ปัจจัยความเสี่ยง

  ปี 2545 สถานการณ์ของโลกโดยทั่วไปยังผันผวนทั้งในด้านเศรษฐกิจและการเมือง
  สำหรับประเทศไทยเศรษฐกิจเริ่มฟื้นตัวดีขึ้น
  อย่างไรก็ตามปัจจัยความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นและมีผลกระทบต่อการดำเนินงานของธนาคารอาจแยกได้เป็นหมวดหลักคือ
  ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ ความเสี่ยงด้านการเงิน และความเสี่ยงด้านการบริหารจัดการ
  นอกจากนี้ ยังมีปัจจัยที่อาจเป็นความเสี่ยงสำหรับผู้ถือหลักทรัพย์

-   ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ

  ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
  หมายถึงความเสี่ยงที่เกิดจากลักษณะธุรกิจของธนาคาร เช่น ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ
  รวมทั้งความเสี่ยงจากภาวะตลาด

    ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ

  ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ หมายถึง
  ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ลูกหนี้อาจไม่สามารถหรือไม่ประสงค์จะชำระสินเชื่อคืนให้กับธนาคารตามสัญญา
  และ/หรืออาจไม่สามารถหรือไม่ประสงค์จะชำระดอกเบี้ยให้ธนาคารอย่างครบถ้วน
  ธนาคารได้มีการพัฒนาปรับปรุงระบบการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่ออยู่ตลอดเวลา
  โดยการกำหนดขั้นตอนการปฏิบัติงานและการจัดแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบระหว่างหน่วยงาน
  อย่างไรก็ตาม
  การประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ย่อมต้องมีความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อในระดับหนึ่ง

  ธนาคารได้ดำเนินมาตรการต่าง ๆ เพื่อการบริหารความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ
  โดยการกำหนดกระบวนการพิจารณาสินเชื่ออย่างต่อเนื่องทุกขั้นตอน ตั้งแต่การกำหนดนโยบาย
  การคัดเลือกสินเชื่อ การจัดลำดับความเสี่ยงของลูกค้า
  การกระจายความเสี่ยงไปยังธุรกิจประเภทต่าง ๆ
  ตลอดจนการกำหนดอำนาจของการอนุมัติสินเชื่อ

  ด้านการจัดแบ่งองค์กร
  ธนาคารได้กำหนดความรับผิดชอบที่ชัดเจนและมีการควบคุมอย่างมีระบบเพื่อให้การปฏิบัติงานของธนาคารเป็นไปตามกฎเกณฑ์ของทางการ
  และมีมาตรฐานเทียบได้กับมาตรฐานสากล โดยกระบวนการเหล่านี้มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง
  ที่ผ่านมาธนาคารได้จัดตั้งสายบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
  เพื่อรับผิดชอบเกี่ยวกับความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ
  โดยได้แยกงานการบริหารหนี้มีปัญหาออกจากงานสินเชื่อปกติ
  และมีกลุ่มงานสอบทานสินทรัพย์เสี่ยงเพื่อควบคุมติดตามให้หน่วยงานสินเชื่อมีการดำเนินการตามระเบียบปฏิบัติเกี่ยวกับการอำนวยสินเชื่อ
  และกลุ่มงานบริหารพอร์ทโฟลิโอเพื่อติดตามวัดคุณภาพสินเชื่อ
  โดยธนาคารมีการพิจารณาระดับความเสี่ยงโดยใช้เกณฑ์วัดความเสี่ยงเฉพาะรายสำหรับสินเชื่อธุรกิจ
  และใช้เกณฑ์วัดความเสี่ยงโดยกระบวนการทางสถิติสำหรับสินเชื่อบุคคลและสินเชื่อบัตรเครดิต
  เป็นต้น และนำผลที่ได้จากการวัดความเสี่ยงดังกล่าว
  เพื่อเป็นข้อมูลในการกำหนดราคาและตั้งสำรองต่อไป

  ในปี 2545 ธนาคารได้เสริมสร้างศักยภาพการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
  และได้รับอนุมัติให้มีการจัดตั้งหน่วยงานกลั่นกรองสินเชื่อ
  เพื่อแยกหน้าที่เกี่ยวกับการพิจารณาคำขอสินเชื่อออกจากงานพัฒนาความสัมพันธ์กับลูกค้า
  โดยธนาคารจะเริ่มดำเนินการสำหรับสายลูกค้าธุรกิจรายใหญ่นครหลวง

  สำหรับความเสี่ยงที่เกี่ยวเนื่องกับการให้สินเชื่อที่สำคัญ ได้แก่ ความเสี่ยงจากหลักประกัน
  โดยเงินให้สินเชื่อของธนาคารส่วนใหญ่มีหลักประกันเป็นประเภทอสังหาริมทรัพย์
  ซึ่งมูลค่าหลักประกันดังกล่าวจะปรับตัวตามภาวะเศรษฐกิจ
  ในเรื่องนี้ธนาคารได้มีการตั้งค่าเผื่อการด้อยค่า
  โดยได้ถือปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย อย่างไรก็ดี
  ในการอนุมัติสินเชื่อธนาคารจะพิจารณาจากความสามารถในการชำระหนี้จากกระแสเงินสดของกิจการเป็นปัจจัยสำคัญ
  และพิจารณาเรื่องหลักประกันเป็นปัจจัยรอง

  ความเสี่ยงจากภาวะตลาด

  ความเสี่ยงจากภาวะตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของอัตรา ดอกเบี้ย
  อัตราแลกเปลี่ยน และราคาของสินทรัพย์ ที่มีผลกระทบต่อรายได้และเงินกองทุนของธนาคาร

-   ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

  อัตราดอกเบี้ยเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่มีผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยจาก
  สินทรัพย์และรายจ่ายดอกเบี้ยของหนี้สินของธนาคาร
  ธนาคารมีความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงที่มีผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ

  ธนาคารได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
  เพื่อกำหนดแนวทางการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
  เพื่อควบคุมให้ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยอยู่ในระดับที่ยอมรับได้และมีความผันผวนน้อย
  ทั้งนี้ ตามนโยบายที่คณะกรรมการธนาคารกำหนด

-   ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

  ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเกิดจากการที่ธนาคารมีการทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเงินตราต่างประเทศ
  ซึ่งอาจก่อให้เกิดฐานะเกินดุลหรือขาดดุลในเงินตราต่างประเทศสกุลใดสกุลหนึ่ง เช่น
  การทำธุรกรรมปริวรรตเงินตรา การลงทุน การให้สินเชื่อ การกู้ยืม การก่อภาระผูกพัน
  รวมถึงการใช้อนุพันธ์ทางการเงินที่เป็นเงินตราต่างประเทศ เป็นต้น

  การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน ธนาคารมีนโยบายที่
  จะปฏิบัติตามกฎระเบียบ และข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างเคร่งครัด
  โดยการดำรงฐานะเงินตราต่างประเทศให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
  และเป็นไปตามเกณฑ์ของทางการ นอกจากนี้
  ธนาคารยังมีการกำหนดวงเงินสำหรับการทำธุรกรรม มีระบบการควบคุมภายในที่เหมาะสม
  มีบุคคลากรที่มีความรู้และความเข้าใจในการทำธุรกรรมและการบริหารความเสี่ยง
  ทำให้ผู้บริหารระดับสูงของธนาคารสามารถตรวจสอบและควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ในปี 2545 ที่ผ่านมา ธนาคารได้ศึกษาเกี่ยวกับนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน และสภาพคล่อง
พร้อมทั้งดำเนินการเพื่อสร้างฐานข้อมูลสำหรับแบบจำลองเพื่อใช้วิเคราะห์และบริหารความเสี่ยงดังกล่าว

ความเสี่ยงด้านการเงิน 

ความเพียงพอของเงินกองทุน

  ณ สิ้นธันวาคม 2545 ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงร้อยละ 11.5
  ซึ่งอยู่ในระดับที่สูงกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดคือร้อยละ 8.5
  โดยเป็นเงินกองทุนชั้นที่ 1 ร้อยละ 7.2 และเงินกองทุนชั้นที่ 2 ร้อยละ 4.3 อย่างไรก็ตาม
  จำนวนเงินกองทุนอาจถูกผลกระทบจากการดำเนินงานของธนาคาร
  ซึ่งอาจทำให้เงินกองทุนเพิ่มขึ้นหรือลดลงได้ ดังนั้น
  เพื่อเป็นการเตรียมความพร้อมด้านความเพียงพอของเงินกองทุน ในปี 2543
  ธนาคารได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นให้สามารถดำเนินการเพิ่มทุนเป็นจำนวนไม่เกิน 40,000
  ล้านบาท ในภาวะตลาดที่เหมาะสม

  ในปี 2542 ธนาคารได้มีการออกหุ้นกู้ควบหุ้นบุริมสิทธิจำนวน 46,000 ล้านบาท
  เพื่อเสริมสร้างเงินกองทุนของธนาคารในช่วงที่เกิดภาวะวิกฤตเศรษฐกิจ
  ซึ่งตามเงื่อนไขในการออกหลักทรัพย์
  ธนาคารมีสิทธิจะไถ่ถอนหลักทรัพย์ดังกล่าวก่อนกำหนดตั้งแต่วันที่ 2 เมษายน 2547 เป็นต้นไป
  ทั้งนี้ตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย หากธนาคารมีการไถ่ถอนหลักทรัพย์
  ดังกล่าวก่อนกำหนด
  ธนาคารต้องสามารถดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงในอัตราไม่ตํ่ากว่าร้อยละ 9.0

-   ความเสี่ยงด้านการบริหารการจัดการ และความเสี่ยงจากการปฏิบัติงาน

  ธนาคารได้ดำเนินมาตรการในด้านต่าง ๆ เพื่อบริหารความเสี่ยงอันอาจเกิดจากการปฏิบัติงาน
  และเป็นการสร้างมาตรฐานของระบบการควบคุมภายใน
  โดยธนาคารได้กำหนดให้สายตรวจสอบและควบคุมทำหน้าที่ตรวจสอบระบบงาน ตรวจสอบข้อมูล
  และตรวจสอบการปฏิบัติงาน และเพื่อประโยชน์ต่อการบริหารในเชิงจัดการ
  ธนาคารได้มีการพัฒนาระบบฐาน ข้อมูลอย่างต่อเนื่อง
  พร้อมกันนั้นได้กำหนดให้ทุกหน่วยงานมีการพัฒนาและทบทวนคู่มือวิธีปฏิบัติงาน

  ในปี 2545 ธนาคารได้จัดตั้งหน่วยงานกำกับดูแล
  เพื่อทำหน้าที่กำกับดูแลการปฏิบัติงานของธนาคารให้เป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ข้อบังคับ
  ตลอดจนประสานงานกับหน่วยงาน ผู้ปฏิบัติให้มีการกำหนดนโยบาย ขั้นตอน และวิธีปฏิบัติงาน
  เพื่อจัดวางระบบการควบคุมภายในอย่างเหมาะสม
  ซึ่งหน่วยงานจะได้มีการดำเนินการตามลำดับต่อไป

  นอกจากนี้ ธนาคารยังมีคณะกรรมการตรวจสอบ ประกอบด้วย กรรมการที่มิได้เป็น
  ผู้บริหารของธนาคาร โดยเป็นผู้ทรงคุณวุฒิและมีประสบการณ์
  เป็นผู้ทำหน้าที่ดูแลให้ธนาคารมีระบบการควบคุมที่เหมาะสม
  และเป็นไปตามกฎระเบียบที่ทางราชการกำหนดไว้

ความเสี่ยงสำหรับผู้ถือหลักทรัพย์

  จากการที่ประเทศไทยเกิดวิกฤติเศรษฐกิจการเงิน มีผลให้ธนาคารยังมียอดขาดทุนสะสมสูง
  ซึ่งมีผลกระทบต่อเนื่องต่อความสามารถของธนาคารในการจ่ายเงินปันผล
  จึงเป็นความเสี่ยงหนึ่งที่ผู้ถือหลักทรัพย์พึงต้องพิจารณาด้วย

ปัจจัยหลักที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินงานหรือฐานะการเงินในอนาคต

 ความสำเร็จของธุรกิจไทยและเสถียรภาพของระบบสถาบันการเงิน เป็นปัจจัยพื้นฐานที่เกื้อหนุนต่อการประกอบการของธนาคาร ดังนั้น เหตุการณ์หรือสถานการณ์ที่กระทบต่อภาวะประกอบการของธุรกิจไทยหรือสถาบันการเงินไทยต่างมีผลกระทบต่อธนาคารด้วย สำหรับปี 2546 มีปัจจัยหลักที่ควรพิจารณา คือ

1) ภาวะเศรษฐกิจโลกยังมีการฟื้นตัวอย่างเปราะบางและมีความไม่แน่นอนสูง
ซึ่งกองทุนการเงินระหว่างประเทศและองค์การความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา
ต่างได้ปรับลดการคาดการณ์การขยายตัวของเศรษฐกิจโลกในปี 2546
ลงต่ำกว่าการคาดการณ์ในครั้งแรก แต่ก็ยังมีแนวโน้มที่ดีกว่าปีที่ผ่านมา โดยคาดว่าเศรษฐกิจโลกในปี
2546 จะขยายตัวประมาณร้อยละ 3.3 เทียบกับที่ขยายตัวร้อยละ 2.8 ในปี 2545
และปริมาณการค้าโลกจะขยายตัวประมาณร้อยละ 5.4 จากร้อยละ 2.1 ในปีที่ผ่านมา

ทั้งนี้ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐอเมริกาและอิรัก มีผลกระทบต่อราคาน้ำมันในตลาดโลก
และอาจก่อให้เกิดการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
จึงเป็นที่หวั่นเกรงว่าภาวะสงครามอาจทำให้เศรษฐกิจโลกขยายตัวได้น้อยกว่าที่คาด
ซึ่งจะกระทบต่อการส่งออก การท่องเที่ยว ตลอดจนตลาดทุนของไทย
และจะส่งผลลบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภค นอกจากนี้การที่ราคาน้ำมันสูงขึ้น
จะกระทบต่อต้นทุนการผลิตและการใช้จ่ายของประชาชนในที่สุด

2) การเข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลกของประเทศจีน
ทำให้ประเทศจีนส่งออกสินค้าราคาถูกไปยังประเทศสหรัฐอเมริกาเป็นจำนวนมาก
ผนวกกับการตื่นตัวของประเทศต่าง ๆ ในการปรับปรุง
ประสิทธิภาพการผลิตเพื่อเพิ่มศักยภาพการแข่งขัน ทำให้ต้นทุนการผลิตลดลง ปริมาณผลผลิตสูงขึ้น
ผู้ผลิตสินค้าจากประเทศต่าง ๆ จึงประสบปัญหาความกดดันด้านราคา
ผู้ผลิตไม่สามารถปรับราคาสินค้าได้มากนัก ทำให้ระดับราคาสินค้าอยู่ในระดับต่ำ
ซึ่งมีความเป็นห่วงว่าอาจจะนำไปสู่ภาวะเงินฝืดต่อไป
ดังจะกระทบต่อการทำกำไรของผู้ประกอบการและอาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการชำระคืนหนี้หากธุรกิจนั้น
ๆ ไม่สามารถแข่งขันได้

3) การฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยที่อาศัยการขยายตัวของการบริโภคสินค้าคงทน
และการขยายตัวของสินเชื่อที่อยู่อาศัยในช่วงที่อัตราดอกเบี้ยต่ำ
ต้องพิจารณาว่าหากกำลังซื้อที่เพิ่มขึ้นเหล่านั้นเกิดจากการก่อหนี้เพิ่มขึ้น
จะต้องมีระบบบริหารความเสี่ยงและระบบการติดตามหนี้ที่มีประสิทธิภาพ
เพื่อมิให้ภาระหนี้เหล่านั้นกลายเป็นหนี้มีปัญหาของสถาบันการเงินในระยะต่อไป