-----------------------------------------------------------------------
  3. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
นอกเหนือจากความเสี่ยงทางด้านธรณีวิทยาและเทคนิคในการดำเนินงานของธุรกิจโดยทั่วไปแล้ว
ยังมีปัจจัยเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทฯที่ควรพิจารณา ได้แก่

1.  ปัจจัยเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

3.1.1 ความผันผวนของราคาน้ำมันและราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม

เนื่องจากราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของ ปตท.สผ. อิงอยู่กับราคาน้ำมันในตลาดโลก
ความผันผวนของราคาน้ำมันซึ่งมีสาเหตุมาจากหลายปัจจัย ซึ่ง ปตท.สผ. ไม่อาจควบคุมได้ อาทิ
อุปสงค์และอุปทาน เสถียรภาพทางการเมืองและเศรษฐกิจในตะวันออกกลาง
นโยบายการกำหนดและรักษาปริมาณการผลิตของกลุ่มโอเปค การแข่งขันของเชื้อเพลิงทดแทน
เป็นต้น การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันดังกล่าว
ย่อมมีผลกระทบต่อรายได้และการวางแผนใช้เงินลงทุนในโครงการต่าง ๆ

อย่างไรก็ดี ปตท.สผ.
ได้ริเริ่มการบริหารความเสี่ยงนี้โดยการประกันความเสี่ยงราคาน้ำมันล่วงหน้า (Oil price
hedging) สำหรับผลิตภัณฑ์ของบริษัทฯในปริมาณ 1 ล้านบาร์เรล หรือเทียบเท่าวันละประมาณ
2,740 บาร์เรล ทั้งนี้ มีเจตนารมณ์ที่ชัดเจนเพื่อประกันความเสี่ยง
มิใช่เพื่อทำกำไรจากการดำเนินการ

ในปีที่ผ่านมา แม้ว่าราคาน้ำมันในตลาดโลกจะปรับตัวสูงขึ้นประมาณร้อยละ 5.4
แต่ราคาผลิตภัณฑ์เฉลี่ยของ ปตท.สผ. มิได้เพิ่มสูงขึ้นด้วย โดยในปี 2544
ราคาขายผลิตภัณฑ์เฉลี่ยอยู่ที่ 18.68 เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล ในขณะที่ราคาในปี 2545 เท่ากับ
18.59 เหรียญสหรัฐฯต่อบาร์เรล ทั้งนี้ เนื่องจากราคาก๊าซธรรมชาติซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์หลัก
มีกลไกของโครงสร้างสูตรราคาที่ป้องกันความผันผวนอันสืบเนื่องมาจากราคาน้ำมันระดับหนึ่ง
และราคาส่วนใหญ่จะถูกปรับทุก 6 หรือ 12 เดือน
ซึ่งเป็นผลให้ราคาผลิตภัณฑ์จะไม่ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงของราคา น้ำมันในทันที

3.1.2 ความเสี่ยงจากภัยอันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม มีโอกาสเกิดภัยอันตราย
ซึ่งมีผลกระทบในเชิงพาณิชย์ได้ในหลายขั้นตอน อาทิ ไฟไหม้ หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซฯ รั่ว
และอื่น ๆ ซึ่งไม่สามารถคาดการณ์ได้ นอกจากนั้น อุปกรณ์และเครื่องมือต่าง ๆ
ในการสำรวจและผลิตส่วนใหญ่ตั้งอยู่ในทะเล จึงอาจเกิดความเสี่ยงจากการดำเนินงานในทะเล
และอาจจะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม
และการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ โดยตระหนักถึงความสำคัญเหล่านี้
บริษัทฯได้มีนโยบายด้านสุขภาพอนามัย ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อมที่ชัดเจน
และมุ่งมั่นให้การดำเนินงานต่าง ๆ ของ ปตท.สผ.
สอดคล้องหรือมีมาตรฐานสูงกว่าข้อกำหนด กฎหมาย และข้อบังคับต่าง ๆ ปตท.สผ.
ได้จัดให้มีการฝึกอบรมทางด้านสุขภาพอนามัย ความปลอดภัย และสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้พนักงานทราบวิธีการป้องกันอุบัติเหตุและการปฏิบัติงานอย่างปลอดภัย
รวมถึงการแก้ไขสถานการณ์ในภาวะฉุกเฉินต่าง ๆ
เพื่อลดผลกระทบและความสูญเสียในกรณีที่อาจมีอุบัติเหตุเกิดขึ้น ปตท.สผ.
ได้ทำการประเมินระบบการจัดการความปลอดภัยโดยผู้ตรวจสอบภายนอก
โดยใช้ระบบการวัดผลตามมาตรฐานสากล (International Safety Rating System –
ISRS) และได้รับการรับรองที่ระดับ 7 และระดับ 6 จากช่วง 0 ถึง 10
ในส่วนของโครงการบงกชและฐานส่งกำลังบำรุงในจังหวัดสงขลา
ส่วนในเรื่องการดำเนินงานด้านสิ่งแวดล้อม ปตท.สผ.
ได้ผ่านการรับรองระบบมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อมสากล หรือ ISO 14001
สำหรับการปฏิบัติการในโครงการพีทีทีอีพี1 อาคารสำนักงาน ปตท.สผ. โครงการบงกช
และฐานส่งกำลังบำรุง จากบริษัท AJA Registrars Ltd.
ภายใต้การรับรองจากสถาบันการรับรองแห่งสหราชอาณาจักร (United Kingdom
Accreditation Service หรือ UKAS)
และได้ผ่านการตรวจติดตามผลจากคณะผู้เชี่ยวชาญการตรวจสอบจากบริษัท AJA Registrars
Ltd. อย่างต่อเนื่อง

บริษัทฯ ยังได้ทำการประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ใน
การดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามมาตรฐานของบริษัทฯในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมที่พึงปฏิบัติ และยังได้ทำ
ประกันภัยเพิ่มเติมในกรณีที่บริษัทฯ ต้องหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
สำหรับแหล่งบงกชซึ่งเป็นโครงการหลักของ ปตท.สผ.

3.1.3 ความเสี่ยงด้านการตลาดและการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ

เนื่องจากผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ของบริษัทฯเป็นก๊าซธรรมชาติ และต้องพึ่งพาตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
หากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไปจากที่คาดการณ์ไว้
อาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัทฯ ดังนั้น บริษัทฯ
ได้มีมาตรการในการขยายการลงทุนในโครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในต่างประเทศ
โดยเฉพาะแหล่งที่มีน้ำมันเพื่อเพิ่มสัดส่วนปริมาณสำรองน้ำมันให้สูงขึ้น
รวมทั้งเป็นการกระจายความเสี่ยงในการพึ่งพาเฉพาะตลาดภายในประเทศอีกด้วย

ในส่วนของการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ การที่บริษัทฯทำสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติกับ บมจ. ปตท.
ซึ่งเป็นสัญญาระยะยาว มีการกำหนดปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายวัน (Daily Contract
Quantity หรือ DCQ) และหากผู้ซื้อไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ตามที่ตกลงไว้ในสัญญา
ผู้ซื้อต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่รับ (Take-or-pay) ให้แก่บริษัทฯ
ซึ่งเป็นการประกันรายได้ในระดับหนึ่ง

3.1.4 ความเสี่ยงในการผลิตก๊าซธรรมชาติจากแหล่งใหม่

ในปี 2549 บริษัทฯมีแผนที่จะผลิตก๊าซธรรมชาติจากแหล่งอาทิตย์
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้นในอนาคต อย่างไรก็ตาม
บริษัทฯอาจมีความเสี่ยงเกิดขึ้น หากไม่สามารถดำเนินโครงการได้ตามกำหนด
ซึ่งอาจมีผลมาจากความพร้อมของการดำเนินการพัฒนาโครงการและการเจรจาสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ

ในส่วนของความพร้อมในการพัฒนาโครงการ บริษัทฯได้จัดเตรียมความพร้อม ดังนี้

-   ด้านการบริหารโครงการ บริษัทฯได้ให้ความสำคัญต่อการวางแผนโครงการ
    และการออกแบบระบบวิศวกรรมที่เหมาะสม การบริหารควบคุมการก่อสร้าง
    ตลอดจนความพยายามลดต้นทุนต่าง ๆ ทั้งนี้
    เพื่อให้มั่นใจได้ว่าจะดำเนินโครงการได้ทันตามกำหนด ด้วยต้นทุนการผลิตที่เหมาะสม
    และเกิดประโยชน์สูงสุดแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

-   ด้านบุคลากร บริษัทฯ
    ได้จัดเตรียมโครงสร้างองค์กรและจัดเตรียมบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญในการพัฒนาแหล่งปิโตรเลียม

ในส่วนการเจรจาสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาตินั้น ปตท.สผ.
ได้พยายามเจรจาตกลงในข้อสัญญากับผู้ซื้อ
โดยพิจารณาด้านราคาที่เหมาะสมและต้นทุนการดำเนินงานที่สามารถแข่งขันได้
รวมทั้งประสานงานอย่างใกล้ชิดในการประเมินสถานการณ์ตลาดและความต้องการของผู้ซื้อ
ในขณะเดียวกันบริษัทฯได้ดำเนินการ ดังนี้

-   จัดทำแผนการลงทุนเป็นระยะ ๆ
    รวมทั้งจัดสรรการกระจายเงินลงทุนให้สอดคล้องกับความชัดเจนในด้านการตลาด
    และสอดคล้องกับแผนการวางท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3 ของ บมจ. ปตท.

-   มีการติดตามและรายงานผลการเจรจาสัญญาและการพัฒนาโครงการ
    ให้คณะกรรมการบริษัทฯทราบเป็นระยะ เพื่อให้ดำเนินการแก้ไขปัญหาได้ทันที

3.1.5 ความเสี่ยงจากการทบทวนสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ

เนื่องจากรัฐบาลได้มีการเสนอให้มีการศึกษาและทบทวนสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ
ที่ทำไว้กับบริษัทที่ได้รับสัมปทานการผลิตก๊าซธรรมชาติและปิโตรเลียม บริษัทฯ
กำหนดแนวทางให้มีการทบทวนสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ
ในอันที่จะให้ประโยชน์แก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง อาทิ การซื้อขายก๊าซ
ธรรมชาติส่วนเกินกว่าปริมาณขั้นต่ำตามสัญญา โดยอาจลดราคาในส่วนที่รับซื้อเกิน
การลดเงื่อนไขการ
ซื้อขายก๊าซธรรมชาติที่ไม่จำเป็น
เนื่องจากสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปในอันที่จะทำให้สามารถผลิตก๊าซธรรมชาติได้ในระดับต้นทุนที่ต่ำลง
เป็นต้น ทั้งนี้ บริษัทฯจะได้ทำการชี้แจงหารือกับผู้ซื้อ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดต่อผู้มีส่วนร่วมทุกฝ่าย

3.1.6 ความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศ

การลงทุนในโครงการต่างประเทศ อาจมีความเสี่ยงที่เกิดจากประเทศนั้น ๆ เป็นหลัก บริษัทฯ
จึงได้มีแนวทางสำหรับการลงทุนในต่างประเทศ โดยพิจารณาครอบคลุมถึงปัจจัยต่าง ๆ
ทั้งในด้านความมั่นคงทางด้านการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ
เสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเงิน ลักษณะและขนาดของโครงการ
เพื่อนำมาวิเคราะห์ผลตอบแทนจากการลงทุน โดยมีการชดเชยความเสี่ยงเหล่านี้แล้ว
อีกทั้งบริษัทฯยังได้มีการประสานงานกับกระทรวงการต่างประเทศ
เพื่อวิเคราะห์ติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

สำหรับการลงทุนซื้อหุ้นในบริษัท New Links Energy Resources จำกัด (New Links)
ซึ่งถือหุ้นหลักในบริษัท PT Medco Energi Internasional Tbk. (Medco)
ประเทศอินโดนีเซียนั้น ปตท.สผ. ได้ให้ความสำคัญในการบริหารโครงการ
โดยจัดส่งผู้บริหารและพนักงานระดับวิชาชีพเข้าไปร่วมทำงานในบริษัท Medco ทั้งนี้ เพื่อให้
ปตท.สผ. สามารถติดตามผลการดำเนินงานอย่างใกล้ชิด และร่วมมีบทบาทในการบริหารงาน
โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพิจารณาการลงทุนที่เหมาะสม สามารถบริหารสินทรัพย์ในโครงการ Medco
ให้เกิดประโยชน์ และเพื่อให้ได้ผล ตอบแทนสูงสุด

3.2 ปัจจัยเสี่ยงทางด้านการบริหารและการจัดการ

ความเสี่ยงจากการบริหารงาน

ความเสี่ยงจากการบริหารอาจเกิดจากความผิดพลาดจากการบริหารและการจัดการที่ส่งผลให้
ปตท.สผ. ไม่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ทางธุรกิจตามที่ตั้งเป้าหมายไว้
เนื่องจากธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมเป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนค่อนข้างสูง
ผู้บริหารจึงต้องมีขบวนการตัดสินใจที่รวดเร็วและรอบคอบในการลงทุนในโครงการ ต่าง ๆ
ของบริษัทฯ เพื่อให้มั่นใจว่าจะได้รับผลตอบแทนในอัตราที่เหมาะสม ดังนั้น
บริษัทฯจึงให้ความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงเป็นอย่างมาก
โดยในปีที่ผ่านมาบริษัทฯได้เริ่มดำเนินนโยบายการบริหารความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทุก ๆ
กระบวนการทำงานที่มีความสำคัญทั่วทั้งองค์กร
มีการจัดสัมมนาเชิงปฏิบัติการเพื่อประเมินความเสี่ยงและกำหนดมาตรการเพื่อควบคุมและบริหารจัดการความเสี่ยงเหล่านั้น
โดยกิจกรรมทั้งหมด จะดำเนินงานภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง

3.3 ปัจจัยเสี่ยงทางด้านการเงิน

3.3.1 ความผันผวนจากอัตราแลกเปลี่ยน

ปตท.สผ. ได้กำหนดแนวทางการจัดสรรสัดส่วนการกู้เงินให้เป็นสกุลเงินที่สอดคล้องกับรายได้
ปัจจุบัน เนื่องจากรายได้ของ ปตท.สผ. จากการขายปิโตรเลียม
ใช้ราคาขายซึ่งอิงกับเงินเหรียญสหรัฐฯ
บริษัทฯจึงได้มีการกู้ยืมเงินส่วนใหญ่เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ
เพื่อลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนในระดับหนึ่ง อย่างไรก็ตาม
ตราบใดที่บริษัทฯยังมีหนี้สินเป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ อยู่
การบันทึกหนี้สินทางบัญชีของบริษัทฯจะแปรผันไปกับอัตราแลกเปลี่ยน โดยจะทำให้บริษัทฯมีกำไร
(ขาดทุน) จากการแปลงค่าเงินตราต่างประเทศที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงจากการบันทึกบัญชีดังกล่าว

อนึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 ปตท.สผ. และบริษัทในเครือ
มีหนี้สินเงินกู้และหุ้นกู้ที่เป็นเงินตราต่างประเทศรวม 455.76 ล้านเหรียญสหรัฐฯ

3.3.2 การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

อัตราดอกเบี้ยในตลาดซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงขึ้นลงอยู่ตลอดเวลา
จะมีผลต่อหนี้ของบริษัทฯที่ใช้อัตราดอกเบี้ยลอยตัว
ทำให้บริษัทฯไม่สามารถกำหนดจำนวนดอกเบี้ยจ่ายซึ่งเป็นต้นทุนของบริษัทฯได้อย่างชัดเจน ดังนั้น
เพื่อลดความเสี่ยงในส่วนนี้ บริษัทฯจึงได้ก่อหนี้ส่วนใหญ่ที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่

ในส่วนของเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยซึ่งแปรผันจะส่งผลกระทบต่อดอกเบี้ยรับของบริษัทฯเช่นเดียวกัน
บริษัทฯมีนโยบายในการบริหารเงินสดคงเหลือ โดยลงทุนในเงินฝากและตราสารระยะสั้น
ซึ่งจะพิจารณาจากผลตอบแทนและความเสี่ยงที่เกี่ยวข้อง อย่างไรก็ตาม
บริษัทฯจะคำนึงถึงการรักษาสภาพคล่องของบริษัทฯเป็นหลัก

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 บริษัทฯมีภาระหนี้ที่เป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่จำนวน 393.28
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และมีภาระหนี้ที่เป็นอัตราดอกเบี้ยลอยตัวจำนวน 62.48 ล้านเหรียญสหรัฐฯ