5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

 สินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

-   ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ธนาคารและบริษัทย่อยมีที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์
โดยธนาคารและบริษัทย่อยเป็นเจ้าของและไม่ติดภาระจำนอง/จำนำ ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2544       | 2545       | 2546       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน                           |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร         | 6,623      | 6,469      | 6,434      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ                     | 1,519      | 1,501      | 1,457      |
|   ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล        |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัดของธนาคาร | 1,089      | 1,013      | 1,002      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมที่ดิน ⁽¹⁾                  | 9,231      | 8,983      | 8,893      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อาคาร                         |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่                  | 10,509     | 10,500     | 9,846      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขา                        | 1,625      | 1,611      | 2,217      |
| ในเขตกรุงเทพและปริมณฑลของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขาในต่างจังหวัดของธนาคาร     | 2,333      | 2,139      | 2,127      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักง                       | -          | -          | -          |
| านและสาขาในต่างประเทศของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมอาคาร ⁽¹⁾                | 14,467     | 14,250     | 14,190     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อุปกรณ์                         | 12,896     | 13,960     | 14,597     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อื่น ๆ                          | 649        | 584        | 1,161      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รวม                           | 37,243     | 37,777     | 38,841     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ⁽¹⁾       | 13,556     | 14,547     | 15,771     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า               | 914        | 835        | 813        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ          | 22,773     | 22,395     | 22,257     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  ⁽¹⁾ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,019 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,970 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,680 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,992 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,912 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,808 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,957 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,887 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,942 ล้านบาท

-   สัญญาเช่าระยะยาว

  1. สัญญาเช่า

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร
เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขาและทำสัญญาเช่ารถยนต์จำนวนหลายสัญญา
ธนาคารและบริษัทย่อยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2544       | 2545       | 2546       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร              | 501        | 411        | 368        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่ารถยนต์                  | 585        | 525        | 399        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวม                         | 1,086      | 936        | 767        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  2. สัญญาบริการ

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2545 ธนาคารได้ทำสัญญารับบริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศจากบริษัท
ไอ บี เอ็ม (ประเทศไทย) จำกัด โดยสัญญามีระยะเวลาถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2555 และ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2545 และ 2546 ธนาคารมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าบริการในอนาคตเป็นจำนวน
10,102 ล้านบาท และ 9,143 ล้านบาท ตามลำดับ

-   เงินให้สินเชื่อ

-   นโยบายการจัดชั้นสินทรัพย์

สินทรัพย์จัดชั้นของธนาคารและบริษัทย่อยประกอบด้วยเงินลงทุน เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ
(รวมสถาบันการเงิน) ทรัพย์สินรอการขาย และสินทรัพย์อื่น
โดยธนาคารมีนโยบายจัดชั้นสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท ระยะเวลาที่ค้างชำระ
และการประเมินฐานะของลูกหนี้แต่ละราย ซึ่งสรุปการจัดชั้นสินทรัพย์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ได้ดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|                 | เงินให้สินเชื่อ   | เง    | ทรัพย์สิน  | สิน     | รวม    |
|                 |              | ินลงทุน |         | ทรัพย์อื่น |        |
|                 | แล           |       | ร       |        |        |
|                 | ะดอกเบี้ยค้างรับ |       | อการขาย |        |        |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นปกติ       | 445,174      | -     | -       | 21     | 4      |
|                 |              |       |         |        | 45,195 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัด            | 13,800       | -     | -       | -      | 13,800 |
| ชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ |              |       |         |        |        |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จ             | 3,315        | -     | -       | -      | 3,315  |
| ัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน |              |       |         |        |        |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัย      | 6,883        | -     | -       | -      | 6,883  |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัยจะสูญ  | 83,529       | 5,648 | 1,582   | 1,420  | 92,179 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นสูญ        | -            | -     | -       | -      | -      |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   รวม           | 552,701      | 5,648 | 1,582   | 1,441  | 5      |
|                 |              |       |         |        | 61,372 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+

-   นโยบายการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยและได้จัดชั้นลูกหนี้ออกเป็น 6 ประเภท
หลักเกณฑ์ที่สำคัญในการจัดชั้นหนี้ คือ ระยะเวลาที่ค้างชำระ
สำหรับมูลค่าของหลักประกันที่ใช้ได้มากที่สุดในการคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นอยู่กับประเภทของหลักประกันและวันที่มีการประเมินมูลค่าล่าสุด
ทั้งนี้ การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมทั้งการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละราย
โดยอาศัยประสบการณ์ในการพิจารณาความเสี่ยงและมูลค่าของหลักประกัน
ซึ่งอัตราที่ใช้ในการตั้งสำรองเป็น ดังนี้

  -------------------------- --------------------------------------------
  จัดชั้นปกติ                    ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ          ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 2 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน           ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัย                   ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัยจะสูญ               ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสูญ                     ให้ตัดออกจากบัญชี
  -------------------------- --------------------------------------------

หมายเหตุ 1) ยอดหนี้คงค้าง หมายถึง เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ

2) ยอดหนี้คงค้างสุทธิ หมายถึง ยอดหนี้คงค้างหักด้วยหลักประกัน

-   นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สิน

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของทรัพย์สินของธนาคารจะพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชี
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

-   นโยบายการรับรู้รายได้

ในส่วนของธนาคาร จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยและส่วนลดจากเงินให้สินเชื่อโดยใช้เกณฑ์คงค้าง
ยกเว้นดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
ไม่ว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่ จะรับรู้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระ
รายได้ของลูกหนี้เช่าซื้อจะรับรู้เป็นรายได้โดยวิธีผลรวมจำนวนงวดของการผ่อนชำระ
ธนาคารบันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยค้างรับจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือนนับจากวันเริ่มค้างชำระ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับบริษัทย่อย (บริษัทบริหารสินทรัพย์) ในปี 2546
รับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้และเงินให้สินเชื่อเมื่อได้รับชำระ ส่วนในปี 2545
รับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้ โดยวิธีอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง บริษัทย่อยอื่น
รับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง

-   นโยบายสินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้

นโยบายการระงับรับรู้รายได้สินเชื่อของธนาคารและบริษัทย่อย
จะดูจากเงินให้สินเชื่อที่มีการค้างชำระเงินต้นและ/หรือดอกเบี้ยเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3
เดือน นับแต่วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นทั้งจำนวน หรือตามงวดที่กำหนดในสัญญา
หรือเมื่อได้ทวงถาม หรือเรียกให้ชำระแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน
โดยไม่คำนึงว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่
ยกเว้นเงินเบิกเกินบัญชีจะพิจารณาจากการไม่ได้รับเงินเข้าบัญชีเพื่อชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยเกินกว่า
3 เดือนนับแต่วันที่ถูกยกเลิกวงเงิน หรือวันที่ยอดหนี้เกินวงเงิน
หรือวันที่ครบกำหนดสัญญาแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน

-   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL)

เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2546
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ปรับปรุงคำจำกัดความของเงินให้สินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้
โดยเรียกว่า “เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ” หรือ “NPL” และให้หมายถึง
เงินต้นของเงินให้สินเชื่อคงค้างที่จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย สงสัยจะสูญ และสูญ
ตามหลักเกณฑ์การจัดชั้นสินทรัพย์ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยให้ถือปฏิบัติตั้งแต่งวดสิ้นเดือนธันวาคม 2545
จากเดิมที่กำหนดให้เงินให้สินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ หมายถึง เงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเงินต้น
และ/หรือดอกเบี้ย เป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
โดยไม่รวมถึงเงินให้สินเชื่อค้างชำระที่จัดชั้นสงสัยจะสูญและได้กันค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้ครบร้อยละ
100 และเงินให้สินเชื่อที่ธนาคารและลูกหนี้ได้มีการลงนามสัญญาปรับโครงสร้างหนี้แล้ว
แต่ยังไม่เข้าเงื่อนไขการปรับสถานะจัดชั้นเป็นหนี้ปกติ

 เงินลงทุนในหลักทรัพย์

นโยบายการลงทุน

นโยบายการลงทุนในหลักทรัพย์ของธนาคารแบ่งได้เป็นตราสารหนี้และตราสารทุน
โดยนโยบายการลงทุนในตราสารหนี้มีการลงทุนตราสารหนี้แบ่งเป็นพอร์ตธุรกรรมเพื่อค้า
ธุรกรรมเผื่อขายและธุรกรรมลงทุนจนครบกำหนด
โดยมีนโยบายการลงทุนสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของแต่ละพอร์ต ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ได้รับให้เหมาะสมกับสภาพตลาด
และนโยบายของธนาคารประกอบการลงทุน ในส่วนของการลงทุนในตราสารทุน
ปัจจุบันธนาคารไม่มีนโยบายลงทุนเพิ่ม และจะปรับลดขนาดการลงทุนเมื่อมีโอกาสที่เหมาะสม

-   การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่า

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของเงินลงทุนของธนาคารพิจารณาจาก
ข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชีฉบับที่ 36 และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 40 พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

การบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน

ธนาคารจะกระจายความเสี่ยงในการลงทุนโดยยึดหลักสภาพคล่อง
การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย ผลตอบแทน
โดยไม่ให้กระจุกตัวในกระแสเงินสดในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งเกินสมควร
ภายใต้นโยบายของธนาคาร ในกรณีที่ธนาคารมีสภาพคล่องส่วนเกิน
ธนาคารจะจัดสรรสภาพคล่องส่วนเกินไปลงทุนในทางเลือกต่างๆ ทั้งในตลาดเงินและตลาดทุน ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยง และผลตอบแทนที่ได้รับ
และนโยบายของธนาคารในแต่ละช่วงเวลา นอกจากนี้ ยังพิจารณาถึงกระแสเงินไหลเข้า/ออก
เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสมกับความต้องการ

การลงทุนของธนาคารในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม 

นโยบายการลงทุนของธนาคาร

ธนาคารมีนโยบายลงทุนในธุรกิจที่สอดคล้องและเอื้อประโยชน์กับธุรกิจของธนาคารในเชิงกลยุทธ์และ
เชิงสนับสนุน โดยธนาคารมีหลักเกณฑ์การลงทุนที่แตกต่างกันตามลักษณะธุรกิจ คือ
ลงทุนในเชิงกลยุทธ์ในบริษัทร่วม และลงทุนในเชิงสนับสนุนในบริษัทย่อย

-   ความหมายของบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

    บริษัทย่อย หมายถึง
    บริษัทที่ธนาคารมีอำนาจในการกำหนดนโยบายทางการเงินและการดำเนินงานของบริษัท
    เพื่อให้ได้มาซึ่งประโยชน์จากกิจกรรมต่าง ๆ ของบริษัทนั้น
    โดยธนาคารลงทุนในบริษัทดังกล่าวโดยทางตรงและทางอ้อม มากกว่าร้อยละ 50
    ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วของบริษัทนั้น

    บริษัทร่วม หมายถึง
    บริษัทที่ธนาคารมีอำนาจในการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเกี่ยวกับนโยบายทางการเงินและการดำเนินงาน
    โดยธนาคารลงทุนในบริษัทดังกล่าวโดยทางตรงและทางอ้อม มากกว่าร้อยละ 20
    ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วของบริษัทนั้น

-   นโยบายการลงทุนในบริษัทย่อย และบริษัทร่วม

-   การลงทุนเชิงกลยุทธ์

    ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจที่เอื้อประโยชน์กับธุรกิจธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์
    ธนาคารและบริษัทจะร่วมพิจารณาแผนธุรกิจและวิธีการเชื่อมโยงกับธุรกิจของธนาคาร
    โดยมุ่งใช้ทรัพยากร อุปกรณ์ เครื่องมือ และช่องทางต่างๆ
    ของธนาคารที่มีอยู่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และไม่มีการดำเนินงานที่ซ้ำซ้อน

-   การลงทุนเชิงสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร

  ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
  ซึ่งมุ่งเน้นการให้บริการแก่ธนาคารเพื่อทดแทนหน่วยงานต่าง ๆ ที่ไม่ใช่ธุรกิจหลักของธนาคาร
  และขาดความคล่องตัวในการจัดการหากยังคงเป็นหน่วยงานภายในธนาคาร
  โดยธนาคารจะแต่งตั้งผู้บริหารของธนาคารเพื่อทำหน้าที่ร่วมบริหาร
  เพื่อสร้างประสิทธิภาพและประสิทธิผล รวมทั้งมาตรฐานการให้บริการแก่ธนาคาร