3.การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

ผลิตภัณฑ์หลัก : น้ำตาล

3.1 น้ำตาล : ลักษณะผลิตภัณฑ์

บริษัทเป็นกลุ่มบริษัทน้ำตาลในประเทศไทยที่ได้ผ่านการตรวจรับรองระบบบริหารจัดการคุณภาพตาม
“มาตรฐาน SQF 2000”, “มาตรฐาน ISO 9001 Version 2000” รวมทั้ง
“มาตรฐานระบบวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม” หรือ HACCP น้ำตาลทรายที่
กลุ่มบริษัท ผลิตสามารถจำแนกได้ตามประเภทและเกรดของความบริสุทธิ์ของน้ำตาลเป็น 4 ชนิด
ได้แก่

น้ำตาลทรายดิบ (Raw Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีสูงกว่า 1,500 ICUMSA
สีจะมีลักษณะเป็นสีน้ำตาลเข้ม มีสิ่งสกปรกเจือปนสูง ความบริสุทธิ์ต่ำ
การขนถ่ายจะขนถ่ายในลักษณะเป็น BULK ไม่ได้ใส่ในกระสอบ
น้ำตาลชนิดนี้ไม่สามารถนำไปบริโภคโดยตรงได้
ผู้ซื้อจะต้องนำน้ำตาลไปผ่านกระบวนการรีไฟน์หรือทำให้บริสุทธิ์ก่อนเพื่อผลิตเป็นน้ำตาลทรายขาวหรือน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์

น้ำตาลทรายดิบคุณภาพสูง (High Pol Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีอยู่ระหว่าง 1,000 -
1,500 ICUMSA สามารถนำไปบริโภคได้โดยตรง การขนส่งนิยมบรรจุเป็นกระสอบ
ราคาจะถูกกว่าน้ำตาลทรายขาวและน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์

น้ำตาลทรายขาว (White Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีประมาณ 46 – 200 ICUMSA
มีค่าโพลาไรเซชั่นไม่น้อยกว่า 99.50 ดีกรี
น้ำตาลประเภทนี้โดยทั่วไปเป็นน้ำตาลทรายที่ประชาชนนิยมบริโภค
รวมถึงใช้เป็นวัตถุดิบในโรงงานอุตสาหกรรมอาหารที่ต้องการความบริสุทธิ์ปานกลาง

น้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ (Refined Sugar) – เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีไม่เกิน 45 ICUMSA
มีลักษณะเด่นคือมีความบริสุทธิ์สูง
เป็นน้ำตาลที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมที่ต้องใช้น้ำตาลที่มีความบริสุทธิ์มาก เช่นอุตสาหกรรมยา
เครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลมและเครื่องดื่มบำรุงกำลัง

ภายหลังจากที่มีการผ่านกระบวนการผลิตน้ำตาลแล้ว
ของเหลวที่เหลือที่ไม่สามารถทำให้เป็นเม็ดน้ำตาลได้ หรือต่ำกว่าจุดคุ้มทุนที่จะไปทำเป็นน้ำตาล
จะเรียกว่า กากน้ำตาล กากน้ำตาลจัดเป็นผลผลิตพลอยได้จากการผลิตน้ำตาลทรายที่มีมูลค่ามาก
โดยทั่วไปจะมีส่วนประกอบของสารต่างๆคือ น้ำ 20% น้ำตาลซูโครส 30% น้ำตาลอินเวอร์ท 32%
อินทรีย์สารซึ่งไม่ใช่น้ำตาล 12% และ เถ้า 6 % และในปริมาณอ้อย 1 ตัน
โรงงานน้ำตาลจะได้ผลผลิตกากน้ำตาลประมาณ 45 - 50 กิโลกรัม
ดังนั้นผลผลิตกากน้ำตาลในแต่ละปีจะมีมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณอ้อยเข้าหีบของโรงงาน้ำตาลในแต่ละปี
กากน้ำตาลสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรมชีวะ–เคมี
(Biochemistry Industry) ซึ่งได้แก่ อุตสาหกรรมผลิตแอลกอฮอล์และโรงต้มกลั่นสุรา
อุตสาหกรรมผลิตยีสต์ อุตสาหกรรมผลิตผงชูรส อุตสาหกรรมอาหารสัตว์
(โดยผสมกับมันสำปะหลังและชานอ้อย) อุตสาหกรรมผลิตน้ำส้มสายชู
อุตสาหกรรมผลิตซีอิ๊วและซอสปรุงรสต่าง ๆ ซึ่งถือเป็นอุตสาหกรรมปลายน้ำของการผลิตน้ำตาล

สำหรับของเสียจากกระบวนการผลิตน้ำตาลที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ จะมี กากอ้อย และ
กากหม้อกรอง กากอ้อย เป็นส่วนของชานอ้อยที่ได้จากการขบวนการหีบอ้อยจากชุดลูกหีบชุดสุดท้าย
โดยปัจจุบันบริษัทใช้กากอ้อยเป็นเชื้อเพลิงสำหรับผลิตไฟฟ้าและไอน้ำเพื่อใช้ในกระบวนการผลิตน้ำตาล
และจำหน่ายให้กับการไฟฟ้า ส่วนกากหม้อกรอง
เป็นกากที่ได้จากกระบวนการกรองตะกอนในระบบสูญญากาศ
กากหม้อกรองที่ได้สามารถนำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิตปุ๋ยเพื่อการเกษตรทั่วไป
ในอดีตบริษัทให้กากหม้อกรองดังกล่าวแก่ชาวไร่อ้อยที่นำอ้อยมาส่งโรงงานเพื่อเป็นการส่งเสริมการผลิตปลูกอ้อยในพื้นที่ใกล้เคียง
อย่างไรก็ตาม ภายหลังจากที่บริษัทย่อยเริ่มดำเนินกิจการผลิตแอลกอฮอล์และสารเคมีต่อเนื่อง
น้ำเสียที่ได้จากโรงงานจะสามารถนำไปผสมกับกากหม้อกรอง ผ่านกระบวนการย่อยสลาย
(BIODECOMPOSE) ซึ่งจะได้ผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์ที่มีคุณภาพเหมาะสมแก่เกษตรกรชาวไร่อ้อย
ซึ่งจะทำให้เกิดการทำธุรกิจที่ครบวงจร

3.2 น้ำตาล : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดต่างประเทศ

ภาพรวมของตลาดน้ำตาลโลกนั้น ผลผลิตน้ำตาลโลก ปีการผลิต 2549/50 ประมาณ 166.832
ล้านตัน (มูลค่าน้ำตาลทรายดิบ) ขยายตัวเพิ่มขึ้น 15.527 ล้านตัน หรือคิดเป็นอัตราร้อยละ 10.26
เมื่อเทียบกับปี 2548/49 ในขณะเดียวกันความต้องการบริโภคโลกรวมเท่ากับ 151.099 ล้านตัน
ขยายตัวเพิ่มขึ้น 4.710 ล้านตัน หรือคิดเป็นอัตราร้อยละ 3.22 เมื่อเทียบกับปี 2548/49
จึงทำให้ปริมาณน้ำตาลคงเหลือปลายปีเพิ่มขึ้นจากระดับ 63.476 ล้านตัน ในปี 2548/49 เป็น
74.431 ล้านตัน ในปี 2549/50 คิดเป็นอัตราร้อยละ 49.26 ของปริมาณความต้องการบริโภค
หรือเพียงพอสำหรับการบริโภคประมาณ 5.91 เดือน

แผนภาพที่ 3.1: ดุลน้ำตาลโลก(1,000 ตัน, centrifugal sugar, raw value, OCT/SEP)

[]

  Note: * 2007/08 estimated number

  Source : F.O.Licht, updated 15-11-2007.

จะเห็นได้ว่าจากแผนภาพที่ 3.1 ในปี 2549/50 มีการผลิตมากกว่าการบริโภคถึง 15.733 ล้านตัน
โดยสาเหตุมาจาก

(1) ราคาตลาดโลกในปี 2548/49 ที่อยู่ในระดับสูง ส่งผลให้ผู้ผลิตน้ำตาลโดยเฉพาะอินเดีย
    มีการขยายการผลิตมาก โดยจะเห็นได้จากอินเดียมีการผลิตเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 47 จาก
    20.942 ล้านตันในปี 2548/49 เป็น 30,707 ล้านตันในปี 2549/50 ทำให้ในปลายปี
    2549/50 เป็นที่คาดกันว่าอินเดียมีสต็อกน้ำตาลคงค้างถึง 11.310 ล้านตัน

(2) ในช่วงการเพาะปลูกปี 2548/49 ประเทศผู้ผลิตแถบเอเชีย สภาวะอากาศกลับมาดี
    จากที่เจอกับภัยแล้งในช่วง 2 ปีก่อนหน้านั้น ส่งผลให้ในปี 2549/50
    ผลผลิตในแถบเอเชียสูงขึ้นเมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา เช่น ประเทศจีนมีผลผลิตเพิ่มขึ้น จาก
    9.584 ล้านตัน เป็น 13.039 ล้านตัน ประเทศไทย ผลผลิตเพิ่มขึ้นจาก 5.076 ล้านตัน เป็น
    7.038 ล้านตัน ประเทศปากีสถาน ผลผลิตเพิ่มขึ้นจาก 2.823 ล้านตัน เป็น 3.831 ล้านตัน
    เป็นต้น

ดังนั้นในภาพรวมจึงทำให้ผลผลิตในทวีปเอเชีย เพิ่มขึ้นร้อยละ 35.55 จาก 47.142 ล้านตัน เป็น
63.902 ล้านตัน ส่งผลให้จากเดิมที่เอเชียมีน้ำตาลไม่เพียงพอต่อการบริโภค
เปลี่ยนมาเป็นมีน้ำตาลใกล้เคียงต่อการบริโภค ส่วนภูมิภาคอื่น เช่น
ยุโรปคาดว่าจะมีผลผลิตลดลงร้อยละ 9.20
สืบเนื่องจากนโยบายในการลดเงินอุดหนุนการส่งออกน้ำตาลของอียู
สืบเนื่องจากข้อตกลงการค้าเสรีโลก WTO กลุ่มประเทศออสเตรเลีย และหมู่เกาะแปซิฟิก
ผลผลิตลดลงร้อยละ 5.37 สืบเนื่องจาก ผลกระทบของพายุที่พัดผ่านพื้นที่เพาะปลูกอ้อย
กลุ่มประเทศอเมริกาเหนือ และแอฟริกา ผลผลิตเพิ่มขึ้น ร้อยละ 7.44 และ 5.59
และกลุ่มประเทศอเมริกาใต้ ซึ่งมีบราซิลผู้ผลิตอันดับหนึ่ง จะมีผลผลิตใกล้เคียงกับปีที่แล้ว
ลดลงเล็กน้อย ร้อยละ 0.28 สืบเนื่องจากมีราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น
ส่งผลให้มีการนำอ้อยไปผลิตเป็นเอทานอลสำหรับน้ำมันเชื้อเพลิงมากขึ้น

นอกจากนี้ ทาง F.O.Licht ได้ทำการประมาณการเบื้องต้นในปีหน้า ปี 2550/51 คาดว่า
ผลผลิตโลกจะปรับตัวเพิ่มขึ้นร้อยละ 1.41 หรือเท่ากับ 169.191 ล้านตัน
โดยผลผลิตที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่คาดว่าจะมากจากประเทศในแถบเอเชีย
ที่มีสภาวะอากาศที่เอื้ออำนวยต่อการปลูกอ้อย เช่น ประเทศอินเดีย ประเทศไทย ประเทศจีน
ประเทศปากีสถาน แต่อัตราการเพิ่มขึ้นจะเพิ่มขึ้นน้อยกว่าในปีที่ผ่านมา สืบเนื่องจาก
ราคาตลาดโลกที่ปรับตัวลดลงในปี 2549/50
และปัญหาสต็อกน้ำตาลเหลือจำนวนมากในประเทศอินเดีย ส่วนการบริโภค คาดว่าจะเพิ่มขึ้นร้อยละ
2.51 หรือเท่ากับ 154.888 ล้านตัน ทำให้สต็อกน้ำตาลปลายปีจะเพิ่มขึ้นจาก 74.431 ล้านตันในปี
2549/50 เป็น 84,885 ล้านตันในปี 2550/51

สำหรับราคาน้ำตาลตลาดโลกในช่วงปีที่ผ่านมา จะเห็นได้ว่า
ราคาน้ำตาลเฉลี่ยจะปรับตัวลดลงเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า โดยสามารถดูได้จากแผนภาพที่ 3.2
ซึ่งเป็นราคาน้ำตาลทรายดิบของตลาดซื้อขายล่วงหน้าที่นิวยอร์ก (NYBOT Sugar #11)
ราคาเฉลี่ยปรับลดลงร้อยละ 32 จาก 14.83 เซ็นต์ต่อปอนด์ เหลือ 10.16 เซ็นต์ต่อปอนด์ และ
แผนภาพที่ 3.3 ซึ่งแสดงราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ของตลาดซื้อขายล่วงหน้าที่ลอนดอน (LIFFE
Sugar #5) ย้อนหลัง 10 ปี ราคาเฉลี่ยปรับลดลงร้อยละ 22 จาก 412.87 USD ต่อตัน เหลือ
323.94 USD ต่อตัน โดยสืบเนื่องจากผลผลิตมากกว่าการบริโภคมาก
ทำให้สต็อกน้ำตาลปลายปีเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม บริษัทคาดว่า ในปี 2551
ราคาน้ำตาลน่าจะแกว่งตัวในระดับใกล้เคียงกับปีที่ผ่านมา โดยสืบเนื่องจาก มีปัจจัยบวก
ในส่วนของราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้สินค้าประเภท Commodities ปรับราคาสูงขึ้น
และการอ่อนตัวของเงิน USD ส่งผลให้ต้นทุนของผู้ผลิตน้ำตาลในรูปของ USD สูงขึ้น

แผนภาพที่ 3.2: ราคาน้ำตาลทรายดิบตลาดโลก ตลาด NYBOT ตลาดซื้อขายล่วงหน้า, NY#11
Raw Sugar (Cents/lbs)

[]

แผนภาพที่ 3.3: ราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ตลาดโลก ตลาด LIFFE ตลาดซื้อขายล่วงหน้า
LIFFE, LD#5 Refined Sugar (US$/ton)

[]

สำหรับผลกระทบต่ออุตสาหกรรมน้ำตาลไทย ในปี 2550/51
คาดว่าประเทศไทยจะได้รับผลกระทบน้อยกว่าประเทศอื่น เนื่องมาจากในอดีตที่ผ่านมา ประเทศไทย
แทบจะไม่เคยประสบปัญหาเรื่องผลิตน้ำตาลแล้วไม่สามารถขายน้ำตาลได้ สืบเนื่องมาจาก
ผลผลิตน้ำตาลไทยจะจำหน่ายช่วงต้นปี (เดือนธันวาคม ถึง พฤษภาคม) ซึ่งเป็นคนละช่วงกับ
ผู้ส่งออกรายใหญ่ ประเทศบราซิลและประเทศออสเตรเลีย
ที่มีผลผลิตน้ำตาลส่วนใหญ่ออกมาตอนช่วงปลายปี นอกจากนี้
ประเทศไทยยังคงได้เปรียบในเรื่องทำเลที่ตั้ง ที่ซึ่งประเทศไทยอยู่ใกล้กับประเทศผู้นำเข้า
จะเห็นได้ว่าประเทศในแถบเอเชีย ยังคงมีน้ำตาลไม่พอต่อการบริโภค
ยังจะต้องมีการนำเข้าบางส่วนจากภูมิภาคอื่น จึงทำให้ผู้ซื้อ เสียค่าขนส่งน้อยกว่า
และมีความสะดวกมากกว่า ถ้านำเข้าน้ำตาลจากประเทศไทย
นอกจากนี้คุณภาพของน้ำตาลไทยโดยเฉพาะน้ำตาลทรายขาว
โรงงานน้ำตาลไทยส่วนใหญ่ได้มีการพัฒนาเทคโนโลยีการผลิตไปจนถึงขั้นสามารถที่จำหน่ายน้ำตาลทรายขาวในตลาดระดับบนได้
ซึ่งคู่แข่งในภูมิภาคเดียวกันผลิตน้ำตาลทรายขาวที่คุณภาพที่ต่ำกว่า
หรือบางประเทศที่มีการนำเข้าน้ำตาลทรายดิบเพื่อมาทำการละลาย ทำเป็นน้ำตาลทรายขาว
เพื่อส่งออก จะมีต้นทุนที่สูงขึ้น เนื่องมาจากการขนส่ง การจัดเก็บที่ซ้ำซ้อน และค่าพลังงานที่สูงขึ้น

สำหรับช่องทางการจำหน่ายในการส่งออกของโรงงานน้ำตาลไทย สามารถแบ่งเป็นดังนี้

(1) ขายผ่านเทรดเดอร์รายใหญ่ (Traders) เช่น บริษัท Cargill, บริษัท Tate & Lyle,
    บริษัท Kerry เป็นต้น จากนั้นเทรดเดอร์ นำน้ำตาลไทยไปขายต่อให้ผู้ซื้ออื่น ๆ
    ในต่างประเทศต่อไป การขายให้กับเทรดเดอร์
    จะเป็นการลดความเสี่ยงในเรื่องการเก็บเงินไม่ได้
    และลดความยุ่งยากในการจัดการเรื่องการส่งออก
    โดยโรงงานน้ำตาลไทยจะรับผิดชอบการขนส่งถึงท่าเรือที่ส่งออกในประเทศไทยเท่านั้น เช่น
    FOB Ports @ Bangkok หรือ FOB Ports @ Lamchabang เป็นต้น

(2) ส่งออกผ่านชายแดนไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ประเทศลาว และ ประเทศกัมพูชา
    โดยทยอยขายเป็นจำนวนน้อยให้กับผู้ค้าน้ำตาลชายแดน

(3) ขายให้กับผู้ผลิตเพื่อการส่งออกที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ เนื่องจากในบางช่วงเวลา
    ราคาน้ำตาลภายในประเทศสูงกว่าราคาน้ำตาลต่างประเทศ ทำให้ผู้ผลิตที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ
    ในการผลิตสินค้าของตน เพื่อนำไปส่งออกไม่สามารถแข่งขันกับผู้ผลิตอื่นในตลาดโลกได้
    ดังนั้นเพื่อเป็นการส่งเสริมการลงทุนด้านอุตสาหกรรมอาหารและเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
    ทางภาครัฐจึงเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตเพื่อการส่งออกสามารถขออนุญาตซื้อน้ำตาลได้ที่ราคาน้ำตาลตลาดโลก
    โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ทางภาครัฐกำหนด

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดในประเทศ

อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติอ้อยและน้ำตาลทราย พ.ศ.2527
ซึ่งกำหนดให้คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล
ควบคุมปริมาณน้ำตาลให้มีปริมาณเพียงพอกับปริมาณความต้องการน้ำตาลภายในประเทศ โดยทุกปี
คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล จะประมาณการปริมาณน้ำตาลที่จะบริโภคภายในประเทศ
จากนั้นกำหนดออกเป็นโควตา
และกระจายโควตาตามสัดส่วนปริมาณน้ำตาลที่ผลิตได้ให้แก่โรงงานน้ำตาล
ตามปริมาณน้ำตาลที่แต่ละโรงงานผลิต อีกทั้งราคาจำหน่ายน้ำตาลภายในประเทศถูกควบคุมภายใต้
พรบ.ว่าด้วยสินค้าและบริการปี 2542 โดยภาครัฐได้ประกาศราคาจำหน่ายน้ำตาลภายในประเทศ
เป็นดังนี้

(1) ราคาน้ำตาลทรายขาวธรรมดาจำหน่ายส่งมอบ ณ.โรงงานขายได้ไม่เกิน 1,400
บาทต่อกระสอบ100 กิโลกรัม

(2) ราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์จำหน่ายส่งมอบ ณ.โรงงานขายได้ไม่เกิน 1,500
บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม

(3) ราคาจำหน่ายส่ง ส่งมอบ ณ สถานที่จำหน่ายส่งทุกท้องที่ทั่วราชอาณาจักร
ของน้ำตาลทรายขาวธรรมดาจะขายได้ไม่เกิน 1,465 บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม
ของน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์จะขายได้ไม่เกิน 1,565 บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม

(4) ราคาจำหน่ายปลีกในเขตกรุงเทพมหานคร นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร
น้ำตาลทรายขาวธรรมดา จะขายได้ไม่เกิน 16.50 บาทต่อกิโลกรัม น้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์
จะขายได้ไม่เกิน 17.50 บาทต่อกิโลกรัม (รวม VAT)

โดยการควบคุมราคาดังกล่าวไม่บังคับกับน้ำตาลทรายชนิดก้อนสี่เหลี่ยมบรรจุกล่องหรือที่บรรจุในซอง
น้ำหนักไม่เกินซองละ 10 กรัม

สภาวะการแข่งขันและคู่แข่งขัน

ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานน้ำตาลจำนวน 47 โรง รวมมีกำลังการหีบอ้อยประมาณ 60 - 75
ล้านตันอ้อย / ปี ผลิตน้ำตาลประมาณ 5.0 – 8.0 ล้านตันน้ำตาล / ปี
(ขึ้นอยู่กับปริมาณอ้อยเข้าหีบแต่ละปี) โดยมีระยะเวลาการหีบอ้อยในแต่ละปีประมาณ 4 – 6
เดือนเท่านั้น เนื่องจากปริมาณอ้อยที่เข้าโรงงานอยู่ในระดับต่ำ
ฤดูการหีบอ้อยจะเริ่มประมาณเดือนพฤศจิกายนของแต่ละปีจนถึงประมาณเดือนเมษายน หรือ
พฤษภาคม
จำนวนของโรงงานน้ำตาลปัจจุบันถูกควบคุมจากทางภาครัฐโดยผู้ประกอบการโรงงานน้ำตาลต้องได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย
และกรมโรงงาน กระทรวงอุตสาหกรรมก่อน ถึงจะขยายกำลังการผลิต หรือย้ายฐานการผลิต
หรือสร้างโรงงานน้ำตาลแห่งใหม่ได้

กลุ่มโรงงานน้ำตาลซึ่งเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ของประเทศไทยสามารถแบ่งออกได้เป็น 5 กลุ่มใหญ่
และผู้ผลิตรายย่อย โดยสามารถจำแนกได้ตามตารางด้านล่างนี้

ตารางที่ 3.4: กลุ่มโรงงานน้ำตาลและส่วนแบ่งตลาดในประเทศไทย

+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่ม      | จ    | ปริมา      | ส่วนแบ | ปริมา      | ส่ว   | %         |
|          | ำนวน | ณอ้อยเข้าหีบ | ่งตลาด | ณอ้อยเข้าหีบ | นแบ่ง | เปลี่ยนแปลง |
|          | โรงน |           |       |           | ตลาด |           |
|          | ้ำตาล | ปี         | ปี     | ปี         |      | เพิ่มขึ้น /   |
|          |      | 2549/2550 |       | 2548/2549 | ปี    | ลดลง      |
|          |      |           | 25    |           |      |           |
|          |      | (         | 49/50 | (         | 254  |           |
|          |      | ล้านตันอ้อย) |       | ล้านตันอ้อย) | 8/49 |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่ม      | 5    | 12.05     | 18.9  | 8.36      | 17.9 | 44.14 %   |
| โรงงานน้ำ | โรง  |           | %     |           | %    |           |
| ตาลมิตรผล |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโรงง  | 7    | 11.54     | 18.1  | 6.76      | 14.5 | 70.71 %   |
| านน้ำตาลไ | โรง  |           | %     |           | %    |           |
| ทยรุ่งเรือง |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโรงงา | 3    | 8.95      | 14.0  | 6.46      | 13.8 | 38.54 %   |
| นน้ำตาลไท | โรง  |           | %     |           | %    |           |
| ยเอกลักษณ์ |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโ     | 4    | 5.27      | 8.3 % | 4.01      | 8.6  | 31.42 %   |
| รงงานน้ำต | โรง  |           |       |           | %    |           |
| าลขอนแก่น |      |           |       |           |      |           |
|          |      |           |       |           |      |           |
| (KSL)    |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| กลุ่มโ     | 4    | 2.75      | 4.3 % | 3.79      | 8.1  | - 27.44 % |
| รงงานน้ำต | โรง  |           |       |           | %    |           |
| าลวังขนาย |      |           |       |           |      |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| อื่นๆ      | 23   | 23.25     | 36.4  | 17.30     | 37.1 | 34.39 %   |
|          | โรง  |           | %     |           | %    |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+
| รวม      | 46   | 63.80     | 100.0 | 46.69     | 1    | 36.65 %   |
|          | โรง  |           | %     |           | 00.0 |           |
|          |      |           |       |           | %    |           |
+----------+------+-----------+-------+-----------+------+-----------+

Source : Office of the cane and sugar board, Thailand

กลุ่มบริษัทน้ำตาลขอนแก่นจัดเป็นหนึ่งในกลุ่มผู้ผลิตน้ำตาลรายใหญ่ของประเทศโดยมีโรงงานทั้งหมด 4
โรงตั้งอยู่ใน 3 ภูมิภาค คือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (1 โรง) ภาคกลาง (2 โรง) และ
ภาคตะวันออก (1 โรง) และความสามารถในการหีบอ้อยสูงสุดรวมประมาณ 66,885 ตันอ้อยต่อวัน
โดยในปีการผลิต 2549 / 50 กลุ่มบริษัทมีการหีบอ้อยรวม 5,265,362 ตัน
สามารถผลิตน้ำตาลได้ทั้งสิ้น 518,485 ตัน
โดยประกอบด้วยน้ำตาลทรายขาวและน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์451,090 ตัน น้ำตาลทรายดิบ
67,396 ตัน และกากน้ำตาล 255,880 ตัน โดยตารางที่ 3.5 แสดงยอดขายของน้ำตาลชนิดต่าง
ๆ ในปี 2548/49 และ 2549/50 และสัดส่วนส่งออกต่อการขายในประเทศ

ตารางที่ 3.5: ยอดขายน้ำตาลชนิดต่าง ๆ ในปี 2550 และ 2549
และสัดส่วนการส่งออกต่อการขายในประเทศ

[]

3.3 น้ำตาล : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

ปัจจุบันพื้นที่ในการปลูกอ้อยไม่ได้มีการขยายตัวมากเนื่องจากการควบคุมการบุกรุกป่าและราคาที่ดินที่มีราคาสูงขึ้น
อีกทั้งการขาดการส่งเสริมการปลูกอ้อยที่จริงจังทำให้ในภาพรวมของพื้นที่การขยายตัวของการปลูกอ้อยในประเทศเป็นไปอย่างจำกัด
การเติบโตและผันผวนของผลผลิตอ้อยในแต่ละปีจึงมีสาเหตุหลักมาจากสภาวะความสมบูรณ์ของดินฟ้าอากาศในแต่ละปี
ดังนั้นการจัดหาวัตถุดิบเพื่อป้อนโรงงานจัดเป็นหัวใจสำคัญของโรงงานน้ำตาล
เนื่องจากสภาวะในปัจจุบันที่อุตสาหกรรมน้ำตาลมีกำลังการผลิตรวมมากกว่าปริมาณอ้อยที่มีในประเทศทำให้ทุกโรงงานน้ำตาลต้องหาอ้อยมาป้อนโรงงานให้ได้มากที่สุดเพื่อลดต้นทุนคงที่
(Fixed cost) ต่อหน่วยลง
ปัจจุบันวิธีหลักที่กลุ่มโรงงานน้ำตาลใช้เพื่อการจัดหาวัตถุดิบคือระบบการให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ชาวไร่
หรือเป็นที่รู้จักกันในอุตสาหกรรมในระบบ “ เกี๊ยว ”
ระบบการให้การสนับสนุนทางการเงินของโรงงานจะเป็นการทำสัญญาซื้ออ้อยล่วงหน้าจากเกษตรกรโดยที่เกษตรกรจะสามารถขอเงินกู้จากโรงงานน้ำตาลเพื่อนำไปใช้ในการลงทุนปลูกอ้อย
เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวชาวไร่จะนำอ้อยมาส่งให้แก่โรงงานและโรงงานจะหักค่าอ้อยดังกล่าวจากเงินกู้ที่ได้ให้แก่เกษตรกรแต่ละรายไป

สำหรับกลุ่มบริษัทนั้น ในการจัดหาอ้อยเพื่อมาป้อนโรงงานผลิตนั้น ก่อนฤดูเพาะปลูก
ทางบริษัทจะทำสัญญากับชาวไร่อ้อยเพื่อทำสัญญาซื้อ /
ขายอ้อยล่วงหน้าโดยมีการสนับสนุนทางการเงินในรูปแบบของเงินกู้เพื่อสนับสนุนการเพาะปลูกอ้อยขึ้นอยู่กับชาวไร่ว่ามีความต้องการในการรับการสนับสนุนทางการเงินหรือไม่
หลังจากนั้นชาวไร่จะทำการปลูกและบำรุงตอจนถึงการตัดส่งโรงงานซึ่งจะใช้เวลาประมาณ 10 -
12 เดือน เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวชาวไร่จะตัดและนำอ้อยมาส่งกับบริษัท
ในกรณีที่เป็นชาวไร่ที่ได้รับเงินสนับสนุนจากทางโรงงาน
ทางโรงงานจะหักค่าอ้อยจากเงินสนับสนุนที่ได้ให้ไปก่อนหน้าจนครบหนี้
ในกรณีที่มูลค่าอ้อยที่ชาวไร่นำมาส่งสูงกว่าเงินสนับสนุน ชาวไร่จะได้รับชำระส่วนต่างไป
แต่ในกรณีที่มูลค่าอ้อยที่ชาวไร่นำมาส่งทั้งหมดยังน้อยกว่าจำนวนเงินสนับสนุนที่ชาวไร่ได้รับไป
ทางบริษัทจะทำการปรับโครงสร้างหนี้แล้วทำการติดตามหนี้จากมูลค่าอ้อยที่ส่งในปีถัดไป
หรือให้ชาวไร่ชำระคืนเป็นเงินสดแทน ในกรณีที่ชาวไร่ไม่สามารถชำระหนี้ได้
ทางบริษัทจะดำเนินการตามกฎหมายต่อไป
บริษัทให้ความสำคัญอย่างมากกับการจัดหาวัตถุดิบเนื่องจากเป็นองค์ประกอบสำคัญที่ทำให้โรงงานสามารถใช้กำลังผลิตได้เต็มที่ซึ่งทำให้ต้นทุนคงที่ต่อหน่วยลดลง
ที่ผ่านมากลยุทธ์ที่บริษัทใช้คือการทำให้ชาวไร่อ้อยที่ส่งอ้อยให้กับโรงงานได้รับผลตอบแทนที่ดีในระยะยาวซึ่งจะทำให้ชาวไร่อ้อยมีแรงจูงใจที่จะปลูกอ้อยเพื่อป้อนโรงงานต่อไปและเป็นการเติบโตไปพร้อมกับโรงงาน
นโยบายหลักของบริษัทที่ใช้โดยเฉพาะที่ภาคอีสานคือ “ชาวไร่ร่ำรวย โรงงานรุ่งโรจน์”
ซึ่งเป็นนโยบายที่มุ่งเน้นการสร้างและส่งเสริมอาชีพระยะยาวให้แก่ชาวไร่อ้อยและเป็นระบบที่ตัดตัวกลางหรือ
“หัวหน้าโควตา”
ออกไปทำให้บริษัทสามารถรู้ถึงปัญหาของชาวไร่ได้โดยตรงและสามารถให้การช่วยเหลือชาวไร่ได้
อีกทั้งบริษัทยังให้การสนับสนุนทางด้านเครื่องมือ
วิชาการและปัจจัยการผลิตเช่นให้เงินกู้เพื่อซื้อรถขนอ้อยแก่ชาวไร่รายย่อยการให้กากหม้อกรองแก่ชาวไร่เพื่อนำไปใช้เป็นปุ๋ยสำหรับการปลูกอ้อยโดยไม่คิดมูลค่า
การส่งผู้เชี่ยวชาญทางด้านเกษตรมาให้ความรู้ในเรื่องการปลูกอ้อย การป้องกันและการกำจัดศัตรูพืช
การกระทำดังกล่าวจัดเป็นกลยุทธ์ที่ทำให้บริษัทมีความสัมพันธ์ที่ดีกับชาวไร่และก่อให้เกิดการเติบโตไปพร้อมๆกันอย่างเป็นระบบ

นโยบายการผลิต

(1) การมุ่งเน้นการผลิตน้ำตาลทรายขาวและขาวบริสุทธิ์

บริษัทมุ่งเน้นการผลิตน้ำตาลทรายขาวและ
ขาวบริสุทธิ์ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะสามารถหาตลาดได้เนื่องจากเป็นสินค้าที่มีราคาขายสูงที่สุดและให้ผลตอบแทนกำไรมากที่สุด
โดยในปีการผลิต 2549/50 บริษัทมีการผลิตน้ำตาลทรายขาวและ ขาวบริสุทธิ์คิดเป็นร้อยละ 87
ของน้ำตาลที่บริษัทผลิตได้ทั้งหมด

(2) การปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตมาโดยตลอด
ซึ่งการที่บริษัทมีประสิทธิภาพการผลิตที่ดี สูงกว่าค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม
จะช่วยให้บริษัทมีต้นทุนต่อหน่วยลดลง เพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของบริษัท

นโยบายการตลาด

เนื่องจากราคาขายน้ำตาลในประเทศที่มีการควบคุมโดยภาครัฐบริษัทจึงมุ่งเน้นการขายตรงให้กับภาคอุตสาหกรรมโดยบริษัทให้ความสำคัญกับคุณภาพของสินค้าและ
การส่งมอบที่ตรงเวลา
โดยลูกค้าส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มและขนมหวานเป็นหลัก
การขายให้กับภาคอุตสาหกรรมเป็นการขายที่มีต้นทุนน้อยที่สุดเนื่องจากบริษัทไม่ต้องทำการโฆษณาประชาสัมพันธ์เพื่อให้สินค้าเป็นที่รู้จักของผู้บริโภค
อีกทั้งการขนส่ง
รวมถึงต้นทุนในการบรรจุหีบห่อก็สามารถทำได้ในปริมาณที่มากในคราวเดียวซึ่งทำให้การขายให้กับอุตสาหกรรมต่อเนื่องมีต้นทุนที่ต่ำกว่าการขายปลีกให้กับผู้บริโภคทั่วไป

นอกเหนือจากการกลยุทธ์การมุ่งเน้นการขายให้กับภาคอุตสาหกรรมแล้ว
บริษัทเองยังให้ความสำคัญกับการขายน้ำตาลให้กับผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผลิตผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อการส่งออก
(re-exporter)
เนื่องจากการขายน้ำตาลให้กลุ่มผู้ผลิตดังกล่าวบริษัทจะสามารถขายน้ำตาลในส่วนของ โควตา ค.
ได้
โดยสามารถขายได้โดยมีผลตอบแทนที่ดีกว่าการขายส่งออกทั่วๆไปเนื่องจากต้นทุนค่าขนส่งที่ถูกกว่า

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของกระบวนการผลิตน้ำตาลทรายจะเกิดจากน้ำเสียที่ใช้ในกระบวนการผลิต
และฝุ่นขี้เถ้าที่เกิดจากการเผาไหม้ของหม้อไอน้ำ ซึ่งบริษัทได้คำนึงถึงและหามาตรการป้องกัน ต่าง
ๆ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและให้เป็นไปตามมาตรฐานของกระทรวงอุตสาหกรรม

3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

- ไม่มี -

ผลิตภัณฑ์หลัก : เอทานอล

3.1 เอทานอล : ลักษณะผลิตภัณฑ์

เมื่อต้นปี 2549 โรงงานผลิตเอทานอล ภายใต้ บริษัท ขอนแก่นแอลกอฮอล์ จำกัด
ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท น้ำตาลขอนแก่น จำกัด (มหาชน) ได้เริ่มเดินเครื่องจักร ผลิตเอทานอล
เพื่อจำหน่ายให้กับบริษัทน้ำมัน เพื่อใช้ผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 10 ที่เรียกว่า น้ำมัน
แก๊สโซฮอล์ โดยมาตรฐานของเอทานอลที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงจะเป็นไปตาม
ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน เรื่อง กำหนดลักษณะและคุณภาพของเอทานอลแปลงสภาพ พ.ศ. 2548
ส่วนมาตรฐานของน้ำมันแกีสโซฮอล์ จะเป็นไปตาม ประกาศกรมธุรกิจพลังงาน เรื่อง
กำหนดลักษณะและคุณภาพของน้ำมันแก๊สโซฮอล์ (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2548

3.2 เอทานอล : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

ใบอนุญาตที่บริษัทได้รับ เป็นการผลิตเอทานอลเพื่อใช้สำหรับผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง
โดยอนุญาตให้จำหน่ายเอทานอลภายในประเทศเท่านั้น แต่ในกรณีที่มีปริมาณการผลิตมากกว่า
ปริมาณความต้องการ บริษัทสามารถขออนุญาตในการส่งออกได้

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดในประเทศ

ปริมาณความต้องการเอทานอลในประเทศที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง
จะขึ้นอยู่กับปริมาณการใช้แก๊สโซฮอลล์ โครงการแก๊สโซฮอล์ ได้เริ่มจำหน่ายให้แก่ประชาชนทั่วไป
ในปี 2549 โดยเริ่มผสมเอทานอลกับน้ำมันเชื้อเพลิงที่สัดส่วนร้อยละ 10 (E10) ภาวะตลาดในปี
2549 สืบเนื่องจากผู้ผลิตจำนวนน้อยราย ส่งผลให้การผลิตไม่เพียงพอต่อความต้องการบริโภค
ประกอบกับวัตถุดิบ คือ กากน้ำตาล มีราคาสูงขึ้น เนื่องจากปริมาณอ้อยในประเทศน้อย
ทำให้ราคาจำหน่ายเอทานอลปรับตัวสูง อย่างไรก็ตาม ในปี 2550 เมื่อมีผู้ผลิตรายใหม่ ๆ เพิ่มขึ้น
ส่งผลให้มีการผลิตมากกว่าความต้องการบริโภค ประกอบกับราคาวัตถุดิบ กากน้ำตาลปรับตัวลดลง
ราคาจำหน่ายเอทานอลในปี 2550 ปรับตัวลดลง ปัจจุบัน มีน้ำมันแก๊สโซฮอล์จำหน่ายโดยทั่วไปอยู่ 2
ประเภท คือ แก๊สโซฮอล์ 95 ที่ใช้ทดแทนเบนซิน 95 และแก๊สโซฮอล์ 91 ใช้ทดแทนเบนซิน 91
ซึ่งทั้ง 2 ประเภทเป็นการผสมเอทานอลที่สัดส่วนร้อยละ 10 หรือที่เรียกว่า E10 ในปี 2551
ทางภาครัฐได้ริเริ่มส่งเสริมให้มีการจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ E20
ซึ่งเป็นการผสมเอทานอลที่สัดส่วนร้อยละ 20
ซึ่งคาดว่าจะทำให้ความต้องการเอทานอลผสมในเชื้อเพลิงสูงขึ้น ตารางที่ 3.6 จะแสดง
โครงสร้างราคาจำหน่ายแก๊สโซฮอล์ เมื่อเทียบกับน้ำมันเชื้อเพลิงอื่น ๆ

ตารางที่ 3.6: โครงสร้างราคาจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์

[]

จะเห็นได้ว่า นอกจากประโยชน์ในแง่ของผู้ใช้ที่จะประหยัดค่าน้ำมันลงไป 3.50 – 3.70
บาทต่อลิตรแล้ว การใช้เอทานอลยังมีผลดีต่อประเทศชาติในภาพรวม คือ

1.  ช่วยลดการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ ลดการขาดดุลการค้า

2.  เกษตรกรไทยมีรายได้สูงขึ้น มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นจากการผลิตเอทานอลที่ได้จากพืชเกษตร

3.  เครื่องยนต์มีการเผาไหม้ที่ดีขึ้น ทำให้ช่วยลดมลพิษไอเสียทางอากาศและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อม
    สามารถลดปริมาณไฮโดรคาร์บอน และคาร์บอนมอนอกไซด์ลง 20 – 25%
    ทำให้ลดค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับสุขภาพของประชาชนในประเทศ

4.  ประหยัดการใช้น้ำมันที่มีอยู่จำกัด โดยการนำเอทานอลมาผสมกับน้ำมันเบนซิน
    จะช่วยลดการใช้น้ำมันของประเทศลงได้ประมาณร้อยละ 10

5.  ทำให้เกิดการลงทุนที่หลากหลาย ต่อเนื่องทั้งทางด้านเกษตรและอุตสาหกรรม

ในส่วนของผู้ลงทุนในธุรกิจผลิตเอทานอล ทางภาครัฐได้มีการส่งเสริม
ผ่านการให้สิทธิประโยชน์ทางด้านภาษี (BOI)
นอกจากนี้เพื่อให้เกิดความมั่นใจในด้านปริมาณความต้องการ ในช่วงต้นปี 2549
ทางภาครัฐได้ประกาศแผนที่ยกเลิกน้ำมันเบนซิน 95 ในปี 2550
ซึ่งจะทำให้มีความต้องการเอทานอลประมาณ 1 ล้านลิตรต่อวัน และในปี 2552
จะยกเลิกน้ำมันเบนซิน 91 พร้อมกับเพิ่มสัดส่วนการผสมจากร้อยละ 10 เป็นร้อยละ 20
ในน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 ซึ่งจะทำให้มีความต้องการเอทานอลประมาณ 4 ล้านลิตรต่อวัน
อย่างไรก็ตาม ช่วงปลายปี 2549 ปริมาณการผลิตเอทานอล ไม่เพียงพอต่อปริมาณความต้องการใช้
ทางภาครัฐจึงตัดสินใจที่จะเลื่อนแผนยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน 95 ออกไป ส่งผลให้ในปี 2550
ปริมาณอุปทานมีมากกว่าปริมาณอุปสงค์ โดยผู้ผลิตสามารถผลิตเอทานอลได้ถึง 1
ล้านลิตรต่อวันแต่มีความต้องการใช้ภายในประเทศเฉลี่ยทั้งปีประมาณ 400,000 – 500,000
ลิตรต่อวัน ส่งผลให้ราคาขายเอทานอลภายในประเทศตกต่ำ
ปัจจุบันผู้ผลิตพยายามที่จะส่งออกในส่วนที่เกินความต้องการไปขายยังต่างประเทศ
แต่ก็ยังคงติดปัญหาเรื่องขั้นตอนการขออนุญาตส่งออกที่ซึ่งระเบียบข้อบังคับ
ตามกฎหมายของประเทศไทย รับรู้เอทานอลในลักษณะของสุรา ทำให้มีกระบวนการควบคุม
และขั้นตอนที่ซับซ้อน นอกจากนี้ยังมีปัญหาเกี่ยวกับระบบการขนส่งและถังเก็บ
ซึ่งคาดว่าจำเป็นต้องใช้ระยะเวลาหนึ่งในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ในช่วงปลายปี
สืบเนื่องจากราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น และนโยบายส่งเสริมการใช้เอทานอล
ทำให้ยอดใช้เอทานอลต่อวัน เป็น 630,000 ลิตรต่อวัน ซึ่งยังคงน้อยกว่า ปริมาณการผลิตปัจจุบัน
อีกทั้งในปี 2551 จะมีผู้ผลิตรายใหม่ ที่สร้างโรงงานเสร็จ ตามประมาณการของบริษัท คาดว่า
ประเทศไทยจะสามารถผลิตเอทานอล ได้ประมาณ 1.5 – 2.0 ล้านลิตรต่อวัน

ตารางที่ 3.7: ปริมาณการจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์

[]

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดต่างประเทศ

สำหรับตลาดและภาวะอุตสาหกรรมของเอทานอลในต่างประเทศนั้น ผู้ผลิตเอทานอลรายใหญ่ของโลก
คือประเทศบราซิล เอทานอลส่วนใหญ่ผลิตจากอ้อย
ส่วนหนึ่งจะถูกนำไปใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 20 – 25
อีกส่วนหนึ่งจะถูกนำไปใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 100
สำหรับรถยนต์ที่ออกแบบให้สามารถใช้งานได้ นโยบายส่งเสริมจากภาครัฐ
จะมาจากการส่งเสริมให้มีใช้รถยนต์ที่สามารถใช้เอทานอลร้อยละ 100 ให้มีมากขึ้น
ควบคุมปริมาณการผลิต และปริมาณความต้องการ ผ่านการปรับเพิ่ม / ลดสัดส่วน
ในการผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง ส่วนประเทศสหรัฐอเมริกา ได้มีนโยบายที่ยกเลิกการใช้ MTBE
ที่ซึ่งเป็นสารพิษก่อมลภาวะกับสิ่งแวดล้อม โดยมีแผนที่จะใช้เอทานอลผสมแทน
เอทานอลที่สหรัฐอเมริกา ส่วนใหญ่จะผลิตจากข้าวโพค (Maze)
ที่ซึ่งมีต้นทุนการผลิตที่สูงกว่าเมื่อเทียบกับผลิตจากอ้อย สำหรับกลุ่มประเทศ EU
นั้นมีแผนที่ใช้น้ำมันเชื้อเพลิงผสมกับเอทานอลเช่นกัน ภายใต้ Biofuel Directive ซึ่งคาดว่า EU
จะมีเอทานอลไม่เพียงพอต่อความต้องการ จำเป็นที่จะต้องมีการนำเข้าในอนาคต
การที่ต่างประเทศเห็นคุณค่าของเอทานอล ที่ซึ่งเป็นพลังงานทดแทน
ประกอบกับราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้น ส่งผลให้ราคาเอทานอลในตลาดโลกมีการปรับตัวสูงขึ้น
ดังแสดงในตารางที่ 3.8 ซึ่งเป็นราคาเอทานอล 95 และ 99.5 Ex mill ที่ประเทศบราซิล

ตารางที่ 3.8 แสดงราคาเอทานอล 95 และ 99.5 Ex mil ที่บราซิล

[]

หมายเหตุ : ราคาบราซิล ที่ Santos จะบวกเพิ่มอีกประมาณ 25 – 30 USD / KL

สภาวะการแข่งขันและคู่แข่งขัน

ในปี 2549 ประเทศไทยมีโรงงานผลิตเอทานอลเพื่อผสมในน้ำมันเชื้อเพลิง ทั้งหมด 5 โรงงาน
มีกำลังการผลิตรวม 575,000 ลิตรต่อวัน ซึ่งยังไม่เพียงพอต่อความต้องการเอทานอล
ในกรณีที่มีการยกเลิกน้ำมันเบนซิน 95 เนื่องจากบางโรงงานผลิตได้ไม่เต็มการผลิต
บางโรงงานหยุดผลิต เนื่องจากซ่อมแซมเครื่องจักร บางโรงงานหยุดผลิต
เนื่องจากไม่สามารถจัดซื้อวัตถุดิบได้ ในปี 2550 มีโรงงานผลิตเอทานอลเพิ่มขึ้นอีก 3 โรงงาน
ซึ่งจะทำให้มีกำลังการผลิตเพิ่มขึ้นเป็น 1,035,000 ลิตรต่อวัน และในปี 2551
บริษัทคาดว่าจะมีโรงงานผลิตเอทานอลเพิ่มขึ้นอีกอย่างน้อย 5 โรงงาน
ส่งผลให้กำลังการผลิตเอทานอลจะเพิ่มขึ้นเป็น 1.5 – 2.0 ล้านลิตรต่อวัน จนถึงปัจจุบัน
ทางภาครัฐได้มีการออกใบอนุญาตสำหรับการผลิตเอทานอลไปแล้วทั้งหมดประมาณ 12 ล้านลิตรต่อวัน
จะเห็นว่า ใบอนุญาตที่ออก ค่อนข้างมากกว่าปริมาณความต้องการใช้ในประเทศ อย่างไรก็ตาม
ข้อจำกัดของเอทานอล ไม่ได้อยู่ที่กำลังการผลิต แต่อยู่ที่ เรื่องของวัตถุดิบ
และความสามารถในการกำจัดน้ำเสีย เนื่องจากวัตถุดิบหลักที่ใช้ในการผลิตเอทานอลในประเทศไทย
มาจาก กากน้ำตาล (ผลพลอยได้จากการผลิตน้ำตาล) และ มันสำปะหลัง ซึ่งมีข้อจำกัดค่อนข้างมาก
เช่น ในส่วนของกากน้ำตาล ผู้ผลิตเอทานอลที่ไม่มีโรงงานน้ำตาล เป็นของตนเอง
จะต้องซื้อกากน้ำตาลจากโรงงานน้ำตาลอื่น ๆ ซึ่งอาจเกิดปัญหา เรื่องจำนวน ราคา และคุณภาพ
ได้ รวมถึงต้องแข่งขันซื้อกากน้ำตาล กับโรงงานสุรา โรงงานผงชูรส โรงงานอาหารสัตว์
และผู้ค้ากากน้ำตาลเพื่อการส่งออก ส่วนของมันสำปะหลัง ผู้ผลิตเอทานอล
ต้องมีกระบวนการในการจัดซื้อกับชาวไร่จำนวนมาก คุณภาพของมันสำปะหลัง
รวมถึงต้องแข่งขันซื้อกับโรงแป้งมันที่มีอยู่ในปัจจุบัน และการสั่งซื้อเพื่อนำเข้าประเทศจีน
ด้วยเหตุผลดังกล่าว จึงค่อนข้างยากสำหรับ ผู้ขอใบอนุญาต สร้าง
โรงงานผลิตเอทานอลจากกากน้ำตาล ที่ไม่มีโรงงานน้ำตาลสนับสนุน
และโรงงานผลิตเอทานอลจากมันสำปะหลัง ที่มีกำลังการผลิตสูง
ที่จะลงทุนก่อสร้างจริงตามใบอนุญาตที่ขอไว้ ดังนั้นจากข้อมูลการศึกษาภายในของบริษัท
บริษัทคาดว่าในอนาคต กำลังการผลิตเอทานอลที่คาดว่าจะผลิตได้จริงน่าจะมีไม่เกิน 4,000,000
ลิตรต่อวัน ซึ่งอยู่ในระดับใกล้เคียงกับความต้องการภายในประเทศ ภายหลังยกเลิกน้ำมันเบนซิน 95
และ น้ำมันเบนซิน 91 แล้ว

สำหรับกลุ่มบริษัทน้ำตาลขอนแก่น บริษัท ขอนแก่นแอลกอฮอล์ จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทย่อย
เป็นหนึ่งในผู้ผลิตเอทานอลของประเทศ มีกำลังการผลิต 150,000 ลิตรต่อวัน ที่จังหวัดขอนแก่น
ใกล้กับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น โดยในปี 2549 ผลิตเอทานอลได้ประมาณ 25 ล้านลิตร
จำหน่ายให้กับบริษัทน้ำมัน เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการจัดการวัตถุดิบ
ทางบริษัทได้ตัดสินใจลงทุนเพิ่มอีก 50 ล้านบาท
เพื่อให้สามารถนำแป้งและผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องจากมันสำปะหลัง มาใช้เป็นวัตถุดิบได้ ในปี 2550
บริษัทผลิตเอทานอลได้ใกล้เคียงกับปีที่ผ่านมาประมาณ 27 ล้านลิตร
บริษัทยังคงไม่สามารถเดินเครื่องได้เต็มกำลังการผลิต 45 ล้านลิตรได้
เนื่องจากปัญหาเรื่องการตลาด ที่เกี่ยวกับการที่ภาครัฐเลื่อนการยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซิน 95
ออกไป ทำให้มีความต้องการภายในประเทศประมาณ 40 – 50% ของกำลังการผลิต
ส่วนการส่งออกนั้น ยังคงติดปัญหาเกี่ยวกับระเบียบขั้นตอนของภาครัฐที่ออกใบอนุญาตให้ส่งออกยุ่งยาก
และปัญหาเกี่ยวกับระบบการขนส่งและถังเก็บเพื่อส่งออก เป็นต้น ในปี 2549
บริษัทมีแผนการลงทุนก่อสร้างโรงงานเอทานอล เพิ่มอีก 2 แห่ง ตั้งอยู่ที่จังหวัดชลบุรี
(ภาคตะวันออก) และจังหวัดกาญจนบุรี (ภาคกลาง) ซึ่งใกล้กับโรงงานน้ำตาลของบริษัทเอง
โดยคาดว่า จะทำให้กำลังการผลิตเอทานอลของบริษัท เพิ่มขึ้นจาก 150,000 ลิตรต่อวัน เป็น
400,000 ลิตรต่อวัน อย่างไรก็ตามเนื่องจากขาดความชัดเจนเรื่องนโยบายของภาครัฐ
ทางบริษัทจึงตัดสินใจเลื่อนโครงการดังกล่าวออกไปก่อน

ตารางที่ 3.9: ยอดผลิต ยอดขาย และราคาขายเฉลี่ย ของเอทานอล ในปี 2550 และ 2549

[]

3.3 เอทานอล : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

โรงงานเอทานอลของบริษัท ปัจจุบัน ซื้อวัตถุดิบ คือ กากน้ำตาล จาก โรงงานน้ำตาลขอนแก่น
(บริษัทแม่) ในราคาตลาด โดยทำสัญญาล่วงหน้าทั้งปี ในกรณีที่โรงงานน้ำตาลขอนแก่น
มีกากน้ำตาลไม่เพียงพอ ทางโรงงานเอทานอลก็จะซื้อกากน้ำตาลจากบริษัทย่อย หรือ
จากโรงงานน้ำตาลในบริเวณใกล้เคียง ส่วนในปี 2550 เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในเรื่องวัตถุดิบ
ทางบริษัทได้ลงทุนในส่วนที่สามารถใช้แป้ง และผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องจากมันสำปะหลังได้
ซึ่งจะช่วยให้บริษัทสามารถจัดหาวัตถุดิบรองรับการผลิต
รวมถึงช่วยในการบริหารต้นทุนผลิตเอทานอลได้ นอกจากนี้ในกรณีที่ราคาน้ำตาลตลาดโลกตกต่ำ
ทางบริษัทก็สามารถที่จะใช้น้ำอ้อยที่มาจากการหีบอ้อยของโรงงานน้ำตาลมาเป็นวัตถุดิบได้

นโยบายการผลิต

(1) การมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิตให้ต่ำที่สุด ผ่านการผลิตให้มี Economics of Scale
การสร้างความคล่องตัวในการเลือกใช้วัตถุดิบที่มีราคาถูก การลดต้นทุน ค่าใช้จ่าย ต่าง ๆ เช่น
การลดค่าใช้จ่ายในการบำบัดน้ำเสียโดยการนำไปทำปุ๋ยอินทรีย์แทน การใช้ทรัพยากรร่วมกัน เช่น
ทรัพยากรด้านบุคลากรร่วมกับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น การซื้อพลังงานจากโรงไฟฟ้าของบริษัท
ทำให้ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการลงทุน การเช่าถังเก็บโมลาส ช่วยลดเงินลงทุนในถังเก็บ
การซื้อกากน้ำตาลที่หน้าโรงงาน ซึ่งจะประหยัดค่าขนส่งกากน้ำตาล เป็นต้น
ทำให้ทางบริษัทคาดว่าจะมีต้นทุนการผลิตต่ำกว่าประมาณ 3 บาทต่อลิตร
เมื่อเทียบกับโรงงานผลิตเอทานอลเดี่ยว ๆ อื่น ๆ

(2) การปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต

ในการที่บริษัทมีวัตถุดิบ กากน้ำตาลเป็นของตนเอง
ทำให้สามารถควบคุมคุณภาพของกากน้ำตาลให้เหมาะสมต่อการผลิตเอทานอลได้
ผ่านการลดปริมาณสิ่งเจือปนต่าง ๆ และการควบคุมอุณหภูมิของถังเก็บกากน้ำตาลให้เหมาะสม
ทำให้บริษัทมีประสิทธิภาพการผลิตค่อนข้างสูง นอกจากนี้ด้วยเทคโนโลยีที่สะสมมา
และความชำนาญของบุคลากร ทำให้ตั้งแต่เดินเครื่องจักรเป็นต้นมา
บริษัทสามารถเดินเครื่องจักรได้ตามแผนที่วางไว้ แทบจะไม่มีปัญหาทางด้านเทคนิค
และด้านเครื่องจักร ใดที่ส่งผลให้สายการผลิตหยุดชะงักลง

นโยบายการตลาด

เอทานอล เป็นสินค้าอุตสาหกรรม คือเป็นวัตถุดิบ สำหรับบริษัทน้ำมัน ไปผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงต่อ
ดังนั้น สิ่งที่ลูกค้าต้องการ ก็คือ เรื่องคุณภาพสินค้าต้องสม่ำเสมอ ตรงตามมาตรฐานที่กำหนดไว้
การที่สามารถจำหน่ายได้สม่ำเสมอทุกเดือน ทางบริษัทได้คำนึงถึงสิ่งเหล่านี้มาโดยตลอด
จะเห็นได้จาก การมีระบบควบคุมคุณภาพให้เป็นไปตามมาตรฐาน
การเก็บเอทานอลส่วนหนึ่งไว้ในถังเก็บ เพื่อรอจำหน่ายในช่วงที่บริษัทหยุดผลิต เพื่อซ่อมแซม
และบำรุงรักษาเครื่องจักรประจำปี เป็นต้น

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของกระบวนการผลิตเอทานอลจะเกิดจากน้ำเสียจากกระบวนการผลิต
ซึ่งบริษัทได้คำนึงถึงและหามาตรการป้องกัน ต่าง ๆ โดยนำน้ำเสียของบริษัทไปผสมกับกากหม้อกรอง
ของเสียที่มาจากโรงงานน้ำตาล ผ่านกระบวนการผลิตปุ๋ยอินทรีย์ เพื่อผลิตปุ๋ย
กลับมาจำหน่ายให้แก่เกษตรกรชาวไร่

4.  เอทานอล : งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี

ผลิตภัณฑ์หลัก : ไฟฟ้าและไอน้ำ

4.1 ไฟฟ้าและไอน้ำ : ลักษณะผลิตภัณฑ์

โครงการนี้อยู่ภายใต้ บริษัท โรงไฟฟ้าน้ำตาลขอนแก่น จำกัด (ทุนจดทะเบียนและเรียกชำระแล้ว
400.0 ล้านบาท) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยที่ถือหุ้นโดยบริษัท น้ำตาลขอนแก่น จำกัด (มหาชน)
ในสัดส่วนร้อยละ 99.99 มีกำลังการผลิตไฟฟ้า 30 MW โดยจำหน่ายให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต
จำนวน 20 MW (ตามสัญญาการซื้อขายไฟฟ้ากับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต เป็นระยะเวลา 21 ปี
โดยราคาซื้อขายจะมีสูตรในการรับซื้อไฟฟ้าชีวภาพ SPP
ซึ่งอ้างอิงกับต้นทุนวัตถุดิบและอัตราการใช้เชื้อเพลิงเพื่อการผลิตพลังงานไฟฟ้า)
ส่วนที่เหลือจำหน่ายให้กับโรงงานภายในกลุ่มและใช้ภายในโรงไฟฟ้าเอง
โดยโรงไฟฟ้าจะใช้กากอ้อยที่ได้จากกระบวนการผลิตน้ำตาล เป็นเชื้อเพลิงหลัก
ที่ตั้งจะอยู่ใกล้กับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น มีเงินลงทุนประมาณ 880 ล้านบาท
ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจากสำนักงานคณะกรรมากรส่งเสริมการลงทุน (BOI)
ซึ่งได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลเป็นเวลา แปดปี
และโรงไฟฟ้าเริ่มเดินเครื่องจักรได้ในปลายเดือนธันวาคม 2549

4.2 ไฟฟ้าและไอน้ำ : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

เนื่องจากธุรกิจนี้เป็นการจ่ายไฟฟ้าให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยตามสัญญาซื้อขายไฟฟ้า
ดังนั้นจึงมีผู้รับซื้อที่แน่นอน จึงไม่มีการแข่งขันกันทางการตลาด ส่วนไฟฟ้าอีกส่วนหนึ่งและไอน้ำ
ทางบริษัทได้ขายให้แก่บริษัทในเครือ เพื่อใช้สำหรับผลิตเอทานอลและน้ำตาล โดย 100%
จะเป็นการจำหน่ายภายในประเทศ

4.3 ไฟฟ้าและไอน้ำ : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

การจัดหาวัตถุดิบถือได้ว่าเป็นส่วนสำคัญในการประกอบธุรกิจไฟฟ้า
โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรงงานไฟฟ้าของบริษัทที่ใช้เชื่อเพลิงหลักคือกากอ้อย โดยในแต่ละปี
ปริมาณอ้อยเข้าหีบของบริษัทจะไม่แน่นอน ดังนั้นในปีที่มีอ้อยเข้าหีบในปริมาณน้อย
ก็จะส่งผลกระทบต่อปริมาณเชื้อเพลิงที่จะใช้ในโรงไฟฟ้าได้ อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้มีการเตรียมความพร้อมโดยการจัดซื้อเชื้อเพลิงชีวมวลจากภายนอกมารองรับ เช่น
จัดซื้อกากอ้อยจากโรงงานน้ำตาลข้างเคียง ซื้อเปลือกยูคาลิปตัส เศษไม้ เป็นต้น

นโยบายการผลิต

(1) การมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิตให้ต่ำที่สุด โดยต้นทุนของการผลิตกระแสไฟฟ้าและไอน้ำ
ส่วนใหญ่จะเป็นต้นทุนเชื้อเพลิง และค่าเสื่อมราคา
ดังนั้นการใช้เชื้อเพลิงอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นสิ่งจำเป็น นอกจากนี้ การผลิตให้มี Economics
of Scale ก็จะเป็นการช่วยลดค่าใช้จ่ายคงที่ต่อหน่วยลงมา

(2) การปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต

ในการที่บริษัทมีเชื้อเพลิงคือ กากอ้อยเป็นของตนเอง
ดังนั้นการควบคุมคุณภาพของเชื้อเพลิงให้เหมาะสม เพื่อเกิดประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิงให้ดีที่สุด
เช่น การควบคุมความชื้นของกากอ้อย ผ่านระบบ Bagasse Dryer
หรือการสร้างหลังคาขึ้นปกคลุมเพื่อบังฝน เป็นต้น

นโยบายการตลาด

เนื่องจากการขายไฟฟ้าให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต เป็นไปตามสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะยาว
โดยมีสูตรการคำนวณราคาที่ตายตัว ตามราคาก๊าซธรรมชาติ และอัตราแลกเปลี่ยน
ดังนั้นบริษัทจึงมีผู้ซื้อที่แน่นอน
แต่อย่างไรก็ตามการจำหน่ายไฟฟ้าในช่วงเวลาที่การไฟฟ้ามีความต้องการสูง
ก็จะทำให้บริษัทได้รับราคาขายต่อหน่วยที่สูงขึ้น ส่วนราคาขายที่บริษัทขายให้บริษัทในเครือ
บริษัทจะกำหนดราคาให้เท่ากับราคาขายที่บริษัทขายให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

โครงการดังกล่าวได้ผ่านการศึกษาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (EIA) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
และได้รับการขี้นทะเบียนกับ CDM Executive Board เพื่อรับการสนับสนุนให้เป็นโครงการ CDM
(ตามอนุสัญญาเกียวโต โปโตรคอล) ซึ่งจะมีสิทธิในการขาย Carbon Credit ได้

4.  ไฟฟ้าและไอน้ำ : งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี