7.  ข้อพิพาททางกฎหมาย

ข้อพิพาททางกฎหมายที่ ปตท. เป็นคู่ความหรือคู่กรณี
ซึ่งเป็นคดีหรือข้อพิพาทที่ยังไม่สิ้นสุดและเป็นคดีที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
อย่างมีนัยสำคัญ และเป็นคดีที่มิได้เกิดจากการประกอบธุรกิจโดยปกติ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550
มีรายละเอียดดังนี้

7.1 บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และบริษัท ท่อส่งปิโตรเลียมไทย จำกัด
ถูกฟ้องเรียกค่าทดแทนการวางท่อน้ำมันผ่านที่ดินเอกชน

กรณีบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และบริษัท ท่อส่งปิโตรเลียมไทย จำกัด มีโครงการวางท่อน้ำมัน
ศรีราชา - สระบุรี ผ่านที่ดินเอกชน
โดยชำระค่าทดแทนให้แก่เจ้าของที่ดินตามพระราชบัญญัติการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย พ.ศ.
2521 ซึ่งในรายห้างหุ้นส่วนจำกัดสุสวาสกับพวก ปตท.กำหนดค่าทดแทนให้ 2 ล้านบาท ห้างฯ
กับพวกไม่พอใจจึงได้ยื่นข้อพิพาทต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการ เรียกให้ชดใช้เงินค่าเสียหายประมาณ
1,000 ล้านบาท (ต่อมาแก้ฟ้องเป็น 4,900 ล้านบาท) ซึ่ง ปตท.และบริษัท ท่อส่งปิโตรเลียมไทย
จำกัด ต่อสู้คดีเรื่องค่าเสียหายดังกล่าว ขณะนี้ห้างฯ กับพวก
ได้ยื่นหนังสือขอถอนคำเสนอข้อพิพาทต่อสถาบันอนุญาโตตุลาการเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2546
และนำคดีไปฟ้องศาลปกครอง กล่าวหา ปตท.และพนักงาน ปตท.
ที่ดำเนินการวางท่อน้ำมันชลบุรี-สระบุรี ผ่านที่ดินของตนโดยไม่มีสิทธิ เป็นการละเมิดทางปกครอง
ปตท.ได้มอบคดีให้สำนักงานอัยการสูงสุดยื่นคำให้การแก้คดี
และพนักงานอัยการได้แก้คดีแล้วเมื่อเดือนมีนาคม 2546
ศาลปกครองกลางได้ส่งคดีไปยังศาลรัฐธรรมนูญเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2547
เพื่อให้ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยว่า พระราชบัญญัติการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2521
มาตรา 29 และมาตรา 30 ขัดหรือแย้งกับรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย มาตรา 48
และมาตรา 49 หรือไม่ อย่างไร ศาลรัฐธรรมนูญได้วินิจฉัยแล้วว่า พรบ. ปตท.
ไม่ขัดแย้งกับรัฐธรรมนูญ และได้ส่งคดีกลับสู่ศาลปกครองเพื่อพิจารณาต่อ
ศาลปกครองได้พิจารณาและมีคำพิพากษาเมื่อวันที่ 2 พฤศจิกายน 2550 โดยมีคำพิพากษายกฟ้องคดี
และปตท.ได้รับแจ้งจากสำนักงานคดีปกครอง สำนักงานอัยการสูงสุดว่า ผู้ฟ้องคดีทั้ง 4
ได้อุทธรณ์คดีต่อศาลปกครองสูงสุด และศาลปกครองสูงสุดได้รับอุทธรณ์ไว้
โดยให้ผู้ถูกฟ้องคดีแก้คดีภายใน 30 วันนับแต่วันที่ 17 มกราคม 2551

7.2 คดีปกครองที่เกี่ยวข้องกับการแปลงสภาพและการแปรรูปของการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2549 มูลนิธิเพื่อผู้บริโภคและพวกรวม 5 คน (ผู้ฟ้องคดี)
ได้ยื่นฟ้องนายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน (ผู้ถูกฟ้องคดี)
ต่อศาลปกครองสูงสุด
ขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนพระราชกฤษฎีกาสองฉบับที่ตราขึ้นภายใต้พระราชบัญญัติทุนรัฐวิสาหกิจ พ.ศ.
2542 (พรบ. ทุนรัฐวิสาหกิจฯ) ในกระบวนการแปลงสภาพจากการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย
เป็นบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) (ปตท.) ซึ่งประกอบด้วยพระราชกฤษฎีกากำหนดอำนาจ สิทธิ
และประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) พ.ศ. 2544
และพระราชกฤษฎีกากำหนดเงื่อนเวลายกเลิกกฎหมายว่าด้วยการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย พ.ศ.
2544 โดยยกประเด็นต่างๆ อาทิเช่น

-   กระบวนการตราพระราชกฤษฎีกาไม่ถูกต้องตามรูปแบบขั้นตอนและเนื้อหาขัดต่อบทบัญญัติแห่ง
    พรบ. ทุนรัฐวิสาหกิจฯ และไม่เป็นไปตามบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.
    2540 (รัฐธรรมนูญ)

-   การตราพระราชกฤษฎีกาทั้งสองฉบับมีผลทำให้มีการโอนที่ดินและอสังหาริมทรัพย์
    ซึ่งเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินไปให้ ปตท. ที่มีฐานะเป็นเอกชน ทำให้ ปตท.
    ได้รับเอกสิทธิ์เหนือเอกชนทั่วไป

-   การที่ ปตท. ได้รับโอนอำนาจมหาชนของรัฐ ได้แก่ อำนาจเวนคืนที่ดิน
    อำนาจประกาศเขตและรอนสิทธิเหนือพื้นดินของเอกชนไม่สอดคล้องกับหลักการตามรัฐธรรมนูญ

-   การตราพระราชกฤษฎีกาทั้งสองฉบับเป็นการใช้ดุลยพินิจไม่ถูกต้อง
    ทำให้ประชาชนได้รับความเสียหาย และไม่เป็นไปตามเจตนารมณ์ในการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ

ศาลปกครองสูงสุดได้มีคำสั่งเมื่อวันที่ 4 กันยายน พ.ศ. 2549 ให้รับคำฟ้องดังกล่าวไว้พิจารณา
และได้มีคำสั่งเมื่อวันที่
6 กันยายน พ.ศ. 2549 กำหนดให้ผู้ถูกฟ้องคดียื่นคำให้การแก้คำฟ้องภายใน 30 (สามสิบ) วัน
ผู้ถูกฟ้องคดีจึงได้ทำคำให้การยื่นต่อศาลไปเมื่อวันที่ 30 ตุลาคม 2549
ภายหลังผู้ฟ้องคดีได้ทำคำคัดค้านคำให้การยื่นต่อศาลตามกระบวนการทางศาลปกครองและผู้ถูกฟ้องคดีได้ทำคำให้การเพิ่มเติมยื่นต่อศาลไปเมื่อวันที่
22 มกราคม 2550 ที่ผ่านมา

อนึ่ง ปตท. ได้ยื่นคำร้องสอดขอเข้าเป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 4 ในคดีนี้ด้วย
ศาลปกครองสูงสุดได้มีคำสั่งอนุญาตให้ ปตท. เข้าเป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 4 ได้เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน
2549 และให้ ปตท.ยื่นคำให้การภายในวันที่ 29 ธันวาคม 2549 ซึ่ง ปตท.
ได้ยื่นคำให้การต่อศาลปกครองสูงสุดแล้วเมื่อวันที่ 29 ธันวาคม 2549 และเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม
2550 ศาลได้มีคำสั่งกำหนดให้วันที่ 28 กันยายน 2550
เป็นวันสิ้นสุดการแสวงหาข้อเท็จจริงสำหรับคดีนี้ และกำหนดนั่งพิจารณาคดีครั้งแรกในวันที่ 30
พฤศจิกายน 2550 ทั้งนี้ ศาลปกครองสูงสุดได้อ่านคำพิพากษาคดีนี้เมื่อวันที่ 14 ธันวาคม 2550 ดังนี้

(1) ให้ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสี่ซึ่งประกอบด้วยคณะรัฐมนตรี นายกรัฐมนตรี
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน และ บมจ.ปตท. ร่วมกันกระทำการดังนี้

(ก.) แบ่งแยกทรัพย์สินในส่วนที่เป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดิน
สิทธิการใช้ที่ดินเพื่อวางระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ

(ข.) แยกอำนาจและสิทธิ ในส่วนที่เป็นอำนาจมหาชนของรัฐออกจากอำนาจและสิทธิของ
บมจ.ปตท.ทั้งนี้ ให้เสร็จสิ้นก่อนการแต่งตั้งคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานตาม พรบ.
การประกอบกิจการพลังงาน

(2) ให้ยกคำขอตามคำฟ้องของผู้ฟ้องคดีทั้งห้าที่ขอให้เพิกถอนพระราชกฤษฎีกากำหนด อำนาจ
สิทธิและประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) พ.ศ. 2544
ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกากำหนดอำนาจสิทธิและประโยชน์ของบริษัท ปตท.จำกัด
(มหาชน) (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550
และพระราชกฤษฎีกากำหนดเงื่อนเวลายกเลิกกฎหมายว่าด้วยการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย พ.ศ.
2544

เมื่อวันที่ 25 ธันวาคม 2550
สำนักงานศาลปกครองมีหนังสือถึงผู้ถูกฟ้องคดีเรื่องขอทราบผลการดำเนินการตามคำพิพากษา
เพื่อที่จะรายงานให้ศาลปกครองสูงสุดทราบต่อไป ซึ่งต่อมากระทรวงพลังงานและ
บมจ.ปตท.ได้ยื่นหนังสือรายงานความคืบหน้าการดำเนินการตามคำพิพากษาต่อสำนักงานศาลปกครอง
ดังนี้

 วันที่ 9 มกราคม 2551
กระทรวงพลังงานได้ยื่นหนังสือรายงานความคืบหน้าการดำเนินการตามคำพิพากษาครั้งแรก

 วันที่ 11 มกราคม 2551 บมจ.ปตท.
ได้ยื่นหนังสือรายงานความคืบหน้าการดำเนินการตามคำพิพากษาครั้งแรก
พร้อมทั้งได้ชี้แจงต่อสำนักงานศาลปกครองเกี่ยวกับการแยกอำนาจมหาชนออกจาก บมจ.ปตท. ว่า
จากการตราพรบ.ประกอบกิจการพลังงาน ปัจจุบัน บมจ.ปตท.ไม่มีอำนาจมหาชนแล้วแต่อย่างใด

 วันที่ 31 มกราคม 2551 บมจ.ปตท.
ได้ยื่นหนังสือรายงานความคืบหน้าการดำเนินการตามคำพิพากษาครั้งที่สอง
โดยได้สรุปมูลค่าและทรัพย์สินของการปิโตรเลียม ณ วันที่ 30 กันยายน 2544
ที่แบ่งแยกให้กระทรวงการคลัง

บมจ.ปตท.ได้มีหนังสือนำส่งทรัพยืสินที่แบ่งแยกให้แก่กรมธนารักษ์ เมื่อวันที่ 31 มกราคม 2551
โดยปัจจุบัน อยู่ระหว่างการตรวจสอบและรับรองจากสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
และอยู่ระหว่างการดำเนินการจัดทำสัญญาเช่า/ใช้ทรัพย์สินระหว่าง กรมธนารักษ์และ บมจ.ปตท.

อนึ่ง บมจ. ปตท. ได้ยื่นคำร้องต่อศาลปกครองสูงสุดเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2551
เพื่อขอขยายเวลาการดำเนินการตามคำพิพากษาออกไป 30
วันนับแต่วันที่พระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน
ซึ่งศาลได้มีคำสั่งอนุญาตให้ตามคำขอเมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2551 2551 และ ปตท.
ได้ร้องขอขยายระยะเวลาต่อศาลอีกครั้งหนึ่งมีกำหนด 60 วันนับแต่วันครบกำหนดที่ขยายในครั้งแรก
ซึ่งศาลได้มีคำสั่งอนุญาตให้ตามคำขอเมื่อวันที่ 29 กุมภาพันธ์ 2551