2. ปัจจัยความเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมของ ปตท.สผ.
แบ่งเป็นสองประเภท คือปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายใน และปัจจัยภายนอก ได้แก่

1.1 ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายใน

1.1.1 ความเสี่ยงในการลงทุนในโครงการใหม่

ปตท.สผ. มีนโยบายขยายการลงทุนทั้งในประเทศและต่างประเทศ
โดยพิจารณาโครงการที่มีศักยภาพและสอดคล้องกับแผนกลยุทธ์ในการเพิ่มปริมาณการผลิตและปริมาณสำรองปิโตรเลียม
เพื่อรองรับการขยายตัวของความต้องการพลังงาน
จึงมุ่งเน้นการลงทุนในพื้นที่ที่มีศักยภาพทางปิโตรเลียมสูง
ซึ่งจะส่งผลให้บริษัทสามารถเติบโตได้อย่างมั่นคงในระยะยาว
ปตท.สผ.มีการทบทวนกลยุทธ์ในการขยายการลงทุน
โดยพิจารณาจากศักยภาพของแหล่งปิโตรเลียมและโอกาสการลงทุนในประเทศเป้าหมาย
เทคโนโลยีในการผลิตปิโตรเลียม รวมถึงโอกาสการขยายการลงทุนกับ Strategic Partner
และได้มีการปรับแผนกลยุทธ์โดยการเร่งขยายการลงทุนในพื้นที่เป้าหมายหลักที่มีความสำคัญในเชิงกลยุทธ์
ทั้งในด้านการสำรวจและการเข้าซื้อหรือควบรวมกิจการ โดยเน้นขยายฐานการลงทุนแบบ Growth
Platform หรือการขยายการลงทุน จากประเทศที่ ปตท.สผ. มีความได้เปรียบ
เนื่องจากมีฐานการลงทุนอยู่ในประเทศนั้นแล้ว สามารถประสานประโยชน์กับโครงการที่มีอยู่
และมีศักยภาพในการเติบโตสูง อย่างไรก็ตามการลงทุนใหม่ ๆ อาจมีความเสี่ยงเกิดขึ้น ดังนั้น
ในการลงทุนแต่ละครั้งจึงมีแนวทางในการป้องกันความเสี่ยง โดยพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงต่าง ๆ
ทั้งทางด้านศักยภาพของแหล่งปิโตรเลียม การได้มาซึ่งแหล่งปิโตรเลียมและปริมาณสำรองเพิ่มเติม
การดำเนินการ ความสามารถของผู้ดำเนินการ
เงื่อนไขและความชัดเจนของการแบ่งผลประโยชน์และการปฏิบัติตามข้อสัญญา
ความมั่นคงทางด้านการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเงิน
สภาพทางภูมิศาสตร์ รวมถึงลักษณะและขนาดของโครงการ
เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาในการคัดเลือกโครงการ
รวมทั้งได้มีการการหามาตรการป้องกันและบริหารความเสี่ยงที่กล่าวมาแล้วข้างต้นล่วงหน้า
และชดเชยความเสี่ยงเหล่านี้ไว้ในกระบวนการวิเคราะห์ผลตอบแทนจากการลงทุน
กระบวนการที่ใช้พิจารณาการลงทุนคือกระบวนการการกลั่นกรองการลงทุนที่มีการพิจารณาโอกาสและความเสี่ยงอย่างละเอียดโดย
ปตท.สผ.มีระบบการพิจารณาการลงทุนในโครงการใหม่อย่างรอบคอบ
โดยคณะกรรมการกลั่นกรองโอกาสการลงทุนเบื้องต้น (Early Opportunity Review
Committee)
เพื่อให้การดำเนินงานด้านการขยายการลงทุนเป็นไปตามทิศทางและแนวนโยบายการลงทุนตามแผนของบริษัท
โดยมีการวิเคราะห์ปัจจัยทางด้านต่าง ๆ
เพื่อให้เกิดความเหมาะสมต่อการลงทุนในประเภทธุรกิจและเทคโนโลยีทั้งที่เป็น Conventional
และ Unconventional โดยการลงทุนในโครงการใหม่ทุกโครงการตลอดจนการร่วมทุน Farm-in
และ Farm-out
จะต้องผ่านการอนุมัติจากคณะกรรมการกลั่นกรองโอกาสการลงทุนเบื้องต้นและคณะกรรมการผู้บริหารระดับสูง
(Management Committee)
ก่อนเข้าขออนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงแล้วจึงเข้าพิจารณาในคณะกรรมการบริษัทเพื่ออนุมัติในลำดับขั้นสุดท้าย

1.1.2 ความเสี่ยงในการสำรวจ

การสำรวจเพื่อหาแหล่งปิโตรเลียมใหม่ๆ
มีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
ซึ่งเป็นธุรกิจที่มีโอกาสให้ผลตอบแทนค่อนข้างสูง แต่ก็เป็นธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงด้วยเช่นกัน
เนื่องด้วยข้อจำกัดทางเทคโนโลยีของอุตสาหกรรมในปัจจุบัน
การศึกษาเพื่อเข้าใจในลักษณะธรณีวิทยาปิโตรเลียมแม้ว่าจะใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยแล้ว
แต่ไม่สามารถที่จะมั่นใจอย่างเต็มที่ได้ กล่าวคือยังคงมีความไม่แน่นอนทางด้านธรณีวิทยาอยู่
อย่างไรก็ตามการมีข้อมูลเชิงเทคนิคได้แก่ผลการวิเคราะห์ทางธรณีฟิสิกส์และธรณีวิทยา
และผลการศึกษาทางวิศวกรรมที่มีคุณภาพที่เหมาะสมอย่างเพียงพอทำให้มีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับแหล่งกักเก็บปิโตรเลียมมากขึ้นทำให้สามารถลดความไม่แน่นอนและความเสี่ยงของการสำรวจลงมาอยู่ในระดับที่ยอมรับได้

ปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงที่สำคัญเกี่ยวกับการสำรวจปิโตรเลียม ซึ่งต้องเน้นการศึกษาและวิเคราะห์
เพื่อทำความเข้าใจในรายละเอียดก่อนพิจารณาลงทุนในโครงการสำรวจปิโตรเลียม ประกอบด้วย

1) การประเมินความเสี่ยงในการพบแหล่งปิโตรเลียม หรือโอกาสของการพบแหล่งปิโตรเลียม

2)
การประเมินขนาดแหล่งปิโตรเลียมหรือการประเมินปริมาณสำรองปิโตรเลียมที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย

3)
ค่าใช้จ่ายในการสำรวจพบแหล่งปิโตรเลียมได้แก่การขุดเจาะเพื่อการสำรวจที่อาจมีความไม่แน่นอนทางธรณีวิทยาทำให้อาจมีค่าใช้จ่ายสูงขึ้น

เพื่อลดความเสี่ยงทั้งสามประการให้สัมฤทธิ์ผลอย่างดี
บริษัทจึงให้ความสำคัญในการพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากรในสาขา Geosciences
จัดการบริหารและจัดการความรู้เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ในสาขานี้ และจัดการพัฒนาฐานข้อมูล E&P
ให้ใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น จัดเก็บ Best Practice และ Lessons Learned
ที่ได้จากการปฏิบัติงานในโครงการต่าง ๆ เพื่อให้พนักงานได้ศึกษา นำไปเป็นแนวทางปฏิบัติ
นอกจากนี้ยังได้จัดทำ Expert Directory เพื่อให้ทุกคนได้ทราบ

อีกทั้งเพื่อให้การสำรวจสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง ปตท.สผ.
มีระบบการป้องกันความเสี่ยงในการพิจารณาทางเทคนิคโดยใช้ระบบ Peer Review
ผ่านคณะทำงานกลั่นกรองการประเมินคุณภาพโครงการลงทุน New Venture
และโครงการสำรวจปิโตรเลียม (Quality Assurance Review Team – QART)
ซึ่งมีหน้าที่กลั่นกรองและประเมินคุณภาพโครงการสำรวจปิโตรเลียมที่ครอบคลุมประเด็นสำคัญทางเทคนิค
และความไม่แน่นอนทางด้านธรณีวิทยา
ให้เป็นไปตามมาตรฐานและสอดคล้องกับกระบวนการดำเนินงานของบริษัท นอกจากนั้น
ปตท.สผ.ได้มีการพิจารณาการวางแผนหลุมสำรวจอย่างรอบคอบในช่วงการวางแผนงานประจำปี
(Exploration Portfolio Review)
ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการใช้งบประมาณที่มีจำกัดให้เหมาะสมกับความเสี่ยงที่ยอมรับได้

1.1.3 ความเสี่ยงในการพัฒนาโครงการ

บริษัทมีความเสี่ยงภายใต้การพัฒนาโครงการที่เกิดขึ้นได้แก่
ความล่าช้าและค่าใช้จ่ายเกินวงเงินงบประมาณ
ดังนั้นจึงกำหนดแนวทางการป้องกันความเสี่ยงเพื่อให้สามารถดำเนินโครงการได้ตามคุณภาพงานที่ต้องการ
ภายในระยะเวลาและงบประมาณที่กำหนด ดังนี้

1) ด้านการบริหารโครงการ ให้ความสำคัญต่อการกำหนดนโยบาย การวางแผนโครงการ
และการออกแบบระบบวิศวกรรมที่เหมาะสม การบริหารสัญญาจัดซื้อจัดจ้าง
การติดตามงานและการบริหารควบคุมการก่อสร้าง
ทั้งนี้เพื่อให้มั่นใจว่าสามารถดำเนินโครงการได้ทันตามกำหนด
อีกทั้งพยายามจะลดต้นทุนเพื่อให้มั่นใจว่าได้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

2) ด้านบุคลากรและระบบงาน ให้ความสำคัญในการพัฒนาบุคลากรด้านการบริหารโครงการ
รวมถึงการเตรียมความพร้อมเพื่อรองรับการแข่งขันเพื่อให้ได้มาซึ่งบุคลากรและแรงงานที่มีฝีมือ
การนำระบบการบริหารจัดการองค์ความรู้มาใช้เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและประสบการณ์ในโครงการต่าง
ๆ พร้อมทั้งดำเนินการอย่างต่อเนื่องในการปรับปรุงวิธีการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามกระบวนการ
Project Realization Process หรือ PREP
ที่เป็นมาตรฐานเพื่อให้การพัฒนาโครงการเป็นไปตามขั้นตอนที่ถูกต้อง เหมาะสม โปร่งใส
และบรรลุเป้าหมายทั้งในด้านคุณภาพ งบประมาณ และเวลา
รวมถึงปรับปรุงกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างให้รวดเร็วและคล่องตัวขึ้น

3) ด้านสัญญา
เนื่องจากการพัฒนาโครงการนั้นจำเป็นต้องทำงานร่วมกับผู้รับเหมาจึงให้ความสำคัญแก่การร่างสัญญา
การเข้าผูกพัน และการบริหารสัญญาซึ่งอาจนำไปสู่การฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย
และความเสี่ยงจากการไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของสัญญาที่มีต่อกัน
ความเสี่ยงเหล่านี้สามารถควบคุมได้โดยเริ่มจากการเจรจา
ซึ่งต้องใช้ความรู้ความสามารถจากบุคลากรในหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง อาทิ
สัญญาก่อสร้างแท่นผลิตต้องประกอบด้วยฝ่ายวิศวกรรมการก่อสร้าง
เพื่อพิจารณารายละเอียดทางเทคนิค
ฝ่ายจัดหาที่ต้องตรวจสอบคุณสมบัติของผู้รับจ้างและเปรียบเทียบราคา
ฝ่ายการเงินและบัญชีดูแลด้านภาษีและการประกันภัย ฝ่ายกฎหมายดูแลรับผิดชอบด้านกฎหมาย
หน้าที่และความรับผิดระหว่างคู่สัญญา
นอกจากนี้การบริหารสัญญาที่รอบคอบช่วยลดความเสี่ยงและความเสียหายที่อาจเกิดจากความล่าช้าของงาน
ซึ่งจะกระทบต่อแผนการดำเนินงานและผลประกอบการของบริษัทโดยภาพรวม
และอาจส่งผลให้เกิดข้อพิพาทระหว่างคู่สัญญา
ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการบริหารสัญญาต้องทำความเข้าใจในเงื่อนไขและข้อกำหนดต่าง ๆ
ในสัญญาอย่างถ่องแท้ และปรึกษาฝ่ายกฎหมายอย่างใกล้ชิด

1.1.4 ความเสี่ยงในการผลิต

ความเสี่ยงทางด้านการผลิตอันมีสาเหตุมาจากอุปกรณ์และระบบการผลิต
หรือข้อผิดพลาดที่อาจเกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน
ที่ส่งผลให้การผลิตไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่เกิดจากการหยุดผลิต

ในการป้องกันความเสี่ยงทางด้านการผลิต บริษัทให้ความสำคัญตั้งแต่การออกแบบโครงสร้างฐานผลิต
ระบบการผลิต รวมถึงระบบควบคุมด้านการผลิตและระบบการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน โดยมีระบบ
Automatic Detection และ Emergency Shutdown System เพื่อป้องกันความสูญเสีย
ส่วนในด้านที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานนั้นได้จัดทำขั้นตอนการปฏิบัติงาน คู่มือปฏิบัติงาน
พร้อมทั้งโครงการฝึกอบรมให้เจ้าหน้าที่เข้าใจและปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้
บริษัทได้มีการพัฒนานำระบบปรับปรุงความเชื่อมั่นของอุปกรณ์การผลิตมาใช้ (Asset Reliability
& Integrity Management System, ARIMs) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ Operation
Excellence โดยโครงการ ARIMs
นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อลดการสูญเสียการผลิตอันเนื่องมาจากเสื่อมสภาพและยังพิจารณาเพิ่มประสิทธิภาพของอุปกรณ์อย่างสม่ำเสมอ
นอกจากนี้ยังเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการการบำรุงรักษาเชิงป้องกันและการตรวจสอบ
โดยมีเป้าหมายสำคัญปลายทางคือ ไม่มีการหยุดผลิตเนื่องจากความบกพร่องของอุปกรณ์ต่าง ๆ หรือ
Zero Unplanned shutdown

อีกทั้งเพื่อให้การบริหารจัดการด้านงานปฏิบัติการในภาพรวมเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
บริษัทได้มีการจัดตั้งคณะกรรมการพิจารณาความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ (Operational Risk
Committee) ซึ่งมีหน้าที่วิเคราะห์และประเมินความเสี่ยง
และผลกระทบต่อแผนการดำเนินงานโครงการ
รวมถึงเสนอแนะและให้ข้อคิดเห็นต่อแผนการดำเนินงาน เพื่อป้องกันและแก้ไขผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น
และติดตามประเมินความเสี่ยงให้สอดคล้องกับนโยบายการจัดการความเสี่ยงของบริษัท

1.1.5 ความเสี่ยงในด้านการตลาดและการจำหน่ายปิโตรเลียม

เนื่องจากผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ของบริษัทเป็นก๊าซธรรมชาติ ซึ่งต้องพึ่งพาตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
หากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไปจากที่คาดการณ์ไว้
อาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท
ดังนั้นจึงมีนโยบายขยายการลงทุนในโครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในต่างประเทศ
โดยเฉพาะแหล่งที่มีน้ำมัน เพื่อเพิ่มสัดส่วนปริมาณสำรองน้ำมัน เช่นการลงทุนในโครงการแคนาดา
ออยล์ แซนด์ เคเคดี ซึ่งถือเป็นการกระจายความเสี่ยง
แทนที่จะพึ่งพาผลิตภัณฑ์หลักจากก๊าซธรรมชาติเพียงอย่างเดียว
นอกจากนั้นปตท.สผ.ยังได้ศึกษาการพัฒนาแหล่งก๊าซขนาดเล็ก (Stranded Gas Field)
โดยนำเทคโนโลยี FLNG (Floating Liquefied Natural Gas Production)
ซึ่งเป็นการแปรสภาพก๊าซธรรมชาติให้กลายเป็นของเหลวบนเรือแล้วขนส่งทางเรือไปยังตลาด
ทำให้การพัฒนาแหล่งก๊าซธรรมชาติขนาดกลางและเล็กมีความคุ้มค่าในเชิงพาณิชย์มากยิ่งขึ้น
ซึ่งก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงสะอาดและยังมีปริมาณสำรองทั่วโลกอยู่เป็นจำนวนมาก
โดยสามารถเสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงานให้แก่ประเทศซึ่งสอดรับกับแผนการนำเข้า LNG ของ
ปตท. ในอนาคต

ในส่วนของการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในประเทศ ซึ่งมีลูกค้ารายใหญ่คือ ปตท. นั้น ปตท.สผ.
ได้ทำสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติกับ ปตท. เป็นสัญญาระยะยาว มีอายุสัญญาประมาณ 25 – 30 ปี
เพื่อป้องกันความเสี่ยงอันจะเกิดจากผู้ซื้อไม่รับซื้อก๊าซธรรมชาติ
ในสัญญาจึงระบุให้ผู้ซื้อรับก๊าซธรรมชาติตามปริมาณการซื้อขั้นต่ำต่อปีไว้
หากผู้ซื้อไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ตามที่ตกลงไว้ในสัญญา
จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่รับให้แก่ ปตท.สผ. ซึ่งเป็นการประกันรายได้ส่วนหนึ่ง

เพื่อตอบสนองต่อความต้องการพลังงานของประเทศที่เปลี่ยนแปลงตามสภาวะเศรษฐกิจ ปตท.สผ.
ได้ติดตามแนวโน้มเศรษฐกิจและความต้องการพลังงานอย่างต่อเนื่อง โดยได้ประสานงานกับ ปตท.
และหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องเพื่อร่วมกันวางแผนการจัดหาพลังงานและจัดทำแผนการพัฒนาโครงการแบบองค์รวม
เพื่อพัฒนาและเพิ่มปริมาณสำรองจากโครงการต่าง ๆ
ให้สอดคล้องกับความต้องการพลังงานของประเทศทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

1.1.6 ความเสี่ยงในด้านขีดความสามารถขององค์กร

บุคลากรและกระบวนการธุรกิจเป็นส่วนประกอบหลักในการกำหนดขีดความสามารถที่จะนำความสำเร็จมาสู่องค์กร
ความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นคือบริษัทไม่สามารถรักษาบุคลากรหลักให้ทำงานกับบริษัทต่อไปได้ ดังนั้น
ปตท.สผ. ได้เล็งเห็นว่าควรมีการเร่งพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากร
และเทคโนโลยีขององค์กร
เพื่อส่งเสริมและสนับสนุนให้การขยายกิจการประสบความสำเร็จและบรรลุเป้าหมายที่กำหนดไว้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ดังนี้

1)
เร่งพัฒนากลุ่มขีดความสามารถและเทคโนโลยีที่สำคัญเพื่อรองรับงานที่มีผลกระทบต่อเป้าหมายการเจริญเติบโตตามแผนยุทธศาสตร์
ซึ่งประกอบด้วย

-   ขีดความสามารถและเทคโนโลยีด้านการสำรวจ (Exploration)

-   ขีดความสามารถและเทคโนโลยีด้านการปฏิบัติงานในทะเลลึก (Deep Water)

-   ขีดความสามารถและเทคโนโลยีด้านการพัฒนาและผลิตน้ำมัน Oil Sand และน้ำมันหนัก (
    Heavy Oil ) และ

-   ขีดความสามารถและเทคโนโลยีด้านการควบรวมและซื้อกิจการ (M & A)

2) จัดทำแผนวิเคราะห์อัตรากำลัง สรรหาและพัฒนาบุคลากร เพื่อให้ได้คนตรงตามคุณลักษณะ
และเร่งพัฒนาขีดความสามารถของพนักงานตามระดับงาน โดยการนำ Competency Management
System มาใช้ในการพัฒนาพนักงานในสายวิชาชีพต่างๆ อย่างเป็นรูปธรรม
พร้อมทั้งได้มีการใช้ระบบการพัฒนาวิชาชีพพนักงานในสายเทคนิค Technical Career Ladder
(TCL) ซึ่งช่วยพัฒนาบุคลากรให้สามารถเติบโตในสายอาชีพเทคนิคเทียบเท่าระดับบริหาร และระบบ
Accelerated Development Program (ADP)
ในการพัฒนาพนักงานให้มีความพร้อมและสามารถปฏิบัติงานและตัดสินใจเองได้เร็วขึ้น
รวมถึงจัดทำแผน Talent Management เพื่อพัฒนากลุ่มพนักงานที่มีศักยภาพสูง
เพื่อให้มีความพร้อมที่จะไปรับผิดชอบงานในระดับที่สูงขึ้น
และจัดทำแผนสรรหาและพัฒนาบุคลากรที่เหมาะสมในการดำรงตำแหน่งระดับผู้บริหารและเทียบเท่า
เพื่อทดแทนผู้บริหารที่เกษียณอายุหรือการเพิ่มตำแหน่งบริหารที่เกิดจากการเติบโตขององค์กร
ตลอดจนการคัดสรร Technical Partner เพื่อการศึกษาเรียนรู้ และเสริมจุดแข็ง
เป็นพันธมิตรทางธุรกิจสำหรับความต้องการความรู้เฉพาะด้านเป็นพิเศษ

1.1.7 ความเสี่ยงในด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม

เนื่องจากบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) และบริษัทในเครือ
ดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม ฃึ่งมีปัจจัยเสี่ยงที่หลากหลาย
รวมถึงความเสี่ยงในด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม (Safety,
Security, Health, and Environment - SSHE)
ฃึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงที่มาจากทั้งปัจจัยภายในและภายนอกและความเสียหายอาจมีความรุนแรงมากน้อยต่างกันไป

ปตท.สผ. ตระหนักถึงปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ในการดำเนินงานของบริษัทฯ
จึงได้มีการกำหนดนโยบายด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม อย่างชัดเจน
และมีการปรับปรุงผลการดำเนินงานด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม
(SSHE) อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมั่นคง และมีประสิทธิภาพ โดยในปี
2554 ได้มีการริเริ่มโครงการปฏิรูปความปลอดภัยแบบก้าวกระโดด (Step Change in SSHE)
ขึ้น
โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อก้าวไปสู่การเป็นองค์กรซึ่งปราศจากการบาดเจ็บจนถึงขั้นหยุดงานภายในปี
พ.ศ.2556 (LTI-Free organization by 2013) และยังเป็นการเสริมสร้างศักยภาพให้
ปตท.สผ.เป็นองค์กรสำรวจและผลิตปิโตรเลียมระดับประเทศที่น่าเชื่อถือ ปลอดภัย
และเติบโตอย่างยั่งยืน โดยเน้นการพัฒนาอย่างต่อเนื่องในด้าน SSHE Management System
เพื่อจัดทำและปรับปรุงขั้นตอนการปฏิบัติงานให้ทันต่อเหตุการณ์อยู่เสมอ
รวมทั้งการเสริมสร้างวัฒนธรรมความปลอดภัยฯ (SSHE Culture)
ผ่านเจตนารมณ์ของผู้บริหารและการมีส่วนร่วมของบุคคลากร และ การตรวจสอบด้านความปลอดภัยฯ
(SSHE Assurance)
เพื่อตรวจสอบและประเมินผลการดำเนินงานให้เกิดการปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

1.1.8 ความเสี่ยงด้านการเงิน

ความเสี่ยงทางด้านการเงินที่เกิดจากปัจจัยภายในนั้นมี 2
ปัจจัยเสี่ยงคือความเสี่ยงของคู่สัญญาและความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ในด้านความเสี่ยงของคู่สัญญา
กลุ่มบริษัทมีนโยบายให้ทำธุรกรรมกับคู่ค้าที่มีระดับความน่าเชื่อถืออยู่ในเกณฑ์ที่ดีเท่านั้น
โดยผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่นั้นจะขายให้กับ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ ปตท.สผ.
นอกจากนี้กลุ่มบริษัทได้มีการประเมินความเสี่ยงของคู่สัญญาซึ่งรวมถึงคู่สัญญาในการรับฝากเงิน
และคู่สัญญาในการเข้าทำสัญญาอนุพันธ์ทางการเงินอย่างถี่ถ้วนและตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องนั้น คือความเสี่ยงที่เกิดจากการที่บริษัทฯ
ไม่สามารถจัดหาเงินทุนมาใช้ในการดำเนินธุรกิจได้
กลุ่มบริษัทบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องโดยมีการจัดทำประมาณการเงินสด
และการปรับปรุงข้อมูลประมาณการทางการเงินอย่างสม่ำเสมอ
รวมถึงการจัดทำโครงการกู้เงินระยะสั้น เพื่อเป็นช่องทางในการเข้าถึงตลาดทุนภายในประเทศ
และการจัดทำวงเงินสินเชื่อทั้งแบบมีและไม่มีภาระผูกพันกับธนาคารพาณิชย์ต่างๆ

1.2 ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายนอก

1.2.1 ความเสี่ยงในด้านการเมืองในประเทศที่เข้าไปลงทุน

ตามนโยบายขยายการลงทุนไปต่างประเทศเพื่อรองรับการขยายตัวทางพลังงานของตลาดไทย
และเพื่อสนับสนุนการเจริญเติบโตของบริษัทในระยะยาวนั้น ปตท.สผ.
มุ่งเน้นการขยายการลงทุนในพื้นที่เป้าหมายหลักที่มีความสำคัญในเชิงกลยุทธ์
ซึ่งประเทศเหล่านี้อาจมีความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitical Risk)
บริษัทจึงตั้งทีมงานที่รับผิดชอบติดตามข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับประเทศเหล่านั้นอย่างใกล้ชิด
และจัดให้มีบทวิเคราะห์สถานการณ์และความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นระยะ
หรือเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ (Risk Alert) โดยกำหนดเป็น Scenario ต่าง ๆ
แจ้งผู้บริหารระดับสูงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบ สำหรับใช้ประเมินความเสี่ยงเพื่อดูแลการลงทุน
ตลอดจนความปลอดภัยของพนักงาน (Security Risk) ที่ประจำอยู่ในแต่ละประเทศ
และยังได้ใช้การวิเคราะห์ดังกล่าวจัดทำเป็น Risk Rating Score
เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาตัดสินใจลงทุนในโครงการใหม่ นอกจากนั้น
บริษัทฯยังประสานอย่างใกล้ชิดกับกระทรวงการต่างประเทศและสถานทูตไทยในประเทศที่ไปลงทุนและสนใจจะลงทุนด้วย
เพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดี และเพื่อสร้างความมั่นใจว่าการดำเนินงานของปตท.สผ.
นั้นได้รับการสนับสนุนจากรัฐ และได้ดำเนินไปตามแนวนโยบายของประเทศเช่นกัน

1.2.2 ความเสี่ยงในด้านกฎหมายและข้อกำหนด

ความเสี่ยงทางด้านกฎหมายและข้อกำหนดเป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการฝ่าฝืน
หรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายหรือข้อกำหนดต่างๆ หรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของบริษัท
ทำให้เกิดข้อพิพาททางกฎหมาย หรืออาจถูกยึดใบอนุญาตประกอบกิจการ เช่น
การฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อกำหนดในด้านความปลอดภัย ด้านสิ่งแวดล้อม
ซึ่งส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อองค์กรในเรื่องรายได้ที่หายไปและยังทำความเสียหายต่อองค์กรในเรื่องที่ไม่สามารถคำนวณเป็นเงินได้
เช่น ชื่อเสียงของบริษัท เป็นต้น

ปตท.สผ.
ได้มีมาตรการในการป้องกันความเสี่ยงในเรื่องดังกล่าวโดยได้จัดตั้งฝ่ายกำกับกิจการซึ่งมีภารกิจในการกำกับดูแลเพื่อสร้างความมั่นใจให้กับคณะกรรมการ
ผู้บริหาร และพนักงานกลุ่ม ปตท.สผ. ว่ากลุ่ม ปตท.สผ. มีการดำเนินงานตามกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
( กฎหมายและข้อกำหนด) อย่างครบถ้วนด้วยความเรียบร้อย
เพื่อลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากการไม่ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
โดยกำหนดมาตรการหรือกระบวนการในการกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
โดยได้จัดทำแผนงานการกำกับการปฏิบัติตามกฎหมาย เช่น
การรวบรวมและจัดทำฐานข้อมูลด้านการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ของหน่วยงานต่าง ๆ
การพัฒนาระบบการจัดการด้านการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
และการแจ้งเตือนเมื่อถึงกำหนดเวลาที่ต้องดำเนินการ
การจัดอบรมและให้คำปรึกษาในเรื่องการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
รวมถึงการสอบทานและรายงานผลการปฏิบัติงานในเรื่องดังกล่าว

1.2.3 ความเสี่ยงทางด้านราคาน้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม

ในปี 2555 ราคาน้ำมันมีความผันผวนโดยราคาน้ำมันดิบเบรนท์อยู่ในช่วงราคา ประมาณ 84 ถึง
130 เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล ทั้งนี้ ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของ ปตท.สผ.
อิงอยู่กับราคาน้ำมันในตลาดโลกซึ่งมีความผันผวนที่เกิดจากหลายปัจจัยที่ไม่อาจควบคุมได้ อาทิ
อุปสงค์และอุปทานของตลาด เสถียรภาพทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศต่าง ๆ
นโยบายการกำหนดสัดส่วนการผลิตน้ำมันของประเทศในกลุ่มโอเปค
ปริมาณน้ำมันสำรองในแต่ละประเทศ ภาวะภูมิอากาศของโลกที่แปรเปลี่ยนในแต่ละฤดูกาล
การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันจากสาเหตุดังกล่าว ย่อมมีผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท
และอาจส่งผลต่อการวางแผนใช้เงินลงทุนในโครงการต่าง ๆ

ด้วยปัจจัยดังกล่าว ทำให้การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันในตลาดโลก
มีผลกระทบโดยตรงต่อราคาน้ำมันดิบและคอนเดนเสทของบริษัทในทันที
ในขณะที่ราคาขายก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทมีโครงสร้างสูตรราคาซื้อขายที่มีกลไกของการป้องกันความผันผวนของราคาน้ำมัน
(Natural Hedge) อยู่ เมื่อราคาน้ำมันอ้างอิงมีการเปลี่ยนแปลง
ราคาก๊าซธรรมชาติก็จะปรับไปในทิศทางเดียวกัน ทั้งนี้
การซื้อขายก๊าซธรรมชาติจะมีการปรับราคาเป็นระยะ เช่น ทุก 6 หรือ 12 เดือน เป็นต้น
ตามแต่ที่ได้กำหนดไว้ในสูตรราคาของแต่ละโครงการ ซึ่งจะทำให้ราคาก๊าซฯ
มีความมั่นคงทางราคามากกว่าน้ำมันดิบและคอนเดนเสท

ปตท.สผ.ดำเนินการบริหารความเสี่ยงทางราคา
โดยจัดให้มีการวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงราคาน้ำมันที่ระดับราคาต่างๆ
ต่อรายได้และกำไรของบริษัทเป็นประจำทุกปี เพื่อวางแผนการบริหารความเสี่ยงราคาน้ำมัน
โดยแผนดังกล่าวจะต้องผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการของบริษัทรับทราบ
เพื่อเป็นแนวทางให้บริษัทดำเนินการต่อไป

1.2.4 ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2554 บริษัทฯ ได้กำหนดใช้ Functional Currency
เป็นสกุลเงินดอลลาร์ สรอ. ในการรายงานระบบ IFRS ซึ่งเป็นสกุลเงินหลัก
ที่ใช้อ้างอิงในการซื้อขายผลิตภัณฑ์ ปิโตรเลียม อาทิ น้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติ
ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทฯ
อย่างไรก็ดีกระแสเงินสดของบริษัทยังมีความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของค่าเงินสกุลเงินบาทเทียบกับสกุลเงินดอลลาร์
สรอ. เนื่องจากกระแสเงินสดรับส่วนใหญ่ของบริษัทฯ เป็นสกุลเงินบาทที่อ้างอิงสกุลเงินดอลลาร์
สรอ. กล่าวคือราคาขายน้ำมันดิบ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทฯ
ได้มีสูตรราคาอ้างอิงกับราคาน้ำมันดิบในตลาดโลกซึ่งซื้อขายกันเป็นสกุลเงินดอลลาร์ สรอ.
แต่เนื่องจากลูกค้าหลักของบริษัทฯ เป็นบริษัทที่จดทะเบียนในประเทศไทย
จึงทำการชำระค่าน้ำมันดิบดังกล่าวเป็นสกุลเงินบาทเทียบเท่าสกุลเงินดอลลาร์ สรอ.
ซึ่งได้จากสูตรราคาขายที่ได้อ้างอิงกับราคาน้ำมันดิบในตลาดโลก แต่ในทางกลับกันบริษัทฯ
มีภาระค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานรวมถึงเงินลงทุนหลักๆ เป็นสกุลเงินดอลลาร์ สรอ.
และระยะเวลาในการรับเงินค่าขายสินค้าและการชำระค่าใช้จ่ายหรือเงินลงทุนมิได้เกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกันส่งผลให้บริษัทมีความเสี่ยงด้านกระแสเงินสดจากความผันผวนของค่าเงินสกุลเงินบาทเทียบกับสกุลเงินดอลลาร์
สรอ.
บริษัทจึงได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวโดยการพิจารณาเข้าทำธุรกรรมสัญญาซื้อขายหรือสัญญาสิทธิที่จะซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Forward และ Option)
โดยอ้างอิงกับอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้ในการรับชำระค่าสินค้าที่เป็นสกุลบาทที่กล่าวถึงข้างต้น

ทั้งนี้การกำหนดใช้ Functional Currency เป็นสกุลเงินดอลลาร์ สรอ.
ยังส่งผลให้ผลการดำเนินงานทางการเงินของบริษัทฯ
ได้รับผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงินสกุลเงินบาทเทียบกับสกุลเงินดอลลาร์ สรอ.
อันเนื่องมาจากการที่ต้องแปลงค่าสินทรัพย์ซึ่งรวมถึงเงินสดคงเหลือและหนี้สิ้นที่เป็นสกุลเงินบาทให้เป็นสกุลเงินดอลลาร์
สรอ. ในทุกรอบบัญชี
โดยบริษัทได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวโดยพิจารณาสัดส่วนที่เหมาะสมระหว่างสินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นสกุลเงินบาทของบริษัท
และได้มีการพิจารณาเข้าทำ Cross Currency Swap สำหรับเงินกู้หรือตราสารหนี้สกุลเงินบาท
เพื่อเปลี่ยนและกำหนดอัตราดอกเบี้ยจ่ายและเงินต้นที่ครบกำหนดชำระคืนให้อยู่ในสกุลเงินดอลลาร์
สรอ.
เพื่อลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากการเปลี่ยนไปของอัตราแลกเปลี่ยนสกุลเงินบาทต่อสกุลเงินดอลลาร์
สรอ.

นอกจากนี้ผลการดำเนินงานของกลุ่มบริษัทยังได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนสกุลเงินดอลลาร์
สรอ.ต่อสกุลเงินดอลลาร์ แคนาดา เนื่องจาก PTTEP CA
ซึ่งเป็นบริษัทย่อยที่ดำเนินโครงการแคนาดา ออยล์ แซนด์ เคเคดี ใช้สกุลเงินดอลลาร์ แคนาดา
เป็นสกุลเงินหลักในการดำเนินงาน (Functional Currency)
แต่มีภาระเงินกู้ส่วนใหญ่เป็นสกุลเงินดอลลาร์ สรอ. ทำให้ PTTEP CA
มีกำไรหรือขาดทุนที่ยังไม่รับรู้จากการแปลงค่าภาระหนี้สิ้นดังกล่าวจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนสกุลเงินดอลลาร์
สรอ.ต่อสกุลเงินดอลลาร์ แคนาดา
ทั้งนี้บริษัทได้มีการพิจารณาบริหารความเสี่ยงดังกล่าวโดยการปรับเปลี่ยนสัดส่วนอัตราหนี้สินต่อทุนรวมถึงการปรับเปลี่ยนสกุลเงินของภาระหนี้สินผ่านการเข้าทำธุรกรรม
Cross Currency Swap และการจัดหาเงินกู้ใหม่ในสกุลเงินดอลลาร์ แคนาดา
โดยบริษัทจะคำนึงถึงต้นทุน สภาวะตลาด และความเสี่ยงที่ยอมรับได้

1.2.5 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

กลุ่มบริษัทมีความเสี่ยงต่ออัตราดอกเบี้ย
จากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่มีผลกระทบกับกระแสเงินสดในอนาคตและมูลค่ายุติธรรมของเครื่องมือทางการเงินต่างๆ
โดยหนี้สินส่วนใหญ่ของกลุ่มบริษัทเป็นหนี้สินที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่
ซึ่งทำให้บริษัทมีกระแสเงินสดจ่ายคงที่
แต่มีความเสี่ยงที่จะต้องจ่ายดอกเบี้ยที่สูงกว่าอัตราดอกเบี้ยในตลาดในช่วงดอกเบี้ยขาลง
อย่างไรก็ตาม บริษัทมีนโยบายบริหารความเสี่ยงดังกล่าว
โดยการรักษาสัดส่วนของหนี้สินที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่และอัตราดอกเบี้ยลอยตัว
ให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมกับลักษณะการดำเนินธุรกิจของบริษัท
ซึ่งบริษัทจะพิจารณาการกู้ยืมเงินทั้งที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่และลอยตัว
รวมถึงการใช้เครื่องมือทางการเงินเพื่อบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย เช่น
สัญญาป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Swap)
เพื่อแปลงอัตราดอกเบี้ยลอยตัวเป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่และในทางกลับกัน โดยบริษัทจะคำนึงถึงต้นทุน
สภาวะตลาดในแต่ละขณะ และความเสี่ยงที่ยอมรับได้