บทที่ 2 ลักษณะการประกอบธุรกิจ

บริษัท ไทยเรยอน จำกัด (มหาชน) เป็นผู้ผลิตเส้นใยประดิษฐ์เรยอนแต่เพียงผู้เดียวในประเทศไทย
และเป็นผู้ผลิตเกลือโซเดียมซัลเฟต ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้อีกด้วย บริษัทฯ ได้ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.
2517 โดยใช้เทคโนโลยีการผลิตและเครื่องจักรจากบริษัท กราซิม อินดัสตรียส์ จำกัด
ประเทศอินเดีย

เส้นใยเรยอนจัดเป็นวัตถุดิบสำคัญสำหรับผลิตภัณฑ์สิ่งทอ
อีกทั้งยังมีการนำไปใช้ในผลิตภัณฑ์ที่ไม่เกี่ยวกับสิ่งทอเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ
ส่วนเกลือโซเดียมซัลเฟตนั้นก็ใช้เป็นองค์ประกอบหลักของผงซักฟอกและอุตสาหกรรมสิ่งทอ

สำหรับวัตถุดิบหลัก ๆ ในการผลิตเส้นใยเรยอน ได้แก่ เยื่อกระดาษชนิดละลายได้ โซดาไฟ
กำมะถันและถ่าน เยื่อกระดาษเป็นวัตถุดิบที่นำเข้าจากต่างประเทศล้วน ๆ
เนื่องจากยังไม่มีการผลิตได้ในประเทศ โดยส่วนใหญ่แล้วนำเข้าจากประเทศแคนาดาและอาฟริกาใต้
ส่วนโซดาไฟนั้นซื้อจากในประเทศ
ในขณะที่มีการนำเข้ากำมะถันบ้างเป็นบางส่วนและในระหว่างขั้นตอนการผลิต บริษัทฯ
ก็ยังได้คาร์บอนไดซัลไฟต์กับกรดกำมะถันในปริมาณที่เพียงพอต่อการใช้อีกด้วย

2.1 ขั้นตอนการผลิต

ขั้นตอนการผลิตเส้นใยเรยอน เริ่มจากการเปลี่ยนเยื่อกระดาษให้เป็นเยื่อด่าง
โดยการนำแผ่นเยื่อกระดาษมาผสมกับโซดาไฟในถังผสมกวนจนเป็นเนื้อเดียวกัน
จากนั้นนำสารละลายที่ได้ส่งไปยังเครื่องรีดเพื่อรีดเอาโซดาไฟส่วนเกินออก
เยื่อด่างที่ได้จะถูกนำไปหมักในถังที่ควบคุมเวลาและอุณหภูมิ
แล้วนำมาทำปฏิกิริยากับคาร์บอนไดซัลไฟต์ เพื่อเปลี่ยนเป็นเซลลูโลสแซนเทต
เซลลูโสแซนเทตจะถูกนำมาละลายในสารละลายโซดาไฟ เกิดเป็นสารละลายวิสโคส
นำวิสโคสที่ได้ไปกรองดูดไล่อากาศออก แล้วหมักให้ได้ที่
จากนั้นจึงปั้มวิสโคสผ่านเข้าไปในหัวฉีดซึ่งมีรูเล็ก ๆ จุ่มอยู่ในสารละลายของกรดกำมะถัน
โซเดียมซัลเฟต และสังกะสีซัลเฟต วิสโคสจะทำปฏิกิริยากับสารละลายและแปรรูปเป็นเส้นใย
นำเส้นใยที่ได้มาดึงให้เป็นเส้นตรงและตัดให้ได้ขนาดความต้องการเส้นใยที่ตัดแล้ว
จะถูกนำไปผ่านรางปรับสภาพด้วยน้ำยาเคมี แล้วจึงล้างสารกำมะถันออกนำไปฟอกสี
ล้างจนสะอาดจึงเคลือบเงา นำไปอบให้แห้งและอัดเป็นลูก
ส่วนสารละลายที่ใช้ในระหว่างขั้นตอนการผลิตนี้จะถูกนำไปทำให้ เข้มข้นโดยการระเหยน้ำ
เพื่อให้ตกผลึกเป็นดีเกลือ ซึ่งจะนำไปแปรรูปเป็นเกลือโซเดียมซัลเฟต ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์พลอยได้ต่อไป

2.2 ภาพรวมการประกอบธุรกิจของบริษัท

โครงสร้างการถือหุ้นในกลุ่มบริษัท

  ----------- ----- ---------- -------------- ---------- ----- ------------- ------------------------ --
                                                               49.00% -                               

                                                               หุ้นสามัญ                                 

                    49.00%     บริษัท                            50.00% -      บริษัท ไทยออร์แกนิก          
                               ไทยโพลีฟอสเฟต                                                           

                               และเคมีภัณฑ์ จำกัด                  หุ้นบุริมสิทธิ      เคมีคัลส์ จำกัด              

                                                                                                      

                                                                                                      

                    30.00%     บริษัท ไทย อคริลิค                  15.98%        บริษัท ไทย อคริลิค           

                               ไฟเบอร์ จำกัด                                   ไฟเบอร์ จำกัด              

                                                                                                      

                                                                                                      

                    24.98%     บริษัท ไทยคาร์บอน                  60.00%        บริษัท ไทยซัลไฟท์ส           

                               แบล็ค จำกัด                                     แอนด์ เคมีคัล จำกัด          
                               (มหาชน)                                                                

                                                                                                      

  บริษัท              16.00%     บริษัท ไทย อีพ็อกซี่                  40.00%        บริษัท พีที อินโด ลิเบอร์ตี้      
  ไทยเรยอน                     แอนด์                                                                   

  จำกัด                         อัลลายด์ โปรดักส์                                 เท็กซ์ไทลส์ จำกัด            
  (มหาชน)                      จำกัด                                                                   

                                                                                                      

                                                                                                      

                    49.00% -                                                                          

                    หุ้นสามัญ     บริษัท                            19.88%        บริษัท ไทย อีพ็อกซี่ แอนด์      
                               ไทยออร์แกนิก                                                             

                    50.00% -   เคมีคัลส์ จำกัด                                   อัลลายด์ โปรดักส์ จำกัด       

                    หุ้นบุริมสิทธิ                                                                          

                                                                                                      

                                                                             การถือหุ้นของบริษัทไทยเรยอน   

                    40.00%     บริษัท พีที อินโด                                  จำกัด (มหาชน) ในบริษัทร่วม   
                               ลิเบอร์ตี้                                                                 
                               เท็กซ์ไทลส์ จำกัด                                                          

                                                                                                      

                    16.67%     บริษัท เอวี เซลส์                   -----------   การถือหุ้นของบริษัทร่วมใน      

                               อิงค์ จำกัด                                      ในบริษัทอื่น                 
  ----------- ----- ---------- -------------- ---------- ----- ------------- ------------------------ --

2.3 โครงสร้างรายได้

บริษัท ไทยเรยอน จำกัด (มหาชน) ได้ดำเนินธุรกิจการผลิตเส้นใยประดิษฐ์เรยอน (Viscose
Rayon Staple Fibre) เพื่อเป็นวัตถุดิบของอุตสาหกรรมปั่นด้ายและทอผ้า
และเกลือโซเดียมซัลเฟต ซึ่งใช้ในอุตสาหกรรมผงซักฟอกและเยื่อกระดาษ ในปี 2545 ที่ผ่านมา
บริษัทมีโครงสร้างของรายได้ดังต่อไปนี้

+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| โครงสร้างรายได้            | 2545 |      | 2   |      | 2543 |     |
|                          |      |      | 544 |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
|                          | มูลค่า | %    | ม   | %    | มูลค่า | %   |
|                          |      |      | ูลค่า |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| การผลิตจริง (เมตริกตัน)      |      |      |     |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เส้นใยประดิษฐ์เรยอน         | 67   | 10   | 68, | 10   | 68   | 101 |
|                          | ,531 | 0.05 | 167 | 0.99 | ,467 | .43 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เกลือโซเดียมซัลเฟต          | 50   | 10   | 51, | 10   | 51   | 108 |
|                          | ,619 | 7.13 | 778 | 9.58 | ,144 | .24 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| การขายจริง (เมตริกตัน)      |      |      |     |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| ภายในประเทศ              | 31   | 4    | 30, | 4    | 30   | 44  |
|                          | ,095 | 4.25 | 196 | 6.38 | ,274 | .18 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| ต่างประเทศ                | 39   | 5    | 34, | 5    | 38   | 55  |
|                          | ,182 | 5.75 | 915 | 3.62 | ,249 | .82 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| รวม                      | 70   | 10   | 65, | 10   | 68   | 100 |
|                          | ,277 | 0.00 | 111 | 0.00 | ,523 | .00 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| ยอดขายภายในประเทศ (หน่วย: |      |      |     |      |      |     |
| ล้านบาท)                  |      |      |     |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เส้นใยประดิษฐ์เรยอน         | 1    | 4    | 1,  | 4    | 1    | 44  |
|                          | ,715 | 4.87 | 840 | 5.86 | ,636 | .93 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เกลือโซเดียมซัลเฟต          | 179  | 10   | 177 | 10   | 161  | 100 |
|                          |      | 0.00 |     | 0.00 |      | .00 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| อื่น ๆ                     | 43   | 10   | 8   | 10   | 15   | 100 |
|                          |      | 0.00 |     | 0.00 |      | .00 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| รวม                      | 1    | 4    | 2,  | 4    | 1    | 47  |
|                          | ,937 | 7.90 | 025 | 8.25 | ,812 | .47 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| ยอดขายต่างประเทศ (หน่วย:   |      |      |     |      |      |     |
| ล้านบาท)                  |      |      |     |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เส้นใยประดิษฐ์เรยอน         | 2    | 5    | 2,  | 5    | 2    | 55  |
|                          | ,107 | 5.13 | 172 | 4.14 | ,005 | .07 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เกลือโซเดียมซัลเฟต          | NIL  | NIL  | NIL | NIL  | NIL  | NIL |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| รวม                      | 2    | 5    | 2,  | 5    | 2    | 52  |
|                          | ,107 | 2.10 | 172 | 1.75 | ,005 | .53 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| ยอดขายรวม (หน่วย: ล้านบาท) |      |      |     |      |      |     |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เส้นใยประดิษฐ์              | 3    | 9    | 4,  | 9    | 3    | 95  |
|                          | ,822 | 4.51 | 012 | 5.59 | ,641 | .39 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| เกลือโซเดียมซัลเฟต          | 179  | 4.43 | 177 | 4.22 | 161  | 4   |
|                          |      |      |     |      |      | .22 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| อื่น ๆ                     | 43   | 1.06 | 8   | 0.19 | 15   | 0   |
|                          |      |      |     |      |      | .39 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+
| รวม                      | 4    | 10   | 4,  | 10   | 3    | 100 |
|                          | ,044 | 0.00 | 197 | 0.00 | ,817 | .00 |
+--------------------------+------+------+-----+------+------+-----+

โครงสร้างรายได้ของกิจการที่บริษัทถือหุ้นเกินร้อยละ 10 ขึ้นไป

+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
|            |          |      |          | 2545 |     | 2544 |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| ชื่อบริษัท     | ปร       | ร้อย  | ป        | ล้า   | ร้อ  | ล้า   | ร้อ  |
|            | ะเภทธุรกิจ | ละขอ | ระเภทของ | นบาท | ยละ | นบาท | ยละ |
|            |          | งการ |          |      |     |      |     |
|            |          | ถือหุ้น | รายได้    |      |     |      |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท       | ผู้ผลิตแ    | 4    | รายได้จ   | 1,35 | 99  | 1,29 | 97  |
| ไทยโพ      | ละจำหน่าย | 9.00 | ากการขาย | 1.40 | .11 | 0.75 | .57 |
| ลีฟอสเฟตและ |          |      |          |      |     |      |     |
|            | โซ       |      | รายได้อื่น  | 1    | 0   | 3    | 2   |
| เคมีภัณฑ์     | เดียมไทรโ |      |          | 2.17 | .89 | 2.13 | .43 |
| จำกัด       | พลีฟอสเฟต |      | รวม      |      |     |      |     |
|            |          |      |          | 1,36 | 100 | 1,32 | 100 |
|            |          |      |          | 3.57 | .00 | 2.88 | .00 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท       | ผู้ผลิตแ    | 3    | รายได้จ   | 2,19 | 99  | 2,30 | 99  |
| ไทยอคริลิค   | ละจำหน่าย | 0.00 | ากการขาย | 9.69 | .96 | 8.47 | .96 |
|            |          |      |          |      |     |      |     |
| ไฟเบอร์     | เส       |      | รายได้อื่น  | 0.83 | 0   | 0.87 | 0   |
| จำกัด       | ้นใยอคริลิค |      |          |      | .04 |      | .04 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
|            |          |      | รวม      | 2,20 | 100 | 2,30 | 100 |
|            |          |      |          | 0.52 | .00 | 9.34 | .00 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท       | ผู้ผลิตแ    | 2    | รายได้จ   | 2,36 | 97  | 2,30 | 95  |
| ไทยคาร์บอน  | ละจำหน่าย | 4.98 | ากการขาย | 6.23 | .68 | 8.24 | .04 |
|            |          |      |          |      |     |      |     |
| แบล็ค จำกัด  | ผงเขม่าดำ |      | รายได้อื่น  | 5    | 2   | 12   | 4   |
| (มหาชน)    |          |      |          | 6.20 | .32 | 0.34 | .96 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
|            |          |      | รวม      | 2,42 | 100 | 2,42 | 100 |
|            |          |      |          | 2.43 | .00 | 8.58 | .00 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท       | ผู้ผลิตแ    | 1    | รายได้จ   | 1,62 | 100 | 1,41 | 100 |
| ไท         | ละจำหน่าย | 6.00 | ากการขาย | 5.07 | .00 | 9.06 | .00 |
| ยอีพอกซี่แอนด์ |          |      |          |      |     |      |     |
| อัลลายด์     | ยางอ     |      | รายได้อื่น  | -    | -   | -    | -   |
|            | ีพอกซี่เรซิ่น |      |          |      |     |      |     |
| โปรดักส์     |          |      | รวม      | 1,62 | 100 | 1,41 | 100 |
| จำกัด       |          |      |          | 5.07 | .00 | 9.06 | .00 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท       | ผู้ผลิตแ    | 4    | รายได้จ   | 70   | 99  | 78   | 99  |
| ไทยออแกนิก  | ละจำหน่าย | 9.00 | ากการขาย | 8.64 | .65 | 9.67 | .84 |
|            |          |      |          |      |     |      |     |
| เคมีคัลส์     | โซดาไฟ   | หุ้น   | รายได้อื่น  | 2.46 | 0   | 1.24 | 0   |
| จำกัด       | และคลอรีน | สามัญ |          |      | .35 |      | .16 |
|            |          | 5    | รวม      | 71   |     | 79   |     |
|            |          | 0.00 |          | 1.10 | 100 | 0.91 | 100 |
|            |          |      |          |      | .00 |      | .00 |
|            |          | หุ้นบุร |          |      |     |      |     |
|            |          | ิมสิทธิ |          |      |     |      |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
|            |          |      |          | อินโด |     | อินโด |     |
|            |          |      |          | นีเซีย |     | นีเซีย |     |
|            |          |      |          |      |     |      |     |
|            |          |      |          | รูเ   |     | รูเ   |     |
|            |          |      |          | ปียะห์ |     | ปียะห์ |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท พีที    | ผู้ผลิตแ    | 4    | รายได้จ   | 4    | 99  | 5    | 99  |
| อินโด       | ละจำหน่าย | 0.00 | ากการขาย | 9,83 | .37 | 4,09 | .47 |
|            |          |      |          | 9.85 |     | 7.07 |     |
| ลิเบอร์ตี้     | เส้นด้าย   |      | รายได้อื่น  |      | 0   |      | -   |
| เท็กซ์ไทลส์   | และเส้นใย |      |          | 31   | .63 | 28   |     |
| จำกัด       |          |      | รวม      | 8.05 |     | 8.76 | 100 |
|            |          |      |          |      | 100 |      | .00 |
|            |          |      |          | 5    | .00 | 5    |     |
|            |          |      |          | 0,15 |     | 4,38 |     |
|            |          |      |          | 7.90 |     | 5.85 |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
| บริษัท เอ วี  | ผู้ผลิตแ    | 1    |          | แคน  |     | แคน  |     |
| เซลส์ อิงค์   | ละจำหน่าย | 6.67 |          | นาดา |     | นาดา |     |
|            |          |      |          |      |     |      |     |
|            | เ        |      |          | ดอ   |     | ดอ   |     |
|            | ยื่อกระดาษ |      |          | ลลาร์ |     | ลลาร์ |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
|            |          |      | รายได้จ   | 8    | 100 | 10   | 100 |
|            |          |      | ากการขาย | 6.06 | .00 | 3.86 | .00 |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+
|            |          |      | รายได้อื่น  | -    | -   | -    | 100 |
|            |          |      |          |      |     |      | .00 |
|            |          |      | รวม      | 8    | 100 | 10   |     |
|            |          |      |          | 6.06 | .00 | 3.86 |     |
+------------+----------+------+----------+------+-----+------+-----+