1. ปัจจัยความเสี่ยง

ประเทศไทยได้กำหนดอัตราการเติบโตทางเศรษฐกิจสำหรับปี 2547 ในอัตราร้อยละ 5.5 ถึง 5.8
โดยการส่งออกมีอัตราการเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่อง การบริโภคภายในประเทศที่เพิ่มขึ้น
รวมทั้งการใช้จ่ายจากภาครัฐ ถือเป็นส่วนสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจในปี 2547
ซึ่งอัตราการเจริญเติบโตได้เป็นไปตามเป้าหมาย แม้ว่าจะได้รับผลกระทบจากไข้หวัดนก
ในไตรมาสแรก ผลกระทบจากราคาน้ำมันที่เพิ่มสูงขึ้นในไตรมาสที่สอง
และการปรับขึ้นของอัตราดอกเบี้ยในไตรมาสที่ 4
รวมถึงการอ่อนตัวอย่างต่อเนื่องของค่าเงินเหรียญสหรัฐ
ซึ่งส่งผลกระทบอย่างมากต่อธุรกิจส่งออกของประเทศในช่วงครึ่งปีหลัง อย่างไรก็ตาม
การขยายตัวอย่างมากของภาคการให้บริการและภาคอุตสาหกรรม รวมถึงการบริโภคภายในประเทศ
มีส่วนสนับสนุนให้อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นไปตามเป้าหมาย
การเปลี่ยนแปลงของสภาวะเศรษฐกิจโลก ที่เป็นผลมาจากสงคราม หรือ การก่อการร้ายใดๆ
จะส่งผลต่อความมั่นใจและการใช้จ่ายของผู้บริโภคในระยะยาว
รวมถึงการขยายตัวทางด้านเศรษฐกิจของประเทศ ตลอดจนการเจริญเติบโตของภาคธุรกิจด้วย

1.1 ความเสี่ยงในเชิงธุรกิจ 

1) การเปิดเสรีทางการค้า และการแข่งขัน

  โทรศัพท์เคลื่อนที่ได้มีการแข่งขันอย่างเสรีตั้งแต่กลางปี 2545
  แม้ว่าจำนวนผู้ใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่จะมีอัตราการเจริญเติบโตที่ลดลง
  แต่ตลาดสำหรับโทรศัพท์ที่ใช้เพื่อการทดแทนกลับขยายตัวเพิ่มขึ้นและมีการแข่งขันมากขึ้นเนื่องจากผู้ใช้โทรศัพท์มีความต้องการที่จะเปลี่ยนโทรศัพท์เครื่องใหม่มากขึ้น
  ซึ่งเป็นผลจากความแตกต่างของความสามารถในการใช้งานของโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่มีมากขึ้น
  เสมือนว่ามูลค่าของเงินเพิ่มสูงขึ้น
  ธุรกิจการค้าปลีกของทางบริษัทที่เน้นการจำหน่ายเครื่องโทรศัพท์เคลื่อนที่และอุปกรณ์เสริมสำหรับตลาดลูกค้าระดับล่างได้รับความกดดันในเรื่องอัตรากำไรจากการดำเนินงาน
  ซึ่งเป็นผลมาจากการแข่งขันที่เพิ่มขึ้น
  บริษัทจึงได้เปลี่ยนเป้าหมายมาเน้นการจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ ในตลาดลูกค้าระดับกลาง
  และระดับบน ซึ่งมีการแข่งขันน้อยกว่า และมีกำไรค่อนข้างคงที่ นอกจากนั้นบริษัทยังได้
  เพิ่มสินค้าโดยออกจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ภายใต้ยี่ห้อ I-Mobile ซึ่งได้กำไรสูงกว่ายี่ห้อเดิมๆ
  ที่ติดตลาดอยู่ก่อนแล้ว รวมทั้งได้แข่งขันกับตนเองในการเปิดแฟรนไชส์
  สำหรับร้านจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่
  และการสร้างความแตกต่างให้กับโทรศัพท์เคลื่อนที่ของบริษัททุกรุ่น โดยการนำ content ใหม่ๆ
  มาผนวกเข้ากับการให้บริการ รวมถึงการจัดการอย่างเหมาะสมในเรื่องสินค้าคงคลัง และ
  การดูแลเรื่องการสั่งซื้อโทรศัพท์ในจำนวนที่เหมาะสม

2)  ความเสี่ยงในเชิงเทคโนโลยี

  บริษัทได้ลงทุนผ่านบริษัทย่อยในธุรกิจให้บริการอินเตอร์เน็ต (Internet Service Provider)
  และให้บริการสื่อสาร ข้อมูลภาพและเสียงผ่านดาวเทียม (VSAT)
  จึงต้องเผชิญกับเทคโนโลยีใหม่ๆ ที่มากด้วยประสิทธิภาพ รวดเร็ว และน่าเชื่อถือ
  ที่ออกมาอย่างต่อเนื่อง และที่สำคัญในราคาที่ถูกลง
  การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยีส่งผลให้อายุการใช้งานของสินค้าสั้นลง
  และค่าบริการถูกลง บริษัทตระหนักดีถึงการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
  และได้พยายามที่จะใช้โครงสร้าง และเครือข่ายของระบบที่มีอยู่แล้วให้เกิดประโยชน์สูงสุด
  เพื่อสร้างแหล่งรายได้ใหม่ๆ พร้อมทั้งเพิ่มความระมัดระวังในการลงทุนสำหรับเทคโนโลยีใหม่ๆ

  การเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของรูปแบบการใช้งานของโทรศัพท์เคลื่อนที่รวมทั้งความต้องการของผู้บริโภค
  ทำให้อายุการใช้งานเฉลี่ยของโทรศัพท์เคลื่อนที่บางรุ่นลดลงจาก 6 เดือน ในปี 2545
  เหลือเพียง 3 เดือน อย่างไรก็ตามอายุการใช้งานเฉลี่ยสำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่โดยทั่วๆ
  ไปจะยังอยู่ระหว่าง 4 - 5 เดือน เทียบกับปีที่ผ่านมาที่มีอายุการใช้งานเฉลี่ยโดยรวมที่ 6 - 8
  เดือน ซึ่งเป็นผลกระทบจากการวางตลาดของโทรศัพท์เคลื่อนที่รุ่นใหม่ๆ ในปี 2547
  ซึ่งมียอดเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 20 สำหรับตลาดโดยรวม เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา
  เพื่อลดความเสี่ยงต่อการตกรุ่นของสินค้า
  บริษัทได้ทำงานอย่างใกล้ชิดกับผู้ผลิตและผู้จัดจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ต่างๆ
  โดยการจัดซื้อโทรศัพท์เคลื่อนที่จำนวนมากและเหมาะสมเพื่อให้ได้ราคาที่ต่ำ
  ในขณะเดียวกันได้ร่วมกับผู้จัดจำหน่ายและแฟรนไชน์ทำการส่งเสริมการขายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการจำหน่ายสินค้า

  ในส่วนของตลาด Content ก็เช่นเดียวกัน อายุการใช้งานโดยเฉลี่ยของ Content
  จะสั้นลงเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผลจากความต้องการของผู้บริโภคที่เปลี่ยนไป
  เนื่องจากความหลากหลายของ Content ในตลาดที่มีมากกว่าปีที่ผ่านมา
  เพื่อรองรับความต้องการของตลาดที่เปลี่ยนไป
  บริษัทได้ลงทุนเพื่อการพัฒนาขีดความสามารถของผู้ผลิต Content
  โดยการจัดอบรมและสัมมนาให้กับผู้ผลิต Content ดังกล่าว
  ขณะเดียวกันก็ได้ขยายโปรแกรมการผลิต Content โดยได้เซ็นสัญญากับผู้ผลิต Content
  รายอื่นๆ เพื่อให้มีข้อมูลที่หลากหลายมากขึ้น รวมทั้งได้มีการว่าจ้างผลิต Content
  อย่างไรก็ตามบริษัทได้ทำการพัฒนาการผลิต Content ของบริษัทเองด้วย ซึ่งการผลิต Content
  ของบริษัท คิดเป็นยอดขายถึงร้อยละ 50 ต่อปีของยอดขาย Content ทั้งหมด
  นอกจากนั้นปัจจัยที่สำคัญอีกประการหนึ่งคือ บริษัทได้ลงทุนในระบบการจัดการและจัดส่งข้อมูล
  เพื่อให้มั่นใจว่าการส่งข้อมูลต่างๆ ให้กับลูกค้าเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ
  ลดความผิดพลาดของการเก็บเงินรวมทั้งป้องกันการนำข้อมูลไปใช้อย่างไม่ถูกต้อง

3)  ความเสี่ยงที่เกิดจากการดำเนินงานในต่างประเทศ

  ปัจจุบันบริษัทได้ดำเนินธุรกิจให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ในประเทศกัมพูชา
  ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญปัจจัยหนึ่งในประเทศกัมพูชา ก็คือ เสถียรภาพทางการเมืองของประเทศ
  อย่างไรก็ดี หลายปีที่ผ่านมาความมีเสถียรภาพทางการเมืองในประเทศ
  ได้เป็นปัจจัยหลักในการส่งเสริมและพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศกัมพูชาโดยรวมมาตลอด
  บริษัทและคณะผู้บริหารได้ทำความคุ้นเคยกับ สังคม เศรษฐกิจ การเมือง
  และสภาพแวดล้อมทางธุรกิจของประเทศกัมพูชา พร้อมทั้งได้ตระหนักถึงความเสี่ยงต่างๆ
  และได้เตรียมมาตรการรองรับอยู่ตลอดเวลาเพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นต่อการดำเนินงานของบริษัท

  ในปี 2544 บริษัท ได้รับสัมปทานจากสำนักงานการบินพลเรือนของประเทศกัมพูชา
  ในการดำเนินการติดตั้ง และให้บริการเกี่ยวกับการควบคุมการจราจรทางอากาศ (Air
  Traffic Control Services) เป็นเวลาทั้งหมด 22 ปี โดยอาศัยความชำนาญของ
  บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด และเปิดให้บริการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 เป็นต้นมา
  รายได้ของบริษัทนี้มาจากจำนวนเที่ยวบินของการบินขึ้นและลงสำหรับการบินภายในประเทศและระหว่างประเทศ
  รวมทั้งการบินผ่านน่านฟ้าประเทศกัมพูชาของสายการบินระหว่างประเทศ
  ความไม่แน่นอนในการใช้การจราจรทางอากาศของทั่วโลก
  จะมีผลกระทบโดยตรงต่อผลประกอบการของบริษัท
  อย่างไรก็ตามบริษัทยังไม่เคยประสบปัญหาจากความเสี่ยงดังกล่าวตั้งแต่เริ่มเปิดดำเนินการ ในปี
  2545 เป็นต้นมา

บริษัท ไอ-โมบาย อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด

  บริษัท สามารถ ไอ-โมบาย จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยแห่งหนึ่ง ได้ร่วมทุนกับ บริษัท
  ทีเอ็ม อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (TMI) จัดตั้งบริษัท ไอ-โมบาย อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด ขึ้น
  โดยเปิดดำเนินการทั้งในประเทศมาเลเซีย ประเทศกัมพูชา และประเทศศรีลังกา
  เพื่อเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับบริการของบริษัทย่อยของ TMI ในประเทศเหล่านั้น ซึ่ง TMI
  เป็นผู้ให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ เพื่อให้ลูกค้าที่ใช้โทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบอื่นหันมาใช้ระบบของ
  TMI โดยการซื้อเครื่องในราคาถูก หรือไม่มีค่าใช้จ่ายเป็นต้น
  นอกจากนั้นยังสามารถให้บริการด้าน Contents ต่างๆ กับลูกค้าของ TMI อีกด้วย
  ถือเป็นการสร้างรายได้ให้กับบริษัท ไอ-โมบาย อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด
  ขณะเดียวกันบริษัทก็ต้องเผชิญกับระบบเศรษฐกิจ
  และนโยบายด้านการจัดการความเสี่ยงของประเทศเหล่านั้น
  รวมทั้งการเมืองและความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจของประเทศทั้งสาม อย่างไรก็ตาม
  บริษัทได้เฝ้าระวังและคอยสอดส่องดูแลอย่างใกล้ชิด

1.2 ความเสี่ยงทางการเงิน

  1) ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

  จากงบการเงินรวมของบริษัท ประมาณร้อยละ 8.3 ของรายได้รวมเป็นเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐ
  ในขณะที่ร้อยละ 24.9 ของหนี้สินระยะยาว เมื่อเดือนธันวาคม 2547
  เป็นหนี้สินในรูปเงินตราต่างประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐ
  โดยหนี้สินดังกล่าวเกิดจากการขยายธุรกิจในประเทศกัมพูชา
  ซึ่งรายได้ของธุรกิจดังกล่าวอยู่ในรูปสกุลดอลลาร์สหรัฐเช่นเดียวกัน
  สำหรับธุรกิจบางอย่างที่มีต้นทุนสัมพันธ์กับเงินสกุลดอลลาร์สหรัฐและเงินยูโร เช่น
  การจำหน่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ การผลิตเสาอากาศโทรทัศน์
  รวมทั้งการติดตั้งระบบสื่อสารโทรคมนาคมต่างๆ เป็นต้น
  การอ่อนตัวของค่าเงินบาทจะส่งผลต่อต้นทุนสินค้าและบริการในรูปเงินบาทของธุรกิจดังกล่าว
  แต่อย่างไรก็ตามที่ผ่านมาบริษัทได้คำนึงถึงความผันผวนของเงินสกุลเหล่านั้นและได้มีการวางนโยบายทางการเงินอย่างรอบคอบเพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
  โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับสัญญาซื้อขายระยะยาวกับผู้ขายสินค้าหรือบริการ
  บริษัทจะทำสัญญาเป็นเงินสกุลบาทเพื่อลดความเสี่ยงดังกล่าว
  สำหรับเงินกู้ระยะยาวของบริษัทย่อยที่มีรายได้เป็นเงินสกุลดอลล่าร์สหรัฐ
  ยอดหนี้คงค้างในบริษัทเหล่านั้นก็เป็นเงินตราต่างประเทศเช่นกันและมีเพียงจำนวนเล็กน้อย
  บริษัทจึงเห็นว่าความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนในส่วนนี้จึงแทบจะไม่มีก็ว่าได้

2)  ความเสี่ยงจากหนี้สินและสภาพคล่องของบริษัทและบริษัทย่อยต่างๆ

  หนี้สินหลักของบริษัทและบริษัทย่อย มีทั้งหนี้สินระยะยาวและระยะสั้น
  โดยหนี้สินระยะสั้นประกอบด้วยเจ้าหนี้ทางการค้ากับผู้ผลิตสินค้า
  หรือบริษัทย่อยในรูปของเครดิตเทอม ซึ่งเป็นที่ตกลงกันแล้ว
  และบริษัทไม่ถือว่าเป็นความเสี่ยงที่สำคัญ หนี้สินระยะยาวในปัจจุบันคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 12
  ของหนี้สินทั้งหมดของบริษัท
  เนื่องจากระยะเวลาการชำระคืนเงินกู้ที่ขึ้นอยู่กับความสามารถในการสร้างรายได้ของบริษัทย่อยแต่ละบริษัท
  จึงมีการสอดส่องดูแลฐานะทางการเงินของบริษัทย่อย และกำหนดการชำระคืนเงินกู้อย่างใกล้ชิด
  เพื่อปฏิบัติให้เป็นไปตามภาระผูกพันที่มีอยู่

  นอกจากนั้นการประมูลโครงการต่างๆ ของภาครัฐ
  ซึ่งต้องมีการค้ำประกันการประกวดราคาตามมูลค่าของแต่ละโครงการ
  บริษัทได้สร้างความสันพันธ์กับธนาคารและสถาบันการเงินต่างๆ
  เพื่อรองรับการค้ำประกันการประกวดราคาดังกล่าว โดยไม่ส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของบริษัท

  ปัจจุบันบริษัทสามารถชำระเงินกู้ตามเงื่อนไขที่เจ้าหนี้กำหนด
  สำหรับบริษัทย่อยในกลุ่มซึ่งได้จัดหาแหล่งเงินกู้จากสถาบันการเงินต่างๆ
  เพื่อรองรับโครงการใหม่ๆ ที่เกิดขึ้น ก็สามารถชำระเงินตามเงื่อนไขที่ตกลงกับเจ้าหนี้ทุกประการ
  รายละเอียดการชำระคืนเงินกู้ได้แสดงไว้ในหมายเหตุประกอบงบการเงินของบริษัท หมายเหตุที่
  16

3)  ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย

  ความเสี่ยงที่เกิดจากการผันผวนของอัตราดอกเบี้ยในตลาดในแง่ลบ
  ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานและกระแสเงินสดของบริษัท ซึ่งความเสี่ยงนี้เกิดขึ้น
  และส่งผลต่อสภาพหนี้ของบริษัทกับเจ้าหนี้ปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยเงินบาท
  และดอลลาร์สหรัฐ ที่ไม่สามารถคาดการณ์ได้ล่วงหน้านั้น
  จะก่อให้เกิดผลกระทบต่อความสามารถในการชำระคืนหนี้ของบริษัท
  ในปัจจุบันหนี้ระยะยาวที่อยู่ในรูปเงินบาทนั้น บริษัทมีภาระดอกเบี้ยต่อปีที่อัตรากู้ยืมลูกหนี้ชั้นดี
  (MLR) ในขณะที่หนี้สกุลดอลลาร์สหรัฐ ที่อัตราดอกเบี้ย LIBOR บวกส่วนเพิ่ม (margin)
  บริษัทได้คอยติดตามความเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ยในตลาดอย่างใกล้ชิดโดยเฉพาะอัตราดอกเบี้ยระยะสั้น
  เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยที่ตกลงกันเป็นอัตราลอยตัวทั้งหมด โดยบริษัทจะใช้เครื่องมือทางการเงิน
  เช่นตราสารอนุพันธ์ประเภทต่างๆ เพื่อช่วยในการจำกัดความเสี่ยงดังกล่าว

4)  ความเสี่ยงจากหนี้สงสัยจะสูญ

บริษัทมีความเสี่ยงจากความสามารถในการชำระหนี้จากลูกหนี้การค้าประเภทต่างๆ โดย ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2547 บริษัทมีลูกหนี้การค้าทั้งสิ้น 1,805.9 ล้านบาท โดย 241.6
ล้านบาทเป็นลูกหนี้ที่ค้างชำระนานกว่า 12 เดือน
ซึ่งประกอบด้วยหนี้ค้างชำระในบริษัทย่อยของกลุ่มบริษัท
อย่างไรก็ตามบริษัทได้มีการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้แล้วเป็นจำนวนทั้งสิ้น 262.6 ล้านบาท
โดยบริษัทได้กำหนดนโยบายในการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของลูกค้าเหล่านั้น
เพื่อลดความเสี่ยงของจำนวนหนี้สงสัยจะสูญให้น้อยลง นอกจากนั้น
บริษัทยังได้พยายามตามเก็บหนี้คงค้างให้ได้มากที่สุด