5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

5.1 ทรัพย์สินถาวรหลัก

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554
รายการและมูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังหักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สินถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ
และบริษัทย่อยตามที่ปรากฏในงบการเงินรวมของบริษัทฯ มีรายละเอียดเป็นดังนี้

หน่วย: ล้านบาท

+------------------------------------+---------------------------------+
| รายการสินทรัพย์ถาวรหลัก                | มูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังห               |
|                                    | ักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่า |
|                                    | ณ วันที่ 31 ธันวาคม                 |
+------------------------------------+---------------------------------+
|                                    | 2554                            |
+------------------------------------+---------------------------------+
| ที่ดิน                                | 5,196                           |
|                                    |                                 |
| อาคาร โรงงาน และอุปกรณ์              | 27,883                          |
|                                    |                                 |
| งานระหว่างก่อสร้าง                    | 333                             |
+------------------------------------+---------------------------------+
| รวมมูลค่าทรัพย์สินถาวรหลักสุทธิ            | 33,412                          |
+------------------------------------+---------------------------------+

ตามงบการเงินรวมของบริษัทฯ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554
ราคาตามบัญชีก่อนหักค่าเสื่อมราคาสะสมของสินทรัพย์ของบริษัทฯ
ที่ตัดค่าเสื่อมราคาครบตามอายุการใช้งานแล้วแต่ยังคงใช้งานอยู่มีมูลค่าจำนวน 10,160 ล้านบาท

สำหรับรายการและมูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังหักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สินถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจของบริษัทฯ
และบริษัทย่อย ซึ่งจำแนกตามส่วนงาน ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 เป็นดังนี้

หน่วย: ล้านบาท

+------------------------------------+---------------------------------+
| รายการสินทรัพย์ถาวรหลัก                | มูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังห               |
|                                    | ักค่าเสื่อมราคาสะสมและค่าเผื่อการด้อยค่า |
|                                    | ณ วันที่ 31 ธันวาคม                 |
+------------------------------------+---------------------------------+
|                                    | 2554                            |
+------------------------------------+---------------------------------+
| ส่วนธุรกิจการกลั่นน้ำมันและจัดจำหน่ายน้ำมัน   | 28,175                          |
|                                    |                                 |
| ส่วนธุรกิจปิโตรเคมี                     | 5,237                           |
+------------------------------------+---------------------------------+
| รวมมูลค่าทรัพย์สินถาวรหลักสุทธิ            | 33,412                          |
+------------------------------------+---------------------------------+

-   รายละเอียดการเอาประกันภัยทรัพย์สิน

กรมธรรม์ประกันภัยที่สำคัญของบริษัทฯ ได้แก่ การประกันสรรพภัยของทรัพย์สิน
ความรับผิดต่อบุคคลภายนอก และการขนส่งสินค้าทางทะเล กรมธรรม์ประกันภัยของบริษัทฯ
เกือบทั้งหมดทำไว้กับ บริษัทสมโพธิ์ เจแปน ประกันภัย (ประเทศไทย) จำกัด อย่างไรก็ดี บริษัทฯ
ไม่ได้ทำประกันภัยสำหรับการหยุดชะงักของธุรกิจ (Business Interruption) ทั้งนี้ บริษัทฯ
จะทบทวนความคุ้มครองตามการประกันภัยเป็นระยะๆ เพื่อพิจารณาว่า
การประกันภัยที่มีอยู่นั้นจะสามารถครอบคลุมความเสี่ยงต่าง ๆ ที่บริษัทฯ
ได้ตระหนักหรือคาดหมายไว้อย่างเพียงพอหรือไม่

ภายใต้กรมธรรม์ประกันสรรพภัยของทรัพย์สิน บริษัทฯ
ได้เอาประกันภัยความสูญเสียสำหรับทรัพย์สินที่มีความสำคัญบางรายการ
ซึ่งรวมถึงโรงกลั่นน้ำมันและหน่วยผลิตต่างๆ ของบริษัทฯ คลังน้ำมันบางแห่ง
สินค้าคงคลังและอาคารสำนักงานบางแห่ง ตลอดจนอุปกรณ์และระบบที่สำคัญ
ในวงเงินประกันรวมจำนวน 250 ล้านดอลลาร์สหรัฐแต่ละครั้ง

ในส่วนของกรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดต่อบุคคลภายนอกของบริษัทฯ นั้น
ครอบคลุมความรับผิดตามกฎหมายและตามสัญญาที่บริษัทฯ มีต่อบุคคลภายนอก
อันเกิดขึ้นเนื่องจากการบาดเจ็บหรือเสียชีวิต ความเสียหายของทรัพย์สินและการโฆษณา
ซึ่งมีวงเงินประกันสำหรับความรับผิดทั่วไปต่อบุคคลภายนอกรวมทั้งสิ้นเป็นจำนวน 150
ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี และมีวงเงินประกันสำหรับความรับผิดที่เกี่ยวกับการบิน (Aviation
Related) รวมทั้งสิ้นเป็นจำนวน 500 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี
สำหรับการประกันภัยการขนส่งสินค้าทางทะเล (Marine Open Cargo Insurance)
ครอบคลุมความสูญเสียหรือความเสียหายในระหว่างการลำเลียงและขนถ่ายสินค้าทั้งทางอากาศ
ทางทะเล และทางบก โดยมีวงเงินความคุ้มครองไม่เกิน 110 ล้านดอลลาร์สหรัฐ
สำหรับต่อหนึ่งลำหรือหนึ่งเที่ยวการขนส่ง

กรมธรรม์ประกันภัยข้างต้นทั้งหมดยกเวันกรมธรรม์ประกันภัยความรับผิดตามกฎหมายอันเกิดจากการประกอบกิจการควบคุมประเภทที่
3 ตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมน้ำมันเชื้อเพลิงอยู่ภายใต้เงื่อนไขความรับผิดส่วนแรก
(Deductibles) และกรมธรรม์ประกันภัยทั้งหมดจะมีการต่ออายุกรมธรรม์เป็นรายปี
นอกเหนือไปจากข้อยกเว้นความคุ้มครองอื่น ๆ แล้ว การประกันภัยดังกล่าวของบริษัทฯ
บางส่วนยังไม่ครอบคลุมถึงความรับผิดอันเกิดจากภัยสงครามหรือการก่อการร้ายด้วย

5.2 สินทรัพย์ที่ไม่มีตัวตน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554
รายการและมูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังหักค่าตัดจำหน่ายของสินทรัพย์ไม่มีตัวตนตามที่ปรากฏในงบการเงินรวมของบริษัทฯ
มีรายละเอียดเป็นดังนี้

หน่วย: ล้านบาท

+------------------------------------+---------------------------------+
| รายการสินทรัพย์ไม่มีตัวตน                | มูลค่าสุทธิตามบัญชีหลังหักค่าตัดจำหน่าย    |
|                                    |                                 |
|                                    | ณ วันที่ 31 ธันวาคม                 |
+------------------------------------+---------------------------------+
|                                    | 2554                            |
+------------------------------------+---------------------------------+
| ค่าสิทธิและใบอนุญาต                    | 201                             |
|                                    |                                 |
| โปรแกรมคอมพิวเตอร์                   | 141                             |
+------------------------------------+---------------------------------+
| รวมมูลค่าสินทรัพย์ไม่มีตัวตนสุทธิ            | 342                             |
+------------------------------------+---------------------------------+

นอกเหนือจากค่าสิทธิและใบอนุญาต และโปรแกรมคอมพิวเตอร์ดังกล่าวแล้วข้างต้นแล้ว ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2554 บริษัทฯ ยังมีรายการสินทรัพย์ไม่มีตัวตนและสิทธิอื่น ๆ ที่สำคัญอีก
ซึ่งมีรายละเอียดสรุปได้ดังนี้

5.2.1 สิทธิตามสัญญาเช่าระยะยาว

ภายใต้สัญญาเช่าระยะยาวที่บริษัทฯ ทำกับบริษัทย่อยของบริษัทฯ ซึ่งได้แก่ บริษัท
วิสาหกิจส่งเสริมอุตสาหกรรม จำกัด บริษัท ร่วมพัฒนาอุตสาหกิจ จำกัด และบริษัท
เพซเซตเตอร์เอ็นเตอร์ไพรเซส จำกัด บริษัทฯ
มีสิทธิครอบครองและใช้ประโยชน์ในที่ดินซึ่งกระจายอยู่ทั่วประเทศไทย โดยมีเนื้อที่รวมกันประมาณ
556,000 ตารางเมตร สำหรับสถานีบริการน้ำมัน และประมาณ 575,000 ตารางเมตร
สำหรับคลังน้ำมัน

โดยในการเช่าที่ดินระยะยาวจากบริษัท ร่วมพัฒนาอุตสาหกิจ จำกัด หรือบริษัท
เพซเซตเตอร์เอ็นเตอร์ไพรเซส จำกัดนั้น บริษัทฯ
ได้ตกลงทำสัญญาเช่าที่ดินแต่ละแปลงจากบริษัทย่อยดังกล่าว
ซึ่งส่วนใหญ่จะมีกำหนดระยะเวลาเช่าประมาณ 30 ปี โดยมีการจ่ายค่าเช่าแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ
ค่าเช่าล่วงหน้า และค่าใช้จ่ายในการจัดหาที่ดิน
ซึ่งค่าเช่าทั้งสองประเภทจะมีการกำหนดไว้ในสัญญาเช่าที่ดินแต่ละฉบับ

ในขณะที่การเช่าที่ดินระยะยาวจากบริษัท วิสาหกิจส่งเสริมอุตสาหกรรม จำกัด
ส่วนใหญ่แล้วสัญญาเช่าที่ดินที่บริษัทฯ ทำกับบริษัท วิสาหกิจส่งเสริมอุตสาหกรรม จำกัด
จะมีกำหนดระยะเวลาเช่าที่แตกต่างกัน โดยจะเปลี่ยนแปลงไปตามสัญญาเช่าที่ดินแต่ละฉบับ
และบริษัทฯ มีสิทธิที่จะขอต่ออายุการเช่าออกไปได้อีก เมื่อสิ้นสุดการเช่าตามสัญญาเดิม
โดยอัตราค่าเช่าจะมีการจ่ายชำระเป็นรายปี

มูลค่าสุทธิที่ดินตามบัญชีของบริษัทฯ และบริษัทย่อย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2554 สามารถสรุปได้ ดังนี้

หน่วย: ล้านบาท

+------------------------------------+---------------------------------+
| รายการที่ดิน                          | มูลค่าสุทธิตามบัญชี                   |
|                                    |                                 |
| (จำแนกตามบริษัท)                     | ณ วันที่ 31 ธันวาคม                 |
+------------------------------------+---------------------------------+
|                                    | 2554                            |
+------------------------------------+---------------------------------+
| บริษัทฯ                              | 684                             |
|                                    |                                 |
| บริษัท วิสาหกิจส่งเสริมอุตสาหกรรม จำกัด    | 8                               |
|                                    |                                 |
| บริษัท ร่วมพัฒนาอุตสาหกิจ จำกัด           | 3,150                           |
|                                    |                                 |
| บริษัท เพซเซตเตอร์เอ็นเตอร์ไพรเซส จำกัด  | 1,354                           |
+------------------------------------+---------------------------------+
| รวมมูลค่าที่ดินสุทธิ                      | 5,196                           |
+------------------------------------+---------------------------------+

5.2.2 เครื่องหมายการค้าและเครื่องหมายบริการ

บริษัทฯ ได้จดทะเบียนเครื่องหมายการค้ากับกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ จำนวน 1
เครื่องหมาย โดยมีรายละเอียดดังนี้

+--------+---------------------+--------------------+-----------------+
| ทะเบ   | รูปเครื่องหมายการค้า    | ลักษณะการนำไปใช้     | วันที่จดทะเบียน     |
| ียนเลขที่ |                     |                    |                 |
+--------+---------------------+--------------------+-----------------+
| ค8507  | []                  | สำหร               | -   วันที่ 22      |
|        |                     | ับสินค้าน้ำมันและน้ำมันชน |     ธันวาคม 2526 |
|        |                     | ิดหนาที่ใช้ในอุตสาหกรรม |                 |
|        |                     | (เว้นแต่น้ำมันที่มีไขมัน   | -   ครบกำหนด    |
|        |                     | และน้ำมันหอมระเหย)   | ต่ออายุครั้งต่อไปวันที่ |
|        |                     | น้ำมันหล่อลื่น          |     31 ธันวาคม   |
|        |                     | สารน้ำเบนซิน จาระบี   |     2556        |
+--------+---------------------+--------------------+-----------------+

ทั้งนี้ การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าดังกล่าวตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534
มีอายุ 10 ปี และอาจต่ออายุได้ทุก 10 ปี

นอกจากเครื่องหมายการค้าดังกล่าวข้างต้นแล้ว บริษัทฯ
ไม่ได้เป็นเจ้าของเครื่องหมายการค้าหรือเครื่องหมายบริการ และไม่ได้เป็นผู้ทรงสิทธิบัตรอื่นใด ๆ
อีก ทั้งนี้ บริษัทฯ ได้รับอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้าและเครื่องหมายบริการที่บริษัทฯ
ใช้อยู่ในปัจจุบันจากเอ็กซอน โมบิล คอร์ปอเรชั่นตามสัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิ นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังได้รับอนุญาตให้ใช้เทคโนโลยีซึ่งมีใช้อยู่ในกระบวนการผลิตของบริษัทฯ
จากบุคคลภายนอกอีกหลายราย อาทิ ฮันนี่เวลล์ (Honeywell)
สำหรับโปรแกรมระบบควบคุมกระบวนการกลั่นของบริษัทฯ และ UOP LLC
(เป็นบริษัทหนึ่งของฮันนี่เวลล์)
สำหรับหน่วยเพิ่มออกเทนด้วยตัวเร่งปฏิกิริยาโดยการเปลี่ยนสภาพโมเลกุล (reforming unit)
และโรงงานอะโรเมติกส์ นอกจากนี้ บริษัทฯ
ยังได้รับอนุญาตให้ใช้โปรแกรมที่ปรับเปลี่ยนกระบวนการกลั่นให้ได้ผลกำไรที่ดีที่สุด (real time
optimization modeling software) จาก ExxonMobil Research and Engineering
Company ซึ่งเป็นบริษัทในเครือของเอ็กซอน โมบิล คอร์ปอเรชั่นด้วย

5.2.3 สิทธิและประโยชน์ที่ได้รับจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน

บริษัทฯ ได้รับการส่งเสริมการลงทุนสำหรับการประกอบกิจการการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม
และกิจการผลิตพาราไซลีน (Paraxylene)
ประเภทการผลิตผลิตภัณฑ์เคมีจากปิโตรเลียมในประเทศไทย จากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน
ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนได้วางไว้โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน
พ.ศ. 2520

ทั้งนี้ บริษัทฯ ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน
สำหรับการลงทุนในกิจการผลิตผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมเมื่อวันที่ 16 กรกฎาคม 2535
โดยให้มีกำลังการกลั่นน้ำมันดิบวันละประมาณ 82,000 บาร์เรล โดยสิทธิและประโยชน์ต่าง ๆ
ที่บริษัทฯ ได้จากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนสำหรับกิจการในส่วนที่ได้รับการส่งเสริมการลงทุนนี้
ตามเงื่อนไขที่กำหนดไว้ในบัตรส่งเสริมการลงทุน มีอาทิ

-   สิทธิในการนำคนต่างด้าวซึ่งเป็นช่างฝีมือ และผู้ชำนาญการเข้ามาในราชอาณาจักร
    เพื่อมาทำงานในกิจการที่ได้รับการส่งเสริม

-   สิทธิที่จะถือครองกรรมสิทธิ์ในที่ดินเพื่อประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริม
    ตามจำนวนที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเห็นสมควร โดยมีเงื่อนไขว่า
    ที่ดินที่จะได้รับอนุญาตให้ถือกรรมสิทธิ์ตามบัตรส่งเสริม
    จะต้องใช้เพื่อประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมเท่านั้น ซึ่งบริษัทฯ
    ได้ใช้สิทธิถือครองกรรมสิทธิ์ในที่ดินดังกล่าวเพื่อถือครองบางส่วนของที่ดินอันเป็นที่ตั้งโรงกลั่นน้ำมันของบริษัทฯ

-   สิทธิที่จะได้รับยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับเครื่องจักร
    ตามระยะเวลาที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนกำหนด โดยมีเงื่อนไขว่า
    เครื่องจักรซึ่งได้รับยกเว้นอากรขาเข้านั้น จะต้องนำเข้ามาในปี 2538
    เว้นแต่จะได้รับอนุมัติให้ขยายเวลาการนำเข้าจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน อย่างไรก็ดี
    ในปัจจุบันสิทธิได้รับยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับเครื่องจักรดังกล่าวของบริษัทฯ
    ได้สิ้นสุดลงไปแล้ว

-   สิทธิที่จะได้รับอนุญาตให้นำเข้าหรือส่งเงินออกนอกราชอาณาจักรเป็นเงินตราต่างประเทศได้

ในปี 2550 บริษัทฯ
ได้รับอนุญาตให้ใช้สิทธิประโยชน์ตามบัตรส่งเสริมข้างต้นสำหรับการนำเข้าเครื่องจักรที่ใช้ขจัดหรือป้องกันมลภาวะแวดล้อม
ภายในช่วงวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2550 จนถึง วันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2551

สำหรับกิจการผลิตพาราไซลีนในส่วนของโรงงานอะโรเมติกส์ของบริษัทฯ นั้น บริษัทฯ
ได้รับการส่งเสริมการลงทุนจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเมื่อวันที่ 16 มกราคม 2541
ให้ดำเนินการก่อสร้างโรงงานอะโรเมติกส์ในบริเวณใกล้เคียงกับโรงกลั่นน้ำมันที่ศรีราชา
โดยมีกำลังการผลิตพาราไซลีนประมาณ 350,000 ตันต่อปี (เวลาทำงาน 24 ชั่วโมงต่อวัน
และวันทำงาน 365 วันต่อปี) ซึ่งต่อมาบริษัทฯ
ได้รับการอนุญาตจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนให้ได้รับการส่งเสริมการลงทุนสำหรับการขยายกำลังการผลิตเป็น
420,000 ตันต่อปี และ 540,000 ตันต่อปี เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน 2544 และวันที่ 23 กรกฎาคม
2546 ตามลำดับ โดยสิทธิและประโยชน์ต่าง ๆ ที่บริษัทฯ
ได้รับจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนที่สำคัญประกอบด้วย

-   สิทธิในการนำคนต่างด้าวซึ่งเป็นช่างฝีมือ และผู้ชำนาญการเข้ามาในราชอาณาจักร
    เพื่อมาทำงานในกิจการที่ได้รับการส่งเสริม

-   สิทธิที่จะถือครองกรรมสิทธิ์ในที่ดินเพื่อประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริม
    ตามจำนวนที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเห็นสมควร โดยมีเงื่อนไขว่า
    ที่ดินที่จะได้รับอนุญาตให้ถือกรรมสิทธิ์ตามบัตรส่งเสริม
    จะต้องใช้เพื่อประกอบกิจการที่ได้รับการส่งเสริมเท่านั้น

-   สิทธิที่จะได้รับยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับเครื่องจักรตามที่คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนอนุมัติ
    โดยมีเงื่อนไขว่า เครื่องจักรซึ่งได้รับยกเว้นอากรขาเข้านั้น จะต้องนำเข้ามาภายในวันที่ 16
    มกราคม 2543
    เว้นแต่จะได้รับอนุมัติให้ขยายเวลาการนำเข้าจากคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ซึ่งต่อมา
    บริษัทฯ
    ได้รับอนุญาตให้ขยายระยะเวลานำเข้าเครื่องจักรเฉพาะส่วนที่เพิ่มกำลังการผลิตออกไปตั้งแต่วันที่
    1 มกราคม 2547 ถึงวันที่30 เมษายน 2548 ภายใต้ข้อกำหนดว่า
    จะต้องเปิดดำเนินการครบตามโครงการภายในวันที่ 30 ตุลาคม 2548 ทั้งนี้
    ในปัจจุบันสิทธิได้รับยกเว้นอากรขาเข้าสำหรับเครื่องจักรดังกล่าวของบริษัทฯ
    ได้สิ้นสุดลงไปแล้ว

-   สิทธิที่จะได้รับอนุญาตให้นำเข้าหรือส่งเงินออกนอกราชอาณาจักรเป็นเงินตราต่างประเทศได้

-   สิทธิที่จะได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลสำหรับกิจการที่ได้รับการส่งเสริมเป็นเวลา 8 ปี
    นับตั้งแต่วันที่เริ่มมีรายได้จากการประกอบกิจการนั้น
    โดยสิทธิในการได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลนี้ได้สิ้นสุดไปเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2550