2. ลักษณะการประกอบธุรกิจ

2.1 ความเป็นมาและพัฒนาการที่สำคัญ

เมื่อปี 2495 รัฐบาลเล็งเห็นความสำคัญที่ต้องจัดให้มีบริการออกอากาศวิทยุฯ และโทรทัศน์
ในประเทศไทย จึงจัดตั้งบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัดขึ้น ภายหลังบริษัทฯ
ดังกล่าวประสบปัญหาขาดทุนคณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้ยุบเลิกกิจการเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2520
และได้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย (อ.ส.ม.ท.) พ.ศ.
2520 ขึ้น เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2520 มีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี
โดยรับโอนพนักงานและลูกจ้าง รวมทั้งกิจการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9
สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 สถานีวิทยุกระจายเสียง ท.ท.ท. จากบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัด
ต่อมาเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2520 อ.ส.ม.ท.
ได้ก่อตั้งสำนักข่าวไทยขึ้นมาเพื่อดำเนินงานด้านข่าวอีกหน่วยงานหนึ่ง
ซึ่งถือเป็นการจัดตั้งสำนักข่าวอย่างเป็นทางการแห่งแรกของประเทศไทย และในปี 2532
อ.ส.ม.ท.
ได้ร่วมดำเนินธุรกิจกับภาคเอกชนในการให้บริการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิกเป็นครั้งแรกของประเทศไทย
ซึ่งดำเนินการในนาม UBC (United Broadcasting Corporation) หรือ TRUE Visions
ในปัจจุบัน และเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2547 ได้จดทะเบียนจัดตั้งเป็นบริษัทมหาชนจำกัด
ด้วยการแปลงสภาพองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย ตาม พ.ร.บ. ทุนรัฐวิสาหกิจฯ
เป็นบริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) หรือ บมจ.อสมท โดยมีทุนจดทะเบียนเริ่มแรก 3,000 ล้านบาท
แบ่งเป็นหุ้นสามัญจำนวน 600 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท
โดยมีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นแต่เพียงผู้เดียว

ต่อมา บมจ.อสมท ได้เพิ่มทุนจดทะเบียนจากเดิม 3,000 ล้านบาท เป็น 3,835 ล้านบาท
โดยออกหุ้นสามัญเพิ่มทุนจำนวน 167 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท เมื่อวันที่ 24 กันยายน
2547 บริษัทได้ จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2547
และกระจายหุ้นสู่มหาชนเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2547

นอกจากนี้บริษัทได้จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท พาโนราม่า เวิลด์ไวด์ จำกัด เป็นบริษัทย่อย เมื่อวันที่ 21
พฤศจิกายน 2546 สำหรับผลิตรายการและสารคดีโทรทัศน์ให้กับ บมจ.อสมท หน่วยงานภาครัฐ
และเอกชน เพื่อเผยแพร่หรือขายให้กับสถานีโทรทัศน์ทั้งในและต่างประเทศ

2.2 ภาพรวมการประกอบธุรกิจของบริษัท

บมจ. อสมท เป็นผู้ประกอบกิจการด้านสื่อสารมวลชนรายใหญ่ที่มีสื่อโทรทัศน์ และสื่อวิทยุฯ
เป็นของตนเอง และเป็นผู้ที่ให้บริการด้านสื่อสารมวลชนผ่านสื่อต่าง ๆ ในหลายรูปแบบ ได้แก่

สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ เปลี่ยนชื่อมาจาก “สถานีโทรทัศน์ช่อง 9 อสมท”
ดำเนินการแพร่ภาพออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง จากสถานีแม่ข่ายซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณสำนักงานใหญ่
กรุงเทพมหานคร ไปยังสถานีเครือข่ายในส่วนภูมิภาค 35 สถานีทั่วประเทศ
โดยมีขอบเขตการให้บริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศประมาณร้อยละ 87.0
และมีประชากรในเขตบริการประมาณร้อยละ 88.5 อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
ยังคงมุ่งมั่นที่จะขยายขอบเขตการให้บริการให้ครอบคลุมพื้นที่และเขตการให้บริการประชาชนมากขึ้น
โดยจะจัดตั้งสถานีทวนสัญญาณเพิ่มเติมในอนาคต

สถานีวิทยุกระจายเสียง อสมท ส่งกระจายเสียงทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค ด้วยระบบ FM และ
AM จำนวน 62 สถานี โดยส่วนกลางออกอากาศจากกรุงเทพมหานคร จำนวน 9 สถานี
ส่งกระจายเสียงด้วยระบบ FM 7 สถานี และ AM 2 สถานี
พื้นที่บริการครอบคลุมทั้งในกรุงเทพมหานคร และจังหวัดใกล้เคียง สำหรับส่วนภูมิภาค
ซึ่งส่งกระจายเสียงด้วยระบบ FM 53 สถานี
สามารถให้บริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศได้ประมาณร้อยละ 92.4
มีประชากรในเขตพื้นที่เป้าหมายที่ให้บริการประมาณร้อยละ 93.8
และจะดำเนินการขออนุญาตจัดตั้งสถานีเครือข่ายเพิ่มเติม
เพื่อขยายขอบเขตการให้บริการให้ครอบคลุมพื้นที่และเขตการให้บริการประชาชนมากขึ้นในอนาคต

สำนักข่าวไทย เป็นศูนย์กลางในการผลิต รวบรวม จัดเก็บ วิเคราะห์
และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่เน้นความเป็นกลาง ถูกต้อง เชื่อถือได้ และทันเหตุการณ์
โดยนำเสนอผ่านสื่อของบริษัทที่หลากหลาย ได้แก่ สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ เครือข่ายสถานีวิทยุฯ
อสมท สื่ออิเล็กทรอนิคส์ ผ่านเว็บไซต์ www.mcot.net สื่อคอมพิวเตอร์ออนไลน์ (Computer
Online) และสื่ออื่น ๆ เช่น การให้บริการส่งข้อความข่าวในระบบ SMS ผ่านโทรศัพท์เคลื่อนที่
(MCOT X’Press) รวมทั้งการขยายความร่วมมือด้านต่าง ๆ
ตลอดจนการแลกเปลี่ยนข่าวสารกับสำนักข่าวและสื่อสำคัญ ๆ ของโลก

การให้บริการในรูปแบบอื่น ๆ (New Media) บริษัทฯ
ได้พัฒนาโครงการจัดตั้งสถานีโทรทัศน์ดาวเทียมขึ้นเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากนโยบายการปฏิรูปสื่อสารมวลชนด้านวิทยุกระจายเสียงและวิทยุโทรทัศน์
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการประกาศใช้พระราชบัญญัติประกอบกิจการกระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์
พ.ศ. 2551 การเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีจากระบบอนาล็อคมาเป็นระบบดิจิตอล
การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้บริโภคที่ต้องการเนื้อหาเฉพาะกลุ่มมากขึ้น
รวมไปถึงการเติบโตของสื่อใหม่ (New Media)
ที่ได้รับความนิยมและมีแนวโน้มสร้างรายได้ให้กับองค์กร บริษัทฯ
จึงได้ดำเนินการทดลองให้บริการโทรทัศน์ดาวเทียม ประกอบด้วยช่องข่าว คือ MCOT 1 และช่อง
MCOT 2 ซึ่งเป็นช่องวาไรตี้ ออกอากาศ ทางโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิก True Vision 101
และ True Vision 102 ตามลำดับ และบริษัทฯ มีแผนการถ่ายทอดช่อง MCOT 1 และ MCOT 2
ผ่านดาวเทียมไปยังกลุ่มเป้าหมายทั้งในระบบ C-Band , Ku-Band และ
โทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิกในส่วนภูมิภาค นอกจากนี้ บมจ. อสมท
ยังมีแผนเพิ่มจำนวนช่องออกอากาศเพื่อรองรับความต้องการของผู้ชมในอนาคตด้วย

นอกจากนี้ บมจ. อสมท ร่วมมือกับ บริษัท แมคพาย แอดวานซ์ ซัพพลาย จำกัด และบริษัท SK
Telecom Ltd. เพื่อทดลองการให้บริการแพร่ภาพโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอล (Digital
Terrestrial Television Broadcast : DTTB) โดยใช้ความถี่ระบบ UHF ในช่อง 58
ไปยังกลุ่มเป้าหมาย ซี่งเป็นผู้ใช้บริการแบบเคลื่อนที่ (Digital Video Broadcasting –
Handheld : DVB-H) และผู้ใช้บริการแบบประจำที่ (Digital Video Broadcasting –
Terrestrial : DVB-T) และร่วมมือกับ บริษัท แสงทองอร่าม คอมมูนิเคชั่น จำกัด
จัดทำโครงการทดลองโมบายทีวี ซึ่งเป็นโครงการส่งสัญญาณภาพและเสียง ผ่านโทรศัพท์มือถือ
GPRS/3G โดยอาศัยการเชื่อมต่อเครือข่ายโทรคมนาคม
ซึ่งเป็นการนำคลื่นที่บริษัทมีอยู่แล้วมาใช้ให้เกิดประโยชน์
รวมทั้งพัฒนาเทคโนโลยีการแพร่ภาพกระจายเสียงโทรทัศน์ระบบดิจิตอล
ตลอดจนพัฒนาเทคโนโลยีการแพร่ภาพกระจายเสียงโทรทัศน์ระบบดิจิตอล โดยในปี 2551
บริษัทได้ดำเนินการทดลองทางเทคนิคในการกระจายภาพและเสียงในระบบดิจิตอลในแบบ DVB-H
และทดลองระบบการกระจายภาพและเสียงในระบบดิจิตอลสำหรับอุปกรณ์รับสัญญาณแบบมือถือ TV On
Mobile ซึ่งจะได้ประเมินผลและพิจารณาความเป็นไปได้ของโครงการในทางธุรกิจต่อไป

ในขณะเดียวกัน บมจ.อสมท ยังได้ดำเนินธุรกิจในการผลิตรายการและสารคดีโทรทัศน์ โดยจัดตั้ง
บริษัทย่อย คือ บริษัท พาโนราม่า เวิลด์ไวด์ จำกัด ซึ่งได้จดทะเบียนจัดตั้งเป็นบริษัทจำกัด เมื่อวันที่
21 พฤศจิกายน 2546 โดย บมจ.อสมท มีสัดส่วนการถือหุ้นร้อยละ 49.0
นอกจากนี้ยังได้ร่วมดำเนินกิจการกับผู้ประกอบการเอกชนตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ โดยบริษัทฯ
ได้รับรายได้ในรูปของค่าตอบแทนในการร่วมดำเนินกิจการจาก 2 กิจการหลักที่สำคัญ คือ ร่วมกับ
บริษัท บางกอกเอ็นเตอร์เทนเม้นต์ จำกัด ในการดำเนินกิจการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 อสมท
รวมทั้ง ให้เช่าเวลาจัดรายการและโฆษณาทางสถานีวิทยุฯ FM 105.5 MHz และร่วมกับกลุ่ม บริษัท
ยูไนเต็ด บรอดคาสติ้งคอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) หรือกลุ่มยูบีซี ซึ่งปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น บริษัท
ทรู วิชั่นส์ จำกัด (มหาชน) ในการดำเนินกิจการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิก

3.  โครงสร้างรายได้

โครงสร้างรายได้ของบริษัท สามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ประเภท คือ
รายได้จากบริการทางโทรทัศน์ รายได้จากบริการทางวิทยุ รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ
และรายได้อื่น โดยมีรายละเอียดดังนี้

  ---------------------------------- --------- --------- --------- ---------
  ประเภทของรายได้                     1 ม.ค. -            1 ม.ค. -  
                                     31 ธ.ค.51           31 ธ.ค.50 

                                     ล้านบาท    ร้อยละ     ล้านบาท    ร้อยละ

  1. รายได้จากบริการทางโทรทัศน์          2,638.8   60.6      2,268.8   57.3

  2. รายได้จากบริการทางวิทยุ             806.2     18.5      841.5     21.3

  3. รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ                                      

  3.1                                687.2     15.9      650.9     16.5
  ส่วนแบ่งรายได้ตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ                                  

  3.2 รายได้จากสินทรัพย์รับโอนตัดบัญชี       93.6      2.1       79.6      2.0

  รวมรายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ        780.8     18.0      730.5     18.5

  4. รายได้อื่น                                                       

  4.1 ดอกเบี้ยรับ                       91.0      2.1       88.9      2.2

  4.2 รายได้อื่น ๆ                      36.1      0.8       26.5      0.7

  รวมรายได้อื่น                         127.1     2.9       115.4     2.9

  รวมรายได้ทั้งหมด                      4,352.9   100.0     3,956.2   100.0
  ---------------------------------- --------- --------- --------- ---------

2.4 เป้าหมายการดำเนินธุรกิจ

บริษัทฯ มีเป้าหมายที่จะพัฒนาองค์กรให้เป็นสื่อกลางอันจะก่อให้เกิดความรู้
ความเข้าใจของประชาชนไทย ทั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่น
รวมทั้งทำการสื่อสารกับประชาคมโลก โดยผ่านสื่อ ที่หลากหลาย
ในขณะเดียวกันก็สามารถแข่งขันและดำรงอยู่ได้ในเชิงธุรกิจ เนื่องจากบริษัทเชื่อว่าบริษัท
มีความได้เปรียบในการดำเนินธุรกิจและยุทธศาสตร์ในการแข่งขันดีกว่าผู้ประกอบธุรกิจอื่น ๆ
ในด้านการสื่อสารมวลชนประเภทเดียวกัน

5.  ภาพรวมของอุตสาหกรรมสื่อโฆษณาในประเทศไทย

ปี 2551 มีการใช้งบโฆษณาผ่านสื่อต่าง ๆ มูลค่ารวมประมาณ 8.9 หมื่นล้านบาท ต่ำกว่าปี 2550
ร้อยละ 2.7 เป็นปีแรกนับจากปี 2544 เป็นต้นมา
ที่อุตสาหกรรมโฆษณามีอัตราการเติบโตในลักษณะที่ หดตัวลง ซึ่งเป็นผลจากปัจจัยลบหลายด้าน เช่น
ความผันผวนของราคาน้ำมัน สภาวะเศรษฐกิจโลก และปัญหาทางการเมือง
ที่ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภค และการตัดสินใจใช้งบโฆษณาของสินค้ากลุ่มต่าง ๆ
อุตสาหกรรมโฆษณาจึงเป็นอุตสาหกรรมอันดับแรก ๆ
ที่ได้รับผลกระทบโดยตรงในช่วงที่ภาวะเศรษฐกิจชะลอตัว
ซึ่งผู้ประกอบการได้ปรับเปลี่ยนการใช้จ่ายงบโฆษณาให้คุ้มค่ามากที่สุด
โดยเฉพาะในช่วงครึ่งปีหลังที่การใช้จ่ายงบโฆษณาถดถอย
กลุ่มที่ใช้งบโฆษณามากที่สุดยังคงเป็นกลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภค และบริการ เช่น
ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด ผลิตภัณฑ์ดูแลผิว และเสริมความงาม กลุ่มพลังงาน และรถยนต์
ที่มีการใช้งบโฆษณาเพิ่มขึ้น เพื่อรักษาส่วนแบ่งการตลาด

สื่อโทรทัศน์ยังคงเป็นสื่อที่มีส่วนแบ่งการตลาดมากที่สุดถึงร้อยละ 58 เป็นเงินกว่า 5.1 หมื่นล้านบาท
ลดลงจากปี 2550 ร้อยละ 4
ส่วนหนึ่งมาจากการที่มีการปรับเปลี่ยนรูปแบบของสถานีโทรทัศน์แห่งหนึ่งเป็นสถานีโทรทัศน์สาธารณะไม่มีโฆษณา
จึงทำให้งบโฆษณาโทรทัศน์บางส่วนหายไปจากอุตสาหกรรมโฆษณา
อีกทั้งในช่วงครึ่งปีหลังที่เศรษฐกิจในประเทศเริ่มได้รับผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจโลก
จึงเริ่มมีการปรับลดการใช้เงินโฆษณาของภาคเอกชนลง สำหรับสื่อวิทยุฯ
มีมูลค่าการโฆษณาเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา ร้อยละ 9 เนื่องจากมีราคาโฆษณาไม่สูงมากนัก

ทิศทางของธุรกิจโฆษณาในปี 2552 คาดว่างบโฆษณาจะปรับตัวลดลงจากปี 2551 ประมาณร้อยละ
4 - 5
เนื่องจากธุรกิจโฆษณาน่าจะได้รับผลกระทบที่ชัดเจนจากการชะลอตัวของภาวะเศรษฐกิจทั้งในและต่างประเทศ
ซึ่งจะทำให้มีการลดการใช้จ่ายงบโฆษณาของผู้ประกอบการกลุ่มต่าง ๆ
ประกอบกับปัจจัยลบจากความตกต่ำของเศรษฐกิจโลกอาจส่งผลให้ผู้ประกอบการที่เป็นบริษัทข้ามชาติตัดลดงบโฆษณาลง
อย่างไร ก็ตาม ในภาวะที่อาจจะมีการชะลอการใช้งบโฆษณา
แต่สื่อโทรทัศน์ยังคงน่าจะเป็นสื่อที่มีสัดส่วนของมูลค่าโฆษณาสูงที่สุด
และมีแนวโน้มที่จะมีการขยายตัวเพิ่มสูงขึ้นกว่าสื่อโฆษณาประเภทอื่น
เนื่องจากภาวะเศรษฐกิจที่จะส่งผลให้พฤติกรรมของผู้บริโภคเปลี่ยนแปลงจากการใช้เวลานอกบ้านมาเป็นใช้เวลาอยู่ในบ้านมากขึ้น
ดังนั้นสื่อโทรทัศน์จึงจัดเป็นสื่อที่มีประสิทธิภาพในการเข้าถึงผู้บริโภคได้อย่างทั่วถึงทุกกลุ่มเป้าหมาย
ในขณะที่สื่ออื่น ๆ โดยเฉพาะสื่อกลางแจ้งน่าจะได้รับผลกระทบมากที่สุด