5.  ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ท่าอากาศยานทุกแห่งของ ทอท. ปลูกสร้างอยู่บนที่ราชพัสดุของกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง
แต่เนื่องจากกรมธนารักษ์ได้ให้สิทธิในการใช้ที่ดินบางส่วนแก่กรมการขนส่งทางอากาศและกองทัพอากาศ
ทอท. จึงได้เข้าทำสัญญาเช่าที่ราชพัสดุเพื่อเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานของทอท.
กับกรมการขนส่งทางอากาศและกองทัพอากาศแทนที่จะเข้าทำสัญญากับกรมธนารักษ์หรือกระทรวงการคลัง
ทั้งนี้ทอท. ได้เข้าทำสัญญาเช่าที่ราชพัสดุเพื่อเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานของทอท.
และท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2545 โดยมีอายุสัญญา 30
ปีและสามารถต่ออายุสัญญาได้สองครั้ง ๆ ละ 10 ปี นอกจากนี้ อาคารและ
สิ่งปลูกสร้างที่ตั้งอยู่บนที่ดินที่เช่าดังกล่าวอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานของ ทอท.
ซึ่งได้ก่อสร้างขึ้นหรือมีอยู่ก่อนวันที่แปลงสภาพเป็นบริษัทมหาชน นั้นเป็นกรรมสิทธิ์ของกรมธนารักษ์
และ ทอท. ได้เข้าทำสัญญาเช่าอาคารและสิ่งปลูกสร้างดังกล่าวจากกรม
ธนารักษ์

ตารางต่อไปนี้แสดงขนาดพื้นที่ของท่าอากาศยานและพื้นที่ของลานจอดอากาศยานแต่ละแห่ง

+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
| ท่าอากาศยาน                       |   | พื้นที่ทั้งหมด     |   | พื้นที่ลา        |
|                                  |   |              |   | นจอดอากาศยาน |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|                                  |   | (ต           |   | (ตารางเมตร)  |
|                                  |   | ารางกิโลเมตร) |   |              |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|   ท่าอากาศยานกรุงเทพ               |   | 5.6          |   | 860,000      |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|   ท่าอากาศยานเชียงใหม่              |   | 2.6          |   | 85,996       |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|   ท่าอากาศยานภูเก็ต                 |   | 2.3          |   | 94,800       |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|   ท่าอากาศยานหาดใหญ่               |   | 4.8          |   | 56,461       |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|   ท่าอากาศยานเชียงราย              |   | 5.2          |   | 28,800       |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+
|   ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ (คาดการณ์)    |   | 32.0         |   | 1,045,626    |
+----------------------------------+---+--------------+---+--------------+

ทอท. ทราบว่า
กรรมสิทธิ์ของที่ดินบางส่วนที่เป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิและท่าอากาศยานภูเก็ตนั้นไม่สมบูรณ์
ทั้งนี้
เนื่องจากกระทรวงการคลังไม่ได้ถือเอกสารสิทธิ์ในพื้นที่บางส่วนอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเนื่องจากพื้นที่
ดังกล่าวเป็นที่ธรณีสงฆ์หรือเป็นพื้นที่ที่ถูกสงวนไว้เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินตามกฎหมายเพื่อให้ประชาชนใช้ประโยชน์ร่วมกัน
ซึ่งหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องต้องออกกฎหมายหรือออกเป็นพระราชกฤษฎีกาเพื่อเพิกถอนสถานภาพของพื้นที่ดังกล่าวและให้กระทรวงการคลังสามารถถือกรรมสิทธิ์ในพื้นที่ส่วนนั้นได้
จากข้อมูล ณ วันที่จัดทำเอกสารนี้ ยังไม่มีการตรากฎหมายหรือออกพระ-ราชกฤษฎีกาดังกล่าว
นอกจากนี้องค์กรปกครองท้องถิ่นในจังหวัดภูเก็ตร้องเรียนว่าที่ดินบางส่วนอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานภูเก็ตเป็นพื้นที่ที่ถูกสงวนไว้เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินเช่นกัน
ในปัจจุบันกรมการขนส่งทางอากาศ กรมที่ดินในสังกัดกระทรวงมหาดไทย และทอท.
กำลังอยู่ระหว่างการดำเนินการตามขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดเพื่อเพิกถอนสถานภาพของที่ดินและเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว

นอกจากนี้ ภายใต้กฎหมายไทย สัญญาเช่าที่มีอายุการเช่ามากกว่า 3
ปีขึ้นไปต้องนำไปจดทะเบียนไว้กับพนักงานเจ้าหน้าที่กรมที่ดิน
แต่เนื่องจากกระทรวงการคลังยังไม่สามารถแสดงเอกสารสิทธิ์ในที่ดินบางแปลงที่ใช้ก่อสร้างท่าอากาศยานสุวรรณภูมิได้
ดังนั้นทอท. จึงไม่สามารถจดทะเบียนสัญญาเช่าที่ดินอายุ 30 ปีได้
รวมทั้งยังไม่มีการจดทะเบียนสัญญาเช่าที่ดินที่เป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานกรุงเทพและท่าอากาศยานภูมิภาคของทอท.
ทั้งนี้ แม้ว่า ภายใต้เงื่อนไขของสัญญาเช่าที่ราชพัสดุเพื่อเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานของ ทอท.
ซึ่งทาง ทอท. และกองทัพอากาศหรือกรมธนารักษ์แล้วแต่กรณี
ตกลงจะนำสัญญาเช่าดังกล่าวไปจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ภายใน 365
วันนับแต่วันที่ลงไว้ในสัญญาเช่า (ซึ่งต่อมากรมธนารักษ์ได้ขอขยายระยะเวลาดังกล่าวออกไปแล้ว)
แต่ ทอท. ก็ได้หารือกับผู้ให้เช่าแล้วและคาดว่า การที่ ทอท.
และผู้ให้เช่าไม่สามารถจดทะเบียนสัญญาเช่าที่ดินจะไม่มีผลกระทบต่อการมีผลบังคับใช้ของสัญญาเช่าที่ดินดังกล่าว
ซึ่งการที่ไม่สามารถจดทะเบียนสัญญาเช่าสำหรับที่ดินเหล่านี้
ส่งผลให้สัญญาเช่าสามารถใช้บังคับได้เพียง 3 ปี และหากสิ้นสุดระยะเวลาดังกล่าวจะถือว่า
สัญญาเช่าดังกล่าวได้รับการต่ออายุไปโดยไม่มีกำหนดระยะเวลาหาก ทอท.
ยังคงอยู่ในที่ดินดังกล่าวต่อไป โดยกรมการขนส่งทางอากาศหรือกองทัพอากาศมิได้ทักท้วง ทั้งนี้
กรมการขนส่งทางอากาศและกองทัพอากาศในฐานะผู้ให้เช่ามีสิทธิที่จะบอกเลิกสัญญาเช่าดังกล่าวได้โดยการบอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อยสองเดือน

สรุปเงื่อนไขสำคัญบางประการของสัญญาเช่า

ภายใต้สัญญาเช่าที่ราชพัสดุเพื่อเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานกรุงเทพระหว่าง ทอท. กับกองทัพอากาศ
ทอท. ต้องชำระ
ค่าเช่าที่ดินสำหรับรอบบัญชีปี 2546 และในแต่ละปีหลังจากรอบบัญชีปี 2546
จนถึงปีที่ท่าอากาศยานกรุงเทพมิได้เป็นท่าอากาศยานพาณิชย์หลักของประเทศอีกต่อไป
ในอัตราร้อยละ 5 ของรายได้จากการดำเนินงานของท่าอากาศยานกรุงเทพทั้งหมดก่อนหักค่าใช้จ่าย
หรือจำนวนค่าเช่าขั้นต่ำซึ่งเท่ากับ 500 ล้านบาท ซึ่งจะมีการปรับเพิ่มทุก ๆ
ปีตามดัชนีราคาผู้บริโภคแล้วแต่จำนวนใดจะสูงกว่า อย่างไรก็ดี
เมื่อท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเริ่มเปิดให้บริการ ทอท.
จะต้องชำระค่าเช่าสำหรับการเช่าที่ดินอันเป็นที่ตั้งของ
ท่าอากาศยานกรุงเทพในอัตราร้อยละของรายได้จากการดำเนินงานทั้งหมดของท่าอากาศยานกรุงเทพ
(อัตราร้อยละ 5 สำหรับ
กิจการท่าอากาศยานและกิจการที่เกี่ยวเนื่องกับกิจการดังกล่าว) ทอท.
ต้องได้รับอนุญาตจากกองทัพอากาศในการดำเนินกิจการที่ไม่เกี่ยวข้องกับกิจการท่าอากาศยาน ณ
ท่าอากาศยานกรุงเทพ และ ทอท. เชื่อว่าในการดำเนินกิจการที่ไม่เกี่ยวข้องกับกิจการ
ท่าอากาศยาน ทอท. จะต้องชำระค่าเช่าให้แก่กองทัพอากาศในอัตราที่สูงกว่าร้อยละ 5
ของรายได้ก่อนหักค่าใช้จ่าย ซึ่งอัตราร้อยละ 5
ของรายได้ก่อนหักค่าใช้จ่ายเป็นอัตราค่าเช่าสำหรับการใช้ที่ดินในการดำเนินกิจการที่เกี่ยวข้องกับกิจการท่าอากาศยาน
สำหรับท่าอากาศยานภูมิภาคแต่ละแห่ง ค่าเช่ารายปีจะคิดในอัตราร้อยละ 2
ของรายได้จากการดำเนินงานทั้งหมดของท่าอากาศยานภูมิภาคแต่ละแห่งก่อนหักค่าใช้จ่าย
โดยอาจมีการปรับอัตราค่าเช่าสำหรับท่าอากาศยานต่าง ๆ เหล่านี้
ตามผลการศึกษาที่จัดทำโดยที่ปรึกษาที่จัดหาโดยกรมธนารักษ์เมื่อท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเปิดดำเนินการแล้ว

อย่างไรก็ตาม ทอท. ได้ชำระค่าเช่าที่ดินรายปีในอัตราร้อยละ (คือร้อยละ 5
สำหรับที่ดินอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานกรุงเทพ และร้อยละ 2
สำหรับที่ดินอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานภูมิภาคของ ทอท.)
ของรายได้จากการดำเนินงานของท่าอากาศยานแต่ละแห่ง หลังจากหักต้นทุนในการให้บริการไฟฟ้า
น้ำประปา และโทรศัพท์แก่ผู้เช่า ซึ่งทางกรมธนารักษ์ กระทรวงการคลัง
กองทัพอากาศและกรมการขนส่งทางอากาศได้รับทราบถึงวิธีการคิดคำนวณอัตราค่าเช่าดังกล่าวแล้วและมิได้โต้แย้งแต่ประการใด

ในส่วนของที่ดินอันเป็นที่ก่อสร้างท่าอากาศยานสุวรรณภูมินั้น ทอท.
ได้ทำสัญญาเช่าระยะยาวกับกรมการขนส่งทางอากาศในลักษณะเดียวกับสัญญาเช่าที่ทำสำหรับท่าอากาศยานแห่งอื่น
ๆ ของ ทอท. โดยค่าเช่ารายปีซึ่งทอท. จะเริ่มต้นชำระเมื่อ
ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเปิดดำเนินการเชิงพาณิชย์จะเท่ากับอัตราร้อยละ 5
ของรายได้จากการดำเนินงานทั้งหมดก่อนหักค่าใช้จ่ายของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิหรือจำนวนค่าเช่าขั้นต่ำซึ่งต้องไม่น้อยกว่าค่าเช่าขั้นต่ำที่เรียกเก็บจากการเช่าที่ดินอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานกรุงเทพในปีสุดท้ายก่อนที่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเปิดดำเนินการแล้วแต่จำนวนใดจะสูงกว่า
โดยเมื่อครบระยะเวลาสิบปีนับตั้งแต่วันเริ่มต้นสัญญาเช่าจะมีการปรับอัตราร้อยละตามผลการศึกษาที่จัดทำโดยที่ปรึกษาที่จัดหาโดยกรมธนารักษ์
และสำหรับอัตราค่าเช่าขั้นต่ำนั้นจะมีการปรับเพิ่มทุกปีตามดัชนีราคาผู้บริโภค

ภายใต้เงื่อนไขของสัญญาเช่าที่ราชพัสดุเพื่อเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานของ ทอท. ดังกล่าว
กองทัพอากาศ และกรมการขนส่งทางอากาศ (แล้วแต่กรณี)
จะมีหน้าที่รับผิดชอบในการติดตามตรวจสอบการปฏิบัติตามเงื่อนไขในสัญญาเช่าในนามของกรม
ธนารักษ์ โดยสัญญาเช่าทั้งหมดของ ทอท.
รวมทั้งสัญญาเช่าที่ดินอันเป็นที่ตั้งของท่าอากาศยานสุวรรณภูมิจะสิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติ
หากกระทรวงการคลังถือหุ้น ทอท. เท่ากับร้อยละ 50 หรือน้อยกว่า

ตามสัญญาเช่าท่าอากาศยานของ ทอท. ในปัจจุบัน ทอท. ต้องได้รับอนุญาตจากกองทัพอากาศ
หรือกรมการขนส่งทางอากาศ (แล้วแต่กรณี) ในการดำเนินการก่อสร้าง ดัดแปลง โยกย้าย
หรือทำลายอาคารสิ่งปลูกสร้างใด ๆ เว้นแต่การดัดแปลงเล็กน้อย นอกจากนี้
สัญญาเช่าดังกล่าวยังได้จำกัดกิจกรรมที่ ทอท. สามารถดำเนินการได้ในที่ดินที่เช่าไว้โดยให้ ทอท.
สามารถดำเนินการได้เฉพาะกิจการท่าอากาศยานและกิจกรรมที่เกี่ยวเนื่องกับกิจการท่าอากาศยานเท่านั้น
และต้องอนุญาตให้กองทัพอากาศ หรือกรมการขนส่งทางอากาศ (แล้วแต่กรณี)
มีสิทธิร่วมใช้ทรัพย์สินที่ให้เช่าแก่ ทอท. ได้ตามสัญญาเช่าที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้ ทอท.
ต้องทำประกันวินาศภัยอาคารที่ก่อสร้างบนที่ดินที่เช่าและระบุในกรมธรรม์ประกันภัยให้กระทรวงการคลังเป็นผู้รับประโยชน์
ตลอดจนอายุการใช้ประโยชน์

นโยบายการลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

ทอท.
มีนโยบายที่จะลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมที่ประกอบธุรกิจเกี่ยวเนื่องกับการประกอบกิจการท่าอากาศยาน
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสนับสนุนและส่งเสริมธุรกิจของทอท. ณ วันที่ 30 กันยายน 2547 ทอท.
มีเงินลงทุนใน บทม. ซึ่งเป็นบริษัทที่กำลังดำเนินการก่อสร้างท่าอากาศยานสุวรรณภูมิเป็นจำนวน
26,803.0 ล้านบาท และในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมอื่น ๆ เป็นจำนวน 275.6 ล้านบาท
โดยมีสัดส่วนเงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมทั้งหมดคิดเป็นร้อยละ 24.9
ของสินทรัพย์รวมทั้งหมดของ ทอท.

นอกจากนี้ ในการกำกับดูแลกิจการและการดำเนินงานของบริษัทย่อยและบริษัทร่วมนั้น ทอท.
ในฐานะผู้ถือหุ้นยังมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการในบริษัทดังกล่าว โดย ทอท.
ได้ส่งตัวแทนเข้าร่วมประชุมผู้ถือหุ้นและในบางกรณี ทอท.
ได้ส่งผู้แทนเข้าร่วมเป็นกรรมการบริษัทเหล่านั้น
รวมตลอดถึงการส่งผู้บริหารระดับสูงเข้าไปปฏิบัติงานเป็นกรรมการบริหารของบริษัทดังกล่าว
เพื่อเป็นการสนับสนุนการดำเนินงานของบริษัทดังกล่าวด้วย

รายละเอียดการลงทุนของ ทอท. ในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมต่าง ๆ
ในปัจจุบันได้ปรากฎในงบการเงินและหมายเหตุประกอบงบการเงิน