1. ปัจจัยความเสี่ยง

 1.1 การเปิดเสรีโทรคมนาคม

การเปิดเสรีธุรกิจโทรคมนาคมตามพันธะสัญญาที่ประเทศสมาชิกได้ให้ไว้กับองค์การการค้าโลก
(WTO)
ทำให้ประเทศไทยต้องดำเนินการแก้ไขกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคมเพื่อเอื้อให้เกิดการแข่งขันที่เสรี
และเป็นธรรม ยกเลิกกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการผูกขาดโดยรัฐ
และจัดตั้งคณะกรรมการกำกับดูแลการประกอบกิจการโทรคมนาคมที่เป็นอิสระขึ้นมาทำหน้าที่แทนหน่วยงานของรัฐที่ดำเนินการอยู่ในปัจจุบันซึ่งทำหน้าที่ทั้งผู้ให้บริการและผู้กำกับดูแล
ทั้งนี้ ภายหลังการแก้ไขกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และการเปิดเสรีโทรคมนาคมแล้ว
คาดว่าจะส่งผลกระทบต่อบริษัทดังนี้

บริษัทต่างชาติอาจเข้ามาลงทุนทั้งทางตรงและทางอ้อม ทั้งในฐานะผู้ให้บริการ
และผู้จัดจำหน่ายอุปกรณ์ระบบ โทรคมนาคม ส่งผลให้มีคู่แข่งเพิ่มขึ้น และมีการแข่งขันสูงขึ้น
บริษัทจะต้องใช้กลยุทธทางการตลาดอย่างระมัดระวังมากขึ้นเพื่อรักษา
หรือเพิ่มส่วนแบ่งทางการตลาด

นอกจากนี้ เพื่อให้เอื้อต่อการแข่งขันโดยเสรีและเท่าเทียมกัน
รัฐจึงมีนโยบายให้เร่งรัดกระบวนการแปรสัญญาร่วมการงานที่หน่วยงานของรัฐทำไว้กับบริษัทเอกชนผู้ให้บริการ
เพื่อให้ผู้ประกอบการทั้งรายใหม่และรายเดิมแข่งขันกันได้โดยไม่มีความได้เปรียบเสียเปรียบเรื่องการแบ่งรายได้ให้กับรัฐตามสัญญาร่วมการงาน
รวมทั้งทรัพย์สินและเรื่องอื่นๆ
บริษัทย่อยที่ดำเนินธุรกิจด้านงานสัมปทานในการให้บริการสื่อสารโทรคมนาคม 3 บริษัท
กำลังอยู่ในระหว่างกระบวนการการแปรสัญญาร่วมการงานกับหน่วยงานของรัฐ
ซึ่งล่าช้าไปจากกำหนดการเดิม ที่กำหนดไว้ภายในสิ้นปี 2543 โดยคาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2544
ทั้งนี้การแปรสัญญาร่วมการงานดังกล่าวอาจส่งผลต่อบริษัทในกรณีการยกเลิกส่วนแบ่งรายได้หรือผลประโยชน์ที่ต้องนำส่งรัฐ
ซึ่งจะขึ้นอยู่กับเงื่อนไขการชดเชยผลประโยชน์ระหว่างกันตามที่คู่สัญญาจะตกลงกันภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการกำกับการแปรสัญญา

 1.2 ความเสี่ยงเกี่ยวกับคุณภาพลูกหนี้

 1.2.1 ลูกหนี้การค้า

 บริษัทมีลูกหนี้การค้าจำนวน 3,338.50 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 16.85 ของสินทรัพย์รวมของบริษัทและบริษัทย่อย และมีลูกหนี้ที่ค้างชำระเงินนานกว่า 12 เดือน จำนวนทั้งสิ้น 2,588.37 ล้านบาท คิดเป็น ร้อยละ 13.06 ของสินทรัพย์รวมของบริษัทและบริษัทย่อย โดยแบ่งเป็นลูกหนี้การค้าที่เป็นกิจการที่เกี่ยวข้องกัน (บริษัท ไทยเทเลโฟน แอนด์ เทเลคอมมิวนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) (TT&T)) จำนวน 2,330.42 ล้านบาท และลูกหนี้การค้าอื่น จำนวน 257.95 ล้านบาท บริษัทได้มีการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับลูกหนี้การค้าที่เป็นกิจการที่เกี่ยวข้องกันและอื่นๆ จำนวนเพียง 86.85 และ 14.07 ล้านบาท ตามลำดับ จึงอาจส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานของบริษัท หากบริษัทไม่ได้รับชำระหนี้จำนวนดังกล่าว อย่างไรก็ตาม บริษัทเชื่อว่าจะได้รับชำระหนี้ดังกล่าวทั้งจำนวนเนื่องจากบริษัทที่เกี่ยวข้องกันนั้น อยู่ระหว่างการปรับโครงสร้างหนี้ซึ่งศาลล้มละลายกลางได้มีคำสั่งเห็นชอบด้วยแผนฟื้นฟูกิจการของ TT&T กอปรกับเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์สินมีคำสั่งอนุญาตให้บริษัทได้รับชำระหนี้ได้เต็มจำนวนแล้ว โดยหนี้สินดังกล่าวจะถูกแปลงเป็นหุ้นสามัญของ TT&T ตามราคาตลาดถัวเฉลี่ยตามจำนวนวันที่กำหนดไว้ในสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ของ TT&T

 

 1.2.2 เงินให้กู้ยืมแก่กิจการที่เกี่ยวข้องกัน

 ณ 31 ธันวาคม 2543 บริษัทมีเงินให้กู้ยืมจำนวน 1,004.65 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 5.07 ของทรัพย์สินรวมของบริษัทและบริษัทย่อย โดยแบ่งเป็น

 1. ดอกเบี้ยค้างรับประมาณ 406 ล้านบาท

 ดอกเบี้ยค้างรับดังกล่าวเป็นดอกเบี้ยค้างรับจากบริษัท ไทยเทเลโฟน แอนด์ เทเลคอมมิวนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) ซึ่งบริษัทเชื่อว่าจะได้รับชำระหนี้ดังกล่าวคืนทั้งจำนวนจากการปรับโครงสร้างหนี้เช่นเดียวกับลูกหนี้การค้าที่เป็นของบริษัทดังกล่าว

 2. เงินให้กู้ยืมระยะยาวประมาณ 594 ล้านบาท

 เงินให้กู้ยืมระยะยาวเป็นเงินให้กู้ยืมระยะยาวแก่บริษัท ไทยเทเลโฟน แอนด์ เทเลคอมมิวนิเคชั่น จำกัด (มหาชน) โดยบริษัทได้รับดอกเบี้ยในอัตราร้อยละ MLR บวกด้วย 0.5 ต่อปี และทบต้นทุกครึ่งปี มีกำหนดชำระคืนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยในปี 2554 ซึ่งบริษัทเชื่อว่าจะได้รับชำระหนี้ดังกล่าวคืนทั้งจำนวนจากการปรับโครงสร้างหนี้เช่นเดียวกับลูกหนี้การค้าที่เป็นของบริษัทดังกล่าว

 

 1.3 ความเสี่ยงในด้านความสามารถในการจ่ายเงินปันผล 

จากการที่บริษัทและบริษัทย่อยมีผลขาดทุนสะสมติดต่อกันมาตั้งแต่ปี 2540 และ ณ 31 ธันวาคม 2543
บริษัทมีผลขาดทุนสะสมเป็นจำนวน 7,332.85 ล้านบาท ซึ่งถือได้ว่าเป็นจำนวนที่สูงมาก
ส่งผลให้บริษัทไม่สามารถจ่ายเงินปันผลได้ในระยะเวลาอันใกล้นี้ จนกว่าขาดทุนสะสมจะหมดไป

 1.4 ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน 

 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543 บริษัทและบริษัทย่อยมีหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศสุทธิที่ไม่ได้รับการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้ 

+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
| สกุลเงิน      | ง  |        | หน่วย :     | ง   |       | หน่วย :     |
|             | บก |        | ล้านบาท     | บกา |       | ล้านบาท     |
|             | าร |        |            | รเง |       |            |
|             | เง |        |            | ินเฉ |       |            |
|             | ินร |        |            | พาะ |       |            |
|             | วม |        |            |     |       |            |
|             |    |        |            | ข   |       |            |
|             |    |        |            | องบ |       |            |
|             |    |        |            | ริษัท |       |            |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
|   เหรีย      | 1  | ล้า     | 5,212.75   |     |   ล้าน | 1,650.70   |
| ญสหรัฐอเมริกา | 20 | นเหรียญ |            |  38 | เหรียญ |            |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
|   เยน       | 8  | ล้านเยน | 3,416.58   |     |   ล   | 3,416.58   |
|             | ,9 |        |            |  8, | ้านเยน |            |
|             | 91 |        |            | 991 |       |            |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
|             | 4  | ล      | 24.72      |   4 |   ล้า  | 24.72      |
|  ฟรังก์ฝรั่งเศส |    | ้านฟรังก์ |            |     | นฟรังก์ |            |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
|             | 4  | ล      | 18.30      |     |       |            |
|  โครนาสวีเดน |    | ้านโครน |            |     |       |            |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
|   รวม       |    |        | 8,672.35   |     |       | 5,130.10   |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+
|   %         |    |        | 43.77      |     |       | 49.75      |
|             |    |        |            |     |       |            |
| ต่อสินทรัพย์รวม |    |        |            |     |       |            |
+-------------+----+--------+------------+-----+-------+------------+

นอกจากนี้ บริษัทไม่มีรายได้ที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
เว้นแต่เงินที่ได้รับจากการขายเงินลงทุนหรือการรับเงินปันผลจากการลงทุนในต่างประเทศ
ทำให้บริษัทอาจได้รับผลกระทบจากความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
ในกรณีที่ค่าเงินบาทอ่อนค่าลงหรือแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับเงินสกุลต่างๆ
โดยจะส่งผลกระทบต่อกำไรหรือขาดทุนของบริษัทและบริษัทย่อยตามสัดส่วน อย่างไรก็ตาม
บริษัทมีหนี้สินที่ไม่ได้ป้องกันความเสี่ยงเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศหลายสกุล
จึงเป็นลักษณะของระบบตะกร้าเงินซึ่งเป็นการกระจายความเสี่ยงอย่างหนึ่ง
ทำให้บริษัทสามารถลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้ ณ ระดับหนึ่งแต่ไม่มากนัก

 1.5 ปัญหาด้านบุคลากร

บริษัทดำเนินธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม ซึ่งรวมถึงการออกแบบ จำหน่าย ติดตั้ง ซ่อมบำรุง
และให้คำปรึกษาเกี่ยวกับระบบและอุปกรณ์สื่อสารโทรคมนาคม ดังนั้น
จึงจำเป็นที่จะต้องมีบุคคลากรที่มีความเชี่ยวชาญและมีความชำนาญเฉพาะด้านอย่างเพียงพอที่จะรองรับปริมาณงานของกลุ่มบริษัทและการพัฒนาอย่างรวดเร็วของระบบเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคม
แต่เนื่องจากบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ในตลาดแรงงานของวิชาชีพดังกล่าวมีจำนวนจำกัด
มีลักษณะการทำงานที่เปลี่ยนงานบ่อย และมีการดึงตัวบุคลากรระหว่างคู่แข่งขัน
จึงทำให้บริษัทเกิดผลกระทบในด้านการให้บริการและความคล่องตัวของการดำเนินงาน
หากบุคลากรลาออก อย่างไรก็ตาม บริษัทได้เตรียมมาตรการป้องกันไว้หลายมาตรการ เช่น
การปรับเปลี่ยนเวียนงาน การสร้างโอกาสในการพัฒนาศักยภาพของพนักงาน
และการออกใบสำคัญแสดงสิทธิให้แก่กรรมการและพนักงานเพื่อสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน
เป็นต้น