4.6 การวิจัยและพัฒนา

สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. (สวญ.) ได้ปรับโครงสร้างใหม่ ณ วันที่ 28 ธันวาคม พ.ศ.
2550 มุ่งเน้นการเสริมสร้างฐานทางด้านเทคโนโลยี (Technology Base Structure)
และขีดความสามารถของนักวิจัยให้เป็นผู้เชี่ยวชาญในแต่ละสาขา
รวมทั้งกำหนดกลไกการดำเนินงานให้มีกระบวนการเชื่อมโยงการทำงานระหว่าง สวญ.
และกลุ่มธุรกิจ ผ่านคณะกรรมการวิจัยเพื่อธุรกิจก๊าซ คณะกรรมการวิจัยเพื่อธุรกิจน้ำมัน
และคณะกรรมการวิจัยเพื่อธุรกิจปิโตรเคมี
เป็นผู้กำกับดูแลงานวิจัยของกลุ่มธุรกิจและบริษัทในเครือให้สอดคล้องกับกลยุทธ์และแผนการดำเนินธุรกิจ
เพื่อรองรับทิศทางองค์กรที่มุ่งเน้นการพัฒนาผลิตภัณฑ์และกระบวนการ
สร้างความได้เปรียบในการแข่งขัน สามารถตอบสนองความต้องการลูกค้าได้รวดเร็ว
และมีศักยภาพสูงในการสนับสนุนการดำเนินงานของบริษัทในเครือกลุ่มปิโตรเคมีที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว
รวมทั้งเพิ่มบทบาทให้ส่วนแผนและบริหารโครงการ เป็นแกนนำการบริหารจัดการโครงการวิจัย
การกลั่นกรอง จัดลำดับโครงการงานวิจัยใน สวญ. และกำหนดเป็นแผนแม่บท (Master Plan)
นอกจากนั้น ยังเพิ่มความแข็งแกร่งให้ส่วนวิจัยตลาดและธุรกิจ
โดยมุ่งเน้นงานวิจัยเชิงธุรกิจที่สัมพันธ์กับเทคโนโลยี
ให้สามารถสร้างมูลค่าและโอกาสทางธุรกิจในเชิงรุก รวมทั้งสนับสนุนการดำเนินงานของกลุ่มธุรกิจ
ตลอดจนดำเนินการงานวิจัยเพื่อติดตามและรับทราบความพึงพอใจของลูกค้า ผู้บริโภค
และผู้มีส่วนได้เสีย เพื่อนำสู่การปรับปรุงกระบวนการทางธุรกิจ คุณภาพและการบริการที่เป็นเลิศ
อย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้โครงสร้าง สวญ. ได้ปรับเปลี่ยนใหม่ ดังนี้

4.6.1 งานวิจัยและพัฒนาที่สำคัญของ สวญ.

4.6.1.1 วิจัยธรณีวิทยาและวิศวกรรมปิโตรเลียม

สืบเนื่องมาจากการส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติในประเทศไทย ทั้งในภาคการขนส่ง อุตสาหกรรม
และการผลิตไฟฟ้า ส่งผลให้ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติภายในประเทศเพิ่มสูงขึ้น ดังนั้น
สวญ. จึงมุ่งเน้นการวิจัยและพัฒนาด้านผลิตภัณฑ์จากปิโตรเลียม เช่น ก๊าซธรรมชาติ
โดยให้ความสำคัญนับตั้งแต่การสำรวจ การผลิต การควบคุมคุณภาพ และการขนส่ง
ซึ่งได้ดำเนินงานวิจัยธรณีวิทยาและวิศวกรรมปิโตรเลียม
โดยมุ่งเน้นด้านการวิจัยกระบวนการตรวจสอบทางธรณีวิทยา
การวิจัยและพัฒนาการตรวจประเมินและการยืดอายุการใช้งานโรงงานและระบบท่อ
ศึกษาวิจัยคุณภาพก๊าซธรรมชาติ การวิจัยและพัฒนาเพื่อยืดอายุการใช้งานระบบท่อส่งก๊าซฯ
โดยคงสภาพท่อส่งก๊าซฯ ให้มีประสิทธิภาพดังเดิม การวิจัยและพัฒนาสารป้องกันการกัดกร่อน
(Corrosion Inhibitor) ของท่อส่งก๊าซ เพื่อทดแทนสารที่นำเข้าและมีราคาสูง
รวมทั้งเป็นศูนย์กลางการวิจัยและพัฒนาด้านการป้องกันการการกัดกร่อน (Corrosion)
ประเมินการไหลของของเหลว (Fluid Flow) และการประกันคุณภาพการไหล (Flow
Assurance) ให้แก่บริษัทในกลุ่ม ปตท. ทั้งนี้เพื่อสนับสนุนธุรกิจสำรวจ ผลิต
และขนส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
ซึ่งได้มีการดำเนินโครงการวิจัยในส่วนของงานวิจัยธรณีวิทยาและวิศวกรรมปิโตรเลียมต่างๆมากมาย
เช่น งานศึกษาสภาพการกัดกร่อนภายในท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
งานวิจัยและศึกษาสภาพดินต่อการเกิดการกัดกร่อนภายนอกของแนวท่อส่งก๊าซ
การศึกษาผลกระทบของจุลินทรีย์ต่อการกัดกร่อนท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
การศึกษาผลกระทบของรากไม้ที่อาจมีผลต่อสารเคลือบผิวท่อส่งก๊าซธรรมชาติตะวันตก
การศึกษาเทคนิคสำหรับเฝ้าระวังการรั่วไหลของท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
งานติดตามการศึกษาศักยภาพการกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ใต้พิภพในประเทศไทย
งานวิจัยการเพิ่มประสิทธิภาพการนำน้ำมัน/ก๊าซกลับมาใช้
และงานทดสอบเพื่อประเมินประสิทธิภาพสารป้องกันการกัดกร่อน ที่ใช้ในระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
เป็นต้น

4.6.1.2 วิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีกระบวนการปิโตรเลียมและปิโตรเคมี

จากการดำเนินงานของบริษัทในเครือกลุ่มปิโตรเคมีของ ปตท. ที่ขยายตัวอย่างรวดเร็ว
งานวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีกระบวนการปิโตรเลียมและปิโตรเคมี
จึงเป็นเครื่องมือสำคัญเพื่อเสริมสร้างและพัฒนาศักยภาพการดำเนินงานด้านปิโตรเคมีของบริษัทในกลุ่ม
ปตท. ให้มีศักยภาพสูงสุด ดังนั้น สวญ.
จึงได้ทำการศึกษาวิจัยกระบวนการผลิตปิโตรเลียมและปิโตรเคมี
เพื่อแก้ไขและป้องกันปัญหาที่เกิดขึ้นในกระบวนการผลิตของหน่วยปฏิบัติการ
การศึกษาแนวทางการประหยัดพลังงานในโรงแยกก๊าซฯ และบริษัทในกลุ่ม ปตท. เช่น
โรงกลั่นน้ำมันและโรงงานปิโตรเคมี ทั้งยังเป็นศูนย์กลางการวิจัยและพัฒนา
รวมถึงการประเมินประสิทธิภาพของตัวเร่งปฏิกิริยาและตัวดูดซับให้แก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.
และได้ดำเนินการวิจัยเพื่อปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพของตัวดูดซับและตัวเร่งปฏิกิริยาที่ใช้ในกระบวนการ
ดังเช่น ความร่วมมือระหว่าง ปตท. และ Oxford Catalyst Limited แห่งประเทศอังกฤษ
ในการดำเนินการวิจัยและศึกษาตัวดูดซับ เพื่อปรับปรุงคุณภาพก๊าซ ลดค่าใช้จ่ายในการนำเข้า
ช่วยรักษาคุณภาพอากาศและสิ่งแวดล้อม
ทั้งยังช่วยต่อยอดองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีการผลิตก๊าซธรรมชาติ
อันจะนำไปสู่การประยุกต์ใช้กับอุตสาหกรรมอื่นๆ ตลอดจนขยายสู่ตลาดในเชิงพาณิชย์ต่อไป
นอกจากนี้ยังมีการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีร่วมกับบริษัทปิโตรเคมีในกลุ่ม ปตท.
เพื่อนำไปสู่การพัฒนาและเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์
โดยโครงการวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีกระบวนการปิโตรเลียมและปิโตรเคมีที่มีการดำเนินการ เช่น
งานวิจัยและพัฒนาตัวเร่งปฏิกิริยา งานวิจัยและพัฒนาสูตรพลาสติกวิศวกรรม
งานวิจัยด้านพลาสติกชีวภาพ (Bio-Plastic) งานวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี เช่น
HDPE-Gas Pipe Grade งานวิจัยและพัฒนาสารเคลือบผิวพลาสติกวิศวกรรม
งานพัฒนาแบบจำลองการประเมินอายุการใช้งานตัวดูดซับต่างๆ
การศึกษาความเป็นไปได้ในการนำเทคโนโลยี GTL มาใช้ในประเทศไทย
และการวิจัยการกักเก็บก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์รวมถึงการนำก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์มาใช้ประโยชน์
เป็นต้น รวมถึงทำการศึกษาความเหมาะสมในการเปลี่ยนสภาวะก๊าซธรรมชาติให้เป็นของเหลว
(LNG) และก๊าซธรรมชาติอัดเหลว LCNG เพื่อให้ขนส่งก๊าซธรรมชาติไปใช้ประโยชน์ในสถานที่ต่างๆ
ได้อย่างสะดวกและทั่วถึง
ทั้งนี้เพื่อให้การใช้ประโยชน์จากก๊าซธรรมชาติแพร่หลายและเกิดประโยชน์ยิ่งขึ้นต่อไป

ในปี พ.ศ. 2549 สวญ. ได้วางแผนเพื่อขยายศักยภาพงานวิจัยด้านปิโตรเคมีและพอลิเมอร์ที่ทันสมัย
ณ สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เพื่อรองรับการขยายตัวอย่างต่อเนื่องของธุรกิจปิโตรเคมีของกลุ่ม ปตท.
โดยเริ่มดำเนินการก่อสร้างอาคารปฏิบัติการปิโตรเคมีและพอลิเมอร์ ขึ้นปลายปี พ.ศ. 2550
จะแล้วเสร็จภายใน 1 ปี รวมทั้งจัดหาอุปกรณ์ เครื่องมือต่างๆ สำหรับรองรับงานวิจัยและพัฒนา
งานบริการเทคนิค งานวิเคราะห์และทดสอบต่างๆ ในด้านปิโตรเคมี ให้แก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.

4.6.1.3 วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและเชื้อเพลิงทางเลือก

การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม ไม่ว่าจะเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงหรือสารหล่อลื่น สวญ.
ได้ทำการศึกษา วิจัยด้านคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิง
และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องมาโดยตลอด ผลิตภัณฑ์เชื้อเพลิงของ ปตท.
ที่จำหน่ายจึงล้วนผ่านการวิจัยและพัฒนาแล้วว่ามีคุณภาพสูง และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
โดยเฉพาะอย่างยิ่งในภาวะวิกฤตด้านพลังงานที่เกิดขึ้นอยู่ในขณะนี้
และการนำผลิตผลทางการเกษตรมาพัฒนาเป็นเชื้อเพลิงทดแทนสามารถช่วยเหลือเกษตรกรให้มีรายได้เพิ่มขึ้น
ลดการพึ่งพาการนำเข้าเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ
นับเป็นการสร้างความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศ ทั้งยังช่วยรักษาสภาพแวดล้อม
โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาวะโลกร้อนอีกด้วย สวญ. จึงดำเนินการศึกษา
วิจัยและพัฒนาการผลิตน้ำมันเชื้อเพลิงสังเคราะห์จากพืชเพื่อทดแทนผลิตภัณฑ์จากปิโตรเลียมในอนาคต
ดังเช่น ความสำเร็จในการคิดค้นสูตรน้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี 20 (E20)
ซึ่งมีเบนซินและเอทานอลผสมกันในอัตราส่วนร้อยละ 80 และ 20 ตามลำดับ
ซึ่งสามารถนำออกจำหน่ายได้เป็นรายแรกของประเทศไทยในวันที่ 1 มกราคม 2551
และการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี 85 (E85)
ซึ่งมีเบนซินและเอทานอลผสมกันในอัตราส่วนร้อยละ 15 และ 85 ตามลำดับ
ได้เป็นรายแรกของประเทศไทยเช่นเดียวกัน ในวันที่ 29 สิงหาคม 2551
ยังผลให้สามารถเพิ่มสัดส่วนการใช้เอทานอลที่สามารถผลิตได้ในประเทศ
ซึ่งเป็นการลดการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ ตามนโยบายจากภาครัฐ และ สวญ.
ยังคงมุ่งมั่นพัฒนาโดยเดินหน้างานวิจัยการผลิตเอทานอลจากพืชตระกูลหญ้า (Cellulosic
Ethanol) เช่น หญ้าเนเปียร์และผักตบชวา เพื่อนำไปสู่การลดต้นทุน
และการใช้วัตถุดิบที่ไม่ใช่พืชอาหารนำมาผลิตเอทานอล อันจะส่งผลดีต่อผู้บริโภคโดยตรงในอนาคต

นอกจากนี้ ปัจจุบันยังได้พัฒนาปรับปรุงสูตรไบโอดีเซลผสมน้ำมันดีเซลในอัตราส่วนร้อยละ 5 ต่อ 95
(Biodiesel B5) ออกจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ใช้ชื่อว่า พีทีที บี 5 พลัส
และได้ดำเนินการสร้างโรงงานผลิตไบโอดีเซลนำร่อง (Biodiesel Pilot Plant)
โดยสามารถใช้วัตถุดิบชนิดต่างๆ รวมทั้งศึกษาสายพันธุ์สาหร่าย (Algae) สำหรับผลิตน้ำมัน
และทำการวิจัยร่วมกับ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ (ประเทศไทย) จำกัด
และบริษัท โตโยต้า เทคนิคเคิล เซ็นเตอร์ เอเชียแปซิฟิค (ประเทศไทย) จำกัด
ในการศึกษาวิจัยการเพาะปลูก การผลิตและการใช้น้ำมันไบโอดีเซลจากสบู่ดำ
รวมถึงการดำเนินการศึกษาและพัฒนาการผลิตน้ำมันดีเซลจากน้ำมันพืช (Bio-hydrogenated
Diesel หรือ BHD) ซึ่งจะได้ผลิตภัณฑ์เป็นน้ำมันดีเซลคุณภาพสูง
และสามารถนำมาใช้งานได้เช่นเดียวกับน้ำมันดีเซลที่ใช้กันในปัจจุบัน

ในส่วนของน้ำมันหล่อลื่น สวญ.
ได้ทำการพัฒนาน้ำมันหล่อลื่นยานยนต์และอุตสาหกรรมออกมาอีกหลายประเภทเพื่อให้ครอบคลุมการใช้งานทุกด้านและเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
รวมถึงเป็นผู้นำในการใช้ มาตรฐานสากลล่าสุดคือ API SM ออกจำหน่ายเป็นรายแรกของประเทศ
เพื่อให้สนองตอบความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีและยืดอายุการใช้งานของยานยนต์ นอกจากนี้
ในการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์หล่อลื่นของ ปตท. นั้น สวญ.
ได้พัฒนาสายผลิตภัณฑ์ออกไปให้หลากหลายยิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง เช่น ได้ริเริ่มและคิดค้นน้ำมันหล่อลื่น
Performa Gasohol ที่ผ่านมาตรฐาน API SM และ ILSAC GF-4
ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษที่ช่วยประหยัดเชื้อเพลิงสำหรับยานยนต์ที่ใช้เชื้อเพลิงแก๊สโซฮอล์และเพิ่มความมั่นใจในการใช้งานแก๊สโซฮอล์
นอกจากนี้ยังพัฒนาผลิตภัณฑ์หล่อลื่นให้มีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น ได้แก่ Performa Super Synthetic
สำหรับรถยนต์เบนซิน และ Dynamic Synthetic สำหรับรถยนต์ดีเซล และผลิตภัณฑ์หล่อลื่น
Performa NGV ซึ่งพัฒนาสำหรับรถยนต์เบนซินที่ใช้เชื้อเพลิง NGV ที่ผ่านมาตรฐานสากล
และยังใช้สารเติมแต่งที่เหมาะสมทำให้เครื่องยนต์มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
นอกจากนี้ยังได้พัฒนาน้ำมันหล่อลื่นชนิดพิเศษสำหรับใช้งานเฉพาะ เช่น Performa Racing
Synthetic สำหรับรถแข่ง หรือ ผลิตภัณฑ์ที่จำหน่ายต่างประเทศดังเช่น Hyperlube 4T-AT for
Scooter ซึ่งเป็นการรับประกันความเชื่อมั่นของผู้บริโภคทั่วโลกที่มีต่อผลิตภัณฑ์ของ ปตท.
ได้เป็นอย่างดี

โดยในปัจจุบัน สวญ.
กำลังดำเนินการพัฒนาผลิตภัณฑ์หล่อลื่นที่เหมาะสำหรับยานยนต์ที่ใช้เชื้อเพลิงแก๊สโซฮอล์ E20 และ
E85 น้ำมันหล่อลื่นสำหรับเชื้อเพลิงร่วมแบบ Diesel Dual Fuel หรือ DDF
รวมทั้งผลิตภัณฑ์หล่อลื่นสำหรับไบโอดีเซล B20 ที่เหมาะสมกับรถยนต์ดีเซลขนาดใหญ่
ในส่วนของภาคอุตสาหกรรมได้มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ Turbine Oil และ Compressor Oil
เป็นต้น และนอกเหนือจากหล่อลื่นยานยนต์และอุตสาหกรรมแล้ว สวญ.
ยังทำการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์พิเศษ (Specialty Products) เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม เช่น Wax
และ Asphalt เป็นต้น ทั้งหมดนี้เพื่อรองรับกับความต้องการของผู้บริโภคในอนาคต
ดังนั้นผลิตภัณฑ์ของ ปตท. จึงครอบคลุมความต้องการของตลาด
และมีคุณภาพเหนือคู่แข่งในตลาดหลายราย โดยจำหน่ายในราคาที่เหมาะสมและเป็นธรรม

4.6.1.4 เทคนิคพลังงานประยุกต์และเครื่องยนต์ทดสอบ

งานเทคนิคพลังงานประยุกต์และเครื่องยนต์ทดสอบของ สวญ. มุ่งเน้นในการวิจัยและพัฒนาเทคนิค
มีห้องปฏิบัติการทดสอบด้านเครื่องยนต์ (Engine Test) และยานยนต์ (Vehicle Test)
ที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพสูง สรรหาเทคโนโลยีด้านพลังงานประยุกต์
ทำการวิจัยด้านเทคนิคในการอนุรักษ์พลังงานและการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ
ทำการทดสอบและประเมินผลเครื่องยนต์ ยานยนต์ การเผาไหม้
และมลพิษยานยนต์ในผลิตภัณฑ์เชื้อเพลิงต่างๆ
นอกจากนี้ยังดำเนินการวิจัยและพัฒนาเชิงวิศวกรรมในการประยุกต์ใช้ก๊าซธรรมชาติทางอุตสาหกรรมและยานยนต์
(NGV) ทั้งนี้เพื่อเป็นการสนับสนุนการตลาดของธุรกิจ ปตท. โดยเฉพาะอย่างยิ่ง
เพื่อรับประกันคุณภาพของผลิตภัณฑ์ของ ปตท. ตลอดจนความพึงพอใจของผู้บริโภค ผลิตภัณฑ์ต่างๆ
ที่ออกจำหน่ายภายใต้ชื่อ ปตท. จะผ่านการวิเคราะห์ ทดสอบ และประเมินผล ด้านประสิทธิภาพ
สมรรถนะ และมลพิษจากห้องปฏิบัติการเครื่องยนต์ทดสอบมาเป็นอย่างดี

นอกจากนี้ งานวิจัยที่สำคัญของสถาบันวิจัยฯ ได้แก่
การวิจัยเพื่อส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นเชื้อเพลิงสะอาดและใช้เป็นเชื้อเพลิงทดแทน
โดยวิจัยและพัฒนาการใช้ก๊าซธรรมชาติอัด (Compressed Natural Gas)
กับยานพาหนะหรือรู้จักกันในนาม NGV (Natural Gas for Vehicles)
ซึ่งสามารถลดมลพิษทางอากาศลงได้ในระดับหนึ่ง และได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ
จึงมีการขยายผลเพื่อใช้กับรถยนต์โดยสาร ขสมก. และรถแท็กซี่ เนื่องจาก NGV
มีราคาต่ำกว่าน้ำมันเบนซินและดีเซลมาก
ทั้งนี้การใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงในรถยนต์เบนซินจะต้องติดตั้งชุดอุปกรณ์ควบคุมการจ่ายเชื้อเพลิง
(Conversion kit) เพื่อให้สามารถใช้สลับไปมาระหว่างก๊าซธรรมชาติกับน้ำมันเบนซินได้ สวญ.
จึงได้ทำการศึกษา วิจัย
หาแนวทางในการปรับปรุงชุดอุปกรณ์ดังกล่าวให้เหมาะสมกับการใช้งานในประเทศ
พร้อมทั้งคิดค้นและพัฒนาอุปกรณ์จ่ายเชื้อเพลิงอิเล็กทรอนิกส์สำหรับยานยนต์ก๊าซธรรมชาติ
เพื่อลดต้นทุนค่าดัดแปลงติดตั้งชุดอุปกรณ์ก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์และได้นำชุดอุปกรณ์ที่คิดค้นดังกล่าวมาใช้กับรถทดสอบ
100 คัน พบว่ามีประสิทธิภาพเทียบเท่ากับชุดอุปกรณ์จากต่างประเทศ แต่ราคาถูกกว่า
เหมาะสำหรับการนำมาใช้ในประเทศ ทั้งยังได้รับอนุสิทธิบัตรอีกด้วย นอกจากนี้
ยังทำการศึกษาผลกระทบในเครื่องยนต์ดีเซลที่ปรับแต่งเป็นระบบเชื้อเพลิงร่วม (Diesel Dual
Fuel Engine) ต่อการเผาไหม้ สมรรถนะเครื่องยนต์ และมลพิษไอเสีย
และได้ดำเนินการสร้างห้องปฏิบัติการทดสอบมลพิษไอเสียของเครื่องยนต์ (Heavy Duty Engine
Emission Test)
เพื่อสนับสนุนและรองรับการขยายตัวด้านการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคขนส่งของประเทศ

นอกเหนือจากการส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติในรถยนต์และภาคอุตสาหกรรม ปตท.
ยังได้ริเริ่มโครงการใหม่ๆ ในการนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ให้หลากหลายยิ่งขึ้นในอีกหลายโครงการ
เช่น โครงการทดลองนำก๊าซธรรมชาติมาใช้กับรถไฟ เรือประมง เรือด่วน และเรือข้ามฟาก ซึ่ง
สวญ. ได้มีส่วนร่วมในการทดสอบ วิเคราะห์ข้อมูล และสรุปผลการใช้งานในโครงการเหล่านี้
อีกทั้งนักวิจัยของ สวญ. ได้รับเชิญเป็นวิทยากรในการสัมมนา การฝึกอบรม การให้ความรู้
และการแก้ไขปัญหาการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง เพื่อสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของ ปตท.

ปตท. ยังให้ความสำคัญกับการใช้พลังงานสะอาด
ซึ่งเป็นผลดีต่อสิ่งแวดล้อมและเป็นแนวทางในการลดการพึ่งพาพลังงานจากเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ
โดยทำการประเมินผล และศึกษาแนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพระบบ Solar Cell ณ
สถานีบริการน้ำมันของ ปตท. ทั้งยังได้ดำเนินการในโครงการนำร่อง
การนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ในระบบผลิตไฟฟ้า
โดยใช้เครื่องยนต์ก๊าซและนำความร้อนจากไอเสียมาทำความเย็น (Combined Heat and
Power) ณ สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เพื่อเป็นตัวอย่างการอนุรักษ์พลังงาน การลดต้นทุนด้านพลังงาน
การทดสอบประสิทธิภาพการประหยัดพลังงาน
เมื่อแล้วเสร็จโครงการจะขยายผลไปสู่การลดต้นทุนการผลิตกระแสไฟฟ้า
ขยายตลาดก๊าซธรรมชาติและขยายผลในเชิงพาณิชย์ต่อไป

4.1.6.5 วิจัยและบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม

ไม่เพียงแต่จะคำนึงถึงมุมมองในเชิงธุรกิจเท่านั้น สวญ.
ยังตระหนักถึงความสำคัญในการรักษาสิ่งแวดล้อม จึงได้ดำเนินการวิจัยและบริหารจัดการสิ่งแวดล้อม
เพื่อลดและป้องกันผลกระทบของปัญหาสิ่งแวดล้อมที่มีต่อการดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท.
และชุมชนใกล้เคียง โดยทำหน้าที่ค้นคว้า วิจัย พัฒนา
และประเมินคุณภาพด้านสิ่งแวดล้อมทั้งทางอากาศ น้ำ ดิน และกากของเสีย แก่ธุรกิจน้ำมัน
ไม่ว่าจะเป็นคลังน้ำมันและสถานีบริการน้ำมัน ธุรกิจก๊าซฯ ปิโตรเคมีและการกลั่น
และอาคารสำนักงาน เพื่อกำหนดแนวทาง วิธีการ
และวางมาตรการแก้ไขหรือลดผลกระทบจากสิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
ตลอดจนวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีในการป้องกัน แก้ไข ควบคุม ฟื้นฟูและกำจัดมลพิษ
จากการดำเนินกิจกรรมของบริษัทในกลุ่ม ปตท. ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว เช่น
งานวิจัยประเมินมลพิษทางอากาศ เช่น สารอินทรีย์ระเหย (VOCs) และไฮโดรเจนซัลไฟด์
งานวิจัยศึกษาแบบจำลองการตัดสินลงทุนเพื่อแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม ด้านมลภาวะทางอากาศ
และแหล่งน้ำในพื้นที่มาบตาพุด
และพัฒนาแบบจำลองการกระจายมลพิษทางอากาศสำหรับโรงแยกก๊าซฯ
สำหรับงานวิจัยด้านดินและน้ำ คืองานวิจัยมลพิษทางดินและน้ำใต้ดินบริเวณคลังน้ำมัน
ศึกษาการบำบัดน้ำเสียด้วยตัวดูดซับและวิธีการทางชีวภาพ
และการศึกษาการปนเปื้อนของดินบริเวณในและนอกโรงแยกก๊าซฯระยอง
ทั้งหมดนี้เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการป้องกันมลพิษอย่างละเอียดและแม่นยำ กรณีเกิดเหตุการณ์จริง
จะเป็นเครื่องมือที่นำไปสู่การป้องกันและแก้ไขกรณีฉุกเฉินต่างๆ ได้อย่างทันท่วงทีและมีประสิทธิภาพ
ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางการดำเนินงานที่ยึดมั่นต่อความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม
อันเป็นการเสริมภาพลักษณ์ที่ดีของ ปตท. ต่อสังคม

4.6.1.6 แผน การติดตามวิเคราะห์เทคโนโลยี และวิจัยธุรกิจ

แผนและบริหารงานวิจัย เป็นส่วนที่สำคัญในการบริหารจัดการงานวิจัยและพัฒนาของ สวญ.
โดยจัดทำแผนวิจัยและพัฒนาทั้งระยะสั้นและระยะยาว (Roadmap)
ดำเนินการควบคุมติดตามผลการดำเนินงานให้มีประสิทธิภาพสูงสุด
รวมทั้งประเมินผลประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับจากโครงการวิจัย
เพื่อประสิทธิภาพและประสิทธิผลของโครงการวิจัยต่างๆ
และสร้างเครือข่ายงานวิจัยกับหน่วยงานภาคการศึกษา ภาครัฐ ภาคเอกชน
ทั้งภายในและต่างประเทศ เพื่อเสริมสร้างความรู้ด้านปิโตรเลียม ปิโตรเคมี
สร้างสรรค์ผลการศึกษาวิจัยที่บูรณาการและเชื่อถือได้
อันจะเป็นหนทางในการสร้างมูลค่าและโอกาสทางธุรกิจในเชิงรุก
นอกจากนี้ยังดำเนินการสำรวจตลาด
ทัศนคติและความพึงพอใจของลูกค้าและผู้บริโภคในผลิตภัณฑ์และบริการ ที่ครอบคลุมธุรกิจหลักของ
ปตท. ประเมินและสำรวจภาพพจน์องค์กรอย่างต่อเนื่อง เพื่อที่จะนำมาใช้ประกอบการวางแผนธุรกิจ
พัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการธุรกิจให้สนองความต้องการของลูกค้าและผู้บริโภคอย่างมีประสิทธิภาพ
ทั้งยังศึกษาและวิจัย ทางด้านตลาด ธุรกิจ สังคม วิเคราะห์ทางการเงิน
ความเป็นไปได้ทางเศรษฐศาสตร์ และสายโซ่คุณค่าผลิตภัณฑ์
เพื่อเป็นแนวทางในการดำเนินโครงการวิจัย และสนับสนุนแผนและกลยุทธ์องค์กร
โดยมีเป้าหมายเพื่อเตรียมความพร้อมให้ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม ปตท.
ให้สามารถแข่งขันในตลาดได้เป็นอย่างดี
อีกทั้งยังมีการสำรวจความพึงพอใจของพนักงานต่อองค์กรและหน่วยงานภายในอย่างต่อเนื่อง
เพื่อนำมาพัฒนาการบริหารงานทรัพยากรบุคคล ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ด้วยความมุ่งมั่นในการพัฒนาองค์กรไปสู่ความเป็นเลิศ (High Performance Organization)
ต่อไป

อนึ่ง ด้วยความมุ่งมั่นในการพัฒนาด้านพลังงานอย่างต่อเนื่อง
โดยมีเป้าหมายที่จะเป็นหนึ่งในกลไกเพื่อนำไปสู่ความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศ สวญ.
จึงได้มีการติดตามเทคโนโลยีทุกรูปแบบ เพื่อทราบทิศทาง และแนวโน้มด้านพลังงานอย่างใกล้ชิด
รวมทั้งศึกษาศักยภาพ และเตรียมความพร้อมก่อนที่จะพัฒนานำเทคโนโลยีมาใช้ในเชิงพาณิชย์ เช่น
เชื้อเพลิงชีวภาพ ก๊าซธรรมชาติเหลว การสังเคราะห์น้ำมันจากก๊าซฯ (Gas-to-Liquids)
การสังเคราะห์น้ำมันจากชีวมวล (Biomass-to-Liquids) การแปลงขยะเป็นพลังงาน (Waste
to Energy) การผลิตไฮโดรเจนจากก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
เพื่อใช้ประโยชน์ในเซลล์เชื้อเพลิงในลักษณะ Co-Generation พลังงานนิวเคลียร์
พลังงานแสงอาทิตย์ และพลังงานลม เป็นต้น
รวมทั้งเป็นศูนย์บริหารจัดการความรู้ทางวิชาการและเทคโนโลยี เพื่อเป็นประโยชน์ต่องานวิจัย
กลุ่มธุรกิจ และกลุ่มบริษัท ปตท.
พร้อมให้ข้อมูลเชิงเทคนิคและเชิงวิชาการที่ถูกต้องแก่ลูกค้าและผู้บริโภค
เพื่อเป็นการสร้างความเข้าใจและความเชื่อมั่นในผลิตภัณฑ์และบริการของ ปตท. นอกจากนี้
ยังมีการบริหารจัดการทรัพย์สินทางปัญญา สิทธิประโยชน์
และเงื่อนไขในการร่วมมือกับสถาบันและบุคคลต่างๆ ในการพัฒนานวัตกรรมใหม่
รวมทั้งบริหารจัดการสิทธิบัตรผลงานวิจัยของ สวญ. ให้เกิดประโยชน์สูงสุดอีกด้วย

นอกจากงานวิจัยและพัฒนา สวญ. ได้จัดทำระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001
เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการดำเนินงานให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ไม่ก่อมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน
โดยยกระดับมาตรฐานห้องปฏิบัติการทดสอบของสถาบันวิจัยฯ ให้สูงขึ้นจนได้รับการรับรองมาตรฐาน
มอก. 17025
(ข้อกำหนดทั่วไปว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบและห้องปฏิบัติการสอบเทียบ)
จากสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเมื่อวันที่ 17 กันยายน 2550 ที่ผ่านมา

ปี 2549 - 2551 สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. มีพนักงานรวมทั้งสิ้น 107 คน
โดยมีค่าใช้จ่ายในช่วงที่ผ่านมาเป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

  ---------------------- ------------------------ ------------------------
  ปี 2549                 ปี 2550                   ปี 2551

  289.31                 526.02                   823.32
  ---------------------- ------------------------ ------------------------