1. ปัจจัยความเสี่ยง

 ภาวะเศรษฐกิจและการเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน

-   ภาวะเศรษฐกิจไทยปี 2548 และแนวโน้มปี 2549

แม้ว่าเศรษฐกิจไทยในปี 2548 ที่ผ่านมาจะเผชิญกับปัจจัยลบหลายประการ
ไม่ว่าจะเป็นการปรับขึ้นของราคาน้ำมันและอัตราเงินเฟ้อในประเทศ
การปรับขึ้นของอัตราดอกเบี้ยในระบบ การหดตัวของรายได้จากการท่องเที่ยว
ที่สืบเนื่องมาจากเหตุการณ์ธรณีพิบัติภัยในช่วงปลายปี 2547
ตลอดจนการขาดดุลบัญชีเดินสะพัดเป็นปีแรกนับตั้งแต่วิกฤติเศรษฐกิจในปี 2540
แต่อัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย ยังคงตัวอยู่ในระดับที่น่าพอใจ คือ อยู่ที่ประมาณร้อยละ 4.5
โดยได้รับแรงหนุนจากการส่งออกเป็นหลัก

ประมาณการอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย

(หน่วย: ร้อยละการเปลี่ยนแปลงจากปีก่อนหน้า ยกเว้นจะระบุเป็นอย่างอื่น)

  ------------------------------------------------------------------------
                                       ปี 2548            ปี 2549
  ------------------------------------ ----------------- -----------------
  การบริโภคภาคเอกชน                     4.5%              4.0%-4.3%

  การลงทุนรวม                           10.9%             7.2%-13.5%

  การลงทุนภาคเอกชน                      10.7%             7.5%-10.3%

  การลงทุนภาครัฐ                         11.2%             6.2%-22.7%

  การบริโภคภาครัฐ                        12.8%             4.0%-6.0%

  การส่งออก                             15.0%             8.0%-15.0%

  การนำเข้า                             26.0%             8.0%-15.0%

  ดุลการค้า (ล้านดอลลาร์ฯ)                 -8,578            -9,100 ถึง -9,700

  ดุลบัญชีเดินสะพัด (ล้านดอลลาร์ฯ)            -3,714            -3,800 ถึง -4,200

  ดุลบัญชีเดินสะพัด (% ต่อ GDP)              -2.1%             -2.1% ถึง -2.3%

  อัตราเงินเฟ้อทั่วไป                       4.5%              4.3%-4.8%

  อัตราเงินเฟ้อพื้นฐาน                      1.6%              2.0%-3.0%

  ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เฉลี่ย (ดอลลาร์ฯ/บาร์เรล) 54.5              60.0-65.0

  ราคาน้ำมันดีเซลเฉลี่ย (บาท/ลิตร)           20.01             23.9-25.4

  ค่าเงินบาทเฉลี่ย (ต่อดอลลาร์ฯ)             40.22             39.50-40.50

  ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)        4.5%              4.0%-5.0%
  ------------------------------------------------------------------------

ที่มา: บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด

สำหรับแนวโน้มในปี 2549 นั้น คาดว่าเศรษฐกิจไทยจะขยายตัวในอัตราประมาณร้อยละ 4.0 -
5.0 อันเป็นผลมาจากปัจจัยต่าง ๆ อาทิ การขยายตัวของการลงทุนของภาครัฐและเอกชน
รวมทั้งการฟื้นตัวของการท่องเที่ยว อย่างไรก็ตาม คาดว่า
การใช้จ่ายของผู้บริโภคอาจจะยังคงขยายตัวได้อย่างจำกัด
เนื่องจากแนวโน้มการทรงตัวของราคาน้ำมันในประเทศในระดับที่สูง
รวมทั้งแนวโน้มการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในระบบต่อเนื่องจากปี 2548 ในขณะเดียวกัน คาดว่า
เศรษฐกิจไทยจะยังคงมีดุลบัญชีเดินสะพัดที่ขาดดุลติดต่อกันเป็นปีที่สอง
โดยเป็นผลจากการขยายตัวของการนำเข้าตามการขยายตัวของการส่งออก
การใช้จ่ายเพื่อการลงทุนในประเทศ ตลอดจนระดับราคาน้ำมันในตลาดโลกที่เพิ่มสูงขึ้น

ทั้งนี้ แนวโน้มการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยดังกล่าว
ประกอบกับความต้องการลงทุนทั้งของภาครัฐและเอกชน
น่าจะส่งผลให้สภาพคล่องในระบบยังคงปรับตัวลดลงต่อเนื่องจากปี 2548
ในขณะที่การเร่งขยายสินเชื่อของบรรดาสถาบันการเงินในภาวะสภาพคล่องที่ลดลงดังกล่าว
อาจจะนำมาสู่การแข่งขันที่ทวีความเข้มข้นมากขึ้นในด้านผลิตภัณฑ์เงินฝาก
ทั้งเพื่อรักษาฐานลูกค้าและเพื่อการบริหารสภาพคล่องของสถาบันการเงิน

 การเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน[1]

ข้อกฎหมายต่าง ๆ ที่สำคัญ ซึ่งมีผลต่อการดำเนินงานของธนาคารในรอบปี 2548 พอสรุปได้ ดังนี้

-   การประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทการเป็นนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ การค้าหลักทรัพย์
    หรือการจัดจำหน่ายหลักทรัพย์ที่เป็นหน่วยลงทุน

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้ออกประกาศเลขที่ ฝกส. (11) ว. 33/2548 ลงวันที่ 6
พฤษภาคม 2548 เรื่อง นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ประเภทการเป็นนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์ การค้าหลักทรัพย์
หรือการจัดจำหน่ายหลักทรัพย์ที่เป็นหน่วยลงทุน ซึ่งมีใจความสำคัญ คือ
อนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจหลักทรัพย์ในประเภทการเป็นนายหน้าซื้อขายหลักทรัพย์
การเป็นผู้ค้าหลักทรัพย์ และการเป็นผู้จัดจำหน่ายหลักทรัพย์ที่เป็นหน่วยลงทุน
ภายใต้หลักเกณฑ์ที่กำหนดได้
รวมถึงอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถแต่งตั้งบุคคลธรรมดาที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานตณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์
เป็นตัวแทนในการขายหรือรับซื้อหน่วยลงทุนได้เช่นกัน

ทั้งนี้ การออกประกาศฉบับดังกล่าว ถือเป็นผลดีต่อธนาคาร
ในแง่ที่ช่วยขยายขอบเขตการประกอบธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับหน่วยลงทุน
ทำให้ธนาคารสามารถประกอบธุรกิจได้อย่างกว้างขวางมากขึ้น

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง[2]

เมื่อวันที่ 11 พฤษภาคม 2548 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้ออกประกาศที่ ฝกส.(11)
ว. 34/2548 เรื่อง นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่งนั้น
โดยมีจุดประสงค์เพื่ออนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ สามารถยื่นขออนุญาตประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อ
และให้เช่าแบบลีสซิ่งได้ หากแต่ต้องมีคุณสมบัติและปฏิบัติตามข้อกำหนดดังต่อไปนี้

(1) มีฐานะการเงินและฐานะการดำเนินงานอยู่ในเกณฑ์ดี สามารถกันเงินสำรองได้ครบถ้วน
สามารถดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงและภาระผูกพันได้ไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

(2)
ให้ความร่วมมือกับทางการในการปฏิบัติตามแผนพัฒนาระบบสถาบันการเงินในการปรับบทบาทและ
รูปแบบสถาบันการเงิน ให้เป็นสถาบันการเงิน 1 รูปแบบ (One Presence)
ตามแนวทางที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

(3) จัดทำแผนงานรองรับการประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่งที่เป็นลายลักษณ์อักษร
และได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการของธนาคาร

อนึ่ง การออกประกาศเพื่ออนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจดังกล่าว
จะช่วยเปิดโอกาสให้ธนาคารสามารถประกอบธุรกิจทางด้านการเงินได้หลากหลายมากยิ่งขึ้น

-   มาตรการปรับโครงสร้างหนี้ภาคประชาชน

กระทรวงการคลังได้ออกประกาศฉบับลงวันที่ 18 ตุลาคม 2548 เรื่อง
มาตรการปรับโครงสร้างหนี้ภาคประชาชน
โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อช่วยลดภาระหนี้สินให้กับกลุ่มลูกหนี้สินเชื่อบุคคลรายย่อยด้อยคุณภาพที่เป็นบุคคลธรรมดา
ที่มีภาระหนี้สินอยู่กับสถาบันการเงิน ซึ่งไม่รวมถึงหนี้สินเชื่อเกษตรกรรม สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย
และบัตรเครดิต โดยสถาบันการเงินเจ้าหนี้ได้ฟ้องร้องดำเนินคดีลูกหนี้ไว้แล้วก่อนวันที่ 1 กรกฎาคม
2548 และมีหนี้เงินต้นคงค้างต่อรายไม่เกิน 200,000 บาท ทั้งนี้
หากลูกหนี้สามารถชำระหนี้ได้ก่อนวันที่ 30 มิถุนายน 2549
ลูกหนี้สามารถเลือกชำระหนี้ด้วยตนเองครั้งเดียวในจำนวนร้อยละ 50 ของยอดเงินต้นคงค้าง
แต่ถ้าไม่อาจชำระหนี้ได้ภายในกำหนดเวลาดังกล่าว
ลูกหนี้สามารถเลือกขอการสนับสนุนสินเชื่อจากธนาคารออมสินได้
เพื่อนำเงินชำระหนี้ให้ธนาคารในจำนวนร้อยละ 50 ของยอดเงินต้นคงค้างภายในวันที่ 30 มิถุนายน
2549 โดยหนี้ที่เหลือธนาคารจะปลดหนี้ให้ทั้งจำนวนเช่นกัน
โดยลูกหนี้จะมีภาระกับธนาคารออมสินแทน

ทั้งนี้ แม้ว่าจนถึง ณ สิ้นปี 2548
ธนาคารยังไม่ได้ข้อสรุปที่ชัดเจนเกี่ยวกับจำนวนลูกหนี้และมูลค่าหนี้ที่จะเข้าร่วมมาตรการดังกล่าว
เนื่องจากยังไม่ถึงกำหนดเวลาวันที่ 31 พฤษภาคม 2549
ซึ่งลูกหนี้จะต้องแจ้งความประสงค์ในการเข้าร่วมมาตรการ แต่ธนาคารคาดว่ามาตรการดังกล่าว
คงจะมีส่วนช่วยลดปริมาณหนี้ด้อยคุณภาพในส่วนของสินเชื่อบุคคลรายย่อยของธนาคารได้ในระดับหนึ่ง
ขณะที่มีความเชื่อว่า
ผลกระทบจากการเข้าร่วมมาตรการดังกล่าวต่อผลการดำเนินงานของธนาคารนั้น คงจะมีไม่มากนัก
เนื่องจากไม่ใช่พอร์ตสินเชื่อหลักของธนาคาร

-   การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินที่มีความซับซ้อน

ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศเลขที่ ฝนส. (21) ว. 4/2548 เรื่อง
นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินที่มีความซับซ้อน ลงวันที่ 19 ตุลาคม
2548 ซึ่งมีจุดประสงค์คือ
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์สามารถทำธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินที่มีความซับซ้อน (Structured
Derivatives) ซึ่งมีตัวแปรอ้างอิงเป็น อัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน
หรือดัชนีทางการเงินได้เพิ่มเติม นอกเหนือจากธุรกรรมอนุพันธ์ทางการเงินขั้นพื้นฐาน (Plain
Vanilla Derivatives)

ทั้งนี้ มาตรการดังกล่าว เป็นการเพิ่มทางเลือกในการทำธุรกรรมรูปแบบใหม่ ๆ
ให้กับธนาคารมากยิ่งขึ้น
อันจะช่วยส่งผลดีในแง่ที่ช่วยให้ธนาคารสามารถตอบสนองต่อความต้องการของลูกค้าได้เพิ่มขึ้นด้วย

 ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

เพื่อการนำเสนอบริการทางการเงินที่ครบวงจร
ธนาคารกสิกรไทยจึงมีการดำเนินธุรกิจในลักษณะของกลุ่มธุรกิจทางการเงิน ซึ่งประกอบด้วย
บริษัทย่อย ที่ประกอบธุรกิจการเงิน และบริษัทร่วม ที่ดำเนินธุรกิจสนับสนุน
โดยยึดมั่นในหลักการการให้บริการอันเป็นที่เชื่อถือ รวมทั้ง
การมีความรับผิดชอบต่อผลประโยชน์ของลูกค้า และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องต่าง ๆ
โดยคำนึงถึงความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับการประกอบธุรกิจอย่างเหมาะสม ทั้งนี้
นโยบายการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร มีองค์ประกอบที่สำคัญ ดังนี้

-   หลักการในการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงในหลายด้านด้วยกัน ได้แก่ การบริหารความเสี่ยงเครดิต
การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ และการบริหารความเสี่ยงด้านอื่น ๆ
รวมทั้งแนวทางในการวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้วและผลกำไรเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น
โดยธนาคารยึดหลักการในการบริหารความเสี่ยง ดังนี้

- การมีส่วนร่วมรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
โดยหน่วยธุรกิจ ซึ่งดำเนินธุรกิจที่ก่อให้เกิดความเสี่ยง
มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบต่อการบริหารความเสี่ยงต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ระดับความเสี่ยงที่เกิดขึ้นดังกล่าว มีความเหมาะสมกับระดับอัตราผลตอบแทนที่กำหนด
ตลอดจนระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ ขณะที่หน่วยงานสนับสนุน
ซึ่งมีหน้าที่สนับสนุนการปฏิบัติงานให้แก่หน่วยธุรกิจ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายร่วมกันนั้น
จะรับผิดชอบการจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ซึ่งเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจ

- การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงโดยหน่วยงานที่เป็นเอกเทศ
โดยกระบวนการควบคุมมีความเป็นอิสระ และมีหน่วยงานควบคุม
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการให้ความเห็นเกี่ยวกับความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจอย่างเป็นอิสระและเชื่อถือได้
รวมทั้งการควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้ระดับที่ยอมรับได้

- การมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงที่ชัดเจน โดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
จะทำหน้าที่กำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยง ภายใต้แนวทางที่คณะกรรมการธนาคารกำหนด

- การบริหารความเสี่ยงโดยรวมความเสี่ยงทุกประเภทที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกรรม
โดยการบริหารความเสี่ยง ควรคำนึงถึงการบริหารความเสี่ยงทุกประเภท
ซึ่งเกิดขึ้นในการดำเนินธุรกรรม อีกทั้งยังจะต้องครอบคลุมถึงทุกระดับงานภายในองค์กร

- การวัดผลงานโดยปรับความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจ
โดยหน่วยงานธุรกิจจะได้รับการประเมินผลงานตามประสิทธิภาพของการทำงานที่ปรับด้วยความเสี่ยงแล้ว

-   กระบวนการบริหารความเสี่ยง

เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงของธนาคารเป็นไปอย่างมีประสิทธิผล
ธนาคารจึงมีกระบวนการบริหารความเสี่ยง ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนหลักต่าง ๆ ดังนี้

- การระบุความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการบ่งชี้ถึงความเสี่ยง ทั้งในแง่ของประเภทความเสี่ยง
สาเหตุ และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงทั้งที่เป็นปัจจัยภายในและภายนอก ตลอดจนมีการพิจารณา
หรือคาดการณ์ถึงความเสี่ยงที่ธนาคารกำลังประสบอยู่
หรือความเสี่ยงใหม่ที่มีโอกาสจะเกิดขึ้นในอนาคต

- การประเมินความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการนำเครื่องมือ และวิธีการต่าง ๆ ที่เหมาะสม
มาใช้ประเมินความเสี่ยง ซึ่งกระบวนการดังกล่าวจะต้องได้รับการตรวจสอบ อนุมัติ และทบทวน
ภายใต้กรอบระยะเวลาที่เหมาะสม

- การติดตามและควบคุมความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการติดตาม
และควบคุมการดำเนินการตามนโยบายความเสี่ยง ระเบียบปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยง
และขอบเขตของความเสี่ยง
เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายความเสี่ยงและระดับความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
โดยมีการติดตามและควบคุมความเสี่ยงดังกล่าวอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง

- การรายงานความเสี่ยง เป็นขั้นตอนของการรายงานความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ อย่างครอบคลุม
ซึ่งจะต้องมีความเหมาะสมและเพียงพอ เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงเกิดประสิทธิผลสูงสุด

ทั้งนี้ เพื่อหลีกเลี่ยงความสูญเสียทางการเงิน
และสนับสนุนให้หน่วยธุรกิจสามารถดำเนินงานได้อย่างต่อเนื่อง กระบวนการบริหารความเสี่ยงที่ดี
ยังได้รับการออกแบบให้คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาวะแวดล้อม
ทั้งที่เป็นสภาวะปกติและสภาวะวิกฤติด้วย

-   โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีนโยบายในการจัดโครงสร้างองค์กรที่เหมาะสม และเอื้อต่อการบริหารความเสี่ยงด้านต่าง
ๆ รวมทั้งมีการกำหนดหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน
ตลอดจนการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบและสายการรายงานอย่างชัดเจน
สอดคล้องกับหลักการควบคุมภายในที่ดี ทั้งนี้ ธนาคารมีโครงสร้างการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม
ดังนี้

คณะกรรมการธนาคาร
ทำหน้าที่พิจารณาอนุมัตินโยบายและหลักการด้านการบริหารความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
กำหนดกรอบความเสี่ยงและขอบเขตความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
รวมถึงดูแลให้มีระบบและกระบวนการการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม มีประสิทธิภาพ
และเป็นมาตรฐานสากล

คณะกรรมการตรวจสอบ
ทำหน้าที่ตรวจสอบประสิทธิผลและความพอเพียงของกระบวนการบริหารความเสี่ยง
และระบบการควบคุมภายใน

นอกจากนี้ คณะกรรมการธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านต่าง ๆ ของธนาคาร ได้แก่

คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่ดูแลและติดตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงและฐานะความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
ภายใต้แนวทางและนโยบายที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร

คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ทำหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย ความเสี่ยงสภาพคล่อง
และความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคาร

คณะอนุกรรมการนโยบายเครดิต
ทำหน้าที่กำหนดนโยบายเครดิตให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร

ในระดับปฏิบัติการ ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการวัดผลและติดตามความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
รวมทั้งพัฒนาเครื่องมือที่ทันสมัยเพื่อใช้ในการบริหารความเสี่ยง
และประมาณค่าความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ ในรูปเงินกองทุน
ซึ่งจะช่วยให้สามารถประเมินและควบคุมขนาดของความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
พร้อมทั้งกำหนดราคาที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกันของลูกค้าหรือผลิตภัณฑ์
ตลอดจนสามารถจัดสรรเงินกองทุนไปยังธุรกิจได้อย่างเหมาะสมกับระดับของผลตอบแทนและระดับของความเสี่ยง

 ความเสี่ยงด้านเครดิต 

-   การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ความเสี่ยงด้านเครดิต คือ
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่คู่สัญญาหรือผู้กู้ยืมไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขและข้อตกลงในสัญญา
ซึ่งอาจเป็นเพราะคู่สัญญาประสบปัญหาทางการเงิน ทำให้ไม่สามารถชำระหนี้เมื่อครบกำหนดได้
หรือจงใจไม่ปฏิบัติตามสัญญา อันส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารยึดถือแนวทางมาตรฐานสากลเป็นหลักสำคัญ
ในการดำเนินงานด้านการบริหารความเสี่ยงเครดิต
ซึ่งตั้งอยู่บนพื้นฐานการรวมศูนย์และดุลอำนาจการตัดสินใจเรื่องเครดิต
โดยมีการแบ่งแยกภาระหน้าที่ระหว่างการขายและการพิจารณาเครดิตออกจากกันอย่างเป็นเอกเทศ
เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นการสร้างดุลอำนาจในการพิจารณาเครดิต ทั้งนี้
เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านเครดิตของธนาคาร ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ธุรกิจลูกค้าผู้ประกอบการ
ผู้ดูแลความสัมพันธ์ลูกค้าและผู้พิจารณาเครดิต ต่างมีจุดมุ่งหมายร่วมกัน คือ
ส่งเสริมและรักษาการขยายตัวของสินเชื่ออย่างมีคุณภาพ

ขณะเดียวกัน ธนาคารยังให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพของการปฏิบัติงานด้านเครดิต
ภายใต้กระบวนการติดตามและควบคุมที่เหมาะสม โดยได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติงาน
พร้อมกับบทบาท เป้าหมายและหน้าที่ความรับผิดชอบที่ชัดเจนให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน
ตั้งแต่ในระดับสายงานจนถึงระดับบุคคล
เพื่อให้บุคลากรของธนาคารเข้าใจหลักการปฏิบัติงานด้านเครดิตและสื่อสารบนพื้นฐานเดียวกัน
ตามเจตนารมณ์ของธนาคารที่ต้องการเสริมสร้างวัฒนธรรมเครดิตอันแข็งแกร่งอย่างถาวรภายในองค์กร
นอกจากนั้นแล้ว ธนาคารยังได้จัดอบรมเสริมความรู้ด้านเครดิตให้แก่พนักงานที่เกี่ยวข้อง
เพื่อเพิ่มความรู้และพัฒนาทักษะด้านเครดิตในระดับที่เหมาะสมกับลักษณะลูกค้าที่ต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งยังได้พัฒนาระบบงานอัตโนมัติ และระบบงานสนับสนุนให้มีมาตรฐาน
ควบคู่ไปกับการมีประสิทธิภาพสูงสุดด้วย

-   นโยบายเครดิตและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารมุ่งใช้เครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตที่มีอยู่ให้เกิดประโยชน์อย่างเต็มที่
เพื่อประสิทธิผลสูงสุดในการบริหารความเสี่ยง ทั้งนี้
ธนาคารได้กำหนดยุทธศาสตร์ด้านเครดิตที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่ธนาคารสามารถรับได้
เพื่อสร้างเป้าหมายที่ชัดเจนให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน
รวมทั้งได้จัดทำนโยบายและแผนปฏิบัติงานที่อ้างอิงและสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ดังกล่าว
โดยครอบคลุมการให้บริการแก่ลูกค้าทุกกลุ่มและทุกผลิตภัณฑ์ของธนาคาร
ซึ่งการกำหนดคุณสมบัติของลูกค้าที่ธนาคารให้การสนับสนุนนั้นเป็นไปตามมาตรฐานสากล
และสอดคล้องกับกฎหมาย และกฎระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทยทุกประการ

นอกจากนั้นแล้ว
จากการที่ธนาคารได้ตระหนักดีถึงความสำคัญของเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
โดยเฉพาะในการประเมินความเสี่ยงเครดิตของลูกค้าและการกระจายสินเชื่อ
ธนาคารจึงได้รวบรวม และปรับปรุงนโยบายเครดิต
โดยจัดทำเป็นคู่มืออ้างอิงไว้ในระบบฐานข้อมูลของธนาคาร
ซึ่งสามารถนำมาใช้งานจริงได้ตลอดเวลา ขณะเดียวกัน
ธนาคารได้มีการพัฒนาและนำเครื่องมือที่ใช้วัดความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้ามาใช้สนับสนุนการพิจารณาสินเชื่อ
รวมถึงการตั้งราคาให้สอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละกลุ่มโดยมีการจัดอันดับเครดิตสำหรับลูกค้านิติบุคคล
ซึ่งมีทั้งหมด 12 อันดับสำหรับลูกหนี้ปกติ และ 3 อันดับสำหรับลูกหนี้ที่มีปัญหา
ในส่วนของลูกค้ารายย่อย ธนาคารมีการนำระบบการวิเคราะห์คะแนนเครดิตลูกค้าอัตโนมัติ หรือ
Credit Scoring มาช่วยในการอนุมัติสินเชื่อ
ซึ่งทำให้การอนุมัติสินเชื่อมีมาตรฐานและมีประสิทธิภาพมากขึ้นทั้งในเรื่องเวลาและคุณภาพ ดังนั้น
ในการคำนวณผลตอบแทน จึงมิได้เพียงแต่คำนึงถึงต้นทุนของเงินทุน
และค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานเท่านั้น
แต่ยังได้รวมมูลค่าของประมาณการความเสียหายเฉลี่ยจากความเสี่ยงด้านเครดิตไว้ด้วย
ซึ่งทำให้การกำหนดราคาดังกล่าวนี้ สอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละราย หรือแต่ละกลุ่ม ทั้งนี้
ขึ้นอยู่กับลักษณะการบริหารสัดส่วนเครดิตของแต่ละกลุ่มธุรกิจ

ทั้งนี้ หลังจากที่ประสบความสำเร็จในการปรับโครงสร้างองค์กร กระบวนการ
เครื่องมือและนโยบายเครดิตแล้วนั้น ในช่วงปี 2548 ธนาคารได้หันมาให้ความสำคัญมากขึ้น
กับการจัดโครงการส่งเสริมการเรียนรู้ให้กับพนักงานที่ปฏิบัติงานด้านเครดิตในกลุ่มพาณิชย์และบุคคลธุรกิจ
ซึ่งได้ดำเนินการจนเสร็จสิ้นตามวัตถุประสงค์ ตั้งแต่เดือนสิงหาคม 2548 ที่ผ่านมา นอกจากนี้
ธนาคารได้สานต่อการวางแผนทักษะด้านเครดิตเพิ่มเติมตลอดมา
เพื่อให้บุคลากรด้านเครดิตของธนาคารสามารถปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกเหนือจากการดำเนินการต่าง ๆ ดังกล่าวในข้างต้นแล้ว
ธนาคารยังให้ความสำคัญกับการควบคุมและติดตามการกระจุกตัวของเงินให้สินเชื่อ
โดยได้ติดตามเป็นรายเดือนในมิติต่าง ๆ อาทิ ประเภทอุตสาหกรรม รายผลิตภัณฑ์
ลักษณะลูกค้าและภูมิศาสตร์ เพื่อให้สอดคล้องกับแผนธุรกิจ ซึ่งในปี 2548 ที่ผ่านมา
ไม่ปรากฏว่ามีการกระจุกตัวของเงินให้สินเชื่อในอุตสาหกรรมใด
หรือในพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งมากเกินกว่าเกณฑ์ที่ธนาคารยอมรับได้ นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ติดตามเงินให้สินเชื่อที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤตการณ์โรคไข้หวัดนก เหตุธรณีพิบัติภัยใน
6 จังหวัดภาคใต้และความไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้
ซึ่งพบว่าไม่ส่งผลกระทบต่อธนาคารมากนัก ขณะเดียวกัน
ธนาคารยังได้รายงานการให้ความช่วยเหลือด้านการเงินแก่กระทรวงการคลังทุกเดือนตามข้อกำหนดของทางการด้วย

 ความเสี่ยงด้านการกระจุกตัวของการให้สินเชื่อ 

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์
  ภาคการสาธารณูปโภคและบริการ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย และธุรกิจอสังหาริมทรัพย์และก่อสร้าง
  โดยมีสัดส่วนร้อยละ 60.65, 10.75, 11.57 และ 6.38 ตามลำดับ
  โดยภาคอุตสาหกรรมการผลิตและพาณิชย์มีสัดส่วนค่อนข้างสูง
  แต่ได้มีการกระจายไปยังอุตสาหกรรมต่าง ๆ
  ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายและการกระจายความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้ ซึ่งมีอุตสาหกรรมกว่า
  50 อุตสาหกรรมในกลุ่มนี้ อาทิ โรงสีข้าว ขนส่ง และยานยนต์ เป็นต้น
  สำหรับเงินให้สินเชื่อแก่กลุ่มลูกหนี้สูงสุด 20 อันดับแรก (ไม่รวมบบส.เพทาย
  และบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทย) มีจำนวน 42,926 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 6.91
  ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น

ณ สิ้นปี 2548 กลุ่มบรรษัทธุรกิจมียอดสินเชื่อรวม จำนวน 224,540 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 21,793
ล้านบาท หรือร้อยละ 10.75 เมื่อเปรียบเทียบกับสิ้นปี 2547
โดยส่วนใหญ่ขยายตัวในกลุ่มบรรษัทธนกิจ (ลูกค้าขนาดกลาง)
เนื่องจากการขยายตัวของอุตสาหกรรมเหล็ก เคมีภัณฑ์และพลาสติก และเกษตรแปรรูป ตามลำดับ
สำหรับในส่วนของกลุ่มพาณิชย์และบุคคลธุรกิจ มียอดสินเชื่อรวม จำนวน 318,426 ล้านบาท เพิ่มขึ้น
41,532 ล้านบาทหรือร้อยละ 15.00 จากสิ้นปี 47 โดยสินเชื่อพาณิชยธนกิจ
ซึ่งเป็นสินเชื่อเพื่อใช้เป็นเงินทุนในการประกอบธุรกิจ มีขนาดการเติบโตสูงสุดจำนวน 26,423
ล้านบาท โดยเป็นการเพิ่มในส่วนของสินเชื่อตั๋วสัญญาใช้เงิน
ขณะที่เมื่อพิจารณาในรูปของอัตราการเปลี่ยนแปลง
จะพบว่าสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยมีการขยายตัวสูงสุดที่ร้อยละ 25.06

 ความเสี่ยงจากการด้อยคุณภาพของสินเชื่อ และหลักประกัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL) จำนวน 44,388 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 7.08 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น (รวมสถาบันการเงิน)
ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในหมวดการอุตสาหกรรม และหมวดการค้าส่งและค้าปลีก โดยในปี 2548
ธนาคารได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้กับลูกหนี้ โดยมียอดหนี้คงค้างก่อนตัดสูญจำนวน 34,337
ล้านบาท โดยการปรับโครงสร้างหนี้ส่วนใหญ่ใช้วิธีการขยายระยะเวลาการผ่อนชำระ
และวิธีผ่อนผันให้ชำระเงินต้นก่อนดอกเบี้ย

ในส่วนของการประเมินราคาหลักประกันนั้น
ธนาคารได้ดำเนินการประเมินราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงสินเชื่อด้อยคุณภาพที่มียอดคงค้างมากกว่า 50 ล้านบาท
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินโดยผู้ประเมินอิสระทุกปี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารมีสัดส่วนมูลค่าหลักประกันที่ใช้หักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญต่อเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
คิดเป็นร้อยละ 65.30

ทั้งนี้ เพื่อที่จะรองรับการขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้
การด้อยคุณภาพของเงินให้สินเชื่อที่ปรับโครงสร้างหนี้และไม่สามารถปฏิบัติได้ตามเงื่อนไข
และการด้อยมูลค่าของหลักประกันรวมถึงความเสียหายจากการร่วมรับผล
ขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้ของลูกหนี้ที่ธนาคารโอนให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2548 ธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 29,076 ล้านบาท หรือร้อยละ 4.64
ของเงินให้สินเชื่อรวม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยคิดเป็นร้อยละ 143.29
ของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

ในช่วงที่ผ่านมาธนาคารมีนโยบายในการตั้งค่าเผื่อหนี้สูญและหนี้สงสัยจะสูญเกินกว่าจำนวนขั้นต่ำตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมทั้งได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับภาวะปกติ (Normalized Provisioning)
ในอัตราร้อยละ 0.5 ของเงินให้สินเชื่อรวม ซึ่งได้ตั้งครบถ้วนไปแล้วตามนโยบายตั้งแต่ไตรมาสที่ 2
ปี 2548 นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญในอัตราร้อยละ 1
ของสินเชื่อจัดชั้นปกติที่เพิ่มขึ้นในระหว่างไตรมาส

อย่างไรก็ตาม เนื่องด้วยภาวะเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไป
ส่งผลให้ความต้องการสินเชื่อมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น
กอปรกับธนาคารมีการให้สินเชื่อเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ดังนั้น
เพื่อให้ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงตามภาวะเศรษฐกิจและปัจจัยต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องในปัจจุบัน ธนาคารจึงได้ยกเลิกค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับภาวะปกติ (Normalized
Provisioning) ตั้งแต่ไตรมาสที่ 3 ปี 2548 และนำมารวมไว้ในค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ
สำหรับหนี้ที่มีปัญหา
ธนาคารได้พิจารณาการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญแบบเฉพาะเจาะจงตามลักษณะของสินเชื่อโดยคำนึงถึงปัจจัยต่าง
ๆ ที่เกี่ยวข้อง เช่น ความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ หลักประกัน สถิติของค่าความสูญเสีย
และค่าคาดการณ์ความสูญเสีย เป็นต้น ส่วนการประมาณการค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของสินเชื่อปกติ
ได้พิจารณาตามลักษณะทั่วไปของสินเชื่อจากปัจจัยที่เกี่ยวข้องในมิติต่าง ๆ เช่น
ข้อมูลทางสถิติของค่าความสูญเสียในอดีต ความเสี่ยงของสินเชื่อ ภาวะเศรษฐกิจ
และประสบการณ์ของฝ่ายบริหาร เป็นต้น ทั้งนี้
การประมาณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับลูกหนี้รายใหญ่พิจารณาเป็นรายลูกหนี้
และลูกหนี้รายย่อยพิจารณาเป็นกลุ่มลูกหนี้ที่มีลักษณะความเสี่ยงใกล้เคียงกัน

 ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของทรัพย์สินรอการขาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ธนาคารมีทรัพย์สินรอการขายซึ่งมีมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
15,225 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 1.82 ของสินทรัพย์รวม
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นที่ดินว่างเปล่าและเพื่อการพาณิชย์ คิดเป็นร้อยละ 40.2 และ 38.5
ของทรัพย์สินรอการขายตามลำดับ โดยในปี 2548 ธนาคารได้รับโอนทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 3,477 ล้านบาท และขายทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 4,323 ล้านบาท
และรับรู้ผลกำไรจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายเป็นจำนวนเงิน 814 ล้านบาท
คิดเป็นกำไรร้อยละ 18.8 ของมูลค่าตามราคาต้นทุน ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ธนาคารมีค่าเผื่อการด้อยค่าสำหรับทรัพย์สินรอการขายจำนวน 2,622 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
17.22 ของมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี ซึ่งเพียงพอที่จะรองรับค่าใช้จ่ายในการถือครอง
ค่าใช้จ่ายในการขายและขาดทุนจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายส่วนที่เหลือ

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบริษัท บริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด และบริษัท บริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด

ในปี 2542 ธนาคารได้จัดตั้งบริษัทบริหารสินทรัพย์ ธนบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด) และบริษัทบริหารสินทรัพย์ จันทบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด)
เป็นการเฉพาะกิจเพื่อรับโอนสินทรัพย์ด้อยคุณภาพจากธนาคารและบริษัทเงินทุนภัทรธนกิจตามลำดับ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2548
บบส.เพทายได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพที่ได้รับโอนแล้วจำนวน
49,269 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 66.57 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 53.69 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ในขณะที่
บบส.พลอยได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพแล้วจำนวน 30,659
ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 74.43 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 75.63 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ทั้งนี้
การที่จะได้รับชำระหนี้ในอัตราที่คาดการณ์
ขึ้นอยู่กับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว (หมายเหตุ บบส.พลอย
โอนขายสินทรัพย์ทั้งหมดให้ บมจ.ธนาคารกสิกรไทย และบบส.เพทาย ในวันที่ 15 มีนาคม 2548
ทำให้ไม่มีภาระหนี้คงค้างตั้งแต่สิ้นไตรมาสที่ 1 ปี 2548 และอยู่ระหว่างการชำระบัญชี)

อนึ่ง ในปี 2547 ซึ่งครบกำหนด 5 ปี ในการจัดตั้ง บบส.พลอย ในกรณีที่มีกำไร
ธนาคารจะต้องแบ่งกำไรใน
บบส.พลอยให้กับกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินในสัดส่วน 2 ใน 3
เพื่อเป็นการตอบแทนที่กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินให้เงินช่วยเหลือ
บง.ภัทรธนกิจ จำนวน 4,396 ล้านบาท เพื่อชำระคืนแก่ผู้ฝากเงินและเจ้าหนี้ ทั้งนี้
ในการคำนวณผลกำไรจะใช้วิธีตีราคาสินทรัพย์คงเหลือและให้ถือเสมือนว่ามีการขายทรัพย์สินดังกล่าว

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย

นับตั้งแต่ปี 2544 ถึง 2548 ธนาคารได้โอนลูกหนี้ที่มีสถานะเป็นลูกหนี้ด้อยคุณภาพจำนวน 266 ราย
ซึ่งมีลักษณะตามข้อกำหนดและเงื่อนไขที่ระบุในพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ.
2544 และสัญญาโอนสินทรัพย์ ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (“บสท.”) ตามที่ได้รับแจ้งจาก บสท.
รวมมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอนจำนวน 14,596 ล้านบาท
โดยมีราคาโอนซึ่งอ้างอิงตามมูลค่าหลักประกันที่ประเมินตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมประมาณ 10,123 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 69.35
ของมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอน

ภายหลังการโอนหนี้ให้ บสท. ธนาคารยังคงมีความเสี่ยงที่จะต้องร่วมรับผลขาดทุนในกรณีที่ บสท.
มีผลขาดทุน ทั้งนี้ ตามเงื่อนไขของพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. 2544
และสัญญาโอนสินทรัพย์ กำหนดให้ บสท.
และธนาคารแบ่งปันผลกำไรหรือร่วมรับผลขาดทุนเมื่อครบสิ้นปีที่ 5 และสิ้นปีที่ 10 นับแต่วันที่ 1
กรกฎาคม 2544 ในกรณีที่ขาดทุน ธนาคารจะรับผลขาดทุนสูงสุดไม่เกินร้อยละ 30 ของราคาโอน
หรือประมาณ 3,041 ล้านบาท
ซึ่งธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญส่วนเกินจากเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยเพียงพอที่รองรับผลขาดทุนสูงสุด

 การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงของธนาคารที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน ราคาตราสารทุน และราคาสินค้าโภคภัณฑ์
ซึ่งจะมีผลทำให้เกิดความผันผวนต่อรายได้ของธนาคาร
หรือมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร ทั้งในปัจจุบันและอนาคต

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารยึดหลักสำคัญที่จะบริหารความเสี่ยงด้านตลาดให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับสถานการณ์
ภายใต้การจัดการโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสมและการควบคุมระดับความเสี่ยงด้านตลาดให้อยู่ในระดับยอมรับได้
นอกจากนี้
ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงด้านตลาดสอดคล้องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยและกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
โดยดำรงนโยบายที่จะต้องมีโครงสร้างในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่มีความโปร่งใส
ตามหลักการของการแยกแยะหน้าที่กันอย่างชัดเจน
และหน่วยงานที่ทำหน้าที่ในการควบคุมความเสี่ยงจะต้องมีความเป็นอิสระ ทั้งนี้
การกำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
อยู่ภายใต้การดูแลของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ

กระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารแบ่งธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านตลาด ออกเป็นสองส่วนหลัก คือ
การบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน และธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า โดยมีรายละเอียดในแต่ละส่วน ดังต่อไปนี้

1.  ความเสี่ยงจากการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ของธนาคารนั้น
จัดอยู่ภายใต้การดูแลของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ธนาคารได้รับผลตอบแทนสูงสุด
ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

ธนาคารได้ประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
โดยวิเคราะห์ระยะเวลาการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งความแตกต่างของระยะเวลาดังกล่าวของสินทรัพย์และหนี้สิน
จะแสดงถึงระดับความเสี่ยงว่ามากหรือน้อยเพียงใด นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ประเมินผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ ได้แก่
อัตราดอกเบี้ยเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืม และอัตราดอกเบี้ยในตลาดเงินตลาดทุน
ที่จะมีต่อผลรายได้จากดอกเบี้ยของธนาคารใน 12 เดือนข้างหน้า ฐานะของสินทรัพย์และหนี้สิน
และรายการนอกงบดุลทางการเงินของธนาคาร รวมทั้ง ได้บริหารผลกระทบดังกล่าว
โดยจัดการโครงสร้างและสัดส่วนของสินทรัพย์และหนี้สินที่อิงกับอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ
ให้มีความเหมาะสม

นอกเหนือจากนั้นแล้ว ธนาคารได้ใช้เครื่องมือการวัดความเสี่ยงในรูปแบบของ Value-at-Risk
(VaR) ซึ่งเป็นเครื่องมือทางสถิติที่ทำให้สามารถประเมินความเสี่ยงในรูปแบบของค่าความน่าจะเป็น
โดยใช้รูปแบบและความสัมพันธ์ทางสถิติในอดีตของตัวแปรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
ทำให้ธนาคารสามารถประเมินความเสียหายสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้นได้
ภายใต้ระดับความเชื่อมั่นที่กำหนด รวมทั้งประเมินความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยภายใต้ภาวะวิกฤติ
(Stress Testing) เพื่อประกอบการวัดความเสี่ยง
ซึ่งไม่สามารถประเมินได้จากตัววัดความเสี่ยง Value-at-Risk นอกเหนือจากนั้น
ธนาคารได้พัฒนากระบวนการบริหารความเสี่ยงให้สอดคล้องกับนโยบายการกำกับดูแลความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยในบัญชีเพื่อการธนาคารของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งมีผลบังคับใช้ในปี 2549

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

กลุ่มบริหารเงินของธนาคาร ได้มีการทำธุรกรรมในการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศประจำวัน
ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
และอาจจะส่งผลกระทบต่อกำไรขาดทุน หรือมูลค่าทางการเงินของธนาคารได้
ธนาคารจึงได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวให้อยู่ในระดับที่ต่ำ
โดยได้กำหนดกรอบฐานะเงินตราต่างประเทศให้สอดคล้องกับธุรกิจและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
และอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของหน่วยงานที่เป็นอิสระ คือ
ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน ตามลำดับ

นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนด้วย

-   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน

ธนาคารไม่มีนโยบายที่จะขยายการลงทุนในหุ้นทุน
แต่มีการบริหารเพื่อที่จะลดขนาดการลงทุนในตราสารทุนที่ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับธุรกิจหลักของธนาคารลง
โดยธนาคารจะวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อธนาคาร

2.  ความเสี่ยงจากธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า (Trading)

ธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า ซึ่งได้รับการบริหารจัดการภายใต้นโยบายการบริหารฐานะในบัญชีเพื่อการค้า
ครอบคลุมถึงการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศ การซื้อ/ขายตราสารหนี้
และการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์
โดยกลุ่มบริหารเงินทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารฐานะความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และอนุพันธ์ที่เกิดจากธุรกรรมดังกล่าว
ภายใต้การกำกับและควบคุมอย่างใกล้ชิดโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทั้งนี้ เพื่อให้ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้ ซึ่งรวมถึงการควบคุมดูแลด้วย
Value-at-Risk Limits และการวัดผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงของราคาจากปัจจัยต่าง ๆ
อาทิ Sensitivity Limits

ขณะเดียวกัน ธนาคารได้พัฒนาระบบการวัดความเสี่ยงภายใต้ภาวะวิกฤติ (Stress Testing)
เมื่อมีปัจจัยเสี่ยงต่อธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า
โดยระบบดังกล่าวจะช่วยประเมินความเสียหายจากเหตุการณ์ที่รุนแรงเกินความคาดหมายต่อฐานะการเงินของธนาคาร
นอกจากนี้ ธนาคารยังได้พัฒนากระบวนการ Back Testing
เพื่อดำเนินการตรวจสอบความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของเครื่องมือการวัดความเสี่ยงในรูปของแบบจำลอง
VaR อย่างสม่ำเสมอโดยรูปด้านซ้าย แสดงให้เห็นถึงการเปรียบเทียบระหว่างผลที่ได้จากแบบจำลอง
VaR กับผลกำไรขาดทุนที่เกิดขึ้น ซึ่งพบว่าความแตกต่างดังกล่าวอยู่ในระดับที่ยอมรับได้อย่างน่าพอใจ
ขณะที่ธนาคารยังได้คำนึงถึงการกระจายตัวของกำไร-ขาดทุนในแต่ละวัน
เพื่อประกอบการวิเคราะห์ความเสี่ยงตามรูปด้านขวา ทั้งนี้ ผลที่ได้ดังกล่าว
ยืนยันว่าการใช้เครื่องมือการวัดความเสี่ยงต่าง ๆ ของธนาคาร
ทำให้ธนาคารสามารถบริหารจัดการความเสี่ยงจากการทำธุรกรรมเพื่อการค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ตามมาตรฐานสากล

[]

 นอกจากนี้ ธนาคารได้พัฒนาระบบงานให้สอดคล้องกับหลักการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านตลาดสำหรับธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้าของธนาคารแห่งประเทศไทย ซึ่งมีผลบังคับใช้ในปี 2548 ได้เสร็จสมบูรณ์ ขณะที่ ในด้านธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์นั้น ธนาคารมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและกระบวนการที่จำเป็น เพื่อทำให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับตราสารอนุพันธ์และผลิตภัณฑ์ทางการเงินใหม่ ๆ ได้อย่างเหมาะสมและทันเหตุการณ์ อีกทั้งยังได้วางแผนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการบริหารความเสี่ยงให้สามารถจัดการความเสี่ยงด้านตราสารอนุพันธ์ที่มีความซับซ้อนมากขึ้น อาทิ ระบบการประเมินความเสี่ยงด้านเครดิตสำหรับธุรกรรมอนุพันธ์ และการวัดผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-Adjusted Return on Capital : RAROC) ของธุรกรรมอนุพันธ์

 การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง 

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันต่าง ๆ
เมื่อครบกำหนดได้ เนื่องจากธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสด
หรือไม่สามารถจัดหาเงินได้เพียงพอตามความต้องการภายในระยะเวลาที่กำหนดและมีต้นทุนที่เหมาะสม
ซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคารได้

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร
กลุ่มบริหารเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารจัดการให้ดำรงไว้ซึ่งสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงทั้งในสกุลเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ
รวมทั้งพิจารณาจัดหาแหล่งเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เพียงพอ
เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการเงินสดของสำนักงานใหญ่และสาขาต่าง ๆ
ของธนาคารได้ทันเมื่อต้องการ ทั้งนี้ การกำหนดนโยบายและแนวทางในการบริหารสภาพคล่องนี้
อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งจะต้องอยู่ภายในกรอบความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

-   กระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ธนาคารดำเนินการบริหารความเสี่ยงสภาพคล่องโดยพิจารณาดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องให้เหมาะสมสำหรับรองรับความต้องการกระแสเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคาร
และตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ธนาคารและบริษัทย่อยมีสินทรัพย์สภาพคล่อง ซึ่งประกอบด้วย เงินสด
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน หลักทรัพย์ซื้อโดยมีสัญญาขายคืน
และเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ รวมเป็นจำนวนทั้งสิ้น 189,906 ล้านบาท ลดลงจาก ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2547 เท่ากับ 29,477 ล้านบาท

นอกจากนี้ ธนาคารได้มีการประเมินความต้องการสภาพคล่องในอนาคต
โดยประมาณกระแสเงินสดรับและกระแสเงินสดจ่ายตามสกุลเงิน ภายใต้สถานการณ์ต่าง ๆ
ทั้งภาวะปกติและภาวะวิกฤติสภาพคล่อง โดยคำนึงถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านสินทรัพย์ หนี้สิน
และภาระผูกพันต่าง ๆ นอกจากนี้
เพื่อให้สามารถมั่นใจว่าธนาคารจะสามารถรองรับสถานการณ์ภายใต้สภาวะวิกฤติได้
ธนาคารจึงได้มีการจัดทำแผนฉุกเฉินไว้รองรับกรณีที่เกิดปัญหาสภาพคล่อง
ซึ่งจะช่วยให้การแก้ไขปัญหาดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและทันต่อเหตุการณ์

การติดตามการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างงบดุลอันอาจมีผลกระทบต่อกระแสเงินสดของธนาคารอย่างสม่ำเสมอ
ก็ถือเป็นแนวทางที่สำคัญอีกแนวทางหนึ่งสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยธนาคารจะทำการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคล่องต่าง ๆ เพื่อใช้เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้า
ในการประกอบการพิจารณาตัดสินใจและบริหารจัดการ ทั้งนี้ อัตราส่วนสภาพคล่องที่สำคัญ ได้แก่
อัตราส่วนของเงินให้สินเชื่อต่อเงินฝาก ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 อยู่ที่ระดับร้อยละ 91.15
เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ที่อัตราร้อยละ 83.99

นอกจากนี้ ธนาคารยังได้มีการจัดการแหล่งเงินทุนให้มีความหลากหลาย เพื่อกระจายความเสี่ยง
รวมทั้งเพื่อให้มีโครงสร้างเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เหมาะสม โดยในปี 2548
ธนาคารได้ปรับโครงสร้างแหล่งเงินทุนของธนาคารให้มีความหลากหลายขึ้น
โดยการออกและเสนอขายหุ้นกู้ระยะสั้น โครงการที่ 1/2548 จำนวน 9 ชุด อายุระหว่าง 3 ถึง 9
เดือน และโครงการที่ 2/2548 จำนวน 4 ชุด อายุ 3 เดือน รวมมูลค่าหุ้นกู้ระยะสั้นที่ออกทั้งสิ้น
11,310 ล้านบาท นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ออกตั๋วเงินโครงสร้าง (Structured Notes) อายุ
1 ปี 11 เดือน ให้แก่บุคคลธรรมดาทั่วไป เป็นมูลค่าทั้งสิ้น 741 ล้านบาท
เพื่อช่วยเพิ่มทางเลือกในการลงทุนสำหรับประชาชน และ/หรือ ผู้ฝากเงินของธนาคาร

-   การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึงความเสี่ยงเนื่องจากความผิดพลาด
หรือความไม่เพียงพอของกระบวนการทำงาน พนักงาน ระบบงาน หรือระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
และเหตุการณ์หรือปัจจัยภายนอก
ซึ่งทำให้ได้รับความเสียหายต่อรายได้หรือเงินกองทุนของธนาคารทั้งทางตรงและทางอ้อม

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการปรากฏอยู่ในทุกผลิตภัณฑ์ กระบวนการ หน่วยงาน
รวมถึงระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งอาจทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร ลูกค้า รวมทั้ง
ผู้ถือหุ้น ธนาคารจึงได้เล็งเห็นถึงความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
และได้มีนโยบายให้ดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในธนาคารอย่างต่อเนื่อง
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อมุ่งให้เกิดกลไกในการบริหารจัดการความเสี่ยงในกระบวนการทางธุรกิจอย่างมีประสิทธิผล
เหมาะสมกับสถานการณ์ทางธุรกิจที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง
และสอดคล้องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย กฎหมาย และมาตรฐานสากลต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้อง

ทั้งนี้ ธนาคารมีหลักการบริหารความเสี่ยงที่สำคัญ คือ มุ่งให้พนักงานทุกคนตระหนัก เห็นความสำคัญ
และมีส่วนรับผิดชอบต่อภาระหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของหน่วยงานที่ปฏิบัติงาน
โดยอยู่ภายใต้การดูแลและควบคุมของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ นอกเหนือจากนั้นแล้ว
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ยังทำหน้าที่กำหนดกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารความเสี่ยงภายในธนาคาร ตลอดจนบริษัทในเครือ
และบริษัทย่อย/บริษัทร่วมที่ประกอบธุรกิจการเงินและธุรกิจสนับสนุน

-   กระบวนการและเครื่องมือสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ธนาคารมีกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ซึ่งประกอบด้วย การระบุความเสี่ยง
การประเมินความเสี่ยง การติดตามและควบคุมความเสี่ยง
และการรายงานความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงระดับของความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจและสามารถควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ทั้งนี้ ธนาคารได้ทำการพัฒนาเครื่องมือที่สำคัญและเป็นที่ยอมรับตามมาตรฐานสากล
ซึ่งได้นำมาใช้ในการระบุ ประเมิน และติดตามการบริหารความเสี่ยง
เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการมีประสิทธิภาพสูงขึ้น ได้แก่

-
การจัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเองในหน่วยงานธุรกิจและหน่วยงานสนับสนุน
รวมถึงในผลิตภัณฑ์และการให้บริการทางด้านการเงินต่าง ๆ (Control Self Assessment :
CSA)

ธนาคารมีกระบวนการในการบริหารเพื่อให้ทราบถึงความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่สำคัญ
สามารถควบคุมและป้องกันความเสี่ยงดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิผล และสามารถสื่อสารความรู้
ความเข้าใจเกี่ยวกับความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงให้กับพนักงานผู้ปฏิบัติงาน
ตลอดจนส่งเสริมให้เกิดความตระหนักและระมัดระวังถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นได้
โดยจะมีการรายงานผลการประเมินที่ได้ต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงภาพรวมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร

- การกำหนดให้ทุกหน่วยงานทำการเก็บข้อมูลความเสียหายด้านปฏิบัติการ (Operational Loss
Event Database : LED)

ธนาคารกำหนดให้มีระบบและกระบวนการในการรายงานข้อมูล การวิเคราะห์ถึงสาเหตุที่แท้จริง
และการดำเนินการแก้ไขที่เป็นมาตรฐาน ทั้งนี้ เพื่อป้องกันมิให้เกิดเหตุการณ์ความเสียหายซ้ำ
และเป็นประโยชน์ในการสร้างแบบจำลองเพื่อทำการคำนวณเงินกองทุนความเสี่ยงด้านปฏิบัติการต่อไป

- การติดตามความเสี่ยงด้านปฏิบัติการด้วยดัชนีชี้วัดความเสี่ยง (Key Risk Indicator: KRI)

ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ ดัชนีชี้วัดปัจจัยเสี่ยงจากระบบงาน พนักงาน และกระบวนการ
ทั้งนี้
ทีมงานบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการได้ร่วมกับหน่วยงานที่เป็นเจ้าของความเสี่ยงทำการระบุตัวดัชนีชี้วัด
และดำเนินการเก็บข้อมูล เพื่อประกอบการติดตามระดับความเสี่ยง อีกทั้ง
เพื่อให้ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของระดับความเสี่ยง
และใช้เป็นเครื่องชี้ล่วงหน้าถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น

- การปรับปรุงและพัฒนาการจัดทำแผนฉุกเฉิน (Business Continuity Management: BCM)

เพื่อเตรียมความพร้อมของธนาคาร สำหรับรับมือในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ความเสียหายรุนแรง
จนอาจทำให้ธุรกิจและระบบงานที่สำคัญของธนาคารหยุดชะงัก นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ทำการทดสอบแผนฉุกเฉินดังกล่าว
เพื่อให้มั่นใจว่าระบบงานที่สำคัญจะสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง
แม้เกิดเหตุการณ์รุนแรงที่ไม่อาจคาดการณ์ได้

นอกจากนี้ ในปี 2548
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและประสิทธิภาพของการควบคุมความเสี่ยงสำหรับผลิตภัณฑ์การเงินและระบบงานใหม่ต่าง
ๆ ที่นำมาใช้ เพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์และระบบงานใหม่ดังกล่าว มีความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
และมีกระบวนการควบคุมที่เหมาะสม ก่อนที่จะเริ่มให้บริการแก่ลูกค้า
สำหรับความเสี่ยงด้านทุจริตจากบุคคลภายนอกนั้น
ธนาคารให้ความสำคัญในการป้องกันความเสี่ยงของผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ ได้แก่ บัตรเครดิต บัตรเอทีเอ็ม
และตราสารเช็ค เป็นต้น
ซึ่งธนาคารมีหน่วยงานพิเศษที่ทำหน้าที่ในการติดตามและตรวจสอบปัจจัยเสี่ยงที่ผิดปกติ
รวมถึงมีการนำเครื่องมือและระบบสารสนเทศที่ทันสมัยมาใช้ เพื่อช่วยป้องกัน แก้ไข
และบรรเทาความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

ธนาคารได้รายงานภาพรวมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ
และความเสียหายด้านปฏิบัติการที่เกิดขึ้น ต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงความคืบหน้าของการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร
และให้มั่นใจได้ว่าการบริหารความเสี่ยงสอดคล้องกับนโยบายของธนาคารและมาตรฐานสากล
นอกจากนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของการดำรงเงินกองทุนแบบใหม่ตามเกณฑ์บาเซิลทู
(Basel II) ในเรื่องของการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ธนาคารยังได้เตรียมความพร้อมโดยได้ทำการเก็บข้อมูล
และเตรียมพัฒนาแบบจำลองเพื่อทำการคำนวณเงินกองทุนดังกล่าว

ทั้งนี้ ธนาคารยังคงมุ่งที่จะพัฒนาระบบและกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ตลอดจนเครื่องมือที่ทันสมัยมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง
โดยมีฝ่ายตรวจสอบของธนาคารเป็นผู้ตรวจสอบการปฏิบัติงานเพื่อความถูกต้อง โปร่งใส
และเพื่อควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ธนาคารสามารถยอมรับได้
ซึ่งสอดคล้องกับการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร

 ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการค้ำประกันจากการกู้ยืม การค้ำประกันอื่น ๆ
เล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
โดยการทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับภาระผูกพันและการอาวัลตั๋วเงินดังกล่าว
ธนาคารได้พิจารณาเช่นเดียวกับการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งรวมถึงการเรียกร้องหลักประกันจากลูกค้าที่มาขอใช้บริการกับทางธนาคาร
สำหรับในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติของธนาคารในการพิจารณา โดย ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ธนาคารมีภาระผูกพันดังกล่าว 61,910 ล้านบาท เมื่อเทียบกับ 50, 311
ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547

 ความเสี่ยงจากตราสารอนุพันธ์

ธนาคารประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
อัตราดอกเบี้ย และราคาหลักทรัพย์ของธนาคาร นอกจากนี้ เพื่อเป็นการเพิ่มรายรับ
ธนาคารยังได้ให้บริการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ กับลูกค้าและคู่ค้า
รวมถึงได้ทำธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์เพื่อการค้า ตามนโยบายของธนาคาร ทั้งนี้ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2548 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน
160,114 ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 265,319 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ วันที่ 31 ธันวาคม
2547 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 77,668
ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 196,807 ล้านบาท นอกจากนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 118,209 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 114,723 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 54,607 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 50,675 ล้านบาท

 ความเสี่ยงจากความเพียงพอของเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548
ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงที่รวมสินทรัพย์เสี่ยงของบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย
จำกัด และบริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย จำกัด เท่ากับร้อยละ 14.47
ซึ่งสูงกว่าอัตราขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ 8.50
ภายใต้สภาวะเศรษฐกิจปัจจุบัน
ธนาคารมีความเชื่อมั่นว่าระดับเงินกองทุนของธนาคารจะสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงของภาวะเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นได้
อย่างไรก็ตาม ธนาคารจะติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารอย่างใกล้ชิด

 การเตรียมความพร้อมรองรับการกำกับดูแลเงินกองทุนแบบใหม่ตามหลักเกณฑ์บาเซิลทู (Basel II)

เพื่อให้การกำกับดูแลเงินกองทุนครอบคลุมและสะท้อนถึงความเสี่ยงได้ดียิ่งขึ้น
ธนาคารแห่งประเทศไทยจึงกำหนดที่จะใช้หลักเกณฑ์บาเซิลทู (Basel II)
ในการกำกับดูแลเงินกองทุนสำหรับสถาบันการเงินในประเทศไทยตั้งแต่สิ้นปี 2551 เป็นต้นไป
โดยสถาบันการเงินจะต้องทำการทดลองรายงานการดำรงเงินกองทุนที่คำนวณได้ภายใต้หลักเกณฑ์ใหม่ดังกล่าว
ควบคู่ไปกับผลที่คำนวณได้จากหลักเกณฑ์ปัจจุบัน ก่อนการใช้จริงล่วงหน้าเป็นระยะเวลา 1 ปี
ซึ่งในปัจจุบัน
รายละเอียดของกฎเกณฑ์ใหม่อยู่ระหว่างการดำเนินการและหารือระหว่างธนาคารแห่งประเทศไทย
และสถาบันการเงินต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง โดยคาดว่าจะแล้วเสร็จในปี 2549

ทั้งนี้ เนื่องด้วยธนาคารได้ตระหนักถึงความสำคัญในกระบวนการ และวิธีการ
เพื่อให้สามารถปฏิบัติงานได้ตามหลักเกณฑ์ของบาเซิลทู (Basel II) ดังนั้น ในปี 2548
ธนาคารจึงได้จัดตั้งให้โครงการบาเซิลทู (Basel II) เป็นโครงการยุทธศาสตร์ของธนาคาร
โดยมีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การรับผิดชอบในการติดตามดูแลภาพรวมของโครงการ
และจัดตั้งคณะทำงานโครงการบาเซิลทู (Basel II) ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนจากฝ่ายงานต่าง ๆ
สำหรับรับผิดชอบในการปรับปรุงและพัฒนานโยบาย กระบวนการ ขั้นตอน
รวมถึงข้อมูลและระบบที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

 การวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-Adjusted Return on Capital : RAROC) และผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น (Economic Profit)

ในรอบปี 2548 ที่ผ่านมา ธนาคารยังคงนำแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการ (Value-based
Management: VBM) มาใช้อย่างต่อเนื่อง
ซึ่งแนวทางดังกล่าวเป็นรูปแบบการบริหารจัดการเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มต่อผู้ถือหุ้นให้ได้มากที่สุด
โดยมุ่งสร้างความเข้าใจในเรื่องปัจจัยในการสร้างมูลค่า (value drivers)
ผ่านมาตรวัดที่อยู่ในรูปของอัตราผลตอบแทนเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว
(Risk-Adjusted Return on Capital : RAROC) และผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์
(Economic Profit) ซึ่งเป็นผลกำไรสุทธิหลังปรับค่าความเสี่ยงและค่าต้นทุนของเงินกองทุน
ให้แก่พนักงานของธนาคาร และในแต่ละธุรกิจ เพื่อให้การบริหารจัดการ
และการตัดสินใจในการทำธุรกิจเป็นไปอย่างเหมาะสม และมีประสิทธิผล ทั้งนี้
ธนาคารได้มีการพัฒนาเครื่องมือและกระบวนต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง
เพื่อรองรับแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการ
ไม่ว่าจะเป็นในการกำหนดกลยุทธ์ในการทำธุรกิจระยะยาว การตั้งเป้าหมาย การวางแผนธุรกิจ
หรือการวัดผลงานและผลกำไร รวมทั้งการตั้งราคา
เพื่อให้ได้มาซึ่งผลตอบแทนที่เหมาะสมกับความเสี่ยง
และเพื่อช่วยในการจัดสรรทรัพยากรและเงินกองทุนให้กับหน่วยธุรกิจต่าง ๆ
ของธนาคารเป็นไปอย่างเหมาะสมและเต็มประสิทธิภาพ
รวมทั้งสอดคล้องกับแนวทางการสร้างมูลค่าเพิ่มสูงสุดให้แก่ผู้ถือหุ้น

ทั้งนี้
ธนาคารได้มีการนำการบริหารจัดการในแนวทางการบริหารมูลค่ากิจการดังกล่าวไปใช้ในการจัดการ
ทั้งกับในระดับลูกค้า กลุ่มลูกค้า และผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ
ซึ่งรวมถึงการจัดอบรมและการสื่อความในการจัดทำแผนธุรกิจและการวัดมูลค่าเพิ่มในรูปของอัตราผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้วและผลกำไรในเชิง
เศรษฐศาสตร์ด้วย โดยธนาคารคาดหวังที่จะพัฒนาและนำแนวทางดังกล่าวมาใช้ในทุก ๆ
สายงานของธนาคารอย่างเต็มรูปแบบ ในลำดับต่อไป

[1] รายละเอียดที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานอื่น ๆ
ที่เกิดขึ้นระหว่างปี 2548 สามารถดูได้ในรายงานคำอธิบายและการวิเคราะห์ของฝ่ายจัดการ
สำหรับไตรมาสสิ้นสุดวันที่ 31 มีนาคม 2548 วันที่ 30 มิถุนายน 2548 และวันที่ 30 กันยายน
2548

[2] การออกประกาศฉบับดังกล่าว
ได้ปรับปรุงเนื้อหาและมีผลบังคับใช้แทนประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่อง
การอนุญาตให้ธนาคารพาณิชย์ประกอบธุรกิจให้เช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง ลงวันที่ 27 กันยายน
2547