1.  ปัจจัยความเสี่ยงและการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารตระหนักดีว่าการบริหารความเสี่ยงเป็นพื้นฐานที่สำคัญในการประกอบธุรกิจของธนาคาร
โดยได้มีการกำหนดแนวทางในการบริหารความเสี่ยงแต่ละด้าน
เพื่อให้แน่ใจได้ว่าธนาคารมีกลไกกำกับดูแลการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพ
สำหรับช่วงเวลาที่ผ่านมา
ธนาคารได้วิเคราะห์ถึงปัจจัยแห่งความเสี่ยงสำคัญที่อาจมีผลกระทบต่อการประกอบธุรกิจการเงิน
และนำมาปรับปรุงโครงสร้างองค์กร ตลอดจนกระบวนการบริหารความเสี่ยงด้านต่างๆ
อย่างต่อเนื่อง
เพื่อเสริมสร้างให้ระบบการบริหารความเสี่ยงของธนาคารมีประสิทธิภาพได้มาตรฐานเทียบเคียงระดับสากล
และรองรับการบริหารความเสี่ยงตามแนวทางของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งสอดคล้องตามหลักเกณฑ์ Basel II นอกจากนี้
ธนาคารยังได้มีการศึกษาและเตรียมการเพื่อรองรับสำหรับอนาคตในการบังคับใช้หลักเกณฑ์ Basel
III ซึ่ง Basel Committee on Banking Supervision (BCBS)
ได้มีการปรับปรุงหลักเกณฑ์ใหม่ ครอบคลุมถึงเรื่องการดำรงเงินกองทุน
การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
และการเพิ่มมาตรการกำกับดูแลสถาบันการเงินที่มีความสำคัญต่อระบบการเงินโลก

คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง คณะกรรมการบริหาร และผู้บริหารระดับสูง
มีบทบาทสำคัญในการกำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยง ทบทวนความเหมาะสมของนโยบาย
และระบบการบริหารความเสี่ยง กำหนดกลยุทธ์ในการบริหารความเสี่ยง
ตลอดจนดูแลและติดตามความเสี่ยงของธนาคารให้อยู่ในระดับที่เหมาะสมเพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายการบริหารความเสี่ยงของธนาคารที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร

กระบวนการบริหารความเสี่ยงของธนาคารประกอบด้วย
การระบุความเสี่ยงสำคัญซึ่งจะส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
การประเมินความเสี่ยงแต่ละประเภท
การติดตามและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ภายในระดับที่เหมาะสม
และการรายงานความเสี่ยงประเภทต่างๆ
ให้ผู้เกี่ยวข้องรับทราบเพื่อให้สามารถบริหารและ/หรือจัดการความเสี่ยงได้ทันต่อเหตุการณ์

หลักการสำคัญของการบริหารความเสี่ยงตั้งอยู่บนพื้นฐานที่ให้หน่วยงานธุรกิจ
ซึ่งดำเนินธุรกิจที่ก่อให้เกิดความเสี่ยง มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบต่อการบริหารความเสี่ยงต่างๆ
อย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ได้อนุมัติ
ตลอดจนสอดคล้องกับนโยบายความเสี่ยงโดยรวมของธนาคารที่ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
โดยหน่วยงานบริหารความเสี่ยงทำหน้าที่ติดตามและควบคุมความเสี่ยงอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ

ความเสี่ยงสำคัญที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของธนาคาร ได้แก่ ความเสี่ยงด้านเครดิต
ความเสี่ยงด้านตลาด ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน
และความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ทั้งนี้ธนาคารมีแนวทางในการบริหารจัดการความเสี่ยงแต่ละด้าน ดังนี้

-   การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ความเสี่ยงด้านเครดิต หมายถึง
ความเสี่ยงที่ลูกหนี้หรือคู่สัญญาของธนาคารไม่สามารถปฏิบัติได้ตามสัญญาที่เกี่ยวข้องกับการให้สินเชื่อ
การลงทุน และการก่อภาระผูกพัน เช่น
ลูกหนี้ไม่สามารถชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยตามที่ตกลงไว้กับธนาคารได้ เป็นต้น

ปัจจัยความเสี่ยงด้านเครดิต ได้แก่ ประเด็นความเสี่ยงต่างๆ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการชำระคืนอย่างครบถ้วนของลูกหนี้
รวมถึงปัจจัยอื่นอันอาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการแก้ปัญหาหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ของธนาคาร

เศรษฐกิจโลกในระยะต่อไป
มีแนวโน้มผันผวนตามปัจจัยเสี่ยงทางเศรษฐกิจของกลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้ว
ซึ่งสะสมปัญหามาตั้งแต่เกิดวิกฤตทางการเงินปี 2550 แม้ว่ากลุ่มประเทศที่พัฒนาแล้ว
จะได้มีความพยายามแก้ไขด้วยมาตรการต่างๆ อย่างต่อเนื่อง
แต่ก็ยังไม่มีสัญญาณของการฟื้นตัวทางเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน
ซึ่งก็เนื่องมาจากปัญหาพื้นฐานทางเศรษฐกิจที่ยังไม่ได้รับการแก้ไข เช่น
ปัญหาความตกต่ำของภาคอสังหาริมทรัพย์ ปัญหาหนี้สาธารณะของภาครัฐ
ปัญหาหนี้สินของภาคครัวเรือน และภาวะการว่างงาน เป็นต้น

ส่วนเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนาและประเทศเศรษฐกิจเกิดใหม่
ยังคงมีอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจในระดับที่ดี และกำลังเข้าสู่วัฏจักรการลงทุนรอบใหม่
ส่งผลให้เกิดการเคลื่อนย้ายเงินทุนเข้ามายังประเทศเหล่านี้
ก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านเครดิตที่มีปัจจัยมาจากภาวะการผลิตล้นตลาด (Oversupply)
และการเก็งกำไรในสินทรัพย์ในหลายประเทศ

สำหรับเศรษฐกิจไทยในระยะต่อไปมีแนวโน้มผันผวนตามภาวะเศรษฐกิจโลก
โดยเฉพาะภาคเศรษฐกิจที่สำคัญคือ
ภาคการส่งออกอาจได้รับผลกระทบจากวิกฤตเศรษฐกิจของประเทศพัฒนาแล้ว
ทั้งผ่านจากยอดการส่งออกที่อาจลดลง และจากความผันผวนของตลาด
ประกอบกับการที่เศรษฐกิจไทยยังอยู่ในช่วงฟื้นตัวจากอุทกภัยที่เกิดขึ้นในช่วงปีที่ผ่านมา
ลูกหนี้หรือคู่สัญญาของธนาคารอาจมีความเสี่ยงด้านเครดิตสูงขึ้น
ซึ่งธนาคารจึงต้องติดตามอย่างใกล้ชิดต่อไป

การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
ธนาคารได้กำหนดกระบวนการอำนวยสินเชื่อโดยครอบคลุมถึงการกำหนดนโยบายสินเชื่อ
การจัดระดับความเสี่ยงด้านสินเชื่อของลูกค้า
ตลอดจนกำหนดเงื่อนไขและอำนาจในการอนุมัติสินเชื่อตามระดับต่างๆ
ขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจและ/หรือขนาดของวงเงิน เป็นต้น ในการพิจารณาสินเชื่อธุรกิจโดยทั่วไป
ธนาคารจะพิจารณาวัตถุประสงค์ในการขอกู้
ประเมินความสามารถในการชำระคืนเงินกู้จากกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
ความเป็นไปได้ทางธุรกิจ ความสามารถของผู้บริหาร ตลอดจนหลักทรัพย์ค้ำประกัน
และจัดให้มีการทบทวนสินเชื่อ รวมถึงระดับความเสี่ยงของสินเชื่อเป็นประจำ
โดยธนาคารได้จัดตั้งสายงานเพื่อติดตามดูแล และบริหารความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง ได้แก่

-   สายบริหารความเสี่ยง
    ทำหน้าที่วิเคราะห์และรายงานสถานะความเสี่ยงของธนาคารในด้านต่างๆ
    ตลอดจนให้ข้อเสนอแนะเพื่อใช้ประกอบการพิจารณาปรับปรุงนโยบายด้านความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
    และเพื่อรองรับกฎเกณฑ์ใหม่ ๆ รวมทั้งมาตรฐานสากล
    ตลอดจนดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านต่างๆ
    ให้เป็นไปตามนโยบายของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

-   สายบริหารสินเชื่อ ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
    โดยกำกับดูแลและติดตามการอำนวยสินเชื่อ ให้เป็นไปตามนโยบายสินเชื่อของธนาคาร
    สายงานนี้ประกอบด้วย หน่วยงานต่างๆ คือ หน่วยงานนโยบายสินเชื่อ
    หน่วยงานกลั่นกรองสินเชื่อ หน่วยงานบริหาร Portfolio หน่วยงานสอบทานสินทรัพย์เสี่ยง
    หน่วยงานบริหารสินเชื่อพิเศษ หน่วยงานประนอมหนี้และกฎหมาย และหน่วยงานทรัพย์สิน
    ซึ่งแต่ละหน่วยงานมีหน้าที่และความรับผิดชอบ สรุปได้ดังต่อไปนี้

-   หน่วยงานนโยบายสินเชื่อ มีหน้าที่ดูแลโครงสร้างนโยบายสินเชื่อ ประสานงานในการปรับปรุง
    เปลี่ยนแปลง และเผยแพร่นโยบาย มาตรฐาน และกระบวนการสินเชื่อ
    ติดตามดูแลกรณีไม่เข้าเกณฑ์ของนโยบายสินเชื่อ และรวบรวมความคิดเห็นต่างๆ
    เพื่อนำมาพิจารณาปรับปรุงนโยบายสินเชื่อ

-   หน่วยงานกลั่นกรองสินเชื่อ มีหน้าที่กลั่นกรองสินเชื่อที่นำเสนอโดยสายธุรกิจต่างๆ
    ดูแลให้การอำนวยสินเชื่อเป็นไปตามนโยบายและมาตรฐานการพิจารณาสินเชื่อ
    มีโครงสร้างสินเชื่อที่เหมาะสม ทบทวนผลการจัดระดับความเสี่ยงสินเชื่อของลูกค้า
    รวมทั้งสนับสนุนให้เกิดวัฒนธรรมสินเชื่อที่ดี และกระบวนการอำนวยสินเชื่อมีระบบและเชื่อถือได้

-   หน่วยงานบริหาร Portfolio มีหน้าที่วิเคราะห์และเสนอแนะการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของ
    Portfolio การกำหนดสัดส่วนที่เหมาะสมของ Portfolio และการตั้งสำรองหนี้สูญในระดับ
    Portfolio พัฒนาและดูแลเครื่องมือและวิธีการที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
    สร้างฐานข้อมูลด้านสินเชื่อ ตลอดจนควบคุมดูแลมาตรฐานการจัดการที่เกี่ยวข้อง

-   หน่วยงานสอบทานสินทรัพย์เสี่ยง มีหน้าที่สอบทานกระบวนการบริหารสินเชื่อและคุณภาพสินเชื่อ
    ประเมินความเพียงพอของการตั้งสำรองหนี้สูญ และประเมินผลการปฏิบัติตามนโยบาย
    กฎระเบียบ และมาตรฐานการพิจารณาสินเชื่อ

-   หน่วยงานบริหารสินเชื่อพิเศษ มีหน้าที่ดูแลบริหารจัดการหนี้ด้อยคุณภาพ
    กำหนดกลยุทธ์พร้อมทั้งดำเนินการแก้ไขและการปรับปรุงโครงสร้างหนี้

-   หน่วยงานประนอมหนี้และกฎหมาย
    มีหน้าที่ดำเนินการให้มีการฟ้องร้องหรือประนีประนอมยอมความหรือยึดทรัพย์ขายทอดตลาด

-   หน่วยงานทรัพย์สิน
    ทำหน้าที่บริหารและขายทรัพย์สินรอการขายที่ได้รับมาจากกระบวนการประนอมหนี้
    และการฟ้องร้อง

นอกจากนี้
ธนาคารได้มีการจัดทำนโยบายการบริหารความเสี่ยงในการทำธุรกรรมระหว่างกันภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินธนาคารกรุงเทพ[1]
เพื่อให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์การกำกับแบบรวมกลุ่มที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ซึ่งนโยบายดังกล่าวครอบคลุมถึงการกำหนดหลักเกณฑ์และข้อจำกัดในการทำธุรกรรมระหว่างกันภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินธนาคารกรุงเทพ
รวมถึงการบริหารความเสี่ยงในการทำธุรกรรมระหว่างกันภายในกลุ่มธุรกิจทางการเงินธนาคารกรุงเทพ
โดยกำหนดให้กลุ่มธุรกิจทางการเงินธนาคารกรุงเทพมีการบริหาร ควบคุม
ติดตามปริมาณธุรกรรมให้อยู่ในเกณฑ์ที่ธนาคารกรุงเทพ (ในฐานะบริษัทแม่) กำหนด
และสอดคล้องกับเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทย และ/หรือหน่วยงานกำกับดูแลอื่นที่เกี่ยวข้องกำหนด
โดยบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินธนาคารกรุงเทพมีการจัดทำรายงานข้อมูลการทำธุรกรรมระหว่างกันต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงของกลุ่มธุรกิจทางการเงินและคณะกรรมการธนาคารอย่างสม่ำเสมอ
เพื่อสามารถติดตามแก้ไขปัญหาที่อาจเกิดขึ้นได้ก่อนที่จะเกิดความเสียหายร้ายแรงขึ้น

-   การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารอาจได้รับความเสียหายเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่าของสินทรัพย์ หนี้สิน
และภาระผูกพัน อันเกิดจากความเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย ราคาตราสารทุน อัตราแลกเปลี่ยน
และราคาสินค้าโภคภัณฑ์

ความเสี่ยงด้านตลาดที่สำคัญของธนาคาร ได้แก่ ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย
และความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

-   ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยส่งผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยจากสินทรัพย์
และรายจ่ายดอกเบี้ยจากหนี้สิน ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของผลการดำเนินงานของธนาคาร ดังนั้น
ธนาคารจึงมีความเสี่ยงจากการที่สินทรัพย์และหนี้สินมีรอบระยะเวลาการปรับอัตราดอกเบี้ยหรือการครบกำหนดสัญญาไม่ตรงกัน
หรือเมื่ออัตราดอกเบี้ยอ้างอิงของสินทรัพย์และหนี้สินมีการเปลี่ยนแปลงโดยไม่สอดคล้องกัน
ซึ่งทำให้รายได้ดอกเบี้ยสุทธิมีความผันผวน นอกจากนั้น
การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยยังส่งผลกระทบต่อมูลค่ายุติธรรมของฐานะบางประเภท เช่น
เงินลงทุนในตราสารหนี้ของธนาคารด้วย

ปัจจัยความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย ได้แก่ การดำเนินนโยบายการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทย
และธนาคารกลางของประเทศสำคัญทั่วโลก นอกจากนั้น
การแข่งขันเพื่อเพิ่มส่วนแบ่งการตลาดของธนาคารพาณิชย์ในด้านเงินฝาก
และในด้านสินเชื่อมีผลให้ส่วนต่างดอกเบี้ยแคบลงด้วย

-   ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเป็นผลจากการที่ธนาคารมีการทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเงินตราต่างประเทศ
ซึ่งอาจก่อให้เกิดฐานะเกินดุลหรือขาดดุลในเงินตราต่างประเทศสกุลใดสกุลหนึ่ง เช่น
การทำธุรกรรมปริวรรตเงินตรา การลงทุน การให้สินเชื่อ การกู้ยืม การก่อภาระผูกพัน
รวมถึงการใช้อนุพันธ์ทางการเงินที่เกี่ยวข้องกับเงินตราต่างประเทศ เป็นต้น
เมื่ออัตราแลกเปลี่ยนเปลี่ยนแปลง จึงอาจกระทบต่อผลกำไรหรือขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนได้

ปัจจัยความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน ได้แก่ ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนที่มีแนวโน้มสูงขึ้น
จากปัจจัยต่างๆ เช่น ความไม่สมดุลของการค้าโลก
อัตราและปริมาณการเคลื่อนย้ายของเงินทุนระหว่างประเทศ
สถานการณ์เศรษฐกิจโลกที่ยังมีความเปราะบางต่อการฟื้นตัวอยู่มาก
สภาวะความตึงตัวในตลาดการเงินต่างประเทศจากปัญหาหนี้สาธารณะในยุโรป
และสถานการณ์เศรษฐกิจและการเมืองในประเทศ เป็นต้น

การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด วัตถุประสงค์หลักในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดของธนาคาร
คือ
การจัดการความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยตลาดให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้และสอดคล้องกับนโยบายความเสี่ยงรวมของธนาคาร
ธนาคารมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงและมีการกำหนดมาตรวัดและเพดานความเสี่ยงด้านตลาดให้เหมาะสมกับลักษณะและความซับซ้อนของธุรกรรมทางการเงิน
คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน สายบริหารการเงิน
และหน่วยงานบริหารความเสี่ยงด้านตลาด เป็นผู้มีบทบาทหลักในการบริหาร ติดตาม
และควบคุมความเสี่ยงตามนโยบายที่กำหนด

-   คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน มีหน้าที่กำหนดแนวทางการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
    ตลอดจนติดตามและควบคุมความเสี่ยงด้านตลาดและความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคารให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
    มีความผันผวนน้อยที่สุด
    และสอดคล้องกับนโยบายที่คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการธนาคารกำหนด

-   สายบริหารการเงิน
    ทำหน้าที่ควบคุมดูแลธุรกรรมการซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศประจำวัน
    ตลอดจนเป็นผู้ดำเนินการบริหารสภาพคล่องของธนาคารตามนโยบาย

หน่วยงานความเสี่ยงด้านตลาด สายบริหารความเสี่ยง เป็นผู้บ่งชี้ ประเมิน ติดตา มรายงาน
และควบคุม ความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนด
โดยรายงานต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นประจำ
ตลอดจนนำเสนอการปรับปรุงนโยบาย มาตรวัด และเพดานความเสี่ยงให้เหมาะสมกับสภาวการณ์
แผนธุรกิจ และความซับซ้อนของธุรกรรมที่เปลี่ยนแปลงไป

ในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
ธนาคารอาจพิจารณาทำธุรกรรมเกี่ยวกับอนุพันธ์ทางการเงินด้านอัตราดอกเบี้ยและ/หรือสกุลเงิน
เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากฐานะอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ย
หรือเพื่อเป็นการให้บริการอนุพันธ์ทางการเงินในขอบเขตที่จำกัดแก่ลูกค้าธุรกิจและ/หรือสถาบันการเงินในประเทศและต่างประเทศที่มีความรู้
ความเข้าใจในเครื่องมือดังกล่าว
เครื่องมืออนุพันธ์ทางการเงินดังกล่าวข้างต้นครอบคลุมถึงสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Foreign Exchange Forward) สัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยต่างสกุลเงิน (Cross
Currency and Interest Rate Swap) สัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate
Swap) เป็นต้น

-   การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ธนาคารไม่สามารถชำระหนี้สินและภาระผูกพันตามสัญญา
วัตถุประสงค์ของการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคารคือ
การมีเงินทุนที่เหมาะสมและเพียงพอที่จะชำระภาระผูกพันทั้งในปัจจุบันและอนาคต ในขณะเดียวกัน
ยังสามารถนำเงินทุนไปบริหารเพื่อให้เกิดประโยชน์อย่างเหมาะสมในภาวะที่ตลาดเอื้ออำนวยด้วย

ปัจจัยความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ที่สำคัญของธนาคาร ได้แก่
โครงสร้างของแหล่งเงินทุนและการใช้ไปของเงินทุนของธนาคาร
การแข่งขันระหว่างธนาคารพาณิชย์เพื่อแย่งชิงส่วนแบ่งตลาดด้านเงินฝาก
และเพื่อที่จะใช้รองรับความต้องการสินเชื่อที่เพิ่มขึ้น นอกจากนั้น สถานการณ์การเมืองในประเทศ
และสภาวะความตึงตัวในตลาดการเงินในต่างประเทศ
อันเนื่องมาจากวิกฤตหนี้ยูโรโซนที่ยังไม่คลี่คลายอาจมีผลต่อต้นทุนและความสามารถในการจัดหาสภาพคล่องสกุลเงินตราต่างประเทศเพื่อรองรับการขยายธุรกิจของธนาคาร

การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ธนาคารบริหารความเสี่ยงสภาพคล่องตามนโยบายและหลักการ
ที่คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นผู้กำหนด
และสอดคล้องกับเกณฑ์การดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องและกฎเกณฑ์อื่นๆ ที่เกี่ยวข้องของทางการ
โดยมีสายบริหารการเงินเป็นหน่วยงานหลักทำหน้าที่บริหารสภาพคล่องตามนโยบายดังกล่าว
และหน่วยงานความเสี่ยงด้านตลาด สายบริหารความเสี่ยงเป็นผู้บ่งชี้ ประเมิน ติดตาม รายงาน
และควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้เพดานความเสี่ยงที่กำหนด
โดยรายงานต่อคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นประจำอย่างน้อยเดือนละครั้ง

ธนาคารจัดให้มีแหล่งเงินทุนที่หลากหลาย
โดยแหล่งเงินทุนหลักของธนาคารมาจากเงินรับฝากจากลูกค้า
ซึ่งมีการกระจายตัวในแต่ละประเภทเงินรับฝากและอายุครบกำหนด นอกจากนี้
ธนาคารบริหารสภาพคล่องผ่านตลาดเงินและตลาดทุนภายในประเทศซึ่งรวมถึงตลาดซื้อขายล่วงหน้าและตลาดซื้อคืน
(Swap and Repurchase Market)
และมีการบริหารสภาพคล่องผ่านตลาดเงินและตลาดทุนต่างประเทศ โดยอาจดำเนินการระดมเงินทุน
หรือลงทุนในสกุลเงินหลัก เช่น สกุลเงินดอลลาร์สหรัฐฯ และสกุลเงินยูโร เป็นต้น
ธนาคารมุ่งดำเนินการให้มีต้นทุนและมีความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่เหมาะสมตามสภาพตลาดและอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
โดยมีการบริหารฐานะสภาพคล่องอย่างใกล้ชิดทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
ซึ่งรวมถึงการพิจารณาความเหมาะสมในการกู้ยืมเงินระยะสั้นและระยะยาวจากต่างประเทศ
เพื่อใช้ในการอำนวยสินเชื่อสกุลเงินตราต่างประเทศแก่ลูกค้าของธนาคารทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ
ตลอดจนวางแผนการระดมเงินทุนระยะยาวตามความเหมาะสมของสภาพตลาด

นอกจากแหล่งเงินทุนที่หลากหลายแล้ว
ธนาคารจัดให้มีสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงและพร้อมจะเปลี่ยนเป็นเงินสดได้เมื่อต้องการ
เพื่อที่จะสามารถรองรับการจ่ายคืนหนี้สินและภาระผูกพันและดำเนินธุรกิจได้อย่างราบรื่นทั้งในภาวะปกติและในกรณีเกิดวิกฤต
โดยธนาคารดำรงอัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยและผู้กำกับดูแลในแต่ละประเทศที่ประกอบการ
และตามเกณฑ์ที่คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินกำหนด

ธนาคารประเมิน ติดตาม และควบคุมความเสี่ยงด้านสภาพคล่องโดยใช้มาตรวัดประเภทต่างๆ เช่น
อัตราส่วนเงินให้สินเชื่อต่อเงินฝาก อัตราส่วนสินทรัพย์สภาพคล่องต่อเงินฝาก
ฐานะสภาพคล่องสุทธิทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤต เป็นต้น
ธนาคารมีการทดสอบภาวะวิกฤตสภาพคล่อง (Liquidity Risk Stress Test)
โดยกำหนดสถานการณ์จำลองภาวะวิกฤตที่อาจเกิดขึ้น ทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอก
ซึ่งแบ่งออกได้เป็น 3 กรณี ได้แก่ (1) ภาวะวิกฤตที่เกิดกับธนาคารเอง (2)
ภาวะวิกฤตที่เกิดกับระบบสถาบันการเงินและส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องของธนาคาร และ (3)
ภาวะวิกฤตที่เกิดจากทั้ง 2 ปัจจัยข้างต้นพร้อมกัน
ในแต่ละสถานการณ์จำลองจะมีการสมมติให้กระแสเงินสดรับ-จ่ายมีความแตกต่างจากภาวะปกติ เช่น
ลูกค้าถอนเงินฝากหรือมีการเบิกใช้วงเงินเบิกเกินบัญชีธนาคารมากกว่าปกติ
ธนาคารไม่สามารถเข้าถึงตลาดเงิน สินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องในภาวะปกติมีสภาพคล่องลดลง
ทำให้ต้องขายในราคาต่ำกว่าราคาตลาด เป็นต้น จากผลการทดสอบภาวะวิกฤตสภาพคล่องในปี
2554
แสดงให้เห็นว่าธนาคารยังมีสภาพคล่องส่วนเกินเพียงพอที่จะรองรับภาวะวิกฤตสภาพคล่องได้ทั้ง 3
กรณี นอกจากนั้น
ธนาคารบริหารสภาพคล่องโดยคำนึงถึงภาระในการสนับสนุนบริษัทในกลุ่มธุรกิจทางการเงินของธนาคารในสภาวะที่บริษัทฯ
มีความต้องการสภาพคล่องฉุกเฉิน
และมีการจัดทำแผนรองรับภาวะฉุกเฉินเพื่อรองรับในกรณีเกิดวิกฤตสภาพคล่อง (Liquidity
Contingency Plan) ที่กำหนดบทบาท หน้าที่
และความรับผิดชอบของผู้บริหารและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ตลอดจนขั้นตอนการดำเนินการเพื่อที่จะสามารถรับมือกับสถานการณ์ได้อย่างทันท่วงที
และประสบความสำเร็จในการแก้ไขสถานการณ์ให้กลับสู่ภาวะปกติ

-   การบริหารความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน

ความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่มีเงินกองทุนสำรองเพียงพอในการประกอบธุรกิจรวมถึงเพื่อการรองรับผลขาดทุนที่มิได้คาดหมาย
ทั้งจากความเสี่ยงด้านเครดิต ด้านตลาดและด้านปฏิบัติการ

ปัจจัยความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน ได้แก่ ปริมาณและคุณภาพของสินทรัพย์เสี่ยง
และความสามารถในการหารายได้ของธนาคาร
ซึ่งภาวะวิกฤตเศรษฐกิจอาจทำให้ธนาคารมีสินทรัพย์รวมถึงเงินลงทุนที่มีคุณภาพลดลง
และ/หรือมูลค่าของสินทรัพย์ เงินลงทุน และ/หรือ หลักประกันลดต่ำลง
ทำให้สินทรัพย์เสี่ยงของธนาคารเพิ่มขึ้น ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลกำไรของธนาคาร
และทำให้เงินกองทุนของธนาคารลดลง
อันจะนำไปสู่ระดับของเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงที่ลดลงด้วย

การบริหารความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน
เป้าหมายของนโยบายการบริหารเงินกองทุนของธนาคารคือ
การดำรงฐานะของเงินกองทุนในระดับเพียงพอที่จะสนับสนุนยุทธศาสตร์การขยายธุรกิจภายใต้กรอบ
ความเสี่ยงที่ยอมรับได้ของธนาคาร และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของทางการ
ตลอดจนความคาดหวังของตลาด

กระบวนการบริหารเงินกองทุนของธนาคารเป็นไปตามหลักเกณฑ์การกำกับดูแลเงินกองทุนโดยทางการ
(Basel II - หลักการที่ 2)
โดยมีการประเมินความเสี่ยงและความเพียงพอของเงินกองทุนภายใต้กระบวนการ ICAAP
(Internal Capital Adequacy Assessment Process)
ซึ่งเป็นการประเมินความเสี่ยงทั้งหมดที่มีนัยสำคัญแบบมองไปข้างหน้า
ทั้งภายใต้ภาวะปกติและภาวะวิกฤต
เพื่อให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงและพิจารณาระดับของเงินกองทุนที่เพียงพอและสอดคล้องกับความเสี่ยงของธนาคารได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

ทั้งนี้
ธนาคารได้มีการเปิดเผยข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับความเพียงพอของเงินกองทุนไว้ในเว็บไซต์ของธนาคารภายใต้หัวข้อ
Basel II - หลักการที่ 3

-   การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึง ความเสี่ยงที่อาจก่อให้เกิดความเสียหาย
อันเนื่องมาจากความไม่เพียงพอหรือความบกพร่องของกระบวนการปฏิบัติงานภายใน บุคลากร
และระบบงานของธนาคาร หรือจากเหตุการณ์ความเสี่ยงภายนอกธนาคาร
และรวมไปถึงความเสี่ยงด้านกฎหมาย ทั้งนี้ ไม่รวมถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์
และความเสี่ยงด้านชื่อเสียง

ปัจจัยความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ที่สำคัญของธนาคารประกอบด้วยปัจจัยทั้งภายในและภายนอกธนาคาร

  ปัจจัยภายในธนาคาร ได้แก่

-   ประสิทธิภาพของกระบวนการต่างๆ ภายในองค์กรและระบบการควบคุมภายใน (Internal
    Control) ซึ่งรวมถึงกระบวนการปฏิบัติงานต่างๆ เพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจ
    และกระบวนการในการดูแลบุคลากรของธนาคาร

-   บุคลากรของธนาคาร ทั้งในส่วนของความเพียงพอของจำนวนบุคลากร คุณสมบัติ
    และประสิทธิภาพของบุคลากร

-   ระบบงานต่างๆ ของธนาคาร
    ทั้งในส่วนของความสามารถของระบบงานในการรองรับการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
    ความซับซ้อนซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงได้ รวมถึงการรักษาความปลอดภัยของข้อมูล
    ด้านความถูกต้องแม่นยำของการประมวลผล และการพัฒนาเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีต่างๆ
    เป็นต้น

  ปัจจัยภายนอกธนาคาร ได้แก่

-   พฤติกรรมของบุคคลภายนอก เช่น การโจรกรรมหรือฉ้อโกงทรัพย์สินหรือข้อมูลของธนาคาร
    เป็นต้น

-   สาธารณภัยและภัยธรรมชาติต่างๆ หรือเหตุการณ์ความไม่สงบต่างๆ
    ที่อาจมีผลทำให้ทรัพย์สินของธนาคารเสียหายได้

ธนาคารตระหนักดีว่า การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่ดี
เป็นสิ่งสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจให้บรรลุผลสำเร็จได้อย่างยั่งยืน
โดยเฉพาะในสถานการณ์แวดล้อมปัจจุบันทั้งภายในและภายนอกประเทศซึ่งมีความไม่แน่นอน
ธนาคารจึงให้ความสำคัญต่อการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่มีประสิทธิภาพ
และครอบคลุมการดำเนินงานทั่วทั้งธนาคารอย่างเพียงพอ
และเตรียมความพร้อมเพื่อรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่คาดคิดดังกล่าวได้อย่างทันกาล

นอกจากนั้น ธนาคารยังให้ความสำคัญกับความเสี่ยงที่เกิดจากการทุจริตต่อกลุ่มผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ เช่น
บัตรเครดิต บัตรเอทีเอ็ม และบริการทางอิเล็กทรอนิกส์อื่น
เพื่อเป็นการสร้างความมั่นใจในผลิตภัณฑ์และบริการต่อลูกค้าของธนาคาร รวมถึงการวิเคราะห์
ประเมิน และควบคุมความเสี่ยงสำหรับผลิตภัณฑ์ใหม่ เพื่อให้มั่นใจว่า
ความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
และมีกระบวนการควบคุมที่เหมาะสมก่อนการเสนอให้บริการต่อลูกค้า

การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร ครอบคลุมถึงการนิยามความเสี่ยง
การประเมินความเสี่ยง การดูแลติดตามความเสี่ยง ตลอดจนการบริหารและควบคุมความเสี่ยง
โดยทุกหน่วยงานมีหน้าที่ความรับผิดชอบโดยตรงในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของหน่วยงานตนเอง
และกำหนดมาตรการบริหารและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่กำหนด
โดยการจัดสรรทรัพยากรอย่างเหมาะสม
และสร้างวัฒนธรรมการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการภายในธนาคาร

หลักการสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคารเริ่มจากการสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการแก่พนักงานของธนาคารให้เข้าใจตรงกันอย่างทั่วถึง
เพื่อให้สามารถระบุความเสี่ยงด้านปฏิบัติการได้อย่างครบถ้วนถูกต้อง
และสามารถประเมินความสำคัญของแต่ละความเสี่ยง
ตลอดจนวิเคราะห์รายละเอียดเพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมในการลดความเสี่ยง
และดำเนินการลดความเสี่ยงตามแนวทางที่เลือกแล้ว
โดยมีการติดตามความคืบหน้าและระดับความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ
พร้อมทั้งทบทวนกระบวนการทั้งหมดดังกล่าว อย่างสม่ำเสมอ

ธนาคารมีหน่วยงานความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ สังกัดสายบริหารความเสี่ยง
เพื่อดูแลการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการให้ธนาคารมีระบบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการตามมาตรฐานทัดเทียมกับระดับสากล
เช่น
การติดตามและสนับสนุนทุกหน่วยงานให้ดำเนินการตามระบบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการภายในหน่วยงานของตน
การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในระดับภาพรวมองค์กร
การพิจารณาแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในการพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ
การคำนวณการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่เพียงพอตามแนวทาง Basel
II การดูแลระบบและวิเคราะห์ข้อมูลเหตุการณ์ความเสียหายที่เกิดจากความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
(Loss Data) เป็นต้น

ธนาคารมีการร่วมมือกันระหว่างหน่วยงานบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ กำกับดูแล
และสายตรวจสอบและควบคุมในการแลกเปลี่ยนข้อมูล ร่วมกันวิเคราะห์
และกำหนดแนวทางการบริหารควบคุม
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารความเสี่ยงและกระบวนการควบคุมภายในของธนาคาร

ธนาคารมีการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management)
เพื่อช่วยลดผลกระทบและรองรับเหตุการณ์ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่เกิดจากปัจจัยเสี่ยงภายนอก
โดยมีนโยบายการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจซึ่งได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
อีกทั้งมีการพิจารณาทบทวนและจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business
Continuity Plan) อย่างสม่ำเสมอและมีการฝึกซ้อมเป็นประจำ

[1] กลุ่มธุรกิจทางการเงินธนาคารกรุงเทพ ประกอบด้วย 8 บริษัท ดังนี้ 1) ธนาคารกรุงเทพ
จำกัด (มหาชน) ในฐานะบริษัทแม่ 2) บางกอก แบงค์ เบอร์ฮาด (BBB) 3) ธนาคารกรุงเทพ
(ประเทศจีน) จำกัด (BBC) 4) บริษัท บริหารสินทรัพย์ทวี จำกัด (STAM) 5)
บริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุนรวม บัวหลวง จำกัด (BBLAM) 6) บริษัทหลักทรัพย์ บัวหลวง จำกัด
(มหาชน) (BLS) 7) บีบีแอล โนมินี (เท็มพาตัน) เบอร์ฮาด และ 8) บริษัท บีบีแอล (เคแมน)
จำกัด (BBL Cayman)