-----------------------------------------------------------------------
  2. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

ปตท.
ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงภายใต้การเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอก
โดยถือว่าการบริหารความเสี่ยงเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของทุกกระบวนการในการดำเนินธุรกิจของ
ปตท. และต้องมีความเชื่อมโยงกันทุกระดับ จึงได้กำหนดเป็นนโยบายบริหารความเสี่ยงทั่วองค์กร
(Enterprise Risk Management) ที่พนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตาม
และมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและควบคุมภายใน (Risk Management and
Internal Control Committee) ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงในภาพรวมให้เกิดประสิทธิผลสูงสุด
สำหรับความเสี่ยงในระดับองค์กรจะมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบผ่านคณะกรรมการจัดการคณะต่างๆ
ของ ปตท.
และความเสี่ยงในการปฏิบัติงานจะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของผู้บริหารที่รับผิดชอบการปฏิบัติงานนั้นๆ
โดยถือเป็นหน้าที่รับผิดชอบของทุกหน่วยงานในการจัดการและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งมีการระบุไว้อย่างชัดเจนในคำบรรยายหน้าที่งาน (Functional Description)
ของทุกหน่วยงาน

จากการบริหารความเสี่ยงของ ปตท. ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ
ที่ปรากฏในปีที่ผ่านมาได้รับการบริหารจัดการจนสามารถควบคุมได้ในระดับหนึ่งรวมกับปัจจัยเสี่ยงใหม่ที่ได้ดำเนินการภายใต้แผนบริหารความเสี่ยงในปีปัจจุบัน
ปตท. จึงทำการปรับปรุงหัวข้อปัจจัยเสี่ยงที่ปรากฏต่อผู้ลงทุนให้สอดคล้องกัน

การลงทุนในหลักทรัพย์ของ ปตท.
ผู้ลงทุนควรพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงหลักที่เกิดจากลักษณะการประกอบธุรกิจของ ปตท. ทั้งนี้
นอกเหนือจากปัจจัยความเสี่ยงที่ปรากฏในเอกสารฉบับนี้ อาจมีความเสี่ยงอื่นๆ ซึ่ง ปตท.
ไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่ ปตท.
พิจารณาในขณะนี้ว่าไม่มีผลกระทบในสาระสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
สำหรับข้อมูลปัจจัยความเสี่ยงที่อ้างอิงถึงรัฐบาลหรือข้อมูลเศรษฐกิจของประเทศไทยในภาพรวม
ข้อมูลดังกล่าวได้มาจากข้อมูลที่เปิดเผยโดยรัฐบาลและแหล่งข้อมูลอื่นๆ โดย ปตท.
มิได้ตรวจทานข้อมูลดังกล่าว ดังนั้นในการลงทุนผู้ลงทุนจึงควรพิจารณาอย่างรอบคอบ
โดยปัจจัยความเสี่ยงหลักๆ ดังกล่าวสามารถจำแนกได้ดังนี้

2.1 ความเสี่ยงทางด้านกลยุทธ์

2.1.1 ความเสี่ยงจากกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจ

กลุ่ม ปตท. ได้กำหนดวิสัยทัศน์ที่มุ่งเน้นการเติบโตอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
เพื่อก้าวไปสู่การเป็นบริษัทพลังงานไทยข้ามชาติชั้นนำ (Thai Premier Multinational
Energy Company) ในการดำเนินงานเพื่อให้บรรลุวิสัยทัศน์ดังกล่าว
จึงจำเป็นต้องมีการกำหนดวัตถุประสงค์เชิงกลยุทธ์ที่ชัดเจน
และมีการจัดทำแผนกลยุทธ์ของทุกหน่วยธุรกิจและบริษัทในกลุ่มให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
โดยมุ่งเน้นการรักษาความสามารถเชิงแข่งขันและนำความได้เปรียบในทางการแข่งขันดังกล่าวมาใช้ในการลงทุนขยายธุรกิจและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับธุรกิจ
ตลอดจนการขยายธุรกิจต่างประเทศโดยการแสวงหาโอกาสในการลงทุนในทรัพย์สิน
การซื้อหรือควบรวมกิจการที่มีศักยภาพในการแข่งขันหรือสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้แต่ประสบปัญหาในช่วงวิกฤติ
รวมถึงโอกาสในการลงทุนในธุรกิจเกี่ยวเนื่องใหม่ ๆ เช่น ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับพลังงานทางเลือก
ธุรกิจไฟฟ้า ธุรกิจถ่านหิน ธุรกิจ Engineering and Energy Solution เป็นต้น

ภายใต้สภาวะการแข่งขันทางธุรกิจที่รุนแรงการขยายตัวของเศรษฐกิจโลกและประเทศไทยที่ยังมีปัจจัยความไม่แน่นอน
ความผันผวนของราคาน้ำมัน
ความคาดหวังของผู้ลงทุนและความต้องการที่หลากหลายของกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย
จึงอาจเกิดความเสี่ยงที่ทำให้ ปตท.
ไม่สามารถบรรลุตามเป้าหมายและกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจดังกล่าว อาทิ
ความไม่แน่นอนของปริมาณความต้องการใช้พลังงาน ความผันผวนของราคาปิโตรเลียมและปิโตรเคมี
ความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศและธุรกิจใหม่ เป็นต้น
นอกจากนี้ในการขยายการลงทุนต่างประเทศต้องเผชิญกับความเสี่ยงในการเปลี่ยนแปลงกฎหมาย
ระเบียบข้อบังคับ รวมถึงนโยบายของภาครัฐในแต่ละประเทศ การจัดหาเงินลงทุน
และการสร้างขีดความสามารถในการดำเนินธุรกิจต่างประเทศ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของ ปตท.
และอัตราผลตอบแทนจากการลงทุนไม่เป็นไปตามคาดการณ์ไว้

ดังนั้นในการกำหนดและทบทวนวิสัยทัศน์ ทิศทางและกลยุทธ์ของการดำเนินธุรกิจในอนาคต กลุ่ม
ปตท. จึงได้จัดให้มีการประชุมสัมมนาระดมความคิดเห็นของผู้บริหารระดับสูงของกลุ่ม ปตท. ทุกปี
ทั้งในระดับผู้บริหารสูงสุดของกลุ่ม ปตท. ที่เรียกว่า Top Executive Thinking Session
(TTS) และในกลุ่มผู้บริหารระดับสูงของ ปตท. ที่เรียกว่า Strategic Thinking Session
(STS) เพื่อคอยติดตาม
ทบทวนและปรับปรุงกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจให้สอดคล้องกับสถานการณ์เศรษฐกิจและพลังงานที่เปลี่ยนแปลงรวมทั้งให้สอดคล้องกับทิศทางของอุตสาหกรรมในปัจจุบัน
ปตท. มีการบูรณาการกระบวนการวางแผนเชิงกลยุทธ์และการบริหารความเสี่ยงในขั้นตอนต่าง ๆ
โดยได้มีการจัดทำแผนธุรกิจควบคู่กับแผนบริหารความเสี่ยง รวมถึงได้มีการจัดทำแผนธุรกิจในรูปแบบ
Scenario Planning ในสถานการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจและระดับราคาน้ำมันต่างๆ
เพื่อให้กลุ่ม ปตท.
มีแผนที่เหมาะสมในการรองรับการเปลี่ยนแปลงและความไม่แน่นอนที่จะเกิดขึ้นในอนาคต นอกจากนี้
ปตท.
ยังได้มีการติดตามผลการดำเนินการในทุกเดือนและมีการจัดประชุมผู้บริหารในกลุ่มเป็นประจำอย่างน้อยทุกไตรมาส
เพื่อติดตามผลการดำเนินงานของกลุ่ม ปตท.
และการหารือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการปรับแผนธุรกิจและกลยุทธ์ระยะสั้น
เพื่อสร้างความมั่นใจในผลประกอบการจะได้เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้ รวมทั้งได้มีการติดตาม
ประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยธุรกิจผ่านทางคณะกรรมการชุดต่าง ๆ อาทิ
คณะกรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการจัดการ ปตท. คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
คณะกรรมการแผนวิสาหกิจ คณะกรรมการบริหารจัดการการเงินและบัญชีองค์กร เป็นต้น

2.1.2 ความเสี่ยงในการพัฒนาขีดความสามารถขององค์กรเพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจภายใต้ความผันผวนของสภาวะเศรษฐกิจและโอกาสในการเติบโตทางธุรกิจ 

ความหลากหลายทางธุรกิจ ของ ปตท. ที่เชื่อมโยงกันเป็นลูกโซ่
การขยายการลงทุนไปสู่ต่างประเทศ และการลงทุนในธุรกิจใหม่ๆ
ทำให้เกิดความสลับซับซ้อนในการบริหารจัดการบริษัทในกลุ่ม
ประกอบกับภายใต้สภาวะเศรษฐกิจที่ยังมีความผันผวน
อันส่งผลต่อความไม่แน่นอนของความต้องการของตลาดและราคาผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องต่างๆ ทำให้
ปตท. จำเป็นต้องจัดเตรียมบุคลากรให้พร้อมทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ
เพื่อรองรับความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจ การขยายการลงทุนในธุรกิจใหม่ๆที่ไม่คุ้นเคย
และการทดแทนผู้บริหารที่จะเกษียณอายุ รวมทั้งการปรับและขยายฐานทางธุรกิจให้เหมาะสม
เพื่อสร้างโอกาสและความสามารถในการเติบโตที่ยั่งยืน
ทั้งนี้หากการจัดเตรียมบุคลากรให้มีความเชี่ยวชาญ มีประสบการณ์
หรือมีจำนวนไม่เพียงพอกับความต้องการของกลุ่ม ปตท. จะส่งผลกระทบต่อธุรกิจ
รวมทั้งการบรรลุเป้าหมายในระยะยาวของ ปตท.

ปตท. ลดความเสี่ยงด้านการเตรียมบุคลากร โดยใช้กลไกการบริหารสายอาชีพ แบ่งการบริหารเป็น
2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้บริหารระดับเทียบเท่าผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป ใช้การบริหารจัดการในรูปแบบกลุ่ม
ปตท. เพื่อรองรับความต้องการผู้บริหารระดับสูงทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ
มีการคัดเลือกและจัดทำ Potential Pool
เพื่อพัฒนาผู้บริหารให้มีความพร้อมในการสืบทอดการบริหารตามความต้องการขององค์กร
รวมทั้งยังมีคณะผู้บริหารระดับ CEO ของกลุ่ม ปตท. เรียกว่า “PTT Group Management
Committee” เป็นผู้ดูแล และกลุ่มพนักงานระดับต่ำกว่าผู้จัดการฝ่าย
เป็นการบริหารจัดการภายในสายงานของ ปตท. หรือภายในของแต่ละบริษัทในเครือ
โดยใช้แนวความคิดการบริหารสายอาชีพเช่นเดียวกับระดับผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป
ดูแลโดยคณะกรรมการที่ปรึกษาสายอาชีพ สำหรับ ปตท. มีทั้งหมด 14 สายอาชีพ
แต่ละสายอาชีพจะต้องจัดทำแผนกำลังคน กำหนด Key Position คัดเลือกพนักงานที่มีศักยภาพสูง
จัดทำแผนพัฒนารายบุคคลและดำเนินการตามแผน เพื่อให้มั่นใจได้ว่ากลุ่ม
ปตท.จะมีผู้บริหารและพนักงานที่มีคุณภาพและเพียงพอในระบบอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ปตท. จัดให้มีการสำรวจความผูกผันและความพึงพอใจของพนักงานที่มีต่อองค์กรทุกปี
ผลการสำรวจใน พ.ศ. 2554 อยู่ในระดับใกล้เคียงกับบริษัทชั้นนำของโลก และ ปตท.
ได้นำผลสำรวจในประเด็นต่างๆ ที่จะมีผลต่อความผูกพันและความพึงพอใจ มาปรับปรุงระบบงาน
ค่าตอบแทน ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล สภาพแวดล้อมในที่ทำงาน ฯลฯ
นอกจากนี้เพื่อให้การปฏิบัติงานของพนักงานทุกระดับสอดคล้องในทิศทางเดียวกันกับเป้าหมายและกลยุทธ์ขององค์กร
ปตท. จึงได้มีการบริหารผลการปฏิบัติงานโดยการใช้ดัชนีวัดผลการดำเนินงาน (Key
Performance Index: KPI) ที่ถ่ายทอดลงมาตามลำดับตั้งแต่คณะกรรมการบริษัท
ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ ผู้บริหารระดับต่างๆ และพนักงาน
ซึ่งการขึ้นเงินเดือนประจำปีจะแตกต่างกันตามผลการดำเนินงาน
และพฤติกรรมการทำงานรวมทั้งความสามารถในการพัฒนาตนเอง
โดยกำหนดให้มีผู้แทนพนักงานเข้าร่วมรับฟังการชี้แจงเหตุผลการประเมิน
เพื่อให้มีความโปร่งใสเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย และไม่ก่อให้เกิดปัญหาด้านแรงงานสัมพันธ์

2.2 ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

2.2.1 ความเสี่ยงจากการจัดหาก๊าซธรรมชาติ 

ในปีที่ผ่านมา ปตท.
ได้ดำเนินการเจรจาจัดหาก๊าซธรรมชาติเพิ่มเติมจากแหล่งในอ่าวไทยที่กำลังการผลิตลดลงให้ยังคงระดับความสามารถในการผลิตต่อเนื่อง
รวมถึงการเจรจาจัดหาก๊าซธรรมชาติในรูปก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ Liquefied Natural Gas
(LNG) จากกลุ่มผู้ขายในภูมิภาคต่างๆ
ซึ่งนอกจากจะเป็นจัดหาก๊าซธรรมชาติรองรับความต้องการใช้ในปัจจุบันแล้วยังเป็นการทำสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติล่วงหน้ากับผู้ขายก๊าซธรรมชาติ
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่คาดว่าจะขยายตัวเพิ่มขึ้นในอนาคตตามสภาพเศรษฐกิจ

ในสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจะมีการกำหนดปริมาณการซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายปีที่ ปตท.
จะต้องรับซื้อ โดยหากในปีสัญญาใด
ปตท.ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ครบตามปริมาณขั้นต่ำที่กำหนดไว้ในสัญญา ปตท.
จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่ได้รับล่วงหน้า (Take-or-Pay) โดยที่ ปตท.
มีสิทธิรับปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้ชำระไปแล้วนั้นในปีต่อๆ ไป โดยไม่ต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติอีก
(Make-Up) ทั้งนี้ ในปีที่ ปตท. จะใช้สิทธิในการรับปริมาณก๊าซธรรมชาติดังกล่าว ปตท.
จะต้องรับซื้อก๊าซธรรมชาติให้ได้ครบตามปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในปีนั้นๆ ก่อน และ
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ปตท. มียอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติตามเงื่อนไข
Take-or-Pay จากสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติเป็นจำนวน 8,496 ล้านบาท
ทั้งนี้ส่วนใหญ่เป็นเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี
2541 – 2544
เนื่องจากความล่าช้าในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าราชบุรีและโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติราชบุรี-วังน้อย
อย่างไรก็ตามจากประมาณการความต้องการก๊าซธรรมชาติ ปตท.
คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนของ Make-Up
ทั้งจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้หมดภายในปี 2557

อย่างไรก็ตามยังมีความไม่แน่นอนในการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลกและประเทศไทย
ซึ่งส่งผลกระทบต่อความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ น้ำมัน รวมถึงผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
ประกอบกับความผันผวนของราคาน้ำมันในปัจจุบันและปัจจัยต่างๆ
ที่มีผลกระทบต่อความต้องการก๊าซธรรมชาติ
ดังนั้นจึงอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของ ปตท. ได้ ดังนี้

-   ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคตอาจไม่เป็นไปตามที่ ปตท. คาดการณ์
    ซึ่งหากมีปริมาณความต้องการสูงกว่า
    จะทำให้การจัดหาก๊าซธรรมชาติไม่เพียงพอต่อความต้องการ
    แต่หากปริมาณความต้องการต่ำกว่า อาจทำให้เกิดปัญหา Take-or-Pay
    จากสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่

-   กำหนดการแล้วเสร็จของการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
    ภายใต้แผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544 - 2554 (ปรับปรุงเพิ่มเติม)
    หรือการก่อสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ๆ ที่จะใช้ก๊าซธรรมชาติอาจไม่เป็นไปตามแผน
    อาจส่งผลให้แผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติไม่สอดคล้องกับปริมาณความต้องการ อาจก่อให้เกิด
    Take-or-Pay ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติใหม่

-   ความผันผวนของราคาน้ำมันอาจทำให้การจัดหาก๊าซธรรมชาติจากแหล่งใหม่เข้ามาในระบบของ
    ปตท. จะมีราคาสูง
    ซึ่งอาจทำให้ความสามารถในการแข่งขันของก๊าซธรรมชาติเมื่อเทียบกับเชื้อเพลิงอื่น ๆ ลดลง

-   ปตท. อาจไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ได้ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว (Make-Up)
    จากแหล่งที่มี Take-or-Pay เดิมได้ตามแผน
    หากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติของประเทศลดลงมาก และ ปตท.
    จำเป็นต้องรับก๊าซธรรมชาติตามปริมาณผูกพันในทุกสัญญา

-   ความผันผวนของราคาน้ำมันและอัตราแลกเปลี่ยน
    อาจส่งผลให้ราคาก๊าซธรรมชาติในอนาคตสูงหรือต่ำกว่าราคาที่ ปตท.
    ได้ชำระเงินไว้ล่วงหน้าภายใต้เงื่อนไข Take-or-Pay
    ซึ่งจะทำให้เกิดกำไรหรือขาดทุนจากการรับก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว
    (Make-up)

-   ผู้ขายก๊าซธรรมชาติอาจเกิดปัญหาที่ทำให้การส่งก๊าซธรรมชาติชะงักหรือหยุด
    ทำให้ไม่สามารถส่งก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ ปตท. เรียกขอตามปริมาณตามสัญญา
    หรือตามปริมาณที่ ปตท. ได้ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว

-   ปริมาณสำรองก๊าซฯเริ่มลดลงและอาจส่งผลให้ปริมาณการผลิตต่อวันตามสัญญาลดลงได้

ในการรองรับความเสี่ยงของการจัดหาก๊าซธรรมชาติและความต้องการก๊าซธรรมชาติ ปตท.
ได้มีการติดตามความเคลื่อนไหวของการจัดหาและความต้องการก๊าซธรรมชาติ
และมีการประสานงานกับกลุ่มผู้ขายและกลุ่มผู้ซื้ออย่างใกล้ชิด
เพื่อจัดทำแผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติในระยะยาวอย่างมีประสิทธิภาพ
และมีการทบทวนอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งมีการเจรจากับกลุ่มผู้ขายและกลุ่มผู้ซื้อ
เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาหากเกิดวิกฤติ

นอกจากนี้ที่ผ่านมาความต้องการก๊าซธรรมชาติมีสูงกว่าปริมาณขั้นต่ำตามสัญญา ทำให้ ปตท.
สามารถสะสมปริมาณส่วนเกิน เพื่อนำมาใช้ทดแทนหาก ปตท.
ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในอนาคต (Carry Forward)
ตามสิทธิที่มีอยู่ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติบางฉบับ
สำหรับการรับก๊าซธรรมชาติที่มีการชำระเงินล่วงหน้า (Make-up)
จากแหล่งยาดานาและเยตากุนที่ผ่านมามีราคาต่ำกว่าราคาซื้อขายในปัจจุบัน
ทำให้มีกำไรจากส่วนต่างดังกล่าวมาช่วยในการแบ่งเบาภาระดอกเบี้ยที่เกิดขึ้น

2.2.2 ความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ของ ปตท.

ต้นทุนวัตถุดิบและราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศของ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม
รวมถึงราคาซื้อและราคาจำหน่ายน้ำมันดิบ
น้ำมันสำเร็จรูปของหน่วยธุรกิจการค้าระหว่างประเทศเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามตลาดโลก
ที่ผ่านมาราคาก๊าซธรรมชาติ คอนเดนเสท น้ำมันดิบ
น้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในตลาดโลกมีความผันผวนสูง เนื่องจากหลากหลายปัจจัย ซึ่ง
ปตท.ไม่อาจควบคุมได้ รวมทั้งค่าการกลั่นและราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีเคลื่อนไหวขึ้นลงเป็นวัฏจักร
ส่งผลให้ ปตท. และบริษัทในกลุ่มได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
โดยความผันผวนของราคาปิโตรเลียมและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ ได้แก่

-   ภาวะเศรษฐกิจโลกและในแต่ละภูมิภาคของโลก

-   การเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์ อุปทานและปริมาณสำรองของก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
    คอนดอนเสท น้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในตลาดโลก

-   เสถียรภาพทางการเมืองของประเทศผู้ผลิตและส่งออกปิโตรเลียม
    โดยเฉพาะอย่างยิ่งภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นผู้ผลิตและส่งออกรายใหญ่

-   การกำหนดนโยบายการผลิตปิโตรเลียมของกลุ่ม OPEC (Organization of the
    Petroleum Exporting Countries)

-   การเข้าซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์น้ำมันของกลุ่มนักลงทุนในตลาดซื้อขายล่วงหน้า (NYMEX,
    ICE)

-   สภาพภูมิอากาศ

-   การเปลี่ยนแปลงคุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป (Specification)
    ทั้งในและนอกภูมิภาค

-   อุบัติเหตุและภัยธรรมชาติที่อาจส่งผลกระทบกับโรงกลั่น แหล่งผลิตน้ำมัน และเรือขนส่งน้ำมัน

-   การแข่งขันโดยพลังงานทดแทน

นอกจากนี้ สัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติทุกฉบับจะอิงราคาน้ำมันเตาย้อนหลัง
แต่บางฉบับจะมีระยะเวลาย้อนหลังที่แตกต่างกัน
ดังนั้นหากราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนรุนแรง
อาจทำให้ราคาก๊าซธรรมชาติมีความได้เปรียบหรือเสียเปรียบกับเชื้อเพลิงทางเลือกอื่นเป็นอย่างมากในบางขณะ

ที่ผ่านมาผู้บริหารกลุ่ม ปตท. มีนโยบายจัดตั้งทีม Price Risk Management
เพื่อบริหารความเสี่ยงด้านราคาวัตถุดิบและราคาผลิตภัณฑ์
รวมทั้งราคาซื้อและราคาจำหน่ายน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปร่วมกันภายในกลุ่ม ปตท.
ให้เกิดประโยชน์สูงสุด ภายใต้โครงการ Oil Supply Chain Integration Management
(OIM) โครงการ Petrochemical Integrated Supply Chain Management (PIM)
และโครงการ Group Trading โดย ปตท. มุ่งเน้นการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่อง
เป็นระบบและในลักษณะกลุ่ม เพื่อสร้างพลังร่วมของกลุ่ม ปตท. ซึ่งปัจจุบันกลุ่ม ปตท.
ได้ดำเนินการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านราคาปิโตรเลียมและปิโตรเคมีสายอะโรเมติกส์
โดยการทำสัญญาซื้อขายตราสารอนุพันธ์ทั้งระยะสั้นและระยะยาวระหว่างบริษัทคู่ค้า
โดยมีการกำหนดเป้าหมายของราคา ปริมาณ
และระยะเวลาในการดำเนินการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม
และให้สอดคล้องกับแผนธุรกิจของกลุ่ม ปตท.
ซึ่งการเข้าซื้อขายตราสารอนุพันธ์ในตลาดการค้าอนุพันธ์ทุกครั้งจะมีการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างถี่ถ้วน
รวมทั้งเลือกเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมกับช่วงเวลาและจุดประสงค์ เช่น
การทำ Swap หรือ Option
และการดำเนินการบริหารความเสี่ยงทุกครั้งจะดำเนินการตามนโยบายขององค์กรในแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านราคาภายใต้สภาวะความไม่แน่นอนในการดำเนินธุรกิจ
โดยดำเนินการควบคู่และสอดคล้องไปกับปริมาณซื้อขายวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม ปตท.
(Physical Underlying) ทั้งการบริหารต้นทุนราคาซื้อ และบริหารความเสี่ยงราคาขาย
เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของราคาที่มีต่อผลตอบแทนและผลประกอบการของ ปตท. และกลุ่ม
ปตท. อีกทั้ง
มีการจัดวางโครงสร้างและกระบวนการในการกำกับดูแลการบริหารจัดการความเสี่ยงและการตรวจสอบถ่วงดุลที่สอดคล้องกับมาตรฐานสากล
รวมถึงการกำหนดวงเงินมูลค่าความเสี่ยง (Value at Risk – VaR)
ในการทำการธุรกรรมการค้าระหว่างประเทศ
และให้มีการรายงานสถานะความเสี่ยงแก่ผู้บริหารและหน่วยงานเกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอ ทั้งนี้
เพื่อควบคุมมิให้ ปตท. และกลุ่ม ปตท. มีความเสี่ยงด้านราคาสูงเกินระดับที่เหมาะสม

2.2.3 ความเสี่ยงจากการดำเนินการของรัฐบาลที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของ
ปตท.

จากการที่ ปตท. มีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจที่มีรัฐบาลโดยกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่
และอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงพลังงาน
รวมทั้งการทำธุรกิจพลังงานอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) ภายใต้พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ พ.ศ. 2535
ดังนั้นภาครัฐยังคงสามารถกำกับดูแลการดำเนินการใดๆ ของ ปตท.
เพื่อให้เป็นไปตามนโยบายพลังงาน เศรษฐกิจและสังคมของประเทศ และ กพช.
สามารถอาศัยอำนาจ ตามพระราชบัญญัติฯ
ในการเสนอแนะนโยบายและแผนการบริหารพลังงานของประเทศต่อคณะรัฐมนตรี
รวมทั้งกำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการกำหนดราคาพลังงานให้สอดคล้องกับนโยบายและแผนการบริหารพลังงานของประเทศ
นอกจากนี้ตามพระราชกำหนดแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ. 2516
ได้บัญญัติไว้ว่า เพื่อประโยชน์ในการแก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันเชื้อเพลิง
ให้นายกรัฐมนตรีมีอำนาจออกคำสั่งเพื่อกำหนดมาตรการเกี่ยวกับเรื่องต่างๆ ได้
ซึ่งรวมถึงการจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงทุกชนิด
ดังนั้นการกำหนดนโยบายและมาตรการด้านพลังงานของภาครัฐ
อาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท. ดังตัวอย่างต่อไปนี้

-   การตรึงราคาก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (NGV)

รัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทางเลือกในภาคขนส่ง
เพื่อลดผลกระทบต่อสภาพเศรษฐกิจอันเนื่องมาจากราคาน้ำมันดิบและน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ลดมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อม และสนับสนุนยุทธศาสตร์พลังงานของประเทศ
ที่สนับสนุนให้ใช้เชื้อเพลิงที่สามารถจัดหาได้จากแหล่งภายในประเทศ โดย ปตท.ได้เริ่มนำ NGV
มาใช้เป็นเชื้อเพลิงให้กับรถโดยสารประจำทาง NGV ขององค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.)
ตั้งแต่ปี 2536 และภายใต้นโยบายของรัฐบาลที่จะผลักดัน NGV เป็นเชื้อเพลิงทางเลือก ปตท.
ได้เป็นผู้ริเริ่มขยายก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงทางเลือกในภาคขนส่ง ตั้งแต่ปี 2544
และได้จัดทำแผนขยายการใช้ NGV เพื่อทดแทนน้ำมันเบนซินและดีเซลในภาคขนส่ง
โดยการลงทุนขยายสถานีบริการพร้อมกับส่งเสริมการขยายจำนวนรถยนต์ใช้ NGV
ให้เพิ่มขึ้นโดยเฉพาะรถบริการสาธารณะ ได้แก่ รถแท็กซี่ และรถโดยสารประจำทาง เป็นต้น

คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบตามมติ กพช. เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2550 ให้ ปตท. กำหนดราคา
NGV ที่ 8.50 บาทต่อกิโลกรัม ในปี 2550-2551 โดยให้ ปตท. สามารถปรับราคา NGV ไม่เกิน
12 บาทต่อกิโลกรัม ในปี 2552 ปรับไม่เกิน 13 บาทต่อกิโลกรัมในปี 2553
และปรับตามต้นทุนที่แท้จริงตั้งแต่ปี 2554 เป็นต้นไป
แต่สถานการณ์ราคาน้ำมันในตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ภาครัฐจึงได้มีมาตรการบรรเทาผลกระทบด้านพลังงานโดยตรึงราคา NGV ไว้ที่ระดับ 8.50
บาทต่อกิโลกรัม จนถึงวันที่ 30 กันยายน 2554 โดยจ่ายชดเชยราคา NGV ในอัตรา 2
บาทต่อกิโลกรัม และต่อมาเมื่อวันที่ 4 ตุลาคม 2554 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบตามมติ กพช.
เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2554 ให้ขยายระยะเวลาตรึงราคาขายปลีก NGV ในระดับราคา 8.50
บาทต่อกิโลกรัม และคงอัตราเงินชดเชยในอัตรา 2 บาทต่อกิโลกรัม ต่อไปตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม
2554 จนถึงวันที่ 15 มกราคม 2555
เพื่อเตรียมความพร้อมเรื่องบัตรเครดิตพลังงานและการปรับเปลี่ยนรถแท็กซี่ LPG เป็น NGV
โดยให้มีการทยอยปรับขึ้นราคาขายปลีก NGV เดือนละ 0.50 บาทต่อกิโลกรัม ตั้งแต่วันที่ 16
มกราคม 2555 จนถึงธันวาคม 2555 เพื่อไม่ให้กระทบต่อผู้ใช้ NGV มากเกินไป
และให้ทยอยปรับลดอัตราเงินชดเชยลงเดือนละ 0.50 บาทต่อกิโลกรัม จำนวน 4 ครั้ง ตั้งแต่วันที่
16 มกราคม 2555 - เมษายน 2555

จากนโยบายการตรึงราคาดังกล่าวประกอบกับต้นทุนการผลิตทั้งในด้านการลงทุนและราคาซื้อก๊าซธรรมชาติได้ปรับเพิ่มสูงขึ้นตามราคาน้ำมันในตลาดโลก
ส่งผลให้ปตท.ประสบภาวะขาดทุนจากการจำหน่าย NGV เพิ่มขึ้นเป็นลำดับ อย่างไรก็ตาม ปตท.
ได้มีการทบทวนแผนการขยายสถานีบริการ NGV และการเพิ่มปริมาณจำหน่าย NGV
หากภาครัฐมีการดำเนินการตามแนวทางการแบ่งเบาภาระการขาดทุนตามมติ กพช. ดังกล่าว
เพื่อส่งเสริมการใช้ NGV อย่างมีประสิทธิภาพ เพื่อให้ NGV
สามารถเป็นพลังงานทางเลือกและเกิดประโยชน์ต่อเศรษฐกิจโดยรวมของประเทศต่อไปอย่างยั่งยืน
อย่างไรก็ตามยังมีความเสี่ยงที่ภาครัฐอาจจะยังคงตรึงราคาขายปลีก NGVต่อไปอีก

-   การควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)

โครงสร้างราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ในปัจจุบันเป็นแบบกึ่งลอยตัว
โดยภาครัฐได้มีการยกเลิกควบคุมราคาขายปลีก แต่ยังคงมีการควบคุมราคา LPG ณ
โรงกลั่นน้ำมันคงที่ ที่ประมาณ 333 เหรียญสหรัฐ/ตัน ส่งผลให้ราคาขายปลีกถูกกำหนดไว้ที่ 18.13
บาทต่อกิโลกรัม ซึ่งที่ผ่านมาในช่วงที่ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ราคาขายปลีก
LPG ในประเทศแตกต่างจากราคา LPG
ในตลาดโลกและราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศค่อนข้างมาก ส่งผลให้ปริมาณความต้องการ
LPG ในประเทศเพิ่มขึ้นเกินกว่ากำลังผลิต LPG ในประเทศ กระทรวงพลังงานจึงมอบหมายให้
ปตท. เป็นผู้นำเข้า LPG ในราคาตลาดโลกและจำหน่ายในราคาที่รัฐควบคุม โดย ปตท.
จะได้รับเงินชดเชยคืนจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลัง การควบคุมราคา LPG ดังกล่าวส่งผลให้
ปตท. และโรงกลั่นในกลุ่มไม่สามารถจำหน่าย LPG ในราคาที่สะท้อนตลาดโลกและต้นทุนที่แท้จริง
การสูญเสียโอกาสในการส่งออก LPG รวมทั้งความไม่แน่นอนของระยะเวลาในการที่ ปตท.
จะได้รับเงินชดเชยการนำเข้า LPG คืนอีกทั้งปริมาณนำเข้าที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้ ปตท.
ต้องลงทุนเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการนำเข้า LPG
ซึ่งทั้งหมดอาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินและผลประกอบการของ ปตท.

ที่ผ่านมารัฐบาลในหลายสมัยได้มีความพยายามในการแก้ไขปัญหาราคา LPG
แต่เนื่องจากราคาน้ำมันในตลาดโลกปรับสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้คณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 29
มิถุนายน 2553 ได้มีมติเห็นชอบตามมติ กพช. ให้ชะลอการปรับราคาขายปลีก LPG
ออกไปอีกจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2554 และต่อมาได้มีมติให้ขยายไปจนถึงเดือนกันยายน 2554
อย่างไรก็ตาม เมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2553 กพช. มีมติให้ปรับราคา LPG
ให้ผู้ผลิตที่เป็นโรงกลั่นน้ำมันให้สะท้อนราคาตลาดโลกมากยิ่งขึ้น โดยกำหนดสัดส่วนร้อยละ 76
อ้างอิงราคาตลาดโลก และอีกร้อยละ 24 อ้างอิงราคาคงที่ ที่ประมาณ 333 เหรียญสหรัฐฯ/ตัน
เพื่อเป็นการเพิ่มแรงจูงใจให้โรงกลั่นน้ำมันนำ LPG ที่ใช้ในกระบวนการกลั่น (Own Used)
และจำหน่ายเป็นวัตถุดิบให้อุตสาหกรรมปิโตรเคมี
มาจำหน่ายเป็นเชื้อเพลิงให้กับประชาชนและจูงใจให้เพิ่มการผลิต LPG ให้มากขึ้นกว่าปัจจุบัน
ซึ่งจะเป็นการช่วยลดการนำเข้า LPG และลดภาระของกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงที่จะต้องเข้ามาอุดหนุน
ซึ่งได้มีผลบังคับใช้แล้วตั้งแต่วันที่ 14 มกราคม 2554เมื่อวันที่ 27 เมษายน 2554
กพช.ได้มีมติให้ขยายระยะเวลาการตรึงราคาขายปลีก LPG ในภาคครัวเรือนและขนส่ง
จากสิ้นเดือนมิถุนายน 2554 เป็นสิ้นเดือนกันยายน 2554
และเห็นชอบให้ทยอยปรับราคาขายปลีกก๊าซ LPG ในภาคอุตสาหกรรมให้สะท้อนต้นทุนโรงกลั่นน้ำมัน
ตั้งแต่กรกฎาคม 2554 เป็นต้นไป โดยปรับราคาขายปลีกไตรมาสละ 1 ครั้ง จำนวน 4 ครั้ง
ครั้งละ 3 บาทต่อกิโลกรัม และเมื่อวันที่ 30 กันยายน 2554 กพช.
ได้มีมติให้ขยายเวลาการตรึงราคาขายปลีกก๊าซ LPG ภาคครัวเรือนต่อไปจนถึงสิ้นปี 2555
ขยายระยะเวลาการตรึงราคาก๊าซ LPG ภาคขนส่งต่อไปจนถึงวันที่ 15 มกราคม 2555
เพื่อเตรียมจัดทำบัตรเครดิตพลังงาน และปรับเปลี่ยนรถแท็กซี่ LPG เป็น NGV โดยตั้งแต่วันที่ 16
มกราคม 2555 เริ่มปรับขึ้นราคาขายปลีกเดือนละ 0.75 บาทต่อกิโลกรัม
จนไปสู่ต้นทุนโรงกลั่นน้ำมัน และกำหนดอัตราเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันฯ
สำหรับก๊าซที่ใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี กิโลกรัมละ 1 บาท ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม
2555 เป็นต้นไป ทั้งนี้ยังมีความเสี่ยงที่ภาครัฐฯอาจจะพิจารณาชะลอการปรับราคาขายปลีก LPG
และราคา LPG ของโรงแยกก๊าซธรรมชาติต่อไป ซึ่งส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของ ปตท.
ที่จะได้รับผลกระทบเพิ่มขึ้นจากราคาก๊าซธรรมชาติที่เป็นวัตถุดิบของโรงแยกก๊าซธรรมชาติจะสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องตามราคาน้ำมันในตลาดโลก

2.2.4 ความเสี่ยงจากผลการดำเนินงานของกลุ่ม ปตท. ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของผลการดำเนินงานของ
ปตท.

จากการที่ ปตท. มีการเติบโตทางธุรกิจอย่างต่อเนื่องจากการเข้าร่วมทุนในบริษัทต่างๆ
โดยมุ่งเน้นให้เกิดการเชื่อมโยงกันของการดำเนินธุรกิจอย่างครบวงจรจากธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นจนถึงขั้นปลาย
รวมถึงการลงทุนในธุรกิจเกี่ยวเนื่องใหม่ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ประกอบกับที่ผ่านมาบริษัทในกลุ่มได้มีการซื้อหรือควบรวมกิจการ การเข้าร่วมลงทุน
การขยายกำลังผลิต และการปรับปรุงกระบวนการผลิตเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มแก่ผลิตภัณฑ์
การขยายธุรกิจดังกล่าว ส่งผลให้ผลการดำเนินงานของ ปตท.
ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานของบริษัทในกลุ่ม อย่างไรก็ตาม
บริษัทในกลุ่มยังต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากลักษณะการประกอบธุรกิจ อาทิ
ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบ ความสำเร็จในการสำรวจและพัฒนาแหล่งปิโตรเลียม
เหตุการณ์น้ำมันและก๊าซธรรมชาติรั่วไหล วัฏจักรขาลงของธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่น
คู่แข่งจากภูมิภาคตะวันออกกลางที่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า
รวมถึงความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่างๆ เป็นต้น
อาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการและฐานะทางการเงินของ ปตท. ทั้งนี้
เพื่อเป็นการลดความเสี่ยง ปตท. ได้มุ่งเน้นให้มีการบริหารจัดการองค์กรในลักษณะกลุ่ม ปตท.
(PTT Group) โดยยึดหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี
เพื่อเป็นพื้นฐานการเติบโตทางธุรกิจอย่างยั่งยืนและให้เกิดการสร้างมูลค่ารวมสูงสุดของกลุ่ม ปตท.
เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านโครงการ Supply Chain Management (SCM)
รวมทั้งได้มีการศึกษาการควบรวมกิจการของธุรกิจที่มีความใกล้เคียงกันเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ลดต้นทุน
และนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถของการแข่งขันในตลาดโลกได้มากขึ้น

สำหรับเหตุการณ์น้ำมันและก๊าซธรรมชาติรั่วไหลที่แหล่งมอนทารา ประเทศออสเตรเลีย ของบริษัท
พีทีทีอีพี
ออสตราเลเชีย ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของ บมจ. ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม (ปตท.สผ.)
เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2552 และได้เกิดเพลิงไหม้ในเวลาต่อมา นั้น ปตท.สผ.
ได้ดำเนินการควบคุมสถานการณ์เป็นที่เรียบร้อย
โดยสามารถดับเพลิงและหยุดการรั่วไหลของน้ำมันและก๊าซธรรมชาติได้ในเดือนพฤศจิกายน 2552
และต่อมาก็ไม่ปรากฏคราบน้ำมันในทะเลอีก

กรณีรัฐบาลอินโดนีเซียได้ทำหนังสือเรียกร้องให้บริษัท พีทีทีอีพี ออสตราเลเซีย
จ่ายค่าชดเชยความเสียหายจากเหตุการณ์มอนทารานั้น
เนื่องจากยังไม่ปรากฏหลักฐานชัดเจนที่พิสูจน์ให้เห็นถึงความเสียหายจากเหตุการณ์ดังกล่าว
จึงยังไม่สามารถยอมรับข้อเรียกร้องค่าชดเชยได้ ที่ผ่านมา ปตท.สผ.
สามารถแก้ไขปัญหาและควบคุมสถานการณ์ได้อย่างทันท่วงที
และมีการประเมินผลกระทบจากการรั่วไหลของน้ำมันทั้งในระหว่างเกิดเหตุการณ์และหลังจากที่ระงับเหตุแล้วอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด
พบว่ามีการแพร่กระจายในวงจำกัด นอกจากนี้ได้ ปตท.สผ. ยังได้จัดทำแผนการปรับปรุงแก้ไข
(Action Plan) ที่ประกอบด้วยมาตรการต่างๆ อาทิเช่น การปรับปรุง Well Barrier, SSHE
Management System, Drilling Management System และการจัดการในกรณีที่มีน้ำมันรั่ว
เป็นต้น เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าจะไม่เกิดเหตุการณ์เช่นนี้ขึ้นอีก เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2554
ทางรัฐบาลออสเตรเลียได้เปิดเผยผลการพิจารณาแผนปรับปรุงแก้ไข โดยตัดสินให้ ปตท.สผ.
สามารถดำเนินงานสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในออสเตรเลียต่อไปได้
เนื่องจากแผนการปรับปรุงแก้ไขดังกล่าวแสดงให้เห็นถึงความมุ่งมั่นของบริษัทในการแก้ไขข้อบกพร่อง
ทั้งในด้านเทคนิคและการบริหารจัดการซึ่งระบุโดยคณะกรรมการสอบสวนเหตุการณ์มอนทารา
(Montara Commission Inquiry)
รวมถึงการสร้างมาตรฐานความปลอดภัยสูงสุดในการดำเนินงานด้านสำรวจและผลิตปิโตรเลียม ทั้งนี้
หน่วยงานรัฐบาลออสเตรเลีย และ ปตท.สผ. จะจัดทำข้อตกลงร่วมกัน
โดยคณะกรรมการอิสระจะติดตามการดำเนินการตามแผนปรับปรุงแก้ไขของ ปตท.สผ. เป็นเวลาอีก
18 เดือนส่วนการดำเนินงานเพื่อเริ่มผลิตน้ำมันจากแหล่งมอนทารานั้น
ปตท.สผ.ได้มีการเตรียมการเพื่อการตรวจสอบและทดสอบความปลอดภัยของหลุมบนแท่นผลิต
เพื่อให้สามารถดำเนินการรื้อถอนแท่นขุดเจาะ
และหลังจากนั้นจะดำเนินการติดตั้งแท่นผลิตและระบบการผลิตใหม่ต่อไป
ซึ่งคาดว่าจะสามารถเริ่มผลิตได้ในปลายไตรมาสที่ 3 ปี 2555

2.2.5 ความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศ

ปตท. มีแผนการลงทุนด้านพลังงานในต่างประเทศผ่านบริษัทในกลุ่ม
ซึ่งจะเป็นการต่อยอดธุรกิจปัจจุบันและเพิ่มโอกาสในการเติบโตในระยะยาวของ ปตท. โดยปัจจุบัน
ปตท. มีนโยบายขยายธุรกิจอย่างต่อเนื่องในต่างประเทศ ทั้งในส่วนธุรกิจที่ลงทุนไปแล้ว
และในธุรกิจใหม่ๆ อาทิเช่นการลงทุนในธุรกิจท่อก๊าซธรรมชาติในประเทศอียิปต์
ธุรกิจน้ำมันปาล์มและธุรกิจเหมืองถ่านหินในประเทศอินโดนีเซีย เป็นต้น
ดังนั้นความเสี่ยงอันอาจเกิดจากการขยายการลงทุนไปยังต่างประเทศนั้น
ขึ้นกับปัจจัยหลายประการได้แก่

-   ภาวะเศรษฐกิจของประเทศเป้าหมาย รวมถึงประเทศคู่ค้าของประเทศดังกล่าว

-   การเปลี่ยนแปลงด้านการปกครอง นโยบายสนับสนุนการลงทุน
    กฎหมายและกฎเกณฑ์ด้านภาษีและด้านอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับการลงทุน

-   ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนทางการเงิน

-   ขีดความสามารถขององค์กรในการเข้าไปลงทุนในธุรกิจใหม่

-   การลงทุนในโครงการที่มีลักษณะเป็นการสร้างใหม่ (Greenfield)
    ซึ่งมีความต้องการใช้เงินลงทุนมาก ใช้เวลาในการพัฒนา
    อันอาจมีผลต่อระยะเวลาคืนทุนของโครงการ

ในการบรรเทาความเสี่ยง จากการลงทุนในต่างประเทศ ปตท.
ได้มีการศึกษาและวิเคราะห์ในรายละเอียดด้านกฎหมาย นโยบายของรัฐ และประเด็นต่างๆ
ด้านภาษี รวมถึงปัจจัยอื่นๆ ที่กล่าวมาข้างต้น เพื่อประเมินผลกระทบที่อาจขึ้นต่อธุรกิจ
และนำผลการประเมินดังกล่าวมาประกอบการพิจารณาความเหมาะสมของการลงทุน
และภายหลังจากการลงทุนแล้ว
ได้มีการจัดระบบและหน่วยงานภายในเพื่อประมวลผลการประกอบการและปัจจัยความเสี่ยงของโครงการที่ลงทุนไปแล้วอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งเร่งพัฒนาขีดความสามารถขององค์กรและพัฒนาศักยภาพของบุคลากร
รองรับการขยายการดำเนินงานและการลงทุนในต่างประเทศ

2.3 ความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ

2.3.1 ความเสี่ยงจากภยันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจ ผลิต ขนส่งและเก็บรักษาก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปนั้น อาจทำให้เกิดอันตรายได้โดยมีสาเหตุมาจาก
ไฟไหม้ ระเบิด น้ำมันรั่วไหลปนเปื้อน หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซรั่ว
การฟุ้งกระจายของก๊าซอันตราย การก่อการร้าย ภัยธรรมชาติ
รวมถึงเหตุที่เกิดจากการกระทำของบุคคลภายนอกและเหตุอันตรายอื่นที่ไม่อาจคาดการณ์ได้
ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม การดำเนินธุรกิจ
ชื่อเสียงองค์กร ฐานะการเงิน และโอกาสทางธุรกิจของ ปตท.

ดังนั้น ปตท. จึงให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ
โดยได้ประเมินความเสี่ยงด้านความมั่นคง ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม
ทั้งในสภาวะการทำงานปกติ ไม่ปกติ รวมทั้งเหตุฉุกเฉินและสภาวะวิกฤตที่อาจเกิดขึ้นได้
และกำหนดมาตรการควบคุม ป้องกันและลดความเสี่ยงดังกล่าวอย่างเป็นระบบ
ตามข้อกำหนดมาตรฐานการจัดการด้านความมั่นคง ความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม
กลุ่ม ปตท. (PTT Group Security, Safety, Health and Environment Management
Standard : PTT Group SSHE MS) ที่เริ่มพัฒนาและประยุกต์ใช้ในปี 2553
เพื่อให้เป็นมาตรฐานของ กลุ่ม ปตท. โดยเฉพาะ
โดยมีพื้นฐานมาจากมาตรฐานระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (มอก./OHSAS
18001) และระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (ISO 14001)
ซึ่งปัจจุบันทุกสายงานปฏิบัติการและทุกพื้นที่ปฏิบัติงาน
ยังคงได้รับการรับรองระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (มอก./OHSAS 18001)
และระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (ISO 14001) จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ
(สรอ.)นอกจากนี้ ยังได้จัดทำแผนกลยุทธ์ และแผนปฏิบัติการเพื่อการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง
(Business Continuity Management: BCM) รวมไปถึงการซ้อมแผนปฏิบัติการดังกล่าว
เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าธุรกิจจะสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างต่อเนื่องโดยขณะนี้ อาคาร ปตท.
สำนักงานใหญ่และหน่วยงานสนับสนุน
ได้รับการรับรองระบบการจัดการธุรกิจอย่างต่อเนื่องตามมาตรฐาน มอก. 22301-2553 จาก
สรอ. เป็นองค์กรแห่งแรกในประเทศไทยแล้ว

นอกจากนี้ ปตท.
ได้มีการซื้อประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ในการดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามที่บริษัทอื่นๆ
ในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีพึงปฏิบัติ
และได้ทำประกันภัยเพิ่มเติมในกรณีที่บริษัทต้องหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
แต่การซื้อประกันภัยดังกล่าวอาจไม่สามารถครอบคลุมความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกประเภท
เนื่องจากไม่มีบริษัทประกันภัยใดรับประกันภัยความเสียหายทุกประเภท
หรือเนื่องจากบางครั้งหากซื้อประกันภัย ค่าเบี้ยประกันภัยสำหรับการประกันภัยความเสียหายนั้นๆ
จะสูงมากจนไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และถึงแม้ว่า ปตท.
จะเชื่อว่าบริษัทในกลุ่มมีการทำประกันภัยตามมาตรฐานของอุตสาหกรรมก็ตาม ปตท.
ไม่สามารถควบคุมวงเงินในการทำประกันภัยทรัพย์สินของกลุ่ม ปตท.
ให้เพียงพอต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้
ดังนั้นหากเกิดความเสียหายในทรัพย์สินที่ไม่ได้ทำประกันครอบคลุมเต็มมูลค่าในจำนวนที่มีนัยสำคัญ
หรือในกรณีที่ผู้รับประกันภัยมีปัญหาทางการเงินรุนแรงหรือต้องเลิกกิจการเนื่องจากเหตุดังกล่าวอาจส่งผลกระทบในด้านลบอย่างร้ายแรงต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานหรือโอกาสทางธุรกิจของ
ปตท. ได้

จากเหตุฉุกเฉินและภัยธรรมชาติที่เกิดขึ้นในปี 2554 จนมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
ได้แก่ เหตุการณ์ท่อก๊าซธรรมชาติในทะเลบริเวณท่อก๊าซฯ
ที่เชื่อมต่อระหว่างท่อประธานในทะเลขนาด 34 นิ้ว (ท่อเส้นที่ 1) กับท่อย่อยขนาด 24 นิ้ว
ที่ส่งก๊าซธรรมชาติมาจากแหล่งปลาทอง
รั่วจากการดำเนินการในโครงการก่อสร้างวางท่อก๊าซธรรมชาติโดยบริษัทผู้รับเหมาวางท่อก๊าซธรรมชาติ
เมื่อเดือนมิถุนายน 2554 นั้น ได้มีการเร่งรัดแก้ไขเบื้องต้น
ร่วมกับผู้เชี่ยวชาญเพื่อนำระบบท่อกลับเข้าสู่การส่งก๊าซธรรมชาติตามปกติอย่างรวดเร็วโดยการดำเนินการทุกขั้นตอนเป็นไปด้วยความระมัดระวัง
และปฏิบัติตามมาตรฐานสากลด้านความปลอดภัย ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติในทะเลอย่างเคร่งครัด
นอกจากนี้
ยังได้กำหนดมาตรการติดตามและป้องกันผลกระทบทั้งด้านความปลอดภัยและผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมในทะเล
รวมทั้งรวบรวมองค์ความรู้ทั้งหมดเป็นฐานข้อมูลและแลกเปลี่ยนระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเรียนรู้ไม่ให้เกิดขึ้นอีก
โดย ปตท. อยู่ในระหว่างประเมินความเสียหาย
และแนวทางการใช้สิทธิเพื่อเรียกร้องจากบริษัทผู้รับเหมา และ/หรือ บุคคลที่ต้องร่วมรับผิดชอบ
ตามสัญญาและตามกฎหมายต่อไป

สำหรับสถานการณ์อุทกภัยที่เกิดขึ้น ปตท.
ได้ดำเนินการตามแผนปฏิบัติงานเพื่อให้การดำเนินธุรกิจเป็นไปอย่างต่อเนื่อง
โดยมีการย้ายส่วนสนับสนุนที่ประจำอยู่ในสำนักงานใหญ่ไปปฏิบัติงานยังศูนย์ปฏิบัติงานสำรองที่จังหวัดชลบุรีและระยอง
ซึ่งได้เตรียมการไว้ล่วงหน้า โดยคู่ค้าของ ปตท. สามารถทำธุรกรรมได้ตามปกติ และ ปตท.
ได้จัดซื้อประกันภัยความเสี่ยงซึ่งครอบคลุมถึงผลกระทบจากน้ำท่วมสำหรับทรัพย์สินทั้งหมดของ ปตท.
อย่างไรก็ตามสถานการณ์อุทกภัยในครั้งนี้ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานบางส่วนในด้านการจัดหา
ผลิต จัดเก็บ ขนส่ง จัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของ ปตท.

2.3.2 ความเสี่ยงจากข้อบังคับเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย

การดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท. ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
และความปลอดภัยในการสำรวจ การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง
และการจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ บริษัทในกลุ่ม ปตท.
ที่ประกอบธุรกิจปิโตรเคมีและโรงกลั่นน้ำมันก็อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยซึ่งมีแนวโน้มที่จะเข้มงวดมากขึ้น
ซึ่งหากมีการตรากฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยขึ้นใหม่ในอนาคต
หรือการเปลี่ยนแปลงนโยบายวิธีการบังคับใช้กฎหมาย
อาจจะทำให้เกิดข้อจำกัดต่อการประกอบธุรกิจของ ปตท. หรืออาจทำให้ต้นทุนในการสำรวจ
การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง และการจำหน่ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญได้

ในการดำเนินการโครงการลงทุนต่างๆ ซึ่งรวมถึงการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และโรงงานปิโตรเคมี
จะต้องมีการจัดทำรายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)
และได้รับความเห็นชอบก่อนการดำเนินการก่อสร้างตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม
พ.ศ.2535 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง นอกจากนี้
ในกรณีที่เข้าข่ายเป็นโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพ ตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เรื่อง
กำหนดประเภท ขนาด
และวิธีปฏิบัติสำหรับโครงการหรือกิจการที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรง
ทั้งทางด้านคุณภาพสิ่งแวดล้อมทรัพยากรธรรมชาติและสุขภาพ ที่ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ
หรือเอกชนจะต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2553
ซึ่งออกตามความในมาตรา 67 วรรคสอง ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550
จะต้องมีการศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชน
และจัดให้มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้มีส่วนได้เสีย
รวมทั้งได้ให้องค์การอิสระให้ความเห็นประกอบก่อนมีการดำเนินโครงการ
ดังนั้นจึงอาจมีความเสี่ยงในประเด็นของระยะเวลาและเงื่อนไขการปฏิบัติต่าง ๆ
ที่เกี่ยวเนื่องกับการพิจารณาให้ความเห็นชอบรายงาน EHIA
รวมถึงขบวนการมีส่วนร่วมและการยอมรับของชุมชนที่อาจจะก่อให้เกิดความล่าช้าของการดำเนินโครงการให้ไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด
ทั้งนี้ รวมถึงการยอมรับของชุมชนต่อการดำเนินงานของ ปตท. ในทุก ๆ
พื้นที่ปฏิบัติการในช่วงระยะเวลาดำเนินการ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและความสามารถในการเพิ่มรายได้ของ ปตท. ในอนาคต

อย่างไรก็ตาม ปตท. ได้มีการบริหารความเสี่ยงในประเด็นดังกล่าว
โดยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำการติดตามและวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานของ ปตท.
อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย
รวมทั้งการติดต่อประสานงานและเข้าร่วมในการให้ความคิดเห็นกับหน่วยงานราชการอย่างใกล้ชิด
เพื่อนำข้อมูลมาวางแผนงานหรือกำหนดมาตรการต่าง ๆ รองรับ
ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับใหม่ทันทีที่มีการประกาศใช้
และจัดให้มีการดำเนินงานมวลชนสัมพันธ์ที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อสร้างความรู้
ความเข้าใจแก่ประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

2.3.3 ความเสี่ยงในการดำเนินโครงการ

ความสำเร็จของการขยายตัวทางธุรกิจของ ปตท. ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลัก คือ
การเติบโตอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ
การขยายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติให้เป็นไปตามแผนความต้องการ
รวมถึงความสามารถในการสร้างมูลค่าเพิ่ม เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้น
นอกจากนั้นการขยายตัวของธุรกิจของ ปตท.
ยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการขนส่งของระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติให้ครอบคลุมพื้นที่การใช้
ความสามารถในการแยกก๊าซธรรมชาติ ความสำเร็จในการก่อสร้างโรงงานปิโตรเคมีในกลุ่ม ปตท.
ซึ่งรับผลิตภัณฑ์จากการแยกก๊าซธรรมชาตินำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิต
และยังครอบคลุมไปถึงการลงทุนในธุรกิจต่างๆ ที่มีความต่อเนื่องกัน

ปตท. มีแผนพัฒนาการขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุงเพิ่มเติม) ฉบับที่ 1
เพื่อรองรับการขยายตัวของความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคตที่สอดคล้องกับแผนการพัฒนากำลังการผลิตไฟฟ้าของประเทศไทย
พ.ศ. 2553 – 2573 (PDP 2010) โดยได้เริ่มการก่อสร้างโครงการมาตั้งแต่ปี 2544
ซึ่งโครงการเกือบทั้งหมดที่เริ่มดำเนินการก่อสร้างตั้งแต่ปี 2544 – 2554
ได้ดำเนินการขนส่งก๊าซธรรมชาติแล้ว เช่นโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติ เชื่อมต่อในทะเล
โดยเป็นการวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติจากแหล่งก๊าซธรรมชาติ
ปลาทองส่วนเพิ่มไปยังท่อส่งก๊าซธรรมชาติ เส้นที่ 3 ในทะเล โดยสามารถส่งก๊าซฯ ได้ตั้งแต่เดือน
พฤศจิกายน 2554 ส่วนการวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติจากแหล่งก๊าซธรรมชาติ
บงกชใต้ไปยังท่อส่งก๊าซธรรมชาติ เส้นที่ 3 ในทะเล ดำเนินการวางท่อฯ
แล้วเสร็จตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2554 ขณะนี้รอรับก๊าซธรรมชาติ จากบริษัทผู้ผลิต
สำหรับโครงการที่เริ่มดำเนินการก่อสร้างตั้งแต่ปี 2553
เป็นต้นมานั้นและยังอยู่ในระหว่างดำเนินการก่อสร้าง เช่น
โครงการติดตั้งเครื่องเพิ่มความดันก๊าซธรรมชาติในทะเล โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบกเส้นที่
4 (ระยอง – แก่งคอย)
โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบกจากชายแดนไทยสหภาพพม่าไปยังอำเภอทองผาภูมิ จ.กาญจนบุรี
โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติภูมิภาคนครสวรรค์และนครราชสีมา
โดยเป็นการวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบกจากอำเภอวังน้อย จ.พระนครศรีอยุธยา ไปยัง
จ.นครสวรรค์ เพื่อขยายโอกาสใช้พลังงานสะอาดและลดมลภาวะในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม
เขตภาคเหนือและภาคกลางตอนบน และวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบกจากอำเภอแก่งคอย จ.สระบุรี
ไปยัง จ.นครราชสีมา
เพื่อขยายโอกาสใช้พลังงานสะอาดและลดมลภาวะในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม
เขตภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่างและโครงการติดตั้งเครื่องเพิ่มความดันก๊าซธรรมชาติ หน่วยที่
4 ที่สถานีเพิ่มความดันก๊าซฯ ไทรโยค นอกจากนั้น ปตท.
ยังมีโครงการเพื่อลดผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อมในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด คือ
โครงการเปลี่ยนเครื่องยนต์กังหันก๊าซธรรมชาติ เป็นมอเตอร์ที่หน่วยเพิ่มแรงดันก๊าซธรรมชาติหน่วยที่
1 จ.ระยอง ซึ่งดำเนินการแล้วเสร็จในเดือนธันวาคม 2554
และโครงการผลิตไฟฟ้าและพลังงานความร้อนร่วมสำหรับโรงแยกก๊าซฯ จ.ระยอง
และโครงการระบบหมุนเวียนพลังงานความร้อนเหลือทิ้งกลับคืนสำหรับโรงแยกก๊าซธรรมชาติ หน่วยที่
5 ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2557

การพัฒนาโครงการต่างๆ อาจล่าช้ากว่าแผนที่ประมาณการไว้จากสาเหตุหลายประการ เช่น
กระบวนการจัดการมีขั้นตอนมากและทำให้ต้องใช้เวลาในการดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามกฎหมายและกฏระเบียบที่กำหนดไว้
และบริษัทผู้รับเหมาดำเนินงานก่อสร้างล่าช้าไม่เป็นไปตามแผนที่กำหนด เป็นต้น
นอกจากนี้ยังมีสาเหตุอื่นๆ ส่วนใหญ่ที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของ ปตท. เช่น
การเปลี่ยนแปลงเพิ่มเติมของตัวบทกฎหมาย กฎระเบียบและวิธีการ
การขออนุมัติการก่อสร้างจากหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง
การดำเนินการทำกระบวนการมีส่วนร่วมล่าช้าอันมีผลกระทบจากความไม่พร้อมของประชาชนในเขตพื้นที่ที่จัดให้มีการทำกระบวนการมีส่วนร่วมหรือผลกระทบที่มาจากวิกฤตการณ์ต่างๆที่ทำให้ประชาชนไม่พร้อมที่จะเข้าร่วมทำกระบวนการมีส่วนร่วมได้
เช่น อุทกภัยที่ผ่านมา
การได้รับอนุมัติรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมล่าช้าเนื่องจากการประชุมของคณะกรรมการผู้ชำนาญการไม่ได้มีการประชุมตามวาระที่กำหนด
การคัดค้านจากเจ้าของที่ดินเอกชนในการเข้าพื้นที่ก่อสร้างวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
การคัดค้านการดำเนินการก่อสร้างจากชุมชน
การไม่อนุญาตให้เข้าพื้นที่ไปติดตั้งเชื่อมต่อท่อส่งก๊าซธรรมชาติหรืออุปกรณ์กับแท่นผลิตก๊าซธรรมชาติของเจ้าของแท่นผลิตก๊าซธรรมชาติ
การจัดซื้ออุปกรณ์ที่ต้องใช้ระยะเวลาในการจัดหาและขนส่งนาน (Long Lead Items)
ซึ่งการล่าช้าของการจัดซื้ออุปกรณ์ดังกล่าวที่ผ่านมาเป็นผลมาจากความผันผวนของสภาวะตลาด
และวิกฤตการณ์เศรษฐกิจโลก ราคาต้นทุนของวัตถุดิบ และอัตราแลกเปลี่ยน เป็นต้น

ดังนั้นเพื่อให้การบริหารความเสี่ยงของโครงการต่างๆ
สอดคล้องกับเป้าหมายของการดำเนินการโครงการ (เป้าหมายของการดำเนินการโครงการ คือ
การดำเนินการโครงการให้แล้วเสร็จตามระยะเวลาที่กำหนดและ/หรือระยะเวลาที่เหมาะสมกับความต้องการการใช้ก๊าซธรรมชาติ
การดำเนินงานภายใต้งบประมาณให้ได้คุณภาพที่เหมาะสมและเป็นไปตามกฎหมาย
กฎระเบียบต่างๆที่กำหนด)
ปตท.จึงให้ความสำคัญกับการบริหารงานที่มีความสำคัญต่อการแล้วเสร็จของโครงการ (Critical
Path) เพื่อลดระดับความเสี่ยงของการพัฒนาโครงการให้อยู่ภายใต้การควบคุม อาทิ เช่น
การจัดหาทีมงานที่มีความรู้ความสามารถมาปฏิบัติงานควบคุมและตรวจสอบงานก่อสร้าง
การจัดเตรียมมาตรการในการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทุกขั้นตอนของการดำเนินโครงการ
การวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานโครงการอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง
ๆ การประสานงานกับหน่วยงานราชการเพื่อชี้แจงประเด็นข้อสงสัยต่างๆ
และนำข้อมูลมากำหนดมาตรการรองรับ นอกจากนี้ ปตท. ยังได้จัดให้มีหน่วยงานมวลชนสัมพันธ์
ทำหน้าที่วางแผนพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกขั้นตอนของการดำเนินการโครงการ
และทำการประชาสัมพันธ์ชี้แจงข้อมูลโครงการอย่างต่อเนื่อง
การจัดเตรียมแผนงานและมาตรการรองรับ เพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น
รวมทั้งการจัดทำการบริหารความเสี่ยงทางด้านราคาวัตถุดิบและอัตราแลกเปลี่ยน
และการติดตามกฎหมายและกฎระเบียบใหม่ๆ
ที่ออกมาอย่างต่อเนื่องและปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัดเพื่อให้เกิดความโปร่งใสและสามารถตรวจสอบได้

2.4 ความเสี่ยงทางการเงิน 

2.4.1 ความเสี่ยงจากความผันผวนของค่าเงินบาท

การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลเหรียญสหรัฐฯ
จะมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อรายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท. แม้ว่ารายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท.
เป็นเงินบาท แต่จากการที่ราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีอ้างอิงกับราคาตลาดโลก
ซึ่งกำหนดราคาขายเป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ (US$ linked) ทำให้รายได้ของ ปตท.
ผันผวนตามค่าเงินบาท อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทจะส่งผลกระทบต่อกำไร
(Margin) ของ ปตท. ในระดับหนึ่ง เนื่องจากกำไรส่วนใหญ่ของ ปตท.
จะถูกกำหนดเป็นเงินบาทไว้ที่ค่าคงที่ โดยมีต้นทุนขายที่เป็น สกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ
ซึ่งอิงกับราคาตลาดโลกเช่นเดียวกับราคาขาย

นอกจากนี้ความผันผวนของค่าเงินบาท ยังมีผลกระทบต่อกำไรขาดทุนสุทธิทางบัญชีของ ปตท.
จากการที่ ปตท. และบริษัทย่อยมีภาระหนี้เงินกู้ต่างประเทศคงค้างอยู่ โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2554 ปตท. และบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมและหุ้นกู้ต่างประเทศเทียบเท่า 162,090.34 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 41.39 ของยอดรวมเงินกู้ยืมระยะยาวและหุ้นกู้ทั้งหมด
ซึ่งประกอบด้วยเงินสกุลเหรียญสหรัฐฯ เท่ากับ 4,801.59 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และเงินสกุลเยน
เท่ากับ 23,000 ล้านเยน โดยเงินกู้สกุลเยน ปตท.
ได้ทำการป้องกันความเสี่ยงของค่าเงินเยนโดยใช้อนุพันธ์ทางการเงิน (Participating Swap)
เพื่อแปลงภาระหนี้สกุลเยนเป็นสกุลเหรียญสหรัฐฯ
เพื่อให้สอดคล้องกับรายได้ที่อิงกับสกุลเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งทำให้ ปตท.
สามารถปิดความเสี่ยงจากความผันผวนของค่าเงินเยนต่อสกุลเหรียญสหรัฐฯ ได้แล้วเป็นส่วนใหญ่
นอกจากนี้บริษัทร่วมทุนของ ปตท. ส่วนใหญ่มีเงินกู้ต่างประเทศจำนวนสูง
ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าความผันผวนของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลต่างประเทศ
รวมถึงนโยบายทางเศรษฐกิจ การเงินและการคลังของประเทศ
อาจส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลประกอบการโดยรวมของ ปตท. ได้

เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงินบาทดังกล่าว ปตท.
ได้ดำเนินการจัดโครงสร้างของเงินกู้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ
ให้มีสัดส่วนสมดุลกับรายได้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ (Natural Hedge)
รวมทั้งบริหารเงินในบัญชีเงินฝากที่เป็นสกุลต่างประเทศ (Foreign Currency Deposit)
และซื้อ-ขายเงินสกุลต่างประเทศล่วงหน้า (Forward) เพื่อเตรียมการชำระหนี้เงินกู้สกุลต่างๆ
และธุรกรรมการค้า เช่น ค่าก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบที่นำเข้าจากต่างประเทศ
และการส่งออกผลิตภัณฑ์อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ ปตท.
ได้ดำเนินการจัดทำนโยบายทางการเงินและสินเชื่อ (Treasury and Credit Policy)
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารการเงินของ ปตท. และกลุ่มบริษัทที่ ปตท.
ถือหุ้นอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นไปในทิศทางเดียวกันโดยรวมถึงข้อกำหนดในเรื่องการจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงต่าง
ๆ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินของ ปตท.

2.4.2 ความเสี่ยงจากการให้การสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.

ปตท. มีการลงทุนโครงการใหม่ ขยายธุรกิจ หรือปรับปรุงการดำเนินงาน
เพื่อให้บริษัทมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
และในบางครั้งการลงทุนดังกล่าวอาจลงทุนผ่านบริษัทที่จัดตั้งใหม่ และ/หรือ ร่วมทุนกับพันธมิตร
(Strategic Partner) และ/หรือ ผ่านบริษัทในกลุ่ม ปตท.
ซึ่งบริษัทบางแห่งยังอยู่ในช่วงเริ่มต้นโครงการ หรือฐานะการเงินไม่แข็งแกร่งเพียงพอ
ผู้ถือหุ้นรวมถึง ปตท. จึงยังต้องให้การสนับสนุนทางการเงินในช่วงการก่อสร้างโครงการ (Cost
Overrun Support)
เพื่อให้บริษัทดังกล่าวสามารถดำเนินการได้ตามกลยุทธ์และนโยบายการดำเนินธุรกิจของกลุ่มบริษัทในภาพรวม
นอกจากนี้ในบางกรณีบริษัทอาจประสบปัญหาขาดสภาพคล่องในช่วงดำเนินการเชิงพาณิชย์ (Cash
Deficiency Support) ซึ่งอาจเกิดจากเหตุสุดวิสัย
จึงมีความจำเป็นต้องรับการสนับสนุนทางการเงินจากผู้ถือหุ้น
การให้การสนับสนุนทางการเงินอาจจะเป็นไปในรูปแบบของ (1) หนี้ด้อยสิทธิ (Subordinated
Debt) หรือทุน (Equity) และ/หรือ (2) การขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า (Trade
Credit) และ/หรือ (3) การให้เงินกู้จากผู้ถือหุ้น (Shareholder Loan) และ/หรือ (4) อื่นๆ
ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 ปตท.
ได้ให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มแล้วเป็นจำนวนเงิน 834.46 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
และ 35,771.06 ล้านบาท ประกอบด้วยเป็นส่วนที่ ปตท.ปฏิบัติตามสัญญาเงินกู้กับธนาคารพาณิชย์
(Sponsor Support) ของบริษัทในกลุ่ม ปตท.ที่ ปตท.ถือหุ้นน้อยกว่า 100%
จะเป็นการให้เงินกู้หรือทุนตามสัดส่วนการถือหุ้นจำนวน 26.34 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 5,403.82
ล้านบาท ส่วนที่ ปตท. ให้เงินกู้ (Shareholder Loan) กับบริษัทในกลุ่ม ปตท. ที่ ปตท. ถือหุ้น
100% จำนวนเงิน 708.31 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 30,367.24 ล้านบาท
รวมทั้งให้วงเงินสินเชื่อทางการค้า 99.81 ล้านเหรียญสหรัฐฯ (ดูรายละเอียดในหัวข้อ 11.3
ภาระการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในเครือ)

ปตท. มีนโยบายไม่สร้างภาระผูกพันทางการเงินใหม่เพิ่มจากที่มีอยู่เดิม
ยกเว้นในกรณีจำเป็นและเป็นประโยชน์ต่อ ปตท. ในระยะยาว ปตท.
จะพิจารณาให้ความสนับสนุนทางการเงินในรูปของเงินกู้ เงินทุน
และ/หรือสินเชื่อทางการค้าเป็นรายกรณี ซึ่ง ปตท.
มีความเชื่อว่านโยบายและการดำเนินการดังกล่าวจะสามารถสร้างความแข็งแกร่งอย่างยั่งยืนให้กับบริษัทในกลุ่ม
ปตท. ได้

ในการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มเหล่านี้
ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของหนี้ด้อยสิทธิหรือสินเชื่อทางการค้าหรือการให้เงินกู้จากผู้ถือหุ้น ปตท.
ไม่สามารถยืนยันได้ว่าบริษัทเหล่านี้จะสามารถชำระคืนเงินให้แก่ ปตท.
หรือบริษัทเหล่านี้จะไม่ประสบกับปัญหาทางการเงินอีก
หรือจะไม่ต้องการการสนับสนุนทางการเงินจาก ปตท. อีก
ซึ่งไม่ว่ากรณีใดจะเกิดขึ้นก็ตามอาจจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ
ปตท. นอกจากนี้ หาก ปตท. หรือบริษัทในกลุ่มบริษัทใดบริษัทหนึ่งตกเป็นผู้ผิดนัด (Default)
ภายใต้สัญญาข้อตกลงการให้การสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น
อาจส่งผลให้เจ้าหนี้บางรายเรียกให้หนี้ถึงกำหนดชำระโดยพลันได้ (Acceleration) ปตท.
ไม่สามารถยืนยันได้ว่า ปตท. จะไม่เพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากขึ้น
หรือเพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากกว่าร้อยละ 50 หรือเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ หาก
ปตท. เห็นว่าการดำเนินการดังกล่าวจะเป็นประโยชน์มากกว่า กรณีที่ ปตท.
ตัดสินใจเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ ภายใต้มาตรฐานการบัญชีไทยกำหนดให้ ปตท.
จะต้องมีการรวมงบการเงินของบริษัทในกลุ่มเข้ากับงบการเงินของ ปตท.
ตั้งแต่วันที่มีอำนาจในการควบคุมด้วย
ซึ่งการรวมงบการเงินนี้อาจจะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินรวมของ ปตท.

2.4.3 ความเสี่ยงจากการจัดหาเงินทุนสำหรับการดำเนินการตามแผน

ธุรกิจของ ปตท. โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
ธุรกิจระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติและธุรกิจโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
รวมทั้งธุรกิจปิโตรเคมีเป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูงและเป็นการลงทุนล่วงหน้า ในทางปฏิบัติถึงแม้
ปตท. จะมีการติดตามและบริหารความเสี่ยงทางธุรกิจอย่างใกล้ชิด
แต่การใช้เงินทุนดังกล่าวยังอาจคลาดเคลื่อนไปจากแผนที่วางไว้เนื่องจากหลากหลายปัจจัยซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมของ
ปตท. เช่น การผันแปรทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศซึ่งไม่อาจคาดการณ์ได้
การเปลี่ยนแปลงอุปสงค์และอุปทานของพลังงาน ก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี และการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอก เป็นต้น
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความสำเร็จและต้นทุนโครงการของ ปตท.

ความสามารถในการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอกของ ปตท.
ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งรวมถึง

-   ผลประกอบการ ฐานะทางการเงิน และกระแสเงินสด ของ ปตท. ในอนาคต

-   สถานการณ์ของตลาดเงินของโลก และประเทศไทย

-   สถานการณ์การเมืองของประเทศไทย และภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยและต่างประเทศ

-   ภาวะอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีในประเทศและภูมิภาค

-   ภาวะการระดมเงินทั้งจากตลาดเงิน/ตลาดทุนทั้งในและต่างประเทศ

-   ต้นทุนเงินกู้

ซึ่งจากการประกอบธุรกิจของ ปตท.
ที่มุ่งเน้นการสร้างความเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาวและการเป็นบริษัทที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ทำให้ ปตท. มีผลประกอบการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
และมีแผนงานลงทุนเพื่อขยายธุรกิจอย่างระมัดระวังโดยคำนึงถึงแหล่งเงินทุนต่างๆ
โดยเฉพาะการจัดโครงสร้างเงินทุนที่สามารถดำรงอัตราส่วนทางการเงินที่สำคัญต่างๆ
ให้อยู่ระดับที่เหมาะสมเทียบเคียงได้กับบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกัน
ซึ่งจากการติดตามการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดหาเงินทุนอย่างต่อเนื่อง ปตท.
จึงมีความเชื่อว่าจะสามารถจัดหาเงินทุนเพื่อการขยายธุรกิจในอนาคตได้เพียงพอ
ด้วยต้นทุนทางการเงินที่เหมาะสม