1. ปัจจัยความเสี่ยง

 ภาวะเศรษฐกิจ อุตสาหกรรมธนาคารพาณิชย์
และการเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน

-   ภาวะเศรษฐกิจไทยปี 2551 และแนวโน้มปี 2552

เศรษฐกิจไทยในปี 2551 ขยายตัวร้อยละ 2.6 ชะลอลงจากร้อยละ 4.9 ในปี 2550
อันเป็นผลจากการชะลอตัวของการใช้จ่ายภายในประเทศ
และการปรับลดของรายได้จากอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว
อันสืบเนื่องมาจากสถานการณ์ความไม่แน่นอนทางการเมือง
รวมทั้งการปรับลดของฐานะดุลการค้าและดุลบัญชีเดินสะพัดของประเทศ
อันเป็นผลจากภาวะการชะลอตัวของเศรษฐกิจโลก

สำหรับแนวโน้มในปี 2552 นั้น คาดว่าเศรษฐกิจไทยอาจขยายตัวเพียงร้อยละ 0.2
ขณะที่มีความเป็นไปได้ที่อาจจะหดตัวร้อยละ 1.5 ในกรณีเลวร้าย
โดยประเด็นหลักที่ต้องติดตามยังคงเป็นสถานการณ์เศรษฐกิจโลก โดยเฉพาะเศรษฐกิจสหรัฐฯ
ในขณะที่คาดว่าอัตราเงินเฟ้อทั่วไปของไทย จะปรับตัวลดลงเป็นร้อยละ -1.0 ถึง 1.0 จากร้อยละ
5.5 ในปี 2551 ที่ผ่านมา อันเป็นผลจากการปรับลดของราคาน้ำมัน
โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับปีก่อนหน้า

ประมาณการอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย

  หน่วย : ร้อยละการเปลี่ยนแปลงจากปีก่อนหน้า ยกเว้นจะระบุเป็นอย่างอื่น

  ----------------------------------- ------------------ ----------------
                                      2552               2551

  การบริโภคภาคเอกชน                    -0.2 ถึง 0.3        2.5

  การลงทุนรวม                          -5.5 ถึง -4.0       1.1

  การบริโภคภาครัฐ                       6.8-8.5            0.4

  การส่งออก                            -16.0 ถึง -10.0     16.8

  การนำเข้า                            -17.0 ถึง -11.5     26.4

  ดุลการค้า (พันล้านดอลลาร์ฯ)              2.0 ถึง 2.8         0.2

  ดุลบัญชีเดินสะพัด (พันล้านดอลลาร์ฯ)         1.4 ถึง 3.0         -0.2

  อัตราเงินเฟ้อทั่วไป                      -1.0 ถึง 1.0        5.5

  ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)       -1.5 ถึง 0.2        2.6
  ----------------------------------- ------------------ ----------------

ที่มา : บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด
และสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)

สืบเนื่องจากความเสี่ยงด้านเงินฝืด และแนวโน้มการชะลอตัวของเศรษฐกิจดังกล่าว ทำให้คาดว่า
ในปี 2552 ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)
จะยังคงดำเนินนโยบายการเงินที่ผ่อนคลายเพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจต่อไป
โดยเฉพาะในช่วงครึ่งแรกของปี ที่อัตราเงินเฟ้อน่าจะลดลงมาสู่ระดับต่ำสุด ในขณะเดียวกัน
ท่ามกลางความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจที่เพิ่มสูงขึ้นนั้น
ธนาคารพาณิชย์ในระบบคงจะเพิ่มความระมัดระวังในการปล่อยสินเชื่อพร้อม ๆ
ไปกับดูแลฐานะสภาพคล่องให้มีปริมาณเพียงพอ
เพื่อที่จะสามารถรองรับการดำเนินธุรกิจได้อย่างต่อเนื่อง ตลอดช่วงที่เหลือของปี

-   ภาวะอุตสาหกรรมธนาคารพาณิชย์และการแข่งขัน

ในปี 2551 ที่ผ่านมา ระบบธนาคารพาณิชย์ไทยมีกำไรสุทธิที่เพิ่มขึ้นอย่างมากจากปี 2550
เนื่องจากการเพิ่มขึ้นของทั้งรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ และรายได้ที่มิใช่ดอกเบี้ยสุทธิ
รวมถึงค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับหนี้สูญและหนี้สงสัยจะสูญ
และขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้ที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
หลังจากที่ธนาคารพาณิชย์ไทยได้กันสำรองหนี้จนครบถ้วนตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยเกี่ยวกับการปฏิบัติตามมาตรฐานการบัญชีสากลฉบับที่
39 (IAS 39) ตั้งแต่ช่วงสิ้นปี 2550 ทั้งนี้ การเติบโตของรายได้ดอกเบี้ยสุทธิ
เป็นผลส่วนหนึ่งจากการขยายสินเชื่อที่สูงกว่าเงินฝาก
ซึ่งได้รับอานิสงส์จากการเร่งตัวของสินเชื่อโดยเฉพาะในช่วงงวดแรกของปี ในขณะที่
อัตราการขยายสินเชื่อดังกล่าว เริ่มชะลอลงชัดเจนขึ้นในช่วงปลายปี
ตามการชะลอตัวของภาวะเศรษฐกิจไทย ซึ่งได้รับผลกระทบจากปัจจัยลบต่าง ๆ อาทิ
ปัญหาการเมืองในประเทศ และปัญหาสินเชื่อซับไพร์มที่แผ่ขยายผลกระทบออกไปทั่วโลก ทั้งนี้ ณ สิ้นปี
2551 เงินให้สินเชื่อสุทธิของระบบธนาคารพาณิชย์ไทย เติบโตร้อยละ 12.81 จากสิ้นปี 2550
เทียบกับเงินฝากที่เพิ่มขึ้น ร้อยละ 9.86

ด้านเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพนั้น อัตราส่วนเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
(สุทธิจากค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ) ต่อเงินให้สินเชื่อตามหลักเกณฑ์ใหม่ (Net NPLs) ณ สิ้นปี 2551
อยู่ที่ร้อยละ 3.22 ซึ่งลดลงจากร้อยละ 4.30 ณ สิ้นปี 2550
สอดคล้องกับการลดลงของอัตราส่วนเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพต่อเงินให้สินเชื่อตามหลักเกณฑ์เดิม
(Gross NPLs) จากร้อยละ 7.86 ณ สิ้นปี 2550 มาที่ร้อยละ 5.65
ซึ่งสะท้อนความพยายามของธนาคารพาณิชย์ไทยในการประคับประคองคุณภาพสินทรัพย์
ถึงแม้ว่าปัจจัยลบทางเศรษฐกิจได้มีส่วนส่งผลให้อัตราส่วนเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพดังกล่าวขยับขึ้นในช่วงระหว่างปีก็ตาม
สำหรับอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงนั้น
แม้ว่าจะขยับลดลงเล็กน้อยในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี โดยมีสาเหตุหลัก คือ
การบังคับใช้มาตรฐานเงินกองทุนใหม่ Basel II
ซึ่งทำให้ต้องมีการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการเพิ่มเติมจากความเสี่ยงด้านเครดิตและด้านตลาด
แต่อัตราส่วนเงินกองทุนดังกล่าวก็ยังอยู่สูงกว่าเกณฑ์ขั้นต่ำของธนาคารแห่งประเทศไทย
และมีระดับพอเพียงต่อการขยายธุรกิจในอนาคต ขณะที่
การปฏิบัติตามมาตรฐานใหม่ที่สอดคล้องกับหลักเกณฑ์สากลข้างต้น
น่าจะช่วยเพิ่มความมั่นใจด้านเสถียรภาพของระบบธนาคารพาณิชย์ไทยในภาพรวมมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม แนวโน้มธุรกิจธนาคารพาณิชย์ไทยในปี 2552 ยังต้องเผชิญหลากหลายปัจจัยเสี่ยง
โดยเฉพาะจากโอกาสการชะลอตัวของเศรษฐกิจไทยและเศรษฐกิจโลก ดังนั้น
ธนาคารพาณิชย์จึงคงจะใช้ความระมัดระวังมากขึ้นในการประกอบธุรกิจ อาทิ
การให้น้ำหนักกับการปล่อยสินเชื่อเชิงคุณภาพมากกว่าเป้าหมายในเชิงปริมาณ รวมทั้ง
การหลีกเลี่ยงการแข่งขันด้านราคาทั้งในด้านการระดมเงินฝากและเงินให้สินเชื่อ
เพื่อประคับประคองความสามารถในการทำกำไร ขณะที่
ธนาคารพาณิชย์ไทยอาจจำเป็นต้องหันมาพึ่งพิงรายได้ที่มิใช่ดอกเบี้ย โดยเฉพาะรายได้ค่าธรรมเนียม
มากขึ้น

 การเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน[1]

ข้อกฎหมายที่สำคัญ ซึ่งมีผลต่อการดำเนินงานของธนาคารในปี 2551 พอสรุปได้ ดังนี้

-   พระราชบัญญัติธุรกิจสถาบันการเงิน พ.ศ. 2551

กฎหมายฉบับนี้ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2551 และมีผลใช้บังคับวันที่ 3
สิงหาคม 2551 ซึ่งเพิ่มอำนาจธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.)
ในการกำกับดูแลการประกอบธุรกิจธนาคารพาณิชย์ ธุรกิจเงินทุน และธุรกิจเครดิตฟองซิเอร์
ให้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน โดยมีการกล่าวถึงรายละเอียดที่เกี่ยวกับ การถือหุ้น กรรมการ
ผู้จัดการ หรือผู้มีอำนาจในการจัดการ การกำกับสถาบันการเงิน การตรวจสอบสถาบันการเงิน
การแก้ไขฐานะหรือการดำเนินงานของสถาบันการเงิน รวมถึงบทกำหนดโทษ

ทั้งนี้ กฎหมายดังกล่าว
ช่วยสร้างบรรทัดฐานในการดำเนินธุรกิจของสถาบันการเงินแต่ละประเภทให้อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์มาตรฐานเดียวกัน
ซึ่งจะทำให้เกิดความเท่าเทียม และความโปร่งใสในการกำกับดูแลสถาบันการเงิน
ขณะเดียวกันก็ได้ปรับปรุงมาตรฐานการกำกับดูแลให้สอดคล้องกับสภาพแวดล้อมที่เปลี่ยนแปลงไป
อันทำให้ ในภาพรวมแล้ว การกำกับดูแลสถาบันการเงินของทางการไทยมีประสิทธิภาพมากขึ้น
สำหรับธนาคารกสิกรไทยนั้น
กฎหมายดังกล่าวไม่ได้มีผลกระทบต่อการประกอบธุรกิจหลักของธนาคารอย่างมีนัยสำคัญ
เนื่องจากธนาคารได้ปฏิบัติตามข้อกำหนดของกฎหมายและการกำกับของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างเข้มงวดอยู่แล้ว

-   พระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝาก พ.ศ. 2551

กฎหมายฉบับนี้ลงประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2551 มีผลใช้บังคับวันที่ 11
สิงหาคม 2551 โดยในปัจจุบัน
การคุ้มครองเงินฝากเป็นไปตามมติคณะรัฐมนตรีที่กำหนดให้รัฐบาลคุ้มครองเงินฝากในสถาบันการเงินเต็มจำนวน
ทำให้เกิดภาระทางการคลังแก่รัฐบาลมากเกินไป อีกทั้งยังไม่มีกลไกดำเนินการที่เหมาะสม ดังนั้น
เพื่อลดภาระทางการคลังของรัฐบาลดังกล่าว
จึงมีการนำระบบการคุ้มครองเงินฝากแบบจำกัดวงเงินมาใช้

ในช่วงที่ผ่านมา การบังคับใช้กฎหมายดังกล่าวไม่ได้มีผลกระทบต่อธนาคาร
เนื่องจากในปีแรกนับแต่กฎหมายใช้บังคับ
สถาบันคุ้มครองเงินฝากยังคงคุ้มครองเงินฝากเต็มตามจำนวนเงินที่ปรากฏในบัญชีของผู้ฝากเงิน
อย่างไรก็ตาม พฤติกรรมของผู้ฝากเงิน หรือผู้มีเงินออมอาจเปลี่ยนแปลงไป
โดยอาจให้น้ำหนักกับผลิตภัณฑ์ด้านการลงทุนมากขึ้น
ซึ่งธนาคารก็ได้มีการนำเสนอทางเลือกสำหรับการลงทุนและการออมของทั้งธนาคารและบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทยให้กับลูกค้าที่มีความต้องการปรับเปลี่ยนรูปแบบการออมอย่างต่อเนื่อง
นอกจากนี้ แม้ว่าในระยะต่อไป วงเงินฝากที่ได้รับความคุ้มครองจะถูกทยอยปรับลดลง
แต่ธนาคารยังมีความแข็งแกร่งทางการเงินอยู่ในระดับสูง และมีภาพลักษณ์ที่ดี
ซึ่งน่าจะทำให้ผู้ฝากเงินยังคงมีความเชื่อถือต่อธนาคาร

-   มาตรการยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดากรณีการลงทุนใน RMF และ LTF

กระทรวงการคลังได้ออกกฎกระทรวง ฉบับที่ 267 (พ.ศ. 2551) ลงวันที่ 21 พฤศจิกายน 2551
ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร
กำหนดให้ยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาในปี พ.ศ. 2551
สำหรับผู้ที่ลงทุนในหน่วยลงทุนของกองทุนรวมเพื่อการเลี้ยงชีพ (RMF) และกองทุนรวมหุ้นระยะยาว
(LTF) เพิ่มขึ้นจากเดิม ไม่เกิน 500,000 บาท เป็น 700,000 บาท โดยมีสาระสำคัญ ดังนี้

1) ผู้ที่ซื้อหน่วยลงทุนใน RMF ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2551 ถึง 31 ธันวาคม 2551
สามารถหักลดหย่อนได้ ในอัตราร้อยละ 15 ของเงินได้พึงประเมินต่อปี
แต่เมื่อรวมกับกองทุนสำรองเลี้ยงชีพ หรือกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) แล้ว
ต้องไม่เกินกว่า 700,000 บาท

2) ผู้ที่ซื้อหน่วยลงทุนใน LTF ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2551 ถึง 31 ธันวาคม 2551
สามารถหักลดหย่อนได้ในอัตราร้อยละ 15 ของเงินได้พึงประเมินต่อปี แต่สูงสุดไม่เกิน 700,000
บาท

ทั้งนี้ กฎหมายฉบับนี้มีผลใช้บังคับเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2551 และใช้บังคับเฉพาะปีภาษี 2551
เท่านั้น ในปีถัดไป ผู้ลงทุนใน RMF และ LTF ยังคงใช้สิทธิลดหย่อนภาษีได้สูงสุดไม่เกินประเภทละ
500,000 บาทต่อไปตามปกติ

กฎหมายดังกล่าว
มีส่วนช่วยกระตุ้นการลงทุนในตลาดทุนไทยในภาวะที่ได้รับผลกระทบค่อนข้างรุนแรงจากปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจสหรัฐฯ
อีกทั้งยังช่วยขยายฐานสินทรัพย์รวมของบริษัทหลักทรัพย์จัดการกองทุน กสิกรไทย จำกัด
ซึ่งเป็นบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทยด้วย

-   การเปลี่ยนแปลงของมาตรฐานการบัญชีที่เกี่ยวกับการดำเนินงานของธนาคาร

สภาวิชาชีพบัญชีได้เปลี่ยนแปลงมาตรฐานการบัญชีไทยให้มุ่งไปสู่มาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ
IAS (International Accounting Standards) และ IFRSs (International
Financial Reporting Standards) โดยในปี 2550
สภาวิชาชีพบัญชีได้ปรับปรุงและออกมาตรฐานการบัญชีใหม่
และให้ถือปฏิบัติกับงบการเงินสำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2551
ซึ่งธนาคารและบริษัทย่อยได้จัดทำรายงานข้อมูลทางการเงินตาม
มาตรฐานการบัญชีที่มีการประกาศใช้
โดยไม่มีผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานของธนาคารและบริษัทย่อยที่เป็นสาระสำคัญ
ทั้งนี้ มาตรฐานการบัญชีดังกล่าว มีดังนี้

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 43 (ปรับปรุง 2550) เรื่อง การรวมธุรกิจ

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 25 (ปรับปรุง 2550) เรื่อง งบกระแสเงินสด

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 29 (ปรับปรุง 2550) เรื่อง สัญญาเช่า

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 35 (ปรับปรุง 2550) เรื่อง การนำเสนองบการเงิน

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 39 (ปรับปรุง 2550) เรื่อง นโยบายบัญชี
  การเปลี่ยนแปลงประมาณการทางการบัญชีและข้อผิดพลาด

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 41 (ปรับปรุง 2550) เรื่อง งบการเงินระหว่างกาล

  - มาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 51 เรื่อง สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

 ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

ธนาคารกสิกรไทยมีการบริหารความเสี่ยงแบบรวมกลุ่มครอบคลุมความเสี่ยงของทั้งกลุ่มธุรกิจทางการเงิน
โดยมีเป้าหมายในการจัดการเพื่อทำให้ธุรกิจมีการเติบโตและสร้างผลตอบแทนอย่างมั่นคงในระยะยาว
รวมทั้งสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผู้ถือหุ้นและนักลงทุน
ซึ่งการจัดการความเสี่ยงครอบคลุมความเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ ความเสี่ยงด้านเครดิต
ความเสี่ยงด้านตลาด ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ และความเสี่ยงด้านอื่น
ๆ ทั้งนี้ ในการจัดการความเสี่ยง
ธนาคารกำหนดยุทธศาสตร์การบริหารความเสี่ยงที่สอดคล้องกับแนวทางสากล (Best Practice)
อาทิ

  - การจัดการความเสี่ยงในภาพรวม
  ธนาคารมีการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ธนาคารสามารถรับได้
  และนำแนวทางการบริหารจัดการเชิงมูลค่า (Value-Based Management)
  มาใช้ในการจัดการเชิงธุรกิจ

  - การจัดการความเสี่ยงที่สำคัญในแต่ละด้าน
  ธนาคารมีการนำเครื่องมือบริหารความเสี่ยงชั้นสูงมาใช้ในการจัดการ เช่น
  การนำเครื่องมือจัดอันดับเครดิตมาใช้ในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
  การนำเครื่องมือการวัดความเสี่ยงในรูปของแบบจำลอง Value-at-Risk (VaR)
  มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด
  การจัดทำระบบการเตือนภัยล่วงหน้าและแผนฉุกเฉินสภาพคล่องสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
  และการนำดัชนีชี้วัดความเสี่ยงมาใช้ในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ เป็นต้น

ทั้งนี้ นโยบายการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร มีองค์ประกอบที่สำคัญ ดังนี้

-   หลักการในการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงในหลายด้านด้วยกัน ได้แก่ การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ และการบริหารความเสี่ยง ด้านอื่น ๆ
รวมทั้งแนวทางในการวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้วและ
ผลกำไรเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น โดยธนาคารยึดหลักการในการบริหารความเสี่ยง ดังนี้

   ความเป็นเจ้าของความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจ ทั้งนี้ หน่วยธุรกิจ
  ซึ่งดำเนินธุรกิจที่ก่อให้เกิดความเสี่ยง มีหน้าที่ต้องรับผิดชอบต่อการบริหารความเสี่ยงต่าง ๆ
  ที่เกี่ยวข้องอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ระดับ ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นดังกล่าว
  มีความเหมาะสมกับระดับอัตราผลตอบแทนที่กำหนด ตลอดจนระดับความเสี่ยงที่ยอมรับได้ ขณะที่
  หน่วยงานสนับสนุน ซึ่งมีหน้าที่สนับสนุนการปฏิบัติงานให้แก่หน่วยธุรกิจ
  เพื่อให้บรรลุเป้าหมายร่วมกันนั้น จะรับผิดชอบการจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
  ซึ่งเกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจ

   การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงโดยหน่วยงานที่มีความเป็นอิสระ
  โดยกระบวนการควบคุมมีความเป็นอิสระ และมีหน่วยงานควบคุม
  ทำหน้าที่รับผิดชอบในการให้ความเห็นเกี่ยวกับความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจอย่างเป็นอิสระและเชื่อถือได้
  รวมทั้ง การควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ภายใต้ระดับที่ยอมรับได้

   การมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงที่ชัดเจน โดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
  จะทำหน้าที่กำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยง ภายใต้แนวทางที่คณะกรรมการธนาคารกำหนด

   การบริหารความเสี่ยงโดยรวมความเสี่ยงทุกประเภทที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกรรม
  โดยการบริหารความเสี่ยง ควรคำนึงถึงการบริหารความเสี่ยงทุกประเภท
  ซึ่งเกิดขึ้นในการดำเนินธุรกรรม อีกทั้งยังจะต้องครอบคลุมถึงทุกระดับงานภายในองค์กร

   การวัดผลงานโดยปรับความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจ โดยหน่วยงานธุรกิจ
  จะได้รับการประเมินผลงาน ตามประสิทธิภาพของการทำงานที่ปรับด้วยความเสี่ยงแล้ว

-   กระบวนการบริหารความเสี่ยง

เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงของธนาคาร เป็นไปอย่างมีประสิทธิผล
ธนาคารจึงมีกระบวนการบริหารความเสี่ยง ซึ่งประกอบด้วยขั้นตอนหลักต่าง ๆ ดังนี้

   การระบุความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการบ่งชี้ถึงความเสี่ยง ทั้งในแง่ของประเภทความเสี่ยง
  สาเหตุ และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงทั้งที่เป็นปัจจัยภายในและภายนอก
  ตลอดจนมีการพิจารณา หรือคาดการณ์ถึงความเสี่ยงที่ธนาคารกำลังประสบอยู่
  หรือความเสี่ยงใหม่ที่มีโอกาสจะเกิดขึ้นในอนาคต

   การประเมินความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการนำเครื่องมือ และวิธีการต่าง ๆ ที่เหมาะสม
  มาใช้ประเมินความเสี่ยง ซึ่งกระบวนการดังกล่าวจะต้องได้รับการตรวจสอบ อนุมัติ และทบทวน
  ภายใต้กรอบระยะเวลาที่เหมาะสม

   การติดตามและควบคุมความเสี่ยง เป็นขั้นตอนที่จะมีการติดตาม
  และควบคุมการดำเนินการตามนโยบายความเสี่ยง ระเบียบปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยง
  และขอบเขตของความเสี่ยง
  เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายความเสี่ยงและระดับความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร
  โดยมีการติดตามและควบคุมความเสี่ยงดังกล่าวอย่างสม่ำเสมอและต่อเนื่อง

   การรายงานความเสี่ยง เป็นขั้นตอนของการรายงานความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ
  อย่างครอบคลุม ทันเวลาและเพียงพอในหลายมุมมอง
  เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงเกิดประสิทธิผลสูงสุด

ทั้งนี้ กระบวนการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร
ยังได้รับการออกแบบให้คำนึงถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาวะแวดล้อม
ทั้งที่เป็นสภาวะปกติและสภาวะวิกฤต สอดคล้องกับมาตรฐานสากล

-   โครงสร้างการบริหารความเสี่ยง

ธนาคารมีนโยบายในการจัดโครงสร้างองค์กรที่เหมาะสม และเอื้อต่อการบริหารความเสี่ยงด้านต่าง
ๆ รวมทั้งมีการกำหนดหน้าที่ของแต่ละหน่วยงาน
ตลอดจนการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบและสายการรายงานอย่างชัดเจน
สอดคล้องกับหลักการควบคุมภายในที่ดี ทั้งนี้ ธนาคารมีโครงสร้างการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม
ดังนี้

   คณะกรรมการธนาคาร
  ทำหน้าที่พิจารณาอนุมัตินโยบายและหลักการด้านการบริหารความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
  กำหนดกรอบความเสี่ยงและขอบเขตความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
  รวมถึงดูแลให้มีระบบและกระบวนการการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม มีประสิทธิภาพ
  และเป็นมาตรฐานสากล

   คณะกรรมการตรวจสอบ
  ทำหน้าที่ตรวจสอบประสิทธิผลและความพอเพียงของกระบวนการบริหารความเสี่ยง
  และระบบการควบคุมภายใน

นอกจากนี้ คณะกรรมการธนาคาร ได้มอบหมายให้คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงด้านต่าง ๆ ของธนาคาร ได้แก่

   คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
  ทำหน้าที่ดูแลและติดตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงและฐานะความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
  ภายใต้แนวทางและนโยบายที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร

   คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
  ทำหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย ความเสี่ยงสภาพคล่อง
  และความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนของธนาคาร

   คณะอนุกรรมการนโยบายเครดิต ทำหน้าที่กำหนดนโยบายเครดิตให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และ
  แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร

ในระดับปฏิบัติการ ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่รับผิดชอบในการวัดผลและติดตามความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
รวมทั้งพัฒนาเครื่องมือที่ทันสมัยเพื่อใช้ในการบริหารความเสี่ยง
และประมาณค่าความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ ในรูปเงินกองทุน
ซึ่งจะช่วยให้สามารถประเมินและควบคุมขนาดของความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
พร้อมทั้งกำหนดราคาที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกันของลูกค้าหรือผลิตภัณฑ์
ตลอดจนสามารถจัดสรรเงินกองทุนไปยังธุรกิจได้อย่างเหมาะสมกับระดับของผลตอบแทนและระดับของความเสี่ยง

-   การบริหารความเสี่ยงของธนาคารเพื่อรับมือกับวิกฤตเศรษฐกิจและการเงินโลก

ภายใต้การเปลี่ยนแปลงของสภาวการณ์ทางเศรษฐกิจโลก
โดยเฉพาะผลกระทบจากปัญหาสินเชื่อที่ปล่อยให้กับลูกหนี้ที่มีความน่าเชื่อถือต่ำ (ซับไพร์ม) ในสหรัฐฯ
ซึ่งส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อภาวะเศรษฐกิจทั่วโลกและเป็นผลให้ธนาคารชั้นนำหลายแห่งทั่วโลกต้องประสบปัญหาในการดำเนินการ
ธนาคารได้มีการดำเนินการด้านการบริหารความเสี่ยงผ่านเครื่องมือและกระบวนการต่าง ๆ
เพื่อรองรับกับสภาวการณ์ดังกล่าวในปี 2551 ที่สำคัญดังนี้

   ธนาคารได้ติดตามเหตุการณ์วิกฤตทางการเงินในสหรัฐฯ
  รวมถึงผลกระทบต่อตลาดการเงินและสถานการณ์เศรษฐกิจโลกอย่างใกล้ชิด
  โดยได้มีการปรับกลยุทธ์และสัดส่วนการลงทุนในสินทรัพย์ต่างประเทศมาตั้งแต่ก่อนที่วิกฤตจะเริ่มขึ้นหรือตั้งแต่กลางปี
  2550 อีกทั้งมีการวิเคราะห์ความเสี่ยงของทางเลือกในการลงทุนต่าง ๆ ในเชิงลึก
  และไม่ได้มีการลงทุนในซับไพร์ม จึงไม่ได้รับผลกระทบจากการด้อยค่าของสินทรัพย์ดังกล่าว

   ธนาคารมีการประเมินผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นในเรื่องคุณภาพสินทรัพย์
  ซึ่งจะส่งผลต่อความสามารถในการชำระหนี้ที่มีต่อธนาคาร
  และได้ปรับกระบวนการการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
  เพื่อลดความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นจากการที่ลูกค้าไม่สามารถชำระหนี้ได้
  อันเนื่องมาจากปัญหาเศรษฐกิจโลกที่ส่งผลต่อเศรษฐกิจไทยและต่อเนื่องถึงคุณภาพเครดิตในประเทศ

   ธนาคารได้นำการทดสอบภาวะวิกฤตมาใช้ในการประเมินค่าความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้น
  และมีกระบวนการในการรายงานความเสี่ยงต่อผู้บริหารระดับสูงอย่างต่อเนื่องในช่วงภาวะวิกฤต
  เพื่อนำไปใช้ประกอบการตัดสินใจทางธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิผลและทันการณ์ รวมทั้งมี
  แผนรองรับในการจัดการภายใต้ภาวะวิกฤต อาทิ การเตรียมแผนสภาพคล่องเพื่อรองรับกรณีการ
  ไหลออกของเงินฝากอย่างรุนแรง

   คณะผู้บริหารของธนาคารมีการติดตามการบริหารสภาพคล่องเชิงโครงสร้างอย่างใกล้ชิด
  พร้อมทั้งมีการวางมาตรการป้องกันต่าง ๆ เช่น
  การกำหนดสัดส่วนแหล่งเงินทุนของธนาคารให้มีการกระจายตัวอย่างเหมาะสม
  เพื่อป้องกันความเสี่ยงกรณีเกิดปัญหาสภาพคล่องจากแหล่งเงินทุนใดแหล่งหนึ่ง เป็นต้น

 ความเสี่ยงด้านเครดิต 

-   การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ความเสี่ยงด้านเครดิต คือ
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่คู่สัญญาหรือผู้กู้ยืมไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขและ ข้อตกลงในสัญญา
ซึ่งอาจเป็นเพราะคู่สัญญาประสบปัญหาทางการเงิน ทำให้ไม่สามารถชำระหนี้เมื่อครบกำหนดได้
หรือจงใจไม่ปฏิบัติตามสัญญา อันส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารมีแนวทางดำเนินงานด้านการบริหารความเสี่ยงเครดิตตามมาตรฐานสากลที่ตั้งบนพื้นฐานการสร้างสมดุลของภาระหน้าที่ทางธุรกิจและการพิจารณาเครดิต
เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นการสร้างดุลอำนาจในการพิจารณาเครดิต
เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านเครดิตของธนาคาร ซึ่งก็ต่างมีจุดมุ่งหมายร่วมกัน
คือส่งเสริมและรักษาการขยายตัวของสินเชื่ออย่างมีคุณภาพ

ธนาคารได้ดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตตามแนวทางของการสร้างวัฒนธรรมเครดิตที่แข็งแกร่ง
ภายในองค์กร ที่เน้นให้ความสำคัญกับประสิทธิภาพของการปฏิบัติงานด้านเครดิตและคุณภาพเครดิต
ภายใต้กระบวนการติดตามและควบคุมที่เหมาะสม เช่น การพัฒนาระบบงานอัตโนมัติ
ระบบงานสนับสนุนให้มีมาตรฐาน นอกจากนี้ ในส่วนของบุคลากร
ธนาคารได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการปฏิบัติงาน
บทบาทหน้าที่ความรับผิดชอบตั้งแต่ในระดับสายงานจนถึงระดับบุคคล
เพื่อให้พนักงานได้เข้าใจหลักการปฏิบัติงานด้านเครดิตและสามารถสื่อสารบนพื้นฐานเดียวกัน
ธนาคารยังได้ดำเนินการให้มีการอบรมเสริมความรู้ด้านเครดิตให้แก่พนักงานที่เกี่ยวข้อง
เพื่อเพิ่มความรู้และพัฒนาทักษะในระดับที่เหมาะสมกับลักษณะลูกค้าที่ต้องดูแลอย่างต่อเนื่อง

-   นโยบายเครดิตและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

ธนาคารได้กำหนดยุทธศาสตร์ด้านเครดิตที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่ธนาคารสามารถรับได้
เพื่อสร้างเป้าหมายที่ชัดเจนให้แก่ผู้ปฏิบัติงาน
รวมทั้งได้จัดทำนโยบายและแผนปฏิบัติงานที่อ้างอิงและสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ดังกล่าว
โดยครอบคลุมการให้บริการแก่ลูกค้าทุกกลุ่มและทุกผลิตภัณฑ์ด้านเครดิตของธนาคาร
และของกิจการในเครือธนาคารกสิกรไทย คือ ผลิตภัณฑ์ของบริษัท แฟคเตอริ่งกสิกรไทย จำกัด และ
บริษัท ลีสซิ่งกสิกรไทย จำกัด ซึ่งการกำหนดคุณสมบัติของลูกค้าที่ธนาคารให้การสนับสนุนนั้น
เป็นไปตามมาตรฐานสากล
รวมทั้งสอดคล้องกับกฎหมายและกฎระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทยทุกประการ

นอกจากนั้นแล้ว จากการที่ธนาคารได้ตระหนักดีถึงความสำคัญของเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยง
ด้านเครดิต โดยเฉพาะในการประเมินความเสี่ยงเครดิตของลูกค้าและการกระจายสินเชื่อ
ธนาคารจึงได้รวบรวม และ ปรับปรุงนโยบายเครดิต
โดยจัดทำเป็นคู่มืออ้างอิงไว้ในระบบฐานข้อมูลของธนาคาร
ซึ่งสามารถนำมาใช้งานจริงได้ตลอดเวลา ขณะเดียวกัน
ธนาคารได้มีการพัฒนาและนำเครื่องมือที่ใช้วัดความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้ามาใช้สนับสนุนการพิจารณาสินเชื่อ
รวมถึงการตั้งราคาให้สอดคล้องกับความเสี่ยงของลูกค้าแต่ละกลุ่มโดยมีการจัดอันดับเครดิตสำหรับลูกค้านิติบุคคล
ซึ่งมีทั้งหมด 12 อันดับ สำหรับลูกหนี้ปกติ และ 3 อันดับ สำหรับลูกหนี้ที่มีปัญหา
ในส่วนของลูกค้ารายย่อย ธนาคารมีเครื่องมืออนุมัติเครดิตสกอริ่ง (Credit Scoring)
มาช่วยในการอนุมัติสินเชื่อ
ซึ่งทำให้การอนุมัติสินเชื่อมีมาตรฐานและมีประสิทธิภาพมากขึ้นทั้งในเรื่องเวลาและคุณภาพ

สำหรับปัญหาวิกฤตสินเชื่อด้อยคุณภาพ (Subprime Crisis) ที่เริ่มต้นขึ้นในสหรัฐฯ
และแผ่ขยายวงกว้าง ไปทั่วโลกในระหว่างปี 2551 ซึ่งได้ส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทย
จนมีผลต่อเนื่องมายังคุณภาพเครดิตและกลุ่มลูกค้าเป้าหมายต่าง ๆ ของธนาคารนั้น
นอกจากธนาคารได้จัดทำเครื่องมือที่ใช้ติดตามความเสี่ยงด้านเครดิต
รวมทั้งแผนงานรองรับที่ชัดเจนกับวิกฤตการณ์ดังกล่าว
ซึ่งช่วยให้ธนาคารสามารถติดตามความเสี่ยงได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดแล้ว
ธนาคารยังได้ทำการประเมินผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นทั้งในเรื่องของรายได้และมูลค่าทรัพย์สินของผู้ประกอบการและครัวเรือน
อันอาจเป็นปัจจัยลบต่อความสามารถในการชำระหนี้ของลูกค้าดังกล่าวที่มีต่อธนาคาร
เพื่อลดความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากการที่ลูกค้าไม่สามารถชำระหนี้ได้ ทั้งนี้
ธนาคารได้ปรับหลักเกณฑ์และวิธีการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต จำแนกตามกลุ่มลูกค้าประเภทต่าง
ๆ ดังนี้

  1. สำหรับลูกค้าเพื่อการพาณิชย์ขนาดกลางและใหญ่
  ธนาคารได้กำหนดประเภทของอุตสาหกรรมโดยแยกตามผลกระทบของปัญหาภาวะเศรษฐกิจโลกในระดับสูง
  กลาง และต่ำ ตลอดจนได้ดำเนินการกำหนดเกณฑ์การคัดเลือกลูกค้าในแต่ละประเภทอุตสาหกรรม
  พร้อมทั้งกำหนดให้มีการทบทวนสถานะลูกค้า ติดตาม และควบคุมการใช้วงเงินเครดิต

  2. สำหรับลูกค้าเพื่อการพาณิชย์รายย่อยและลูกค้ากลุ่มบุคคล ที่ธนาคารใช้วิธีเครดิตสกอริ่ง
  (Credit Scoring) ในการพิจารณานั้น
  ธนาคารได้ปรับปัจจัยที่ใช้ในการอนุมัติเครดิตลูกค้าที่ถูกจัดอยู่ในอุตสาหกรรมเสี่ยงให้เหมาะสมขึ้น

 ความเสี่ยงด้านการกระจุกตัวของการให้สินเชื่อ 

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารและบริษัทย่อยตามงบการเงินรวม (รวมดอกเบี้ยค้างรับ)
  มีเงินให้สินเชื่อแก่ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย
  ภาคการสาธารณูปโภคและบริการ และธุรกิจอสังหาริมทรัพย์และการก่อสร้าง โดยมีสัดส่วนร้อยละ
  57.62, 12.82, 9.31 และ 6.73 ตามลำดับ
  แม้ว่าเงินให้สินเชื่อแก่ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและพาณิชย์ในปีนี้ได้ลดลงจากสิ้นปี 2550
  ซึ่งอยู่ที่ร้อยละ 60.35 แต่ยังคงมีสัดส่วนที่ค่อนข้างสูง
  และยังคงมีการกระจายไปยังอุตสาหกรรมต่าง ๆ
  ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายและการกระจายความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้
  สำหรับเงินให้สินเชื่อแก่กลุ่มลูกหนี้สูงสุด 10 อันดับแรก (ไม่รวมบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย
  จำกัด และบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทย) ณ สิ้นปี 2551 มีจำนวนรวม 34,774 ล้านบาท
  หรือคิดเป็นร้อยละ 3.86 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น ซึ่งเป็นยอดเงินให้สินเชื่อที่ไม่สูง
  เมื่อเทียบกับเงินให้สินเชื่อตามงบการเงินเฉพาะของธนาคาร

หากพิจารณาการเปลี่ยนแปลงของยอดสินเชื่อรวมของธนาคาร
ที่จำแนกตามกลุ่มธุรกิจลูกค้าและกลุ่มผลิตภัณฑ์ จะพบว่า ณ สิ้นปี 2551 การเพิ่มขึ้นของสินเชื่อรวม
มาจากสินเชื่อธุรกิจลูกค้าผู้ประกอบการเป็นหลัก โดยมียอดคงค้างสินเชื่อ ณ สิ้นปี 2551 จำนวน
348,671 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจำนวน 47,658 ล้านบาท จากยอดคงค้างจำนวน 301,013 ล้านบาท
ณ สิ้นปี 2550 ส่วนใหญ่มาจากการเพิ่มขึ้นของสินเชื่อในประเทศ
โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมการพาณิชย์ การเกษตร และวัสดุก่อสร้าง
ตามมาด้วยสินเชื่อธุรกิจลูกค้าบรรษัท ที่มียอดคงค้าง ณ สิ้นปี 2551 จำนวน 301,377 ล้านบาท
เพิ่มขึ้นจำนวน 45,122 ล้านบาท จากยอดคงค้างจำนวน 256,255 ล้านบาท ณ สิ้นปี 2550
ส่วนใหญ่มาจากการเพิ่มขึ้นของสินเชื่อในประเทศ โดยเฉพาะในอุตสาหกรรมสถาบันการเงิน
(ไม่รวมธุรกิจเช่าซื้อและให้เช่าแบบลีสซิ่ง) และอสังหาริมทรัพย์ ขณะที่ สินเชื่อธุรกิจลูกค้าบุคคล
มียอดคงค้าง ณ สิ้นปี 2551 จำนวน 141,436 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจำนวน 25,962 ล้านบาท
จากยอดคงค้างจำนวน 115,474 ล้านบาท ณ สิ้นปี 2550
ตามการเพิ่มขึ้นของสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยเป็นส่วนใหญ่

 ความเสี่ยงจากการด้อยคุณภาพของสินเชื่อและหลักประกัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL) จำนวน 30,630 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ 2.81 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น (รวมสถาบันการเงิน)
ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในหมวดการอุตสาหกรรม และหมวดการค้าส่งและค้าปลีก โดยในปี 2551
ธนาคารได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้กับลูกหนี้ โดยมีจำนวนหนี้ตามบัญชีก่อนปรับ 47,696 ล้านบาท
โดยการปรับโครงสร้างหนี้ส่วนใหญ่ใช้วิธีการขยายระยะเวลาการผ่อนชำระ
และวิธีผ่อนผันให้ชำระเงินต้นก่อนดอกเบี้ย

ในส่วนของการประเมินราคาหลักประกันนั้น
ธนาคารได้ดำเนินการประเมินราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงสินเชื่อด้อยคุณภาพที่มียอดคงค้างมากกว่า 50 ล้านบาท
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินโดยผู้ประเมินอิสระทุกปี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551
ธนาคารมีสัดส่วนมูลค่าหลักประกันที่ใช้หักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญต่อเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
คิดเป็นร้อยละ 48.64

ทั้งนี้ ธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 28,523 ล้านบาท หรือร้อยละ 2.62
ของเงินให้สินเชื่อรวม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยคิดเป็นร้อยละ 125.16
ของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

 ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของทรัพย์สินรอการขาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีทรัพย์สินรอการขายซึ่งมีมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
12,616 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 0.97 ของสินทรัพย์รวม โดยแยกเป็นที่ดินว่างเปล่า 34.0%
เพื่อการพาณิชย์ 37.6% ที่อยู่อาศัย 23.3% และอื่น ๆ 5.1% ของทรัพย์สินรอการขาย โดยในปี
2551 ธนาคารได้รับโอนทรัพย์สินรอการขาย มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 3,282 ล้านบาท
และขายทรัพย์สินรอการขาย มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 3,386 ล้านบาท
และรับรู้ผลกำไรจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายเป็นจำนวนเงิน 418.9 ล้านบาท
คิดเป็นกำไรร้อยละ 12.5 ของมูลค่าตามราคาต้นทุน ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551
ธนาคารมีค่าเผื่อการด้อยค่าสำหรับทรัพย์สินรอการขาย จำนวน 1,387 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
10.99 ของมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี ซึ่งเพียงพอที่จะรองรับค่าใช้จ่ายในการถือครอง
ค่าใช้จ่ายในการขายและขาดทุนจากการจำหน่ายทรัพย์สินรอการขายส่วนที่เหลือ

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด 

ในปี 2542 ธนาคารได้จัดตั้งบริษัทบริหารสินทรัพย์ ธนบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย จำกัด)
เป็นการเฉพาะกิจเพื่อรับโอนสินทรัพย์ด้อยคุณภาพจากธนาคาร ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551
บริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย
จำกัดได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพที่ได้รับโอนแล้วจำนวน
72,294 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 98 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 48.00 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ทั้งนี้
การที่จะได้รับชำระหนี้ในอัตราที่คาดการณ์
ขึ้นอยู่กับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย

นับตั้งแต่ปี 2544 ถึง 2551 ธนาคารได้โอนลูกหนี้ที่มีสถานะเป็นลูกหนี้ด้อยคุณภาพจำนวน 266 ราย
ซึ่งมีลักษณะตามข้อกำหนดและเงื่อนไขที่ระบุในพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ.
2544 และสัญญาโอนสินทรัพย์ ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (บสท.)
ตามที่ได้รับแจ้งจากบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย รวมมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ
วันโอนจำนวน 14,557 ล้านบาท
โดยมีราคาโอนซึ่งอ้างอิงตามมูลค่าหลักประกันที่ประเมินตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมประมาณ 10,072 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 69.19
ของมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอน

ภายหลังการโอนหนี้ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
ธนาคารยังคงมีความเสี่ยงที่จะต้องร่วมรับผลขาดทุนในกรณีที่บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทยมีผลขาดทุน
ทั้งนี้ ตามเงื่อนไขของพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. 2544
และสัญญาโอนสินทรัพย์ กำหนดให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
และธนาคารแบ่งปันผลกำไรหรือร่วมรับผลขาดทุนเมื่อครบสิ้นปีที่ 5 และสิ้นปีที่ 10 นับแต่วันที่ 1
กรกฎาคม 2544

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีผลขาดทุนจากการบริหารสินทรัพย์ด้อยคุณภาพจำนวน 29
ล้านบาท

 การบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงของธนาคารที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน ราคาตราสารทุน และราคาสินค้าโภคภัณฑ์
ซึ่งจะมีผลทำให้เกิดความผันผวนต่อรายได้ของธนาคาร
หรือมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคารและบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทย
ทั้งในปัจจุบันและอนาคต

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารยึดหลักสำคัญที่จะบริหารความเสี่ยงด้านตลาดให้มีประสิทธิภาพและเหมาะสมกับสถานการณ์
ภายใต้การจัดการโครงสร้างสินทรัพย์และหนี้สินที่เหมาะสม
และการควบคุมระดับความเสี่ยงด้านตลาดให้อยู่ในระดับที่ ยอมรับได้ นอกจากนี้
ยังมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงด้านตลาดสอดคล้องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย
และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง
โดยดำรงนโยบายที่จะต้องมีโครงสร้างในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาดที่มีความโปร่งใส
ตามหลักการของการแยกแยะหน้าที่กันอย่างชัดเจน
และหน่วยงานที่ทำหน้าที่ในการควบคุมความเสี่ยงจะต้องมีความเป็นอิสระ ทั้งนี้
การกำหนดนโยบายการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด อยู่ภายใต้การดูแลของ
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ

-   กระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

ธนาคารแบ่งธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านตลาด ออกเป็นสองส่วนหลัก คือ
การบริหารสินทรัพย์และ หนี้สิน และธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า โดยมีรายละเอียดในแต่ละส่วน
ดังต่อไปนี้

  1. ความเสี่ยงจากการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน

   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ของธนาคารนั้น
จัดอยู่ภายใต้การดูแลของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ธนาคารได้รับผลตอบแทนสูงสุด
ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

ธนาคารได้ประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
โดยวิเคราะห์ระยะเวลาการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งความแตกต่างของระยะเวลาดังกล่าวของสินทรัพย์และหนี้สิน
จะแสดงถึงระดับความเสี่ยงว่ามากหรือน้อยเพียงใด นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ประเมินผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ ได้แก่
อัตราดอกเบี้ยเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืม และอัตราดอกเบี้ยในตลาดเงินตลาดทุน
ที่จะมีต่อผลรายได้จากดอกเบี้ยของธนาคารใน 12 เดือนข้างหน้า ฐานะของสินทรัพย์และหนี้สิน
และรายการนอกงบดุลทางการเงินของธนาคาร รวมทั้ง ได้บริหารผลกระทบดังกล่าว
โดยจัดการโครงสร้างและสัดส่วนของสินทรัพย์และหนี้สินที่อิงกับอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ
ให้มีความเหมาะสม

 การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน

ธนาคารไม่มีนโยบายที่จะขยายการลงทุนในหุ้นทุน แต่มีการบริหารเพื่อที่จะลดขนาดการลงทุนใน
ตราสารทุนที่ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับธุรกิจหลักของธนาคารลง
โดยธนาคารจะวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อธนาคาร

2. ความเสี่ยงจากธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า (Trading)

ธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า ซึ่งได้รับการบริหารจัดการภายใต้นโยบายการบริหารฐานะในบัญชีเพื่อการค้า
ครอบคลุมถึงการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศ การซื้อ/ขายตราสารหนี้
และการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ รวมถึงการทำธุรกิจรับประกันการจำหน่ายตราสารหนี้ (Bond
Underwriting) และการทำธุรกิจรับประกันการจำหน่ายกองทุนอสังหาริมทรัพย์ (Property
Fund Underwriting) โดยสายงานธุรกิจตลาดทุน (Capital Market Business)
ทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารฐานะความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และอนุพันธ์ที่เกิดจากธุรกรรมดังกล่าว นอกจากนี้
ธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้ายังครอบคลุมถึงการทำธุรกิจรับประกันการจำหน่ายตราสารทุน (Equity
Underwriting)
ซึ่งธุรกรรมประเภทนี้มีการบริหารฐานะความเสี่ยงโดยบริษัทการเงินในเครือธนาคารกสิกรไทย (K
Companies) ทั้งนี้
ธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้าทั้งหมดจะอยู่ภายใต้การกำกับและควบคุมอย่างใกล้ชิดโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
เพื่อให้ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้ ซึ่งรวมถึงการควบคุมดูแลด้วย
Value-at-Risk Limits และการวัดผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงของราคาจากปัจจัยต่าง ๆ
เช่น Sensitivity Limits เป็นต้น

ขณะเดียวกัน ธนาคารได้ใช้ระบบการวัดความเสี่ยงภายใต้ภาวะวิกฤต (Stress Testing)
เมื่อมีปัจจัยเสี่ยงต่อธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า
โดยระบบดังกล่าวจะช่วยประเมินความเสียหายจากเหตุการณ์ที่รุนแรงเกินความคาดหมาย
ต่อฐานะการเงินของธนาคาร ทั้งนี้ ภาวะวิกฤตที่ทำการทดสอบจะมีทั้งภาวะวิกฤตที่เคยเกิดขึ้นจริง
(Past Crisis Scenarios) เช่น เหตุการณ์วิกฤตเศรษฐกิจของภูมิภาคอาเซียนในปี 2540
และเหตุการณ์ก่อการร้ายในสหรัฐฯ เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2544 เป็นต้น รวมทั้ง
ภาวะวิกฤตเชิงสมมติฐาน (Hypothetical Crisis Scenarios) เช่น
การเปลี่ยนแปลงรูปร่างของเส้นอัตราผลตอบแทน (Yield Curve) ในรูปแบบต่าง ๆ เป็นต้น
นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ใช้กระบวนการ Back Testing
เพื่อดำเนินการตรวจสอบความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของเครื่องมือการวัดความเสี่ยงในรูปของแบบจำลอง
(Value-at-Risk :VaR )อย่างสม่ำเสมอ โดยรูปด้านซ้าย แสดงให้เห็นถึง
การเปรียบเทียบระหว่างผลที่ได้จากแบบจำลอง VaR กับผลกำไรขาดทุนที่เกิดขึ้น
ซึ่งพบว่าความแตกต่างดังกล่าว อยู่ในระดับที่ยอมรับได้ ขณะที่
ธนาคารยังได้คำนึงถึงการกระจายตัวของกำไร-ขาดทุนในแต่ละวัน
เพื่อประกอบการวิเคราะห์ความเสี่ยง ตามรูปด้านขวา ทั้งนี้ ผลที่ได้ ดังกล่าว
ยืนยันว่าการใช้เครื่องมือการวัดความเสี่ยงต่าง ๆ ของธนาคาร
ทำให้ธนาคารสามารถบริหารจัดการความเสี่ยงจากการทำธุรกรรมเพื่อการค้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ตามมาตรฐานสากล

นอกจากนี้ ในปี 2551 ธนาคารอยู่ระหว่างดำเนินการในการนำระบบบริหารงานธุรกิจตลาดทุน
(Capital Market Business System) มาใช้
เพื่อให้การบันทึกธุรกรรมและการบริหารจัดการความเสี่ยงมีประสิทธิภาพ สะดวก รวดเร็ว
และถูกต้องยิ่งขึ้น ทั้งยังสามารถรองรับธุรกรรมประเภทใหม่ ๆ ที่มีในตลาดได้อีกด้วย
โดยได้เริ่มมีการใช้งานในระบบใหม่แล้วบางส่วน

[][]

สำหรับธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้านั้น มีค่า VaR (Value-at-Risk) ระยะเวลา 1 วัน
และที่ความเชื่อมั่น ร้อยละ 99 เฉลี่ยประมาณ 52 ล้านบาท ซึ่งหมายความว่า ธนาคารคาดว่า 99
ใน 100 วัน จะมีส่วนสูญเสียของธุรกรรมในบัญชีเพื่อค้า ไม่เกิน 52 ล้านบาท

ในด้านธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์นั้น ในปี 2551
ธนาคารได้มีการทำธุรกรรมในปริมาณที่มากขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการต่าง ๆ ของลูกค้า เช่น
สัญญาแลกเปลี่ยนเงินตราล่วงหน้า (Foreign Exchange Forward)
สัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Swap) ออปชั่นอัตราดอกเบี้ย (Interest
Rate Options) ออปชั่นอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange Options)
เงินฝากหรือเงินกู้ยืมที่มีอนุพันธ์ทางการเงินแฝง (Structured Notes)
ตราสารอนุพันธ์ด้านเครดิต (Credit Derivatives) และตราสารอนุพันธ์ด้านสินค้าโภคภัณฑ์
(Commodity Derivatives) เป็นต้น
ทั้งนี้ยังคงอยู่ภายใต้กรอบความเสี่ยงที่คณะกรรมการธนาคารกำหนด ขณะเดียวกัน
ธนาคารได้มีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและกระบวนการที่จำเป็นอย่างต่อเนื่อง
เพื่อทำให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงที่เกิดจากธุรกรรมที่เกี่ยวข้องกับตราสารอนุพันธ์และผลิตภัณฑ์ทางการเงินใหม่
ๆ (new or sophisticated) ได้อย่างเหมาะสมและ ทันเหตุการณ์ นอกจากนี้
ธนาคารยังได้วางแผนที่จะทำการปรับเปลี่ยนวิธีการคำนวณเงินกองทุนให้สามารถรองรับ
ความเสี่ยงที่มีความซับซ้อนมากขึ้นด้วย

ธนาคารยังคงดำเนินการศึกษาและพัฒนาการเพิ่มขีดความสามารถในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร
โดยการถ่ายโอนความเสี่ยงด้านเครดิตของพอร์ตสินเชื่อผ่านทางธุรกิจตลาดทุน โดยใช้เครื่องมือ
ทางการเงินต่าง ๆ อาทิ ตราสารอนุพันธ์ประกันความเสี่ยง (Credit Default Swap)
และการแปลงสินทรัพย์เป็น หลักทรัพย์ (Securitization) เป็นต้น ขีดความสามารถดังกล่าว
ส่งผลให้ธนาคารสามารถบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตต่าง ๆ อาทิ
ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อ (Concentration Risk)
ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น มีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง (Capital Adequacy
Ratio) เพิ่มขึ้น ขณะที่ความสามารถในการถ่ายโอนความเสี่ยง ดังกล่าว
ยังส่งผลให้ธนาคารสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ดียิ่งขึ้นอีกด้วย ทั้งนี้ ในระยะยาว
ขีดความสามารถดังกล่าว
จะทำให้ธนาคารสามารถบริหารพอร์ตสินเชื่อให้ได้อัตราผลตอบแทนต่อค่าปรับความเสี่ยง
(Risk-adjusted Return) ในระดับสูงที่สุด โดยการใช้เครื่องมือทางการเงินและแบบจำลอง
(Model) ต่าง ๆ มาช่วยในการบริหารพอร์ตสินเชื่อ

สำหรับธุรกิจรับประกันการจำหน่ายตราสารหนี้ ตราสารทุน และกองทุนอสังหาริมทรัพย์ (Bond,
Equity and Property Fund Underwriting) ซึ่งเป็นธุรกิจในเครือธนาคารกสิกรไทยนั้น
ในปี 2551 มีการทำธุรกรรมรับประกันการจำหน่ายตราสารทุนที่มีขนาดใหญ่
โดยเป็นหุ้นในหมวดอสังหาริมทรัพย์และหมวดพลังงาน เป็นต้น ซึ่งปัจจุบัน
มีกระบวนการเพื่อวัดและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้
ภายใต้การกำกับและควบคุมโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ

 การบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย

ในส่วนของการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยนั้น ธนาคารมีการทำธุรกรรมต่าง ๆ เพื่อ
ตอบสนองความต้องการของลูกค้า อาทิ สัญญาแลกเปลี่ยนอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Swap)
เป็นต้น ทั้งนี้ ธนาคารมีการควบคุมความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยให้อยู่ในขอบเขตที่กำหนดไว้
ภายใต้การกำกับและควบคุมโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
และคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ โดยธนาคารยังได้นำเครื่องมือในการวิเคราะห์
ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ยด้วย

   การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

ในส่วนของการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยนนั้น
เนื่องจากสายงานธุรกิจตลาดทุนได้มีการทำธุรกรรมในการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศประจำวัน
ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
และอาจจะส่งผลกระทบต่อกำไรขาดทุน หรือมูลค่าทางการเงินของธนาคารได้
ธนาคารจึงได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวให้อยู่ในระดับที่ต่ำ
โดยได้กำหนดกรอบฐานะเงินตราต่างประเทศ
ให้สอดคล้องกับธุรกิจและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
และอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของหน่วยงานที่เป็นอิสระ คือ
ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ ตามลำดับ นอกจากนี้
ธนาคารยังได้นำเครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนด้วย

 การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง 

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันต่าง ๆ
เมื่อครบกำหนดได้ เนื่องจากธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสด
หรือไม่สามารถจัดหาเงินได้เพียงพอตามความต้องการภายในระยะเวลาที่กำหนดและมีต้นทุนที่เหมาะสม
ซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคารได้

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร
ฝ่ายบริหารเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารจัดการให้ดำรงไว้ซึ่งสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงทั้งในสกุลเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ
รวมทั้งพิจารณาจัดหาแหล่งเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เพียงพอ
เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการเงินสดของสำนักงานใหญ่และสาขาต่าง ๆ
ของธนาคารได้ทันเมื่อต้องการ ทั้งนี้
ธนาคารมีการปรับกระบวนการติดตามดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทยให้เป็นไปตามมาตรฐานเดียวกัน
เพื่อให้สามารถติดตามดูแลความเสี่ยงด้านสภาพคล่องในภาพรวมของทั้งเครือธนาคารได้อย่างมีประสิทธิผล
โดยการกำหนดนโยบายและแนวทางในการบริหารสภาพคล่องนี้
อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งจะต้องอยู่ภายในกรอบความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

-   กระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ธนาคารดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยมีเป้าหมายให้เกิดการบริหารสินทรัพย์สภาพคล่องในระดับที่มีประสิทธิภาพสูงสุดและต้นทุนที่เหมาะสมที่สุด
โดยพิจารณาการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องให้เหมาะสมสำหรับรองรับความต้องการกระแสเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคาร
ทั้งในภาวะปกติและภาวะวิกฤต และตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยอย่างพอเพียง โดย
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารและบริษัทย่อย มีสินทรัพย์สภาพคล่อง ซึ่งประกอบด้วย เงินสด
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน และเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ รวมเป็นจำนวนทั้งสิ้น
329,431 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550 เท่ากับจำนวน 146,430 ล้านบาท

นอกจากนี้ ธนาคารได้ให้ความสำคัญกับการประเมินความต้องการสภาพคล่องในอนาคต
โดยทำการประมาณการกระแสเงินสดรับและกระแสเงินสดจ่ายตามสกุลเงิน
โดยคำนึงถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านสินทรัพย์ หนี้สิน และภาระผูกพันต่าง ๆ อีกทั้ง
ธนาคารยังมีระบบการเตือนภัยล่วงหน้า (Early Warning System)
ที่ครอบคลุมปัจจัยที่ก่อให้เกิดความเสี่ยงมากยิ่งขึ้นและมีความถี่สูงขึ้น ทั้งนี้
เพื่อให้ธนาคารมีระบบในการติดตามและประเมินระดับความรุนแรงของปัญหาได้โดยละเอียดและดำเนินการจัดการกับปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพและทันท่วงที
นอกจากนี้ เพื่อให้มั่นใจว่าธนาคารจะสามารถรองรับสถานการณ์ภายใต้สภาวะวิกฤตได้
ธนาคารจึงได้มีการจัดทำแผนฉุกเฉินสภาพคล่อง (Contingency Funding Plan)
ไว้รองรับกรณีที่เกิดปัญหาสภาพคล่อง
ซึ่งจะช่วยให้การแก้ไขปัญหาดำเนินไปได้อย่างราบรื่นและทันต่อเหตุการณ์

การติดตามการเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างงบดุล และพฤติกรรมของลูกค้าของธนาคาร
อันอาจมีผลกระทบต่อกระแสเงินสดของธนาคารอย่างสม่ำเสมอ
ก็ถือเป็นแนวทางที่สำคัญอีกแนวทางหนึ่งสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยธนาคารจะทำการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคล่องต่าง ๆ เพื่อใช้เป็นสัญญาณเตือนล่วงหน้า
ในการประกอบการพิจารณาตัดสินใจและบริหารจัดการ ทั้งนี้ อัตราส่วนสภาพคล่องที่สำคัญ ได้แก่
อัตราส่วนของเงิน ให้สินเชื่อต่อเงินฝาก ซึ่ง ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 อยู่ที่ระดับร้อยละ 93.39
ลดลงจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550 ที่ร้อยละ 97.28

ในส่วนของระบบฐานข้อมูลที่ธนาคารพัฒนาขึ้นใหม่นั้น
ธนาคารได้เริ่มจัดทำรายงานติดตามความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง โดยประยุกต์ใช้ระบบใหม่
ตั้งแต่เดือนสิงหาคม ปี 2551 ที่ผ่านมา นอกจากนี้
ธนาคารมีการทบทวนสมมติฐานที่ใช้ในการบริหารงบดุลและพัฒนาข้อมูลเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์เพื่อการบริหารเงิน
(Treasury Products)
ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการจัดทำรายงานและการบริหารความเสี่ยงได้มากยิ่งขึ้น

นอกเหนือจากนั้น
ธนาคารยังได้ให้ความสำคัญกับการติดตามการเปลี่ยนแปลงสภาวะแวดล้อมในการดำเนินงานที่อาจส่งผลกระทบต่อการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
อาทิ การปรับเปลี่ยนมาตรการของทางการ ได้แก่
การประกาศยกเลิกมาตรการดำรงเงินสำรองเงินนำเข้าระยะสั้นร้อยละ 30 ตั้งแต่ต้นเดือนมีนาคม
2551 การเปลี่ยนแปลงเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารนโยบายการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทย
และการออกประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับเรื่องการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของสถาบันการเงิน
ในวันที่ 3 สิงหาคม 2551 ตลอดจน ภาวะการเมืองและเศรษฐกิจ ได้แก่
การเมืองในประเทศที่ยังคงมีประเด็นในด้านเสถียรภาพ ภาวะเงินเฟ้อ
รวมถึงสถานการณ์วิกฤตเศรษฐกิจและการเงินโลก
ซึ่งล้วนแต่ส่งผลให้ธนาคารต้องมีความระมัดระวังในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องมากขึ้น
ขณะเดียวกันก็มีการปรับปรุงการบริหารและวัดความเสี่ยงให้สามารถคาดการณ์หรือพยากรณ์ความผันผวนที่จะเกิดขึ้นได้ก่อนล่วงหน้า
เพื่อให้การกำหนดกลยุทธ์ในการบริหารสภาพคล่องเป็นไปอย่างสอดคล้องและเหมาะสมกับสถานการณ์มากที่สุด

 การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ หมายถึงความเสี่ยงเนื่องจากความผิดพลาด
หรือความไม่เพียงพอของกระบวนการทำงาน พนักงาน ระบบงาน หรือระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
และเหตุการณ์หรือปัจจัยภายนอก
ซึ่งทำให้ได้รับความเสียหายต่อรายได้หรือเงินกองทุนของธนาคารทั้งทางตรงและทางอ้อม

-   แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอาจปรากฏอยู่ในทุกผลิตภัณฑ์ กระบวนการ หน่วยงาน
รวมถึงระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งอาจทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร ลูกค้า รวมทั้ง
ผู้ถือหุ้น ดังนั้น ธนาคารจึงให้ความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการมาโดยตลอด
และได้มีนโยบายให้ดำเนินการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รวมถึงได้มีการพัฒนากรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างต่อเนื่อง
โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อให้ทุกหน่วยงานตลอดจนบริษัทในเครือ
และบริษัทย่อย/บริษัทร่วมที่ประกอบธุรกิจการเงินและธุรกิจสนับสนุน
มีการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการอย่างเหมาะสม
โดยคำนึงถึงการควบคุมความเสี่ยงและประสิทธิภาพของกระบวนการทำงาน
มีการบริหารความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ มีมาตรฐานเดียวกัน
มีการประเมินและป้องกันความเสี่ยงก่อนที่จะเกิดความเสียหาย นอกจากนี้
ผู้บริหารระดับสูงสามารถเห็นภาพรวมของความเสี่ยง เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงมีประสิทธิผล
สามารถใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจในการดำเนินธุรกิจ
รวมทั้งสอดคล้องตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย กฎหมาย และมาตรฐานสากลต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้อง

-   โครงสร้างการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

พนักงานทุกคนมีหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในหน่วยงานที่ปฏิบัติงาน
ตามกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่กำหนดโดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การของธนาคาร
ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลและควบคุมของคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ ขณะเดียวกัน
คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
ยังทำหน้าที่ทบทวนและอนุมัติกรอบการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารความเสี่ยงภายในธนาคาร
ตลอดจนบริษัทในเครือธนาคารกสิกรไทย และบริษัทให้บริการสนับสนุนงานต่อเครือธนาคารกสิกรไทย

นอกจากนี้ ฝ่ายตรวจสอบของธนาคาร ซึ่งอยู่ภายใต้การดูแลและควบคุมของคณะกรรมการตรวจสอบ
จะเป็นผู้ตรวจสอบการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งหมด เพื่อความถูกต้องและโปร่งใส

-   กระบวนการและเครื่องมือสำคัญในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ธนาคารมีกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ ซึ่งประกอบด้วย การระบุความเสี่ยง
การประเมินความเสี่ยง การติดตามและควบคุมความเสี่ยง
และการรายงานความเสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงระดับของความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจและสามารถควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ทั้งนี้ ธนาคารได้ทำการทบทวนและพัฒนาเครื่องมือที่สำคัญ รวมถึงระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
ซึ่งเป็นที่ยอมรับตามมาตรฐานสากล อย่างสม่ำเสมอ
เพื่อให้การบริหารจัดการความเสี่ยงด้านปฏิบัติการมีประสิทธิภาพสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ได้แก่

  -
  การจัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเองในหน่วยงานธุรกิจและหน่วยงานสนับสนุน
  รวมถึงในผลิตภัณฑ์และการให้บริการทางด้านการเงินต่าง ๆ อย่างต่อเนื่อง (Risk and
  Control Self-Assessment : RCSA)

ธนาคารมีกระบวนการในการบริหารจัดการเพื่อให้สามารถระบุถึงความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่สำคัญ
รวมทั้งสามารถควบคุมและป้องกันความเสี่ยงดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิผล
และสามารถสื่อสารความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงให้กับพนักงานผู้ปฏิบัติงาน
ตลอดจนส่งเสริมให้เกิดความตระหนักและระมัดระวังถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้นได้
โดยเน้นการป้องกันความเสี่ยงก่อนที่ความเสียหายจะเกิดขึ้น (Proactive Risk Management)
และมีการรายงานผลการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมต่อผู้บริหารระดับสูง
รวมถึงคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงภาพรวมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร

  - การกำหนดให้ทุกหน่วยงานทำการเก็บข้อมูลเหตุการณ์ความเสียหายด้านปฏิบัติการ
  (Operational Risk Event Database : RED)

ธนาคารกำหนดให้มีระบบและกระบวนการในการรายงานข้อมูลเหตุการณ์ความเสียหายด้านปฏิบัติการ
การวิเคราะห์ถึงสาเหตุ และการดำเนินการแก้ไขที่เป็นมาตรฐาน
โดยข้อมูลเหตุการณ์ความเสียหายถือเป็นข้อมูลประกอบที่สำคัญในกระบวนการประเมินความเสี่ยงและการควบคุมด้วยตนเอง
นอกจากนี้ ข้อมูลดังกล่าวยังถูกใช้ในการวิเคราะห์หาสาเหตุที่แท้จริงของความเสียหาย
เพื่อป้องกันมิให้เกิดเหตุการณ์ความเสียหายซ้ำขึ้นอีก
และใช้เป็นประโยชน์ในการสร้างแบบจำลองเพื่อการประเมินเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

  - การติดตามความเสี่ยงด้านปฏิบัติการด้วยดัชนีชี้วัดความเสี่ยง (Key Risk Indicators :
  KRI)

ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่สำคัญ ได้แก่ ดัชนีชี้วัดปัจจัยเสี่ยงจากระบบงาน พนักงาน และกระบวนการ
ทั้งนี้ ทีมงานบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการได้ร่วมกับหน่วยงานที่เป็นเจ้าของความเสี่ยง
ทำการระบุตัวดัชนีชี้วัด และดำเนินการเก็บข้อมูล เพื่อประกอบการติดตามระดับความเสี่ยง อีกทั้ง
เพื่อให้ทราบถึงการเปลี่ยนแปลงของระดับความเสี่ยง
และใช้เป็นเครื่องมือบ่งชี้ล่วงหน้าถึงความเสี่ยงที่อาจจะเกิดขึ้น
โดยใช้ฐานข้อมูลดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่รวบรวมจากธนาคารชั้นนำทั่วโลกเกือบ 100 ธนาคาร
ประกอบในการคัดเลือกดัชนีชี้วัดความเสี่ยง เพื่อให้ได้ดัชนีชี้วัดความเสี่ยงที่มีประสิทธิผล

  - การบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management : BCM)

ตลอดปี 2551 ที่ผ่านมา
ธนาคารได้ดำเนินการตามแผนงานโครงการการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business
Continuity Management : BCM) ซึ่งจัดเป็นเครื่องมือสำคัญที่จะบรรเทาความรุนแรง
และลดผลกระทบที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์หรือปัจจัยที่อาจส่งผลให้การดำเนินงานและระบบงานที่สำคัญของธนาคารหยุดชะงัก
อาทิ อุทกภัย วาตภัย อัคคีภัย การก่อวินาศกรรม การเกิดโรคระบาด สถานการณ์ทางการเมือง
เป็นต้น ทั้งนี้ ธนาคารได้ดำเนินการจัดตั้งคณะทำงานโครงการ BCM
ซึ่งประกอบด้วยตัวแทนจากฝ่ายงานต่าง ๆ
ที่มีหน้าที่ในการติดตามความคืบหน้าและดูแลภาพรวมในการดำเนินงานโครงการ
เพื่อให้มั่นใจว่าระบบการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจมีประสิทธิผลและเหมาะสมกับสถานการณ์
และในกรณีที่มีเหตุการณ์ที่ทำให้การปฏิบัติงานตามปกติต้องหยุดชะงัก ธุรกรรมงานที่สำคัญ
(Critical Business Function) ของธนาคาร จะสามารถดำเนินได้อย่างต่อเนื่อง
หรือกลับมาดำเนินการได้ในเวลาที่เหมาะสม

นอกเหนือจากนั้น ธนาคารได้ดำเนินการเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ซึ่งครอบคลุมถึง
การประเมินความเสี่ยง (Risk Assessment) การระบุธุรกรรมงานที่สำคัญ (Critical
Business Function) การวิเคราะห์และประเมินผลกระทบทางธุรกิจ (Business Impact
Analysis) การกำหนดระยะเวลาหยุดดำเนินงานที่ยอมรับได้ (Maximum Allowance Outage)
การกำหนดกลยุทธ์การบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (Business Continuity Management
Strategies Selection) การจัดทำแผนการบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจต่าง ๆ อาทิ
การจัดทำแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Business Continuity Plan)
ที่รวมถึงแผนการรองรับกรณีไข้หวัดนกระบาด แผนการสื่อสารภายในองค์กร (Crisis
Communication Plan) ซึ่งรวมถึงการกำหนดระดับความรุนแรงตามผลกระทบของเหตุการณ์
(Severity Level) การจัดตั้งคณะผู้ปฏิบัติการแก้ไขเหตุการณ์ฉุกเฉิน (Incident Response
Team) และคณะผู้บริหาร วิกฤตการณ์ (Executive Crisis Management Team)
ซึ่งประกอบไปด้วยผู้บริหารระดับสูงจากหน่วยงานต่าง ๆ เพื่อ จัดการกับสถานการณ์
รวมถึงการตัดสินใจในภาวะวิกฤตอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงสุด เป็นต้น ทั้งนี้
ธนาคารยังได้ดำเนินการจัดการทดสอบแผนรองรับการดำเนินธุรกิจอย่างต่อเนื่อง (Plan
Testing) เพื่อให้มั่นใจว่าธุรกิจและระบบงานที่สำคัญ จะสามารถดำเนินการได้อย่างต่อเนื่อง
เมื่อเกิดเหตุการณ์รุนแรงที่ไม่อาจคาดการณ์ได้

- ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

ธนาคารมีการพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศอย่างต่อเนื่องให้สอดคล้องกับการพัฒนากรอบ
การบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการและเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยง
โดยจะใช้ระบบในการเก็บข้อมูลเกี่ยวกับการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
รวมถึงการรายงานความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ

นอกจากนี้
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินความเสี่ยงและประสิทธิภาพของการควบคุมความเสี่ยงสำหรับผลิตภัณฑ์การเงินและระบบงานใหม่ต่าง
ๆ ที่นำมาใช้ เพื่อให้มั่นใจว่าผลิตภัณฑ์และระบบงานใหม่ดังกล่าว มีความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
และมีกระบวนการควบคุมที่เหมาะสม ก่อนที่จะเริ่มให้บริการแก่ลูกค้า
สำหรับความเสี่ยงจากการทุจริตของบุคคลภายนอกนั้น
ธนาคารให้ความสำคัญในการป้องกันความเสี่ยงของผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ เช่น บัตรเครดิต บัตรเอทีเอ็ม
และตราสารเช็ค เป็นต้น
ซึ่งธนาคารมีหน่วยงานพิเศษที่ทำหน้าที่ในการติดตามและตรวจสอบปัจจัยเสี่ยงที่ผิดปกติ
รวมถึงมีการนำเครื่องมือและระบบสารสนเทศที่ทันสมัยมาใช้ เพื่อช่วยป้องกัน แก้ไข
และบรรเทาความเสียหายที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างทันท่วงที

ธนาคารได้รายงานภาพรวมความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของผลิตภัณฑ์ที่สำคัญ
และความเสียหายด้านปฏิบัติการที่เกิดขึ้นต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงความคืบหน้าของการดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการของธนาคาร
และให้มั่นใจได้ว่าการบริหารความเสี่ยงสอดคล้องกับนโยบายของธนาคารและมาตรฐานสากล
นอกจากนี้ เพื่อให้สอดคล้องกับข้อกำหนดของการดำรงเงินกองทุนแบบใหม่ตามเกณฑ์ Basel II
ในเรื่องของการดำรงเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ธนาคารยังได้เตรียมความพร้อมโดยได้ทำการเก็บข้อมูล
และเตรียมพัฒนาแบบจำลองเพื่อให้สามารถทำการประเมินเงินกองทุนดังกล่าวได้ ทั้งนี้
ธนาคารยังคงมุ่งที่จะพัฒนาระบบและกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ตลอดจนเครื่องมือที่ ทันสมัยมากยิ่งขึ้นอย่างต่อเนื่อง

 ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการค้ำประกันจากการกู้ยืม การค้ำประกันอื่น ๆ
เล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
โดยการทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับภาระผูกพันและการอาวัลตั๋วเงินดังกล่าว
ธนาคารได้พิจารณาเช่นเดียวกับการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งรวมถึงการเรียกร้องหลักประกันจากลูกค้าที่มาขอใช้บริการกับทางธนาคาร
สำหรับในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติของธนาคารในการพิจารณา โดย ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีภาระผูกพันดังกล่าว จำนวน 102,209 ล้านบาท
เมื่อเทียบกับจำนวน 93,921 ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550

 ความเสี่ยงจากตราสารอนุพันธ์

ธนาคารประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
อัตราดอกเบี้ย และราคาหลักทรัพย์ของธนาคาร นอกจากนี้ เพื่อเป็นการเพิ่มรายรับ
ธนาคารยังได้ให้บริการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ กับลูกค้าและคู่ค้า
รวมถึงได้ทำธุรกรรมการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์เพื่อการค้า ตามนโยบายของธนาคาร ทั้งนี้ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน
370,011 ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 380,317 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2550 ซึ่งธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน
338,139 ล้านบาท และสัญญาขายจำนวน 372,471 ล้านบาท นอกจากนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2551 ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 633,826 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 633,372 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2550
ซึ่งธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 386,792 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 402,904 ล้านบาท

 ความเสี่ยงจากความเพียงพอของเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงเท่ากับร้อยละ 15.05
ซึ่งสูงกว่าอัตราขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ 8.50 ทั้งนี้
เพื่อให้ธนาคารมีความเชื่อมั่นว่าระดับเงินกองทุนของธนาคารจะสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงในสภาวการณ์ต่าง
ๆ ทั้งในปัจจุบันและอนาคต ไม่ว่าจะเป็นภาวะเศรษฐกิจ และกฎเกณฑ์ต่าง ๆ
ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ธนาคารจะบริหารและติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารอย่างใกล้ชิด

 การกำกับดูแลเงินกองทุนแบบใหม่ตามหลักเกณฑ์ Basel II 

ตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา ธนาคารได้มุ่งเน้นการปรับปรุงเครื่องมือ ระบบ
และกระบวนการในการบริหารความเสี่ยงให้สอดคล้องกับแนวทางสากล (Best Practice)
อย่างต่อเนื่อง อีกทั้งยังได้นำหลักการบริหารจัดการเชิงมูลค่า (Value-Based Management)
การวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-Adjusted
Return on Capital)
ตลอดจนกระบวนการบริหารและประเมินความเพียงพอของเงินกองทุนภายในที่พิจารณาถึงผลของการทดสอบภาวะวิกฤตและแผนงานธุรกิจของธนาคารมาใช้ในธนาคาร
ทั้งนี้ เพื่อให้มั่นใจว่าธนาคารมีการบริหารความเสี่ยงและเงินกองทุนที่มีประสิทธิภาพ
และสามารถรองรับความผันผวนในสภาวการณ์เศรษฐกิจโลกได้

นอกจากนั้น ธนาคารให้ความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อการเปิดเผยข้อมูล
อันจะเป็นกลไกตลาดสำคัญในการให้นักลงทุน ผู้ถือหุ้น นักวิเคราะห์ และผู้เกี่ยวข้องอื่น ๆ
ได้เข้าถึงข้อมูลในการบริหารจัดการความเสี่ยงที่ดี โดยธนาคาร
ได้จัดตั้งคณะทำงานเพื่อดูแลรับผิดชอบการเปิดเผยข้อมูล
เพื่อให้มั่นใจว่าข้อมูลที่จะเปิดเผยมีความครบถ้วน ถูกต้อง โปร่งใส
และสอดคล้องกับหลักเกณฑ์การเปิดเผยข้อมูลที่เป็นสากลอื่น ๆ อาทิ มาตรฐานบัญชีสากล IFRS 7

ดังนั้น การกำหนดหลักเกณฑ์ Basel II ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อให้การกำกับดูแลเงินกองทุนสะท้อนความเสี่ยงได้ดียิ่งขึ้น
สอดคล้องกับภาวะตลาดการเงินที่มีความซับซ้อน และครอบคลุมประเภทความเสี่ยงที่สำคัญทุกด้านนั้น
จึงสอดคล้องเป็นอย่างดีกับการบริหารความเสี่ยงและการจัดการเงินกองทุนภายในที่ธนาคารได้มีการดำเนินการมาอยู่แล้ว
ทั้งนี้ หลักเกณฑ์ Basel II ประกอบด้วย 3 หลักการ คือ หลักการที่ 1 การดำรงเงินกองทุนขั้นต่ำ
หลักการที่ 2 การกำกับดูแลโดยทางการ และหลักการที่ 3 การใช้กลไกตลาดในการกำกับดูแล

สำหรับการดำเนินงานตามโครงการ Basel II ของธนาคารนั้น ประสบความสำเร็จเป็นอย่างสูง
และวิธีที่ธนาคารเลือกใช้ในการคำนวณเงินกองทุนเพื่อรองรับความเสี่ยงด้านเครดิตและความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ได้รับอนุมัติจากธนาคารแห่งประเทศไทยเป็นที่เรียบร้อย นอกจากนี้
ธนาคารยังเป็นหนึ่งในผู้นำและดำเนินการในเชิงรุกอย่างต่อเนื่องในการนำเสนอประเด็นและผลกระทบในเรื่องต่าง
ๆ จากหลักเกณฑ์ Basel II ต่อธนาคารแห่งประเทศไทยผ่าน การประชุม
“คณะทำงานการเตรียมความพร้อม Basel II”
ซึ่งเป็นการประชุมร่วมกันระหว่างสถาบันการเงินไทยและธนาคารแห่งประเทศไทย ทั้งนี้
เพื่อให้ธนาคารมั่นใจว่าได้มีการจัดการผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิผล

สำหรับการประเมินความเพียงพอของเงินกองทุนนั้น ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551
ธนาคารได้เริ่มดำรงเงินกองทุนตาม Basel II
โดยอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงของธนาคารเท่ากับร้อยละ 15.05 และเท่ากับร้อยละ
9.84 ของเงินกองทุนชั้นที่ 1 ซึ่งสูงกว่าอัตราขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ
8.50 และร้อยละ 4.25 ตามลำดับ ทั้งนี้
ฐานะดังกล่าวแสดงถึงความแข็งแกร่งของภาพรวมธนาคารและสร้างความเชื่อมั่นว่าระดับเงินกองทุนของธนาคารจะสามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงในสภาวการณ์ต่าง
ๆ ทั้งในปัจจุบันและอนาคตต่อภาวะเศรษฐกิจ และกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ทั้งนี้ ผลกระทบจากการดำรงเงินกองทุนแบบใหม่ตาม Basel II
ทำให้อัตราส่วนเงินกองทุนลดลงประมาณร้อยละ 0.8
ซึ่งต่ำกว่าอัตราเฉลี่ยของธนาคารพาณิชย์ทั้งระบบในประเทศไทยที่ลดลงประมาณร้อยละ 1.5
และเป็นธนาคารที่ได้รับผลกระทบน้อยที่สุดในกลุ่มธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ในประเทศไทย ทั้งนี้
สาเหตุหลักที่อัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงของธนาคารพาณิชย์ลดลงนั้น
เนื่องมาจากเงินกองทุนขั้นต่ำที่ต้องดำรงเพิ่มเติมสำหรับความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
ซึ่งถือเป็นความเสี่ยงประเภทใหม่ตามหลักเกณฑ์ Basel II อย่างไรก็ตาม
สำหรับธนาคารกสิกรไทย ซึ่งยึดหลักการบริหารความเสี่ยงตาม Best Practice
และให้ความสำคัญต่อการจัดการเงินกองทุนโดยคำนึงถึงผลตอบแทนและความเสี่ยงที่เหมาะสมมาอย่างสม่ำเสมอนั้น
การปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ Basel II จึงไม่มีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของธนาคารแต่อย่างใด

 การวัดผลงานในรูปของผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับค่าความเสี่ยงแล้ว (Risk-Adjusted Return on Capital : RAROC) และผลกำไรในเชิงเศรษฐศาสตร์ต่อผู้ถือหุ้น (Economic Profit)

 ในรอบปี 2551 ที่ผ่านมา ธนาคารยังคงนำแนวทางการบริหารจัดการเชิงมูลค่า (Value-Based Management : VBM) มาปรับใช้อย่างต่อเนื่อง ซึ่งแนวทางดังกล่าวเป็นรูปแบบการบริหารจัดการเพื่อการสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผู้ถือหุ้นให้ได้มากที่สุด โดยใช้การวัดอัตราผลตอบแทนต่อเงินกองทุนเมื่อปรับความเสี่ยง (Risk-Adjusted Return on Capital : RAROC) และการวัดผลกำไรเชิงเศรษฐศาสตร์ (Economic Profit : EP) ซึ่งเป็นผลกำไรสุทธิหลังปรับค่าต้นทุนของ เงินกองทุนตามความเสี่ยงแล้ว โดยธนาคารได้มีการพัฒนาแนวทางให้สอดคล้อง และเชื่อมโยงกับการบริหารจัดการในด้านต่าง ๆ อาทิ การบริหารความเสี่ยงและการประเมินความเสี่ยงให้อยู่ในรูปของเงินกองทุนที่สะท้อนระดับความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ (Economic Capital) การกำหนดกลยุทธ์และแผนธุรกิจ โดยคำนึงถึงผลตอบแทนที่ปรับความเสี่ยงที่ครบถ้วน การระบุความสามารถในการรับความเสี่ยงสูงสุดขององค์กร (Risk Capacity) ซึ่งอยู่ในรูปของระดับทรัพยากรทางการเงิน (Available Financial Resources : AFRs) เช่น เงินกองทุนชั้นที่ 1 และตราสารหนี้ด้อยสิทธิที่มีลักษณะคล้ายทุน เป็นต้น รวมถึงการกำหนดระดับความเสี่ยงที่ธนาคารยอมรับได้ในภาพรวม (Risk Appetite) และการกำหนดกรอบความเสี่ยงย่อยต่าง ๆ (Risk Limit) ในระดับ Portfolio เพื่อใช้ในการควบคุมและติดตามความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ธนาคารกำหนด 

นอกจากนี้ ธนาคารได้มีการประเมินผลการดำเนินงานและการวิเคราะห์ผลกำไรเชิงมูลค่า
ทั้งในมิติของกลุ่มลูกค้า กลุ่มผลิตภัณฑ์ และรายผลิตภัณฑ์ ขณะเดียวกัน
หน่วยธุรกิจยังได้ใช้แนวทางการวิเคราะห์เชิงมูลค่า (Value-Based Analysis)
เพื่อประกอบการวิเคราะห์และประเมินความเป็นไปได้ทางธุรกิจ และโครงการลงทุนต่าง ๆ
เพื่อให้สามารถปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ได้อย่างรวดเร็ว เหมาะสม และมีประสิทธิภาพ
สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์ตลาด

[1] รายละเอียดที่เกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานอื่น ๆ
ที่เกิดขึ้นระหว่างปี 2551 สามารถดูได้ในรายงานคำอธิบายและการวิเคราะห์ของฝ่ายจัดการ
สำหรับไตรมาสสิ้นสุดวันที่ 31 มีนาคม 2551 และวันที่ 30 กันยายน 2551