-----------------------------------------------------------------------
  1. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

1.1 ปัจจัยความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับการเปิดเสรีธุรกิจโทรคมนาคม

ภายหลังการจัดตั้งคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (“กทช.”) เมื่อเดือนตุลาคม 2547
ผู้ประกอบการธุรกิจโทรคมนาคมทั้งภาครัฐและเอกชน
ได้เตรียมพร้อมในการปรับแผนธุรกิจทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ให้สอดคล้องกับกฎเกณฑ์
และระเบียบที่ กทช. จะกำหนดเป็นแนวทางในการกำกับดูแลกิจการสื่อสารโทรคมนาคม
เนื่องจากแนวทางดังกล่าวมีรายละเอียดขั้นตอน
และเงื่อนไขที่ซับซ้อนและโยงใยไปถึงพันธะระหว่างคู่สัญญาเดิม
ผู้ประกอบการต่างก็หวังว่าจะเป็นแนวทางที่ก่อให้เกิดการแข่งขันกันอย่างเสรีและเป็นธรรมที่สุด
เนื่องจากแนวทางในการแปรสัญญาสัมปทาน และ การออกใบอนุญาตใหม่
ไม่ว่าจะออกมาในรูปแบบใดก็ตาม
จะส่งผลกระทบต่อแนวทางการดำเนินการในปัจจุบันซึ่งผูกขาดโดยภาครัฐ
ถึงแม้ว่าภาครัฐจะได้ดำเนินการแปรรูปการสื่อสารแห่งประเทศไทยเป็นบริษัท กสท โทรคมนาคม
จำกัด (มหาชน) (“กสท”) และ การแปรสภาพองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยเป็นบริษัท ทศท
คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) (“ทศท”) เพื่อเตรียมพร้อมในการเปิดเสรีธุรกิจโทรคมนาคมก็ตาม
แต่บริษัทยังคงได้รับผลกระทบในเรื่องดังต่อไปนี้

- ธุรกิจอินเตอร์เนตอาจได้รับผลกระทบในกรณีที่ กทช. ออกใบอนุญาตให้กับผู้ประกอบการรายใหม่
ทำให้บริษัทมีคู่แข่งมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากใบอนุญาตใหม่มีกฎระเบียบและเงื่อนไขต่างๆ
ที่ดีกว่า บริษัทอาจเสียเปรียบได้เนื่องจากสัญญาในปัจจุบันเป็นลักษณะสัญญาพื้นฐาน
เนื้อหาอาจจะไม่ครอบคลุมถึงบริการใหม่ๆ

- รัฐวิสาหกิจที่รับผิดชอบด้านกิจการโทรคมนาคมที่แปรสภาพเป็นบริษัทมหาชน เช่น กสท. และ
ทศท.
หรือบริษัทต่างชาติที่มีฐานเงินทุนสูงและมีเทคโนโลยีที่ทันสมัยจะเข้ามาลงทุนทั้งในฐานะเป็นผู้ให้บริการหรือผู้จัดจำหน่ายอุปกรณ์โทรคมนาคม
ซึ่งจะทำให้ส่วนแบ่งของตลาดในส่วนของบริษัทลดน้อยลง

- บริษัทจะต้องเร่งพัฒนาศักยภาพในด้านต่างๆ อาทิ ด้านการจัดหาแหล่งเงินทุน
ด้านเทคโนโลยีใหม่ๆ ด้านพัฒนาบุคลากรเพื่อให้มีความเชี่ยวชาญในระบบเทคโนโลยีใหม่ๆ
รวมทั้งในด้านการตลาด เป็นต้น

อย่างไรก็ตาม บริษัทได้เตรียมแผนการดำเนินธุรกิจไว้รองรับสถานการณ์ดังกล่าวแล้ว
โดยเน้นการสร้างธุรกิจใหม่ๆ เพื่อกระจายความเสี่ยงจากการเปิดเสรีการแข่งขัน
การใช้กลยุทธ์ทางการตลาดโดยถือความพึงพอใจของลูกค้าเป็นหลัก
ปรับปรุงมาตรฐานของสินค้าและบริการ
เสริมสร้างความสัมพันธ์กับกลุ่มลูกค้าโดยการจัดกิจกรรมร่วมสมัยต่างๆ
การพัฒนาบุคลากรให้มีความชำนาญต่อเทคโนโลยีใหม่ๆ
การจัดระบบการบริหารจัดการให้มีประสิทธิภาพ
และการเจรจาหาผู้ร่วมลงทุนเพื่อเพิ่มศักยภาพในด้านเงินทุนและการแข่งขัน
โดยบริษัทจะนำประสบการณ์ในการดำเนินงานธุรกิจโทรคมนาคมเป็นเวลายาวนานถึง 20 ปี
มาสนับสนุนการดำเนินธุรกิจใหม่ๆ เพื่อเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน

  ความเสี่ยงในการแปรรูปสัญญาสัมปทาน

การเปิดเสรีโทรคมนาคมจะต้องผ่านกระบวนการแปรสัญญาสัมปทานที่หน่วยงานของรัฐได้ทำไว้กับบริษัทเอกชนผู้ให้บริการก่อน
เพื่อให้ผู้ประกอบการทั้งรายใหม่และรายเดิมแข่งขันกันได้โดยไม่มีความได้เปรียบเสียเปรียบ
โดยมีประเด็นหลักๆ ได้แก่เรื่องการแบ่งรายได้ค่าเชื่อมโยงโครงข่ายหรืออินเตอร์คอนเน็กชั่น ชาร์จ
การโอนทรัพย์สินระหว่างผู้รับและผู้ให้สัมปทาน และอื่นๆ
ซึ่งขณะนี้คู่สัญญาได้มีการเจรจาหารือในขั้นต้นไปบ้างแล้วแต่ยังไม่อาจหาข้อสรุปที่เป็นธรรมได้
อย่างไรก็ตาม
การแปรสัญญาอาจจะต้องมีการจัดลำดับความสำคัญให้กับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่และโทรศัพท์พื้นฐานก่อน
ดังนั้น การแปรสัญญาสัมปทานอื่นๆ อาจจะถูกจัดความสำคัญไว้ในลำดับหลัง
เนื่องจากมีผลต่อการแข่งขันน้อย การแปรสัญญาร่วมการงานดังกล่าวอาจส่งผลกระทบต่อบริษัท ดังนี้

- ส่วนแบ่งรายได้ที่เกิดจากการแปรสัญญาสัมปทานซึ่งจะต้องชำระให้แก่ผู้ให้สัมปทาน

- ค่าต่อเชื่อมโครงข่าย ค่าใบอนุญาต และค่าธรรมเนียมต่างๆ ที่จะต้องชำระให้แก่ กทช.

- การเช่าหรือซื้อทรัพย์สินคืนจากผู้ให้สัมปทานเพื่อให้บริการต่อจนสิ้นอายุสัญญา

จากปัจจัยต่างๆ ที่กล่าวมาข้างต้น บริษัทและผู้ประกอบการธุรกิจด้านสื่อสารโทรคมนาคมอื่นๆ
ต่างพยายามผลักดันและเสนอแนวทางแก่ กทช.
เพื่อให้กำหนดกรอบหรือแนวทางในการแปรสัญญาร่วมการงานกิจการโทรคมนาคมที่ชัดเจน
เสมอภาคและเท่าเทียมกันโดยเร็ว
เพื่อให้ผู้ประกอบการธุรกิจโทรคมนาคมสามารถกำหนดทิศทางการดำเนินธุรกิจและสามารถเพิ่มการลงทุนได้โดยมีผลตอบแทนการลงทุนที่ชัดเจน

  ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

ในธุรกิจด้านสื่อสารโทรคมนาคม
ผู้ผลิตอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีในต่างประเทศมีความพยายามที่จะพัฒนา
หรือสร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์ใหม่ๆ ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดอยู่ตลอดเวลา
ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างต่อเนื่อง
จึงทำให้บริษัทอาจได้รับผลกระทบจากการที่จะต้องลงทุนจัดหาอุปกรณ์รุ่นใหม่ๆ
เพิ่มขึ้นเพื่อให้ตรงกับความต้องการของตลาด
และต้องลงทุนพัฒนาบุคลากรเพื่อรองรับกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไป
อีกทั้งต้องจัดหาอุปกรณ์รุ่นเก่าที่บริษัทเป็นคู่ค้าเพื่อให้สามารถบริการลูกค้าของบริษัทได้อย่างต่อเนื่อง
แต่ในการพัฒนาหรือปรับปรุงเทคโนโลยีหรือบุคลากรเพื่อให้คงไว้ซึ่งศักยภาพในการแข่งขันนั้นมีความจำเป็นที่จะต้องใช้เงินลงทุนเป็นจำนวนมากและอย่างต่อเนื่อง
ซึ่งในการลงทุนดังกล่าวจะทำให้บริษัทต้องมีภาระค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานที่เพิ่มสูงขึ้นและอาจส่งผลต่อผลการดำเนินงานของบริษัทได้
ในทางกลับกันหากบริษัทไม่มีความสนใจที่จะลงทุนในด้านนี้ก็อาจจะทำให้ศักยภาพในการแข่งขันของบริษัทลดลงน้อยลงและอาจจะส่งผลต่อเนื่องให้บริษัทมีรายได้จากการดำเนินงานลดลง
อย่างไรก็ตาม ในการลงทุนด้านการพัฒนาเทคโนโลยีและบุคลากรในแต่ละครั้ง
บริษัทจะทำการศึกษาวิเคราะห์ถึงความจำเป็นและเหมาะสมก่อนการตัดสินใจลงทุนโดยจะคำนึงถึงผลประโยชน์ที่บริษัทจะได้รับสูงสุด
โดยบริษัทได้จัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาเพื่อบริหารความเสี่ยง
โดยทำหน้าที่ติดตามสถานะและทิศทางการแปรเปลี่ยนของตลาดอย่างใกล้ชิด
และได้จัดเก็บข้อมูลการตลาดอย่างต่อเนื่องเพื่อนำมาวิเคราะห์
รวมทั้งยังได้ศึกษาพฤติกรรมของธุรกิจในลักษณะเดียวกันที่ดำเนินอยู่ในต่างประเทศเพื่อมาประเมินความคุ้มค่าและเลือกการลงทุนจัดหาอุปกรณ์ใหม่ๆ
ที่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่บริษัทสูงสุด
อีกทั้งบริษัทได้กำหนดเงื่อนไขและระยะเวลาการจัดซื้ออุปกรณ์ต่างๆ
ที่เหมาะสมเพื่อให้สามารถรองรับความต้องการของบริษัทได้
อีกทั้งบริษัทยังดำเนินการฝึกอบรมและพัฒนาความสามารถของบุคลากรให้ก้าวทันเทคโนโลยีอยู่เสมอ
นอกจากนี้
บริษัทยังมีความสัมพันธ์ที่ดีกับสถาบันการเงินหลายแห่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งสถาบันการเงินที่ให้การสนับสนุนทางการเงินแก่โครงการขนาดใหญ่ที่บริษัทดำเนินงานอยู่
จึงเชื่อมั่นว่ายังสามารถจัดหาแหล่งเงินกู้ยืมได้เพิ่มเติม
และอาจมีเงินเพิ่มจากการแปลงสภาพใบสำคัญแสดงสิทธิที่จำหน่ายไปแล้ว
รวมทั้งการที่บริษัทได้รับการปรับลดหนี้ตามแผนฟื้นฟูฯ บริษัทจึงมีภาระจ่ายหนี้และดอกเบี้ยลดลงไป
ส่งผลให้บริษัทมีกระแสเงินสดเหลือเพียงพอที่จะนำไปลงทุนในด้านการพัฒนาเทคโนโลยีได้
จึงทำให้บริษัทสามารถลดข้อจำกัดในเรื่องการลงทุนและสภาพคล่องได้ระดับหนึ่ง

  ความเสี่ยงด้านความเพียงพอของบุคลากร

ธุรกิจด้านโทรคมนาคมเป็นธุรกิจที่จำเป็นจะต้องมีบุคลากรที่มีความรู้ ความชำนาญ
และทักษะเฉพาะด้านอย่างเพียงพอที่จะรองรับปริมาณงานและธุรกิจใหม่ๆ
เนื่องจากเทคโนโลยีการสื่อสารโทรคมนาคมพัฒนาไปอย่างรวดเร็วและไม่หยุดนิ่ง
ทำให้ผู้ประกอบการธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมต้องรักษาและพัฒนาบุคลากรที่มีศักยภาพไว้อย่างต่อเนื่อง
แต่เนื่องจากในสภาวะการแข่งขันที่สูงเช่นในปัจจุบันทำให้บุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ในวิชาชีพดังกล่าวนี้มีปริมาณไม่เพียงพอกับความต้องการของตลาด
จึงเป็นโอกาสให้บุคลากรในภาคธุรกิจนี้มีอัตราการเปลี่ยนงานบ่อย
เนื่องจากได้รับข้อเสนอการว่าจ้างงานที่มีความจูงใจสูงจากคู่แข่งขัน
จึงทำให้บริษัทอาจจะมีความเสี่ยงในด้านความเพียงพอของบุคลากร
อันเป็นเหตุให้บริษัทได้รับผลกระทบด้านการให้บริการและโอกาสการขยายตัวทางธุรกิจ
อย่างไรก็ตามบริษัทได้เตรียมมาตรการรองรับไว้ เช่น การเลื่อนตำแหน่ง
และการปรับค่าตอบแทนให้เป็นพิเศษสำหรับพนักงานซึ่งมีขีดความสามารถในการปฏิบัติงานสูงและมีผลงานดีเด่นเป็นที่ยอมรับเพื่อสร้างแรงจูงใจในการทำงาน
นอกจากนั้นยังมีการหมุนเวียนงานเพื่อเสริมสร้างทักษะและประสบการณ์ในงานด้านอื่นๆ
เพื่อเสริมสร้างศักยภาพของพนักงานให้มีความก้าวหน้าในสายอาชีพและเพื่อเตรียมพร้อมที่จะทดแทนบุคลากรในอนาคต
ดังนั้นในช่วงเวลาที่ผ่านมาบริษัทจึงยังไม่เคยประสบกับปัญหาด้านการขาดแคลนบุคลากรแต่อย่างใด

1.2 ปัจจัยความเสี่ยงทางการเงิน

 ความเสี่ยงจากการถูกคัดค้านจากเจ้าหนี้บางรายต่อแผนฟื้นฟูกิจการ

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 บริษัทยังอยู่ในแผนฟื้นฟูฯ โดยระหว่างปีผู้บริหารแผนฯ
  ได้ดำเนินการดังนี้ ณ วันที่ 26 กุมภาพันธ์ 2547 ผู้บริหารแผนฯ
  ของบริษัทได้ยื่นต่อศาลล้มละลายกลางขอออกจากแผนฟื้นฟูฯ
  เนื่องจากได้ปฏิบัติตามแผนครบถ้วนแล้ว
  แต่มีการคัดค้านจากเจ้าหนี้บางรายทำให้ขบวนการทางศาลได้ขึ้นไปสู่ศาลฎีกา ซึ่งผู้บริหารแผนฯ
  ของบริษัทได้ทำการชี้แจงแก้ข้อคัดค้านไปยังศาลฎีกาเรียบร้อยแล้ว
  โดยขณะนี้กำลังรอศาลฎีกาพิจารณา อย่างไรก็ตามบริษัทเชื่อมั่นว่าผู้บริหารแผนฯ
  ได้ปฏิบัติตามแผนฟื้นฟูฯ ทุกประการและถูกต้องตามหลักกฎหมายฟื้นฟูกิจการ ในส่วนของบริษัท
  JIOC ซึ่งอยู่ในแผนฟื้นฟูกิจการ ผู้บริหารแผนฯ ของ JIOC
  กำลังดำเนินตามแผนซึ่งยังคงมีความเสี่ยงในการที่ยังไม่ได้ออกจากแผนฟื้นฟูฯ

  ความเสี่ยงในด้านความสามารถในการจ่ายเงินปันผล

ณ สิ้นปี 2547 บริษัทและบริษัทย่อยมีกำไรสุทธิจำนวน 1,144 ล้านบาท
และกำไรสะสมที่ยังไม่ได้จัดสรรจำนวน 532 ล้านบาท
มีความสามารถที่จะจ่ายเงินปันผลได้ตามนโยบายบริษัทที่กำหนดไว้
แต่บริษัทและบริษัทย่อยยังอยู่ภายใต้แผนฟื้นฟูฯ ตามแผนฟื้นฟูฯ
ของบริษัทได้ระบุเงื่อนไขการจ่ายปันผลและประโยชน์อื่นใดไว้ว่า
ผู้บริหารแผนไม่มีความประสงค์ที่จะจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นในระหว่างการดำเนินการตามแผนฟื้นฟูฯ
และภายหลังจากวันยกเลิกการฟื้นฟูฯ
ให้คณะกรรมการและที่ประชุมผู้ถือหุ้นของบริษัทเป็นผู้พิจารณาอนุมัติการจ่ายเงินปันผลหรือประโยชน์อื่นใดให้แก่ผู้ถือหุ้นตามกฎหมายต่อไป
บริษัทจึงคาดว่ามีกระแสเงินสดเพียงพอที่จะจ่ายชำระหนี้ตามแผนฟื้นฟูฯ และหนี้สินระยะยาวอื่น
และจ่ายเงินปันผลให้แก่ผู้ถือหุ้นได้ในอนาคต

  ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย 

บริษัทและบริษัทย่อยมีความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยในตลาดในอนาคต
ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานและกระแสเงินสดของบริษัทและบริษัทย่อย
ทั้งนี้สินทรัพย์และหนี้สินในเงินฝากกับสถาบันการเงิน
เงินเบิกเกินบัญชีธนาคารและเงินกู้ระยะยาวมีรายละเอียดตามที่ปรากฏในหมายเหตุประกอบงบการเงิน
ณ 31 ธันวาคม 2547

  ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน 

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547
บริษัทและบริษัทย่อยมีหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศสุทธิที่ไม่ได้รับการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน
ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
| สกุลเงิน         | งบก      |              | งบการเ  |               |
|                | ารเงินรวม |              | งินเฉพาะ |               |
|                |          |              | ของบริษัท |               |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
|                | ส        | เทียบ         | สก      | เทีย           |
|                | กุลเงินต่าง | เท่าเป็นเงินบาท | ุลเงินต่าง | บเท่าเป็นเงินบาท |
|                |          |              |         |               |
|                | ประเทศ   | (ล้านบาท)     | ประเทศ  | (ล้านบาท)      |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
|   เ            | 112      | 4,390.68     |   -     | -             |
| หรียญสหรัฐอเมริกา | ล้านเหรียญ |              |         |               |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
|   ยูโร          | 3 ล้านยูโร | 160.44       |   -     | -             |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
|   รวม          |          | 4,551.12     |         | -             |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
|   สินทรัพย์รวม    |          | 17,010.84    |         | 10,897.66     |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+
|   %            |          | 26.75        |         | 0.00          |
|   ต่อสินทรัพย์รวม  |          |              |         |               |
+----------------+----------+--------------+---------+---------------+

หมายเหตุ : อัตราแลกเปลี่ยน ณ 31 ธันวาคม 2547

บริษัทไม่มีรายได้ที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
ทำให้บริษัทอาจได้รับผลกระทบจากความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
ในกรณีที่ค่าเงินบาทอ่อนค่าลงเมื่อเทียบกับเงินสกุลต่างๆ
โดยจะส่งผลกระทบต่อกำไรหรือขาดทุนของบริษัทและบริษัทย่อยตามสัดส่วน ณ 31 ธันวาคม 2547
บริษัทและบริษัทย่อยมีหนี้สินที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศคงเหลือเพียง 112
ล้านเหรียญสหรัฐอเมริกา และ 3 ล้านยูโรเท่านั้น
อย่างไรก็ตามบริษัทและบริษัทย่อยยังมีสินทรัพย์ในรูปเงินฝากเป็นเงินสกุลเงินตราต่างประเทศ 34
ล้านเหรียญสหรัฐอเมริกา
ซึ่งจะทำให้ผลกระทบจากความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนที่บริษัทจะได้รับลดน้อยลงไปด้วย
แต่ทั้งนี้บริษัทก็ยังมีมาตรการในการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนในระยะสั้น
โดยบริษัทจะซื้ออัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้าในส่วนของหนี้สินที่ครบกำหนดชำระภายใน 6 เดือนไว้

สำหรับความเสี่ยงจากอัตราการแลกเปลี่ยนที่อาจเกิดขึ้นจากการจัดซื้ออุปกรณ์จากต่างประเทศ
และเงินลงทุนในต่างประเทศ บริษัทคาดว่าจะไม่ได้รับผลกระทบจากทั้ง 2 ปัจจัยดังกล่าว
เนื่องจากในการจัดซื้ออุปกรณ์ที่มีมูลค่าสูงและใช้ระยะเวลาในการส่งมอบเป็นระยะๆ
หรือใช้เวลานาน ซึ่งบริษัทได้มีการป้องกันความเสี่ยงโดยซื้อเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าไว้
ในส่วนของเงินลงทุนในต่างประเทศจะเป็นการลงทุนผ่านบริษัท JIOC
ซึ่งปัจจุบันได้มีการตั้งสำรองผลขาดทุนจากการลดมูลค่าของเงินทุนในบริษัทต่างประเทศทั้งหมดเต็มจำนวนและบันทึกเงินลงทุนดังกล่าวเป็นศูนย์แล้ว

1.3 ปัจจัยความเสี่ยงในด้านการควบคุมการบริหารงานของบริษัท

ในระหว่างที่บริษัทอยู่ภายใต้แผนฟื้นฟูกิจการ อำนาจในการอนุมัติต่างๆ
ที่ต้องได้รับการอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นก่อนการเข้าทำรายการใดๆ
อยู่ภายใต้อำนาจอนุมัติของผู้บริหารแผนฯ โดยผู้ถือหุ้นไม่มีสิทธิในการลงมติอนุมัติแต่อย่างใด