอ่อนตัวของค่าเงินบาทจะส่งผลต่อต้นทุนสินค้าและบริการในรูปเงินบาทของธุรกิจดังกล่าว
  แต่อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาบริษัทได้คำนึงถึงความผันผวนของเงินสกุลเหล่านั้นและได้มีการวางนโยบายทางการเงินอย่างรอบคอบเพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
  โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับสัญญาซื้อขายระยะยาวกับผู้ขายสินค้าหรือบริการ
  บริษัทจะทำสัญญาเป็นเงินสกุลบาทเพื่อลดความเสี่ยงดังกล่าว
  สำหรับเงินกู้ระยะยาวของบริษัทย่อยที่มีรายได้เป็นเงินสกุลดอลล่าร์สหรัฐ
  ยอดหนี้คงค้างในบริษัทเหล่านั้นก็เป็นเงินตราต่างประเทศเช่นกันและมีเพียงจำนวนเล็กน้อย
  บริษัทจึงเห็นว่าความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนในส่วนนี้จึงแทบจะไม่มีก็ว่าได้

2)  ความเสี่ยงจากหนี้สินและสภาพคล่องของบริษัทและบริษัทย่อยต่างๆ

  หนี้สินหลักของบริษัทและบริษัทย่อย มีทั้งหนี้สินระยะยาวและระยะสั้น
  โดยหนี้สินระยะสั้นประกอบด้วยเจ้าหนี้ทางการค้ากับผู้ผลิตสินค้า
  หรือบริษัทย่อยในรูปของเครดิตเทอม ซึ่งเป็นที่ตกลงกันแล้ว
  และบริษัทไม่ถือว่าเป็นความเสี่ยงที่สำคัญ หนี้สินระยะยาวในปัจจุบันคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 13.4
  ของหนี้สินทั้งหมดของบริษัท
  เนื่องจากระยะเวลาการชำระคืนเงินกู้ที่ขึ้นอยู่กับความสามารถในการสร้างรายได้ของบริษัทย่อยแต่ละบริษัท
  จึงมีการสอดส่องดูแลฐานะทางการเงินของบริษัทย่อย และกำหนดการชำระคืนเงินกู้อย่างใกล้ชิด
  เพื่อปฏิบัติให้เป็นไปตามภาระผูกพันที่มีอยู่

  นอกจากนั้นการประมูลโครงการต่างๆ ของภาครัฐ
  ซึ่งต้องมีการค้ำประกันการประกวดราคาตามมูลค่าของแต่ละโครงการ
  บริษัทได้สร้างความสัมพันธ์กับธนาคารและสถาบันการเงินต่างๆ
  เพื่อรองรับการค้ำประกันการประกวดราคาดังกล่าว โดยไม่ส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของบริษัท

ปัจจุบันบริษัทสามารถชำระเงินกู้ตามเงื่อนไขที่เจ้าหนี้กำหนด
สำหรับบริษัทย่อยในกลุ่มซึ่งได้จัดหาแหล่งเงินกู้จากสถาบันการเงินต่างๆ เพื่อรองรับโครงการใหม่ๆ
ที่เกิดขึ้น ก็สามารถชำระเงินตามเงื่อนไขที่ตกลงกับเจ้าหนี้ทุกประการ
รายละเอียดการชำระคืนเงินกู้ได้แสดงไว้ในหมายเหตุประกอบงบการเงินของบริษัท หมายเหตุที่ 15

3)  ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย

  ความเสี่ยงที่เกิดจากการผันผวนของอัตราดอกเบี้ยในตลาดในแง่ลบ
  ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานและกระแสเงินสดของบริษัท ซึ่งความเสี่ยงนี้เกิดขึ้น
  และส่งผลต่อสภาพหนี้ของบริษัทกับเจ้าหนี้ปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยเงินบาท
  และดอลลาร์สหรัฐ ที่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้านั้น
  จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อความสามารถในการชำระคืนหนี้ของบริษัท
  ในปัจจุบันหนี้ระยะยาวที่อยู่ในรูปเงินบาทนั้น บริษัทมีภาระดอกเบี้ยต่อปีที่อัตรากู้ยืมลูกหนี้ชั้นดี
  (MLR) ในขณะที่หนี้สกุลดอลลาร์สหรัฐ ที่อัตราดอกเบี้ย LIBOR บวกส่วนเพิ่ม (margin)
  บริษัทได้คอยติดตามความเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ยในตลาดอย่างใกล้ชิดโดยเฉพาะอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น
  เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยที่ตกลงกันเป็นอัตราลอยตัวทั้งหมด โดยบริษัทจะใช้เครื่องมือทางการเงิน
  เช่น ตราสารอนุพันธ์ประเภทต่างๆ เพื่อช่วยในการจำกัดความเสี่ยงดังกล่าว

4)  ความเสี่ยงจากหนี้สงสัยจะสูญ

  บริษัทมีความเสี่ยงจากความสามารถในการชำระหนี้จากลูกหนี้การค้าประเภทต่างๆ โดย ณ วันที่
  31 ธันวาคม 2548 บริษัทมีลูกหนี้การค้าทั้งสิ้น 2,251 ล้านบาท โดย 275 ล้านบาท
  เป็นลูกหนี้ที่ค้างชำระนานกว่า 12 เดือน ซึ่งประกอบด้วยหนี้ค้างชำระในบริษัทย่อยของกลุ่มบริษัท
  อย่างไรก็ตามบริษัทได้มีการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้แล้วเป็นจำนวนทั้งสิ้น 267 ล้านบาท
  โดยบริษัทได้กำหนดนโยบายในการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของลูกค้าเหล่านั้น
  เพื่อลดความเสี่ยงของจำนวนหนี้สงสัยจะสูญให้น้อยลง นอกจากนั้น
  บริษัทยังได้พยายามตามเก็บหนี้คงค้างให้ได้มากที่สุด