2.  ลักษณะการประกอบธุรกิจ

    1.  ความเป็นมาและพัฒนาการที่สำคัญ

        1.  ความเป็นมา

กระทรวงกลาโหมได้ดำเนินการก่อสร้างท่าอากาศยานดอนเมืองขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2457
โดยท่าอากาศยานแห่งนี้ได้รับการพัฒนาและต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็นท่าอากาศยานกรุงเทพ
ในระยะเริ่มแรก
กิจกรรมส่วนใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับกิจการการบินของประเทศอยู่ในความควบคุมและการกำกับดูแลของหน่วยงานในสังกัดกระทรวงกลาโหม
การบินพลเรือนของไทยได้เริ่มเปิดดำเนินการในปี พ.ศ. 2483
ซึ่งเป็นช่วงเดียวกันกับที่กองทัพอากาศได้จัดตั้งกองการบินพลเรือนขึ้นเพื่อควบคุมและประสานงานเกี่ยวกับการบินระหว่างประเทศ
ทั้งนี้ กองการบินพลเรือนดังกล่าวได้ถูกเปลี่ยนชื่อเป็นกรมการบินพลเรือนในปี พ.ศ. 2491
และได้รับมอบหมายให้ทำหน้าที่ควบคุมกิจกรรมต่าง ๆ
ทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับการบินที่ท่าอากาศยานดอนเมือง

ในปี พ.ศ. 2522
สภานิติบัญญัติแห่งชาติทำหน้าที่รัฐสภาของไทยได้เห็นชอบและออกพระราชบัญญัติการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย
พ.ศ. 2522
ซึ่งกำหนดให้มีการจัดตั้งการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยขึ้นโดยมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจภายใต้สังกัดกระทรวงคมนาคม
ตามพระราชบัญญัติการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2522 เพื่อประกอบและ
ส่งเสริมกิจการท่าอากาศยานรวมทั้งดำเนินกิจการอื่นที่เกี่ยวกับหรือต่อเนื่องกับการประกอบกิจการท่าอากาศยาน
การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยมีอำนาจหน้าที่ในการดำเนินกิจการ ณ ท่าอากาศยาน
ตามที่รัฐมนตรีว่าการกระทรวงคมนาคมอนุมัติและกำหนดในกฎกระทรวง
การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยได้เริ่มดำเนินกิจการที่ท่าอากาศยานกรุงเทพเมื่อวันที่ 1
กรกฎาคม 2522 และมีหน้าที่หลักในการดำเนินกิจการและพัฒนาอุตสาหกรรมการบินในประเทศไทย
รวมทั้งการให้บริการอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง นอกเหนือจากการดำเนินกิจการท่าอากาศยานกรุงเทพแล้ว
การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยยังได้เริ่มดำเนินกิจการด้านการบินระหว่างประเทศที่ท่าอากาศยานภูเก็ต
ท่าอากาศยานเชียงใหม่ ท่าอากาศยานหาดใหญ่ และท่าอากาศยานเชียงราย เมื่อเดือนตุลาคม
2531 เดือนมีนาคม 2531 เดือนสิงหาคม 2531 และเดือนตุลาคม 2541 ตามลำดับ

ต่อมาในวันที่ 30 กันยายน 2545
การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยซึ่งเป็นรัฐวิสาหกิจดำเนินการภายใต้พระราชบัญญัติการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย
อันเป็นกฎหมายที่จัดตั้งการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย ได้แปลงสภาพเป็นบริษัทมหาชนจำกัด
ภายใต้ชื่อ “บริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)” หรือ ทอท.
ตามพระราชบัญญัติทุนรัฐวิสาหกิจ พ.ศ. 2542 ด้วยทุนจดทะเบียนเริ่มแรก 5,747 ล้านบาท
แบ่งเป็นหุ้นสามัญจำนวน 574,700,000 หุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 10 บาท
โดยมีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นแต่เพียงผู้เดียว ทั้งนี้ นับแต่วันจดทะเบียนจัดตั้งดังกล่าว ทอท.
ได้รับโอนกิจการ สิทธิ หนี้ ความรับผิด สินทรัพย์ (ยกเว้นที่ดินจำนวนประมาณ 487 ไร่ 1 งาน 55
ตารางวา บริเวณท่าอากาศยานกรุงเทพ)
และพนักงานทั้งหมดจากการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย ทำให้ ทอท.
สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้อย่างต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ อนึ่ง พระราชกฤษฎีกากำหนดอำนาจ
สิทธิ และประโยชน์ของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) พ.ศ. 2545
กำหนดว่าในการประกอบกิจการท่าอากาศยานให้ ทอท.มีอำนาจ ได้รับยกเว้น มีสิทธิพิเศษ
หรือได้รับความคุ้มครองตามที่กฎหมายว่าด้วยการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย
หรือกฎหมายอื่นได้บัญญัติไว้ให้แก่การท่าอากาศยานแห่งประเทศไทย เว้นแต่

1.  ให้ทรัพย์สินของ ทอท.
    เท่าที่จำเป็นในการประกอบกิจการท่าอากาศยานที่จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวมไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี
    และ

2.  ในการปฏิบัติหน้าที่เพื่อรักษาความปลอดภัยในเขตท่าอากาศยาน ให้ลูกจ้างของ ทอท.
    เฉพาะที่รัฐมนตรีแต่งตั้งเพื่อการนี้เป็นเจ้าพนักงานตามประมวลกฎหมายอาญา
    และเป็นพนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจชั้นผู้ใหญ่ ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

ทอท. ดำเนินการบริหารกิจการท่าอากาศยานทั้งหมดจำนวน 6 แห่ง ประกอบด้วย
ท่าอากาศยานกรุงเทพ ท่าอากาศยานภูเก็ต ท่าอากาศยานเชียงใหม่ ท่าอากาศยานหาดใหญ่
ท่าอากาศยานเชียงราย และท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ซึ่งอยู่ในระหว่าง
การดำเนินการก่อสร้างและมีกำหนดเปิดให้บริการในปี 2549

ต่อมาเมื่อวันที่ 4 สิงหาคม 2546 กระทรวงการคลังในฐานะผู้ถือหุ้นทั้งหมดของ ทอท.
ได้มีความเห็นซึ่งถือว่าเป็นมติที่ประชุมใหญ่ผู้ถือหุ้นให้ ทอท. เพิ่มทุนจดทะเบียนของ ทอท.
จากเดิมจำนวน 5,747 ล้านบาทเป็นจำนวน 10,000 ล้านบาท
โดยการออกและเสนอขายหุ้นสามัญเพิ่มทุนจำนวน 425,300,000 หุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 10 บาท
ให้แก่กระทรวงการคลัง ทั้งนี้ กระทรวงการคลังได้ชำระค่าหุ้นเพิ่มทุนโดยการโอนหุ้นของ บริษัท
ท่าอากาศยานสากลกรุงเทพแห่งใหม่ จำกัด (บทม.) ที่กระทรวงการคลังถืออยู่จำนวน
42,530,000 หุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 100 บาท คิดเป็นจำนวนเงินรวมทั้งสิ้นจำนวน 4,253
ล้านบาทให้แก่ ทอท. ส่งผลให้ ทอท. มีทุนจดทะเบียนทั้งสิ้น 10,000 ล้านบาท
แบ่งเป็นหุ้นสามัญทั้งสิ้น 1,000,000,000 หุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 10 บาท และถือหุ้นใน บทม.
คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 99.99 โดย บทม. เป็นบริษัทที่รับผิดชอบในการดำเนินการก่อสร้าง
ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ ซึ่งจะใช้เป็นท่าอากาศยานหลักของประเทศแทนท่าอากาศยานกรุงเทพ
เมื่อก่อสร้างแล้วเสร็จ

และในวันที่ 30 มกราคม 2547
ทอท.ได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ให้เสนอขายหุ้นแก่ประชาชนทั่วไป
และ ทอท.ได้เพิ่มทุนจดทะเบียนอีก 428.57 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 10 บาท โดยวันที่ 9
กุมภาพันธ์ 2547 ได้จัดสรรและเสนอขายหุ้นสามัญเพิ่มทุนบางส่วนให้พนักงานของ ทอท. และ บทม.
เป็นจำนวนรวมประมาณ 16 ล้านหุ้น ในราคาเท่ามูลค่าที่ตราไว้ คือหุ้นละ 10 บาท และในวันที่ 9
มีนาคม 2547 และ วันที่ 8 เมษายน 2547
ได้เสนอขายหุ้นสามัญเพิ่มทุนให้แก่ประชาชนทั่วไปและสถาบันการเงินทั้งในและต่างประเทศเป็นจำนวน
358.8 ล้านหุ้น และ 53.77 ล้านหุ้น ตามลำดับ ในราคาหุ้นละ 42 บาท
ได้มูลค่าหุ้นสามัญจำนวนทั้งสิ้น 4,285.70 ล้านบาท โดยมีส่วนเกินมูลค่าหุ้นสามัญ 13,202.24
ล้านบาท และมีค่าใช้จ่ายในการขายหุ้นจำนวน 634.58 ล้านบาท
ซึ่งนำไปลดจากส่วนเกินมูลค่าหุ้นทั้งจำนวน จึงมีผลทำให้ ณ วันที่ 30 กันยายน 2547 ทอท.
มีหุ้นสามัญที่ออกและชำระเต็มมูลค่าแล้วจำนวน 1,428.57 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 10 บาท
และมีส่วนเกินมูลค่าหุ้นสุทธิ 12,567.66 ล้านบาท
และมีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่ในสัดส่วนประมาณร้อยละ 70.0
ของหุ้นที่ออกและจำหน่ายได้แล้วทั้งหมดของ ทอท.

ต่อมาเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม พ.ศ. 2547 ทอท.ได้จัดให้มีการประชุมวิสามัญผู้ถือหุ้น ครั้งที่ 1/2547
ที่ประชุมมีมติให้รับโอนกิจการ สิทธิ หนี้ ความรับผิด สินทรัพย์และภาระผูกพัน รวมทั้งพนักงานของ
บทม.มาเป็นของ ทอท. ภายในวันที่ 31 ธันวาคม
พ.ศ.2547 และให้ ทอท.สามารถดำเนินการเกี่ยวกับการหยุดกิจการ และ/หรือเลิกบริษัท
และชำระบัญชี บทม.ได้ในเวลาใดๆ ภายหลังจากการรับโอนกิจการของ บทม.มาเป็นของ ทอท.

ดังนั้นในปัจจุบัน ทอท. จึงยังคงมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจภายใต้พระราชบัญญัติว่าด้วยวิธีงบประมาณ
พ.ศ. 2502 เพราะกระทรวงการคลังยังคงถือหุ้นอยู่ใน ทอท. เกินกว่าร้อยละ 50
ของหุ้นที่จำหน่ายแล้วทั้งหมด ด้วยเหตุที่ ทอท.
ได้รับการยกเว้นไม่ต้องปฏิบัติตามกฎเกณฑ์บางประการจากการที่ได้มีการแปลงสภาพ ทอท.
จึงไม่อยู่ภายใต้ข้อกำหนดต่าง ๆ เช่นเดียวกับการท่าอากาศยานแห่งประเทศไทยในอดีต
และการดำเนินการของ ทอท. ก็ต้องเป็นไปตามบทบัญญัติแห่งกฎหมายว่าด้วยบริษัทมหาชนจำกัด
และในฐานะรัฐวิสาหกิจ ทอท. ยังคงต้องปฏิบัติตามกฎหมายและกฎข้อบังคับของรัฐบาลบางประการ
ซึ่งไม่ใช้บังคับกับบริษัทที่มิใช่รัฐวิสาหกิจ
รวมถึงการที่ต้องแต่งตั้งให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินเป็นผู้สอบบัญชีภายใต้กฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน
และงบค่าใช้จ่ายเพื่อการลงทุนที่สำคัญจะต้องได้รับการอนุมัติจากคณะรัฐมนตรีก่อน
ตราบเท่าที่กระทรวงการคลังหรือหน่วยงานของรัฐอื่นใดยังคงถือหุ้นของ ทอท. มากกว่าร้อยละ 50
ทอท. ก็จะมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจและตกอยู่ภายใต้กฎข้อบังคับดังกล่าว

1.  พัฒนาการที่สำคัญในช่วง 5 ปีที่ผ่านมา

ท่าอากาศยานกรุงเทพ

ปี พ.ศ. 2545

ดำเนินการโครงการพัฒนาเพื่อเพิ่มขีดความสามารถท่าอากาศยานกรุงเทพซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องจาก
ปี พ.ศ. 2542 ทอท. ได้ตกลงว่าจ้างกลุ่มบริษัท ซีเคเออี
คอนซอเตียมเป็นผู้ออกแบบควบคู่กับงานก่อสร้าง โดยมีโครงการที่สำคัญ
ดังนี้

  - ดำเนินการโครงการก่อสร้างอาคาร Ground Service Equipment Maintenance
  ทดแทนอาคารหลังเก่า

  - ดำเนินการโครงการปรับปรุงอาคารผู้โดยสารภายในประเทศและการขยายต่อเติมอาคาร

ปี พ.ศ. 2546

ดำเนินการโครงการพัฒนาเพื่อเพิ่มขีดความสามารถท่าอากาศยานกรุงเทพซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องจากปี
พ.ศ. 2542 โดยมีโครงการที่สำคัญดังนี้

- ดำเนินการโครงการก่อสร้างอาคารเทียบเครื่องบินหมายเลข 5
รวมทั้งปรับปรุงทางเดินเชื่อมระหว่างอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศ

  - ดำเนินการโครงการก่อสร้างปรับปรุงอาคารเทียบเครื่องบินหมายเลข 2, 3 และ 4

  - ดำเนินการโครงการก่อสร้างปรับปรุงลานจอดอากาศยานฝั่งตะวันตก

  - ดำเนินการโครงการงานปรับปรุงภายในอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศ

  - ดำเนินการโครงการปรับปรุงอาคารเทียบเครื่องบินหมายเลข 2, 3 และ 4

ปี พ.ศ. 2547

ดำเนินการโครงการพัฒนาเพื่อเพิ่มขีดความสามารถท่าอากาศยานกรุงเทพซึ่งเป็นโครงการต่อเนื่องจาก
ปี พ.ศ. 2542 โดยมีโครงการที่สำคัญดังนี้

  - ดำเนินการโครงการก่อสร้างลานจอดอากาศยานฝั่งตะวันออก

ท่าอากาศยานเชียงใหม่

เนื่องจากท่าอากาศยานเชียงใหม่มีศักยภาพที่จะพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางการบินในภูมิภาค
เพราะมีจำนวนผู้โดยสารสูงสุดในภาคเหนือ และมีเครือข่ายที่สามารถเชื่อมโยงไปยังต่างประเทศได้
และเป็นจุดที่นักท่องเที่ยวนิยมเดินทางไปท่องเที่ยว
โดยมีที่ตั้งอยู่ในบริเวณตอนกลางของภาคเหนือตอนบน ทั้งยังเป็นจุดที่มีธุรกิจการค้าหนาแน่น
ประกอบกับปริมาณการจราจรทางอากาศที่มีแนวโน้มสูงขึ้น
ทอท.จึงได้จัดทำแผนตามนโยบายรัฐบาลในการส่งเสริมให้ท่าอากาศยานเชียงใหม่เป็นศูนย์กลางการบินในภาคเหนือ
คือ แผนพัฒนาท่าอากาศยานเชียงใหม่สู่ความเป็นศูนย์กลางการบินในภูมิภาค (รอบปีบัญชี
2547-2549) โดย

งานที่คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2548 ประกอบด้วย

-   งานขยายลานจอดอากาศยานทางทิศใต้ (แล้วเสร็จเมื่อ 26 เม.ย.48)

-   งานก่อสร้างทดแทนพื้นที่สำนักงานด้านใต้ (แล้วเสร็จเมื่อ 10 พ.ค.48)

-   งานปรับปรุงพื้นที่และเพิ่มเติม Counter ของสำนักงานตรวจคนเข้าเมือง ขาเข้า
    (แล้วเสร็จเมื่อ 10 พ.ค.48)

-   งานศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม

-   งานก่อสร้างอาคารเชื่อมด้านใต้ ระยะที่ 1

-   งานปรับปรุงพื้นที่สำนักงานเป็นห้อง VIP ทดแทน

-   งานปรับปรุงขยายอาคารคลังสินค้า

-   งานศึกษา สำรวจ และออกแบบรายละเอียดงานขยายความยาวทางวิ่ง ทางขับ

-   งานออกแบบระบบเติมน้ำมันอากาศยานทางท่อ

งานที่คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2549 ประกอบด้วย

-   งานก่อสร้างทดแทนพื้นที่ Airline Ticket Counter ด้านเหนือ

-   งานปรับปรุงพื้นที่และเพิ่มเติม Check-in Counter
    พร้อมระบบสายพานลำเลียงกระเป๋าและรื้อย้ายบันไดเลื่อน

-   งานปรับปรุงขยายลานจอดรถยนต์

-   งานก่อสร้างอาคารผู้โดยสารระหว่างประเทศหลังใหม่

-   งานปรับปรุงขยายทางขับและลานจอดอากาศยาน

-   งานก่อสร้างอาคารเชื่อมด้านใต้ ระยะที่ 2

งานที่คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2550 ประกอบด้วย

-   งานปรับปรุงอาคารผู้โดยสารเดิมเป็นอาคารผู้โดยสารภายในประเทศ

-   งานปรับปรุงสภาพอาคารผู้โดยสารเดิม ระยะที่ 2

-   งานก่อสร้างระบบเติมน้ำมันอากาศยานทางท่อ

ท่าอากาศยานภูเก็ต

เนื่องจากท่าอากาศยานภูเก็ตมีศักยภาพที่จะพัฒนาให้เป็นศูนย์กลางการบินในภูมิภาค
โดยพิจารณาจากปริมาณการจราจรทางอากาศที่มีแนวโน้มสูงขึ้น
และปัจจัยสนับสนุนทั้งด้านความได้เปรียบทางภูมิศาสตร์และแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่
ตลอดจนโอกาสในการเปิดเส้นทางบินใหม่ของสายการบินต่างๆ ทอท.
จึงได้จัดทำแผนตามนโยบายรัฐบาลในการส่งเสริมให้ท่าอากาศยานภูเก็ตเป็นศูนย์กลางการบินในภาคใต้
คือ แผนพัฒนาท่าอากาศยานภูเก็ตสู่ความเป็นศูนย์กลางการบินในภูมิภาค (รอบปีบัญชี 2547-2549)
โดย

งานที่คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2548 ประกอบด้วย

-   งานปรับปรุงขยายอาคารคลังสินค้า (แล้วเสร็จเมื่อ 27 มิ.ย.48)

-   งานขยายลานจอดอากาศยานด้านทิศใต้

งานที่คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี พ.ศ.2549 ประกอบด้วย

-   งานศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม

-   งานศึกษา สำรวจ ออกแบบรายละเอียดงานทางวิ่งทางขับ

-   งานปรับปรุงขยายห้องผู้โดยสารขาออกระหว่างประเทศ (ระยะที่ 1)

-   งานปรับปรุงขยายห้องผู้โดยสารระหว่างประเทศ (ระยะที่ 2)

    1.  โครงสร้างรายได้

ทอท. มีรายได้ในส่วนต่าง ๆ รวมตลอดถึง
การร่วมลงทุนกับเอกชนและการลงทุนโดยการถือหุ้นในบริษัทต่าง ๆ
ที่ให้บริการเกี่ยวข้องกับท่าอากาศยาน ตารางต่อไปนี้แสดงรายละเอียดรายได้จากการดำเนินงานที่
ทอท. ได้รับจากธุรกิจแต่ละประเภทในรอบระยะเวลาบัญชีต่าง ๆ ดังที่ได้ระบุไว้

โครงสร้างรายได้จากการดำเนินงานของ ทอท.
และบริษัทย่อยที่ปรากฏในงบการเงินรวมสำหรับรอบปีบัญชี 2546 ถึงรอบปีบัญชี 2548
มีรายละเอียดดังต่อไปนี้

[TABLE]