1. ปัจจัยความเสี่ยง

หนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้และการปรับโครงสร้างหนี้

ภาวะเศรษฐกิจของประเทศยังมีความเปราะบางต่อปัจจัยเสี่ยงทั้งภายในและภายนอกประเทศ
อันอาจจะมีผลกระทบต่อปัญหาหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้และการขยายสินเชื่อของธนาคาร
อย่างไรก็ตามเพื่อเพิ่มความสามารถในการพิจารณาความเสี่ยงด้านเครดิต
ธนาคารได้เริ่มมีการนำเครื่องมือการจัดอันดับเครดิตอันใหม่มาใช้ในการวัดความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้าที่มาขอสินเชื่อจากธนาคารและกำหนดราคาเพื่อป้องกันปัญหาสินเชื่อไม่ก่อให้เกิดรายได้
โดยเครื่องมือดังกล่าวได้มีการพัฒนาร่วมกับบริษัทที่ปรึกษาชั้นนำ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543 สัดส่วนของหนี้ไม่ก่อให้เกิดรายได้ต่อสินเชื่อรวม
(รวมยอดเงินให้สินเชื่อแก่สถาบันการเงินแต่ไม่นับรวมดอกเบี้ยค้างรับ) มีอัตราร้อยละ 13.79
เฉพาะของธนาคาร ร้อยละ 22.67 สำหรับธนาคารและบริษัทบริหารสินทรัพย์ธนบุรี และร้อยละ
25.94 สำหรับธนาคาร บริษัทบริหารสินทรัพย์ธนบุรี และบริษัทบริหารสินทรัพย์จันทบุรี

ภายใต้แนวทางของธนาคารแห่งประเทศไทย
สถาบันการเงินเช่นธนาคารสามารถปรับโครงสร้างสินเชื่อที่ธนาคารปล่อยกู้ได้
โดยการปรับลดอัตราดอกเบี้ยและเงินต้น การยืดระยะเวลาการชำระหนี้หรือวิธีอื่นๆ
ซึ่งหลังจากการปรับโครงสร้างหนี้ธนาคารอาจยังมีความเสี่ยงหากลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตามสัญญาอันจะทำให้ลูกหนี้กลับมาเป็นหนี้มีปัญหาใหม่ได้
ในการปรับโครงสร้างหนี้ธนาคารจึงได้มีการวิเคราะห์กระแสเงินสดรับ
และความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้อย่างละเอียดทุกราย

ธนาคารได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้กับลูกหนี้หลายสัญญา โดยในปี 2543
สำหรับรายที่มีขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้มียอดก่อนปรับโครงสร้างหนี้ 23.6 พันล้านบาท
โดยรับรู้การขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้จำนวน 4.5 พันล้านบาท
ส่วนรายที่ไม่มีส่วนสูญเสียจากการปรับโครงสร้างหนี้มียอดหนี้ตามบัญชีก่อนการปรับโครงสร้างหนี้จำนวน
67.5 พันล้านบาท

โอกาสที่หลักประกันจะมีมูลค่าลดลง

เงินให้สินเชื่อของธนาคารส่วนใหญ่มีหลักประกัน โดยหลักประกันหลักๆ ได้แก่ อสังหาริมทรัพย์ และ
สินทรัพย์ประเภทอื่น ๆ
มูลค่าของหลักประกันดังกล่าวอาจได้รับผลกระทบจากวิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจด้วย
ธนาคารคาดว่ามูลค่าหลักประกันโดยเฉพาะอย่างยิ่งส่วนที่เป็นอสังหาริมทรัพย์จะปรับตัวลดลงจนกว่าสภาวะเศรษฐกิจของไทยจะฟื้นตัว
การลดค่าของหลักประกันดังกล่าวอาจทำให้ธนาคารต้องสำรองเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มมากขึ้น
อย่างไรก็ตาม ณ 31 ธันวาคม 2543
ธนาคารได้ตั้งสำรองเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้แล้วเกินกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้

การเข้าครอบครองหลักประกัน

เงินให้สินเชื่อส่วนใหญ่ของธนาคารมีหลักประกัน
แต่กฎหมายล้มละลายและขั้นตอนในการบังคับหลักประกันของไทยยังพัฒนาได้ไม่เทียบเท่าในสหรัฐอเมริกาและในอีกบางประเทศ
ภายใต้เงื่อนไขการสนับสนุนทางการเงินของ IMF
รัฐบาลได้ตกลงที่จะแก้กฎหมายล้มละลายและกฎหมายว่าด้วยการบังคับคดี (Foreclosure Laws)
เพื่อให้กระบวนการในการบังคับคดีของธนาคารทำได้รวดเร็วขึ้น
แม้การแก้ไขกฎหมายดังกล่าวได้ดำเนินการไปเรียบร้อยแล้ว
แต่ยังไม่สามารถรับรองได้ว่าในทางปฏิบัติ
กระบวนการเข้าครอบครองหลักประกันหรือการบังคับจำนองของเจ้าหนี้จะกระทำได้รวดเร็วขึ้นจริงหรือไม่
ซึ่งอาจส่งผลให้ธนาคารไม่สามารถเข้าครอบครองหรือบังคับจำนองและนำหลักประกันมาจำหน่ายในราคาที่เหมาะสมได้
อย่างไรก็ตามธนาคารพยายามติดตามขั้นตอนการทำงานด้านการบังคับคดีอย่างใกล้ชิด

สัดส่วนเงินให้สินเชื่อในภาคธุรกิจต่างๆรวมถึงภาคธุรกิจอสังหาริมทรัพย์

ณ 31 ธันวาคม 2543 สินเชื่อที่ธนาคารให้กับลูกหนี้รายใหญ่ 15
อันดับแรกของธนาคาร(รวมดอกเบี้ยค้างรับ ไม่รวมสินเชื่อที่ธนาคารให้กับบบส.ธนบุรีและจันทบุรี)
มีจำนวนรวมประมาณ 27.5 พันล้านบาท หรือคิดเป็นประมาณร้อยละ 5.6
ของเงินให้สินเชื่อรวม(รวมดอกเบี้ยค้างรับ) ส่วนสินเชื่อที่ให้กับลูกหนี้รายใหญ่ที่สุด ณ ธันวาคม
2543 มีจำนวน 2.8 พันล้านบาท หรือประมาณร้อยละ 0.6 ของเงินให้สินเชื่อรวม
นอกจากนี้ลูกหนี้แต่ละรายในส่วนของลูกหนี้ 15
อันดับแรกมียอดเงินให้สินเชื่อคงค้างขั้นต่ำอยู่ที่ระดับร้อยละ 0.3 ของเงินให้สินเชื่อ
ปัจจุบันลูกหนี้รายใหญ่จำนวน 2 รายในส่วนของลูกหนี้ 15
อันดับแรกมีสถานะเป็นหนี้ไม่ก่อให้เกิดรายได้ ณ 31 ธันวาคม 2543
สินเชื่อที่ธนาคารให้กับกลุ่มธุรกิจสูงสุด 15 อันดับแรก (รวมดอกเบี้ยค้างรับ
ไม่รวมสินเชื่อที่ธนาคารให้กับบบส.ธนบุรีและจันทบุรี) มีจำนวนรวม 36.5 พันล้านบาท
หรือคิดเป็นประมาณร้อยละ 7.4 ของเงินให้สินเชื่อรวม(รวมดอกเบี้ยค้างรับ)

ณ 31 ธันวาคม 2543 เงินให้สินเชื่อของธนาคาร(ไม่รวมดอกเบี้ยค้างรับ)
ส่วนใหญ่ให้กับธุรกิจพาณิชยกรรม อุตสาหกรรม และเกี่ยวเนื่องกับสินค้าอุปโภคบริโภค
เงินให้สินเชื่อที่ให้กับลูกค้าในกลุ่มนี้มีประมาณร้อยละ 26.3 20.1 และ 19.5
ของเงินให้สินเชื่อรวมตามลำดับ สำหรับเงินให้สินเชื่อที่ให้กับธุรกิจสถาบันการเงิน
อสังหาริมทรัพย์และธุรกิจก่อสร้าง
ซึ่งเป็นภาคธุรกิจที่ได้รับความเสียหายจากวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจในครั้งนี้ มีมูลค่าประมาณร้อยละ
0.2 6.9 และ 9.9 ของเงินให้สินเชื่อรวมตามลำดับ
อย่างไรก็ตามเงินให้สินเชื่อของธนาคารส่วนใหญ่มีหลักประกันเป็นอสังหาริมทรัพย์
ซึ่งมูลค่าของหลักประกันดังกล่าวอาจได้รับผลกระทบจากภาวะที่ราคาของอสังหาริมทรัพย์โดยรวมลดลงอันเป็นผลสืบเนื่องมาจากวิกฤติการณ์ทางเศรษฐกิจ
ทั้งนี้หากภาวะดังกล่าวดำเนินต่อไป
หลักประกันสำหรับเงินให้สินเชื่อของธนาคารก็จะได้รับผลกระทบด้วยเช่นกัน

สำหรับทรัพย์สินรอการขายของธนาคารนั้น
ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ขายทรัพย์สินรอการขายที่ถือครองตั้งแต่วันที่ 1
มกราคม 2540 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2544 ภายใน 10 ปี
โดยให้ทยอยจำหน่ายหลังจากถือครองมาแล้ว 5 ปี
หากภาวะเศรษฐกิจยังไม่ดีนักจะทำให้ธนาคารอาจจะไม่สามารถจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายออกได้ในราคาที่ต้องการภายในเวลาที่กำหนด
อย่างไรก็ตามธนาคารได้มีความพยายามในการจำหน่ายทรัพย์ดังกล่าวในช่องทางต่างๆของธนาคารอยู่ตลอดเวลา

ความเสี่ยงเกี่ยวกับบริษัทบริหารสินทรัพย์ธนบุรีและจันทบุรี

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543 บริษัทบริหารสินทรัพย์ธนบุรีและจันทบุรีมีทุนจดทะเบียน 5,998
ล้านบาทและ 5,000 ล้านบาท ตามลำดับ โดยในปี 2543 มีผลขาดทุน 385 ล้านบาทและ 870
ล้านบาท ซึ่งจะกระทบกับผลการดำเนินงานของธนาคาร อย่างไรก็ตาม
ธนาคารได้มีการติดตามผลการดำเนินงานของบริษัทบริหารสินทรัพย์อย่างใกล้ชิด

ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการค้ำประกันจากการกู้ยืม การค้ำประกันอื่นๆ
เล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
โดยธนาคารมีความเสี่ยงจากการที่ลูกหนี้ไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญา
อย่างไรก็ตามการเข้าทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับภาระผูกพันและการอาวัลตั๋วเงินดังกล่าวธนาคารได้ทำการพิจารณาเหมือนการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งรวมถึงการเรียกร้องหลักประกันจากลูกค้าที่มาขอใช้บริการกับทางธนาคาร
โดยหลักประกันอาจเป็นเงินฝากที่ฝากไว้กับธนาคาร
หลักทรัพย์ประเภทต่างๆหรือการเข้าค้ำประกันของบุคคลต่างๆ เป็นต้น
ในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นนั้น
ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติของธนาคารในการพิจารณา

ความเสี่ยงจากคู่สัญญาทางด้านตราสารอนุพันธ์

ธนาคารทำหน้าที่เป็นตัวกลางในตลาดอัตราแลกเปลี่ยนและตราสารอนุพันธ์
โดยเข้าทำสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้า
และซื้อขายตราสารอนุพันธ์ต่างๆกับสถาบันการเงินทั้งในประเทศและต่างประเทศสำหรับการให้บริการป้องกันความเสี่ยงของธนาคารแก่ลูกค้า
โดยจะต้องได้รับอนุมัติการทำธุรกรรมเป็นราย ๆ ไป
ธนาคารไม่มีนโยบายทำสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนหรืออัตราดอกเบี้ยล่วงหน้าเพื่อการเก็งกำไรหรือไม่มีธุรกรรมจากลูกค้ารองรับโดยตรง

ความเพียงพอของเงินกองทุน

ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงที่รวมสินทรัพย์เสี่ยงของบริษัทบริหารสินทรัพย์ธนบุรี
และบริษัทบริหารสินทรัพย์จันทบุรี เท่ากับ 11.7%
ซึ่งสูงกว่าขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ 8.5%
อย่างไรก็ตามจำนวนเงินกองทุนอาจถูกกระทบจากผลการดำเนินงานของธนาคาร
ซึ่งธนาคารได้มีการติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารอย่างใกล้ชิด
นอกจากนี้ธนาคารยังได้มีการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้แล้วเกินกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยคือเท่ากับ
222% ของเกณฑ์

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

สินเชื่อของธนาคารโดยส่วนใหญ่อิงกับอัตราดอกเบี้ยลอยตัวตามประกาศของธนาคาร (MLR, MOR,
MRR) โดยที่อัตราดอกเบี้ยสำหรับเงินฝากประเภทต่างๆเป็นไปตามประกาศของธนาคาร
ทำให้ในภาพรวมแล้วธนาคารมีความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยที่ต่ำ
อย่างไรก็ตามเนื่องจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจทำให้ความต้องการสินเชื่อในตลาดมีระดับต่ำ
ซึ่งมีผลให้ธนาคารมีสภาพคล่องส่วนเกินเหลืออยู่
โดยธนาคารได้นำสภาพคล่องส่วนเกินดังกล่าวไปลงทุนในสินทรัพย์สภาพคล่องที่มีความเสี่ยงต่ำ
ทั้งนี้ธนาคารได้มอบหมายให้คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset Liability
Management Sub-Committee)
เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยและสภาพคล่องอย่างใกล้ชิด

ความเสี่ยงจากการปริวรรตเงินตราต่างประเทศ

เนื่องจากธนาคารมีธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับการปริวรรตเงินตราต่างประเทศ
ทำให้ธนาคารอาจมีความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนได้
อย่างไรก็ตามธนาคารประเมินว่าความเสี่ยงจากการปริวรรตเงินตราต่างประเทศของธนาคารอยู่ในระดับต่ำ
เพราะธุรกรรมด้านการปริวรรตเงินตราต่างประเทศโดยส่วนใหญ่จะมุ่งเน้นไปรองรับธุรกรรมของลูกค้าที่มีความต้องการเงินตราต่างประเทศทั้งในด้านการซื้อและ/หรือการขาย
ทั้งนี้
ธนาคารมีนโยบายการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนโดยปิดฐานะเงินตราต่างประเทศภายในวันที่ได้ทำธุรกรรมนั้น
โดยผู้บริหารสามารถติดตามได้จากรายงานประจำวัน นอกจากนี้
ยังมีฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การควบคุมดูแลความเสี่ยงดังกล่าวด้วย

การพึ่งพาเงินทุนหมุนเวียนระยะสั้น

แหล่งเงินทุนหมุนเวียนส่วนใหญ่ของธนาคารมาจากแหล่งเงินทุนหมุนเวียนระยะสั้นเช่นเงินฝาก ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2543 ประมาณร้อยละ 56% ของเงินฝากมีอายุ 3 เดือนหรือสั้นกว่า
อย่างไรก็ตามเงินฝากระยะสั้นเหล่านี้จะมีการฝากต่อเนื่องเมื่อครบกำหนดอายุจนกลายเป็นแหล่งเงินทุนระยะยาว
ซึ่งธนาคารได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวโดยจัดให้มีการบริหารสภาพคล่องที่สอดคล้องกับภาวะตลาดอยู่ตลอดเวลา
ทั้งนี้คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นผู้ควบคุมดูแลความเสี่ยงดังกล่าว

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง

การเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่สำคัญสำหรับภาคการเงินและการดำเนินนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทยอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจในอนาคตของธนาคาร
โดยเฉพาะ พระราชบัญญัติธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ธุรกิจเงินทุน และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์
ที่ธนาคารพาณิชย์จำเป็นต้องเตรียมความพร้อมในด้านต่างๆให้สอดคล้องกับกฎหมายดังกล่าว
ไม่ว่าจะเป็นส่วนของผู้บริหาร การดำรงฐานะเงินกองทุน การคำนวณน้ำหนักความเสี่ยงของสินทรัพย์
มาตรฐานการบัญชีที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ การพิจารณาฐานะของธนาคารในลักษณะรวม
(Consolidation) การกำกับสถาบันการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทยที่เข้มงวดขึ้น
การขยายขอบเขตของการดำเนินธุรกิจของธนาคาร และการดำเนินธุรกิจของธนาคาร บริษัทลูก
บริษัทร่วม ที่จำกัดเฉพาะธุรกิจทางการเงินที่กำหนดเท่านั้น ทั้งนี้
ธนาคารได้ติดตามความคืบหน้าของกฎหมายที่นำมาใช้กับธนาคารอย่างใกล้ชิด
และเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ที่จะปฏิบัติตามกฎหมายใหม่ทันทีเมื่อประกาศใช้