5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

5.1 สินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

1. ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ธนาคารและบริษัทย่อยมีที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์
โดยธนาคารและบริษัทย่อยเป็นเจ้าของและไม่ติดภาระจำนอง/จำนำ ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2542       | 2543       | 2544       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน                           |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร         | 3,751.8    | 6,652.7    | 6,623.0    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ                     | 1,483.2    | 1,490.8    | 1,518.7    |
|   ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล        |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัดของธนาคาร | 1,092.9    | 1,089.1    | 1,089.1    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมที่ดิน ⁽¹⁾                  | 6,327.9    | 9,232.6    | 9,230.8    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อาคาร                         |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่                  | 6,055.3    | 10,223.5   | 10,508.6   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขา                        | 1,879.1    | 1,880.2    | 1,625.2    |
| ในเขตกรุงเทพและปริมณฑลของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขาในต่างจังหวัดของธนาคาร     | 2,317.2    | 2,319.9    | 2,333.5    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักง                       | 2.2        | -          | -          |
| านและสาขาในต่างประเทศของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมอาคาร ⁽¹⁾                | 10,253.8   | 14,423.6   | 14,467.3   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อุปกรณ์                         | 11,200.4   | 11,837.7   | 12,896.0   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อื่น ๆ                          | 676.1      | 513.2      | 649.0      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รวม                           | 28,458.2   | 36,007.1   | 37,243.1   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ⁽¹⁾       | 9,562.0    | 12,186.6   | 13,555.5   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า               | 7.1        | 918.4      | 914.3      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ          | 18,889.1   | 22,902.1   | 22,773.3   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  ⁽¹⁾ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2542 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 3,110.3 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 937.1 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 152.0 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,018.7 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,996.6 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,543.2 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,018.7 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,969.6 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,679.8 ล้านบาท

2. สัญญาเช่าระยะยาว

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร
เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขาและทำสัญญาเช่ารถยนต์จำนวนหลายสัญญา
ธนาคารและบริษัทย่อยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2542       | 2543       | 2544       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร              | 557.7      | 495.5      | 500.9      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่ารถยนต์                  | 486.7      | 546.2      | 585.4      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวม                         | 1,044.4    | 1,041.7    | 1,086.3    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

5.2 สินทรัพย์ที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

สินทรัพย์ของธนาคารที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ เช่น ลูกหนี้ เงินลงทุนในบริษัทอื่น การจัดชั้นสินทรัพย์
การตั้งสำรอง และอื่น ๆ

นโยบายการบริหารสินทรัพย์

1. นโยบายการจัดชั้นสินทรัพย์

สินทรัพย์จัดชั้นของธนาคารและบริษัทย่อยประกอบด้วยเงินลงทุน เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ
(รวมสถาบันการเงิน) ทรัพย์สินรอการขาย และสินทรัพย์อื่น
โดยธนาคารมีนโยบายจัดชั้นสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท ระยะเวลาที่ค้างชำระ
และการประเมินฐานะของลูกหนี้แต่ละราย ซึ่งสรุปการจัดชั้นสินทรัพย์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544
ได้ดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|               | เงินให้สินเช       | เ      | ทรัพย์สิน | สิน     | รวม    |
|               | ื่อและดอกเบี้ยค้างรับ | งินลงทุน |        | ทรัพย์อื่น |        |
|               | (               |        | รอ     |        |        |
|               | รวมสถาบันการเงิน) |        | การขาย |        |        |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้นปกติ     | 368,825.7       | -      | -      | 0.1    | 368    |
|               |                 |        |        |        | ,825.8 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้น        | 11,170.2        | -      | -      | -      | 11     |
| กล่าวถึงเป็นพิเศษ |                 |        |        |        | ,170.2 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดช         | 11,928.1        | -      | -      | -      | 11     |
| ั้นต่ำกว่ามาตรฐาน |                 |        |        |        | ,928.1 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัย    | 17,688.2        | -      | -      | -      | 17     |
|               |                 |        |        |        | ,688.2 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|               | 83,707.1        | 7      | 1      | 1      | 94     |
|  จัดชั้นสงสัยจะสูญ |                 | ,298.7 | ,626.9 | ,610.6 | ,243.3 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้นสูญ      | -               | -      | -      | -      | -      |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   รวม         | 493,319.3       | 7      | 1      | 1      | 503    |
|               |                 | ,298.7 | ,626.9 | ,610.7 | ,855.6 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+

2. นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยและได้จัดชั้นลูกหนี้ออกเป็น 6 ประเภท
หลักเกณฑ์ที่สำคัญในการจัดชั้นหนี้ คือ
สำหรับมูลค่าของหลักประกันที่ใช้ได้มากที่สุดในการคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นอยู่กับประเภทของหลักประกันและวันที่มีการประเมินมูลค่าล่าสุด
ทั้งนี้ การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมทั้งการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละราย
โดยอาศัยประสบการณ์ในการพิจารณาความเสี่ยงและมูลค่าของหลักประกัน
ซึ่งอัตราที่ใช้ในการตั้งสำรองเป็นดังนี้

  ------------------------ ----------------------------------------------
  จัดชั้นปกติ                  ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ        ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 2 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน         ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัย                 ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัยจะสูญ             ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสูญ                   ให้ตัดออกจากบัญชี
  ------------------------ ----------------------------------------------

หมายเหตุ 1) ยอดหนี้คงค้าง หมายถึง เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ

2) ยอดหนี้คงค้างสุทธิ หมายถึง ยอดหนี้คงค้างหักด้วยหลักประกัน

3. นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สิน

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของทรัพย์สินของธนาคารจะพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชี
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

4. นโยบายการระงับการรับรู้รายได้

ในส่วนของธนาคาร จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยและส่วนลดจากเงินให้สินเชื่อโดยใช้เกณฑ์คงค้าง
ยกเว้นดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
ไม่ว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่ จะรับรู้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระ
รายได้ของลูกหนี้เช่าซื้อจะรับรู้เป็นรายได้โดยวิธีผลรวมจำนวนงวดของการผ่อนชำระ
ธนาคารบันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยค้างรับจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือนนับจากวันเริ่มค้างชำระ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับบริษัทย่อย (บริษัทบริหารสินทรัพย์) จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้
โดยวิธีอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง
ในการคำนวณหามูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดในอนาคตที่คาดว่าจะเรียกเก็บได้จากลูกหนี้
ซึ่งปฏิบัติตามแนวปฏิบัติทางบัญชีเกี่ยวกับการโอนและการรับโอนสินทรัพย์ทางการเงิน
ที่ประกาศโดยสมาคมนักบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งประเทศไทย บริษัทย่อยอื่น
รับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง

5. สินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้

นโยบายการระงับรับรู้รายได้สินเชื่อของธนาคารและบริษัทย่อย
จะดูจากเงินให้สินเชื่อที่มีการค้างชำระเงินต้นและ/หรือดอกเบี้ยเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3
เดือน นับแต่วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นทั้งจำนวน หรือตามงวดที่กำหนดในสัญญา
หรือเมื่อได้ทวงถาม หรือเรียกให้ชำระแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน
โดยไม่คำนึงว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่

6. สินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL)

ตามประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยลงวันที่ 22 กันยายน 2542
ได้กำหนดให้สินเชื่อที่ค้างชำระเกินกว่า 3 เดือน ซึ่งก็คือสินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้
ไม่ต้องนับรวมเป็นสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPL)
เมื่อมีเหตุการณ์ใดเหตุการณ์หนึ่งต่อไปนี้เกิดขึ้น กล่าวคือ
ธนาคารและลูกหนี้ได้มีการลงนามในสัญญาการปรับโครงสร้างหนี้แล้ว
หรือสินเชื่อที่ได้มีการปรับโครงสร้างหนี้และเข้าเงื่อนไขการจัดชั้นลูกหนี้เป็นชั้นปกติ
โดยไม่ต้องรอติดตามผลการปฏิบัติตามเงื่อนไขการปรับโครงสร้างหนี้เป็นเวลา 3 เดือน หรือ 3
งวดการชำระเงิน
หรือมีหลักฐานแสดงว่าธนาคารและลูกหนี้มีข้อตกลงหรือสัญญาเพิ่มเติมในการปรับโครงสร้างหนี้
โดยกำหนดเงื่อนไขการชำระหนี้ใหม่
หรือลูกหนี้ได้เริ่มชำระหนี้ตามข้อตกลงที่ปรากฏในเอกสารของสถาบันการเงินหรือตามเงื่อนไขใหม่ของการปรับโครงสร้างหนี้แล้ว

5.3 นโยบายการลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมและการควบคุมดูแล

ธนาคารไม่มีนโยบายการลงทุนในหุ้นทุนทั่วไปเพื่อแสวงหากำไร
แต่จะเน้นการลงทุนในธุรกิจที่สอดคล้องและเอื้อประโยชน์กับธุรกิจของธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์และเชิงสนับสนุน
สำหรับหลักเกณฑ์การลงทุนจะแตกต่างกันตามลักษณะธุรกิจของแต่ละบริษัทซึ่งสามารถแยกเป็น 2 กลุ่ม
คือ

1. บริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจที่เอื้อประโยชน์กับธุรกิจธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์
จะมีการร่วมกันพิจารณาแผนธุรกิจและวิธีการเชื่อมโยงกับธุรกิจของธนาคาร โดยมุ่งใช้ทรัพยากร
อุปกรณ์ เครื่องมือและช่องทางต่าง ๆ
ของธนาคารที่มีอยู่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดและไม่มีการดำเนินงานที่ซ้ำซ้อนกัน

2. บริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
จะมุ่งเน้นการให้บริการแก่ธนาคารเพื่อทดแทนหน่วยงานต่าง ๆ
ที่ไม่ใช่ธุรกิจหลักของธนาคารและขาดความคล่องตัวในการจัดการหากยังคงเป็นหน่วยงานภายในธนาคาร
บริษัทเหล่านี้ธนาคารจะส่งตัวแทนเข้าไปดูแลการจัดการอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างประสิทธิภาพและประสิทธิผลรวมทั้งมาตรฐานการให้บริการแก่ธนาคาร

ธนาคารมีนโยบายที่จะลงทุนในบริษัทที่ส่งเสริมและสนับสนุนธุรกิจของธนาคารเท่านั้น
แต่ละบริษัทจะมีลักษณะการบริหารงานตามประเภทของธุรกิจเหมือนบริษัททั่ว ๆ ไป
และพนักงานจะไม่ใช่พนักงานของธนาคาร โดยมีคณะทำงานประสานงานร่วมกับฝ่ายงานต่าง ๆ
ของธนาคารเพื่อให้การทำงานสอดคล้องซึ่งกันและกันเป็นไปตามนโยบายของธนาคาร
อีกทั้งมีการจัดทำแผนงานของบริษัท
เพื่อเปรียบเทียบกับผลที่เกิดจากการปฏิบัติงานจริงเป็นประจำทุกปี นอกจากนี้
จะแสดงเงินลงทุนของบริษัทย่อยและบริษัทร่วมแยกต่างหากจากเงินลงทุนประเภทอื่น ๆ อย่างชัดเจน
ในการพิจารณาลงทุนจะมีการขออนุมัติคณะจัดการซึ่งประกอบด้วยผู้บริหารระดับสูงจากสายงานที่เกี่ยวข้องในการพิจารณาความเหมาะสมในการลงทุน

5.4 บริษัทย่อยของธนาคารที่ประกอบธุรกิจพัฒนาอสังหาริมทรัพย์

ธนาคารมีบริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจพัฒนาอสังหาริมทรัพย์
ซึ่งได้ประเมินราคาของที่ดินหรืออาคารที่มีไว้เพื่อขาย (ไม่รวมทรัพย์สินส่วนกลางของโครงการ)
โดยการประเมินราคาดังกล่าวประเมินโดยผู้ประเมินราคาที่อยู่ในบัญชีรายชื่อที่ได้รับความเห็นชอบจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์แล้ว
จำนวน 1,338.19 ล้านบาท

5.5 สินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่สำคัญในการประกอบธุรกิจ

ธนาคารหรือบริษัทย่อยไม่มีสินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตนที่สำคัญในการประกอบธุรกิจ