+-----------------------------------------------------------------------+
| 10. การควบคุมภายใน                                                     |
+-----------------------------------------------------------------------+

คณะกรรมการตรวจสอบได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการ ปตท.
ในการประเมินและสอบทานระบบการควบคุมภายในเพื่อปรับปรุงให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
โดยคณะกรรมการ ปตท.
ให้ความเห็นชอบตามที่คณะกรรมการตรวจสอบได้สอบทานระบบการควบคุมภายใน

ในปี 2546 ปตท. ยังคงให้ความสำคัญต่อการควบคุมภายในอย่างต่อเนื่อง
ได้มีการเปลี่ยนแปลงและแต่งตั้ง
คณะกรรมการตรวจสอบของ ปตท.ใหม่รวมกับคณะกรรมการตรวจสอบเดิม ประกอบด้วย
กรรมการและกรรมการอิสระ 4 ราย ซึ่งเป็นผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมาย ด้านการเงิน
และด้านการบริหารองค์กร โดยมี ดร.โอฬาร ไชยประวัติ เป็นประธานคณะกรรมการตรวจสอบ
ในปี 2546 ได้มีการประชุมร่วมกับฝ่ายจัดการและหน่วยงานต่าง ๆ ของ ปตท. รวม 9 ครั้ง
(โดยประชุมร่วมกับผู้บริหารระดับสูง 2 ครั้ง และประชุมร่วมกับกระทรวงการคลัง 1 ครั้ง
เพื่อแสดงความคิดเห็นและให้ข้อเสนอแนะ เนื่องจาก ปตท.
ได้รับคัดเลือกในโครงการนำร่องเกี่ยวกับคู่มือการปฏิบัติงานของคณะกรรมการตรวจสอบของ
รัฐวิสาหกิจ) ทั้งนี้
เพื่อให้การปฏิบัติหน้าที่ในความรับผิดชอบของคณะกรรมการตรวจสอบสัมฤทธิ์ผลสูงสุด
ทำให้ผู้มีส่วนได้เสียมั่นใจได้ว่า ปตท.
มีระบบการควบคุมภายในและระบบการตรวจสอบภายในที่เหมาะสม และมีประสิทธิผล
มีรายงานการเงินที่ถูกต้องครบถ้วน มีคุณภาพเป็นที่เชื่อถือได้และเป็นไปตามมาตรฐานบัญชี
มีการปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ ข้อกำหนดของตลาดหลักทรัพย์
หรือกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับธุรกรรมของบริษัท
โดยคณะกรรมการตรวจสอบได้ให้ความสำคัญในการสอบทานและการเปิดเผยข้อมูลของบริษัทในกรณีที่เกิดรายการที่เกี่ยวโยงกันหรือรายการที่อาจมีความขัดแย้งทางผลประโยชน์อย่างถูกต้องครบถ้วน

ในส่วนของการรายงานคณะกรรมการตรวจสอบได้รายงานผลการตรวจสอบและการควบคุมภายในต่อ
คณะกรรมการ ปตท. กระทรวงการคลัง
และสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินเป็นประจำทุกไตรมาสและรายงานสรุปประจำปี
(ตามรายงานของคณะกรรมการตรวจสอบประจำปี 2546 ข้างท้าย)

นอกจากนี้ คณะกรรมการตรวจสอบยังจัดให้มีการประเมินความเสี่ยง
และระบบการควบคุมภายในในกระบวนการทำงานที่สำคัญ
โดยมอบหมายให้หน่วยงานตรวจสอบภายในรับผิดชอบดำเนินการร่วมกับบริษัทที่ปรึกษาที่มีชื่อเสียงเป็นที่ยอมรับในระดับสากลว่ามีความเชี่ยวชาญด้านการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมภายใน
ซึ่งสรุปผลการประเมินได้ ดังนี้

1. สภาพแวดล้อมการควบคุม

-   ความรับผิดชอบ

-   คณะกรรมการ ปตท. ให้ความสำคัญต่อการควบคุมภายในและการบริหารความเสี่ยง
    ซึ่งจะนำมาถึงการกำกับดูแลกิจการที่ดี

-   โครงสร้าง

-   คณะกรรมการ ปตท. ได้แต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบ และแต่งตั้งคณะกรรมการชุดอื่นๆ คือ
    คณะกรรมการสรรหา และคณะกรรมการกำหนดค่าตอบแทน
    เพื่อให้เป็นไปตามหลักการปฏิบัติที่ดีที่สุด

-   คณะกรรมการ ปตท. ได้มอบหมายงานบริหารประจำวันของ ปตท.
    ให้กับกรรมการผู้จัดการใหญ่และคณะผู้บริหารระดับสูง
    เพื่อปฏิบัติงานภายใต้นโยบายและอำนาจที่กำหนดไว้

-   หน่วยงานตรวจสอบภายในของ ปตท. รายงานโดยตรงต่อคณะกรรมการตรวจสอบ

-   วัฒนธรรม

-   ปตท. สนับสนุนสภาพแวดล้อมในการควบคุมที่ป้องกันการเกิดของเหตุการณ์ที่ไม่คาดคิด

-   มีการเน้นในด้านการพัฒนาทักษะและทรัพยากรบุคคล
    เพื่อเป็นพื้นฐานในวัฒนธรรมใหม่ที่สามารถสนับสนุนวัตถุประสงค์ของ ปตท.

2. การประเมินความเสี่ยง

ปตท. ได้จัดให้มีการประเมินความเสี่ยงที่อาจมีผลกระทบต่อวัตถุประสงค์ทางธุรกิจ
โดยมีการดำเนินงานในหลายระดับชั้นทั่วทั้งองค์กร รวมถึงขั้นตอนการวางแผนกลยุทธ์
การวางแผนธุรกิจประจำปี และการพิจารณาความเสี่ยงของกระบวนการหลัก เช่น
ด้านการพัฒนาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ โรงแยกก๊าซธรรมชาติ โครงการก่อสร้างที่สำคัญ
การจัดหา/เก็บ/สำรอง/จัดส่งปิโตรเลียม การค้าน้ำมัน การเงิน การประกันภัย
เทคโนโลยีสารสนเทศ และ ด้านความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม เป็นต้น

เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงของ ปตท. เป็นไปอย่างต่อเนื่องและดำเนินการอย่างเป็นระบบ
และครอบคลุมถึงความเสี่ยงเกี่ยวกับการปฏิบัติงานในภาพรวมและความเสี่ยงเชิงกลยุทธ์
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงของ ปตท.
ได้กำหนดนโยบายและแนวทางการบริหารความเสี่ยงขององค์กรเพื่อให้ทุกหน่วยงานดำเนินการไปในทิศทางเดียวกัน
และกำหนดกรอบการทำงานให้มีการประเมินความเสี่ยงทั่วทั้งองค์กร
ซึ่งได้ดำเนินการแล้วเสร็จในโตรมาสที่ 2 ปี 2546
พร้อมทั้งบริหารจัดการความเสี่ยงที่เป็นความเสี่ยงสูงขององค์กร ซึ่งมีผลให้ความเสี่ยงของ
ปตท.ลดลงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้ เช่น
การบริหารความเสี่ยงการหยุดชะงักของการปฏิบัติการโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
ซึ่งเกิดจากระบบไฟฟ้าที่รับจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาพ (กฟภ.) โดยประสานงานกับ
กฟภ.เปลี่ยนหม้อแปลงไฟฟ้าจ่ายให้เฉพาะ ปตท. ซึ่งเป็นการป้องกันโรงแยกก๊าซฯ
หยุดชะงักจากระบบไฟฟ้าของ กฟภ. และมีแผนรองรับเหตุฉุกเฉินในกรณีที่โรงแยกก๊าซฯ หยุดชะงัก
อันเกิดจากเหตุการณ์อื่นๆ ที่ทำให้ต้องหยุดการผลิต
สำหรับการบริหารและจัดการความเสี่ยงที่สำคัญของระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
กำหนดจุดที่มีความเสี่ยงสูงพร้อมด้วยมาตรการป้องกัน โดยมีแผนรองรับเหตุฉุกเฉิน เป็นต้น

คณะกรรมการตรวจสอบได้สอบทานการดำเนินการของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงโดยสม่ำเสมออย่างน้อยไตรมาสละครั้ง
ในการบริหารจัดการปัจจัยที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งอาจจะกระทบต่อผลการดำเนินงานของ ปตท.
นอกจากนี้ ยังกำหนดให้หน่วยงานตรวจสอบภายในวางแผนการตรวจสอบตามฐานความเสี่ยง
(Risk-based approach) ที่เกิดขึ้น

3. กิจกรรมการควบคุม

การดำเนินงานในรายละเอียดและระบบการควบคุมภายในของ ปตท. มีการจัดทำมานานแล้ว
การปฏิบัติเหล่านี้มีวัตถุประสงค์เพื่อรับรองความปลอดภัยของทรัพย์สิน
ความครบถ้วนของการบันทึกทางการเงิน และเพื่อให้แน่ใจว่าความเสี่ยงได้ถูกกำหนดและควบคุมแล้ว

กลไกสำคัญในการควบคุมภายใน

-   การกำหนดความรับผิดชอบของผู้บริหารอย่างชัดเจน

-   การแบ่งแยกหน้าที่

-   ในการอนุมัติ มีการกำหนดอำนาจและการรายงานในสายงาน

-   การนำไปปฏิบัติและการควบคุมในแต่ละหน่วยงาน

-   การดูแลอย่างใกล้ชิดของผู้บริหารระดับสูง

-   การควบคุมดูแลการทำงานของการจ้างที่ปรึกษาจากภายนอก

-   การสอบทานโดยคณะกรรมการ ปตท. คณะกรรมการตรวจสอบ และผู้สอบบัญชีภายนอก

-   การป้องกันการเข้าถึงทรัพย์สิน

-   การป้องกันการเข้าถึงข้อมูล

-   คณะกรรมการตรวจสอบของ ปตท.สอบทานผลการตรวจสอบภายในปี 2546 จำนวน 60 เรื่อง

ในไตรมาสที่ 4 ปี 2546
หน่วยงานตรวจสอบภายในได้ดำเนินการให้บริษัทที่ปรึกษาซึ่งมีความเชี่ยวชาญด้านการควบคุมภายในระบบคอมพิวเตอร์
ตรวจสอบระบบ SAP ทั้งหมดที่ใช้รองรับระบบงานหลักขององค์กร
ทั้งในส่วนที่ได้รับการติดตั้งใช้งานแล้ว คือ สำนักงานใหญ่ และกลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
และส่วนที่กำลังดำเนินการติดตั้ง คือ กลุ่มธุรกิจน้ำมัน
ซึ่งสามารถสรุประดับความน่าเชื่อถือของระบบการควบคุมภายในของ ปตท.
ได้ในระดับที่มีความน่าเชื่อถือเพียงพอ

นอกจากนี้ ยังมีการจัดทำแบบประเมินตนเองเรื่องการควบคุมภายในทั่วทั้งองค์กร
เพื่อให้มั่นใจว่าองค์กรมีการควบคุมภายในที่มีประสิทธิภาพประสิทธิผลในการจัดการความเสี่ยง
ซึ่งมีข้อสรุประดับความน่าเชื่อถือของระบบการควบคุมภายในของ ปตท.
ในระดับที่มีความน่าเชื่อถือเพียงพอเช่นเดียวกัน

4. ข้อมูลและการสื่อสาร

เครือข่ายการสื่อสารระหว่างคณะกรรมการ ปตท. ผู้บริหาร และพนักงาน ค่อนข้างชัดเจน
มีการสนับสนุนการสื่อสารอย่างเปิดเผยในระดับหนึ่ง มีการใช้เทคโนโลยีเพื่อการสื่อสารภายใน เช่น
ระบบอินทราเน็ต และระบบอีเมล์

5. การติดตามดูแล

คณะกรรมการ ปตท.
และผู้บริหารระดับสูงให้ความสำคัญต่อการติดตามดูแลประสิทธิภาพตามหลักปฏิบัติ
การติดตาม
ดูแลได้ถูกกำหนดขึ้นเพื่อช่วยในการประเมินอย่างสม่ำเสมอและสามารถบ่งชี้ข้อบกพร่องเพื่อจัดทำการปรับปรุงการติดตามดูแลประสิทธิภาพของการควบคุมภายใน
ได้กระทำในขั้นตอน ดังต่อไปนี้

-   ผู้ตรวจสอบภายในเสนอรายงานต่อคณะกรรมการตรวจสอบและผู้บริหารระดับสูงอย่างสม่ำเสมอ

-   คำแนะนำจากการตรวจสอบงบการเงินโดยผู้สอบบัญชีภายนอก

-   การติดตามอย่างอิสระ โดย

-   ที่ปรึกษาจากภายนอก รวมทั้งผู้เชี่ยวชาญ ISO อาชีวอนามัยและความปลอดภัย
    การประเมินด้านเทคนิคที่สำคัญต่อการปฏิบัติงานของโรงงานและทรัพย์สิน

-   ผู้บริหารของ ปตท.

จากการประเมินระบบการควบคุมภายในโดยคณะกรรมการตรวจสอบ
บริษัทที่ปรึกษาสรุปว่าการประเมินระบบการควบคุมภายใน
ไม่พบข้อบกพร่องใดที่มีสาระสำคัญที่อาจก่อให้เกิดความเสียหายหรือความไม่แน่นอนที่ต้องมีการเปิดเผยในรายงานประจำปี
ซึ่งสอดคล้องกับความเห็นของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินซึ่งเป็นผู้ตรวจสอบงบการเงินของ ปตท.

[]