1. ปัจจัยความเสี่ยง

 ภาวะเศรษฐกิจและการเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน

-   ภาวะเศรษฐกิจไทยปี 2547 และแนวโน้มปี 2548

แม้ว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2547 ที่ผ่านมาได้เผชิญกับอุปสรรคหลายประการ
ไม่ว่าจะเป็นการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนก ปัญหาความรุนแรงในจังหวัดชายแดนภาคใต้
ตลอดจนความผันผวนของราคาน้ำมัน อย่างไรก็ดี อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย
ยังคงตัวอยู่ในระดับที่น่าพอใจ คือ ที่ประมาณร้อยละ 6.2 โดยทั้งนี้ ได้รับแรงหนุนจากการส่งออก
รวมทั้งจากการขยายตัวของการลงทุนจากทั้งภาครัฐและภาคเอกชน

สำหรับแนวโน้มในปี 2548 นั้น คาดว่าเศรษฐกิจไทยจะชะลอตัวลงมาอยู่ที่ร้อยละ 5.0 - 5.5
อันเป็นผลมาจากปัจจัยต่าง ๆ อาทิ การส่งออกที่คาดว่าจะมีอัตราการขยายตัวต่ำลงจากปี 2547
ตามภาวะเศรษฐกิจของโลกและของภูมิภาค เช่นเดียวกับรายได้จากการท่องเที่ยว
ซึ่งได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ธรณีพิบัติใน 6 จังหวัดภาคใต้ นอกจากนี้
การใช้จ่ายของผู้บริโภคยังคาดว่าจะชะลอตัวลง เนื่องจากแนวโน้มการปรับขึ้นราคาน้ำมันดีเซล
การชะลอตัวของรายได้เกษตรกร รวมทั้งแนวโน้มการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในระบบ

ประมาณการอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย

  --------------------------------------------- ------------- ------------
  หน่วย: ร้อยละการเปลี่ยนแปลงจากปีก่อนหน้า             ปี 2547        ปี 2548
  ยกเว้นจะระบุเป็นอย่างอื่น                                         

  การบริโภคส่วนบุคคล                               5.7%          4.0%

  การบริโภคของรัฐบาล                              6.3%          6.0%

  การลงทุนรวม                                    13.6%         14.3%

  การลงทุนของภาครัฐ                               8.4%          19.6%

  การลงทุนภาคเอกชน                               15.5%         12.5%

  มูลค่าการส่งออก                                  23.0%         12.0%

  มูลค่าการนำเข้า                                  27.0%         15.0%

  ฐานะดุลการค้า (ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ)                  1,682         -948

  ดุลบัญชีเดินสะพัด (ล้านดอลลาร์สหรัฐฯ)                 7,289         4,101

  อัตราเงินเฟ้อทั่วไป                                2.7%          3.0%

  ค่าเฉลี่ยของเงินบาทเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐฯ           40.2          38.5

  อัตราการขยายตัวของผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (GDP)    6.2%          5.0 - 5.5%
  --------------------------------------------- ------------- ------------

ที่มา: บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด

อย่างไรก็ตาม แนวโน้มการชะลอตัวของเศรษฐกิจไทยดังกล่าว
ไม่น่าที่จะส่งผลกระทบต่อการขยายสินเชื่อและการดำเนินธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
เนื่องจากเศรษฐกิจไทยในภาพรวมยังคงจัดว่ามีพื้นฐานที่ดี
โดยเฉพาะจากการได้รับแรงหนุนจากมาตรการและโครงการต่าง ๆ ของภาครัฐ
รวมทั้งการที่ภาคธุรกิจเอกชนยังคงมีความต้องการลงทุนอย่างต่อเนื่อง แต่ทั้งนี้
การขยายตัวอย่างต่อเนื่องของการลงทุนทั้งของภาครัฐและของเอกชนดังกล่าว
อาจส่งผลให้สภาพคล่องในระบบลดระดับลงและอาจทำให้มีการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยของธนาคารพาณิชย์ในระบบได้ในปี
2548 นี้

 การเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน

-   แผนพัฒนาระบบสถาบันการเงิน

เมื่อวันที่ 6 มกราคม 2547
คณะรัฐมนตรีได้มีมติรับทราบแนวทางการดำเนินการตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินตามที่กระทรวงการคลังและธนาคารแห่งประเทศไทย
(ธปท.) เสนอ ทั้งนี้ สาระสำคัญของแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงิน
ได้กล่าวถึงการจัดรูปแบบของสถาบันการเงินไทยและต่างชาติ
โดยให้สถาบันการเงินที่มีคุณสมบัติตามที่ธปท. กำหนด
สามารถยื่นขอยกระดับเป็นธนาคารพาณิชย์หรือธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อย
ส่วนสาขาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ
สามารถยื่นขอปรับสถานะเป็นธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารต่างประเทศ
ภายใต้เกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด นอกจากนี้
แผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินยังกำหนดให้สถาบันการเงินที่มีสถาบันการเงินอื่นที่อยู่ภายใต้กลุ่มธุรกิจเดียวกัน
ต้องปรับรูปแบบการดำเนินงานตามนโยบาย One Presence
ตลอดจนการปรับปรุงกฎระเบียบในการกำกับดูแลสถาบันการเงิน
รวมทั้งยังได้วางแนวทางส่งเสริมการดำเนินงานขององค์กรการเงินชุมชน
เพื่อให้สามารถกระจายบริการทางการเงินสู่ประชาชนทั้งประเทศได้อย่างทั่วถึง ในขณะเดียวกัน
ได้สนับสนุนให้มีกลไกการคุ้มครองผู้บริโภคให้ได้รับความเป็นธรรม

ล่าสุด จนถึงวันที่ 30 ธันวาคม 2547
รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการคลังได้ให้ความเห็นชอบการจัดตั้งธนาคารตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินรวมทั้งสิ้น
9 ราย โดยแบ่งเป็นการจัดตั้งธนาคารพาณิชย์จำนวน 3 ราย ธนาคารพาณิชย์เพื่อรายย่อยจำนวน 4
ราย ธนาคารพาณิชย์ที่เป็นบริษัทลูกของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ จำนวน 1 ราย และ
สาขาของธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศ จำนวน 1 ราย ทั้งนี้ เป็นที่คาดหมายว่า
หากสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตดังกล่าว
และสถาบันการเงินที่กำลังจะได้รับอนุญาตจัดตั้งธนาคารพาณิชย์ในอนาคต
สามารถดำเนินการจัดตั้งและปฏิบัติตามเงื่อนไขประกอบการให้ความเห็นชอบจากทางการครบถ้วน
ตลอดจนได้รับอนุมัติใบอนุญาตประกอบการธนาคารพาณิชย์แล้ว
คงจะส่งผลให้การแข่งขันในธุรกิจธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทยสูงขึ้นในอนาคต

-   มาตรการควบคุมการประกอบธุรกิจบัตรเครดิต

เมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2547 ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้ออกประกาศฉบับที่ สนส.(21)
ว.47/2547 เพื่อนำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง การกำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจบัตรเครดิตของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ 23 มีนาคม 2547
โดยได้ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม 121 ตอนพิเศษ 35 ง. ลงวันที่
25 มีนาคม 2547 และให้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2547 ทั้งนี้
สาระสำคัญของประกาศฉบับดังกล่าว คือ การกำหนดคำจำกัดความของบัตรหลัก บัตรเสริม
และคุณสมบัติของผู้ถือบัตรแต่ละประเภทให้มีความชัดเจนและรัดกุมขึ้น
รวมทั้งเพิ่มข้อกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์สามารถติดต่อลูกค้ารายใหม่และรายเก่าเพื่อเสนอบริการบัตรเครดิต
หรือสินเชื่อประเภทใหม่เพิ่มเติมได้เฉพาะภายใต้กรอบระยะเวลาและหลักเกณฑ์ที่กำหนด นอกจากนี้
ประกาศฉบับดังกล่าว ยังกำหนดวงเงินที่เสนอให้ผู้ถือบัตรแต่ละรายไม่เกิน 5
เท่าของรายได้เฉลี่ยต่อเดือน หรือกระแสเงินสดหมุนเวียนในบัญชีเงินฝาก ขณะเดียวกัน
ยังเพิ่มอัตราการผ่อนชำระหนี้ขั้นต่ำ จากเดิมไม่น้อยกว่าร้อยละ 5 ของยอดคงค้างทั้งสิ้น
เป็นไม่น้อยกว่าร้อยละ 10 พร้อมทั้งระบุให้ธนาคารพาณิชย์ต้องทำการยกเลิกบัตรเครดิต
ในกรณีที่ผู้ถือบัตรเครดิตมีการผิดนัดชำระหนี้เกินกว่า 3 เดือนนับตั้งแต่วันครบกำหนดชำระ
ซึ่งธนาคารได้ถือปฏิบัติอยู่ก่อนแล้ว สำหรับในกรณีการโอนหนี้บัตรเครดิต
หรือเปลี่ยนประเภทหนี้บัตรเครดิตไปเป็นหนี้ประเภทอื่นนั้น
ธนาคารพาณิชย์จะสามารถดำเนินการได้ต่อเมื่อธนาคารพาณิชย์ได้ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่กำหนดแล้วเท่านั้น

ทั้งนี้ ธนาคารเห็นว่าการออกประกาศฉบับดังกล่าว
เป็นผลดีต่อทั้งผู้ถือบัตรและผู้ออกบัตรเครดิตในภาพรวม โดยในปี 2547 ที่ผ่านมา
ธุรกิจบัตรเครดิตของธนาคารยังสามารถขยายตัวได้อย่างต่อเนื่อง
สอดคล้องกับการขยายตัวของกิจกรรมทางเศรษฐกิจในประเทศ

-   พระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาที่เกี่ยวกับบัตรอิเล็กทรอนิกส์

เมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2547 ได้มีการออกพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่
17) พ.ศ. 2547 ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 121 ตอนพิเศษ 65 ก
อันมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 22 ตุลาคม 2547 เป็นต้นมา
ซึ่งได้กำหนดหลักการสำคัญที่จะแก้ปัญหาการทุจริตเกี่ยวกับบัตรอิเล็กทรอนิกส์ประเภทต่าง ๆ เช่น
บัตรเครดิต บัตรเอทีเอ็ม บัตรเดบิต เป็นต้น
รวมถึงได้กำหนดลักษณะของความผิดและบทลงโทษให้สอดคล้องกับสภาพความผิดหรือความเสียหายต่อระบบเศรษฐกิจโดยรวม
ได้แก่ ลักษณะการกระทำของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการปลอมแปลงบัตรอิเล็กทรอนิกส์
ผู้ที่ใช้บัตรอิเล็กทรอนิกส์ของผู้อื่นโดยไม่มีสิทธิใช้
ผู้ที่มีบัตรอิเล็กทรอนิกส์ของผู้อื่นไว้ในความครอบครองและนำไปใช้หาประโยชน์โดยไม่มีสิทธิใช้
และลักษณะการกระทำความผิดที่จะได้รับโทษหนักขึ้น

ทั้งนี้ คาดว่าพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญาดังกล่าว
จะช่วยลดปัญหาด้านการทุจริตเกี่ยวกับบัตรอิเล็กทรอนิกส์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งบัตรเครดิต
และบัตรเอทีเอ็ม และจะมีส่วนช่วยสร้างความมั่นใจให้กับลูกค้าของธนาคารได้มากขึ้น

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง
    และธุรกิจแฟคเตอริ่ง

เมื่อวันที่ 6 ตุลาคม 2547 ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศฉบับที่ สนส.(11) ว.25/2547
เรื่องนำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง รวมทั้งประกาศฉบับที่
สนส.(12) ว. 26/2547 เรื่อง นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจแฟคเตอริ่ง
ซึ่งทั้งสองฉบับได้ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษา ฉบับประกาศทั่วไป เล่ม 121 ตอนพิเศษ 108 ง
วันที่ 29 กันยายน 2547 และมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 30 กันยายน 2547 เป็นต้นมา
โดยมีใจความสำคัญ คือ
อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าทรัพย์สินแบบลีสซิ่ง
รวมทั้งธุรกิจแฟคเตอริ่งได้ อย่างไรก็ดี
ธนาคารพาณิชย์จะต้องมีคุณสมบัติและความพร้อมในด้านบุคลากรและระบบงาน ตลอดจน
ปฏิบัติตามเงื่อนไขอื่น ๆ ตามที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

ทั้งนี้ การออกประกาศดังกล่าว
ถือเป็นการสนับสนุนให้ธนาคารพาณิชย์สามารถประกอบธุรกิจได้กว้างขวางขึ้น
โดยในส่วนของธนาคารกสิกรไทยนั้น ธนาคารได้เลือกที่จะตั้งบริษัทในเครือขึ้นมาใหม่
เพื่อประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง ซึ่งได้แก่ บริษัท ลีสซิ่งกสิกรไทย จำกัด
ขณะเดียวกัน ธนาคารมีนโยบายให้บริษัทในเครือของธนาคารประกอบธุรกิจแฟคเตอริ่ง ได้แก่ บริษัท
แฟคเตอริ่งกสิกรไทย จำกัด ซึ่งถือเป็นผู้นำในธุรกิจแฟคเตอริ่งในประเทศไทย

 ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ
เพื่อให้สามารถสร้างผลตอบแทนสูงสุดให้แก่ผู้ถือหุ้น ทั้งนี้
ธนาคารมีโครงสร้างในการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม ดังนี้

-   คณะกรรมการธนาคาร
    ทำหน้าที่พิจารณาอนุมัตินโยบายและหลักการด้านการบริหารความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
    กำหนดกรอบความเสี่ยงและขอบเขตความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
    รวมถึงดูแลให้มีระบบและกระบวนการการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม มีประสิทธิภาพ
    และเป็นมาตรฐานสากล

-   คณะกรรมการตรวจสอบ
    ทำหน้าที่ตรวจสอบประสิทธิผลและความพอเพียงของกระบวนการบริหารความเสี่ยงและระบบการควบคุมภายใน

นอกจากนี้ คณะกรรมการธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านต่าง ๆ ของธนาคาร ได้แก่

-   คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
    ทำหน้าที่ดูแลและติดตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงและฐานะความเสี่ยงทุกประเภทโดยรวมของธนาคาร
    ภายใต้แนวทางและนโยบายที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร

-   คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
    ทำหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
    ความเสี่ยงสภาพคล่อง และความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

-   คณะอนุกรรมการนโยบายเครดิต
    ทำหน้าที่กำหนดนโยบายเครดิตให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร

ในระดับปฏิบัติการ ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การของธนาคาร
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการวัดผลและติดตามความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
รวมทั้งพัฒนาเครื่องมือที่ทันสมัยเพื่อใช้ในการบริหารความเสี่ยง
และประมาณค่าความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ ในรูปเงินกองทุน
ซึ่งจะช่วยให้ธนาคารสามารถประเมินและควบคุมขนาดของความเสี่ยงในธุรกิจของธนาคาร
พร้อมทั้งกำหนดราคาที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกันของลูกค้าหรือผลิตภัณฑ์
ตลอดจนสามารถจัดสรรเงินกองทุนไปยังธุรกิจได้อย่างเหมาะสมกับระดับของผลตอบแทนและระดับของความเสี่ยง

 หลักการในการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงในหลายด้านด้วยกัน ได้แก่ การบริหารความเสี่ยงเครดิต
การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
การบริหารความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ และการบริหารความเสี่ยงด้านอื่น ๆ
รวมทั้งแนวทางในการวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว
และผลกำไรเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น โดยธนาคารยึดหลักการในการบริหารความเสี่ยง ดังนี้

-   การมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงที่ชัดเจน

-   การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยง โดยหน่วยงานที่เป็นเอกเทศ

-   การบริหารความเสี่ยงโดยรวมความเสี่ยงทุกประเภทที่เกิดขึ้นในการดำเนินธุรกรรม

-   หน่วยธุรกิจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีส่วนรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยง

-   การวัดผลงานโดยปรับความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจ

 ความเสี่ยงด้านเครดิต 

-   ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารยึดแนวทางของธนาคารแห่งประเทศไทยในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
ซึ่งตั้งอยู่บนหลักการในการรวมศูนย์และดุลอำนาจการตัดสินใจเรื่องเครดิต
โดยมีการแบ่งแยกภาระหน้าที่ระหว่างการขายและการพิจารณาเครดิตออกจากกัน
เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นการสร้างดุลอำนาจในการพิจารณาเครดิต อย่างไรก็ดี
เจ้าหน้าที่ซึ่งปฏิบัติงานเกี่ยวกับด้านงานเครดิต โดยเฉพาะเจ้าหน้าที่ธุรกิจลูกค้าผู้ประกอบการ
ผู้ดูแลความสัมพันธ์ลูกค้าและผู้พิจารณาเครดิต ต่างมีจุดมุ่งหมายเดียวกัน คือ
การขยายตัวของสินเชื่อที่มีคุณภาพ นอกจากนี้
ธนาคารยังเน้นเรื่องประสิทธิภาพของการปฏิบัติงานด้านเครดิต
ภายใต้กระบวนการติดตามและควบคุมที่เหมาะสม โดยได้กำหนดบทบาท
เป้าหมายและหน้าที่ความรับผิดชอบที่ชัดเจนตั้งแต่ในระดับสายงานจนถึงระดับบุคคล
ตลอดจนพัฒนาระบบงานอัตโนมัติและระบบงานสนับสนุน เพื่อให้มีมาตรฐานและเพิ่มประสิทธิภาพ
นอกจากนั้นแล้ว ธนาคารยังได้จัดอบรมหลักสูตรด้านเครดิตให้แก่พนักงาน
เพื่อเพิ่มความรู้และทักษะด้านเครดิตในระดับที่เหมาะสมกับลักษณะลูกค้าที่ต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง
ขณะเดียวกัน ธนาคารมีความมุ่งมั่นที่จะสร้างวัฒนธรรมเครดิตที่แข็งแกร่ง
โดยการกำหนดหลักเกณฑ์และเป้าหมายที่ชัดเจน
เพื่อให้บุคลากรของธนาคารเข้าใจหลักการปฏิบัติงานด้านเครดิตและสื่อสารบนพื้นฐานเดียวกัน

-   นโยบายเครดิตและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

  ในปี 2547
  ธนาคารมุ่งใช้ประโยชน์จากเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตที่ได้พัฒนาเสร็จสิ้นในปี
  2546 ให้ได้มากที่สุด เพื่อให้เกิดประสิทธิผลอย่างเต็มที่ในการบริหารความเสี่ยง ทั้งนี้
  ธนาคารได้กำหนดยุทธศาสตร์ธุรกิจที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่ธนาคารรับได้
  เพื่อสร้างเป้าหมายที่ชัดเจนสำหรับผู้ปฏิบัติงาน นอกจากนี้
  ยุทธศาสตร์ด้านเครดิตได้ถูกกำหนดเป็นนโยบายเครดิตและแผนปฏิบัติที่สอดคล้องกัน
  โดยครอบคลุมทุกกลุ่มลูกค้าและผลิตภัณฑ์ของธนาคาร
  ซึ่งการกำหนดคุณสมบัติของลูกค้าที่ธนาคารสนับสนุนนั้น
  เป็นไปตามกรอบของกฎหมายและกฎระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทยทุกประการ
  ขณะเดียวกัน ธนาคารได้รวบรวมและปรับปรุงนโยบายเครดิตให้ทันสมัยอยู่เสมอ
  โดยจัดทำเป็นคู่มืออ้างอิงที่ผู้ปฏิบัติงานด้านเครดิตสามารถค้นหาได้ตลอดเวลาจากระบบฐานข้อมูลของธนาคาร

  ธนาคารตระหนักดีถึงความสำคัญของเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
  โดยเฉพาะในการประเมินความเสี่ยงเครดิตของลูกค้าและการกระจายสินเชื่อ ทั้งนี้
  ธนาคารได้ดำเนินการพัฒนาและนำเครื่องมือที่ใช้วัดความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้าและกลุ่มธุรกิจเพื่อสนับสนุนการพิจารณาสินเชื่อ
  รวมถึงตั้งราคาของแต่ละผลิตภัณฑ์ ให้สอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละกลุ่ม ดังนั้น
  ในการคำนวณผลตอบแทน
  จึงมิได้คำนึงเฉพาะต้นทุนของเงินทุนและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเท่านั้น
  แต่ได้รวมมูลค่าของประมาณการความเสียหายเฉลี่ยจากความเสี่ยงด้านเครดิตด้วย
  ซึ่งทำให้การกำหนดราคาสอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละกลุ่ม หรือแต่ละราย
  ขึ้นอยู่กับลักษณะการบริหารสัดส่วนเครดิตของแต่ละกลุ่มธุรกิจ

 ความเสี่ยงด้านการกระจุกตัวของการให้สินเชื่อ 

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์
  ภาคการสาธารณูปโภคและบริการ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย และธุรกิจอสังหาริมทรัพย์และก่อสร้าง
  โดยมีสัดส่วนร้อยละ 59.62, 10.51, 10.85 และ 7.02 ตามลำดับ
  แม้ว่าสัดส่วนการปล่อยสินเชื่อในภาคการผลิตและพาณิชย์ในสัดส่วนค่อนข้างสูง
  แต่ได้มีการกระจายไปยังอุตสาหกรรมต่าง ๆ
  เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายและการกระจายความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้
  ซึ่งมีอุตสาหกรรมกว่า 50 อุตสาหกรรมในกลุ่มนี้ อาทิ โรงสีข้าว เครื่องใช้ไฟฟ้า และยานยนต์
  เป็นต้น สำหรับเงินให้สินเชื่อแก่กลุ่มลูกหนี้สูงสุด 20 อันดับแรก (ไม่รวมบบส.เพทาย บบส.พลอย
  และบจก.แฟคเตอริ่งกสิกรไทย ซึ่งถือหุ้นโดยธนาคาร) มีจำนวนรวม 45,079 ล้านบาท
  หรือคิดเป็นร้อยละ 7.80 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น

ณ สิ้นปี 2547 สินเชื่อรวมของกลุ่มบรรษัทธุรกิจมียอดทั้งสิ้น 202,747 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 42,743
ล้านบาท หรือ ร้อยละ 26.71 จากสิ้นปี 2546 โดยการขยายตัวของสินเชื่อในปี 2547 ที่ผ่านมา
เน้นไปในกลุ่มบรรษัทธนกิจ (ลูกค้าขนาดกลาง) ซึ่งมีการขยายตัวร้อยละ 32.08 จากสิ้นปี 2546
เนื่องจากมีการปล่อยสินเชื่อเพื่อการค้าระหว่างประเทศที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกรรมการส่งออกและนำเข้าที่เพิ่มสูงขึ้นมากเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงก่อนหน้า
รองลงมาเป็นกลุ่มพาณิชยบรรษัทธนกิจ (ลูกค้าขนาดย่อม) ที่มีการขยายตัวร้อยละ 25.39 จากสิ้นปี
2546 ส่วนสินเชื่อของกลุ่มสหบรรษัทธนกิจ (ลูกค้าขนาดใหญ่) ขยายตัวร้อยละ 21.47
เนื่องจากลูกค้ารายใหญ่หลายรายระดมทุนด้วยตราสารทุนและ ตราสารหนี้
แทนการขอสินเชื่อจากสถาบันการเงิน สำหรับสินเชื่อรวมกลุ่มพาณิชย์และบุคคลธุรกิจ มีจำนวนทั้งสิ้น
276,894 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 52,709 ล้านบาท หรือร้อยละ 23.51 จากสิ้นปี 2546
โดยประเภทสินเชื่อที่มีขนาดการเติบโตสูงสุด ได้แก่ สินเชื่อพาณิชยธนกิจ
ซึ่งเป็นการเพิ่มขึ้นในสินเชื่อตั๋วสัญญาใช้เงินและสินเชื่อเงินให้กู้ยืมระยะยาวและรองลงมาเป็นสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย

 ความเสี่ยงจากการด้อยคุณภาพของสินเชื่อ และหลักประกัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL) จำนวน 56,870 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 9.81 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น (รวมสถาบันการเงิน)
ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในหมวดการอุตสาหกรรม และหมวดการค้าส่งและค้าปลีก โดยในปี 2547
ธนาคารได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้กับลูกหนี้ โดยมียอดหนี้คงค้างก่อนตัดสูญจำนวน 40,873
ล้านบาท โดยการปรับโครงสร้างหนี้ส่วนใหญ่ใช้วิธีการขยายระยะเวลาการผ่อนชำระ
และวิธีผ่อนผันให้ชำระเงินต้นก่อนดอกเบี้ย

ในส่วนของการประเมินราคาหลักประกันนั้น
ธนาคารได้ดำเนินการประเมินราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงสินเชื่อด้อยคุณภาพที่มียอดคงค้างมากกว่า 50 ล้านบาท
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินโดยผู้ประเมินอิสระทุกปี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารมีสัดส่วนมูลค่าหลักประกันที่ใช้หักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญต่อเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
คิดเป็นร้อยละ 65.30

ทั้งนี้ เพื่อที่จะรองรับการขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้
การด้อยคุณภาพของเงินให้สินเชื่อที่ปรับโครงสร้างหนี้และไม่สามารถปฏิบัติได้ตามเงื่อนไข
และการด้อยมูลค่าของหลักประกันรวมถึงความเสียหายจากการร่วมรับผลขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้ของลูกหนี้ที่ธนาคารโอนให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 31,680 ล้านบาท หรือร้อยละ
5.46 ของเงินให้สินเชื่อรวม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยคิดเป็นร้อยละ
145.22 ของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับภาวะปกติ
เพื่อรองรับความเสียหายที่ไม่อาจคาดการณ์ได้
นอกเหนือไปจากค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญที่ตั้งอยู่ในปัจจุบัน โดยจะตั้งในระดับประมาณ 0.5%
ของเงินให้สินเชื่อรวม ทั้งที่เป็นเงินให้สินเชื่อปกติและเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ

 ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของทรัพย์สินรอการขาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีทรัพย์สินรอการขายซึ่งมีมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
16,071 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 1.95 ของสินทรัพย์รวม
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นที่ดินและอาคารพาณิชย์ คิดเป็นร้อยละ 40.5 และ 39.2
ของทรัพย์สินรอการขายตามลำดับ โดยในปี 2547 ธนาคารได้รับโอนทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 4,285 ล้านบาท และขายทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 2,415 ล้านบาท และรับรู้ผลขาดทุนจากการขายจำนวน 43 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 1.78 ของมูลค่าตามราคาต้นทุน ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารมีค่าเผื่อการด้อยค่าสำหรับทรัพย์สินรอการขายจำนวน 3,336 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
20.76 ของมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
ซึ่งเพียงพอที่จะรองรับค่าใช้จ่ายในการถือครองค่าใช้จ่ายในการขายและขาดทุนจากการขายทรัพย์สินรอการขายส่วนที่เหลือ

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบริษัท บริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด และบริษัท บริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด

ในปี 2542 ธนาคารได้จัดตั้งบริษัท บริหารสินทรัพย์ ธนบุรี จำกัด (ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท
บริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด) และบริษัท บริหารสินทรัพย์ จันทบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัท บริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด)
เป็นการเฉพาะกิจเพื่อรับโอนสินทรัพย์ด้อยคุณภาพจากธนาคารและบริษัทเงินทุนภัทรธนกิจตามลำดับ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2547
บบส.เพทายได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพที่ได้รับโอนแล้วจำนวน
44,555 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 68.81 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 53.69 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ในขณะที่
บบส.พลอยได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพแล้วจำนวน 30,659
ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 74.43 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 75.63 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ทั้งนี้
การที่จะได้รับชำระหนี้ในอัตราที่คาดการณ์
ขึ้นอยู่กับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว

อนึ่ง ในปี 2547 ซึ่งครบกำหนด 5 ปี ในการจัดตั้ง บบส.พลอย ในกรณีที่มีกำไร
ธนาคารจะต้องแบ่งกำไรใน
บบส.พลอยให้กับกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินในสัดส่วน 2 ใน 3
เพื่อเป็นการตอบแทนที่กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินให้เงินช่วยเหลือ
บง.ภัทรธนกิจ จำนวน 4,396 ล้านบาท เพื่อชำระคืนแก่ผู้ฝากเงินและเจ้าหนี้ ทั้งนี้
ในการคำนวณผลกำไรจะใช้วิธีตีราคาสินทรัพย์คงเหลือและให้ถือเสมือนว่ามีการขายทรัพย์สินดังกล่าว

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย

นับตั้งแต่ปี 2544 ถึง 2547 ธนาคารได้โอนลูกหนี้ที่มีสถานะเป็นลูกหนี้ด้อยคุณภาพจำนวน 274 ราย
ซึ่งมีลักษณะตามข้อกำหนดและเงื่อนไขที่ระบุในพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ.
2544 และสัญญาโอนสินทรัพย์ ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (“บสท.”) ตามที่ได้รับแจ้งจาก บสท.
รวมมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอนจำนวน 14,561 ล้านบาท
โดยมีราคาโอนซึ่งอ้างอิงตามมูลค่าหลักประกันที่ประเมินตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมประมาณ 10,168 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 69.83
ของมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอน

ภายหลังการโอนหนี้ให้ บสท. ธนาคารยังคงมีความเสี่ยงที่จะต้องร่วมรับผลขาดทุนในกรณีที่ บสท.
มีผลขาดทุน ทั้งนี้ ตามเงื่อนไขของพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. 2544
และสัญญาโอนสินทรัพย์ กำหนดให้
บสท.และธนาคารแบ่งปันผลกำไรหรือร่วมรับผลขาดทุนเมื่อครบสิ้นปีที่ 5 และสิ้นปีที่ 10 นับแต่วันที่ 1
กรกฎาคม 2544 ในกรณีที่ขาดทุน ธนาคารจะรับผลขาดทุนสูงสุดไม่เกินร้อยละ 30 ของราคาโอน
หรือประมาณ 3,041 ล้านบาท
ซึ่งธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญส่วนเกินจากเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยเพียงพอที่รองรับผลขาดทุนสูงสุด

 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงของธนาคารที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และราคาของตราสารทุน ซึ่งจะมีผลทำให้เกิดความผันผวนต่อรายได้ของธนาคาร
หรือมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร ทั้งในปัจจุบันและอนาคต
โดยวัตถุประสงค์หลักของธนาคารในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด คือ
เพื่อจัดการความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาดอย่างเหมาะสม
ตามมาตรฐานสากลเช่นธนาคารชั้นนำทั่วไป
โดยสร้างผลตอบแทนสูงสุดภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้
และสอดคล้องกับข้อกำหนดต่าง ๆ ของธุรกิจธนาคาร

 ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด แบ่งออกได้เป็นสองส่วนหลัก คือ การบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน และธุรกรรมการซื้อขาย โดยมีรายละเอียดในแต่ละส่วน ดังต่อไปนี้

1.  ความเสี่ยงจากการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ของธนาคาร อยู่ภายใต้การดูแลของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ธนาคารได้รับผลตอบแทนสูงสุด
ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

ธนาคารได้ประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
โดยวิเคราะห์ระยะเวลาการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งความแตกต่างของระยะเวลาดังกล่าวของสินทรัพย์และหนี้สิน
จะแสดงถึงระดับความเสี่ยงว่ามากหรือน้อยเพียงใด นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ประเมินผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ ได้แก่
อัตราดอกเบี้ยเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืม และอัตราดอกเบี้ยในตลาดเงินตลาดทุน
ที่จะมีต่อผลการดำเนินงานของธนาคารใน 12 เดือนข้างหน้า
ต่อฐานะของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร (Sensitivity Analysis)
และได้บริหารผลกระทบดังกล่าว
โดยจัดการโครงสร้างและสัดส่วนของสินทรัพย์และหนี้สินที่อิงกับอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ
ให้มีความเหมาะสม

นอกเหนือจากนั้นแล้ว ธนาคารได้ใช้เครื่องมือในการวัดความเสี่ยงในรูปแบบของ Value-at-Risk
(VaR)
ซึ่งเป็นเครื่องมือทางสถิติที่ทำให้สามารถประเมินความเสี่ยงในรูปแบบของค่าความน่าจะเป็นโดยใช้รูปแบบและความสัมพันธ์ทางสถิติในอดีตของตัวแปรต่าง
ๆ ที่เกี่ยวข้อง ทำให้ธนาคารสามารถประเมินความเสียหายสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้นได้
ภายใต้ระดับความเชื่อมั่นที่กำหนด

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

กลุ่มบริหารเงินของธนาคาร ได้มีการทำธุรกรรมในการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศประจำวัน
ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
และอาจจะส่งผลกระทบต่อกำไรขาดทุน หรือมูลค่าทางการเงินของธนาคารได้
ธนาคารจึงได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวให้อยู่ในระดับที่ต่ำ โดยได้กำหนดกรอบฐานะเงินตรา
ต่างประเทศให้สอดคล้องกับธุรกิจและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยและอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของหน่วยงานที่เป็นอิสระคือ
ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน ตามลำดับ

นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนด้วย

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน

ธนาคารไม่มีนโยบายที่จะขยายการลงทุนในหุ้นทุน
แต่มีการบริหารเพื่อที่จะลดขนาดฐานะตราสารทุนที่ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับธุรกิจหลักของธนาคารลง
โดยธนาคารจะวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อธนาคาร

2.  ความเสี่ยงจากธุรกรรมการซื้อขาย

ธุรกรรมการซื้อขายของธนาคาร ครอบคลุมถึงการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศ
การซื้อ/ขายตราสารหนี้ และการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์
โดยฝ่ายบริหารเงินทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารฐานะความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และราคาหลักทรัพย์ ที่เกิดจากธุรกรรมดังกล่าว
ภายใต้การกำกับและควบคุมอย่างใกล้ชิดโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
เพื่อให้ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ในวงเงินที่กำหนดไว้ ซึ่งรวมถึงการควบคุมดูแลด้วย Value-at-Risk
Limits และการวัดผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงของราคาจากปัจจัยต่าง ๆ ด้วย

สำหรับปี 2547 ที่ผ่านมา
ธนาคารได้พัฒนาระบบให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงสำหรับบัญชีเพื่อการค้า
ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยจะเริ่มนำมาใช้ในปี 2548 ขณะเดียวกัน ในด้านธุรกรรม
การซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ ธนาคารมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานที่จำเป็น
เพื่อทำให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับตราสารอนุพันธ์และผลิตภัณฑ์ทางการเงินใหม่ได้อย่างเหมาะสม

 การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง 

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องคือ ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันต่าง ๆ
เมื่อครบกำหนดได้ เนื่องจากธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสด
หรือไม่สามารถจัดหาเงินได้เพียงพอตามความต้องการภายในระยะเวลาที่กำหนดและมีต้นทุนที่เหมาะสม
ซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคารได้

ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร
กลุ่มบริหารเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารจัดการให้มีไว้ซึ่งสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงทั้งในสกุลเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ
รวมทั้งพิจารณาจัดหาแหล่งเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เพียงพอ
เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการเงินสดของสำนักงานใหญ่และสาขาต่าง ๆ
ของธนาคารได้ทันเมื่อต้องการ ทั้งนี้ การกำหนดนโยบายและแนวทางในการบริหารสภาพคล่องนี้
อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งจะต้องอยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

สำหรับแนวทางในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ธนาคารได้พิจารณาถึงการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องที่เหมาะสมสำหรับรองรับความต้องการกระแสเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคาร
และตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารและบริษัทย่อยมีสินทรัพย์สภาพคล่องประกอบด้วย เงินสด
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน หลักทรัพย์ซื้อโดยมีสัญญาขายคืน
และเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ รวมเป็นจำนวนทั้งสิ้น 218,961 ล้านบาท ลดลงจาก ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2546 เท่ากับ 71,624 ล้านบาท ทั้งนี้
เกิดจากการที่ธนาคารดำเนินการไถ่ถอนหุ้นบุริมสิทธิควบหุ้นกู้ด้อยสิทธิครั้งที่ 1 และหุ้นกู้ด้อยสิทธิครั้งที่
2 ก่อนครบกำหนด เมื่อวันที่ 12 มกราคม 2547 จำนวน 19,967 ล้านบาท และ 20,000
ล้านบาท ตามลำดับ

  นอกจากการพิจารณาระดับสินทรัพย์สภาพคล่องที่เหมาะสมแล้ว
  ธนาคารยังได้ทำการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคล่องต่าง ๆ
  เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจและบริหารจัดการอีกด้วย อัตราส่วนสภาพคล่องที่สำคัญ ได้แก่
  อัตราส่วนของเงินให้สินเชื่อต่อเงินฝาก ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 อยู่ที่ระดับร้อยละ
  83.99 เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ซึ่งอยู่ที่อัตราร้อยละ 79.99

การจัดการโครงสร้างหนี้สินที่เหมาะสมก็เป็นแนวทางที่สำคัญอีกแนวทางหนึ่งสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยธนาคารได้ดำเนินการจัดการแหล่งเงินทุนให้มีความหลากหลายเพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยง
รวมทั้งมีโครงสร้างเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เหมาะสม นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ประเมินความต้องการสภาพคล่องในอนาคต
โดยประมาณกระแสเงินสดรับและกระแสเงินสดจ่ายที่จะเกิดขึ้นภายใต้สถานการณ์ต่าง ๆ
ทั้งภาวะปกติและภาวะวิกฤติสภาพคล่อง โดยคำนึงถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านสินทรัพย์ หนี้สิน
และภาระผูกพันต่าง ๆ รวมทั้งได้มีการจัดทำแผนฉุกเฉินไว้รองรับกรณีที่เกิดปัญหาสภาพคล่องอีกด้วย

โดยในปี 2547 ธนาคารได้ปรับโครงสร้างแหล่งเงินทุนของธนาคารให้มีความหลากหลายขึ้น
โดยการออกหุ้นกู้ระยะสั้น โครงการที่ 1 อายุ 270 วัน จำนวน 3,843 ล้านบาท
เป็นอีกทางเลือกหนึ่งสำหรับประชาชน และ/หรือ ผู้ฝากเงินของธนาคาร นอกจากนี้
ธนาคารยังอยู่ระหว่างการดำเนินการปรับปรุงเครื่องมือในการวัดและติดตามความเสี่ยงด้านสภาพคล่องให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
และสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดด้วย

-   การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง
ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นเนื่องจากความผิดพลาดหรือความไม่เพียงพอของกระบวนการทำงาน พนักงาน
ระบบงาน หรือระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
รวมทั้งการทุจริตของพนักงานและเหตุการณ์หรือปัจจัยภายนอก
ความเสียหายดังกล่าวรวมถึงความเสียหายที่เป็นตัวเงินและความเสียหายที่ไม่เป็นตัวเงิน เช่น
ความเสียหายต่อชื่อเสียงหรือความมั่นคงของธนาคาร ทั้งนี้
กระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร ประกอบด้วย การระบุ ประเมิน
ควบคุมและบรรเทา ติดตามและรายงานความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
โดยมีความต่อเนื่องของการบริหารตลอดเวลา
เพื่อให้ธนาคารทราบถึงระดับของความเสี่ยงในหน่วยงานต่าง ๆ
และสามารถควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ธนาคารสามารถยอมรับได้

ในปี 2547
ธนาคารดำเนินการพัฒนากระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งประกอบด้วยกระบวนการหลัก ๆ คือ

1. กระบวนการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในหน่วยงาน
โดยธนาคารได้จัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเองในหน่วยงานต่าง ๆ
ซึ่งเป็นกระบวนการที่ให้กลุ่มผู้ปฏิบัติงานในหน่วยงานร่วมกันพิจารณาถึงความมีประสิทธิผลของการดำเนินงาน
การปฏิบัติตามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ
และวิเคราะห์ความเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ในด้านต่าง ๆ
และร่วมเสนอแนะเพื่อปรับปรุงกระบวนการหรือการควบคุมที่มีอยู่ให้มีประสิทธิภาพและมีประสิทธิผล

2. กระบวนการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของผลิตภัณฑ์และกระบวนการ
โดยธนาคารได้จัดให้มีการวิเคราะห์ ระบุ
ประเมินความเสี่ยงและการควบคุมในผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงินต่าง ๆ ของธนาคาร
รวมถึงในกรณีที่มีการออกผลิตภัณฑ์ใหม่ การพัฒนาผลิตภัณฑ์
การเปลี่ยนแปลงและการพัฒนากระบวนการทำงานต่าง ๆ ในธนาคาร
จะต้องมีการวิเคราะห์และประเมินความเสี่ยงอย่างรอบคอบ
เพื่อให้มีการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม

3. กระบวนการในการเก็บข้อมูลเหตุการณ์ความเสียหาย
โดยธนาคารได้จัดให้มีกระบวนการจัดเก็บข้อมูลเหตุการณ์ความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติการอย่างเป็นระบบ
และนำข้อมูลที่ได้ไปใช้ในการจัดการ
เพื่อควบคุมความเสี่ยงของธนาคารให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ต่อไป

ทั้งนี้
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การรับผิดชอบในการควบคุมดูแลความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร
และจัดตั้งทีมงานโครงการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการขึ้นเพื่อรับผิดชอบในการปรับปรุงกระบวนการบริหารความเสี่ยง
และพัฒนาเครื่องมือที่ทันสมัยมากขึ้น
รวมทั้งสื่อสารให้พนักงานทุกคนที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในธนาคารอย่างต่อเนื่อง
อีกทั้งยังดูแลและสนับสนุนให้แต่ละหน่วยงานดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างเหมาะสม
ทั้งนี้ ฝ่ายตรวจสอบของธนาคารเป็นผู้ตรวจสอบการปฏิบัติงานเพื่อความถูกต้อง โปร่งใส
และเพื่อควบคุมความเสี่ยงในระดับที่ธนาคารสามารถยอมรับได้
ซึ่งสอดคล้องกับการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร

 ความเสี่ยงจากการเข้าครอบครองหลักประกัน

เงินให้สินเชื่อส่วนใหญ่ของธนาคารมีหลักประกัน
แต่กฎหมายล้มละลายและขั้นตอนในการบังคับหลักประกันของไทยยังพัฒนาได้ไม่เทียบเท่าในสหรัฐอเมริกาและในอีกบางประเทศ
ถึงแม้ว่ารัฐบาลได้เริ่มดำเนินการแก้ไขกฎหมายล้มละลายและกฎหมายว่าด้วยการบังคับคดี
ในบางส่วนแล้วเพื่อให้กระบวนการในการบังคับคดีกระทำได้รวดเร็วขึ้น
แต่การเข้าครอบครองหลักประกันหรือการบังคับจำนอง ยังคงเป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลา
ซึ่งธนาคารได้วางแนวทางการติดตามขั้นตอนการทำงานด้านการบังคับคดีอย่างใกล้ชิด

 ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจาก การค้ำประกันจากการกู้ยืม การค้ำประกันอื่น
ๆ เล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
โดยการทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับภาระผูกพันและการอาวัลตั๋วเงินดังกล่าว
ธนาคารได้พิจารณาเช่นเดียวกับการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งรวมถึงการเรียกร้องหลักประกันจากลูกค้าที่มาขอใช้บริการกับทางธนาคาร
สำหรับในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติของธนาคารในการพิจารณา โดย ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมีภาระผูกพันดังกล่าว 50,311 ล้านบาท เมื่อเทียบกับ 45,541
ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546

 ความเสี่ยงจากตราสารอนุพันธ์

ธนาคารประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
อัตราดอกเบี้ย และราคาหลักทรัพย์ของธนาคาร
ตลอดจนการให้บริการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ประเภทต่างๆ กับลูกค้าและคู่ค้าของธนาคาร
เพื่อสร้างรายได้จากค่าธรรมเนียม นอกจากนี้ เพื่อเป็นการสร้างรายได้ให้กับธนาคาร
ธนาคารได้มีนโยบายสำหรับการทำธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์เพื่อการค้า กล่าวคือ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2547 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน
77,668 ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 196,807 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ วันที่ 31 ธันวาคม
2546 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 53,309
ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 191,447 ล้านบาท นอกจากนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 54,607 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 50,675 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ ณ วันที่ 30 ธันวาคม 2546
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 23,743 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 25,526 ล้านบาท

 ความเสี่ยงจากความเพียงพอของเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงที่รวมสินทรัพย์เสี่ยงของบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย
จำกัด และบริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด เท่ากับร้อยละ 13.13
ซึ่งสูงกว่าอัตราขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ 8.50 อย่างไรก็ตาม
จำนวนเงินกองทุนอาจถูกกระทบจากผลการดำเนินงานของธนาคาร
ซึ่งธนาคารจะได้ติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารอย่างใกล้ชิด

 การวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-adjusted Return on Capital: RAROC) และผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น (Economic Profit)

ในช่วงปี 2547 ธนาคารได้เริ่มนำแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการ (Value-based
Management: VBM) มาใช้
ซึ่งแนวทางดังกล่าวใช้หลักการการวัดอัตราผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว
(Risk-adjusted Return on Capital: RAROC) และการวัดผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์
(Economic Profit) ซึ่งเป็นผลกำไรสุทธิหลังปรับค่าความเสี่ยงและค่าต้นทุนของเงินกองทุน
มาเป็นเครื่องมือเพื่อช่วยในการกำหนดกลยุ0ทธ์ในการทำธุรกิจ การวางแผนธุรกิจ การตั้งเป้าหมาย
รวมทั้งการตั้งราคา
เพื่อให้ได้มาซึ่งผลตอบแทนที่เหมาะสมกับความเสี่ยงและความคาดหวังของผู้ถือหุ้น
และเพื่อช่วยให้การบริหารความเพียงพอของเงินกองทุนและการจัดสรรเงินกองทุนให้กับหน่วยธุรกิจต่าง
ๆ ของธนาคารเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้ ธนาคารได้เริ่มนำแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการ มาใช้ในสายงานบรรษัทธุรกิจ
และสายงานพาณิชย์และบุคคลธุรกิจ ทั้งในระดับลูกค้า กลุ่มลูกค้า และผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
ซึ่งรวมถึงการจัดอบรมและการสื่อความในการจัดทำแผนธุรกิจและการวัดผลงานในรูปของอัตราผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้วและผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์ด้วย
โดยธนาคารคาดหวังที่จะนำแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการดังกล่าว มาใช้อย่างเต็มรูปแบบในทุก ๆ
สายงานของธนาคารในอนาคต นอกจากนี้ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายดังกล่าวข้างต้น
ธนาคารได้เตรียมความพร้อมอย่างต่อเนื่องในการพัฒนาเครื่องมือซึ่งสามารถประเมินค่าความเสี่ยงประเภทต่าง
ๆ โดยให้อยู่ในรูปของเงินกองทุน และได้พัฒนาแผนงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ทั้งนี้
เพื่อรองรับกับแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการอย่างเต็มรูปแบบต่อไป