9. การควบคุมภายใน

1.  สรุปภาพรวมการควบคุมภายใน

 ธนาคารได้ให้ความสำคัญในนโยบายการกำกับดูแลกิจการที่ดี โดยกำหนดให้ผู้บริหาร 

และพนักงาน ถือปฏิบัติตามแนวทาง ดังนี้

-   ส่งเสริม สนับสนุน และสร้างกระบวนการเข้าถึงการควบคุมภายใน
    เพื่อให้เกิดความสัมพันธ์และความเข้าใจอันดีในบทบาทหน้าที่ระหว่างผู้บริหารและพนักงาน
    ผ่านกิจกรรมการสื่อสารขององค์กรภายใต้การสนับสนุนของผู้บริหารระดับสูง

-   ส่งเสริมและสนับสนุนให้ทุกหน่วยงานมีกระบวนการในการกำกับดูแลตนเอง
    การควบคุมภายในตามแนวทางการบริหารความเสี่ยงเชิงบูรณาการ (COSO ERM

  )

การควบคุมภายใน

ธนาคารมีนโยบายที่จะจัดให้มีกระบวนการ การกำกับดูแลตนเอง การควบคุมภายในและการบริหารความเสี่ยง ที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยคณะกรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง และผู้บริหารจะดำเนินการทบทวนความมีประสิทธิภาพของกระบวนการทั้ง 3 อย่างสม่ำเสมอ โดยกระบวนการดังกล่าว ครอบคลุมถึง การควบคุมทางการเงิน การดำเนินงาน การกำกับดูแลการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามกฎหมายและระเบียบของทางการ โดยได้มีการประเมินระบบการควบคุมภายในต่าง ๆ ตามองค์ประกอบของการควบคุมภายในแต่ละด้าน ได้แก่ สภาพแวดล้อมภายใน การกำหนดวัตถุประสงค์ การระบุเหตุการณ์ การประเมินความเสี่ยง การตอบสนองต่อความเสี่ยง กิจกรรมการควบคุม สารสนเทศและการสื่อสาร และ การติดตามประเมินผล โดยธนาคารได้จัดให้มีการพัฒนากระบวนการทั้ง 3 อย่างต่อเนื่อง

 เพื่อให้เป็นไปตามแนวทาง กรอบการกำกับดูแลที่ดี การควบคุมภายใน ตามแนวทางการการบริหารความเสี่ยงขององค์กรเชิงบูรณาการ (COSO ERM) ทั้ง 8 ด้าน ซึ่งประกอบด้วย

-   สภาพแวดล้อมภายใน (Internal Environment)

ธนาคารส่งเสริมให้กรรมการ ผู้บริหาร และพนักงานทุกคนในองค์กรตระหนักถึงความจำเป็นของระบบการควบคุมภายใน โดยมีคณะกรรมการคอยดูแลให้มีการกำหนดเป้าหมายการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนและวัดผลได้ เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานของพนักงาน มีการจัดโครงสร้างองค์กรที่ช่วยให้ฝ่ายบริหารสามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ ธนาคารมีข้อกำหนดเกี่ยวกับจริยธรรม (Code of Conduct) และข้อกำหนดห้ามฝ่ายบริหารและพนักงานปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับองค์กรเป็นลายลักษณ์อักษร รวมทั้งบทลงโทษหากมีการฝ่าฝืน นอกจากนั้นธนาคารกำหนดให้มีสายตรวจสอบภายใน สายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ และสายบริหารความเสี่ยง เป็นสายงานที่สำคัญที่สนับสนุน ให้เกิดสภาพแวดล้อมของการกำกับดูแล การควบคุมภายใน และการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพ และมีการจัดทำนโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติงานเป็นลายลักษณ์อักษรในธุรกรรมด้านการเงิน การจัดซื้อ และการบริหารทั่วไปที่รัดกุมและสามารถป้องกันการทุจริตได้ ธนาคารมีการจัดทำนโยบายการควบคุมด้านการจัดการบุคลากรเกี่ยวกับการสรรหาและการจัดจ้างพนักงานที่เหมาะสม การปฐมนิเทศ การฝึกอบรม และการพัฒนาพนักงาน กำหนดให้มีการควบคุมดูแลการปฏิบัติงานโดยหัวหน้างาน และมีกระบวนการตรวจทานและถ่วงดุล (Check and Balance) ที่เหมาะสมของแต่ละธุรกรรมของธนาคาร 

-   การกำหนดวัตถุประสงค์ (Objective Setting)

ธนาคาร โดยแต่ละสายงาน มีการกำหนดวัตถุประสงค์ที่เชื่อมโยงกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ กลยุทธ์ของธนาคาร และมีการกำหนดตัววัดเป้าหมายความสำเร็จ (Balanced Scorecard and Key Performance Indicator) อย่างชัดเจน กล่าวคือ การกำหนดวัตถุประสงค์เป็นไปอย่าง SMART คือ Specific มีความชัดเจนและกำหนดผลตอบแทนหรือผลลัพธ์ที่พนักงานธนาคารทุกคนเข้าใจได้ Measurable สามารถวัดผลการบรรลุวัตถุประสงค์ได้ Achievable มีความเป็นไปได้ที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ของธนาคารภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่ในปัจจุบัน Relevant มีความสอดคล้องกับกลยุทธ์และเป้าหมายการดำเนินของธนาคาร Timeliness กำหนดระยะเวลาที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ไว้อย่างชัดเจน ทั้งนี้การกำหนดวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นไปเพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพ สอดคล้องและเป็นไปในทางเดียวกับพันธกิจของธนาคารและระดับความเสี่ยงของธนาคารที่ยอมรับได้ 

-   การระบุเหตุการณ์ (Event Identification)

ธนาคารมีการระบุเหตุการณ์ภายในและภายนอกที่มีผลกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ การดำเนินธุรกิจ ของธนาคาร โดยได้มีการจัดทำแบบทดสอบภาวะวิกฤต (Stress Test) ที่เหมาะสม มีการประเมินสถานการณ์ในทางลบที่อาจจะเกิดขึ้น (Stress Scenario) ประเมินขนาดของความเสียหายหรือปัญหาที่จะเกิดขึ้นภายใต้ Stress Scenario ต่างๆ และมีการเตรียมความพร้อมในการรับมือกับความเสียหายหรือปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น โดยธนาคารได้มีการทบทวนและปรับปรุงกระบวนการและสถานการณ์ที่ใช้ทดสอบเป็นระยะๆ ภายใต้กรอบนโยบายการบริหารความเสี่ยงของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยสายบริหารความเสี่ยง ภายใต้การกำกับดูแลจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

-   การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)

ธนาคารมีนโยบายการบริหารความเสี่ยง มีกระบวนการในการประเมินความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอ ต่อเนื่องโดยพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงทั้งจากภายนอกและภายใน ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของธนาคารอย่างมีนัยสำคัญ พร้อมกำหนดมาตรการในการติดตามเหตุการณ์ที่เป็นสาเหตุของปัจจัยความเสี่ยง และมาตรการในการลดความเสี่ยงเหล่านั้น โดยสายบริหารความเสี่ยง ภายใต้การกำกับดูแลจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและสื่อสารให้สายงานที่เกี่ยวข้องรับทราบและปฏิบัติตามมาตรการบริหารความเสี่ยงที่กำหนด และมีการสอบทาน และติดตามผลโดยสายตรวจสอบภายใน เพื่อให้มีการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่างๆ เป็นไปตามแผนการบริหารความเสี่ยงที่กำหนดไว้

-   การตอบสนองต่อความเสี่ยง (Risk Response)

ธนาคารโดยสายบริหารความเสี่ยง ร่วมกับสายงานที่เกี่ยวข้อง กำหนดวิธีการตอบสนองต่อความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ธนาคารยอมรับได้ โดยมีการเลือกวิธีการจัดการการตอบสนองที่เหมาะสมกับระดับความน่าจะเกิดและผลกระทบ โดยการเปรียบเทียบกับต้นทุนและผลประโยชน์ที่ธนาคารได้รับ รวมถึงการติดตามผล และทบทวนมาตรการในการตอบสนองต่อความเสี่ยงต่างๆ อย่างต่อเนื่อง สม่ำเสมอ

-   กิจกรรมการควบคุมที่ดี (Control Activities)

ธนาคารมีการกำหนดขอบเขตอำนาจหน้าที่และวงเงินอำนาจอนุมัติของฝ่ายบริหาร และคณะกรรมการชุดต่างๆ ในแต่ละระดับไว้อย่างชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษร มีการแบ่งแยกหน้าที่และความรับผิดชอบในการอนุมัติ การบันทึกรายการบัญชีและข้อมูลสารสนเทศ และการดูแลจัดการทรัพย์สินออกจากกันโดยเด็ดขาด เพื่อเป็นการตรวจสอบซึ่งกันและกัน ในกรณีที่ธนาคารมีการทำธุรกรรมกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ ผู้บริหาร หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง กับบุคคลดังกล่าว ธนาคารกำหนดมาตรการเพื่อการติดตามให้การทำธุรกรรมนั้นต้องผ่านขั้นตอนการอนุมัติที่กำหนด และในกรณีที่ธนาคารมีเงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วม ธนาคารมีการติดตามดูแลการดำเนินงานของบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วมอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งมีการกำหนดทิศทางให้บุคคลที่ธนาคารแต่งตั้งให้เป็นกรรมการหรือผู้บริหารในบริษัทดังกล่าวถือปฏิบัติ โดยมีสายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ ติดตามให้การดำเนินงานของธนาคารเป็นไปตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อลดความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจและรักษาชื่อเสียงของธนาคาร ในกรณีที่มีความผิดพลาดเกิดขึ้น จะมีการตั้งคณะกรรมการหาข้อเท็จจริง ที่ประกอบด้วยหน่วยงานกลาง เพื่อหาข้อเท็จจริง และแนวทางการแก้ไข ปรับปรุงการปฏิบัติงาน เพื่อป้องกันความผิดพลาดดังกล่าว 

-   ระบบสารสนเทศ และการสื่อสารข้อมูล (Information & Communication)

ธนาคารจัดให้มีระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่สนับสนุนการบริหารจัดการข้อมูล และการสื่อสารภายในที่ดี ชัดเจน ทั่วถึงทั้งองค์กร ทันเหตุการณ์ เพื่อการตัดสินใจ โดยการจัดเก็บข้อมูลเป็นหมวดหมู่ ครบถ้วนในรูปแบบที่เข้าใจง่าย ธนาคารมีคณะกรรมการพัฒนาระบบงาน และเทคโนโลยีสารสนเทศ ที่กำหนดเป้าหมายในการพัฒนาระบบงาน กระบวนการทำงาน และเทคโนโลยีสารสนเทศ ให้สอดคล้องกับเป้าหมายและนโยบายของธนาคาร รวมถึงการพัฒนากระบวนการ การเรียนรู้ผ่านระบบการจัดการองค์ความรู้ (Knowledge Management) เพื่อให้พนักงานทุกคนสามารถเข้าถึงองค์ความรู้และนำไปใช้เพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน ควบคู่ไปกับการพัฒนาพนักงาน ให้มีความเชี่ยวชาญในธุรกิจ ที่พร้อมจะให้ความรู้ คำแนะนำแก่ ลูกค้า คู่ค้า และผู้ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดตามวิสัยทัศน์และพันธกิจที่ธนาคารกำหนด

-   การติดตามประเมินผล (Monitoring)

ธนาคารมีกระบวนการ ขั้นตอน และเครื่องมือที่สนับสนุนให้ผู้บริหารและคณะกรรมการต่างๆ สามารถติดตามการปฏิบัติงาน การพัฒนาประสิทธิภาพ และการประเมินผล ตามเกณฑ์มาตรฐาน มีตัวชี้วัดที่ชัดเจน (Balanced Scorecard and Key Performance Indicator) เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าผลการปฏิบัติงาน และประสิทธิภาพของระบบการควบคุมภายในยังดำเนินการอยู่อย่างต่อเนื่อง มีการปรับปรุงแก้ไขให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป ข้อบกพร่องต่างๆ ได้รับการแก้ไขอย่างทันท่วงที ธนาคารกำหนดให้มีการรายงานผลการดำเนินงาน การปฏิบัติงาน เปรียบเทียบเป้าหมายแผนงานเป็นรายไตรมาส เป็นรายเดือน ตามลำดับความสำคัญ และผลกระทบ รวมถึงความเสียหายที่เกิดขึ้น เพื่อประเมินผล และทบทวนกระบวนการ ขั้นตอนการปฏิบัติงาน และประสิทธิภาพของเครื่องมือบริหารความเสี่ยงที่ใช้ โดยพิจารณา และสอบทานจากรายงานผลการดำเนินงาน รายงานการประชุม รายงานความเสียหาย รวมถึงเรื่องร้องเรียนที่มีการดำเนินการ และผลการประเมินตนเองตามแบบประเมินที่หน่วยงานใช้เป็นเครื่องมือในการกำกับดูแลตนเองที่มีการสุ่มตรวจสอบเป็นระยะ โดย สายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ สายบริหารความเสี่ยง และสายตรวจสอบภายใน รวมทั้งการติดตามโดยผู้ตรวจสอบบัญชีภายนอก และคณะกรรมการธนาคารมีการประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายในเป็นประจำทุกปี เพื่อให้เกิดความเชื่อมั่นว่าธนาคารมีระบบการควบคุมภายในอย่างเหมาะสมสามารถบรรลุเป้าหมายของธนาคารได้อย่างแน่นอน

9.  รายงานการกำกับดูแลของคณะกรรมการตรวจสอบ

รายละเอียด “รายงานคณะกรรมการตรวจสอบ” อยู่ในเอกสารแนบ 3

3.  สรุปความเห็นของคณะกรรมการธนาคารต่อการควบคุมภายใน

คณะกรรมการธนาคารมีความเห็นว่า ธนาคารและบริษัทย่อย มีระบบการควบคุมภายในที่เพียงพอ และเหมาะสม สามารถป้องกัน ทรัพย์สินของธนาคารและบริษัทย่อย อันเกิดจากการที่ผู้บริหารนำไปใช้โดยมิชอบ หรือโดยไม่มีอำนาจได้อย่างครบถ้วน ที่ผ่านมาธนาคารและบริษัทย่อยไม่มีข้อบกพร่องเกี่ยวกับระบบการควบคุมภายใน ทั้งนี้คณะกรรมการตรวจสอบ ไม่มีความเห็นที่แตกต่างจากคณะกรรมการธนาคาร ผู้สอบบัญชีไม่มีข้อสังเกตที่มีนัยสำคัญเกี่ยวกับการควบคุมภายในประการใด นอกจากนี้การทำรายการระหว่างกันของธนาคารกับบุคคลที่อาจมีความขัดแย้งของผลประโยชน์ เป็นการทำรายการระหว่างกันตามปกติธุรกิจทั่วไป ซึ่งธนาคารได้เปิดเผยไว้ในหมายเหตุประกอบงบการเงินแล้ว 

ธนาคารมีการจัดทำแบบประเมินการควบคุมภายใน และแบบประเมินผลการปฏิบัติงานของกรรมการทุกปี