3.การประกอบธุรกิจของแต่ละสายผลิตภัณฑ์

ผลิตภัณฑ์หลัก : น้ำตาล

3.1 น้ำตาล : ลักษณะผลิตภัณฑ์

บริษัทเป็นกลุ่มบริษัทน้ำตาลในประเทศไทยที่ได้ผ่านการตรวจรับรองระบบบริหารจัดการคุณภาพตาม
“มาตรฐาน SQF 2000”, “มาตรฐาน ISO 9001 Version 2000” รวมทั้ง
“มาตรฐานระบบวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม” หรือ HACCP น้ำตาลทรายที่
กลุ่มบริษัท ผลิตสามารถจำแนกได้ตามประเภทและเกรดของความบริสุทธิ์ของน้ำตาลเป็น 4 ชนิด
ได้แก่

น้ำตาลทรายดิบ (Raw Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีสูงกว่า 1,500 ICUMSA
สีจะมีลักษณะเป็นสีน้ำตาลเข้ม มีสิ่งสกปรกเจือปนสูง ความบริสุทธิ์ต่ำ
การขนถ่ายจะขนถ่ายในลักษณะเป็น BULK ไม่ได้ใส่ในกระสอบ
น้ำตาลชนิดนี้ไม่สามารถนำไปบริโภคโดยตรงได้
ผู้ซื้อจะต้องนำน้ำตาลไปผ่านกระบวนการรีไฟน์หรือทำให้บริสุทธิ์ก่อนเพื่อผลิตเป็นน้ำตาลทรายขาวหรือน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์

น้ำตาลทรายดิบคุณภาพสูง (High Pol Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีอยู่ระหว่าง 1,000 -
1,500 ICUMSA สามารถนำไปบริโภคได้โดยตรง การขนส่งนิยมบรรจุเป็นกระสอบ
ราคาจะถูกกว่าน้ำตาลทรายขาวและน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์

น้ำตาลทรายขาว (White Sugar) - เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีประมาณ 46 – 200 ICUMSA
มีค่าโพลาไรเซชั่นไม่น้อยกว่า 99.50 ดีกรี
น้ำตาลประเภทนี้โดยทั่วไปเป็นน้ำตาลทรายที่ประชาชนนิยมบริโภค
รวมถึงใช้เป็นวัตถุดิบในโรงงานอุตสาหกรรมอาหารที่ต้องการความบริสุทธิ์ปานกลาง

น้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์ (Refined Sugar) – เป็นน้ำตาลทรายมีค่าสีไม่เกิน 45 ICUMSA
มีลักษณะเด่นคือมีความบริสุทธิ์สูง
เป็นน้ำตาลที่นิยมใช้ในอุตสาหกรรมที่ต้องใช้น้ำตาลที่มีความบริสุทธิ์มาก เช่นอุตสาหกรรมยา
เครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลมและเครื่องดื่มบำรุงกำลัง

ภายหลังจากที่มีการผ่านกระบวนการผลิตน้ำตาลแล้ว
ของเหลวที่เหลือที่ไม่สามารถทำให้เป็นเม็ดน้ำตาลได้ หรือต่ำกว่าจุดคุ้มทุนที่จะไปทำเป็นน้ำตาล
จะเรียกว่า กากน้ำตาล กากน้ำตาลจัดเป็นผลผลิตพลอยได้จากการผลิตน้ำตาลทรายที่มีมูลค่ามาก
โดยทั่วไปจะมีส่วนประกอบของสารต่างๆคือ น้ำ 20% น้ำตาลซูโครส 30% น้ำตาลอินเวอร์ท 32%
อินทรีย์สารซึ่งไม่ใช่น้ำตาล 12% และ เถ้า 6 % และในปริมาณอ้อย 1 ตัน
โรงงานน้ำตาลจะได้ผลผลิตกากน้ำตาลประมาณ 45 - 50 กิโลกรัม
ดังนั้นผลผลิตกากน้ำตาลในแต่ละปีจะมีมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับปริมาณอ้อยเข้าหีบของโรงงาน้ำตาลในแต่ละปี
กากน้ำตาลสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างกว้างขวางในอุตสาหกรรมชีวะ–เคมี
(Biochemistry Industry) ซึ่งได้แก่ อุตสาหกรรมผลิตแอลกอฮอล์และโรงต้มกลั่นสุรา
อุตสาหกรรมผลิตยีสต์ อุตสาหกรรมผลิตผงชูรส อุตสาหกรรมอาหารสัตว์
(โดยผสมกับมันสำปะหลังและชานอ้อย) อุตสาหกรรมผลิตน้ำส้มสายชู
อุตสาหกรรมผลิตซีอิ๊วและซอสปรุงรสต่าง ๆ ซึ่งถือเป็นอุตสาหกรรมปลายน้ำของการผลิตน้ำตาล

สำหรับของเสียจากกระบวนการผลิตน้ำตาลที่สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้ จะมี กากอ้อย และ
กากหม้อกรอง กากอ้อย เป็นส่วนของชานอ้อยที่ได้จากการขบวนการหีบอ้อยจากชุดลูกหีบชุดสุดท้าย
โดยปัจจุบันบริษัทใช้กากอ้อยเป็นเชื้อเพลิงสำหรับผลิตไฟฟ้าและไอน้ำเพื่อใช้ในกระบวนการผลิตน้ำตาล
และจำหน่ายให้กับการไฟฟ้า ส่วนกากหม้อกรอง
เป็นกากที่ได้จากกระบวนการกรองตะกอนในระบบสูญญากาศ
กากหม้อกรองที่ได้สามารถนำไปเป็นวัตถุดิบในการผลิตปุ๋ยเพื่อการเกษตรทั่วไป
ในอดีตบริษัทให้กากหม้อกรองดังกล่าวแก่ชาวไร่อ้อยที่นำอ้อยมาส่งโรงงานเพื่อเป็นการส่งเสริมการผลิตปลูกอ้อยในพื้นที่ใกล้เคียง
อย่างไรก็ตาม ภายหลังจากที่บริษัทย่อยเริ่มดำเนินกิจการผลิตแอลกอฮอล์และสารเคมีต่อเนื่อง
น้ำเสียที่ได้จากโรงงานจะสามารถนำไปผสมกับกากหม้อกรอง ผ่านกระบวนการย่อยสลาย
(BIODECOMPOSE) ซึ่งจะได้ผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์ที่มีคุณภาพเหมาะสมแก่เกษตรกรชาวไร่อ้อย
ซึ่งจะทำให้เกิดการทำธุรกิจที่ครบวงจร

3.2 น้ำตาล : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดต่างประเทศ

ภาพรวมของตลาดน้ำตาลโลกนั้น ผลผลิตน้ำตาลโลก ปีการผลิต 2551/52 ประมาณ 153.33
ล้านตัน (มูลค่าน้ำตาลทรายดิบ) ลดลง 13.36 ล้านตัน หรือคิดเป็นอัตราร้อยละ 8.02
เมื่อเทียบกับปี 2550/51 ในขณะเดียวกันความต้องการบริโภคโลกรวมเท่ากับ 161.17 ล้านตัน
ขยายตัวเพิ่มขึ้น 1.66 ล้านตัน หรือคิดเป็นอัตราร้อยละ 1.04 เมื่อเทียบกับปี 2550/51
จึงทำให้ปริมาณน้ำตาลคงเหลือปลายปีลดลงจากระดับ 73.72 ล้านตัน ในปี 2550/51 เป็น 63.06
ล้านตัน ในปี 2551/52 คิดเป็นอัตราร้อยละ 39.13 ของปริมาณความต้องการบริโภค
หรือเพียงพอสำหรับการบริโภคประมาณ 4.7 เดือน

แผนภาพที่ 3.1: ดุลน้ำตาลโลก (1,000 ตัน, centrifugal sugar, raw value,
OCT/SEP)

  []Note: 2009/10 estimated number

  Source : F.O.Licht, updated 17-11-2009.

จะเห็นได้ว่าจากแผนภาพที่ 3.1 ในช่วงปี 2549/50 - ปี 2550/51 มีการผลิตมากกว่าการบริโภค
ประมาณ 13.3 ล้านตัน และ 7 ล้านตัน ตามลำดับ
โดยการผลิตที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่มาจากทวีปเอเชียซึ่งมีการผลิตน้ำตาลมากขึ้น
โดยเฉพาะประเทศอินเดีย ปากีสถาน จีน และไทย
ทำให้ภาพรวมผลผลิตในทวีปเอเชียจากเดิมที่มีน้ำตาลไม่เพียงพอต่อการบริโภค
เปลี่ยนมาเป็นมีน้ำตาลใกล้เคียงต่อการบริโภค อย่างไรก็ตามในช่วงปี 2550/51
ราคาพืชผลทางการเกษตรอื่น เช่น ข้าวสาลี ได้มีการปรับตัวสูงขึ้น
ประกอบกับอุตสาหกรรมน้ำตาลของประเทศอินเดีย ประสบปัญหาเรื่องสภาพคล่อง
ส่งผลให้เกษตรกรชาวไร่ ของอินเดีย หันไปเพาะปลูกพืชชนิดอื่นที่ให้ผลตอบแทนที่ดีกว่า
จึงทำให้ตั้งแต่ปี 2549/50 ผลผลิตอินเดียปรับตัวลดลงเรื่อยมา จาก 30.766 ล้านตัน ในปี
2549/50 เป็น 28.649 ล้านตัน ปี 2550/51 และผลผลิตน้ำตาลในปี 2551/52 จะคงเหลืออยู่ที่
15.765 ล้านตัน ซึ่งส่งผลให้ในปี 2551/52 ทวีปเอเชียมีผลผลิตน้อยกว่าการบริโภคอยู่ถึง 25
ล้านตัน สำหรับผลผลิตปี 2552/53 นั้น ถึงแม้ว่าในปี 2552 ประเทศต่างๆ
ได้เพิ่มพื้นที่เพาะปลูกอ้อยขึ้น แต่เนื่องด้วยสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง เช่น
อินเดียเกิดภาวะแห้งแล้ง และบราซิลเกิดฝนตกหนักช่วงหีบอ้อย ส่งผลให้ผลผลิตน้ำตาลในปี
2552/53 เพิ่มขึ้นไม่มากพอกับปริมาณความต้องการบริโภคที่สูงขึ้น จากการประมาณการของ
F.O.Licht คาดว่า ผลผลิตในปี 2552/53 จะเพิ่มขึ้น 4.16% จาก 153.325 ล้านตัน เป็น
159.697 ล้านตัน ส่วนการบริโภคจะเพิ่มขึ้นร้อยละ 2.62% 161.169 ล้านตัน เป็น 165.390 ตัน
ซึ่งจะทำให้ปริมาณผลิตน้ำตาลโลกไม่เพียงพอต่อความต้องการบริโภคเป็นปีที่ 2
ส่งผลให้ปริมาณน้ำตาลคงเหลือปลายงวดของโลก ปี 2552/53 คาดว่าจะลดลงเหลือแค่ 57.037
ตัน จาก 63.059 ตันในปี 2551/52 ส่วนในทวีปเอเชีย คาดว่าปี 2552/53
จะมีน้ำตาลผลิตไม่พอต่อการบริโภค เป็นปีที่ 2 โดยปริมาณน้ำตาลขาดจะอยู่ประมาณ 25 ล้านตัน
ใกล้เคียงกับปี 2551/52

ด้วยเหตุผลดังกล่าว
รวมกับแรงเก็งกำไรจากกองทุนที่คาดว่าน้ำตาลผลผลิตจะมีน้อยกว่าบริโภคค่อนข้างมาก
และติดต่อกันสองปี จึงส่งผลต่อราคาน้ำตาลตลาดโลกในช่วงปี 2552 ได้ปรับตัวสูงขึ้นอย่างมากจาก
11 เซ็นต์ต่อปอนด์ ช่วงต้นปี ไปถึง 25 เซ็นต์ต่อปอนด์ช่วงปลายปี
และยังคงมีแนวโน้มที่จะปรับตัวสูงขึ้นต่อไปอีกในช่วงครึ่งปีแรกของปี 2553

สำหรับช่องทางการจำหน่ายในการส่งออกของโรงงานน้ำตาลไทย สามารถแบ่งเป็นดังนี้

(1) ขายผ่านเทรดเดอร์รายใหญ่ (Traders) เช่น บริษัท Cargill, บริษัท Tate & Lyle,
    บริษัท Kerry เป็นต้น จากนั้นเทรดเดอร์ นำน้ำตาลไทยไปขายต่อให้ผู้ซื้ออื่น ๆ
    ในต่างประเทศต่อไป การขายให้กับเทรดเดอร์
    จะเป็นการลดความเสี่ยงในเรื่องการเก็บเงินไม่ได้
    และลดความยุ่งยากในการจัดการเรื่องการส่งออก
    โดยโรงงานน้ำตาลไทยจะรับผิดชอบการขนส่งถึงท่าเรือที่ส่งออกในประเทศไทยเท่านั้น เช่น
    FOB Ports @ Bangkok หรือ FOB Ports @ Lamchabang เป็นต้น

(2) ส่งออกผ่านชายแดนไปยังประเทศเพื่อนบ้าน เช่น ประเทศลาว และ ประเทศกัมพูชา
    โดยทยอยขายเป็นจำนวนน้อยให้กับผู้ค้าน้ำตาลชายแดน

(3) ขายให้กับผู้ผลิตเพื่อการส่งออกที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ เนื่องจากในบางช่วงเวลา
    ราคาน้ำตาลภายในประเทศสูงกว่าราคาน้ำตาลต่างประเทศ ทำให้ผู้ผลิตที่ใช้น้ำตาลเป็นวัตถุดิบ
    ในการผลิตสินค้าของตน เพื่อนำไปส่งออกไม่สามารถแข่งขันกับผู้ผลิตอื่นในตลาดโลกได้
    ดังนั้นเพื่อเป็นการส่งเสริมการลงทุนด้านอุตสาหกรรมอาหารและเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน
    ทางภาครัฐจึงเปิดโอกาสให้ผู้ผลิตเพื่อการส่งออกสามารถขออนุญาตซื้อน้ำตาลได้ที่ราคาน้ำตาลตลาดโลก
    โดยอยู่ภายใต้เงื่อนไขที่ทางภาครัฐกำหนด

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดในประเทศ

อุตสาหกรรมอ้อยและน้ำตาลไทยอยู่ภายใต้พระราชบัญญัติอ้อยและน้ำตาลทราย พ.ศ.2527
ซึ่งกำหนดให้คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล
ควบคุมปริมาณน้ำตาลให้มีปริมาณเพียงพอกับปริมาณความต้องการน้ำตาลภายในประเทศ โดยทุกปี
คณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล จะประมาณการปริมาณน้ำตาลที่จะบริโภคภายในประเทศ
จากนั้นกำหนดออกเป็นโควตา
และกระจายโควตาตามสัดส่วนปริมาณน้ำตาลที่ผลิตได้ให้แก่โรงงานน้ำตาล
ตามปริมาณน้ำตาลที่แต่ละโรงงานผลิต อีกทั้งราคาจำหน่ายน้ำตาลภายในประเทศถูกควบคุมภายใต้
พรบ.ว่าด้วยสินค้าและบริการปี 2542 โดยภาครัฐได้ประกาศราคาจำหน่ายน้ำตาลภายในประเทศ
เป็นดังนี้

(1) ราคาน้ำตาลทรายขาวธรรมดาจำหน่ายส่งมอบ ณ.โรงงานขายได้ไม่เกิน 1,900
บาทต่อกระสอบ100 กิโลกรัม

(2) ราคาน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์จำหน่ายส่งมอบ ณ.โรงงานขายได้ไม่เกิน 2,000
บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม

(3) ราคาจำหน่ายส่ง ส่งมอบ ณ สถานที่จำหน่ายส่งทุกท้องที่ทั่วราชอาณาจักร
ของน้ำตาลทรายขาวธรรมดาจะขายได้ไม่เกิน 1,965 บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม
ของน้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์จะขายได้ไม่เกิน 2,065 บาทต่อกระสอบ 100 กิโลกรัม

(4) ราคาจำหน่ายปลีกในเขตกรุงเทพมหานคร นนทบุรี ปทุมธานี สมุทรปราการ และสมุทรสาคร
น้ำตาลทรายขาวธรรมดา จะขายได้ไม่เกิน 21.50 บาทต่อกิโลกรัม น้ำตาลทรายขาวบริสุทธิ์
จะขายได้ไม่เกิน 22.50 บาทต่อกิโลกรัม (รวม VAT)

โดยการควบคุมราคาดังกล่าวไม่บังคับกับน้ำตาลทรายชนิดก้อนสี่เหลี่ยมบรรจุกล่องหรือที่บรรจุในซอง
น้ำหนักไม่เกินซองละ 10 กรัม

สภาวะการแข่งขันและคู่แข่งขัน

ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานน้ำตาลจำนวน 47 โรง รวมมีกำลังการหีบอ้อยประมาณ 60 - 80
ล้านตันอ้อย / ปี ผลิตน้ำตาลประมาณ 5.0 – 8.0 ล้านตันน้ำตาล / ปี
(ขึ้นอยู่กับปริมาณอ้อยเข้าหีบแต่ละปี) โดยมีระยะเวลาการหีบอ้อยในแต่ละปีประมาณ 4 – 6
เดือนเท่านั้น ฤดูการหีบอ้อยจะเริ่มประมาณเดือนพฤศจิกายนของแต่ละปีจนถึงประมาณเดือนเมษายน
หรือ พฤษภาคม
จำนวนของโรงงานน้ำตาลปัจจุบันถูกควบคุมจากทางภาครัฐโดยผู้ประกอบการโรงงานน้ำตาลต้องได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย
และกรมโรงงาน กระทรวงอุตสาหกรรมก่อน ถึงจะขยายกำลังการผลิต หรือย้ายฐานการผลิต
หรือสร้างโรงงานน้ำตาลแห่งใหม่ได้

ปัจจุบันประเทศไทยมีโรงงานน้ำตาลทั้งหมด 47 โรงงาน
สามารถแบ่งเป็นกลุ่มโรงงานน้ำตาลซึ่งเป็นผู้ผลิตรายใหญ่ของประเทศไทยได้เป็น 5 กลุ่มใหญ่
ที่เหลือเป็นผู้ผลิตรายย่อย โดยกลุ่มโรงงานน้ำตาลขอนแก่น
ถือได้ว่าเป็นกลุ่มผู้ผลิตที่มีปริมาณอ้อยเข้าหีบเป็นอันดับ 4 มีส่วนแบ่งตลาดประมาณร้อยละ 7 – 8
มีโรงงานทั้งหมด 4 โรงตั้งอยู่ใน 3 ภูมิภาค คือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (1 โรง) ภาคกลาง
(2 โรง) และ ภาคตะวันออก (1 โรง) โดยตารางที่ 3.2 แสดงยอดขายของน้ำตาลชนิดต่าง ๆ
ในปี 2549/50 2550/51 และ 2551/52 และสัดส่วนส่งออกต่อการขายในประเทศ

ตารางที่ 3.2: ยอดขายน้ำตาลชนิดต่าง ๆ และสัดส่วนการส่งออกต่อการขายในประเทศ 3
ปีย้อนหลัง

[]

3.3 น้ำตาล : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบเพื่อป้อนโรงงานจัดเป็นหัวใจสำคัญอันดับต้น ๆ ของโรงงานน้ำตาล
เนื่องจากสภาวะในปัจจุบันที่อุตสาหกรรมน้ำตาลมีกำลังการผลิตรวมมากกว่าปริมาณอ้อยที่มีในประเทศทำให้ทุกโรงงานน้ำตาลต้องหาอ้อยมาป้อนโรงงานให้ได้มากที่สุดเพื่อลดต้นทุนคงที่
(Fixed cost) ต่อหน่วยลง
ปัจจุบันวิธีหลักที่กลุ่มโรงงานน้ำตาลใช้เพื่อการจัดหาวัตถุดิบคือระบบการให้การสนับสนุนทางการเงินแก่ชาวไร่
หรือเป็นที่รู้จักกันในอุตสาหกรรมในระบบ “ เกี๊ยว ”
ระบบการให้การสนับสนุนทางการเงินของโรงงานจะเป็นการทำสัญญาซื้ออ้อยล่วงหน้าจากเกษตรกรโดยที่เกษตรกรจะสามารถขอเงินกู้จากโรงงานน้ำตาลเพื่อนำไปใช้ในการลงทุนปลูกอ้อย
เมื่อถึงฤดูเก็บเกี่ยวชาวไร่จะนำอ้อยมาส่งให้แก่โรงงานและโรงงานจะหักค่าอ้อยดังกล่าวจากเงินกู้ที่ได้ให้แก่เกษตรกรแต่ละรายไป

กลยุทธ์ที่ผ่านมาที่บริษัทใช้ในการจัดหาวัตถุดิบคือการทำให้ชาวไร่อ้อยที่ส่งอ้อยให้กับโรงงานได้รับผลตอบแทนที่ดีในระยะยาวซึ่งจะทำให้ชาวไร่อ้อยมีแรงจูงใจที่จะปลูกอ้อยเพื่อป้อนโรงงานต่อไปและเป็นการเติบโตไปพร้อมกับโรงงาน
นโยบายหลักของบริษัทที่ใช้โดยเฉพาะที่ภาคอีสานคือ “ชาวไร่ร่ำรวย โรงงานรุ่งโรจน์”
ซึ่งเป็นนโยบายที่มุ่งเน้นการสร้างและส่งเสริมอาชีพระยะยาวให้แก่ชาวไร่อ้อยและเป็นระบบที่ตัดตัวกลางหรือ
“หัวหน้าโควตา”
ออกไปทำให้บริษัทสามารถรู้ถึงปัญหาของชาวไร่ได้โดยตรงและสามารถให้การช่วยเหลือชาวไร่ได้
อีกทั้งบริษัทยังให้การสนับสนุนทางด้านเครื่องมือ
วิชาการและปัจจัยการผลิตเช่นให้เงินกู้เพื่อซื้อรถขนอ้อยแก่ชาวไร่รายย่อยการให้กากหม้อกรองแก่ชาวไร่เพื่อนำไปใช้เป็นปุ๋ยสำหรับการปลูกอ้อยโดยไม่คิดมูลค่า
การส่งผู้เชี่ยวชาญทางด้านเกษตรมาให้ความรู้ในเรื่องการปลูกอ้อย การป้องกันและการกำจัดศัตรูพืช
การกระทำดังกล่าวจัดเป็นกลยุทธ์ที่ทำให้บริษัทมีความสัมพันธ์ที่ดีกับชาวไร่และก่อให้เกิดการเติบโตไปพร้อมๆกันอย่างเป็นระบบ

นโยบายการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการผลิตน้ำตาลทรายขาวและ ขาวบริสุทธิ์ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะสามารถหาตลาดได้
เนื่องจากสินค้าดังกล่าวเป็นสินค้า ที่มีราคาขายสูงและให้ผลตอบแทนกำไรมากกว่า นอกจากนี้
บริษัทยังคงนโยบายการปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตโดยการที่บริษัทมีประสิทธิภาพการผลิตที่ดี
สูงกว่าค่าเฉลี่ยของอุตสาหกรรม จะช่วยให้บริษัทมีต้นทุนต่อหน่วยลดลง เพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน

นโยบายการตลาด

เนื่องจากราคาขายน้ำตาลในประเทศที่มีการควบคุมโดยภาครัฐบริษัทจึงมุ่งเน้นการขายตรงให้กับภาคอุตสาหกรรมโดยบริษัทให้ความสำคัญกับคุณภาพของสินค้าและ
การส่งมอบที่ตรงเวลา
โดยลูกค้าส่วนใหญ่เป็นผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมเครื่องดื่มและขนมหวานเป็นหลัก

นอกเหนือจากการกลยุทธ์การมุ่งเน้นการขายให้กับภาคอุตสาหกรรมแล้ว
บริษัทเองยังให้ความสำคัญกับการขายน้ำตาลให้กับผู้ประกอบการที่เป็นผู้ผลิตผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อการส่งออก
(re-exporter)
เนื่องจากการขายน้ำตาลให้กลุ่มผู้ผลิตดังกล่าวบริษัทจะสามารถขายน้ำตาลในส่วนของ โควตา ค.
ได้
โดยสามารถขายได้โดยมีผลตอบแทนที่ดีกว่าการขายส่งออกทั่วๆไปเนื่องจากต้นทุนค่าขนส่งที่ถูกกว่า

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของกระบวนการผลิตน้ำตาลทรายจะเกิดจากน้ำเสียที่ใช้ในกระบวนการผลิต
และฝุ่นขี้เถ้าที่เกิดจากการเผาไหม้ของหม้อไอน้ำ ซึ่งบริษัทได้คำนึงถึงและหามาตรการป้องกัน ต่าง
ๆ เพื่อไม่ให้เกิดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและให้เป็นไปตามมาตรฐานของกระทรวงอุตสาหกรรม

3.4 งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

- ไม่มี -

ผลิตภัณฑ์หลัก : เอทานอล

3.1 เอทานอล : ลักษณะผลิตภัณฑ์

เมื่อต้นปี 2549 โรงงานผลิตเอทานอล ภายใต้ บริษัท ขอนแก่นแอลกอฮอล์ จำกัด
ซึ่งเป็นบริษัทย่อยของบริษัท น้ำตาลขอนแก่น จำกัด (มหาชน) ได้เริ่มเดินเครื่องจักร ผลิตเอทานอล
เพื่อจำหน่ายให้กับบริษัทน้ำมัน เพื่อใช้ผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 10, 20 หรือ 85
ที่เรียกโดยทั่วไปว่า น้ำมันแก๊สโซฮอล์

3.2 เอทานอล : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดในประเทศ

ปริมาณความต้องการเอทานอลในประเทศที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง
จะขึ้นอยู่กับปริมาณการใช้แก๊สโซฮอลล์ โครงการแก๊สโซฮอล์ ได้เริ่มจำหน่ายให้แก่ประชาชนทั่วไป
ในปี 2549 โดยเริ่มผสมเอทานอลกับน้ำมันเชื้อเพลิงที่สัดส่วนร้อยละ 10 (E10) ภาวะตลาดในปี
2551 สืบเนื่องจากราคาน้ำมันมีการปรับขึ้นไปมากกว่า 100 USD ต่อบาร์เรล
ประกอบการภาครัฐมีการสนับสนุนทั้งทางด้านภาษีและเงินอุดหนุนเข้ากองทุน
ซึ่งทำให้ราคาน้ำมันแก็สโซฮอล์มีราคาต่ำกว่าราคาน้ำมันปกติ ตามแผนภาพที่ 3.3
แสดงโครงสร้างราคาจำหน่ายน้ำมันแก็สโซฮอล์
และการส่งเสริมการใช้น้ำมันแก็สโซฮอล์ในรูปของพลังงานทดแทน
ทำให้ตลาดเอทานอลมีการเติบโตโดยตลอดซึ่งปัจจุบันมีการใช้เอทานอลผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงมากกว่า
1.2 ล้านลิตรต่อวัน ตามแผนภาพที่ 3.4
แสดงปริมาณการใช้เอทานอลที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงในรูปของน้ำมันแก็สโซฮอล์

ตารางที่ 3.3: โครงสร้างราคาจำหน่ายน้ำมันแก๊สโซฮอล์

[]

ตารางที่ 3.4: ปริมาณการใช้เอทานอลที่ใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงในรูปของน้ำมันแก๊สโซฮอล์

[]

ในส่วนของผู้ลงทุนในธุรกิจผลิตเอทานอล ในปี พ.ศ.2552 มีผู้ผลิตที่สามารถผลิตได้จริงอยู่ 17 ราย
คาดว่ามีกำลังการผลิตประมาณ 2.5 ล้านลิตรต่อวัน
เมื่อเทียบกับความต้องการภายในประเทศที่ประมาณ 1.2 ล้านลิตรต่อวัน
ซึ่งทำให้มีปริมาณอุปทานมีมากกว่าปริมาณอุปสงค์
อย่างไรก็ตามเนื่องมีผู้ผลิตบางรายเท่านั้นที่สามารถเดินเครื่องจักรผลิตได้ตลอดทั้งปี
ดังนั้นผลผลิตเฉลี่ยต่อวันอาจมีความผันผวนไปจากกำลังการผลิตจริง

การตลาดและภาวะอุตสาหกรรมในตลาดต่างประเทศ

สำหรับตลาดและภาวะอุตสาหกรรมของเอทานอลในต่างประเทศนั้น ผู้ผลิตเอทานอลรายใหญ่ของโลก
คือประเทศบราซิล เอทานอลส่วนใหญ่ผลิตจากอ้อย
ส่วนหนึ่งจะถูกนำไปใช้ผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 20 – 25
อีกส่วนหนึ่งจะถูกนำไปใช้เป็นน้ำมันเชื้อเพลิงในสัดส่วนร้อยละ 100
สำหรับรถยนต์ที่ออกแบบให้สามารถใช้งานได้ นโยบายส่งเสริมจากภาครัฐ
จะมาจากการส่งเสริมให้มีใช้รถยนต์ที่สามารถใช้เอทานอลร้อยละ 100 ให้มีมากขึ้น
การควบคุมปริมาณการผลิต และปริมาณความต้องการ ผ่านการปรับเพิ่ม / ลดสัดส่วน
ในการผสมกับน้ำมันเชื้อเพลิง ปัจจุบันประเทศบราซิลถือได้ว่าเป็นผู้ส่งออกรายใหญ่ของโลก ในปี
2552 ราคาน้ำตาลตลาดโลกได้ปรับตัวสูงขึ้น และผลผลิตของประเทศบราซิล ได้ไม่เป็นไปตามคาด
เนื่องจากสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป
ทำให้ราคาเอทานอลในตลาดโลกมีการปรับสูงขึ้นตามราคาน้ำตาลที่สูงขึ้น
และคาดว่าผลผลิตเอทานอลจะลดน้อยลง เนื่องจากอ้อยบางส่วนถูกนำไปผลิตเป็นน้ำตาลมากขึ้น
ซึ่งสร้างผลตอบแทนที่สูงกว่า

สภาวะการแข่งขันและคู่แข่งขัน

ในปี 2552 ถึงแม้ว่าปริมาณการใช้เอทานอลจะสูงขึ้นไปถึง 1.2 ล้านลิตรต่อวัน
ตามปริมาณการใช้น้ำมันแก็สโซฮอล์ และมีผู้ผลิตรายใหม่ที่เริ่มผลิตและจำหน่ายเพิ่มขึ้น
ทำให้กำลังการผลิตของเอทานอลปรับเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม กำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้น
โรงงานบางโรงงานยังไม่สามารถเดินเครื่องได้เต็มที่ทั้งหมด เนื่องมาจากปัญหาด้านวัตถุดิบ
ไม่เพียงพอต่อการผลิตเอทานอล จึงทำให้ในช่วงปี 2552 ตลาดเอทานอลยังคงอยู่ในภาวะตึงตัว
การแข่งขันยังคงไม่รุนแรง ตารางที่ 3.5 แสดงยอดขายและราคาขายเฉลี่ย ในปี 2552
มียอดขายลดลงจาก 50.4 ล้านลิตร เป็น 42.5 ล้านลิตร เนื่องจากข้อจำกัดเรื่องวัตถุดิบ
แต่บริษัทขายได้ราคาขายเฉลี่ยสูงขึ้น ส่งผลให้บริษัทมีผลกำไรจากการดำเนินงานสูงขึ้น

ตารางที่ 3.5: ยอดขาย และราคาขายเฉลี่ย ของเอทานอล ใน 3 ปีที่ผ่านมา

[]

3.3 เอทานอล : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

โรงงานเอทานอลของบริษัท ปัจจุบัน ซื้อวัตถุดิบ คือ กากน้ำตาล จาก โรงงานน้ำตาลขอนแก่น
(บริษัทแม่) ในราคาตลาด โดยทำสัญญาล่วงหน้าทั้งปี ในกรณีที่โรงงานน้ำตาลขอนแก่น
มีกากน้ำตาลไม่เพียงพอ ทางโรงงานเอทานอลจะซื้อกากน้ำตาลจากบริษัทย่อย หรือ
จากโรงงานน้ำตาลในบริเวณใกล้เคียง นอกจากนี้เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในเรื่องวัตถุดิบ
บริษัทได้ลงทุนในส่วนที่สามารถใช้แป้ง และผลิตภัณฑ์ต่อเนื่องจากมันสำปะหลังได้
เป็นวัตถุดิบในการผลิตเอทานอล ซึ่งจะช่วยให้สามารถจัดหาวัตถุดิบรองรับการผลิต
รวมถึงช่วยการบริหารต้นทุนผลิตเอทานอลได้ และในกรณีที่ราคาน้ำตาลตลาดโลกตกต่ำ
บริษัทสามารถที่จะใช้น้ำอ้อยที่มาจากการหีบอ้อยของโรงงานน้ำตาลมาเป็นวัตถุดิบ

นโยบายการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิตให้ต่ำที่สุด ผ่านการผลิตให้มี Economics of Scale
การสร้างความคล่องตัวในการเลือกใช้วัตถุดิบที่มีราคาถูก การลดต้นทุน ค่าใช้จ่าย ต่าง ๆ เช่น
การลดค่าใช้จ่ายในการบำบัดน้ำเสียโดยการนำไปทำปุ๋ยอินทรีย์แทน การใช้ทรัพยากรร่วมกัน เช่น
ทรัพยากรด้านบุคลากรร่วมกับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น การซื้อพลังงานจากโรงไฟฟ้าของบริษัท
ทำให้ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายในการลงทุน การเช่าถังเก็บโมลาส ช่วยลดเงินลงทุนในถังเก็บ
การซื้อกากน้ำตาลที่หน้าโรงงาน ซึ่งจะประหยัดค่าขนส่งกากน้ำตาล เป็นต้น
ทำให้ทางบริษัทมีต้นทุนการผลิตที่ต่ำกว่า

นอกจากนี้ในการที่บริษัทมีวัตถุดิบ กากน้ำตาลเป็นของตนเอง
ทำให้สามารถควบคุมคุณภาพของกากน้ำตาลให้เหมาะสมต่อการผลิตเอทานอลได้
ผ่านการลดปริมาณสิ่งเจือปนต่าง ๆ และการควบคุมอุณหภูมิของถังเก็บกากน้ำตาลให้เหมาะสม
ทำให้บริษัทมีประสิทธิภาพการผลิตค่อนข้างสูง

นโยบายการตลาด

เอทานอล เป็นสินค้าอุตสาหกรรม คือเป็นวัตถุดิบ สำหรับบริษัทน้ำมัน ไปผสมในน้ำมันเชื้อเพลิงต่อ
ดังนั้น สิ่งที่ลูกค้าต้องการ ก็คือ เรื่องคุณภาพสินค้าต้องสม่ำเสมอ ตรงตามมาตรฐานที่กำหนดไว้
การที่สามารถจำหน่ายได้สม่ำเสมอทุกเดือน ทางบริษัทได้คำนึงถึงสิ่งเหล่านี้มาโดยตลอด
จะเห็นได้จาก การมีระบบควบคุมคุณภาพให้เป็นไปตามมาตรฐาน
การเก็บเอทานอลส่วนหนึ่งไว้ในถังเก็บ เพื่อรอจำหน่ายในช่วงที่บริษัทหยุดผลิต เพื่อซ่อมแซม
และบำรุงรักษาเครื่องจักรประจำปี เป็นต้น

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของกระบวนการผลิตเอทานอลจะเกิดจากน้ำเสียจากกระบวนการผลิต
ซึ่งบริษัทนำน้ำเสียของบริษัทไปผสมกับกากหม้อกรองนำผ่านกระบวนการผลิต เพื่อผลิตปุ๋ยอินทรีย์
กลับมาจำหน่ายให้แก่เกษตรกร นอกจากนี้
สำหรับโรงงานที่โครงการบ่อพลอยจะมีผลพลอยได้จากกระบวนการบำบัดน้ำเสียคือ ก๊าซชีวภาพ
สำหรับเป็นเชื้อเพลิงผลิตกระแสไฟฟ้า ซึ่งอยู่ระหว่างยื่นขอขึ้นทะเบียนเป็นโครงการ
CDMซึ่งจะมีสิทธิในการขาย Carbon Credit ได้

4.  เอทานอล : งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี

ผลิตภัณฑ์หลัก : ไฟฟ้าและไอน้ำ

4.1 ไฟฟ้าและไอน้ำ : ลักษณะผลิตภัณฑ์

โครงการนี้อยู่ภายใต้ บริษัท โรงไฟฟ้าน้ำตาลขอนแก่น จำกัด มีกำลังการผลิตไฟฟ้า 30 MW
โดยจำหน่ายให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต จำนวน 20 MW
(ตามสัญญาการซื้อขายไฟฟ้ากับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต เป็นระยะเวลา 21 ปี)
ส่วนที่เหลือจำหน่ายให้กับโรงงานภายในกลุ่มและใช้ภายในโรงไฟฟ้าเอง
โดยโรงไฟฟ้าจะใช้กากอ้อยที่ได้จากกระบวนการผลิตน้ำตาล เป็นเชื้อเพลิงหลัก
ที่ตั้งจะอยู่ใกล้กับโรงงานน้ำตาลขอนแก่น

4.2 ไฟฟ้าและไอน้ำ : การตลาดและภาวการณ์แข่งขัน

เนื่องจากธุรกิจนี้เป็นการจ่ายไฟฟ้าให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยตามสัญญาซื้อขายไฟฟ้า
ดังนั้นจึงมีผู้รับซื้อที่แน่นอน จึงไม่มีการแข่งขันกันทางการตลาด ส่วนไฟฟ้าอีกส่วนหนึ่งและไอน้ำ
ทางบริษัทได้ขายให้แก่บริษัทในเครือ เพื่อใช้สำหรับผลิตเอทานอลและน้ำตาล โดย 100%
จะเป็นการจำหน่ายภายในประเทศ ตารางที่ 3.7 แสดงยอดขายและราคาขายเฉลี่ย
จะเห็นได้ว่าในช่วงปี 2552 ยอดขายปรับลดลงเล็กน้อย เนื่องจากมีการหยุดซ่อมแซมเครื่องจักร
แต่ราคาขายเฉลี่ยของปี 2552 สูงขึ้นเมื่อเทียบกับปี 2551 เนื่องจากราคาก๊าซธรรมชาติ
ที่เป็นตัวแปรอย่างหนึ่งในสูตรการคำนวณราคา มีการปรับตัวสูงขึ้น

ตารางที่ 3.7: ยอดขาย และราคาขายเฉลี่ย ของไฟฟ้า ใน 3 ปีที่ผ่านมา

[]

4.3 ไฟฟ้าและไอน้ำ : การจัดหาผลิตภัณฑ์และบริการ

นโยบายการจัดหาวัตถุดิบ

การจัดหาวัตถุดิบถือได้ว่าเป็นส่วนสำคัญในการประกอบธุรกิจไฟฟ้า
โดยเฉพาะอย่างยิ่งโรงงานไฟฟ้าของบริษัทที่ใช้เชื่อเพลิงหลักคือกากอ้อย โดยในแต่ละปี
ปริมาณอ้อยเข้าหีบของบริษัทจะไม่แน่นอน ดังนั้นในปีที่มีอ้อยเข้าหีบในปริมาณน้อย
ก็จะส่งผลกระทบต่อปริมาณเชื้อเพลิงที่จะใช้ในโรงไฟฟ้าได้ อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้มีการเตรียมความพร้อมโดยการจัดซื้อเชื้อเพลิงชีวมวลจากภายนอกมารองรับ เช่น
จัดซื้อกากอ้อยจากโรงงานน้ำตาลข้างเคียง ซื้อเปลือกยูคาลิปตัส เศษไม้ เป็นต้น

นโยบายการผลิต

(1) การมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิต

บริษัทมุ่งเน้นการบริหารต้นทุนการผลิตให้ต่ำที่สุด โดยต้นทุนของการผลิตกระแสไฟฟ้าและไอน้ำ
ส่วนใหญ่จะเป็นต้นทุนเชื้อเพลิง และค่าเสื่อมราคา
ดังนั้นการใช้เชื้อเพลิงอย่างมีประสิทธิภาพจึงเป็นสิ่งจำเป็น นอกจากนี้ การผลิตให้มี Economics
of Scale ก็จะเป็นการช่วยลดค่าใช้จ่ายคงที่ต่อหน่วยลงมา

(2) การปรับปรุงและพัฒนาประสิทธิภาพการผลิต

ในการที่บริษัทมีเชื้อเพลิงคือ กากอ้อยเป็นของตนเอง
ดังนั้นการควบคุมคุณภาพของเชื้อเพลิงให้เหมาะสม เพื่อเกิดประสิทธิภาพการใช้เชื้อเพลิงให้ดีที่สุด
เช่น การควบคุมความชื้นของกากอ้อย ผ่านระบบ Bagasse Dryer
หรือการสร้างหลังคาขึ้นปกคลุมเพื่อบังฝน เป็นต้น

นโยบายการตลาด

เนื่องจากการขายไฟฟ้าให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต เป็นไปตามสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะยาว
โดยมีสูตรการคำนวณราคาที่ตายตัว ตามราคาก๊าซธรรมชาติ และอัตราแลกเปลี่ยน
ดังนั้นบริษัทจึงมีผู้ซื้อที่แน่นอน
แต่อย่างไรก็ตามการจำหน่ายไฟฟ้าในช่วงเวลาที่การไฟฟ้ามีความต้องการสูง
ก็จะทำให้บริษัทได้รับราคาขายต่อหน่วยที่สูงขึ้น ส่วนราคาขายที่บริษัทขายให้บริษัทในเครือ
บริษัทจะกำหนดราคาให้เท่ากับราคาขายที่บริษัทขายให้กับการไฟฟ้าฝ่ายผลิต

ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

โครงการดังกล่าวได้ผ่านการศึกษาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม (EIA) เป็นที่เรียบร้อยแล้ว
สำหรับโรงงานที่ขอนแก่นได้รับการขี้นทะเบียนกับ CDM Executive Board
เพื่อรับการสนับสนุนให้เป็นโครงการ CDM (ตามอนุสัญญาเกียวโต โปโตรคอล)
ซึ่งจะมีสิทธิในการขาย Carbon Credit ได้
ในส่วนของโรงงานที่โครงการบ่อพลอยอยู่ระหว่างยื่นขอขึ้นทะเบียนเป็นโครงการ CDM เช่นกัน

4.  ไฟฟ้าและไอน้ำ : งานที่ยังไม่ได้ส่งมอบ

  ไม่มี