9. การควบคุมภายใน

1.  สรุปภาพรวมการควบคุมภายใน

ธนาคารได้ให้ความสำคัญในนโยบายการกำกับดูแลกิจการที่ดี โดยกำหนดให้ผู้บริหาร และพนักงาน
ถือปฏิบัติตามแนวทาง ดังนี้

-   ส่งเสริม สนับสนุน และสร้างกระบวนการเข้าถึงการควบคุมภายใน
    เพื่อให้เกิดความสัมพันธ์ที่ดีระหว่างผู้บริหารและพนักงานผ่านกิจกรรมการสื่อสารขององค์กรภายใต้การสนับสนุนของผู้บริหารระดับสูง

-   ส่งเสริมและสนับสนุนให้ทุกหน่วยงานมีกระบวนการในการกำกับดูแลตนเอง
    การควบคุมภายในตามแนวทางการบริหารความเสี่ยงเชิงบูรณาการ (COSO ERM

  )

การควบคุมภายใน

ธนาคารมีนโยบายที่จะจัดให้มีกระบวนการกำกับดูแลตนเอง การควบคุมภายใน
และการบริหารความเสี่ยง ที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล โดยคณะกรรมการตรวจสอบ
คณะกรรมการกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง และผู้บริหาร
จะดำเนินการทบทวนความมีประสิทธิภาพของทั้ง 3 กระบวนการอย่างสม่ำเสมอ
โดยกระบวนการดังกล่าวครอบคลุมถึง การควบคุมทางการเงิน การดำเนินงาน
การกำกับดูแลการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามกฎหมายและระเบียบของทางการ
โดยได้มีการประเมินระบบการควบคุมภายในต่างๆ ตามองค์ประกอบของการควบคุมภายในแต่ละด้าน
ได้แก่ สภาพแวดล้อมภายใน การกำหนดวัตถุประสงค์ การระบุเหตุการณ์ การประเมินความเสี่ยง
การตอบสนองต่อความเสี่ยง กิจกรรมการควบคุม สารสนเทศและการสื่อสาร และ
การติดตามประเมินผล โดยธนาคารได้จัดให้มีการพัฒนากระบวนการทั้ง 3
อย่างต่อเนื่องเพื่อให้เป็นไปตามแนวทางกรอบการกำกับดูแลกิจการที่ดี

การควบคุมภายในตามแนวทางการการบริหารความเสี่ยงขององค์การเชิงบูรณาการ (COSO ERM)
ทั้ง 8 ด้าน ประกอบด้วย

1.  สภาพแวดล้อมภายใน (Internal Environment)

ธนาคารส่งเสริมให้กรรมการ ผู้บริหาร
และพนักงานทุกคนในองค์กรตระหนักถึงความจำเป็นของระบบการควบคุมภายใน
โดยมีคณะกรรมการคอยดูแลให้มีการกำหนดเป้าหมายการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนและวัดผลได้
เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานของพนักงาน
มีการจัดโครงสร้างองค์กรที่ช่วยให้ฝ่ายบริหารสามารถดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ธนาคารมีข้อกำหนดเกี่ยวกับจริยธรรม (Code of Conduct)
และข้อกำหนดห้ามฝ่ายบริหารและพนักงานปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับองค์กรเป็นลายลักษณ์อักษร
รวมทั้งบทลงโทษหากมีการฝ่าฝืน

นอกจากนั้น ธนาคารกำหนดให้มีสายตรวจสอบภายใน สายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
และสายบริหารความเสี่ยง เป็นสายงานที่สำคัญที่สนับสนุนให้เกิดสภาพแวดล้อมของการกำกับดูแล
การควบคุมภายใน และการบริหารความเสี่ยงที่มีประสิทธิภาพ
และมีการจัดทำนโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติงานเป็นลายลักษณ์อักษรในธุรกรรมด้านการเงิน
การจัดซื้อ และการบริหารทั่วไปอย่างรัดกุม และสามารถป้องกันการทุจริตได้

ธนาคารมีการจัดทำนโยบายการควบคุมด้านการจัดการบุคลากรเกี่ยวกับการสรรหาและการจัดจ้างพนักงานที่เหมาะสม
การปฐมนิเทศ การฝึกอบรม และการพัฒนาพนักงาน
กำหนดให้มีการควบคุมดูแลการปฏิบัติงานโดยหัวหน้างาน และมีกระบวนการ Check and Balance
ที่เหมาะสมของแต่ละธุรกรรมของธนาคาร

2.  การกำหนดวัตถุประสงค์ (Objective Setting)

แต่ละสายงานของธนาคาร มีการกำหนดวัตถุประสงค์ที่เชื่อมโยงกับวิสัยทัศน์ พันธกิจ
กลยุทธ์ของธนาคาร และมีการกำหนดตัววัดเป้าหมายความสำเร็จ (Balance Scorecard and
Key Performance Indicator) อย่างชัดเจน กล่าวคือ การกำหนดวัตถุประสงค์เป็นไปอย่าง
SMART คือ

-   Specific มีความชัดเจนและกำหนดผลตอบแทน หรือ
    ผลลัพธ์ที่พนักงานธนาคารทุกคนเข้าใจได้

-   Measurable สามารถวัดผลการบรรลุวัตถุประสงค์ได้

-   Achievable
    มีความเป็นไปได้ที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ของธนาคารภายใต้ทรัพยากรที่มีอยู่ในปัจจุบัน

-   Relevant มีความสอดคล้องกับกลยุทธ์และเป้าหมายการดำเนินของธนาคาร

-   Timeliness กำหนดระยะเวลาที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ไว้อย่างชัดเจน

ทั้งนี้ การกำหนดวัตถุประสงค์ดังกล่าวเป็นไปเพื่อให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพ
สอดคล้องและเป็นไปในทางเดียวกับพันธกิจของธนาคาร
และระดับความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ธนาคารยอมรับได้

3.  การระบุเหตุการณ์ (Event Identification)

ธนาคารมีการระบุเหตุการณ์ภายในและภายนอกที่มีผลกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์และการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
โดยได้มีการจัดทำแบบทดสอบภาวะวิกฤต (Stress Test) ที่เหมาะสม
มีการประเมินสถานการณ์ในทางลบที่อาจจะเกิดขึ้น (Stress Scenario)
ประเมินขนาดของความเสียหายหรือปัญหาที่จะเกิดขึ้นภายใต้ Stress Scenario ต่างๆ
และมีการเตรียมความพร้อมในการรับมือกับความเสียหายหรือปัญหาที่อาจจะเกิดขึ้น
โดยธนาคารได้มีการทบทวนและปรับปรุงกระบวนการและสถานการณ์ที่ใช้ทดสอบเป็นระยะๆ
ภายใต้กรอบนโยบายการบริหารความเสี่ยงของธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยสายบริหารความเสี่ยงภายใต้การกำกับดูแลจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

4.  การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)

ธนาคารมีนโยบายการบริหารความเสี่ยงและกระบวนการประเมินความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง
โดยพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงทั้งจากภายนอกและภายใน
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของธนาคารอย่างมีนัยสำคัญ
พร้อมกำหนดมาตรการในการติดตามเหตุการณ์ที่เป็นสาเหตุของปัจจัยความเสี่ยง
และมาตรการในการลดความเสี่ยงเหล่านั้นโดยสายบริหารความเสี่ยงภายใต้การกำกับดูแลจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
เพื่อสื่อสารให้สายงานที่เกี่ยวข้องรับทราบและปฏิบัติตามมาตรการบริหารความเสี่ยงที่กำหนด
โดยมีการสอบทาน และติดตามผล โดยสายตรวจสอบภายใน และสายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
เพื่อให้มีการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่างๆ เป็นไปตามแผนการบริหารความเสี่ยงที่กำหนดไว้

5.  การตอบสนองต่อความเสี่ยง (Risk Response)

ธนาคารโดยสายบริหารความเสี่ยง ร่วมกับสายงานที่เกี่ยวข้อง
กำหนดวิธีการตอบสนองต่อความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ธนาคารยอมรับได้
โดยเลือกใช้วิธีการจัดการเพื่อตอบสนองให้เหมาะสมกับระดับความน่าจะเกิดและผลกระทบ
โดยการเปรียบเทียบกับต้นทุนและผลประโยชน์ที่ธนาคารได้รับ รวมถึงการติดตามผล
และทบทวนมาตรการในการตอบสนองต่อความเสี่ยงต่างๆ อย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ

6.  กิจกรรมการควบคุมที่ดี (Control Activities)

ธนาคารมีการกำหนดขอบเขตอำนาจหน้าที่และวงเงินอำนาจอนุมัติของฝ่ายบริหาร
และคณะกรรมการชุดต่างๆ ในแต่ละระดับไว้อย่างชัดเจนและเป็นลายลักษณ์อักษร
มีการแบ่งแยกหน้าที่และความรับผิดชอบในการอนุมัติ การบันทึกรายการบัญชีและข้อมูลสารสนเทศ
และการดูแลจัดการทรัพย์สินออกจากกันโดยเด็ดขาด เพื่อเป็นการตรวจสอบซึ่งกันและกัน

กรณีที่ธนาคารมีการทำธุรกรรมกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ ผู้บริหาร หรือผู้ที่เกี่ยวข้อง
กับบุคคลดังกล่าว
ธนาคารกำหนดมาตรการเพื่อการติดตามให้การทำธุรกรรมนั้นต้องผ่านขั้นตอนการอนุมัติที่กำหนด

กรณีที่ธนาคารมีเงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วม
ธนาคารมีการติดตามดูแลการดำเนินงานของบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วมอย่างสม่ำเสมอ
รวมทั้งมีการกำหนดทิศทางให้บุคคลที่ธนาคารแต่งตั้งให้เป็นกรรมการหรือผู้บริหารในบริษัทดังกล่าวถือปฏิบัติ
โดยมีสายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์
ติดตามให้การดำเนินงานของธนาคารเป็นไปตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
เพื่อลดความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจและรักษาชื่อเสียงของธนาคาร

กรณีที่มีความผิดพลาดเกิดขึ้น จะมีการตั้งคณะกรรมการหาข้อเท็จจริงประกอบด้วยหน่วยงานกลาง
เพื่อหาข้อเท็จจริง และแนวทางการแก้ไขปรับปรุงการปฏิบัติงาน เพื่อป้องกันความผิดพลาดดังกล่าว

7.  ระบบสารสนเทศ และการสื่อสารข้อมูล (Information & Communication)

ธนาคารจัดให้มีระบบเทคโนโลยีสารสนเทศที่สนับสนุนการบริหารจัดการข้อมูล
และการสื่อสารภายในที่ดี ชัดเจน ทั่วถึงทั้งองค์กร ทันเหตุการณ์ เพื่อการตัดสินใจ
โดยการจัดเก็บข้อมูลเป็นหมวดหมู่ ครบถ้วนในรูปแบบที่เข้าใจง่าย
ธนาคารมีคณะกรรมการพัฒนาระบบงาน และเทคโนโลยีสารสนเทศ
ที่กำหนดเป้าหมายในการพัฒนาระบบงาน กระบวนการทำงาน และเทคโนโลยีสารสนเทศ
ให้สอดคล้องกับเป้าหมายและนโยบายของธนาคาร รวมถึงการพัฒนากระบวนการ
การเรียนรู้ผ่านระบบ Intranet เพื่อให้พนักงานทุกคนสามารถเข้าถึงองค์ความรู้
และนำไปใช้เพิ่มประสิทธิภาพในการปฏิบัติงานได้อย่างสะดวก ควบคู่ไปกับการพัฒนาพนักงาน
ให้มีความเชี่ยวชาญในธุรกิจ ที่พร้อมจะให้ความรู้และคำแนะนำแก่ลูกค้า คู่ค้า และผู้ที่เกี่ยวข้อง
เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดตามวิสัยทัศน์และพันธกิจที่ธนาคารกำหนด

8.  การติดตามประเมินผล (Monitoring)

ธนาคารมีกระบวนการ ขั้นตอน และเครื่องมือที่สนับสนุนให้ผู้บริหารและคณะกรรมการต่างๆ
สามารถติดตามการปฏิบัติงาน การพัฒนาประสิทธิภาพ และการประเมินผล ตามเกณฑ์มาตรฐาน
มีตัวชี้วัดที่ชัดเจน (Balance Scorecard and Key Performance Indicator)
เพื่อให้เกิดความมั่นใจว่าผลการปฏิบัติงาน
และประสิทธิภาพของระบบการควบคุมภายในยังดำเนินการอยู่อย่างต่อเนื่อง
มีการปรับปรุงแก้ไขให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป ข้อบกพร่องต่างๆ
ได้รับการแก้ไขอย่างทันท่วงที

ธนาคารกำหนดให้มีการรายงานผลการดำเนินงาน การปฏิบัติงาน
เปรียบเทียบเป้าหมายแผนงานเป็นรายไตรมาส เป็นรายเดือน ตามลำดับความสำคัญ และผลกระทบ
รวมถึงความเสียหายที่เกิดขึ้น เพื่อประเมินผล และทบทวนกระบวนการ ขั้นตอนการปฏิบัติงาน
และประสิทธิภาพของเครื่องมือบริหารความเสี่ยงที่ใช้ โดยพิจารณา
และสอบทานจากรายงานผลการดำเนินงาน รายงานการประชุม รายงานความเสียหาย
รวมถึงเรื่องร้องเรียนที่มีการดำเนินการ
และผลการประเมินตนเองตามแบบประเมินที่หน่วยงานใช้เป็นเครื่องมือในการกำกับดูแลตนเองที่มีการสุ่มตรวจสอบเป็นระยะ
โดยสายกำกับการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ สายบริหารความเสี่ยง
และสายตรวจสอบภายในรวมทั้งการติดตามโดยผู้ตรวจสอบบัญชีภายนอก
และคณะกรรมการธนาคารมีการประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายในเป็นประจำทุกปี
เพื่อให้เกิดความเชื่อมั่นว่าธนาคารมีระบบการควบคุมภายในอย่างเหมาะสม
สามารถบรรลุเป้าหมายของธนาคารได้อย่างแน่นอน

1.  รายงานการกำกับดูแลของคณะกรรมการตรวจสอบ

  รายละเอียดตามเอกสารแนบ 3 “รายงานคณะกรรมการตรวจสอบ”

2.  สรุปความเห็นของคณะกรรมการธนาคารต่อการควบคุมภายใน

คณะกรรมการธนาคารมีความเห็นว่า ธนาคารและบริษัทย่อยมีระบบการควบคุมภายในที่เพียงพอ
และเหมาะสม สามารถป้องกัน ทรัพย์สินของธนาคารและบริษัทย่อย
อันเกิดจากการที่ผู้บริหารนำไปใช้โดยมิชอบ หรือโดยไม่มีอำนาจได้อย่างครบถ้วน
ที่ผ่านมาธนาคารและบริษัทย่อยไม่มีข้อบกพร่องเกี่ยวกับระบบการควบคุมภายใน

ทั้งนี้ คณะกรรมการตรวจสอบ ไม่มีความเห็นที่แตกต่างจากคณะกรรมการธนาคาร
ผู้สอบบัญชีไม่มีข้อสังเกตเกี่ยวกับการควบคุมภายในที่เป็นสาระสำคัญประการใด
นอกจากนี้การทำรายการระหว่างกันของธนาคารกับบุคคลที่อาจมีความขัดแย้งของผลประโยชน์
เป็นการทำรายการระหว่างกันตามปกติธุรกิจทั่วไป
ซึ่งธนาคารได้เปิดเผยไว้ในหมายเหตุประกอบงบการเงินแล้ว

นอกจากนี้ ธนาคารมีการจัดทำแบบประเมินการควบคุมภายใน
และแบบประเมินผลการปฏิบัติงานของกรรมการทุกปี

3.  ความเห็นของผู้สอบบัญชีต่อระบบควบคุมภายใน

บริษัท ดีลอยท์ ทู้ช โธมัทสุ ไชยยศ สอบบัญชี จำกัด ซึ่งเป็นผู้สอบบัญชีของธนาคาร
ไม่ได้มีความเห็นเพิ่มเติมต่อระบบควบคุมภายในของธนาคารในปี 2554 แต่อย่างใด