2. ลักษณะการประกอบธุรกิจ

2.1 ความเป็นมาและพัฒนาการที่สำคัญ

เมื่อปี 2495
รัฐบาลสมัยนั้นเห็นความสำคัญที่ต้องจัดให้มีบริการออกอากาศวิทยุฯและโทรทัศน์ในประเทศไทย
จึงจัดตั้งบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัดขึ้น ภายหลังบริษัทฯ
ดังกล่าวประสบปัญหาขาดทุนคณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้ยุบเลิกกิจการเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2520
และได้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย (อ.ส.ม.ท.) พ.ศ.
2520 ขึ้น เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2520 มีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี
โดยรับโอนพนักงานและลูกจ้าง รวมทั้งกิจการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9
สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 สถานีวิทยุกระจายเสียง ท.ท.ท. จากบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัด
ต่อมาเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2520 อ.ส.ม.ท.
ได้ก่อตั้งสำนักข่าวไทยขึ้นมาเพื่อดำเนินงานด้านข่าวอีกหน่วยงานหนึ่ง
ซึ่งถือเป็นการจัดตั้งสำนักข่าวอย่างเป็นทางการแห่งแรกของประเทศไทย และในปี 2532
อ.ส.ม.ท.
ได้ร่วมดำเนินธุรกิจกับภาคเอกชนในการให้บริการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิกเป็นครั้งแรกของประเทศไทย
ดำเนินการในนาม UBC (United Broadcasting Corporation) หรือ TRUE Vision
ในปัจจุบัน ต่อมาเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2547 ได้จดทะเบียนจัดตั้งเป็นบริษัทมหาชนจำกัด
ด้วยการแปลงสภาพองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย ตาม พ.ร.บ. ทุนรัฐวิสาหกิจฯ
เป็นบริษัท อสมท จำกัด (มหาชน) หรือ บมจ.อสมทโดยมีทุนจดทะเบียนเริ่มแรก 3,000 ล้านบาท
แบ่งเป็นหุ้นสามัญจำนวน 600 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท
โดยมีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นแต่เพียงผู้เดียว

หลังจากนั้น บมจ.อสมท ได้เพิ่มทุนจดทะเบียนจากเดิม 3,000 ล้านบาท เป็น 3,835 ล้านบาท
โดยออกหุ้นสามัญเพิ่มทุนจำนวน 167 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท เมื่อวันที่ 24 กันยายน
2547 บริษัทได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2547
และกระจายหุ้นสู่มหาชนเมื่อวันที่ 17 พฤศจิกายน 2547

นอกจากนี้บริษัทได้จดทะเบียนจัดตั้งบริษัท พาโนราม่า เวิล์ดไวด์ จำกัด เป็นบริษัทย่อย เมื่อวันที่ 21
พฤศจิกายน 2546 สำหรับผลิตรายการและสารคดีให้กับ บมจ.อสมท หน่วยงานภาครัฐ และเอกชน
เพื่อเผยแพร่หรือขายให้กับสถานีโทรทัศน์ทั้งในและต่างประเทศ

2.2 ภาพรวมการประกอบธุรกิจของบริษัท

บมจ. อสมท เป็นผู้ประกอบกิจการด้านสื่อสารมวลชนรายใหญ่ที่มีสื่อโทรทัศน์ และสื่อวิทยุฯ
เป็นของตนเอง และเป็นผู้ที่ให้บริการด้านสื่อสารมวลชนผ่านสื่อต่าง ๆ ในหลายรูปแบบ ได้แก่

สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ เปลี่ยนชื่อมาจาก “สถานีโทรทัศน์ช่อง 9 อสมท”
ดำเนินการออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง
โดยแพร่ภาพจากสถานีแม่ข่ายซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณสำนักงานใหญ่ กรุงเทพมหานคร
ไปยังสถานีเครือข่ายในส่วนภูมิภาค 35 สถานีทั่วประเทศ
โดยมีขอบเขตการให้บริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศประมาณร้อยละ 87.0
และมีประชากรในเขตบริการประมาณร้อยละ 88.5 อย่างไรก็ตาม บริษัทฯ
ยังคงมุ่งมั่นที่จะขยายขอบเขตการให้บริการให้ครอบคลุมพื้นที่และเขตการให้บริการประชาชนมากขึ้น
โดยจะจัดตั้งสถานีทวนสัญญาณเพิ่มจากเดิมในอนาคต

สถานีวิทยุกระจายเสียง อสมท ส่งกระจายเสียงทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค จำนวน 62 สถานี
ซึ่งได้แก่สถานีวิทยุฯ ที่ตั้งอยู่ในกรุงเทพมหานคร 9 สถานี (ระบบ FM 7 สถานี และ AM 2 สถานี)
และในส่วนภูมิภาค ซึ่งส่งกระจายเสียงด้วยระบบ FM 53 สถานี
สามารถให้บริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศได้ประมาณร้อยละ 92.4
มีประชากรในเขตพื้นที่เป้าหมายที่ให้บริการประมาณร้อยละ 93.8
และจะดำเนินการขออนุญาตจัดตั้งสถานีเครือข่ายเพิ่มเติม
เพื่อขยายขอบเขตการให้บริการให้ครอบคลุมพื้นที่และเขตการให้บริการประชาชนมากขึ้นในอนาคต

สำนักข่าวไทย เป็นศูนย์กลางในการผลิต รวบรวม จัดเก็บ วิเคราะห์
และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่เน้นความเป็นกลาง ถูกต้อง เชื่อถือได้ และทันเหตุการณ์
โดยนำเสนอผ่านสื่อของบริษัทที่หลากหลาย ได้แก่ สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ เครือข่ายสถานีวิทยุฯ
อสมท สื่ออิเล็กทรอนิคส์ ผ่านเว็บไซต์ www.mcot.net สื่อคอมพิวเตอร์ออนไลน์ (Computer
Online) และสื่ออื่น ๆ เช่น การให้บริการส่งข้อความข่าวในระบบ SMS ผ่านโทรศัพท์เคลื่อนที่
(MCOT X’Press) รวมทั้งการขยายความร่วมมือด้านต่าง ๆ
ตลอดจนการแลกเปลี่ยนข่าวสารกับสำนักข่าวและสื่อสำคัญ ๆ ของโลก

การให้บริการในรูปแบบอื่น ๆ (New Media) บมจ. อสมท ร่วมมือกับ บริษัท แมคพาย แอดวานซ์
ซัพพลาย จำกัด และบริษัท SK Telecom Ltd.
เพื่อทดลองการให้บริการแพร่ภาพโทรทัศน์ภาคพื้นดินในระบบดิจิตอล (Digital Terrestrial
Television Broadcast : DTTB) โดยใช้ความถี่ระบบ UHF ในช่อง 58 ไปยังกลุ่มเป้าหมาย
ซี่งเป็นผู้ใช้บริการแบบเคลื่อนที่ (Digital Video Broadcasting – Handheld : DVB-H)
และผู้ใช้บริการแบบประจำที่ (Digital Video Broadcasting – Terrestrial : DVB-T)
และพัฒนาเทคโนโลยีการแพร่ภาพกระจายเสียงโทรทัศน์ระบบดิจิตอล
และพัฒนาเทคโนโลยีการแพร่ภาพกระจายเสียงโทรทัศน์ระบบดิจิตอล
ซึ่งโครงการนี้จะดำเนินการต่อเนื่องไปจนถึงปี 2551
หลังจากนั้นจะได้ประเมินผลและพิจารณาความเป็นไปได้ของโครงการในทางธุรกิจต่อไป

บมจ.อสมท ยังได้ดำเนินธุรกิจในการผลิตรายการและสารคดีโทรทัศน์ โดยจัดตั้งบริษัทย่อยคือ บริษัท
พาโนราม่า เวิลด์ไวด์ จำกัด ซึ่งได้จดทะเบียนจัดตั้งเป็น บริษัท จำกัด เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน
2546 โดย บมจ.อสมท มีสัดส่วนการถือหุ้นร้อยละ 49.0
นอกจากนี้ยังได้ร่วมดำเนินกิจการกับผู้ประกอบการเอกชนต่าง ๆ ตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ
โดยบริษัทฯ ได้รับรายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ ประกอบด้วย 2 กิจการหลักที่สำคัญ คือ
ร่วมกับบริษัทบางกอกเอ็นเตอร์เทนเม้นต์ จำกัด (บีอีซี)
ในการดำเนินกิจการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 อสมท
รวมทั้งให้เช่าเวลาจัดรายการและโฆษณาทางสถานีวิทยุฯ FM 105.5 MHz และร่วมกับ บริษัท
ยูไนเต็ด บรอดคาสติ้ง คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) และ บริษัท ยูบีซี เคเบิ้ล เน็ตเวอร์ค จำกัด
(มหาชน) หรือกลุ่มยูบีซี ซึ่งปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็น บริษัท ทรู วิชั่น จำกัด (มหาชน)
ในการดำเนินกิจการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิก

3.  โครงสร้างรายได้

รายได้ของบริษัทเมื่อแบ่งตามธุรกิจที่บริษัทดำเนินการแล้ว สามารถแบ่งได้เป็น 4 ประเภท
ประกอบด้วยรายได้จากบริการทางโทรทัศน์ รายได้จากบริการทางวิทยุ
รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ และรายได้อื่น รายละเอียดดังนี้

  ---------------------------------- --------- --------- --------- ---------
  ประเภทของรายได้                     1 ม.ค. -            1 ม.ค. -  
                                     31 ธ.ค.50           31 ธ.ค.49 

                                     ล้านบาท    ร้อยละ     ล้านบาท    ร้อยละ

  1. รายได้จากบริการทางโทรทัศน์          2,268.8   57.3      2,709.6   62.4

  2. รายได้จากบริการทางวิทยุ             841.5     21.3      798.5     18.4

  3. รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ                                      

  3.1                                650.9     16.5      630.4     14.5
  ส่วนแบ่งรายได้ตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ                                  

  3.2 รายได้จากสินทรัพย์รับโอนตัดบัญชี       79.6      2.0       40.9      0.9

  รวมรายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ        730.5     18.5      671.3     15.4

  4. รายได้อื่น                                                       

  4.1 ดอกเบี้ยรับ                       88.9      2.2       140.1     3.2

  4.2 รายได้ค่าเช่า                     0.9       0.02      3.4       0.1

  4.3 รายได้อื่น ๆ                      25.6      0.6       22.2      0.5

  รวมรายได้อื่น                         115.4     2.9       165.7     3.8

  รวมรายได้ทั้งหมด                      3,956.2   100.0     4,345.1   100.0
  ---------------------------------- --------- --------- --------- ---------

2.4 เป้าหมายการดำเนินธุรกิจ

บริษัทฯ มีเป้าหมายที่จะพัฒนาองค์กรให้เป็นสื่อกลางอันจะก่อให้เกิดความรู้
ความเข้าใจของประชาชนไทย ทั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่น
รวมทั้งทำการสื่อสารกับประชาคมโลก โดยผ่านสื่อที่หลากหลาย
ในขณะเดียวกันก็สามารถแข่งขันและดำรงอยู่ได้ในเชิงธุรกิจ เนื่องจากบริษัทเชื่อว่า
บริษัทมีความได้เปรียบในการดำเนินธุรกิจและยุทธศาสตร์ในการแข่งขันดีกว่าผู้ประกอบธุรกิจอื่น ๆ
ในด้านการสื่อสารมวลชนประเภทเดียวกัน

5.  ภาพรวมของอุตสาหกรรมสื่อโฆษณาในประเทศไทย

งบโฆษณาปี 2550 เติบโตเพียงเล็กน้อย โดยมีการใช้งบโฆษณาผ่านสื่อต่าง ๆ มูลค่ารวมประมาณ
9.2 หมื่นล้านบาท สูงกว่าปี 2549 เพียงร้อยละ 2.5 ต่ำสุดในรอบ 8 ปี
ซึ่งเป็นผลมาจากปัจจัยลบหลายด้านที่ส่งผลกระทบต่อความเชื่อมั่นของผู้บริโภค
และการตัดสินใจใช้งบโฆษณาของสินค้ากลุ่มต่าง ๆ เช่น ความผันผวนของราคาน้ำมัน
สภาวะเศรษฐกิจ ปัญหาทางการเมือง ตลอดจนเหตุการณ์ไม่ปกติที่เกิดขึ้นในช่วงสิ้นปี 2549
โดยเฉพาะในช่วงครึ่งปีแรกที่การใช้จ่ายงบโฆษณาถดถอย
กลุ่มที่ใช้งบโฆษณามากที่สุดยังคงเป็นกลุ่มสินค้าอุปโภคบริโภค และบริการ เช่น ผลิตภัณฑ์ดูแลผิว
กลุ่มสื่อสาร และรถยนต์ ที่มีการใช้งบโฆษณาเพิ่มขึ้น เพื่อรักษาส่วนแบ่งการตลาด
แม้ว่าภาพรวมของธุรกิจดังกล่าวจะอยู่ในภาวะลดลง

สื่อโทรทัศน์ยังคงเป็นสื่อที่มีส่วนแบ่งการตลาดมากที่สุดถึงร้อยละ 58 เป็นเงินกว่า 5.3 หมื่นล้านบาท
ใกล้เคียงกับปี 2549
โดยเฉพาะในช่วงครึ่งปีแรกที่มีความผันผวนและการปรับลดการใช้เงินโฆษณาของทั้งภาครัฐและภาคเอกชนลงค่อนข้างมาก
อย่างไรก็ตามอุตสาหกรรมสามารถปรับตัวในแนวทางที่ดีขึ้นโดยมีการเติบโตอย่างต่อเนื่องในช่วงครึ่งหลังของปี
สำหรับสื่อวิทยุฯ มีมูลค่าการโฆษณาลดลงเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมาร้อยละ 3 เหลือ 6.4 พันล้านบาท
เนื่องจากเป็นสื่ออันดับรอง ในขณะที่การใช้จ่ายของลูกค้ามีอย่างจำกัด
จึงเลือกที่จะใช้จ่ายผ่านสื่อที่เห็นผลชัดเจนกว่าอย่างโทรทัศน์ หรือ หนังสือพิมพ์

ทิศทางของธุรกิจโฆษณาในปี 2551 คาดว่าจะขยายตัวในอัตราที่ไม่แตกต่างจากปี 2550
โดยเฉพาะในช่วงต้นปีที่ธุรกิจโฆษณาได้รับผลกระทบจากการเมืองในประเทศ
ภาคเอกชนชะลอการลงทุนและการเปิดตัวสินค้าใหม่รวมทั้งการโฆษณาสินค้าเพื่อรอความชัดเจนของรัฐบาลชุดใหม่
ประกอบกับปัจจัยลบจากความผันผวนทางเศรษฐกิจโดยเฉพาะราคาน้ำมันที่พุ่งสูง
อาจจะส่งผลกระทบต่อภาระค่าใช้จ่ายของผู้บริโภค
แต่คาดว่าธุรกิจโฆษณาจะกลับมาฟื้นตัวและสดใสตั้งแต่เดือนมีนาคม เป็นต้นไป
เพราะจะเป็นช่วงเวลาที่บริษัทต่าง ๆ จะทะยอยเปิดตัวสินค้า
อีกทั้งสถานการณ์ทางการเมืองตลอดจนนโยบายกระตุ้นเศรษฐกิจของรัฐบาลชุดใหม่น่าจะมีความชัดเจนและสร้างมั่นใจให้กับภาคเอกชน
ในการขยายการลงทุนและสร้างความเชื่อมั่นในการใช้จ่ายให้กับผู้บริโภคมากขึ้น
ซึ่งจะทำให้เศรษฐกิจโดยรวมขยายตัวดีขึ้น ส่งผลให้ธุรกิจโฆษณาในปี 2551
น่าจะมีอัตราการเติบโตที่มากกว่าปีที่ผ่านมา โดยสื่อโทรทัศน์ และหนังสือพิมพ์
ยังคงได้รับความสนใจมากกว่าสื่ออื่นเพราะเป็นสื่อที่เข้าถึงผู้บริโภคได้มากกว่าสื่ออื่น ๆ