-----------------------------------------------------------------------
  2. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

ปตท.
ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงภายใต้การเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอก
โดยถือว่าการบริหารความเสี่ยงเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของทุกกระบวนการในการดำเนินธุรกิจของ
ปตท. และต้องมีความเชื่อมโยงกันทุกระดับ จึงได้กำหนดเป็นนโยบายบริหารความเสี่ยงทั่วองค์กร
(Enterprise Risk Management) ที่พนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตาม
และมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee)
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงในภาพรวมให้เกิดประสิทธิผลสูงสุด
สำหรับความเสี่ยงในระดับองค์กรจะมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบผ่านคณะกรรมการจัดการคณะต่างๆ
ของ ปตท.
และความเสี่ยงในการปฏิบัติงานจะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของผู้บริหารที่รับผิดชอบการปฏิบัติงานนั้นๆ
โดยถือเป็นหน้าที่รับผิดชอบของทุกหน่วยงานในการจัดการและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งมีการระบุไว้อย่างชัดเจนในคำบรรยายหน้าที่งาน (Functional Description)
ของทุกหน่วยงาน

จากการบริหารความเสี่ยงของ ปตท. ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ
ที่ปรากฏในปีที่ผ่านมาได้รับการบริหารจัดการจนสามารถควบคุมได้ในระดับหนึ่งรวมกับปัจจัยเสี่ยงใหม่ที่ได้ดำเนินการภายใต้แผนบริหารความเสี่ยงในปีปัจจุบัน
ปตท. จึงทำการปรับปรุงหัวข้อปัจจัยเสี่ยงที่ปรากฏต่อผู้ลงทุนให้สอดคล้องกัน

การลงทุนในหลักทรัพย์ของ ปตท.
ผู้ลงทุนควรพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงหลักที่เกิดจากลักษณะการประกอบธุรกิจของ ปตท. ทั้งนี้
นอกเหนือจากปัจจัยความเสี่ยงที่ปรากฏในเอกสารฉบับนี้ อาจมีความเสี่ยงอื่นๆ ซึ่ง ปตท.
ไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่ ปตท.
พิจารณาในขณะนี้ว่าไม่มีผลกระทบในสาระสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
สำหรับข้อมูลปัจจัยความเสี่ยงที่อ้างอิงถึงรัฐบาลหรือข้อมูลเศรษฐกิจของประเทศไทยในภาพรวม
ข้อมูลดังกล่าวได้มาจากข้อมูลที่เปิดเผยโดยรัฐบาลและแหล่งข้อมูลอื่นๆ โดย ปตท.
มิได้ตรวจทานข้อมูลดังกล่าว ดังนั้นในการลงทุนผู้ลงทุนจึงควรพิจารณาอย่างรอบคอบ
โดยปัจจัยความเสี่ยงหลักๆ ดังกล่าวสามารถจำแนกได้ดังนี้

2.1 ความเสี่ยงทางด้านกลยุทธ์

2.1.1 ความเสี่ยงจากกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจ

เพื่อรักษาอัตราการเติบโตทางธุรกิจอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการสร้างความมั่นคงทางด้านพลังงาน
ปตท. ได้กำหนด เป้าหมายในการเป็นบริษัทพลังงานชั้นนำของโลก (Thai Premier
Multinational Energy Company) รวมถึงเป้าหมายในการขยายธุรกิจต่างประเทศ
เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายดังกล่าว
จึงมีการกำหนดแผนกลยุทธ์ของแต่ละหน่วยธุรกิจโดยมุ่งเน้นการรักษาความ
สามารถเชิงแข่งขันและนำความได้เปรียบในทางการแข่งขันดังกล่าวมาใช้ในการลงทุนขยายธุรกิจและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับธุรกิจ
ตลอดจนการขยายธุรกิจต่างประเทศโดยการแสวงหาโอกาสในการลงทุนในทรัพย์สิน
การซื้อหรือควบรวมกิจการที่มีศักยภาพในการแข่งขันหรือสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้แต่ประสบปัญหาในช่วงวิกฤติ
รวมถึงโอกาสในการลงทุนในธุรกิจเกี่ยวเนื่องใหม่ ๆ เช่น ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับพลังงานทางเลือก
ธุรกิจไฟฟ้า ธุรกิจถ่านหิน ธุรกิจ Engineering and Energy solution เป็นต้น

ภายใต้สภาวะการแข่งขันทางธุรกิจที่รุนแรงและความไม่แน่นอนในการฟื้นตัวของเศรษฐกิจโลก
จึงอาจเกิดความเสี่ยงที่ทำให้ ปตท.
ไม่สามารถบรรลุตามเป้าหมายและกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจดังกล่าว อาทิ
ความไม่แน่นอนของปริมาณความต้องการการใช้พลังงาน ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์
ความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศและธุรกิจใหม่ เป็นต้น
นอกจากนี้ในการขยายการลงทุนต่างประเทศต้องเผชิญกับความเสี่ยงในการเปลี่ยนแปลงกฎหมาย
ระเบียบข้อบังคับ รวมถึงนโยบายของภาครัฐในแต่ละประเทศ การจัดหาเงินลงทุน
และการสร้างขีดความสามารถในการดำเนินธุรกิจต่างประเทศ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของ ปตท.
และอัตราผลตอบแทนจากการลงทุนไม่เป็นไปตามคาดการณ์ไว้

ดังนั้นในการกำหนดและทบทวนวิสัยทัศน์ ทิศทางและกลยุทธ์ของการดำเนินธุรกิจในอนาคต กลุ่ม
ปตท. จึงได้จัดให้มีการประชุมสัมมนาระดมความคิดเห็นของผู้บริหารระดับสูงของกลุ่ม ปตท. ทุกปี
เรียกว่า Strategic Thinking Session
เพื่อทบทวนและปรับปรุงกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจให้สอดคล้องกับสถานการณ์เศรษฐกิจและพลังงานในปัจจุบัน
รวมถึงได้มีการจัดทำแผนธุรกิจในรูปแบบ Scenario Planning
ในสถานการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจและระดับราคาน้ำมันต่าง ๆ เพื่อให้กลุ่ม ปตท.
มีแผนที่เหมาะสมในการรองรับการเปลี่ยนแปลงและความไม่แน่นอนที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
นอกจากนี้กลุ่ม ปตท. ได้มีการจัดประชุมผู้บริหารในกลุ่มเป็นประจำอย่างน้อยทุกไตรมาส
เพื่อติดตามผลการดำเนินงานของกลุ่ม ปตท.
และการหารือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการปรับแผนธุรกิจและกลยุทธ์ระยะสั้น
เพื่อสร้างความมั่นใจในผลประกอบการจะได้เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
นอกจากนี้ยังได้มีการติดตาม ประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยธุรกิจผ่านทางคณะกรรมการชุดต่าง
ๆ อาทิ คณะกรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการจัดการ ปตท. คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
คณะกรรมการแผนวิสาหกิจ คณะกรรมการบริหารจัดการการเงินและบัญชีองค์กร เป็นต้น

2.1.2 การบริหารจัดการบริษัทในกลุ่ม ปตท. 

ปตท. ได้แบ่งโครงสร้างการดำเนินธุรกิจออกเป็นกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นและก๊าซธรรมชาติ
(ซึ่งได้แก่ธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมและธุรกิจก๊าซธรรมชาติ)
และกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นปลาย (ซึ่งได้แก่ธุรกิจน้ำมัน ธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ
และธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่นที่กำกับดูแลการลงทุนในธุรกิจปิโตรเคมีและธุรกิจการกลั่นผ่านบริษัทในกลุ่ม)
โดยที่ผ่านมาได้มีการปรับโครงสร้างการบริหารกลุ่มธุรกิจ การควบรวมกิจการ การแยกกิจการ
การเข้าร่วมลงทุนในบริษัทต่าง ๆ
การขยายธุรกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศ
เพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันและพลังร่วมของกลุ่ม ปตท.
เพื่อให้มีการเติบโตอย่างแข็งแกร่ง ต่อเนื่อง และยั่งยืน
จากการขยายธุรกิจดังกล่าวส่งผลให้โครงสร้างการบริหารจัดการบริษัทในกลุ่มมีความซับซ้อนมากขึ้น
ดังนั้นหากไม่มีการบริหารจัดการและกำกับดูแลบริษัทในกลุ่มอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
อาจก่อให้เกิดความไม่สอดคล้องกันระหว่างทิศทางกลยุทธ์ของ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม
รวมทั้งความขัดแย้งทางผลประโยชน์ อาจทำให้เกิดการแข่งขันกันเองระหว่างบริษัทในกลุ่ม
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อผลประกอบการโดยรวมของ ปตท.

เพื่อเป็นการลดความเสี่ยง ปตท. ได้มุ่งเน้นให้มีการบริหารจัดการองค์กรในลักษณะกลุ่ม ปตท.
(PTT Group) โดยยึดหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี
เพื่อเป็นพื้นฐานการเติบโตทางธุรกิจอย่างยั่งยืนและให้เกิดการสร้างมูลค่ารวมสูงสุดของกลุ่ม ปตท.
โดยที่ผ่านมาได้มีการแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงเป็นกรรมการบริหารหรือผู้บริหารระดับสูงในบริษัทที่
ปตท. ถือหุ้น เพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงในเรื่องนโยบาย กลยุทธ์
และทิศทางการดำเนินธุรกิจไปสู่บริษัทในกลุ่มและสามารถกำกับดูแลการขยายงานของบริษัทในกลุ่มได้
รวมทั้งให้ผู้บริหารระดับสูงของ ปตท. และบริษัทในกลุ่มร่วมกันกำหนดแผนกลยุทธ์
เพื่อเป็นกรอบแนวทางการจัดทำแผนธุรกิจของกลุ่มธุรกิจ
และให้มีการประชุมผู้บริหารระดับสูงของกลุ่ม ปตท. อย่างสม่ำเสมอ
เพื่อกำกับดูแลการบริหารจัดการและติดตามภาพรวมการดำเนินธุรกิจของบริษัทในกลุ่มให้สอดคล้องกับนโยบายของกลุ่ม
ปตท.
รวมทั้งมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารความร่วมมือของกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นและก๊าซธรรมชาติ
และคณะกรรมการบริหารความร่วมมือของกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นปลาย
เพื่อเป็นคณะกรรมการบริหารและติดตามการดำเนินงานของกลุ่ม ปตท.

 นอกจากนี้กลุ่ม ปตท. ได้เล็งเห็นว่าการบริหารจัดการกลุ่ม ปตท. จะมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้นหากกลุ่ม ปตท.มีค่านิยมในการดำเนินธุรกิจร่วมกันอย่างเป็นรูปธรรม ดังนั้นผู้บริหารกลุ่ม ปตท. จึงได้กำหนดค่านิยมกลุ่ม ปตท. ขึ้นมาโดยใช้คำย่อว่า SPIRIT

โดย SPIRIT ย่อมาจาก S = Synergy P = Performance Excellence I = Innovation
R = Responsibility for Society I = Integrity & Ethics T = Trust &
Respect ค่านิยม SPIRIT จะใช้ยึดถือปฏิบัติเป็นหลักในการดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท. ร่วมกัน
ทั้งนี้บริษัทในกลุ่ม ปตท.
สามารถมีค่านิยมของบริษัทตนเองได้เพียงแต่ให้มีแนวทางการปฏิบัติงานที่มีความเชื่อมโยงกันกับค่านิยมกลุ่ม
ปตท. ซึ่งผู้บริหารกลุ่ม ปตท. มีความเชื่อว่าค่านิยมกลุ่ม ปตท. จะเป็นพื้นฐานสำคัญในการนำกลุ่ม
ปตท. สู่ความเป็นเลิศอย่างยั่งยืนต่อไปในอนาคต

2.1.3 ระบบบริหารบุคคลเพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจภายใต้ความผันผวนของสภาวะเศรษฐกิจและโอกาสในการเติบโตทางธุรกิจ 

ความหลากหลายทางธุรกิจ ของ ปตท. ที่เชื่อมโยงกันเป็นลูกโซ่
และขยายการลงทุนไปสู่ต่างประเทศ ทำให้เกิดความสลับซับซ้อนในการบริหารจัดการบริษัทในกลุ่ม
ประกอบกับภายใต้สภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำทั่วโลกซึ่งส่งผลต่อความไม่แน่นอนของความต้องการของตลาดและราคาผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องต่าง
ๆ ทำให้ ปตท. จำเป็นต้องจัดเตรียมบุคลากรให้พร้อม เพื่อรองรับความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจ
รวมทั้งปรับและขยายฐานทางธุรกิจให้เหมาะสม
เพื่อสร้างโอกาสและความสามารถในการเติบโตที่ยั่งยืน
ทั้งนี้หากการจัดเตรียมบุคลากรไม่สอดคล้องกับภาวะดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจของ
ปตท.โดยตรง

ปตท. ลดความเสี่ยงด้านการเตรียมบุคลากร โดยใช้กลไกการบริหารสายอาชีพ แบ่งการบริหารเป็น
2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้บริหารระดับเทียบเท่าผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป ใช้การบริหารจัดการในรูปแบบกลุ่ม
ปตท. เพื่อรองรับความต้องการผู้บริหารระดับสูงทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ มีคณะผู้บริหารระดับ
CEO ของกลุ่ม ปตท. เรียกว่า “คณะกรรมการบริหารและพัฒนาผู้บริหารของกลุ่ม ปตท. (PTT
GROUP HUMAN RESOURCES MANAGEMENT AND DEVELOPMENT COMMITTEE : PTTGMC)”
เป็นผู้ดูแล และกลุ่มพนักงานระดับต่ำกว่าผู้จัดการฝ่าย เป็นการบริหารจัดการภายในสายงานของ
ปตท. หรือภายในของแต่ละบริษัทในเครือ
โดยใช้แนวความคิดการบริหารสายอาชีพเช่นเดียวกับระดับผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป
ดูแลโดยคณะกรรมการที่ปรึกษาสายอาชีพ สำหรับ ปตท. มีทั้งหมด 14 สายอาชีพ
แต่ละสายอาชีพจะต้องจัดทำแผนกำลังคน กำหนด Key Position คัดเลือกพนักงานที่มีศักยภาพสูง
จัดทำแผนพัฒนารายบุคคลและดำเนินการตามแผน เพื่อให้มั่นใจได้ว่ากลุ่ม
ปตท.จะมีผู้บริหารและพนักงานที่มีคุณภาพและเพียงพอในระบบอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ปตท. จัดให้มีการสำรวจความพึงพอใจของพนักงานที่มีต่อองค์กรทุกปี ผลการสำรวจในปี
2552 อยู่ในระดับดี (3.98 คะแนน จากคะแนนเต็ม 5) ซึ่งสำรวจจากประเด็นต่าง ๆ
ที่เกี่ยวกับผู้บริหาร ระบบงาน ค่าตอบแทน ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล สภาพแวดล้อมในที่ทำงาน
ฯลฯ
และเพื่อให้การปฏิบัติงานของพนักงานทุกระดับสอดคล้องในทิศทางเดียวกันกับเป้าหมายและกลยุทธ์ขององค์กร
ปตท.
จึงบริหารผลการปฏิบัติงานโดยใช้ดัชนีวัดผลการดำเนินงานที่ถ่ายทอดลงมาตามลำดับตั้งแต่คณะกรรมการบริษัท
ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ ผู้บริหารระดับต่าง ๆ และพนักงาน
ซึ่งการขึ้นเงินเดือนประจำปีจะแตกต่างกันตามผลการดำเนินงาน
และพฤติกรรมการทำงานรวมทั้งความสามารถในการพัฒนาตนเอง
โดยกำหนดให้มีผู้แทนพนักงานเข้าร่วมรับฟังการชี้แจงเหตุผลการประเมิน
เพื่อให้มีความโปร่งใสเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย และไม่ก่อให้เกิดปัญหาด้านแรงงานสัมพันธ์

2.2 ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

2.2.1 ความเสี่ยงจากการจัดหาก๊าซธรรมชาติ 

ในปีที่ผ่านมา ปตท.
ได้ดำเนินการเจรจาจัดหาก๊าซธรรมชาติเพิ่มเติมทั้งจากภายในประเทศและจากสหภาพพม่า
รวมถึงการเจรจาจัดหาก๊าซธรรมชาติในรูปก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ Liquefied Natural Gas
(LNG) จากกลุ่มผู้ขายในภูมิภาคต่างๆ
ทั้งนี้ในการทำสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติกับผู้ขายก๊าซธรรมชาตินั้นจะเป็นการทำสัญญาล่วงหน้า
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่คาดว่าจะขยายตัวเพิ่มขึ้นในอนาคตตามสภาพเศรษฐกิจในขณะนั้น
ซึ่งรวมถึงความต้องการก๊าซธรรมชาติเพื่อรองรับการขยายโครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ
ปตท.
เพื่อผลิตวัตถุดิบเพิ่มเติมรองรับการขยายตัวของโครงการปิโตรเคมีขั้นต้นและขั้นต่อเนื่องของบริษัทในกลุ่ม

ในสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจะมีการกำหนดปริมาณการซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายปีที่ ปตท.
จะต้องรับซื้อ โดยหากในปีสัญญาใด
ปตท.ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ครบตามปริมาณขั้นต่ำที่กำหนดไว้ในสัญญา ปตท.
จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่ได้รับล่วงหน้า (Take-or-Pay) โดยที่ ปตท.
มีสิทธิรับปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้ชำระไปแล้วนั้นในปีต่อๆ ไป โดยไม่ต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติอีก
(Make-Up) ทั้งนี้ ในปีที่ ปตท. จะใช้สิทธิในการรับปริมาณก๊าซธรรมชาติดังกล่าว ปตท.
จะต้องรับซื้อก๊าซธรรมชาติให้ได้ครบตามปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในปีนั้นๆ ก่อน ทั้งนี้
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 ปตท. มียอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติตามเงื่อนไข
Take-or-Pay จากสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติเป็นจำนวน 19,344 ล้านบาท มีรายละเอียดดังนี้

-   สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติแหล่งยาดานา และเยตากุน จากสหภาพพม่า

เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานา และเยตากุนเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 – 2544
เป็นจำนวนเงินรวม 36,265.75 ล้านบาท
เนื่องจากความล่าช้าในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าราชบุรีและโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติราชบุรี-วังน้อยประกอบกับความต้องการก๊าซธรรมชาติลดลงเนื่องจากสภาวะเศรษฐกิจ
ในระหว่างปี 2544 – 2552 ปตท.
สามารถรับก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้เกินกว่าปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรับ
มีผลให้เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติลดลง
ทำให้ยอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติมียอดสุทธิ 13.152 ล้านบาท ดังปรากฏในงบดุลของ
ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 จากประมาณการความต้องการ ปตท.
คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนของ Make-Up
ทั้งจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้หมดภายในปี 2556

-   สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจากพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย (JDA) แปลง A18

เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่ง JDA แปลง A18 เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2550 - 2551
เนื่องจากความล่าช้าของโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3 ระยะที่ 3 จาก Arthit PLEM
ไปยังแหล่ง JDA ส่งผลให้ ปตท. มียอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติเป็นจำนวน 6,193
ล้านบาท ดังปรากฏในงบดุลของ ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552
จากประมาณการความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ ปตท.
คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนของ Make-Up จากแหล่ง JDA แปลง A18
ได้หมดภายในปี 2554

จากสภาวะเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจโลกในปัจจุบันส่งผลให้ความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ
น้ำมัน รวมถึงผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในทุกภาคส่วนลดลง
โดยเฉพาะการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคการผลิตไฟฟ้า
ซึ่งไม่มีความแน่นอนว่าภาวะเศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัวเมื่อใด
ประกอบกับความผันผวนของราคาน้ำมันในปัจจุบัน
ดังนั้นจึงอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของ ปตท. ได้ ดังนี้

-   ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคตอาจไม่เป็นไปตามที่ ปตท. คาดการณ์
    ซึ่งหากมีปริมาณความต้องการสูงกว่า
    จะทำให้การจัดหาก๊าซธรรมชาติไม่เพียงพอต่อความต้องการ
    แต่หากปริมาณความต้องการต่ำกว่า อาจทำให้เกิดปัญหา Take-or-Pay
    จากสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่

-   กำหนดการแล้วเสร็จของการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
    ภายใต้แผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544 - 2554 (ปรับปรุงเพิ่มเติม)
    หรือการก่อสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ๆ ที่จะใช้ก๊าซธรรมชาติอาจไม่เป็นไปตามแผน
    อาจส่งผลให้แผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติไม่สอดคล้องกับปริมาณความต้องการ อาจก่อให้เกิด
    Take-or-Pay ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติใหม่

-   ผลจากคำสั่งศาลปกครองกลางและศาลปกครองสูงสุด ในส่วนโครงการของ ปตท.
    และบริษัทในกลุ่ม
    ที่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นวัตถุดิบอาจส่งผลให้เกิดความล่าช้าของการดำเนินโครงการ
    ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อปริมาณการใช้ก๊าซธรรมชาติ และอาจทำให้เกิดปัญหา Take-or-Pay
    จากสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่

-   ความผันผวนของราคาน้ำมันอาจทำให้การจัดหาก๊าซธรรมชาติจากแหล่งใหม่เข้ามาในระบบของ
    ปตท. จะมีราคาสูงกว่าทางเลือกเชื้อเพลิงอื่น
    ซึ่งอาจทำให้ความสามารถในการแข่งขันของก๊าซธรรมชาติเมื่อเทียบกับเชื้อเพลิงอื่น ๆ ลดลง

-   ปตท. อาจไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ได้ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว (Make-Up)
    จากแหล่งที่มี Take-or-Pay เดิมได้ตามแผน

-   ความผันผวนของราคาน้ำมันและอัตราแลกเปลี่ยน
    อาจส่งผลให้ราคาก๊าซธรรมชาติในอนาคตสูงหรือต่ำกว่าราคาที่ ปตท.
    ได้ชำระเงินไว้ล่วงหน้าภายใต้เงื่อนไข Take-or-Pay
    ซึ่งจะทำให้เกิดกำไรหรือขาดทุนจากการรับก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว
    (Make-up)

-   ผู้ขายก๊าซธรรมชาติอาจเกิดปัญหาที่ทำให้การส่งก๊าซธรรมชาติชะงักหรือหยุด
    ทำให้ไม่สามารถส่งก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ ปตท. เรียกขอตามปริมาณตามสัญญา
    หรือตามปริมาณที่ ปตท. ได้ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว

ในการรองรับความเสี่ยงของการจัดหาก๊าซธรรมชาติและความต้องการก๊าซธรรมชาติ ปตท.
ได้มีการติดตามความเคลื่อนไหวของการจัดหาและความต้องการก๊าซธรรมชาติ
และมีการประสานงานกับกลุ่มผู้ขายและกลุ่มผู้ซื้ออย่างใกล้ชิด
เพื่อจัดทำแผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติในระยะยาวอย่างมีประสิทธิภาพ
และมีการทบทวนอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งมีการเจรจากับกลุ่มผู้ขายและกลุ่มผู้ซื้อ
เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาหากเกิดวิกฤติ

นอกจากนี้ที่ผ่านมาความต้องการก๊าซธรรมชาติมีสูงกว่าปริมาณขั้นต่ำตามสัญญา ทำให้ ปตท.
สามารถสะสมปริมาณส่วนเกิน เพื่อนำมาใช้ทดแทนหาก ปตท.
ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในอนาคต (Carry Forward)
ตามสิทธิที่มีอยู่ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติบางฉบับ
สำหรับการรับก๊าซธรรมชาติที่มีการชำระเงินล่วงหน้า (Make-up)
จากแหล่งยาดานาและเยตากุนที่ผ่านมา มีราคาต่ำกว่าราคาซื้อขายในปัจจุบัน
ทำให้มีกำไรจากส่วนต่างดังกล่าวมาช่วยในการแบ่งเบาภาระดอกเบี้ยที่เกิดขึ้น

2.2.2 ความผันผวนของราคาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ของ ปตท.

ต้นทุนวัตถุดิบและราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศของ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามตลาดโลก ที่ผ่านมาราคาก๊าซธรรมชาติ คอนเดนเสท
น้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและปิโตรเคมีในตลาดโลกมีความผันผวนสูง
เนื่องจากหลากหลายปัจจัย ซึ่ง ปตท.ไม่อาจควบคุมได้
รวมทั้งค่าการกลั่นและราคาปิโตรเคมีเข้าสู่วัฏจักรขาลง ส่งผลให้ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
โดยความผันผวนของราคาปิโตรเลียมและปิโตรเคมีขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ ได้แก่

-   ภาวะเศรษฐกิจโลกและในแต่ละภูมิภาคซึ่งได้รับผลกระทบจากวิกฤติการเงินในสหรัฐอเมริกา

-   การเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์ อุปทานและปริมาณสำรองของก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
    คอนดอนเสท ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในตลาดโลก

-   เสถียรภาพทางการเมืองของประเทศผู้ผลิตและส่งออกปิโตรเลียม
    โดยเฉพาะอย่างยิ่งภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นผู้ผลิตและส่งออกรายใหญ่

-   การกำหนดนโยบายการผลิตปิโตรเลียมของกลุ่ม OPEC (Organization of The
    Petroleum Exporting Countries)

-   การเข้าซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์น้ำมันของกลุ่มนักลงทุนในตลาดซื้อขายล่วงหน้า (NYMEX,
    ICE)

-   สภาพภูมิอากาศ

-   การเปลี่ยนแปลงคุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป (Specification)
    ทั้งในและนอกภูมิภาค

-   อุบัติเหตุและภัยธรรมชาติที่อาจส่งผลกระทบกับโรงกลั่น แหล่งผลิตน้ำมัน และเรือขนส่งน้ำมัน

-   การแข่งขันโดยพลังงานทดแทน

นอกจากนี้ สัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติทุกฉบับจะอิงราคาน้ำมันเตาย้อนหลัง
แต่บางฉบับจะมีระยะเวลาย้อนหลังที่แตกต่างกัน
ดังนั้นหากราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนรุนแรง
อาจทำให้ราคาก๊าซธรรมชาติมีความได้เปรียบหรือเสียเปรียบกับเชื้อเพลิงทางเลือกอื่นเป็นอย่างมากในบางขณะ

ที่ผ่านมาผู้บริหารกลุ่ม ปตท. มีนโยบายจัดตั้งทีม Price Risk Management
เพื่อบริหารความเสี่ยงด้านราคาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ร่วมกันภายในกลุ่ม ปตท. ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ภายใต้โครงการ Oil Supply Chain Integration Management (OIM) และโครงการ
Petrochemical Integrated Supply Chain Management (PIM) โดย ปตท.
มุ่งเน้นการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่อง เป็นระบบและในลักษณะกลุ่ม เพื่อสร้างพลังร่วมของกลุ่ม
ปตท. ซึ่งปัจจุบันกลุ่ม ปตท.
ได้ดำเนินการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านราคาปิโตรเลียมและปิโตรเคมีสายอะโรเมติกส์
โดยการทำสัญญาซื้อขายตราสารอนุพันธ์ทั้งระยะสั้นและระยะยาวระหว่างบริษัทคู่ค้า
โดยมีการกำหนดเป้าหมายของราคา ปริมาณ
และระยะเวลาในการดำเนินการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม
และให้สอดคล้องกับแผนธุรกิจของกลุ่ม ปตท.
ซึ่งการเข้าซื้อขายตราสารอนุพันธ์ในตลาดการค้าอนุพันธ์ทุกครั้งจะมีการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างถี่ถ้วน
รวมทั้งเลือกเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมกับช่วงเวลาและจุดประสงค์ เช่น
การทำ Swap หรือ Option
และการดำเนินการบริหารความเสี่ยงทุกครั้งจะทำควบคู่และสอดคล้องไปกับปริมาณซื้อขายวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม
ปตท. (Physical) เพื่อบริหารต้นทุนซื้อ และบริหารราคาขาย
เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของราคาที่มีต่อผลตอบแทนและผลประกอบการของกลุ่ม ปตท.

2.2.3
การดำเนินการของรัฐบาลซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ต่อผู้ถือหุ้นรายอื่น

ก่อนการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุน กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นทั้งหมดของ ปตท.
แต่เพียงผู้เดียวและตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2544
กำหนดให้กระทรวงการคลังคงสัดส่วนการถือหุ้นใน ปตท. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 51
ของหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงทั้งหมดของ ปตท. ภายหลังจากการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุน ดังนั้น ปตท.
ยังคงมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจซึ่งมีรัฐบาลโดยกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่
และตราบเท่าที่ภาครัฐยังคงเป็นผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงข้างมากใน ปตท.
ภาครัฐจะยังคงมีสิทธิเลือกกรรมการและผู้บริหารระดับสูงส่วนใหญ่ของ ปตท.
ซึ่งรับผิดชอบการดำเนินธุรกิจรายวันของ ปตท. ได้ รวมถึงการกำกับดูแล ปตท. ให้ดำเนินการใด
ๆ เพื่อให้เป็นไปตามนโยบายทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
ซึ่งอาจทำให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ต่อผู้ถือหุ้นรายอื่น
และอาจส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการเพื่อผลประโยชน์สูงสุดของ ปตท. ดังตัวอย่างต่อไปนี้

-   การควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)

โครงสร้างราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ในปัจจุบันเป็นแบบกึ่งลอยตัว
โดยภาครัฐได้มีการยกเลิกควบคุมราคาขายปลีก แต่ยังคงมีการควบคุมราคา LPG ณ โรงกลั่น
รวมถึงกำหนดราคาขายส่ง (ราคา ณ โรงกลั่นฯ +ภาษีสรรพสามิต+ ภาษีเทศบาล
+กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง+ภาษีมูลค่าเพิ่ม) โดยภาครัฐได้ควบคุมราคา LPG ณ โรงกลั่นไว้ที่
10.9960 บาท/กิโลกรัม ตั้งแต่ มีนาคม 2551 – สิงหาคม 2552
ซึ่งที่ผ่านมาในช่วงที่ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ราคาขายปลีก LPG
ในประเทศแตกต่างจากราคา LPG
ในตลาดโลกและราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศค่อนข้างมาก ส่งผลให้ปริมาณความต้องการ
LPG ในประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมากโดยเฉพาะในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม ทำให้ตั้งแต่เดือนเมษายน
2551 กำลังการผลิต LPG ในประเทศไม่เพียงพอกับปริมาณความต้องการ
กระทรวงพลังงานจึงมอบหมายให้ ปตท. เป็นผู้นำเข้า LPG
ในราคาตลาดโลกและจำหน่ายในราคาที่รัฐควบคุม โดย ปตท.
จะได้รับเงินชดเชยคืนจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลัง การควบคุมราคา LPG ดังกล่าวส่งผลให้
ปตท. และโรงกลั่นในกลุ่มไม่สามารถจำหน่าย LPG ในราคาที่สะท้อนตลาดโลกและต้นทุนที่แท้จริง
และสูญเสียโอกาสในการส่งออกก๊าซ LPG รวมทั้งความไม่แน่นอนของระยะเวลาในการที่ ปตท.
จะได้รับเงินชดเชยการนำเข้าก๊าซ LPG คืน
ซึ่งทั้งหมดอาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินและผลประกอบการของ ปตท.

ปตท. และกลุ่มโรงกลั่น
สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยได้มีการหารือกับภาครัฐถึงปัญหาการควบคุมราคา LPG
ซึ่งจะมีผลต่อการกระตุ้นการจัดหา LPG ในประเทศ และการทำให้ความต้องการ LPG
ในภาคขนส่งและภาคอุตสาหกรรมมีการขยายตัวอย่างมาก จนทำให้เกิดการนำเข้าในปัจจุบัน โดย
ปตท. ได้มีหนังสือถึงกระทรวงพลังงานแจ้งมติคณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 15
สิงหาคม 2551 ในเรื่องวงเงินในการรับภาระการนำเข้าจะไม่เกิน 10,000 ล้านบาท
ซึ่งหากรัฐบาลยังคงจะให้ ปตท. รับภาระเกินวงเงินดังกล่าวแล้ว ปตท.
จำเป็นต้องนำเสนอขอความเห็นชอบในที่ประชุมผู้ถือหุ้น
โดยภาครัฐในฐานะผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะไม่สามารถลงมติดังกล่าวได้

ที่ผ่านมารัฐบาลในหลายสมัยได้มีความพยายามในการแก้ไขปัญหาราคา LPG โดยเมื่อวันที่ 13
พฤศจิกายน 2551 คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.)
ได้มีมติเห็นชอบแนวทางการปรับราคาขาย LPG สองราคา โดยให้คงราคาขายปลีก LPG
ที่ใช้สำหรับภาคครัวเรือน และให้มีการปรับขึ้นราคา LPG ที่ใช้ในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม
เพื่อสะท้อนต้นทุนและราคาตลาดโลกที่แท้จริง และชะลอการขยายตัวของการใช้ LPG
ในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม รวมถึงลดภาระการนำเข้า อย่างไรก็ตามเมื่อวันที่ 16 มกราคม
2552 กพช. ได้มีมติให้ชะลอการพิจารณาปรับราคา LPG สองราคาออกไปก่อน โดยให้คงราคา
LPG ณ โรงกลั่นไว้เท่ากับ 10.9960 บาท/กิโลกรัม และราคาขายปลีกไว้เท่ากับ 18.13
บาท/กิโลกรัม เนื่องจากสถานการณ์เศรษฐกิจของประเทศชะลอตัว
ซึ่งจะเป็นการบรรเทาผลกระทบต่อประชาชน และต่อมาเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2552 กพช.
มีมติให้ตรึงราคาขายปลีกไว้ต่อไปอีกจนถึงสิงหาคม 2553

การที่ภาครัฐตรึงราคา LPG ณ โรงกลั่นคงที่ไว้เท่ากับ 10.9960 บาท/กิโลกรัม
ทำให้ผู้ผลิตในประเทศทั้งโรงแยกก๊าซธรรมชาติและโรงกลั่นน้ำมันต้องแบกรับภาระทั้งจากการควบคุมราคา
ณ โรงกลั่น ด้วยอัตราแลกเปลี่ยนคงที่และต่ำกว่าราคาตลาดโลก ล่าสุดเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม 2552
คณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงาน (กบง.) จึงได้เห็นชอบหลักเกณฑ์การกำหนดราคา ณ
โรงกลั่นโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยนเป็นระบบลอยตัว ซึ่งทำให้ราคา LPG ณ โรงกลั่นฯ
เปลี่ยนแปลงขึ้นลงในแต่ละเดือนตามอัตราแลกเปลี่ยนที่เปลี่ยนแปลงไป โดยให้คงราคา LPG ณ
โรงกลั่นฯ ไว้เท่ากับ 332.7549 เหรียญสหรัฐฯ ต่อตัน
และให้เปลี่ยนแปลงขึ้นลงโดยอิงอัตราแลกเปลี่ยนเฉลี่ยในเดือนก่อนหน้า แต่ยังคงราคาขายปลีกไว้ที่
18.13 บาท/กิโลกรัม เช่นเดิม โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ กันยายน 2552 จนถึงสิงหาคม 2553
ทั้งนี้ในอนาคตยังไม่มีความชัดเจนว่าภาครัฐจะพิจารณาปรับราคา LPG ณ
โรงกลั่นและราคาขายปลีกในประเทศอีกเมื่อใด ซึ่งส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของ ปตท.
ที่จะได้รับความเสี่ยงจากการเพิ่มขึ้นของต้นทุนการผลิต LPG
จากราคาก๊าซธรรมชาติที่เป็นวัตถุดิบของโรงแยกก๊าซธรรมชาติและราคาน้ำมันดิบที่เป็นวัตถุดิบของโรงกลั่นน้ำมันที่มีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง

-   การตรึงราคาก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (NGV)

ปตท. ได้ดำเนินธุรกิจเพื่อสนองนโยบายภาครัฐในการส่งเสริมและขยายการใช้ NGV
เป็นพลังงานทางเลือกในภาคการขนส่ง โดย ปตท. ได้ดำเนินการขยายสถานีเพื่อให้บริการตั้งแต่ปี
2545 จนถึงปัจจุบันมีสถานีให้บริการครอบคลุมทุกภูมิภาคเกือบ 400 สถานี ปัจจุบัน ปตท. จำหน่าย
NGV ที่ระดับราคา 8.50 บาท/กิโลกรัม ซึ่งเป็นราคาที่ ปตท.
ต้องแบกรับภาระการขาดทุนจากการจำหน่าย NGV ที่ต่ำกว่าต้นทุนประมาณ 7-8 บาท/กิโลกรัม
ดังนั้นเพื่อเป็นการลดภาระการขาดทุนของ ปตท. กพช. จึงได้มีมติ เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2550 ให้
ปตท. สามารถปรับราคาจำหน่ายขึ้นได้ไม่เกิน 12 บาท/กิโลกรัม ในปี 2552 และในปี 2553
สามารถปรับขึ้นได้ไม่เกิน 13 บาท/กิโลกรัม และตั้งแต่ปี 2554
เป็นต้นไปสามารถปรับได้ตามต้นทุนจริง

อย่างไรก็ตามเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2552 กพช. ได้มีมติให้ตรึงราคา NGV ไว้ที่ระดับ 8.50
บาท/กิโลกรัม ต่อไปอีกเป็นระยะเวลา 1 ปี (สิงหาคม 2552 - สิงหาคม
2553) เนื่องจากกระทรวงพลังงานเห็นว่า NGV
เป็นต้นทุนที่สำคัญต่อราคาสินค้าอุปโภคบริโภคที่ส่งผลต่อค่าครองชีพของประชาชน
ต้นทุนที่สำคัญต่อภาคขนส่ง และการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจ ประกอบกับ
ปัจจุบันราคาน้ำมันยังมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น และเพื่อบรรเทาภาระการขาดทุนในการดำเนินธุรกิจ NGV
ซึ่งส่งผลกระทบโดยตรงต่อแผนการขยายงานการให้บริการในอนาคตของ ปตท.
กระทรวงพลังงานจึงได้มอบหมายให้ กบง.
ที่มีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานเป็นประธานรับไปดำเนินการชดเชยราคาขายปลีก NGV
จากการที่ ปตท. ต้องขาย NGV ต่ำกว่าต้นทุนที่แท้จริง ในลักษณะเดียวกับแนวทางการชดเชยราคา
LPG จากการนำเข้า พร้อมทั้งมอบหมายให้ ปตท.
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งรัดการขยายเครือข่าย รวมทั้งส่งเสริมการใช้ NGV เพื่อให้ NGV
เป็นทางเลือกของประชาชนต่อไป

อย่างไรก็ตาม ยังมีความไม่แน่นอนในเรื่องการปรับราคา NGV ตามมติ กพช.
ดังกล่าวว่าจะสามารถดำเนินการได้เมื่อไร
ในขณะที่ต้นทุนราคาก๊าซธรรมชาติมีแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง และการลงทุนในสถานี NGV
ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก เพื่อให้ ปตท.
สามารถดำเนินการตามแนวทางเพื่อสนองนโยบายภาครัฐ ในการขยายเครือข่ายเพื่อให้บริการ NGV
เป็นไปตามแผนงาน ภาครัฐควรกำหนดแนวทางที่ชัดเจนในการปรับราคา NGV ให้สอดคล้องกับต้นทุน
(ต้นทุนเนื้อก๊าซ เงินลงทุนเครือข่ายสถานีและระบบขนส่ง
ต้นทุนการดำเนินงานสถานีและระบบขนส่ง) เพื่อลดภาระการขาดทุนและให้ธุรกิจ NGV
สามารถดำเนินต่อไปได้

ทั้งนี้ ปตท. ได้นำเสนอข้อมูลเพื่อให้ภาครัฐพิจารณาประกอบการศึกษาต้นทุนราคาของ LPG และ
NGV เพื่อพิจารณาโครงสร้างราคาที่เหมาะสม รวมทั้งวงเงินชดเชยการนำเข้า LPG
อย่างไรก็ตามรัฐบาลมีมติชดเชยราคาให้กับ ปตท. 2 บาทต่อกิโลกรัม มีผลตั้งแต่วันที่ 6 มีนาคม
2553 – 31 สิงหาคม 2553 ทั้งนี้เงินชดเชยดังกล่าวต้องไม่สูงกว่า 300 ล้านบาทต่อเดือน

2.2.4 ผลการดำเนินงานของ ปตท. ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับบริษัทในกลุ่ม ปตท.

จากการที่ ปตท. มีการเติบโตทางธุรกิจอย่างต่อเนื่องจากการเข้าร่วมทุนในบริษัทต่างๆ
โดยมุ่งเน้นให้เกิดการเชื่อมโยงกันของการดำเนินธุรกิจอย่างครบวงจรจากธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นจนถึงขั้นปลาย
รวมถึงการลงทุนในธุรกิจเกี่ยวเนื่องใหม่ๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ
ประกอบกับที่ผ่านมาบริษัทในกลุ่มได้มีการซื้อหรือควบรวมกิจการ การเข้าร่วมลงทุน
การขยายกำลังผลิต และการปรับปรุงกระบวนการผลิตเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มแก่ผลิตภัณฑ์
การขยายธุรกิจดังกล่าว ส่งผลให้ผลการดำเนินงานของ ปตท.
ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานของบริษัทในกลุ่ม อย่างไรก็ตาม
บริษัทในกลุ่มยังต้องเผชิญกับความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากลักษณะการประกอบธุรกิจ อาทิ
ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์และวัตถุดิบ ความสำเร็จในการสำรวจและพัฒนาแหล่งปิโตรเลียม
เหตุการณ์น้ำมันและก๊าซธรรมชาติรั่วไหล วัฏจักรขาลงของธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่น
คู่แข่งจากภูมิภาคตะวันออกกลางที่มีต้นทุนการผลิตต่ำกว่า
ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่างๆ
รวมถึงความล่าช้าของการดำเนินโครงการในนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด
เนื่องจากคำสั่งของศาลปกครองกลาง เป็นต้น
อาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการและฐานะทางการเงินของ ปตท. ทั้งนี้
เพื่อเป็นการลดความเสี่ยง ปตท. ได้มุ่งเน้นให้มีการบริหารจัดการองค์กรในลักษณะกลุ่ม ปตท.
(PTT Group) โดยยึดหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี
เพื่อเป็นพื้นฐานการเติบโตทางธุรกิจอย่างยั่งยืนและให้เกิดการสร้างมูลค่ารวมสูงสุดของกลุ่ม ปตท.
เป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มผ่านโครงการ Supply Chain Management (SCM)
รวมทั้งได้มีการศึกษาการควบรวมกิจการของธุรกิจที่มีความใกล้เคียงกันเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม ลดต้นทุน
และนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถของการแข่งขันในตลาดโลกได้มากขึ้น

สำหรับเหตุการณ์น้ำมันและก๊าซธรรมชาติรั่วไหลที่แหล่งมอนทารา ประเทศออสเตรเลีย
ของบริษัทพีทีทีอีพี
ออสตราเลเชีย ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของ บมจ. ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม (ปตท.สผ.)
เมื่อวันที่ 21 สิงหาคม 2552 และได้เกิดเพลิงไหม้ในเวลาต่อมา นั้น
ปตท.สผ.ได้ดำเนินการควบคุมสถานการณ์เป็นที่เรียบร้อย
โดยสามารถดับเพลิงและหยุดการรั่วไหลของน้ำมันและก๊าซธรรมชาติได้ในเดือนพฤศจิกายน 2552
และต่อมาก็ไม่ปรากฏคราบน้ำมันในทะเลอีก อย่างไรก็ตาม ปตท.สผ.
ยังคงเฝ้าติดตามและศึกษาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมต่อไป จากเหตุการณ์ดังกล่าว ปตท.สผ.
ได้บันทึกค่าเสียหายจากเหตุการณ์นี้ ในไตรมาสที่ 3 ปี 2552 เป็นจำนวน 5,174 ล้านบาท
และในไตรมาสที่ 4 ได้ประมาณการค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม
เพื่อสะท้อนแผนการดำเนินงานเพื่อควบคุมสถานการณ์ในระยะยาว
และผลของการเกิดเพลิงไหม้ในเดือนพฤศจิกายน 2552 เป็นจำนวนเงินทั้งสิ้น 5,253 ล้านบาท
ทั้งนี้ ปตท.สผ. มีการจัดทำประกันภัยเพื่อคุ้มครองเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น โดยในไตรมาสที่ 4 ปตท.สผ.
ได้รับรู้ค่าสินไหมทดแทนเป็นจำนวนเงิน 1,341 ล้านบาท
ซึ่งค่าใช้จ่ายและค่าสินไหมทดแทนสุทธิสามารถนำไปคำนวณเป็นค่าใช้จ่ายทางภาษีได้ ขณะนี้
ปตท.สผ.
อยู่ในระหว่างการดำเนินการเพื่อเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนในส่วนที่เหลือจากผู้รับประกันภัยต่อไป
โดย
ปตท.สผ.อยู่ระหว่างการจัดหาผู้รับเหมาเพื่อรื้อถอนและก่อสร้างแท่นหลุมผลิตส่วนบนที่ได้รับความเสียหาย
สำหรับแผนพัฒนาแหล่งมอนทารา ปตท.สผ. ได้ทำการออกแบบทางวิศวกรรม
และเตรียมงานก่อสร้างสำหรับแท่นหลุมผลิต ซึ่งคาดว่าจะสามารถเริ่มผลิตได้ราวกลางปี 2554
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของ ปตท.สผ. และ ปตท. ในที่สุด

2.2.5 ความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศ

ปตท. ได้จัดตั้งบริษัท พีทีที อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (PTT INTER) เพื่อเป็นตัวแทน ปตท.
ในการลงทุนขยายธุรกิจที่เกี่ยวกับก๊าซธรรมชาติ พลังงาน และธุรกิจอื่นที่ต่อเนื่องในต่างประเทศ
ซึ่งจะเป็นการเพิ่มโอกาสในการเติบโตในระยะยาวของ ปตท. ในปี 2552 PTT
INTERได้ขยายธุรกิจไปยังธุรกิจอื่น เพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยงของ ปตท.
โดยการเข้าลงทุนในธุรกิจถ่านหินในต่างประเทศจากการเข้าซื้อหุ้น 60% ในบริษัท PTT Asia
Pacific Mining Corporation (จดทะเบียนในประเทศออสเตรเลีย)
ซึ่งมีการลงทุนในธุรกิจเหมืองถ่านหินในประเทศอินโดนีเซียผ่านบริษัทย่อยที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ในประเทศสิงคโปร์
และได้รับสิทธิในการสำรวจถ่านหินในประเทศบรูไนและมาดากัสการ์ ทั้งนี้ ปตท.
มีนโยบายขยายธุรกิจอย่างต่อเนื่องในต่างประเทศผ่าน PTT INTERทั้งในส่วนธุรกิจถ่านหินดังกล่าว
และในธุรกิจอื่นๆ เพื่อต่อยอดธุรกิจปัจจุบันของกลุ่ม ปตท.
ความเสี่ยงอันอาจเกิดจากการขยายการลงทุนไปยังต่างประเทศนั้น ขึ้นกับปัจจัยหลายประการได้แก่

-   ภาวะเศรษฐกิจของประเทศเป้าหมาย รวมถึงประเทศคู่ค้าของประเทศดังกล่าว

-   การเปลี่ยนแปลงด้านการปกครอง นโยบายสนับสนุนการลงทุน
    กฎหมายและกฎเกณฑ์ด้านภาษีและด้านอื่นๆที่เกี่ยวข้องกับการลงทุน

-   ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนทางการเงิน

-   ขีดความสามารถขององค์กรในการเข้าไปลงทุนในธุรกิจใหม่

ทั้งนี้ ปตท. และ PTT INTER
มีมาตรการป้องกันหรือบรรเทาความเสี่ยงอันเนื่องมาจากการลงทุนในต่างประเทศทั้งก่อนและหลังการลงทุน
โดยได้มีการศึกษาและวิเคราะห์ในรายละเอียดด้านกฎหมาย นโยบายของรัฐ และประเด็นต่างๆ
ด้านภาษี รวมถึงปัจจัยอื่นๆ ที่กล่าวมาข้างต้น เพื่อประเมินผลกระทบที่อาจขึ้นต่อธุรกิจ
และนำผลการประเมินดังกล่าวมาประกอบการพิจารณาความเหมาะสมของการลงทุน
และภายหลังจากการลงทุน PTT INTER
มีการจัดระบบและหน่วยงานภายในเพื่อประมวลผลการประกอบการและปัจจัยความเสี่ยงของโครงการที่ลงทุนไปแล้วอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งเร่งพัฒนาขีดความสามารถขององค์กรและพัฒนาศักยภาพของบุคลากร
รองรับการขยายการดำเนินงานและการลงทุนในต่างประเทศ

2.3 ความเสี่ยงในการดำเนินโครงการ

2.3.1 การพัฒนาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และโรงงานปิโตรเคมีอาจล่าช้ากว่าแผนการดำเนินงาน

ความสำเร็จของการขยายตัวทางธุรกิจของ ปตท. ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลัก คือ
การเติบโตอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ ความสามารถของ ปตท.
ในการขยายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ รวมถึงความสามารถในการสร้างมูลค่าเพิ่ม
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้น นอกจากนั้นการขยายตัวของธุรกิจของ ปตท.
ยังถูกจำกัดด้วยความสามารถในการขนส่งของระบบท่อก๊าซธรรมชาติให้ครอบคลุมพื้นที่การใช้
ความสามารถในการแยกก๊าซธรรมชาติ และความสำเร็จในการก่อสร้างโรงงานปิโตรเคมีในกลุ่ม
ปตท. ซึ่งรับผลิตภัณฑ์จากการแยกก๊าซธรรมชาตินำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิต

ปตท. มีแผนพัฒนาการขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุงเพิ่มเติม)
เพื่อรองรับการขยายตัวของความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคต
ซึ่งโครงการส่วนใหญ่ได้แล้วเสร็จและดำเนินการขนส่งก๊าซธรรมชาติแล้ว แต่ยังมีบางโครงการ เช่น
โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 4 ในส่วน Interconnecting Pipeline
จากสถานีรับจ่ายก๊าซธรรมชาติเหลวไปยังโรงแยกก๊าซธรรมชาติ จังหวัดระยอง
ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จและสามารถส่งก๊าซธรรมชาติได้ในปี 2554
และยังมีแผนการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับก๊าซธรรมชาติ
เพื่อรองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี โดยการก่อสร้างโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 6
และโรงแยกก๊าซอีเทนที่จังหวัดระยอง
ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จและเริ่มส่งผลิตภัณฑ์ได้ในปี 2553
รวมทั้งการร่วมทุนขยายธุรกิจก๊าซธรรมชาติ เช่น โครงการร่วมทุนผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและน้ำเย็น
โครงการสถานีรับจ่ายก๊าซธรรมชาติเหลว

การพัฒนาโครงการต่างๆ อาจล่าช้ากว่าแผนที่ประมาณการไว้จากสาเหตุหลายประการ เช่น
การจัดหาบริษัทผู้รับเหมาก่อสร้างที่ล่าช้า ผู้รับเหมาดำเนินงานก่อสร้างล่าช้าไม่เป็นไปตามกำหนด
การจัดซื้ออุปกรณ์ที่ต้องใช้ระยะเวลาในการจัดหาและขนส่งนาน (Long Lead Items)
ซึ่งการล่าช้าดังกล่าวที่ผ่านมาเป็นผลมาจากสภาวะตลาดที่มีโครงการก่อสร้างทั่วโลกเป็นจำนวนมาก
นอกจากนั้นยังขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของ ปตท. ได้แก่
การขออนุมัติการก่อสร้างจากหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง
รวมถึงการที่ศาลปกครองกลางมีคำสั่งให้หน่วยงานรัฐสั่งระงับโครงการหรือกิจกรรม 76
โครงการในจังหวัดระยองที่ไม่ปฏิบัติตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2550 มาตรา 67
วรรคสอง ไว้เป็นการชั่วคราวจนกว่าศาลจะมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเปลี่ยนแปลงเป็นอย่างอื่น
ยกเว้นโครงการหรือกิจกรรมที่ได้รับใบอนุญาตก่อนวันประกาศใช้บังคับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2550
โครงการหรือกิจกรรมที่ไม่ได้กำหนดให้เป็นประเภทโครงการหรือกิจกรรมที่ต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
ตามประกาศกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ต่อมาศาลปกครองสูงสุดได้มีคำสั่งแก้ไขคำสั่งของศาลปกครองกลาง
โดยให้ยกเว้นโครงการหรือกิจกรรมซึ่งศาลพิจารณาแล้วเห็นว่าไม่น่าจะก่อให้เกิดผลกระทบอย่างรุนแรงอย่างชัดเจน
แต่เป็นการมุ่งควบคุมหรือบำบัดมลพิษหรือติดตั้งอุปกรณ์เพิ่มเติมเท่านั้น ซึ่งมีจำนวน 11 โครงการ
ในจำนวนดังกล่าวเป็นโครงการของ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม จำนวน 7 โครงการ
อย่างไรก็ตามจากคำสั่งศาลดังกล่าวส่งผลให้การดำเนินโครงการของ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มที่เข้าข่ายถูกระงับโครงการเป็นการชั่วคราวอาจล่าช้ากว่าที่กำหนด
ส่งผลกระทบต่อเนื่องเชื่อมโยงจากธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นจนถึงขั้นปลายภายในกลุ่ม ปตท.
โดยเฉพาะในส่วนของโรงงานแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 6
อาจไม่สามารถเดินเครื่องเพื่อผลิตผลิตภัณฑ์รองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ตลอดจนการผลิตก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)
รองรับความต้องการใช้ภายในประเทศที่ยังคงมีแนวโน้มที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่องได้ตามแผนที่กำหนดไว้
นอกจากนี้ยังส่งผลทำให้ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติต่ำกว่าแผนการจัดหา อาจก่อให้เกิดภาระ
Take-or-Pay ของ ปตท. ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานของ
ปตท. ได้ ทั้งนี้ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม อยู่ระหว่างการประสานงานกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เพื่อทำความเข้าใจในรายละเอียดของโครงการที่เข้าข่ายต้องหยุดดำเนินกิจกรรมตามคำสั่งศาล
และโครงการที่สามารถดำเนินการต่อไปได้เนื่องจากเข้าข่ายข้อยกเว้นตามคำสั่งหรือคำวินิจฉัยของศาล
รวมทั้งพิจารณาหาแนวทางเพื่อให้เกิดผลเสียหายหรือผลกระทบน้อยที่สุดต่อผู้มีส่วนได้เสีย อาทิ
ผู้รับเหมาก่อสร้าง เจ้าหนี้เงินกู้ และความปลอดภัยในตัวโรงงาน เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม ปตท. ได้มีการบริหารความเสี่ยงในการดำเนินโครงการ
โดยให้ความสำคัญกับการบริหารงานที่มีความสำคัญต่อการแล้วเสร็จของโครงการ (Critical
Path) เพื่อลดระดับความเสี่ยงของการพัฒนาโครงการให้อยู่ภายใต้การควบคุม อาทิ เช่น
การจัดหาทีมงานที่มีความรู้ความสามารถมาปฏิบัติงานควบคุมและตรวจสอบงานก่อสร้าง
การจัดเตรียมมาตรการในการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทุกขั้นตอนของการดำเนินโครงการ
การวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานโครงการอันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง
ๆ การประสานงานกับหน่วยงานราชการเพื่อชี้แจงประเด็นข้อสงสัยต่าง ๆ
และนำข้อมูลมากำหนดมาตรการรองรับ นอกจากนี้ ปตท. ยังได้จัดให้มีหน่วยงานมวลชนสัมพันธ์
ทำหน้าที่วางแผนพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกขั้นตอนของการดำเนินการโครงการ
และทำการประชาสัมพันธ์ชี้แจงข้อมูลโครงการอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งการจัดเตรียมแผนงานและมาตรการรองรับ เพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น
หากกำหนดแล้วเสร็จของโครงการล่าช้ากว่าแผนที่วางไว้

2.4 ความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ

2.4.1 ภยันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจ ผลิต ขนส่งและเก็บรักษาก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปนั้น อาจทำให้เกิดอันตรายได้โดยมีสาเหตุมาจาก
ไฟไหม้ ระเบิด น้ำมันรั่วไหลปนเปื้อน หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซรั่ว
การฟุ้งกระจายของก๊าซอันตราย การก่อการร้าย ภัยธรรมชาติ
รวมถึงเหตุที่เกิดจากการกระทำของบุคคลภายนอกและเหตุอันตรายอื่นที่ไม่อาจคาดการณ์ได้
ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม การดำเนินธุรกิจ
ชื่อเสียงองค์กร ฐานะการเงิน และโอกาสทางธุรกิจของ ปตท.

ดังนั้น ปตท. จึงให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ
โดยได้ดำเนินมาตรการสำหรับสถานประกอบการทุกแห่งทั้งการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบท่อส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ
รวมทั้งเครื่องจักรอุปกรณ์ต่างๆ ของทุกหน่วยการผลิตตามระยะเวลาที่กำหนด (Preventive
Maintenance) การนำระบบบริหารเพื่อควบคุมความสูญเสีย (Loss Control Management)
และการบริหารความมั่นคงปลอดภัย (Security Management) มาประยุกต์ใช้
อีกทั้งยังดำเนินการตามระบบมาตรฐานสากล
โดยขอการรับรองระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (มอก./OHSAS 18001)
ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (ISO 14001) และระบบการจัดการคุณภาพ (ISO 9001)
ในทุกพื้นที่ปฏิบัติงานและทุกกระบวนการทำงานของ ปตท. ตามความเหมาะสม
รวมทั้งการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามแผนฉุกเฉินและแผนจัดการสภาวะวิกฤติ
เพื่อป้องกันและระงับเหตุฉุกเฉินและสภาวะวิกฤติที่อาจเกิดขึ้น ตลอดจนการจัดทำแผนกลยุทธ์
และแผนปฏิบัติการเพื่อการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Management :
BCM) รวมไปถึงการซ้อมแผนปฏิบัติการดังกล่าว
เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าธุรกิจจะสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ปตท.
ได้มีการซื้อประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ในการดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามที่บริษัทอื่นๆ
ในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีพึงปฏิบัติ
และได้ทำประกันภัยเพิ่มเติมในกรณีที่บริษัทต้องหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
แต่การซื้อประกันภัยดังกล่าวอาจไม่สามารถครอบคลุมความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกประเภท
เนื่องจากไม่มีบริษัทประกันภัยใดรับประกันภัยความเสียหายทุกประเภท
หรือเนื่องจากบางครั้งหากซื้อประกันภัย ค่าเบี้ยประกันภัยสำหรับการประกันภัยความเสียหายนั้นๆ
จะสูงมากจนไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และถึงแม้ว่า ปตท.
จะเชื่อว่าบริษัทในกลุ่มมีการทำประกันภัยตามมาตรฐานของอุตสาหกรรมก็ตาม
ปตท.ไม่สามารถควบคุมวงเงินในการทำประกันภัยทรัพย์สินของกลุ่ม ปตท.
ให้เพียงพอต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้
ดังนั้นหากเกิดความเสียหายในทรัพย์สินที่ไม่ได้ทำประกันครอบคลุมเต็มมูลค่าในจำนวนที่มีนัยสำคัญ
หรือในกรณีที่ผู้รับประกันภัยมีปัญหาทางการเงินรุนแรงหรือต้องเลิกกิจการเนื่องจากเหตุดังกล่าวอาจส่งผลกระทบในด้านลบอย่างร้ายแรงต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานหรือโอกาสทางธุรกิจของ
ปตท.ได้

2.4.2 ข้อบังคับเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย

การดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท. ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
และความปลอดภัยในการสำรวจ การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง
และการจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ บริษัทในกลุ่ม ปตท.
ที่ประกอบธุรกิจปิโตรเคมีและโรงกลั่นน้ำมันก็อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยซึ่งมีแนวโน้มที่จะเข้มงวดมากขึ้น
ซึ่งหากมีการตรากฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยขึ้นใหม่ในอนาคต
หรือการเปลี่ยนแปลงนโยบายวิธีการบังคับใช้กฎหมาย
อาจจะทำให้เกิดข้อจำกัดต่อการประกอบธุรกิจของ ปตท. หรืออาจทำให้ต้นทุนในการสำรวจ
การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง และการจำหน่ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญได้

ในการดำเนินการโครงการลงทุนต่างๆ ซึ่งรวมถึงการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และโรงงานปิโตรเคมี
จะต้องมีการจัดทำรายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)
และได้รับความเห็นชอบก่อนการดำเนินการก่อสร้างตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม
พ.ศ.2535 และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
นอกจากนี้จะต้องศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชน
และจัดให้มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้มีส่วนได้เสีย
รวมทั้งได้ให้องค์การอิสระให้ความเห็นประกอบก่อนมีการดำเนินโครงการตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย
พุทธศักราช 2550 เรื่องสิทธิชุมชน มาตรา 67 วรรคสอง
ดังนั้นจึงอาจมีความเสี่ยงในประเด็นของระยะเวลาและเงื่อนไขการปฏิบัติต่าง ๆ
ที่เกี่ยวเนื่องกับการพิจารณาให้ความเห็นชอบรายงานดังกล่าว
รวมถึงขบวนการมีส่วนร่วมและการยอมรับของชุมชนที่อาจจะก่อให้เกิดความล่าช้าของการดำเนินโครงการให้ไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด
ทั้งนี้ รวมถึงการยอมรับของชุมชนต่อการดำเนินงานของ ปตท. ในทุก ๆ
พื้นที่ปฏิบัติการในช่วงระยะเวลาดำเนินการ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและความสามารถในการเพิ่มรายได้ของ ปตท. ในอนาคต

อย่างไรก็ตาม ปตท. ได้มีการบริหารความเสี่ยงในประเด็นดังกล่าว
โดยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำการติดตามและวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานของ ปตท.
อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย
รวมทั้งการติดต่อประสานงานและเข้าร่วมในการให้ความคิดเห็นกับหน่วยงานราชการอย่างใกล้ชิด
เพื่อนำข้อมูลมาวางแผนงานหรือกำหนดมาตรการต่าง ๆ รองรับ
ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับใหม่ทันทีที่มีการประกาศใช้
และจัดให้มีการดำเนินงานมวลชนสัมพันธ์ที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อสร้างความรู้
ความเข้าใจแก่ประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

2.5 ความเสี่ยงทางการเงิน 

2.5.1 ความผันผวนของค่าเงินบาท

การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลเหรียญสหรัฐฯ
จะมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อรายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท. แม้ว่ารายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท.
เป็นเงินบาท แต่จากการที่ราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีอ้างอิงกับราคาตลาดโลก
ซึ่งกำหนดราคาขายเป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ (US$ linked) ทำให้รายได้ของ ปตท.
ผันผวนตามค่าเงินบาท อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทจะส่งผลกระทบต่อกำไร
(margin) ของ ปตท. ในระดับหนึ่ง เนื่องจากกำไรส่วนใหญ่ของ ปตท.
จะถูกกำหนดเป็นเงินบาทไว้ที่ค่าคงที่ โดยมีต้นทุนขายที่เป็น สกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ
ซึ่งอิงกับราคาตลาดโลกเช่นเดียวกับราคาขาย

นอกจากนี้ความผันผวนของค่าเงินบาท ยังมีผลกระทบต่อกำไรขาดทุนสุทธิทางบัญชีของ ปตท.
จากการที่ ปตท. และบริษัทย่อยมีภาระหนี้เงินกู้ต่างประเทศคงค้างอยู่ โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2552 ปตท. และบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมและหุ้นกู้ต่างประเทศเทียบเท่า 84,146.48 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 24.52 ของยอดรวมเงินกู้ยืมระยะยาวและหุ้นกู้ทั้งหมด
ซึ่งประกอบด้วยเงินสกุลเหรียญสหรัฐฯ เท่ากับ 2,261.02 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และเงินสกุลเยน
เท่ากับ 23,000 ล้านเยน โดยเงินกู้สกุลเยน ปตท.
ได้ทำการป้องกันความเสี่ยงของค่าเงินเยนโดยใช้อนุพันธ์ทางการเงิน (Participating Swap)
เพื่อแปลงภาระหนี้สกุลเยนเป็นสกุลเหรียญสหรัฐฯ
เพื่อให้สอดคล้องกับรายได้ที่อิงกับสกุลเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งทำให้ ปตท.
สามารถปิดความเสี่ยงจากความผันผวนของค่าเงินเยนต่อสกุลเหรียญสหรัฐฯ ได้แล้วเป็นส่วนใหญ่
นอกจากนี้บริษัทร่วมทุนของ ปตท. ส่วนใหญ่มีเงินกู้ต่างประเทศจำนวนสูง
ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าความผันผวนของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลต่างประเทศ
รวมถึงนโยบายทางเศรษฐกิจ การเงินและการคลังของประเทศ
อาจส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลประกอบการโดยรวมของ ปตท. ได้

เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงินบาทดังกล่าว
ปตท.ได้ดำเนินการจัดโครงสร้างของเงินกู้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ
ให้มีสัดส่วนสมดุลกับรายได้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ (Natural Hedge)
รวมทั้งบริหารเงินในบัญชีเงินฝากที่เป็นสกุลต่างประเทศ (Foreign Currency Deposit)
และซื้อ-ขายเงินสกุลต่างประเทศล่วงหน้า (Forward) เพื่อเตรียมการชำระหนี้เงินกู้สกุลต่าง ๆ
และธุรกรรมการค้า เช่น ค่าก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบที่นำเข้าจากต่างประเทศ
และการส่งออกผลิตภัณฑ์อย่างเหมาะสม นอกจากนี้
ปตท.ได้ดำเนินการจัดทำนโยบายทางการเงินและสินเชื่อ (Treasury and Credit Policy)
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารการเงินของ ปตท.และกลุ่มบริษัทที่
ปตท.ถือหุ้นอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นไปในทิศทางเดียวกันโดยรวมถึงข้อกำหนดในเรื่องการจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงต่าง
ๆ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินของ ปตท.

2.5.2 การให้การสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.

ในอดีตที่ผ่านมา ซึ่งรวมถึงช่วงวิกฤติเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นกับประเทศในแถบภูมิภาคเอเซีย
ปตท.ได้ให้การสนับสนุนทางการเงินตามสัญญาสนับสนุนจากผู้ถือหุ้นแก่บริษัทในกลุ่มหลายบริษัท
นอกจากนี้ ปตท.ยังได้เข้าไปมีส่วนร่วมกับผู้บริหาร เจ้าหนี้ และผู้ถือหุ้นใหญ่อื่นๆ
ของบริษัทเหล่านี้ในการปรับโครงสร้างหนี้ด้วย โดยรูปแบบของการปรับโครงสร้างหนี้นี้
อาจจะเป็นไปในรูปของ (1)
การให้ความสนับสนุนทางการเงินในกรณีที่มีการขาดสภาพคล่องในช่วงดำเนินการเชิงพาณิชย์ (Cash
Deficiency Support : CDS) ซึ่งอาจจะเป็นไปในรูปของหนี้ด้อยสิทธิ (Subordinated
Debt) หรือทุน (Equity) และ/หรือ (2) การขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า (Trade
Credit) (3) การให้เงินกู้จากผู้ถือหุ้น (Shareholder loan) และ/หรือ (4) อื่นๆ ทั้งนี้ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2552 ปตท.
ได้ให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มแล้วเป็นจำนวนเงิน 152.31 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
และ 44,018.26 ล้านบาท ประกอบด้วยการให้เงินกู้ตามสัดส่วนการถือหุ้น จำนวน 52.5
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 43,432.66 ล้านบาท และการขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า 99.81
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และอื่น ๆ ได้แก่ การซื้อหุ้นกู้แปลงสภาพด้อยสิทธิ 585.6 ล้านบาท
(ดูรายละเอียดในหัวข้อ 11.3 ภาระการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในเครือ)

ปตท. มีนโยบายไม่สร้างภาระผูกพันทางการเงินใหม่เพิ่มจากที่มีอยู่เดิม
ยกเว้นในกรณีจำเป็นและเป็นประโยชน์ต่อ ปตท. ในระยะยาว ปตท.
จะพิจารณาให้ความสนับสนุนทางการเงินในรูปของเงินกู้ และ/หรือสินเชื่อทางการค้าเป็นรายกรณี
ซึ่ง ปตท.
มีความเชื่อว่านโยบายและการดำเนินการดังกล่าวจะสามารถสร้างความแข็งแกร่งอย่างยั่งยืนให้กับบริษัทในกลุ่ม
ปตท. ได้

ในการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มเหล่านี้
ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของหนี้ด้อยสิทธิหรือสินเชื่อทางการค้าหรือการให้เงินกู้จากผู้ถือหุ้น
ปตท.ไม่สามารถยืนยันได้ว่าบริษัทเหล่านี้จะสามารถชำระคืนเงินให้แก่ ปตท.
หรือบริษัทเหล่านี้จะไม่ประสบกับปัญหาทางการเงินอีก
หรือจะไม่ต้องการการสนับสนุนทางการเงินจาก ปตท. อีก
ซึ่งไม่ว่ากรณีใดจะเกิดขึ้นก็ตามอาจจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ
ปตท. นอกจากนี้ หาก ปตท.หรือบริษัทในกลุ่มบริษัทใดบริษัทหนึ่งตกเป็นผู้ผิดนัด (Default)
ภายใต้สัญญาข้อตกลงการให้การสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น
อาจส่งผลให้เจ้าหนี้บางรายเรียกให้หนี้ถึงกำหนดชำระโดยพลันได้ (Acceleration)
ปตท.ไม่สามารถยืนยันได้ว่า ปตท. จะไม่เพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากขึ้น
หรือเพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากกว่าร้อยละ 50 หรือเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ หาก
ปตท.เห็นว่าการดำเนินการดังกล่าวจะเป็นประโยชน์มากกว่า กรณีที่ ปตท.
ตัดสินใจเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ ภายใต้มาตรฐานการบัญชีไทยกำหนดให้
ปตท.จะต้องมีการรวมงบการเงินของบริษัทในกลุ่มเข้ากับงบการเงินของ ปตท.
ตั้งแต่วันที่มีอำนาจในการควบคุมด้วย
ซึ่งการรวมงบการเงินนี้อาจจะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินรวมของ ปตท.

2.5.3 การจัดหาเงินทุนสำหรับการดำเนินการตามแผน

ธุรกิจของ ปตท. โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
ธุรกิจระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติและธุรกิจโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
รวมทั้งธุรกิจปิโตรเคมีเป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูงและเป็นการลงทุนล่วงหน้า ในทางปฏิบัติถึงแม้
ปตท. จะมีการติดตามและบริหารความเสี่ยงทางธุรกิจอย่างใกล้ชิด
แต่การใช้เงินทุนดังกล่าวยังอาจคลาดเคลื่อนไปจากแผนที่วางไว้เนื่องจากหลากหลายปัจจัยซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมของ
ปตท. เช่น การผันแปรทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศซึ่งไม่อาจคาดการณ์ได้
การเปลี่ยนแปลงอุปสงค์และอุปทานของพลังงาน ก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี และการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอก เป็นต้น
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความสำเร็จและต้นทุนโครงการของ ปตท.

ความสามารถในการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอกของ ปตท.
ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งรวมถึง

-   ผลประกอบการ ฐานะทางการเงิน และกระแสเงินสด ของ ปตท. ในอนาคต

-   สถานการณ์ของตลาดเงินของโลก และประเทศไทย

-   สถานการณ์การเมืองของประเทศไทย และ ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยและต่างประเทศ

-   ภาวะอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีในประเทศและภูมิภาค

-   ภาวะการระดมเงินทั้งจากตลาดเงิน/ตลาดทุนทั้งในและต่างประเทศ

-   ต้นทุนเงินกู้

ซึ่งจากการประกอบธุรกิจของ
ปตท.ที่มุ่งเน้นการสร้างความเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาวและการเป็นบริษัทที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ทำให้ ปตท. มีผลประกอบการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
และมีแผนงานลงทุนเพื่อขยายธุรกิจอย่างระมัดระวังโดยคำนึงถึงแหล่งเงินทุนต่างๆ
โดยเฉพาะการจัดโครงสร้างเงินทุนที่สามารถดำรงอัตราส่วนทางการเงินที่สำคัญ ต่างๆ
ให้อยู่ระดับที่เหมาะสมเทียบเคียงได้กับบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกัน
ซึ่งจากการติดตามการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดหาเงินทุนอย่างต่อเนื่อง ปตท.
จึงมีความเชื่อว่าจะสามารถจัดหาเงินทุนเพื่อการขยายธุรกิจในอนาคตได้เพียงพอ
ด้วยต้นทุนทางการเงินที่เหมาะสม