-----------------------------------------------------------------------
  2. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

ปตท.
ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงภายใต้การเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอก
โดยถือว่าการบริหารความเสี่ยงเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของทุกกระบวนการในการดำเนินธุรกิจของ
ปตท. และต้องมีความเชื่อมโยงกันทุกระดับ จึงได้กำหนดเป็นนโยบายบริหารความเสี่ยงทั่วองค์กร
(Enterprise Risk Management) ที่พนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตาม
และมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee)
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงในภาพรวมให้เกิดประสิทธิผลสูงสุด
สำหรับความเสี่ยงในระดับองค์กรจะมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบผ่านคณะกรรมการจัดการคณะต่างๆ
ของ ปตท.
และความเสี่ยงในการปฏิบัติงานจะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของผู้บริหารที่รับผิดชอบการปฏิบัติงานนั้นๆ
โดยถือเป็นหน้าที่รับผิดชอบของทุกหน่วยงานในการจัดการและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งมีการระบุไว้อย่างชัดเจนในคำบรรยายหน้าที่งาน (Functional Description)
ของทุกหน่วยงาน

จากการบริหารความเสี่ยงของ ปตท. ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจัยเสี่ยงต่างๆ
ที่ปรากฏในปีที่ผ่านมาได้รับการบริหารจัดการจนสามารถควบคุมได้ในระดับหนึ่งรวมกับปัจจัยเสี่ยงใหม่ที่ได้ดำเนินการภายใต้แผนบริหารความเสี่ยงในปีปัจจุบัน
ปตท. จึงทำการปรับปรุงหัวข้อปัจจัยเสี่ยงที่ปรากฏต่อผู้ลงทุนให้สอดคล้องกัน

การลงทุนในหลักทรัพย์ของ ปตท.
ผู้ลงทุนควรพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงหลักที่เกิดจากลักษณะการประกอบธุรกิจของ ปตท. ทั้งนี้
นอกเหนือจากปัจจัยความเสี่ยงที่ปรากฏในเอกสารฉบับนี้ อาจมีความเสี่ยงอื่นๆ ซึ่ง ปตท.
ไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่ ปตท.
พิจารณาในขณะนี้ว่าไม่มีผลกระทบในสาระสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
สำหรับข้อมูลปัจจัยความเสี่ยงที่อ้างอิงถึงรัฐบาลหรือข้อมูลเศรษฐกิจของประเทศไทยในภาพรวม
ข้อมูลดังกล่าวได้มาจากข้อมูลที่เปิดเผยโดยรัฐบาลและแหล่งข้อมูลอื่นๆ โดย ปตท.
มิได้ตรวจทานข้อมูลดังกล่าว ดังนั้นในการลงทุนผู้ลงทุนจึงควรพิจารณาอย่างรอบคอบ
โดยปัจจัยความเสี่ยงหลักๆ ดังกล่าวสามารถจำแนกได้ดังนี้

1. ความเสี่ยงทางด้านกลยุทธ์

1.1 ความเสี่ยงจากกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจ

เพื่อรักษาอัตราการเติบโตทางธุรกิจอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการสร้างความมั่นคงทางด้านพลังงาน
ปตท. ได้กำหนด เป้าหมายในการเป็นบริษัทพลังงานชั้นนำของโลก (Thai Premier
Multinational Energy Company) ติดอันดับ 1 ใน 100
ของบริษัทที่มียอดขายสูงสุดของโลกตามการจัดลำดับของนิตยสาร Fortune ภายในปี 2555
รวมถึงเป้าหมายในการขยายธุรกิจต่างประเทศ เพื่อให้บรรลุถึงเป้าหมายดังกล่าว
จึงมีการกำหนดแผนกลยุทธ์ของแต่ละหน่วยธุรกิจโดยมุ่งเน้นการรักษาความ
สามารถเชิงแข่งขันและนำความได้เปรียบในทางการแข่งขันดังกล่าวมาใช้ในการลงทุนขยายธุรกิจและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับธุรกิจ
ตลอดจนการขยายธุรกิจต่างประเทศโดยการแสวงหาโอกาสในการลงทุนในทรัพย์สิน
การซื้อหรือควบรวมกิจการที่มีศักยภาพในการแข่งขันหรือสามารถสร้างมูลค่าเพิ่มได้แต่ประสบปัญหาในช่วงวิกฤติ
รวมถึงโอกาสในการลงทุนในธุรกิจเกี่ยวเนื่องใหม่ ๆ เช่น ธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับพลังงานทางเลือก
ธุรกิจไฟฟ้า ธุรกิจถ่านหิน ธุรกิจ Engineering and Energy solution เป็นต้น

ภายใต้สภาวะการแข่งขันทางธุรกิจที่รุนแรง และผลกระทบจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก
จึงอาจเกิดความเสี่ยงที่ทำให้ ปตท.
ไม่สามารถบรรลุตามเป้าหมายและกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจดังกล่าว อาทิ
ความไม่แน่นอนของปริมาณความต้องการการใช้พลังงาน ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์
ความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศและธุรกิจใหม่ เป็นต้น
นอกจากนี้ในการขยายการลงทุนต่างประเทศต้องเผชิญกับความเสี่ยงในการเปลี่ยนแปลงกฎหมาย
ระเบียบข้อบังคับ รวมถึงนโยบายของภาครัฐในแต่ละประเทศ การจัดหาเงินลงทุน
และการสร้างขีดความสามารถในการดำเนินธุรกิจต่างประเทศ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของ ปตท.
และอัตราผลตอบแทนจากการลงทุนไม่เป็นไปตามคาดการณ์ไว้

ดังนั้นในการกำหนดและทบทวนวิสัยทัศน์ ทิศทางและกลยุทธ์ของการดำเนินธุรกิจในอนาคต กลุ่ม
ปตท. จึงได้จัดให้มีการประชุมสัมมนาระดมความคิดเห็นของผู้บริหารระดับสูงของกลุ่ม ปตท. ทุกปี
เรียกว่า Strategic Thinking Session
เพื่อทบทวนและปรับปรุงกลยุทธ์การดำเนินธุรกิจให้สอดคล้องกับสถานการณ์เศรษฐกิจและพลังงานในปัจจุบัน
รวมถึงได้มีการจัดทำแผนธุรกิจในรูปแบบ Scenario Planning
ในสถานการณ์การเติบโตทางเศรษฐกิจและระดับราคาน้ำมันต่าง ๆ เพื่อให้กลุ่ม ปตท.
มีแผนที่เหมาะสมในการรองรับการเปลี่ยนแปลงและความไม่แน่นอน ที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
นอกจากนี้กลุ่ม ปตท. ได้มีการจัดประชุมผู้บริหารในกลุ่มเป็นประจำอย่างน้อยทุกไตรมาส
เพื่อติดตามผลการดำเนินงานของกลุ่ม ปตท.
และการหารือแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในการปรับแผนธุรกิจและกลยุทธ์ระยะสั้น
เพื่อสร้างความมั่นใจในผลประกอบการจะได้เป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
นอกจากนี้ยังได้มีการติดตาม ประเมินผลการดำเนินงานของหน่วยธุรกิจผ่านทางคณะกรรมการชุดต่าง
ๆ อาทิ คณะกรรมการตรวจสอบ คณะกรรมการจัดการ ปตท. คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
คณะกรรมการแผนวิสาหกิจ คณะกรรมการบริหารจัดการการเงินและบัญชีองค์กร เป็นต้น

1.2 การบริหารจัดการบริษัทในกลุ่ม ปตท. 

ปตท. ได้แบ่งโครงสร้างการดำเนินธุรกิจออกเป็นกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นและก๊าซธรรมชาติ
(ซึ่งได้แก่ธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมและธุรกิจก๊าซธรรมชาติ)
และกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นปลาย (ซึ่งได้แก่ธุรกิจน้ำมัน ธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ
และธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่นที่กำกับดูแลการลงทุนในธุรกิจปิโตรเคมีและธุรกิจการกลั่นผ่านบริษัทในกลุ่ม)
โดยที่ผ่านมาได้มีการปรับโครงสร้างการบริหารกลุ่มธุรกิจ การควบรวมกิจการ การแยกกิจการ
การเข้าร่วมลงทุนในบริษัท ต่าง ๆ การขยายธุรกิจทั้งในประเทศและต่างประเทศ
เพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันและพลังร่วมของกลุ่ม ปตท.
เพื่อให้มีการเติบโตอย่างแข็งแกร่ง ต่อเนื่อง และยั่งยืน
และจากการขยายธุรกิจดังกล่าวส่งผลให้โครงสร้างการบริหารจัดการบริษัทในกลุ่มมีความซับซ้อนมากขึ้น
ดังนั้นหากไม่มีการบริหารจัดการและกำกับดูแลบริษัทในกลุ่มอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
อาจก่อให้เกิดความไม่สอดคล้องกันระหว่างทิศทางกลยุทธ์ของ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม
รวมทั้งความขัดแย้งทางผลประโยชน์ อาจทำให้เกิดการแข่งขันกันเองระหว่างบริษัทในกลุ่ม
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อผลประกอบการโดยรวมของ ปตท.

เพื่อเป็นการลดความเสี่ยง ปตท. ได้มุ่งเน้นให้มีการบริหารจัดการองค์กรในลักษณะกลุ่ม ปตท.
(PTT Group) โดยยึดหลักการกำกับดูแลกิจการที่ดี
เพื่อเป็นพื้นฐานการเติบโตทางธุรกิจอย่างยั่งยืนและให้เกิดการสร้างมูลค่ารวมสูงสุดของกลุ่ม ปตท.
โดยที่ผ่านมาได้มีการแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงเป็นกรรมการบริหารหรือผู้บริหารระดับสูงในบริษัทที่
ปตท. ถือหุ้น เพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงในเรื่องนโยบาย กลยุทธ์
และทิศทางการดำเนินธุรกิจไปสู่บริษัทในกลุ่มและสามารถกำกับดูแลการขยายงานของบริษัทในกลุ่มได้
รวมทั้งให้ผู้บริหารระดับสูงของ ปตท. และบริษัทในกลุ่มร่วมกันกำหนดแผนกลยุทธ์
เพื่อเป็นกรอบแนวทางการจัดทำแผนธุรกิจของกลุ่มธุรกิจ
และให้มีการประชุมผู้บริหารระดับสูงของกลุ่ม ปตท. อย่างสม่ำเสมอ
เพื่อกำกับดูแลการบริหารจัดการและติดตามภาพรวมการดำเนินธุรกิจของบริษัทในกลุ่มให้สอดคล้องกับนโยบายของกลุ่ม
ปตท.
รวมทั้งมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารความร่วมมือของกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นต้นและก๊าซธรรมชาติ
และคณะกรรมการบริหารความร่วมมือของกลุ่มธุรกิจปิโตรเลียมขั้นปลาย
เพื่อเป็นคณะกรรมการบริหารและติดตามการดำเนินงานของกลุ่ม ปตท.

1.3 ระบบบริหารบุคคลเพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจภายใต้ความผันผวนของสภาวะเศรษฐกิจและโอกาสในการเติบโตทางธุรกิจ 

ความหลากหลายทางธุรกิจ ของ ปตท. ที่เชื่อมโยงกันเป็นลูกโซ่
และขยายการลงทุนไปสู่ต่างประเทศ ทำให้เกิดความสลับซับซ้อนในการบริหารจัดการบริษัทในกลุ่ม
ประกอบกับภายใต้สภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำทั่วโลกซึ่งส่งผลต่อความไม่แน่นอนของความต้องการของตลาดและราคาผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องต่าง
ๆ ทำให้ ปตท. จำเป็นต้องจัดเตรียมบุคลากรให้พร้อม เพื่อรองรับวิกฤตเศรษฐกิจ
รวมทั้งปรับและขยายฐานทางธุรกิจให้เหมาะสม
เพื่อสร้างโอกาสและความสามารถในการเติบโตที่ยั่งยืน
ทั้งนี้หากการจัดเตรียมบุคลากรไม่สอดคล้องกับภาวะดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจของ
ปตท.โดยตรง

ปตท. ลดความเสี่ยงด้านการเตรียมบุคลากร โดยใช้กลไกการบริหารสายอาชีพ แบ่งการบริหารเป็น
2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มผู้บริหารระดับเทียบเท่าผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป ใช้การบริหารจัดการในรูปแบบกลุ่ม
ปตท. เพื่อรองรับความต้องการผู้บริหารระดับสูงทั้งในเชิงปริมาณและคุณภาพ มีคณะผู้บริหารระดับ
CEO ของกลุ่ม ปตท. เรียกว่า “คณะกรรมการบริหารและพัฒนาผู้บริหารของกลุ่ม ปตท. (PTT
GROUP HUMAN RESOURCES MANAGEMENT AND DEVELOPMENT COMMITTEE : PTTGMC)”
เป็นผู้ดูแล และกลุ่มพนักงานระดับต่ำกว่าผู้จัดการฝ่าย เป็นการบริหารจัดการภายในสายงานของ
ปตท. หรือภายในของแต่ละบริษัทในเครือ
โดยใช้แนวความคิดการบริหารสายอาชีพเช่นเดียวกับระดับผู้จัดการฝ่ายขึ้นไป
ดูแลโดยคณะกรรมการที่ปรึกษาสายอาชีพ สำหรับ ปตท. มีทั้งหมด 14 สายอาชีพ
แต่ละสายอาชีพจะต้องจัดทำแผนกำลังคน กำหนด Key Position คัดเลือกพนักงานที่มีศักยภาพสูง
จัดทำแผนพัฒนารายบุคคลและดำเนินการตามแผน เพื่อให้มั่นใจได้ว่ากลุ่ม
ปตท.จะมีผู้บริหารและพนักงานที่มีคุณภาพและเพียงพอในระบบอย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ปตท. จัดให้มีการสำรวจความพึงพอใจของพนักงานที่มีต่อองค์กรทุกปี ผลการสำรวจในปี
2551 อยู่ในระดับดี (4.05 คะแนน จากคะแนนเต็ม 5) ซึ่งสำรวจจากประเด็นต่าง ๆ
ที่เกี่ยวกับผู้บริหาร ระบบงาน ค่าตอบแทน ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล สภาพแวดล้อมในที่ทำงาน
ฯลฯ
และเพื่อให้การปฏิบัติงานของพนักงานทุกระดับสอดคล้องในทิศทางเดียวกันกับเป้าหมายและกลยุทธ์ขององค์กร
ปตท.
จึงบริหารผลการปฏิบัติงานโดยใช้ดัชนีวัดผลการดำเนินงานที่ถ่ายทอดลงมาตามลำดับตั้งแต่คณะกรรมการบริษัท
ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและกรรมการผู้จัดการใหญ่ ผู้บริหารระดับต่าง ๆ และพนักงาน
ซึ่งการขึ้นเงินเดือนประจำปีจะแตกต่างกันตามผลการดำเนินงาน 70%
และพฤติกรรมการทำงานรวมทั้งความสามารถในการพัฒนาตนเอง 30%
โดยกำหนดให้มีผู้แทนพนักงานเข้าร่วมรับฟังการชี้แจงเหตุผลการประเมิน
เพื่อให้มีความโปร่งใสเป็นที่ยอมรับของทุกฝ่าย และไม่ก่อให้เกิดปัญหาด้านแรงงานสัมพันธ์

2. ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

2.1 ความเสี่ยงจากการจัดหาก๊าซธรรมชาติ 

ในปีที่ผ่านมา ปตท.
ได้ดำเนินการเจรจาจัดหาก๊าซธรรมชาติเพิ่มเติมทั้งจากภายในประเทศและจากสหภาพพม่า
รวมถึงการเจรจาจัดหาก๊าซธรรมชาติในรูปก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ Liquefied Natural Gas
(LNG) จากกลุ่มผู้ขายในภูมิภาคต่างๆ
ทั้งนี้ในการทำสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติกับผู้ขายก๊าซธรรมชาตินั้นจะเป็นการทำสัญญาล่วงหน้า
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่คาดว่าจะขยายตัวเพิ่มขึ้นในอนาคตตามสภาพเศรษฐกิจในขณะนั้น
ซึ่งรวมถึงความต้องการก๊าซธรรมชาติเพื่อรองรับการขยายโครงการโรงแยกก๊าซธรรมชาติของ
ปตท.
เพื่อผลิตวัตถุดิบเพิ่มเติมรองรับการขยายตัวของโครงการปิโตรเคมีขั้นต้นและขั้นต่อเนื่องของบริษัทในกลุ่ม

ในสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจะมีการกำหนดปริมาณการซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายปีที่ ปตท.
จะต้องรับซื้อ โดยหากในปีสัญญาใด
ปตท.ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ครบตามปริมาณขั้นต่ำที่กำหนดไว้ในสัญญา ปตท.
จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่ได้รับล่วงหน้า (Take-or-Pay) โดยที่ ปตท.
มีสิทธิรับปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้ชำระไปแล้วนั้นในปีต่อๆ ไป โดยไม่ต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติอีก
(Make-Up) ทั้งนี้ ในปีที่ ปตท. จะใช้สิทธิในการรับปริมาณก๊าซธรรมชาติดังกล่าว ปตท.
จะต้องรับซื้อก๊าซธรรมชาติให้ได้ครบตามปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในปีนั้นๆ ก่อน ทั้งนี้
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ปตท. มียอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติตามเงื่อนไข
Take-or-Pay จากสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติเป็นจำนวน 26,590.36 ล้านบาท มีรายละเอียดดังนี้

-   สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติแหล่งยาดานา และเยตากุน จากสหภาพพม่า

เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานา และเยตากุนเกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 – 2544
เป็นจำนวนเงินรวม 36,265.75 ล้านบาท
เนื่องจากความล่าช้าในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าราชบุรีและโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติราชบุรี-วังน้อย
ประกอบกับความต้องการก๊าซธรรมชาติลดลงเนื่องจากสภาวะเศรษฐกิจ ในระหว่างปี 2544 –ปี
2551 ปตท.
สามารถรับก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้เกินกว่าปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรับ
มีผลให้เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติลดลง
ทำให้ยอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติมียอดสุทธิ 12,874.30 ล้านบาท
ดังปรากฏในงบดุลของ ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 จากประมาณการความต้องการ ปตท.
คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนของ Make-Up
ทั้งจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้หมดภายในปี 2559

-   สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติจากพื้นที่พัฒนาร่วมไทย-มาเลเซีย (JDA) แปลง A18

เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติจากแหล่ง JDA แปลง A18 เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2550 -2551
เนื่องจากความล่าช้าของโครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3 ระยะที่ 3 จาก Arthit PLEM
ไปยังแหล่ง JDA ส่งผลให้ ปตท. มียอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติเป็นจำนวน
13,716.04 ล้านบาท ดังปรากฏในงบดุลของ ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551
จากประมาณการความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ ปตท.
คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนของ Make-Up จากแหล่ง JDA แปลง A18
ได้หมดภายในปี 2554

จากสภาวะเศรษฐกิจที่ได้รับผลกระทบจากวิกฤติเศรษฐกิจโลกในปัจจุบันส่งผลให้ความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ
น้ำมัน รวมถึงผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในทุกภาคส่วนลดลง
โดยเฉพาะการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคการผลิตไฟฟ้า
ซึ่งไม่มีความแน่นอนว่าภาวะเศรษฐกิจโลกจะฟื้นตัวเมื่อใด
ประกอบกับราคาน้ำมันที่ปรับตัวลดลงในปัจจุบันและความผันผวนของราคาในอนาคต
ดังนั้นจึงอาจก่อให้เกิดความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบต่อผลประกอบการของ ปตท. ได้ ดังนี้

-   ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคตอาจไม่เป็นไปตามที่ ปตท. คาดการณ์
    ซึ่งหากมีปริมาณความต้องการสูงกว่า
    จะทำให้การจัดหาก๊าซธรรมชาติไม่เพียงพอต่อความต้องการ
    แต่หากปริมาณความต้องการต่ำกว่า อาจทำให้เกิดปัญหา Take-or-Pay
    จากสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่มีอยู่

-   กำหนดการแล้วเสร็จของการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
    ภายใต้แผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544 - 2554 (ปรับปรุงเพิ่มเติม)
    หรือการก่อสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ๆ ที่จะใช้ก๊าซธรรมชาติอาจไม่เป็นไปตามแผน
    อาจส่งผลให้แผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติไม่สอดคล้องกับปริมาณความต้องการ อาจก่อให้เกิด
    Take-or-Pay ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติใหม่

-   ความผันผวนของราคาน้ำมันอาจทำให้การจัดหาก๊าซธรรมชาติจากแหล่งใหม่เข้ามาในระบบของ
    ปตท. จะมีราคาสูงกว่าทางเลือกเชื้อเพลิงอื่น
    ซึ่งอาจทำให้ความสามารถในการแข่งขันของก๊าซธรรมชาติเมื่อเทียบกับเชื้อเพลิงอื่น ๆ ลดลง

-   ปตท. อาจไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ได้ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว (Make-Up)
    จากแหล่งที่มี Take-or-Pay เดิมได้ตามแผน

-   ความผันผวนของราคาน้ำมันและอัตราแลกเปลี่ยน
    อาจส่งผลให้ราคาก๊าซธรรมชาติในอนาคตสูงหรือต่ำกว่าราคาที่ ปตท.
    ได้ชำระเงินไว้ล่วงหน้าภายใต้เงื่อนไข Take-or-Pay
    ซึ่งจะทำให้เกิดกำไรหรือขาดทุนจากการรับก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว
    (Make-up)

-   ผู้ขายก๊าซธรรมชาติอาจเกิดปัญหาที่ทำให้การส่งก๊าซธรรมชาติชะงักหรือหยุด
    ทำให้ไม่สามารถส่งก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ ปตท. เรียกขอตามปริมาณตามสัญญา
    หรือตามปริมาณที่ ปตท. ได้ชำระเงินล่วงหน้าไปแล้ว

ในการรองรับความเสี่ยงของการจัดหาก๊าซธรรมชาติและความต้องการก๊าซธรรมชาติ ปตท.
ได้มีการติดตามความเคลื่อนไหวของการจัดหาและความต้องการก๊าซธรรมชาติ
และมีการประสานงานกับกลุ่มผู้ขายและกลุ่มผู้ซื้ออย่างใกล้ชิด
เพื่อจัดทำแผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติในระยะยาวอย่างมีประสิทธิภาพ
และมีการทบทวนอย่างสม่ำเสมอ รวมทั้งมีการเจรจากับกลุ่มผู้ขายและกลุ่มผู้ซื้อ
เพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาหากเกิดวิกฤติ

นอกจากนี้ที่ผ่านมาความต้องการก๊าซธรรมชาติมีสูงกว่าปริมาณขั้นต่ำตามสัญญา ทำให้ ปตท.
สามารถสะสมปริมาณส่วนเกิน เพื่อนำมาใช้ทดแทนหาก ปตท.
ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในอนาคต (Carry Forward)
ตามสิทธิที่มีอยู่ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติบางฉบับ
สำหรับการรับก๊าซธรรมชาติที่มีการชำระเงินล่วงหน้า (Make-up)
จากแหล่งยาดานาและเยตากุนที่ผ่านมา มีราคาต่ำกว่าราคาซื้อขายในปัจจุบัน
ทำให้มีกำไรจากส่วนต่างดังกล่าวมาช่วยในการแบ่งเบาภาระดอกเบี้ยที่เกิดขึ้น

2.2 การปรับเปลี่ยนอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติ และค่าตอบแทนในการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

ราคาก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
จำหน่ายให้แก่กลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้าซึ่งเป็นลูกค้าส่วนใหญ่นั้นอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานภายใต้พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน
ซึ่งประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก คือ ราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ และอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติ
โดยราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ เป็นผลรวมของราคาเฉลี่ยที่ ปตท.
รับซื้อจากกลุ่มผู้ขายก๊าซธรรมชาติบวกกับค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
สำหรับอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติผ่านท่อในส่วนค่าบริการส่วนของต้นทุนคงที่ (Demand
Charge) จะคำนวณมาจากเงินลงทุนในระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติค่าใช้จ่ายคงที่ในการดำเนินการ
และความต้องการก๊าซธรรมชาติตลอดอายุโครงการ
ซึ่งมีการกำหนดให้อัตราผลตอบแทนเงินลงทุนในส่วนทุนไว้อย่างชัดเจน
และค่าบริการส่วนของต้นทุนผันแปร (Commodity Charge)
ซึ่งคำนวณจากค่าใช้จ่ายผันแปรของการขนส่งก๊าซธรรมชาติ
ทั้งนี้อัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติและค่าตอบแทนการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในปัจจุบันเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) กำหนดในคู่มือการคำนวณราคาก๊าซธรรมชาติและอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติ

ภายหลังการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3 ในทะเลและบนบกแล้วเสร็จ
ปตท.ได้ส่งหนังสือขอความเห็นชอบอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติส่วนต้นทุนคงที่สำหรับระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาตินอกชายฝั่งที่ระยอง
(พื้นที่ 1) ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนฝั่ง (พื้นที่ 3) ระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนฝั่งที่จะนะ (พื้นที่
4) และระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติบนฝั่งที่น้ำพอง (พื้นที่ 5)
รวมทั้งอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติส่วนของต้นทุนผันแปรประจำปีงบประมาณ 2551
ไปยังคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงานเพื่อพิจารณาเห็นชอบ

อย่างไรก็ตาม
ปตท.ไม่สามารถยืนยันได้ว่าการปรับเปลี่ยนอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติใหม่จะเกิดขึ้นเมื่อใด
ทั้งนี้ หาก ปตท.ไม่สามารถปรับเปลี่ยนอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติใหม่
อาจส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงิน และผลประกอบการของ ปตท.ได้

2.3 ความผันผวนของราคาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ของ ปตท.

ต้นทุนวัตถุดิบและราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศของ
ปตท.และบริษัทในกลุ่มเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามตลาดโลก ที่ผ่านมาราคาก๊าซธรรมชาติ คอนเดนเสท
น้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี ในตลาดโลกมีความผันผวนสูง
เนื่องจากหลากหลายปัจจัย ซึ่ง ปตท.ไม่อาจควบคุมได้
รวมทั้งปัจจุบันค่าการกลั่นและราคาปิโตรเคมีกำลังเข้าสู่วัฏจักรขาลง ส่งผลให้ ปตท.
และบริษัทในเครือได้รับผลกระทบอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
โดยความผันผวนของราคาปิโตรเลียมและปิโตรเคมีขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ ได้แก่

-   ภาวะเศรษฐกิจโลกและในแต่ละภูมิภาคซึ่งได้รับผลกระทบจากวิกฤติการเงินในสหรัฐอเมริกา

-   การเปลี่ยนแปลงของอุปสงค์ อุปทานและปริมาณสำรองของก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
    คอนดอนเสท ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีในตลาดโลก

-   เสถียรภาพทางการเมืองของประเทศผู้ผลิตและส่งออกปิโตรเลียม
    โดยเฉพาะอย่างยิ่งภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งเป็นผู้ผลิตและส่งออกรายใหญ่

-   การกำหนดนโยบายการผลิตปิโตรเลียมของกลุ่ม OPEC (Organization of The
    Petroleum Exporting Countries)

-   การเข้าซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์น้ำมันของกลุ่มนักลงทุน (Hedge Funds)
    ในตลาดซื้อขายล่วงหน้า (NYMEX, ICE)

-   สภาพภูมิอากาศ

-   การเปลี่ยนแปลงคุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป (Specification)
    ทั้งในและนอกภูมิภาค

-   อุบัติเหตุและภัยธรรมชาติที่อาจส่งผลกระทบกับโรงกลั่น แหล่งผลิตน้ำมัน และเรือขนส่งน้ำมัน

-   การแข่งขันโดยพลังงานทดแทน

นอกจากนี้ สัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติทุกฉบับจะอิงราคาน้ำมันเตาย้อนหลัง
แต่บางฉบับจะมีระยะเวลาย้อนหลังที่แตกต่างกัน
ดังนั้นหากราคาน้ำมันในตลาดโลกมีความผันผวนรุนแรง
อาจทำให้ราคาก๊าซธรรมชาติมีความได้เปรียบหรือเสียเปรียบกับเชื้อเพลิงทางเลือกอื่นเป็นอย่างมากในบางขณะ

ที่ผ่านมาผู้บริหารกลุ่ม ปตท. มีนโยบายจัดตั้งทีม Price Risk Management
เพื่อบริหารความเสี่ยงด้านราคาวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ร่วมกันภายในกลุ่ม ปตท. ให้เกิดประโยชน์สูงสุด
ภายใต้โครงการ Oil Supply Chain Integration Management (OIM) โดย ปตท.
มุ่งเน้นการบริหารจัดการอย่างต่อเนื่อง เป็นระบบและในลักษณะกลุ่ม เพื่อสร้างพลังร่วมของกลุ่ม
ปตท. ซึ่งปัจจุบันกลุ่ม ปตท.
ได้ดำเนินการบริหารจัดการความเสี่ยงด้านราคาปิโตรเลียมและปิโตรเคมี
โดยการทำสัญญาซื้อขายตราสารอนุพันธ์ทั้งระยะสั้นและระยะยาวระหว่างบริษัทคู่ค้า
โดยมีการกำหนดเป้าหมายของราคา ปริมาณ
และระยะเวลาในการดำเนินการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม
และให้สอดคล้องกับแผนธุรกิจของกลุ่ม ปตท.
ซึ่งการเข้าซื้อขายตราสารอนุพันธ์ในตลาดการค้าอนุพันธ์ทุกครั้งจะมีการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างถี่ถ้วน
รวมทั้งเลือกเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมกับช่วงเวลาและจุดประสงค์ เช่น
การทำ Swap หรือ Option
และการดำเนินการบริหารความเสี่ยงทุกครั้งจะทำควบคู่และสอดคล้องไปกับปริมาณซื้อขายวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ของกลุ่ม
ปตท. (Physical) เพื่อบริหารต้นทุนซื้อ และบริหารราคาขาย
เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของราคาที่มีต่อผลตอบแทนและผลประกอบการของกลุ่ม ปตท.

2.4
การดำเนินการของรัฐบาลซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ต่อผู้ถือหุ้นรายอื่น

ก่อนการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุน กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นทั้งหมดของ ปตท.
แต่เพียงผู้เดียวและตามมติคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2544
กำหนดให้กระทรวงการคลังคงสัดส่วนการถือหุ้นใน ปตท. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 51
ของหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงทั้งหมดของ ปตท. ภายหลังจากการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุน ดังนั้น ปตท.
ยังคงมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจซึ่งมีรัฐบาลโดยกระทรวง การคลังเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่
และตราบเท่าที่ภาครัฐยังคงเป็นผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงข้างมากใน ปตท.
ภาครัฐจะยังคงมีสิทธิเลือกกรรมการและผู้บริหารระดับสูงส่วนใหญ่ของ ปตท.
ซึ่งรับผิดชอบการดำเนินธุรกิจรายวันของ ปตท. ได้ รวมถึงการกำกับดูแล ปตท. ให้ดำเนินการใด
ๆ เพื่อให้เป็นไปตามนโยบายทางเศรษฐกิจและสังคมของประเทศ
ซึ่งอาจทำให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ต่อผู้ถือหุ้นรายอื่น
และอาจส่งผลกระทบต่อการบริหารจัดการเพื่อผลประโยชน์สูงสุดของ ปตท. ดังตัวอย่างต่อไปนี้

-   การควบคุมราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG)

โครงสร้างราคาก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ในปัจจุบันเป็นแบบกึ่งลอยตัว
โดยภาครัฐได้มีการยกเลิกควบคุมราคาขายปลีก แต่ยังคงมีการควบคุมราคาขายส่งหน้าโรงกลั่น
ซึ่งรวมถึงราคา ณ โรงกลั่น ซึ่งปัจจุบันรัฐได้กำหนดราคาไว้ที่ 10.9960 บาท/กิโลกรัม
ซึ่งที่ผ่านมาในช่วงที่ราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ส่งผลให้ราคาขายปลีกก๊าซ LPG
ในประเทศแตกต่างจากราคา LPG
ในตลาดโลกและราคาขายปลีกน้ำมันเชื้อเพลิงในประเทศค่อนข้างมาก
ส่งผลให้ปริมาณความต้องการก๊าซ LPG
ในประเทศเพิ่มขึ้นอย่างมากโดยเฉพาะในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม ทำให้ตั้งแต่เดือนเมษายน
2551 กำลังการผลิตก๊าซ LPG ในประเทศไม่เพียงพอกับปริมาณความต้องการ
กระทรวงพลังงานจึงมอบหมายให้ ปตท. เป็นผู้นำเข้าก๊าซ LPG
ในราคาตลาดโลกและจำหน่ายในราคาที่รัฐควบคุม โดย ปตท.
จะได้รับเงินชดเชยคืนจากกองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงภายหลัง การควบคุมราคา LPG ดังกล่าวส่งผลให้
ปตท. และโรงกลั่นในกลุ่มไม่สามารถจำหน่าย LPG ในราคาที่สะท้อนตลาดโลกและต้นทุนที่แท้จริง
และสูญเสียโอกาสในการส่งออกก๊าซ LPG รวมทั้งความไม่แน่นอนของระยะเวลาในการที่ ปตท.
จะได้รับเงินชดเชยการนำเข้าก๊าซ LPG คืน
ซึ่งทั้งหมดอาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินและผลประกอบการของ ปตท.

ที่ผ่านมารัฐบาลในหลายสมัยได้มีความพยายามในการแก้ไขปัญหาราคา LPG
และล่าสุดมติคณะกรรมการนโยบายพลังงาน (กพช.)
โดยมีรัฐมนตรีกระทรวงพลังงานได้มีมติเห็นชอบแนวทางการปรับราคาขายส่ง LPG สองราคา
โดยให้คงราคาขายปลีก LPG ที่ใช้สำหรับภาคครัวเรือน และให้มีการปรับขึ้นราคา LPG
ที่ใช้ในภาคขนส่งและอุตสาหกรรม เพื่อสะท้อนต้นทุนและราคาตลาดโลกที่แท้จริง
และเพื่อชะลอการขยายตัวของการใช้ LPG ในภาคดังกล่าว ซึ่งในปี 2551
มีอัตราการขยายตัวภาคขนส่งและอุตสาหกรรมสูงถึง 35.6 % และ 9.3 % ตามลำดับ
รวมถึงลดความต้องการนำเข้า
อย่างไรก็ตามนโยบายสองราคาดังกล่าวยังไม่สามารถดำเนินการได้ในปัจจุบันและยังไม่มีความแน่นอนว่านโยบายดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้เมื่อใด

ปตท. และกลุ่มโรงกลั่น
สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยได้มีการหารือกับภาครัฐถึงปัญหาการควบคุมราคา LPG
ซึ่งจะมีผลต่อการกระตุ้นการจัดหา LPG ในประเทศ และการทำให้ความต้องการ LPG
มีการขยายตัวอย่างมาก จนทำให้เกิดการนำเข้าในปัจจุบัน โดย ปตท.
ได้มีหนังสือถึงกระทรวงพลังงานแจ้งมติคณะกรรมการ ปตท. ซึ่งประชุมเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2551
ในเรื่องวงเงินในการรับภาระการนำเข้าจะไม่เกิน 10,000 ล้านบาท ซึ่งหากรัฐบาลยังคงจะให้
ปตท. รับภาระเกินวงเงินดังกล่าวแล้ว ปตท.
จำเป็นต้องนำเสนอของความเห็นชอบในที่ประชุมผู้ถือหุ้น
โดยภาครัฐในฐานะผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจะไม่สามารถลงมติดังกล่าวได้

-   การตรึงราคาก๊าซธรรมชาติสำหรับยานยนต์ (NGV)

ปตท. มีนโยบายที่จะนำเสนอการใช้ก๊าซธรรมชาติในภาคขนส่ง หรือ Natural Gas for
Vehicle (NGV)
เพื่อเป็นทางเลือกการใช้เชื้อเพลิงโดยเฉพาะในกลุ่มที่มีการใช้เชื้อเพลิงจำนวนมาก
เช่นการบริการสาธารณะได้แก่ รถแท็กซี่ รถโดยสารประจำทาง รถบรรทุก ฯลฯ
เพื่อช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายพลังงานโดยเฉพาะในช่วงที่ราคาน้ำมันมีการปรับตัวสูงขึ้น
โดยได้เริ่มโครงการแท็กซี่อาสาสมัครใช้ NGV ตั้งแต่ปี 2546 และได้มีการขยายสถานีบริการเพิ่มขึ้น
แต่การใช้ในระยะแรกยังมีปริมาณน้อย

ดังนั้นเพื่อส่งเสริมการใช้ NGV ให้แพร่หลายมากขึ้น คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ
(กพช.) จึงได้มีมติเมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2550 ให้ ปตท. ช่วยตรึงราคา NGV ไว้ที่ 8.50
บาท/กิโลกรัม และตั้งแต่ปี 2552 สามารถปรับขึ้นได้ไม่เกิน 12 บาท/กิโลกรัม และในปี
2553ไม่เกิน 13 บาท/กิโลกรัม อย่างไรก็ตาม ยังมีความไม่แน่นอนในเรื่องการปรับราคา NGV
ตามมติ กพช. ดังกล่าวว่าจะสามารถดำเนินการได้เมื่อไร
ในขณะที่ต้นทุนราคาก๊าซธรรมชาติได้มีการปรับเพิ่มขึ้นตามราคาน้ำมันในช่วงที่ผ่านมา
และการลงทุนในสถานี NGV ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมาก

ในการลดผลกระทบดังกล่าว ปตท.
ได้มีความพยายามในการเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการทั้งเรื่องการลงทุนสถานีบริการ
การขนส่งและจัดจำหน่ายเพื่อลดต้นทุนการดำเนินการ รวมทั้งการเตรียมการปรับแผนการลงทุน NGV
ให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลง
และให้มีการส่งเสริมให้ภาคเอกชนเข้ามาร่วมลงทุนในสถานี NGV

2.5 อำนาจ สิทธิ และประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)
ที่ได้รับตามกฎหมายว่าด้วยการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย
โดยผลของกฎหมายว่าด้วยทุนรัฐวิสาหกิจ ถูกงดและจำกัด ภายใต้พระราชกฤษฎีกากำหนดอำนาจ
สิทธิ และประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550
และพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550

ตามที่ได้มีการประกาศพระราชกฤษฎีกากำหนดอำนาจ สิทธิ และประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด
(มหาชน) (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550 ในราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2550
โดยพระราชกฤษฎีกาฯ ฉบับนี้ จะมีผลใช้บังคับเมื่อพ้นสามสิบวันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษา
เป็นต้นไป ซึ่งในกรณีนี้มีผลบังคับใช้ในวันที่ 18 มีนาคม 2550
เนื้อหาสาระสำคัญของพระราชกฤษฎีกาฯ ดังกล่าว เป็นการงดหรือจำกัดอำนาจ สิทธิ
และประโยชน์ที่ บมจ.ปตท. ได้รับตามกฎหมายว่าด้วย การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย
โดยผลของกฎหมายว่าด้วยทุนรัฐวิสาหกิจ ดังนี้

1. งดอำนาจ สิทธิ และประโยชน์ไม่ให้เป็นของ บมจ. ปตท. อีกต่อไป ได้แก่

  1.1 สิทธิและประโยชน์เสมือนเป็นผู้รับสัมปทานตามกฎหมายว่าด้วยปิโตรเลียม (ตามมาตรา 8
  แห่งพระราชบัญญัติการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2521)

  1.2 สิทธิในการที่ทรัพย์สินของ บมจ.ปตท.ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ซึ่งได้แก่
  ทรัพย์สินที่ได้มาจากการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์
  ทั้งก่อนและหลังการจัดตั้ง บมจ.ปตท. และทรัพย์สินของ
  บมจ.ปตท.ในระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ (มาตรา 5 แห่ง พรฎ. กำหนด อำนาจ สิทธิ
  และประโยชน์ฯ พ.ศ. 2544)

  1.3 อำนาจในการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์ ในกรณีที่ บมจ.ปตท.
  มีความจำเป็นต้องได้มาซึ่งอสังหาริมทรัพย์ เพื่อให้ได้มาซึ่งแหล่งปิโตรเลียม
  เพื่อจัดสร้างโรงกลั่นปิโตรเลียม โรงแยกก๊าซ ท่าเรือ คลังปิโตรเลียม
  หรือเพื่อใช้ในการวางระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ
  หรือสิ่งปลูกสร้างอื่นที่จำเป็นและเกี่ยวเนื่องกับกิจการดังกล่าว (มาตรา 38 แห่ง พรบ.
  การปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2521)

2. กำหนดให้อำนาจ สิทธิ และประโยชน์ ของ บมจ.ปตท.
ตามกฎหมายว่าด้วยการปิโตรเลียมแห่งประเทศไทย เช่น
การสำรวจและประกาศเขตระบบขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ การวางระบบขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ
ไปใต้ เหนือ หรือข้ามที่ดินของบุคคลใดๆ ฯลฯ
ไปเป็นของคณะกรรมการกำกับการใช้อำนาจของบริษัท โดยคณะกรรมการกำกับฯ
จะต้องกำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการปฏิบัติและประกาศในราชกิจจานุเบกษา

3. คณะกรรมการกำกับการใช้อำนาจของบริษัท ประกอบด้วย ปลัดกระทรวงพลังงาน เป็นประธาน
ผู้แทนกระทรวง
มหาดไทย ผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา และผู้ทรงคุณวุฒิไม่เกิน 3 คน
ซึ่งรัฐมนตรีแต่งตั้งเป็นกรรมการ
และมีผู้อำนวยการสำนักงานนโยบายและแผนพลังงานเป็นกรรมการและเลขานุการ

เหตุผลที่รัฐตราพระราชกฤษฎีกาฉบับนี้ เนื่องจากเห็นว่า ปตท.
มีศักยภาพและความสามารถในการแข่งขันการประกอบธุรกิจปิโตรเลียมได้อย่างเท่าเทียมกันกับผู้ประกอบธุรกิจปิโตรเลียมอื่น

คณะกรรมการกำกับฯ ได้ออกประกาศคณะกรรมการกำกับการใช้อำนาจของบริษัท ปตท. จำกัด
(มหาชน) จำนวน 4 ฉบับ ได้แก่ ประกาศคณะกรรมการกำกับฯ เรื่อง
หลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการสร้างและบำรุงรักษาระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ
ประกาศคณะกรรมการกำกับฯ เรื่อง แบบบัตรประจำตัวกรรมการกำกับการใช้อำนาจของบริษัท
ปตท. จำกัด (มหาชน) และอนุกรรมการที่คณะกรรมการกำกับการใช้อำนาจของบริษัท ปตท. จำกัด
(มหาชน) แต่งตั้ง ประกาศคณะกรรมการกำกับฯ เรื่อง
การพิจารณาค่าทดแทนสำหรับการดำเนินการในเขตระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ
และประกาศคณะกรรมการกำกับฯ เรื่อง
กำหนดเงื่อนไขอื่นในการสำรวจเพื่อสร้างระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ
โดยประกาศคณะกรรมการกำกับฯทั้ง 4 ฉบับดังกล่าวได้ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว

ต่อมาสภานิติบัญญัติแห่งชาติได้มีการตราพระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550
ซึ่งประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม 2550
และมีผลใช้บังคับเป็นกฎหมายแล้วตั้งแต่วันที่ 11 ธันวาคม 2550
(“พรบ.การประกอบกิจการพลังงาน”) โดยกิจการก๊าซธรรมชาติ
รวมถึงโครงข่ายระบบก๊าซธรรมชาติของ ปตท. จะอยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายฉบับนี้
และเมื่อกฎหมายนี้มีผลบังคับใช้แล้ว จะมีคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน
(“คณะกรรมการกำกับกิจการฯ”)
ซึ่งพระมหากษัตริย์ทรงแต่งตั้งมีอำนาจหน้าที่ในการกำกับดูแลการประกอบกิจการพลังงานซึ่งได้แก่ไฟฟ้าและก๊าซธรรมชาติให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของกฎหมาย
รวมถึงอำนาจในการกำหนดหลักเกณฑ์การกำหนดอัตราค่าบริการของผู้รับใบอนุญาต
และการใช้อสังหาริมทรัพย์ของผู้รับใบอนุญาตซึ่งมีสาระสำคัญโดยสรุปดังนี้

1. กรณีที่มีความจำเป็นที่ ผู้รับใบอนุญาตประกอบกิจการพลังงาน
จะต้องใช้อสังหาริมทรัพย์เพื่อสร้างระบบโครงข่ายพลังงานซึ่งครอบคลุมโครงข่ายระบบท่อก๊าซธรรมชาติ
ให้ดำเนินการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์
โดยให้สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (“สำนักงาน”)
เป็นเจ้าหน้าที่เวนคืนและให้กรรมสิทธิ์ในอสังหาริมทรัพย์ที่ได้มาจากการเวนคืนตกเป็นของแผ่นดิน
และสำนักงานมีหน้าที่ปกครองดูแล บำรุงรักษา ใช้
และจัดหาประโยชน์เกี่ยวกับอสังหาริมทรัพย์ดังกล่าว
ตามหลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขที่คณะกรรมการกำกับกิจการฯ กำหนด

2. คณะกรรมการกำกับกิจการฯ
มีอำนาจให้ความเห็นชอบแนวหรือที่ตั้งระบบโครงข่ายพลังงานที่ผู้รับใบอนุญาตเสนอ
เพื่อให้สำนักงานดำเนินการประกาศกำหนดเขตระบบโครงข่ายพลังงาน
และเมื่อมีการประกาศเขตระบบโครงข่ายพลังงานแล้ว ผู้รับใบอนุญาต
มีอำนาจวางระบบโครงข่ายพลังงานไปใต้ เหนือ ตาม
หรือข้ามระบบโครงข่ายพลังงานของผู้รับใบอนุญาตรายอื่น สาธารณสมบัติของแผ่นดิน
ที่ดินของบุคคลใด รวมทั้งปักหรือตั้งเสา หรืออุปกรณ์ในพื้นดินของบุคคลใดที่มิใช่เป็นที่ตั้งของโรงเรือน
โดยผู้รับใบอนุญาต
จ่ายค่าใช้ประโยชน์หรือทดแทนตามหลักเกณฑ์เงื่อนไขและวิธีการที่คณะกรรมการกำกับกิจการฯ
ประกาศกำหนด

ดังนั้น เมื่อ พรบ. การประกอบกิจการพลังงาน มีผลใช้บังคับเป็นกฎหมาย
คณะกรรมการกำกับกิจการฯ จะเป็นผู้มีอำนาจหน้าที่ต่าง ๆ ซึ่งรวมถึงการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์
และการประกาศเขตระบบโครงข่ายพลังงาน ในส่วนของธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
แทนคณะกรรมการกำกับดูแลการใช้อำนาจของ ปตท. ตามพระราชกฤษฎีกาว่าด้วยการกำหนดอำนาจ
สิทธิ และประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2550
ซึ่งมีอำนาจดังกล่าว

นอกจากนี้ ในบทเฉพาะกาลของ พรบ.การประกอบกิจการพลังงานยังได้กำหนดว่า
เพื่อให้การประกอบกิจการพลังงานของ ปตท. สามารถดำเนินงานได้ต่อไป
ให้พระราชกฤษฎีกากำหนดอำนาจ สิทธิ และประโยชน์ของบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน)
พ.ศ.2544 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 2) มีผลใช้บังคับกับ ปตท. ต่อไป
จนกว่า ปตท. จะได้รับใบอนุญาตตาม พรบ.การประกอบกิจการพลังงาน อันประกอบด้วย
ใบอนุญาตการประกอบกิจการการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อผ่านระบบส่งก๊าซธรรมชาติ
ใบอนุญาตประกอบกิจการการเก็บรักษาและแปรสภาพก๊าซธรรมชาติจากของเหลวเป็นก๊าซ
ใบอนุญาตประกอบกิจการการจัดหาและค้าส่งก๊าซธรรมชาติ
และใบอนุญาตการประกอบกิจการการค้าปลีกก๊าซธรรมชาติผ่านระบบจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
รวมทั้งใบอนุญาตการประกอบกิจการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้า
สำหรับโครงการผลิตไฟฟ้าและพลังงานร่วมของ ปตท. ซึ่ง ปตท.
ต้องชำระค่าธรรมเนียมการประกอบกิจการพลังงานรายปีรวมประมาณ 150 – 200 ล้านบาท ทั้งนี้
ปตท. เป็นผู้ได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการก๊าซธรรมชาติดังกล่าวแล้วเมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ 2552
ดังนั้นพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 2) ก็จะไม่ใช้บังคับกับการประกอบกิจการก๊าซธรรมชาติของ ปตท.
อีกต่อไป และปัจจุบัน ปตท. อยู่ระหว่างการดำเนินการขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้า
ซึ่งในเบื้องต้นประกอบด้วย กิจการผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าสำหรับโรงกลั่นน้ำมันบางจาก
กิจการผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้เองในโรงแยกก๊าซธรรมชาติระยองและขนอม
และกิจการผลิตไฟฟ้าเพื่อใช้เองตามสถานีควบคุมก๊าซธรรมชาติ ซึ่งคาดว่า
ปตท.จะได้รับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้าภายในไตรมาส 2 ปี 2552

3. ความเสี่ยงในการดำเนินโครงการ

3.1 การพัฒนาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และโรงงานปิโตรเคมี

ความสำเร็จของการขยายตัวทางธุรกิจของ ปตท. ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลัก คือ
การเติบโตอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ ความสามารถของ ปตท.
ในการขยายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ รวมถึงความสามารถในการสร้างมูลค่าเพิ่ม
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้น นอกจากนั้น การขยายตัวของธุรกิจของ ปตท.
ยังถูกจำกัดด้วยความสามารถในการขนส่งของระบบท่อก๊าซธรรมชาติให้ครอบคลุมพื้นที่การใช้
ความสามารถในการแยกก๊าซธรรมชาติ และความสำเร็จในการก่อสร้างโรงงานปิโตรเคมีในกลุ่ม
ปตท. ซึ่งรับผลิตภัณฑ์จากการแยกก๊าซธรรมชาตินำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิต

ปตท. มีแผนพัฒนาการขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุงเพิ่มเติม)
เพื่อรองรับการขยายตัวของความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคต
ซึ่งโครงการส่วนใหญ่ได้แล้วเสร็จและดำเนินการขนส่งก๊าซธรรมชาติแล้ว แต่ยังมีบางโครงการ เช่น
โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครเหนือซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จและสามารถส่งก๊าซธรรมชาติได้ในปี
2552 โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 4
ซึ่งคาดว่าจะแล้วเสร็จและสามารถส่งก๊าซธรรมชาติได้ในปี 2554
และยังมีแผนการสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับก๊าซธรรมชาติ โดยการก่อสร้างโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่
6 และโรงแยกก๊าซอีเทน ที่จังหวัดระยอง เพื่อรองรับการขยายตัวของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี
ซึ่งคาดว่าจะดำเนินการก่อสร้างแล้วเสร็จและเริ่มส่งผลิตภัณฑ์ได้ในปี 2553
รวมทั้งการร่วมทุนขยายธุรกิจก๊าซธรรมชาติ เช่น โครงการร่วมทุนผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและน้ำเย็น
โครงการสถานีรับจ่ายก๊าซธรรมชาติเหลว หรือ LNG Receiving Terminal Project

การพัฒนาโครงการต่างๆ อาจล่าช้ากว่าแผนที่ประมาณการไว้จากสาเหตุหลายประการ เช่น
การจัดหาบริษัทผู้รับเหมาก่อสร้างที่ล่าช้า ผู้รับเหมาดำเนินงานก่อสร้างล่าช้าไม่เป็นไปตามกำหนด
การจัดซื้ออุปกรณ์ที่ต้องใช้ระยะเวลาในการจัดหาและขนส่งนาน (Long Lead Items)
ซึ่งการล่าช้าดังกล่าวที่ผ่านมาเป็นผลมาจากสภาวะตลาดที่มีโครงการก่อสร้างทั่วโลกเป็นจำนวนมาก
นอกจากนั้นยังขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของ ปตท.
ซึ่งรวมถึงการขออนุมัติการก่อสร้างจากหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้อง
การได้รับอนุมัติการจัดทำรายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact
Assessment : EIA) ซึ่งรวมถึงการศึกษาผลกระทบชุมชนและสังคม (Social Impact
Assessment) และการมีส่วนร่วมของประชาชน ดังนั้นหากโครงการต่างๆ
ไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด จะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานของ
ปตท. ได้

ปตท. ได้ให้ความสำคัญกับการบริหารงานที่มีความสำคัญต่อการแล้วเสร็จของโครงการ (Critical
Path) เพื่อให้โครงการแล้วเสร็จตามแผนงานที่กำหนดไว้
เพื่อลดระดับความเสี่ยงของการพัฒนาโครงการให้อยู่ภายใต้การควบคุม อาทิ เช่น
การเร่งรัดการจัดจ้างผู้รับเหมาก่อสร้าง
การติดตามการจัดซื้ออุปกรณ์สำหรับการก่อสร้างอย่างใกล้ชิด
การจัดหาทีมงานที่มีความรู้ความสามารถมาปฏิบัติงานควบคุมและตรวจสอบงานก่อสร้าง
การจัดเตรียมมาตรการในการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทุกขั้นตอนของการดำเนินโครงการและนำไปยึดถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด
การติดตามและวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานโครงการ
อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ
การติดต่อประสานงานกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอเพื่อชี้แจงประเด็นข้อสงสัยต่าง
ๆ และเพื่อนำข้อมูลมาวางแผนงานหรือกำหนดมาตรการต่าง ๆ รองรับ
ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับใหม่ทันทีที่มีการประกาศใช้
นอกจากนี้ ปตท. ยังได้จัดให้มีหน่วยงานมวลชนสัมพันธ์
ทำหน้าที่วางแผนพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกขั้นตอนของการดำเนินการโครงการ
และทำการประชาสัมพันธ์ชี้แจงข้อมูลโครงการอย่างต่อเนื่อง
เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่
และส่งเสริมให้โครงการเป็นที่ยอมรับจากประชาชน
รวมทั้งการจัดเตรียมแผนงานและมาตรการรองรับ เพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น
หากกำหนดแล้วเสร็จของโครงการล่าช้ากว่าแผนที่วางไว้

4. ความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ

4.1 ภยันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจ ผลิต ขนส่งและเก็บรักษาก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปนั้น อาจทำให้เกิดอันตรายได้โดยมีสาเหตุมาจาก
ไฟไหม้ ระเบิด น้ำมันรั่วไหลปนเปื้อน หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซรั่ว
การฟุ้งกระจายของก๊าซอันตราย การก่อการร้าย ภัยธรรมชาติ
รวมถึงเหตุที่เกิดจากการกระทำของบุคคลภายนอกและเหตุอันตรายอื่นที่ไม่อาจคาดการณ์ได้
ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม การดำเนินธุรกิจ
ชื่อเสียงองค์กร ฐานะการเงิน และโอกาสทางธุรกิจของ ปตท.

ดังนั้น ปตท. จึงให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ
โดยการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบท่อส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งเครื่องจักรอุปกรณ์ต่างๆ
ของทุกหน่วยการผลิตตามระยะเวลาที่กำหนด (Preventive Maintenance)
การนำระบบบริหารเพื่อควบคุมความสูญเสีย (Loss Control Management)
และการบริหารความมั่นคงปลอดภัย (Security Management) มาประยุกต์ใช้
อีกทั้งยังดำเนินการตามระบบมาตรฐานสากล โดยขอการรับรองระบบการจัดการอาชีว
อนามัยและความปลอดภัย (มอก./OHSAS 18001) ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (ISO 14001)
และระบบการจัดการคุณภาพ (ISO 9001) ในทุกพื้นที่ปฏิบัติงานและทุกกระบวนการทำงานของ
ปตท. ตามความเหมาะสม
รวมทั้งการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามแผนฉุกเฉินและแผนจัดการสภาวะวิกฤต
เพื่อป้องกันและระงับเหตุฉุกเฉินและสภาวะวิกฤตที่อาจเกิดขึ้น ตลอดจนการจัดทำแผนกลยุทธ์
และแผนปฏิบัติการเพื่อการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Management :
BCM) รวมไปถึงการซ้อมแผนปฏิบัติการดังกล่าว
เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าธุรกิจจะสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างต่อเนื่อง

นอกจากนี้ ปตท.
ได้มีการซื้อประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ในการดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามที่บริษัทอื่นๆ
ในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีพึงปฏิบัติ
และได้ทำประกันภัยเพิ่มเติมในกรณีที่บริษัทต้องหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
แต่การซื้อประกันภัยดังกล่าวอาจไม่สามารถครอบคลุมความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกประเภท
เนื่องจากไม่มีบริษัทประกันภัยใดรับประกันภัยความเสียหายทุกประเภท
หรือเนื่องจากบางครั้งหากซื้อประกันภัย ค่าเบี้ยประกันภัยสำหรับการประกันภัยความเสียหายนั้นๆ
จะสูงมากจนไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และถึงแม้ว่า ปตท.
จะเชื่อว่าบริษัทในกลุ่มมีการทำประกันภัยตามมาตรฐานของอุตสาหกรรมก็ตาม
ปตท.ไม่สามารถควบคุมวงเงินในการทำประกันภัยทรัพย์สินของกลุ่ม ปตท.
ให้เพียงพอต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้
ดังนั้นหากเกิดความเสียหายในทรัพย์สินที่ไม่ได้ทำประกันครอบคลุมเต็มมูลค่าในจำนวนที่มีนัยสำคัญ
หรือในกรณีที่ผู้รับประกันภัยมีปัญหาทางการเงินรุนแรงหรือต้องเลิกกิจการเนื่องจากเหตุดังกล่าวอาจส่งผลกระทบในด้านลบอย่างร้ายแรงต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานหรือโอกาสทางธุรกิจของ
ปตท.ได้

4.2 ข้อบังคับเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย

การดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท. ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
และความปลอดภัย ในการสำรวจ การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง
และการจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ บริษัทในกลุ่ม
ปตท.ที่ประกอบธุรกิจปิโตรเคมีและโรงกลั่นน้ำมันก็อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยซึ่งมีแนวโน้มที่จะเข้มงวดมากขึ้น
ซึ่งหากมีการตรากฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยขึ้นใหม่ในอนาคต
หรือการเปลี่ยนแปลงนโยบายวิธีการบังคับใช้กฎหมาย
อาจจะทำให้เกิดข้อจำกัดต่อการประกอบธุรกิจของ ปตท. หรืออาจทำให้ต้นทุนในการสำรวจ
การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง และการจำหน่ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญได้ นอกจากนี้
ในการดำเนินการโครงการต่างๆ ซึ่งรวมถึงการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และโรงงานปิโตรเคมี
จะต้องมีการจัดทำรายงานการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อม (EIA)
และได้รับความเห็นชอบก่อนการดำเนินการก่อสร้าง
จึงอาจมีความเสี่ยงในประเด็นของระยะเวลาและเงื่อนไขการปฏิบัติต่าง ๆ
ที่เกี่ยวเนื่องกับการพิจารณาให้ความเห็นชอบรายงานดังกล่าว
รวมถึงขบวนการมีส่วนร่วมและการยอมรับของชุมชนที่อาจจะก่อให้เกิดความล่าช้าของการดำเนินโครงการให้ไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด
ทั้งนี้รวมถึงการยอมรับของชุมชนต่อการดำเนินงานของ ปตท. ในทุก ๆ
พื้นที่ปฏิบัติการในช่วงระยะเวลาดำเนินการ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและความสามารถในการเพิ่มรายได้ของ ปตท. ในอนาคต

จากประเด็นดังกล่าวข้างต้น
ในขณะนี้ได้มีการศึกษาและประเมินผลกระทบของคุณภาพอากาศในเขตพื้นที่นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด
จ.ระยอง
และมีแนวโน้มที่จะมีการกำหนดกฎหมายและข้อบังคับเพื่อควบคุมมลพิษทางอากาศที่เข้มงวดมากยิ่งขึ้น
จึงอาจส่งผลต่อการปฏิบัติงานของโรงงานในกลุ่ม ปตท. ที่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่ดังกล่าว
ตลอดจนอาจทำให้โครงการ ต่างๆ
เกิดความล่าช้าในการอนุมัติหรือไม่ได้รับอนุมัติให้ความเห็นชอบรายงาน EIA นอกจากนี้
ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 เรื่องสิทธิชุมชน มาตรา 67 วรรคสอง
ได้ระบุให้การดำเนินโครงการหรือกิจกรรมที่อาจก่อให้เกิดผลกระทบต่อชุมชนอย่างรุนแรงทั้งทางด้านสิ่งแวดล้อม
ทรัพยากรธรรมชาติ และสุขภาพ จะกระทำมิได้
เว้นแต่จะได้ศึกษาและประเมินผลกระทบต่อคุณภาพสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชนในชุมชน
และจัดให้มีกระบวนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนและผู้มีส่วนได้เสียเสียก่อน
รวมทั้งได้ให้องค์การอิสระ ซึ่งประกอบด้วยผู้แทนองค์กรเอกชนด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ
และผู้แทนสถาบันอุดมศึกษาที่จัดการศึกษาด้านสิ่งแวดล้อมหรือทรัพยากรธรรมชาติหรือด้านสุขภาพให้ความเห็นประกอบก่อนมีการดำเนินโครงการดังกล่าว
ดังนั้น จึงอาจมีการกำหนดกฎหมายหรือข้อบังคับในเรื่องดังกล่าวออกมารองรับ
ซึ่งอาจทำให้โครงการพัฒนาของ ปตท. เกิดความล่าช้าในกระบวนการอนุมัติรายงาน EIA
รายงานการประเมินผลกระทบต่อสุขภาพ (Health Impact Assessment : HIA)
หรือการให้ความเห็นประกอบเช่นกัน

อย่างไรก็ตาม ปตท. ได้มีการบริหารความเสี่ยงในประเด็นดังกล่าว
โดยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำการติดตามและวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานของ ปตท.
อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย
รวมทั้งการติดต่อประสานงานและเข้าร่วมในการให้ความคิดเห็นกับหน่วยงานราชการอย่างใกล้ชิด
เพื่อนำข้อมูลมาวางแผนงานหรือกำหนดมาตรการต่าง ๆ รองรับ
ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับใหม่ทันทีที่มีการประกาศใช้
และจัดให้มีการดำเนินงานมวลชนสัมพันธ์ที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อสร้างความรู้
ความเข้าใจแก่ประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

5. ความเสี่ยงทางการเงิน 

5.1 ความผันผวนของค่าเงินบาท

การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลเหรียญสหรัฐฯ
จะมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อรายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท. แม้ว่ารายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท.
เป็นเงินบาท แต่จากการที่ราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีอ้างอิงกับราคาตลาดโลก
ซึ่งกำหนดราคาขายเป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ (US$ linked) ทำให้รายได้ของ ปตท.
ผันผวนตามค่าเงินบาท อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทจะส่งผลกระทบต่อกำไร
(margin) ของ ปตท. ในระดับหนึ่ง เนื่องจากกำไรส่วนใหญ่ของ ปตท.
จะถูกกำหนดเป็นเงินบาทไว้ที่ค่าคงที่ โดยมีต้นทุนขายที่เป็น สกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ
ซึ่งอิงกับราคาตลาดโลกเช่นเดียวกับราคาขาย

นอกจากนี้ความผันผวนของค่าเงินบาท ยังมีผลกระทบต่อกำไรขาดทุนสุทธิทางบัญชีของ ปตท.
จากการที่ ปตท. และบริษัทย่อยมีภาระหนี้เงินกู้ต่างประเทศคงค้างอยู่ โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2551 ปตท. และบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมและหุ้นกู้ต่างประเทศเทียบเท่า 79,488.05 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 33.35 ของยอดรวมเงินกู้ยืมระยะยาวและหุ้นกู้ทั้งหมด
ซึ่งประกอบด้วยเงินสกุลเหรียญสหรัฐฯ เท่ากับ 2,010.19 ล้านเหรียญสหรัฐฯ และเงินสกุลเยน
เท่ากับ 23,000 ล้านเยน โดยเงินกู้สกุลเยน ปตท.
ได้ทำการป้องกันความเสี่ยงของค่าเงินเยนโดยใช้อนุพันธ์ทางการเงิน (Participating Swap)
เพื่อแปลงภาระหนี้สกุลเยนเป็นสกุลเหรียญสหรัฐฯ
เพื่อให้สอดคล้องกับรายได้ที่อิงกับสกุลเหรียญสหรัฐฯ ซึ่งทำให้ ปตท.
สามารถปิดความเสี่ยงจากความผันผวนของค่าเงินเยนต่อสกุลเหรียญสหรัฐฯ ได้แล้วเป็นส่วนใหญ่
นอกจากนี้บริษัทร่วมทุนของ ปตท. ส่วนใหญ่มีเงินกู้ต่างประเทศจำนวนสูง
ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าความผันผวนของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลต่างประเทศ
รวมถึงนโยบายทางเศรษฐกิจ การเงินและการคลังของประเทศ
อาจส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลประกอบการโดยรวมของ ปตท. ได้

เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงินบาทดังกล่าว
ปตท.ได้ดำเนินการจัดโครงสร้างของเงินกู้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ
ให้มีสัดส่วนสมดุลกับรายได้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ (Natural Hedge)
รวมทั้งบริหารเงินในบัญชีเงินฝากที่เป็นสกุลต่างประเทศ (Foreign Currency Deposit)
และซื้อ-ขายเงินสกุลต่างประเทศล่วงหน้า (Forward) เพื่อเตรียมการชำระหนี้เงินกู้สกุลต่าง ๆ
และธุรกรรมการค้า เช่น ค่าก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบที่นำเข้าจากต่างประเทศ
และการส่งออกผลิตภัณฑ์อย่างเหมาะสม นอกจากนี้
ปตท.ได้ดำเนินการจัดทำนโยบายทางการเงินและสินเชื่อ (Treasury and Credit Policy)
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารการเงินของ ปตท.และกลุ่มบริษัทที่
ปตท.ถือหุ้นอย่างมีประสิทธิภาพและเป็นไปในทิศทางเดียวกันโดยรวมถึงข้อกำหนดในเรื่องการจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงต่าง
ๆ ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อฐานะการเงินของ ปตท.

5.2 การให้การสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.

ในอดีตที่ผ่านมา ซึ่งรวมถึงช่วงวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นกับประเทศในแถบภูมิภาคเอเซีย
ปตท.ได้ให้การสนับสนุนทางการเงินตามสัญญาสนับสนุนจากผู้ถือหุ้นแก่บริษัทในกลุ่มหลายบริษัท
นอกจากนี้ ปตท.ยังได้เข้าไปมีส่วนร่วมกับผู้บริหาร เจ้าหนี้ และผู้ถือหุ้นใหญ่อื่นๆ
ของบริษัทเหล่านี้ในการปรับโครงสร้างหนี้ด้วย โดยรูปแบบของการปรับโครงสร้างหนี้นี้
อาจจะเป็นไปในรูปของ (1)
การให้ความสนับสนุนทางการเงินในกรณีที่มีการขาดสภาพคล่องในช่วงดำเนินการเชิงพาณิชย์ (Cash
Deficiency Support : CDS) ซึ่งอาจจะเป็นไปในรูปของหนี้ด้อยสิทธิ (Subordinated
Debt) หรือทุน (Equity) และ/หรือ (2) การขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า (Trade
Credit) (3) การให้เงินกู้จากผู้ถือหุ้น (Shareholder loan) และ/หรือ (4) อื่นๆ ทั้งนี้ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ปตท.
ได้ให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มแล้วเป็นจำนวนเงิน 239.25 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
และ 35,494.9 ล้านบาท ประกอบด้วยการให้เงินกู้ตามสัดส่วนการถือหุ้น จำนวน 47.5
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 34,909.3 ล้านบาท และการขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า 191.75
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และอื่น ๆ ได้แก่ การซื้อหุ้นกู้แปลงสภาพด้อยสิทธิ 585.6 ล้านบาท
(ดูรายละเอียดในหัวข้อ 11.3 ภาระการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในเครือ)

ปตท. มีนโยบายไม่สร้างภาระผูกพันทางการเงินใหม่เพิ่มจากที่มีอยู่เดิม
ยกเว้นในกรณีจำเป็นและเป็นประโยชน์ต่อ ปตท. ในระยะยาว ปตท.
จะพิจารณาให้ความสนับสนุนทางการเงินในรูปของเงินกู้ และ/หรือสินเชื่อทางการค้าเป็นรายกรณี
ซึ่ง ปตท.
มีความเชื่อว่านโยบายและการดำเนินการดังกล่าวจะสามารถสร้างความแข็งแกร่งอย่างยั่งยืนให้กับบริษัทในกลุ่ม
ปตท. ได้

ในการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มเหล่านี้
ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของหนี้ด้อยสิทธิหรือสินเชื่อทางการค้าหรือการให้เงินกู้จากผู้ถือหุ้น
แม้ว่าผลประกอบการของบริษัทเหล่านี้ตั้งแต่ปี 2546 ส่วนใหญ่จะดีขึ้น
ปตท.ไม่สามารถยืนยันได้ว่าบริษัทเหล่านี้จะสามารถชำระคืนเงินให้แก่ ปตท.
หรือบริษัทเหล่านี้จะไม่ประสบกับปัญหาทางการเงินอีก
หรือจะไม่ต้องการการสนับสนุนทางการเงินจาก ปตท. อีก
ซึ่งไม่ว่ากรณีใดจะเกิดขึ้นก็ตามอาจจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ
ปตท. นอกจากนี้ หาก ปตท.หรือบริษัทในกลุ่มบริษัทใดบริษัทหนึ่งตกเป็นผู้ผิดนัด (Default)
ภายใต้สัญญาข้อตกลงการให้การสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น
อาจส่งผลให้เจ้าหนี้บางรายเรียกให้หนี้ถึงกำหนดชำระโดยพลันได้ (Acceleration)
ปตท.ไม่สามารถยืนยันได้ว่า ปตท.จะไม่เพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากขึ้น
หรือเพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากกว่าร้อยละ 50 หรือเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ หาก
ปตท.เห็นว่าการดำเนินการดังกล่าวจะเป็นประโยชน์มากกว่า กรณีที่ ปตท.
ตัดสินใจเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ ภายใต้มาตรฐานการบัญชีไทยกำหนดให้
ปตท.จะต้องมีการรวมงบการเงินของบริษัทในกลุ่มเข้ากับงบการเงินของ ปตท.
ตั้งแต่วันที่มีอำนาจในการควบคุมด้วย
ซึ่งการรวมงบการเงินนี้อาจจะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินรวมของ ปตท.

5.3 การจัดหาเงินทุนสำหรับการดำเนินการตามแผน

ธุรกิจของ ปตท. โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
ธุรกิจระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติและธุรกิจโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
รวมทั้งธุรกิจปิโตรเคมีเป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูงและเป็นการลงทุนล่วงหน้า ในทางปฏิบัติถึงแม้
ปตท.จะมีการติดตามและบริหารความเสี่ยงทางธุรกิจอย่างใกล้ชิด
แต่การใช้เงินทุนดังกล่าวยังอาจคลาดเคลื่อนไปจากแผนที่วางไว้เนื่องจากหลากหลายปัจจัยซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมของ
ปตท. เช่น การผันแปรทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศซึ่งไม่อาจคาดการณ์ได้
การเปลี่ยนแปลงอุปสงค์และอุปทานของพลังงาน ก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี และการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอก เป็นต้น
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความสำเร็จและต้นทุนโครงการของ ปตท.

ความสามารถในการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอกของ ปตท.
ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งรวมถึง

-   ผลประกอบการ ฐานะทางการเงิน และกระแสเงินสด ของ ปตท. ในอนาคต

-   สถานการณ์ของตลาดเงินของโลก และประเทศไทย

-   สถานการณ์การเมืองของประเทศไทย และ ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยและต่างประเทศ

-   ภาวะอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีในประเทศและภูมิภาค

-   ภาวะการระดมเงินทั้งจากตลาดเงิน/ตลาดทุนทั้งในและต่างประเทศ

-   ต้นทุนเงินกู้

ซึ่งจากการประกอบธุรกิจของ
ปตท.ที่มุ่งเน้นการสร้างความเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาวและการเป็นบริษัทที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ทำให้ ปตท.มีผลประกอบการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
และมีแผนงานลงทุนเพื่อขยายธุรกิจอย่างระมัดระวังโดยคำนึงถึงแหล่งเงินทุนต่างๆ
โดยเฉพาะการจัดโครงสร้างเงินทุนที่สามารถดำรงอัตราส่วนทางการเงินที่สำคัญ ต่างๆ
ให้อยู่ระดับที่เหมาะสมเทียบเคียงได้กับบริษัทในอุตสาหกรรมเดียวกัน
ซึ่งจากการติดตามการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดหาเงินทุนอย่างต่อเนื่อง
ปตท.จึงมีความเชื่อว่าจะสามารถจัดหาเงินทุนเพื่อการขยายธุรกิจในอนาคตได้เพียงพอ
ด้วยต้นทุนทางการเงินที่เหมาะสม