แบบประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

บริษัท บางกอก เดค-คอน จำกัด (มหาชน)

วันที่ 25 กุมภาพันธ์ 2562

เอกสารแนบ 3

แบบประเมินนี้จัดทำโดยคณะกรรมการบริษัทซึ่งเป็นความเห็นของคณะกรรมการเกี่ยวกับ

ความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

แบบประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายใน

แนวคิดและวัตถุประสงค์

การมีระบบการควบคุมภายในที่ดีมีความสำคัญอย่างยิ่ง
สำหรับบริษัทจดทะเบียนหรือบริษัทที่มีประชาชนเป็นผู้ถือหุ้น โดยระบบที่ดีจะสามารถช่วยป้องกัน
บริหาร จัดการความเสี่ยงหรือความเสียหายต่าง ๆ
ที่อาจเกิดขึ้นกับบริษัทและผู้ที่มีส่วนได้เสียได้เป็นอย่างดี ดังนั้น
จึงเป็นหน้าที่ของคณะกรรมการบริษัทที่จะต้องดำเนินการให้มั่นใจว่า
บริษัทมีระบบควบคุมภายในที่เหมาะสม
และเพียงพอในการดูแลการดำเนินงานให้เป็นไปตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ กฎหมาย
ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ สามารถป้องกันทรัพย์สิน จากการทุจริต เสียหาย
รวมทั้งมีการจัดทำบัญชี รายงานที่ถูกต้องน่าเชื่อถือ

สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ได้รับความร่วมมือ
เป็นอย่างดีจากไพร้ซวอเตอร์เฮาส์คูเปอร์ส ประเทศไทย (PwC Thailand)
ในการพัฒนาแบบประเมิน
ความเพียงพอของระบบควบคุมภายใน (“แบบประเมิน”) ฉบับนี้ขึ้น
เพื่อเป็นเครื่องมือช่วยให้บริษัทใช้เป็นแนวทางในการประเมินความเพียงพอของระบบการควบคุมภายในของบริษัทด้วยตนเอง

แบบประเมินนี้ ได้จัดทำตามแนวคิดของ COSO[1] (The Committee of Sponsoring
Organizations of the Treadway Commission) ที่ได้ปรับปรุง framework ใหม่
เมื่อเดือนพฤษภาคม 2556 และนำมาปรับให้เข้าใจง่ายขึ้น รวมทั้งเหมาะสมกับบริษัทจดทะเบียนไทย
ซึ่งคำถามหลักยังแบ่งออกเป็น 5 ส่วนเช่นเดียวกับแนวทางของ COSO เดิม
แต่ได้ขยายความแต่ละส่วนออกเป็นหลักการย่อยรวม 17 หลักการ
เพื่อให้เข้าใจและเห็นภาพของแต่ละส่วนได้ชัดเจนยิ่งขึ้น

  การนำไปใช้

บริษัทควรใช้แบบประเมินนี้เป็นแนวทางในการประเมินหรือทบทวนความเพียงพอของระบบควบคุมภายในอย่างน้อยทุกปี
และอาจมีการทบทวนเพิ่มเติมหากเกิดเหตุการณ์ที่อาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ
การประเมินดังกล่าวควรผ่านการพิจารณาของคณะกรรมการตรวจสอบและคณะกรรมการบริษัทด้วย
เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนความเห็น มีความเข้าใจตรงกัน
และสามารถกำหนดแนวทางปฏิบัติที่เหมาะสมกับบริษัทได้

การตอบแบบประเมินในแต่ละข้อ ควรอยู่บนพื้นฐานของการปฏิบัติจริง หากประเมินแล้วพบว่า
บริษัทยังขาดการควบคุมภายในที่เพียงพอในข้อใด (ไม่ว่าจะเป็นการไม่มีระบบในเรื่องนั้น
หรือมีแล้วแต่ยังไม่เหมาะสม) บริษัทควรอธิบายเหตุผลและแนวทางแก้ไขประกอบไว้ด้วย

  -----------------------------------------------------------------------
  การควบคุมภายในองค์กร (Control Environment)

  -----------------------------------------------------------------------

1.  องค์กรแสดงถึงความยึดมั่นในคุณค่าของความซื่อตรง (integrity) และจริยธรรม

+-------------------------------------------------------+------+------+
| คำถาม                                                 | ใช่   | ไม่ใช่ |
+=======================================================+======+======+
| 1.  คณะกรรมการและผู้บริหารกำหนดแนวทาง                    |     |      |
|     และมีการ                                           |      |      |
| ปฏิบัติที่อยู่บนหลักความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณในการดำเนินงาน |     |      |
|     ที่ครอบคลุมถึง                                        |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.1.1 การปฏิบัติหน้าที่ประจำวัน และการตัดสินใจในเรื่องต่าง ๆ      |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.1.2 การปฏิบัติต่อคู่ค้า ลูกค้า และบุคคลภายนอก                 |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 1.2                                                   |     |      |
| มีข้อกำหนดที่เป็นลายลักษณ์อักษร                               |      |      |
| ให้ผู้บริหารและพนักงานปฏิบัติหน้าที่ด้วยความซื่อตรงและรักษาจรรยาบรรณ |     |      |
| ที่ครอบคลุมถึง                                            |      |      |
|                                                       |     |      |
| 1.2.1 มีข้อกำหนดเกี่ยวกับจริยธรรม (code of conduct)         |      |      |
| สำหรับผู้บริหารและพนักงาน ที่เหมาะสม                         |     |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.2                                                 |      |      |
| มีข้อกำหนดห้ามผู้บริหารและพนักงา                             |      |      |
| นปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งทางผลประโยชน์กับกิจการ |      |      |
| ซึ่งรวมถึงการห้ามคอร์รัปชันอันทำให้เกิดความเสียหายต่อองค์กร[2]     |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.3 มีบทลงโทษที่เหมาะสมหากมีการฝ่าฝืนข้อกำหนดข้างต้น         |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.2.4                                                 |      |      |
| มีการสื่อสารข้อกำหนดและบทลงโทษข้างต้นให้ผู้บริหารและพนักงาน      |      |      |
| ทุกคนรับทราบ เช่น รวมอยู่ในการปฐมนิเทศพนักงานใหม่             |      |      |
| ให้พนักงานลงนามรับทราบข้อกำหนดและบทลงโทษเป็นประจำทุกปี       |      |      |
| รวมทั้งมีการเผยแพร่ code of conduct                       |      |      |
| ให้แก่พนักงานและบุคคลภายนอกได้รับทราบ                       |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 3.  มีกระบวนการติดตามและประเมินผลการปฏิบัติตาม Code of      |     |      |
|     Conduct                                           |      |      |
|                                                       |     |      |
| 1.3.1                                                 |      |      |
| การติดตามและป                                          |     |      |
| ระเมินผลโดยหน่วยงานตรวจสอบภายในหรือหน่วยงานกำกับดูแลการปฏิบัติ |      |      |
| (compliance unit)                                     |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.3.2 การประเมินตนเองโดยผู้บริหารและพนักงาน                |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.3.3 การประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญที่เป็นอิสระจากภายนอกองค์กร      |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 4.  มีการจัดการอย่างทันเวลา                               |     |      |
|     หากพบ                                             |      |      |
| การไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดเกี่ยวกับความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณ |     |      |
|                                                       |      |      |
| 1.4.1                                                 |     |      |
| มีกระบวนการที่ทำให้สามารถตรวจพบการฝ่าฝืนได้ภายในเวลาที่เหมาะสม |      |      |
| 1.4.2                                                 |      |      |
| มีกร                                                   |      |      |
| ะบวนการที่ทำให้สามารถลงโทษหรือจัดการกับการฝ่าฝืนได้อย่างเหมาะสม |      |      |
| และภายในเวลาอันควร                                     |      |      |
|                                                       |      |      |
| 1.4.3                                                 |      |      |
| มีการแก้ไขกา                                            |      |      |
| รกระทำที่ขัดต่อหลักความซื่อตรงและการรักษาจรรยาบรรณอย่างเหมาะสม |      |      |
| และภายในเวลาอันควร                                     |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+

1.  คณะกรรมการมีความเป็นอิสระจากฝ่ายบริหาร และทำหน้าที่กำกับดูแล (Oversight)
    และพัฒนาการดำเนินการด้านการควบคุมภายใน

  ---------------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                         ใช่      ไม่ใช่
  ----------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  2.1 มีการกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการแยกจากฝ่ายบริหาร                                    
  โดยได้สงวนสิทธิ์อำนาจเฉพาะของคณะกรรมการไว้อย่างชัดเจน                                        

  2.2 คณะกรรมการกำกับดูแลให้มีการกำหนดเป้าหมายการดำเนินธุรกิจที่ชัดเจนและวัดผลได้                   
  เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงานของผู้บริหารและพนักงาน                                            

  2.3                                                                                  
  คณะกรรมการกำกับดูแลให้บริษัทกำหนดบทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการและผู้บริหารให้ถูกต้องตามกฎหมาย           
  กฎบัตร ซึ่งครอบคลุมบทบาทที่สำคัญของคณะกรรมการตรวจสอบ ผู้สอบบัญชี ผู้ตรวจสอบภายใน                   
  และผู้รับผิดชอบต่อรายงานทางการเงิน                                                          

  2.4 คณะกรรมการเป็นผู้มีความรู้เกี่ยวกับธุรกิจของบริษัท และมีความเชี่ยวชาญที่เป็นประโยชน์ต่อบริษัท           
  หรือสามารถขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้นๆได้                                              

  2.5 คณะกรรมการประกอบด้วยกรรมการอิสระที่มีความรู้ ความสามารถน่าเชื่อถือ                          
  และมีความเป็นอิสระในการปฏิบัติหน้าที่อย่างแท้จริง เช่น ไม่มีความสัมพันธ์ทางธุรกิจกับบริษัท                   
  ไม่มีความสัมพันธ์อื่นใด อันอาจมีอิทธิพลต่อการใช้ดุลยพินิจและปฏิบัติหน้าที่อย่างเป็นอิสระ                       
  ในจำนวนที่เหมาะสมเพียงพอ                                                                 

  2.6 คณะกรรมการกำกับดูแลการพัฒนาและปฏิบัติเรื่องการควบคุมภายใน                                 
  ในองค์กร ซึ่งครอบคลุมทั้งการสร้างสภาพแวดล้อมการควบคุม การประเมินความเสี่ยง กิจกรรมการควบคุม         
  ข้อมูลและการสื่อสาร และการติดตาม                                                           
  ---------------------------------------------------------------------------------------------

2.  ฝ่ายบริหารได้จัดให้มีโครงสร้างสายการรายงาน การกำหนดอำนาจในการสั่งการและ
    ความรับผิดชอบที่เหมาะสมเพื่อให้องค์กรบรรลุวัตถุประสงค์ ภายใต้การกำกับดูแล
    (oversight) ของคณะกรรมการ

  -------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                           ใช่      ไม่ใช่
  --------------------------------------------------------------- ------- -------
  3.1                                                                    
  ผู้บริหารระดับสูงกำหนดโครงสร้างองค์กรที่สนับสนุนการบรรลุวัตถุประสงค์ของบริษัท            
  โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมทั้งทางธุรกิจและกฎหมาย                                
  รวมถึงการจัดให้มีการควบคุมภายในอย่างมีประสิทธิภาพ เช่น                            
  แบ่งแยกหน้าที่ในส่วนงานที่สำคัญ ซึ่งทำให้เกิดการตรวจสอบถ่วงดุลระหว่างกัน                
  มีงานตรวจสอบภายในที่ขึ้นตรงกับกรรมการตรวจสอบ และมีสายการรายงานที่ชัดเจน           
  เป็นต้น                                                                   

  3.2 ผู้บริหารระดับสูงกำหนดสายการรายงานในบริษัท                                
  โดยพิจารณาถึงความเหมาะสมเกี่ยวกับอำนาจหน้าที่ ความรับผิดชอบ                       
  และการสื่อสารข้อมูล                                                         

  3.3 มีการกำหนด มอบหมาย                                                  
  และจำกัดอำนาจหน้าที่และความรับผิดชอบอย่างเหมาะสมระหว่างคณะกรรมการบริษัท           
  ผู้บริหารระดับสูง ผู้บริหาร และพนักงาน                                           
  -------------------------------------------------------------------------------

3.  องค์กรแสดงถึงความมุ่งมั่นในการจูงใจ พัฒนาและรักษาบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถ

  ------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                                                       ใช่      ไม่ใช่

  4.1 บริษัทมีนโยบายและวิธีการปฏิบัติเพื่อจัดหา พัฒนา และรักษาบุคลากรที่มีความรู้และความสามารถที่เหมาะสม                  
  และมีกระบวนการสอบทานนโยบายและวิธีการปฏิบัตินั้นอย่างสม่ำเสมอ                                                  

  4.2 บริษัทมีกระบวนการประเมินผลการปฏิบัติงาน การให้แรงจูงใจหรือรางวัลต่อบุคลากรที่มีผลการปฏิบัติงานดี                   
  และการจัดการต่อบุคลากรที่มีผลงานไม่บรรลุเป้าหมาย รวมถึง การสื่อสารกระบวนการเหล่านี้ให้ผู้บริหารและพนักงานทราบ           

  4.3                                                                                                
  บริษัทมีกระบวนการแก้ไขปัญหาหรือเตรียมพร้อมสำหรับการขาดบุคลากรที่มีความรู้และความสามารถที่เหมาะสมอย่างทันเวลา           

  4.4 บริษัทมีกระบวนการสรรหา พัฒนา และรักษาผู้บริหารและพนักงานทุกคน เช่น การจัดระบบที่ปรึกษา (mentoring)            
  และการฝึกอบรม                                                                                        

  4.5 บริษัทมีแผนและกระบวนการสรรหาผู้สืบทอดตำแหน่ง (succession plan) ที่สำคัญ                                  
  ------------------------------------------------------------------------------------------- ------- -------

4.  วัตถุประสงค์ขององค์กร

  -------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                 ใช่      ไม่ใช่
  --------------------------------------------------------------------- ------- -------
  5.1 คณะกรรมการและผู้บริหารมีกระบวนการและการสื่อสารเชิงบังคับให้บุคลากร                  
  ทุกคนมีความรับผิดชอบต่อการควบคุมภายใน และจัดให้มีการปรับปรุงแก้ไขกระบวนการปฏิบัติ            
  ในกรณีที่จำเป็น                                                                   

  5.2 คณะกรรมการและผู้บริหารกำหนดตัวชี้วัดผลการปฏิบัติงาน การสร้างแรงจูงใจ                 
  และการให้รางวัล ที่เหมาะสม โดยพิจารณาทั้งเรื่องการปฏิบัติตาม Code of Conduct              
  และวัตถุประสงค์ในระยะสั้นและระยะยาวของบริษัท                                         

  5.3 คณะกรรมการและผู้บริหารประเมินแรงจูงใจและการให้รางวัลอย่างต่อเนื่อง                  
  โดยเน้นให้สามารถเชื่อมโยงกับความสำเร็จของหน้าที่ในการปฏิบัติตามการควบคุมภายในด้วย           

  5.4 คณะกรรมการและผู้บริหารได้พิจารณาไม่ให้มีการสร้างแรงกดดันที่มากเกินไป                  
  ในการปฏิบัติหน้าที่ของบุคลากรแต่ละคน                                                  
  -------------------------------------------------------------------------------------

  -----------------------------------------------------------------------
  การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment)

  -----------------------------------------------------------------------

6.  องค์กรกำหนดวัตถุประสงค์ไว้อย่างชัดเจนเพียงพอ
    เพื่อให้สามารถระบุและประเมินความเสี่ยงต่าง ๆ
    ที่เกี่ยวข้องกับการบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร

  ------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                    ใช่      ไม่ใช่
  -------------------------------------------------------- ------- -------
  6.1 บริษัทสามารถปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีที่รับรองโดยทั่วไป                 
  และเหมาะสมกับธุรกิจในขณะนั้น                                          
  โดยแสดงได้ว่ารายการในรายงานทางการเงินมีตัวตนจริง ครบถ้วน                
  แสดงถึงสิทธิหรือภาระผูกพันของบริษัทได้ถูกต้อง มีมูลค่าเหมาะสม                  
  และเปิดเผยข้อมูลครบถ้วน ถูกต้อง                                        

  6.2 บริษัทกำหนดสาระสำคัญของรายการทางการเงิน                         
  โดยพิจารณาถึงปัจจัยที่สำคัญ เช่น ผู้ใช้รายงานทางการเงิน                      
  ขนาดของรายการ แนวโน้มของธุรกิจ                                      

  6.3                                                             
  รายงานทางการเงินของบริษัทสะท้อนถึงกิจกรรมการดำเนินงานของบริษัท            
  อย่างแท้จริง                                                        

  6.4 คณะกรรมการหรือคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง                        
  อนุมัติและสื่อสารนโยบาย                                               
  การบริหารความเสี่ยงให้ผู้บริหารและพนักงานทุกคนรับทราบและถือปฏิบัติ             
  จนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมขององค์กร                                    
  ------------------------------------------------------------------------

6.  องค์กรระบุและวิเคราะห์ความเสี่ยงทุกประเภทที่อาจกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ไว้
    อย่างครอบคลุมทั่วทั้งองค์กร

  ------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                ใช่      ไม่ใช่
  -------------------------------------------------------------------- ------- -------
  7.1 บริษัทระบุความเสี่ยงทุกประเภทซึ่งอาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจทั้งระดับองค์กร           
  หน่วยธุรกิจ ฝ่ายงาน และหน้าที่งานต่าง ๆ                                              

  7.2                                                                         
  บริษัทวิเคราะห์ความเสี่ยงทุกประเภทที่อาจเกิดจากทั้งปัจจัยภายในและปัจจัยภายนอกองค์กร           
  ซึ่งรวมถึงความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ การดำเนินงาน การรายงาน                                
  การปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ และด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ                                      

  7.3 ผู้บริหารทุกระดับมีส่วนร่วมในการบริหารความเสี่ยง                                   

  7.4 บริษัทได้ประเมินความสำคัญของความเสี่ยง โดยพิจารณาทั้งโอกาสเกิดเหตุการณ์              
  และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น                                                          

  7.5 บริษัทมีมาตรการและแผนปฏิบัติงานเพื่อจัดการความเสี่ยง                               
  โดยอาจเป็นการยอมรับความเสี่ยงนั้น (acceptance) การลดความเสี่ยง (reduction)           
  การหลีกเลี่ยงความเสี่ยง (avoidance) หรือการร่วมรับความเสี่ยง (sharing)                 
  ------------------------------------------------------------------------------------

7.  องค์กรได้พิจารณาถึงโอกาสที่จะเกิดการทุจริต
    ในการประเมินความเสี่ยงที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร

  -------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                 ใช่      ไม่ใช่
  --------------------------------------------------------------------- ------- -------
  8.1 บริษัทประเมินโอกาสที่จะเกิดการทุจริตขึ้น โดยครอบคลุมการทุจริตแบบต่างๆ เช่น              
  การจัดทำรายงานทางการเงินเท็จ การทำให้สูญเสียทรัพย์สิน การคอร์รัปชัน                       
  การที่ผู้บริหารสามารถฝ่าฝืนระบบควบคุมภายใน (management override of internal           
  controls) การเปลี่ยนแปลงข้อมูลในรายงานที่สำคัญ                                       
  การได้มาหรือใช้ไปซึ่งทรัพย์สินโดยไม่ถูกต้อง เป็นต้น                                        

  8.2 บริษัทได้ทบทวนเป้าหมายการปฏิบัติงานอย่างรอบคอบ                                   
  โดยพิจารณาความเป็นไปได้ของเป้าหมายที่กำหนดแล้ว                                       
  รวมทั้งได้พิจารณาความสมเหตุสมผลของการให้สิ่งจูงใจหรือผลตอบแทนแก่พนักงานแล้วด้วยว่า           
  ไม่มีลักษณะส่งเสริมให้พนักงานกระทำไม่เหมาะสม เช่น                                      
  ไม่ตั้งเป้าหมายยอดขายของบริษัทไว้สูงเกินความเป็นจริง                                     
  จนทำให้เกิดแรงจูงใจในการตกแต่งตัวเลขยอดขาย เป็นต้น                                   
  -------------------------------------------------------------------------------------

  ------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                    ใช่      ไม่ใช่
  -------------------------------------------------------- ------- -------
  8.3 คณะกรรมการตรวจสอบได้พิจารณาและสอบถามผู้บริหารเกี่ยวกับโอกาส         
  ในการเกิดทุจริต                                                     
  และมาตรการที่บริษัทดำเนินการเพื่อป้องกันหรือแก้ไขการทุจริต                    

  8.4                                                             
  บริษัทได้สื่อสารให้พนักงานทุกคนเข้าใจและปฏิบัติตามนโยบายและแนวปฏิบัติ           
  ที่กำหนดไว้                                                         
  ------------------------------------------------------------------------

8.  องค์กรสามารถระบุและประเมินความเปลี่ยนแปลงที่อาจมีผลกระทบต่อระบบการควบคุมภายใน

  ---------------------------------------------------------- ------- -------
  คำถาม                                                      ใช่      ไม่ใช่

  9.1 บริษัทประเมินการเปลี่ยนแปลงปัจจัยภายนอกองค์กร                         
  ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ การควบคุมภายใน                           
  และรายงานทางการเงิน                                                 
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างเพียงพอแล้ว           

  9.2 บริษัทประเมินการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการทำธุรกิจ                          
  ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ การควบคุมภายใน                           
  และรายงานทางการเงิน                                                 
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างเพียงพอแล้ว           

  9.3 บริษัทประเมินการเปลี่ยนแปลงผู้นำองค์กร                                
  ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจ การควบคุมภายใน                           
  และรายงานทางการเงิน                                                 
  ตลอดจนได้กำหนดมาตรการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงนั้นอย่างเพียงพอแล้ว           
  ---------------------------------------------------------- ------- -------

  -----------------------------------------------------------------------
  การควบคุมการปฏิบัติงาน (Control Activities)

  -----------------------------------------------------------------------

9.  องค์กรมีมาตรการควบคุมที่ช่วยลดความเสี่ยงที่จะไม่บรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กร
    ให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้

+-------------------------------------------------------+------+------+
| คำถาม                                                 | ใช่   | ไม่ใช่ |
+=======================================================+======+======+
| 10.1 มาตรการควบคุมของบริษัทมีความเหมาะสมกับความเสี่ยง        |     |      |
| และลักษณะเฉพาะขององค์กร เช่น สภาพแวดล้อม ความซับซ้อนของงาน  |      |      |
| ลักษณะงาน ขอบเขต                                       |      |      |
| การดำเนินงาน รวมถึงลักษณะเฉพาะอื่น ๆ                       |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.2 บริษัทมีมาตรการควบคุมภายในที่กำหนดเป็นลายลักษณ์อักษร       |     |      |
| และครอบคลุมกระบวนการต่างๆ อย่างเหมาะสม เช่น               |      |      |
| มีนโยบายและระเบียบวิธีปฏิบัติงานเกี่ยวกับธุรกรรมด้านการเงิน        |     |      |
| การจัดซื้อ และการบริหารทั่วไป ตลอดจนกำหนดขอบเขต อำนาจหน้าที่   |      |      |
| และลำดับชั้นการอนุมัติของผู้บริหารในแต่ละระดับไว้อย่างชัดเจน รัดกุม   |      |      |
| เพื่อให้สามารถป้องกันการทุจริตได้ เช่น                         |      |      |
| มีการกำหนดขนาดวงเงินและอำนาจอนุมัติของผู้บริหารแต่ละระดับ       |      |      |
| ขั้นตอนในการอนุมัติโครงการลงทุน                             |      |      |
| ขั้นตอนการจัดซื้อและวิธีการคัดเลือกผู้ขาย                        |      |      |
| การบันทึกข้อมูลรายละเอียดการตัดสินใจจัดซื้อ                     |      |      |
| ขั้นตอนการเบิกจ่ายวัสดุอุปกรณ์ หรือ การเบิกใช้เครื่องมือต่างๆ เป็นต้น  |      |      |
| โดยได้จัดให้มีกระบวนการสำหรับกรณีต่าง ๆ ดังนี้                  |      |      |
| 10.2.1 การเก็บรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ      |      |      |
| ผู้บริหาร และ                                            |      |      |
| ผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว รวมทั้งบุคคลที่เกี่ยวโยงกัน             |      |      |
| เพื่อประโยชน์ใน                                          |      |      |
| การติดตามและสอบทานการทำรายการระหว่างกัน                  |      |      |
| หรือรายการที่อาจมีความขัดแย้งทางผลประโยชน์                   |      |      |
| รวมทั้งมีการปรับปรุงข้อมูลให้เป็นปัจจุบันเสมอ                     |      |      |
| 10.2.2 กรณีที่บริษัทอนุมัติธุรกรรมหรือทำสัญญากับผู้ที่เกี่ยวข้องในลักษณะ  |      |      |
| ที่มีผลผูกพันบริษัทในระยะยาวไปแล้ว เช่น การทำสัญญาซื้อขายสินค้า     |      |      |
| การให้กู้ยืม                                              |      |      |
| การค้ำประกัน บริษัทได้ติดตามให้มั่นใจแล้วว่า                     |      |      |
| มีการปฏิบัติเป็นไปตามเงื่อนไข                                |      |      |
| ที่ตกลงกันไว้ตลอดระยะเวลาที่มีผลผูกพันบริษัท เช่น                 |      |      |
| ติดตามการชำระคืนหนี้ตามกำหนด                              |      |      |
| หรือมีการทบทวนความเหมาะสมของสัญญา เป็นต้น                  |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.3 บริษัทกำหนดให้การควบคุมภายในมีความหลากหลายอย่างเหมาะสม |     |      |
| เช่น                                                   |      |      |
| การควบคุมแบบ manual และ automated                      |      |      |
| หรือการควบคุมแบบป้องกันและติดตาม                           |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.4 บริษัทกำหนดให้มีการควบคุมภายในในทุกระดับขององค์กร เช่น    |     |      |
| ทั้งระดับ                                                |      |      |
| กลุ่มบริษัท หน่วยธุรกิจ สายงาน ฝ่ายงาน แผนก หรือกระบวนการ      |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+
| 10.5 บริษัทมีการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบในงาน 3 ด้านต่อไปนี้    |     |      |
| ออกจากกัน                                              |      |      |
| โดยเด็ดขาด เพื่อเป็นการตรวจสอบซึ่งกันและกัน กล่าวคือ            |      |      |
|                                                       |      |      |
|   (1) หน้าที่อนุมัติ                                        |      |      |
|                                                       |      |      |
|   (2) หน้าที่บันทึกรายการบัญชีและข้อมูลสารสนเทศ และ            |      |      |
|                                                       |      |      |
|   (3) หน้าที่ในการดูแลจัดเก็บทรัพย์สิน                         |      |      |
+-------------------------------------------------------+------+------+

10. องค์กรเลือกและพัฒนากิจกรรมการควบคุมทั่วไปด้วยระบบเทคโนโลยี เพื่อช่วยสนับสนุน
    การบรรลุวัตถุประสงค์

  ----------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                               ใช่     ไม่ใช่
  ------------------------------------------------------------------- ------ -------
  11.1 บริษัทควรกำหนดความเกี่ยวข้องกันระหว่างการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ                 
  ในกระบวนการปฏิบัติงานและการควบคุมทั่วไปของระบบสารสนเทศ                           

  11.2                                                                      
  บริษัทควรกำหนดการควบคุมของโครงสร้างพื้นฐานของระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม          

  11.3 บริษัทควรกำหนดการควบคุมด้านความปลอดภัยของระบบเทคโนโลยีให้มี                  
  ความเหมาะสม                                                                

  11.4 บริษัทควรกำหนดการควบคุมกระบวนการได้มา การพัฒนา                            
  และการบำรุงรักษาระบบเทคโนโลยีให้มีความเหมาะสม                                   
  ----------------------------------------------------------------------------------

11. องค์กรจัดให้มีกิจกรรมการควบคุมผ่านทางนโยบาย
    ซึ่งได้กำหนดสิ่งที่คาดหวังและขั้นตอนการปฏิบัติ
    เพื่อให้นโยบายที่กำหนดไว้นั้นสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้

  -----------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                ใช่     ไม่ใช่
  -------------------------------------------------------------------- ------ -------
  12.1 บริษัทมีนโยบายที่รัดกุมเพื่อติดตามให้การทำธุรกรรมของผู้ถือหุ้นรายใหญ่ กรรมการ           
  ผู้บริหาร หรือผู้ที่เกี่ยวข้องกับบุคคลดังกล่าว ต้องผ่านขั้นตอนการอนุมัติ ที่กำหนด เช่น               
  ข้อบังคับของบริษัท เกณฑ์ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย เกณฑ์ของสำนักงาน ฯลฯ             
  เพื่อป้องกันการหาโอกาสหรือนำผลประโยชน์ของบริษัท ไปใช้ส่วนตัว                           

  12.2                                                                       
  บริษัทมีนโยบายเพื่อให้การพิจารณาอนุมัติธุรกรรมกระทำโดยผู้ที่ไม่มีส่วนได้เสียในธุรกรรมนั้น          

  12.3                                                                       
  บริษัทมีนโยบายเพื่อให้การพิจารณาอนุมัติธุรกรรมคำนึงถึงประโยชน์สูงสุดของบริษัทเป็นสำคัญ          
  และพิจารณาโดยถือเสมือนเป็นรายการที่กระทำกับบุคคลภายนอก (at arms’ length             
  basis)                                                                      

  12.4 บริษัทมีกระบวนการติดตามดูแลการดำเนินงานของบริษัทย่อยหรือบริษัทร่วม                 
  รวมทั้งกำหนดแนวทางให้บุคคลที่บริษัทแต่งตั้งให้เป็นกรรมการหรือผู้บริหาร                       
  ในบริษัทย่อยหรือร่วมนั้น ถือปฏิบัติ (หากบริษัทไม่มีเงินลงทุนในบริษัทย่อยหรือ                     
  บริษัทร่วมไม่ต้องตอบข้อนี้)                                                         

  คำถาม                                                                ใช่     ไม่ใช่

  12.5 บริษัทกำหนดหน้าที่และความรับผิดชอบในการนำนโยบายและกระบวนการ                  
  ไปปฏิบัติโดยผู้บริหารและพนักงาน                                                    

  12.6 นโยบายและกระบวนการปฏิบัติของบริษัทได้รับการนำไปใช้ในเวลาที่เหมาะสม              
  โดยบุคลากรที่มีความสามารถ รวมถึงการครอบคลุมกระบวนการแก้ไขข้อผิดพลาด                  
  ในการปฏิบัติงาน                                                                

  12.7 บริษัททบทวนนโยบายและกระบวนการปฏิบัติให้มีความเหมาะสมอยู่เสมอ                   
  -----------------------------------------------------------------------------------

  -----------------------------------------------------------------------
  ระบบสารสนเทศและการสื่อสารข้อมูล (Information & Communication)

  -----------------------------------------------------------------------

12. องค์กรข้อมูลที่เกี่ยวข้องและมีคุณภาพ
    เพื่อสนับสนุนให้การควบคุมภายในสามารถดำเนินไปได้ตามที่กำหนดไว้

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                                                                                                           ใช่     ไม่ใช่
  --------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------ -------
  13.1 บริษัทกำหนดข้อมูลที่ต้องการใช้ในการดำเนินงาน ทั้งข้อมูลจากภายในและภายนอกองค์กร ที่มีคุณภาพและเกี่ยวข้องต่องาน                                                                          

  13.2 บริษัทพิจารณาทั้งต้นทุนและประโยชน์ที่จะได้รับ รวมถึงปริมาณและความถูกต้องของข้อมูล                                                                                                  

  13.3 บริษัทดำเนินการเพื่อให้คณะกรรมการมีข้อมูลที่สำคัญอย่างเพียงพอสำหรับ ใช้ประกอบการตัดสินใจ ตัวอย่างข้อมูลที่สำคัญ เช่น รายละเอียดของเรื่องที่เสนอ ให้พิจารณา เหตุผล ผลกระทบต่อบริษัท ทางเลือกต่าง ๆ       

  13.4                                                                                                                                                                  
  บริษัทดำเนินการเพื่อให้กรรมการบริษัทได้รับหนังสือนัดประชุมหรือเอกสารประกอบการประชุมที่ระบุข้อมูลที่จำเป็นและเพียงพอต่อการพิจารณาก่อนการประชุมล่วงหน้าอย่างน้อยภายในระยะเวลาขั้นต่ำตามที่กฎหมายกำหนด          

  13.5 บริษัทดำเนินการเพื่อให้รายงานการประชุมคณะกรรมการมีรายละเอียดตามควร เพื่อให้สามารถตรวจสอบย้อนหลังเกี่ยวกับความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของกรรมการแต่ละราย เช่น                            
  การบันทึกข้อซักถามของกรรมการ ความเห็นหรือข้อสังเกตของกรรมการในเรื่องที่พิจารณา ความเห็นของกรรมการรายที่ไม่เห็นด้วยกับเรื่อง                                                                  
  ที่เสนอพร้อมเหตุผล เป็นต้น                                                                                                                                                   
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

+--------------------------------------------------------+-----+------+
| 13.6 บริษัทมีการดำเนินการดังต่อไปนี้                           |    |      |
| 13.6.1 มีการจัดเก็บเอกสารสำคัญ ไว้อย่างครบถ้วนเป็นหมวดหมู่       |     |      |
| 13.6.2                                                 |    |      |
| กรณีที่ได้รับแจ้งจากผู้สอบบัญชีหรือผู้ตรวจสอบภายในว่ามีข้อบกพร่อง       |     |      |
| ในการควบคุมภายใน บริษัทได้แก้ไขข้อบกพร่องนั้นอย่างครบถ้วนแล้ว      |     |      |
+--------------------------------------------------------+-----+------+

13. องค์กรสื่อสารข้อมูลภายในองค์กร ซึ่งรวมถึงวัตถุประสงค์และความรับผิดชอบต่อ
    การควบคุมภายในที่จำเป็นต่อการสนับสนุนให้การควบคุมภายในสามารถดำเนินไปได้ตามที่วางไว้

  -------------------------------------------------------------------------- ------ -------
  คำถาม                                                                      ใช่     ไม่ใช่

  14.1 บริษัทมีกระบวนการสื่อสารข้อมูลภายในอย่างมีประสิทธิภาพ และมีช่องทาง                       
  การสื่อสารที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุนการควบคุมภายใน                                           

  14.2 บริษัทมีการรายงานข้อมูลที่สำคัญถึงคณะกรรมการบริษัทอย่างสม่ำเสมอ และ                      
  คณะกรรมการบริษัทสามารถเข้าถึงแหล่งสารสนเทศที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงาน หรือสอบทานรายการต่าง        
  ๆ ตามที่ต้องการ เช่น                                                                  
  การกำหนดบุคคลที่เป็นศูนย์ติดต่อเพื่อให้สามารถติดต่อขอข้อมูลอื่นนอกจากที่ได้รับจากผู้บริหาร                
  รวมทั้งการติดต่อสอบถามข้อมูลจากผู้สอบบัญชี ผู้ตรวจสอบภายใน                                    
  การจัดประชุมระหว่างคณะกรรมการและผู้บริหารตามที่คณะกรรมการร้องขอ                            
  การจัดกิจกรรมพบปะหารือระหว่างคณะกรรมการและผู้บริหารนอกเหนือจากการประชุมคณะกรรมการ          
  เป็นต้น                                                                             

  14.3 บริษัทจัดให้มีช่องทางการสื่อสารพิเศษหรือช่องทางลับเพื่อให้บุคคลต่าง ๆ                        
  ภายในบริษัทสามารถแจ้งข้อมูลหรือเบาะแสเกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริตภายในบริษัท                      
  (whistle-blower hotline) ได้อย่างปลอดภัย                                             
  -------------------------------------------------------------------------- ------ -------

14. องค์กรได้สื่อสารกับหน่วยงานภายนอก เกี่ยวกับประเด็นที่อาจมีผลกระทบต่อการควบคุมภายใน

  -------------------------------------------------------------- ------ -------
  คำถาม                                                          ใช่     ไม่ใช่

  15.1                                                                 
  บริษัทมีกระบวนการสื่อสารข้อมูลกับผู้มีส่วนได้เสียภายนอกองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ          
  และมีช่องทางการสื่อสารที่เหมาะสม เพื่อสนับสนุนการควบคุมภายใน เช่น                 
  จัดให้มีเจ้าหน้าที่หรือหน่วยงานนักลงทุนสัมพันธ์ ศูนย์รับเรื่องร้องเรียน เป็นต้น              
  -------------------------------------------------------------- ------ -------

  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------ -------
  คำถาม                                                                                                        ใช่     ไม่ใช่

  15.2                                                                                                               
  บริษัทจัดให้มีช่องทางการสื่อสารพิเศษหรือช่องทางลับเพื่อให้ผู้มีส่วนได้เสียภายนอกองค์กรสามารถแจ้งข้อมูลหรือเบาะแสเกี่ยวกับการฉ้อฉลหรือทุจริต          
  (whistle-blower hotline) แก่บริษัทได้อย่างปลอดภัย                                                                         

                                                                                                                      
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ ------ -------

  -----------------------------------------------------------------------
  ระบบการติดตาม (Monitoring Activities)

  -----------------------------------------------------------------------

15. องค์กรติดตามและประเมินผลการควบคุมภายใน
    เพื่อให้มั่นใจได้ว่าการควบคุมภายในยังดำเนินไปอย่างครบถ้วน เหมาะสม

  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
  คำถาม                                                                                                         ใช่     ไม่ใช่
  ------------------------------------------------------------------------------------------------------------- ------ -------
  16.1                                                                                                                
  บริษัทจัดให้มีกระบวนการติดตามการปฏิบัติตามจริยธรรมธุรกิจและข้อกำหนดห้ามฝ่ายบริหารและพนักงานปฏิบัติตนในลักษณะที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้ง          
  ทางผลประโยชน์ เช่น กำหนดให้แต่ละส่วนงานติดตามการปฏิบัติ และรายงานผู้บังคับบัญชา หรือมอบหมายให้หน่วยงานตรวจสอบภายในติดตามการปฏิบัติ        
  และรายงานต่อคณะกรรมการตรวจสอบ เป็นต้น                                                                                   

  16.2 บริษัทจัดให้มีการตรวจสอบการปฏิบัติตามระบบการควบคุมภายในที่วางไว้ โดยการประเมินตนเอง                                         
  และ/หรือการประเมินอิสระโดยผู้ตรวจสอบภายใน                                                                                 

  16.3 ความถี่ในการติดตามและประเมินผลมีความเหมาะสมกับการเปลี่ยนแปลงของบริษัท                                                    

  16.4 ดำเนินการติดตามและประเมินผลระบบการควบคุมภายใน โดยผู้ที่มีความรู้และความสามารถ                                             

  16.5 บริษัทกำหนดแนวทางการรายงานผลการตรวจสอบภายในให้ขึ้นตรงต่อคณะกรรมการตรวจสอบ                                            

  16.6 บริษัทส่งเสริมให้ผู้ตรวจสอบภายในปฏิบัติหน้าที่ตามมาตรฐานสากล การปฏิบัติงานวิชาชีพการตรวจสอบภายใน (International Standards        
  for the Professional Practice of Internal Auditing, IIA)                                                             
  ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

16. องค์กรประเมินและสื่อสารข้อบกพร่องของการควบคุมภายในอย่างทันเวลาต่อบุคคลที่รับผิดชอบ
    ซึ่งรวมถึงผู้บริหารระดับสูงและคณะกรรมการตามความเหมาะสม

+--------------------------------------------------------+-----+------+
| คำถาม                                                  | ใช่  | ไม่ใช่ |
+--------------------------------------------------------+-----+------+
| 17.1 บริษัทประเมินผลและสื่อสารข้อบกพร่องของการควบคุมภายใน      |    |      |
| และดำเนินการเพื่อติดตามแก้ไขอย่างทันท่วงที                      |     |      |
| หากผลการดำเนินงานที่เกิดขึ้นแตกต่างจากเป้าหมาย                 |     |      |
| ที่กำหนดไว้อย่างมีนัยสำคัญ                                    |     |      |
+--------------------------------------------------------+-----+------+
| 17.2 บริษัทมีนโยบายการรายงาน ดังนี้                          |    |      |
| 17.2.1 ฝ่ายบริหารต้องรายงานต่อคณะกรรมการบริษัทโดยพลัน         |     |      |
| ในกรณีที่เกิดเหตุการณ์หรือสงสัยว่ามีเหตุการณ์ทุจริตอย่างร้ายแรง        |    |      |
| มีการปฏิบัติที่ฝ่าฝืนกฎหมาย หรือมีการกระทำที่ผิดปกติอื่น               |     |      |
| ซึ่งอาจกระทบต่อชื่อเสียงและฐานะการเงินของบริษัทอย่างมีนัยสำคัญ      |    |      |
| 17.2.2 รายงานข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญ                      |     |      |
| พร้อมแนวทางการแก้ไขปัญหา (แม้ว่าจะได้เริ่มดำเนินการจัดการแล้ว)    |     |      |
| ต่อคณะกรรมการบริษัท/คณะกรรมการตรวจสอบ                     |     |      |
| เพื่อพิจารณาภายในระยะเวลาอันควร                            |     |      |
| 17.2.3                                                 |     |      |
| รายงานความคืบหน้าในการปรับปรุง                             |     |      |
| ข้อบกพร่องที่เป็นสาระสำคัญต่อคณะกรรมการบริษัท/คณะกรรมการตรวจสอบ |     |      |
+--------------------------------------------------------+-----+------+

[1] เป็นคณะกรรมการร่วมของสถาบันวิชาชีพ 5 แห่ง ได้แก่
สถาบันผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งสหรัฐอเมริกา (AICPA) สถาบันผู้ตรวจสอบภายในสากล
(Institute of Internal Auditors หรือ IIA) สถาบันผู้บริหารการเงิน (Financial
Executives Institute หรือ FEI) สมาคมนักบัญชีแห่งสหรัฐอเมริกา (American
Accounting Association หรือ AAA) และสถาบันนักบัญชีเพื่อการบริหาร (Institute of
Management Accountants หรือ IMA)

[2] บริษัทควรกำหนดการควบคุมภายในตามมาตรการต่อต้านคอร์รัปชันให้เหมาะสมกับความเสี่ยงของบริษัท