5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

 สินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

1. ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ธนาคารและบริษัทย่อยมีที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์
โดยธนาคารและบริษัทย่อยเป็นเจ้าของและไม่ติดภาระจำนอง/จำนำ ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2543       | 2544       | 2545       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน                           |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร         | 6,652.7    | 6,623.0    | 6,468.7    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ                     | 1,490.8    | 1,518.7    | 1,500.5    |
|   ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล        |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัดของธนาคาร | 1,089.1    | 1,089.1    | 1,013.3    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมที่ดิน ⁽¹⁾                  | 9,232.6    | 9,230.8    | 8,982.5    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อาคาร                         |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่                  | 10,223.5   | 10,508.6   | 10,500.2   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขา                        | 1,880.2    | 1,625.2    | 1,611.1    |
| ในเขตกรุงเทพและปริมณฑลของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขาในต่างจังหวัดของธนาคาร     | 2,319.9    | 2,333.5    | 2,138.6    |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักง                       | -          | -          | -          |
| านและสาขาในต่างประเทศของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมอาคาร ⁽¹⁾                | 14,423.6   | 14,467.3   | 14,249.9   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อุปกรณ์                         | 11,837.7   | 12,896.0   | 13,960.4   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อื่น ๆ                          | 513.2      | 649.0      | 584.3      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รวม                           | 36,007.1   | 37,243.1   | 37,777.1   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ⁽¹⁾       | 12,186.6   | 13,555.5   | 14,547.3   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า               | 918.4      | 914.3      | 835.3      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ          | 22,902.1   | 22,773.3   | 22,394.5   |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  ⁽¹⁾ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2543 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,018.7 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,996.6 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,543.2 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,018.7 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,969.6 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,679.8 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,991.8 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,912.4 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,808.3 ล้านบาท

2. สัญญาเช่าระยะยาว

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร
เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขาและทำสัญญาเช่ารถยนต์จำนวนหลายสัญญา
ธนาคารและบริษัทย่อยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2543       | 2544       | 2545       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร              | 495.5      | 500.9      | 411.2      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่ารถยนต์                  | 546.2      | 585.4      | 524.5      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวม                         | 1,041.7    | 1,086.3    | 935.7      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

 เงินให้สินเชื่อ

-   นโยบายการจัดชั้นสินทรัพย์

สินทรัพย์จัดชั้นของธนาคารและบริษัทย่อยประกอบด้วยเงินลงทุน เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ
(รวมสถาบันการเงิน) ทรัพย์สินรอการขาย และสินทรัพย์อื่น
โดยธนาคารมีนโยบายจัดชั้นสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท ระยะเวลาที่ค้างชำระ
และการประเมินฐานะของลูกหนี้แต่ละราย ซึ่งสรุปการจัดชั้นสินทรัพย์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545
ได้ดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|               | เงินให้สินเช       | เ      | ทรัพย์สิน | สิน     | รวม    |
|               | ื่อและดอกเบี้ยค้างรับ | งินลงทุน |        | ทรัพย์อื่น |        |
|               | (               |        | รอ     |        |        |
|               | รวมสถาบันการเงิน) |        | การขาย |        |        |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้นปกติ     | 375,755.3       | -      | -      | 8.8    | 375    |
|               |                 |        |        |        | ,764.1 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้น        | 12,415.1        | -      | -      | -      | 12     |
| กล่าวถึงเป็นพิเศษ |                 |        |        |        | ,415.1 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดช         | 4,498.3         | -      | -      | -      | 4      |
| ั้นต่ำกว่ามาตรฐาน |                 |        |        |        | ,498.3 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัย    | 12,031.8        | -      | -      | -      | 12     |
|               |                 |        |        |        | ,031.8 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|               | 109,279.3       | 6      | 2      | 1      | 119    |
|  จัดชั้นสงสัยจะสูญ |                 | ,957.3 | ,024.5 | ,552.8 | ,813.9 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   จัดชั้นสูญ      | -               | -      | -      | -      | -      |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+
|   รวม         | 513,979.8       | 6      | 2      | 1      | 524    |
|               |                 | ,957.3 | ,024.5 | ,561.8 | ,523.2 |
+---------------+-----------------+--------+--------+--------+--------+

-   นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยและได้จัดชั้นลูกหนี้ออกเป็น 6 ประเภท
หลักเกณฑ์ที่สำคัญในการจัดชั้นหนี้ คือ
สำหรับมูลค่าของหลักประกันที่ใช้ได้มากที่สุดในการคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นอยู่กับประเภทของหลักประกันและวันที่มีการประเมินมูลค่าล่าสุด
ทั้งนี้ การตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ถือปฏิบัติตามหลักเกณฑ์และข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมทั้งการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละราย
โดยอาศัยประสบการณ์ในการพิจารณาความเสี่ยงและมูลค่าของหลักประกัน
ซึ่งอัตราที่ใช้ในการตั้งสำรองเป็นดังนี้

  ------------------------ ----------------------------------------------
  จัดชั้นปกติ                  ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ        ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 2 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน         ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัย                 ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัยจะสูญ             ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสูญ                   ให้ตัดออกจากบัญชี
  ------------------------ ----------------------------------------------

หมายเหตุ 1) ยอดหนี้คงค้าง หมายถึง เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ

2) ยอดหนี้คงค้างสุทธิ หมายถึง ยอดหนี้คงค้างหักด้วยหลักประกัน

-   นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สิน

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของทรัพย์สินของธนาคารจะพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชี
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

-   นโยบายการระงับการรับรู้รายได้

ในส่วนของธนาคาร จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยและส่วนลดจากเงินให้สินเชื่อโดยใช้เกณฑ์คงค้าง
ยกเว้นดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
ไม่ว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่ จะรับรู้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระ
รายได้ของลูกหนี้เช่าซื้อจะรับรู้เป็นรายได้โดยวิธีผลรวมจำนวนงวดของการผ่อนชำระ
ธนาคารบันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยค้างรับจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือนนับจากวันเริ่มค้างชำระ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับบริษัทย่อย (บริษัทบริหารสินทรัพย์) จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้
โดยวิธีอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง
ในการคำนวณหามูลค่าปัจจุบันของกระแสเงินสดในอนาคตที่คาดว่าจะเรียกเก็บได้จากลูกหนี้
ซึ่งปฏิบัติตามแนวปฏิบัติทางบัญชีเกี่ยวกับการโอนและการรับโอนสินทรัพย์ทางการเงิน
ที่ประกาศโดยสมาคมนักบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งประเทศไทย บริษัทย่อยอื่น
รับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง

-   นโยบายสินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้

นโยบายการระงับรับรู้รายได้สินเชื่อของธนาคารและบริษัทย่อย
จะดูจากเงินให้สินเชื่อที่มีการค้างชำระเงินต้นและ/หรือดอกเบี้ยเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3
เดือน นับแต่วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นทั้งจำนวน หรือตามงวดที่กำหนดในสัญญา
หรือเมื่อได้ทวงถาม หรือเรียกให้ชำระแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน
โดยไม่คำนึงว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่

-   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL)

เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2546
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ปรับปรุงคำจำกัดความของเงินให้สินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้
โดยเรียกว่า “เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ” หรือ “NPL” และให้หมายถึง
เงินต้นของเงินให้สินเชื่อคงค้างที่จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย สงสัยจะสูญ และสูญ
ตามหลักเกณฑ์การจัดชั้นสินทรัพย์ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยให้ถือปฏิบัติตั้งแต่งวดสิ้นเดือนธันวาคม 2545
จากเดิมที่กำหนดให้เงินให้สินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ หมายถึง เงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเงินต้น
และ/หรือดอกเบี้ย เป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
โดยไม่รวมถึงเงินให้สินเชื่อค้างชำระที่จัดชั้นสงสัยจะสูญและได้กันค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญไว้ครบร้อยละ
100 และเงินให้สินเชื่อที่ธนาคารและลูกหนี้ได้มีการลงนามสัญญาปรับโครงสร้างหนี้แล้ว
แต่ยังไม่เข้าเงื่อนไขการปรับสถานะจัดชั้นเป็นหนี้ปกติ

 เงินลงทุนในหลักทรัพย์

นโยบายการลงทุน

นโยบายการลงทุนในหลักทรัพย์ประเภทหุ้นของธนาคารเป็นไปตามนโยบายการแบ่งการดำเนินงานของบริษัทในกลุ่ม
ส่วนนโยบายการลงทุนในตราสารหนี้ของธนาคารมีการลงทุนตราสารหนี้แบ่งเป็นพอร์ตธุรกรรมเพื่อค้า
ธุรกรรมเผื่อขายและธุรกรรมลงทุนจนครบกำหนด
โดยมีนโยบายการลงทุนสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของแต่ละพอร์ต ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ได้รับ
และนโยบายของธนาคารประกอบการลงทุน ณ สิ้นวันที่ 31 ธันวาคม 2545
ธนาคารไม่มีการกระจุกตัวของการลงทุนในหลักทรัพย์

-   การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่า

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของเงินลงทุนของธนาคารพิจารณาจาก
ข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชีฉบับที่ 36 และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 40 พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

การบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน

ธนาคารจะกระจายความเสี่ยงในการลงทุนโดยยึดหลักสภาพคล่อง
การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย ผลตอบแทน
โดยไม่ให้กระจุกตัวในประเภทใดประเภทหนึ่งเกินสมควร ภายใต้นโยบายของธนาคาร
ในกรณีที่ธนาคารมีสภาพคล่องส่วนเกิน
ธนาคารจะจัดสรรสภาพคล่องส่วนเกินไปลงทุนในทางเลือกต่างๆ ทั้งในตลาดเงินและตลาดทุน
ทั้งนี้มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยง และผลตอบแทนที่ได้รับ
และนโยบายของธนาคารในแต่ละช่วงเวลา นอกจากนี้ยังพิจารณาถึงกระแสเงินไหลเข้า/ไหลออก
เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสมกับความต้องการ

 นโยบายการลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมและการควบคุมดูแล

ธนาคารไม่มีนโยบายการลงทุนในหุ้นทุนทั่วไปเพื่อแสวงหากำไร
แต่จะเน้นการลงทุนในธุรกิจที่สอดคล้องและเอื้อประโยชน์กับธุรกิจของธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์และเชิงสนับสนุน
สำหรับหลักเกณฑ์การลงทุนจะแตกต่างกันตามลักษณะธุรกิจของแต่ละบริษัทซึ่งสามารถแยกเป็น 2 กลุ่ม
คือ

(1) บริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจที่เอื้อประโยชน์กับธุรกิจธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์
จะมีการร่วมกันพิจารณาแผนธุรกิจและวิธีการเชื่อมโยงกับธุรกิจของธนาคาร โดยมุ่งใช้ทรัพยากร
อุปกรณ์ เครื่องมือและช่องทางต่าง ๆ
ของธนาคารที่มีอยู่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดและไม่มีการดำเนินงานที่ซ้ำซ้อนกัน

(2) บริษัทย่อยที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
จะมุ่งเน้นการให้บริการแก่ธนาคารเพื่อทดแทนหน่วยงานต่าง ๆ
ที่ไม่ใช่ธุรกิจหลักของธนาคารและขาดความคล่องตัวในการจัดการหากยังคงเป็นหน่วยงานภายในธนาคาร
บริษัทเหล่านี้ธนาคารจะส่งตัวแทนเข้าไปดูแลการจัดการอย่างใกล้ชิดเพื่อสร้างประสิทธิภาพและประสิทธิผลรวมทั้งมาตรฐานการให้บริการแก่ธนาคาร

ธนาคารมีนโยบายที่จะลงทุนในบริษัทที่ส่งเสริมและสนับสนุนธุรกิจของธนาคารเท่านั้น
แต่ละบริษัทจะมีลักษณะการบริหารงานตามประเภทของธุรกิจเหมือนบริษัททั่ว ๆ ไป
และพนักงานจะไม่ใช่พนักงานของธนาคาร โดยมีคณะทำงานประสานงานร่วมกับฝ่ายงานต่าง ๆ
ของธนาคารเพื่อให้การทำงานสอดคล้องซึ่งกันและกันเป็นไปตามนโยบายของธนาคาร
อีกทั้งมีการจัดทำแผนงานของบริษัท
เพื่อเปรียบเทียบกับผลที่เกิดจากการปฏิบัติงานจริงเป็นประจำทุกปี นอกจากนี้
จะแสดงเงินลงทุนของบริษัทย่อยและบริษัทร่วมแยกต่างหากจากเงินลงทุนประเภทอื่น ๆ อย่างชัดเจน
ในการพิจารณาลงทุนจะมีการขออนุมัติคณะจัดการซึ่งประกอบด้วยผู้บริหารระดับสูงจากสายงานที่เกี่ยวข้องในการพิจารณาความเหมาะสมในการลงทุน