+-----------------------------------------------------------------------+
| 1.  ปัจจัยความเสี่ยง                                                      |
+-----------------------------------------------------------------------+

การลงทุนในหุ้นสามัญของ ปตท. ผู้ลงทุนควรพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงหลักๆอันอาจจะเกิดขึ้นได้
นอกเหนือจากปัจจัยความเสี่ยงที่ปรากฏในเอกสารฉบับนี้ อาจมีความเสี่ยงอื่นๆ ซึ่ง ปตท.
ไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่ ปตท.
พิจารณาในขณะนี้ว่าไม่มีผลกระทบในสาระสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.

1.1 สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติทุกฉบับมีเงื่อนไขแบบ Take-or-Pay 

ในการจัดหาก๊าซธรรมชาติ ปตท. ได้มีการทำสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติกับผู้ขายก๊าซธรรมชาติ
ซึ่งสัญญาดังกล่าว
ทุกฉบับมีการกำหนดปริมาณการซื้อก๊าซธรรมชาติรายปีขั้นต่ำที่ ปตท. จะต้องรับซื้อ
โดยหากในปีสัญญาใด ปตท ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ครบตามปริมาณขั้นต่ำที่กำหนดไว้ในสัญญา
ปตท. จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่ได้รับ(Take-or-Pay) โดยที่ ปตท.
มีสิทธิรับปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้ชำระไปแล้วนั้นในปีต่อๆไป โดยไม่ต้องชำระค่า
ก๊าซธรรมชาติอีก (Make-Up)

ปตท ได้
ชำระค่าก๊าซธรรมชาติให้แก่ผู้ขายก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนในสหภาพเมียนมาร์ตามเงื่อนไข
Take-or-Pay ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 จนถึงปี 2544 เป็นจำนวนเงินรวม 36,265.8 ล้านบาท
โดยมีสาเหตุ
เนื่องจากความล่าช้าในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าราชบุรีและโครงการท่อส่งก๊าซราชบุรี-วังน้อยประกอบกับความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติที่ลดลงเนื่องจากเกิดความตกต่ำทางเศรษฐกิจ
ทั้งนี้ คณะรัฐมนตรีได้มีมติในเดือน กรกฎาคม 2543 ให้ ปตท.
ชำระค่าก๊าซธรรมชาติดังกล่าวตามเงื่อนไข Take-or-Pay ให้แก่ผู้ขายก๊าซธรรมชาติ
โดยการกู้ยืมเงินหรือระดมทุนเพื่อชำระภาระ Take-or-Pay ก่อน
รวมทั้งทำหน้าที่เป็นแกนกลางในการจัดสรรให้หน่วยงานต่างๆ
ที่เกี่ยวข้องร่วมกันรับผิดชอบค่าดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นจากภาระ Take-or-Pay
และกำไรหรือขาดทุนที่เกิดจากผลต่างของราคาก๊าซธรรมชาติสำหรับปริมาณที่ ปตท.
ได้ชำระล่วงหน้าไปแล้วกับราคาก๊าซธรรมชาติ ณ วันที่รับก๊าซธรรมชาติจริง โดย ปตท.
รับภาระร้อยละ 11.4
การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) รับภาระร้อยละ 12.8 และส่วนที่เหลืออีกร้อยละ
75.8 ลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติจะเป็นผู้รับภาระ
(ตามหลักการที่กล่าวไว้ในหัวข้อการประกอบธุรกิจของแต่ละธุรกิจ : ธุรกิจก๊าซธรรมชาติ) ทั้งนี้
อัตรา-ดอกเบี้ยของเงินกู้ยืมเพื่อภาระ Take-or-Pay ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 จนถึงปี 2544
อยู่ในระหว่างร้อยละ 3.485-8.745 ต่อปี อย่างไรก็ตาม ในปี 2544
ปตท.สามารถรับก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาได้เกินกว่าปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรับ (Make-up)
มีผลให้เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติในปี 2541 ลดลงเป็นจำนวน 191.8 ล้านบาท ดังนั้น
ยอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซ จึงมียอดสุทธิ 36,073.96 ล้านบาท ดังปรากฏอยู่ในงบดุลของ
ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544

จากประมาณการความต้องการและแนวโน้มราคาของก๊าซธรรมชาติ ปตท.
คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติ จากแหล่งยาดานาและเยตากุนในส่วนของ Make Up
ได้หมดภายในปี 2553 และ 2549 ตามลำดับ นอกจากนี้ ปตท.
อยู่ระหว่างการเจรจากับผู้ขายก๊าซธรรมชาติเพื่อหาแนวทางในการลดภาระค่าดอกเบี้ยที่เกิดจากภาระ
Take-or-Pay และ
เร่งรัดการรับก๊าซธรรมชาติส่วนที่ได้ชำระไปแล้วคืนกลับมาเร็วกว่ากำหนด

อย่างไรก็ตาม ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า

-   ปตท. จะต้องชำระเงินค่าก๊าซธรรมชาติที่อาจเกิดขึ้นตามเงื่อนไข Take-or-Pay
    ในอนาคตอีกหรือไม่

-   ปตท.
    จะสามารถจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ได้ชำระล่วงหน้าไปแล้วเมื่อใดและที่ราคาเท่าใด
    หรือ
    ค่าดอกเบี้ยที่เกิดจากภาระ Take-or-Pay ที่จัดสรรให้กับ กฟผ.
    และผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติรายอื่นจะถูกชดเชยได้ครบถ้วนเมื่อใด

-   รัฐบาลจะเปลี่ยนแปลงนโยบายซึ่งจะส่งผลกระทบต่อ ปตท.
    ในอันที่จะได้รับการชดเชยค่าดอกเบี้ยที่เกิดจากภาระ Take-or-Pay ที่จัดสรรให้กับ กฟผ.
    และผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติรายอื่นหรือไม่

-   ผู้ขายก๊าซธรรมชาติจะสามารถส่งก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ ปตท. ได้ชำระล่วงหน้าไปแล้ว
    ในภายหน้า
    ได้หรือไม่
    หรือจะเกิดเหตุที่ทำให้การส่งก๊าซธรรมชาติจากสหภาพเมียนมาร์ชะงักหรือหยุดลงหรือไม่

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตดังที่ระบุข้างต้น หรือปัญหาที่อาจเกิดขึ้นตามเงื่อนไข Take-or-Pay
หรือปัญหา
ทางการเงิน หรือความสามารถในการรับก๊าซธรรมชาติส่วนที่ได้ชำระไปแล้วตามเงื่อนไข
Take-or-Pay ดังกล่าว อาจส่ง
ผลกระทบต่อฐานะทางการเงิน และผลประกอบการของ ปตท. ได้

1.2 การปรับเปลี่ยนอัตราค่าผ่านท่อและค่าตอบแทนในการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

ราคาก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
จำหน่ายให้แก่กลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้าซึ่งเป็นลูกค้าส่วนใหญ่นั้นอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาล
ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก คือ ราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ และอัตราค่าผ่านท่อ
โดยราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ ได้แก่ ผลรวมของราคาเฉลี่ยของเนื้อก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
รับซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติบวกกับค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
สำหรับอัตราค่าผ่านท่อซึ่งคำนวณโดยอิงกับประมาณการความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติของลูกค้านั้น
ประกอบด้วย (1) ค่าบริการส่วนของต้นทุนคงที่ (Demand Charge)
ซึ่งครอบคลุมค่าใช้จ่ายในการลงทุนและค่าใช้จ่ายคงที่ในการดำเนินการซึ่งมีการกำหนดให้อัตราผลตอบแทนเงินลงทุนในส่วนทุนของผู้ถือหุ้นไว้อย่างชัดเจน
และ (2)
ค่าบริการส่วนของต้นทุนผันแปร (Commodity Charge)
ซึ่งคำนวณจากค่าใช้จ่ายผันแปรของการขนส่งก๊าซธรรมชาติ

ปัจจุบัน ปตท. เป็นผู้เสนอขออนุมัติสำหรับอัตราค่าผ่านท่อ
และค่าตอบแทนในการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซ
ธรรมชาติ โดยมีคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (“กพช.”)
และสำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (“สพช.”) เป็นผู้อนุมัติโดยการหารือกับ
กฟผ.

หากสถานการเศรษฐกิจและสังคมเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ รัฐบาล และ/หรือ
องค์กรกำกับดูแลอิสระที่จะ
จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติประกอบกิจการพลังงาน อาจทบทวนอัตราค่าผ่านท่อ และ/หรือ
ค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ รวมทั้ง ในอนาคต
อัตราค่าผ่านท่อและค่าตอบแทนในการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติอาจมีการเปลี่ยนแปลง
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการเติบโตของธุรกิจ ฐานะทางการเงิน และผลประกอบการของ ปตท.

1.3 การปรับโครงสร้างกิจการก๊าซธรรมชาติ

ในปี 2542 คณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบตามมติของ กพช.
เรื่องแนวทางการปรับโครงสร้างกิจการก๊าซธรรมชาติของประเทศไทยในระยะยาว
เพื่อมุ่งให้มีการแข่งขันอย่างเสรี ก่อให้เกิดความเป็นธรรม
และเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดหาพลังงานให้กับผู้บริโภค โดยให้ ปตท.
ดำเนินการแยกกิจการท่อส่งก๊าซธรรมชาติ ออกจากกิจการจัดหาและจัดจำหน่าย
ก๊าซธรรมชาติของ ปตท. ในลักษณะการแบ่งแยกตามบัญชี (Account Separation)
รวมทั้งในลักษณะการแบ่งแยกตามกฎหมาย (Legal Separation) ภายใน 1 ปี หลังการนำ
ปตท. เข้าระดมทุนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดยให้ ปตท.
จัดตั้งและถือหุ้นทั้งหมดในบริษัท ปตท. ท่อส่งก๊าซธรรมชาติ จำกัด ได้
และให้มีการทำสัญญาในการดำเนินการระหว่างกิจการทั้งสอง
เพื่อให้มีการดำเนินการที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ รวมทั้งยังมีการกำหนดให้ ปตท. เปิดให้บริการ
ขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อแก่บุคคลที่สาม (Third Party Access หรือ TPA)
สำหรับระบบท่อในอนาคตและในระบบท่อเดิมของ ปตท. หากมีความสามารถในการขนส่งเหลือ
เพื่อให้ผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติสามารถซื้อก๊าซธรรมชาติจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติได้โดยตรง อย่างไรก็ตาม
ปตท. จะยังคงมีสิทธิในการซื้อก๊าซธรรมชาติ
และขายก๊าซธรรมชาติกับลูกค้าภายใต้สัญญาที่มีอยู่ในปัจจุบันและสัญญาที่อยู่ระหว่างการเจรจาต่อรองจนกว่าจะหมดอายุสัญญา
ทั้งนี้
ผู้ค้าก๊าซธรรมชาติจากแหล่งผลิตใหม่จะสามารถขายตรงให้กับลูกค้าโดยผ่านกลไกของการให้บริการขนส่งก๊าซธรรมชาติทางท่อแก่บุคคลที่สาม
เพื่อรองรับความต้องการในการใช้ก๊าซธรรมชาติที่อยู่นอกเหนือจากสัญญาที่มีอยู่หรืออยู่ในระหว่างเจรจาต่อรองระหว่าง
ปตท. กับลูกค้า ซึ่ง
หลักเกณฑ์ดังกล่าวกำลังอยู่ระหว่างการจัดเตรียมร่าง

นอกจากนี้ ในอนาคตจะมีองค์กรกำกับดูแลอิสระซึ่งจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติประกอบกิจการพลังงาน
เป็น
ผู้กำกับดูแลกิจการก๊าซธรรมชาติ โดยมีอำนาจหลายประการ เช่น
การส่งเสริมและขจัดอุปสรรคในการแข่งขัน การกำกับ
ดูแลอัตราค่าผ่านท่อและค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
การลงทุนและคุณภาพบริการ และการให้สิทธิในการดำเนินการระบบท่อจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
เป็นต้น

การปรับโครงสร้างกิจการก๊าซธรรมชาติข้างต้นจะส่งผลให้ ปตท.
ต้องแข่งขันกับผู้ค้ารายใหม่ในธุรกิจการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
ด้วยราคาและอัตราค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติที่เป็นไปตามกลไกตลาดเปิดให้มีการแข่งขันอย่างเสรี
ถึงแม้ ปตท. ยังคงมีรายได้จากการเปิดให้บริการ ปตท.
ไม่สามารถคาดการณ์ได้ว่าองค์กรกำกับดูแลอิสระจะพิจารณาปรับอัตราผลตอบแทนของค่าผ่านท่อ
รวมทั้งอัตราผลตอบแทนเงินลงทุนในส่วนทุนของผู้ถือหุ้นไปในทิศทางใดเมื่อพระราชบัญญัติประกอบกิจการพลังงานมีผลบังคับใช้
นอกจากนี้ การปรับโครงสร้างกิจการก๊าซธรรมชาติอาจมีผลกระทบต่อราคาที่ ปตท.
สามารถคิดจากลูกค้าได้ ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อรายได้และการเติบโตของธุรกิจของ ปตท. ได้

1.4 การพึ่งพา กฟผ. ในฐานะลูกค้ารายใหญ่

ในปี 2543 ปตท. จำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้แก่ กฟผ. ในปริมาณ 1,099 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน
คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 56.3 ของปริมาณการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติทั้งหมด และปี 2544 ปตท.
จำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้แก่ กฟผ.
ในปริมาณ 1,069 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 46.7
ของปริมาณการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติทั้งหมด โดยรายได้จากการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กับ กฟผ.
คิดเป็นร้อยละ 12.4 และร้อยละ 14.5 ของรายได้รวมของ ปตท. และบริษัทย่อย สำหรับปี 2543
และปี 2544 ตามลำดับ ทำให้กระแสเงินสดที่ ปตท. จะได้รับเพื่อนำไปชำระค่าซื้อก๊าซ
ธรรมชาติจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติ อิงอยู่กับ กฟผ. อย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนั้น ในสัญญาขายก๊าซธรรมชาติหลักที่ ปตท. ทำไว้กับ กฟผ. ในปี 2539
แม้จะไม่มีการกำหนดเงื่อนไขแบบ Take-or-Pay แต่ได้มีการกำหนดเงื่อนไขไว้ว่า กฟผ.
จะต้องชำระค่าปรับในอัตราร้อยละ 50 ของราคาเนื้อก๊าซ
ธรรมชาติในเดือนนั้นตามปริมาณที่รับไม่ครบ ในกรณีที่ กฟผ.
จงใจไม่รับก๊าซธรรมชาติในปริมาณตามที่กำหนดในสัญญา
ในแต่ละเดือน โดยไปใช้เชื้อเพลิงทดแทนอื่น หรือซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าอื่น ซึ่งหาก กฟผ.
ปรับลดปริมาณการรับ
ก๊าซธรรมชาติลงอย่างมีนัยสำคัญโดยไม่ได้มีสาเหตุจากการไปใช้เชื้อเพลิงทดแทนอื่นๆ
หรือซื้อไฟฟ้าจากผู้ผลิตไฟฟ้าอื่นดังที่กล่าวข้างต้น ปตท. จะไม่สามารถเรียกชำระค่าปรับข้างต้นได้
ซึ่งสาเหตุดังกล่าวจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจ และ
ผลประกอบการของ ปตท. ได้

ตามที่รัฐบาลได้อนุมัติแผนการปรับโครงสร้างกิจการไฟฟ้าและการแปรรูป กฟผ.
ซึ่งรวมถึงการส่งเสริมให้ภาค
เอกชนเข้ามามีบทบาทในอุตสาหกรรมการผลิตไฟฟ้า
ในรูปของผู้ผลิตไฟฟ้าอิสระและผู้ผลิตไฟฟ้ารายเล็ก โดยในปี 2541
รัฐบาลได้ประกาศแผนการแปรรูป กฟผ. โดยให้ดำเนินการเป็นหลายขั้นตอน
รวมถึงการปรับโครงสร้างองค์กร และ
โรงไฟฟ้าของ กฟผ. ออกเป็นหน่วยธุรกิจซึ่งจะมีการแปรรูปเพื่อให้เกิดการแข่งขันแบบเสรี
การดำเนินการดังกล่าวอาจส่งผลให้อัตราการเติบโตของความต้องการซื้อก๊าซธรรมชาติของ กฟผ.
ลดลงในที่สุด แม้ว่ารัฐบาลจะให้การรับรองว่าสัญญาขายก๊าซธรรมชาติที่ ปตท. ทำกับ กฟผ.
จะยังคงมีผลบังคับใช้ แต่ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า ปตท.
จะได้รับผลกระทบเพียงใดหากการปรับโครงสร้างกิจการไฟฟ้าและการแปรรูป กฟผ. แล้วเสร็จ
ทั้งในแง่ความสัมพันธ์ระหว่าง กฟผ. และ ปตท. และปริมาณ
ซื้อขายก๊าซธรรมชาติ

1.5 การให้การสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่ม

สืบเนื่องจากการที่ภาคอุตสาหกรรมมีกำลังการผลิตมากเกินความต้องการ
และปัจจัยทางลบที่มีผลกระทบต่อภาวะเศรษฐกิจตั้งแต่กลางปี 2540 เป็นต้นมา
รวมถึงการอ่อนตัวของค่าเงินบาท การจำกัดการให้สินเชื่อ
และภาวะถดถอยทางเศรษฐกิจภายในประเทศ
ส่งผลกระทบต่อเงื่อนไขทางการเงินและผลประกอบการของบริษัทในกลุ่มหลายบริษัท
จนทำให้บริษัทเหล่านี้ไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขทางการเงินซึ่งรวมถึงเงื่อนไขในการชำระหนี้ได้
โดยผลประกอบการ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2544 ของบริษัทเหล่านี้ส่วนใหญ่ยังมีผลประกอบการขาดทุน

ในอดีตที่ผ่านมา ซึ่งรวมถึงช่วงวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นกับประเทศในแถบภูมิภาคอาเซี่ยน ปตท.
ได้ให้การสนับสนุนทางการเงินตามสัญญาสนับสนุนจากผู้ถือหุ้นแก่บริษัทในกลุ่มหลายบริษัท นอกจากนี้
ปตท. ยังได้เข้าไปมีส่วนร่วมกับผู้บริหาร เจ้าหนี้ และผู้ถือหุ้นใหญ่อื่นๆ
ของบริษัทเหล่านี้ในการปรับโครงสร้างหนี้ด้วย โดยรูปแบบของการปรับ
โครงสร้างหนี้นี้ อาจจะเป็นไปในรูปของ (1)
การให้ความสนับสนุนทางการเงินในกรณีที่มีการขาดสภาพคล่องในช่วง
ดำเนินการเชิงพาณิชย์ (Cash Deficiency Support : CDS)
ซึ่งอาจจะเป็นไปในรูปของหนี้ด้อยสิทธิ (Subordinated Debt) หรือทุน (Equity) และ/หรือ
(2) การขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า (Trade Credit)

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 ปตท.
ยังมีภาระผูกพันที่จะต้องให้การสนับสนุนทางการเงินในกรณีที่มีการขาด
สภาพคล่องในช่วงดำเนินการเชิงพาณิชย์อีกเป็นจำนวนประมาณ 269 ล้านเหรียญสหรัฐ
ซึ่งอาจอยู่ในรูปของทุน
หนี้ด้อยสิทธิ หรือการขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า
(รายละเอียดดูในหมายเหตุประกอบงบการเงินข้อ 39.3
และหัวข้อฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน)

ในการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มเหล่านี้
ไม่ว่าจะเป็นไปในรูปแบบของหนี้ด้อยสิทธิหรือสินเชื่อทางการค้า ปตท. ไม่สามารถยืนยันได้ว่า
บริษัทเหล่านี้จะสามารถชำระคืนเงินให้แก่ ปตท. หรือ
บริษัทเหล่านี้จะไม่ประสบกับปัญหาทางการเงินอีก หรือ
บริษัทเหล่านี้จะไม่ต้องการการสนับสนุนทางการเงินจาก ปตท. อีก
ซึ่งไม่ว่ากรณีใดจะเกิดขึ้นก็ตามอาจจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ
ปตท. นอกจากนี้ หาก ปตท.
หรือบริษัทในกลุ่มบริษัทใดบริษัทหนึ่งตกเป็นผู้ผิดนัดภายใต้สัญญาข้อตกลงการให้การสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น
อาจส่งผลให้เจ้าหนี้บางรายเรียกให้หนี้ถึงกำหนดชำระโดยพลันได้ (acceleration) ปตท.
ไม่สามารถยืนยันได้ว่า ปตท. จะไม่เพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากกว่าร้อยละ 50
หรือเข้าควบคุมการบริหารหรือร่วมในการบริหารในบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ กรณีที่ ปตท.
ตัดสินใจที่เข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ ภายใต้มาตรฐานการบัญชีไทยกำหนดให้ ปตท.
จะต้องมีการรวมงบการเงินของบริษัท
ในกลุ่มเข้ากับงบการเงินของ ปตท. ตั้งแต่วันที่มีอำนาจในการควบคุมด้วย
ซึ่งการรวมงบการเงินนี้อาจจะส่งผลกระทบต่อภาพทางการเงินรวมของ ปตท.

1.6 การจัดหาเงินทุนสำหรับการดำเนินการตามแผน

ธุรกิจของ ปตท. โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม และการขนส่งก๊าซธรรมชาติ
เป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูงอย่างต่อเนื่อง ตามแผนการดำเนินงานของ ปตท. สำหรับปี 2545-2548
ปตท. อาจต้องใช้เงินลงทุนทั้งสิ้นประมาณ 93,160 ล้านบาท และตามแผนการดำเนินงานของบริษัท
ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) (“ปตท. สผ.”) ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของ ปตท.
สำหรับปี 2545-2448 ปตท. สผ. ต้องใช้เงินลงทุนทั้งสิ้น 63,078 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม
ในทางปฏิบัติ การใช้เงินทุนดังกล่าวอาจคลาดเคลื่อนไปจากแผนการที่วางไว้
เนื่องจากหลากหลายปัจจัย เช่น การขออนุมัติแผนการกู้ยืมเงินและแผนการลงทุนจากรัฐบาล
(หากจำเป็น) การผันแปรทางเศรษฐกิจของประเทศซึ่งไม่อาจคาดการณ์ได้
การเปลี่ยนแปลงอุปสงค์ของพลังงานก๊าซธรรมชาติ
รวมทั้งราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและก๊าซธรรมชาติ และการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอกเป็นต้น
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความสำเร็จและต้นทุนโครงการของ ปตท.

ความสามารถในการก่อหนี้ของ ปตท. ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งรวมถึง

-   ผลประกอบการ ฐานะทางการเงิน และกระแสเงินสด ของ ปตท. ในอนาคต

-   ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
    และภาวะอุตสาหกรรมปิโตรเลียม

-   นโยบายของรัฐบาลในการกู้ยืมเงินสกุลต่างประเทศ

-   การระดมเงินทุนจากตลาดทุนในต่างประเทศของบริษัทอื่นๆในประเทศไทยและผู้ประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
    และน้ำมันข้ามชาติ

-   ต้นทุนเงินกู้ และภาวะตลาดเงิน

-   ความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นจากการพัฒนาระบบสาธารณูปโภคในประเทศไทย

    1.7 การพัฒนาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติและโรงแยกก๊าซธรรมชาติ
    รวมทั้งการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในอนาคต

ความสำเร็จของการขยายตัวทางธุรกิจของ ปตท. ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลักคือ
การเติบโตอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ และความสามารถของ ปตท.
ในการขยายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเพื่อรองรับความต้องการที่เพิ่มขึ้น
การขยายตัวของอุปทานก๊าซธรรมชาติทั้งในประเทศไทยและประเทศเพื่อนบ้าน
นอกจากจะขึ้นอยู่กับความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติและผลิตภัณฑ์จากก๊าซธรรมชาติแล้ว
การขยายตัวของธุรกิจของ ปตท.
ยังถูกจำกัดด้วยความสามารถในการขนส่งของระบบท่อก๊าซธรรมชาติ
และความสามารถของในการแยกก๊าซธรรมชาติของ ปตท. อีกด้วย ปตท.
จึงมีแผนพัฒนาโครงการต่างๆ ตามแผนพัฒนาแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3
และโครงการอื่นๆ เช่น โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย
โรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย ที่อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา
และโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 5 ที่จังหวัดระยอง การพัฒนาโครงการต่างๆ
ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของ ปตท.
ซึ่งรวมถึงการขออนุมัติจากรัฐบาลและการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
(Environmental Impact Assessment)
ซึ่งเปิดโอกาสให้มีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะโดยวิธีประชาพิจารณ์ดังนั้น
หากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไปจากที่ ปตท. คาดการณ์ไว้ หรือโครงการต่างๆ
ไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด จะส่งผลกระทบต่อความสามารถในการเพิ่มรายได้ของ ปตท.
ในอนาคต และหากโครงการพัฒนาต่างๆ ของ ปตท.
ล่าช้าออกไปจะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานของ ปตท.

1.8 ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์ของ ปตท.

ราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศของ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามตลาดโลก ที่ผ่านมา
ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและปิโตรเลียมในตลาดโลกมีความผันผวนสูงเนื่องจากหลากหลายปัจจัย
ซึ่งปัจจัยดังกล่าวนี้ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงระดับกำลังการผลิตและผลผลิตในอุตสาหกรรมทั่วโลก
การเปลี่ยนแปลงปัจจัยทางเศรษฐกิจทั้งในภูมิภาคและระดับโลก
ราคาและความสามารถในการหาผลิตภัณฑ์ทดแทน
และการเปลี่ยนแปลงความต้องการของลูกค้าไม่อยู่ในความควบคุมของ ปตท. ที่ผ่านมา
ราคาก๊าซธรรมชาติ คอนเดนเสท และน้ำมันดิบในตลาดโลก
มีความผันผวนสูงเนื่องจากหลากหลายปัจจัย ซึ่ง ปตท. ไม่อาจควบคุมได้ ปัจจัยต่างๆ
เหล่านั้นรวมถึงปัจจัยต่อไปนี้

-   การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและการเมืองของโลกและภูมิภาคที่ประกอบธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
    น้ำมันดิบ และ
    คอนเดนเสท โดยเฉพาะอย่างยิ่งภูมิภาคตะวันออกกลาง

-   การกำหนดและรักษาระดับปริมาณการผลิตและราคาของก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบโดย
    Organization of Petroleum Exporting Countries (OPEC)
    และประเทศที่ผลิตปิโตรเลียมอื่นๆ

-   อุปสงค์และอุปทานของก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ คอนดอนเสท
    และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปทั้งในระดับโลกและระดับภูมิภาค

-   การแข่งขันโดยเชื้อเพลิงทดแทน

-   กฎระเบียบของภาครัฐทั้งในประเทศและต่างประเทศ

-   สภาพภูมิอากาศ

-   ภาวะเศรษฐกิจโลก

แม้ว่าต้นทุนก๊าซธรรมชาติที่ ปตท. ซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติจะสามารถส่งผ่าน (Pass through)
ไปให้กับลูกค้าหลัก ซึ่งได้แก่ ผู้ผลิตไฟฟ้าที่ซื้อก๊าซธรรมชาติจาก ปตท.
ตามสูตรราคาในสัญญาขายก๊าซธรรมชาติได้ แต่หากราคาขายก๊าซธรรมชาติอยู่ในระดับที่สูงเกินไป
จะส่งผลให้ความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติลดลงได้ ซึ่งที่ผ่านมารวมทั้งในอนาคต ปตท.
ได้มีการกำหนดค่าสูงสุดของค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
และราคาจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กลุ่ม
อุตสาหกรรมเพื่อรักษาฐานลูกค้าไว้และเพื่อเพิ่มฐานลูกค้าด้วย
ซึ่งอาจกระทบต่อผลตอบแทนและผลประกอบการของ ปตท.

สำหรับราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและปิโตรเลียมสำเร็จรูปที่ ปตท. ขายให้กับลูกค้านั้น
ไม่ได้ขึ้นอยู่กับราคาก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ และคอนเดนเสท
ที่ใช้เป็นวัตถุดิบในกระบวนการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและปิโตรเลียมสำเร็จรูปเสมอไป ดังนั้น ปตท.
จะได้รับผลกระทบทั้งจากความผันผวนของราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและปิโตรเลียมสำเร็จรูปทางหนึ่ง
และความผันผวนของราคาก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ และคอนเดนเสท ที่ใช้เป็นวัตถุดิบอีกทางหนึ่ง
โดยกล่าวได้ว่าความผันผวนของราคาก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ และคอนเดนเสท
ล้วนอาจส่งผลกระทบต่อธุรกิจ ฐานะทางการเงิน และ
ผลประกอบการของ ปตท. ทั้งสิ้น

1.9 ภยันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในเชิงพาณิชย์ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจ ผลิต และขนส่งก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี
และผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปนั้น อาจทำให้เกิดอันตรายได้โดยมีสาเหตุมาจาก ไฟไหม้ ระเบิด
น้ำมันรั่วไหลปนเปื้อน หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซรั่ว การฟุ้งกระจายของก๊าซอันตราย
และเหตุอันตรายอื่นที่ไม่อาจคาดการณ์ได้ นอกจากนี้
เนื่องจากอุปกรณ์เครื่องมือในการสำรวจและผลิตของ ปตท. สผ. ส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในทะเล
จึงอาจเกิดความเสี่ยงจากภยันตรายที่เกิดจากการดำเนินงานในทะเล
ซึ่งเหตุภยันตรายดังกล่าวอาจก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม
และการดำเนินธุรกิจของ ปตท. ถึงแม้ว่า ปตท.
ได้มีการซื้อประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ในการดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามที่บริษัทอื่นๆ
ในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมพึงปฏิบัติ
แต่การซื้อประกันภัยดังกล่าวอาจไม่สามารถครอบคลุมความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกประเภท
เนื่องจากไม่มีบริษัทประกันภัยใดรับประกันภัยความเสียหายทุกประเภท
หรือเนื่องจากบางครั้งหากซื้อประกันภัย ค่าเบี้ยประกันภัยสำหรับการประกันภัยความเสียหายนั้นๆ
จะสูงมากจนไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ ในส่วนของ ปตท. สผ. นั้น
ได้ทำประกันภัยสำหรับบรรดาทรัพย์สินหลักของตนเอง โดย ปตท.สผ.
ทำประกันภัยอันเกิดจากการหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
เพิ่มเติมเฉพาะส่วนของ ปตท. สผ. ในแหล่งบงกชอีกด้วย ถึงแม้ว่า ปตท.
จะเชื่อว่าบริษัทในกลุ่มมีการทำประกันภัยตามมาตรฐานของอุตสาหกรรมก็ตาม ปตท.
ไม่สามารถควบคุมวงเงินในการทำประกันภัยทรัพย์สินของบริษัทต่างๆ
ให้เพียงพอต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ ซึ่งบางบริษัท ปตท.
ต้องพึ่งพิงการผลิตสินค้าของบริษัทนั้น ดังนั้น
หากเกิดความเสียหายในทรัพย์สินที่ไม่ได้ทำประกันครอบคลุมเต็มมูลค่าในจำนวนที่มีนัยสำคัญ หรือ
ในกรณีที่ผู้รับประกันภัยมีปัญหาทางการเงินรุนแรงหรือต้องเลิกกิจการเนื่องจากเหตุดังกล่าวอาจส่งผลกระทบในด้านลบอย่างร้ายแรงต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานหรือโอกาสทางธุรกิจของ
ปตท. ได้

1.10 ผลการดำเนินการของ ปตท.
ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับความสามารถในการพัฒนาปริมาณสำรองปิโตรเลียมของ ปตท. สผ.

ผลการดำเนินการโดยรวมของ ปตท. ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับผลประกอบการของ ปตท. สผ.
ซึ่งผลประกอบการ
ดังกล่าวขึ้นอยู่กับการค้นพบแหล่งปิโตรเลียมใหม่
และการสำรวจและพัฒนาปริมาณสำรองเพิ่มเติมจากแหล่งปิโตรเลียม
ที่มีอยู่ โดยในการดำเนินงาน ปตท. สผ. อาจประสบความเสี่ยงบางประการ เช่น
ในระหว่างการสำรวจและพัฒนาแหล่งปิโตรเลียม ปตท. สผ.
อาจพบปัญหาความไม่แน่นอนทางธรณีวิทยา
ซึ่งทำให้มีความเสี่ยงในการขุดเจาะที่จะพบปิโตรเลียมในปริมาณที่ไม่สามารถพัฒนาในเชิงพาณิชย์ได้
รวมทั้งความเสี่ยงด้านเทคนิคซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเสียหายจากการ
ขุดเจาะ เป็นต้น นอกจากนี้ การสำรวจและพัฒนาแหล่งปิโตรเลียม
หรือการเข้าร่วมทุนในโครงการใหม่ต้องใช้เงินลงทุนสูง
โดยหากไม่พบแหล่งปิโตรเลียมที่สามารถพัฒนาได้
หรือหากเกิดความเสียหายด้านสิ่งแวดล้อมหรือที่เกิดจากการขุดเจาะ
อาจส่งผลกระทบต่อการผลิตของ ปตท. สผ.
ซึ่งในกรณีที่แหล่งผลิตใดได้รับการดูแลและบำรุงรักษาเป็นอย่างดีแล้ว
จะทำให้มีอัตราการผลิตสูงขึ้นในระยะยาว
ในขณะที่ความล่าช้าในการผลิตรวมทั้งปัจจัยที่อาจทำให้การผลิตไม่อาจทำได้ตามปกตินั้น
ยังคงมีอยู่ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อรายได้และกระแสเงินสดของ ปตท. สผ. ดังนั้น หาก ปตท. สผ.
ไม่สามารถทำให้ปริมาณสำรองปิโตรเลียมเพิ่มขึ้นได้ ในขณะที่ปริมาณสำรองที่มีอยู่จะลดลงไปเรื่อยๆ
อาจจะส่งผลต่อการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ ปตท. สผ. และ ปตท.
ในที่สุดและกระทบความสามารถของ ปตท. ในการจัดหาก๊าซธรรมชาติ

ตามมาตรฐานการบัญชีของสหรัฐอเมริกา ฉบับที่ 69 (FAS 69)
ปริมาณสำรองปิโตรเลียมที่จะบันทึกบัญชีเป็นปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วต้องมีความเป็นไปได้เชิงพาณิชย์ด้วย
นั่นคือ ถ้ามีความต้องการก๊าซธรรมชาติเพิ่มขึ้นและมีความเป็นไปได้ที่จะมีสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ
ปตท.สผ.
ก็จะสามารถทำให้ปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วเพิ่มขึ้นได้ตามความต้องการของตลาด
ซึ่งจะส่งผลดีต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ ปตท. สผ. และ ปตท. ในที่สุด

1.11 ปริมาณสำรองปิโตรเลียม จัดทำโดย ปตท. สผ.

การประมาณปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วของ ปตท. สผ.
ได้ใช้วิธีการหรือมาตรฐานสากลเช่นเดียวกันกับบริษัทสำรวจและผลิตปิโตรเลียมอื่นๆ
และเปิดเผยเป็นข้อมูลเพิ่มเติมแนบกับงบการเงินของ ปตท. สผ. ซึ่ง ปตท. สผ.
จัดทำขึ้นโดยไม่ได้ตรวจสอบ และ ไม่มีข้อมูลที่จัดทำขึ้นโดยบุคคลที่ 3 ดังนั้น
อาจมีความไม่แน่นอนของปริมาณสำรองปิโตรเลียม
และอาจมีความไม่แน่นอนเกี่ยวกับกำหนดเวลาการลงทุนเพื่อพัฒนาและปริมาณการผลิตในอนาคตอีกด้วย

ปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วเป็นการประมาณการขึ้นเท่านั้น
ดังนั้นความแม่นยำในการประมาณการขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ดังนี้

-   คุณภาพและปริมาณข้อมูลทางเทคนิค และข้อมูลทางเศรษฐศาสตร์

-   ราคาของก๊าซธรรมชาติ และน้ำมันที่ใช้ในการผลิต

-   ความสามารถในการผลิตของหลุมผลิต

-   ความเข้าใจและการเลือกใช้ข้อมูลทางแหล่งกักเก็บและข้อมูลทางธรณีวิทยา

-   ผลกระทบทางด้านกฎระเบียบของหน่วยงานรัฐบาล

การประมาณการคุณค่าทางเศรษฐศาสตร์ของปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วของก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบ
มีความเสี่ยงในการค้นพบเพิ่มเติมและประมาณการรายรับจากแหล่งนั้นๆ นอกจากนี้
การขุดเจาะหลุมเพิ่มเติม การประเมินผล และการผลิตจริง
ยังอาจทำให้ต้องมีการแก้ไขประมาณการเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างมีนัยสำคัญอีกด้วย ปริมาณการผลิตจริง
รายได้ ภาษี ค่าใช้จ่ายในการพัฒนา
และค่าใช้จ่ายดำเนินการเกี่ยวกับปริมาณสำรองอาจแตกต่างไปจากประมาณการมาก
ซึ่งความแตกต่างดังกล่าวอาจมีผลกระทบต่อการจัดหาก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบ รวมทั้งราคาที่
ปตท. ต้องจ่าย และอาจกระทบการดำเนินธุรกิจของ ปตท. อย่างมีนัยสำคัญ

-   
-   
-   
-   
-   

1.12 ความเสี่ยงด้านผลตอบแทนจากการลงทุนของ ปตท.สผ. ใน New Links

ในปี 2544 ปตท. สผ. ลงทุนซื้อหุ้นในบริษัท New Links Energy Resources จำกัด (New
Links) ซึ่งถือหุ้นหลักในบริษัท PT Medco Energi Internasional Tbk.(Medco)
ซึ่งมีธุรกิจหลักด้านสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในประเทศอินโดนีเซียและมีบริษัท Encore
International เป็นผู้บริหารงานหลักในบริษัท Medco ดังนั้น
จึงเป็นการลงทุนทางอ้อมในธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมของ ปตท.สผ. ทำให้ ปตท.สผ.
ไม่ได้รับรายได้โดยตรงจากการจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติของบริษัท Medco
แต่จะได้รับผลตอบแทนเป็นเงินปันผลจากบริษัท New Links ซึ่งขึ้นอยู่กับนโยบายเงินปันผลของบรัษัท
New Links
นอกจากนี้ยังเป็นการลงทุนในประเทศที่มีความไม่แน่นอนทั้งทางด้านเศรษฐกิจและการเมือง
รวมทั้งเป็นโครงการที่ใช้เงินลงทุนค่อนข้างสูง
อย่างไรก็ตามการเข้าซื้อหุ้นครั้งนี้เป็นการใช้สินทรัพย์หมุนเวียนของปตท. สผ.
โดยไม่ก่อให้เกิดภาระหนี้เพิ่มขึ้น และยังคาดว่าจะได้รับผลตอบแทนจากการลงทุนที่เหมาะสม
โดยในการพิจารณาโครงการได้รวมปัจจัย
ความเสี่ยงและกฏเกณฑ์ต่างๆไว้ด้วยแล้ว
ปตท.สผ.ยังให้ความสำคัญในการบริหารโครงการโดยจะส่งตัวแทนในฐานะกรรมการบริษัทซึ่งมีสิทธิในการกำกับการตัดสินใจที่สำคัญ
รวมถึงการลงทุนใหม่ๆ
และยังได้รับสิทธิในการส่งผู้บริหารและพนักงานระดับปฏิบัติการเข้าไปร่วมทำงานในบริษัท Medco
ด้วย นอกจากนั้นการลงทุนครั้งนี้ยังสอดคล้องกับนโยบายในการขยายการลงทุนในต่างประเทศ
เพื่อเพิ่มสัดส่วนปริมาณน้ำมันสำรองของบริษัทฯให้สูงขึ้น รวมทั้งเป็นการกระจาย
ความเสี่ยงในการพึ่งพาเฉพาะตลาดภายในประเทศอีกด้วย

1.13 ข้อบังคับเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและมาตรฐานคุณภาพของผลิตภัณฑ์

การดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท.
ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับมาตรฐานคุณภาพของผลิตภัณฑ์
ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และความปลอดภัย ในการสำรวจ การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต
การขนส่ง และการจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ บริษัทในกลุ่ม ปตท.
ที่ประกอบธุรกิจโรงกลั่นน้ำมันและปิโตรเคมี
ก็อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยซึ่งมีแนวโน้มที่จะเข้มงวดมากขึ้น
โดยในปัจจุบันกฎหมายและ
ข้อบังคับเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวรวมถึงการบังคับใช้ในประเทศไทยมีความเข้มงวดน้อยกว่าในประเทศสหรัฐอเมริกาและประเทศที่พัฒนาแล้วอื่นๆ
อย่างไรก็ตาม หากมีการตรากฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมขึ้นใหม่ในอนาคต หรือการ
เปลี่ยนแปลงนโยบายวิธีการบังคับใช้กฎหมาย อาจจะทำให้เกิดข้อจำกัดต่อการประกอบธุรกิจของ
ปตท. หรืออาจทำให้
ต้นทุนในการสำรวจ การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง
และการจำหน่ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญได้ นอกจากนี้ กฎหมายที่ตราขึ้นใหม่นี้
อาจมีผลต่อการควบคุมการปล่อยน้ำมัน ก๊าซธรรมชาติ หรือมลภาวะอื่นๆ สู่อากาศ พื้นดิน หรือน้ำ
ที่เกิดขึ้นในอดีต ซึ่งหากเป็นเช่นนั้นอาจจะทำให้ ปตท. ต้องมีค่าใช้จ่ายในการกำจัดมลภาวะดังกล่าว
และค่าใช้จ่ายเหล่านั้นอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและผลประกอบการของ ปตท.

นอกจากนี้ การดำเนินการโครงการต่างๆ ซึ่งรวมถึงการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
และโรงแยกก๊าซ
ธรรมชาติ
จะต้องมีการจัดทำรายงานผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมและได้รับความเห็นชอบก่อนการดำเนินการก่อสร้างซึ่ง
โครงการดังกล่าวจะต้องได้รับการยอมรับจากชุมชนอีกด้วย
จึงอาจมีความเสี่ยงของการพิจารณาให้ความเห็นชอบในรายงานดังกล่าว
รวมทั้งการยอมรับของชุมชนที่จะก่อให้เกิดความล่าช้าของการดำเนินโครงการไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด
และอาจส่งผลกระทบต่อความสามารถในการเพิ่มรายได้ของ ปตท. ในอนาคต

1.14 ความผันผวนของค่าเงินบาท

รายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท.
จะอิงและมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมกับการเปลี่ยนแปลงค่าเงินในสกุลดอลลาร์สหรัฐ
โดยแม้ว่ารายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท. เป็นเงินบาท
แต่จากการที่ราคาก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบอ้างอิงกับราคา
ตลาดโลก ซึ่งกำหนดราคาขายเป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐ ทำให้รายได้ของ ปตท.
ได้รับผลกระทบจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน อย่างไรก็ดี
การอ่อนตัวของค่าเงินบาทจะส่งผลทางบวกต่อรายได้ของ ปตท. ในระดับหนึ่ง ซึ่งในขณะเดียวกัน
ก็จะส่งผลทางลบต่อต้นทุนของ ปตท. เช่นกัน ในช่วงภาวะเศรษฐกิจของประเทศยังคงซบเซา
ประกอบกับค่าเงินบาท
ที่อ่อนตัว อาจส่งผลกระทบต่อความต้องการผลิตภัณฑ์และลูกค้าของ ปตท. ซึ่งรวมถึง กฟผ. ได้
นอกจากนี้ หากค่าเงินบาทอ่อนตัวลงมากขึ้นต่อไป
ก็อาจจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ กฟผ. ซึ่งเป็นลูกค้าหลักของ
ปตท. ด้วย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 ปตท. และบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมจากต่างประเทศจำนวน 896.02
ล้านเหรียญสหรัฐ และ 34.87 พันล้านเยน คิดเป็นร้อยละ 27.65 และร้อยละ 8.22
ของยอดรวมเงินกู้ยืมระยะยาวและหุ้นกู้ทั้งหมด ตามลำดับ ฉะนั้น
กล่าวได้ว่าความผันผวนของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลต่างประเทศ
รวมถึงการวางนโยบายทางเศรษฐกิจของรัฐบาล
อาจส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลประกอบการของ ปตท. ได้

1.15 ทรัพย์สินบางอย่างของ ปตท. ไม่อยู่ภายใต้การบังคับคดี

ทรัพย์สินของ ปตท. ที่ได้มาจากการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์
ไม่ว่าจะได้มาก่อนหรือหลังจากการแปรรูปเป็นบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และทรัพย์สินของ
ปตท. ในระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ เป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี
นอกจากนี้ ตามกฎหมายไทยทรัพย์สินของรัฐบาลไม่อาจถูกยึดหรือ
บังคับคดีไม่ว่าก่อนหรือหลังมีคำพิพากษา ดังนั้น แม้ว่าผู้ลงทุนอาจฟ้องร้อง ปตท. เป็นคดีความได้
แต่การชดเชยของผู้ลงทุนจะถูกจำกัดเนื่องจากไม่สามารถยึด หรือบังคับเอากับทรัพย์สินดังกล่าวได้

1.16
การดำเนินการของรัฐบาลซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์ต่อผู้ถือหุ้นรายอื่น

การที่ ปตท.
ยังคงมีฐานะเป็นรัฐวิสาหกิจซึ่งมีรัฐบาลโดยกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ที่มีอำนาจควบคุม
และรัฐบาลโดยผ่านกระทรวงการคลังได้ใช้หรืออาจจะใช้ ปตท.
เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ทางด้านสังคมและเศรษฐกิจ
โดยรวม การดำเนินการดังกล่าวอาจไม่ก่อให้เกิดผลกำไรสูงสุดแก่ ปตท. เสมอไป
ก่อนการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุน กระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นทั้งหมดของ ปตท. แต่เพียงผู้เดียว
และตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2544
กำหนดให้กระทรวงการคลังคงสัดส่วนการถือหุ้นใน ปตท. ไม่น้อยกว่าร้อยละ 51
ของหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงทั้งหมดของ ปตท. ภายหลังจากการเสนอขายหุ้นเพิ่มทุน ดังนั้น
ตราบเท่าที่ภาครัฐยังคงเป็นผู้ถือหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงข้างมากใน ปตท.
ภาครัฐจะยังคงมีสิทธิเลือกกรรมการและผู้บริหารระดับสูงส่วนใหญ่ของ ปตท.
ซึ่งรับผิดชอบการดำเนินธุรกิจรายวันของ ปตท. ได้ ปตท. ไม่อาจรับรองได้ว่า ปตท.
จะไม่ดำเนินการเพื่อสนองนโยบายของรัฐบาล
มากกว่าดำเนินธุรกิจเพื่อวัตถุประสงค์อื่นซึ่งรวมถึงการทำกำไรสูงสุดให้กับ ปตท.