4.  การวิจัยและพัฒนา

    4.1 สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท.

การวิจัยและพัฒนาเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการสร้างความเป็นเลิศในเชิงธุรกิจ
และสร้างความสามารถในการแข่งขันให้กับองค์กร ปตท. จึงได้ยกระดับศูนย์วิจัยและพัฒนาของ
ปตท. เป็นสถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. ในปี พ.ศ. 2540
โดยลงทุนสร้างห้องปฏิบัติการที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย
พร้อมอาคารสำนักงานและอาคารฝึกอบรม ณ อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เป็นเงินรวมทั้งสิ้นประมาณ 1,600 ล้านบาท โดยมีวัตถุประสงค์ให้เป็นสถาบันวิจัยและเทคโนโลยี
ด้านพลังงาน ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีระดับชาติของประเทศ
มีภารกิจสำคัญในการสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท. (PTT Group)
และนโยบายของรัฐรวมทั้งเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขันโดยคำนึงถึงคุณภาพ
ความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม

สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. มุ่งเน้นการวิจัยและพัฒนาด้านผลิตภัณฑ์จากปิโตรเลียม เช่น
ก๊าซธรรมชาติ น้ำมันเชื้อเพลิงและน้ำมันหล่อลื่นสำหรับภาคยานยนต์และอุตสาหกรรม
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี เช่น โพลิเมอร์ การพัฒนาเทคโนโลยีกระบวนการผลิต
ตลอดจนแก้ไขปัญหาและให้บริการทางเทคนิคแก่กลุ่มธุรกิจและลูกค้า
ทั้งได้ติดตามวิเคราะห์เทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ประกอบกับสร้างพันธมิตรด้านวิชาการร่วมกับหน่วยงานภาคการศึกษา
ภาครัฐ ภาคเอกชน ทั้งภายในและต่างประเทศ เพื่อเสริมสร้างความรู้ด้านปิโตรเลียม ปิโตรเคมี
ผลการศึกษาวิจัยที่เชื่อถือได้
บูรณาการและสร้างสรรค์ผลงานวิจัยเป็นทางเลือกในการดำเนินธุรกิจใหม่ๆ ให้กับ ปตท.
และบริษัทในกลุ่ม ปตท. โดยเน้นการนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ประโยชน์ ตลอดจนทำการวิจัย
ตรวจสอบ วิเคราะห์ด้านสิ่งแวดล้อมให้แก่หน่วยปฏิบัติการต่างๆ ในกลุ่มธุรกิจของ ปตท.
และเสนอมาตรการลดผลกระทบหรือแก้ไข
เพื่อป้องกันและลดปัญหาสิ่งแวดล้อมที่กระทบต่อการดำเนินธุรกิจและชุมชนใกล้เคียง

อนึ่ง ด้วยการเล็งเห็นความสำคัญของการวิจัยพัฒนาพลังงานทดแทนในอนาคต ปตท.
จึงได้มีการติดตามเทคโนโลยีด้านพลังงานอย่างใกล้ชิด
เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนที่จะพัฒนานำมาใช้ในเชิงพาณิชย์ เช่น เชื้อเพลิงชีวภาพ
ก๊าซธรรมชาติเหลว ไฮโดรเจน การสังเคราะห์น้ำมันจากก๊าซฯ (Gas-to-Liquids)
การสังเคราะห์น้ำมันจากชีวมวล (Biomass-to-Liquids) การแปลงขยะเป็นพลังงาน (Waste
to Energy) พลังงานแสงอาทิตย์ พลังงานลม เป็นต้น
นอกจากนั้นยังให้บริการวิจัยและทดสอบแก่บริษัทในกลุ่ม ปตท. หน่วยงานภายนอก
และให้บริการด้านเทคนิคแก่สังคมอย่างต่อเนื่อง อาทิ โครงการปรับแต่งเครื่องยนต์
เพื่อลดมลพิษและประหยัดพลังงานโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย

การดำเนินงานของสถาบันวิจัยฯ ภายใต้ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001
เพื่อพัฒนาและปรับปรุงการดำเนินงานให้เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ไม่ก่อมลพิษต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน
และยกระดับมาตรฐานห้องปฏิบัติการทดสอบของสถาบันวิจัยฯ ให้สูงขึ้นจนได้รับรองมาตรฐาน มอก.
17025 (ข้อกำหนดทั่วไปว่าด้วยความสามารถของห้องปฏิบัติการทดสอบและห้องปฏิบัติการสอบเทียบ)
จากสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมเมื่อวันที่ 17 กันยายน 2550 ที่ผ่านมา

4.2 งานวิจัยและพัฒนาที่สำคัญของสถาบันวิจัยฯ

4.2.1 ก๊าซธรรมชาติและการนำมาใช้ประโยชน์ในภาคขนส่งและภาคอุตสาหกรรม

ก. คุณภาพก๊าซธรรมชาติและระบบท่อ

สถาบันวิจัยฯ ได้มีการศึกษาวิจัยคุณภาพก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งระบบท่อส่งก๊าซ
เพื่อสนับสนุนการดำเนินธุรกิจก๊าซธรรมชาติของ ปตท. เช่น
การศึกษาประเมินประสิทธิภาพตัวดูดซับซัลเฟอร์และการกำจัด Inert Gas
เพื่อปรับปรุงคุณภาพก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งการศึกษาและประเมินระบบท่อส่งก๊าซฯ
การวิจัยและพัฒนาสารป้องกันการกัดกร่อน (Corrosion Inhibitor) ของท่อส่งก๊าซ
เพื่อทดแทนสารที่นำเข้าและมีราคาสูง เป็นต้น

ข. การใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคขนส่ง

งานวิจัยที่สำคัญของสถาบันวิจัยฯ ได้แก่
การวิจัยเพื่อส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นเชื้อเพลิงสะอาดและใช้เป็นเชื้อเพลิงทดแทน
โดยวิจัยและพัฒนาการใช้ก๊าซธรรมชาติอัด (Compressed Natural Gas)
กับยานพาหนะหรือรู้จักกันในนาม NGV (Natural Gas for Vehicles)
ซึ่งสามารถลดมลพิษทางอากาศลงได้ในระดับหนึ่ง และได้รับการสนับสนุนจากภาครัฐ
จึงมีการขยายผลเพื่อใช้กับรถยนต์โดยสาร ขสมก. และรถแท็กซี่ เนื่องจาก NGV
มีราคาต่ำกว่าน้ำมันเบนซินและดีเซลมาก ปตท.
จึงได้สนองความต้องการนี้ด้วยการสร้างสถานีบริการก๊าซธรรมชาติอัดเพิ่มอย่างต่อเนื่องทั้งในกรุงเทพและต่างจังหวัด
ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550 มีสถานีบริการก๊าซธรรมชาติอัด 167 สถานี ขณะนี้
ประเทศไทยมีรถยนต์เครื่องยนต์ก๊าซธรรมชาติโดยเฉพาะแล้วแต่ยังมีจำนวนน้อย
ดังนั้นการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงจึงต้องติดตั้งชุดอุปกรณ์ควบคุมการใช้ก๊าซธรรมชาติในรถยนต์เบนซิน
(Conversion kit) เพื่อให้สามารถใช้สลับไปมาระหว่างก๊าซธรรมชาติกับน้ำมันเบนซินได้
สถาบันวิจัยฯ จึงได้ทำการศึกษา วิจัย
หาแนวทางในการปรับปรุงชุดอุปกรณ์ดังกล่าวให้เหมาะสมกับการใช้งานในประเทศ
พร้อมทั้งคิดค้นและพัฒนาอุปกรณ์จ่ายเชื้อเพลิงอิเล็กทรอนิกส์สำหรับยานยนต์ก๊าซธรรมชาติ
เพื่อลดต้นทุนค่าดัดแปลงติดตั้งชุดอุปกรณ์ก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์และได้นำชุดอุปกรณ์ที่คิดค้นดังกล่าวมาใช้กับรถทดสอบ
100 คัน พบว่ามีประสิทธิภาพเทียบเท่ากับชุดอุปกรณ์จากต่างประเทศ แต่ราคาถูกกว่า
เหมาะสำหรับการนำมาใช้ในประเทศ รวมทั้งได้รับอนุสิทธิบัตร
นอกจากนี้ได้ศึกษาและวิจัยเพื่อปรับปรุงคุณภาพก๊าซให้เหมาะสำหรับการนำมาใช้กับยานพาหนะ
ทำให้มีประสิทธิภาพการขับขี่เหมาะสมกับสภาพการใช้งานยิ่งขึ้น

นอกจากนี้ ยังทำการศึกษาผลกระทบในเครื่องยนต์ดีเซลที่ปรับแต่งเป็นระบบเชื้อเพลิงร่วม (Diesel
Dual Fuel Engine) ต่อการเผาไหม้ สมรรถนะเครื่องยนต์ และมลพิษไอเสีย
และได้ดำเนินการสร้างห้องปฏิบัติการทดสอบมลพิษไอเสียของเครื่องยนต์ (Heavy Duty Engine
Emission Test)
เพื่อสนับสนุนและรองรับการขยายตัวด้านการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคขนส่งของประเทศอีกด้วย

ทั้งนี้ เพื่อให้ขนส่งก๊าซธรรมชาติไปใช้ประโยชน์ในสถานที่ต่างๆ ได้อย่างสะดวกและทั่วถึงยิ่งขึ้น
สถาบันวิจัยฯ กำลังทำการศึกษาความเหมาะสมในการเปลี่ยนสภาวะก๊าซธรรมชาติให้เป็นของเหลว
(LNG) และหรือก๊าซธรรมชาติอัดเหลว LCNG
เพื่อให้การใช้ประโยชน์จากก๊าซธรรมชาติแพร่หลายและเกิดประโยชน์ยิ่งขึ้นต่อไป

ในการส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติ ปตท. ยังได้ริเริ่มโครงการใหม่ๆ
ในการนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ให้หลากหลายยิ่งขึ้นในอีกหลายโครงการ เช่น
โครงการทดลองนำก๊าซธรรมชาติมาใช้กับ รถไฟ เรือประมง เรือด่วน และเรือข้ามฟาก
ซึ่งสถาบันวิจัยฯ ได้มีส่วนร่วมในการทดสอบ วิเคราะห์ข้อมูล
และสรุปผลการใช้งานในโครงการเหล่านี้ อีกทั้งนักวิจัยของสถาบันวิจัยฯ
ได้รับเชิญเป็นวิทยากรในการสัมมนา การฝึกอบรม การให้ความรู้
และการแก้ใขปัญหาการใช้ก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิง สนับสนุนการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
โดยตลอดมา

ค. การใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคอุตสาหกรรม

ปตท.ได้ดำเนินการในโครงการนำร่อง การนำก๊าซธรรมชาติมาใช้ในระบบผลิตไฟฟ้า
โดยใช้เครื่องยนต์ก๊าซและนำความร้อนจากไอเสียมาทำความเย็น (Combined Heat and
Power) ณ สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เพื่อเป็นตัวอย่างการอนุรักษ์พลังงาน การลดต้นทุนด้านพลังงาน
การทดสอบประสิทธิภาพการประหยัดพลังงาน
เมื่อแล้วเสร็จโครงการจะขยายผลไปสู่การลดต้นทุนการผลิตกระแสไฟฟ้า
ขยายตลาดก๊าซธรรมชาติและขยายผลในเชิงพาณิชย์ต่อไป

นอกจากนั้น ยังได้ทำการวิจัยในการผลิตไฮโดรเจนจากก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
เพื่อใช้ประโยชน์ในเซลล์เชื้อเพลิงในลักษณะ Co-Generation สำหรับประเทศไทย ทั้งนี้
การนำก๊าซธรรมชาติมาใช้เป็นเชื้อเพลิงอย่างเหมาะสมจะช่วยลดการขาดดุลในการนำเข้าน้ำมันเชื้อเพลิง
ลดปัญหามลพิษในอากาศอันนำไปสู่การลดค่าใช้จ่ายในด้านการรักษาพยาบาลจากความเจ็บป่วยอันเกิดจากปัญหามลพิษและมีสุขภาพที่ดีขึ้นได้

4.2.2 การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงและผลิตภัณฑ์หล่อลื่น

ก. ผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิง

การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม ไม่ว่าจะเป็นก๊าซธรรมชาติ น้ำมันเชื้อเพลิงหรือสารหล่อลื่น
สถาบันวิจัยฯ มีปรัชญาในการพัฒนาให้ได้ผลิตภัณฑ์สะอาดที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม เช่น ปตท.
ได้เป็นผู้นำในการจำหน่ายน้ำมันไร้สารตะกั่วรายแรกของประเทศไทย
ซึ่งได้นำไปสู่การยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซินผสมสารตะกั่วของประเทศในที่สุด
โดยได้หาสารเพิ่มค่าออกเทนในน้ำมันเบนซินแทนสารตะกั่ว และตัดสินใจนำสาร Methyl
Tertiary Butyl Ether (MTBE) มาใช้แทนสารตะกั่วเป็นรายแรกของประเทศ
อีกทั้งยังได้ทำการศึกษา วิจัยด้านคุณภาพของน้ำมันเชื้อเพลิง
และผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง โดยตลอดมา ผลิตภัณฑ์เชื้อเพลิงของ ปตท.
ที่จำหน่ายจึงล้วนแล้วแต่ผ่านการวิจัยและพัฒนาแล้วว่ามีคุณภาพสูง และเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
นอกจากนั้น สถาบันวิจัยฯ
ยังได้นำผลการวิจัยเสนอหน่วยงานของรัฐที่มีหน้าที่กำหนดมาตรฐานคุณภาพน้ำมันเชื้อเพลิง
เพื่อใช้เป็นข้อมูลประกอบในการปรับปรุงข้อกำหนดคุณภาพน้ำมันเชื้อเพลิงของประเทศ
เพื่อลดปัญหาด้านมลพิษทางอากาศต่อไป

ในภาวะวิกฤตด้านพลังงาน โดยเฉพาะราคาน้ำมันซึ่งมีแนวโน้มสูงขึ้น ปตท.
ตระหนักว่าราคาน้ำมันคงจะไม่ลดต่ำลงเช่นในอดีต
และการนำผลิตผลทางการเกษตรมาพัฒนาเป็นเชื้อเพลิงทดแทนสามารถช่วยเหลือเกษตรกรให้มีรายได้เพิ่มขึ้น
ลดการพึ่งพาเชื้อเพลิงจากต่างประเทศ รวมทั้งสร้างความมั่นคงด้านพลังงานของประเทศได้ส่วนหนึ่ง
จึงได้ดำเนินการวิจัยและทดลองนำน้ำมันเบนซินผสมกับเอทานอล หรือแอลกอฮอล์จากพืช
พบว่าสามารถลดปัญหามลพิษลงได้ในระดับหนึ่ง และสามารถทดแทนสารเพิ่มค่าออกเทน (MTBE)
ที่นำเข้าจากต่างประเทศได้ จึงนำออกจำหน่ายในชื่อน้ำมันแก๊สโซฮอล์ ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2528
หลังจากนั้น ได้ทำการวิจัยร่วมกับโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดามาอย่างต่อเนื่อง ตั้งแต่ปี พ.ศ.
2535 จนกระทั่งสามารถพัฒนาสูตรที่เหมาะสมสำหรับประเทศไทย
ไม่ก่อให้เกิดปัญหากับอุปกรณ์ภายในเครื่องยนต์

อนึ่ง เมื่อรัฐบาลได้ให้ความเห็นชอบในการนำน้ำมันแก๊สโซฮอล์ออกจำหน่าย
ปตท.ได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาข้อกำหนดคุณภาพน้ำมันแก๊สโซฮอล์กับหน่วยงานของรัฐ
และเป็นบริษัทน้ำมันแห่งแรกของประเทศที่จำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์ โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2550 ปตท. มีสถานีบริการน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 95 และน้ำมันแก๊สโซฮอล์ 91 รวม 1,211 แห่ง
ทั่วประเทศ
นอกจากนี้ได้ทำการวิจัยเพิ่มเติมในส่วนของการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์กับรถยนต์ที่ใช้ระบบจ่ายเชื้อเพลิงแบบคาร์บิวเรเตอร์
ซึ่งเป็นรถยนต์รุ่นเก่า เพื่อหาแนวทางการปรับแต่งให้รถยนต์ดังกล่าวสามารถใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ได้
เป็นการสนับสนุนนโยบายการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก๊สโซฮอล์ของรัฐ

ความสำเร็จในการคิดค้นสูตรน้ำมันแก๊สโซฮอล์ อี 20 (E20)
ซึ่งมีเบนซินและเอทานอลผสมกันในสัดส่วน 80 และ 20 ตามลำดับ
ทำให้สามารถเพิ่มสัดส่วนการใช้เอทานอลที่สามารถผลิตได้ในประเทศ
เป็นการลดการนำเข้าน้ำมันจากต่างประเทศ
และสามารถนำออกจำหน่ายได้เป็นเจ้าแรกของประเทศไทยในวันที่ 4 มกราคม 2551

อนึ่ง จากภาวะของน้ำมันปาล์มล้นตลาดในปี พ.ศ. 2544
การส่งไปจำหน่ายในต่างประเทศมีราคาต่ำ ปตท.
จึงได้ทำการศึกษาวิจัยการนำน้ำมันปาล์มมาผสมกับน้ำมันดีเซล
เพื่อใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงทดแทนน้ำมันดีเซล
และค้นพบสูตรที่เหมาะสมได้คุณภาพน้ำมันดีเซลตามข้อกำหนดคุณภาพของรัฐ
จึงได้นำออกทดลองจำหน่ายในชื่อดีเซลปาล์ม
(น้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ผสมกับน้ำมันดีเซลในสัดส่วนน้ำมันปาล์มบริสุทธิ์ไม่เกินร้อยละ 10 โดยปริมาตร)
และมีการวิจัยและพัฒนาน้ำมันไบโอดีเซล (Biodiesel) จากวัตถุดิบชนิดต่างๆ เช่น น้ำมันปาล์ม
สบู่ดำ และน้ำมันพืชที่ใช้แล้ว
รวมทั้งคัดเลือกสารต่อต้านการเกิดออกซิเดชั่นและอัตราการผสมที่เหมาะสมสำหรับผลิตออกจำหน่าย
ปัจจุบันได้พัฒนาปรับปรุงสูตรเป็นน้ำมันไบโอดีเซลผสมน้ำมันดีเซลในอัตราส่วน 5 ต่อ 95 ตามลำดับ
(Biodiesel B5) ออกจำหน่ายในเชิงพาณิชย์ใช้ชื่อว่า พีทีที ไบโอดีเซล
ผลิตภัณฑ์ดังกล่าวจำหน่ายในราคาต่ำกว่าน้ำมันดีเซลลิตรละ 0.5 บาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550
โดยมีจำนวนสถานีที่จำหน่าย พีทีที ไบโอดีเซล เท่ากับ 265 สถานี
นอกจากนี้ยังได้ร่วมมือกับบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ระดับสากลดำเนินการวิจัยและทดสอบผลกระทบของเชื้อเพลิงดังกล่าวต่อประสิทธิภาพของเครื่องยนต์
การใช้น้ำมันเชื้อเพลิงและการปล่อยสารมลพิษ
เพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้บริโภคและบริษัทผู้ผลิตรถยนต์ต่อไป และ ปตท.
ได้ดำเนินการสร้างโรงงานผลิตไบโอดีเซลนำร่อง (Biodiesel Pilot Plant)
โดยสามารถใช้วัตถุดิบชนิดต่างๆ นอกจากนี้ยังได้ดำเนินการวิจัยร่วมกับ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
บริษัท โตโยต้า มอเตอร์ (ประเทศไทย) จำกัด และบริษัท โตโยต้า เทคนิคเคิล เซ็นเตอร์
เอเชียแปซิฟิค (ประเทศไทย) จำกัด ในการศึกษาวิจัยการเพาะปลูก
การผลิตและการใช้น้ำมันไบโอดีเซลจากสบู่ดำ

ข. ผลิตภัณฑ์หล่อลื่น

ในส่วนของน้ำมันหล่อลื่น สถาบันวิจัยฯ
ได้ทำการพัฒนาน้ำมันหล่อลื่นยานยนต์และอุตสาหกรรมออกมาอีกหลายประเภทเพื่อให้ครอบคลุมการใช้งานทุกด้านและยืดอายุการใช้งานรวมถึงเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
นอกจากนี้ยังเป็นผู้นำในการใช้ มาตรฐานสากลล่าสุดคือ API SM
ออกจำหน่ายเป็นรายแรกของประเทศ ในชื่อ PTT Performa Synthetic
ให้สนองตอบความก้าวหน้าด้านเทคโนโลยีและยืดอายุการใช้งานของยานยนต์

ในการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์หล่อลื่นของ ปตท. นั้น สถาบันวิจัยฯ
ได้พัฒนาสายผลิตภัณฑ์ออกไปให้หลากหลายยิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยในปี พ.ศ. 2549 ปตท.
ได้ริเริ่มและคิดค้นน้ำมันหล่อลื่น Performa Gasohol ที่ผ่านมาตรฐาน API SM และ ILSAC
GF-4
ซึ่งมีคุณสมบัติพิเศษที่ช่วยประหยัดเชื้อเพลิงสำหรับยานยนต์ที่ใช้เชื้อเพลิงแก๊สโซฮอล์และเพิ่มความมั่นใจในการใช้งานแก๊สโซฮอล์
และต่อมาได้พัฒนาผลิตภัณฑ์หล่อลื่นที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น ได้แก่ Performa Super Synthetic
สำหรับรถยนต์เบนซิน และ Dynamic Synthetic สำหรับรถยนต์ดีเซล
ตลอดจนได้ออกผลิตภัณฑ์หล่อลื่น Performa NGV ซึ่งพัฒนาสำหรับรถยนต์เบนซินที่ใช้เชื้อเพลิง NGV
ที่ผ่านมาตรฐานสากล และยังใช้สารเติมแต่งที่เหมาะสมทำให้เครื่องยนต์มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น
โดยสามารถรองรับการความต้องการของผู้ใช้ และออกผลิตภัณฑ์อื่นๆสำหรับยานยนต์และอุตสาหกรรม
อีกหลายรายการ กล่าวคือ Lube for heavy duty CNG engine, Synthetic Outboard,
Fully Synthetic Limited Slip Gear Oil, Limited Slip Gear Oil: 85W-140,
ATF for Japanese Vehicle PTTSUTECH, PTT NEEDELLA เป็นต้น
ซึ่งสอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภค ดังนั้นผลิตภัณฑ์หล่อลื่นของ ปตท.
จึงครอบคลุมความต้องการของตลาด และมีคุณภาพเหนือคู่แข่งในตลาดหลายราย
โดยจำหน่ายในราคาที่เหมาะสมและเป็นธรรม

นอกจากนี้ ปตท. ยังมีผลิตภัณฑ์หล่อลื่นที่ได้รับการยอมรับจากบริษัทผู้ผลิตที่มีชื่อเสียงอีกหลายผลิตภัณฑ์
เช่น ผลิตภัณฑ์ Dynamic Semi-synthetic, Performa Euro Syn, Max Outboard PTT
และ Rubflex 105B ฯลฯ

4.2.3 การวิจัยด้านกระบวนการและปิโตรเคมี

ในสายการผลิตหรือปฏิบัติการของ ปตท. สถาบันวิจัยฯ ได้ทำการศึกษาวิจัยกระบวนการผลิต
เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในกระบวนการผลิตของหน่วยปฏิบัติการ
การศึกษาแนวทางการประหยัดพลังงานในโรงแยกก๊าซฯ และบริษัทในกลุ่ม ปตท. เช่น
โรงกลั่นน้ำมันและโรงงานปิโตรเคมี
รวมทั้งการวิจัยเพื่อปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพของตัวดูดซับและตัวเร่งปฏิกิริยาที่ใช้ในโรงงานให้มีอายุการใช้งานที่ยาวนานขึ้น
การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีร่วมกับบริษัทปิโตรเคมีในกลุ่ม ปตท.
เพื่อนำไปสู่การพัฒนาและเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์

ในปี พ.ศ. 2549 สถาบันวิจัยฯ
ได้วางแผนเพื่อขยายศักยภาพงานวิจัยด้านปิโตรเคมีและพอลิเมอร์ที่ทันสมัย ณ
สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
เพื่อรองรับการขยายตัวอย่างต่อเนื่องของธุรกิจปิโตรเคมีของกลุ่ม ปตท. โดยได้เริ่มดำเนิน
การก่อสร้างอาคารปฏิบัติการปิโตรเคมีและพอลิเมอร์ ขึ้นปลายปี 2550 คาดว่าจะแล้วเสร็จภายใน
1 ปี และจัดหาอุปกรณ์ เครื่องมือต่างๆ สำหรับรองรับงานวิจัยและพัฒนา งานบริการเทคนิค
งานวิเคราะห์และทดสอบต่างๆ ในด้านปิโตรเคมี ให้แก่กลุ่มปตท.

4.2.4 การวิจัยด้านสิ่งแวดล้อม

อนึ่ง สถาบันวิจัยฯ ยังมีงานด้านการวิจัยสิ่งแวดล้อม
โดยทำการตรวจสอบและวิเคราะห์สิ่งแวดล้อมในหน่วยปฏิบัติการทั้งในอากาศ น้ำ และดิน
ของคลังน้ำมัน โรงแยกก๊าซฯ สถานีบริการน้ำมัน และอาคารสำนักงาน
ด้วยการวางมาตรการแก้ไขหรือลดผลกระทบจากสิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
ตลอดจนวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีในการป้องกัน แก้ไข ควบคุม ฟื้นฟูและกำจัดมลพิษ
โดยดำเนินการพัฒนาแบบจำลองการกระจายมลพิษทางอากาศสำหรับโรงแยกก๊าซฯ
เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการป้องกันมลพิษอย่างละเอียดและแม่นยำ กรณีเกิดเหตุการณ์จริง
จะเป็นเครื่องมือที่นำไปสู่การป้องกันและแก้ไขกรณีฉุกเฉินต่างๆ ได้อย่างทันท่วงทีและมีประสิทธิภาพ
เป็นการสร้างภาพพจน์ที่ดีของ ปตท. ต่อสังคม

4.2.5 การวิจัยตลาดและธุรกิจ

นอกจากงานวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแล้ว ปตท. ยังมีหน่วยงานวิจัยตลาดและธุรกิจ
ที่ทำหน้าที่ สำรวจตลาด ทัศนคติและความพึงพอใจของลูกค้าและผู้บริโภคใน ผลิตภัณฑ์และบริการ
ที่ครอบคลุมธุรกิจหลักของ ปตท. ประเมินและสำรวจภาพพจน์องค์กรอย่างต่อเนื่อง
เพื่อที่จะนำมาใช้ประกอบการวางแผนธุรกิจ
พัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการธุรกิจให้สนองความต้องการของลูกค้าและผู้บริโภคอย่างมีประสิทธิภาพ
และพิจารณาโอกาสของการขยายตลาด และธุรกิจ โดยมุ่งศึกษาและเตรียมความพร้อมให้ ปตท.
และบริษัทในกลุ่ม ปตท. ให้สามารถแข่งขันในตลาดได้เป็นอย่างดี อีกทั้ง
ยังมีการสำรวจความพึงพอใจของพนักงานต่อองค์กรและหน่วยงานภายในอย่างต่อเนื่อง
เพื่อนำมาพัฒนาการบริหารงานทรัพยากรบุคคล ให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
ด้วยความมุ่งมั่นในการพัฒนาองค์กรไปสู่ความเป็นเลิศ (High Performance Organization)
ต่อไป

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550 สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. มีพนักงานรวมทั้งสิ้น 99 คน
โดยมีค่าใช้จ่ายในช่วงที่ผ่านมาเป็นดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

  -------------- ------------- -------------- -------------- -------------
  2546           2547          2548           2549           2550

  117.67         151.54        202.22         190.08         526.02
  -------------- ------------- -------------- -------------- -------------