1.  ปัจจัยความเสี่ยง

ธนาคารตระหนักและให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงต่าง ๆ
ในการประกอบธุรกิจของธนาคารพาณิชย์อย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ
ซึ่งนอกเหนือจากการจัดตั้งองค์กรหรือหน่วยงานภายในต่าง ๆ
ขึ้นมาเพื่อรับผิดชอบบริหารความเสี่ยงเหล่านั้นอย่างมีประสิทธิภาพแล้ว
ธนาคารยังได้เสริมสร้างฐานเงินกองทุนให้แข็งแกร่งเพื่อรองรับความเสี่ยงเหล่านั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพและเพียงพอ
โดยเป้าหมายในการบริหารความเสี่ยงของธนาคารคือ การบริหารความเสี่ยงต่าง ๆ
ให้อยู่ภายในขอบเขตที่กำหนด และดำเนินธุรกิจให้ได้ผลตอบแทนที่เหมาะสมกับระดับความเสี่ยงที่มี
คณะกรรมการธนาคารได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
เพื่อดูแลและติดตามการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร โดยครอบคลุมความเสี่ยงที่สำคัญต่าง
ๆ เช่น ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ความเสี่ยงด้านตลาด ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
และความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงมีหน้าที่ในการกำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยง
ทบทวนความเพียงพอของนโยบายและระบบการบริหารความเสี่ยง ตลอดจนวางกลยุทธ์ ประเมิน
ดูแลและติดตามปริมาณความเสี่ยงของธนาคารให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
สอดคล้องกับนโยบายการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร โดยมีหน่วยบริหารความเสี่ยง (Risk
Management Unit) ทำหน้าที่ดูแลการบริหารความเสี่ยงในด้านต่าง ๆ
เพื่อให้เป็นไปตามนโยบายของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

00ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ

ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ หมายถึง
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่ลูกหนี้อาจไม่สามารถหรือไม่ประสงค์จะชำระสินเชื่อคืนให้กับธนาคารตามสัญญา
และ/หรือ อาจไม่สามารถหรือไม่ประสงค์จะชำระดอกเบี้ยให้ธนาคารอย่างครบถ้วน
ธนาคารมีการพัฒนาปรับปรุงระบบการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่ออย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม
การประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ย่อมต้องมีความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อในระดับหนึ่ง
ในการบริหารความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อ
ธนาคารได้กำหนดกระบวนการอำนวยสินเชื่อไว้อย่างชัดเจน โดยครอบคลุมถึงนโยบายสินเชื่อ
ขั้นตอนในการคัดเลือกสินเชื่อ การจัดระดับความเสี่ยงด้านสินเชื่อของลูกค้า
การกระจายความเสี่ยงไปยังธุรกิจประเภทต่าง ๆ
ตลอดจนการกำหนดเงื่อนไขและอำนาจในการอนุมัติสินเชื่อ

ธนาคารได้จัดตั้งหน่วยงานบริหารสินเชื่อ ที่มีความเป็นอิสระจากหน่วยงานอื่น ๆ ในองค์กร
เพื่อทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงในการอำนวยสินเชื่อ
โดยกำกับดูแลและติดตามการอำนวยสินเชื่อให้เป็นไปตามนโยบายสินเชื่อของธนาคาร
หน่วยงานนี้ประกอบด้วย หน่วยงานนโยบายสินเชื่อ กลั่นกรองสินเชื่อ บริหาร Portfolio สอบทาน
สินทรัพย์เสี่ยง บริหารสินเชื่อพิเศษ ประนอมหนี้และกฎหมาย มีหน้าที่และความรับผิดชอบพอสังเขป
ดังต่อไปนี้

-   หน่วยงานนโยบายสินเชื่อ มีหน้าที่ดูแลโครงสร้างนโยบายสินเชื่อ ประสานงานในการปรับปรุง
    เปลี่ยนแปลง และเผยแพร่นโยบาย มาตรฐานและกระบวนการ
    ติดตามดูแลกรณีไม่เข้าเกณฑ์ของนโยบายสินเชื่อ และรวบรวมความคิดเห็นต่าง ๆ
    เพื่อนำมาปรับปรุงนโยบาย

-   หน่วยงานกลั่นกรองสินเชื่อ เป็นหน่วยงานอิสระจากสายลูกค้าธุรกิจ
    มีหน้าที่ดูแลให้การอำนวยสินเชื่อเป็นไปตามนโยบายและมาตรฐานการพิจารณาสินเชื่อ
    ทบทวนผลการจัดระดับความเสี่ยงสินเชื่อของลูกค้า สนับสนุนให้เกิดวัฒนธรรมสินเชื่อที่ดี
    มีกระบวนการอำนวยสินเชื่อที่เป็นระบบและเชื่อถือได้

-   หน่วยงานบริหารสินเชื่อพิเศษ มีหน้าที่ดูแลบริหารจัดการหนี้ด้อยคุณภาพ
    กำหนดกลยุทธ์พร้อมดำเนินการในการแก้ไขและการปรับปรุงโครงสร้างหนี้

-   หน่วยงานบริหาร Portfolio
    มีหน้าที่พัฒนาและดูแลเครื่องมือและวิธีการที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
    สร้างฐานข้อมูลด้านสินเชื่อ เสนอแนะการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างของ Portfolio
    การตั้งสำรองหนี้สูญในระดับ Portfolio และการกำหนดสัดส่วนที่เหมาะสมของ Portfolio
    ตลอดจนควบคุมดูแลมาตรฐานการจัดการที่เกี่ยวข้อง

-   หน่วยงานสอบทานสินทรัพย์เสี่ยง
    เป็นหน่วยงานอิสระมีหน้าที่สอบทานกระบวนการบริหารสินเชื่อและคุณภาพสินเชื่อ
    ประเมินความเพียงพอของการตั้งสำรองหนี้สูญ ประเมินผลการปฏิบัติตามนโยบายกฎระเบียบ
    และมาตรฐานการพิจารณาสินเชื่อ

-   หน่วยงานประนอมหนี้และกฎหมาย
    มีหน้าที่ดำเนินการให้มีการฟ้องร้องหรือประนีประนอมยอมความหรือยึดทรัพย์ขายทอดตลาด
    และบริหารทรัพย์สินรอการขายของธนาคาร

  ธนาคารมีการกำหนดอำนาจการอนุมัติสินเชื่อตามอำนาจระดับต่าง ๆ
  ขึ้นอยู่กับขนาดของวงเงินและหรือระดับความเสี่ยงของคำขอสินเชื่อ
  ในการพิจารณาสินเชื่อแต่ละราย ธนาคารจะพิจารณาวัตถุประสงค์ในการขอกู้
  ประเมินความสามารถในการชำระคืนเงินกู้จากกระแสเงินสดจากการดำเนินงาน
  ความเป็นไปได้ทางธุรกิจ ความสามารถของผู้บริหาร ตลอดจนหลักทรัพย์ค้ำประกัน
  โดยผู้ที่รับผิดชอบดูแลความสัมพันธ์กับลูกค้าเป็นผู้วิเคราะห์และให้ความเห็นในเบื้องต้น
  และมีหน่วยงานทำหน้าที่กลั่นกรองคำขอสินเชื่ออีกชั้นหนึ่งก่อนเสนอผู้ที่มีอำนาจอนุมัติสินเชื่อ
  นอกจากนี้ ธนาคารยังจัดให้มีการทบทวนระดับความเสี่ยงของสินเชื่อเป็นประจำ

ความเสี่ยงด้านตลาด 

ความเสี่ยงด้านตลาด หมายถึง ความเสี่ยงที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และราคาตราสาร ในตลาดเงินและตลาดทุน
ที่มีผลกระทบต่อผลประกอบการทางการเงินของธนาคาร

ความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

อัตราดอกเบี้ยเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่มีผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยจากสินทรัพย์
และรายจ่ายดอกเบี้ยของหนี้สินของธนาคาร
ธนาคารมีความเสี่ยงเมื่ออัตราดอกเบี้ยในแต่ละประเภทดังกล่าวมีการเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางที่ไม่สอดคล้องกัน
ซึ่งจะมีผลกระทบต่อรายได้ดอกเบี้ยสุทธิของธนาคาร

ธนาคารได้จัดตั้งคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
เพื่อกำหนดแนวทางการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
โดยการควบคุมให้ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
และมีความผันผวนน้อยที่สุด ทั้งนี้
ต้องสอดคล้องตามนโยบายที่คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการธนาคารกำหนด

ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนเกิดจากการที่ธนาคารมีการทำธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับเงินตราต่างประเทศ
ซึ่งอาจก่อให้เกิดฐานะเกินดุลหรือขาดดุลในเงินตราต่างประเทศสกุลใดสกุลหนึ่ง เช่น
การทำธุรกรรมปริวรรตเงินตรา การลงทุน การให้สินเชื่อ การกู้ยืม การก่อภาระผูกพัน
รวมถึงการใช้อนุพันธ์ทางการเงินที่เป็นเงินตราต่างประเทศ เป็นต้น

ธนาคารมีนโยบายในการบริหารโครงสร้างของสินทรัพย์และหนี้สินสกุลเงินต่างประเทศให้มีความสมดุลกัน
ในกรณีที่เกิดมีความไม่สมดุล (Mismatch) ธนาคารจะป้องกันความเสี่ยงโดยวิธีการต่าง ๆ เช่น
การทำสัญญาซื้อขายเงินล่วงหน้า (Forward) เป็นต้น
คณะกรรมการบริหารของธนาคารเป็นผู้กำหนดขอบเขตฐานะเงินตราต่างประเทศที่เหมาะสมโดยอยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้
(Risk Appetite) ซึ่งกำหนดโดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการธนาคาร
สายบริหารการเงินทำหน้าที่ควบคุมดูแลธุรกรรมการซื้อขายแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศประจำวัน
โดยมีคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเป็นผู้ดูแลติดตามให้ระดับความเสี่ยงที่กำหนดตามมาตรวัดต่าง
ๆ อยู่ภายในระดับที่ได้รับอนุมัติ

ธนาคารไม่มีวัตถุประสงค์ในการเก็งกำไรจากการซื้อขายอนุพันธ์ทางการเงินต่าง ๆ โดยทั่วไป
ธนาคารจะทำธุรกรรมเกี่ยวกับอนุพันธ์ทางการเงินด้านอัตราดอกเบี้ยและสกุลเงิน
เพื่อป้องกันความเสี่ยงของธนาคารจากสภาวะไม่สมดุลของฐานะอัตราแลกเปลี่ยนและอัตราดอกเบี้ย
หรือเพื่อเป็นการให้บริการอนุพันธ์ทางการเงินในขอบเขตที่จำกัดแก่ลูกค้าธุรกิจรายใหญ่ที่เลือกสรรแล้วบางรายและสถาบันการเงินขนาดใหญ่ในประเทศและต่างประเทศเท่านั้น
เครื่องมืออนุพันธ์ทางการเงินดังกล่าวข้างต้นครอบคลุมถึง สัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า
(Foreign Currency Forward) สัญญาแลกเปลี่ยนสกุลเงินและอัตราดอกเบี้ยล่วงหน้า
(Foreign Currency and Interest Rate Swap) ฯลฯ
นโยบายของธนาคารสำหรับบริการด้านอนุพันธ์ทางการเงินคือ
การให้บริการแก่ลูกค้าในฐานะตัวกลาง
มิใช่ทำธุรกรรมเพื่อเก็งกำไรซึ่งธนาคารรับความเสี่ยงโดยตรง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารอาจไม่สามารถชำระเงินตามภาระผูกพันภายในระยะเวลาที่กำหนด
วัตถุประสงค์ของการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคารคือ
การมีเงินทุนที่เหมาะสมและเพียงพอที่จะใช้จ่ายชำระภาระผูกพันทั้งในปัจจุบันและอนาคต
ในขณะเดียวกัน
ยังสามารถนำเงินทุนไปใช้ให้เกิดประโยชน์อย่างเหมาะสมในภาวะที่ตลาดเอื้ออำนวยด้วย

ธนาคารมีแหล่งเงินทุนเพื่อสภาพคล่องที่หลากหลาย
โดยมีการบริหารสภาพคล่องผ่านตลาดเงินและตลาดทุนภายในประเทศซึ่งรวมถึงตลาดซื้อขายล่วงหน้าและตลาดซื้อคืน
(Swap and Repurchase Markets)
และการบริหารสภาพคล่องผ่านตลาดเงินและตลาดทุนต่างประเทศ
โดยจะดำเนินการผ่านตลาดสกุลเงินดอลลาร์สหรัฐและตลาดสกุลเงินยูโรเป็นหลัก
ธนาคารมุ่งดำเนินการให้มีต้นทุนในการบริหารสภาพคล่องที่ต่ำตามความเหมาะสมของสภาพตลาด
โดยมีการบริหารฐานะสภาพคล่องเป็นรายวันอย่างใกล้ชิด ทั้งยังมีการจำกัดการถือครองเงินสดในมือ
ณ ขณะใดขณะหนึ่ง ไม่ให้เกินวงเงินที่เหมาะสม นอกจากนี้
ธนาคารยึดถือและปฏิบัติตามแผนการระดมทุนโดยเคร่งครัด
ซึ่งรวมถึงการใช้ความระมัดระวังในการกู้ยืมเงินระยะเวลาปานกลางจากต่างประเทศเพื่อใช้ในการให้เงินกู้สกุลเงินตราต่างประเทศแก่ลูกค้าของธนาคารทั้งภายในประเทศและต่างประเทศด้วย
ในอดีตที่ผ่านมาธนาคารดำรงสถานะเป็นผู้ให้กู้ยืมเงินสุทธิในตลาดเงินในประเทศ
ทำให้โอกาสที่จะเกิดสภาวะขาดสภาพคล่องมีความเป็นไปได้น้อย

-   ความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน

ความเสี่ยงด้านความเพียงพอของเงินกองทุน หมายถึง
ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่มีเงินกองทุนสำรองเพียงพอในการประกอบธุรกิจรวมถึงเพื่อการรองรับผลขาดทุนที่มิได้คาดหมาย
ทั้งจากความเสี่ยงด้านสินเชื่อ ด้านตลาดและด้านปฏิบัติการ
เป้าหมายของนโยบายการบริหารเงินกองทุนของธนาคารคือ
การดำรงฐานะของเงินกองทุนในระดับเพียงพอที่จะสนับสนุนยุทธศาสตร์การขยายธุรกิจ
และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ของทางการ ตลอดจนความคาดหวังของตลาด
แผนการดำเนินการเพิ่มทุนต่าง ๆ
จะต้องนำเสนอต่อคณะกรรมการบริหารและคณะกรรมการธนาคารเพื่อพิจารณา
และนำเสนอขออนุมัติต่อที่ประชุมผู้ถือหุ้น

ธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทยจะต้องปฏิบัติตามหลักเกณฑ์การดำรงเงินกองทุนใหม่ภายใต้ความตกลงใหม่ของ
Bank for International Settlement (Basel II Accord) ภายในปี 2551
ซึ่งจะส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในเรื่องข้อกำหนดของความเพียงพอของเงินกองทุนและภายใต้หลักเกณฑ์ดังกล่าว
จะมีการเปลี่ยนแปลงน้ำหนักความเสี่ยงของสินทรัพย์ประเภทต่าง ๆ
รวมถึงการดำรงเงินกองทุนสำหรับความเสี่ยงด้านตลาดและด้านปฏิบัติการ
ซึ่งจะมีผลต่ออัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงของธนาคารโดยตรง ทั้งนี้
ธนาคารแห่งประเทศไทย อยู่ในระหว่างการกำหนดรายละเอียดวิธีปฏิบัติต่าง ๆ
ให้เหมาะสมกับสภาพตลาดของประเทศ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ คือ
ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากความบกพร่องของระบบและกระบวนการปฏิบัติงานภายใน
ความผิดพลาดของบุคลากรและผู้บริหาร
หรือความล้มเหลวในการปฏิบัติงานที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์ภายนอก
เป้าหมายหลักของกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร คือ การจัดให้มีนโยบาย
แนวทางปฏิบัติงานและการรวบรวมข้อมูลความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่เหมาะสมในอันที่จะช่วยป้องกันความผิดพลาดในการปฏิบัติงาน
และลดความเสียหาย ทั้งยังมีความพร้อมที่จะสามารถตอบสนองโอกาสทางธุรกิจใหม่ ๆ ได้โดยเร็ว
โดยมีการควบคุมและติดตามความเสี่ยงที่ดี นโยบายการควบคุมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร
ครอบคลุมถึงการนิยามความเสี่ยง การประเมินความเสี่ยง การดูแลติดตามความเสี่ยง
ตลอดจนการบรรเทาและควบคุมความเสี่ยง
หน่วยงานทุกหน่วยมีหน้าที่ความรับผิดชอบโดยตรงในการบริหารความเสี่ยงจากการปฏิบัติงาน
โดยจะต้องกำหนดมาตรการควบคุมการปฏิบัติงานที่เหมาะสม