-----------------------------------------------------------------------
  14. ฐานะการเงินและผลการดำเนินงานสำหรับปี 2546

  -----------------------------------------------------------------------

14.1 ผู้สอบบัญชีและนโยบายบัญชีที่สำคัญ

  14.1.1 ผู้สอบบัญชี

ปตท.สผ. ได้แต่งตั้งให้สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน
ซึ่งทางสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
ให้ความเห็นชอบเป็นผู้สอบบัญชีของบริษัทฯ และบริษัทย่อย

14.1.2 สรุปรายงานการตรวจสอบบัญชีในระยะ 3 ปีที่ผ่านมา

ผู้สอบบัญชีได้ให้ความเห็นในรายงานการตรวจสอบแบบไม่มีเงื่อนไข ตลอดระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมา
และผู้สอบบัญชีได้แสดงความเห็นเพิ่มเติมไว้ในเรื่องดังต่อไปนี้

1)  บัญชีโครงการร่วมทุน ผู้สอบบัญชีไม่ได้ตรวจสอบสินทรัพย์ หนี้สิน
    และค่าใช้จ่ายในส่วนที่เกิดจากการร่วมทุน
    โดยได้ถือตามรายงานผู้สอบบัญชีอื่นที่ได้เข้าตรวจสอบบัญชีโครงการร่วมทุนแล้ว

2)  ในปี 2544 บริษัทฯได้เปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีเกี่ยวกับการบันทึกบัญชีเงินลงทุนในบริษัท
    Taninthayi Pipeline Company LLC
    ซึ่งเป็นบริษัทที่เกี่ยวข้องกันโดยเปลี่ยนจากวิธีราคาทุนเป็นวิธีส่วนได้เสียในงบการเงินเฉพาะกิจการ
    และใช้วิธีรวมตามสัดส่วนในการนำเสนองบการเงินรวม
    และเปลี่ยนจากวิธีส่วนได้เสียเป็นวิธีรวมตามสัดส่วนในการนำเสนองบการเงินรวม
    สำหรับบริษัท Moattama Gas Transportation Company
    เนื่องจากบริษัทฯมีส่วนร่วมในการควบคุมบริษัททั้งสองในลักษณะของการร่วมค้า
    ในการเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีดังกล่าวทำให้ต้องปรับย้อนหลังงบการเงินปี 2543
    ที่ผ่านการตรวจสอบแล้วให้สอดคล้องกับหลักการดังกล่าวด้วย
    ผู้สอบบัญชีได้ให้การรับรองงบการเงินที่ปรับใหม่ของปี 2543 นี้ด้วย

3)  ในปี 2546 บริษัทฯได้บันทึกการเปลี่ยนแปลงทางบัญชีเกี่ยวกับประมาณการหนี้สิน
    ค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต (Decommissioning costs)
    โดยบริษัทรับรู้ประมาณการหนี้สินด้วยจำนวนประมาณการต้นทุนค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิตที่จะเกิดขึ้นของโครงการที่ได้เริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์และตัดจำหน่ายโดยวิธีสัดส่วนของผลผลิต
    (Unit of Production) ของปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว (Proved Reserves)
    มีผลทำให้บริษัทต้องปรับงบการเงินในงวดบัญชีปี 2545 ที่นำมาเปรียบเทียบเสมือนว่า
    บริษัทได้บันทึกประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนมาโดยตลอด
    ผู้สอบบัญชีได้ให้การรับรองงบการเงินที่ปรับใหม่ของปี 2545 นี้ด้วย

14.1.3 สรุปนโยบายการบัญชีที่สำคัญ

  1) เกณฑ์ในการจัดทำงบการเงิน

  งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทฯ ได้จัดทำขึ้นตามหลักการบัญชีที่รับรอง
  ทั่วไปภายใต้พระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543
  ซึ่งหมายความถึงมาตรฐานการบัญชีที่ออกโดยสมาคมนักบัญชีและผู้สอบบัญชีรับอนุญาตแห่งประเทศไทยและ
  คณะกรรมการควบคุมการประกอบวิชาชีพสอบบัญชีที่แต่งตั้งโดยรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ภายใต้พระราชบัญญัติผู้สอบบัญชี
  พ.ศ. 2505 ได้มีมติให้ประกาศใช้แล้ว
  และตามข้อกำหนดของคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ว่าด้วยการจัดทำและนำเสนอรายงานทางการเงิน

  การจัดรายการในงบการเงินเป็นไปตามข้อกำหนดตามประกาศกรมทะเบียนการค้า[1] วันที่ 14
  กันยายน พ.ศ. 2544 ออกตามความในมาตรา 11 วรรคสามแห่งพระราชบัญญัติ การบัญชี พ.ศ.
  2543

  ตั้งแต่ปี พ.ศ.2541 กลุ่มบริษัทได้ใช้มาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศฉบับที่12
  เรื่องการบัญชีสำหรับภาษีเงินได้

  งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทฯได้มีการประมาณผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับสินทรัพย์
  หนี้สิน รายได้ และค่าใช้จ่าย ที่รายงานในงบการเงิน
  การประมาณการดังกล่าวได้มีการประมาณการจากข้อมูลและการประเมินที่เหมาะสมโดยฝ่ายบริหาร
  อย่างไรก็ตามการประเมินดังกล่าวอาจมีความแตกต่างจากผลที่เกิดขึ้นจริงในอนาคต

  งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทฯ ได้จัดทำขึ้นโดยใช้เกณฑ์ราคาทุนเดิม
  ในการวัดมูลค่าขององค์ประกอบของงบการเงิน
  ยกเว้นเงินลงทุนบางประเภทซึ่งใช้มูลค่ายุติธรรมตามที่อธิบายในนโยบายการบัญชี

  2) เงินลงทุนในบริษัทย่อย

  บริษัทย่อยหมายถึงบริษัทที่บริษัทใหญ่ในกลุ่มบริษัทมีสิทธิออกเสียงทั้งทางตรง และทางอ้อม
  มากกว่ากึ่งหนึ่งของสิทธิในการออกเสียงทั้งหมด หรือมีอำนาจใน
  การควบคุมนโยบายการเงินและการดำเนินงานของบริษัทย่อย
  บริษัทย่อยดังกล่าวได้ถูกนำมารวมในการจัดทำงบการเงินรวม เริ่มตั้งแต่วันที่บริษัทใหญ่มีอำนาจ
  ควบคุม จนถึงวันที่บริษัทย่อยดังกล่าวได้ขายออกไป รายการและยอดคงเหลือระหว่างกลุ่มบริษัท
  ตลอดจนกำไรขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นได้ตัดออกจากงบการเงินรวมนี้แล้ว
  นโยบายการบัญชีสำหรับบริษัทย่อยจะถูกปรับปรุงให้สอดคล้องกับนโยบายการบัญชีเดียวกับกลุ่มบริษัทในการจัดทำงบการเงินรวม

  3) เงินลงทุนในบริษัทร่วม

  เงินลงทุนในบริษัทร่วมแสดงในงบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทโดยใช้วิธีส่วนได้เสีย
  เงินลงทุนในบริษัทร่วมดังกล่าวเป็นการลงทุนในกิจการที่กลุ่มบริษัท ถือหุ้นระหว่างร้อยละ 20
  ถึงร้อยละ 50 ของสิทธิในการออกเสียงทั้งหมดและ
  กิจการที่กลุ่มบริษัทมีอิทธิพลอย่างเป็นสาระสำคัญแต่ไม่ถึงกับมีอำนาจควบคุม
  กำไรขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นได้ตัดออกจากงบการเงินนี้แล้ว
  เว้นแต่มีหลักฐานว่าสินทรัพย์ที่โอนระหว่างกันเกิดการด้อยค่า
  เงินลงทุนในบริษัทร่วมรวมถึงจำนวนเงินที่จ่ายไปมากกว่ามูลค่าการลงทุนที่ได้มา
  กลุ่มบริษัทไม่รับรู้ผลขาดทุนที่สูงกว่าเงินลงทุน
  จะรับรู้ผลขาดทุนเป็นหนี้สินเมื่อกลุ่มบริษัทมีภาระผูกพันหรือต้องจ่ายเงินเพื่อชำระภาระผูกพันของบริษัทร่วมตามที่กลุ่มบริษัทค้ำประกันหรือให้การยินยอมไว้

  4) เงินลงทุนในกิจการร่วมค้า

  เงินลงทุนในกิจการที่ควบคุมร่วมกันแสดงในงบการเงินรวมโดยวิธีรวมตาม สัดส่วน
  ซึ่งเป็นวิธีที่กลุ่มบริษัทรวมส่วนแบ่งรายได้ ค่าใช้จ่าย สินทรัพย์
  และหนี้สินของกิจการร่วมค้าแต่ละรายการในงบการเงิน

  เงินลงทุนในสินทรัพย์ที่ควบคุมร่วมกันแสดงในงบการเงินรวมโดยวิธีรวมตามสัดส่วน
  ซึ่งเป็นวิธีที่กลุ่มบริษัทรวมส่วนแบ่งค่าใช้จ่าย สินทรัพย์ และหนี้สินของการร่วมค้าตามสัญญา Joint
  Operation Agreement ในแต่ละรายการในงบการเงิน

  5) บุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน

  บุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกันกับบริษัทหมายถึงบุคคลหรือกิจการที่มีอำนาจควบคุมบริษัท
  หรือถูกควบคุมโดยบริษัทไม่ว่าจะเป็นโดยทางตรงหรือทางอ้อม
  หรืออยู่ภายใต้การควบคุมเดียวกันกับบริษัท รวมถึงบริษัทที่ทำหน้าที่ถือหุ้น บริษัทย่อย
  และกิจการที่เป็นบริษัทย่อยในเครือเดียวกัน นอกจากนี้บุคคลหรือกิจการที่
  เกี่ยวข้องกันยังหมายรวมถึงบริษัทร่วมและบุคคลซึ่งถือหุ้นที่มีสิทธิออกเสียงไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อมและมีอิทธิพลอย่างเป็นสาระสำคัญกับบริษัท
  ผู้บริหารสำคัญ กรรมการหรือพนักงานของบริษัท

  ในการพิจารณาความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกันกับบริษัท แต่ละรายการ
  บริษัทคำนึงถึงเนื้อหาของความสัมพันธ์มากกว่ารูปแบบทางกฎหมาย

  6) การแปลงค่าเงินตราต่างประเทศ

  รายการบัญชีในสกุลเงินตราต่างประเทศที่เกิดขึ้นระหว่างปี
  แปลงค่าเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการ
  สินทรัพย์และหนี้สินในสกุลต่างประเทศ ซึ่งคงเหลือ ณ
  วันที่ตามงบดุลแปลงค่าเป็นเงินบาทตามอัตราถัวเฉลี่ยที่ธนาคารพาณิชย์รับซื้อหรือขายซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณไว้
  กำไรและขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศรับรู้เป็นรายได้หรือค่าใช้จ่ายเมื่อเกิดขึ้น

  บริษัทแปลงค่างบการเงินของบริษัทย่อยในต่างประเทศเป็นเงินบาท โดยแปลงค่า
  สินทรัพย์และหนี้สินที่เป็นตัวเงินโดยใช้อัตราถัวเฉลี่ยระหว่างอัตราที่ธนาคารพาณิชย์รับซื้อและขาย
  ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณไว้ ณ วันสิ้นงวด
  และแปลงค่างบกำไรขาดทุนโดยใช้อัตราแลกเปลี่ยน ณ วันที่เกิดรายการ
  ผลต่างจากการแปลงค่ารายการดังกล่าว รับรู้เป็น รายได้หรือค่าใช้จ่ายทั้งจำนวนในงวดบัญชีนั้น

  บริษัทแปลงค่างบการเงินของกิจการที่ควบคุมร่วมกันในต่างประเทศเป็นเงินบาท
  โดยแปลงค่าสินทรัพย์และหนี้สินด้วยอัตราถัวเฉลี่ยระหว่างอัตราที่ธนาคารพาณิชย์รับซื้อและขาย
  ซึ่งธนาคารแห่งประเทศไทยคำนวณไว้ ณ วันสิ้นงวด และแปลงค่า งบกำไรขาดทุน
  โดยใช้อัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ยระหว่างงวด
  ผลต่างจากการแปลงค่ารายการดังกล่าวแสดงภายใต้หัวข้อผลต่างจากการแปลงค่างบการเงินในส่วนของ
  ผู้ถือหุ้น

  7) เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด

  เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสดประกอบด้วยเงินสดในมือ เงินฝากธนาคาร
  หรือเงินลงทุนระยะสั้นอื่นที่มีสภาพคล่องในการเปลี่ยนมือ ซึ่งมีระยะเวลาถึงกำหนดภายใน 3
  เดือน

  8) ลูกหนี้การค้า

  ลูกหนี้การค้าแสดงในมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับ
  ค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญประมาณจากหนี้ที่คาดว่าจะเก็บเงินไม่ได้
  โดยอาศัยประสบการณ์การชำระเงินในอดีตและ การสอบทานสถานะของลูกหนี้ที่คงค้างอยู่ ณ
  วันที่ในงบดุล หนี้สงสัยจะสูญบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุนในปีที่เกิด

  9) สินค้าคงเหลือ

  สินค้าคงเหลือแสดงด้วยราคาทุนหรือมูลค่าสุทธิที่จะได้รับแล้วแต่ราคาใดจะต่ำกว่า
  ราคาทุนของสินค้าคำนวณโดยวิธีเฉลี่ยถ่วงน้ำหนัก
  มูลค่าที่จะได้รับประมาณจากราคาที่คาดว่าจะขายได้ตามปกติของธุรกิจหักด้วยค่าใช้จ่ายที่จำเป็นเพื่อให้สินค้านั้นพร้อมขายและค่าใช้จ่ายในการขาย

  10) พัสดุคงเหลือ

  พัสดุคงเหลือแสดงด้วยราคาทุนถัวเฉลี่ย
  กลุ่มบริษัทได้มีการตั้งสำรองค่าเผื่อการเสื่อมมูลค่าและสินค้าล้าสมัยสำหรับพัสดุที่ใช้ในการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมที่เสื่อมสภาพและไม่ได้ใช้งาน

  11) ต้นทุนการกู้ยืม

  ต้นทุนการกู้ยืมของเงินกู้ในช่วงระยะเวลาที่ใช้ในการก่อสร้างสินทรัพย์ให้เสร็จสมบูรณ์หรือเตรียมสินทรัพย์ให้อยู่ในสภาพพร้อมที่จะใช้ได้ตามประสงค์บันทึกเป็นราคาทุนของสินทรัพย์
  ต้นทุนการกู้ยืมนอกจากนี้บันทึกเป็นค่าใช้จ่าย

  12) ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

  สินทรัพย์ทั่วไป

  ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์
  แสดงตามราคาทุนหักด้วยค่าเสื่อมราคาสะสมและสำรองการด้อยค่าของสินทรัพย์

    ค่าเสื่อมราคาคำนวณโดยวิธีเส้นตรงตามอายุการใช้งานของสินทรัพย์ซึ่งอยู่ระหว่าง ร้อยละ 5
    ถึง 20 ต่อปี

  สินทรัพย์เพื่อการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม

  บริษัทบันทึกบัญชีสินทรัพย์ที่ใช้เพื่อการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมโดยใช้วิธีผลสำเร็จของงาน (The
  Successful Efforts Method) ซึ่งมีนโยบายบัญชีดังนี้

  ต้นทุนสินทรัพย์

  ต้นทุนของสินทรัพย์ประกอบด้วย
  ต้นทุนทั้งหมดเพื่อการได้มาซึ่งสิทธิในสัมปทานหรือต้นทุนในการได้มาในสัดส่วนของสินทรัพย์
  การขุดเจาะ การพัฒนา อุปกรณ์และสินทรัพย์เพื่ออำนวยความสะดวกในกิจการปิโตรเลียม
  รวมถึงต้นทุนค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต
  ต้นทุนเพื่อการขุดเจาะปิโตรเลียมของหลุมสำรวจจะถูกบันทึกเป็นสินทรัพย์และจะเปลี่ยนเป็นทรัพย์สินของโครงการที่พบปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้วเมื่อมีการสำรวจพบปริมาณสำรองที่เพียงพอในเชิงพาณิชย์
  แต่จะถูก
  ตัดจำหน่ายเป็นค่าใช้จ่ายทั้งจำนวนในงบกำไรขาดทุนในงวดที่มีการพิสูจน์ว่าไม่พบปริมาณสำรองหรือพบแต่ไม่เพียงพอในเชิงพาณิชย์

  รายจ่ายสำรวจเพื่องานธรณีวิทยาและธรณีฟิสิกส์ ตลอดจนค่าสงวนพื้นที่ในช่วง
  การสำรวจบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายในงวดที่เกิดในงบกำไรขาดทุน

  รายจ่ายเพื่อการพัฒนา
  ทั้งในส่วนของสินทรัพย์ที่พบปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้วรวมถึงต้นทุนของหลุมพัฒนาที่ไม่ประสบความสำเร็จจะถูกบันทึกไว้เป็นสินทรัพย์

  ค่าเสื่อมราคา

  ค่าเสื่อมราคาของต้นทุนการได้มาซึ่งสิทธิในสัมปทานคำนวณโดยวิธีสัดส่วนของผลผลิต (Unit of
  Production) ตลอดอายุของปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว ค่าเสื่อมราคาของต้นทุนหลุมสำรวจ
  การพัฒนา เครื่องมือและอุปกรณ์ต่างๆ รวมถึงต้นทุนค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต
  ยกเว้นโครงการที่ยังไม่สำเร็จคำนวณโดยวิธีสัดส่วนของผลผลิต
  ตลอดอายุของปริมาณสำรองที่พิสูจน์และพัฒนาสำเร็จ
  กิจการรับรู้การเปลี่ยนแปลงประมาณการปริมาณสำรองโดยวิธีเปลี่ยนทันทีเป็นต้นไป

  ปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้วและปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้วและพัฒนาสำเร็จคำนวณโดยวิศวกรของบริษัท
  และข้อมูลที่ได้รับจากกิจการร่วมค้า

  ค่าเสื่อมราคาท่อขนส่งก๊าซของโครงการยาดานาและโครงการเยตากุน คำนวณโดยวิธีเส้นตรง
  (Straight - line Method) ตามอายุการใช้งานประมาณ 30 ปี

  ในกรณีที่ราคาตามบัญชีสูงกว่า มูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน
  ราคาตามบัญชีจะถูกปรับลดให้เท่ากับมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนและส่วนปรับลดจะถูกบันทึกในงบกำไรขาดทุน

    กำไรขาดทุนจากการขายที่ดิน
    อาคารและอุปกรณ์กำหนดขึ้นจากราคาตามบัญชีและได้รวมอยู่ในการคำนวณกำไรจากการดำเนินงาน

  รายจ่ายเกี่ยวกับการต่อเติม การต่ออายุหรือการปรับปรุงสินทรัพย์ให้ดีขึ้น
  ซึ่งทำให้ราคาเปลี่ยนแทนในปัจจุบันของสินทรัพย์เพิ่มขึ้นอย่างเป็นสาระสำคัญจะรวมเป็นราคาทุนของสินทรัพย์
  ส่วนค่าซ่อมแซมบำรุงรักษารับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในรอบระยะเวลาบัญชีที่เกิดขึ้น

  13) สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

  สินทรัพย์ไม่มีตัวตนประกอบด้วยค่าใช้จ่ายเพื่อให้สิทธิในการใช้ซอฟแวร์คอมพิวเตอร์
  ซึ่งตัดจำหน่ายตามวิธีเส้นตรงตามระยะเวลาที่เหลือของสัญญา แต่ไม่เกิน 10 ปี
  กลุ่มบริษัทได้มีการพิจารณาตั้งค่าเผื่อการด้อยค่าของสินทรัพย์ ไม่มีตัวตนเป็นรายปี

  14) ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี

  ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีตั้งเต็มจำนวนตามวิธีบันทึกหนี้สินในงบดุล เมื่อเกิด
  ผลแตกต่างชั่วคราวระหว่างฐานภาษีของสินทรัพย์และหนี้สินและมูลค่าตามงบการเงิน
  ผลแตกต่างชั่วคราวประกอบด้วยส่วนที่เกิดจากค่าเสื่อมราคาของอาคารและอุปกรณ์
  และการตัดจำหน่ายต้นทุนค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต รวมถึงยอดยกมาของผลขาดทุนทางภาษี
  และผลแตกต่างระหว่างมูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์ที่ได้มาและฐานภาษี

  อัตราภาษีที่ประกาศใช้ ณ วันที่ในงบดุลเป็นอัตราที่ใช้ในการคำนวณภาษีเงินได้ รอการตัดบัญชี

  สินทรัพย์ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีจะรับรู้เมื่อมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่นอน
  ที่กลุ่มบริษัทจะมีกำไรทางภาษีเพียงพอต่อการนำจำนวนผลแตกต่างชั่วคราวนั้น มาใช้ประโยชน์

  กลุ่มบริษัทได้ตั้งภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีระหว่างผลแตกต่างชั่วคราวที่ต้อง
  เสียภาษีจากเงินลงทุนในบริษัทร่วมและส่วนได้เสียในกิจการร่วมค้า
  เว้นแต่สามารถควบคุมจังหวะเวลาในการกลับรายการผลแตกต่างชั่วคราวได้และความเป็นไปได้
  ค่อนข้างแน่ที่ผลแตกต่างชั่วคราวจะไม่ได้กลับรายการภายในระยะเวลาที่คาดการณ์ได้ในอนาคต

  15) เงินกู้ยืม

  กลุ่มบริษัทบันทึกเงินกู้ยืมตามจำนวนเงินที่ได้รับ ค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นเพื่อให้ได้มา
  ซึ่งเงินกู้ถูกบันทึกเป็นสินทรัพย์รอตัดบัญชีตัดจ่ายตามอายุหนี้ของเงินกู้ยืม

16) ประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต

  กลุ่มบริษัทบันทึกประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต(Decommissioning costs)
  เมื่อมีความเป็นไปได้ค่อนข้างแน่ที่จะเกิดภาระผูกพันอันเป็นผลเนื่องมาจากเหตุการณ์ในอดีต
  และสามารถประมาณการจำนวนเงินที่ต้องจ่ายได้อย่างสมเหตุสมผล

  กลุ่มบริษัทรับรู้ประมาณการหนี้สินด้วยจำนวนประมาณการของต้นทุนค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิตที่จะเกิดขึ้นของโครงการที่ได้เริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์
  ต้นทุนดังกล่าวได้รวมเป็นส่วนหนึ่งของสินทรัพย์เพื่อการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
  และตัดจำหน่ายโดยวิธีสัดส่วนของผลผลิต (Unit of Production)
  ของปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว (Proved Reserves)
  ประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิตได้รับการสอบทานและประเมินขึ้นโดยวิศวกรของกลุ่มบริษัทและดุลยพินิจของฝ่ายบริหาร

  17) สำรองเพื่อขยายงาน

  กลุ่มบริษัทจัดสรรสำรองเพื่อขยายงานเพื่อวัตถุประสงค์ในการลงทุนโครงการใหม่ในระยะเริ่มสำรวจ
  (Exploration Phase)
  ซึ่งเป็นระยะที่มีความเสี่ยงสูงหรือเพื่อการแสวงหาปริมาณสำรองปิโตรเลียมมาทดแทน
  โดยจัดสรรจากกำไรสุทธิทางภาษีหลังหักภาษีเงินได้ของแต่ละปีในอัตราร้อยละ 35
  ของกิจกรรมสำรวจและผลิตปิโตรเลียม

  18) การรับรู้รายได้

  รายได้จากการขายผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมรับรู้เมื่อส่งมอบสินค้าให้กับลูกค้า

  รายได้ดอกเบี้ยรับรู้ตามส่วนของเวลา โดยคำนึงถึงอัตราผลตอบแทนที่แท้จริงของสินทรัพย์

  รายได้นอกเหนือจากที่กล่าวตามข้างต้นรับรู้ตามเกณฑ์สิทธิ

  19) ภาษีเงินได้

  ค่าใช้จ่ายภาษีหรือรายได้ภาษีของกลุ่มบริษัท ประกอบด้วย

-   ภาษีเงินได้ซึ่งคำนวณตามข้อกำหนดในพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514
    และฉบับแก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2532 และประมวลรัษฎากร

-   ภาษีเงินได้นิติบุคคลในประเทศสหภาพพม่า

-   ภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี

  20) กองทุนสำรองเลี้ยงชีพ

  บริษัทได้จดทะเบียนจัดตั้งกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ โดยใช้ชื่อว่า “กองทุนสำรอง เลี้ยงชีพพนักงาน
  ปตท.สผ. ซึ่งจดทะเบียนแล้ว”

  กองทุนดังกล่าวเป็นกองทุนแบบที่มีผู้จัดการทรัพย์สินที่เป็นบุคคลภายนอกเป็น
  ผู้ดูแลทั้งเงินสะสมของพนักงานและเงินสมทบจากบริษัท
  ทั้งนี้บริษัทจ่ายสมทบเป็นรายเดือนในอัตราร้อยละ 15 ของเงินเดือนพนักงานเข้ากองทุนดังกล่าว
  และถือเป็นค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุนในรอบระยะเวลาบัญชีที่มีการจ่ายเงินสมทบ

  22) กำไรต่อหุ้น

    กำไรต่อหุ้นขั้นพื้นฐานคำนวณ โดยการหารกำไรสุทธิที่เป็นของผู้ถือหุ้นสามัญด้วยจำนวนหุ้นสามัญ
    ถัวเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักที่ถือโดยบุคคลภายนอกในระหว่างปี

  กำไรต่อหุ้นปรับลด
  จำนวนหุ้นสามัญถัวเฉลี่ยที่ถือโดยบุคคลภายนอกในระหว่างปีได้ปรับปรุงด้วยจำนวนหุ้นสามัญเทียบเท่าปรับลด
  โดยสมมุติว่าหุ้นสามัญเทียบเท่าปรับลดได้แปลงเป็นหุ้นสามัญทั้งหมด
  บริษัทมีหุ้นสามัญเทียบเท่าปรับลดคือ สิทธิเลือกซื้อหุ้นที่ให้แก่พนักงาน

  21) รายได้รับล่วงหน้าภายใต้สัญญา Take-or-Pay

  กลุ่มบริษัทมีภาระต้องส่งมอบก๊าซธรรมชาติให้แก่ลูกค้าตามสัญญาการซื้อขาย
  ภายใต้สัญญานี้กลุ่มบริษัทมีภาระต้องส่งมอบตามปริมาณขั้นต่ำในแต่ละปีสัญญา
  หากในปีสัญญาใดที่ลูกค้าไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติตามปริมาณขั้นต่ำได้ตามสัญญาที่กำหนดสำหรับปีสัญญานั้น
  ลูกค้าต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ไม่ได้รับ (Take-or-pay)
  โดยมีสิทธิที่จะรับก๊าซธรรมชาติสำหรับปริมาณที่ได้ชำระแล้วในปีต่อๆไป
  โดยไม่ต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติอีก (Make-up)
  กลุ่มบริษัทบันทึกรายการดังกล่าวเป็นรายได้รอการรับรู้
  โดยประมาณจากปริมาณที่ได้ส่งมอบในระหว่างปีสัญญาและจะรับรู้เป็นรายได้ในปีที่มีการส่งมอบก๊าซธรรมชาติแก่ลูกค้า

  กลุ่มบริษัทได้จ่ายเงินค่าภาคหลวงล่วงหน้าจากเงินที่ได้รับล่วงหน้าภายใต้สัญญา Take-or-Pay
  แก่รัฐบาลพม่าและจะตัดจำหน่ายเป็นค่าใช้จ่ายในปีที่มีการส่งมอบก๊าซธรรมชาติแก่ลูกค้า

  14.1.4 ยอดหนี้คงค้างในการออกหุ้นกู้ในครั้งก่อน

  1) บริษัทฯ ได้ออกหุ้นกู้ไม่มีหลักประกันไม่ด้อยสิทธิจำนวน 2,500,000 หน่วย
  มูลค่าที่ตราไว้หน่วยละ 1,000 บาท รวมเป็นมูลค่าทั้งสิ้นจำนวน 2,500 ล้านบาท
  อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 4.625 ต่อปี โดยมีกำหนดจ่ายดอกเบี้ยทุก ๆ 6 เดือน ณ วันที่ 27 มีนาคม
  และ 27 กันยายนของทุกปี หุ้นกู้มีอายุ 15 ปี กำหนดไถ่ถอนวันที่ 27 มีนาคม 2561

2) ปตท.สผ.อ. ได้ออกหุ้นกู้มีประกันไม่ด้อยสิทธิ (Guaranteed Unsubordinated Bond) โดยมีปตท.สผ. เป็นผู้ค้ำประกันหุ้นกู้จำนวน 200,000 หุ้น มูลค่าตราไว้หุ้นละ 1,000 เหรียญสหรัฐฯ รวมเป็นมูลค่าทั้งสิ้น 200 ล้านเหรียญสหรัฐฯ อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 7.625 ต่อปี โดยมีกำหนดการจ่ายดอกเบี้ยทุก ๆ 6 เดือน ณ วันที่ 1 เมษายน และ 1 ตุลาคม ของทุกปี มีระยะเวลาไถ่ถอนรวม 10 ปี กำหนดไถ่ถอน ณ วันที่ 1 ตุลาคม 2549

3) ปตท.สผ. ได้ออกหุ้นกู้ไม่มีหลักประกันไม่ด้อยสิทธิ จำนวน 230 หุ้น มูลค่าตราไว้ หุ้นละ 100 ล้านเยน รวมเป็นมูลค่าทั้งสิ้น 23 พันล้านเยน อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 3.35 ต่อปี มีระยะเวลาไถ่ถอน 10 ปี กำหนดไถ่ถอน ณ วันที่ 19 กันยายน 2550 และในวันเดียวกับที่ออกหุ้นกู้ บริษัทฯ ได้ทำสัญญาแปลงหนี้ (Swap Agreement) ดังกล่าวกับสถาบันการเงินแห่งหนึ่งในญี่ปุ่นมีผลทำให้หุ้นกู้เดิมเปลี่ยนเป็นหุ้นกู้ในสกุลเงินของสหรัฐอเมริกา จำนวน 193,28 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ที่อัตราดอกเบี้ยร้อยละ 7.86 ต่อปี โดยมีกำหนดจ่ายดอกเบี้ยทุก ๆ 6 เดือน ในวันที่ 19 มีนาคม และ 19 กันยายน ของทุกปี

2.  สรุปงบการเงินรวมของ ปตท.สผ. และบริษัทย่อย[]

[]

การเปลี่ยนแปลงทางบัญชี

ในปี 2546
ปตท.สผ.และบริษัทย่อยได้บันทึกการเปลี่ยนแปลงทางบัญชีเกี่ยวกับประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต
(Decommissioning costs)
โดยบริษัทรับรู้ประมาณการหนี้สินด้วยจำนวนประมาณการต้นทุนค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิตที่จะเกิดขึ้นของโครงการที่ได้เริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์และตัดจำหน่ายโดยวิธีสัดส่วนของผลผลิต
(Unit of Production) ของปริมาณสำรองที่พิสูจน์แล้ว (Proved Reserves)
มีผลทำให้บริษัทต้องปรับงบการเงินในงวดบัญชีปี 2545 ที่นำมาเปรียบเทียบเสมือนว่า
บริษัทได้บันทึกประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนมาโดยตลอด ทั้งนี้
ปตท.สผ.และบริษัทย่อยไม่ได้ปรับย้อนหลังข้อมูลเปรียบเทียบสำหรับระยะเวลาก่อนปี 2545
เนื่องจากมีข้อจำกัดในการประเมินมูลค่าภาระผูกพันในอดีตที่เหมาะสม

[]

[]

[]

[]

[]

14.3 ตารางสรุปอัตราส่วนทางการเงินที่สำคัญ

  ----------------------------------- ------------------------------- --------- ----------- ---------- ------------
                                                                                2544        2545       2546

  อัตราสภาพคล่อง                                                                                         

                                      อัตราส่วนสภาพคล่อง                 (เท่า)     1.38        2.01       2.94

                                      อัตราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว           (เท่า)     1.28        1.88       2.76

                                      อัตราส่วนสภาพคล่องกระแสเงินสด       (เท่า)     1.67        1.28       1.65

                                      อัตราส่วนหมุนเวียนลูกหนี้การค้า         (เท่า)     8.63        8.75       9.62

                                      ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย               (วัน)      41.72       41.14      37.43

  อัตราส่วนแสดงความสามารถในการหากำไร                                                                     

                                      อัตรากำไรสุทธิ                     (%)       37.20       37.94      32.50

                                      อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น               (%)       40.80       34.65      28.59

  อัตราส่วนแสดงประสิทธิภาพในการดำเนินงาน                                                                    

                                      อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์           (%)       15.38       14.87      13.59

                                      อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ถาวร       (%)       33.32       35.71      34.00

                                      อัตราการหมุนของสินทรัพย์             (เท่า)     0.41        0.39       0.42

  อัตราส่วนวิเคราะห์นโยบายทางการเงิน                                                                        

                                      อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น        (เท่า)     1.50        1.19       1.03

                                      อัตราส่วนความสามารถชำระดอกเบี้ย     (เท่า)     15.33       16.21      18.11

                                      อัตราส่วนความสามารถชำระภาระผูกพัน   (เท่า)     0.60        0.46       0.51

                                      อัตราการจ่ายเงินปันผล               (%)       35.91       36.51      36.61

  ข้อมูลต่อหุ้น                                                                                             

                                      มูลค่าหุ้นตามบัญชี                    (บาท)     47.72       58.98      70.01

                                      กำไรสุทธิต่อหุ้น                     (บาท)     16.71       18.49      18.44

                                      เงินปันผลต่อหุ้น                     (บาท)     6.00        6.75       6.75

  อัตราการเติบโต                                                                                         

                                      สินทรัพย์รวม                       (%)       21.49       8.57       9.70

                                      หนี้สินรวม                         (%)       11.83       -1.46      2.10

                                      รายได้จากการขาย                  (%)       27.88       7.52       15.04

                                      กำไรสุทธิ                         (%)       109.46      10.64      -0.21
  ----------------------------------- ------------------------------- --------- ----------- ---------- ------------

14.4 คำอธิบายและการวิเคราะห์ของฝ่ายจัดการ สำหรับปี 2546

14.4.1 ผลการปฏิบัติตามแผนการดำเนินธุรกิจ

ในปี 2546 ปตท.สผ. สามารถดำเนินการตามแผนงานเพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่วางไว้ได้เป็นอย่างดี
โดยสรุปสาระสำคัญได้ดังต่อไปนี้

1.  มีการขยายการลงทุนทั้งภายในประเทศและต่างประเทศซึ่งเป็นการดำเนินการที่สอดคล้องกับแผนธุรกิจของบริษัทฯ
    โดยในรอบปีที่ผ่านมา ปตท.สผ. มีการดำเนินการลงทุนที่สำคัญดังต่อไปนี้

    -   การได้รับอนุมัติสัญญาสัมปทานปิโตรเลียม ตามประกาศเชิญชวนครั้งที่ 18
        ให้เป็นผู้รับสิทธิในการเป็นผู้ดำเนินการทั้งหมดในแปลงสัมปทาน G9/43 และ
        เป็นผู้ร่วมทุนในแปลงสัมปทาน G4/43 และ L22/43

    -   การเพิ่มสัดส่วนการลงทุนในโครงการเยตากุน ประเทศพม่าจากเดิม ร้อยละ 14.1667
        เป็นร้อยละ 19.3178

    -   การเข้าร่วมลงทุน ร้อยละ 35 กับ บริษัท Petrovietnam Investment &
        Development Company (PIDC) ในแปลงสำรวจปิโตรเลียม 433a และ 416b
        ทางตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศแอลจีเรีย ซึ่งมีศักยภาพด้านทรัพยากรปิโตรเลียมสูง

    -   การประมูลแปลงสัมปทานและได้รับสิทธิเป็นผู้ดำเนินการในสัมปทานแปลงสำรวจปิโตรเลียม
        M7 & M9 ในประเทศพม่า

    -   การลงนามในสัญญาข้อตกลงเบื้องต้น (Heads of Agreement, HOA)
        ในสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติในโครงการอาทิตย์ กับ ปตท. ในเดือนพฤศจิกายน 2546
        และมีกำหนดจะสรุปสัญญาซื้อขายฯ (Gas Sales Agreement, GSA)
        ทั้งฉบับให้เสร็จสิ้นภายในเดือนมกราคม 2547
        นับว่าการตกลงทำสัญญาครั้งนี้เป็นการสร้างความชัดเจนในตลาดก๊าซธรรมชาติของโครงการอาทิตย์และเป็นการสร้างความมั่นคงด้านการจัดหาก๊าซธรรมชาติในระยะยาวให้กับประเทศอีกทางหนึ่งด้วย

    -   การเข้าซื้อหุ้นทั้งหมดของบริษัทไทยเชลล์ฯ ซึ่งเป็นผู้ดำเนินงานและถือสัดส่วนร้อยละ 75
        ในแปลงสัมปทานเอส1 (ปัจจุบันผลิตน้ำมันดิบประมาณวันละ 19,000 บาร์เรล
        ก๊าซธรรมชาติประมาณวันละ 50 ล้านลูกบาศก์ฟุต และก๊าซปิโตรเลียมเหลว(แอลพีจี)
        ประมาณวันละ 300 ตัน) ซึ่งรวมถึงการได้รับโอนสิทธิ์ทั้งหมดในแปลงสัมปทานหมายเลข
        L22/43 (ตั้งอยู่ในบริเวณที่ใกล้เคียงกับโครงการเอส1)และ B6/27 หรือแหล่งนางนวล
        ซึ่งเป็นแหล่งน้ำมันดิบในอ่าวไทย (ปัจจุบันหยุดดำเนินการผลิตชั่วคราว)
        เป็นเงินทั้งสิ้นประมาณ 205 ล้านเหรียญสหรัฐฯ ทั้งนี้การซื้อขายดังกล่าวแล้วเสร็จ
        และมีการชำระเงินภายในเดือนมกราคม 2547
        โดยแหล่งของเงินทุนมาจากเงินทุนหมุนเวียนของบริษัทฯ บริษัทฯ
        ได้พิจารณาแล้วเห็นว่าการเข้าซื้อหุ้นดังกล่าวจะทำให้ ปตท.สผ. และ
        บริษัทในเครือเป็นผู้ถือหุ้นทั้งหมดและเป็นผู้ดำเนินการในแหล่งน้ำมันดิบบนบกที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ
        โดยจะทำให้เกิดรายได้จากการขายปิโตรเลียมในทันที
        ตลอดจนเพิ่มสัดส่วนการผลิตน้ำมันดิบและปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วของบริษัทฯ
        รวมทั้งได้รับบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ด้านธุรกิจปิโตรเลียมจากบริษัทไทยเชลล์ฯ
        ทั้งนี้คาดว่าในปี 2547 ยอดขายรวมของ ปตท.สผ. จะเป็นวันละประมาณ 129,000
        บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบ เพิ่มขึ้นจากยอดขายรวมของปี 2546 ที่วันละประมาณ
        107,000 บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบ

2.  อนึ่ง เมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2546 ที่ประชุมคณะกรรมการปตท.สผ. ครั้งที่ 10/2546/214
    มีมติแต่งตั้ง นายมารุต มฤคทัต
    รองผู้จัดการใหญ่อาวุโสสายงานพัฒนาธุรกิจเป็นกรรมการผู้จัดการคนใหม่ดำรงตำแหน่งแทน
    ดร. จิตรพงษ์ กว้างสุขสถิตย์
    ซึ่งจะไปดำรงตำแหน่งรองกรรมการผู้จัดการใหญ่กลุ่มธุรกิจก๊าซธรรมชาติ ปตท. มีผลตั้งแต่วันที่
    6 ตุลาคม 2546 เป็นต้นไป โดย ปตท.สผ.
    ยังคงดำเนินงานตามทิศทางกลยุทธ์ที่ได้กำหนดไว้เดิม

ตามที่ ปตท.สผ. ได้กำหนดเป้าหมายเชิงปริมาณสำหรับการขายในปี 2546 ไว้ที่ 107,796
บาร์เรลต่อวัน ไม่รวมการขายปิโตรเลียมจากโครงการ Medco นั้น สำหรับในปี 2546 ปตท.สผ.
มียอดขายปิโตรเลียม 107,299 บาร์เรลต่อวัน เพิ่มขึ้นจากปีก่อนร้อยละ 5
แต่น้อยกว่าประมาณการเล็กน้อย
โดยการขายที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่จากการขายก๊าซธรรมชาติของโครงการไพลิน โครงการเยตากุน
และการขายคอนเดนเสทของโครงการไพลิน
ในส่วนปริมาณการขายที่ลดลงส่วนใหญ่เกิดจากสัดส่วนการแบ่งปันผลผลิตที่ลดลงในการขายก๊าซธรรมชาติของโครงการยาดานา
และ
การขายก๊าซธรรมชาติของโครงการบงกชที่ลดลงจากการลดการผลิตในประเด็นปัญหาคุณภาพก๊าซธรรมชาติในช่วงครึ่งปีแรก
ซึ่งประเด็นปัญหาดังกล่าวได้มีการร่วมกันแก้ไขแล้วเสร็จโดย ปตท.สผ. กับ ปตท.
จนสามารถเพิ่มการผลิตให้มาอยู่ในระดับที่แผนงานกำหนดไว้ ในครึ่งปีหลัง

3.  จากการดำเนินงานในปี 2546 บริษัทฯ มีผลตอบแทนจากการลงทุน (Return on Capital
    Employed) เท่ากับร้อยละ 21.53 ซึ่งสูงกว่าเป้าหมายที่ได้กำหนดไว้ที่ร้อยละ 19 – 20
    ในส่วนของสัดส่วนหนี้สินระยะยาวต่อทุน (Debt to Equity Ratio) เท่ากับ 0.5 เท่า
    ต่ำกว่าเป้าหมายที่ได้กำหนดไว้ที่น้อยกว่า 1.0 เท่า

4.  สำหรับแผนการดำเนินธุรกิจในภาพรวม โดยเฉพาะโครงการที่ ปตท.สผ.
    เป็นผู้ดำเนินการเองนั้น ปตท.สผ. มีเป้าหมาย ที่จะเป็นผู้ดำเนินการที่มีการปฏิบัติการเป็นเลิศ
    (Operational Excellence) พร้อมกับได้มาตรฐานทางด้านอาชีวอนามัย ความปลอดภัย
    และสิ่งแวดล้อม
    โดยบริษัทฯมีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องในการคงไว้ซึ่งมาตรฐานที่ดีในการปฏิบัติการต่างๆเหล่านี้
    ซึ่งในรอบปีที่ผ่านมา ปตท.สผ. ได้ผ่านการรับรองระบบมาตรฐานการจัดการสิ่งแวดล้อมสากล
    ISO14001 สำหรับส่วนปฏิบัติการต่าง ๆ ของบริษัทฯ ได้แก่ โครงการ พีทีทีอีพี1
    อาคารสำนักงาน ปตท.สผ. โครงการบงกช และ ฐานส่งกำลังบำรุงในจังหวัดสงขลา

ในขณะเดียวกันบริษัทฯ
มีการดำเนินการอย่างต่อเนื่องในด้านการพัฒนาองค์กรและบุคลากรเพื่อให้เป็นองค์กรมีมาตรฐานสูงมีวิถีปฏิบัติที่ดีเยี่ยม
(Best Practice) มีความสามารถทางการแข่งขันในระดับสากล (World-class
Competitiveness) เพื่อเป็นการสนับสนุนการเจริญเติบโตของบริษัทต่อไป บริษัทฯ
ได้นำหลักการการกำกับดูแลกิจการที่ดี บรรษัทภิบาล (Good Governance)
มาประยุกต์ใช้ในการบริหารองค์กร โดยในรอบปีที่ผ่านมา บริษัทฯมีนโยบายที่ชัดเจนและ
จัดให้มีกิจกรรมสนับสนุนและรณรงค์อย่างต่อเนื่องให้เกิดจิตสำนึกและเน้นความสำคัญของบรรษัทภิบาลของ
ปตท.สผ. กับการปฏิบัติงานของบริษัท อีกทั้งมีการพัฒนาระบบการควบคุมภายใน (Internal
Control) ซึ่งรวมถึงนโยบายการบริหารความเสี่ยง (Risk Management)
มาใช้ควบคุมการดำเนินงานให้เป็นไปตามแผนงานที่ได้กำหนดไว้
พร้อมกันนั้นยังได้นำหลักขององค์กรแห่งการเรียนรู้ และการบริหารความรู้อย่างเป็นระบบ
(Knowledge Management) มาใช้เพื่อพัฒนาองค์กรอย่างต่อเนื่องอีกด้วย

14.4.2 ผลการดำเนินงาน

เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2546 ปตท.สผ. ได้ออกและจำหน่ายหุ้นกู้ไม่มีประกันไม่ด้อยสิทธิ จำนวน
2,500,000 หน่วย มูลค่าที่ตราไว้หน่วยละ 1,000 บาท รวมเป็นมูลค่าทั้งสิ้น 2,500 ล้านบาท
อัตรา ดอกเบี้ยร้อยละ 4.625 ต่อปี โดยมีกำหนดจ่ายดอกเบี้ยทุก ๆ 6 เดือน ในวันที่ 27 มีนาคม
และ 27 กันยายนของทุกปี หุ้นกู้มีอายุ 15 ปี กำหนดไถ่ถอนวันที่ 27 มีนาคม 2561
และมีธนาคารดีบีเอส ไทยทนุ จำกัด (มหาชน) เป็นนายทะเบียนหุ้นกู้ ซึ่งการออกหุ้นกู้
ดังกล่าวส่งผลให้ปตท.สผ. มีต้นทุนทางการเงินระยะยาวที่ต่ำ

เมื่อวันที่ 24 เมษายน 2546 ที่ประชุมสามัญผู้ถือหุ้นของ ปตท.สผ. ประจำปี 2546
ได้อนุมัติให้บริษัทฯออกและเสนอขายใบสำคัญแสดงสิทธิที่จะซื้อหุ้นสามัญของบริษัทฯให้แก่ผู้บริหาร
และพนักงาน ในปี 2546 จำนวน 2 ล้านหน่วย (อัตราการใช้สิทธิ : ใบสำคัญแสดงสิทธิ 1
หน่วยต่อหุ้นสามัญ 1 หุ้น) ที่ราคาการใช้สิทธิ 117 บาท

ต่อมาวันที่ 9 พฤษภาคม 2546 ปตท.สผ. ได้จ่ายเงินปันผลให้กับผู้ถือหุ้นในอัตราหุ้นละ 6.75 บาท
ตามมติที่ประชุมสามัญผู้ถือหุ้นประจำปี 2546 เมื่อวันที่ 24 เมษายน 2546

เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2546 ปตท.สผ. ได้ชำระคืนเงินกู้ที่ครบกำหนดจำนวน 50
ล้านเหรียญสหรัฐ พร้อมดอกเบี้ยจำนวน 13.60 ล้านเหรียญสหรัฐ ให้กับบริษัท Union Oil
Company of และบริษัท Moeco Thailand Co., Ltd. เงินกู้ดังกล่าวมีอัตราดอกเบี้ยที่
Libor + 0.75% ต่อปีซึ่ง ปตท.สผ. ได้กู้มาเมื่อปี 2541

ตั้งแต่ไตรมาสที่ 1 ปี 2546 ปตท.สผ.
และบริษัทย่อยได้เริ่มบันทึกรายการบัญชีเกี่ยวกับประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิต
(Decommissioning costs) โดย
ปตท.สผ.และบริษัทย่อยรับรู้ประมาณการหนี้สินด้วยจำนวนประมาณการที่ดีที่สุดของต้นทุนค่ารื้อถอนที่จะเกิดขึ้นของโครงการ
ที่ได้เริ่มการผลิตในเชิงพาณิชย์
ต้นทุนดังกล่าวได้รวมเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนสินทรัพย์ค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิตและตัดจำหน่ายโดยวิธีสัดส่วนของผลผลิต
(Unit of Production)
ของปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วประมาณการหนี้สินค่ารื้อถอนอุปกรณ์การผลิตได้ถูกสอบทานและประเมินขึ้นโดยวิศวกรของกลุ่มบริษัทและดุลยพินิจของฝ่ายบริหาร
ผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงได้นำไปปรับปรุงกับกำไรสะสมต้นงวดของงวดก่อนที่นำเสนอและปรับปรุงย้อนหลังข้อมูลเปรียบเทียบโดย
ปตท.สผ.และบริษัทย่อยได้ปรับปรุงลดกำไรสะสมต้นปี 2545 ลงจำนวน 468 ล้านบาท
และปรับปรุงลดกำไรสุทธิของปี 2545 ลงจำนวน 35 ล้านบาท
รวมรายการปรับปรุงลดกำไรสะสมต้นปี 2546 ลงจำนวน 503 ล้านบาท

สำหรับผลการดำเนินงานปี 2546 ปตท.สผ. และบริษัทย่อยมีกำไรสุทธิรวม12,028 ล้านบาท
คิดเป็นกำไรสุทธิต่อหุ้น 18.44 บาท มีผลการดำเนินงานลดลง 26 ล้านบาท
เมื่อเปรียบเทียบกับกำไรสุทธิของปีก่อน จำนวน 12,054 ล้านบาท คิดเป็นกำไรสุทธิต่อหุ้น 18.49
บาท ปตท.สผ. และบริษัทย่อย มีอัตราผลตอบแทนต่อ ผู้ถือหุ้น (Return on shareholders’
equity) สำหรับปีนี้อยู่ที่ร้อยละ 28.59

ในปี 2546 ปตท.สผ.และบริษัทย่อยมีรายได้รวมทั้งสิ้น 37,014 ล้านบาทเมื่อเทียบกับปีก่อนจำนวน
31,774 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 5,240 ล้านบาทหรือร้อยละ 16
ส่วนใหญ่เนื่องจากรายได้จากการขายที่เพิ่มขึ้น 4,451 ล้านบาทหรือร้อยละ 15
เป็นผลมาจากราคาขายผลิตภัณฑ์เฉลี่ยสำหรับปีนี้เพิ่มขึ้นเป็น 20.62
เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบ เมื่อเปรียบเทียบกับราคาขายผลิตภัณฑ์เฉลี่ยสำหรับปีก่อนที่
18.59 เหรียญสหรัฐ ประกอบกับปริมาณการขายที่เพิ่มขึ้นเป็น 107,299
บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบต่อวันเมื่อเปรียบเทียบกับปริมาณการขายของปีก่อนที่ 101,736
บาร์เรลเทียบเท่าน้ำมันดิบต่อวัน
โดยปริมาณขายที่เพิ่มขึ้นส่วนใหญ่จากการขายก๊าซธรรมชาติของโครงการไพลิน โครงการเยตากุน
และ การขายคอนเดนเสทของโครงการไพลิน อย่างไรก็ตาม ในปีนี้
ปริมาณการขายที่ลดลงส่วนใหญ่จากการขายก๊าซธรรมชาติของโครงการบงกช และ
สัดส่วนการแบ่งปันผลผลิตที่ลดลงในการขายก๊าซธรรมชาติของโครงการยาดานา

รายได้จากการบริการท่อขนส่งก๊าซ เป็นรายได้ตามสัดส่วนใน MGTC และ TPC
ที่เกิดจากการให้บริการท่อขนส่งก๊าซแก่ Myanmar Oil and Gas Enterprise (MOGE) เพิ่มขึ้น
444 ล้านบาทเป็นผลจากราคาค่าบริการขนส่งก๊าซที่สูงขึ้น
ประกอบกับมีการใช้บริการท่อขนส่งก๊าซของ TPC มากขึ้น ตามปริมาณการขายก๊าซของ MOGE

นอกจากนั้นแล้ว ปตท.สผ. และบริษัทย่อย รับรู้ผลกำไรสุทธิในบริษัทร่วมสำหรับปี 2546 เป็นจำนวน
750 ล้านบาท จากรายการที่ พีทีทีอีพี ออฟชอร์รับรู้ผลกำไรสุทธิจากการดำเนินงานของบริษัท
Medco Energi ผ่านบริษัท New Links จำนวน 480 ล้านบาท และจากการที่ ปตท.สผ.อ.
รับรู้ผลกำไรสุทธิจากการดำเนินงานของบริษัท ไทยออยล์ เพาเวอร์ จำกัด จำนวน 270 ล้านบาท

ปตท.สผ.และบริษัทย่อยมีผลกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนสำหรับปี 2546
เป็นผลจากค่าเงินบาทที่แข็งค่าขึ้น

ในส่วนของค่าใช้จ่ายนั้น สำหรับปี 2546 ปตท.สผ.และบริษัทย่อยมีค่าใช้จ่ายรวมทั้งสิ้น 15,613
ล้านบาท เมื่อเทียบกับปีก่อนจำนวน 12,909 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 2,704 ล้านบาท หรือ ร้อยละ 21
ส่วนใหญ่จาก(1) รายการค่าใช้จ่ายในการสำรวจแหล่งน้ำมัน
จากการตัดจ่ายค่าใช้จ่ายของหลุมแห้งรวมทั้งส่วนที่ทดรองจ่ายแทนรัฐบาลเวียดนามในโครงการแปลง
9-2 และโครงการแปลง 16-1 และค่าศึกษาทางธรณีวิทยา และธรณีฟิสิกส์ ในโครงการแปลง 44
(2) ค่าเสื่อมราคาเพิ่มขึ้นตามปริมาณการผลิตที่เพิ่มขึ้น
รวมทั้งการเพิ่มขึ้นของสินทรัพย์พร้อมใช้งานเพื่อการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม และ (3)
ค่าภาคหลวงสำหรับปิโตรเลียมเพิ่มตามรายได้จากการขาย

ในปี 2546 ปตท.สผ.และบริษัทย่อย มีค่าใช้จ่ายภาษีเงินได้ เพิ่มขึ้น 2,566 ล้านบาท ส่วนใหญ่จาก
(1) กำไรก่อนภาษีเงินได้ที่เพิ่มขึ้น (2)
ภาระภาษีที่เพิ่มขึ้นเนื่องจากใช้ประโยชน์ทางภาษีจากผลขาดทุนสะสมยกมาในจำนวนที่ลดลง
ประกอบกับโครงการเยตากุนและบริษัทTaninthayi Pipeline Company LLC
เริ่มมีภาระเสียภาษีเงินได้ในประเทศพม่า เริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2546
เนื่องจากหมดระยะเวลายกเว้นภาษี

14.4.3 ฐานะการเงิน

สำหรับฐานะการเงินของปตท.สผ.และบริษัทย่อย ณ วันที่ 31 ธ.ค. 2546
ปตท.สผ.และบริษัทย่อยมีสินทรัพย์รวมทั้งสิ้น 92,576 ล้านบาท เพิ่มจากสิ้นปีก่อนจำนวน 8,183
ล้านบาท สาเหตุหลักเนื่องจาก (1) เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด
รวมทั้งเงินลงทุนระยะสั้นเพิ่มขึ้นจำนวน 5,153
ล้านบาทอันเป็นผลจากกระแสเงินสดรับจากการดำเนินงานที่เพิ่มขึ้น
และกระแสเงินสดรับจากการออกหุ้นกู้ (2)
การเพิ่มขึ้นของสินทรัพย์สุทธิเพื่อการสำรวจผลิตปิโตรเลียมและท่อขนส่งก๊าซฯ รวมจำนวน 3,133
ล้านบาท จากการซื้อสัดส่วนการร่วมทุนเพิ่มอีกร้อยละ 5.1511
ในโครงการเยตากุนและการลงทุนในท่อขนส่งก๊าซฯ TPC (3) สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนอื่นลดลงจำนวน
745 ล้านบาท ส่วนใหญ่จากรายการตัดจ่ายเงินทดรองจ่ายแทนรัฐบาลเวียดนามในโครงการแปลง
9-2
และโครงการแปลง16-1ไปเป็นค่าใช้จ่ายในการสำรวจแหล่งน้ำมันตามรายการตัดจ่ายหลุมแห้งในระหว่างปี

เมื่อวันที่ 12 กันยายน 2546 ปตท.สผ.อ และ PTTEPO
ซึ่งเป็นผู้ร่วมทุนในโครงการเยตากุนและบริษัทท่อขนส่งก๊าซ ฯ TPC ตามลำดับ ในสัดส่วนร้อยละ
14.1667 ได้ใช้สิทธิพร้อมกับผู้ร่วมทุนรายอื่นในการซื้อสัดส่วนการร่วมทุนทั้งหมดของบริษัท Premier
Petroleum Myanmar Limited (PPML) ในโครงการเยตากุนและท่อส่งก๊าซฯ TPC
ซึ่งจะมีผลทำให้ ปตท.สผ.อ. และ PTTEPO เพิ่มการลงทุนตามที่กล่าวข้างต้น ตามสัดส่วนอีกร้อยละ
5.1511 จากเดิมร้อยละ 14.1667 เป็นร้อยละ 19.3178 โดย ปตท.สผ.อ.และ PTTEPO
จ่ายซื้อสัดส่วนการร่วมทุนในโครงการเยตากุนและเงินลงทุนในบริษัท TPC
ตามลำดับด้วยราคาที่สูงกว่ามูลค่ายุติธรรมของสินทรัพย์ที่ระบุได้สุทธิเฉพาะส่วนที่เป็นของบริษัทซึ่งผลต่างดังกล่าวมีจำนวนรวม
1,277 ล้านบาท (มูลค่าสุทธิเป็นจำนวนเงิน 1,855 ล้านบาท)

ในปี 2546 ปตท.สผ. ได้รับเงินปันผลจากบริษัท New Links และ บริษัท ไทยออยล์ เพาเวอร์
จำกัด เป็นจำนวน 625 ล้านบาท และ 58 ล้านบาทตามลำดับ
รายการรับเงินปันผลดังกล่าวได้บันทึกในบัญชีเงินลงทุนซึ่งบันทึกโดยวิธีส่วนได้เสีย

สินทรัพย์หมุนเวียนของ ปตท.สผ. และบริษัทย่อย ณ วันที่ 31 ธ.ค. 2546
ส่วนใหญ่เป็นเงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด เงินลงทุนระยะสั้น
ลูกหนี้บริษัทใหญ่และลูกหนี้การค้าสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนส่วนใหญ่ประกอบด้วย (1)
สินทรัพย์เพื่อการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในโครงการ ร่วมทุนซึ่งอยู่ภายใต้ บัญชีที่ดิน อาคาร
และอุปกรณ์ และ (2) เงินลงทุนในบริษัทร่วม ได้แก่ บริษัท New Links และบริษัท ไทยออยล์
เพาเวอร์ จำกัด ซึ่งอยู่ภายใต้บัญชีเงินลงทุนซึ่งบันทึกโดยวิธีส่วนได้เสีย

ปตท.สผ.และบริษัทย่อยมีหนี้สินรวม 46,902 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากสิ้นปีก่อน 964 ล้านบาท
ส่วนใหญ่เป็นผลสุทธิจาก (1) การออกหุ้นกู้ไม่มีหลักประกันและไม่ด้อยสิทธิจำนวน 2,500 ล้านบาท
และ (2) การชำระคืนเงินกู้ที่ครบกำหนดในเดือนพฤศจิกายน 2546 จำนวน 50 ล้านเหรียญสหรัฐ
พร้อมดอกเบี้ยจำนวน 13.60 ล้านเหรียญสหรัฐ

ตามที่บริษัทฯ ได้จัดสรรใบสำคัญแสดงสิทธิที่จะซื้อหุ้นสามัญจำนวนทั้งสิ้น 2,000,000 หน่วย
ที่ราคาการใช้สิทธิ 111 บาท ให้แก่กรรมการ ผู้บริหาร และพนักงานของบริษัทเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม
2545 โดยได้กำหนดให้ใช้สิทธิได้ในวันทำการสุดท้ายของทุกๆ 3
เดือนนับจากวันใช้สิทธิซื้อหุ้นสามัญครั้งแรกตามที่ระบุไว้ในใบสำคัญแสดงสิทธิฯ
เริ่มใช้สิทธิครั้งแรกในวันที่ 31 กรกฎาคม 2546 โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
มีผู้ใช้สิทธิซื้อหุ้นสามัญดังกล่าวรวม 398,000 หุ้น ทำให้มียอดคงเหลือของใบสำคัญแสดงสิทธิฯ
จำนวน 1,602,000 หน่วย

ในวันที่ 12 พฤศจิกายน 2546 บริษัทฯ ได้ดำเนินการขอจดทะเบียนเปลี่ยนแปลงทุนชำระแล้ว
เป็นจำนวน 3,261,990,000 บาท โดยเป็นหุ้นสามัญที่บริษัทออกและชำระเต็มมูลค่าแล้วจำนวน
652,398,000 หุ้น

ในปี 2546 ปตท.สผ. และบริษัทย่อย มีกระแสเงินสดสุทธิจากกิจกรรมดำเนินงาน จำนวน 16,179
ล้านบาท ส่วนใหญ่เป็นเงินสดรับจากการดำเนินงาน ปตท.สผ.
และบริษัทย่อยใช้เงินสดสุทธิในกิจกรรมลงทุนจำนวน 9,142 ล้านบาท
ส่วนใหญ่เป็นรายการลงทุนเพิ่มขึ้นของสินทรัพย์เพื่อการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในโครงการไพลินและโครงการบงกช
รวมทั้งการซื้อสัดส่วนการร่วมทุนเพิ่มอีกร้อยละ 5.1511
ในโครงการเยตากุนและการลงทุนในท่อขนส่งก๊าซฯ TPC ปตท.สผ.
และบริษัทย่อยใช้เงินสดสุทธิในกิจกรรมจัดหาเงินจำนวน 4,018 ล้านบาท จากรายการ (1)
การจ่ายเงินปันผลให้กับผู้ถือหุ้นจำนวน 4,400 ล้านบาท
(2)การชำระคืนเงินกู้ที่ครบกำหนดในเดือนพฤศจิกายน 2546 จำนวน 50 ล้านเหรียญสหรัฐ (3)
ได้รับเงินจากการออกหุ้นกู้ ไม่มีประกันและไม่ด้อยสิทธิจำนวน 2,500 ล้านบาท และ (4)
ได้รับเงินจากการออกหุ้นสามัญจากการใช้สิทธิตามใบสำคัญแสดงสิทธิ ปตท.สผ. และบริษัทย่อย
มีเงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 จำนวน 19,063 ล้านบาท
เพิ่มขึ้นจากสิ้นปีก่อน จำนวน 2,757 ล้านบาท

ในส่วนของการคุ้มครองความเสี่ยงภัยที่อาจเกิดขึ้นกับโครงการต่างๆ
ปตท.สผ.ได้ทำการซื้อประกันภัย โดยคำนึงถึงลักษณะความเสี่ยงภัยของแต่ละโครงการเป็นหลัก
มีทุนประกันภัยและวงเงินความคุ้มครองที่เหมาะสม โดยในปี 2546
เบี้ยประกันภัยยังคงอยู่ในระดับสูงเช่นเดียวกับปี 2545 แต่ ปตท.สผ.
ก็ยังคงรักษาการจัดทำประกันภัยไว้ให้คุ้มครองความเสี่ยงต่างๆอย่างเหมาะสมดังเช่นที่เคยปฏิบัติมา

ปตท.สผ. ได้รับการจัดอันดับความน่าเชื่อถือ (Credit Rating) จากสถาบันต่างๆ โดย ณ วันที่
31 ธันวาคม 2546 บริษัทฯมีอันดับความน่าเชื่อถือดังนี้

-   ระดับ Baa1 สำหรับ Long-term foreign currency rating

  จากการจัดอันดับของ Moody’s Investors Service

-   ระดับ BBB สำหรับ Long-term foreign currency rating

  และระดับ BBB+ สำหรับ Long-term local currency rating

  จากการจัดอันดับของ Standard and Poor’s Ratings Services

-   ระดับ BBB+ จากการจัดอันดับของ Japan Credit Rating Agency, Ltd.

-   ระดับ AA+ จากการจัดอันดับของ บริษัท ทริสเรทติ้ง จำกัด

    4.  ปัจจัยและอิทธิพลหลักที่อาจมีผลต่อการดำเนินงาน

ในปี 2546 เป็นปีที่กระทรวงพลังงานและรัฐบาล
มีวิสัยทัศน์และยุทธศาสตร์ที่ชัดเจนในการปฏิบัติงานในกิจการพลังงานของประเทศโดยการนำเสนอมาตรการและนโยบายในการจัดหาและพัฒนาแหล่งพลังงานต่างๆโดยได้มีการวางกรอบการทำงานอย่างมีประสิทธิภาพซึ่งล้วนเป็นมาตรการเชิงรุก
อาทิเช่น การปรับปรุงกลไกของรัฐ
เพื่อสร้างแรงจูงใจให้มีการสำรวจและพัฒนาแหล่งปิโตรเลียมในประเทศให้เพิ่มมากขึ้นการส่งเสริมและสนับสนุนให้มีการร่วมทุนสำรวจและพัฒนาแหล่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติในพื้นที่ซ้อนทับและในประเทศเพื่อนบ้าน
การเร่งปรับปรุงข้อตกลงความร่วมมือความมั่นคงด้านปิโตรเลียมของอาเซียนให้มีผลทางปฏิบัติและรวดเร็วทันเหตุการณ์
อาทิ โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติและโครงการสายส่งเชื่อมโยงระบบไฟฟ้าในภูมิภาคอาเซียน
ซึ่งจะทำให้ประเทศไทยมีบทบาทสำคัญต่อไปในอนาคต พร้อมทั้งการส่งเสริมบทบาทของ ปตท.สผ.
ให้เป็นกลไกของรัฐในการพัฒนาแหล่งปิโตรเลียมโดยเฉพาะในระดับความร่วมมือกับต่างประเทศ
อีกทั้งการสนับสนุนให้ผู้ประกอบธุรกิจพลังงานของไทยไปร่วมลงทุนและพัฒนาพลังงานในต่างประเทศ

มาตรการเตรียมพร้อมเหล่านี้มีนัยสำคัญถึงศักยภาพและความเป็นไปได้ในการพัฒนาเชิงพาณิชย์ของแหล่งพลังงานต่างๆของไทยที่ดี
โดยในปี 2547 ปตท.สผ. คาดว่าจะได้รับสัมปทานปิโตรเลียมในประเทศไทย จำนวน 2 แปลง
ได้แก่ แปลง L53/43 และ L54/43 ซึ่งเป็นแปลงสัมปทานบนบก ติดกับโครงการ PTTEP1
ที่มีศักยภาพเป็นน้ำมันดิบ

ในส่วนของโครงการใหม่จากแหล่งภายในประเทศ ปตท.สผ.
มีแผนที่จะเริ่มการผลิตก๊าซธรรมชาติจากแหล่งอาทิตย์ประมาณ กลางปี 2549 ในปริมาณวันละ 330
ล้านลูกบาศก์ฟุต เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้นในอนาคต โดยบริษัทฯ
ได้มีการเตรียมความพร้อมอย่างดีเพื่อให้การดำเนินการพัฒนาโครงการเป็นไปได้ตามแผน
โดยมุ่งเน้นให้เกิดการดำเนินการที่มีประสิทธิภาพในทุกๆด้าน อาทิ
ด้านการเป็นผู้ดำเนินการบริหารโครงการ ด้านเทคนิคสนับสนุน ด้านการพัฒนาองค์กร
ด้านการจัดสรรและจัดเตรียมบุคลากร ด้านการจัดหาเงินทุน เป็นต้น

สำหรับปัจจัยอื่นๆ ที่อาจมีผลกระทบต่อการดำเนินงานทั้งในระยะสั้นและระยะยาว อาทิ
ความผันผวนของราคาน้ำมัน การทบทวนสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติ
การเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน เป็นต้น
ได้มีการบรรยายรายละเอียดไว้ในส่วนปัจจัยความเสี่ยงของ ปตท.สผ. ซึ่งรายงานในแบบ 56-1
และ รายงานประจำปี 2546 ด้วย

[1] ปัจจุบันคือ กรมพัฒนาธุรกิจการค้า กระทรวงพาณิชย์