2.  ลักษณะการประกอบธุรกิจ

2.1 ประวัติความเป็นมา บริษัท ซีเอ็ดยูเคชั่น จำกัด (มหาชน) (SE-EDUCATION Public
Company Limited) ได้จดทะเบียนจัดตั้ง เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม พ.ศ. 2517
ด้วยทุนจดทะเบียน 99,000 บาท
โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการดำเนินธุรกิจที่เอื้ออำนวยต่อการศึกษาหาความรู้
เพื่อพัฒนาความรู้ความสามารถของคนไทย ในสาขาที่จำเป็นต่อการพัฒนาประเทศ
โดยกลุ่มผู้เริ่มก่อตั้งทั้งหมดประกอบด้วย วิศวกรไฟฟ้า 10 คน
ที่จบการศึกษาจากคณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ซึ่งต่างก็เคยมีประสบการณ์ในการทำกิจกรรมเผยแพร่ความรู้ในขณะที่เป็นนิสิตมาแล้ว
และตระหนักดีว่าประเทศไทยยังขาดแคลนการพัฒนาสื่อความรู้เชิงวิชาการอยู่มาก

การเปลี่ยนแปลงผู้ถือหุ้นรายใหญ่ (ข้อมูล ณ วันปิดสมุดทะเบียน)

  ---------------- ----------- ------- ----------- ------- ----------- ------- ----------- -------
                   8 มิ.ย. 2544         7 เม.ย.             9 เม.ย.             9 เม.ย.     
                                       2543                2542                2541        

                   จำนวนหุ้น     %       จำนวนหุ้น     %       จำนวนหุ้น     %       จำนวนหุ้น     %

  บริษัท             4,299,641   20.38   4,057,841   19.23   4,039,341   19.14   3,418,650   22.46
  เนชั่นมัลติมีเดียกรุ๊ป                                                                           
  จำกัด (มหาชน)                                                                             

  Merrill Lynch    -           -       -           -       3,986,995   18.90   -           -
  Pierch Fenner                                                                            
  and Smith                                                                                

  Morgan Stanley & 4,578,028   21.70   4,255,795   20.17   -           -       -           -
  Co International                                                                         
  Limited*                                                                                 

  นายฤทธิ์ ธีระโกเมน  3,055,926   14.48   3,056,926   14.49   2,797,176   13.26   2,397,580   15.75
  ---------------- ----------- ------- ----------- ------- ----------- ------- ----------- -------

-   เดอะเซ้าท์อิ๊สเอเซีย ฟรอนท์เธีย ฟันด์ เป็นกองทุนที่เข้าร่วมลงทุนในบริษัทฯ
    เมื่อเดือนพฤษภาคม 2541 ด้วยจำนวนหุ้นทั้งสิ้น 3,740,895 หุ้น
    และเพิ่มสัดส่วนการถือหุ้นเป็น 3,986,995 หุ้น 4,003,395 หุ้น และ 4,199,595 หุ้นในปี
    2542 ถึง ปี 2544 ตามลำดับ จากข้อมูลการปิดสมุดทะเบียนเพื่อประชุมผู้ถือหุ้นในปี 2542
    ถึงปี 2544 โดย เดอะเซ้าท์อิ๊สเอเซีย ฟรอนท์เธีย ฟันด์ ได้ให้ Merrill Lynch Pierch
    Fenner and Smith เป็น custodian ให้ในปี 2542 และ Morgan Stanley & Co
    International Limited เป็น custodian ให้ตั้งแต่วันที่ 13 พฤษภาคม 2542
    ถึงปัจจุบัน

บริษัทฯ ได้รับอนุญาตให้เป็น บริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ในภาคอุตสาหกรรมบริการ กลุ่มธุรกิจหลัก สื่อประชาสัมพันธ์ หมวดธุรกิจย่อย สิ่งพิมพ์ ตั้งแต่ปี พ.ศ.
2534 และแปลงสภาพเป็นบริษัทมหาชน เมื่อวันที่ 29 เมษายน พ.ศ. 2536 ปัจจุบัน บริษัทฯ
มีชื่อเรียกสั้นๆ ซึ่งเป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย คือ ซีเอ็ด (SE-ED) ซึ่งย่อมาจากคำเต็มว่า
Science, Engineering and Education

ในระยะเริ่มแรก บริษัทฯ ผลิตวารสารรายเดือน “เซมิคอนดัคเตอร์อิเล็กทรอนิกส์”
และเป็นผู้แทนจำหน่ายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จากต่างประเทศ

ในปี พ.ศ. 2521 เริ่มผลิตวารสารรายเดือน “ทักษะฉบับวิทยาศาสต์และเทคโนโลยี”
ซึ่งเป็นวารสารทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสำหรับเยาวชน และผู้สนใจทั่วไป

ในปี พ.ศ. 2522 เริ่มผลิตวารสารรายเดือน “มิติที่ 4”
เพื่อเสริมสร้างจินตนาการและความคิดสร้างสรรค์ และกระตุ้นผู้ที่ไม่ชอบวิทยาศาสตร์หนักๆ
ให้หันมาสนใจวิทยาศาสตร์มากขึ้น

ในปี พ.ศ. 2523 เริ่มผลิตหนังสือวิชาการด้านวิศวกรรมศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ ออกจำหน่าย
ต่อมาได้ขยายสายงานผลิตออกมาเป็น ฝ่ายผลิตตำราและหนังสือเชิงวิชาการ

ในปี พ.ศ. 2526 ผลิตวารสารรายเดือน ไมโครคอมพิวเตอร์
และเริ่มผลิตหนังสือด้านไมโครคอมพิวเตอร์ออกจำหน่าย พร้อมๆ กันนี้ หมวดหนังสือบริหาร /
การจัดการ ของบริษัทฯ ก็เริ่มต้นอย่างจริงจัง
โดยเน้นหนังสือที่สามารถช่วยคนทำงานให้ทำงานได้ดีขึ้น
มากกว่าจะเน้นหนังสือที่คาดว่าจะขายดีเป็นพักๆ เท่านั้น

ในปี พ.ศ. 2528 บริษัทฯ เริ่มใช้ระบบการจัดจำหน่ายหนังสือแบบ Standing Order
ที่ดัดแปลงขึ้นให้เหมาะสมกับธุรกิจหนังสือของไทย และได้รวมวารสาร
ทักษะฉบับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และวารสาร มิติที่ 4 เข้าด้วยกัน
และเปลี่ยนชื่อใหม่เป็นวารสาร รู้รอบตัว ซึ่งต่อมาก็ได้เปลี่ยนรูปเล่ม และเนื้อหาให้ทันสมัยเพิ่มขึ้น
และเปลี่ยนชื่อใหม่เป็น UpDATE
ขณะเดียวกันก็ได้ขยายสายงานผลิตหนังสือส่งเสริมเยาวชนขึ้นมาอย่างจริงจัง
เพื่อบุกเบิกหนังสือสาระความรู้สำหรับเยาวชน ซึ่งต่อมาในปี พ.ศ. 2529 “วิทยาศาสตร์อ่านสนุก”
การ์ตูนชุดเสริมความรู้ชุดแรก ก็ได้ออกวางตลาดและได้รับการต้อนรับเป็นอย่างดี

บริษัทฯ บุกเบิกธุรกิจวารสาร และหนังสือเชิงวิชาการ อย่างต่อเนื่องมาเป็นลำดับ
จนกลายเป็นสำนักพิมพ์สาระความรู้ชั้นนำ
และมีระบบจัดจำหน่ายที่เป็นที่ยอมรับว่าดีที่สุดในธุรกิจหนังสือ
และได้เริ่มบทบาทการเป็นผู้รับจัดจำหน่ายหนังสือให้กับสำนักพิมพ์อื่นที่ผลิตหนังสือประเภทใกล้เคียงกันด้วย

แม้ว่าบริษัทฯ จะมียอดขาย และมีการเติบโตอย่างน่าพอใจ
เมื่อเทียบกับอุตสาหกรรมหนังสือโดยเฉลี่ย แต่ก็พบว่ามีข้อจำกัดที่จำนวนร้านหนังสือที่ดีมีน้อยเกินไป
ทำให้หนังสือที่บริษัทฯ ผลิตขึ้นไม่สามารถถูกกระจาย และถูกจัดวางอย่างเหมาะสม
ยอดขายที่ได้สำหรับหนังสือแต่ละเรื่อง จึงไม่สามารถทำได้มากขึ้นกว่าเดิมนัก

เมื่อทำการสำรวจต่อมา พบว่าร้านหนังสือเดิมไม่พร้อมจะขยายงาน
และไม่พร้อมจะปรับปรุงได้มากกว่าเดิมเท่าไรนัก ขณะที่ระยะเวลาดังกล่าว ศูนย์การค้ายุคใหม่
กำลังจะเริ่มทะยอยเปิดอย่างต่อเนื่อง
และเห็นแนวโน้มว่าน่าจะเป็นทำเลใหม่สำหรับธุรกิจร้านหนังสือที่จะประสบความสำเร็จได้
แต่ต้องใช้เงินลงทุนสูงมาก ดังนั้น ในไตรมาสที่ 3 พ.ศ. 2533 บริษัทฯ
จึงยื่นเรื่องเข้าเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
และเริ่มโครงการร้านหนังสือ “ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์” ขึ้น เพื่อให้คนไทยได้มีโอกาสหาซื้อหนังสือดีๆ
ได้สะดวกขึ้น และเป็นการรองรับการเติบโตของตลาดหนังสือทั้งหมด
โดยมีทิศทางเน้นการเปิดในศูนย์การค้าชั้นนำ ร้านซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ จะจำหน่ายหนังสือที่บริษัทฯ
ผลิตขึ้นเอง และหนังสือของสำนักพิมพ์อื่นด้วย เพื่อให้มีความสมบูรณ์ในฐานะร้านหนังสือทั่วไป
ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ เปิดดำเนินการสาขาแรก ในปลายปี พ.ศ. 2534 ที่ศูนย์การค้าฟอร์จูนทาวน์

ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ เริ่มเปิดในซูเปอร์เซ็นเตอร์ เป็นครั้งแรกในไตรมาสที่ 3 พ.ศ. 2539
ที่โลตัสซูเปอร์เซ็นเตอร์ สาขาพัทยา เพราะเห็นว่าซูเปอร์เซ็นเตอร์
เป็นทิศทางใหม่ของธุรกิจค้าปลีกที่จะเพิ่มความสำคัญมากขึ้นในอนาคต
และจะเป็นทำเลที่เหมาะสมสำหรับธุรกิจร้านหนังสือในอนาคตระยะยาว
หลังจากที่ได้ปรับรูปแบบของซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ ให้เป็นโฉมใหม่ ที่เน้นการใช้สีที่สดใส ให้ดูทันสมัยขึ้น
เน้นการออกแบบชั้นหนังสือที่สามารถผลิตได้ง่ายขึ้น และมีต้นทุนต่ำลง
เพื่อความรวดเร็วในการเปิดสาขาใหม่ และเน้นการพัฒนาศูนย์กระจายหนังสือ (Book
Distribution Center) ให้มีขีดความสามารถที่จะรองรับปริมาณงานได้มากกว่า 100 สาขา
ตลอดจนได้พัฒนาโมเดลของการอยู่รอด และการเติบโต ที่ได้พัฒนาและทดลองใช้มาจนเหมาะสมแล้ว
จึงทำให้ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ มีความพร้อมในการเติบโตอย่างแข็งแรง และสามารถเปิดสาขาใหม่ๆ
ได้อย่างรวดเร็ว ด้วยต้นทุน และค่าใช้จ่ายดำเนินการที่ต่ำลง
และมีโอกาสที่จะประสบความสำเร็จสูงขึ้น

นอกจากนั้น ยังพัฒนาความสัมพันธ์กับศูนย์การค้า และซูเปอร์เซ็นเตอร์ รายใหญ่ทุกราย
และได้รับความไว้วางใจในฐานะ พันธมิตรธุรกิจที่สำคัญ ของแต่ละแห่ง
ทำให้มีโอกาสพัฒนารูปแบบธุรกิจอย่างต่อเนื่อง จนปัจจุบัน ถือได้ว่า ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์
เป็นเชนร้านหนังสือที่มีพัฒนาการอย่างต่อเนื่อง และเติบโตอย่างรวดเร็ว จนมีจำนวนสาขา
และมียอดขายมากที่สุดในประเทศไทย และเป็นแกนหลักของการเติบโตของบริษัทฯ ตั้งแต่ พ.ศ.
2540 เป็นต้นมา

บริษัทฯ ได้ย้ายสำนักงานทั้งหมดจาก ซอยตะกูลสุข ถนนอโศก-ดินแดง ซึ่งบริษัทฯ ได้อยู่มาตั้งแต่ปี
พ.ศ. 2526 มาที่อาคารเนชั่นทาวเวอร์ เสร็จสิ้นในต้นปี พ.ศ. 2544
หลังจากที่ได้ย้ายสำนักงานซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ทั้งหมด มาล่วงหน้าแล้วตั้งแต่ กลางปี พ.ศ. 2541
เพื่อให้มีพื้นที่ทำงานมากขึ้น ให้มีความสะดวกในการประสานงาน
และให้รองรับการเติบโตของบริษัทฯ ได้อีกมาก

2.  การประกอบธุรกิจ บริษัทฯ ประกอบธุรกิจหลัก 3 ส่วน คือ

1.  ธุรกิจสำนักพิมพ์ โดยผลิตหนังสือ และวารสารเชิงวิชาการ และสาระความรู้
    รับจ้างโฆษณาเพื่อจัดลงในวารสารรายเดือนที่บริษัทฯ ผลิตขึ้น รับจ้างพิมพ์หนังสือ
    และเป็นผู้จัดงานประจำปี Thailand Electronics & Industrial Technology

2.  ธุรกิจรับจัดจำหน่ายหนังสือ โดยจัดจำหน่ายให้กับหนังสือของบริษัทฯ เอง และสำนักพิมพ์อื่น
    เพื่อจำหน่ายให้กับร้านหนังสือทั่วไป และช่องทางการขายอื่นๆ

3.  ธุรกิจร้านหนังสือ โดยเป็นผู้ดำเนินงานร้าน ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ ทั้งในกรุงเทพฯ
    และต่างจังหวัด รวมทั้งการขยายตัวในลักษณะเครือข่าย
    และการบริหารพื้นที่ขายในรูปแบบต่างๆ

ในทั้งสามส่วนธุรกิจนี้ บริษัทฯ มีบทบาทในฐานะที่เป็นผู้นำตลาดรายใหญ่ของแต่ละส่วนธุรกิจ
ซึ่งแต่ละส่วนธุรกิจต่างเกื้อกูลซึ่งกันและกัน ทำให้เกิดความได้เปรียบในการแข่งขัน
และสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มโดยรวมให้กับบริษัทฯ ได้เป็นอย่างดี

นอกจากนั้น บริษัทฯ ยังเข้าไปถือหุ้นร้อยละ 25 ในบริษัท เอ็ม แอนด์ อี จำกัด
ซึ่งมีทุนชำระแล้วเท่ากับ 400,000 บาท บริษัท เอ็ม แอนด์ อี จำกัด ประกอบธุรกิจเป็นสำนักพิมพ์
โดยเป็นผู้ผลิตวารสารเทคนิคและคู่มือวิศวกร และมอบหมายให้บริษัทฯ
เป็นผู้จัดจำหน่ายหนังสือทั้งหมดให้

และถือหุ้นร้อยละ 99.93 ในบริษัท ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ จำกัด (จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม
2544) ซึ่งมีทุนชำระแล้วเท่ากับ 24,982.50 บาท แต่มิได้ดำเนินธุรกิจใดๆ
เพราะมีวัตถุประสงค์เพื่อป้องกันบุคคลอื่นนำชื่อ ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ ไปจดทะเบียนจัดตั้งบริษัทใหม่
ซึ่งทำให้อาจเกิดความเข้าใจผิดคิดว่าเป็นกิจการเดียวกัน เท่านั้น

2.  มูลค่ารายได้รวมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์หลักจำแนกตามผลิตภัณฑ์

  ------------------------ ----------- -------- ----------- -------- --------- -------- --------- --------
  รายได้จากการขายและบริการ   ปี 2544               ปี 2543               ปี 2542             ปี 2541    

                           พันบาท       %        พันบาท       %        พันบาท     %        พันบาท     %

  รายได้จากธุรกิจหนังสือ                                                                               

  - ขายปลีก¹                1,303,475   78.87    888,838     75.72    537,506   66.28    378,689   59.43

  - ขายส่ง²                 244,911     14.82    181,946     15.50    174,136   21.47    170,601   26.77

  รวม                      1,548,386   93.69    1,070,784   91.22    711,642   87.75    549,290   86.20

  กลุ่มวารสาร³               87,218      5.28     77,788      6.63     65,118    8.03     62,456    9.80

  อื่น ๆ                     17,088      1.03     25,256      2.15     34,173    4.22     25,498    4.00

  รวมรายได้                 1,652,692   100.00   1,173,828   100.00   810,933   100.00   637,244   100.00
  ------------------------ ----------- -------- ----------- -------- --------- -------- --------- --------

หมายเหตุ รายได้มีการจัดประเภทใหม่เพื่อให้สามารถเปรียบเทียบกันได้กับปีปัจจุบัน

¹ ขายปลีก หมายถึง รายได้จากการขายที่ร้านซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์ ซึ่งเป็นร้านหนังสือของบริษัทฯ
และช่องทางการขายอื่นที่ซีเอ็ดบุ๊คเซ็นเตอร์บริหาร

² ขายส่ง หมายถึง รายได้จากการขายส่งหนังสือที่ผลิตเอง และที่รับจัดจำหน่าย
ไปให้แก่ร้านหนังสือทั่วไป และช่องทางการขายอื่น

^(1 และ 2) มูลค่าขายของหนังสือที่ผลิตเอง คิดเป็นร้อยละ 13.91 ของรายได้ทั้งหมดในปี 2544

³ รายได้กลุ่มวารสาร ได้แก่ รายได้จากการขายวารสาร, ขายโฆษณา และการจัดงานงาน
Thailand Electronics & Industrial Technology