1. ปัจจัยความเสี่ยง

 ภาวะเศรษฐกิจและการเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน

-   ภาวะเศรษฐกิจไทยปี 2549 และแนวโน้มปี 2550

แม้ว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2549 ที่ผ่านมาจะเผชิญกับปัจจัยลบหลายประการ
ไม่ว่าจะเป็นการปรับขึ้นของอัตราดอกเบี้ยในช่วงครึ่งแรกของปี
และการแข็งค่าอย่างมากของเงินบาท ตลอดจนปัญหาทางการเมืองในประเทศ
ซึ่งในที่สุดได้นำมาสู่การเปลี่ยนแปลงในเดือนกันยายน
แต่อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยยังคงตัวอยู่ในระดับที่น่าพอใจ คือ อยู่ที่ประมาณร้อยละ 5.0
โดยได้รับแรงหนุนจากการส่งออกเป็นหลัก

สำหรับแนวโน้มในปี 2550 นั้น คาดว่าเศรษฐกิจไทยจะขยายตัวในอัตราที่ลดลงเป็นประมาณร้อยละ
3.5-4.5 โดยเป็นผลจากการชะลอตัวของการใช้จ่ายในประเทศ โดยเฉพาะการลงทุน
ซึ่งถูกกระทบโดยความไม่แน่นอนทางการเมืองและประเด็นทางด้านนโยบายของภาครัฐ
ในขณะที่การส่งออกมีแนวโน้มที่จะชะลอตัวลงตามภาวะเศรษฐกิจโลก

ประมาณการอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย

หน่วย : ร้อยละ (การเปลี่ยนแปลงจากปีก่อนหน้า ยกเว้นจะระบุเป็นอย่างอื่น)

  --------------------------------------- --------------- ----------------
                                          2549            2550

  การบริโภคภาคเอกชน                        3.4             3.0-4.0

  การลงทุนรวม                              3.9             1.1-2.5

  การลงทุนภาคเอกชน                         4.5             1.7-2.8

  การลงทุนภาครัฐ                            2.1             -0.6 to +1.4

  การบริโภคภาครัฐ                           5.2             8.0

  การส่งออก                                17.4            10.0-12.0

  การนำเข้า                                7.0             7.0-10.0

  ดุลบัญชีเดินสะพัด (พันล้านดอลลาร์ฯ)             3.2             6.1-7.3

  ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เฉลี่ย (ดอลลาร์ฯ/บาร์เรล)    65.1            53.0-57.0

  อัตราเงินเฟ้อทั่วไป                          4.7             1.5-2.5

  ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)           5.0             3.5-4.5
  --------------------------------------- --------------- ----------------

ที่มา : บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด

ท่ามกลางบรรยากาศการลงทุนในตลาดทุนที่อาจถูกกระทบโดยปัจจัยความไม่แน่นอนต่าง ๆ ดังกล่าว
ทำให้คาดว่าน่าจะมีเงินออมเคลื่อนย้ายมาสู่ระบบธนาคารพาณิชย์เพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม
การขยายตัวของสินเชื่อของระบบธนาคารพาณิชย์คงจะต้องเผชิญกับความท้าทายจากภาวะการชะลอตัวของเศรษฐกิจ
ในขณะที่การแข่งขันระหว่างสถาบันการเงินยังคงจะดำเนินต่อเนื่องไปอย่างเข้มข้น แต่กระนั้นก็ดี
คาดว่าแนวโน้มการปรับลดของราคาน้ำมันและอัตราเงินเฟ้อ
น่าจะส่งผลให้ธนาคารแห่งประเทศไทยสามารถที่จะพิจารณาปรับลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายการเงินลง
ซึ่งน่าจะเป็นปัจจัยหนุนสำคัญต่อภาวะการบริโภคและการลงทุนในประเทศ

 การเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน[1]

ข้อกฎหมายต่าง ๆ ที่สำคัญ ซึ่งมีผลต่อการดำเนินงานของธนาคารในรอบปี 2549 พอสรุปได้ ดังนี้

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชน (Private Repo)

ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศฉบับที่ ฝนส.(21) ว.89/2549 เรื่อง
นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชน (Private Repo) ลงวันที่ 20
เมษายน 2549 เพื่ออนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถประกอบธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชน (Private
Repo) โดยการขยายขอบเขตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชนได้กับกองทุนต่าง
ๆ อันได้แก่ กองทุนรวม กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ กองทุนส่วนบุคคล และกองทุนประเภทอื่น ๆ
ที่จะกำหนดขึ้นในอนาคต รวมทั้งยังสามารถประกอบธุรกรรมซื้อคืนภาคเอกชนต่างสกุลเงิน (Cross
Currency) ระหว่างสกุลเงินบาทกับสกุลเงินต่างประเทศ
กับคู่สัญญาที่เป็นสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ

ทั้งนี้ ประกาศดังกล่าวคาดว่าจะส่งผลดีต่อการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ กล่าวคือ
เป็นการส่งเสริมให้ธนาคารพาณิชย์สามารถดำเนินธุรกิจได้กว้างขวางมากยิ่งขึ้น

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินจากประชาชนได้

ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศฉบับที่ ฝนส.(21) ว.115/2549 เรื่อง
การนำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินจากประชาชน ลงวันที่ 6 กันยายน 2549
เพื่อเพิ่มช่องทางในการระดมเงินของธนาคารพาณิชย์
และเพิ่มทางเลือกในการออมเงินให้แก่ประชาชน
โดยธนาคารพาณิชย์สามารถออกตั๋วแลกเงินเป็นสกุลเงินบาทที่กู้ยืมเงินจากบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่ในประเทศไทย
และตั๋วแลกเงินสกุลเงินตราต่างประเทศเฉพาะที่กู้ยืมเงินจากบุคคลที่มีถิ่นที่อยู่นอกประเทศไทย
หรือสถาบันการเงินในประเทศไทยที่ได้รับอนุญาตให้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับปัจจัยชำระเงินต่างประเทศ
ตามพระราชบัญญัติควบคุมการแลกเปลี่ยนเงิน พ.ศ.2485
แต่การออกตั๋วแลกเงินดังกล่าวต้องไม่ขัดต่อกฎหมาย
ตลอดจนกฎเกณฑ์การควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินและมาตรการป้องปรามการเก็งกำไรค่าเงินบาท
ของธนาคารแห่งประเทศไทย สำหรับประเภทของตั๋วแลกเงินนั้น
ธนาคารพาณิชย์สามารถออกตั๋วแลกเงินได้ทั้งแบบจ่ายเมื่อเห็น (Sight Bills)
และจ่ายเมื่อสิ้นระยะเวลา (Time Bills)
ซึ่งมีเงื่อนไขการเสนออัตราผลตอบแทนทั้งในแบบจ่ายส่วนลด (Discount) และแบบจ่ายดอกเบี้ย
(Effective Rate) รวมทั้งเงื่อนไขอื่น ๆ ตามที่กำหนด
โดยที่ธนาคารพาณิชย์จะต้องประกาศเงื่อนไขและข้อกำหนดต่าง ๆ ให้ลูกค้าทราบอย่างชัดเจนด้วย

ประกาศดังกล่าว คาดว่าจะส่งผลดีต่อการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์
ทั้งในแง่ที่มีส่วนช่วยขยายฐานลูกค้าบุคคลของธนาคารพาณิชย์ได้อีกมาก
จากเดิมที่กำหนดให้ธนาคารออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินได้จากผู้ลงทุนสถาบันเท่านั้น
อีกทั้งยังมีส่วนช่วยลดต้นทุนของเงินทุนธนาคารพาณิชย์ เนื่องจากเงินที่ระดมได้ในรูปตั๋วแลกเงินนี้
ไม่เป็นภาระของธนาคารในการนำส่งเงินเข้ากองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงิน
และไม่ถูกนำมาคำนวณรวมในการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์

ธนาคารแห่งประเทศไทยออกประกาศฉบับที่ ฝนส.(22) ว.122/2549
เรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ ลงวันที่ 17
ตุลาคม 2549 โดยอนุญาตเป็นการทั่วไปให้ธนาคารพาณิชย์สามารถทำหน้าที่เป็นผู้ขายสินทรัพย์
เพื่อจัดการโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ อาทิ
การรับโอนสินทรัพย์และการออกหลักทรัพย์จำหน่ายแก่ผู้ลงทุน
โดยกำหนดให้ผลประโยชน์ตอบแทนแก่ผู้ถือหลักทรัพย์ขึ้นอยู่กับกระแสรายรับที่เกิดจากสินทรัพย์ที่รับโอนมา
รวมทั้งทำหน้าที่อื่นที่เกี่ยวข้องกับโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ อาทิ
ผู้ที่ให้บริการเรียกเก็บและรับชำระหนี้ตามโครงการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ได้ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยให้ธนาคารพาณิชย์แจ้งการประกอบธุรกิจดังกล่าวให้แก่สายกำกับสถาบันการเงิน
ธนาคารแห่งประเทศไทย ทราบภายใน 15 วันนับแต่วันทำธุรกรรม

ประกาศดังกล่าว ทำให้เกิดความคล่องตัวแก่ธนาคารพาณิชย์ที่จะดำเนินธุรกรรมดังกล่าวในอนาคต
โดยไม่ต้องรอขอความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทยดังเดิม

-   กฎหมายใหม่เกี่ยวกับการประกอบธุรกิจบัตรเครดิต

ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศฉบับที่ ฝนส.(21) ว. 184/2549 ลงวันที่ 28 พฤศจิกายน
2549 เรื่อง
นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยเกี่ยวกับการประกอบธุรกิจบัตรเครดิตของธนาคารพาณิชย์
โดยเริ่มมีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 ธันวาคม 2549 ซึ่งมีสาระสำคัญดังนี้

1. ปรับเพิ่มเพดานอัตราดอกเบี้ย ค่าปรับ ค่าบริการ
และค่าธรรมเนียมในการประกอบธุรกิจบัตรเครดิต เป็นรวมไม่เกินร้อยละ 20 ต่อปี
จากเดิมไม่เกินร้อยละ 18 ต่อปี เริ่มมีผลตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2550

2. ปรับปรุงหลักเกณฑ์ในเรื่องอื่น ๆ ได้แก่ การพิจารณาคุณสมบัติของผู้ถือบัตรจากเงินฝาก
หรือการลงทุนในตราสารแสดงสิทธิในหนี้ที่ออกโดยธนาคาร
หน่วยงานของรัฐหรือรัฐวิสาหกิจที่มีกฎหมายเฉพาะจัดตั้งขึ้น
(เพิ่มเติมจากเดิมที่พิจารณาจากฐานเงินได้จากการประกอบอาชีพหรือธุรกิจเท่านั้น)
ขยายหลักเกณฑ์การพิจารณาคุณสมบัติของผู้ถือบัตรประเภทองค์กร (Corporate Card)
โดยให้พิจารณาจากฐานะการเงินของบริษัท แทนการพิจารณาคุณสมบัติของผู้ถือบัตรรายบุคคล
ปรับปรุงเงื่อนไขการชำระหนี้บัตรเครดิตกรณีเป็นวงเงินฉุกเฉิน การคงวงเงินของผู้ถือบัตรรายเก่า
และหลักเกณฑ์ที่ไม่ให้มีการออกบัตรเครดิตโดยลูกค้ามิได้ร้องขอ (Pre-Approved)

การปรับเพิ่มเพดานอัตราดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมบัตรเครดิต
เป็นการปรับตามต้นทุนการเงินที่เพิ่มขึ้น
ซึ่งคาดว่าจะมีส่วนช่วยส่งเสริมการแข่งขันในตลาดบัตรเครดิตมากขึ้น
เนื่องจากผู้ประกอบการคงจะมีความสามารถในการแข่งขันดีขึ้นกว่าเดิม อย่างไรก็ตาม
ด้านผู้กู้ยืมอาจได้รับผลกระทบให้ความสามารถในการชำระหนี้ลดต่ำลง
ซึ่งธนาคารพาณิชย์จะต้องเฝ้าระวังติดตามพฤติกรรมการผ่อนชำระของลูกหนี้อย่างรัดกุมขึ้น

สำหรับการปรับปรุงหลักเกณฑ์อื่น ทำให้มีความยืดหยุ่นในการดำเนินงานมากขึ้น
และคาดว่าน่าจะส่งผลดีต่อการขยายฐานลูกค้าใหม่ที่มีศักยภาพทางการเงินรองรับ

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้า

ธนาคารแห่งประเทศไทยออกประกาศฉบับที่ ฝนส.(21) ว.186/2549 ลงวันที่ 6 ธันวาคม 2549
เรื่องการอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้า มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 25
พฤศจิกายน 2549 เพื่อให้รองรับประกาศคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
ที่กำหนดหลักเกณฑ์ให้ธนาคารพาณิชย์สามารถประกอบธุรกิจสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
เป็นผู้ให้บริการประเภทตัวแทนซื้อขายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า ผู้ค้าสัญญาซื้อขายล่วงหน้า
ที่ปรึกษาสัญญาซื้อขายล่วงหน้า และผู้จัดการเงินทุนสัญญาซื้อขายล่วงหน้าได้
โดยจะต้องไปจดทะเบียนกับสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
หรือได้รับใบอนุญาตจากคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
และแจ้งให้ธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายใน 30 วันนับจากวันที่ได้รับการจดทะเบียน
หรือได้รับอนุญาต
กรณีที่ธนาคารพาณิชย์ใดได้รับการจดทะเบียนหรือได้รับอนุญาตก่อนที่ประกาศฉบับดังกล่าวมีผลบังคับ
ให้แจ้งธนาคารแห่งประเทศไทยทราบภายใน 30 วันนับจากวันที่ประกาศใช้บังคับ

ประกาศดังกล่าว ช่วยลดความซ้ำซ้อนในการกำกับดูแลการทำธุรกิจของธนาคารพาณิชย์
โดยถือว่าเมื่อได้รับการอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์แล้ว
ให้ธนาคารประกอบธุรกิจดังกล่าวได้โดยไม่ต้องรอขอความเห็นชอบจากธนาคารแห่งประเทศไทยดังเดิม
ทำให้เกิดความคล่องตัวแก่ธนาคารพาณิชย์

 ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

เพื่อการนำเสนอบริการทางการเงินที่ครบวงจร
ธนาคารกสิกรไทยจึงมีการดำเนินธุรกิจในลักษณะของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ซึ่งประกอบด้วย
บริษัทย่อย ที่ประกอบธุรกิจการเงิน และบริษัทร่วม ที่ดำเนินธุรกิจสนับสนุน
โดยยึดมั่นในหลักการการให้บริการอันเป็นที่น่าเชื่อถือ
รวมทั้งการมีความรับผิดชอบต่อผลประโยชน์ของลูกค้า และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่าง ๆ
โดยคำนึงถึงความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจอย่างเหมาะสม ทั้งนี้
นโยบายการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร มีองค์ประกอบที่สำคัญ ดังนี้

-   หลักการในการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงในหลายด้านด้วยกัน ได้แก่ การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ และการบริหารความเสี่ยงด้านอื่น ๆ
รวมทั้งแนวทางในการวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้วและผลกำไรเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น
โดยธนาคารยึดหลักการในการบริหารความเสี่ยง ดังนี้

- การมีส่วนร่วมรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โดยหน่วยธุรกิจ ซึ่งดำเนินธุรกิจที่ก่อให้เกิดความเสี่ยง
มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบต่อการบริหารความเสี่ยงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ระดับความเสี่ยงที่เกิดขึ้นดังกล่าว มีความเหมาะสมกับระดับอัตราผลตอบแทนที่กำหนด
ตลอดจนระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ ขณะที่หน่วยงานสนับสนุน
ซึ่งมีหน้าที่สนับสนุนการปฏิบัติงานให้แก่หน่วยธุรกิจ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายร่วมกันนั้น
จะรับผิดชอบการจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ซึ่งเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจ

- การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงโดยหน่วยงานที่เป็นเอกเทศ
โดยกระบวนการควบคุมมีความเป็นอิสระ และมีหน่วยงานควบคุม
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการให้ความเห็นเกี่ยวกับความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจอย่างเป็นอิสระและเชื่อถือได้
รวมทั้งการควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้ระดับที่ยอมรับได้

- การมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงที่ชัดเจน โดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
จะทำหน้าที่กำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยง ภายใต้แนวทางที่คณะกรรมการธนาคารกำหนด

- การบริหารความเสี่ยงโดยรวมความเสี่ยงทุกประเภทที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกรรม
โดยการบริหารความเสี่ยง ควรคำนึงถึงการบริหารความเสี่ยงทุกประเภท
ซึ่งเกิดขึ้นในการดำเนินธุรกรรม อีกทั้งยังจะต้องครอบคลุมถึงทุกระดับงานภายในองค์กร

- การวัดผลงานโดยปรับความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจ โดยหน่วยงานธุรกิจจะได้รับการประเมินผลงาน
ตามประสิทธิภาพของการทำงานที่ปรับด้วยความเสี่ยงแล้ว

-   กระบวนการบริหารความเสี่ยง

เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงของธนาคาร เป็นไปอย่างมีประสิทธิผล
ธนาคารจึงมีกระบวนการบริหารความเสี่ยง ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนหลักต่าง ๆ ดังนี้

- การระบุความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการบ่งชี้ถึงความเสี่ยง ทั้งในแง่ของประเภทความเสี่ยง
สาเหตุ และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงทั้งที่เป็นปัจจัยภายในและภายนอก ตลอดจนมีการพิจารณา
หรือคาดการณ์ถึงความเสี่ยงที่ธนาคารกำลังประสบอยู่
หรือความเสี่ยงใหม่ที่มีโอกาสจะเกิดขึ้นในอนาคต

- การประเมินความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการนำเครื่องมือ และวิธีการต่าง ๆ ที่เหมาะสม
มาใช้ประเมินความเสี่ยง ซึ่งกระบวนการดังกล่าวจะต้องได้รับการตรวจสอบ อนุมัติ และทบทวน
ภายใต้กรอบระยะเวลาที่เหมาะสม

- การติดตามและควบคุมความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการติดตาม
และควบคุมการดำเนินการตามนโยบายความเสี่ยง ระเบียบปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยง
และขอบเขตของความเสี่ยง
เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายความเสี่ยงและระดับความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
โดยมีการติดตามและควบคุมความเสี่ยงดังกล่าวอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง

- การรายงานความเสี่ยง เป็นขั้นตอนของการรายงานความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ อย่างครอบคลุม
ซึ่งจะต้องมีความเหมาะสมและเพียงพอ เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงเกิดประสิทธิผลสูงสุด

ทั้งนี้ เพื่อหลีกเลี่ยงความสูญเสียทางการเงิน
และสนับสนุนให้หน่วยธุรกิจสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง กระบวนการบริหารความเสี่ยงที่ดี
ยังได้รับการออกแบบให้คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาวะแวดล้อม
ทั้งที่เป็นสภาวะปกติและสภาวะวิกฤติด้วย

-   โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีนโยบายในการจัดโครงสร้างองค์กรที่เหมาะสม และเอื้อต่อการบริหารความเสี่ยงด้านต่าง
ๆ รวมทั้งมีการกำหนดหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน
ตลอดจนการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบและสายการรายงานอย่างชัดเจน
สอดคล้องกับหลักการควบคุมภายในที่ดี ทั้งนี้ ธนาคารมีโครงสร้างการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม
ดังนี้

- คณะกรรมการธนาคาร
ทำหน้าที่พิจารณาอนุมัตินโยบายและหลักการด้านการบริหารความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
กำหนดกรอบความเสี่ยงและขอบเขตความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
รวมถึงดูแลให้มีระบบและกระบวนการการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม มีประสิทธิภาพ
และเป็นมาตรฐานสากล

- คณะกรรมการตรวจสอบ
ทำหน้าที่ตรวจสอบประสิทธิผลและความพอเพียงของกระบวนการบริหารความเสี่ยง
และระบบการควบคุมภายใน

นอกจากนี้ คณะกรรมการธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านต่าง ๆ ของธนาคาร ได้แก่

- คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่ดูแลและติดตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงและฐานะความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
ภายใต้แนวทางและนโยบายที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร

- คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ทำหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย ความเสี่ยงสภาพคล่อง
และความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคาร

- คณะอนุกรรมการนโยบายเครดิต
ทำหน้าที่กำหนดนโยบายเครดิตให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร

ในระดับปฏิบัติการ ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการวัดผลและติดตามความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
รวมทั้งพัฒนาเครื่องมือที่ทันสมัยเพื่อใช้ในการบริหารความเสี่ยง
และประมาณค่าความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ ในรูปเงินกองทุน
ซึ่งจะช่วยให้สามารถประเมินและควบคุมขนาดของความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
พร้อมทั้งกำหนดราคาที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกันของลูกค้าหรือผลิตภัณฑ์
ตลอดจนสามารถจัดสรรเงินกองทุนไปยังธุรกิจได้อย่างเหมาะสมกับระดับของผลตอบแทนและระดับของความเสี่ยง

 ความเสี่ยงด้านเครดิต 

-   การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ความเสี่ยงด้านเครดิต คือ
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่คู่สัญญาหรือผู้กู้ยืมไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขและข้อตกลงในสัญญา
ซึ่งอาจเป็นเพราะคู่สัญญาประสบปัญหาทางการเงิน ทำให้ไม่สามารถชำระหนี้เมื่อครบกำหนดได้
หรือจงใจไม่ปฏิบัติตามสัญญา อันส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารยึดถือแนวทางมาตรฐานสากลเป็นหลักสำคัญ
ในการดำเนินงานด้านการบริหารความเสี่ยงเครดิต
ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานการรวมศูนย์และดุลอำนาจการตัดสินใจเรื่องเครดิต
โดยมีการแบ่งแยกภาระหน้าที่ระหว่างการขายและการพิจารณาเครดิตออกจากกันอย่างเป็นเอกเทศ
เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นการสร้างดุลอำนาจในการพิจารณาเครดิต ทั้งนี้
เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านเครดิตของธนาคาร ต่างมีจุดมุ่งหมายร่วมกัน คือ
ส่งเสริมและรักษาการขยายตัวของสินเชื่ออย่างมีคุณภาพ

ขณะเดียวกัน ธนาคารยังให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพของการปฏิบัติงานด้านเครดิต
ภายใต้กระบวนการติดตามและควบคุมที่เหมาะสม โดยได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติงาน
พร้อมกับบทบาท เป้าหมายและหน้าที่ความรับผิดชอบที่ชัดเจนให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน
ตั้งแต่ในระดับสายงานจนถึงระดับบุคคล
เพื่อให้บุคลากรของธนาคารเข้าใจหลักการปฏิบัติงานด้านเครดิตและสื่อสารบนพื้นฐานเดียวกัน
ตามเจตนารมณ์ของธนาคารที่ต้องการเสริมสร้างวัฒนธรรมเครดิตอันแข็งแกร่งอย่างถาวรภายในองค์กร
นอกจากนั้นแล้ว ธนาคารยังได้จัดอบรมเสริมความรู้ด้านเครดิตให้แก่พนักงานที่เกี่ยวข้อง
เพื่อเพิ่มความรู้และพัฒนาทักษะด้านเครดิตในระดับที่เหมาะสมกับลักษณะลูกค้าที่ต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งยังได้พัฒนาระบบงานอัตโนมัติ และระบบงานสนับสนุนให้มีมาตรฐาน
ควบคู่ไปกับการมีประสิทธิภาพสูงสุดด้วย

-   นโยบายเครดิตและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารได้กำหนดยุทธศาสตร์ด้านเครดิตที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่ธนาคารสามารถรับได้
เพื่อสร้างเป้าหมายที่ชัดเจนให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน
รวมทั้งได้จัดทำนโยบายและแผนปฏิบัติงานที่อ้างอิงและสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ดังกล่าว
โดยครอบคลุมการให้บริการแก่ลูกค้าทุกกลุ่มและทุกผลิตภัณฑ์ของธนาคาร
ซึ่งการกำหนดคุณสมบัติของลูกค้าที่ธนาคารให้การสนับสนุนนั้น เป็นไปตามมาตรฐานสากล
รวมทั้งสอดคล้องกับกฎหมายและกฎระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทยทุกประการ

นอกจากนั้นแล้ว
จากการที่ธนาคารได้ตระหนักดีถึงความสำคัญของเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
โดยเฉพาะในการประเมินความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้าและการกระจายสินเชื่อ
ธนาคารจึงได้รวบรวมและปรับปรุงนโยบายเครดิต
โดยจัดทำเป็นคู่มืออ้างอิงไว้ในระบบฐานข้อมูลของธนาคาร
ซึ่งสามารถนำมาใช้งานจริงได้ตลอดเวลา ขณะเดียวกัน
ธนาคารได้มีการพัฒนาและนำเครื่องมือที่ใช้วัดความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้ามาใช้สนับสนุนการพิจารณาสินเชื่อ
รวมถึงการตั้งราคาให้สอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละกลุ่มโดยมีการจัดอันดับเครดิตสำหรับลูกค้านิติบุคคล
ซึ่งมีทั้งหมด 12 อันดับ สำหรับลูกหนี้ปกติ และ 3 อันดับ สำหรับลูกหนี้ที่มีปัญหา
ในส่วนของลูกค้ารายย่อย ธนาคารมีการนำระบบการวิเคราะห์คะแนนเครดิตลูกค้าอัตโนมัติ หรือ
Credit Scoring มาช่วยในการอนุมัติสินเชื่อ
ซึ่งทำให้การอนุมัติสินเชื่อมีมาตรฐานและมีประสิทธิภาพมากขึ้นทั้งในเรื่องเวลาและคุณภาพ
ดังนั้นในการคำนวณผลตอบแทน จึงมิได้เพียงแต่คำนึงถึงต้นทุนของเงินทุน
และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเท่านั้น
แต่ยังได้รวมมูลค่าของประมาณการความเสียหายเฉลี่ยจากความเสี่ยงด้านเครดิตไว้ด้วย
ซึ่งทำให้การกำหนดราคาดังกล่าวนี้ สอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละราย หรือแต่ละกลุ่ม ทั้งนี้
ขึ้นอยู่กับลักษณะการบริหารสัดส่วนเครดิตของแต่ละกลุ่มธุรกิจ

นอกเหนือจากการดำเนินการต่าง ๆ ดังกล่าวในข้างต้นแล้ว
ธนาคารยังให้ความสำคัญกับการควบคุมและติดตามการกระจุกตัวของเงินให้สินเชื่อ
โดยได้ติดตามเป็นรายเดือนในมิติต่าง ๆ อาทิ ประเภทอุตสาหกรรม รายผลิตภัณฑ์
ลักษณะลูกค้าและภูมิศาสตร์ เพื่อให้สอดคล้องกับแผนธุรกิจ สำหรับในช่วงระหว่างปี 2549 ที่ผ่านมา
จากการที่หลายจังหวัดทางภาคเหนือและภาคกลางประสบเหตุอุทกภัยนั้น
ธนาคารได้ประเมินและติดตามสถานการณ์ดังกล่าวอย่างใกล้ชิด
โดยพบว่าลูกค้าของธนาคารจำนวนหนึ่งได้รับผลกระทบ
แต่เมื่อเทียบกับสัดส่วนเงินให้สินเชื่อของลูกค้ากลุ่มดังกล่าวต่อพอร์ตสินเชื่อทั้งหมดของธนาคารแล้ว
ปรากฏว่ามีสัดส่วนที่น้อยมาก
จึงไม่ได้ส่งผลกระทบเชิงลบต่อคุณภาพหนี้โดยรวมของธนาคารแต่อย่างใด นอกจากนี้
เพื่อเป็นการบรรเทาความเดือดร้อนและช่วยให้ลูกค้าที่เป็นผู้ประกอบการสามารถกลับมาประกอบธุรกิจได้ตามปกติ
ธนาคารจึงได้กำหนดแนวทางการให้ความช่วยเหลือ โดยให้ระยะเวลาปลอดเงินต้นกับหนี้คงค้างเดิม
และขยายระยะเวลาในการชำระหนี้ นอกเหนือจากการให้ความช่วยเหลือทางการเงินอื่น ๆ เช่น
ให้วงเงินสินเชื่อเพิ่มเติม เพื่อซ่อมแซมทรัพย์สินถาวร เป็นต้น

นอกจากนี้
ธนาคารยังได้กำหนดหลักการและนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตสำหรับบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทยให้สอดคล้องกับหลักเกณฑ์การกำกับแบบรวมกลุ่ม
(Consolidated Supervision) ของธนาคารแห่งประเทศไทย
เพื่อให้ธนาคารและบริษัทในเครือมีนโยบายเครดิตที่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน
และมีกระบวนการพิจารณาเครดิตที่มีประสิทธิภาพ

 ความเสี่ยงด้านการกระจุกตัวของการให้สินเชื่อ 

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์
  สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย ภาคการสาธารณูปโภคและบริการ
  และธุรกิจอสังหาริมทรัพย์และการก่อสร้าง โดยมีสัดส่วนร้อยละ 61.75 11.43 9.44 และ
  6.37 ตามลำดับ โดยภาคอุตสาหกรรมการผลิตและพาณิชย์มีสัดส่วนค่อนข้างสูง
  แต่ได้มีการกระจายไปยังอุตสาหกรรมต่าง ๆ
  ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายและการกระจายความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้ ซึ่งมีอุตสาหกรรมกว่า
  50 อุตสาหกรรมในกลุ่มนี้ อาทิ โรงสีข้าว ยานยนต์ และเครื่องใช้ไฟฟ้า เป็นต้น
  สำหรับเงินให้สินเชื่อแก่กลุ่มลูกหนี้สูงสุด 20 อันดับแรก (ไม่รวมบบส.เพทาย
  และบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทย) มีจำนวน 35,247 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 5.23
  ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น

ณ สิ้นปี 2549 สินเชื่อของธุรกิจลูกค้าบรรษัทมียอดเงินให้สินเชื่อรวมทั้งสิ้นจำนวน 232,719
ล้านบาท เพิ่มขึ้น 10,929 ล้านบาท หรือร้อยละ 4.93 เมื่อเปรียบเทียบกับสิ้นปี 2548
โดยส่วนใหญ่ขยายตัวในกลุ่มลูกค้าบรรษัทธนกิจ เนื่องจากการขยายตัวของอุตสาหกรรมการก่อสร้าง
เคมีภัณฑ์ พลาสติก และยาง ตามลำดับ สำหรับในส่วนของสินเชื่อธุรกิจลูกค้าผู้ประกอบการ
มียอดสินเชื่อรวมทั้งสิ้นจำนวน 260,718 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 36,215 ล้านบาทหรือร้อยละ 16.13
จากสิ้นปี 2548 หากพิจารณาการขยายตัวของสินเชื่อจำแนกตามกลุ่มผลิตภัณฑ์พบว่า
สินเชื่อในประเทศมีมูลค่าเพิ่มขึ้นมากที่สุด
ซึ่งเป็นผลมาจากการขยายสินเชื่อในอุตสาหกรรมเกษตรแปรรูป และอุตสาหกรรมวัสดุก่อสร้าง

 ความเสี่ยงจากการด้อยคุณภาพของสินเชื่อและหลักประกัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL) จำนวน 38,291 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 5.64 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น (รวมสถาบันการเงิน)
ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในหมวดการอุตสาหกรรม และหมวดการค้าส่งและค้าปลีก โดยในปี 2549
ธนาคารได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้กับลูกหนี้ โดยมีจำนวนหนี้ตามบัญชีก่อนปรับ 28,536 ล้านบาท
โดยการปรับโครงสร้างหนี้ส่วนใหญ่ใช้วิธีการขยายระยะเวลาการผ่อนชำระ
และวิธีผ่อนผันให้ชำระเงินต้นก่อนดอกเบี้ย

ในส่วนของการประเมินราคาหลักประกันนั้น
ธนาคารได้ดำเนินการประเมินราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงสินเชื่อด้อยคุณภาพที่มียอดคงค้างมากกว่า 50 ล้านบาท
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินโดยผู้ประเมินอิสระทุกปี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549
ธนาคารมีสัดส่วนมูลค่าหลักประกันที่ใช้หักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญต่อเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
คิดเป็นร้อยละ 56.05

ทั้งนี้ ธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 27,972 ล้านบาท หรือร้อยละ 4.12
ของเงินให้สินเชื่อรวม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยคิดเป็นร้อยละ 127.96
ของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

 ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของทรัพย์สินรอการขาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549 ธนาคารมีทรัพย์สินรอการขายซึ่งมีมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
13,435 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 1.44 ของสินทรัพย์รวม
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นที่ดินว่างเปล่าและเพื่อการพาณิชย์ คิดเป็นร้อยละ 41.7 และ 33.9
ของทรัพย์สินรอการขายตามลำดับ โดยในปี 2549 ธนาคารได้รับโอนทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 4,198 ล้านบาท และขายทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 5,988 ล้านบาท
และรับรู้ผลกำไรจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายเป็นจำนวนเงิน 910 ล้านบาท
คิดเป็นกำไรร้อยละ 15.2 ของมูลค่าตามราคาต้นทุน ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549
ธนาคารมีค่าเผื่อการด้อยค่าสำหรับทรัพย์สินรอการขายจำนวน 1,796 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
13.37 ของมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี ซึ่งเพียงพอที่จะรองรับค่าใช้จ่ายในการถือครอง
ค่าใช้จ่ายในการขายและขาดทุนจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายส่วนที่เหลือ

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด และบริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด

ในปี 2542 ธนาคารได้จัดตั้งบริษัทบริหารสินทรัพย์ ธนบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด) และบริษัทบริหารสินทรัพย์ จันทบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด)
เป็นการเฉพาะกิจเพื่อรับโอนสินทรัพย์ด้อยคุณภาพจากธนาคารและบริษัทเงินทุนภัทรธนกิจตามลำดับ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2549 บริษัทบริหารสินทรัพย์
เพทายได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพที่ได้รับโอนแล้วจำนวน
55,794 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 75.44 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 50.00 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ทั้งนี้
การที่จะได้รับชำระหนี้ในอัตราที่คาดการณ์
ขึ้นอยู่กับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว (หมายเหตุ
บริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย โอนขายสินทรัพย์ทั้งหมดให้ บมจ.ธนาคารกสิกรไทย
และบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย ในวันที่ 15 มีนาคม 2548
โดยปัจจุบันได้ชำระบัญชีเสร็จสิ้นและได้จดทะเบียนเลิกบริษัทกับกระทรวงพาณิชย์แล้วในเดือนธันวาคม
2549

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย

นับตั้งแต่ปี 2544 ถึง 2549 ธนาคารได้โอนลูกหนี้ที่มีสถานะเป็นลูกหนี้ด้อยคุณภาพจำนวน 266 ราย
ซึ่งมีลักษณะตามข้อกำหนดและเงื่อนไขที่ระบุในพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ.
2544 และสัญญาโอนสินทรัพย์ ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (“บสท.”)
ตามที่ได้รับแจ้งจากบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย รวมมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ
วันโอนจำนวน 14,557 ล้านบาท
โดยมีราคาโอนซึ่งอ้างอิงตามมูลค่าหลักประกันที่ประเมินตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมประมาณ 10,123 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 69.54
ของมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอน

ภายหลังการโอนหนี้ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
ธนาคารยังคงมีความเสี่ยงที่จะต้องร่วมรับผลขาดทุนในกรณีที่บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทยมีผลขาดทุน
ทั้งนี้ ตามเงื่อนไขของพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. 2544
และสัญญาโอนสินทรัพย์ กำหนดให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
และธนาคารแบ่งปันผลกำไรหรือร่วมรับผลขาดทุนเมื่อครบสิ้นปีที่ 5 และสิ้นปีที่ 10 นับแต่วันที่ 1
กรกฎาคม 2544

ณ วันที่ 1 กรกฎาคม 2549 เป็นวันครบกำหนดสิ้นปีที่ 5
ในการบริหารสินทรัพย์ด้อยคุณภาพของบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
ซึ่งตามพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. 2544
และสัญญาโอนสินทรัพย์บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
และธนาคารต้องแบ่งปันผลกำไรหรือร่วมรับผลขาดทุนจากการบริหารสินทรัพย์ ซึ่งจากข้อมูลเบื้องต้น
ธนาคารไม่มีผลขาดทุนจากการบริหารสินทรัพย์

 การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงของธนาคารที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน ราคาตราสารทุน และราคาสินค้าโภคภัณฑ์
ซึ่งจะมีผลทำให้เกิดความผันผวนต่อรายได้ของธนาคาร
หรือมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคารและบริษัทในเครือธนาคาร
ทั้งในปัจจุบันและอนาคต

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารยึดหลักสำคัญที่จะบริหารความเสี่ยงด้านตลาดให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับสถานการณ์
ภายใต้การจัดการโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม
และการควบคุมระดับความเสี่ยงด้านตลาดให้อยู่ในระดับยอมรับได้ นอกจากนี้
ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงด้านตลาดสอดคล้องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
โดยดำรงนโยบายที่จะต้องมีโครงสร้างในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่มีความโปร่งใส
ตามหลักการของการแยกแยะหน้าที่กันอย่างชัดเจน
และหน่วยงานที่ทำหน้าที่ในการควบคุมความเสี่ยงจะต้องมีความเป็นอิสระ ทั้งนี้
การกำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
อยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ

-   กระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารแบ่งธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านตลาด ออกเป็นสองส่วนหลัก คือ
การบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน และธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า โดยมีรายละเอียดในแต่ละส่วน ดังต่อไปนี้

1.  ความเสี่ยงจากการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ของธนาคารนั้น
จัดอยู่ภายใต้การดูแลของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ธนาคารได้รับผลตอบแทนสูงสุด
ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

ธนาคารได้ประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
โดยวิเคราะห์ระยะเวลาการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งความแตกต่างของระยะเวลาดังกล่าวของสินทรัพย์และหนี้สิน
จะแสดงถึงระดับความเสี่ยงว่ามากหรือน้อยเพียงใด นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ประเมินผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ ได้แก่
อัตราดอกเบี้ยเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืม และอัตราดอกเบี้ยในตลาดเงินตลาดทุน
ที่จะมีผลต่อรายได้จากดอกเบี้ยของธนาคารใน 12 เดือนข้างหน้า ฐานะของสินทรัพย์และหนี้สิน
และรายการนอกงบดุลทางการเงินของธนาคาร รวมทั้ง ได้บริหารผลกระทบดังกล่าว
โดยจัดการโครงสร้างและสัดส่วนของสินทรัพย์และหนี้สินที่อิงกับอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ
ให้มีความเหมาะสม

นอกเหนือจากนั้นแล้ว ธนาคารได้ใช้เครื่องมือการวัดความเสี่ยงในรูปแบบของ Value-at-Risk
(VaR) ซึ่งเป็นเครื่องมือทางสถิติที่ทำให้สามารถประเมินความเสี่ยงในรูปแบบของค่าความน่าจะเป็น
โดยใช้รูปแบบและความสัมพันธ์ทางสถิติในอดีตของตัวแปรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
ทำให้ธนาคารสามารถประเมินความเสียหายสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้นได้
ภายใต้ระดับความเชื่อมั่นที่กำหนด รวมทั้งประเมินความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยภายใต้ภาวะวิกฤติ
(Stress Testing) เพื่อประกอบการวัดความเสี่ยง
ซึ่งไม่สามารถประเมินได้จากตัววัดความเสี่ยง Value-at-Risk นอกเหนือจากนั้น
ธนาคารได้พัฒนากระบวนการบริหารความเสี่ยงให้สอดคล้องกับนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคารของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งมีผลบังคับใช้ในปี 2549

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน

ธนาคารไม่มีนโยบายที่จะขยายการลงทุนในหุ้นทุน
แต่มีการบริหารเพื่อที่จะลดขนาดการลงทุนในตราสารทุนที่ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับธุรกิจหลักของธนาคารลง
โดยธนาคารจะวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อธนาคาร

2.  ความเสี่ยงจากธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า (Trading)

-   การบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

ธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า ซึ่งได้รับการบริหารจัดการภายใต้นโยบายการบริหารฐานะในบัญชีเพื่อการค้า
ครอบคลุมถึงการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศ การซื้อ/ขายตราสารหนี้
และการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์
โดยสายงานธุรกิจตลาดทุนทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารฐานะความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และอนุพันธ์ที่เกิดจากธุรกรรมดังกล่าว
ภายใต้การกำกับและควบคุมอย่างใกล้ชิดโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทั้งนี้ เพื่อให้ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้ ซึ่งรวมถึงการควบคุมดูแลด้วย
Value-at-Risk Limits และการวัดผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงของราคาจากปัจจัยต่าง ๆ
อาทิ Sensitivity Limits

ขณะเดียวกัน ธนาคารได้พัฒนาระบบการวัดความเสี่ยงภายใต้ภาวะวิกฤติ (Stress Testing)
เมื่อมีปัจจัยเสี่ยงต่อธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า
โดยระบบดังกล่าวจะช่วยประเมินความเสียหายจากเหตุการณ์ที่รุนแรงเกินความคาดหมาย
ต่อฐานะการเงินของธนาคาร นอกจากนี้ ธนาคารยังได้พัฒนากระบวนการ Back Testing
เพื่อดำเนินการตรวจสอบความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของเครื่องมือการวัดความเสี่ยงในรูปของแบบจำลอง
VaR อย่างสม่ำเสมอโดยรูปด้านซ้าย แสดงให้เห็นถึงการเปรียบเทียบระหว่างผลที่ได้จากแบบจำลอง
VaR กับผลกำไรขาดทุนที่เกิดขึ้น ซึ่งพบว่าความแตกต่างดังกล่าวอยู่ในระดับที่ยอมรับได้อย่างน่าพอใจ
ขณะที่ธนาคารยังได้คำนึงถึงการกระจายตัวของกำไร-ขาดทุนในแต่ละวัน
เพื่อประกอบการวิเคราะห์ความเสี่ยง ตามรูปด้านขวา ทั้งนี้
ผลที่ได้ดังกล่าวยืนยันว่าการใช้เครื่องมือการวัดความเสี่ยงต่าง ๆ ของธนาคาร
ทำให้ธนาคารสามารถบริหารจัดการความเสี่ยงจากการทำธุรกรรมเพื่อการค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพตามมาตรฐานสากล

[][]

 นอกจากนี้ ธนาคารได้พัฒนาระบบงานให้สอดคล้องกับหลักการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้าของธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งมีผลบังคับใช้ในปี 2548 ได้เสร็จสมบูรณ์ และได้รับอนุมัติจากธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นที่เรียบร้อย ขณะที่ในด้านธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์นั้น ในปี 2549 ธนาคารได้มีการทำธุรกรรมที่มีความซับซ้อนมากขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าต่าง ๆ อาทิ ออปชั่นอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Option) และเงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง (Structured Products) ขณะเดียวกัน ธนาคารได้พัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและกระบวนการที่จำเป็นอย่างต่อเนื่องเพื่อทำให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับตราสารอนุพันธ์และผลิตภัณฑ์ทางการเงินใหม่ ๆได้อย่างเหมาะสมและทันเหตุการณ์ นอกจากนั้น ธนาคารยังได้วางแผนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการบริหารความเสี่ยงให้สามารถจัดการความเสี่ยงด้านตราสารอนุพันธ์ที่มีความซับซ้อนมากขึ้น อาทิ ระบบการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับธุรกรรมออปชั่นที่มีการกำหนดให้จ่ายผลตอบแทนในลักษณะพิเศษ (Exotic Option) และตราสารอนุพันธ์ด้านเครดิต (Credit Derivatives) เป็นต้น ตลอดจนการวัดผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-adjusted Return on Capital : RAROC) ของธุรกรรมอนุพันธ์ รวมถึงการปรับเปลี่ยนวิธีการคำนวณเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงให้มีศักยภาพที่จะรองรับธุรกรรมในอนาคตที่จะมีความซับซ้อนยิ่งขึ้น

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

สายงานธุรกิจตลาดทุนได้มีการทำธุรกรรมในการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศประจำวัน
ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
และอาจจะส่งผลกระทบต่อกำไรขาดทุน หรือมูลค่าทางการเงินของธนาคารได้
ธนาคารจึงได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวให้อยู่ในระดับที่ต่ำ
โดยได้กำหนดกรอบฐานะเงินตราต่างประเทศให้สอดคล้องกับธุรกิจและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
และอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของหน่วยงานที่เป็นอิสระ คือ
ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ ตามลำดับ นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนด้วย

ทั้งนี้ ในปี 2549 ธนาคารได้มีการทำธุรกรรมที่มีความซับซ้อนมากขึ้น
เพื่อตอบสนองความต้องการที่หลากหลายของลูกค้าต่าง ๆ อาทิ ออปชั่นอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign
Exchange Option)

 การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง 

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันต่าง ๆ
เมื่อครบกำหนดได้ เนื่องจากธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสด
หรือไม่สามารถจัดหาเงินได้เพียงพอตามความต้องการภายในระยะเวลาที่กำหนดและมีต้นทุนที่เหมาะสม
ซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคารได้

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร
ฝ่ายบริหารเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารจัดการให้ดำรงไว้ซึ่งสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงทั้งในสกุลเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ
รวมทั้งพิจารณาจัดหาแหล่งเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เพียงพอ
เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการเงินสดของสำนักงานใหญ่และสาขาต่าง ๆ
ของธนาคารได้ทันเมื่อต้องการ ทั้งนี้
การกำหนดนโยบายและแนวทางในการบริหารสภาพคล่องนี้อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งจะต้องอยู่ภายในกรอบความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

-   กระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ธนาคารดำเนินการบริหารความเสี่ยงสภาพคล่องโดยพิจารณาการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องให้เหมาะสมสำหรับรองรับความต้องการกระแสเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคาร
และตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549
ธนาคารและบริษัทย่อยมีสินทรัพย์สภาพคล่อง ซึ่งประกอบด้วย เงินสด
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน หลักทรัพย์ซื้อโดยมีสัญญาขายคืน
และเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ รวมเป็นจำนวนทั้งสิ้น 224,886 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2548 เท่ากับจำนวน 34,980 ล้านบาท

นอกจากนี้ ธนาคารได้มีการประเมินความต้องการสภาพคล่องในอนาคต
โดยประมาณกระแสเงินสดรับและกระแสเงินสดจ่ายตามสกุลเงิน ภายใต้สถานการณ์ต่าง ๆ
ทั้งภาวะปกติและภาวะวิกฤติสภาพคล่อง โดยคำนึงถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านสินทรัพย์ หนี้สิน
และภาระผูกพันต่าง ๆ นอกจากนี้
เพื่อให้มั่นใจว่าธนาคารจะสามารถรองรับสถานการณ์ภายใต้สภาวะวิกฤติได้
ธนาคารจึงได้มีการจัดทำแผนฉุกเฉินไว้รองรับกรณีที่เกิดปัญหาสภาพคล่อง
ซึ่งจะช่วยให้การแก้ไขปัญหาดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและทันต่อเหตุการณ์

การติดตามการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างงบดุล อันอาจมีผลกระทบต่อกระแสเงินสดของธนาคาร
อย่างสม่ำเสมอ ก็ถือเป็นแนวทางที่สำคัญอีกแนวทางหนึ่งสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยธนาคารจะทำการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคล่องต่าง ๆ เพื่อใช้เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้า
ในการประกอบการพิจารณาตัดสินใจและบริหารจัดการ ทั้งนี้ อัตราส่วนสภาพคล่องที่สำคัญ ได้แก่
อัตราส่วนของเงินให้สินเชื่อต่อเงินฝาก ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549 อยู่ที่ระดับร้อยละ 90.25
ลดลงจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ที่ร้อยละ 90.82

สำหรับในปี 2549 ธนาคารอยู่ระหว่างการพัฒนาเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ซึ่งเป็นระบบที่สามารถวัดและประเมินสถานะความเสี่ยงปัจจุบัน
รวมทั้งคาดการณ์ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของสภาวะแวดล้อมและการเติบโตของธุรกิจในอนาคต
ซึ่งช่วยให้ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่ซับซ้อน แม่นยำ และเป็นสากลมากขึ้น
โดยคาดว่าจะสามารถเริ่มใช้ระบบดังกล่าวได้ภายในไตรมาสที่ 2 ปี 2550

นอกจากนี้
จากการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถออกตั๋วแลกเงินเพื่อกู้ยืมเงินจากประชาชนได้
โดยมีผลบังคับใช้ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2549 นั้น
ธนาคารจึงได้เริ่มออกตั๋วแลกเงินให้แก่ลูกค้ารายย่อยในเดือนธันวาคม 2549 ขณะเดียวกัน
ธนาคารก็ได้ออกหุ้นกู้ระยะสั้นในช่วงระหว่างปี 2549
ภายใต้วงเงินเดิมที่ได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นของธนาคาร ซึ่งการดำเนินการต่าง ๆ ดังกล่าว
นอกจากจะช่วยให้ธนาคารมีเครื่องมือในการจัดการสภาพคล่องเพิ่มขึ้นและลดการกระจุกตัวของแหล่งที่มาของเงินทุนแล้ว
ยังช่วยเพิ่มทางเลือกในการออมให้กับลูกค้าของธนาคารด้วย

สืบเนื่องจากการที่ธนาคารแห่งประเทศไทยมีแผนงานที่จะปฏิรูปกรอบการดำเนินนโยบายการเงิน
โดยมีเป้าหมายหลักคือ การปฎิรูปกรอบการดำเนินนโยบายการเงินให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ด้วยการปรับกฎเกณฑ์และ หลักปฎิบัติในการดำเนินนโยบายการเงิน อาทิ
การเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ยนโยบายจากการใช้อัตราดอกเบี้ยซื้อคืนระยะ 14 วัน
มาเป็นอัตราดอกเบี้ยซื้อคืนระยะ 1 วัน และการปรับช่วงเวลาในการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่อง
(Reserve Maintenance Period) โดยจะเริ่มมีผลบังคับใช้ในวันที่ 17 มกราคม 2550 รวมทั้ง
การปิดตลาดซื้อคืนธนาคารแห่งประเทศไทยภายในสิ้นปี 2550
โดยให้หันมาใช้ตลาดซื้อคืนภาคเอกชนแทนนั้น ธนาคารจึงได้ทำการประเมินและเตรียมความพร้อม
เพื่อรองรับผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นจากแผนปฏิรูปของทางการดังกล่าว
โดยมุ่งปรับเปลี่ยนระเบียบปฏิบัติการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องให้มีความสอดคล้องกับกฎเกณฑ์ใหม่ของทางการ

 การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึงความเสี่ยงเนื่องจากความผิดพลาด
หรือความไม่เพียงพอของกระบวนการทำงาน พนักงาน ระบบงาน หรือระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
และเหตุการณ์หรือปัจจัยภายนอก
ซึ่งทำให้ได้รับความเสียหายต่อรายได้หรือเงินกองทุนของธนาคารทั้งทางตรงและทางอ้อม

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการปรากฏอยู่ในทุกผลิตภัณฑ์ กระบวนการ หน่วยงาน
รวมถึงระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งอาจทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร ลูกค้า รวมทั้งผู้ถือหุ้น
ธนาคารเล็งเห็นถึงความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการเสมอมา
และได้มีนโยบายให้ดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รวมถึงได้มีการพัฒนากรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อให้ทุกหน่วยงานตลอดจนบริษัทในเครือ
และบริษัทย่อย/บริษัทร่วมที่ประกอบธุรกิจการเงินและธุรกิจสนับสนุน
มีการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างเหมาะสม
โดยคำนึงถึงการควบคุมความเสี่ยงและประสิทธิภาพของกระบวนการทำงาน
มีการบริหารความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ มีมาตรฐานเดียวกัน
มีการประเมินและป้องกันความเสี่ยงก่อนที่จะเกิดความเสียหาย นอกจากนี้
ผู้บริหารระดับสูงสามารถเห็นภาพรวมของความเสี่ยง เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงมีประสิทธิผล
สามารถใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจสำหรับธุรกิจ
รวมทั้งสอดคล้องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย กฎหมาย และมาตรฐานสากลต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้อง

-   โครงสร้างการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

พนักงานทุกคนมีหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในหน่วยงานที่ปฏิบัติงาน
ตามกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่กำหนดโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การของธนาคาร
ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลและควบคุมของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ ขณะเดียวกัน
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ยังทำหน้าที่ทบทวนและอนุมัติกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารความเสี่ยงภายในธนาคาร ตลอดจนบริษัทในเครือ
และบริษัทย่อย/บริษัทร่วมที่ประกอบธุรกิจการเงินและธุรกิจสนับสนุน นอกจากนี้
ยังมีฝ่ายตรวจสอบของธนาคาร ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลและควบคุมของคณะกรรมการตรวจสอบ
เป็นผู้ตรวจสอบการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งหมด เพื่อความถูกต้องและโปร่งใส

-   กระบวนการและเครื่องมือสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ธนาคารมีกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ซึ่งประกอบด้วย การระบุความเสี่ยง
การประเมินความเสี่ยง การติดตามและควบคุมความเสี่ยง
และการรายงานความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงระดับของความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจและสามารถควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ทั้งนี้ ธนาคารได้ทำการทบทวนและพัฒนาเครื่องมือที่สำคัญ รวมถึงระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
ซึ่งเป็นที่ยอมรับตามมาตรฐานสากล อย่างสม่ำเสมอ
เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการมีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้แก่

-
การจัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเองในหน่วยงานธุรกิจและหน่วยงานสนับสนุน
รวมถึงในผลิตภัณฑ์และการให้บริการทางด้านการเงินต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง (Risk and Control
Self-Assessment : RCSA)

ธนาคารมีกระบวนการในการบริหารเพื่อให้ทราบถึงความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่สำคัญ
สามารถควบคุมและป้องกันความเสี่ยงดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิผล
และสามารถสื่อสารความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงให้กับพนักงานผู้ปฏิบัติงาน
ตลอดจนส่งเสริมให้เกิดความตระหนักและระมัดระวังถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นได้
โดยเน้นการป้องกันความเสี่ยงก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้นหรือยังไม่เคยเกิดความเสียหายขึ้น
(Proactive Risk Management)
และมีการรายงานผลการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงภาพรวมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร

- การกำหนดให้ทุกหน่วยงานทำการเก็บข้อมูลความเสียหายด้านปฏิบัติการ (Operational Loss
Event Database : LED)

ธนาคารกำหนดให้มีระบบและกระบวนการในการรายงานข้อมูล การวิเคราะห์ถึงสาเหตุที่แท้จริง
และการดำเนินการแก้ไขที่เป็นมาตรฐาน
โดยข้อมูลความเสียหายเป็นข้อมูลประกอบที่สำคัญในกระบวนการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเอง
นอกจากนี้ ข้อมูลยังใช้ในการวิเคราะห์หาสาเหตุของความเสียหาย
เพื่อป้องกันมิให้เกิดเหตุการณ์ความเสียหายซ้ำ
และเป็นประโยชน์ในการสร้างแบบจำลองเพื่อทำการคำนวณเงินกองทุนความเสี่ยงด้านปฏิบัติการต่อไป

- การติดตามความเสี่ยงด้านปฏิบัติการด้วยดัชนีชี้วัดความเสี่ยง (Key Risk Indicator : KRI)

ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ ดัชนีชี้วัดปัจจัยเสี่ยงจากระบบงาน พนักงาน และกระบวนการ
ทั้งนี้ ทีมงานบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการได้ร่วมกับหน่วยงานที่เป็นเจ้าของความเสี่ยง
ทำการระบุตัวดัชนีชี้วัด และดำเนินการเก็บข้อมูล เพื่อประกอบการติดตามระดับความเสี่ยง อีกทั้ง
เพื่อให้ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของระดับความเสี่ยง
และใช้เป็นเครื่องชี้ล่วงหน้าถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น
โดยใช้ฐานข้อมูลดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่รวบรวมจากธนาคารชั้นนำทั่วโลกเกือบ 100 ธนาคาร
ประกอบในการคัดเลือกดัชนีชี้วัดความเสี่ยง เพื่อให้ได้ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่มีประสิทธิผล

- การบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management : BCM)

ธนาคารได้มีการกำหนดกลยุทธ์ในการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ โดยมีการเตรียมความพร้อม
ประเมินผลกระทบ และจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity
Plan) เพื่อรองรับเหตุการณ์ที่อาจทำให้เกิดความเสียหายรุนแรง
จนอาจทำให้ธุรกิจและระบบงานที่สำคัญของธนาคารหยุดชะงัก อาทิ อุทกภัย วาตภัย อัคคีภัย
การก่อวินาศกรรม การเกิดโรคระบาด สถานการณ์ทางการเมือง หรือเหตุการณ์อื่น ๆ
โดยมีจุดประสงค์เพื่อลดผลกระทบและกู้ธุรกิจและระบบงานที่สำคัญให้กลับคืนสู่สภาวะปกติได้ในเวลาที่รวดเร็ว
นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ทำการทดสอบแผนดังกล่าว เพื่อให้มั่นใจว่าธุรกิจและระบบงานที่สำคัญ
จะสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง แม้เกิดเหตุการณ์รุนแรงที่ไม่อาจคาดการณ์ได้

- ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ธนาคารมีการพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศอย่างต่อเนื่องให้สอดคล้องกับการพัฒนากรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยง
โดยระบบจะใช้ในการเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รวมถึงการรายงานความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

นอกจากนี้
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและประสิทธิภาพของการควบคุมความเสี่ยงสำหรับผลิตภัณฑ์การเงินและระบบงานใหม่ต่าง
ๆ ที่นำมาใช้ เพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์และระบบงานใหม่ดังกล่าว มีความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
และมีกระบวนการควบคุมที่เหมาะสม ก่อนที่จะเริ่มให้บริการแก่ลูกค้า
สำหรับความเสี่ยงด้านทุจริตจากบุคคลภายนอกนั้น
ธนาคารให้ความสำคัญในการป้องกันความเสี่ยงของผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ ได้แก่ บัตรเครดิต บัตรเอทีเอ็ม
และตราสารเช็ค เป็นต้น
ซึ่งธนาคารมีหน่วยงานพิเศษที่ทำหน้าที่ในการติดตามและตรวจสอบปัจจัยเสี่ยงที่ผิดปกติ
รวมถึงมีการนำเครื่องมือและระบบสารสนเทศที่ทันสมัยมาใช้ เพื่อช่วยป้องกัน แก้ไข
และบรรเทาความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

ธนาคารได้รายงานภาพรวมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ
และความเสียหายด้านปฏิบัติการที่เกิดขึ้น ต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงความคืบหน้าของการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร
และให้มั่นใจได้ว่าการบริหารความเสี่ยงสอดคล้องกับนโยบายของธนาคารและมาตรฐานสากล
นอกจากนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของการดำรงเงินกองทุนแบบใหม่ตามเกณฑ์บาเซิลทู
(Basel II) ในเรื่องของการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ธนาคารยังได้เตรียมความพร้อมโดยได้ทำการเก็บข้อมูล
และเตรียมพัฒนาแบบจำลองเพื่อทำการคำนวณเงินกองทุนดังกล่าว

ทั้งนี้ ธนาคารยังคงมุ่งที่จะพัฒนาระบบและกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ตลอดจนเครื่องมือที่ทันสมัยมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง

 ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการค้ำประกันจากการกู้ยืม การค้ำประกันอื่น ๆ
เล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
โดยการทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับภาระผูกพันและการอาวัลตั๋วเงินดังกล่าว
ธนาคารได้พิจารณาเช่นเดียวกับการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งรวมถึงการเรียกร้องหลักประกันจากลูกค้าที่มาขอใช้บริการกับทางธนาคาร
สำหรับในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติของธนาคารในการพิจารณา โดย ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2549 ธนาคารมีภาระผูกพันดังกล่าวจำนวน 75,481 ล้านบาท
เมื่อเทียบกับจำนวน 61,910 ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548

 ความเสี่ยงจากตราสารอนุพันธ์

ธนาคารประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
อัตราดอกเบี้ย และราคาหลักทรัพย์ของธนาคาร นอกจากนี้ เพื่อเป็นการเพิ่มรายรับ
ธนาคารยังได้ให้บริการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ กับลูกค้าและคู่ค้า
รวมถึงได้ทำธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์เพื่อการค้า ตามนโยบายของธนาคาร ทั้งนี้ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2549 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน
199,041 ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 308,301 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ วันที่ 31 ธันวาคม
2548 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 160,114
ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 265,319 ล้านบาท นอกจากนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 228,869 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 212,955 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 118,209 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 114,723 ล้านบาท

 ความเสี่ยงจากความเพียงพอของเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2549
ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงที่รวมสินทรัพย์เสี่ยงของบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย
จำกัด เท่ากับร้อยละ 14.74 ซึ่งสูงกว่าอัตราขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ
8.50 ทั้งนี้
เพื่อให้ธนาคารมีความเชื่อมั่นว่าระดับเงินกองทุนของธนาคารจะสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงในสภาวะการณ์ต่าง
ๆ ทั้งในปัจจุบันและอนาคต ไม่ว่าจะเป็นภาวะเศรษฐกิจ และกฎเกณฑ์ต่าง ๆ
ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ธนาคารจะบริหารและติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารอย่างใกล้ชิด

 การเตรียมความพร้อมรองรับการกำกับดูแลเงินกองทุนแบบใหม่ตามหลักเกณฑ์บาเซิลทู (Basel II)

เพื่อให้การกำกับดูแลเงินกองทุนครอบคลุมและสะท้อนถึงความเสี่ยงได้ดียิ่งขึ้น
ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงกำหนดที่จะใช้หลักเกณฑ์ Basel II
ในการกำกับดูแลเงินกองทุนสำหรับสถาบันการเงินในประเทศไทยตั้งแต่สิ้นปี 2551 เป็นต้นไป
โดยสถาบันการเงินจะต้องทำการทดลองรายงานการดำรงเงินกองทุน
ที่คำนวณได้ภายใต้หลักเกณฑ์ใหม่ดังกล่าว ควบคู่ไปกับผลที่คำนวณได้จากหลักเกณฑ์ปัจจุบัน
ก่อนการใช้จริงล่วงหน้าเป็นระยะเวลา 1 ปี ซึ่งตลอดปี 2549
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ดำเนินการและหารือร่วมกันกับสถาบันการเงินต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องในการกำหนดร่างหลักเกณฑ์ใหม่
โดยในปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทยได้นำส่งร่างหลักเกณฑ์ฉบับสมบูรณ์แก่สถาบันการเงินเป็นที่เรียบร้อยแล้ว
ซึ่งประกอบด้วย 3 หลักการ คือ หลักการที่ 1 การดำรงเงินกองทุนขั้นต่ำ หลักการที่ 2
การกำกับดูแลโดยทางการ และหลักการที่ 3 การใช้กลไกตลาดในการกำกับดูแล

ตามกำหนดการบังคับใช้หลักเกณฑ์ Basel II ของธนาคารแห่งประเทศไทยนั้น
ธนาคารได้ยื่นความจำนงเบื้องต้นเกี่ยวกับวิธีการคำนวณเงินกองทุนที่ธนาคารเลือกใช้และแบบประเมินความพร้อมในการปฏิบัติตามเกณฑ์มาตรฐานขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
ในช่วงกลางปี 2549 ที่ผ่านมา หลังจากนั้น ในช่วงปลายปี 2549
ธนาคารได้ยื่นแบบประเมินผลกระทบต่อเงินกองทุน (Quantitative Impact Study : QIS)
ตาม Basel II ต่อธนาคารแห่งประเทศไทย สำหรับกำหนดการในปี 2550 นั้น
ธนาคารต้องยื่นแผนการปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ Basel II อย่างเป็นทางการ
พร้อมทั้งแบบประเมินผลกระทบต่อเงินกองทุนตาม Basel II อีกครั้งหนึ่งภายในเดือนกันยายน
และในเดือนธันวาคม ธนาคารต้องนำส่งรายงานเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์เดิมขนานกับหลักเกณฑ์
Basel II ต่อธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นรายไตรมาส ขณะที่ตั้งแต่ปลายปี 2551
ธนาคารต้องเริ่มดำรงเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ Basel II

ตลอดปี 2549 ที่ผ่านมา ธนาคารได้ดำเนินการตามแผนงานโครงการที่กำหนด
โดยมีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการติดตามและดูแลภาพรวมของโครงการ ผ่านคณะทำงานโครงการ Basel
II ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนจากฝ่ายงานต่าง ๆ ทั้งนี้ ธนาคารได้ดำเนินการปรับปรุงพัฒนาฐานข้อมูล
ตลอดจนระบบที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่องเพื่อรองรับการคำนวณเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ Basel II
นอกเหนือจากนั้น ธนาคารได้มีการเตรียมความพร้อมในด้านอื่น ๆ ไม่ว่าจะเป็นในส่วนของหลักการที่
1 ในเรื่องการดำรงเงินกองทุนขั้นต่ำ
เพื่อมุ่งพัฒนาศักยภาพให้สามารถปฏิบัติตามแนวทางและหลักเกณฑ์ที่มีความซับซ้อนขึ้นในอนาคต รวมทั้ง
หลักการที่ 2 เรื่องการกำกับดูแลโดยทางการ เพื่อให้ธนาคารมีระบบการบริหารความเสี่ยงที่ดียิ่งขึ้น
และหลักการที่ 3 เรื่องการเปิดเผยข้อมูล
เพื่อให้ผู้เกี่ยวข้องสามารถเข้าถึงข้อมูลที่ถูกต้องและเหมาะสม โดยความพยายามทั้งหมดนี้
ทำให้มั่นใจได้ว่า ธนาคารสามารถดำเนินการได้ตามมาตรฐานต่าง ๆ
ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

 การวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-Adjusted Return on Capital : RAROC) และผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น (Economic Profit)

ในรอบปี 2549 ที่ผ่านมา ธนาคารยังคงพัฒนาแนวทางการบริหารจัดการเชิงมูลค่า(Value-based
Management: VBM) และนำมาปรับใช้อย่างต่อเนื่อง
ซึ่งแนวทางดังกล่าวเป็นรูปแบบการบริหารจัดการเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มต่อผู้ถือหุ้นให้ได้มากที่สุด
โดยมุ่งสร้างความเข้าใจในเรื่องปัจจัยหลักในการสร้างมูลค่า (Key Value Drivers)
และการปรับปรุงการบริหารจัดการเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยผ่านตัววัดที่เรียกว่า
กำไรเชิงเศรษฐศาสตร์ (Economic Profit : EP)
ซึ่งเป็นผลกำไรสุทธิหลังปรับค่าความเสี่ยงและค่าต้นทุนของเงินกองทุน
ให้แก่พนักงานของธนาคารและในแต่ละธุรกิจ
โดยธนาคารได้เริ่มมีการปรับเปลี่ยนกระบวนการจัดการภายในหลักที่เกี่ยวข้องให้สอดคล้องกับแนวทางดังกล่าว
ซึ่งได้แก่ การกำหนดแผนกลยุทธ์ การวางแผนธุรกิจ และการตั้งเป้าธุรกิจเชิงมูลค่า
การตั้งราคาโดยคำนึงความเสี่ยง เพื่อให้ได้มาซึ่งผลตอบแทนที่เหมาะสมเชิงมูลค่า
การวัดผลการดำเนินงานและการวิเคราะห์เชิงมูลค่า รวมทั้งการจัดสรรทรัพยากรให้แก่หน่วยธุรกิจ
เพื่อให้มีการเติบโตและสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มสูงสุดอย่างมีประสิทธิภาพภายใต้ระดับความเสี่ยงที่เหมาะสม
ทั้งนี้ ธนาคารได้มีการพัฒนาเครื่องมือและกระบวนต่าง ๆ ควบคู่กันไปอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้สามารถวัดมูลค่าเพิ่มและผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์ได้อย่างถูกต้องมากยิ่งขึ้น
ทั้งในมิติของกลุ่มลูกค้า รายลูกค้า กลุ่มผลิตภัณฑ์ รายผลิตภัณฑ์
รวมทั้งเริ่มนำมาปรับใช้ในการวัดผลงานของพนักงานด้วย

[1] รายละเอียดที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานอื่น ๆ
ที่เกิดขึ้นระหว่างปี 2549 สามารถดูได้ในรายงานคำอธิบายและการวิเคราะห์ของฝ่ายจัดการ
สำหรับไตรมาสสิ้นสุดวันที่ 31 มีนาคม 2549 วันที่ 30 มิถุนายน 2549 และวันที่ 30 กันยายน
2549