-----------------------------------------------------------------------
  3. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
นอกเหนือจากความเสี่ยงทางด้านธรณีวิทยาและเทคนิคในการดำเนินงานของธุรกิจโดยทั่วไปแล้ว
ยังมีปัจจัยเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทฯที่ควรพิจารณา ได้แก่

1.  ปัจจัยเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

3.1.1 ความเสี่ยงจากภัยอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม มีความเสี่ยงในการเกิดอันตรายต่างๆ
ซึ่งอาจจะมีผลกระทบในเชิงพาณิชย์ได้ อาทิเช่น การเกิดอัคคีภัยจากการปฏิบัติงานเนื่องจาก
หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซธรรมชาติรั่ว และอื่น ๆ ซึ่งไม่สามารถคาดการณ์ได้
นอกจากนั้นยังมีอุปกรณ์และเครื่องมือต่าง ๆ ในการสำรวจและผลิตตั้งอยู่ในทะเล
จึงอาจเกิดความเสี่ยงจากภัยธรรมชาติ อาทิ พายุ มรสุมและแผ่นดินไหว เป็นต้น
นอกจากนั้นยังอาจมีภัยอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการก่อการร้ายจากขบวนการก่อการร้าย
ที่สามารถจะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม
และการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ได้ ปตท.สผ. ได้ตระหนักถึงความสำคัญของความเสี่ยงเหล่านี้
จึงได้มีนโยบายความปลอดภัย ความมั่นคง สุขอนามัย และสิ่งแวดล้อมที่ชัดเจน
มุ่งมั่นให้การดำเนินงานต่างๆ ของ ปตท.สผ.
สอดคล้องหรือมีมาตรฐานสูงกว่าข้อกำหนดของกฎหมาย และข้อบังคับต่าง ๆ โดย ปตท.สผ.
ให้ความสำคัญตั้งแต่การออกแบบโครงสร้างฐานผลิต ระบบการผลิต รวมถึงระบบควบคุมด้านการผลิต
และระบบควบคุมการเฝ้าระวังภัย มีการจัดการขั้นตอนการปฏิบัติงาน
และปรับปรุงให้ทันสมัยและเหมาะสมกับเหตุการณ์
ส่วนด้านการเพิ่มศักยภาพบุคคลากรได้จัดให้มีการฝึกอบรมด้านความปลอดภัย ความมั่นคง สุขอนามัย
และสิ่งแวดล้อม อย่างต่อเนื่องเป็นประจำ
เพื่อที่จะให้พนักงานทราบวิธีการป้องกันอุบัติเหตุและการปฏิบัติงานอย่างปลอดภัย
รวมถึงการแก้ไขสถานการณ์ในภาวะฉุกเฉินต่าง ๆ

เพื่อลดผลกระทบและความสูญเสียในกรณีที่อาจมีอุบัติเหตุเกิดขึ้น ปตท.สผ.
ได้ทำการประเมินระบบการจัดการความปลอดภัยโดยผู้ตรวจสอบภายนอก
โดยใช้ระบบการวัดผลตามมาตรฐานสากล (International Safety Rating System –
ISRS) และได้รับการรับรองที่ระดับ 7 และระดับ 6 จากช่วง 0 ถึง 10
ในส่วนของโครงการบงกชและฐานส่งกำลังบำรุงในจังหวัดสงขลา และได้รับการรับรองที่ระดับ6
ในส่วนของโครงการPTTEP1 ส่วนในเรื่องการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อม ปตท.สผ.
ได้ผ่านการรับรองระบบมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อมสากล หรือ ISO 14001
สำหรับการปฏิบัติการในโครงการPTTEP1 โครงการS1 โครงการบงกช
ฐานส่งกำลังบำรุงจังหวัดสงขลา และอาคารสำนักงาน ปตท.สผ. จากบริษัท AJA Registrars
Ltd. ภายใต้การรับรองจากสถาบันการรับรองแห่งสหราชอาณาจักร (United Kingdom
Accreditation Service หรือ UKAS)
และได้ผ่านการตรวจติดตามผลจากคณะผู้เชี่ยวชาญการตรวจสอบจากบริษัท AJA Registrars
Ltd. อย่างต่อเนื่อง

บริษัทฯ ยังได้ทำการประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ใน
การดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามมาตรฐานของบริษัทฯในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมที่พึงปฏิบัติ และยังได้ทำ
ประกันภัยเพิ่มเติมในกรณีที่บริษัทฯ ต้องหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
สำหรับแหล่งบงกชซึ่งเป็นโครงการหลักของ ปตท.สผ.

3.1.2 ความเสี่ยงด้านการตลาดและการจำหน่ายปิโตรเลียม

เนื่องจากผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ของบริษัทฯ เป็นก๊าซธรรมชาติและต้องพึ่งพาตลาดภายในประเทศ
เป็นหลัก หากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไปจากที่คาดการณ์ไว้
อาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัทฯ ดังนั้น บริษัทฯ
ได้มีนโยบายในการขยายการลงทุนในโครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในต่างประเทศ
โดยเฉพาะแหล่งที่มีน้ำมันเพื่อเพิ่มสัดส่วนปริมาณสำรองน้ำมันให้สูงขึ้น
เป็นการกระจายความเสี่ยงแทนที่จะเป็นการพึ่งพาผลิตภัณฑ์หลักจากก๊าซธรรมชาติเพียงอย่างเดียว

ในส่วนของการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในประเทศ ซึ่งมีลูกค้ารายใหญ่ คือ ปตท. บริษัทฯ
ได้ทำสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติกับ ปตท. ซึ่งเป็นสัญญาที่แน่นอนและเป็นสัญญาระยะยาว
โดยมีอายุสัญญาประมาณ 25 – 30 ปี เพื่อเป็นการป้องกันความเสี่ยง
อันจะเกิดจากผู้ซื้อไม่รับซื้อก๊าซธรรมชาติ
โดยในสัญญามีการระบุให้ผู้ซื้อรับก๊าซธรรมชาติให้ได้ตามปริมาณการซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำต่อปีไว้
ตามสัญญาซื้อขาย (Net Annual Contract Quantity หรือ Net ACQ)
และหากผู้ซื้อไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ตามที่ตกลงไว้ในสัญญาจะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่รับ
(Take-or-pay) ให้แก่บริษัทฯ ซึ่งเป็นการประกันรายได้ในระดับหนึ่ง

3.1.3 ความเสี่ยงในการผลิตปิโตรเลียมจากแหล่งใหม่

โครงการอาทิตย์เป็นหนึ่งในโครงการผลิตปิโตรเลียมจากแหล่งใหม่ของปตท.สผ.
ซึ่งมีกำหนดจะเริ่มผลิตก๊าซธรรมชาติประมาณต้นปี 2550 ในอัตรา 330 ล้านลูกบาศ์กฟุตต่อวัน ทั้งนี้
ปตท.สผ.ได้สรุปสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ (Gas Sales Agreement) กับ ปตท.
ในโครงการอาทิตย์ เมื่อวันที่ 23 มกราคม 2547
ซึ่งเป็นการยืนยันถึงความชัดเจนของตลาดก๊าซธรรมชาติสำหรับโครงการอาทิตย์ นอกจากนี้
ปตท.สผ. ได้ดำเนินการศึกษาและวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโครงการอาทิตย์
และได้รับอนุมัติให้สามารถดำเนินโครงการได้
โดยสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเมื่อวันที่ 29 มกราคม 2547

ปตท.สผ. ได้ตระหนักถึงความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นในการพัฒนาโครงการต่างๆ
จึงได้กำหนดแนวทางป้องกันความเสี่ยงเพื่อให้สามารถดำเนินโครงการได้ตามกำหนด
ซึ่งในส่วนของแผนการดำเนินงาน บริษัทฯได้มีแนวทาง ดังนี้

-   ด้านการบริหารโครงการ - บริษัทฯได้ให้ความสำคัญต่อการวางแผนโครงการ
    และการออกแบบระบบวิศวกรรมที่เหมาะสม การบริหารควบคุมการก่อสร้าง
    ตลอดจนความพยายามลดต้นทุนต่าง ๆ ทั้งนี้
    เพื่อให้มั่นใจว่าสามารถดำเนินโครงการได้ทันตามกำหนด ด้วยต้นทุนการผลิตที่เหมาะสม
    และเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

-   ด้านบุคลากร - บริษัทฯ
    ได้จัดเตรียมโครงสร้างองค์กรและบุคลากรในการพัฒนาแหล่งปิโตรเลียมเพื่อมาปฏิบัติงานในโครงการ

-   ด้านการลงทุน – บริษัทฯ ได้จัดทำแผนการลงทุนเป็นระยะ ๆ
    รวมทั้งจัดสรรการกระจายเงินลงทุนให้สอดคล้องกับความชัดเจนด้านการตลาด
    เช่นให้สอดคล้องกับแผนการวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติ เส้นที่ 3 ของ
    ปตท.สำหรับการผลิตจากแหล่งที่ต้องใช้ท่อดังกล่าว

-   ด้านการติดตามผลการการดำเนินงาน – บริษัทฯ
    ได้จัดให้มีการติดตามและการพัฒนาโครงการให้คณะกรรมการบริษัทฯทราบเป็นระยะ
    เพื่อให้ดำเนินการแก้ไขปัญหาได้ทันที

3.1.4 ความเสี่ยงจากการลงทุน

ปตท.สผ. มีนโยบายขยายการลงทุนทั้งในประเทศและต่างประเทศ
โดยพิจารณาโครงการที่มีศักยภาพและสอดคล้องกับแผนกลยุทธ์ของบริษัทฯ
ในการเพิ่มปริมาณการผลิตและปริมาณสำรองปิโตรเลียม
เพื่อรองรับการขยายตัวของความต้องการพลังงาน ดังนั้นบริษัทฯ
จึงมุ่งเน้นการลงทุนในพื้นที่ที่มีศักยภาพทางปิโตรเลียมสูง ซึ่งจะส่งผลให้บริษัทฯ
สามารถเติบโตได้อย่างมั่นคงในระยะยาว อย่างไรก็ตามการลงทุนในต่างประเทศ
อาจมีความเสี่ยงเกิดขึ้น ดังนั้นในการลงทุนแต่ละครั้ง บริษัทฯ จึงมีแนวทางในการป้องกันความเสี่ยง
โดยพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงต่างๆ ทั้งความมั่นคงทางด้านการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
เสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเงิน สภาพทางภูมิศาสตร์ รวมถึงลักษณะและขนาดของโครงการ
เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาคัดเลือกโครงการ
และรวมทั้งชดเชยความเสี่ยงเหล่านี้ไว้ในกระบวนการวิเคราะห์ผลตอบแทนจากการลงทุนด้วย
นอกจากนั้นแล้วบริษัทฯ ยังได้มีการประสานงานกับกระทรวงการต่างประเทศเพื่อติดตามสถานการณ์
และวิเคราะห์ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับโครงการที่ได้ลงทุนไว้แล้วอย่างใกล้ชิด

1.  ปัจจัยเสี่ยงในด้านบริหารและการจัดการ

3.2.1 ความเสี่ยงจากการมีผู้ถือหุ้นรายใหญ่เกินกว่าร้อยละ 50

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท. ถือหุ้นใน ปตท.สผ. ร้อยละ 65.98 ของจำนวนหุ้นทั้งหมด
ดังนั้น ปตท.จึงมีบทบาทสำคัญในการประชุมผู้ถือหุ้น ในกรณีที่เป็นรายการที่เกี่ยวโยงกัน
ซึ่งต้องเป็นไปตามกฎเกณฑ์ของตลาดหลักทรัพย์ฯ โดยผู้มีส่วนได้เสียจะไม่มีสิทธิออกเสียงลงคะแนน
หากผู้ถือหุ้นรายย่อยมีคะแนนคัดค้านไม่ถึงตามเงื่อนไขแล้ว
รายการดังกล่าวย่อมได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้น

แม้ว่าสัดส่วนของผู้ถือหุ้นรายใหญ่จะมีมากกว่ากึ่งหนึ่ง
แต่บริษัทฯสามารถรักษาผลประโยชน์ของผู้มีส่วนได้เสียทุกรายเท่าเทียมกัน
บริษัทฯได้นำหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี (Good Corporate Governance)
มาปรับใช้ในการบริหารองค์กร โดยกำหนดเป็นนโยบายเกี่ยวกับคณะกรรมการปตท.สผ.
ซึ่งต้องถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด โดยใช้ดุลยพินิจอย่างอิสระ ไม่ถูกครอบงำ หรือจำกัดบทบาท
การตัดสินใจของคณะกรรมการจะต้องเป็นไปเพื่อประโยชน์สูงสุดของบริษัทและผู้มีผลประโยชน์ร่วมทุกฝ่าย
นอกจากนี้บริษัทยังมีกรรมการอิสระมากกว่าจำนวน 1 ใน 3 ของคณะกรรมการทั้งหมด
ซึ่งมากกว่าข้อกำหนดของตลาดหลักทรัพย์ฯ

3.2.2 ความเสี่ยงจากการบริหารงาน

ความเสี่ยงจากการบริหารอาจเกิดจากความผิดพลาดจากการบริหารและการจัดการที่ส่งผลให้
ปตท.สผ. ไม่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ทางธุรกิจตามที่ตั้งเป้าหมายไว้
ธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมเป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนค่อนข้างสูง
ผู้บริหารจึงต้องมีขบวนการตัดสินใจที่รวดเร็วและรอบคอบในการตัดสินใจลงทุนในแต่ละขั้นตอนไม่ว่าจะเป็นการสำรวจ
พัฒนา หรือ ผลิต ในโครงการ ต่าง ๆ ของบริษัทฯ
ดังนั้นเพื่อให้มั่นใจว่าจะได้รับผลตอบแทนในอัตราที่เหมาะสม
บริษัทฯจึงให้ความสำคัญของการตัดสินใจในการบริหารและการจัดการเป็นอย่างมาก
บริษัทมีขั้นตอนและกระบวนการจัดการการบริหารอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพ
อาทิเช่นกระบวนการวางแผนกลยุทธ์ การบริหารความเสี่ยงที่ครอบคลุมทุก ๆ
กระบวนการทำงานที่มีความสำคัญทั่วทั้งองค์กร
และการบริหารจัดการองค์ความรู้เพื่อนำความรู้ความเชี่ยวชาญที่มีมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

3.3 ปัจจัยเสี่ยงในด้านการเงิน

3.3.1 ความผันผวนของราคาน้ำมันและราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม

ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของ ปตท.สผ.
จะอิงอยู่กับราคาน้ำมันในตลาดโลกซึ่งมีความผันผวนเกิดจากหลายปัจจัยที่ไม่อาจควบคุมได้ อาทิเช่น
อุปสงค์และอุปทานของตลาด เสถียรภาพทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ
นโยบายการกำหนดสัดส่วนการผลิตน้ำมันของประเทศในกลุ่มโอเปค
ปริมาณน้ำมันสำรองในแต่ละประเทศ ภาวะภูมิอากาศของโลกที่แปรเปลี่ยนในแต่ละฤดูกาล เป็นต้น
การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันจากสาเหตุดังกล่าว ย่อมมีผลกระทบต่อรายได้ของ ปตท.สผ.
และอาจส่งผลต่อการวางแผนใช้เงินลงทุนในโครงการต่าง ๆ

ในปีที่ผ่านมา ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีการปรับตัวขึ้นสูงมาก ส่งผลให้ราคาผลิตภัณฑ์เฉลี่ยของ ปตท.
สผ. สูงขึ้นจากปีที่ผ่านมา โดยราคาขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเฉลี่ยเพิ่มจาก 20.62
เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรลในปี 2546 เป็น 23.38 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรลในปี 2547
ส่วนราคาก๊าซธรรมชาติยังมีราคาใกล้เคียงกับปีก่อน

หากราคาน้ำมันในตลาดโลกลดลง ราคาน้ำมันดิบและคอนเดนเสทของ ปตท.สผ. ก็จะลดลงด้วย
แต่ราคาขายก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์หลักของ ปตท. สผ. จะไม่มีผลกระทบในทันที
เนื่องจากมีกลไกของโครงสร้างสูตรราคาในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่มีเสถียรภาพเพื่อป้องกันความผันผวนอันสืบเนื่องมาจากราคาน้ำมัน
โดยราคาส่วนใหญ่จะถูกปรับทุก 6 หรือ 12 เดือน
ซึ่งได้มีการกำหนดราคาน้ำมันอ้างอิงไว้ในสูตรราคาอยู่แล้ว
หากราคาน้ำมันอ้างอิงมีการปรับราคาขึ้นหรือลง
สูตรราคาก๊าซธรรมชาติก็จะสามารถสะท้อนการเคลื่อนไหวในด้านราคาตามไปด้วยในระดับหนึ่ง
และผู้ซื้อเองก็มีความมั่นใจด้วยว่าราคาก๊าซธรรมชาตินี้สามารถแข่งขันได้กับเชื้อเพลิงชนิดอื่น
รวมทั้งมีเสถียรภาพทางด้านราคาอีกด้วย

3.3.2 ความผันผวนจากอัตราแลกเปลี่ยน

ปตท.สผ.
มีนโยบายการกู้เงินเป็นสกุลเงินที่สอดคล้องกับรายได้จากการขายปิโตรเลียมซึ่งอิงกับเงินเหรียญสหรัฐฯเพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนในระดับหนึ่ง
อย่างไรก็ตาม เนื่องจากบริษัทฯต้องทำการบันทึกบัญชีเป็นเงินบาท ดังนั้น
หนี้สินที่เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯจะทำให้บริษัทฯมีกำไร (ขาดทุน) ที่ยังไม่เกิด
ขึ้นจริงจากการแปลงค่าเงินตราต่างประเทศดังกล่าว

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ปตท.สผ. และบริษัทในเครือ มีหนี้สินทั้งหมดเป็นหุ้นกู้จำนวน 393.28
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 2,500 ล้านบาท หรือรวมประมาณ 17,915 ล้านบาท

3.3.3 การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

อัตราดอกเบี้ยในตลาดซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงอยู่ตลอดเวลา
จะมีผลต่อภาระดอกเบี้ยจ่ายของบริษัทฯสำหรับหนี้สินที่ใช้อัตราดอกเบี้ยลอยตัวเนื่องจากบริษัทฯไม่สามารถกำหนดจำนวนดอกเบี้ยจ่าย
สำหรับหนี้สินระยะยาวได้อย่างชัดเจน ดังนั้น เพื่อลดความเสี่ยงในส่วนนี้
หนี้สินระยะยาวทั้งหมดของบริษัทฯในปัจจุบันจึงมีอัตราดอกเบี้ยคงที่

ในส่วนของเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยซึ่งแปรผันจะส่งผลกระทบต่อดอกเบี้ยรับของบริษัทฯเช่นเดียวกัน
บริษัทฯมีนโยบายในการบริหารเงินสดคงเหลือ โดยลงทุนในเงินฝากและตราสารระยะสั้น
ซึ่งจะพิจารณาจากผลตอบแทนและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง
อย่างไรก็ตามบริษัทฯจะคำนึงถึงการรักษาสภาพคล่องของบริษัทฯเป็นหลัก

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 หนี้สินระยะยาวทั้งหมดของบริษัทฯ มีอัตราดอกเบี้ยคงที่
ซึ่งประกอบด้วยหุ้นกู้จำนวน 393.28 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 2,500 ล้านบาท หรือรวมประมาณ
17,915 ล้านบาท