+-----------------------------------------------------------------------+
| 3.  การประกอบธุรกิจของแต่ละธุรกิจ                                          |
+-----------------------------------------------------------------------+

3.1 ธุรกิจก๊าซธรรมชาติ

ณ ปัจจุบัน ปตท.และบริษัทในกลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
เป็นผู้ประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติอย่างครบวงจรเพียงรายเดียวในประเทศ
โดยครอบคลุมตั้งแต่การสำรวจและผลิต การจัดหา การขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อ
การแยกก๊าซธรรมชาติ และการจัดจำหน่าย โดย
ปตท.เป็นเจ้าของและผู้ดำเนินการโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Transmission
Network) เพียงรายเดียวในประเทศไทย และเป็นผู้ดำเนินการจัดหา ขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อ
จัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ และดำเนินธุรกิจแยกก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ที่สุดในประเทศไทย

กลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ประกอบด้วยหน่วยธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
ซึ่งเป็นหน่วยงานภายในของ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มที่ประกอบกิจการเกี่ยวเนื่องกับธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
โดยหน่วยธุรกิจก๊าซธรรมชาติของ ปตท. แบ่งออกเป็น 4 หน่วยธุรกิจย่อย ได้แก่

(1) หน่วยธุรกิจจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
    รับผิดชอบจัดหาก๊าซธรรมชาติจากแหล่งก๊าซธรรมชาติทั้งในประเทศและต่างประเทศเพื่อจำหน่ายให้กับลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติรายใหญ่

(2) หน่วยธุรกิจระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Transmission Pipeline) รับผิดชอบดำเนินการ
    บำรุงรักษา และพัฒนาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

(3) หน่วยธุรกิจโรงแยกก๊าซธรรมชาติ รับผิดชอบดำเนินการและพัฒนาธุรกิจโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
    ซึ่งในปัจจุบันมีจำนวนทั้งสิ้น 4 โรง อย่างไรก็ตาม ในช่วงปลายปี 2547 โรงแยกก๊าซฯ
    หน่วยที่ 5 ของ ปตท.ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ และได้เริ่มทดสอบการผลิตปลายเดือนธันวาคม
    2547

(4) หน่วยธุรกิจท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ (Distribution Pipeline)
    รับผิดชอบดำเนินการและพัฒนาระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นท่อย่อยที่ต่อเชื่อมจากระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
    (Transmission Pipeline) ไปยังลูกค้าอุตสาหกรรม
    เพื่อจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าอุตสาหกรรมต่างๆ

ในปี 2547 ปตท. มีรายได้จากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ก๊าซรวม 153,541.6 ล้านบาท
และมีรายได้จากการจำหน่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวให้กับผู้บริโภคผ่านหน่วยธุรกิจน้ำมันอีก 23,884.9
ล้านบาท

นอกเหนือจากหน่วยธุรกิจที่กล่าวข้างต้น ปตท.
มีบริษัทในกลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติที่มีบทบาทสำคัญและช่วยส่งเสริมให้กลุ่ม ปตท.
ประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติอย่างครบวงจร ดังนี้

(1) บริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) (“ปตท.สผ.”)
    เป็นผู้ประกอบธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมทั้งในและต่างประเทศ
    และเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดยมี ปตท.เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่
    ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท. ถือหุ้นใน ปตท.สผ. สัดส่วนร้อยละ 65.98
    ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้ว

(2) บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด เป็นการร่วมทุนระหว่าง ปตท. กับ
    Suez-Tractebel S.A. แห่งประเทศเบลเยี่ยม และบริษัท ทุนลดาวัลย์ จำกัด
    เพื่อดำเนินธุรกิจพัฒนาและก่อสร้างระบบท่อย่อย
    เพื่อขนส่งก๊าซธรรมชาติและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าในเขตอุตสาหกรรมรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
    ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.ถือหุ้นในบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด
    สัดส่วนร้อยละ 58 ของทุนที่เรียกชำระแล้ว

(3) บริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด และ Trans Thai-Malaysia
    (Malaysia) Sdn. Bhd.
    ซึ่งตั้งอยู่ในประเทศไทยและประเทศมาเลเซียตามลำดับ โดย ปตท. และ Petroliam
    Nasional Berhad (“Petronas”) บริษัทน้ำมันแห่งประเทศมาเลเซีย
    ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 50 เท่ากัน ในทั้งสองบริษัท ทั้งนี้ บริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย
    (ประเทศไทย) จำกัด
    จะดำเนินธุรกิจให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อที่ได้จากแหล่งพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย
    (Malaysia-Thailand Joint Development Area หรือ เจดีเอ)
    มาใช้ประโยชน์ในประเทศไทย และขนส่งต่อไปที่ชายแดนไทย-มาเลเซีย
    รวมทั้งให้บริการแยกก๊าซธรรมชาติ และขนส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลว (ก๊าซหุงต้ม)
    ทางท่อไปที่ชายแดนไทย-มาเลเซีย ส่วน Trans Thai-Malaysia (Malaysia) Sdn.
    Bhd. จะดำเนินธุรกิจให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติและก๊าซปิโตรเลียมเหลว (ก๊าซหุงต้ม)
    ทางท่อจากชายแดนไทย-มาเลเซีย ไปใช้ประโยชน์ในประเทศมาเลเซีย

(4) บริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด เป็นบริษัทที่จัดตั้งขึ้นใหม่ โดยเป็นการร่วมทุนระหว่าง
    ปตท. กับ กฟผ. และการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.)
    เพื่อดำเนินธุรกิจผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและน้ำเย็นให้กับลูกค้าบริเวณสนามบินสุวรรณภูมิ ณ วันที่
    31 ธันวาคม 2547 ปตท.ถือหุ้นในบริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด สัดส่วนร้อยละ 35
    ของทุนที่เรียกชำระแล้ว

(5) บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด เป็นบริษัทที่จัดตั้งขึ้นใหม่ โดยเป็นการร่วมทุนระหว่าง ปตท.
    กับบริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) บริษัท ไทยโอเลฟินส์ จำกัด (มหาชน)
    และบริษัท อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด เพื่อดำเนินธุรกิจผลิตไฟฟ้าและไอน้ำ
    (Utilities) จำหน่ายให้กับผู้ถือหุ้น
    รวมถึงบริษัทในเครือของผู้ถือหุ้นและโรงงานบริเวณใกล้เคียง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
    ปตท. ถือหุ้นในบริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด ร้อยละ 40 ของทุนที่เรียกชำระแล้ว

(6) บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด เป็นผู้ประกอบกิจการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่
    (IPP) ให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
    ปตท.ถือหุ้นในบริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด สัดส่วนร้อยละ 15 ของทุนที่เรียกชำระแล้ว

(7) บริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด เป็นบริษัทที่จัดตั้งขึ้นใหม่
    เพื่อดำเนินธุรกิจให้บริการ/จัดการเกี่ยวกับการปฏิบัติการและบำรุงรักษาท่าเรือรับผลิตภัณฑ์
    LNG, คลังสำรอง LNG และ LNG Re-gasification Plant ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
    ปตท.ถือหุ้นในบริษัท ทีทีที แอลเอ็นจี จำกัด สัดส่วนร้อยละ 100 ของทุนที่เรียกชำระแล้ว

แผนภาพต่อไปนี้แสดงการประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติของกลุ่ม ปตท.

  -----------------------------------------------------------------------
  []

  -----------------------------------------------------------------------

รายละเอียดการประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติของกลุ่ม ปตท. แบ่งได้เป็น 6 ส่วน ดังต่อไปนี้

1.  การจัดหาก๊าซธรรมชาติ

2.  ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

3.  โรงแยกก๊าซธรรมชาติ

4.  การจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

5.  ธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม

6.  การลงทุนและการร่วมทุนของธุรกิจก๊าซธรรมชาติ

3.1.1 การจัดหาก๊าซธรรมชาติ

การจัดหาก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
อยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยธุรกิจจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ โดย ปตท.
เป็นผู้ซื้อก๊าซธรรมชาติจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติภายใต้สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติซึ่งปัจจุบันมีอยู่ทั้งสิ้น 10
ฉบับ แบ่งเป็นสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติในประเทศจำนวน 8 ฉบับ ได้แก่
สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติยูโนแคล 1 (ซึ่งรวมถึงแหล่งเอราวัณ) สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติยูโนแคล
2-3[1]¹ สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่งบงกช แหล่งไพลิน แหล่งทานตะวัน/เบญจมาศ
แหล่งน้ำพอง แหล่งเจดีเอ[2]² และแหล่งอาทิตย์ [3]³
และสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่งต่างประเทศอีกจำนวน 2 ฉบับ ได้แก่ แหล่งยาดานา
และแหล่งเยตากุน ในสหภาพเมียนมาร์ ทั้งนี้ การจัดหาก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
ส่วนใหญ่จะมาจากแหล่ง/แปลงสัมปทานก๊าซธรรมชาติในประเทศ
โดยมีปริมาณและสัดส่วนการจัดหาก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| แหล่ง/           | ปี 2545  |     | ปี 2546  |     | ปี 2547  |      |
| แปลงสัมปทาน^(/1) |         |     |         |     |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
|                 | ล้าน     | ร้อ  | ล้าน     | ร้อ  | ล้าน     | ร    |
|                 | ล       | ยละ | ล       | ยละ | ล       | ้อยละ |
|                 | บ.ฟุต/วัน |     | บ.ฟุต/วัน |     | บ.ฟุต/วัน |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| ในประเทศ        |         |     |         |     |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| - ยูโนแคล^(/2)   | 830     | 3   | 849     | 3   | 872     | 31.5 |
|                 |         | 3.3 |         | 2.0 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| - บงกช          | 530     | 2   | 488     | 1   | 572     | 20.7 |
|                 |         | 1.3 |         | 8.4 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| - ไพลิน          | 235     | 9.4 | 331     | 1   | 342     | 12.4 |
|                 |         |     |         | 2.5 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| -               | 225     | 9.0 | 249     | 9.4 | 322     | 8.0  |
| ทานตะวัน/เบญจมาศ |         |     |         |     |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| - น้ำพอง         | 56      | 2.2 | 48      | 1.8 | 33      | 1.2  |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
|   รวม           | 1,876   | 7   | 1,965   | 7   | 2,041   | 73.8 |
| การจัดหาในประเทศ |         | 5.2 |         | 4.2 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| ต่างประเทศ       |         |     |         |     |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| - ยาดานา        | 418     | 1   | 411     | 1   | 439     | 15.9 |
|                 |         | 6.8 |         | 5.5 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| - เยตากุน        | 200     | 8.0 | 275     | 1   | 287     | 10.4 |
|                 |         |     |         | 0.4 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
|   รวมการจ       | 618     | 2   | 686     | 2   | 726     | 26.2 |
| ัดหาจากต่างประเทศ |         | 4.8 |         | 5.9 |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| รวมการจัดหาทั้งหมด | 2,494   | 10  | 2,651   | 10  | 2,767   | 1    |
|                 |         | 0.0 |         | 0.0 |         | 00.0 |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+
| ราคาซ           | 120.6   |     | 127.2   |     | 129.4   |      |
| ื้อก๊าซธรรมชาติเฉลี่ย |         |     |         |     |         |      |
|                 |         |     |         |     |         |      |
| (บาท/ล้านบีทียู)    |         |     |         |     |         |      |
+-----------------+---------+-----+---------+-----+---------+------+

หมายเหตุ : ปริมาณก๊าซธรรมชาติคำนวณ ณ ค่าความร้อน 1,000 บีทียู ต่อ 1 ลูกบาศก์ฟุต

^(/1) ไม่รวมการจัดหาก๊าซธรรมชาติจากแหล่งเจดีเอ เนื่องจากยังไม่ได้ดำเนินการผลิต

^(/2) รวมแหล่ง/แปลงสัมปทานภายใต้สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติยูโนแคล 1 และยูโนแคล 2-3

เงื่อนไขหลักของสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติ

สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติระหว่าง ปตท.และผู้ขายก๊าซธรรมชาติ มีอายุสัญญาประมาณ 25-30 ปี
โดยคู่สัญญาตกลงที่จะซื้อและขายก๊าซธรรมชาติกัน ณ จุดส่งมอบตามสัญญา เช่น ปากหลุม
หรือจุดส่งมอบอื่นๆ แล้วแต่สัญญากำหนดในปริมาณ คุณภาพ และความดัน ตามที่ได้ตกลงกันไว้

ผู้ขายก๊าซธรรมชาติมีหน้าที่จัดเตรียมความสามารถในการส่งก๊าซธรรมชาติเพื่อให้
ปตท.สามารถเรียกรับก๊าซธรรมชาติสูงสุดได้ถึงร้อยละ 115
ของปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายวัน (Contractual Delivery Capacity หรือ “CDC”)
ในขณะที่ ปตท.จะต้องรับก๊าซธรรมชาติให้ได้ตามปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายวัน (Daily
Contracted Quantity หรือ DCQ) อีกทั้ง ปตท.ยังมีสิทธิซื้อก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่เกินกว่า
CDC ที่กำหนดไว้ในสัญญาได้ หากผู้ขายก๊าซธรรมชาติสามารถผลิตและส่งมอบได้

อย่างไรก็ตาม หากในปีสัญญาใด
ปตท.ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติตามปริมาณขั้นต่ำได้ครบตามที่กำหนดสำหรับปีสัญญานั้น (Annual
Contracted Quantity หรือ ACQ) ปตท.จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่มิได้รับ
(Take-or-Pay) โดยมีสิทธิรับก๊าซธรรมชาติสำหรับปริมาณที่ได้ชำระไปแล้วในปีต่อๆ ไป
โดยไม่มีกำหนดเวลา และไม่ต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนนั้นอีก (Make-Up) ทั้งนี้ ในปีที่
ปตท.จะใช้สิทธิในการรับก๊าซธรรมชาติสำหรับปริมาณที่ได้ชำระไปแล้วดังกล่าว
ปตท.จะต้องรับซื้อก๊าซธรรมชาติให้ได้ครบตามปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาสำหรับปีนั้นๆ
ก่อน ในทางกลับกัน กรณีที่
ปตท.ซื้อก๊าซธรรมชาติเกินกว่าปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำของปีสัญญาใดๆ
ปตท.จะสามารถนำปริมาณก๊าซธรรมชาติส่วนเกินนั้นแต่ไม่รวมส่วนที่เกินกว่า CDC ตามสัญญา
(Carry-Forward) ไปหักลดปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำในปีสัญญาต่อๆ
ไปได้ในปริมาณไม่เกินร้อยละ 15 หรือร้อยละ 20 แล้วแต่สัญญา
ของปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำในปีสัญญาดังกล่าว
โดยสิทธิดังกล่าวในปริมาณก๊าซธรรมชาติส่วนเกินนั้นๆ จะสิ้นสุดภายในระยะเวลา 5 ปี
นับจากปีที่เกิดก๊าซ Carry-Forward

ในกรณีที่ผู้ขายก๊าซธรรมชาติไม่สามารถส่งมอบก๊าซธรรมชาติให้กับ ปตท.ได้ครบตามปริมาณที่
ปตท.เรียกรับจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติในแต่ละวัน (Shortfall)
ปตท.จะชำระค่าก๊าซธรรมชาติตามปริมาณก๊าซธรรมชาติที่รับจริง โดยมีสิทธิได้รับส่วนลดร้อยละ 25
สำหรับราคาของปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ขาดส่งในเดือนนั้น หรือเดือนถัดไป หรือปีถัดไป แล้วแต่สัญญา
ทั้งนี้ เมื่อสิ้นปีสัญญา
ปตท.สามารถนำปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ผู้ขายก๊าซธรรมชาติขาดส่งไปลดปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายปีของ
ปตท. ได้

สำหรับการรับก๊าซฯ จากแหล่งยาดานาและเยตากุน
เนื่องจากเกิดความล่าช้าในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าราชบุรี
ทำให้โรงไฟฟ้าราชบุรีไม่สามารถรับซื้อก๊าซธรรมชาติได้ในปี 2541 และการลงนามในสัญญา
Ratchaburi Master Gas Sales Agreement กับ กฟผ.ล่าช้าออกไปเป็นเดือนตุลาคม 2543
ประกอบกับความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติที่ลดลงเนื่องจากเกิดความตกต่ำทางเศรษฐกิจ
รวมทั้งความล่าช้าในการก่อสร้างโครงการท่อส่งก๊าซราชบุรี-วังน้อย ส่งผลให้
ปตท.ชำระค่าก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและแหล่งเยตากุนตามเงื่อนไขแบบ Take-or-Pay
ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 จนถึงปี 2544 เป็นจำนวนเงินรวม 36,265.8 ล้านบาท ทั้งนี้
มติคณะรัฐมนตรีในเดือนกรกฎาคม 2543 กำหนดให้จัดสรรภาระค่าดอกเบี้ยที่เกิดจากภาระ Take
or Pay ให้หน่วยงานต่างๆร่วมรับผิดชอบ โดย ปตท.รับภาระร้อยละ 11.4 กฟผ.รับภาระร้อยละ
12.8 และส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 75.8 ลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติจะเป็นผู้รับภาระ อย่างไรก็ตาม
ระหว่างปี 2544 – 2547
ปตท.สามารถรับก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้เกินกว่าปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรับ
(Make-up) มีผลให้เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติลดลงเป็นจำนวนสะสมรวม 7,989
ล้านบาท ดังนั้น ยอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติ จึงมียอดสุทธิ 28,276.8 ล้านบาท
ดังปรากฎอยู่ในงบดุลของ ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547

สำหรับราคาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่กำหนดในสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจะมีการกำหนดราคาฐานเริ่มต้น
(Initial Base Price) ซึ่งเป็นราคาคงที่
โดยจะมีสูตรปรับราคาซึ่งกำหนดสูตรราคาสูงสุดและราคาต่ำสุด
เพื่อคุ้มครองผู้ซื้อและผู้ขายก๊าซธรรมชาติ โดยสูตรปรับราคาก๊าซธรรมชาติ
จะประกอบด้วยปัจจัยต่อไปนี้ คือ ราคาน้ำมันเตากำมะถันปานกลางในตลาดสิงคโปร์
อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และดัชนีทางเศรษฐกิจต่างๆ เช่น
ดัชนีราคาขายส่งของประเทศไทย และดัชนีราคาผู้ผลิตของสหรัฐอเมริกาสำหรับธุรกิจน้ำมันและก๊าซ
เป็นต้น ทั้งนี้
ระยะเวลาในการปรับราคาซื้อขายก๊าซธรรมชาติดังกล่าวจะแตกต่างกันไปในแต่ละสัญญา กล่าวคือ
ทุก 12 เดือน 6 เดือน 3 เดือน หรือ 1 เดือน แล้วแต่สัญญา
ราคาซื้อขายก๊าซธรรมชาตินี้จะส่งผ่าน (Pass through)
ไปให้กับลูกค้าในกลุ่มผู้ผลิตไฟฟ้าซึ่งซื้อก๊าซธรรมชาติจาก ปตท.
ซึ่งเป็นกลุ่มลูกค้าหลักตามสูตรราคาในสัญญาขายก๊าซธรรมชาติ ส่งผลให้ความเสี่ยงของ
ปตท.จากการเปลี่ยนแปลงของราคาซื้อขายก๊าซธรรมชาติอยู่ในระดับที่ค่อนข้างต่ำ

สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติทุกสัญญามีข้อกำหนดเรื่องเหตุสุดวิสัยซึ่งเป็นกรณีที่ ปตท.
หรือผู้ขายก๊าซธรรมชาติสามารถยกเป็นเหตุในการที่ไม่สามารถปฏิบัติหน้าที่ตามสัญญาได้
ซึ่งเหตุสุดวิสัยที่กำหนดในสัญญาดังกล่าวหมายรวมถึงเหตุการณ์ใดๆ
ที่เกิดขึ้นโดยคู่สัญญาไม่สามารถควบคุมได้ นอกจากนี้
สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติบางฉบับได้กำหนดให้กรณีที่ ปตท.
ไม่สามารถรับซื้อก๊าซธรรมชาติได้อันเนื่องจากมีเหตุสุดวิสัยเกิดขึ้นกับลูกค้าของ ปตท.
จนเป็นเหตุให้ลูกค้าดังกล่าวไม่สามารถรับซื้อก๊าซธรรมชาติจาก ปตท.ได้ ซึ่งในการนี้
ปตท.จะอ้างเหตุสุดวิสัยดังกล่าวได้ต่อเมื่อ
ปตท.จะต้องลดปริมาณรับก๊าซธรรมชาติจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติที่เกี่ยวข้องทุกรายลงตามสัดส่วนการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติที่ลดลง

สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจะสิ้นสุดลงเมื่อเกิดเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งดังต่อไปนี้ (1)
สิ้นสุดระยะเวลาตามที่กำหนดในสัญญา หรือ (2) เมื่อระยะเวลาตามสัมปทานสิ้นสุดลง
(เฉพาะกรณีแหล่งก๊าซธรรมชาติในประเทศ) หรือ (3)
เมื่อปริมาณสำรองก๊าซธรรมชาติในแหล่งดังกล่าวหมดลง

3.1.2 ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

เมื่อผู้ขายก๊าซธรรมชาติได้ส่งมอบก๊าซธรรมชาติให้กับ ปตท. ที่จุดส่งมอบแล้ว
ก๊าซธรรมชาติทั้งหมดจะถูกส่งไปยังลูกค้าต่างๆ โดยผ่านระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ทั้งนี้
การดำเนินงาน และการบำรุงรักษาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
จะอยู่ในความรับผิดชอบของหน่วยธุรกิจระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

ปัจจุบัน ณ 31 ธันวาคม 2547 ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Transmission Pipeline) ของ
ปตท. มีความยาวรวมประมาณ 2,400 กิโลเมตร ซึ่งประกอบด้วยระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบก
ความยาวประมาณ 1,031 กิโลเมตร และระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติในทะเล ความยาวประมาณ
1,369 กิโลเมตร (ไม่รวมระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ/Distribution Pipeline
อีกประมาณ 327 กิโลเมตร) โดยระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
จะต่อเชื่อมแหล่งก๊าซธรรมชาติต่างๆ ในอ่าวไทย
และท่อส่งก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุน สหภาพเมียนมาร์
ที่ชายแดนไทย-สหภาพเมียนมาร์ เข้ากับผู้ผลิตไฟฟ้า โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และลูกค้าอุตสาหกรรม
ภายในระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ยังประกอบด้วย
หน่วยควบคุมจุดกลั่นตัวของก๊าซธรรมชาติ (Dew Point Control Unit)
และอุปกรณ์รวมก๊าซธรรมชาติ (Common Header)
ซึ่งเป็นกระบวนการเพื่อควบคุมคุณภาพก๊าซธรรมชาติจากแหล่งต่างๆในอ่าวไทยให้มีค่าความร้อนคงที่เป็นหนึ่งเดียวและมีคุณภาพเดียวกันทั้งระบบ

  ข้อมูลเกี่ยวกับระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเฉพาะระบบที่สำคัญ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 เป็นดังนี้

+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| ระบ             | คว | ข | ความสา | ป  | รายละเอียด                  |
| บท่อส่งก๊าซธรรมชาติ | าม | น | มารถสูง | ีที่เ |                            |
|                 | ยา | า | สุดในกา | ริ่ม |                            |
|                 | วร | ด | รส่งก๊าซ |    |                            |
|                 | วม | ท | ธรรมชา |    |                            |
|                 |    | ่อ | ติ^(/1) |    |                            |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
|                 | (  | ( | (ล้าน   | ดำ |                            |
|                 | กิโ | น | ลบ.    | เน |                            |
|                 | ลเ | ิ้ว | ฟุต/วัน) | ินง |                            |
|                 | มต | ) |        | าน |                            |
|                 | ร) |   |        |    |                            |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| ระบบท่อส่งก       |    |   |        |    |                            |
| ๊าซธรรมชาติในทะเล |    |   |        |    |                            |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| เอราวัณ-โรงแย    | 4  | 3 | 840    | 25 | เป                         |
| กก๊าซธรรมชาติระยอ | 15 | 4 |        | 24 | ็นระบบท่อจากแท่นเอราวัณในอ่าวไท |
| ง (ท่อสายประธาน) |    |   |        |    | ยไปยังโรงแยกก๊าซธรรมชาติระยอง |
|                 |    |   |        |    | ตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง     |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| แหล่งบงกช-เอราว  | 1  | 3 | 635    | 25 | เป็นระบบท่อจากแหล่งบง         |
| ัณ (ท่อสายประธาน) | 71 | 2 |        | 39 | กชในอ่าวไทยที่เชื่อมกับแท่นเอราวัณ |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| เอราวัณ-โรงแยก   | 4  | 3 | 1,100  | 2  | เป็นระบบท่อคู่ขนานจากแท่นเอราว  |
| ก๊าซธรรมชาติระยอง | 18 | 6 |        | 53 | ัณไปยังโรงแยกก๊าซธรรมชาติระยอง |
| (ท่อคู่ขนาน)       |    |   |        | 9- | ตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง     |
|                 |    |   |        | 25 |                            |
|                 |    |   |        | 40 |                            |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| เอร             | 1  | 2 | 210    | 25 | เป็นระบบท่อจ                 |
| าวัณ-โรงไฟฟ้าขนอม | 61 | 4 |        | 39 | ากแท่นเอราวัณไปยังโรงไฟฟ้าขนอม |
|                 |    |   |        |    | จังหวัดนครศรีธรรมราช          |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| ระบบท่อส         |    |   |        |    |                            |
| ่งก๊าซธรรมชาติบนบก |    |   |        |    |                            |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| โรงแยก          | 1  | 2 | 500    | 25 | เป็นระบบ                    |
| ก๊าซธรรมชาติระยอง | 04 | 8 |        | 24 | ท่อจากโรงแยกก๊าซธรรมชาติระยอง |
| -โรงไฟฟ้าบางปะกง |    |   |        |    | ตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง     |
|                 |    |   |        |    | ไปยังโรง                    |
|   (ท่อสายประธาน) |    |   |        |    | ไฟฟ้าบางปะกง จังหวัดฉะเชิงเทรา |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| โรงไฟฟ้าบางปะกง- | 57 | 2 | n.a.   | 25 | เป็นระบบท่อจากโรงไฟฟ้าบางปะกง |
| โรงไฟฟ้าพระนครใต้ |    | 8 | ^(/2)  | 24 | จังหวัดฉะเชิงเทรา             |
|                 |    |   |        |    | ไปยังโรงไฟฟ้าพระนครใต้        |
|   (ท่อสายประธาน) |    |   |        |    | จังหวัดสมุทรปราการ            |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| บางพลี-สระบุรี     | 99 | 2 | 280    | 25 | เป็นระบบท่อจากอำเภอบางพลี     |
| (ท่อสายประธาน)   |    | 4 |        | 24 | จังหวัดสมุทรปราการ            |
|                 |    |   |        |    | ไปยังโรงปูนซิเมนต์ของ บมจ.     |
|                 |    |   |        |    | ปูนซีเมนต์ไทย ที่อำเภอท่าหลวง    |
|                 |    |   |        |    | จังหวัดสระบุรี                 |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| แหล่งน้ำพ         | 3  | 1 | 140    | 25 | เป็นระบบท่อจากแหล่งน้ำพอง      |
| อง-โรงไฟฟ้าน้ำพอง | .5 | 6 |        | 33 | ไปยังโรงไฟฟ้าน้ำพอง           |
|                 |    |   |        |    | จังหวัดขอนแก่น                |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| โรงแยก          | 1  | 2 | 600    | 25 | เป็นระบบท่อคู่ขน               |
| ก๊าซธรรมชาติระยอง | 05 | 8 |        | 39 | านจากโรงแยกก๊าซธรรมชาติระยอง |
| -โรงไฟฟ้าบางปะกง |    |   |        |    | ตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง     |
|                 |    |   |        |    | ไปยังโรงไฟฟ้าบางปะกง         |
|   (ท่อคู่ขนาน)     |    |   |        |    | จังหวัดฉะเชิงเทรา             |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| บางปะ           | 1  | 3 | 860    | 25 | เป็นระบบท่อคู่ข                |
| กง-โรงไฟฟ้าวังน้อย | 01 | 6 |        | 39 | นานจากสถานีเพิ่มความดันบางปะกง |
| (ท่อคู่ขนาน)       |    |   |        |    | จังหวัดฉะเชิงเทรา ไปยังโรงไฟฟ้า |
|                 |    |   |        |    | วังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา   |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| ท่อส่ง            | 2  | 4 | 1,100  | 25 | เ                          |
| ก๊าซธรรมชาติจากชา | 38 | 2 |        | 41 | ป็นระบบท่อจากจุดรับมอบก๊าซธรรมช |
| ยแตนไทยและสหภาพ |    |   |        |    | าติชายแดนไทยและสหภาพเมียนมาร์ |
| เมียนม           |    |   |        |    | ที่บ้านอีต่อง จังหวัดกาญจนบุรี      |
| าร์-โรงไฟฟ้าราชบุรี |    |   |        |    | เพื่อนำก๊าซธรรมชา             |
|                 |    |   |        |    | ติจากโครงการยาดานาและเยตากุน |
|                 |    |   |        |    | ไปยังโรงไฟฟ้าราชบุรี           |
|                 |    |   |        |    | จังหวัดราชบุรี                 |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+
| ราชบุรี-วังน้อย     | 1  | 3 | 330    | 25 | เป็นร                       |
|                 | 54 | 0 |        | 43 | ะบบท่อที่เชื่อมต่อระบบท่อส่งก๊าซธรร |
|                 |    |   |        |    | มชาติบริเวณสถานีวัดปริมาณก๊าซธรร |
|                 |    |   |        |    | มชาติราชบุรีเข้ากับระบบท่อส่งก๊าซธ |
|                 |    |   |        |    | รรมชาติบางปะกง-โรงไฟฟ้าวังน้อย |
|                 |    |   |        |    | (ท่อคู่ขนาน) ที่สถานี            |
|                 |    |   |        |    | วัดปริมาณก๊าซธรรมชาติวังน้อย     |
+-----------------+----+---+--------+----+----------------------------+

^(/1) ความสามารถในการส่งก๊าซธรรมชาติเป็นความสามารถเฉพาะของท่อแต่ละเส้นเท่านั้น
และขึ้นอยุ่กับองค์ประกอบของก๊าซธรรมชาติ ต ^(/2)
ไม่สามารถระบุความสามารถสูงสุดในการส่งก๊าซธรรมชาติได้
เนื่องจากมีการส่งก๊าซธรรมชาติทั้งไปและย้อนกลับ (Reverse Flow)

[]

3.1.3 โรงแยกก๊าซธรรมชาติ

นอกจาก ปตท.จะจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าโดยตรงแล้ว
ปตท.ได้นำก๊าซธรรมชาติบางส่วนผ่านเข้า
โรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
เพื่อเพิ่มมูลค่าให้กับก๊าซธรรมชาติและก่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดโดยการแยกสารประกอบไฮโดรคาร์บอนชนิดต่างๆ
ซึ่งเป็นองค์ประกอบที่สำคัญในก๊าซธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
ประกอบด้วย ก๊าซอีเทน ก๊าซโพรเพน ก๊าซปิโตรเลียมเหลวหรือก๊าซหุงต้ม และก๊าซโซลีนธรรมชาติ
นอกจากนี้ ยังมี
ผลพลอยได้จากการแยกก๊าซธรรมชาติ คือ ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์
ซึ่งสามารถนำไปใช้ประโยชน์ในอุตสาหกรรมต่างๆได้ ทั้งนี้
ผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติและวัตถุประสงค์ในการนำไปใช้แสดงตามตารางข้างล่างนี้

  ----------------- -----------------------------------------------------
  ผลิตภัณฑ์            วัตถุประสงค์ในการนำไปใช้

  ก๊าซอีเทน           เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นต้น

  ก๊าซโพรเพน         เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นต้น

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว   เป็นเชื้อเพลิงในครัวเรือน ยานพาหนะ และโรงงานอุตสาหกรรม
  (ก๊าซหุงต้ม)         และเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นต้น

  ก๊าซโซลีนธรรมชาติ    เป็นวัตถุดิบสำหรับป้อนเข้าโรงกลั่นน้ำมันเพื่อผลิตน้ำมันสำเร็จรูป
                    และเป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นต้น
  ----------------- -----------------------------------------------------

ปัจจุบัน ปตท. เป็นผู้ประกอบการธุรกิจโรงแยกก๊าซธรรมชาติรายใหญ่ในประเทศไทย โดย ณ วันที่
31 ธันวาคม 2547 ปตท. มีโรงแยกก๊าซธรรมชาติทั้งสิ้น 4 โรง
มีความสามารถแยกก๊าซธรรมชาติได้สูงสุด 1,180 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน
โดยโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 1 2 และ 3 ตั้งอยู่ที่ตำบลมาบตาพุด อำเภอเมือง จังหวัดระยอง
มีความสามารถแยกก๊าซธรรมชาติได้ 350 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน 250 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน และ
350 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน ตามลำดับ และโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 4 ตั้งอยู่ที่อำเภอขนอม
จังหวัดนครศรีธรรมราช มีความสามารถแยกก๊าซธรรมชาติได้ 230 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน ทั้งนี้
สำหรับงวดสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2547 โรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 1 2 และ 3
ได้ใช้ความสามารถในการแยกก๊าซธรรมชาติคิดเป็นร้อยละ 107.67 ร้อยละ 111.39 และร้อยละ
110.29 ตามลำดับ ซึ่งเกินกว่าความสามารถสูงสุดที่ได้ออกแบบไว้
สำหรับโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 4 ได้ใช้ความสามารถในการแยกก๊าซธรรมชาติคิดเป็นร้อยละ
61.60
เนื่องจากความต้องการก๊าซธรรมชาติของโรงไฟฟ้าขนอมในปัจจุบันไม่สามารถรองรับปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่
4 เมื่อมีการผลิตเต็มที่ได้ ซึ่งหากความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคตสูงขึ้น
โรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 4 จะสามารถเพิ่มการผลิตได้

สัดส่วนของผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่ได้จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ในช่วงปี 2545-2547
เป็นดังนี้

  --------------------------- --------------- --------------- ---------------
  ผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติ   ปี 2545          ปี 2546          ปี 2547

  ก๊าซอีเทน (ตัน)                491,403         536,688         555,716

  ก๊าซโพรเพน (ตัน)              251,481         269,408         253,088

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (ก๊าซหุงต้ม)   1,405,210       1,469,890       1,522,282
  (ตัน)                                                        

  ก๊าซโซลีนธรรมชาติ ^(/1) (ตัน)   263,143         249,305         240,720
  --------------------------- --------------- --------------- ---------------

  ที่มา : ปตท.

^(/1) ไม่รวมก๊าซโซลีนธรรมชาติที่ได้จากหน่วยควบคุมจุดกลั่นตัวของก๊าซธรรมชาติ (Dew Point
Control Unit)6

สำหรับปริมาณการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ต่างๆ ที่ได้จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ในช่วงปี
2545–2547 เป็นดังนี้

  --------------------------- --------------- --------------- ---------------
  ผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติ   ปี 2545          ปี 2546          ปี 2547

  ก๊าซอีเทน (ตัน)                491,413         532,671         546,762

  ก๊าซโพรเพน (ตัน)              177,887         206,382         206,802

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (ก๊าซหุงต้ม)   1,475,410       1,738,407       1,777,645
  ^(/2) (ตัน)                                                  

  ก๊าซโซลีนธรรมชาติ ^(/1) (ตัน)   413,670         418,470         418,477
  --------------------------- --------------- --------------- ---------------

  ที่มา : ปตท.

^(/1) รวมก๊าซโซลีนธรรมชาติที่ได้จากหน่วยควบคุมจุดกลั่นตัวของก๊าซธรรมชาติ (Dew Point
Control Unit)

^(/2) รวมการขายก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ ปตท. ซื้อมาจากผู้ผลิตปิโตรเคมีประมาณ
202,659ตันในปี 2546 และ 201,046 ตันในปี 2547 เพื่อนำมาขายต่อ

ราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าปิโตรเคมีจะเป็นไปตามสูตรราคาที่ตกลงกับลูกค้าเป็นรายๆ
ไป โดยจะอ้างอิงกับราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในตลาดโลก ส่วนราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว
(ก๊าซหุงต้ม) และก๊าซโซลีนธรรมชาติ
ซึ่งจัดจำหน่ายภายในประเทศและส่งออกผ่านหน่วยธุรกิจน้ำมันของ ปตท. จะอิงกับราคาตลาดโลก

3.1.4 การจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

ปตท. จัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติส่วนใหญ่ให้กับกลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้า ได้แก่ กฟผ. ผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ
และผู้ผลิต
ไฟฟ้ารายเล็กและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าอุตสาหกรรมโดยตรงผ่านระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
(Transmission Pipeline) และท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ (Distribution Pipeline)
โดย ณ 31 ธันวาคม 2547 จำนวนลูกค้าอุตสาหกรรมมีทั้งสิ้น 200 ราย นอกจากนี้ ปตท.
ยังได้นำก๊าซธรรมชาติบางส่วนผ่านเข้าโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
โดยผลิตภัณฑ์ส่วนหนึ่งจากโรงแยกก๊าซธรรมชาติจะถูกจำหน่ายผ่านหน่วยธุรกิจน้ำมันของ ปตท.

ปริมาณการส่งก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้ากลุ่มต่างๆ
(รวมปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ใช้ในโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท.) ในช่วงปี 2545-2547
มีรายละเอียดดังนี้

+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| กลุ่มลูกค้า      | ปี 2545  |      | ปี 2546   |       | ปี 2547   |      |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
|              | ล้าน     | ร    | ล้าน      | ร้อยละ | ล้าน      | ร    |
|              | ล.      | ้อยละ | ล        |       | ล        | ้อยละ |
|              | บ.ฟุต/วัน |      | .บ.ฟุต/วัน |       | .บ.ฟุต/วัน |      |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| 1. กฟผ.      | 1,074   | 43.1 | 990      | 37.3  | 994      | 35.7 |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| 2.           | 486     | 19.5 | 662      | 24.9  |   729    | 26.2 |
| ผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ |         |      |          |       |          |      |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| 3.           | 375     | 15.0 | 401      | 15.1  |   418    | 15.0 |
| ผู้ผ           |         |      |          |       |          |      |
| ลิตไฟฟ้ารายเล็ก |         |      |          |       |          |      |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| 4.           | 198     | 7.9  | 217      | 8.2   |   251    | 9.0  |
| ลูกค้าอุต       |         |      |          |       |          |      |
| สาหกรรม^(/1) |         |      |          |       |          |      |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| 5.           | 361     | 14.5 | 385      | 14.5  |   390    | 14.0 |
| โรงแยกก๊าซ    |         |      |          |       |          |      |
| ธรรมชาติ^(/2) |         |      |          |       |          |      |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+
| รวม          | 2,494   | 1    | 2,655    | 100.0 |   2,782  | 1    |
|              |         | 00.0 |          |       |          | 00.0 |
+--------------+---------+------+----------+-------+----------+------+

  ที่มา : ปตท.

  หมายเหตุ : ปริมาณก๊าซธรรมชาติคำนวณ ณ ค่าความร้อน 1,000 บีทียู ต่อ 1 ลูกบาศก์ฟุต
  และคำนวณโดยใช้จำนวนวันตามปีปฏิทิน

  ^(/1) รวมก๊าซธรรมชาติที่จำหน่ายให้กับบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด

  ^(/2)
  ก๊าซธรรมชาติที่ใช้ในโรงแยกก๊าซธรรมชาติที่ถูกแยกเป็นผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติซึ่งได้แก่
  ก๊าซอีเทน ก๊าซโพรเพน ก๊าซปิโตรเลียมเหลวหรือก๊าซหุงต้ม และก๊าซโซลีนธรรมชาติ
  เพื่อจำหน่ายให้กับลูกค้าต่อไป และผลิตภัณฑ์ส่วนหนึ่งจะจำหน่ายผ่านหน่วยธุรกิจน้ำมันของ ปตท.
  โดยรวมปริมาณก๊าซโซลีนธรรมชาติที่ได้จากหน่วยควบคุมจุดกลั่นตัวของก๊าซธรรมชาติ (Dew
  Point Control Unit) จำนวน 19.0 20.6 และ 22.2 ล้านลูกบาศก์ฟุต/วัน ในปี
  2545-2547 ตามลำดับ

โดยทั่วไป โครงสร้างราคาจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับกลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้าจะประกอบด้วย 2
ส่วนหลัก ได้แก่ ราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ และอัตราค่าผ่านท่อ รายละเอียด ดังนี้

(1) ราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ

  ราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ คือ ผลรวมของราคาเฉลี่ยของเนื้อก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
  รับซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติและค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

  สำหรับค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติซึ่งครอบคลุมค่าใช้จ่ายและความเสี่ยงใน
  การดำเนินการจัดหาก๊าซธรรมชาติและการตลาดนั้นจะมีอัตราแตกต่างกันขึ้นอยู่กับประเภทของลูกค้าผู้ซื้อก๊าซธรรมชาติ
  ปัจจุบัน ค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติสำหรับ กฟผ.
  และผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระเท่ากับ ร้อยละ 1.75 ของราคาเฉลี่ยของเนื้อก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
  รับซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติ ทั้งนี้ค่าตอบแทนที่คิดจาก กฟผ.
  และผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระดังกล่าวจะต้องไม่เกิน 2.15 บาท/ล้านบีทียู
  ส่วนผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กซึ่งซื้อก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ต่ำกว่าลูกค้าสองกลุ่มแรกนั้น ปตท.
  จะคิดค่าตอบแทนดังกล่าวในอัตราร้อยละ 9.33 ของราคาเฉลี่ยของเนื้อก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
  รับซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติจากแหล่ง/แปลงสัมปทานต่างๆ ทั้งนี้
  ค่าตอบแทนที่คิดจากผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กดังกล่าวจะต้องไม่เกิน 11.48 บาท/ล้านบีทียู

  (2) อัตราค่าผ่านท่อ

  อัตราค่าผ่านท่อประกอบด้วย 2 ส่วน โดยส่วนแรกได้แก่ ค่าบริการส่วนของต้นทุนคงที่ (“Demand
  Charge”) ซึ่งคำนวณจากต้นทุนการลงทุนและค่าใช้จ่ายคงที่ในการดำเนินการ
  โดยกำหนดให้มีอัตราผลตอบแทนเงินลงทุนในส่วนทุนของผู้ถือหุ้น (Internal Rate of Return
  on Equity) สำหรับระบบท่อปัจจุบันเท่ากับร้อยละ 18 และส่วนที่สองได้แก่
  ค่าบริการส่วนของต้นทุนผันแปร (“Commodity Charge”)
  ซึ่งคำนวณจากต้นทุนการให้บริการผันแปร (Variable Cost)
  ของการให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติ

  ในการกำหนดอัตราค่าผ่านท่อสำหรับการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าแต่ละรายนั้นขึ้นอยู่กับพื้นที่
  การใช้ก๊าซธรรมชาติของลูกค้า ดังนี้

-   โซน 1 พื้นที่ในทะเล (ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาตินอกชายฝั่งที่ระยอง)

-   โซน 2 พื้นที่นอกชายฝั่งขนอม (ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาตินอกชายฝั่งที่ขนอม)

-   โซน 3 พื้นที่บนบก (ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบก)

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 อัตราค่าผ่านท่อในส่วนของ Demand Charge เป็นดังนี้

หน่วย : บาท/ล้านบีทียู

+----+---------------------------------------------+------------------+
| โ  | ระบบท่อ                                      | อัตร              |
| ซน |                                             | าค่าผ่านท่อในส่วนของ |
|    |                                             |                  |
|    |                                             | Demand Charge    |
+----+---------------------------------------------+------------------+
| 1  | พื้นที่ในทะเล                                   | 7.9365           |
|    | (ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาตินอกชายฝั่งที่ระยอง)          |                  |
+----+---------------------------------------------+------------------+
| 2  | พื้นที่นอกชายฝั่งขนอม                             | 14.2177          |
|    | (ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาตินอกชายฝั่งที่ขนอม)           |                  |
+----+---------------------------------------------+------------------+
| 3  | พื้นที่บนบก (ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบก)            | 11.4664          |
+----+---------------------------------------------+------------------+

  ทั้งนี้ กลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้าส่วนใหญ่ซึ่งรับก๊าซธรรมชาติจาก ปตท. จะอยู่ในเขตพื้นที่โซน 3
  ซึ่งต้องรับภาระค่าผ่านท่อเท่ากับผลรวมของอัตราสำหรับพื้นที่โซน 1 และอัตราสำหรับพื้นที่โซน 3
  ซึ่งปัจจุบัน อัตราค่าผ่านท่อในส่วนของ Demand Charge สำหรับลูกค้าในเขตพื้นที่โซน 3 เท่ากับ
  19.4029 บาทต่อล้านบีทียู

  ผู้ซื้อก๊าซธรรมชาติในส่วนของ กฟผ. และผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระจะต้องชำระค่าผ่านท่อในส่วนของ
  Demand Charge
  ตามปริมาณก๊าซธรรมชาติตามที่กำหนดในสัญญาแม้จะซื้อก๊าซธรรมชาติสูงหรือต่ำกว่าปริมาณดังกล่าว
  ก็ตาม ส่วนผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็กจะชำระค่าผ่านท่อในส่วนของ Demand Charge
  ตามปริมาณก๊าซธรรมชาติที่รับจริง ทั้งนี้ ต้องไม่ต่ำกว่าปริมาณขั้นต่ำตามที่กำหนดในปีสัญญานั้นๆ
  นอกจากนี้ ยังได้กำหนดให้มีการปรับเปลี่ยนอัตราค่าผ่านท่อเป็นระยะ (Periodic
  Adjustment) โดยสามารถทบทวนการคำนวณอัตราค่าผ่านท่อทุก 5 ปี
  หรือในกรณีที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญเพื่อดำรงไว้ซึ่งอัตราผลตอบแทนเงินลงทุนในส่วนทุนของผู้ถือหุ้นตามที่ได้รับอนุมัติ
  นอกจากนี้ ในทุกๆ ปี อัตราค่าผ่านท่อในส่วนของ Commodity Charge
  สามารถปรับเปลี่ยนตามดัชนี (Index Adjustment) อีกด้วย ในปี 2547
  อัตราค่าผ่านท่อในส่วนของ Commodity Charge กำหนดไว้เท่ากับ 0.3418 บาทต่อล้านบีทียู
  โดยมีผลตั้งแต่เดือนตุลาคม 2546

  สำหรับโครงสร้างราคาจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าอุตสาหกรรมจะแตกต่างจากโครงสร้างราคาจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับกลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้า
  กล่าวคือ ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก ได้แก่
  ค่าก๊าซธรรมชาติตามปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ใช้จริงในแต่ละเดือน
  และค่าใช้ท่อตามปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้แจ้งไว้กับ ปตท. เป็นการล่วงหน้า (Capacity
  Charge) ทั้งนี้ ค่าก๊าซธรรมชาติดังกล่าวถูกกำหนดให้แข่งขันได้กับราคาเชื้อเพลิงทดแทนอื่นๆ คือ
  น้ำมันเตา

3.1.5 ธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม

ปตท. ดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมผ่านบริษัทย่อย ได้แก่ ปตท.สผ.
ซึ่งเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.
ถือหุ้นร้อยละ 65.98 ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วทั้งหมดของ ปตท.สผ. ซึ่งส่งผลให้กลุ่ม ปตท.
ประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติอย่างครบวงจร

ในการประกอบธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมทั้งในและต่างประเทศ ปตท.สผ.
จะต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขวิธีการ ให้สัมปทานของประเทศ นั้นๆ เช่น ในการลงทุนต่างประเทศ
อาจเป็นรูปแบบ Product Sharing Agreement/Contract หรือ Services Agreement
โดยปัจจุบัน ปตท.สผ. ประกอบธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมอยู่ในประเทศ สหภาพพม่า
เวียดนาม อินโดนีเซีย โอมาน และอัลจีเรีย ส่วนการลงทุนภายในประเทศไทย ปตท.สผ.
จะต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติปิโตรเลียม พ.ศ. 2514
ซึ่งได้กำหนดรายละเอียดและขั้นตอนการยื่นขอและอนุมัติสัมปทาน (Concession)
การยกเลิกแปลงสำรวจ ระยะเวลาผลิตปิโตรเลียมตามสัมปทาน
รวมถึงกำหนดผลตอบแทนในรูปแบบต่างๆ ที่รัฐพึงได้ในฐานะที่เป็นเจ้าของทรัพยากรปิโตรเลียม
โดยผลตอบแทนดังกล่าวอาจอยู่ในรูป ค่าภาคหลวง ภาษีเงินได้ปิโตรเลียม และสิทธิพิเศษอื่นๆ
เป็นต้น

3.1.5.1 การลงทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.สผ.
มีการลงทุนในโครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมทั้งในและต่างประเทศ จำนวน 27 สัมปทาน
โดยเป็นโครงการทั้งหมด 24 โครงการ
แสดงตามสิทธิถือครองตามสัดส่วนการร่วมทุนในแต่ละโครงการ เป็นดังนี้

+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             | สัดส่วนการร่วมทุน     |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ป |                                             |                   |
| ต |                                             |                   |
| ท |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
| ส |                                             |                   |
| ผ |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการ S1                                  | ร้อยละ 25          |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการ E5                                  | ร้อยละ 20          |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 3 | โครงการ UNOCAL III                          | ร้อยละ 5           |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 4 | โครงการบงกช (แปลง B15, B16, B17)            | ร้อยละ 44.4445     |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 5 | โครงการไพลิน                                 | ร้อยละ 45          |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 6 | โครงการอาทิตย์                                | ร้อยละ 80          |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 7 | โครงการภูฮ่อม (แปลง E5 North)                 | ร้อยละ 20          |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ป |                                             |                   |
| ต |                                             |                   |
| ท |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
| ส |                                             |                   |
| ผ |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 8 | โครงการ PTTEP1                              | ร้อยละ 100         |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 9 | โครงการยาดานา                               | ร้อยละ 25.5        |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการเยตากุน                               | ร้อยละ 19.3178     |
| 0 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการพื้นที่คาบเกี่ยวไทย-มาเลเซีย (แปลง B-17 &   | ร้อยละ 50          |
| 1 | B-17-01)                                    |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการบงกช (แปลง B13/38)⁽¹⁾                | ร้อยละ 44.4445     |
| 2 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการ L22/43                              | ร้อยละ 100         |
| 3 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการ G4/43                               | ร้อยละ 15          |
| 4 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการพม่า M7 & M9                          | ร้อยละ 100         |
| 5 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการพม่า M3 & M4                          | ร้อยละ 100         |
| 6 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการพื้นที่คาบเกี่ยวไทย-กัมพูชา (แปลง G9/43)     | ร้อยละ 100         |
| 7 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| K |                                             |                   |
| V |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการเวียดนาม B & 48/95                    | ร้อยละ 8.5         |
| 8 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| S |                                             |                   |
| V |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 1 | โครงการเวียดนาม 52/97                        | ร้อยละ 7           |
| 9 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| H |                                             |                   |
| V |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการเวียดนาม 9-2                          | ร้อยละ 25          |
| 0 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| H |                                             |                   |
| L |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการเวียดนาม 16-1                         | ร้อยละ 28.5        |
| 1 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| M |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการโอมาน 44                             | ร้อยละ 100         |
| 2 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| A |                                             |                   |
| G |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการอัลจีเรีย 433a & 416b                   | ร้อยละ 35          |
| 3 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| [ |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| A |                                             |                   |
| B |                                             |                   |
| L |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| ] |                                             |                   |
|   |                                             |                   |
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ป |                                             |                   |
| ต |                                             |                   |
| ท |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
| ส |                                             |                   |
| ผ |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
| ส |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| โ |                                             |                   |
| ค |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| ก |                                             |                   |
| า |                                             |                   |
| ร |                                             |                   |
| ข |                                             |                   |
| อ |                                             |                   |
| ง |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| T |                                             |                   |
| E |                                             |                   |
| P |                                             |                   |
| S |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการภูฮ่อม (แปลง EU-1)⁽²⁾                  | ร้อยละ 20          |
| 5 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการ S1⁽³⁾                               | ร้อยละ 75          |
| 6 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+
| 2 | โครงการนางนวล (แปลง B6/27)                  | ร้อยละ 100         |
| 7 |                                             |                   |
| . |                                             |                   |
+---+---------------------------------------------+-------------------+

หมายเหตุ : (1) นับเป็นโครงการบงกช แต่ด้วยการถือครองสิทธิสัมปทานเป็นคนละบริษัทกัน
จึงแยกสินทรัพย์ออกจากกัน

(2) นับเป็นโครงการภูฮ่อม แต่ด้วยการถือครองสิทธิสัมปทานเป็นคนละบริษัทกัน
จึงแยกสินทรัพย์ออกจากกัน

(3) นับเป็นโครงการ S1 แต่ด้วยการถือครองสิทธิสัมปทานเป็นคนละบริษัทกัน
จึงแยกสินทรัพย์ออกจากกัน

  - ปตท.สผ.อ. หมายถึง บริษัท ปตท.สผ. อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด

  - PTTEP KV หมายถึง บริษัท พีทีทีอีพี คิมลอง เวียดนาม จำกัด

  - PTTEP SV หมายถึง บริษัท พีทีทีอีพี เซาท์เวสต์ เวียดนาม จำกัด

  - PTTEP HV หมายถึง บริษัท พีทีทีอีพี ฮอนวู จำกัด

  - PTTEP HL หมายถึง บริษัท พีทีทีอีพี ฮองลอง จำกัด

  - PTTEP ME หมายถึง บริษัท พีทีทีอีพี มิดเดิ้ลอีส จำกัด

  - PTTEP AG หมายถึง บริษัท พีทีทีอีพี แอลจีเรีย จำกัด

  - PTTEPT หมายถึง บริษัท ปตท.สผ. (ประเทศไทย) จำกัด

  - PTTEPS หมายถึง บริษัท ปตท.สผ.สยาม จำกัด

การลงทุนของ ปตท.สผ.
และบริษัทย่อยเป็นการร่วมลงทุนกับบริษัทสำรวจและผลิตปิโตรเลียมชั้นนำจำนวน 15 โครงการ
และเป็นการลงทุนโดย ปตท.สผ. แต่เพียงผู้เดียวอีก 9 โครงการ ได้แก่ โครงการ S1 โครงการ
PTTEP 1 โครงการ L22/43 โครงการพม่า M7 & M9 โครงการพม่า M3 & M4
โครงการพื้นที่คาบเกี่ยวไทย-กัมพูชา (แปลง G9/43) โครงการโอมาน 44 โครงการ L53/43 &
L54/43 และโครงการนางนวล (แปลง B6/27) ในโครงการลงทุนทั้งหมด ปตท.สผ.
เป็นผู้ดำเนินการ (Operator) 10 โครงการ คือ โครงการบงกช โครงการ S1
โครงการอาทิตย์ โครงการ PTTEP1 โครงการนางนวล (แปลง B6/27) โครงการ L22/43
โครงการ L53/43 & L54/43 โครงการพม่า M7 & M9 โครงการพม่า M3 & M4
และโครงการโอมาน 44

นอกจากนี้ ปตท.สผ. มีสัดส่วนการถือหุ้นร้อยละ 40 ในบริษัท New Links Energy Resources
จำกัด (New Links) ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นหลักในบริษัท PT. Medco Energi Internasional Tbk.
(Medco) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 New Links มีสัดส่วนการถือหุ้นใน Medco ร้อยละ 85.51
ดังนั้น ปตท.สผ. จึงเป็นเจ้าของ Medco ทางอ้อม ร้อยละ 34.20 และในปี 2547 ปตท.สผ.
และบริษัทย่อย ได้รับเงินปันผลจาก New Links เป็นจำนวน 246 ล้านบาท อนึ่ง เมื่อวันที่ 29
มกราคม 2548 ปตท.สผ. ได้ลงนามสัญญาซื้อขายหุ้นทั้งหมดของบริษัท New Links แบบมีเงื่อนไข
(Conditional Share Purchase Agreement) กับบริษัท Encore Int’I Limited
(Encore) ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นเดิมและได้ใช้สิทธิ Pre –emptive Right ในการซื้อหุ้นดังกล่าว
นอกจากนี้ ปตท.สผ. ได้ร่วมทุนร้อยละ 26 ในบริษัท ไทยออยล์เพาเวอร์ จำกัด
ซึ่งเป็นธุรกิจไฟฟ้าด้วย และในปี 2547 ปตท.สผ. และบริษัทย่อย ได้รับเงินปันผลจาก บริษัท
ไทยออยล์เพาเวอร์ จำกัด เป็นจำนวน 73 ล้านบาท รวมทั้ง ปตท.สผ. ได้ร่วมลงทุนร้อยละ 25.5
ใน Moattama Gas Transportation Company (MGTC)
เพื่อดำเนินโครงการท่อขนส่งก๊าซยาดานา ร่วมลงทุนร้อยละ 19.3178 ใน Taninthayi
Pipeline Company LLC (TPC) เพื่อดำเนินโครงการท่อขนส่งก๊าซเยตากุน และร่วมลงทุนกับ
ปตท. โดยถือหุ้นเท่ากันร้อยละ 50 ในบริษัท เอนเนอร์ยี่คอมเพล็กซ์ จำกัด (Energy Complex
Company Limited) เพื่อดำเนินโครงการเอนเนอร์ยี่ คอมเพล็กซ์

3.1.5.2 ปริมาณสำรองปิโตรเลียม

ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้ว
หมายถึงปริมาณสำรองปิโตรเลียมที่สามารถผลิตได้จากแหล่งกักเก็บที่ค้นพบแล้ว
โดยประเมินได้อย่างมั่นใจพอสมควรจากข้อมูลทางธรณีวิทยาและวิศวกรรม ซึ่ง ปตท.สผ.
จะมีการตรวจสอบและประเมิน ทุกรอบปีโดยนักธรณีวิทยา และวิศวกรแหล่งกักเก็บปิโตรเลียมของ
ปตท.สผ. เพื่อให้ได้ตัวเลขที่ได้มาตรฐาน
โดยปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วในรายงานนี้จะรวมถึงปริมาณสุทธิที่เป็นส่วนแบ่งของ
ปตท.สผ. และส่วนแบ่งของประเทศเจ้าของแหล่งปิโตรเลียม

ปตท.สผ. จะไม่ถือว่าปริมาณสำรองที่สำรวจพบทั้งหมดเป็นปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว
จนกว่าจะมีการทำสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติหรือคอนเดนเสทกับลูกค้า ดังนั้น
ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วในรายงานนี้ จึงไม่รวมปริมาณสำรองปิโตรเลียม ที่สำรวจพบในแปลงสำรวจ
บี และ 48/95 แปลงสำรวจ 52/97 แปลงสำรวจ 9-2 และแปลงสำรวจ 16-1
นอกชายฝั่งประเทศเวียดนาม เนื่องจากยังไม่มีการยืนยันการพัฒนาในเชิงพาณิชย์ และ ปตท.สผ.
อาจปรับปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วเพิ่มขึ้นเมื่อ ปตท.สผ.
คาดว่าปริมาณสำรองส่วนที่เพิ่มขึ้นสามารถนำมาใช้ได้อย่างแน่นอน ภายใต้การดำเนินงาน
และสภาวะเศรษฐกิจที่เป็นอยู่
ซึ่งนโยบายการประเมินปริมาณสำรองดังกล่าวสอดคล้องกับแนวทางของ U.S. Society of
Petroleum Engineers ในด้านการประเมินปริมาณสำรองส่วนที่เพิ่มขึ้น
แต่การประเมินปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วของ ปตท.สผ.
จะเข้มงวดกว่าเนื่องจากจะปรับปริมาณสำรองส่วนเพิ่มต่อเมื่อมีการทำสัญญาซื้อขายปิโตรเลียมแล้วเท่านั้น
ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้ว รวมทุกโครงการของ ปตท.สผ. และบริษัทย่อย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2547 เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบ

+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้ว         | ปี 2545      | ปี 2546       | ปี 2547     |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| ในประเทศ                  | 519         | 614          | 645        |
|                           |             |              |            |
| ต่างประเทศ                 | 249         | 268          | 254        |
|                           |             |              |            |
| ส่วนแบ่งที่ถือหุ้นใน Medco ^(/1) | 58          | 55           | 64         |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| Total Worldwide           | 826         | 937          | 963        |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+

  ----------------------------- ------------- ------------- -------------
                                                            

                                                            

                                                            
  ----------------------------- ------------- ------------- -------------

หมายเหตุ : ^(/1) ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วของ Medco ได้รับการรับรองจาก Gaffney,
Clines & Associates (Consultants) Pte. Ltd.

ณ วันที่ 1 มกราคม 2547 และหักผลผลิตในปี 2547 ออกไป

ปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วของ ปตท.สผ. รวมส่วนแบ่งตามสัดส่วนการถือหุ้นใน Medco
คิดเป็นก๊าซธรรมชาติร้อยละ 81.8 หรือ 5,176 พันล้านลูกบาศก์ฟุต
และคิดเป็นน้ำมันดิบและคอนเดนเสทร้อยละ 18.2 หรือ 175 ล้านบาร์เรล

3.1.5.3 ผลการดำเนินงาน

  (1) การผลิต

โครงการที่ ปตท.สผ.และบริษัทย่อยร่วมลงทุนดังกล่าว เป็นโครงการที่มีการผลิตเชิงพาณิชย์แล้ว

8 โครงการ ประกอบด้วย โครงการบงกช โครงการไพลิน โครงการ S1 โครงการ E5
โครงการ UNOCAL III

โครงการ PTTEP1 โครงการยาดานา และ โครงการเยตากุน
โดยมีอัตราการผลิตเฉลี่ยรวมทุกโครงการในปี 2547

คิดเป็น 56 ล้านบาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบ หรือประมาณ 154,000
บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบต่อวัน เพิ่มขึ้นจาก

ปีที่แล้วประมาณ 34,000 บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบต่อวัน หรือคิดเป็นร้อยละ 28
ซึ่งการเพิ่มขึ้นของปริมาณการผลิต

ส่วนใหญ่เป็นผลมาจากการเพิ่มการผลิตในโครงการบงกช ยาดานา และเยตากุน
และการเพิ่มสัดส่วนการถือหุ้นใน

โครงการ S1 โดยมีปริมาณการผลิตเฉลี่ยรวมทุกโครงการ
ไม่รวมปริมาณการผลิตปิโตรเลียมจากโครงการ Medco

ในช่วงปี 2545-47 เป็นดังนี้

  หน่วย : บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบต่อวัน

  -------------------------- -------------- -------------- ---------------
  ปริมาณการผลิต                ปี 2545         ปี 2546         ปี 2547

  รวมทุกโครงการ               110,000        120,000        154,000
  -------------------------- -------------- -------------- ---------------

(2) การจัดจำหน่าย

  ผลิตภัณฑ์ที่ ปตท.สผ. และบริษัทย่อย ทำการผลิตเพื่อจำหน่ายมี 4 ชนิด คือ น้ำมันดิบ
  ก๊าซธรรมชาติ

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว และคอนเดนเสท โดย ปตท. เป็นผู้รับซื้อผลิตภัณฑ์เกือบทั้งหมดของ
  ปตท.สผ. และบริษัทย่อย คิดเป็นร้อยละ 95.63 ของผลิตภัณฑ์ทั้งหมดของ ปตท.สผ. ในรอบปี
  2547 (ยกเว้นก๊าซธรรมชาติจากโครงการ S1 ซึ่ง ปตท.สผ. จำหน่ายให้กับ กฟผ.)
  สำหรับการซื้อขายก๊าซธรรมชาติ ปตท. ได้ทำสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติระยะยาว กับ ปตท.สผ.
  อายุสัญญาประมาณ 25-30 ปี มีการกำหนดปริมาณซื้อขายขั้นต่ำเป็นรายปี
  ส่วนการซื้อขายน้ำมันดิบและ คอนเดนเสท
  จะอิงราคาน้ำมันในตลาดโลกซึ่งมีคุณสมบัติใกล้เคียงกับน้ำมันดิบที่ผลิตได้
  เพื่อให้สามารถสะท้อนมูลค่าของผลิตภัณฑ์ได้ใกล้เคียงกับราคาตลาด โดย ปตท.
  ทำสัญญาซื้อขายน้ำมันดิบและคอนเดนเสทกับ ปตท.สผ. เช่นเดียวกัน

  สำหรับปี 2547 ปตท.สผ. และบริษัทย่อย มีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์รวมทั้ง 4 ชนิดเฉลี่ย 134,070
  บาร์เรลต่อวัน

  เพิ่มขึ้นจากปีก่อนร้อยละ 25
  โดยการจำหน่ายที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่มาจากการขายน้ำมันดิบในโครงการ S1 ตามสัดส่วนที่ซื้อเพิ่มขึ้น
  การขายก๊าซธรรมชาติและคอนเดนเสทของโครงการบงกช
  และการขายก๊าซธรรมชาติโครงการเยตากุนและโครงการไพลิน
  ปริมาณการจำหน่ายผลิตภัณฑ์แต่ละชนิดของ ปตท.สผ.และบริษัทย่อย
  ไม่รวมการจำหน่ายปิโตรเลียมจากโครงการ Medco ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

+------------------------------+------------+------------+------------+
| ผลิตภัณฑ์                       | ปี 2545     | ปี 2546     | ปี 2547     |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| น้ำมันดิบ (พันบาร์เรลต่อวัน)        | 6.2        | 6.2        | 18.7       |
|                              |            |            |            |
| ก๊าซธรรมชาติ (ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน) | 536.0      | 555.0      | 614.0      |
|                              |            |            |            |
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว              | 74.6       | 69.1       | 273.0      |
| (เมตริกตันต่อวัน)                |            |            |            |
|                              | 13.0       | 14.7       | 15.8       |
| คอนเดนเสท (พันบาร์เรลต่อวัน)     |            |            |            |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| รวมทุกผลิตภัณฑ์                  | 101,736.0  | 107,299.0  | 134,070.0  |
|                              |            |            |            |
| (บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบต่อวัน)    |            |            |            |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| ราคาขายผลิตภัณฑ์โดยเฉลี่ย         | 18.59      | 20.62      | 23.38      |
|                              |            |            |            |
| (เหร                         |            |            |            |
| ียญสหรัฐต่อบาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบ) |            |            |            |
+------------------------------+------------+------------+------------+

(3) การบริหาร

ปตท. บริหารการลงทุนใน ปตท.สผ. โดยร่วมเป็นคณะกรรมการ ปตท.สผ.
เพื่อใช้อำนาจหน้าที่ในการกำหนดนโยบายและกำกับดูแลการดำเนินกิจการของ ปตท.สผ.
ภายใต้หลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี ในปี 2547 คณะกรรมการ ปตท.สผ.
ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 15 คน เป็นตัวแทนจากคณะกรรมการและผู้บริหาร ปตท. 8 คน
นอกจากนี้ ผู้บริหารของ ปตท.
ได้รับคัดเลือกตามระเบียบว่าด้วยคณะกรรมการสรรหาให้เป็นกรรมการผู้จัดการใหญ่ ปตท.สผ. ด้วย

(4) การเงิน

ผลการดำเนินงานของ ปตท.สผ. ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

+--------------------------+-------------+-------------+--------------+
| งบรวม                    | ปี 2545      | ปี 2546      | ปี 2547       |
+--------------------------+-------------+-------------+--------------+
| รายได้รวม                 | 31,774      | 37,014      | 48,417       |
|                          |             |             |              |
| ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)      | 19,720      | 24,986      | 32,551       |
|                          |             |             |              |
| กำไร (ขาดทุน)             | 12,054      | 12,028      | 15,866       |
+--------------------------+-------------+-------------+--------------+
|                          |             |             |              |
+--------------------------+-------------+-------------+--------------+
| สินทรัพย์รวม                | 84,393      | 92,576      | 111,945      |
|                          |             |             |              |
| หนี้สินรวม                  | 45,938      | 46,902      | 54,846       |
|                          |             |             |              |
| ส่วนของผู้ถือหุ้น              | 38,455      | 45,674      | 57,099       |
+--------------------------+-------------+-------------+--------------+

(5) ผลด้านปฏิบัติการ

ในรอบปี 2547 ปตท.สผ. สามารถดำเนินงานตามแผนให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้เป็นอย่างดี
โดยมีการขยายการลงทุนทั้งภายในประเทศและต่างประเทศ
ซึ่งเป็นการดำเนินการที่สอดคล้องกับแนวนโยบายของ ปตท. และ แผนธุรกิจของ ปตท.สผ.
โดยมีการดำเนินการที่สำคัญดังนี้

-   วันที่ 23 มกราคม 2547 ลงนามในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ (Gas Sales Agreement)
    ของโครงการอาทิตย์กับ ปตท. ซึ่งนับว่าเป็นความสำเร็จที่สำคัญในการขยายฐานการผลิต
    เพื่อลดสัดส่วนในการนำเข้าปิโตรเลียมและสร้างความมั่นคงในการจัดหาพลังงานในระยะยาวของประเทศ
    และเป็นจุดเริ่มต้นให้โครงการอาทิตย์ สามารถเข้าสู่ระยะพัฒนาและผลิตได้อย่างเต็มที่
    โดยโครงการอาทิตย์ประสบผลสำเร็จ ในการเจาะหลุมประเมินและหลุมสำรวจตามแผน

-   สามารถตกลงสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ ในเบื้องต้นของโครงการพื้นที่คาบเกี่ยว
    ไทย-มาเลเซียจากแปลง B17 กับ ปตท. เพื่อเริ่มทำการพัฒนาและผลิตก๊าซธรรมชาติ
    โดยขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการขออนุมัติจากรัฐบาลไทยและมาเลเซีย
    เพื่อลงนามในสัญญาดังกล่าวอย่างเป็นทางการในปี 2548 ซึ่งนับว่าเป็น
    ปัจจัยหลักสำคัญในการที่จะผลักดันให้โครงการสามารถเริ่มทำการพัฒนาได้อย่างเต็มที่

-   ได้เร่งดำเนินการพัฒนาแหล่งน้ำมันนางนวลในโครงการนางนวล (แปลง B6/27)
    ให้เร็วที่สุดเพื่อที่จะได้รับประโยชน์จากราคาน้ำมันดิบที่อยู่ในระดับที่สูงในขณะนี้
    โดยคาดว่าจะสามารถเริ่มดำเนินการผลิตได้ใน ไตรมาสแรกของปี 2548

-   ได้เริ่มเจาะหลุมสำรวจหลุมแรกในแหล่ง Shams ในโครงการโอมาน 44
    ซึ่งเป็นโครงการแรกในต่างประเทศที่ ปตท.สผ. เป็นผู้ดำเนินการเองทั้งหมด
    ขณะนี้อยู่ในขั้นตอนการสรุปสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ สำหรับแหล่ง Shams
    ซึ่งคาดว่าจะสามารถลงนามได้ภายในไตรมาสแรกปี 2548

-   ได้เข้าร่วมลงทุนในโครงการ G4/43 ในอ่าวไทย โดยถือสัดส่วนร้อยละ 15
    ซึ่งประสบผลสำเร็จ ในการพิสูจน์ศักยภาพปิโตรเลียมจากผลของการเจาะหลุมสำรวจ 2
    หลุมแรก ซึ่งพบชั้นหินกักเก็บน้ำมันและ ก๊าซธรรมชาติ

-   วันที่ 28 ธันวาคม 2547
    ได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรีให้เข้าร่วมลงทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 ในแปลงสำรวจ
    EU-1 ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการสำรวจก๊าซธรรมชาติ “ภูฮ่อม” การสำรวจขั้นต้น
    ประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูง
    ทำให้คาดการณ์ได้ว่าโครงการภูฮ่อมจะเป็นแหล่งก๊าซธรรมชาติบนบก
    ที่สำคัญของไทยแหล่งต่อไป

-   ได้รับการอนุมัติสัญญาสัมปทานปิโตรเลียมให้เป็นผู้รับสิทธิ์ทั้งหมดและเป็นผู้ดำเนินการในแปลงสัมปทานบนบก
    หมายเลข L53/43 และ L54/43 โดยทั้งสองแปลงมีศักยภาพเป็นน้ำมันดิบ
    และมีพื้นที่อยู่ในจังหวัดสุพรรณบุรี จึงก่อให้เกิด Synergy กับโครงการ PTTEP1
    ซึ่งได้ผลิตปิโตรเลียมอยู่ในปัจจุบัน

-   ได้เข้าซื้อหุ้นทั้งหมดของบริษัทไทยเชลล์ ในแปลงสัมปทาน S1 และรับโอนสิทธิ์ทั้งหมดในแปลง
    L22/43 และ B6/27 ทำให้ ปตท.สผ. เป็นผู้ดำเนินการทั้ง 3 แปลง
    ทำให้เกิดรายได้จากการขายปิโตรเลียมเพิ่มขึ้นในทันที
    และเป็นการเพิ่มสัดส่วนการผลิตน้ำมันดิบ และปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วของ ปตท.สผ. อีกด้วย

-   วันที่ 30 กันยายน 2547 ได้ลงนามในสัญญาแบ่งปันผลผลิต (Production Sharing
    Contract : PSC) กับองค์กรร่วมไทย-มาเลเซีย (Malaysia-Thailand Joint
    Authority : MTJA) เพื่อรับสิทธิในการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในแปลง B-17-01 โดย
    ปตท.สผ. เข้าร่วมลงทุนในสัดส่วนร้อยละ 50 พื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่
    ที่มีศักยภาพทางปิโตรเลียมสูง
    จึงเป็นการเสริมศักยภาพของโครงการสำรวจปิโตรเลียมในอ่าวไทยและพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย

-   วันที่ 29 มกราคม 2547 ได้ลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) กับกระทรวงปิโตรเลียม
    สาธารณรัฐอิสลามอิหร่าน
    โดยครอบคลุมถึงความร่วมมือในการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในประเทศอิหร่านนับเป็นการขยายโอกาสการลงทุนในประเทศที่มีศักยภาพทางปิโตรเลียมสูง
    นอกจากนี้ ปตท.สผ.
    ยังได้ยื่นประมูลเพื่อสำรวจและผลิตปิโตรเลียมตามประกาศเชิญชวนของประเทศอิหร่านอีกด้วย

-   วันที่ 7 สิงหาคม 2547 ได้ลงนามในสัญญาแบ่งปันผลผลิต (Production Sharing
    Contract) โดยเป็นผู้ดำเนินการ (Operator) และถือสัดส่วนทั้งหมดในโครงการพม่า M3
    & M4 ซึ่งตั้งอยู่ในอ่าวเมาะตะมะ การเข้าร่วมลงทุนดังกล่าวสอดคล้องกับแผนกลยุทธ์ของ
    ปตท./ปตท.สผ. ที่ต้องการจะขยายฐานการลงทุน ไปต่างประเทศ
    เพื่อเพิ่มสัดส่วนปริมาณสำรองปิโตรเลียม และรองรับความต้องการพลังงานของประเทศ

3.1.5.4 แผนการลงทุนในอนาคต

ปตท. มีนโยบายให้ ปตท.สผ.
ให้ความสำคัญต่อการลงทุนในธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมเป็นหลัก
เพื่อตอบสนองความต้องการและความมั่นคงด้านพลังงานภายในประเทศ
โดยมุ่งพัฒนาโครงการในประเทศไทย และขยายการลงทุนในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค อาทิ
ในพื้นที่ทับซ้อนระหว่างประเทศไทยและกัมพูชา สหภาพพม่า อินโดนีเซีย มาเลเซีย และเวียดนาม
เป็นต้น ในขณะเดียวกันพิจารณาโอกาสการลงทุนในภูมิภาคตะวันออกกลาง อาฟริกา
กลุ่มประเทศเครือรัฐ เอกราช
ซึ่งมีศักยภาพปิโตรเลียมสูงและประเทศไทยต้องพึ่งพาการนำเข้าจากภูมิภาคนี้
โดยพิจารณาความเหมาะสมของโครงการจาก ความต้องการของ ตลาด เงินลงทุน ผลตอบแทน
โครงการที่มีความเสี่ยงที่เหมาะสม มีบริษัทร่วมทุนในโครงการที่ดี
และอยู่ในประเทศที่มีความสัมพันธ์ที่ดีกับประเทศไทย

นอกจากนี้ ปตท. มีนโยบายให้ ปตท.สผ. ขยายการลงทุนในธุรกิจต่อเนื่องในต่างประเทศ
เพื่อแสวงหาโอกาสการลงทุนในธุรกิจที่ให้ผลลัพธ์เชิงกลยุทธ์ที่สามารถสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับ Value
Chain ของกลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติ ปตท. หากมีโอกาสที่เหมาะสม ปตท. จะพิจารณาให้ ปตท.
หรือ ปตท.สผ. เข้าไปลงทุนขยาย Value Chain ในต่างประเทศ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับกลุ่ม
ปตท. โดยรวม

 สำหรับในระยะสั้น ปตท.สผ. มีแผนที่จะพัฒนาและผลิตก๊าซธรรมชาติสำหรับโครงการอาทิตย์และโครงการโอมาน 44 และมีแผนทำการสำรวจในโครงการพม่า M7 & M9 และ M3 & M4 โดย ปตท.สผ. ได้มีการเตรียมความพร้อมอย่างดีเพื่อให้การดำเนินการพัฒนาโครงการดังกล่าวให้บรรลุผลสำเร็จตามแผนที่กำหนดไว้ โดยมุ่งให้เกิดการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพในทุกๆ ด้าน

3.1.6 การลงทุนและการร่วมทุนของธุรกิจก๊าซธรรมชาติ

3.1.6.1 บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด

บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด เป็นบริษัทร่วมทุนระหว่าง ปตท. กับ
Suez-Tractebel S.A. แห่งประเทศ เบลเยี่ยม และบริษัท ทุนลดาวัลย์ จำกัด
จดทะเบียนจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2539
เพื่อดำเนินธุรกิจพัฒนาและก่อสร้างระบบท่อย่อยเพื่อขนส่งก๊าซธรรมชาติและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าในเขตอุตสาหกรรมรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด มีทุนชำระแล้ว 500
ล้านบาท โดย ปตท. ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 58 ของทุนชำระแล้ว

ในการประกอบธุรกิจ บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด
เป็นผู้ลงทุนสร้างระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซ
ธรรมชาติ (Distribution Pipeline) โดยใช้ท่อเหล็ก และท่อ High Density
Polyethylene (HDPE) ซึ่งเชื่อมต่อจากระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Transmission
Pipeline) ของ ปตท. ไปยังลูกค้าในเขตอุตสาหกรรมรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล โดยมี
ปตท.
เป็นผู้ให้ความช่วยเหลือในการจัดหาที่ดินตลอดจนสิทธิในการใช้ที่ดินเพื่อการก่อสร้างระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

(1) การจัดหา

  ปตท. เป็นผู้จัดหาก๊าซธรรมชาติทั้งหมดให้กับบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด
  โดยมีสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติระยะยาวของแต่ละพื้นที่ อายุสัญญา 10 ปี
  และมีโครงสร้างราคาก๊าซธรรมชาติที่ประกอบด้วยราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ อัตราค่าผ่านท่อ
  และค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

(2) การจัดจำหน่าย

  ในปี 2547 บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด
  มีระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติเพื่อขนส่งก๊าซธรรมชาติเป็นเครือข่ายครอบคลุมพื้นที่อุตสาหกรรม
  6 แห่ง ได้แก่ นิคมอุตสาหกรรมบางปู นิคมอุตสาหกรรมบางพลี นิคมอุตสาหกรรมลาดกระบัง
  พื้นที่อุตสาหกรรมบริเวณรังสิต สวนอุตสาหกรรมโรจนะ และนิคมอุตสาหกรรมนวนคร
  โดยสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติกับลูกค้ามีอายุสัญญา 5-7 ปี
  ซึ่งราคาก๊าซธรรมชาติจะถูกกำหนดให้สามารถแข่งขันได้กับเชื้อเพลิงทดแทน คือ น้ำมันเตา
  หรือก๊าซหุงต้ม ผลการจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติของบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด
  ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

  ------------------------ --------------- --------------- ---------------
  การจัดจำหน่าย              ปี 2545          ปี 2546          ปี 2547

  ปริมาณ (ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน)  21.9            23.4            27.4

  จำนวนลูกค้า (ราย)          66              80              91
  ------------------------ --------------- --------------- ---------------

บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด มีเป้าหมายการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในปี 2548
เฉลี่ยวันละ 28 ล้านลูกบาศก์ฟุต
และในอนาคตมีแผนการขยายระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติเพิ่มอีก 2 พื้นที่ ได้แก่
นิคมอุตสาหกรรมบางปะอิน และนิคมอุตสาหกรรมไฮเทค

นอกจากนี้ บริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด ได้เพิ่มช่องทางการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
โดยการร่วมทุนสัดส่วนร้อยละ 50 ในบริษัท อมตะ จัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด (AMATA NGD)
เพื่อดำเนินการก่อสร้างระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้าในนิคมอุตสาหกรรมอมตะนคร
และนิคมอุตสาหกรรมอมตะซิตี้ ในปี 2547 บริษัท อมตะ จัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด
มีลูกค้ารับก๊าซธรรมชาติแล้วจำนวน 28 ราย มีปริมาณการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติเฉลี่ยวันละ 2.0
ล้านลูกบาศก์ฟุต และมีเป้าหมายการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในปี 2548 เฉลี่ยวันละ 4.0
ล้านลูกบาศก์ฟุต

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 13 คน
  ปตท.เป็นผู้แต่งตั้งจำนวน 7 คน รวมประธานกรรมการ นอกจากนี้ ปตท.
  ได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก ปตท. เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของบริษัท ปตท.
  จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ จำกัด ซึ่งรวมตำแหน่งผู้จัดการทั่วไป

(4) การเงิน

ผลการดำเนินงานของบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

  ----------------- ----------------- ----------------- -----------------
  งบรวม             ปี 2545            ปี 2546            ปี 2547

  รายได้รวม          1,442             1,743             2,174

  ค่าใช้จ่ายรวม        1,211             1,366             1,610

  กำไร(ขาดทุน) สุทธิ   231               377               564

                                                        

  สินทรัพย์รวม         1,170             1,301             1,490

  หนี้สินรวม           403               365               328

  ส่วนของผู้ถือหุ้น       767               936               1,162
  ----------------- ----------------- ----------------- -----------------

3.1.6.2 บริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด และ Trans Thai-Malaysia
(Malaysia) Sdn. Bhd.

ปตท. และ Petronas บริษัทน้ำมันแห่งประเทศมาเลเซีย ได้ร่วมกันจัดตั้งบริษัท ทรานส์
ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด ขึ้นในประเทศไทย เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2543 และ
Trans Thai-Malaysia (Malaysia) Sdn. Bhd. ขึ้นในประเทศมาเลเซีย เมื่อวันที่ 21
มีนาคม 2543 โดยบริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด
จะดำเนินธุรกิจให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อจากพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย
(Malaysia-Thailand Joint Development Area หรือ เจดีเอ)
มาใช้ประโยชน์ในประเทศไทย และส่งไปยังชายแดนไทย-มาเลเซีย
รวมทั้งให้บริการแยกก๊าซธรรมชาติ ที่จังหวัดสงขลา และขนส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลว (ก๊าซหุงต้ม)
ทางท่อจากจังหวัดสงขลาไปยังชายแดนไทย-มาเลเซีย ส่วน Trans Thai-Malaysia
(Malaysia) Sdn. Bhd.
จะดำเนินธุรกิจให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติและก๊าซปิโตรเลียมเหลวทางท่อจากชายแดนไทย-มาเลเซียไปใช้ประโยชน์ในประเทศมาเลเซีย
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 บริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด มีทุนชำระแล้ว
8,480 ล้านบาท และบริษัท Trans Thai-Malaysia(Malaysia) Sdn.Bhd. มีทุนชำระแล้ว
52.8 ล้านริงกิต (มาเลเซีย) โดยมี ปตท. และ Petronas ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 50
ของทุนที่ชำระแล้วเท่ากันทั้งสองบริษัท

(1) ลักษณะของโครงการ แบ่งเป็น 2 ระยะ ดังนี้

  ระยะที่ 1

  - วางท่อส่งก๊าซธรรมชาติในทะเลขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 34 นิ้ว จากแปลงเอ 18
  ในพื้นที่เจดีเอไปที่ อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา รวมเป็นระยะทาง 267 กิโลเมตร
  มีความสามารถในการส่งก๊าซธรรมชาติสูงสุดประมาณวันละ 1,020 ล้านลูกบาศก์ฟุต

  - วางท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนบกขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 36 นิ้ว จากอำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา
  ไปยังชายแดนไทย-มาเลเซีย ที่อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา รวมเป็นระยะทาง 89 กิโลเมตร
  และวางต่อไปเชื่อมเข้ากับระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ Petronas ในรัฐเคดาห์
  ประเทศมาเลเซีย รวมเป็นระยะทาง 9 กิโลเมตร
  มีความสามารถในการส่งก๊าซธรรมชาติสูงสุดประมาณวันละ 750 ล้านลูกบาศก์ฟุต

  - ก่อสร้างโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 1 มีขนาดความสามารถรับก๊าซธรรมชาติวันละ 425
  ล้านลูกบาศก์ฟุต ให้บริการแยกก๊าซธรรมชาติที่นำขึ้นฝั่งที่จังหวัดสงขลา
  โดยมีความสามารถในการผลิตก๊าซปิโตรเลียมเหลวปีละ 166,800 ตัน
  และก๊าซธรรมชาติเหลวปีละ 43,000 ตัน

-   วางท่อส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลวขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 8 นิ้ว จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่
    1 ขนานไปกับท่อส่งก๊าซธรรมชาติจนถึงชายแดนไทย-มาเลเซีย ที่อำเภอสะเดา จังหวัดสงขลา
    รวมเป็นระยะทาง 89 กิโลเมตร และวางท่อต่อไปถึงเมือง Prai ในรัฐปีนัง
    ประเทศมาเลเซีย รวมเป็นระยะทาง 150 กิโลเมตร
    มีความสามารถในการส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลวสูงสุดประมาณวันละ 1,166 ตัน

  ระยะที่ 2

  - วางท่อส่งก๊าซธรรมชาติในทะเลขนาด 42 นิ้ว จากแปลง เอ 18
  เชื่อมต่อกับท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3 ของ ปตท. เป็นระยะทาง 53 กิโลเมตร
  โดยจะมีการนำท่อก๊าซจากการผลิตในแปลงปี 17 มาเชื่อมในภายหลัง โดย
  มีความสามารถในการส่งก๊าซธรรมชาติสูงสุดประมาณวันละ 800 ล้านลูกบาศก์ฟุต
  เชื่อมเข้ากับระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ ฉบับที่
  3 โดยคาดว่าจะเริ่มทำการส่งก๊าซธรรมชาติได้ประมาณปี 2551

  - ก่อสร้างโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 2 มีขนาดความสามารถรับก๊าซธรรมชาติวันละ 425
  ล้านลูกบาศก์ฟุต โดยตั้งอยู่ในพื้นที่เดียวกับโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 1
  เพื่อขยายการให้บริการแยกก๊าซธรรมชาติที่นำขึ้นฝั่งที่จังหวัดสงขลา

  (2) ความก้าวหน้า

  - งานก่อสร้างท่อส่งก๊าซธรรมชาติทั้งในทะเลและบนบกเสร็จเรียบร้อยแล้ว
  โดยก๊าซได้ถูกส่งไปยังลูกค้าของ Petronas ในประเทศมาเลเซียแล้วตั้งแต่วันที่ 19 กุมภาพันธ์
  2548 ปัจจุบันอยู่ระหว่างการเตรียมการรับมอบงานก่อสร้างจากผู้รับเหมาก่อสร้าง
  โดยจะมีการรับประกันผลงานต่อไปเป็นระยะเวลา 1 ปี

  - งานก่อสร้างโรงแยกก๊าซธรรมชาติ มีความก้าวหน้าตามแผนงานที่กำหนดไว้
  โดยมีกำหนดทำการ Commissioning หน่วยแยกก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ประมาณไตรมาส 3 ปี
  2548 และโรงแยกก๊าซธรรมชาติประมาณปลายปี 2548

(3) การบริการ

  บริษัทจะให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติและก๊าซปิโตรเลียมเหลว
  และให้บริการแยกก๊าซธรรมชาติแก่ลูกค้าของบริษัทเพียง 2 รายคือ ปตท. และ Petronas
  ซึ่งทั้ง 2 รายเป็นผู้ถือหุ้นของบริษัท โดยมีสัญญาให้บริการ (Service Agreement) ระหว่างกัน
  ขณะนี้บริษัทได้ให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติในทะเล และบนบกแล้ว
  โดยเป็นการส่งตรงไปยังประเทศมาเลเซียยังไม่ได้ผ่านกระบวนการบำบัดใด ๆ
  ทั้งนี้จะต้องรอให้การก่อสร้างหน่วยแยกก๊าซคาร์บอนไดออกไซค์แล้วเสร็จในไตรมาส 3 ปี 2548
  และจะให้บริการแยกก๊าซธรรมชาติและขนส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลวทางท่อประมาณต้นปี 2549

(4) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด และ Trans
  Thai-Malaysia (Malaysia) Sdn. Bhd. ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 6 คน ปตท.
  เป็นผู้แต่งตั้ง จำนวน 3 คน นอกจากนี้ ปตท. ได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก ปตท.
  เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของทั้งสองบริษัท ปัจจุบันกรรมการที่แต่งตั้งจาก ปตท.
  ดำรงตำแหน่งประธานกรรมการบริษัท โดยต่างฝ่ายจะสลับการดำรงตำแหน่งนี้คราวละ 3 ปี

(5) การจัดหาเงินกู้

  คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 22 มกราคม 2547 ได้อนุมัติหลักการให้ ปตท.
  ให้การสนับสนุนเช่นเดียวกับ Petronas ในการจัดหาเงินกู้จำนวนประมาณ 524.3
  ล้านเหรียญสหรัฐฯ ของบริษัท ทรานส์ ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด และ Trans
  Thai-Malaysia (Malaysia) Sdn.Bhd. โดยเป็นการจัดหาเงินกู้ในรูปแบบ Corporate
  Finance เนื่องจากทั้งสองบริษัทมีผู้ถือหุ้นที่มีสถานะการเงินที่แข็งแรง
  เป็นที่เชื่อถือของสถาบันการเงิน
  จึงสามารถจัดหาเงินกู้ที่มีต้นทุนทางการเงินต่ำและมีอายุเงินกู้ยาว 20 ปี
  โดยมีเงื่อนไขกำหนดให้ผู้ถือหุ้นจะต้องให้ความช่วยเหลือ
  ทางการเงินแก่ทั้งสองบริษัทในรูปเงินกู้ด้อยสิทธิ (Subordinated Loan) ตามสัดส่วนการถือหุ้น
  ในกรณีที่ทั้งสองบริษัทไม่สามารถชำระเงินต้นและดอกเบี้ยให้ตามกำหนด
  โดยให้ดอกเบี้ยในอัตราที่ตกลงกัน ซึ่งทั้ง ปตท. และ Petronas
  พิจารณาแล้วยอมรับเงื่อนไขดังกล่าว เนื่องจากผู้ถือหุ้น ทั้งสองเป็นลูกค้าผู้ใช้บริการเอง
  และได้มีการกำหนดโครงสร้างค่าบริการที่จะมีผลทำให้บริษัทมีผลการดำเนินงานที่ดีมีความ
  สามารถในการจ่ายชำระคืนเงินกู้และดอกเบี้ยเงินกู้ได้ตลอดอายุสัญญาเงินกู้
  รวมทั้งสามารถให้ผลตอบแทนการลงทุนในส่วนของ ผู้ถือหุ้น (IRROE) ในอัตราประมาณร้อยละ
  12-15

3.1.6.3 บริษัทผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด

บริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด เป็นบริษัทที่จัดตั้งขึ้นใหม่ โดยเป็นการร่วมทุนระหว่าง ปตท. กับ
กฟผ. และ กฟน. จดทะเบียนจัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 เมษายน 2546
เพื่อดำเนินธุรกิจผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและน้ำเย็น ให้กับบริษัทท่าอากาศยานสากลกรุงเทพแห่งใหม่
จำกัด (บทม.) และลูกค้าอื่นๆ ภายในบริเวณสนามบินสุวรรณภูมิ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 บริษัท
ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด มีทุนจดทะเบียน 1,000 ล้านบาท ชำระแล้ว 574.3 ล้านบาท โดย
ปตท. ถือหุ้นร้อยละ 35 ของทุนชำระแล้ว

โครงการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและน้ำเย็น (District Cooling System and Power
Plant) สำหรับท่าอากาศยานสุวรรณภูมิของบริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด
เป็นโครงการที่สร้างมูลค่าเพิ่มให้กับก๊าซธรรมชาติ
โดยการใช้ก๊าซธรรมชาติมาเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้า
และนำพลังงานความร้อนที่เหลือมาผลิตไอน้ำ
และนำไอน้ำที่ได้มาใช้ประโยชน์ในการผลิตกระแสไฟฟ้าเพิ่มเติม
ส่วนไอน้ำที่เหลือนำมาใช้ประโยชน์ในการผลิตน้ำเย็น (Chilled Water)
เพื่อใช้ในระบบปรับอากาศ จึงเป็นการใช้พลังงานอย่างคุ้มค่า และเป็นการลดมลภาวะทางอากาศ

(1) ลักษณะของโครงการ

  - บริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด มีหน่วยผลิต Utilities ดังนี้

-   โรงไฟฟ้า Cogeneration มีกำลังการผลิตไฟฟ้าด้วยระบบ Combine Cycle รวมประมาณ

  50 เมกกะวัตต์ (MW)

-   หน่วยผลิตน้ำเย็นแบบ Stream Absorption Chiller (SAC)
    มีกำลังการผลิตน้ำเย็นรวมประมาณ

23,240 Refrigerant Ton (RT)

  - วางท่อส่งก๊าซธรรมชาติขนาด 8 นิ้ว จากระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
  บริเวณถนนกิ่งแก้ว –

ลาดกระบัง เข้าสู่ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิความยาว 2 กิโลเมตร มีความสามารถในการขนส่ง

ก๊าซธรรมชาติสูงสุดวันละ 25 ล้านลูกบาศก์ฟุต

(2) ความก้าวหน้า

  บริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด ได้ทำการขยายขนาดกำลังการผลิต Utilities
  และเพิ่มหน่วยผลิตไอน้ำ

เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของลูกค้าเดิมที่เพิ่มขึ้นและมีลูกค้าใหม่ด้วย ดังนี้

Capacity Plant เดิม ใหม่

โรงผลิตไฟฟ้า (MW) 50 50

หน่วยผลิตน้ำเย็น (RT) 16,800 23,240

  บริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด
  ได้ดำเนินการจัดจ้างผู้รับเหมาในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าและหน่วยผลิตน้ำเย็น
  รวมทั้งผู้รับเหมาก่อสร้างวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติ โดยมีความก้าวหน้า ดังนี้

-   งานก่อสร้างโรงผลิตไฟฟ้า
    มีความก้าวหน้าในการดำเนินการก่อสร้างใกล้เคียงกับแผนงานที่กำหนดไว้

และมีกำหนดแล้วเสร็จประมาณไตรมาส 3 ปี 2548

  - งานก่อสร้างหน่วยผลิตน้ำเย็น
  มีความก้าวหน้าในการดำเนินการก่อสร้างเป็นไปตามแผนงานที่กำหนดไว้

โดยมีกำหนดแล้วเสร็จและส่งน้ำเย็นให้ระบบปรับอากาศของอาคารผู้โดยสารและอาคารเทียบเครื่องบิน

และอาคาร Catering บริษัท การบินไทย จำกัด ประมาณไตรมาส 2 ปี 2548

- วันที่ 28 กรกฎาคม 2547
งานก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติมาที่โรงผลิตไฟฟ้าก่อสร้างแล้วเสร็จและ

ส่งมอบงานเรียบร้อยแล้ว

(3) การจัดหาเชื้อเพลิง

  ปตท. จะเป็นผู้จัดหาก๊าซธรรมชาติให้กับ บริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด
  เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตกระแสไฟฟ้าและไอน้ำ
  โดยมีสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำที่ปริมาณวันละ 7 ล้านลูกบาศก์ฟุต มีอายุสัญญา 25 ปี

  (4) การจัดจำหน่าย

  การจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของบริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด ประกอบด้วย

  - จำหน่ายไฟฟ้าให้กับ บทม. ซึ่งจะมีสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระหว่างกัน
  โดยมีกำหนดจำหน่ายไฟฟ้าให้กับ

  บทม. ประมาณไตรมาส 3 ปี 2548

  - จำหน่ายน้ำเย็นให้กับอาคารผู้โดยสารท่าอากาศยานของ บทม. , อาคาร Catering บริษัท
  การบินไทย

  จำกัด (มหาชน) และบริษัท โรงแรมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ จำกัด

-   จำหน่ายไอน้ำให้กับอาคาร Catering บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน) และบริษัท
    โรงแรม

  ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ จำกัด

  โดยบริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด มีสัญญาซื้อขายน้ำเย็นและไอน้ำกับบริษัท การบินไทย
  จำกัด

(มหาชน) ที่ปริมาณน้ำเย็น 6,600 RT และ ไอน้ำ 8.6 T/hr มีอายุสัญญา 20 ปี นอกจากนี้บริษัท
ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น

จำกัด มีแผนที่จะขยายตลาดเพิ่มโดยจำหน่ายน้ำเย็นและไอน้ำให้กับอาคารอื่น ๆ
ภายในบริเวณสนามบินสุวรรณภูมิด้วย

  (5) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 7 คน ปตท.
  เป็นผู้แต่งตั้ง

  จำนวน 2 คน รวมประธานกรรมการด้วย นอกจากนี้ ปตท. ได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก ปตท.
  เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของบริษัท ผลิตไฟฟ้าและน้ำเย็น จำกัดด้วย

3.1.6.4 บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด

คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2547 มีมติอนุมัติให้ ปตท.
เข้าร่วมทุนกับบริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) (NPC) บริษัท ไทยโอเลฟินส์ จำกัด
(มหาชน) (TOC) และบริษัท อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) (ATC)
โดยผู้ร่วมทุนได้จดทะเบียนจัดตั้ง บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด (PTT UT) ขึ้นเมื่อวันที่ 13 กรกฎาคม
2547 เพื่อดำเนินโครงการก่อสร้างโรงงานผลิตไฟฟ้าและไอน้ำ (Utilities)
สำหรับผลิตและจำหน่ายไฟฟ้า และไอน้ำให้กับผู้ถือหุ้น
รวมถึงบริษัทในเครือของผู้ถือหุ้นและโรงงานบริเวณใกล้เคียง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัท
พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด มีทุนจดทะเบียน 800 ล้านบาท ชำระแล้ว 600 ล้านบาท โดย ปตท.
ถือหุ้นร้อยละ 40 ของทุนที่ชำระแล้ว

(1) ลักษณะของโครงการ

  - บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด
  ได้ขยายขนาดโครงการให้สอดคล้องกับความต้องการของลูกค้าเดิมที่เพิ่มขึ้น

  และมีลูกค้าใหม่ด้วย โดยเพิ่มขนาดของโครงการเป็นโรงผลิตไฟฟ้าขนาด 75 เมกกะวัตต์ (MW)
  และโรงผลิต

  ไอน้ำขนาด 327.5 ตัน/ชั่วโมง (T/hr) และ Demineralization Plant 250
  ลูกบาศก์เมตร/ชั่วโมง (M³/hr) โดย

  จะก่อสร้างโครงการ ณ บริเวณนิคมอุตสาหกรรมตะวันออก จ.ระยอง

-   จำหน่าย Utilities ที่ผลิตได้ทั้งหมดให้กับโรงงานผลิต Oxygen ของ บริษัท MIG
    Production Company Limited (MIGP), Ethylene Oxide และ Ethylene
    Glycol (EO/EG) ของ TOC, โรงงานผลิต Cumene และ Phenol ของกลุ่ม ปตท.
    และโรงงานผลิต

  Ethylene Cracker และ Low Density Polyethylene (LDPE) ของบริษัท พีทีที
  โพลีเอทิลีน จำกัด ซึ่งเป็นลูกค้าใหม่ของบริษัท

(2) ความก้าวหน้า

    -   คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 28 ตุลาคม 2547
        ได้มีมติให้เพิ่มขนาดของโครงการจากเดิม
        เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของลูกค้าเดิมที่เพิ่มขึ้นและมีลูกค้าใหม่ด้วย ดังนี้

Capacity Plant เดิม ใหม่

โรงงานผลิตไฟฟ้า (MW) 48 75

โรงงานผลิตไอน้ำ (T/hr) 115 327.5

โรงงาน Demineralization (M³/hr) 80 250

-   วันที่ 29 พฤศจิกายน 2547
    ได้รับอนุมัติสิทธิประโยชน์การลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI)
    ขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดเตรียม Master List สำหรับรายการเครื่องจักร วัสดุ
    อุปกรณ์ที่จะนำเข้า

-   วันที่ 24 ธันวาคม 2547
    ได้รับอนุมัติรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมสำหรับโรงงานผลิตไฟฟ้า
    จากสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)

-   

-   เดือนธันวาคม 2547 ได้ลงนามสัญญาจ้างผู้รับเหมาก่อสร้างหลักของโครงการ อาทิ
    โรงผลิตไฟฟ้า Substation และ Demin Water Plant ปัจจุบัน บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด
    อยู่ระหว่างการดำเนินการจัดหาผู้รับเหมา Power Distribution
    โดยมีกำหนดก่อสร้างแล้วเสร็จ ระยะที่ 1 ประมาณไตรมาสแรกปี 2549 และระยะที่ 2
    ประมาณไตรมาสแรก ปี 2550

(3) การจัดหาเชื้อเพลิงและวัตถุดิบ

  ปตท. จะเป็นผู้จัดหาก๊าซธรรมชาติให้กับ บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด
  เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิต

กระแสไฟฟ้าและไอน้ำ โดยจะมีสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติระหว่างกันที่ปริมาณวันละ 8,000
ล้านบีทียู มีอายุสัญญา 15 ปี และมีความต้องการใช้น้ำประมาณ 2.34 ล้านลูกบาศก์เมตรต่อปี
และไฟฟ้าสำรองจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.) ประมาณ 20-50 เมกกะวัตต์

(4) การจัดจำหน่าย

  บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด จะมีการขยายโรงงานผลิต Utilities เป็นระยะ ๆ
  ตามความต้องการใช้ Utilities ของกลุ่มปิโตรเคมี ปตท. ที่จะเพิ่มขึ้นเป็นระยะ ดังนี้

+------+-----+---------------------------------------------------------+
| ปีเริ่ม |     | จำหน่ายให้                                                |
| ดำเน |     |                                                         |
| ินการ |     |                                                         |
+------+-----+---------------------------------------------------------+
| ร    | 2   | - โรงงานผลิต EO/EG ของ TOC และโรงงาน Air Separation      |
| ะยะที่ | 006 | Plant ของ MIGP                                          |
| 1    |     |                                                         |
+------+-----+---------------------------------------------------------+
| ร    | 2   | - โรงผลิต Cumene และ Phenol ของกลุ่ม ปตท.                  |
| ะยะที่ | 007 |                                                         |
| 2    |     |                                                         |
+------+-----+---------------------------------------------------------+
|      | 2   | - โรงผลิต EO/EG หน่วยที่ 2 ของ TOC                          |
|      | 008 |                                                         |
|      |     | - โรงผลิต ATC-2 และโรงผลิต Ethylene Cracker และ LDPE      |
|      |     | ของบริษัท พีทีที โพลีเอทิลีน จำกัด                               |
+------+-----+---------------------------------------------------------+

(5) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 9 คน ปตท.
  เป็นผู้แต่งตั้งจำนวน 3 คน รวมประธานกรรมการด้วย นอกจากนี้ ปตท.
  ได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก ปตท. เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของบริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด ด้วย

3.1.6.5 บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด

คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2547 ได้มีมติอนุมัติให้ ปตท.
เข้าร่วมทุนในบริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด ในสัดส่วนร้อยละ 15
โดยเข้าซื้อหุ้นที่ราคามูลค่าที่ตราไว้ (Par Value) หุ้นละ 100 บาท เป็นมูลค่ารวมทั้งสิ้น 249.75
ล้านบาท บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด
จัดตั้งขึ้นเพื่อประกอบกิจการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.)
โดยเป็นผู้ผลิตไฟฟ้าเอกชนรายใหญ่ (IPP) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์
จำกัด มีทุนจดทะเบียนชำระเต็มมูลค่าแล้วจำนวน 1,665 ล้านบาท

(1) ลักษณะของโครงการ

  ก่อสร้างโรงไฟฟ้าแบบพลังความร้อนร่วมที่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (Natural Gas
  Fired Combined-Cycle Power Plant) จำนวน 2 ชุด ซึ่งมีกำลังการผลิตไฟฟ้าชุดละ 700
  เมกะวัตต์ รวมเป็น 1,400 เมกะวัตต์ ตั้งอยู่ในบริเวณเดียวกันกับโรงไฟฟ้าของบริษัท
  ผลิตไฟฟ้าราชบุรี จำกัด คือ ที่ตำบลบ้านไร่ อำเภอดำเนินสะดวก จังหวัดราชบุรี

(2) ความก้าวหน้า

  - วันที่ 3 กันยายน 2547 บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด
  ได้เสนอรายงานวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมต่อ
  สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.)
  และเข้าสู่การพิจารณาของคณะผู้ชำนาญการฯ รวม 3 ครั้ง คือครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน
  2547 ครั้งที่สองเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2548 ครั้งที่สามเมื่อวันที่ 7 มีนาคม 2548
  และได้รับอนุมัติจาก สผ. เรียบร้อยแล้ว

- การจัดหาผู้รับเหมาก่อสร้างโรงผลิตไฟฟ้า ขณะนี้บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด
อยู่ในขั้นตอนการประมูล

  จัดหาผู้รับเหมาก่อสร้าง จะสามารถคัดเลือกผู้รับเหมาได้ประมาณเดือนมีนาคม 2548 โดยบริษัท
  ราชบุรี

  เพาเวอร์ จำกัด มีกำหนดจ่ายไฟฟ้าจากโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมเข้าระบบของ กฟผ.
  (Commercial

  Operation Date) ชุดที่ 1 ประมาณเดือนมีนาคม 2551 และชุดที่ 2 ประมาณเดือนมิถุนายน
  2551

  (3) การจัดหาเชื้อเพลิง

  ปตท. จะเป็นผู้จัดหาก๊าซธรรมชาติให้กับ บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด
  เพื่อใช้เป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า โดยมีสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่ปริมาณวันละ 240
  ล้านลูกบาศก์ฟุต มีอายุสัญญา 25 ปี

  (4) การจัดจำหน่าย

บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด มีสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA) ฉบับลงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2540 กับ
กฟผ. ซึ่ง กฟผ. ตกลงรับซื้อไฟฟ้าที่บริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด ผลิตได้ทั้งหมด มีอายุสัญญา 25
ปี จึงถือว่าเป็นโครงการที่มีความมั่นคง ด้านการตลาด

  (5) การบริหาร

คณะกรรมการบริษัท ราชบุรีเพาเวอร์ จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 12 คน ปตท.
เป็นผู้แต่งตั้งจำนวน 2 คน

3.1.6.6 บริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด

คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน 2547 มีมติให้ ปตท. จัดตั้ง บริษัท พีทีที
แอลเอ็นจี จำกัด และ ปตท. ได้จดทะเบียนจัดตั้งบริษัทขึ้นเมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2547
เพื่อประกอบกิจการให้บริการ คลังสำรอง LNG และโรงเปลี่ยนสถานะ LNG เป็นก๊าซธรรมชาติ
(LNG Re-gasification & Receiving Terminal) ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัท พีทีที
แอลเอ็นจี จำกัด มีทุนจดทะเบียน 1 ล้านบาท โดย ปตท. ถือหุ้นอยู่ร้อยละ 100

(1) ลักษณะของโครงการ

  ก่อสร้างท่าเรือขนถ่าย LNG คลังสำรอง LNG (LNG Receiving Terminal)
  และโรงเปลี่ยนสถานะ LNG

เป็นก๊าซฯ (LNG Re-gasification Plant) ขนาดประมาณ 3-5 ล้านตันต่อปี
ซึ่งขึ้นอยู่กับผลการศึกษาความเหมาะสมของ โครงการ เพื่อให้บริการคลังสำรองและเปลี่ยนสถานะ
LNG ซึ่ง ปตท. จะเป็นผู้จัดหาและนำเข้า LNG

(2) ความก้าวหน้า

บริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด อยู่ในระหว่างการศึกษาความเหมาะสมของโครงการ
และจัดหาที่ดินสำหรับ

เป็นสถานที่ก่อสร้างโครงการ

(3) การบริการ

บริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด จะให้บริการ/จัดการเกี่ยวกับการปฏิบัติการและบำรุงรักษาท่าเรือ,
Terminal

รับผลิตภัณฑ์ LNG, คลังสำรอง LNG และ LNG Re-gasification Plant
และคิดค่าบริการในรูป Throughput & Service Fee โดย ปตท. จะเป็นผู้จัดหาและนำเข้า
LNG

(4) การบริหาร

คณะกรรมการบริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 2 คน ปตท.
เป็นผู้แต่งตั้งจำนวน 2 คน รวมประธานกรรมการด้วย

3.2 ธุรกิจน้ำมัน

ลักษณะการดำเนินธุรกิจน้ำมันของ ปตท. แบ่งเป็น 2 กิจกรรมหลักได้แก่

(1) การจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม (Oil Marketing)
    ดำเนินธุรกิจการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงและผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น
    โดยแบ่งการจัดจำหน่ายออกเป็น 2 ส่วนหลักๆ ได้แก่ ส่วนที่ 1 การตลาดค้าปลีก (Retail
    Marketing)
    เป็นการจัดจำหน่ายผ่านสถานีบริการน้ำมันของบริษัทและสถานีบริการน้ำมันผู้แทนจำหน่ายทั่วประเทศ
    ส่วนที่ 2 การตลาดพาณิชย์ (Commercial Marketing)
    เป็นการจัดจำหน่ายให้กับลูกค้าที่เป็นส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ ลูกค้าอุตสาหกรรมและพาณิชย์
    ตลาดอากาศยานและเรือขนส่ง ตลาดก๊าซหุงต้ม และการตลาดต่างประเทศ
    (International Marketing) เป็นการขายส่งออกผลิตภัณฑ์ของ
    ปตท.ไปยังตลาดต่างประเทศ เพื่อสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับ ปตท. โดยการขายผ่านบริษัทที่ ปตท.
    ไปลงทุน บริษัทร่วมทุนของ ปตท. รวมทั้งบริษัทน้ำมันอื่นๆ ในต่างประเทศ
    ซึ่งนอกเหนือจากการจัดจำหน่ายใน 2 ส่วนหลักๆ
    แล้วยังมีการจัดจำหน่ายน้ำมันประมงในเขตต่อเนื่อง 12-24 ไมล์ทะเล
    และการจัดจำหน่ายน้ำมันในทะเลนอกราชอาณาจักร

(2) การค้าสากลและการนำเข้าส่งออกน้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม วัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
    (International Petroleum and Petrochemical Trading)
    ดำเนินธุรกิจการค้าสากล และการนำเข้าส่งออกน้ำมันและผลิตภัณฑ์น้ำมัน
    โดยจัดหาน้ำมันดิบและคอนเดนเสทจากแหล่งภายในประเทศ และแหล่งภายนอกประเทศ
    เพื่อจำหน่ายให้กับโรงกลั่นน้ำมันและอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
    รวมทั้งค้าน้ำมันดิบและคอนเดนเสทในตลาดเปิดเพื่อทำกำไรจากการซื้อขาย
    รับซื้อน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นภายในประเทศและจากแหล่งต่างประเทศ
    เพื่อจำหน่ายในต่างประเทศ รวมถึงการนำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปและกึ่งสำเร็จรูปเพื่อการค้า
    โดยจำหน่ายให้กับโรงกลั่น โรงงานอุตสาหกรรมในประเทศ
    นอกจากนี้ยังดำเนินธุรกิจการค้าวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
    เพื่อสร้างความมั่นคงทางการผลิตของบริษัทในเครืออีกด้วย

ปตท.มีสายงานสนับสนุนการดำเนินธุรกิจน้ำมันให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด
ได้แก่หน่วยบริหารและปฎิบัติการคลัง การบริหารการจัดหาและจัดส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม
และการขายน้ำมันและก๊าซปิโตรเลียมเหลวในตลาดขายส่ง (Reseller)
โดยขายน้ำมันและก๊าซปิโตรเลียมเหลวให้แก่ผู้ค้าตามมาตรา 7
แห่งพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2543 การบริหารความเสี่ยงจากการค้าน้ำมัน
การจัดหาการขนส่งทางเรือระหว่างประเทศ

นอกจากธุรกิจหลักและสายงานสนับสนุนแล้ว ปตท.
ยังมีการลงทุนและการร่วมทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมที่เกี่ยวเนื่องกับการดำเนินธุรกิจน้ำมันทั้งภายในและภายนอกประเทศจำนวน
15 บริษัท โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนธุรกิจที่ก่อให้เกิดรายได้หลัก และเพื่อส่งเสริมให้ ปตท.
สามารถดำเนินธุรกิจน้ำมันอย่างครบวงจรและสามารถให้บริการลูกค้าได้ดีที่สุด

แผนภาพแสดงโครงสร้างธุรกิจน้ำมันของ ปตท.

3.2.1 ลักษณะของสินค้าและผลิตภัณฑ์

สินค้าและผลิตภัณฑ์ของธุรกิจน้ำมันของกลุ่ม ปตท. แบ่งได้เป็น 5 ประเภท ดังนี้

  3.2.1.1 น้ำมันดิบ

  3.2.1.2 คอนเดนเสท

  3.2.1.3 ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง

  3.2.1.4 ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น

  3.2.1.5 ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

3.2.1.1 น้ำมันดิบ (Crude oil)

น้ำมันดิบเป็นสารประกอบประเภทไฮโดรคาร์บอน
คุณภาพของน้ำมันดิบอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับชนิดของอินทรีย์สารที่เป็นต้นกำเนิดและสารประกอบอื่นๆ
รวมทั้งสภาพแวดล้อม เช่นความดัน และอุณหภูมิใต้พื้นผิวโลก
ในประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบหลายแหล่ง
แต่เนื่องจากปริมาณน้ำมันดิบที่ขุดพบและนำขึ้นมาใช้ในประเทศมีเพียงประมาณร้อยละ 9
ของความต้องการน้ำมันดิบทั้งหมดของโรงกลั่นน้ำมันในประเทศไทย ดังนั้น จึงต้องนำเข้าน้ำมันดิบ
ซึ่งส่วนใหญ่นำเข้าจากกลุ่มประเทศในตะวันออกกลาง เช่น สหรัฐอาหรับอิมิเรตส์ โอมาน อิรัก
คูเวต ซาอุดีอารเบีย เยเมน อิรัก และกาตาร์ เป็นต้น
และน้ำมันดิบจากกลุ่มประเทศในตะวันออกไกล เช่น มาเลเซีย อินโดนีเซีย และบรูไน เป็นต้น

3.2.1.2 คอนเดนเสท (Condensate)

ในการผลิตก๊าซธรรมชาติในอ่าวไทยจะได้ส่วนที่เป็นของเหลว ณ
อุณหภูมิและความดันบรรยากาศที่เรียกว่า คอนเดนเสท ซึ่งจะถูกแยกออกและขนส่งโดยทางเรือ
การผลิตคอนเดนเสทของประเทศไทยในปี 2547 มีปริมาณรวมทั้งสิ้น 3,679 ล้านลิตร (25,030
พันบาร์เรล หรือ 68,575 บาร์เรลต่อวัน) เฉลี่ยวันละ 10.1 ล้านลิตร เพิ่มขึ้นจากปี 2546
ร้อยละ 8

3.2.1.3 ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง

  (1) ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (Liquefied Petroleum Gas : LPG)

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือที่เรียกว่า ก๊าซหุงต้ม หรือแอลพีจี
  เป็นสารประกอบไฮโดรคาร์บอนจำพวกก๊าซ
  โปรเพนและก๊าซบิวเทน ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการแยกก๊าซธรรมชาติในโรงแยกก๊าซ
  หรือการกลั่นน้ำมันจากโรงกลั่นน้ำมัน จะมีสภาพเป็นของเหลวภายใต้แรงดัน
  ส่วนมากนำไปใช้ในงานหุงต้มในครัวและใช้เป็นเชื้อเพลิงในงานอุตสาหกรรมต่างๆ
  เนื่องจากมีคุณสมบัติพิเศษคือให้ความร้อนสูง สะอาด เผาไหม้ได้ง่ายและสะดวกในการใช้งาน
  นอกจากนี้ยังใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
  และสามารถใช้แทนน้ำมันเบนซินในรถยนต์เพราะราคาถูกและมีค่าออกเทนสูง
  ปตท.จำหน่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลวให้กับผู้ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวโดยตรง
  และจำหน่ายให้กับผู้ค้าก๊าซปิโตรเลียมเหลวตามพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2543
  เพื่อจำหน่ายต่อให้กับผู้ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลวอีกทอดหนึ่ง

  (2) น้ำมันเบนซิน (Gasoline)

  น้ำมันเบนซินเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงประเภทระเหยง่ายมีปริมาณกำมะถันต่ำ
  เหมาะสำหรับใช้งานกับเครื่องยนต์เบนซินทุกชนิด
  น้ำมันเบนซินได้มาจากการผสมน้ำมันเบาที่มีช่วงจุดเดือดเหมาะสมหลายชนิดในอัตราที่เหมาะสม
  และมีส่วนผสมของสารกันน็อคและอื่นๆ เพื่อให้ได้คุณภาพตามข้อกำหนด สำหรับประเทศไทยนั้น
  น้ำมันเบนซินแบ่งออกได้เป็น 3 ประเภทหลัก คือ น้ำมันเบนซินไร้สารตะกั่วออกเทน 91,
  ออกเทน 95 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์

  (3) น้ำมันก๊าด (Kerosene)

  น้ำมันก๊าดเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้ในอุตสาหกรรมเป็นส่วนใหญ่
  นอกจากนี้ยังใช้ในการจุดตะเกียงให้ความสว่างตามชนบท
  ใช้เป็นเชื้อเพลิงสำหรับเครื่องยนต์ที่ออกแบบเป็นพิเศษ ใช้ให้ความร้อนในเตาอบ
  นำไปเป็นส่วนผสมในยาฆ่าแมลง น้ำมันชักเงา และสีน้ำมัน เป็นต้น

  (4) น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน (Aviation Fuel)

  น้ำมันเชื้อเพลิงที่ใช้สำหรับเครื่องบินไอพ่นของสายการบินพาณิชย์ทั่วไป
  เครื่องบินของกองทัพและเครื่องบินฝึกนักบินเป็นน้ำมันที่มีคุณสมบัติตามข้อกำหนดคุณภาพของเชื้อเพลิงที่เป็นมาตรฐานสากลสำหรับใช้ทั่วโลก
  สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภท คือ

-   น้ำมันเครื่องบินไอพ่นพาณิชย์ (Jet A-1)
    สำหรับใช้งานกับเครื่องบินพาณิชย์ของสายการบินทั่วไป

-   น้ำมันเครื่องบินไอพ่นทหาร (JP-5, JP-8) สำหรับใช้งานกับเครื่องบิน เช่นเครื่องบินขับไล่

-   น้ำมันเบนซินเครื่องบินอากาศยาน (Aviation Gasoline)
    สำหรับใช้งานกับเครื่องบินเครื่องยนต์ลูกสูบ เช่น เครื่องบินฝึกนักบิน เครื่องบินเล็กส่วนตัว

  (5) น้ำมันดีเซล (Diesel)

  เป็นน้ำมันที่มีจุดเดือดสูงกว่าน้ำมันก๊าดเหมาะสำหรับรถเครื่องยนต์ดีเซล เช่น รถยนต์กระบะ
  รถบรรทุก รถโดยสาร เครื่องยนต์ทางการเกษตร นอกจากนี้ยังใช้กับเครื่องกำเนิดไฟฟ้าและเรือ
  ปัจจุบันน้ำมันดีเซลเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่มีปริมาณการใช้สูงที่สุดในประเทศในสัดส่วนประมาณร้อยละ
  46 แบ่งออกเป็น 4 ประเภท คือ

-   น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว (High Speed Diesel) หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าน้ำมันโซล่า
    มีคุณสมบัติเหมาะสำหรับเครื่องยนต์ที่มีรอบหมุนเร็ว ได้แก่ รถยนต์ รถกระบะ รถบรรทุก
    รถโดยสาร เรือประมง เป็นต้น

-   น้ำมันดีเซลหมุนช้า (Low Speed Diesel) หรือเรียกอีกชื่อหนึ่งว่าน้ำมันขี้โล้ หรือ
    Industry Diesel Oil(IDO)
    เหมาะสำหรับใช้กับเครื่องยนต์ที่มีรอบหมุนปานกลางหรือหมุนช้า
    ใช้สำหรับงานหนักต่อเนื่องโดยมีรอบคงที่ ได้แก่เรือประมงบางประเภท
    หรือเครื่องยนต์ที่ติดตั้งตามโรงงานต่างๆ เครื่องผลิตไฟฟ้า เป็นต้น

-   น้ำมันดีเซลปาล์ม(บริสุทธิ์) เป็นน้ำมันดีเซลหมุนเร็วผสมน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์
    ซึ่งมีคุณภาพเทียบเท่าน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว แต่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยกว่า

-   น้ำมันไบโอดีเซล เป็นน้ำมันดีเซลหมุนเร็วผสมเมธิลแอสเตอร์
    ซึ่งมีคุณภาพเทียบเท่าน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว แต่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยกว่า

  (6) น้ำมันเตา (Fuel Oil)

  เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันที่ได้จากส่วนที่มีจุดเดือดสูงสุดของน้ำมันดิบ
  เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่หนักและมีจุดเดือดสูงที่สุด
  น้ำมันเตาจัดเป็นน้ำมันเชื้อเพลิงที่สำคัญที่สุดในอุตสาหกรรม เพราะราคาถูก ใช้งานง่าย
  ให้ความร้อนสูง สามารถแบ่งออกได้เป็นหลายชนิดขึ้นอยู่กับความหนืด
  และประเภทของเตาเผาและหัวฉีดในการเผา โดยทั่วไป
  น้ำมันเตาใช้สำหรับเป็นเชื้อเพลิงในโรงงานอุตสาหกรรม โรงไฟฟ้า และเรือเดินสมุทร
  สำหรับประเทศไทย จัดแบ่งน้ำมันเตาออกเป็น 5 ชนิด คือ ชนิดที่ 1, 2 3, 4 ตามความหนืด
  และชนิดที่ 5 ซึ่งมีจุดไหลเท (Pour Point) สูง

3.2.1.4 ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น

-   ปตท.ผลิตและจัดจำหน่ายน้ำมันหล่อลื่นที่ใช้กับยานพาหนะและอุตสาหกรรมและได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ทุกปี
    ได้แก่ น้ำมันหล่อลื่นสำหรับเครื่องยนต์

-   น้ำมันเกียร์

-   น้ำมันไฮโดรลิค

-   น้ำมันเบรค

-   จารบี และ

-   น้ำมันหล่อลื่นสำหรับงานอุตสาหกรรม

3.2.1.5 ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

ปตท. จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี ได้แก่ พาราไซลีน เบนซีน และโทลูอีน เป็นต้น
เพื่อเป็นวัตถุดิบสำหรับการผลิตในอุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นปลายต่อไป

3.2.2 การจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม (Oil Marketing)

  ปตท. จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมผ่านช่องทางการจัดจำหน่าย 2 ช่องทางหลัก ได้แก่

  3.2.2.1 การจัดจำหน่ายผ่านตลาดค้าปลีก (Retail Marketing)

  3.2.2.2 การจัดจำหน่ายผ่านตลาดพาณิชย์ (Commercial Marketing)

ในปี 2547 ปตท. จัดจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปเป็นจำนวนรวมทั้งสิ้น 16,504 ล้านลิตร
โดยเมื่อคิดในส่วนของการจำหน่ายในประเทศ ปตท. มีส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 32.8
หากไม่รวมน้ำมันเตาที่จำหน่ายให้ กฟผ. แล้ว ปตท. จะมีส่วนแบ่งตลาดร้อยละ 30.3

การจัดจำหน่ายน้ำมันของ ปตท. ในช่วงปี 2545-2547

+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| ผลิตภัณฑ์/การจำหน่าย          | ปี 2545      | ปี 2546      | ปี 2547      |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| การจัดจำหน่าย/การตลาด       |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| ปริมาณจัดจำหน่าย (ล้านลิตร)    |             |             |             |
| ^(/1)                     |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   ไม่รวมน้ำมันเตา กฟผ.     | 12,968      | 14,334      | 14,936      |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   รวมน้ำมันเตา กฟผ.       | 13,547      | 15,044      | 16,504      |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| ส่วนแบ่งการตลาดในประเทศ     |             |             |             |
| (ร้อยละ) ^(/2)             |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   ไม่รวมน้ำมันเตา กฟผ.     | 29.0        | 30.5        | 30.3        |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   รวมน้ำมันเตา กฟผ.       | 30.1        | 31.6        | 32.8        |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| มูลค่าการจัดจำหน่าย (ล้านบาท)  |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   ไม่รวมน้ำมันเตา กฟผ.     | 120,947     | 148,435     | 173,234     |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   รวมน้ำมันเตา กฟผ.       | 125,234     | 153,771     | 186,500     |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| การสำรอง (ความจุคลัง)       |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   น้ำมันดิบ น้ำมันสำเร็จรูป    | 1,534       | 1,550       | 1,568       |
|     (ล้านลิตร)              |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| -   ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (ตัน)  | 75,500      | 75,500      | 75,500      |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| สถานีบริการ ณ สิ้นปี ^(/3)     | 1,411       | 1,389       | 1,367       |
| (แห่ง)                     |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| ร้านค้าก๊าซปิโตรเลียมเหลว      | 1,015       | 1,007       | 1,005       |
| ^(/4) (แห่ง)               |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+
| โรงบรรจุก๊าซปิโตรเลียมเหลว    | 113         | 124         | 135         |
| ^(/4) (แห่ง)               |             |             |             |
+---------------------------+-------------+-------------+-------------+

ที่มา: ปตท. ยกเว้นข้อมูลส่วนแบ่งการตลาดจากกระทรวงพาณิชย์

^(/1) รวมปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเตา น้ำมันดีเซล น้ำมันเบนซิน น้ำมันก๊าด
น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน ก๊าซปิโตรเลียมเหลว ผลิตภัณฑ์น้ำมันเครื่อง ยางมะตอย
แต่ไม่รวมก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่จำหน่ายเพื่อนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

^(/2) รวมก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่จำหน่ายเพื่อนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ไม่รวมผลิตภัณฑ์น้ำมันเครื่องและยางมะตอย

^(/3) ของ ปตท. และผู้แทนจำหน่าย (รวมสถานีบริการก๊าซ จำนวน 8 แห่ง)

^(/4) ของผู้แทนจำหน่าย

ในปี 2547 ปตท. ยังคงมีเป้าหมายในการรักษาส่วนแบ่งการตลาดค้าปลีก ตลาดอุตสาหกรรม
ตลาดอากาศยานและเรือขนส่ง
และมุ่งเน้นขยายส่วนแบ่งการตลาดของก๊าซปิโตรเลียมเหลวและน้ำมันหล่อลื่น
โดยเน้นการสร้างความมั่นใจเรื่องคุณภาพ
และเพิ่มชนิดของน้ำมันหล่อลื่นเพื่อขยายตลาดน้ำมันหล่อลื่นอุตสาหกรรม
การปรับปรุงภาพลักษณ์สถานีบริการน้ำมันให้ทันสมัยและสะดวกสบาย
การบริการที่สร้างความพึงพอใจต่อลูกค้ามากขึ้นโดยขยายรูปแบบการบริการเสริมในสถานีบริการเพื่อดึงดูดลูกค้า
ทั้งนี้ การลงทุนในสถานีบริการจะเน้นเฉพาะที่อยู่ในพื้นที่ที่มีศักยภาพทางการค้าเท่านั้น
รวมถึงการเพิ่มรายได้และเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน และขยายตลาดในภูมิภาคอินโดจีน

สำหรับนโยบายการตั้งราคา ปตท.กำหนดราคาขายให้กับลูกค้าในกลุ่มต่างๆ โดยคำนึงถึงการแข่งขัน
ระดับราคาน้ำมันในภูมิภาค และระดับราคาจำหน่ายในตลาดเป็นสำคัญ
เพื่อให้ได้ราคาที่เหมาะสมและเป็นธรรมต่อผู้บริโภค

ตารางแสดงส่วนแบ่งตลาดของ ปตท. แยกตามผลิตภัณฑ์ของธุรกิจน้ำมันในประเทศ

ปี 2547 และเปรียบเทียบกับปี 2546

+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| ผลิตภัณฑ์                  | ส่วนแบ่งตลาด     | ส่วนแบ่งตลาด    | เพิ่ม/(ลด)  |
|                         | (ร้อยละ)        | (ร้อยละ)       |           |
|                         |                |               |           |
|                         | ปี 2547         | ปี 2546        |           |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว ^(/1)   | 36.8           | 36.3          | 0.5       |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันเบนซิน               | 25.1           | 25.8          | -0.7      |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันก๊าด                 | 28.2           | 20.7          | 7.5       |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันเครื่องบินพาณิชย์ (Jet   | 26.9           | 26.0          | 0.9       |
| A-1)                    |                |               |           |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันเครื่องบินทหาร (JP-5,  | 100.0          | 100.0         | -         |
| JP-8)                   |                |               |           |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันเครื่องบินไอพ่นแบบใบพัด  | 100.0          | 100.0         | -         |
| (AVGAS)                 |                |               |           |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว          | 26.6           | 27.0          | -0.4      |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันดีเซลหมุนช้า           | 56.3           | 51.4          | 4.9       |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| น้ำมันเตา (ไม่รวมที่จำหน่ายให้ | 40.5           | 39.4          | 1.1       |
| กฟผ.)                   |                |               |           |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| ผลิตภัณฑ์น้ำมันหล่อลื่น ^(/2)   | 19.0           | 15.6          | 3.4       |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+
| ส่วนแบ่งตลาดโดยรวม        | 29.1           | 29.2          | -0.1      |
|                         |                |               |           |
| -   ไม่รวมน้ำมันเตา กฟผ.   | 31.7           | 30.4          | 1.3       |
|                         |                |               |           |
| -   รวมน้ำมันเตา กฟผ.     |                |               |           |
+-------------------------+----------------+---------------+-----------+

ที่มา: กระทรวงพาณิชย์

^(/1) ไม่รวมก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่จำหน่ายเพื่อนำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

^(/2) ไม่รวมน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน

3.2.2.1 การจัดจำหน่ายผ่านตลาดค้าปลีก (Retail Marketing)

ดำเนินการโดยสายงานการตลาดค้าปลีก (Retail Marketing)
ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบในการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงและน้ำมันหล่อลื่นในตลาดค้าปลีกให้กับลูกค้าทั่วไปผ่านเครือข่ายสถานีบริการทั่วประเทศ
รวมทั้งรับผิดชอบการกำหนดกลยุทธ์ตลาดค้าปลีก
การพัฒนาตลาดค้าปลีกและการขยายเครือข่ายสถานีบริการ การปฏิบัติการ การลงทุน
และการบริหารสถานีบริการตัวแทน การพัฒนาตลาดหล่อลื่น และการพัฒนาธุรกิจเสริม
การประกอบธุรกิจค้าปลีกน้ำมันจะดำเนินการขายผ่านสถานีบริการเป็นหลัก
ซึ่งเป็นตลาดที่มีการแข่งขันสูง แม้ว่าการแข่งขันเพื่อเพิ่มส่วนแบ่งตลาดโดยคู่แข่งจะทวีความรุนแรงขึ้น
ปตท.ก็ยังคงมีส่วนแบ่งการตลาดในระดับสูงที่สุดอย่างต่อเนื่องติดต่อกันจนขึ้นปีที่ 12 ทั้งนี้ ในปี 2547
ปตท.จำหน่ายน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลผ่านตลาดค้าปลีกรวมทั้งสิ้น 5,975 ล้านลิตร
คิดเป็นประมาณร้อยละ 78.69
ของปริมาณการจำหน่ายน้ำมันเบนซินและน้ำมันดีเซลในประเทศทั้งหมดของ ปตท.
ทั้งนี้การจัดจำหน่ายได้ผ่านช่องทางสถานีบริการ ปตท.รวม 1,367 แห่ง คิดเป็นอัตราร้อยละ 7.2
ซึ่งสูงที่สุดในบรรดาบริษัทผู้ค้าน้ำมัน คู่แข่งที่สำคัญในด้านเครือข่ายสถานีบริการน้ำมันของ ปตท.ได้แก่
บริษัทบางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) บริษัทเอสโซ่(ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) บริษัท
เชลล์แห่งประเทศไทย จำกัด และบริษัทน้ำมันคาลเท็กซ์(ไทย) จำกัด

  ตารางจำแนกสถานีบริการแบ่งตามผู้ประกอบการ

  ------------------------------ -------------------- --------------------
  จำนวนสถานีบริการ ณ 31 ธันวาคม                          
  2547                                                

  ชื่อผู้ประกอบการ                   จำนวนสถานีบริการ       ร้อยละ

  1. บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)      1,367                7.2

  2. บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด    1,150                6.1
  (มหาชน)                                             

  3. บริษัท เอสโซ่ (ประเทศไทย) จำกัด 650                  3.4
  (มหาชน)                                             

  4. บริษัท เชลล์แห่งประเทศไทย จำกัด  618                  3.3

  5. บริษัท น้ำมันคาลเท็กซ์ (ไทย) จำกัด 433                  2.3

  6. บริษัท ภาคใต้เชื้อเพลิง จำกัด      222                  1.2
  (มหาชน)                                             

  7. บริษัท คอนอโค (ประเทศไทย)     143                  0.8
  จำกัด                                                

  8. บริษัท สยามสหบริการ จำกัด       141                  0.7
  (มหาชน)                                             

  9. บริษัท คูเวตปิโตรเลียม           116                  0.6
  (ประเทศไทย) จำกัด                                    

  10. บริษัท คอสโมออยล์ จำกัด        91                   0.5

  11. บริษัท น้ำมันทีพีไอ จำกัด         73                   0.4

  12. บริษัท พี ซี สยามปิโตรเลียม จำกัด 22                   0.1

  13. บริษัท ไทยออยล์ จำกัด          3                    0.02

  14. ผู้ค้าน้ำมันอิสระ ^(/1)          13,898               73.4

  รวมทั้งหมด                       18,947               100
  ------------------------------ -------------------- --------------------

ที่มา: กระทรวงพาณิชย์.

^(/1)
ส่วนใหญ่เป็นสถานีบริการในส่วนภูมิภาคที่จดทะเบียนกับกระทรวงพาณิชย์แต่มีปริมาณและมูลค่าการจำหน่ายต่อสถานีน้อย

สถานีบริการของ ปตท. สามารถแบ่งตามลักษณะได้ 5 ประเภทดังนี้

  (1) สถานีบริการประเภท Company Own Company Operate (COCO)

  ปตท.เป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการที่ดำเนินกิจการและบริหารงานภายในสถานีบริการเอง
  ทั้งหมด โดยการพิจารณาลงทุนเปิดสถานีบริการ COCO จะขึ้นอยู่กับสถานที่ตั้ง
  และยอดขายเป็นหลัก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท. มีสถานีบริการ COCO อยู่ทั้งสิ้น
  41สถานี

  (2) สถานีบริการประเภท Company Own Dealer Operate (CODO)

  ปตท.
  เป็นผู้ลงทุนและเป็นเจ้าของสถานีบริการที่เปิดให้ผู้ประกอบการที่มีประสบการณ์และสนใจบริหารงานภายในสถานีบริการประเภทนี้เข้ามาเช่าดำเนินงาน
  โดยจะมีสัญญาซื้อขายน้ำมันขั้นต่ำตามที่กำหนดโดย ปตท.
  และให้ส่วนลดราคาแก่ผู้ประกอบการสำหรับการซื้อน้ำมันในปริมาณที่เกินกว่าปริมาณขั้นต่ำที่กำหนด
  และมีสัญญาเช่าทรัพย์สินจาก ปตท. เพื่อการดำเนินงาน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.
  มีสถานีบริการ CODO อยู่ทั้งสิ้น 184 สถานี

  (3) สถานีบริการประเภท ร่วมลงทุน (Joint Venture)

  สถานีบริการเหล่านี้เป็นการร่วมลงทุนระหว่าง ปตท. และผู้ประกอบการภาคเอกชน
  โดยสัดส่วนในการร่วมลงทุนจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับการเจรจา
  โดยผู้ประกอบการเป็นผู้ดำเนินการบริหารและจัดการทั้งหมด ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.
  มีสถานีบริการ Joint Venture อยู่ทั้งสิ้น 296 สถานี

  (4) สถานีบริการประเภท สหกรณ์ และสวัสดิการราชการและรัฐวิสาหกิจ (Co-operative)

  ปตท.
  เป็นผู้สนับสนุนในส่วนสิ่งปลูกสร้างและอุปกรณ์ในส่วนที่สหกรณ์หรือส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจขอมา
  แต่จะมอบหมายให้หน่วยงานนั้นๆ เป็นผู้บริหารเอง
  โดยวัตถุประสงค์หลักในการดำเนินการสถานีบริการคือ เพื่อรองรับผู้บริโภคในส่วนของสหกรณ์
  และเป็นสวัสดิการให้แก่พนักงานของหน่วยงานราชการหรือรัฐวิสาหกิจต่างๆ ณ วันที่ 31 ธันวาคม
  2547 ปตท. มีสถานีบริการ Co-operative อยู่ทั้งสิ้น 119 สถานี

  (5) สถานีบริการประเภท Dealer Own Dealer Operate (DODO)

  ผู้ประกอบการเอกชนเป็นเจ้าของสถานีบริการเหล่านี้
  โดยทำหน้าที่เป็นตัวแทนการบริหารสถานีบริการและการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันภายใต้เครื่องหมายการค้าของ
  ปตท. โดยมีข้อตกลงว่าจะต้องซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงเช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล เป็นต้น
  ในปริมาณขั้นต่ำต่อเดือน และจะต้องบริหารจัดการสถานีบริการตามมาตรฐานของ ปตท. โดยที่
  ปตท. มีภาระที่จะให้การสนับสนุนการลงทุนและการบริหารงานสถานีบริการประเภทนี้น้อยมาก
  โดยทั่วไปแล้ว ปตท. มีสิทธิที่จะเลิกสัญญากับผู้ประกอบการสถานีบริการประเภทนี้
  หากผู้ประกอบการผิดสัญญา และในบางครั้ง ปตท.
  อาจพิจารณาซื้อกิจการจากผู้ประกอบการถ้าเห็นว่าสถานีบริการนั้นๆ อยู่ในทำเลที่เหมาะสม ณ
  วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท. มีสถานีบริการ DODO อยู่ทั้งสิ้น 727 สถานี

ตารางจำแนกสถานีบริการของ ปตท.

  ----------------- -------- -------- --------- --------- --------- ---------
  รูปแบบสถานีบริการ    ปี 2545            ปี 2546              ปี 2547    

                    จำนวน    ร้อยละ    จำนวน     ร้อยละ     จำนวน     ร้อยละ

  1. COCO           36       2.56     36        2.59      41        3.00

  2. CODO           175      12.40    183       13.17     184       13.46

  3. Joint-Venture  302      21.40    295       21.24     296       21.65

  4. Co-Operative   120      8.50     119       8.57      119       8.71

  5. DODO           778      55.14    756       54.43     727       53.18

  รวม               1,411    100.00   1,389     100.00    1,367     100.00
  ----------------- -------- -------- --------- --------- --------- ---------

ที่มา: ปตท.

นอกจากนี้ ปตท.ยังได้พัฒนาและขยายแนวธุรกิจไปสู่ธุรกิจค้าปลีกเสริมอื่นๆ
ที่สนับสนุนธุรกิจการตลาดค้าปลีก
น้ำมัน เพื่อสร้างความพึงพอใจให้แก่ผู้ใช้บริการและดึงดูดผู้ใช้บริการเข้าสู่สถานีบริการน้ำมันเพิ่มขึ้น
โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเพิ่มผลกำไรของบริษัท โดย ปตท. มีกลยุทธ์ในการลงทุนในธุรกิจเสริมต่างๆ
เช่น ร้านค้าสะดวกซื้อภายในสถานีบริการ (Convenience-Store) บริการล้างรถอัตโนมัติ
ศูนย์บริการน้ำมันหล่อลื่น และร้านกาแฟ (cafe’ Amazon) เป็นต้น

นอกเหนือจากการพัฒนาสถานีบริการให้เป็นสถานีบริการแบบครบวงจรแล้ว
ปตท.มีแผนพัฒนาสถานีบริการให้เกิดภาพลักษณ์ใหม่และพัฒนาผลิตภัณฑ์อย่างต่อเนื่อง เช่น
ร้านสะดวกซื้อภายในสถานีบริการเป็น 7-Eleven ซึ่ง ณ สิ้นเดือน ธันวาคม 2547 มีร้าน
7-Eleven ในสถานีบริการรวม 302 แห่ง พร้อมทั้งให้บริการรูปแบบใหม่ Film Drop Point
ร่วมกับเพาเวอร์บาย ให้บริการรับล้างอัดรูปถ่าย

3.2.2.2 การจัดจำหน่ายผ่านตลาดพาณิชย์ (Commercial Marketing) 

ดำเนินงานโดยสายงานธุรกิจการตลาดพาณิชย์
ซึ่งรับผิดชอบการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงและน้ำมันหล่อลื่นให้กลุ่มลูกค้าอุตสาหกรรม
บริษัทสายการบิน การเดินเรือขนส่ง หน่วยงานราชการ รัฐวิสาหกิจ กลุ่มลูกค้าก๊าซหุงต้ม
และการจัดจำหน่ายไปยังตลาดต่างประเทศ ในปี 2547 ปตท. จำหน่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลว
น้ำมันเบนซิน น้ำมันเตา น้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยาน น้ำมันดีเซล ผ่านตลาดพาณิชย์รวมทั้งสิ้นประมาณ
8,476 ล้านลิตร คิดเป็นประมาณร้อยละ 51.8
ของยอดจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปทั้งหมดของ ปตท.
ทั้งนี้สามารถแบ่งตลาดในการจัดจำหน่ายออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ได้แก่

(1) กลุ่มตลาดรัฐและอุตสาหกรรม

-   ตลาดรัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานราชการ

  จากการที่ ปตท.ยังมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจ ทำให้ ปตท.
  สามารถจำหน่ายผลิตภัณท์น้ำมันส่วนใหญ่ให้แก่หน่วยงานของรัฐบาล
  และรัฐวิสาหกิจและสามารถเสริมสร้างฐานส่วนแบ่งลูกค้าในตลาดนี้ได้เป็นอย่างดี ในปี 2547
  ปตท. จำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปรวมทั้งสิ้นประมาณ 2,242 ล้านลิตร ให้แก่ลูกค้าในกลุ่มนี้
  โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท. มีลูกค้าในกลุ่มนี้จำนวนมากกว่า 1,500 ราย อาทิเช่น
  กฟผ. กองทัพบก กองทัพเรือ กองทัพอากาศ กองบัญชาการทหารสูงสุด
  การรถไฟแห่งประเทศไทย (รฟท.) องค์การรับส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์ (รสพ.)
  และองค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ (ขสมก.) เป็นต้น ทั้งนี้
  ในขณะที่ยังคงความเป็นรัฐวิสาหกิจอยู่นั้น ได้มีมติคณะรัฐมนตรีลงวันที่ 15 มิถุนายน 2542
  ให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจที่จะซื้อน้ำมันเชื้อเพลิงและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมอื่นที่ใช้เป็นเชื้อเพลิงหรือเป็นสิ่งหล่อลื่นในจำนวนตั้งแต่
  10,000 ลิตรขึ้นไป จะต้องซื้อจาก ปตท. หรือ คลังน้ำมัน
  หรือสถานีบริการจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงของ ปตท. เท่านั้น โดย ปตท.
  จะขายผลิตภัณฑ์อ้างอิงตามราคาขายปลีกในประเทศ แต่อาจมีส่วนลดในกรณีที่ซื้อในปริมาณมาก
  ต่อมาในวันที่ 26 พฤศจิกายน 2545 ได้มีมติคณะรัฐมนตรีให้ บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด
  (มหาชน) ได้รับสิทธิขายน้ำมันให้หน่วยงานรัฐได้เช่นเดียวกันกับ ปตท. ทั้งนี้
  กลุ่มตลาดรัฐวิสาหกิจและหน่วยราชการ
  จัดว่าเป็นกลุ่มลูกค้าที่มีปริมาณการจำหน่ายสูงสุดในธุรกิจการจัดจำหน่ายผ่านตลาดพาณิชย์
  แต่ลูกค้าในกลุ่มนี้จะมีระยะเวลาการเรียกเก็บเงินนานกว่าลูกค้ากลุ่มอื่น
  ปตท.จึงเข้าไปดูแลและอำนวยความสะดวกในด้านการบริการแก่ลูกค้ากลุ่มนี้มากขึ้น
  เพื่อรักษาความสัมพันธ์อันดีไว้ตลอดไป

-   ตลาดอุตสาหกรรม

  ปตท. จำหน่ายผลิตภัณฑ์เชื้อเพลิงที่ใช้ในภาคอุตสาหกรรม ได้แก่ น้ำมันเตา ก๊าซหุงต้ม
  น้ำมันดีเซล ยางมะตอย และผลิตภัณฑ์หล่อลื่นโดยตรงกับโรงงานอุตสาหกรรม
  และผู้บริโภครายใหญ่ เช่น ผู้ประกอบกิจการโรงงานผลิตเหล็ก โรงงานผลิตกระดาษ
  โรงงานผลิตถุงมือยาง ผู้ประกอบการเดินรถโดยสารและขนส่ง
  และผู้ประกอบการในภาคเกษตรกรรม เป็นต้น โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.
  มีลูกค้าในกลุ่มนี้รวมทั้งประเทศจำนวนมากกว่า 1,400 ราย
  ผลิตภัณฑ์น้ำมันที่จำหน่ายให้กับลูกค้ากลุ่มนี้โดยมากเป็นน้ำมันเตา และน้ำมันดีเซล
  และก๊าซปิโตรเลียมเหลว ในปี 2547 ปตท. ขายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่ลูกค้ากลุ่มนี้จำนวน 1,964
  ล้านลิตร แต่เนื่องจากภาวะการแข่งขันที่สูง การขายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้กับลูกค้าโดยทั่วไป ปตท.
  จะลงทุนสร้างอุปกรณ์ในการเก็บสำรองเชื้อเพลิงหรือสิ่งอำนวยความสะดวกอื่นๆ
  เพื่อให้บริการแก่ลูกค้ารายนั้นๆ
  รวมทั้งให้การบริการแนะนำการประหยัดพลังงานและความปลอดภัย
  สำหรับราคาขายจะใช้ราคาที่อ้างอิงจากราคาขายปลีกในประเทศ ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้
  ยังมีโอกาสในการทำตลาดอีกมาก จึงต้องเพิ่มหน่วยงานที่รับผิดชอบ
  เพื่อรองรับการขยายตลาดในผลิตภัณฑ์อื่นๆ เช่น ยางมะตอย น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน (Base Oil)
  และเคมีภัณฑ์ เป็นต้น

(2) กลุ่มตลาดอากาศยานและเรือขนส่ง

  ปตท. เป็นผู้จัดจำหน่ายน้ำมันสำหรับเครื่องบินต่างๆ เช่น Jet A-1 JP-5 JP-8 และ AVGAS
  ที่เป็นที่ยอมรับจากสายการบินระหว่างประเทศกว่า 40 ราย รวมถึงบริษัทการบินไทย
  นอกเหนือจากการจำหน่ายน้ำมันที่ท่าอากาศยานกรุงเทพแล้ว ปตท.
  ยังเป็นผู้ประกอบการจำหน่ายและให้บริการเติมน้ำมันอากาศยานผู้เดียวในท่าอากาศยานภูมิภาคทั่วประเทศไทย
  ปตท. มีส่วนแบ่งการตลาดในการจำหน่ายน้ำมันอากาศยานประมาณร้อยละ 28.7 โดยในปี 2547
  ปตท. ได้ขายน้ำมันอากาศยานให้แก่ลูกค้าในกลุ่มนี้จำนวน 2,561 ล้านลิตร นอกจากนี้
  ปตท.ยังได้ขยายการให้บริการจำหน่ายน้ำมันให้กับท่าอากาศยานนานาชาติในประเทศ ฮ่องกง
  และในกัมพูชา และยังเป็นผู้จัดจำหน่ายน้ำมันอื่นๆ เช่น น้ำมันดีเซลหมุนช้า และน้ำมันเตา
  สำหรับเรือขนส่งสินค้าระหว่างประเทศและเรือรบต่างๆ ที่เป็นลูกค้าอยู่ประมาณ 100 ราย ด้วย

(3) ตลาดก๊าซปิโตรเลียมเหลว หรือก๊าซหุงต้ม

  ปตท. ดำเนินธุรกิจก๊าซปิโตรเลียมเหลวหรือก๊าซหุงต้มทั่วประเทศ
  โดยเป็นผู้นำในตลาดก๊าซปิโตรเลียมเหลวและมีส่วนแบ่งตลาดสูงสุดอย่างต่อเนื่อง ในปี 2547
  โดยมีปริมาณจำหน่ายทั้งสิ้น 1,139 ล้านลิตร หรือ 615,060 เมตริกตัน ปตท.
  มีคลังเก็บก๊าซปิโตรเลียมเหลว 8 แห่ง โดยในจำนวนนี้มีโรงบรรจุก๊าซปิโตรเลียมเหลว 7 แห่ง
  กระจายอยู่ทั่วทุกภูมิภาคของประเทศโดยมีความจุรวมประมาณ 75,500 เมตริกตัน
  และมีร้านค้าที่เป็นตัวแทนจำหน่ายก๊าซหุงต้ม 1,005 แห่ง
  และโรงบรรจุก๊าซปิโตรเลียมเหลวเอกชน 135 แห่ง อีกด้วย

ปัจจุบันรัฐบาลใช้ระบบราคา “กึ่งลอยตัว”
แต่ยังควบคุมระบบการกำหนดราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวซึ่งมักจะอิงกับราคาอ้างอิง
โดยจะควบคุมราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ
และกระทรวงพาณิชย์ยังคงกำกับดูแลราคาขายปลีก ทั้งนี้
โครงสร้างราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวจะประกอบด้วย 3 ส่วน คือ 1) ราคา ณ
โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ/นำเข้า 2) ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น ประกอบด้วย ราคา ณ
โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และภาษีมูลค่าเพิ่ม
และ 3)ราคาขายปลีก ประกอบด้วยราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ ค่าการตลาด
และภาษีมูลค่าเพิ่ม

ราคาขายปลีกก๊าซหุงต้ม = ราคา ณ โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ/นำเข้า +ภาษีสรรพสามิต
+ภาษีเทศบาล +กองทุนน้ำมัน +ภาษีมูลค่าเพิ่ม

ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น หรือ โรงแยกก๊าซ

+ ค่าการตลาด + ภาษีมูลค่าเพิ่ม

เนื่องจากรัฐบาลมีการควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว
จึงจำเป็นต้องมีการใช้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
(“กองทุนฯ”) ซึ่งบริหารโดยกระทรวงพลังงาน
เป็นเครื่องมือในการรักษาระดับราคาของก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ซึ่งเป็นไปตามประกาศคณะกรรมการพิจารณานโยบายพลังงาน ปตท.
จะได้รับชดเชยจากเงินกองทุนฯ ในกรณีที่ราคา ณ
โรงแยกก๊าซสูงขึ้นตามราคาตลาดโลกและมีผลทำให้ผลรวมราคาขายส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลวหน้าโรงกลั่นสูงกว่าราคาขายส่งที่รัฐบาลกำหนด
ในทางกลับกัน กรณีที่ราคา ณ
โรงแยกก๊าซต่ำลงตามราคาในตลาดโลกและมีผลทำให้ผลรวมราคาขายส่งก๊าซปิโตรเลียมเหลวหน้าโรงกลั่นต่ำกว่าราคาขายส่งที่รัฐบาลกำหนด
ปตท. จะต้องส่งเงินเข้ากองทุนฯ ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ได้กำหนดให้กองทุนฯ
จ่ายเงินชดเชยเพื่อรักษาระดับราคา โดยกำหนดให้จ่ายชดเชยในอัตรา 2.3702 บาทต่อกิโลกรัม
ทำให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงมียอดค้างชำระค่าชดเชยก๊าซปิโตรเลียมเหลวต่อ ปตท. จำนวนทั้งสิ้น
4,117 ล้านบาท

เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2544
คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบข้อเสนอการแก้ไขปัญหาราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวและเงินกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
โดยให้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจ่ายดอกเบี้ยให้แก่เจ้าหนี้ในกรณีที่กองทุนไม่สามารถชำระเงินกองทุนค้างชำระขั้นต่ำในแต่ละไตรมาส

รัฐบาลมีนโยบายยกเลิกการควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว ทั้งนี้ ได้ดำเนินการอย่างเป็นขั้นตอน
เพื่อนำไปสู่การใช้ระบบลอยตัวเต็มที่โดยสมบูรณ์เพื่อให้เป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 10
กรกฎาคม 2544 ที่มอบหมายให้ สนพ. กระทรวงการคลัง และกระทรวงพาณิชย์
รับไปดำเนินการร่วมกันเพื่อยกเลิกการควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ซึ่งรัฐบาลก็ได้มีการประกาศปรับเพิ่มราคาขายปลีก เพื่อให้สะท้อนถึงต้นทุนที่แท้จริง จนกระทั่งวันที่ 7
พฤษภาคม 2547 ราคาขายปลีกก๊าซปิโตรเลียมเหลวอยู่ที่ระดับ 16.81 บาทต่อกิโลกรัม

(4) การจัดจำหน่ายไปยังตลาดต่างประเทศ (International Marketing)

  เป็นการดำเนินการเพื่อขยายตลาดผลิตภัณฑ์ของ ปตท. ในต่างประเทศ
  เนื่องจากต้องการเพิ่มช่องทางการจำหน่าย อีกทั้งประเทศไทยอยู่ในสภาวะอุปทานมากกว่าอุปสงค์
  ทำให้ ปตท.มีนโยบายขยายการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป
  และก๊าซปิโตรเลียมเหลวไปสู่ตลาดต่างประเทศ ได้แก่ประเทศฮ่องกง ฟิลิปปินส์
  สาธารณรัฐสังคมนิยมเวียดนาม กัมพูชา มาเลเซีย สหภาพเมียนมาร์ ลาว และจีน
  ในลักษณะของการขายผ่านบริษัทที่ ปตท. ไปลงทุน หรือร่วมทุนในต่างประเทศ
  รวมทั้งลูกค้าที่เป็นบริษัทน้ำมันในท้องถิ่น อย่างไรก็ตามในสภาวะที่เศรษฐกิจโลก
  และสถานการณ์ทางเศรษฐกิจและการเมืองของประเทศที่เข้าไปลงทุนมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลามีผลให้
  ปตท.
  พิจารณาปรับเปลี่ยนกลยุทธ์และนโยบายการลงทุนในบางประเทศเพื่อให้เหมาะสมกับเสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเมืองของประเทศที่เข้าไปลงทุนอยู่เสมอ

3.2.3 การค้าสากล และการนำเข้าส่งออกน้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม วัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี  (International Petroleum and Petrochemical Trading)

ดำเนินการเกี่ยวกับธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ (International Oil Trading)
ซึ่งแบ่งออกเป็นธุรกิจการค้าน้ำมันดิบและคอนเดนเสท ธุรกิจการค้าผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป
ธุรกิจการค้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี การบริหารความเสี่ยงจากการค้าน้ำมัน
และการจัดหาการขนส่งทางเรือระหว่างประเทศ
กิจกรรมในธุรกิจการค้าระหว่างประเทศครอบคลุมการจัดหาและการค้าระหว่างประเทศสำหรับผลิตภัณท์ปิโตรเลียม
และผลิตภัณฑ์อื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
และบริษัทในเครือให้มีศักยภาพในการแข่งขันและทำกำไร
และเพื่อพัฒนาความสามารถในการทำกำไรจากการค้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและผลิตภัณฑ์อื่นๆ
เนื่องจากในอดีตประเทศไทยเป็นประเทศที่นำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปมาโดยตลอด ปตท.
จึงมีความคุ้นเคยกับธุรกรรมประเภทนำเข้า (OUT-IN Trading)
แต่หลังจากการเปิดดำเนินการของ โรงกลั่นน้ำมันระยอง และ สตาร์ปิโตรเลียมรีไฟน์นิ่ง
ทำให้รูปแบบธุรกรรมเปลี่ยนไปเป็นแบบส่งออก (IN-OUT Trading) กล่าวคือ
การส่งน้ำมันสำเร็จรูปส่วนเกินจากความต้องการในประเทศออกไปจำหน่ายยังต่างประเทศ
ส่วนธุรกรรมแบบการค้าในต่างประเทศ (OUT-OUT Trading) หรือ Proprietary Trading
นั้น เป็นรูปแบบธุรกรรมหนึ่งที่ดำเนินการโดย ปตท.
ซึ่งจะสามารถทำกำไรได้จากส่วนต่างของราคาซื้อกับราคาขายซึ่งเป็นไปตามกลไกตลาด

การดำเนินธุรกิจการค้าน้ำมันสามารถจำแนกออกเป็น 3 ลักษณะได้ดังนี้

  3.2.3.1 ธุรกิจการค้าน้ำมันดิบและคอนเดนเสท

  3.2.3.2 ธุรกิจการค้าผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป

  3.2.3.3 ธุรกิจการค้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี

3.2.3.1 ธุรกิจการค้าน้ำมันดิบและคอนเดนเสท (Crude Oil and Condensate)

ดำเนินธุรกิจการจัดหาและการค้าระหว่างประเทศที่เกี่ยวกับน้ำมันดิบและคอนเดนเสท โดยการจัดซื้อ
การขาย
การค้าและการขนส่งน้ำมันดิบและคอนเดนเสทจากแหล่งในประเทศและต่างประเทศให้กับโรงกลั่น
รวมถึงการวิเคราะห์หาโอกาสทางการค้า การแลกเปลี่ยน (Physical Swap) การจ้างกลั่น
(Processing) น้ำมันดิบและคอนเดนเสทเพื่อผลกำไรและความสมดุลในระบบ
รวมทั้งการดูแลให้มีการใช้น้ำมันดิบและคอนเดนเสทที่ผลิตได้ในประเทศอย่างคุ้มค่า

(1) การจัดหาและการค้าน้ำมันดิบ (Crude Oil) จากแหล่งในประเทศ

  จากการที่ประเทศไทยมีปริมาณน้ำมันดิบในประเทศค่อนข้างจำกัดและมีสถานะเป็นผู้นำเข้าน้ำมันดิบ
  ดังนั้น น้ำมันดิบในประเทศจึงเป็นทรัพยากรที่ต้องใช้อย่างคุ้มค่าที่สุด
  โดยปัจจุบันประเทศไทยมีแหล่งน้ำมันดิบ 7 แหล่ง ได้แก่ สิริกิตติ์ (เพชร) กำแพงแสนและอู่ทอง
  (บีพี) บึงหญ้าและบึงม่วง (นอร์ทเซ็นทรัล) วิเชียรบุรีและศรีเทพ (วิเชียรบุรี) ทานตะวัน
  เบญจมาศ และปัตตานี โดย ปตท. จะซื้อน้ำมันดิบในประเทศบางส่วนจากผู้ได้รับสัมปทานต่างๆ
  และจำหน่ายน้ำมันดิบดังกล่าวให้กับโรงกลั่นน้ำมันในประเทศโดยได้กำไรจากส่วนต่างราคา
  (Margin) ซึ่งในปี 2547 ปตท. มีการจัดหาน้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศประมาณ 27,921
  บาร์เรลต่อวัน

  (2) การจัดหาและการค้าน้ำมันดิบจากต่างประเทศ

  ปตท. เป็นผู้จัดหาน้ำมันดิบให้โรงกลั่นในประเทศที่ ปตท.ถือหุ้น
  และรวมถึงการดำเนินการขนส่งให้บางส่วน โดยจัดหาให้ บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด
  (โรงกลั่นระยอง) และ บริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด (โรงกลั่นสตาร์)
  ในปริมาณที่ใกล้เคียงกับสัดส่วนที่ ปตท. ถือหุ้น (เฉลี่ยประมาณร้อยละ 68) และจัดหาให้บริษัท
  ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) (โรงกลั่นไทยออยล์) คิดเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 50 ทั้งนี้ ปตท.
  อาจสามารถขายได้มากกว่าสัดส่วนการถือหุ้น ขึ้นกับราคาที่ ปตท.ขาย นอกจากนั้น
  ยังจัดหาให้บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) (โรงกลั่นบางจาก) ด้วย อย่างไรก็ตาม
  ปตท. ยังอาจขายน้ำมันดิบและขนส่งให้กับโรงกลั่นอื่นที่ ปตท. มิได้ถือหุ้น
  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับผลกำไรและเงื่อนไขทางการค้า

  ในปี 2547 ปตท. เป็นผู้จัดหาน้ำมันดิบให้แก่โรงกลั่นน้ำมันทั้ง 4 แห่ง ที่ ปตท.
  ถือหุ้นอยู่คิดเป็นปริมาณทั้งสิ้นเฉลี่ยประมาณร้อยละ 44
  ของปริมาณความต้องการน้ำมันดิบเพื่อการกลั่นของโรงกลั่นน้ำมันทั้ง 4 แห่ง อีกทั้ง
  ปตท.ยังทำหน้าที่เป็น Marketing Arm ให้กับ บริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด
  (มหาชน) (ปตท.สผ.) สำหรับน้ำมันดิบในต่างประเทศที่ ปตท.สผ.เข้าร่วมลงทุน

  สำหรับราคาขายให้โรงกลั่นในประเทศจะเป็นราคาต้นทุนที่ ปตท. จัดหามาบวกกำไร (Margin)
  ซึ่งจะเป็นไปตามกลไกตลาด

การนำเข้าและการทำการค้าน้ำมันดิบระหว่างประเทศของ ปตท.

หน่วย : พันบาร์เรล

+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| ชนิดน้ำมันดิบ           | ปี     |      | ปี     |      | ปี     |      |
|                     | 2545  |      | 2546  |      | 2547  |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
|                     | ปริมาณ | ร    | ปริมาณ | ร    | ปริมาณ | ร    |
|                     |       | ้อยละ |       | ้อยละ |       | ้อยละ |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| แหล่งตะวันออกไกล      |       |      |       |      |       |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| มาเลเซีย             | 1,215 | 1.7  | 2,182 | 2.8  | 5,962 | 6.5  |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| อินโดนีเซีย            | 2,335 | 3.3  | 4,452 | 5.8  | 3,492 | 3.8  |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| อื่นๆ                 | 1,066 | 1.5  | 0     | 0    | 1,298 | 1.4  |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| รวมแหล่งตะวันออกไกล   | 4,616 | 6.5  | 6,634 | 8.6  | 1     | 11.7 |
|                     |       |      |       |      | 0,752 |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| แหล่งต               |       |      |       |      |       |      |
| ะวันออกกลางและอาฟริกา |       |      |       |      |       |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| โอมาน               | 1     | 15.4 | 7,433 | 9.7  | 1     | 11.2 |
|                     | 0,929 |      |       |      | 0,294 |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| สหรัฐอาหรับอิมิเรตส์     | 3     | 51.9 | 4     | 52.9 | 4     | 52.0 |
|                     | 6,770 |      | 0,683 |      | 7,863 |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| ซาอุดิอาระเบีย         | 5,511 | 7.8  | 7,161 | 9.3  | 7,056 | 7.7  |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| การ์ต้า               | 524   | 0.7  | 1,648 | 2.1  | 988   | 1.1  |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| เยเมน               | 1     | 17.7 | 1     | 17.4 | 1     | 15.6 |
|                     | 2,483 |      | 3,358 |      | 4,362 |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| อาฟริกา              | 0     | 0    | 0     | 0    | 599   | 0.7  |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| รว                  | 6     | 93.5 | 7     | 91.4 | 8     | 88.3 |
| มแหล่งตะวันออกกลางและ | 6,217 |      | 0,283 |      | 1,162 |      |
|                     |       |      |       |      |       |      |
| อาฟริกา              |       |      |       |      |       |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+
| รวมทั้งสิ้น             | 7     | 100  | 7     | 100  | 9     | 100  |
|                     | 0,833 |      | 6,917 |      | 1,914 |      |
+---------------------+-------+------+-------+------+-------+------+

ที่มา : ปตท.

  (3) การจัดหาและการค้าคอนเดนเสท

  ปตท.เป็นผู้จัดหาและขนส่งรายเดียวที่จัดหาคอนเดนเสทให้โรงงานปิโตรเคมีและโรงกลั่นภายในประเทศ
  โดยมีบริษัท อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) (บริษัทอะโรเมติกส์)
  ซึ่งเป็นบริษัทร่วมของ ปตท.ที่ประกอบธุรกิจปิโตรเคมีขั้นต้น
  ใช้คอนเดนเสทเป็นวัตถุดิบในกระบวนการผลิต โดย
  ปตท.เป็นผู้รับซื้อคอนเดนเสทจากผู้ได้รับสัมปทานในประเทศ ซึ่งส่วนใหญ่มาจากแหล่ง ยูโนแคล
  ไพลิน และบงกช และขายคอนเดนเสทที่ราคาตลาดโดยอิงกับราคาต้นทุนบวกอัตราส่วนกำไร
  อย่างไรก็ตาม หากปริมาณคอนเดนเสทที่บริษัทอะโรเมติกส์ ต้องการมีปริมาณลดลง
  ปริมาณคอนเดนเสทที่เหลือสามารถส่งออกขายต่างประเทศได้หรือขายให้แก่โรงกลั่นน้ำมันในประเทศ
  โดยปัจจุบัน ปตท. ได้ขายคอนเดนเสทส่วนหนึ่งให้กับโรงกลั่นไทยออยล์

3.2.3.2 ธุรกิจการค้าผลิตภัณท์น้ำมันสำเร็จรูป (Oil Refined Product)

ดำเนินการจัดหา นำเข้า ส่งออก และทำการค้าระหว่างประเทศสำหรับผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป
น้ำมันกึ่งสำเร็จรูป ก๊าซปิโตรเลียมเหลว และผลิตภัณฑ์อื่นๆ ให้กับกลุ่มธุรกิจ บริษัท /
โรงกลั่นในเครือ และลูกค้า ของ ปตท. ตลอดจนการวิเคราะห์หาโอกาสในการทำการค้า
การแลกเปลี่ยน (Physical Swap) น้ำมันสำเร็จรูปทุกชนิดและก๊าซปิโตรเลียมเหลว ทั้งนี้ ปตท.
จัดซื้อน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นในประเทศ ทั้งในส่วนที่ ปตท. ถือหุ้นอยู่ ได้แก่ โรงกลั่นไทยออยล์
โรงกลั่นระยอง และโรงกลั่นสตาร์ โดยมีข้อผูกมัดเรื่องปริมาณการรับซื้อขั้นต่ำ และในส่วนที่ ปตท.
ไม่ได้ถือหุ้น ได้แก่โรงกลั่นเอสโซ่ โรงกลั่น TPI และ บริษัท Rayong Purifier
โดยการจัดซื้อดังกล่าว เพื่อนำไปส่งออกในตลาด รวมถึงการทำธุรกรรมอื่นๆ เช่น การทำ
Location Swap และการทำ blending เป็นต้น

ปัจจุบัน ปตท.มีช่องทางการส่งออก 2 ช่องทาง คือ ตลาดภูมิภาคเอเซีย
และตลาดกลางค้าน้ำมันโลก (Open Market) โดยราคาซื้อขายจะเป็นไปตามราคาตลาดโลก
และได้รับกำไรจากส่วนต่างตามกลไกตลาดและการแข่งขัน

ในปี 2547 ปตท. ทำการค้าผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปรวมทั้งสิ้น 3,970 ล้านลิตร

3.2.3.3 ธุรกิจการค้าผลิตภัณท์ปิโตรเคมี (Petrochemical Product)

ดำเนินการจัดหาวัตถุดิบสำหรับโรงงานปิโตรเคมีของบริษัทในกลุ่ม ปตท. และดำเนินการค้า
(Trading) และการตลาดผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีหลัก (Main Petrochemical Products)
และผลิตภัณฑ์พลอยได้ (By-Products) จากโรงงานปิโตรเคมี
โดยครอบคลุมตลาดในประเทศและต่างประเทศ ตลอดจนการดำเนินการส่งออกก๊าซโซลีนธรรมชาติ
(Natural Gasoline) จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท. เพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมสี
ปิโตรเคมี และอุตสาหกรรมน้ำมัน

ปตท. เป็นผู้ทำการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทอะโรเมติกส์ ได้แก่ เบนซีน โทลูอีน มิกส์ไซลีน
ออโทไซลีน และพาราไซลีน โดย ปตท. เป็นผู้รับซื้อผลิตภัณฑ์หลักทั้งหมดของบริษัทอะโรเมติกส์
และให้บริษัทอะโรเมติกส์เป็นผู้จัดส่งผลิตภัณฑ์โดยตรงให้แก่ลูกค้า ดังนั้น ปตท.
จึงเปรียบเสมือนคนกลางในการซื้อขาย ซึ่งมีกำไรจากการดำเนินงาน
ขึ้นกับประเภทของผลิตภัณฑ์และผู้ซื้อ

ในปี 2547 ปตท. ทำการค้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี รวมทั้งสิ้นประมาณ 1,877 ล้านลิตร

3.2.4 สายงานสนับสนุนการดำเนินธุรกิจน้ำมัน 

ปตท. มีสายงานสนับสนุนการดำเนินธุรกิจน้ำมัน ดังต่อไปนี้

3.2.4.1 การบริหารและปฎิบัติการคลัง

3.2.4.2 การจัดหาและจัดส่งปิโตรเลียม

3.2.4.3 การบริหารความเสี่ยงจากการค้าน้ำมัน

3.2.4.4 การจัดหาการขนส่งทางเรือระหว่างประเทศ

3.2.4.1 การบริหารและปฏิบัติการคลัง (Terminal Operations)

ดำเนินการบริหาร ควบคุมดูแลการเก็บสำรอง รับจ่าย บรรจุผลิตภัณฑ์น้ำมัน
ก๊าซปิโตรเลียมเหลวหรือก๊าซหุงต้ม (LPG) ของคลังทั่วประเทศ โดยปฎิบัติการเก็บสำรองรับจ่าย
และบรรจุผลิตภัณฑ์ เพื่อการจ่ายโอนระหว่างคลังและจำหน่ายให้ลูกค้าทั้งทางรถยนต์ รถไฟ
และทางเรือ ทั้งนี้ ปตท. มีสถานีเติมน้ำมันอากาศยานจำนวน 15 แห่ง คลังปิโตรเลียม คลังน้ำมัน
และ คลังก๊าซ รวม 22 แห่ง
กระจายอยู่ทั่วประเทศเพื่อให้บริการลูกค้าและสนับสนุนการดำเนินธุรกิจน้ำมันของ ปตท.
และได้มีการพัฒนาคลังปิโตรเลียมศรีราชาให้เป็นคลังปลอดอากร
เพื่อการกักเก็บและส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม
และได้เริ่มพัฒนาคลังปิโตรเลียมศรีราชาให้เป็นคลังสรรพสามิตและคลังสินค้าปลอดอากร
เพื่อส่งเสริมธุรกิจการนำเข้าและส่งออกและเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมโดยให้เช่าคลังเก็บน้ำมันเพื่อการค้าแก่ลูกค้าทั้งในและต่างประเทศ
นอกจากนี้คลังปิโตรเลียมศรีราชายังเป็นแหล่งสนับสนุนการดำเนินธุรกิจน้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับเติมเรือเดินสมุทร
เพื่อรองรับการขยายตัวของท่าเรือแหลมฉบัง
และผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการเติมน้ำมันเชื้อเพลิงเรือเดินสมุทรอีกแห่งหนึ่งของภูมิภาคเอเซีย

คลังปิโตรเลียมศรีราชา ประกอบด้วยพื้นที่ 2 ส่วน ได้แก่
คลังน้ำมันศรีราชาและคลังก๊าซเขาบ่อยามีปริมาณความจุรวม 890 ล้านลิตร มีท่าเทียบเรือจำนวน 7
ท่า สามารถรับเรือเดินสมุทรได้ตั้งแต่ขนาด 500-100,000 ตัน

3.2.4.2 การจัดหาและจัดส่งปิโตรเลียม (Supply and Logistic) 

ดำเนินการจัดหา และจัดส่งผลิตภัณฑ์น้ำมัน รวมทั้งการขายน้ำมันในตลาดขายส่ง ให้แก่
บริษัทในเครือในกลุ่ม
โรงกลั่นน้ำมันและลูกค้า นอกจากนี้ยังได้ขยายไปสู่ฐานลูกค้าที่อยู่ในทะเล ได้แก่ บริษัท ไทยออยล์
มารีน จำกัด และ ปตท.สผ.

ปตท. ขายผลิตภัณฑ์น้ำมันให้แก่ตลาดผู้ค้าน้ำมันและก๊าซปิโตรเลียมเหลวตามมาตรา 7
แห่งพระราชบัญญัติการค้าน้ำมันเชื้อเพลิง พ.ศ.2543 (Reseller) เช่น บริษัทคอนอโค
(ประเทศไทย) จำกัด (Conoco) บริษัทคูเวตปิโตรเลียม (ประเทศไทย) จำกัด (Q8) บริษัท
ยูนิคแก๊ส แอนด์ ปิโตรเคมีคัลส์ จำกัด (มหาชน) บริษัท เวิลด์แก๊ส (ประเทศไทย) จำกัด บริษัท
อุตสาหกรรมแก๊สสยาม จำกัด เป็นต้น ทั้งนี้การขายให้แก่ผู้ค้ามาตรา 7 จะขายเมื่อ ปตท.
มีอุปทานส่วนเกินที่เหลือจากการขายผ่านช่องทางต่างๆ แล้ว โดยในปี 2547 ปตท.
ได้จำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมให้แก่ผู้ค้ามาตรา 7 คิดเป็นมูลค่า 16,362 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
8.77 ของรายได้จากการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมทั้งหมด

3.2.4.3 การบริหารความเสี่ยงจากการค้าน้ำมัน (Marketing Analysis and Risk Management) 

ปตท. จัดตั้งหน่วยงานบริหารความเสี่ยง
เพื่อรับผิดชอบการวิเคราะห์และบริหารความเสี่ยงราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมในการซื้อขายน้ำมันดิบ
ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป ก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) และผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
ทั้งในประเทศและการค้าระหว่างประเทศให้กับ ปตท. รวมทั้งบริษัทในเครือฯ
โดยทำการซื้อขายตราสารอนุพันธ์ในตลาดการค้าอนุพันธ์
เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากการผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมด้วยวิธีการทำ Paper Swap
หรือ Option เพื่อ Lock กำไรคงที่แน่นอน เพื่อประโยชน์สูงสุดของ ปตท.

นอกจากนี้
หน่วยงานบริหารความเสี่ยงยังเป็นหน่วยงานที่ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางข้อมูลปิโตรเลียมในตลาดโลกของ
ปตท. โดยศึกษา วิเคราะห์แนวโน้มราคา สถานการณ์ตลาดน้ำมันทั่วโลก ทั้งปัจจัยพื้นฐาน
ปัจจัยทางความรู้สึก และปัจจัยทางเทคนิค
สนับสนุนหน่วยงานซื้อขายน้ำมันดิบและผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป
รวมทั้งหน่วยงานขายตลาดในประเทศเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประโยชน์สูงสุดในการดำเนินธุรกิจของ
ปตท.

3.2.4.4 การจัดหาการขนส่งทางเรือระหว่างประเทศ (International Marine Transportation)

ปตท. จัดตั้งหน่วยจัดหาการขนส่งต่างประเทศ
เป็นหน่วยเสริมและสนับสนุนการดำเนินธุรกิจการค้าสากล และการนำเข้าส่งออกน้ำมันดิบ
น้ำมันสำเร็จรูป ผลิตภัณฑ์พิเศษ และผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี โดยการจัดหาเรือให้หน่วยงานภายใน
และบริษัทร่วมทุน เพื่อเป็นการเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันและการดำเนินธุรกิจแบบครบวงจร

3.2.5 โครงสร้างรายได้ของธุรกิจน้ำมัน 

ภาพรวมของธุรกิจน้ำมันของ ปตท. ในปี 2547
มียอดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมมูลค่าทั้งสิ้น 459,380 ล้านบาท
ดังรายละเอียดตามตารางต่อไปนี้

ตารางแสดงปริมาณและมูลค่าของธุรกิจการจัดจำหน่ายและการค้าสากลแยกตามผลิตภัณฑ์ของธุรกิจน้ำมัน^(/1)

+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| ผลิตภัณฑ์          | ปี 2545 |        | ปี 2546 |       | ปี 2547 |       |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
|                 | ม      | ปร     | ม      | ปริมา  | ม      | ปริมา  |
|                 | ูลค่าการ | ิมาณการ | ูลค่าการ | ณการจ | ูลค่าการ | ณการจ |
|                 | จำหน่าย | จำหน่าย | จำหน่าย | ำหน่าย | จำหน่าย | ำหน่าย |
|                 |        |        |        |       |        |       |
|                 | (ล     | (ล     | (ล     | (ล้า   | (ล     | (ล้า   |
|                 | ้านบาท) | ้านลิตร) | ้านบาท) | นลิตร) | ้านบาท) | นลิตร) |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| การจัดจำหน่าย     | 16,404 | 2,935  | 18,917 | 3,103 | 21,736 | 3,156 |
|                 |        |        |        |       |        |       |
| -               |        |        |        |       |        |       |
| ก๊าซปิโตรเลียมเหลว |        |        |        |       |        |       |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - น้ำมันเบนซิน     | 24,141 | 1,883  | 29,955 | 2,098 | 34,928 | 2,127 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - น้ำมันก๊าด       | 93     | 7      | 107    | 7     | 114    | 7     |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| -               | 12,412 | 1,484  | 15,349 | 1,595 | 23,064 | 1,826 |
| น้ำม             |        |        |        |       |        |       |
| ันเชื้อเพลิงเครื่องบิน |        |        |        |       |        |       |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - น้ำมันดีเซล      | 54,149 | 4,862  | 66,041 | 5,425 | 73,759 | 5,667 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - น้ำมันเตา       | 15,035 | 2,159  | 18,455 | 2,416 | 28,082 | 3,382 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - อื่นๆ ^(/1)     | 3,000  | 217    | 4,947  | 399   | 4,817  | 339   |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| รวมการจัดจำหน่าย  | 1      | 13,547 | 1      | 1     | 1      | 1     |
|                 | 25,234 |        | 53,771 | 5,044 | 86,500 | 6,504 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| การค้าสากล       |        |        |        |       |        |       |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - น้ำมันดิบ        | 79,600 | 12,031 | 1      | 1     | 1      | 1     |
|                 |        |        | 02,591 | 3,815 | 50,586 | 6,136 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - คอนเดนเสท     | 15,848 | 2,374  | 25,964 | 3,372 | 35,903 | 3,545 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - น้ำมันสำเร็จรูป   | 22,189 | 3,108  | 26,528 | 3,228 | 45,214 | 3,970 |
| ^(/2)           |        |        |        |       |        |       |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| - ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี | 14,906 | 1,345  | 23,836 | 1,709 | 41,177 | 1,877 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| รวมการค้าสากล    | 1      | 18,857 | 1      | 2     | 2      | 2     |
| ^(/3)           | 32,543 |        | 78,919 | 2,124 | 72,880 | 5,528 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+
| รวมทั้งหมด        | 2      | 32,404 | 3      | 3     | 4      | 4     |
|                 | 57,777 |        | 32,690 | 7,167 | 59,380 | 2,031 |
+-----------------+--------+--------+--------+-------+--------+-------+

  ที่มา: ปตท.

^(/1) รวมการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ยางมะตอย คอนเดนเสท ก๊าซโซลีนธรรมชาติ สารเติมแต่ง
และสินค้าใช้เพื่อการส่งเสริมการขาย ฯลฯ

^(/2) รวมแนฟทาและก๊าซโซลีนธรรมชาติ

^(/3) ไม่รวมการขายระหว่างกลุ่มธุรกิจและการจ้างกลั่นกับโรงกลั่นไทยออยล์

ตารางแสดงมูลค่าการจัดจำหน่ายและการค้าสากลผลิตภัณฑ์น้ำมันแยกตามลักษณะตลาดและประเภทลูกค้า

หน่วย : ล้านบาท

+----------------------------------+----------+----------+-----------+
|                                  | มูลค่าการ  |          |           |
|                                  | จัดจำหน่าย |          |           |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
|                                  | ปี 2545   | ปี 2546   | ปี 2547    |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| การจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม (Oil   | 61,713   | 76,738   | 86,905    |
| Marketing)                       |          |          |           |
|                                  |          |          |           |
| - ตลาดค้าปลีก                      |          |          |           |
|                                  |          |          |           |
| - ตลาดพาณิชย์                      |          |          |           |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| - ตลาดรัฐวิสาหกิจและหน่วยราชการ      | 12,519   | 13,288   | 22,490    |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| - ตลาดอุตสาหกรรม                  | 12,696   | 16,345   | 18,266    |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| - ตลาดอากาศยานและเรือขนส่ง ^(/1)   | 15,951   | 20,234   | 29,033    |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| -   ตลาดก๊าซปิโตรเลียมเหลว          | 6,026    | 6,939    | 8,044     |
|                                  |          |          |           |
| -   ตลาดต่างประเทศ                | 3,171    | 4,639    | 5,400     |
|                                  |          |          |           |
| - ตลาดผู้ค้าน้ำมันมาตรา 7             | 13,158   | 15,588   | 16,362    |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| รวมการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม     | 125,234  | 153,771  | 186,500   |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| การค้าสากลผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม (Oil     | 95,448   | 128,555  | 186,489   |
| Trading)                         |          |          |           |
|                                  | 22,189   | 26,528   | 45,214    |
| - การค้าน้ำมันดิบและคอนเดนเสท        |          |          |           |
|                                  | 14,906   | 23,836   | 41,177    |
| - การค้าผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป ^(/2)   |          |          |           |
|                                  |          |          |           |
| - การค้าผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี             |          |          |           |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| รวมการค้าสากลผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม ^(/3) | 132,543  | 178,919  | 272,880   |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+
| รวมทั้งหมด                         | 257,777  | 332,690  | 459,380   |
+----------------------------------+----------+----------+-----------+

  ที่มา : ปตท.

^(/1) รวมมูลค่าที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงสำหรับน้ำมัน JET A-1 และการขายที่ HKIA

^(/2) รวมแนฟทาและก๊าซโซลีนธรรมชาติ

^(/3) ไม่รวมการขายระหว่างกลุ่มธุรกิจและการจ้างกลั่นกับโรงกลั่นไทยออยล์

จะเห็นได้ว่าจากรายได้ในปี 2547 ของการจัดจำหน่ายและการค้าสากลของธุรกิจน้ำมันรวม
459,380 ล้านบาท ประมาณร้อยละ 59.4 มาจากการค้าสากล
และการนำเข้าส่งออกน้ำมันรวมทั้งการบริหารความเสี่ยง ในขณะที่ส่วนที่เหลือร้อยละ 40.6
มาจากการจัดจำหน่ายภายในประเทศ ซึ่งประกอบด้วย การค้าในตลาดค้าปลีก ตลาดพาณิชย์
และตลาดผู้ค้าน้ำมันมาตรา 7 ในอัตราร้อยละ 18.9 18.1 และ 3.6 ตามลำดับ

3.2.6 การลงทุนและการร่วมทุนของธุรกิจน้ำมัน

นอกเหนือจากสายงานภายใน ปตท. ที่ทำหน้าที่สนับสนุนธุรกิจที่ก่อให้เกิดรายได้หลักแล้ว ปตท.
ยังมีการลงทุนในบริษัทร่วมทุนที่ดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับน้ำมันทั้งในและต่างประเทศอีกจำนวน 19 บริษัท
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อสนับสนุนธุรกิจที่ก่อให้เกิดรายได้หลักและเพื่อส่งเสริมให้ ปตท.
สามารถดำเนินธุรกิจน้ำมันอย่างครบวงจร และสามารถให้บริการลูกค้าได้ดีที่สุด

สายงานการบริหารธุรกิจในเครือมีหน้าที่ดูแลบริษัทร่วมทุนที่อยู่ในกลุ่มธุรกิจน้ำมันให้บริหารงานอย่างมีประสิทธิภาพ
เอื้อประโยชน์ต่อธุรกิจในกลุ่มน้ำมันและธุรกิจอื่นๆ ของ ปตท.
โดยจะมุ่งเน้นการปรับโครงสร้างทางธุรกิจและบริหารการลงทุนเชิงพาณิชย์ ทั้งนี้ในปี 2547
ปตท.ได้ดำเนินการปรับโครงสร้างทางธุรกิจจำนวน 2 บริษัท ดังนี้

1)  บริษัท ไทยลู้บเบส จำกัด (มหาชน) (บริษัทไทยลู้บเบส)

บริษัทไทยลู้บเบส ดำเนินธุรกิจผลิตน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานและยางมะตอย
โดยมีประเภทของผลิตภัณฑ์และกำลังการผลิต ดังนี้

-   น้ำมันหล่อลื่นพื้นฐานชนิดพาราฟินิค มีกำลังการผลิต 300 ล้านลิตรต่อปี

-   ยางมะตอย มีกำลังการผลิต 350 ล้านลิตรต่อปี

-   ผลิตภัณฑ์พลอยได้ มีกำลังการผลิต 600 ล้านลิตรต่อปี

บริษัทไทยลู้บเบส ได้ดำเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการ
และเริ่มเดินเครื่องผลิตใหม่ได้อีกครั้งหนึ่งตั้งแต่กลางเดือนสิงหาคม 2546 โดยรับจ้าง ปตท. กลั่น
และต้นปี 2547 จึงเริ่มนำวัตถุดิบของบริษัทไทยลู้บเบสเข้าสู่กระบวนการผลิต ต่อมาในเดือนกันยายน
2547 บริษัท ไทยออยล์ จำกัด ได้เข้าทำสัญญาซื้อหุ้นของบริษัทไทยลู้บเบสทั้งหมดกับ ปตท.

2)  PTT Philippines, Inc. (Philippines Inc.)

PTT Philippines. Inc. ดำเนินธุรกิจการตลาดน้ำมันสำเร็จรูปในประเทศฟิลิปปินส์
มีสถานีบริการทั้งสิ้น 14 สถานีบริการ เปิดดำเนินการและรับน้ำมันจาก Philippines Inc. 10
สถานีบริการ

ที่ประชุมคณะกรรมการบริษัทฯ ในวันที่ 22 มีนาคม 2547 มีมติอนุมัติแผนควบรวมกิจการ
Philippines Inc. กับ Subic Bay Distribution, Inc. (SBDI) โดย SBDI
จะเป็นผู้จำหน่ายน้ำมันโดยตรงแก่สถานีบริการน้ำมัน Philippines Inc. และ Philippines
Security and Exchange Commission ได้อนุมัติการควบรวมกิจการแล้ว

3.3 ธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่น

ปตท.ได้ลงทุนในธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่นผ่านบริษัทในเครือ ซึ่ง
ปตท.มีการทำธุรกิจในลักษณะปกติทั่วไป
(Arm's Length Basis) โดยบริษัทที่ ปตท.เข้าร่วมลงทุน มีดังนี้

+---------------------------------+------------------------------------+
| ธุรกิจปิโตรเคมี                     | ธุรกิจการกลั่น                         |
+---------------------------------+------------------------------------+
| 1. บริษัท ไทยโอเลฟินส์ จำกัด (มหาชน) | 1. บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)       |
|                                 |                                    |
| 2. บริษัท อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย)   | 2. บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด       |
| จำกัด (มหาชน)                    |                                    |
|                                 | 3. บริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด  |
| 3. บริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ จำกัด      |                                    |
| (มหาชน)                         | 4. บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด        |
|                                 | (มหาชน)                            |
| 4. บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน จำกัด    |                                    |
| (มหาชน)                         |                                    |
|                                 |                                    |
| 5. บริษัท พีทีที โพลีเอททิลีน จำกัด      |                                    |
|                                 |                                    |
| 6. บริษัท พีทีที ฟีนอล จำกัด           |                                    |
+---------------------------------+------------------------------------+

3.3.1 ธุรกิจปิโตรเคมี 

3.3.1.1 บริษัท ไทยโอเลฟินส์ จำกัด (มหาชน) 

บริษัทไทยโอเลฟินส์เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ประกอบธุรกิจหลักในการผลิตและจำหน่ายก๊าซเอทิลีนและก๊าซโพรพิลีน ซึ่งรวมเรียกว่า
“สารโอเลฟินส์” ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 48.97
โดยมีผู้ถือหุ้นใหญ่รายอื่นคือ บริษัท ปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) บริษัท
อุตสาหกรรมปิโตรเคมีกัลไทยจำกัด (มหาชน) และบริษัทโอมาน ออยล์

โรงงานโอเลฟินส์ของ บริษัท ไทยโอเลฟินส์ ตั้งอยู่ในเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง
ได้เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2538 โดยใช้แนฟทาเป็นวัตถุดิบหลัก
(Naphtha Based) ในเดือนธันวาคม 2547 บริษัทไทยโอเลฟินส์
ได้ขยายกำลังการผลิตเอทิลีนเพิ่มขึ้น 300,000 ตันต่อปี โดยใช้อีเทนเป็นวัตถุดิบ แล้วเสร็จ
ทำให้ปัจจุบันมีกำลังการผลิต ผลิตภัณฑ์หลักคือเอทิลีน 685,000 ตันต่อปี โพรพิลีน 200,000 ตันต่อปี
และผลิตภัณฑ์พลอยได้อื่นๆ ได้แก่ ไพโรไลซิสก๊าซโซลีน มิกซ์ซี 4 แครกเกอร์ บอททอม (Cracker
Bottom) และ เทลก๊าซ (Tailgas)

 (1) การจัดหาวัตถุดิบ

  โรงงานโอเลฟินส์ของบริษัทถูกออกแบบให้มีความยืดหยุ่นในการเลือกใช้วัตถุดิบได้หลากหลาย
  ซึ่งถือเป็นการช่วยลดผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากความผันผวนของราคาน้ำมันดิบที่จะส่งผลโดยตรงต่อต้นทุนวัตถุดิบ
  ซึ่งปัจจุบันวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิตคือ แนฟทาชนิดเบา และ ก๊าซอีเทน ร่วมกับวัตถุดิบอื่น ทั้งนี้
  วัตถุดิบส่วนใหญ่จะจัดหาจากแหล่งในประเทศ

(2) การจัดจำหน่าย

  บริษัทไทยโอเลฟินส์ได้ทำสัญญาขายผลิตภัณฑ์ โดยเป็นสัญญาระยะยาว 15 ปี
  โดยตรงกับลูกค้ากลุ่มโรงงานผลิตปิโตรเคมีขั้นต่อเนื่อง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ถือหุ้นของบริษัท

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัทไทยโอเลฟินส์ ประกอบด้วย กรรมการทั้งหมด 15 คน เป็นตัวแทนจาก ปตท.
  จำนวน 6 คน รวมประธานกรรมการ นอกจากนี้ ปตท. ยังได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก ปตท.
  เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของบริษัทไทยโอเลฟินส์ ซึ่งรวมตำแหน่งกรรมการผู้จัดการใหญ่

(4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัทไทยโอเลฟินส์ ในช่วงปี 2545- 2547 เป็นดังนี้

  หน่วย : ล้านบาท

  ----------------------------- ------------- ------------- --------------
  งบเดี่ยว                        ปี 2545        ปี 2546        ปี 2547

  รายได้รวม                      13,418        18,009        24,444

  ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)           (13,428)      (16,531)      (17,933)

  กำไร (ขาดทุน) จากอัตราแลกเปลี่ยน  142           (70)          (29)

  กำไร (ขาดทุน) สุทธิ              132           1,407         6,482

  อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)   96            111           102

  สินทรัพย์รวม                     26,658        32,342        37,640

  หนี้สินรวม                       14,880        12,242        11,724

  ส่วนของผู้ถือหุ้น                   11,778        20,100        25,916
  ----------------------------- ------------- ------------- --------------

(5) การลงทุนและการร่วมทุนในโครงการต่างๆ

-   บริษัทไทยโอเลฟินส์ ได้เพิ่มทุนใน บริษัท ทีโอซีไกลคอล จำกัด (ซึ่งบริษัทไทยโอเลฟินส์
    ลงทุนเองทั้งหมด) จำนวน 880 ล้านบาท เพื่อสร้างหน่วยผลิตสารสารเอทิลีนออกไซด์
    (Ethylene Oxide) เพิ่มเติม ซึ่งสารนี้ใช้เป็นวัตถุดิบป้อนให้กับโครงการเอทิลีนออกไซด์
    (Ethylene Oxide Derivatives) ซึ่งจะสร้างมูลค่าเพิ่มและรายได้ให้กับ บริษัท
    ทีโอซีไกลคอล มากขึ้น นอกเหนือจากแผนเดิมที่จะผลิตผลิตภัณฑ์หลัก Mono Ethylene
    Glycol (MEG) จำนวน 300,000 ตันต่อปี โดยใช้วัตถุดิบเอทิลีนจากบริษัทไทยโอเลฟินส์
    กำหนดการก่อสร้างโรงงาน MEG จะแล้วเสร็จเริ่มผลิตได้ในไตรมาสที่ 2 ของปี 2549

-   การลงทุนในโครงการ Ethylene Oxide Derivatives ซึ่งเป็นอุตสาหกรรมต่อเนื่องของ
    บริษัท ทีโอซีไกลคอล จำกัด จำนวน 3 โครงการ ได้แก่ Ethoxylates, Ethanolamines
    และ Choline Chloride มีวงเงินลงทุนรวม 2,550 ล้านบาท
    คาดว่าจะเริ่มผลิตในช่วงปลายปี 2549 - ต้นปี 2550
    ซึ่งโครงการดังกล่าวนี้จะช่วยสร้างมูลค่าเพิ่ม ให้กับบริษัท

 การเข้าซื้อหุ้นบริษัท บางกอกโพลีเอททิลีน จำกัด (มหาชน) : ในเดือนตุลาคม 2547 บริษัท ไทยโอเลฟินส์ ได้ร่วมกับ ปตท. ซื้อหุ้น บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน ในสัดส่วนร้อยละ 50:50 ซึ่งมีกำลังการผลิต HDPE 200,000 ตันต่อปี และเป็นผู้รับซื้อเอทิลีนรายใหญ่ของบริษัทไทยโอเลฟินส์ ใช้เงินลงทุนส่วนของบริษัทฯ 1,700 ล้านบาท การเข้าซื้อหุ้น บริษัท บางกอกโพลีเอททิลีน เป็นการขยายการลงทุนสู่ธุรกิจปลายน้ำซึ่งเป็นการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับบริษัทไทยโอเลฟินส์ และเพื่อขจัดการถือหุ้นไขว้จากการที่ บริษัท บางกอกโพลีเอทิลีนถือหุ้นในบริษัทไทยโอเลฟินส์ จำนวน 7.11% บริษัทบางกอกโพลี เอทิลีนจึงขายหุ้นที่ถืออยู่ให้แก่บริษัท โอมาน ออยล์ จำนวนร้อยละ 3.06 และ ปตท. จำนวนร้อยละ 4.05 ซึ่งทำให้ ปตท. ถือหุ้นในบริษัทไทยโอเลฟินส์เพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 48.97 

-   โครงการขยายกำลังการผลิตโรงโอเลฟินส์ 1 (Plant I Debottleneck) :
    เพื่อขยายกำลังการผลิตเอทิลีนและ โพรพิลีนเพิ่มขึ้น 130,000 ตันต่อปี และ 120,000
    ตันต่อปี ตามลำดับ ใช้เงินลงทุนประมาณ 140 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
    กำหนดการก่อสร้างโรงงานจะแล้วเสร็จเริ่มผลิตได้ในไตรมาส 3 ปี 2549

-   บริษัท พีทีที ฟีนอล จำกัด : บริษัทไทยโอเลฟินส์ ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 กับ ปตท.
    บริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ และบริษัทอะโรเมติกส์ ลงทุนใน บริษัทพีทีที ฟีนอล เพื่อผลิตสาร
    Phenol ขนาด 200,000 ตันต่อปี วงเงินร่วมทุนในส่วนของบริษัทไทยโอเลฟินส์ 20
    ล้านเหรียญสหรัฐฯ กำหนดการก่อสร้างโรงงานจะแล้วเสร็จเริ่มผลิตได้ในไตรมาส 4 ปี 2550

-   บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด : บริษัทไทยโอเลฟินส์ ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 กับ ปตท.
    บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ และบริษัทอะโรเมติกส์
    เพื่อลงทุนก่อสร้างโรงงานผลิตสาธารณูปโภคได้แก่ ไฟฟ้า ไอน้ำ และน้ำ
    ที่ใช้ในกระบวนการผลิตของโรงงาน วงเงินร่วมทุนในส่วนของบริษัทไทยโอเลฟินส์ ประมาณ 8
    ล้านเหรียญสหรัฐฯ คาดว่าจะสามารถเริ่มดำเนินการผลิตได้ในปี 2548
    สำหรับโครงการระยะที่ 1 และปี 2550 สำหรับโครงการระยะที่ 2

3.3.1.2 บริษัท อะโรเมติกส์ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) 

บริษัทอะโรเมติกส์ เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ประกอบธุรกิจหลักในการผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีสายอะโรเมติกส์ขั้นต้น ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2547 ปตท.ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 46.16 โดยมีผู้ถือหุ้นใหญ่รายอื่นคือบริษัทบ้านปู จำกัด
(มหาชน) และบริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน)

โรงงานอะโรเมติกส์ของบริษัทตั้งอยู่ในเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง
ได้เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2540 ในเดือนมีนาคม 2547
บริษัทอะโรเมติกส์ ได้ขยายกำลังการผลิตระยะที่ 2 แล้วเสร็จ ทำให้มีกำลังการผลิตพาราไซลีน
และ เบนซีน เพิ่มขึ้น 101,000 ตันต่อปี และ 134,000 ตันต่อปี ตามลำดับ
ทำให้ปัจจุบันมีกำลังการผลิตผลิตภัณฑ์หลัก คือ พาราไซลีน 495,000 ตันต่อปี เบนซีน 467,000
ตันต่อปี ออร์โธไซลีน 78,000 ตันต่อปี และมิกซ์ไซลีนส์ 61,000 ตันต่อปี นอกจากนี้
ยังมีผลิตภัณฑ์พลอยได้ที่เป็นสารปิโตรเลียม คือ แนฟทาชนิดเบา แรฟฟิเนท ก๊าซปิโตรเลียมเหลว
ก๊าซไฮโดรเจน คอนเดนเสทเรสิดิว และสารอะโรเมติกส์หนัก

(1) การจัดหาวัตถุดิบ

  วัตถุดิบหลักของบริษัทอะโรเมติกส์ คือคอนเดนเสท แนฟทา และไพโรไลซิส ก๊าซโซลีน ปัจจุบัน
  ปตท.มีสัญญาซื้อขายคอนเดนเสทระยะยาวกับบริษัทอะโรเมติกส์ โดย
  ปตท.เป็นผู้จัดหาคอนเดนเสทจำนวน 50,000 บาร์เรลต่อวัน ให้แก่บริษัทอะโรเมติกส์
  โดยอิงกับตะกร้าราคาน้ำมันดิบ (Basket of Crude Oil Prices)

(2) การจัดจำหน่าย

  การจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของบริษัทอะโรเมติกส์นั้น ส่วนใหญ่ ปตท. จะเป็นผู้ทำการจัดจำหน่ายให้
  ภายใต้สัญญาระยะยาว โดย ปตท. จะเป็นผู้รับซื้อผลิตภัณฑ์หลักทั้งหมดของบริษัทอะโรเมติกส์
  และให้บริษัทอะโรเมติกส์เป็นผู้จัดส่งผลิตภัณฑ์โดยตรงให้กับลูกค้า
  การทำสัญญาซื้อผลิตภัณฑ์จากบริษัทอะโรเมติกส์ เป็นสัญญา “Take-or-Pay” ที่
  ปตท.รับประกันการซื้อผลิตภัณฑ์ขั้นต่ำตามสัญญา โดย
  ปตท.จะได้รับค่าดำเนินการในการทำตลาดให้กับบริษัทอะโรเมติกส์ นอกจากนี้
  ปตท.ได้ทำสัญญาซื้อผลิตภัณฑ์ประเภท “Take-and-Pay” ซึ่งมิได้กำหนดให้ ปตท.
  มีหน้าที่ในการรับประกันการซื้อผลิตภัณฑ์ขั้นต่ำ

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัทอะโรเมติกส์ ประกอบด้วย กรรมการทั้งหมด 15 คน เป็นตัวแทนจาก ปตท.
  จำนวน 6 คน นอกจากนี้ ปตท. ยังได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก ปตท.
  เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของ บริษัทอะโรเมติกส์ ซึ่งรวมถึงกรรมการผู้จัดการใหญ่

(4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัทอะโรเมติกส์ ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

  หน่วย : ล้านบาท

+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| งบเดี่ยว                    | ปี 2545       | ปี 2546      | ปี 2547      |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| รายได้รวม                  | 22,015       | 34,682      | 52,403      |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)       | (22,517)     | (31,523)    | (42,088)    |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| กำไร (ขาดทุน)              | 294          | 845^(/1)    | 28          |
| จากอัตราแลกเปลี่ยน           |              |             |             |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| กำไร (ขาดทุน) สุทธิ          | (207)        | 4,004       | 10,342      |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต       | 94           | 104         | 95          |
| (ร้อยละ)                   |              |             |             |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| สินทรัพย์รวม                 | 33,829       | 36,222      | 38,817      |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| หนี้สินรวม                   | 29,264       | 28,391      | 21,355      |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+
| ส่วนของผู้ถือหุ้น               | 4,565        | 7,831       | 17,462      |
+---------------------------+--------------+-------------+-------------+

  ^(/1)
  รวมกำไรจากการปรับปรุงมูลค่าสัญญาแลกเปลี่ยนเงินตราให้เป็นมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์และหนี้สิน
  จำนวน 397 ล้านบาท

 (5) การลงทุนและการร่วมทุนในโครงการต่างๆ

โครงการขยายหน่วยแยกวัตถุดิบคอนเดนเสท : ปัจจุบันบริษัทอะโรเมติกส์ อยู่ระหว่างดำเนินการขยายหน่วยแยกวัตถุดิบคอนเดนเสทจากกำลังผลิตเดิม 50,000 บาร์เรลต่อวันเป็น 70,000 บาร์เรลต่อวัน เงินลงทุน 10.4 ล้านเหรียญสหรัฐฯ คาดว่าจะสามารถดำเนินการแล้วเสร็จในปี 2549 

โครงการผลิตสารไซโคลเฮกเซน (Cyclohexane) : บริษัทอะโรเมติกส์ อยู่ระหว่างการก่อสร้างโรงงานผลิต Cyclohexane ขนาดกำลังการผลิต 150,000 ตันต่อปี วงเงินลงทุน 29.2 ล้านเหรียญฯ โดยจะใช้วัตถุดิบ เบนซีนของบริษัทจำนวน 139,000 ตันต่อปี และ ไฮโดรเจน 36,000 ตันต่อปีคาดว่าจะดำเนินการแล้วเสร็จในปี 2549

-   บริษัท พีทีที ฟีนอล จำกัด : บริษัทอะโรเมติกส์ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 กับ ปตท.
    บริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ และบริษัทไทยโอเลฟินส์ ลงทุนใน บริษัทพีทีที ฟีนอล
    เพื่อผลิตสารฟีนอล (Phenol) ขนาด กำลังผลิต 200,000 ตันต่อปี
    เงินลงทุนในส่วนของบริษัทอะโรเมติกส์ 20 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
    กำหนดการก่อสร้างโรงงานจะแล้วเสร็จเริ่มผลิตเชิงพาณิชย์ได้ในไตรมาส 4 ปี 2550

-   บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด : บริษัทอะโรเมติกส์ ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 กับ ปตท.
    บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ และบริษัทไทยโอเลฟินส์
    เพื่อลงทุนก่อสร้างโรงงานผลิตสาธารณูปโภคได้แก่ ไฟฟ้า ไอน้ำ และน้ำ
    ที่ใช้ในกระบวนการผลิตของโรงงาน เงินร่วมทุนในส่วนของบริษัทอะโรเมติกส์ ประมาณ 8
    ล้านเหรียญสหรัฐฯ คาดว่าจะเริ่มดำเนินการผลิตได้ในปี 2548 สำหรับโครงการระยะที่ 1
    และปี 2550 สำหรับโครงการระยะที่ 2

-   โครงการอะโรเมติกส์ 2 : บริษัทอะโรเมติกส์ กำลังอยู่ระหว่างการออกแบบทางวิศวกรรม
    และได้จัดซื้อที่ดินแล้ว เพื่อใช้ในการก่อสร้าง โรงงานอะโรเมติกส์ 2 วงเงินลงทุน 654
    ล้านเหรียญฯ ซึ่งจะทำให้กำลังการผลิตสาร อะโรเมติกส์เพิ่มขึ้น โดยโรงงานอะโรเมติกส์ 2
    มีกำลังการผลิตพาราไซลีน 565,000 ตันต่อปี เบนซีน 297,000 ตันต่อปี
    คาดว่าจะสามารถดำเนินการผลิตได้ในปี 2551

3.3.1.3 บริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ จำกัด (มหาชน) 

บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ เป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ประกอบธุรกิจหลักในการผลิตและจำหน่ายก๊าซเอทิลีนและก๊าซโพรพิลีน (สารโอเลฟินส์) ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2547 ปตท. ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 37.99 โดยมีผู้ถือหุ้นใหญ่รายอื่นคือ
บริษัทปูนซิเมนต์ไทย จำกัด (มหาชน) บริษัทเอ็ชเอ็มซี โปลิเมอร์ จำกัด

โรงงานของบริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ซึ่งเป็นโรงงานที่ใช้ก๊าซเป็นวัตถุดิบหลัก (Gas Based)
ตั้งอยู่ในเขตนิคม
อุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง ได้เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่ปี 2533
ปัจจุบันมีกำลังการผลิต ประกอบด้วยผลิตภัณฑ์หลักคือเอทิลีน 437,000 ตันต่อปี โพรพิลีน 127,000
ตันต่อปี และผลิตภัณฑ์พลอยได้คือ มิกซ์ซี 4 ไฮโดรเจน และก๊าซไนโตรเจน ในเดือนสิงหาคม 2547
บริษัทฯได้ทำการก่อสร้างโรงงานผลิตเม็ดพลาสติกโพลีเอทิลีนชนิดความหนาแน่นสูง (High
Density Polyethylene : HDPE) แล้วเสร็จ ทำให้มีกำลังการผลิต HDPE 250,000 ตันต่อปี
นอกจากนั้น บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ มีแผนที่จะเพิ่มกำลังการผลิตเอทิลีนอีก 24,000 ตันต่อปี
(Debottlenecking Cracker Phase II) โดยจะดำเนินการแล้วเสร็จใน ไตรมาส 2 ปี
2548

(1) การจัดหาวัตถุดิบ

  วัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิตโอเลฟินส์คือก๊าซอีเทน ก๊าซโพรเพน และก๊าซปิโตรเลียมเหลว โดย
  ปตท. เป็น
  ผู้จัดหาวัตถุดิบดังกล่าวทั้งหมดซึ่งได้มาจากโรงแยกก๊าซของ ปตท.
  ภายใต้สัญญาซื้อขายวัตถุดิบระยะยาว 12 ปี
  นับตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2542
  โดยได้มีการแก้ไขสัญญาซื้อขายวัตถุดิบระยะยาวในส่วนของอีเทนที่กำหนดราคาโดยอ้างอิงจากผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขั้นต้น
  เป็นอ้างอิงราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขั้นปลายในตลาดโลก สัญญาเริ่มตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม 2546
  ถึง 31 ธันวาคม 2559

(2) การจัดจำหน่าย

  บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติได้ทำสัญญาซื้อขายผลิตภัณฑ์ระยะยาวโดยตรงกับลูกค้ากลุ่มโรงงานผลิตปิโตรเคมี
  ขั้นต่อเนื่อง ซึ่งส่วนใหญ่เป็นผู้ถือหุ้นของบริษัท
  โดยมีการแก้ไขสัญญาซื้อขายผลิตภัณฑ์ให้สอดคล้องกับสัญญาซื้อขายวัตถุดิบของ ปตท.

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ประกอบด้วย กรรมการทั้งหมด 13 คน เป็นตัวแทนจาก
  ปตท. จำนวน 4 คน รวมประธานกรรมการ นอกจากนี้ ปตท. ยังได้มอบหมายให้ผู้บริหารจาก
  ปตท. เข้าดำรงตำแหน่งผู้บริหารของปิโตรเคมีแห่งชาติ ซึ่งรวมตำแหน่งกรรมการผู้จัดการใหญ่

 (4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ในช่วงปี 2545-2547 เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

+------------------------------+------------+------------+------------+
| งบรวม                        | ปี 2545     | ปี 2546     | ปี 2547     |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| รายได้รวม                     | 12,798     | 14,638     | 19,836     |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)          | (11,490)   | (11,920)   | 15,077     |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| กำไร (ขาดทุน)                 | -          | -          |            |
| จากการด้อยค่าของสินทรัพย์         |            |            |            |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| กำไร (ขาดทุน) จากอัตราแลกเปลี่ยน | 67         | 15         | (60)       |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| กำไร (ขาดทุน) สุทธิ             | 1,375      | 2,317      | 4,358      |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)  | 83         | 96         | 94         |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| สินทรัพย์รวม                    | 26,406     | 27,770     | 29,741     |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| หนี้สินรวม                      | 7,328      | 6,716      | 5,569      |
+------------------------------+------------+------------+------------+
| ส่วนของผู้ถือหุ้น                  | 19,078     | 21,054     | 24,171     |
+------------------------------+------------+------------+------------+

 5) การลงทุนและการร่วมทุนในโครงการต่างๆ

-   บริษัท พีทีที โพลีเอทิลีน จำกัด : บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ได้ร่วมลงทุนกับ ปตท.
    ในโครงการเอทิลีนแครกเกอร์ ขนาดกำลังการผลิต 485,000 ตันต่อปี และ
    โรงผลิตเม็ดพลาสติกโพลิเอทิลีนความหนาแน่นต่ำ (Low Density Polyethylene -
    LDPE) ขนาดกำลังการผลิต 300,000 ตันต่อปี ในอัตราส่วน 50:50 เงินลงทุนทั้งโครงการ
    491 ล้านเหรียญสหรัฐฯ เป็นส่วนของ บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ 111 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
    มีกำหนดแล้วเสร็จเปิดดำเนินการในไตรมาส 4 ปี 2551 มีทุนจดทะเบียนบริษัท ครั้งแรก
    1,500 ล้านบาท

-   โครงการ HDPE ที่อิหร่าน : บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ
    ได้เข้าร่วมจัดตั้งบริษัทเพื่อเข้าร่วมทุนในโครงการ HDPE ขนาดกำลังการผลิต 300,000
    ตันต่อปี ที่ประเทศอิหร่าน ร่วมกับ บริษัท Itochu Corporation บริษัท เคมีภัณฑ์ซีเมนต์ไทย
    จำกัด และ NPC International Ltd. ในสัดส่วน ร้อยละ 10, 12, 38 และ 40
    ตามลำดับ วงเงินลงทุนของ บริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ 22.5 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
    โดยคาดว่าจะสามารถเริ่มดำเนินการผลิตได้ใน ไตรมาส 1 ปี 2551

-   บริษัท พีทีที ฟีนอล จำกัด : บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 กับ
    ปตท. บริษัท ไทยโอเลฟินส์ และบริษัทอะโรเมติกส์ ลงทุนใน บริษัทพีทีที ฟีนอล เพื่อผลิตสาร
    Phenol ขนาด 200,000 ตันต่อปี วงเงินร่วมทุนในส่วนของบริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ 20
    ล้านเหรียญสหรัฐฯ กำหนดการก่อสร้างโรงงานจะแล้วเสร็จเริ่มผลิตได้ในไตรมาส 4 ปี 2550

-   บริษัท พีทีที ยูทิลิตี้ จำกัด : บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 20 กับ
    ปตท. บริษัทไทย โอเลฟินส์ และบริษัทอะโรเมติกส์
    เพื่อลงทุนก่อสร้างโรงงานและดำเนินการผลิตสาธารณูปโภคได้แก่ ไฟฟ้า ไอน้ำ และน้ำ
    ที่ใช้ในกระบวนการผลิตของโรงงาน วงเงินร่วมทุนในส่วนของบริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ
    ประมาณ 8 ล้านเหรียญสหรัฐฯ คาดว่าจะสามารถเริ่มดำเนินการผลิตได้ในปี 2548
    สำหรับโครงการระยะที่ 1 และปี 2550 สำหรับโครงการระยะที่ 2

-   บริษัท Maintenance & Engineering Services : บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ และ บริษัท
    โตโย -ไทย คอร์ปอเรชั่น จำกัด ได้ร่วมทุนในสัดส่วนร้อยละ 60:40
    จัดตั้งบริษัทเพื่อให้บริการ Maintenance & Engineering Services โดยมีทุนจดทะเบียน
    30 ล้านบาท

บริษัท เอ็นพีซี เซฟตี้ แอนด์ เอ็นไวรอนเมนทอล เซอร์วิส จำกัด : บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ได้จัดตั้ง บริษัท เอ็นพีซี เซฟตี้ แอนด์ เอ็นไวรอนเมนทอล เซอร์วิส จำกัด เพื่อดำเนินธุรกิจงานบริการด้านความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อมกับบริษัทในเครือ หน่วยงานราชการและเอกชนต่างๆ โดยมีทุนจดทะเบียน 15 ล้านบาท บริษัทเป็นผู้ถือหุ้นรายเดียว

โครงการติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้าชุดที่ 6 Gas Turbine Generator: ขนาดกำลังการผลิต 35 เมกกะวัตต์ และ Waste Heat Boiler ขนาดกำลังการผลิตไอน้ำ 70 ตันต่อชั่วโมง โดยแหล่งพลังงานที่ใช้จะเป็นก๊าซเชื้อเพลิงทางท่อจาก ปตท. เงินลงทุนโครงการประมาณ 1,200 ล้านบาท คาดว่าจะสามารถผลิตไฟฟ้าพร้อมส่งได้ในไตรมาสที่ 3 ปี 2549 โครงการฯ จะเพิ่มความมั่นคงของระบบไฟฟ้า ลดต้นทุนการผลิตไฟฟ้าต่อหน่วยลง และลดความเสี่ยงจากการสูญเสียโอกาสในการจำหน่ายไฟฟ้าแก่ลูกค้าอย่างเต็มที่ในกรณีที่จะต้องหยุดซ่อมบำรุงตามแผนงาน

3.3.1.4 บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน จำกัด (มหาชน)

บริษัทบางกอกโพลีเอททีลีน ประกอบธุรกิจหลัก
ในการผลิตและจำหน่ายเม็ดพลาสติกโพลีเอททีลีนชนิดความหนาแน่นสูง (High Density
Polyethylene : HDPE) มีกำลังการผลิต 200,000 ตันต่อปี
โรงงานตั้งอยู่ที่นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 มีผู้ถือหุ้นหลัก
2 ราย ได้แก่ ปตท. และ บริษัทไทยโอเลฟินส์ โดยมีสัดส่วนการถือหุ้นเท่ากันคือร้อยละ 50

ปัจจุบัน บริษัทบางกอกโพลีเอททีลีน อยู่ในระหว่างดำเนินการขยายกำลังการผลิต HDPE
ซึ่งจะทำให้กำลังผลิตรวมเป็น 225,000 ตันต่อปี ในสิ้นไตรมาส 1 ปี 2548 และ 250,000
ตันต่อปี ในสิ้นไตรมาส 1 ปี 2549

(1) การจัดหาวัตถุดิบ

บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน รับวัตถุดิบหลักเอทิลีน ตามสัญญาซื้อขายระยะยาว (Long-Term
Offtake Agreement) จากบริษัทไทยโอเลฟินส์ โดยปริมาณซื้อขายที่เกินกำหนดในสัญญา
จะพิจารณาจากราคาตลาดเป็นเกณฑ์ในการทำการตกลงซื้อขาย

(2) การจัดจำหน่าย

บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน ดำเนินการขายเม็ดพลาสติกในประเทศโดยผ่านระบบตัวแทนจำหน่าย
(Agents) และ ขายโดยตรงและผ่านตัวแทนจำหน่ายในตลาดต่างประเทศ นอกเหนือจากนั้น
บริษัทฯมีสัญญากับบริษัท มิตซุย ไฮ - โพลีเมอส์ (Mitsui Hi-Polymer) ประเทศฮ่องกง
ในการผลิตเม็ดพลาสติก HDPE เพื่อขายในตลาดต่างประเทศ ภายใต้สัญลักษณ์การค้า Hi-Zex
ซึ่งใช้เทคโนโลยีของ Mitsui Chemical ปีละ 60,000 ตัน

(3) การบริหาร

คณะกรรมการบริษัทบางกอกโพลีเอททีลีน ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 7 คน เป็นตัวแทนจาก
ปตท. จำนวน 4 คน

(4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัทบางกอกโพลีเอททีลีน ในช่วงปี 2545 – 2547 เป็นดังนี้

  หน่วย : ล้านบาท

  ------------------------------ ------------- ------------- -------------
  งบเดี่ยว                         ปี 2545        ปี 2546        ปี 2547

  รายได้รวม                       4,542         5,047         8,647

  ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)            4,715         5,125         6,324

  กำไร (ขาดทุน) จากอัตราแลกเปลี่ยน   115           373           (53)

  กำไร (ขาดทุน) สุทธิ               (57)          295           2,270

  อัตราการใช้กำลังการผลิต (ร้อยละ)    93            93            87

  สินทรัพย์รวม                      5,167         8,007         4,710

  หนี้สินรวม                        5,817         5,316         2,981

  ส่วนของผู้ถือหุ้น                    (650)         2,691         1,729
  ------------------------------ ------------- ------------- -------------

(5) การปรับโครงสร้างการเงิน

ในปี 2547 บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีนได้จำหน่ายหุ้นสามัญ บริษัทไทยโอเลฟินส์ (TOC) ซึ่งบริษัทฯ
ถืออยู่จำนวนทั้งสิ้น 58 ล้านหุ้นเพื่อเป็นการขจัดการถือหุ้นไขว้ (Cross Holding)
ระหว่างบริษัทบางกอกโพลีเอททีลีน และ บริษัท ไทยโอเลฟินส์
โดยเงินที่ได้จากการจำหน่ายหุ้นดังกล่าวได้นำมาใช้ในการปรับโครงสร้างทางการเงินของบริษัทฯ

ในวันที่ 12 พฤศจิกายน 2547 บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน
ได้ลงนามในสัญญาเงินกู้กับธนาคารกรุงเทพ วงเงินสินเชื่อประมาณ 2,165 ล้านบาท เพื่อใช้ในการ
Refinance และ ดำเนินธุรกิจโดยทั่วไปของบริษัทฯ

ในวันที่ 16 พฤศจิกายน 2547 บริษัท บางกอกโพลีเอททีลีน
ได้ดำเนินการชำระคืนเงินกู้ทั้งหมดกับกลุ่มธนาคารเจ้าหนี้ (Syndicated Loan) ภายใต้สัญญา
Facility Agreement dated 11 March 1993 จำนวนเงิน 172.9 ล้านเหรียญฯ

3.3.1.5 บริษัท พีทีที โพลีเอททิลีน จำกัด

คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2547 ได้มีมติอนุมัติให้ ปตท. ร่วมทุนกับ
บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ในโครงการก่อสร้างโรงอีเทนแครกเกอร์ขนาด 485,000 ตันต่อปี
และโรงเม็ดพลาสติกโพลีเอทิลีนชนิดความหนาแน่นต่ำ (LDPE) ขนาด 300,000 ตันต่อปี
ด้วยสัดส่วนการถือหุ้น ปตท. และ บริษัทปิโตรเคมีแห่งชาติ ร้อยละ 50: 50
เงินลงทุนโครงการทั้งหมด 491 ล้านเหรียญสหรัฐฯ มีกำหนดจะเริ่มก่อสร้างในไตรมาส 4 ปี 2548
จะเริ่มผลิตได้ในไตรมาส 4 ปี 2551
ทั้งนี้โรงอีเทนแครกเกอร์จะใช้ก๊าซอีเทนจากการปรับปรุงขยายกำลังการผลิตอีเทนของโรงแยกก๊าซ
2 และ 3 ของ ปตท. เป็นวัตถุดิบในการผลิต ซึ่งนับเป็นการเพิ่มมูลค่าให้กับก๊าซของ ปตท.

3.3.1.6 บริษัท พีทีที ฟีนอล จำกัด

คณะกรรมการ ปตท. ในการประชุมเมื่อวันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2547 ได้มีมติอนุมัติให้ ปตท.
ร่วมทุนกับ บริษัท ปิโตรเคมีแห่งชาติ บริษัทไทยโอเลฟินส์ และบริษัทอะโรเมติกส์ ลงทุนใน บริษัท
พีทีที ฟีนอล ในสัดส่วนร้อยละ 40 , 20 20 และ 20 ตามลำดับ เพื่อผลิตสารฟีนอล
เพื่อทดแทนการนำเข้า ขนาดกำลังการผลิต 200,000 ตันต่อปี โดยจะใช้วัตถุดิบ โพรพิลีนจากบริษัท
NPC และ TOC ปริมาณ 95,000 ตันต่อปี และเบนซีนจาก ATC ปริมาณ 180,000 ตันต่อปี
วงเงินลงทุนทั้งหมด 200 ล้านเหรียญสหรัฐฯ กำหนดการจะเริ่มก่อสร้างในไตรมาสที่ 4 ของปี
2548 และจะเริ่มผลิตได้ในช่วงไตรมาสที่ 4 ของปี 2550

ในเดือนกันยายน ปี 2547 ปตท. ได้ดำเนินการขายหุ้น บริษัท ปุ๋ยแห่งชาติ จำกัด (มหาชน)
ที่ถืออยู่ทั้งหมด จำนวน 1,325,805 หุ้น (สัดส่วนการถือหุ้นร้อยละ 0.53)
ต่อผู้ทำคำเสนอซื้อในราคาหุ้นละ 11.50 บาท และในเดือนตุลาคม 2547 ปตท.
ได้ดำเนินการขายหุ้น บริษัท ไทยพาราไซลีน จำกัด ที่ถืออยู่ทั้งหมด จำนวน 103.82 ล้านหุ้น
(สัดส่วนการถือหุ้นร้อยละ 23.48) ให้แก่ บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) เป็นเงินจำนวน
828.70 ล้านบาท

3.3.2 ธุรกิจการกลั่น 

ปตท.ได้ร่วมลงทุนในธุรกิจโรงกลั่นน้ำมันผ่านบริษัทในเครือรวมทั้งสิ้น 4 บริษัทได้แก่บริษัท ไทยออยล์
จำกัด (มหาชน)
("โรงกลั่นไทยออยล์") บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด ("โรงกลั่นระยอง") บริษัท สตาร์
ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด
("โรงกลั่นสตาร์") และบริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ("โรงกลั่นบางจาก")

ปตท.ดำเนินธุรกิจขายน้ำมันดิบที่ ปตท.จัดหามาจากแหล่งน้ำมันในประเทศและต่างประเทศให้กับ 4
บริษัทข้างต้น
โดยน้ำมันดิบจากแหล่งในประเทศทั้งหมดจะขายให้กับโรงกลั่นไทยออยล์และโรงกลั่นบางจาก

นอกจากการขายน้ำมันดิบให้กับโรงกลั่นแล้ว ปตท.ยังรับซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจากทั้ง 4
บริษัทเพื่อจำหน่ายต่อให้แก่ลูกค้าของกลุ่มธุรกิจน้ำมัน ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว
ปริมาณผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ ปตท.รับซื้อจะอ้างอิงจากสัดส่วนการถือหุ้นของ ปตท.ในบริษัทนั้นๆ

ในช่วงระยะเวลาสามปีที่ผ่านมา โรงกลั่นน้ำมันของแต่ละบริษัทในเครือ ปตท.
มีกำลังการกลั่นและอัตราการใช้กำลังการกลั่นที่เกิดจากการนำน้ำมันดิบและวัตถุดิบเข้ากลั่น ดังนี้

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+
| โรงกลั่น       | กำลังก | ปี    |      | ปี     |       | ปี    |       |
|              | ารกลั่น | 2545 |      | 2546  |       | 2547 |       |
+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+
|              |       | ป    | อัตร  | ปริมาณ | อัต    | ป    | อัต    |
|              |       | ริมาณ | าการ |       | ราการ | ริมาณ | ราการ |
|              |       |      |      | น้ำ    |       |      |       |
|              |       | น้ำม  | ใช   | มันดิบ/ | ใ     | น้ำม  | ใ     |
|              |       | ันดิบ/ | ้กำลัง |       | ช้กำลัง | ันดิบ/ | ช้กำลัง |
|              |       |      |      | วัตถุดิบ |       |      |       |
|              |       | ว    | กา   |       | ก     | ว    | ก     |
|              |       | ัตถุดิบ | รกลั่น | ท     | ารกลั่น | ัตถุดิบ | ารกลั่น |
|              |       |      |      | ี่ใช้กลั่น |       |      |       |
|              |       | ที่ใ   | (ร้อ  |       | (ร    | ที่ใ   | (ร    |
|              |       | ช้กลั่น | ยละ) |       | ้อยละ) | ช้กลั่น | ้อยละ) |
+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+
| โ            | 220   | 208  | 94.5 | 229   | 104.0 | 227  | 103.3 |
| รงกลั่นไทยออยล์ |       |      |      |       |       |      |       |
| ^(/1)        |       |      |      |       |       |      |       |
+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+
| โรงกลั่นระยอง  | 145   | 144  | 99.2 | 136   | 94.1  | 148  | 101.7 |
+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+
| โรง          | 150   | 144  | 95.9 | 136   | 90.9  | 148  | 98.7  |
| กลั่นสตาร์^(/2) |       |      |      |       |       |      |       |
+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+
| โรงกล        | 120   | 74   | 61.3 | 75    | 62.9  | 96   | 79.6  |
| ั่นบางจาก^(/3) |       |      |      |       |       |      |       |
+--------------+-------+------+------+-------+-------+------+-------+

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

^(/1) ในปี 2547 โรงกลั่นไทยออยล์หยุดซ่อมบำรุงหน่วยกลั่น CDU-2 ช่วง 28 ส.ค. – 23
ก.ย. เป็นเวลา 27 วันต่อเนื่อง

^(/2) ในปี 2546 โรงกลั่นสตาร์หยุดซ่อมบำรุงหน่วยกลั่นตามกำหนดเวลา ในเดือนพฤศจิกายน
เป็นเวลา 25 วันต่อเนื่อง

^(/3) ในปี 2546 โรงกลั่นบางจากหยุดซ่อมบำรุงหน่วยกลั่นตามกำหนดเวลา ในเดือนกุมภาพันธ์
เป็นเวลา 25 วันต่อเนื่อง

โดยทั้ง 4 โรงกลั่นมีการผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปออกมาดังนี้

หน่วย : ล้านบาร์เรล

  ----------------------------- -------------- ------------- -------------
  ผลิตภัณฑ์                        ปี 2545         ปี 2546        ปี 2547

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว ^(/1)         11             11            12

  น้ำมันเบนซิน                     35             36            40

  น้ำมันเชื้อเพลิงอากาศยาน/น้ำมันก๊าด   26             24            26

  น้ำมันดีเซล                      80             83            88

  น้ำมันเตา                       30             31            34

  ยางมะตอย                      3              2             1

  อื่นๆ                           22             22            25

  รวม                           208            209           226
  ----------------------------- -------------- ------------- -------------

ที่มา : กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

^(/1) LPG 1 ตัน เท่ากับ 11.64 บาร์เรล ( หรือ 1 บาร์เรล เท่ากับ 0.0859 ตัน)

ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ผลิตได้จากแต่ละโรงกลั่นได้มีการจัดจำหน่ายทั้งในประเทศและส่งออกไปจำหน่ายยังตลาดต่างประเทศ
ดังนี้

หน่วย : พันบาร์เรลต่อวัน

[TABLE]

ที่มา : ปตท.

^(/1) โรงกลั่นบางจากมีการจัดหา/แลกเปลี่ยนผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นอื่นในประเทศ
ในส่วนที่ผลิตได้ไม่เพียงพอมาจำหน่ายใน ตลาดของตนเอง

3.3.2.1 บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)

โรงกลั่นไทยออยล์ดำเนินธุรกิจการกลั่นน้ำมันเพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปแก่ลูกค้าในประเทศเป็นหลัก
ส่วนที่เหลือจะทำการส่งออก นอกจากนี้
โรงกลั่นไทยออยล์ยังได้ขยายการลงทุนในธุรกิจปิโตรเคมีและน้ำมันหล่อลื่นพื้นฐาน ธุรกิจไฟฟ้า
และธุรกิจขนส่งน้ำมันสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีต่าง ๆ เพื่อเพิ่มรายได้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2547 ปตท.ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 49.54 ส่วนที่เหลือถือโดยเจ้าหนี้เดิมร้อยละ 5.86
(สถาบันต่างประเทศร้อยละ 4.20 และสถาบันในประเทศร้อยละ 1.66) บริษัท ทุนลดาวัลย์ จำกัด
(ในเครือสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์) ในสัดส่วนร้อยละ 0.02 พนักงานไทยออยล์ร้อยละ
1.96 ผู้ถือหุ้นรายอื่น ๆ ของไทยลู้บเบสและไทยพาราไซลีนร้อยละ 2.11
และนักลงทุนต่างประเทศและในประเทศร้อยละ 19.40 และ 21.11 ตามลำดับ

โรงกลั่นไทยออยล์ตั้งอยู่ที่อำเภอศรีราชา จังหวัดชลบุรี
เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนกันยายน 2507 ปัจจุบันมีกำลังการกลั่น 220,000
บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 22.0 ของกำลังการกลั่นทั้งหมดของประเทศ
โรงกลั่นไทยออยล์จัดว่าเป็น โรงกลั่นหลักซึ่ง
ปตท.จะใช้เป็นฐานการผลิตเชิงพาณิชย์เพื่อสนับสนุนการตลาดของธุรกิจน้ำมันของ ปตท.

(1) การผลิต

  โรงกลั่นไทยออยล์จัดเป็นโรงกลั่นที่มีศักยภาพทางด้านการผลิตสูง
  มีความคล่องตัวในการปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตและการเลือกใช้น้ำมันดิบ
  สามารถผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่มีมูลค่าในเชิงพาณิชย์สูง
  โดยมีกระบวนการผลิตที่หลากหลายคือมีหน่วย Hydrocracking (HCU), Thermal Cracking
  (TCU) และ Fluid Catalytic Cracking (FCC)
  ที่สามารถกลั่นน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันดีเซลและน้ำมันเบนซินได้เพิ่มขึ้น การผลิตของโรงกลั่น
  ไทยออยล์จะใช้น้ำมันดิบที่จัดหาจากทั้งภายนอกและภายในประเทศ
  โดยแหล่งภายนอกประเทศจะเป็นการนำเข้าทั้งจากแหล่งตะวันออกกลางและตะวันออกไกล
  สำหรับแหล่งภายในประเทศจัดหาจากแหล่งสิริกิติ์ จังหวัดกำแพงเพชร โดยการขนส่งทางรถไฟ

  ในการจัดหาน้ำมันดิบ ปตท.จะเป็นผู้จัดหาให้แก่โรงกลั่นไทยออยล์
  ตามสัญญาจัดหาน้ำมันดิบและรับซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป ในสัดส่วนร้อยละ 49.99
  ของกำลังการกลั่น และในบางกรณี โรงกลั่นไทยออยล์จะรับกลั่นน้ำมันดิบที่ ปตท.เป็นเจ้าของ
  ซึ่งมีการคิดค่าธรรมเนียมการกลั่นตามอัตราที่อ้างอิงกับราคาตลาด

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ได้จากกระบวนการผลิตประกอบด้วยก๊าซปิโตรเลียมเหลวร้อยละ 5.7
  มิกซ์ไซลีน ร้อยละ 3.9 น้ำมันเบนซินร้อยละ 23.0 น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าดร้อยละ 14.3
  น้ำมันดีเซลร้อยละ 42.3 น้ำมันเตาร้อยละ 10.7 และอื่นๆร้อยละ 0.1

(2) การจัดจำหน่าย

  โรงกลั่นไทยออยล์มีสัญญาจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์กับบริษัทคู่ค้าต่างๆโดย

-   จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปให้แก่
    ปตท.ตามสัญญาจัดหาน้ำมันดิบและรับซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป (Product Offtake and
    Crude Oil Supply Agreement) ในสัดส่วนร้อยละ 49.99 ของกำลังการกลั่น ที่ 270
    พันบาร์เรลต่อวัน เพื่อรองรับกำลังกลั่นที่จะขยายเพิ่มขึ้นในปี 2550 ทั้งนี้
    ปตท.ยังสามารถรับซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปส่วนที่เกินจากร้อยละ 49.99 ได้ในราคาตลาด

-   จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปให้แก่บริษัท เชลล์แห่งประเทศไทย จำกัด
    สัญญาซื้อขายน้ำมันสำเร็จรูป (Sales and Purchase Agreement) ฉบับใหม่ นับจากวันที่
    1 มกราคม 2547 เพื่อทดแทนสัญญาฉบับเดิมที่ครบกำหนดในปลายปี 2546

-   จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปให้แก่บริษัท น้ำมันคาลเท็กซ์ (ไทย) จำกัด
    ตามสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์ (Sales and Purchase Agreement) ในปริมาณ 1,965
    ล้านลิตร ในช่วงระยะเวลา 4 ปี นับจากวันที่ 1 เมษายน 2544

-   จัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์มิกซ์ไซลีนให้แก่บริษัท ไทยพาราไซลีน จำกัด ตามสัญญาจัดหามิกซ์ไซลีน
    เพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตพาราไซลีน ในปริมาณที่บริษัท ไทยพาราไซลีน กำหนด
    ซึ่งจะต้องไม่น้อยกว่า
    ปีละ 250,000 ตัน แต่ไม่เกินปีละ 300,000 ตัน

  ในปี 2547 โรงกลั่นไทยออยล์มีการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศประมาณร้อยละ 88
  และส่งออก (รวมส่งออกผ่าน ปตท.) ประมาณร้อยละ 12 ของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมด

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 12 คน

(4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน) ในช่วงปี 2545 - 2547 เป็นดังนี้

  หน่วย : ล้านบาท

  ---------------------------- -------------- -------------- ----------------
  งบรวม                        ปี 2545         ปี 2546         ปี 2547

  รายได้รวม                     103,791        146,551        185,423

  ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)          (103,892)      (144,630)      (171,228)^(/1)
                               ^(/1)          ^(/1)          

  กำไร (ขาดทุน)                 (397)          -              -
  จากการด้อยค่าของสินทรัพย์                                       

  กำไร (ขาดทุน) จากอัตราแลกเปลี่ยน 1,005          3,618          543

  รายการพิเศษ                   -              1,211          335

  กำไร (ขาดทุน) สุทธิ             507            6,750          15,073

                                                             

  สินทรัพย์รวม                    100,969        101,935        115,427

  หนี้สินรวม                      72,303         65,658         61,852

  ส่วนของผู้ถือหุ้น                  28,666         36,277         53,575
  ---------------------------- -------------- -------------- ----------------

ที่มา : บริษัท ไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)

/1 ปี 2545 รวมรายการเครดิตภาษีจำนวน 56 ล้านบาท และปี 2546
รวมรายการเครดิตภาษีจำนวน 442 ล้านบาท และ

ปี 2547 รวมรายการภาษีจ่ายจำนวน 2,967 ล้านบาท ตามลำดับ

(5) การจัดหาเงินกู้ใหม่ การซื้อคืนหนี้ การแลกเปลี่ยนหนี้เงินกู้ระยะยาวและการชำระคืนหนี้ก่อนกำหนดในปี 2547

  ในเดือนเมษายน 2547 ไทยออยล์ได้ทำสัญญาการจัดหาเงินกู้ใหม่ (Refinance)
  ซื้อหนี้คืนและแลก เปลี่ยนหนี้เงินกู้ ซึ่งเป็นหนี้ระยะยาวสกุลเงินบาท เงินดอลลาร์สหรัฐ
  และเงินเยนจำนวนเทียบเท่าประมาณ 1,010 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
  ทั้งนี้เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นและผ่อนปรนเงื่อนไขทางการเงิน และยกเลิกข้อกำหนดที่ไทยออยล์
  ต้องจำนองเครื่องจักร โรงงานอุปกรณ์ รวมทั้งการนำบัญชีธนาคารเป็นหลักประกันเงินกู้
  โดยมีรายละเอียดดังนี้

-   จัดหาเงินกู้ยืมใหม่ (Refinance) จำนวน 13,503 ล้านบาท
    เพื่อชำระคืนเงินกู้ภายใต้สัญญาหลักในการปรับโครงสร้างหนี้ (MRA) เป็นเงินกู้สองส่วนจำนวน
    6,655 ล้านบาทและ 173 ล้านเหรียญสหรัฐฯ มีกำหนดเวลา 7 ปี
    แต่ละจำนวนครบกำหนดชำระในปี 2554 ตามสัญญา Refinance Facility (Baht) และ
    Refinance Facility (Onshore Dollar) Loan Agreements ตามลำดับ ลงวันที่ 19
    เมษายน 2547

-   ซื้อคืนหนี้จำนวนประมาณ 213 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
    สำหรับหนี้สกุลดอลลาร์สหรัฐฯภายใต้สัญญาหลักในการปรับโครงสร้างหนี้

-   แลกหนี้ที่เหลือจำนวน 451 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และหนี้เงินเยนทั้งหมด 3,518 ล้านเยน
    ตามสัญญาหลักในการปรับโครงสร้างหนี้ กับหนี้เงินกู้ระยะเวลา 6 ปี สองส่วน
    แต่ละส่วนครบกำหนดชำระในปี 2553 ตามสัญญา Base Facility (US Dollar)
    และสัญญา Base Facility (YEN) Loan Agreements ลงวันที่ 19 เมษายน 2547
    ตามลำดับ

  นอกจากนี้เมื่อวันที่ 29 มิถุนายน 2547 ไทยออยล์ยังได้ชำระคืนหนี้ก่อนครบกำหนดชำระตาม
  Order of Maturity จำนวนเทียบเท่าประมาณ 100 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
  ตามสัดส่วนหนี้เงินกู้แต่ละสัญญา
  ซึ่งจะทำให้ไทยออยล์ไม่มีภาระชำระคืนหนี้เงินต้นตามสัญญากู้ยืมเงินต่างๆ ที่ถึงกำหนดจนถึงวันที่
  30 กันยายน 2549

 (6) การเพิ่มผลกำไรของโรงกลั่น

  ในปี 2547 นี้
  ไทยออยล์ยังคงดำเนินกิจกรรมในการเพิ่มประสิทธิภาพการกลั่นและลดต้นทุนในการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง
  ตามรายละเอียด ดังนี้ 1)
  การวางแผนการกลั่นและการจัดหาน้ำมันดิบของคณะกรรมการวางแผนการผลิต
  รวมทั้งการจ้างเรือขนน้ำมันดิบร่วมกับโรงกลั่นอื่นๆ ในประเทศ 2)
  การเพิ่มปริมาณการกลั่นโดยนำ Long Residue
  จากโรงกลั่นในประเทศมากลั่นต่อและขายเป็นน้ำมันเตา 3) การให้บริการทุ่นรับน้ำมันดิบ SBM
  (Single Buoy Mooring) แก่โรงกลั่นใกล้เคียง 4)
  การรับซื้อไฮโดรเจนส่วนเกินจากโรงกลั่นใกล้เคียง ซึ่งจะช่วยประหยัดต้นทุนได้อีกส่วนหนึ่ง และ
  5) การดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับการปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการกลั่น
  Hydrocarbon Management Review (HMR) อย่างต่อเนื่อง
  โดยเพิ่มขอบข่ายของกิจกรรมภายหลังที่ได้ทำการศึกษาร่วมกับผู้ชำนาญการเฉพาะด้านที่มีประสบการณ์ในเรื่องนี้

(7) โครงการขยายกำลังการกลั่นและโครงการอื่นๆ

-   โครงการขยายกำลังการกลั่นของหน่วยกลั่นที่ 3 (CDU-3 Debottlenecking) เพิ่มอีก
    50,000 บาร์เรลต่อวัน ซึ่งจะทำให้โรงกลั่นไทยออยล์มีกำลังการกลั่นเพิ่มขึ้นเป็น 270,000
    บาร์เรลต่อวันในปี 2550 คาดว่าจะเริ่มก่อสร้างประมาณกลางปี 2548
    และจะแล้วเสร็จในไตรมาสที่ 4 ปี 2549

-   โครงการขยายระบบรับน้ำมันดิบชนิดทุ่นเดียว (SBM Expansion)
    เพื่อลดต้นทุนค่าขนส่งน้ำมันดิบ ซึ่งจะทำให้ขีดความสามารถในการแข่งขันของไทยออยล์สูงขึ้น
    คาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2549

-   โครงการติดตั้งเครื่องกำเนิดไฟฟ้าเพื่อใช้ในโรงกลั่น วางเป้าหมายแล้วเสร็จในปี 2549
    โดยจะเปิดประมูลงานก่อสร้างในไตรมาสที่ 2 ปี 2548

(8) การจดทะเบียนไทยออยล์เข้าซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

  ในปี 2547 ไทยออยล์ได้แปรสภาพเป็นบริษัทไทยออยล์ จำกัด (มหาชน)
  โดยทำการจดทะเบียนเพิ่มทุนบริษัทจาก 18,965,278,730 บาท เป็น 20,400,278,730 บาท
  และได้รับอนุญาตจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์ และตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
  เมื่อวันที่ 16 กันยายน 2547
  ให้เสนอขายหุ้นสามัญเพิ่มทุนต่อประชาชนและผู้ซื้อหลักทรัพย์ทั้งในและต่างประเทศ (IPO)
  จำนวนรวมทั้งสิ้น 1,017,679,564 หุ้น ในราคาหุ้นละ 32 บาท
  แยกเป็นส่วนของหุ้นเพิ่มทุนจำนวน 143,500,000 หุ้น
  และเป็นหุ้นสามัญของผู้ถือหุ้นฝ่ายเจ้าหนี้เดิมจำนวน 874,179,564 หุ้น
  และเข้าทำการซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยเป็นวันแรกในวันที่ 26 ตุลาคม 2547

  ในขณะเดียวกัน ปตท. และผู้ถือหุ้นทั้งหมดของบริษัทไทยลู้บเบส จำกัด และบริษัทไทยพาราไซลีน
  จำกัด ได้จำหน่ายหุ้นทั้งหมดให้กับไทยออยล์ และปตท.
  นำเงินที่ได้ทั้งหมดจากการขายหุ้นดังกล่าวมาซื้อหุ้นไทยออยล์ในราคา IPO
  เพื่อเป็นการปรับโครงสร้างบริษัทในเครือ นอกจากนี้ยังทำให้ ปตท.
  สามารถรักษาสัดส่วนการถือหุ้นในไทยออยล์ภายหลังไทยออยล์เข้าซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ได้ใกล้เคียงระดับเดิมคืออยู่ที่ร้อยละ
  49.54

3.3.2.2 บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด

โรงกลั่นระยองดำเนินธุรกิจการกลั่นน้ำมันเพื่อจำหน่ายในประเทศและส่งออก ณ 31 ธันวาคม 2547
ปตท.ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 100 โดยได้ซื้อหุ้นร้อยละ 64 จากบริษัท เชลล์ อินเตอร์เนชั่นแนล
โฮลดิ้งส์ ลิมิเต็ด ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของเชลล์ ตั้งแต่วันที่ 30 พฤศจิกายน 2547

โรงกลั่นระยองตั้งอยู่ในเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง
เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนตุลาคม 2539 ปัจจุบันมีกำลังการกลั่น 145,000
บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 14.5 ของกำลังการกลั่นทั้งหมดของประเทศ

(1) การผลิต

  โรงกลั่นระยองจัดเป็นโรงกลั่นที่มีศักยภาพสูงในการผลิต
  มีความคล่องตัวในการเลือกใช้น้ำมันดิบและสามารถผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่มีมูลค่าในเชิงพาณิชย์สูง
  โดยมีกระบวนการผลิตที่มีหน่วย Hydrocracking (HCU) และ Thermal Cracking (TCU)
  ที่สามารถกลั่นน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันดีเซลได้เพิ่มขึ้น
  การผลิตของโรงกลั่นระยองจะใช้น้ำมันดิบที่จัดหาจากภายนอกประเทศ ซึ่งผู้ถือหุ้นเป็นผู้จัดหาให้

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ได้จากกระบวนการผลิตประกอบด้วยก๊าซปิโตรเลียมเหลวร้อยละ 6.0
  โพรไพลีนร้อยละ 1.5 แนฟธาร้อยละ 4.7 น้ำมันเบนซินร้อยละ 15.2
  น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าดร้อยละ 9.3 น้ำมันดีเซลร้อยละ 37.8 น้ำมันเตาร้อยละ 17.6
  และอื่นๆร้อยละ 7.9

(2) การจัดจำหน่าย

  โรงกลั่นระยองดำเนินการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปตามสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์ (Product
  Offtake Agreement)
  โดยผู้ถือหุ้นมีภาระผูกพันที่จะต้องรับซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นระยองไม่น้อยกว่าร้อยละ
  70 ของผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้ ตามสัดส่วนการถือหุ้น ตามราคาตลาดในประเทศ

  นอกจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปดังกล่าวข้างต้นแล้ว
  โรงกลั่นระยองยังมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ ได้แก่ โพรไพลีน แนฟธาชนิดเบา และรีฟอร์เมท
  นำไปใช้เป็นวัตถุดิบในการผลิตอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

  ในปี 2547 โรงกลั่นระยองมีการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศประมาณร้อยละ 85
  และส่งออกประมาณร้อยละ 15 ของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมด

  นอกจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันแล้ว
  โรงกลั่นระยองยังมีรายได้จากการจำหน่ายไฟฟ้าและไอน้ำในส่วนที่เหลือใช้ในโรงกลั่นให้แก่บริษัทที่ดำเนินงานอยู่ใกล้กัน

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 3 คน
  เป็นตัวแทนจาก ปตท. ทั้งหมด

(4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด ในช่วงปี 2545 - 2547 เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

  --------------------------- -------------- --------------- -----------------
  งบเดี่ยว                      ปี 2545         ปี 2546          ปี 2547
                                                             (ยังไม่ได้ตรวจสอบ)

  รายได้รวม                    87,454         88,433          115,566

  ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)         (87,184)       (82,748)        (105,443)

  กำไร (ขาดทุน)                1,449          33              769
  จากอัตราแลกเปลี่ยน                                            

  กำไร (ขาดทุน) สุทธิ            1,719          5,718           10,892

                                                             

  สินทรัพย์รวม                   55,754         55,224          68,285

  หนี้สินรวม                     60,766         54,519          56,687

  ส่วนของผู้ถือหุ้น                 (5,012)        705             11,598
  --------------------------- -------------- --------------- -----------------

ที่มา : บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด

การซื้อหุ้น RRC จากเชลล์

  จากปัญหาผิดนัดชำระหนี้ที่ยืดเยื้อมากว่าสองปี ทำให้ ปตท. ตัดสินใจขอซื้อหุ้นทั้งหมดร้อยละ 64
  จากเชลล์ในมูลค่า 5 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งได้มีการโอนหุ้นไปแล้วเมื่อวันที่ 30 พฤศจิกายน
  2547 โดย ปตท.
  มีแผนจะเข้าไปเร่งดำเนินการปรับโครงสร้างหนี้ให้สำเร็จและนำเข้าจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ตามที่มีภาระผูกพันกับรัฐบาลต่อไป

การปรับโครงสร้างหนี้

  หลังจาก ปตท. เข้าถือหุ้นใน RRC ร้อยละ 100 ปตท. ได้ผลักดันให้ RRC
  ดำเนินการปรับโครงสร้างหนี้กับเจ้าหนี้เงินกู้กลุ่มเดิม จำนวน 1,335 ล้านเหรียญสหรัฐฯ สำเร็จ
  โดยมีส่วนลดหนี้ประมาณ 200 ล้านเหรียญสหรัฐฯ (ร้อยละ 15)
  และมีสถาบันการเงินรายหนึ่งเข้าสวมสิทธิเป็นเจ้าหนี้เงินกู้ของ RRC แต่เพียงรายเดียว ทั้งนี้
  ตามโครงสร้างหนี้และทุนใหม่ของ RRC นั้น ปตท.จะให้การสนับสนุนทางการเงินจำนวนไม่เกิน
  250 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ในรูปเงินกู้ด้อยสิทธิและ/หรือเงินลงทุน
  ร่วมกับการให้การสนับสนุนทางการค้าโดยเปลี่ยนเทอมการขายน้ำมันดิบจากที่ RRC ต้องชำระเงิน
  2 วันล่วงหน้าก่อนวันส่งน้ำมันดิบ เป็นการชำระเงินตามการค้าปกติ 30 วัน
  และเจรจาจัดหาเงินกู้ระยะยาวใหม่อีก 600-700 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ให้แก่ RRC
  เพื่อชำระคืนหนี้เงินกู้เดิมจำนวนประมาณ 1,135 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ต่อไป

(7) การเพิ่มผลกำไรของโรงกลั่น

  ในปี 2546 โรงกลั่นระยองร่วมกับโรงกลั่นสตาร์
  ดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับการปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการกลั่นหรือ
  Hydrocarbon Management Improvement Program (HMIP)
  โดยได้ทำการศึกษาร่วมกับผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์สูงทางด้านโรงกลั่น
  มีระยะเวลาโครงการสามปี ซึ่งคาดว่าหลังสิ้นสุดโครงการ
  จะทำให้โรงกลั่นระยองมีผลกำไรเพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่าปีละ 5 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
  โดยหลังจากผ่านไปแล้วสองปี สามารถเพิ่มผลกำไรได้แล้วประมาณ 3 ล้านเหรียญสหรัฐฯต่อปี

3.3.2.3 บริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด

โรงกลั่นสตาร์ดำเนินธุรกิจการกลั่นน้ำมันเพื่อจำหน่ายในประเทศและส่งออก ณ 31 ธันวาคม 2547
ปตท.ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 36 ส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 64 ถือโดยบริษัท คาลเท็กซ์ เทรดดิ้ง แอนด์
ทรานสปอร์ต คอร์ปอเรชั่น ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของเชฟรอน-เท็กซาโก

โรงกลั่นสตาร์ตั้งอยู่ในเขตนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง
เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2539 ปัจจุบันมีกำลังการกลั่น 150,000
บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 15.0 ของกำลังการกลั่นทั้งหมดของประเทศ

(1) การผลิต

  โรงกลั่นสตาร์จัดเป็นโรงกลั่นที่มีศักยภาพสูงในการผลิต
  มีความคล่องตัวในการเลือกใช้น้ำมันดิบและสามารถผลิตผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่มีมูลค่าในเชิงพาณิชย์สูง
  โดยมีกระบวนการผลิตที่มีหน่วย Residue Fluid Catalytic Cracking (RFCCU)
  ที่สามารถกลั่นน้ำมันเตาให้เป็นน้ำมันเบนซินได้เพิ่มขึ้น
  การผลิตของโรงกลั่นสตาร์จะใช้น้ำมันดิบที่จัดหาจากภายนอกประเทศ โดย ปตท.และบริษัท
  เชฟรอน สหรัฐอเมริกา (Chevron USA) ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของเชฟรอน-เท็กซาโก
  เป็นผู้จัดหาน้ำมันดิบให้ตามสัญญาจัดหาน้ำมันดิบ (Feedstock Supply Agreement)
  โดยแบ่งปริมาณการจัดหาตามสัดส่วนการถือหุ้น
  ซึ่งสัญญาจัดหาน้ำมันดิบจะไม่สามารถยกเลิกได้ตราบเท่าที่เงินกู้หลังการปรับโครงสร้างหนี้
  ยังไม่ได้รับการชำระคืนครบถ้วน

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ได้จากกระบวนการผลิตประกอบด้วยก๊าซปิโตรเลียมเหลวร้อยละ 6.0
  โพรไพลีนร้อยละ 1.5 แนฟธาร้อยละ 4.7 น้ำมันเบนซินร้อยละ 15.2
  น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าดร้อยละ 9.4 น้ำมันดีเซลร้อยละ 37.8 น้ำมันเตาร้อยละ 17.5
  และอื่นๆร้อยละ 7.9

(2) การจัดจำหน่าย

  โรงกลั่นสตาร์ดำเนินการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปตามสัญญารับซื้อผลิตภัณฑ์ (Purchase
  and Sale Agreement)
  โดยผู้ถือหุ้นมีภาระผูกพันที่จะต้องรับซื้อผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นสตาร์เฉลี่ยไม่น้อยกว่า
  88,200 บาร์เรลต่อวัน ตามสัดส่วนการถือหุ้น ตามราคาตลาดในประเทศ

  นอกจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปดังกล่าวข้างต้นแล้ว
  โรงกลั่นสตาร์ยังมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่นำไปใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี ได้แก่
  โพรไพลีน แนฟธาชนิดเบา และรีฟอร์เมท

  ในปี 2547 โรงกลั่นสตาร์มีการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ในประเทศประมาณร้อยละ 83
  และส่งออกประมาณร้อยละ 17 ของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมด

  นอกจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันแล้ว
  โรงกลั่นสตาร์ยังมีรายได้จากการจำหน่ายไฟฟ้าและไอน้ำในส่วนที่เหลือใช้ในโรงกลั่นให้แก่บริษัทที่ดำเนินงานอยู่ใกล้กัน

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 8 คน
  เป็น
  ตัวแทนจาก ปตท. 3 คน และจากบริษัทในเครือของเชฟรอน-เท็กซาโก 5 คน

 (4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด ในช่วงปี 2545 - 2547
  เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| งบเดี่ยว                    | ปี 2545      | ปี 2546       | ปี 2547     |
|                           |             |              |            |
|                           |             |              | (ยังไม      |
|                           |             |              | ่ได้ตรวจสอบ) |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| รายได้รวม                  | 85,337      | 82,406       | 117,589    |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)       | (84,811)    | (81,197)     | (103,576)  |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| กำไร (ขาดทุน)              | 861         | 2,547        | 336        |
| จากอัตราแลกเปลี่ยน           |             |              |            |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| กำไร (ขาดทุน) สุทธิ          | 1,386       | 3,756        | 14,349     |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
|                           |             |              |            |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| สินทรัพย์รวม                 | 46,488      | 43,684       | 53,349     |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| หนี้สินรวม                   | 37,840      | 31,281       | 26,597     |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+
| ส่วนของผู้ถือหุ้น               | 8,648       | 12,403       | 26,752     |
+---------------------------+-------------+--------------+------------+

ที่มา : บริษัท สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด

  ผลจากการปรับโครงสร้างหนี้เมื่อปี 2545
  โดยการปรับแผนการชำระคืนเงินต้นตามผลประกอบการของบริษัทและขยายระยะเวลาการชำระคืนเงินต้นไปสิ้นสุดปี
  2552 ทำให้โรงกลั่นสตาร์ไม่มีปัญหาการชำระคืนเงินกู้และปัญหาสภาพคล่อง

(5) การเพิ่มผลกำไรของโรงกลั่น

  ในปี 2546 โรงกลั่นสตาร์ร่วมกับโรงกลั่นระยอง
  ดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับการปรับปรุงและเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการกลั่นหรือ
  Hydrocarbon Management Improvement Program (HMIP)
  โดยได้ทำการศึกษาร่วมกับผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์สูงทางด้านโรงกลั่น
  มีระยะเวลาโครงการสามปี
  ซึ่งคาดว่าหลังสิ้นสุดโครงการจะทำให้โรงกลั่นสตาร์มีผลกำไรเพิ่มขึ้นไม่ต่ำกว่าปีละ 5
  ล้านเหรียญสหรัฐฯ โดยหลังจากผ่านไปแล้วสองปี สามารถเพิ่มผลกำไรได้แล้วประมาณ 3
  ล้านเหรียญสหรัฐฯ ต่อปี

3.3.2.4 บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

โรงกลั่นบางจากเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ประกอบธุรกิจหลักในการกลั่นน้ำมันและจัดจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูป รวมทั้งสินค้าอุปโภคบริโภค ณ 31
ธันวาคม 2547 ปตท.ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 7.91 โดยมีผู้ถือหุ้นใหญ่คือกระทรวงการคลัง
ถือหุ้นในสัดส่วนร้อยละ 18.92 ส่วนที่เหลือเป็นประชาชนรายย่อยในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย
ถือหุ้นรวมกันในสัดส่วนร้อยละ 73.17

โรงกลั่นบางจากตั้งอยู่ในเขตกรุงเทพมหานคร เริ่มดำเนินการผลิตเชิงพาณิชย์ในนามบริษัท
บางจากปิโตรเลียม จำกัด ตั้งแต่เดือนเมษายน 2528 ปัจจุบันมีกำลังการกลั่น 120,000
บาร์เรลต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 12.0 ของกำลังการกลั่นทั้งหมดของประเทศ

(1) การผลิต

  โรงกลั่นบางจาก แม้ว่าจะเป็นโรงกลั่นที่มีกระบวนการผลิตแบบ Hydroskimming
  ซึ่งมีสัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้เป็นน้ำมันเตาค่อนข้างสูง
  แต่โรงกลั่นบางจากก็ได้มีการพัฒนาหน่วยกลั่นมาโดยตลอด
  อีกทั้งยังหาทางเพิ่มผลกำไรโดยการร่วมมือกับโรงกลั่นอื่นในการสร้างมูลค่าเพิ่มและลดค่าใช้จ่ายเช่นการส่งน้ำมันเตาไปกลั่นที่โรงกลั่นอื่นและการร่วมขนส่งน้ำมันดิบ
  นอกจากนี้
  โรงกลั่นบางจากได้มุ่งเน้นในเรื่องของระบบความปลอดภัยและระบบป้องกันมลภาวะต่อสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมาก
  เนื่องจากเป็นโรงกลั่นที่ตั้งอยู่ในเขตกรุงเทพมหานคร
  การผลิตของโรงกลั่นบางจากจะใช้น้ำมันดิบที่จัดหาจากทั้งภายในและภายนอกประเทศเช่นเดียวกับโรงกลั่นไทยออยล์

  ปตท.จัดหาน้ำมันดิบให้โรงกลั่นบางจากตามสัญญาซื้อขายน้ำมันดิบปัตตานี ระยะเวลา 5 ปี
  มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 26 มกราคม 2548 และจะสิ้นสุดลงในวันที่ 31 ธันวาคม 2552

  ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปที่ได้จากกระบวนการผลิตประกอบด้วยก๊าซปิโตรเลียมเหลวร้อยละ 2.8
  รีฟอร์เมท ร้อยละ 2.5 น้ำมันเบนซินร้อยละ 11.2 น้ำมันอากาศยาน/น้ำมันก๊าดร้อยละ 12.8
  น้ำมันดีเซลร้อยละ 35.0 น้ำมันเตาร้อยละ 16.4 Long Residue ร้อยละ 16.5 และอื่นๆ
  ร้อยละ 2.8

(2) การจัดจำหน่าย

  ปตท.มีสัญญาซื้อขายน้ำมันสำเร็จรูปกับโรงกลั่นบางจากระยะเวลา 10 ปี มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่
  1 มีนาคม 2548 และจะสิ้นสุดลงในวันที่ 28 กุมภาพันธ์ 2558 โดย ปตท.
  จะรับน้ำมันสำเร็จรูปจากโรงกลั่นบางจากไม่น้อยกว่า 130 ล้านลิตรต่อเดือน อย่างไรก็ตาม
  โรงกลั่นบางจากยังคงจัดจำหน่ายน้ำมันสำเร็จรูปส่วนใหญ่ผ่านช่องทางการจำหน่ายผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปของตนเอง
  ดังนี้

  1) การจำหน่ายผ่านสถานีบริการและการจำหน่ายโดยตรงให้ผู้ใช้

-   การจำหน่ายผ่านสถานีบริการ

-   การจำหน่ายให้ผู้ใช้โดยตรง

-   การจำหน่ายให้กิจการอุตสาหกรรม

  2) การจำหน่ายให้ผู้ค้าน้ำมันรายอื่น :
  เป็นการจำหน่ายให้กับบริษัทผู้ค้าน้ำมันขนาดใหญ่และปานกลางที่มีคลังน้ำมันเป็นของตนเอง
  เพื่อนำไปจำหน่ายต่อแก่ผู้บริโภคอีกทอดหนึ่ง

  3) การจำหน่ายต่างประเทศ : ในปี 2547
  โรงกลั่นบางจากมีการส่งออกผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปคิดเป็นประมาณร้อยละ 0.9
  ของปริมาณการจำหน่ายทั้งหมด

(3) การบริหาร

  คณะกรรมการบริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ประกอบด้วยกรรมการทั้งหมด 10 คน
  เป็นตัวแทนจาก ปตท. 1 คน กระทรวงการคลัง 1 คน กระทรวงพลังงาน 2 คน
  กรรมการจากภายนอก (เจ้าหนี้) 1 คน และกรรมการอิสระ 5 คน

(4) การเงิน

  ผลการดำเนินงานของบริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) ในช่วงปี 2545 - 2547
  เป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

  --------------------------- -------------- -------------- ---------------
  งบเดี่ยว                      ปี 2545         ปี 2546^(/2)    ปี 2547

  รายได้รวม                    51,936         61,776         80,017

  ค่าใช้จ่ายรวม (รวมภาษี)         (51,391) ^(/1) (62,614) ^(/1) (77,569)^(/1)

  กำไร (ขาดทุน)                -              (754)          42
  จากการด้อยค่าของสินทรัพย์                                      

  กำไร (ขาดทุน)                (11)           293            128
  จากอัตราแลกเปลี่ยน                                           

  กำไร (ขาดทุน) สุทธิ            534            (1,299)        (2,618)

                                                            

  สินทรัพย์รวม                   28,901         28,591         34,350

  หนี้สินรวม                     24,315         25,534         24,587

  ส่วนของผู้ถือหุ้น                 4,586          3,057          9,762
  --------------------------- -------------- -------------- ---------------

ที่มา : บริษัท บางจากปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)

/1 ปี 2545 รวมรายการเครดิตภาษี 10 ล้านบาท ปี 2546 รวมรายการภาษีเงินได้ 223,600
บาท ปี 2547 รวมรายการเครดิตภาษี 2,185 ล้านบาท

/2 ตั้งแต่ปี 2546 บริษัทฯ ได้เปลี่ยนนโยบายทางบัญชีจากงบการเงินเดี่ยว มาเป็นงบการเงินรวม

(5) การปรับโครงสร้างทางการเงิน (Financial Restructuring)

  โรงกลั่นบางจากได้ดำเนินการปรับโครงสร้างทางการเงินเสร็จสมบูรณ์ เมื่อต้นปี 2547
  ตามรายละเอียดดังนี้

  - จัดหาเงินกู้ระยะยาวเพื่อทดแทนเงินกู้ระยะสั้นจากธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน) จำนวน
  12,500 ล้านบาท เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2547

  - จำหน่ายใบแสดงสิทธิในหุ้นสามัญของบริษัท (Depository Receipt : DR) จำนวน 3,000
  ล้านบาท ได้เข้าทำการซื้อในตลาดหลักทรัพย์เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2547

  - จำหน่ายใบแสดงสิทธิในหุ้นกู้แปลงสภาพจำนวน 4,000 ล้านบาท
  เข้าทำการซื้อขายในศูนย์ซื้อขายตราสารหนี้เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2547

  จากการดำเนินการดังกล่าวทำให้สามารถลดภาระดอกเบี้ย ยืดระยะเวลาในการชำระหนี้
  ส่งผลให้มีฐานะการเงินแข็งแกร่งขึ้น ต้นทุนการเงินต่ำลง
  และมีสภาพคล่องเพียงพอในการบริหารงาน

(6) โครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน

  เนื่องจากโรงกลั่นบางจากมีสัดส่วนผลิตภัณฑ์ที่ผลิตได้เป็นน้ำมันเตาค่อนข้างสูง
  แต่ปัจจุบันน้ำมันเตามีราคาต่ำกว่าน้ำมันใสและน้ำมันดิบ รวมทั้งโรงไฟฟ้าและโรงงานอุตสาหกรรม
  ได้เปลี่ยนมาใช้ก๊าซธรรมชาติแทนน้ำมันเตา
  อีกทั้งรัฐบาลจะปรับเปลี่ยนข้อกำหนดคุณภาพน้ำมันเบนซินและดีเซล ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1
  มกราคม 2554 ดังนั้นโรงกลั่นบางจากจึงได้ดำเนินโครงการปรับปรุงคุณภาพน้ำมัน
  โดยปรับปรุงหน่วยกลั่นด้วยการติดตั้ง Cracking Unit
  เพื่อลดสัดส่วนการผลิตน้ำมันเตาและเพิ่มสัดส่วนน้ำมันเบนซินและดีเซล
  นอกจากนี้ยังมีโครงการปรับปรุงหน่วยเพิ่มคุณภาพน้ำมัน (Reformer Unit & Gas Oil
  Hydrotreating Unit) เพื่อให้น้ำมันที่ผลิตได้คุณภาพตามข้อกำหนดในอนาคต
  ซึ่งคาดว่าการดำเนินการดังกล่าวจะแล้วเสร็จภายในปี 2550

3.4 ภาวะอุตสาหกรรม

ในช่วงปี 2544-2547 เศรษฐกิจไทยเริ่มฟื้นตัวขึ้นหลังเกิดภาวะวิกฤตเศรษฐกิจในปี 2540
มีอัตราการเติบโตเฉลี่ยร้อยละ 5.2 ต่อปี
ส่งผลให้ความต้องการใช้พลังงานเชิงพาณิชย์ขยายตัวสูงขึ้นในอัตราประมาณร้อยละ 6.2 ต่อปี
โดยมีปริมาณการใช้น้ำมันสำเร็จรูปเพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 4.6 ต่อปี จากระดับ 560,456
เทียบเท่าบาร์เรลน้ำมันดิบต่อวันในปี 2544 เป็น 688,770 เทียบเท่าบาร์เรลน้ำมันดิบต่อวันในปี
2547 และมีปริมาณการใช้ก๊าซธรรมชาติเพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 8.2 ต่อปี จากระดับ 430,562
เทียบเท่าบาร์เรลน้ำมันดิบต่อวันในปี 2544 เป็น 519,592 เทียบเท่าบาร์เรลน้ำมันดิบต่อวันในปี
2547
ซึ่งเป็นผลมาจากการใช้ก๊าซธรรมชาติทดแทนน้ำมันเตาในการผลิตไฟฟ้าและในภาคอุตสากรรมและการเพิ่มขึ้นของโรงไฟฟ้าที่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงในการผลิต
โดยมีอัตราส่วนการใช้น้ำมันสำเร็จรูปและก๊าซธรรมชาติต่อปริมาณการใช้พลังงานเชิงพาณิชย์รวมในปี
2547 ร้อยละ 47.4 และ 35.7 ตามลำดับ

รายละเอียดของการใช้พลังงานเชิงพาณิชย์ของประเทศในช่วงปี 2541 ถึงปี 2547 มีดังนี้

หน่วย : เทียบเท่าบาร์เรลน้ำมันดิบต่อวัน

  ------- --------------- --------------- ------- ------------- ------- ------------ ------- ------------------- -------
  ปี       ปริมาณการใช้รวม   ลิกไนต์และถ่านหิน           น้ำมันสำเร็จรูป           ก๊าซธรรมชาติ           ไฟฟ้าพลังน้ำและนำเข้า   

                          ปริมาณ           ร้อยละ   ปริมาณ         ร้อยละ   ปริมาณ        ร้อยละ   ปริมาณ               ร้อยละ

  2541    1,089,544       147,879         13.6    610,856       56.1    305,423      28.0    25,386              2.3

  2542    1,123,266       158,555         14.1    611,226       54.3    334,493      29.9    19,046              1.7

  2543    1,144,374       154,763         13.5    578,832       50.6    379,610      33.2    31,169              2.7

  2544    1,203,442       180,043         15.0    560,456       46.5    430,562      35.8    32,381              2.7

  2545    1,282,173       187,712         14.6    589,160       46.0    467,743      36.5    37,558              2.9

  2546    1,351,173       189,688         14.0    623,627       46.2    501,584      37.1    36,274              2.7

  2547    1,454,365       214,018         14.7    688,770       47.4    519,592      35.7    31,985              2.2
  ------- --------------- --------------- ------- ------------- ------- ------------ ------- ------------------- -------

  ที่มา : สนพ. โดยใช้ข้อมูลตาม Web Site ของ สนพ. (www.eppo.go.th) เมื่อวันที่ 14
  มีนาคม 2548

3.4.1 ภาวะอุตสาหกรรมธุรกิจก๊าซธรรมชาติ

3.4.1.1 โครงสร้างอุตสาหกรรมในปัจจุบัน

ในช่วงต้นปี 2547 ปริมาณสำรองก๊าซธรรมชาติของประเทศไทย (ซึ่งรวมถึงร้อยละ 50
ของปริมาณสำรองก๊าซธรรมชาติของโครงการเจดีเอ) มีจำนวนประมาณ 33.09
ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต ประกอบด้วยปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว (Proved Reserve) ประมาณ 14.75
ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต ปริมาณสำรองที่น่าจะพบ (Probable Reserve) ประมาณ 8.73
ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต และปริมาณสำรองที่อาจจะพบ (Possible Reserve) ประมาณ 9.60
ล้านล้านลูกบาศก์ฟุต
ซึ่งหากคำนวณอัตราส่วนปริมาณสำรองก๊าซธรรมชาติของประเทศไทยต่อปริมาณการผลิตในปี 2547 ที่
0.79 ล้านล้านลูกบาศก์ฟุตแล้ว ประเทศไทยจะมีก๊าซธรรมชาติใช้ได้อีกประมาณ 42 ปี และประมาณ
19 ปี เมื่อคำนวณจากปริมาณสำรองก๊าซธรรมชาติทั้งหมดของประเทศไทย
และปริมาณสำรองก๊าซธรรมชาติที่พิสูจน์แล้ว ตามลำดับ
สำหรับปริมาณสำรองน้ำมันดิบและคอนเดนเสททั้งหมดมีปริมาณรวมประมาณ 1,497.04 ล้านบาร์เรล
ประกอบด้วยปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว (Proved Reserve) ประมาณ 609.92 ล้านบาร์เรล
และปริมาณสำรองที่น่าจะพบ (Probable Reserve) และปริมาณสำรองที่อาจจะพบ (Possible
Reserve) ประมาณ 887.12 ล้านบาร์เรล โดยมีปริมาณสำรองปิโตรเลียมเป็นดังนี้

+--------------------+-----------------+--------------+----------------+
| ปริมาณสำรองปิโตรเลียม | ก๊าซธรรมชาติ      | น้ำมันดิบ       | คอนเดนเสท      |
|                    | (พันล้านลูกบาศก์ฟุต) |              |                |
|                    |                 | (ล้านบาร์เรล)  | (ล้านบาร์เรล)    |
+--------------------+-----------------+--------------+----------------+
| ปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว | 14,753.73       | 291.01       | 318.91         |
|                    |                 |              |                |
| (Proved Reserves)  |                 |              |                |
+--------------------+-----------------+--------------+----------------+
| ปริมาณสำรองที่น่าจะพบ  | 8,732.98        | 91.86        | 241.40         |
| (Probable          |                 |              |                |
| Reserves)          |                 |              |                |
+--------------------+-----------------+--------------+----------------+
| ปริมาณสำรองที่อาจจะพบ | 9,603.92        | 284.05       | 269.81         |
| (Possible          |                 |              |                |
| Reserves)          |                 |              |                |
+--------------------+-----------------+--------------+----------------+

  ที่มา : กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ กระทรวงพลังงาน (โดยใช้ข้อมูลตาม Web Site
  “www.dmf.go.th”) เมื่อวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2548

การสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในประเทศไทยมีผู้ดำเนินการรายใหญ่ (Operator) 3 ราย ได้แก่
ยูโนแคล ปตท.สผ. และเชฟรอน โดยในปี 2547 มีปริมาณการผลิตก๊าซธรรมชาติในประเทศ
2,163 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน เพิ่มขึ้นจากปีก่อนร้อยละ 2.7 น้ำมันดิบ 85,750 บาร์เรลต่อวัน
ลดลงร้อยละ 11.0 และคอนเดนเสท 68,390 บาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นร้อยละ 9.1

ปริมาณการผลิตปิโตรเลียมของประเทศไทยสำหรับช่วงปี 2541-2547 เป็นดังนี้

+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| ปี             | ก๊าซธรรมชาติ      | น้ำมันดิบ           | คอนเดนเสท      |
|               | (ล              |                  |                |
|               | ้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน) | (บาร์เรลต่อวัน)     | (บาร์เรลต่อวัน)   |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2541          | 1,698           | 29,420           | 46,341         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2542          | 1,860           | 34,006           | 49,631         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2543          | 1,948           | 57,937           | 52,220         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2544          | 1,900           | 61,914           | 51,847         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2545          | 1,986           | 75,567           | 53,724         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2546          | 2,106           | 96,322           | 62,663         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+
| 2547          | 2,163           | 85,750           | 68,390         |
+---------------+-----------------+------------------+----------------+

  ที่มา : สนพ. โดยใช้ข้อมูลตาม Web Site ของ สนพ. (www.eppo.go.th) เมื่อวันที่ 14
  มีนาคม 2548

ในส่วนของการลงทุนและการดำเนินการระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ (Transmission Pipeline)
รวมถึงการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาตินั้น ปัจจุบัน
ปตท.เป็นผู้รับซื้อและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ เจ้าของและผู้บริหารและพัฒนา
โครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเพียงรายเดียวในประเทศ

สำหรับระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ (Distribution Pipeline) นั้น
ปัจจุบันการลงทุนและการดำเนินการ
ส่วนใหญ่กระทำโดย ปตท. นอกเหนือจาก ปตท.แล้ว มีเพียงบริษัท ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทร่วมทุนระหว่าง ปตท. กับ Tractebel S.A. และบริษัท ทุนลดาวัลย์ จำกัด
ให้บริการระบบจำหน่ายก๊าซธรรมชาติแก่ลูกค้าในเขต
อุตสาหกรรมรอบกรุงเทพมหานครและปริมณฑล

การกำกับดูแลกิจการก๊าซธรรมชาติในปัจจุบัน กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ
กระทรวงพลังงานเป็นหน่วยงานที่กำกับดูแล
ในส่วนของกิจการสำรวจและผลิตก๊าซธรรมชาติ ในขณะที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.)
เป็นหน่วยงานที่กำกับดูแลเกี่ยวกับอัตราค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติรวมทั้งอัตราค่าผ่านท่อ

3.4.1.2 ความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในปัจจุบัน และแนวโน้มในอนาคต

ปัจจุบัน การจัดหาก๊าซธรรมชาติมีทั้งจากแหล่งบนบกและในทะเล ภายในประเทศและต่างประเทศ
โดยในปี 2547 มีปริมาณการจัดหาก๊าซธรรมชาติรวม 2,892 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน
สัดส่วนการจัดหาก๊าซธรรมชาติจากแหล่งในประเทศและต่างประเทศ คิดเป็นร้อยละ 75 : 25 ทั้งนี้
ปริมาณก๊าซธรรมชาติที่จัดหาได้ทั้งหมดจะถูกใช้ภายในประเทศ
โดยมีสัดส่วนการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับลูกค้ากลุ่มผู้ผลิตไฟฟ้าร้อยละ 77
ลูกค้าภาคอุตสาหกรรมและขนส่งร้อยละ 9 และส่งเข้าโรงแยกก๊าซธรรมชาติร้อยละ 14

ปริมาณการใช้ก๊าซธรรมชาติของประเทศเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี
แม้แต่ในช่วงที่เกิดวิกฤติทางเศรษฐกิจ โดยมีปัจจัยหลักคือ ปริมาณการใช้กระแสไฟฟ้าที่เพิ่มสูงขึ้น
และจากนโยบายของภาครัฐที่ส่งเสริมให้มีการใช้ก๊าซธรรมชาติทดแทนน้ำมันเตา
ทำให้สัดส่วนการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้าในโรงไฟฟ้าเพิ่มสูงขึ้นมาตลอด
โดยปริมาณการผลิตไฟฟ้าที่ใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง (รวม กฟผ. ผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระ
และผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก) ในปี 2547 คิดเป็นประมาณร้อยละ 63.6
ของปริมาณไฟฟ้าที่ผลิตได้ทั้งหมด

ปริมาณการผลิตกระแสไฟฟ้าจำแนกตามประเภทของเชื้อเพลิงระหว่างปี 2541-2547

(หน่วย : พันเมกะวัตต์/ชั่วโมง)

  ------------------------ -------- -------- -------- --------- --------- --------- ---------
                           ปี 2541   ปี 2542   ปี 2543   ปี 2544    ปี 2545    ปี 2546    ปี 2547

  1. พลังน้ำ                 5,103    3,444    5,917    6,206     7,399     7,240     5,922

  2. ก๊าซธรรมชาติ            46,238   47,111   53,855   62,748    69,721    76,027    81,074

  3. น้ำมันเตา               17,534   15,429   9,611    2,420     1,969     2,434     5,468

  4. น้ำมันดีเซล              989      457      108      248       151       75        233

  5. ถ่านหิน                 16,475   15,419   15,852   17,722    16,652    16,856    17,993

  6. กระแสไฟฟ้าที่นำเข้า       4,820    10,612   13,144   14,528    15,362    15,779    16,821
  และซื้อจากผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก                                                            

  รวม                      91,160   92,472   98,487   103,872   111,254   118,411   127,511

  อัตราการเติบโต (ร้อยละ)     (2.4)    1.4      6.5      5.5       7.1       6.4       7.7
  ------------------------ -------- -------- -------- --------- --------- --------- ---------

ที่มา : สนพ. โดยใช้ข้อมูลตาม Web Site ของ สนพ. (www.eppo.go.th) เมื่อวันที่ 14
มีนาคม 2548

สำหรับการประมาณการความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในการผลิตกระแสไฟฟ้าในอนาคตนั้น
ในระยะสั้นคาดว่าความต้องการดังกล่าวจะยังคงมีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง
เนื่องจากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในการผลิตไฟฟ้าจะเพิ่มขึ้นตามความต้องการใช้พลังงานไฟฟ้าที่สูงขึ้นตามการพยากรณ์ของคณะอนุกรรมการการพยากรณ์ความต้องการไฟฟ้า
ทั้งนี้ ตั้งแต่ปี 2550 เป็นต้นไป
เมื่อมีการรับซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระที่ใช้ถ่านหินเป็นเชื้อเพลิงจะมีผลให้ความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในการผลิตไฟฟ้าชะลอตัวลง
อย่างไรก็ตาม
เมื่อพิจารณารวมความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคอุตสาหกรรมและโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
ก็คาดว่าความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติจะยังคงรักษาระดับไว้ได้
สำหรับความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในระยะยาว
คาดว่าผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระรายใหม่จะเลือกใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงในการผลิตไฟฟ้า
เนื่องจากราคาก๊าซธรรมชาติจะสามารถแข่งขันได้และเป็นที่ยอมรับด้านสิ่งแวดล้อมเมื่อเปรียบเทียบกับเชื้อเพลิงชนิดอื่น
รวมทั้งคาดว่าโรงไฟฟ้าใหม่ที่จะเข้ามาทดแทนในส่วนโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมและโรงไฟฟ้าพลังความร้อนที่จะปลดระวางในอนาคตจะยังคงใช้ก๊าซธรรมชาติต่อไป
โดยประมาณการการผลิตกระแสไฟฟ้าจำแนกตามประเภทเชื้อเพลิง
และการใช้พลังงานในประเทศไทยและประมาณการ เป็นดังนี้

  -----------------------------------------------------------------------
  []

  -----------------------------------------------------------------------

นอกจากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในการผลิตไฟฟ้าที่คาดว่าจะยังคงขยายตัวต่อไปแล้ว
ภาครัฐยังมีนโยบายที่จะผลักดันการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคอุตสาหกรรมและการขนส่งมากขึ้น
เนื่องจากมีผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมน้อยกว่าเชื้อเพลิงชนิดอื่นๆ
และช่วยลดผลกระทบต่อผู้บริโภคจากการที่น้ำมันเชื้อเพลิงมีราคาสูง
ประกอบกับความต้องการผลิตภัณฑ์จากโรงแยกก๊าซธรรมชาติที่มีแนวโน้มสูงขึ้น
ไม่ว่าจะเป็นความต้องการใช้ก๊าซหุงต้มภายในประเทศหรือความต้องการอีเทนเพื่อใช้เป็นวัตถุดิบในอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ล้วนเป็นปัจจัยหลักที่เสริมสร้างให้ปริมาณความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติเพิ่มสูงขึ้นในอนาคต

3.4.1.3 การปรับโครงสร้างกิจการก๊าซธรรมชาติ 

การปรับโครงสร้างกิจการก๊าซธรรมชาติของประเทศไทยในระยะยาว มุ่งให้มีการแข่งขันอย่างเสรี
ก่อให้เกิดความเป็นธรรมและเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดหาพลังงานให้กับผู้บริโภค
โดยการแยกกิจการระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ ท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
และการจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติออกจากกัน
และให้มีการเปิดให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อแก่บุคคลที่สาม (Third Party Access :
TPA) สำหรับระบบท่อในอนาคตและในระบบท่อเดิมของ ปตท.
หากมีความสามารถในการขนส่งเหลือ
เพื่อให้ผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติสามารถซื้อก๊าซธรรมชาติจากผู้ผลิตได้โดยตรง อย่างไรก็ตาม ปตท.
จะยังคงมีสิทธิในการซื้อหรือขายก๊าซธรรมชาติภายใต้สัญญาที่มีอยู่ในปัจจุบันและสัญญาที่อยู่ระหว่างการเจรจาต่อรองจนกว่าจะหมดอายุสัญญา
ทั้งนี้
ผู้ค้าก๊าซธรรมชาติรายใหม่จะสามารถขายตรงให้กับลูกค้าโดยผ่านกลไกของการให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อแก่บุคคลที่สาม
โดยต้องพัฒนาแหล่งก๊าซธรรมชาติใหม่เพื่อรองรับความต้องการในการใช้ก๊าซธรรมชาติที่ไม่อยู่ภายใต้การคุ้มครองเท่านั้น
การให้ บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อแก่บุคคลที่สาม
จะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลโดยองค์กรกำกับดูแลอิสระที่จะจัดตั้งขึ้นในอนาคต

3.4.2 ภาวะอุตสาหกรรมธุรกิจน้ำมัน

3.4.2.1 อุตสาหกรรมโรงกลั่นน้ำมัน 

ในอดีตประเทศไทยต้องนำเข้าผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจากต่างประเทศ
เนื่องจากมีปริมาณความต้องการใช้มากกว่ากำลังการผลิตภายในประเทศ ต่อมาเมื่อบริษัท
โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด (“โรงกลั่นน้ำมันระยอง”) และบริษัท
สตาร์ ปิโตรเลียม รีไฟน์นิ่ง จำกัด (“โรงกลั่นสตาร์”) เริ่มเปิดดำเนินการในปี 2539
ทำให้อุตสาหกรรมน้ำมันสำเร็จรูป
ภายในประเทศมีอุปทานมากกว่าอุปสงค์ โดยในปัจจุบันประเทศไทยมีโรงกลั่นน้ำมันรวมทั้งสิ้น 7 แห่ง
มีกำลังการผลิต
รวมกันทั้งสิ้นประมาณ 1,012,000 บาร์เรลต่อวัน ในปี 2547
โรงกลั่นน้ำมันมีการผลิตจริงรวมกันทั้งสิ้นประมาณ 829,46870930 บาร์เรลต่อวัน
ในขณะที่ความต้องการใช้น้ำมันในประเทศ รวมประมาณ 729,553 บาร์เรลต่อวัน
ทำให้ประเทศไทยมีอุปทานส่วนเกินต้องส่งออกไปจำหน่ายในตลาดต่างประเทศประมาณ 118,477
บาร์เรลต่อวัน ซึ่งคาดว่าสภาวะที่ประเทศไทยมีอุปทานส่วนเกินจะยังคงมีต่อเนื่อง

ในปี 2547 ประเทศไทยผลิตน้ำมันสำเร็จรูปประมาณ 48,265 ล้านลิตร
สามารถแยกเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปชนิดต่างๆ ได้ตามตารางดังนี้

หน่วย : ล้านลิตร

  -------------------- ----------------- ---------------- ----------------
  ประเภทผลิตภัณฑ์         ปี 2545            ปี 2546           ปี 2547

  น้ำมันเบนซิน            8,251             8,639            8,954

  น้ำมันดีเซล             17,375            18,734           20,254

  น้ำมันเชื้อเพลิงเครื่องบิน   4,664             4,238            4,617

  น้ำมันเตา              5,964             6,050            6,719

  น้ำมันก๊าด              550               697              1,120

  ก๊าซปิโตรเลียมเหลว      5,894             6,180            6,601

  รวม                  42,698            44,538           48,265
  -------------------- ----------------- ---------------- ----------------

ที่มา : สำนักการค้าและการสำรองน้ำมันเชื้อเพลิง กรมธุรกิจพลังงาน กระทรวงพลังงาน

การขนส่งน้ำมันดิบในประเทศไทยสามารถดำเนินการได้ทั้งทางรถบรรทุก รถไฟ และเรือขนส่ง ทั้งนี้
ขึ้นอยู่กับที่ตั้งของโรงกลั่นน้ำมัน
การขนส่งน้ำมันดิบจากต่างประเทศจะใช้เรือขนส่งตามท่าเทียบเรือต่างๆ
ตลอดแนวชายฝั่งทะเลของประเทศ
ขณะที่การขนส่งน้ำมันดิบในประเทศส่วนใหญ่จะขนส่งโดยทางรถไฟ
โดยที่น้ำมันดิบจะถูกขนส่งไปยังโรงกลั่นน้ำมันทั้ง 7
แห่งซึ่งตั้งอยู่ใกล้ชายฝั่งทะเลเพื่อกลั่นเป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป

ผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูปจะถูกขนส่งโดยทาง รถบรรทุก รถไฟ เรือขนส่ง และท่อส่งน้ำมัน
ปัจจุบันการขนส่งน้ำมันทางท่อส่งน้ำมันแม้จะเพิ่มสูงขึ้น
แต่ก็ยังมีปริมาณการใช้ไม่มากนักเมื่อเปรียบเทียบกับการขนส่งโดยรถบรรทุกและรถไฟ
เนื่องจากท่อขนส่งน้ำมันไม่ได้มีการเชื่อมต่อกับโรงกลั่นน้ำมันทุกแห่ง
โรงกลั่นน้ำมันส่วนใหญ่ตั้งอยู่ที่ภาคกลางและภาคตะวันออกของประเทศซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความต้องการใช้น้ำมันสูงกว่าภาคอื่นๆ
ของประเทศ

3.4.2.2 อุตสาหกรรมการจัดจำหน่ายน้ำมัน

จากการเปิดเสรีอุตสาหกรรมน้ำมันเมื่อวันที่ 19 สิงหาคม 2534
ส่งผลให้ธุรกิจการจัดจำหน่ายน้ำมันมีการแข่งขันที่เพิ่มสูงขึ้น
เนื่องจากมีผู้ค้าน้ำมันอิสระรายใหม่เข้ามาในตลาดจำนวนมาก
การขยายตัวเพิ่มขึ้นของจำนวนสถานีบริการน้ำมัน
ประกอบกับสภาวะที่ประเทศไทยมีอุปทานมากกว่าอุปสงค์
ส่งผลให้กำไรขั้นต้นจากการตลาดเปลี่ยนแปลงตามสภาวะการแข่งขัน

โครงสร้างราคาน้ำมัน

โครงสร้างราคาน้ำมันจะประกอบด้วย 2 ส่วน คือ ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น และราคาขายปลีก
ในส่วนของราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น จะประกอบด้วย ราคา ณ โรงกลั่น ภาษีสรรพสามิต
ภาษีเทศบาล กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง กองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน และภาษีมูลค่าเพิ่ม
และในส่วนของราคาขายปลีก จะประกอบด้วย ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น
ค่าการตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่ม^(/1)

เดิมโครงสร้างราคาน้ำมันเป็นไปตามกลไกตลาด ต่อมาเกิดปัญหาราคาน้ำมันแพง
เนื่องจากภาวะสงครามคณะกรรมการบริหารนโยบายพลังงานจึงมีมติ
ให้มีการชดเชยราคาน้ำมันเบนซินและดีเซลแก่ผู้ผลิตและนำเข้าน้ำมัน โดยในวันที่ 10 มกราคม
2547 รัฐบาลประกาศตรึงราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิง
กำหนดให้เพดานสูงสุดของระดับราคาขายปลีก ณ กรุงเทพมหานคร ของน้ำมันเบนซินออกเทน 95
ราคาไม่เกินลิตรละ 16.99 บาท น้ำมันเบนซินออกเทน 91 ราคาไม่เกิน
ลิตรละ 16.19 บาท และน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว ราคาไม่เกินลิตรละ 14.59 บาท
และเริ่มปรับเพดานราคาน้ำมันเบนซินตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2547
จนกระทั่งต่อมาให้ราคาขายปลีกน้ำมันเบนซินเป็นไปตามกลไกตลาดอีกครั้งในปลายเดือนตุลาคม
2547 และจนถึงสิ้นเดือนธันวาคม 2547
เพดานสูงสุดของราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลหมุนเร็วยังคงอยู่ที่ไม่เกินลิตรละ 14.59 บาท

ในเดือนกุมภาพันธ์ 2548 มีการปรับเพดานสูงสุดของราคาขายปลีกน้ำมันดีเซลหมุนเร็ว
ราคาลิตรละไม่เกิน 15.19 บาท

ตัวอย่างโครงสร้างราคาน้ำมันในเขตกรุงเทพมหานคร ณ วันที่ 7 มีนาคม 2548

(หน่วย : บาท/ลิตร)

+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
|                       | เบ        | คิดเป      | ดีเซ     | คิดเป็น    |
|                       | นซินออกเทน | ็นร้อยละของ | ลหมุนเร็ว | ร้อยละของ |
|                       | 95        |           |         |          |
|                       |           | ร         |         | รา       |
|                       |           | าคาขายปลีก |         | คาขายปลีก |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ราคา ณ โรงกลั่น ^(/1)   | 14.8382   | 69.70     | 15.4439 | 101.67   |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ภาษีสรรพสามิต ^(/2)     | 3.6850    | 17.31     | 2.3050  | 15.17    |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ภาษีเทศบาล ^(/2)       | 0.3685    | 1.73      | 0.2305  | 1.52     |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ก                     | 0.5000    | 2.35      | 0.5000  | 3.30     |
| องทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ^(/2) |           |           |         |          |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| เงินชดเชย ^(/2)        | -         | -         | -5.2731 | -34.72   |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| กองทุนเพ               | 0.0400    | 0.19      | 0.0400  | 0.27     |
| ื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน |           |           |         |          |
| ^(/2)                 |           |           |         |          |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ภาษีมูลค่าเพิ่ม ^(/2)      | 1.3602    | 6.39      | 0.9272  | 6.10     |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น    | 20.7919   | 97.66     | 14.1735 | 93.31    |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ค่าการตลาด             | 0.6544    | 2.19      | 0.9500  | 6.25     |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ภาษีมูลค่าเพิ่ม ^(/2)      | 0.0326    | 0.15      | 0.0665  | 0.44     |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+
| ราคาขายปลีก            | 21.29     | 100       | 15.19   | 100      |
+-----------------------+-----------+-----------+---------+----------+

^(/1) โรงกลั่นกำหนดจากราคาตลาดโลก

^(/2) รัฐบาลกำหนด

จากการที่ประเทศไทยเป็นประเทศผู้นำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศในรูปของน้ำมันดิบ
และน้ำมันสำเร็จรูปบางส่วน ประกอบกับการค้าน้ำมันเป็นไปอย่างเสรี ดังนั้น การกำหนดราคาน้ำมัน
ณ โรงกลั่นจึงขึ้นอยู่กับการเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันในตลาดโลก
(ซึ่งโรงกลั่นในประเทศไทยยึดตลาดสิงคโปร์เป็นเกณฑ์เช่นเดียวกับประเทศอื่นๆ ในภูมิภาคนี้)
และการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตรา (หรือค่าเงินบาท)
ซึ่งเป็นต้นทุนในการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง

จากการศึกษาของ สนพ. ระบุว่า หากราคาน้ำมันดิบตลาดโลกเปลี่ยนแปลง 1
เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ต้นทุนราคาน้ำมันในประเทศไทยจะเปลี่ยนแปลง 25-29 สตางค์ต่อลิตร (ณ
อัตราแลกเปลี่ยน 40-46 บาทต่อเหรียญสหรัฐ)

การกำหนดราคา ณ โรงกลั่นและราคานำเข้า^(/)[4]

(1) ช่วงก่อนยกเลิกควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง รัฐบาลเป็นผู้กำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิง
    โดยรัฐบาลกำหนด
    หลักเกณฑ์การคำนวณราคา ณ โรงกลั่น และอัตรากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงของน้ำมันแต่ละชนิด
    ในช่วงดังกล่าวประเทศไทยมีกำลังการกลั่นต่ำกว่าความต้องการในประเทศและต้องพึ่งพาการนำเข้า
    การกำหนดราคาน้ำมันที่ผลิตในประเทศจึงใช้หลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า
    (Import Parity Basis) เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมระหว่างผู้ผลิตและผู้นำเข้า
    โดยหลักเกณฑ์การกำหนดราคาจะอ้างอิงตามการเปลี่ยนแปลงของราคาผลิตภัณฑ์น้ำมันในสิงคโปร์
    ซึ่งเป็นตลาดน้ำมันสำเร็จรูปขนาดใหญ่ในภูมิภาคนี้
    ในช่วงดังกล่าวราคาน้ำมันเชื้อเพลิงของไทยจะเป็นราคา C.I.F. กรุงเทพฯ
    คือราคาสิงคโปร์บวกด้วยค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายต่างๆ จนกระทั่งถึงท่าเรือประเทศไทย
    การกำหนดราคา ณ โรงกลั่นจะอิงกับราคาประกาศของโรงกลั่นในสิงคโปร์
    และสำหรับการกำหนดราคานำเข้าจะอิงตามราคาตลาดจรสิงคโปร์เพื่อให้สอดคล้องกับต้นทุนการนำเข้าจริง
    โดยการประกาศราคาจะเปลี่ยนแปลงสัปดาห์ละ 1 ครั้ง

(2) ช่วงหลังการยกเลิกควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง
    โรงกลั่นน้ำมันมีสัญญาซื้อขายกับผู้ค้าน้ำมันกำหนดราคาเป็น C.I.F. กรุงเทพฯ
    สำหรับผู้ค้าน้ำมันที่นำเข้าน้ำมันสำเร็จรูปจะเป็นไปตามต้นทุนตามจริง
    เนื่องจากโรงกลั่นต้องแข่งขันกับต้นทุนนำเข้า ดังนั้น
    โรงกลั่นจึงใช้หลักการเสมอภาคกับการนำเข้า หากโรงกลั่นกำหนดราคาสูงกว่าการนำเข้า
    ผู้ค้าน้ำมันจะนำเข้าแทนการสั่งซื้อจากโรงกลั่นในประเทศ แต่หากการกำหนดราคาต่ำกว่าราคา
    นำเข้า จะทำให้โรงกลั่นได้รับผลตอบแทนต่ำ
    ย่อมไม่จูงใจให้เกิดการลงทุนของธุรกิจการกลั่นในประเทศไทย
    แต่หลังจากกำลังการกลั่นของประเทศไทยมีเกินความต้องการทำให้ต้องส่งออก
    การส่งออกในปัจจุบันตามภาวะปกติจะไม่ได้ราคาที่ดีเท่าที่ควรจากปัญหากำลังการกลั่นในภูมิภาคที่สูงกว่าความต้องการ
    ดังนั้น โรงกลั่นจึงพยายามที่จำหน่ายน้ำมันในประเทศก่อนส่งออก โดยให้ส่วนลดราคา ณ
    โรงกลั่นในบางช่วง
    ทำให้การกำหนดราคาของไทยได้ลดลงมาอยู่ระหว่างราคาส่งออกและราคานำเข้า

การกำหนดราคาของโรงกลั่นจะกำหนดให้สอดคล้องและใกล้เคียงกับต้นทุนการนำเข้ามากที่สุด
เพื่อให้ผู้ค้าน้ำมันซื้อน้ำมันจากโรงกลั่น
และเนื่องจากการซื้อขายน้ำมันในภูมิภาคนี้เป็นจำนวนมากจะกระทำกันในตลาดสิงคโปร์
ราคาน้ำมันที่เคลื่อนไหวในตลาดสิงคโปร์จึงเป็นตัวแทนของราคาน้ำมันของทุกประเทศในภูมิภาคนี้
โรงกลั่นจึงใช้เกณฑ์การกำหนดราคาโดยอิงตามราคาตลาดจรสิงคโปร์
และมีการเปลี่ยนแปลงทุกวันเช่นเดียวกับราคาตลาดจรสิงคโปร์

การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดน้ำมันต่าง ๆ[5]¹

ตลาดซื้อขายน้ำมันระหว่างประเทศ ตลาดที่สำคัญมีอยู่เพียงไม่กี่แห่ง
โดยจะเป็นตัวแทนการซื้อขายหรือตกลงราคาน้ำมันของภูมิภาคนั้นๆ ได้แก่ ตลาดในสหรัฐอเมริกา
ตลาดยุโรป ตลาดตะวันออกกลาง และตลาดสิงคโปร์ สำหรับตลาดอื่นๆ
จะกำหนดราคาโดยพิจารณาและคำนึงถึงตลาดเหล่านี้
โดยโรงกลั่นและผู้ค้าน้ำมันของประเทศในภูมิภาคนั้นๆ
จะคำนึงถึงสภาพความต้องการและปริมาณการผลิตในภูมิภาคอื่นๆ ประกอบด้วย

ราคาน้ำมันสำเร็จรูปที่ซื้อขายในตลาดโดยทั่วไปจะเปลี่ยนแปลงสอดคล้องกับต้นทุน คือ ราคาน้ำมันดิบ
ดังนั้น ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในทุกตลาด จึงปรับตัวเคลื่อนไหวไปในทิศทางและระดับเดียวกัน
นอกจากนั้นแล้ว อุปสงค์และอุปทานในภูมิภาคนั้นๆ ยังมีอิทธิพลต่อราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาด
จึงทำให้การเปลี่ยนแปลงราคาน้ำมันสำเร็จรูปในบางตลาดอาจปรับตัวแตกต่างจากตลาดอื่น
แต่เป็นเพียงช่วงสั้นๆ
เพราะระดับราคาที่แตกต่างกันจะทำให้เกิดภาวะของการไหลเข้า/ออกของน้ำมันจากตลาดอื่น
จนระดับราคาของตลาดนั้นปรับตัวสู่ภาวะสมดุลกับตลาดอื่น ดังนั้น
ในการกำหนดราคาของผู้ค้าน้ำมันไทย ไม่ว่าจะใช้ฐานราคาน้ำมันสำเร็จรูปของตลาดใด
การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันสำเร็จรูปของไทยจะเป็นเช่นเดียวกัน
เพราะการเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันสำเร็จรูปในทุกตลาดจะเปลี่ยนแปลงสอดคล้องในระดับเดียวกัน

ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกไกล ตลาดสิงคโปร์เป็นศูนย์กลางซื้อขายน้ำมันในภูมิภาคนี้ที่สำคัญที่สุด
ราคาน้ำมันสำเร็จรูปในตลาดจรสิงคโปร์ มิได้เกิดจากการประกาศราคาของรัฐบาลสิงคโปร์
แต่เป็นราคาที่เกิดจากการตกลงซื้อขายของผู้ซื้อและผู้ขายทั้งภายในและภายนอกประเทศสิงคโปร์
ราคาที่ตกลงจะสะท้อนจากปริมาณน้ำมันที่มีในภูมิภาค (Supply) และความต้องการน้ำมันของภูมิภาค
(Demand) นี้ที่มีเข้ามาในตลาด ดังนั้น ปริมาณการผลิตส่วนเกินและความต้องการน้ำมัน
(การส่งออกและการนำเข้า) ของประเทศต่างๆ ในภูมิภาคนี้
ซึ่งรวมทั้งประเทศไทยจะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของราคาในตลาดจรสิงคโปร์
การเก็บรวบรวมราคาซื้อขายในตลาดน้ำมันทุกตลาดจะมีบริษัทข้อมูล เช่น Platt’s, Petroleum
Argus, Reuters ทำการรวบรวมราคาซื้อขายในแต่ละวัน
ซึ่งข้อมูลที่ตลาดน้ำมันใช้อ้างอิงในการต่อรองหรือตกลงราคาซื้อขายกันในธุรกิจน้ำมันระหว่างประเทศ
จะเป็นของบริษัท Platt’s เช่น MOP (Mean of Platt’s) หมายถึง
ราคากลางที่ได้จากราคาซื้อขายต่ำสุดและสูงสุดที่ Platt’s สรุปในวันนั้นๆ

ปริมาณน้ำมันสำเร็จรูปที่ซื้อขายผ่านตลาดสิงคโปร์ จะอยู่ในระดับสูงเช่นเดียวกับตลาดใหญ่ในพื้นที่อื่น
(ยุโรป อเมริกา ตะวันออกกลาง) ทำให้ยากต่อการปั่นราคาโดยผู้ซื้อหรือผู้ขาย
และราคาจะสะท้อนความสามารถในการจัดหาและความต้องการในภูมิภาคเอเชียอย่างแท้จริง
โดยเหตุผลดังกล่าว ทำให้ประเทศผู้ส่งออกน้ำมัน เช่น ไทย เกาหลีใต้ ญี่ปุ่น
ซึ่งปัจจุบันมีกำลังการกลั่นส่วนเกิน แม้จะเริ่มมีการกำหนดราคาส่งออกเอง
ซึ่งจะขึ้นอยู่กับอุปสงค์/อุปทานของประเทศตนเองส่วนหนึ่ง
แต่โดยทั่วไปราคาตลาดจรสิงคโปร์ยังมีอิทธิพลสูงมากต่อราคาในประเทศต่างๆ ดังกล่าว

ราคาจำหน่ายน้ำมันเชื้อเพลิงของโรงกลั่น และผู้ค้าส่งน้ำมันภายในประเทศในปัจจุบัน[6]¹

ภายหลังการยกเลิกการควบคุมราคาน้ำมันเชื้อเพลิง
ในช่วงแรกการกำหนดราคาน้ำมันสำเร็จรูปของโรงกลั่น
ได้ใช้หลักการของความเสมอภาคกับการนำเข้า (Import parity)
ประกอบด้วยราคาน้ำมันในตลาดจรสิงคโปร์ (F.O.B.) เฉลี่ย
3 วัน บวกด้วยค่าขนส่งและค่าใช้จ่ายต่างๆ เป็นราคา C.I.F.
และจะมีค่าใช้จ่ายในการปรับคุณภาพด้วยส่วนหนึ่ง ซึ่งในแต่ละโรงกลั่นจะใช้หลักเกณฑ์เดียวกัน
เพียงแต่มีความแตกต่างกันในรายละเอียด เช่น ค่าขนส่ง ค่าปรับคุณภาพ โดยระดับราคา ณ
โรงกลั่นของทุกโรงอยู่ในระดับเดียวกัน มีความแตกต่างกันในระดับ 4–10 สตางค์/ลิตร
แต่หลังจากประเทศไทยมีกำลังการกลั่นที่เพิ่มขึ้นและภาวะเศรษฐกิจตกต่ำ
ทำให้ปริมาณการผลิตน้ำมันมากเกินความต้องการของประเทศ ทำให้ต้องส่งออก
การกำหนดราคาของโรงกลั่น นอกจากจะอิงตามภาวะตลาดภายนอก คือ ราคาตลาดจรสิงคโปร์แล้ว
ยังคำนึงถึงสภาพอุปสงค์/อุปทานของตลาดภายในประเทศด้วย
ในบางช่วงที่น้ำมันในประเทศเหลือมากจะมีการให้ส่วนลด ทำให้ราคา ณ
โรงกลั่นของไทยถูกกว่าราคาปกติมากในบางช่วง

นอกจากนี้ จากสภาพการแข่งขันในตลาดน้ำมันของไทยที่อยู่ในระดับสูง ทำให้ในตลาดค้าส่งของไทย
มีการเปลี่ยนแปลงราคาทุกวันและบางวันอาจหลายครั้ง
ซึ่งเป็นไปตามต้นทุนและสภาพตลาดน้ำมันในช่วงนั้นๆ จากการศึกษาของ สนพ. พบว่า
ราคาขายส่งน้ำมันภายในประเทศมีการเปลี่ยนแปลงที่สอดคล้องกับตลาดสิงคโปร์
เพราะปริมาณน้ำมันในตลาดของไทย จะปรับตัวตามสภาพตลาดน้ำมันภายนอก
และในทางกลับกันตลาดน้ำมันของไทยจะส่งผลกับตลาดในภูมิภาคนี้เช่นกัน
เมื่อน้ำมันในตลาดเอเชียขาด (ซึ่งมีผลให้ราคาสิงคโปร์ปรับตัวขึ้น) น้ำมันไทยจะไหลออก
ปริมาณน้ำมันในประเทศลดลง ราคาขายในประเทศปรับตัวขึ้น ในทางกลับกัน
การที่ปริมาณน้ำมันในตลาดนอกประเทศอยู่ในระดับสูง
ซึ่งราคาตลาดสิงคโปร์ที่สะท้อนราคาซื้อขายในภูมิภาคเอเชียจะลดลง
ความสามารถส่งออกน้ำมันของไทยจะลดลง
ราคาขายส่งในประเทศจะมีการให้ส่วนลดเพื่อระบายน้ำมันออกสู่ตลาดภายใน

ภาวะการแข่งขันของตลาดน้ำมันในประเทศไทย^(/)[7]

ปัจจุบันตลาดน้ำมันของไทยมีการแข่งขันสูงทั้งระดับค้าส่งและค้าปลีก โดยในตลาดค้าส่ง
กำลังการกลั่นภายในประเทศที่มีมากกว่าความต้องการ
ทำให้การกำหนดราคาของโรงกลั่นและผู้ค้าส่งต้องมีการให้ส่วนลดแก่ผู้ค้าน้ำมันในภาวะที่น้ำมันล้นตลาด
นอกจากนี้ การที่โรงกลั่นต้องแข่งขันกับการนำเข้าจากต่างประเทศ
ภาวะกำลังการกลั่นล้นตลาดของภูมิภาค
ก็มีผลให้ราคาน้ำมันสำเร็จรูปของภูมิภาคเอเซียอยู่ในภาวะอ่อนตัวเมื่อเทียบกับราคาน้ำมันดิบ
ซึ่งประเทศไทยก็ได้รับผลกระทบดังกล่าวด้วย

ในตลาดค้าปลีก การแข่งขันอยู่ในระดับสูงเช่นเดียวกัน จากการเพิ่มขึ้นของจำนวนผู้ค้าน้ำมัน
จากเดิมช่วงก่อนการยกเลิกควบคุมราคามีเพียงผู้ค้ารายใหญ่ 4 ราย ได้เพิ่มขึ้นเป็น 30
รายในปัจจุบัน จำนวนสถานีบริการน้ำมันได้เพิ่มขึ้นจากระดับ 3,400 แห่ง เป็นเกือบ 19,000
แห่งในปัจจุบัน ทำให้การแข่งขันในตลาดค้าปลีกของไทยอยู่ในระดับที่สูงมาก
จนทำให้ผู้ค้าไม่สามารถกำหนดราคาขายปลีกในระดับที่แตกต่างกันได้มาก จากการศึกษาของ สนพ.
พบว่าการกำหนดราคาขายปลีกในระดับที่แตกต่างกัน 50 สตางค์ต่อลิตร
จะส่งผลให้ปริมาณการจำหน่ายของผู้ค้าน้ำมันลดลงครึ่งหนึ่ง ค่าการตลาดของผู้ค้าน้ำมันนับตั้งแต่ปี
2539 เป็นต้นมา ได้ปรับลดลงและอยู่ในระดับทรงตัว ซึ่งเป็นผลจากการแข่งขันที่อยู่ในระดับสูง

รัฐบาลมีบทบาทในการกำกับดูแลการกำหนดราคาน้ำมันและสภาวะการแข่งขัน
โดยจะอาศัยกลไกทางด้านกฎหมายที่มีอยู่แล้ว เช่น พ.ร.ก.
แก้ไขและป้องกันภาวะการขาดแคลนน้ำมันฯ พ.ศ. 2516 และ พ.ร.บ.
ว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 เป็นต้น
ทั้งนี้รัฐบาลยังมีมาตรการที่มีผลกระทบต่อราคาน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศ ได้แก่
มาตรการทางด้านภาษีสรรพสามิตโดยรัฐบาลจะได้ประกาศปรับเปลี่ยนอัตราภาษีสรรพสามิตสำหรับผลิตภัณฑ์น้ำมันตามความ
เหมาะสม มาตรการการปรับเปลี่ยนเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
หรือเงินได้รับชดเชยจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ทั้งนี้
เพื่อลดความผันผวนของราคาน้ำมันเชื้อเพลิงซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อประชาชนได้

สำหรับอัตราภาษีสรรพสามิตปัจจุบันเป็นไปตามประกาศอัตราภาษีสรรพสามิตของกระทรวงการคลังฉบับที่
57
มีผลใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 19 สิงหาคม 2544 สรุปได้ดังนี้

  ------------------------ -------------------- --------------------------
  ประเภทผลิตภัณฑ์             ตามมูลค่าร้อยละ         ตามปริมาณ (บาท/ลิตร)

  1. น้ำมันเบนซินชนิดไร้สารตะกั่ว -                    3.685

  2. น้ำมันก๊าด               -                    3.055

  3. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว        -                    2.305

  4. น้ำมันดีเซลหมุนช้า         -                    2.405

  5. น้ำมันเตา               5.0                  0.000

  6. ก๊าซปิโตรเลียมเหลว       -                    2.170
  (บาท/ก.ก.)                                    
  ------------------------ -------------------- --------------------------

  ที่มา : สนพ.

สำหรับเงินส่งเข้ากองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ปัจจุบัน
รัฐบาลกำหนดให้ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าผลิตภัณฑ์น้ำมันส่งเงินเข้ากองทุนน้ำมันตามอัตราที่กำหนดซึ่งขึ้นอยู่กับชนิดน้ำมัน
ยกเว้นก๊าซปิโตรเลียมเหลวจะได้รับเงินชดเชยจากกองทุนน้ำมัน ทั้งนี้
เพื่อบรรเทาผลกระทบต่อประชาชนผู้ใช้ก๊าซปิโตรเลียมเหลว โดย ณ วันที่ 7 มีนาคม 2547
เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมัน สรุปได้ดังนี้

  ----------------------- -------------------------- ---------------------
  ประเภทผลิตภัณฑ์            เงินส่งเข้ากองทุนน้ำมัน          อัตราชดเชย (บาท/ลิตร)
                          (บาท/ลิตร)                  

  1. น้ำมันเบนซิน 95         0.5000                     -

  2. น้ำมันเบนซิน 91         0.3000                     -

  3. น้ำมันแก๊สโซฮอล์         0.0400                     -

  4. น้ำมันก๊าด              0.1000                     -

  5. น้ำมันดีเซลหมุนเร็ว       0.5000                     -

  6. น้ำมันดีเซลหมุนช้า        0.5000                     -

  7. น้ำมันเตา              0.0600                     -

  8. ก๊าซปิโตรเลียมเหลว      -                          2.0827
  (บาท/กก.)                                          
  ----------------------- -------------------------- ---------------------

  ที่มา : สนพ.

3.4.2.3 อุตสาหกรรมการจัดจำหน่ายก๊าซปิโตรเลียมเหลว

รัฐบาลมีนโยบายยกเลิกการควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว ทั้งนี้
ได้ดำเนินการอย่างเป็นขั้นตอนโดยการยกเลิกการควบคุมราคาขายปลีกแล้ว
และจะให้มีการใช้ระบบลอยตัวเต็มที่โดยสมบูรณ์ในขั้นตอนต่อไป มติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 10
กรกฎาคม 2544 มอบหมายให้ สนพ. กระทรวงพลังงาน กระทรวงการคลัง และกระทรวงพาณิชย์
รับไปดำเนินการร่วมกันเพื่อยกเลิกการควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว

อย่างไรก็ตามในระหว่างนี้ รัฐบาลยังควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว โดยควบคุมราคา ณ
โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ/นำเข้า และราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น
แต่เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลวและฐานะกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง
จึงมีการปรับหลักเกณฑ์การกำหนดราคา ณ โรงกลั่นและราคานำเข้าก๊าซปิโตรเลียมเหลว ตั้งแต่วันที่
10 กุมภาพันธ์ 2546 โดยกำหนดให้เท่ากับราคาประกาศเปโตรมิน –16 เหรียญสหรัฐ/ตัน
โดยมีราคาประกันต่ำสุดที่ 185 เหรียญสหรัฐ/ตัน และมีราคาเพดานสูงสุดที่ 315 เหรียญสหรัฐ/ตัน
ทั้งนี้ให้มีการพิจารณาทบทวนหลักเกณฑ์การกำหนดราคาทุก 3 เดือน

ทั้งนี้ โครงสร้างราคาจะประกอบด้วย 3 ส่วนคือ

(1) ราคา ณ โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ/นำเข้า

(2) ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น ซึ่งประกอบด้วย

- ราคา ณ โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ

- ภาษีสรรพสามิต ภาษีเทศบาล กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง และภาษีมูลค่าเพิ่ม

(3) ราคาขายปลีก ซึ่งประกอบด้วย

- ราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ

  - ค่าการตลาด และภาษีมูลค่าเพิ่ม

ดังมีรายละเอียด ดังตัวอย่างต่อไปนี้ (โครงสร้างราคา ณ วันที่ 7 มีนาคม 2547)

  หน่วย : บาท/กิโลกรัม

+-----------------------------+-----------------+---------------------+
|                             | ราคาก๊าซหุงต้ม     | คิดเป                |
|                             |                 | ็นร้อยละของราคาขายปลีก |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ราคา ณ                      | 12.1526         | 72.28               |
| โรงกลั่น/โรงแยกก๊าซ/นำเข้า      |                 |                     |
| ^(/1)                       |                 |                     |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ภาษีสรรพสามิต ^(/2)           | 2.1700          | 12.91               |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ภาษีเทศบาล ^(/2)             | 0.2170          | 1.29                |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง ^(/2)      | (2.0827)        | (12.39)             |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ภาษีมูลค่าเพิ่ม ^(/2)            | 0.8720          | 5.19                |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ราคาขายส่งรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม      | 13.3289         | 79.28               |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ค่าการตลาด ^(/2)             | 3.2566          | 19.37               |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ภาษีมูลค่าเพิ่ม ^(/2)            | 0.2280          | 1.36                |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+
| ราคาขายปลีก                  | 16.81           | 100                 |
+-----------------------------+-----------------+---------------------+

  ที่มา : สนพ.

  ^(/1) รัฐบาลกำหนดโดยอ้างอิงราคาตลาดโลก

  ^(/2) รัฐบาลกำหนด

3.4.3 ภาวะอุตสาหกรรมปิโตรเคมี

3.4.3.1 โครงสร้างของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี 

โครงสร้างของอุตสาหกรรมปิโตรเคมีสามารถแบ่งได้เป็น 3 ขั้น ดังนี้

(1) อุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นต้น : เป็นการนำก๊าซปิโตรเลียม อันได้แก่
    ก๊าซอีเทนและก๊าซโพรเพน หรือผลิตภัณฑ์ในรูปของน้ำมัน อันได้แก่ แนฟทา
    มาแปรสภาพเป็นสารโอเลฟินส์ (ก๊าซเอทิลีนและก๊าซโพรพิลีน) และ
    คอนเดนเสทมาแปรสภาพเป็นสารอะโรเมติกส์ (เบนซีน โทลูอีน และไซลีน)
    โดยผ่านกระบวนการกลั่น แยก ทำให้แตกตัว และแปรรูป

(2) อุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นกลาง :
    เป็นการนำผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นจากผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขั้นต้นไปผ่านกระบวนการต่างๆ
    จนได้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขั้นกลาง เช่น สไตรีนโมโนเมอร์ ไวนิลคลอไรด์โมโนเมอร์
    เอทิลีน
    ไกลคอล และกรดเทเรฟทาลิกบริสุทธิ์ ฟีนอล และอะซีโตน เป็นต้น

(3) อุตสาหกรรมปิโตรเคมีขั้นปลาย :
    เป็นการนำผลิตภัณฑ์ที่เกิดขึ้นจากผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขั้นกลางไปผ่านกระบวนการต่างๆ
    จนได้เป็นผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีขั้นปลาย เช่น เม็ดพลาสติกชนิดต่างๆ หรือวัตถุสังเคราะห์ต่างๆ
    ซึ่งจะถูกนำไปใช้เป็นวัตถุดิบพื้นฐานในการผลิตของอุตสาหกรรมต่อเนื่องอื่นๆ เช่น
    อุตสาหกรรมบรรจุภัณฑ์ อุตสาหกรรมเครื่องใช้ไฟฟ้า อุตสาหกรรมชิ้นส่วนรถยนต์
    และอุตสาหกรรมสิ่งทอ เป็นต้น

3.4.3.2 สถานการณ์ปิโตรเคมีของประเทศไทย

  สถานการณ์ปิโตรเคมีทั่วโลกอยู่ในช่วงวงจรขาขึ้น
  เนื่องมาจากราคาพลังงานและความต้องการปิโตรเคมีที่เพิ่มสูงขึ้นทั่วโลก
  จากแนวโน้มของราคาพลังงานที่ยังคงเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง
  ราคาปิโตรเคมีก็จะเพิ่มสูงขึ้นด้วยเช่นกัน โดยคาดว่าราคาเพิ่มขึ้นสูงสุดในช่วงปี 2549-2550

  ความต้องการปิโตรเคมีของประเทศไทยโดยรวมในปี 2547 เพิ่มขึ้นจากปี 2546 ประมาณ 5%
  ในส่วนของเม็ดพลาสติก (โพลิเมอร์) ในช่วง 5
  ปีที่ผ่านมามีความต้องการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องถึง 9% ต่อปี คิดเป็นประมาณ 2
  เท่าของอัตราการเพิ่มของ GDP ของประเทศ

  ปริมาณผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีของประเทศไทยโดยเฉพาะเม็ดพลาสติกยังคงอยู่ในสภาวะที่มีกำลังการผลิตมากกว่าความต้องการ
  มีการส่งออกประมาณ 45% ของปริมาณการผลิต ซึ่งประเทศไทยมีปริมาณการผลิตเม็ดพลาสติก PE
  มากเป็นอันดับ 4 ของภูมิภาคเอเชีย (รวมออสเตรเลีย) และปริมาณการผลิต PP เป็นอันดับ 5
  มีอัตราการผลิตโดยเฉลี่ยของโอเลฟินส์อยู่ที่ประมาณ 98% อะโรเมติกส์ที่ประมาณ 88%
  ในขณะที่ปิโตรเคมีขั้นปลายมีอัตราการผลิตเฉลี่ยที่ประมาณ 92%
  การส่งออกผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีโดยเฉลี่ยในปี 2547 เพิ่มขึ้นจากปี 2546 ประมาณ 5%
  โดยประเทศจีนยังคงเป็นตลาดหลักของการส่งออก
  ปัจจุบันไทยมีปริมาณการใช้พลาสติกของประชากรอยู่ที่ 43 กิโลกรัมต่อคนต่อปี เทียบกับมาเลเซียที่
  53 กิโลกรัมต่อคนต่อปี และสิงคโปร์ที่ 105 กิโลกรัมต่อคนต่อปี
  จึงเป็นโอกาสที่อุตสาหกรรมปิโตรเคมีของไทยจะสามารถพัฒนาและขยายกำลังการผลิตเพื่อรองรับความต้องการภายในประเทศและในภูมิภาคเอเชีย

+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| การผลิต กา  |             |             |            |             |
| รนำเข้า การ |             |             |            |             |
| บริโภค และก |             |             |            |             |
| ารส่งออกเอท |             |             |            |             |
| ิลีน ของประเ |             |             |            |             |
| ทศไทย หน่วย |             |             |            |             |
|  : พันตันต่อปี |             |             |            |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| ปี          | การจัดหา     |             | การบริโภค   |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
|            | การผลิต      | การนำเข้า    | การบริโภค   | การส่งออก    |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2541       | 1,104.00    | 60.00       | 1,155.00   | 9.00        |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2542       | 1,478.00    | 6.00        | 1,281.00   | 203.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2543       | 1,832.00    | 0.00        | 1,444.00   | 388.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2544       | 1,798.00    | 0.00        | 1,646.00   | 152.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2545       | 1,892.00    | 11.00       | 1,771.00   | 131.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2546       | 2,007.00    | 7.00        | 1,872.00   | 142.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2547       | 1,993.00    | 20.00       | 1,889.00   | 123.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+

ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| การผลิต การ |             |             |            |             |
| นำเข้า การส |             |             |            |             |
| ่งออก และกา |             |             |            |             |
| รบริโภคโพรพ |             |             |            |             |
| ิลีน ของประเ |             |             |            |             |
| ทศไทย หน่วย |             |             |            |             |
|  : พันตันต่อปี |             |             |            |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| ปี          | การจัดหา     |             | การบริโภค   |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
|            | การผลิต      | การนำเข้า    | การบริโภค   | การส่งออก    |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2541       | 692.00      | 165.00      | 855.00     | 2.00        |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2542       | 881.00      | 76.00       | 913.00     | 44.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2543       | 1,083.00    | 34.00       | 1,048.00   | 69.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2544       | 1,035.00    | 13.00       | 1,018.00   | 30.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2545       | 1,134.00    | 53.00       | 1,163.00   | 24.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2546       | 1,192.00    | 52.00       | 1,188.00   | 57.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2547       | 1,215.00    | 20.00       | 1,195.00   | 39.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+

ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| กา         |             |             |            |             |
| รผลิต การนำ |             |             |            |             |
| เข้า การส่งอ |             |             |            |             |
| อก และการบ |             |             |            |             |
| ริโภคพาราไซ |             |             |            |             |
| ลีน ของประเ |             |             |            |             |
| ทศไทย หน่วย |             |             |            |             |
|  : พันตันต่อปี |             |             |            |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| ปี          | การจัดหา     |             | การบริโภค   |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
|            | การผลิต      | การนำเข้า    | การบริโภค   | การส่งออก    |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2542       | 372.00      | 117.00      | 482.00     | 67.00       |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2543       | 639.00      | 85.00       | 512.00     | 212.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2544       | 696.00      | 70.00       | 538.00     | 228.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2545       | 906.00      | 40.00       | 669.00     | 277.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2546       | 1,057.00    | 81.00       | 841.00     | 297.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2547       | 1,041.00    | 140.00      | 945.00     | 236.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+

ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| การผลิต กา  |             |             |            |             |
| รนำเข้า การ |             |             |            |             |
| ส่งออก และก |             |             |            |             |
| ารบริโภคเบน |             |             |            |             |
| ซีน ของประเ |             |             |            |             |
| ทศไทย หน่วย |             |             |            |             |
|  : พันตันต่อปี |             |             |            |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| ปี          | การจัดหา     |             | การบริโภค   |             |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
|            | การผลิต      | การนำเข้า    | การบริโภค   | การส่งออก    |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2542       | 394.00      | 22.00       | 276.00     | 140.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2543       | 463.00      | 46.00       | 294.00     | 215.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2544       | 509.00      | 2.00        | 321.00     | 190.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2545       | 502.00      | 15.00       | 302.00     | 214.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2546       | 580.00      | 0.00        | 361.00     | 219.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+
| 2547       | 706.00      | 12.00       | 387.00     | 332.00      |
+------------+-------------+-------------+------------+-------------+

ที่มา : สถาบันปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย

3.5 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

3.5.1 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินการโรงแยกก๊าซธรรมชาติ

ตลอดระยะเวลาการดำเนินงานของโรงแยกก๊าซธรรมชาติที่ผ่านมา ปตท.
ได้ตระหนักถึงผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ความปลอดภัย และอาชีวอนามัย
รวมทั้งสภาพชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง ดังนั้น ปตท.
จึงได้ติดตามตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่องและเคร่งครัด
โดยในช่วงก่อนการก่อสร้างจะจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental
Impact Assessment : EIA)
ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535
เพื่อเสนอต่อ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ในรายงานดังกล่าวจะระบุมาตรการป้องกันและแก้ไขผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
และมาตรการติดตามตรวจวัดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งจนถึงปัจจุบันนี้ ปตท. ยังคงติดตามตรวจวัด
บันทึกผล และจัดทำรายงานฯ เสนอต่อสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
รวมถึงหน่วยงานอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น กรมโรงงานอุตสาหกรรม เป็นต้น อย่างสม่ำเสมอ
โดยจากการติดตามตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมของโรงแยกก๊าซธรรมชาติทั้ง 4 โรง
ตั้งแต่เปิดดำเนินการเป็นต้นมา ปรากฏว่าคุณภาพอากาศ คุณภาพเสียง คุณภาพน้ำ
และกากของเสียจากกระบวนการผลิต
ล้วนอยู่ในเกณฑ์ที่ดีกว่าที่มาตรฐานกำหนดในกฎหมายที่เกี่ยวข้องทั้งสิ้น
และสำหรับโครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติ หน่วยที่ 5 ที่ตำบลมาบตาพุด จังหวัดระยอง
ที่ได้มีการศึกษาและจัดทำรายงาน EIA แล้วเสร็จ
โดยได้ผ่านความเห็นชอบและได้ดำเนินการก่อสร้างใกล้จะเสร็จสิ้นแล้วนั้น
ขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดทำรายงานการติดตามตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมและการปฏิบัติตามมาตรการลดผลกระทบและดำเนินการระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมในระยะการก่อสร้าง
เพื่อเสนอต่อสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
พร้อมกับเตรียมแผนงานสำหรับระยะดำเนินการเพื่อส่งมอบให้กับหน่วยปฏิบัติการดำเนินการต่อไป

นอกจากการปฏิบัติตามกฎหมายข้างต้นแล้ว ปตท. ยังได้นำระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001
และระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก. 18001 เข้ามาใช้ โดยปัจจุบัน
โรงแยกก๊าซธรรมชาติทั้ง 4 หน่วยได้รับการรับรองระบบ ISO 14001 และระบบ มอก. 18001
จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.) เรียบร้อยแล้ว

3.5.2 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินการระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ

ถึงแม้ว่าการดำเนินการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
ได้เกิดขึ้นก่อนที่โครงการประเภทระบบขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ
จะถูกกำหนดให้อยู่ในข่ายที่ต้องจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
(Environmental Impact Assessment) ตามประกาศกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี
และสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2539 มากกว่า 10 ปี
อย่างไรก็ตาม ปตท. ได้ตระหนักถึงความสำคัญของสภาพแวดล้อมทั้งก่อนการก่อสร้าง
ระหว่างการก่อสร้าง และภายหลังการก่อสร้างมาโดยตลอด
โดยมีการศึกษาวิจัยถึงผลกระทบต่อสัตว์ป่าและสภาพป่าไม้
ติดตามตรวจวัดผลกระทบสิ่งแวดล้อมระหว่างการก่อสร้าง
และดำเนินการปรับสภาพพื้นที่ให้เข้าสู่สภาพเดิมเมื่อการฝังกลบท่อแล้วเสร็จ
ซึ่งทุกโครงการนับแต่การก่อสร้างท่อส่งก๊าซสายประธานเส้นแรกที่เริ่มรับก๊าซธรรมชาติจากอ่าวไทย
และโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติอื่น ๆ ก็มีแนวทางปฏิบัติในทิศทางเดียวกัน

สำหรับท่อส่งก๊าซธรรมชาติจากสหภาพเมียนมาร์มายังชายแดนไทย-ที่บ้านอีต่อง
และต่อมายังโรงไฟฟ้าราชบุรีจังหวัดราชบุรี ที่เริ่มก่อสร้างในปี 2540 นั้น ปตท.
ได้จัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
เพื่อเสนอต่อสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อมตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
พ.ศ. 2535 เช่นเดียวกับการดำเนินการของโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
ซึ่งจากการติดตามตรวจวัดกระทบต่อสิ่งแวดล้อมตั้งแต่ปี 2540 เป็นต้นมา ล้วนปรากฏว่า
เป็นไปตามมาตรการลดและติดตามผลกระทบที่ได้เสนอไว้ในรายงานฯ

ในปี 2547 โครงการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซฯ ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ ฉบับที่ 3
และโครงการเกี่ยวเนื่อง ได้มีการศึกษาและจัดทำรายงาน EIA
รวมทั้งมีการนำมาตรการลดผลกระทบและการดำเนินการระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมไปสู่การปฏิบัติทั้งในระยะก่อสร้างและระยะดำเนินการแล้วเสร็จทุกโครงการ
สำหรับโครงการที่อยู่ระหว่างการก่อสร้างที่จะต้องดำเนินการตามมาตรการลดผลกระทบและดำเนินการระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม
ได้แก่ โครงการท่อส่งก๊าซฯ เส้นที่ 3 ในทะเลและบนบก (ฝั่งตะวันออก)
และโครงการที่อยู่ระหว่างการเตรียมการก่อสร้าง ได้แก่ โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครใต้ นอกจากนั้น
ยังมีโครงการที่อยู่ระหว่างการดำเนินงานศึกษาและจัดทำรายงาน EIA ได้แก่
โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติ วังน้อย-แก่งคอย และโครงการท่อส่งก๊าซ NGV สุวรรณภูมิ-พญาไท

และเพื่อให้การดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อม อาชีวอนามัย
และความปลอดภัยเป็นไปตามมาตรฐานสากล สายงานระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ทุกหน่วย
จึงได้นำระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001 และระบบ
การจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก. 18001 เข้ามาปฏิบัติ โดยได้รับการรับรองระบบ
ISO 14001 และ มอก. 18001 จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.)
เรียบร้อยแลัวตั้งแต่ปี 2543 และ 2545 ตามลำดับ

3.5.3 ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมจากการดำเนินการท่าเทียบเรือของคลังปิโตรเลียม

ในการก่อสร้างท่าเทียบเรือของ ปตท. เพื่อขนส่งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม
ได้มีการจัดทำรายงานการวิเคราะห์
ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment) ซึ่งระบุมาตรการป้องกัน
และแก้ไขผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
ตลอดจนได้ดำเนินการติดตามตรวจวัดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
เช่นเดียวกับโรงแยกก๊าซธรรมชาติ และระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ ซึ่งจากการตรวจสอบดังกล่าว
ปรากฏผลอยู่ในเกณฑ์ที่ดีกว่ามาตรฐานที่กำหนด อีกทั้งหน่วยงานของ ปตท.
ที่มีท่าเทียบเรือขนส่งผลิตภัณฑ์ทุกคลัง ยังได้รับการรับรองระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001
จากสถาบันรับรองมาตรฐานไอเอสโอ (สรอ.) เช่นเดียวกับโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
และระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ เช่นกัน

[1] ^(/ 1) แปลงสัมปทานยูโนแคล 2 ประกอบด้วย แหล่งกะพง ปลาทอง ปลาแดง สตูล บรรพต
และยะลา 10A ส่วนแปลงสัมปทานยูโนแคล 3 ประกอบด้วย แหล่งฟูนาน จักรวาล โกมิน สุราษฎร์
ปลาหมึก ตราด และปะการัง

[2] ^(/2) เมื่อวันที่ 23 ธันวาคม 2547 ปตท. และ เปโตรนาส ได้ลงนามใน Settlement
Agreement และ Supplementary Agreement ซึ่งเป็นข้อตกลง ประนีประนอมแก้ไขปัญหา
Take-or-Pay อันสืบเนื่องมาจากการก่อสร้างท่อส่งก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย ของบริษัททรานส์
ไทย-มาเลเซีย (ประเทศไทย) จำกัด ล่าช้า โดยกลุ่มผู้ซื้อซึ่งประกอบด้วย ปตท.และเปโตรนาส
ไม่มีภาระ Take-or-Pay และเลื่อนกำหนดการเริ่มซื้อขายก๊าซฯ จากเดิมปี 2545 มาเป็นต้นปี
2548 โดย เปโตรนาส จะเป็นผู้รับก๊าซฯ ในระยะที่หนึ่งจำนวน 200-390
ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวันก่อน ส่วน ปตท.จะ รับก๊าซฯ ระยะที่ 2 จำนวน 400 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน
ซึ่งคาดว่าจะเริ่มรับก๊าซฯ ในช่วงปี พ.ศ. 2550-2551

^(/3) ปัจจุบันยังไม่ได้ดำเนินการผลิต ทั้งนี้คาดว่าแหล่งอาทิตย์จะเริ่มผลิตก๊าซฯ
เข้าสู่ระบบได้ประมาณปี 2550

[3] ^(/)

[4] ¹

[5] ^(/1) จากรายงานของ สนพ. เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2544
เรื่องการกำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิงของไทย

[6] ^(/ 1) จากรายงานของ สนพ. เมื่อวันที่ 11 มิถุนายน 2544
เรื่องการกำหนดราคาน้ำมันเชื้อเพลิงของไทย

[7] ¹