4.  การวิจัยและพัฒนา

ปตท.ตระหนักถึงความสำคัญของการวิจัยและพัฒนาว่าเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการสร้างความเป็นเลิศในเชิงธุรกิจให้กับ
ปตท. และบริษัทในเครือ จึงได้ยกระดับศูนย์วิจัยและพัฒนาของ ปตท.
เป็นสถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. ในปี 2540
และได้ลงทุนสร้างอาคารสำนักงานอาคารฝึกอบรมและห้องปฏิบัติการที่ทันสมัยที่สุดแห่งหนึ่งในเอเชีย
เป็นเงินรวมทั้งสิ้น ประมาณ 1, 600
ล้านบาทโดยมีวัตถุประสงค์ให้เป็นสถาบันวิจัยและเทคโนโลยีด้านปิโตรเลียมและปิโตรเคมีระดับชาติของ
ปตท. มีภาระกิจในการสนับสนุนการดำเนินธุรกิจของ. ปตท. และบริษัทในเครือ
และเสริมสร้างขีดความสามารถในการแข่งขัน โดยคำนึงถึงคุณภาพ ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อม

ในการวิจัย และพัฒนานั้น สถาบันวิจัยฯมุ่งเน้นการพัฒนา
ตลอดจนริเริ่มงานวิจัยที่นำไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ เทคโนโลยี ตลอดจนธุรกิจใหม่ ๆ ให้กับองค์กร
รวมทั้งให้บริการทางเทคนิคให้กับกลุ่มธุรกิจ
ตลอดจนตรวจสอบและวิเคราะห์สิ่งแวดล้อมให้แก่หน่วยปฏิบัติการและเสนอมาตรการลดผลกระทบ
นอกจากนี้ยังเป็นหน่วยทดสอบของหน่วยงานของรัฐในเรื่องน้ำมันเครื่องยนต์ 2 จังหวะ
และให้บริการวิจัยและทดสอบแก่บริษัทในเครือและหน่วยงานภายนอก

งานวิจัยที่สำคัญของสถาบันฯ
คือการวิจัยเพื่อส่งเสริมการใช้ก๊าซธรรมชาติซึ่งมีอยู่ในประเทศแทนเชื้อเพลิงอื่น ไม่ว่าจะเป็นฟืน
หรือน้ำมันเชื้อเพลิง ซึ่งช่วยในการลดการตัดไม้ ทำลายป่า ลดปัญหาสิ่งแวดล้อม
และลดการขาดดุลการค้าของประเทศได้ส่วนหนึ่ง
โดยทำให้ประชาชนเข้าใจคุณสมบัติของก๊าซธรรมชาติ และการใช้ก๊าซอย่างถูกต้อง
ทำให้มีการใช้ก๊าซ แอลพีจี เป็นเชื้อเพลิงในครัวเรือนแพร่หลายไปทั่วประเทศ
และมีการนำร่องในการนำก๊าซธรรมชาติมาใช้กับยานยนต์แทนน้ำมันเชื้อเพลิง
ไม่ว่าจะใช้กับรถยนต์โดยสารของ ขสมก. หรือ
โครงการทดลองใช้ก๊าซธรรมชาติร่วมกับน้ำมันเบนซินในรถแท็กซี่
ซึ่งจะช่วยลดปัญหามลพิษในอากาศเนื่องจากก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงที่สะอาด

การวิจัยและพัฒนาน้ำมันเชื้อเพลิง ได้ทำการวิจัยเพื่อหาสารเพิ่มค่าออกเทนในน้ำมันเบนซินแทนตะกั่ว
ปตท.ได้เป็นผู้นำในการนำสาร MTBE
มาใช้แทนสารตะกั่วในประเทศไทยซึ่งนำไปสู่การยกเลิกการใช้น้ำมันเบนซินผสมสารตะกั่วของประเทศในที่สุด
และในภาวะวิกฤตด้านพลังงาน
ปตท.ได้ร่วมมือกับโครงการส่วนพระองค์สวนจิตรลดาในการวิจัยและพัฒนาเชื้อเพลิงทดแทนซึ่งสามารถใช้ผลิตผลทางการเกษตรของประเทศมาเป็นวัตถุดิบ
เช่นการพัฒนาเชื้อเพลิงผสมเอทานอลและนำออกจำหน่ายในชื่อน้ำมันแก๊สโซฮอล์
หรือการนำน้ำมันปาล์มที่มีล้นตลาดมาผสมกับน้ำมันดีเซลจำหน่ายในชื่อน้ำมัน

ดีเซลปาล์ม (บริสุทธิ์) ซึ่งผลิตภัณฑ์ดังกล่าวจำหน่ายในราคาต่ำกว่าน้ำมันเบนซิน
หรือน้ำมันดีเซลลิตรละ 50 สตางค์
ทั้งนี้เพื่อสร้างแรงจูงใจให้ประชาชนหันมาใช้เชื้อเพลิงทดแทนดังกล่าว
และจะช่วยให้เกษตรกรของประเทศมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทางการเกษตร
ลดปัญหาสิ่งแวดล้อม รวมทั้งลดการนำเข้าเชื้อเพลิงจากต่างประเทศได้บางส่วน
สถาบันฯยังได้ทำการวิจัยร่วมกับบริษัทผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ของโลก เช่นบริษัท ฟอร์ดมอเตอร์
อเมริกา และบริษัทโตโยต้า
ในการทดสอบคุณภาพและผลกระทบของเชื้อเพลิงทดแทนดังกล่าวต่อประสิทธิภาพและเครื่องยนต์
เพื่อสร้างความเชื่อมั่นในผลิตภัณฑ์ให้กับผู้บริโภค

สำหรับผลิตภัณฑ์อื่น ปตท. ได้วิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์หล่อลื่นสำหรับยานยนต์และอุตสาหกรรม
เพื่อให้ครอบคลุมการใช้งานทุกด้านและยืดอายุการใช้งาน รวมถึงการเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
สำหรับผลิตภัณฑ์หล่อลื่นยานยนต์ ปตท.ได้พัฒนาให้ได้มาตรฐานสูงสุดในปัจจุบัน
นอกจากนี้ผลิตภัณฑ์ปตท. เช่น PTT Performa Syntheticและ PTT Hi Speed 2
Tยังได้รับการรับรองฉลากเขียวจากสถาบันสิ่งแวดล้อมไทย
ซึ่งนับว่าเป็นผลิตภัณฑ์หล่อลื่นเจ้าแรกของประเทศไทยที่ได้รับซึ่งเป็นเครื่องยืนยันความเจตนารมย์ของปตท.
ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์คุณภาพและไม่เป็นมิตรอันตรายต่อสิ่งแวดล้อม
ส่วนผลิตภัณฑ์หล่อลื่นอุตสาหกรรมนั้นได้มีการพัฒนาสายผลิตภัณฑ์ให้หลากหลายขึ้น
เพื่อสนองความต้องการของผู้บริโภคและมีคุณภาพเหนือกว่าคู่แข่งรายใหญ่ในตลาด
ในราคาที่เหมาะสม เป็นธรรม

ในด้านการผลิต หรือการปฏิบัติการ สถาบันวิจัยฯ ได้ทำการศึกษา
วิจัยกระบวนการผลิตเพื่อแก้ไขปัญหาในการผลิตของหน่วยปฏิบัติการ เช่นในโรงแยกก๊าซ
และบริษัทในเครือของปตท. เช่นโรงแยกก๊าซ โรงกลั่นน้ำมัน และโรงงานปิโตรเคมี
รวมทั้งการวิจัยเพื่อปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพของตัวเร่งปฏิกิริยาที่ใช้ในโรงงาน
เพื่อลดค่าใช้จ่าย
รวมถึงการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีเพื่อนำไปสู่การพัฒนาและเพิ่มมูลค่าให้แก่ผลิตภัณฑ์อีกทั้งทำการตรวจสอบ
และวิเคราะห์สิ่งแวดล้อมในหน่วยปฏิบัติการ ไม่ว่าจะเป็นคลังน้ำมัน โรงแยกก๊าซ สถานีบริการน้ำมัน
หรือแม้แต่อาคารสำนักงาน และวางมาตรการแก้ไข
หรือลดผลกระทบจากสิ่งที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด ตลอดจนวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยีในการป้องกัน
แก้ไข ควบคุม ฟื้นฟู และกำจัดมลพิษ

นอกเหนือจากการวิจัยทางด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีแล้ว ปตท. ยังมีหน่วยงานวิจัยตลาด
และธุรกิจเพื่อติดตามผลการดำเนินธุรกิจของ ปตท. และบริษัทในเครือเพื่อที่เตรียมความพร้อมที่ให้
ปตท. และบริษัทในเครือสามารถแข่งขันในตลาดได้เป็นอย่างดี
รวมถึงการสำรวจภาพพจน์และความพึงพอใจของผู้บริโภคในผลิตภัณฑ์ของ ปตท.
เพื่อที่จะนำมาใช้ประกอบการวางแผนธุรกิจ พัฒนาผลิตภัณฑ์
และบริการธุรกิจให้สนองความต้องการของผู้บริโภคได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 สถาบันวิจัยและเทคโนโลยี ปตท. มีพนักงานรวมทั้งสิ้น จำนวน 91 คน

และค่าใช้จ่ายในงานวิจัยและพัฒนาของ ปตท. ในช่วง 3 ปีที่ผ่านมาเป็นดังนี้

  หน่วย : ล้านบาท

  2543 2544 2545

101.71 100.96 105.06