1. ปัจจัยความเสี่ยง

1. ปัจจัยความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

1.  ความเสี่ยงจากการแข่งขันเสรีและการลดสัดส่วนการถือหุ้นของภาครัฐบาล
    (Privatization)

จากการที่รัฐบาลมีนโยบายที่มุ่งเน้นที่จะปรับเปลี่ยนการดำเนินธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทยไปสู่ระบบการค้าเสรี
โดยเริ่มต้นจากแผนการลดสัดส่วนการถือหุ้นของภาครัฐบาล ในองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย
และการสื่อสารแห่งประเทศไทย
รวมทั้งการแปรสัมปทานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงานดังกล่าวที่เริ่มต้นในปี 2543
และการเปิดเสรีสำหรับผู้ประกอบการต่างประเทศในปี 2549
คาดว่าจะทำให้เกิดภาวะการแข่งขันที่รุนแรงเพิ่มขึ้นในธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของผู้ประกอบการเดิมอย่างมากในด้านรายได้เนื่องจากมีคู่แข่งเพิ่มขึ้น
ซึ่งบริษัทได้มีแผนการรองรับการที่จะมีคู่แข่งเพิ่มมากขึ้นภายหลังการลดสัดส่วนการถือหุ้นของภาครัฐบาลดังกล่าว
โดยการปรับเปลี่ยนกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจเน้นที่จะลงทุนในธุรกิจที่มีแนวโน้มการเติบโตและคาดว่าจะให้ผลตอบแทนในการลงทุนสูงแก่บริษัท
รวมทั้งได้มีการพัฒนามาตรฐานและคุณภาพการดำเนินงาน เพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต

2.  ความเสี่ยงจากการแข่งขันจากผู้ประกอบการรายใหม่และการทดแทนของบริการ

จากการพัฒนาของเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคม ทำให้เกิดการแข่งขันกันรุนแรงขึ้นในตลาด
ซึ่งผู้ประกอบการเดิมจะถูกมองว่ามีความเสี่ยงจากการเข้ามาของผู้ประกอบการใหม่ เช่น
ระบบโทรศัพท์ PCT ของบริษัทเทเลคอมเอเซีย จำกัด (มหาชน)
ซึ่งถูกคาดว่าจะสามารถทดแทนบริการของเพจเจอร์ แต่เนื่องจากข้อจำกัดของ PCT
ในเรื่องพื้นที่ในการให้บริการ คุณภาพระบบการให้บริการ
จึงทำให้ไม่สามารถนำมาทดแทนได้อย่างสมบูรณ์ รวมทั้งความต้องการของตลาด PCT
กับเพจเจอร์ก็เป็นลูกค้าคนละกลุ่มกัน จึงไม่กระทบต่อรายได้ของกลุ่มสามารถในอนาคต

สำหรับโทรศัพท์เคลื่อนที่ความถี่ 1900 MHz.
ที่การสื่อสารแห่งประเทศไทยและองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยร่วมมือกันพัฒนาเพื่อเป็นอีกทางเลือกหนึ่งของผู้บริโภคนั้น
ยังไม่กระทบต่อตลาดเพจเจอร์ของบริษัทในปัจจุบัน
เนื่องจากมีฐานลูกค้าที่แตกต่างจากของธุรกิจเพจเจอร์
และยังไม่มีความคืบหน้าเกี่ยวกับการพัฒนาระบบนี้อย่างชัดเจน
อีกทั้งต้องใช้เงินทุนสูงและระยะเวลานานที่จะพัฒนาระบบเครือข่ายให้รองรับผู้ใช้บริการได้ทัดเทียมเท่ากับผู้ประกอบการเดิม

แต่ทั้งนี้บริษัทก็ตระหนักถึงการเข้ามาของคู่แข่งขันในตลาดพร้อมกับสินค้าหรือบริการใหม่ที่ทันสมัยกว่า
ซึ่งบริษัทได้มีแผนการที่จะนำข้อได้เปรียบจากการพัฒนาเทคโนโลยีในปัจจุบันที่สามารถใช้งานร่วมกันได้
เช่น เทคโนโลยีอินเตอร์เนตสามารถใช้งานร่วมกับเทคโยโลยีโทรศัพท์เคลื่อนที่ และเพจเจอร์
เป็นต้น
เพื่อเป็นบริการเสริมนอกเหนือจากบริการหลักของแต่ละบริษัทในเครือให้แตกต่างไปจากคู่แข่งและตอบสนองความต้องการลูกค้าได้ครบถ้วน

3.  ความเสี่ยงจากการแข่งขันจากผู้ให้บริการรายใหม่จากต่างประเทศ

ถึงแม้ว่าเศรษฐกิจในประเทศไทยยังคงซบเซาอยู่ แต่ธุรกิจโทรคมนาคมเป็นธุรกิจที่ให้ผลตอบแทนสูง
และยังเป็นที่ต้องตลาด
จึงเป็นที่สนใจของนักลงทุนต่างประเทศรวมทั้งบริษัทสื่อสารชั้นนำของโลกที่พยายามเข้ามาแข่งขันในตลาดไทย
ถึงแม้ว่าบริษัทสื่อสารต่างประเทศเหล่านี้จะมีข้อได้เปรียบในด้านเทคโนโลยีที่เหนือกว่า
และมีความพร้อมในเงินทุน แต่ก็ไม่สามารถเข้ามาแข่งขันโดยตรงได้
เนื่องจากมีปัจจัยหลายอย่างที่เป็นอุปสรรค เช่น ขาดความเชี่ยวชาญในตลาด
ใช้ระยะเวลาในการดำเนินธุรกิจที่จะสร้างฐานลูกค้า
ใช้เงินลงทุนสูงและใช้ระยะเวลานานที่จะคืนทุน

ดังนั้นในปีที่ผ่านมา
บริษัทต่างชาติเหล่านี้จึงเข้ามาลงทุนโดยการเป็นพันธมิตรทางการค้าเข้ามาถือหุ้นในบริษัทสื่อสารชั้นนำของไทยแทน
ซึ่งถือว่าเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทยอย่างมาก
โดยการนำข้อได้เปรียบทางด้านเทคโนโลยีของบริษัทต่างชาติเหล่านี้มาพัฒนาเทคโนโลยีให้ทันสมัยเท่าเทียมกับต่างประเทศ
นำเงินทุนมาขยายธุรกิจในสภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำซึ่งเป็นการเพิ่มสภาพคล่องทางการเงินให้กับประเทศไทยด้วย
ซึ่งที่ผ่านมาบริษัทก็ได้รับความสนใจในการเข้าร่วมลงทุนจากบริษัท เทเลคอมมาเลเซีย จำกัด
เป็นบริษัทสื่อสารชั้นนำของประเทศมาเลเซีย

ความเสี่ยงจากการดำเนินธุรกิจในต่างประเทศ

บริษัทมีการดำเนินธุรกิจในการให้บริการโทรศัพท์มือถือในประเทศกัมพูชา
ซึ่งธุรกิจดังกล่าวเริ่มตั้งแต่ปี 2535
ซึ่งมีความเสี่ยงในการดำเนินงานอันสืบเนื่องจากความผันผวนทางด้านการเมืองภายในประเทศดังกล่าวในระดับหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม สืบเนื่องจากความชำนาญ และประสบการณ์ที่บริษัทได้สะสมมาในตลาดดังกล่าว
ทำให้บริษัทสามารถบริหารจัดการธุรกิจดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

4.  ความเสี่ยงจากสภาวะเศรษฐกิจในประเทศ

    ความเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจในปี พ.ศ.2543 มีความผันผวนสูง
    ในช่วงครึ่งปีหลังเศรษฐกิจมีสัญญาณการเติบโตที่ลดลง
    จากการคาดหมายอัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของสภาพัฒนาและสังคมแห่งชาติ
    ได้มีการปรับลดอัตราการเจริญเติบโตในปี 2544 ลงจากร้อยละ 4.0 – 4.5
    เหลือเพียงร้อยละ 3.5 – 4.0 อย่างไรก็ตาม
    ผลกระทบต่อภาคธุรกิจโดยรวมยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่น อาทิเช่น ปัจจัยด้านการเมือง
    ซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมของบริษัทฯ ผู้บริหารของบริษัทฯ จึงได้พยายามกำหนดนโยบายต่าง
    ๆ เพื่อให้เกิดความเหมาะสมกับภาวะเศรษฐกิจในแต่ละช่วงต่อไป

ปัจจัยความเสี่ยงในการให้บริการ

1.  ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี

ธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมจะได้รับความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีสูง
เนื่องจากการพัฒนาของด้านเทคโนโลยีของประเทศกำลังพัฒนา
ยังมีความแตกต่างจากประเทศที่พัฒนาแล้วเป็นอันมาก
เช่นเทคโนโลยีโทรศัพท์เคลื่อนที่เริ่มจากระบบอนาล็อก มาเป็นดิจิตอล และปัจจุบันพัฒนาเป็น WAP
เป็นต้น
บริษัทเล็งเห็นว่าการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างรวดเร็วนี้มีทั้งผลดีและผลเสียต่อบริษัทและบริษัทย่อย
ผลดีก็คือทำให้บริษัทมีการพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองอยู่ตลอดเวลาเพื่อให้สามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโยลีในตลาด
และสามารถนำเทคโนโลยีต่างๆ มารวมกันเพื่อก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่ม (value added) ต่อลูกค้า
เช่น เทคโนโลยีอินเตอร์เน็ต สามารถนำมาใช้บริการร่วมกับเพจเจอร์ และเทคโนโลยี board
band ซึ่งสามารถใช้เพิ่มประสิทธิภาพการรับส่งข้อมูลให้แก่ระบบ VSAT เป็นต้น
สำหรับผลเสียของการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีนั้น จะทำให้เกิดบริการที่สามารถทดแทนกันได้
จึงเกิดคู่แข่งขันเพิ่มขึ้น บริษัทได้ตระหนักในเรื่องนี้เป็นอย่างยิ่ง
จึงได้มีการปรับเปลี่ยนแผนการดำเนินธุรกิจให้สอดคล้องกับการพัฒนาเทคโนโลยีอยู่ตลอดเวลา
เพื่อโดยคำนึงถึงความต้องการของลูกค้าเป็นหลัก
และเป็นการรักษาตลาดของตนเองมิให้สูญเสียไปกับคู่แข่งรายใหม่

3. ปัจจัยความเสี่ยงด้านการเงิน

3.1 ความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

ธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมเป็นธุรกิจที่ต้องพึ่งพิงอุปกรณ์จากต่างประเทศทั้งสิ้นไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์ทางด้านซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์
ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนจึงมีผลกระทบต่อการกำหนดราคาขาย ที่ผ่านมาบริษัทฯ
ได้ตระหนักถึงผลกระทบจากความผันผวนดังกล่าว โดยการนำเข้าอุปกรณ์จากหลายๆ ประเทศ
เพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยง สำหรับทางด้านการเงิน
ในปีที่ผ่านมาบริษัทมีหนี้สินต่างประเทศที่กู้ยืมภายใต้สัญญาการปรับโครงสร้างหนี้เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
42.97 ล้านเหรียญสหรัฐ และสกุลเงินเยน 8,950 ล้านเยน และเนื่องจากค่าเงินบาท ณ สิ้นปี
2543 อ่อนตัวลงกว่าปี 2542 จึงทำให้บริษัทมีขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน 358 ล้านบาท
ซึ่งเป็นขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543
บริษัทมีผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงก่อนวันที่ 2 กรกฎาคม 2540
และยังคงเหลืออยู่ในขาดทุนสะสมคิดเป็นจำนวน 2,086 ล้านบาท
ทั้งนี้ผู้บริหารของบริษัทก็ตระหนักในเรื่องนี้เป็นอย่างดี จึงเพิ่มความระมัดระวังในการบริหารยิ่งขึ้น
โดยมีการทำประกันความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมด้วยการทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
โดยพิจารณาจากระดับความเสี่ยงเปรียบเทียบกับต้นทุนในการป้องกันความเสี่ยงดังกล่าว

2.  ความเสี่ยงจากภาระหนี้สินและสภาพคล่องของบริษัท และบริษัทย่อย

ณ สิ้นปี 2543 บริษัทมีภาระหนี้สินรวมทั้งสิ้น 10,115 ล้านบาท และ 12,328
ล้านบาทเมื่อรวมหนี้สินของบริษัทย่อย ซึ่งร้อยละ 60
ของมูลค่าหนี้เหล่านี้เป็นหนี้ในสกุลเงินตราต่างประเทศ
โดยมูลค่าหนี้เหล่านี้จะเปลี่ยนแปลงไปตามอัตราแลกเปลี่ยน
ภาระหนี้สินเหล่านี้เกิดจากการที่บริษัทนำเงินไปลงทุนในธุรกิจที่ต้องใช้เงินลงทุนสูงแต่ใช้ระยะเวลาในการคืนทุน
เช่น ธุรกิจ VSAT และธุรกิจเพจเจอร์ เป็นต้น
ซึ่งส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของบริษัทและบริษัทย่อยในปัจจุบัน ตามแผนปรับโครงสร้างหนี้ในปัจจุบัน
บริษัทได้รับการขยายเวลาการชำระหนี้ออกไปอีกประมาณ 7 ปี (ถึงวันที่ 30 มิถุนายน 2549)
เริ่มชำระคืนเงินต้นในวันที่ 1 มีนาคม 2543
โดยมูลหนี้ดังกล่าวมีการกำหนดอัตราดอกเบี้ยที่แน่นอนตลอดระยะเวลา 7 ปีที่อัตราดอกเบี้ย MLR
สำหรับหนี้สกุลเงินบาท และ LIBOR + 2% สำหรับหนี้สกุลเงินตราต่างประเทศ

ทั้งนี้การจ่ายชำระดอกเบี้ยและจ่ายคืนเงินต้นรวมทั้งการปฎิบัติตามเงื่อนไขของการปรับโครงสร้างหนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง
เช่น ความสามารถในการจัดหากระแสเงินสดรับจากการดำเนินงาน การปรับปรุงโครงสร้างธุรกิจ
เป็นต้น ซึ่งฝ่ายบริหารมีความเห็นว่าสอดคล้องกับการดำเนินงานของธุรกิจที่เกิดขึ้นจริงในปัจจุบัน
และในอนาคต โดยบริษัทสามารถปฏิบัติตามได้
คาดว่าความสำเร็จจากการปรับโครงสร้างนี้จะช่วยในการบริหารสภาพคล่องของเงินสดของบริษัทและบริษัทย่อยได้ในอนาคต

ความเสี่ยงเกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ย

ความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยจะส่งผลกระทบต่อผลการประกอบการและกระแสเงินสดของบริษัท
อันเนื่องมาจากวงเงินกู้ของบริษัทซึ่งประกอบด้วยเงินกู้ในรูปสกุลเงินบาท, สกุลเงินเยน
และสกุลเงินเหรียญสหรัฐ ซึ่งส่วนอยู่ในรูปอัตราดอกเบี้ยลอยตัว
โดยขึ้นอยู่กับอัตราดอกเบี้ยอ้างอิงในแต่ละสกุลเงิน
ซึ่งความผันผวนของดอกเบี้ยในแต่ละสกุลเงินดังกล่าวอาจส่งผลเชิงลบต่อบริษัท
ซึ่งบริษัทได้มีการติดตามบริหารความเสี่ยงเกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ยดังกล่าวอย่างใกล้ชิด
โดยมีการใช้เครื่องมือทางการเงิน อาทิเช่น ตราสารอนุพันธ์ เพื่อช่วยในการลดความเสี่ยงดังกล่าว

ความเสี่ยงทางเครดิต

บริษัทมีความเสี่ยงเกี่ยวกับการให้เครดิตการค้าอันเนื่องมาจากลุ่มลูกค้ามีอยู่จำกัดซึ่งรวมถึงลูกค้าในภาครัฐบาล
ซึ่งทำให้การกระจายความเสี่ยงในการให้เครดิตการค้าเกิดการกระจุกตัวอยู่ในวงจำกัด
อย่างไรก็ตาม
เนื่องจากลุ่มลูกค้าของบริษัทโดยส่วนใหญ่มีความน่าเชื่อถือทางเครดิตอยู่ในเกณฑ์สูงโดยเฉพาะลูกค้าในภาครัฐบาล
ทางบริษัทจึงยังคงมีความมั่นใจในคุณภาพการเรียกเก็บหนี้การค้าของบริษัท