ปัจจัยความเสี่ยง ¬

เศรษฐกิจไทยปี 2543 ยังอยู่ในช่วงของการปรับตัวจากวิกฤตการณ์เศรษฐกิจครั้งสำคัญที่ได้เกิดขึ้นในปี 2540 การปรับตัวดังกล่าวเป็นกระบวนการที่ต้องอาศัยเวลาเป็นอย่างมาก เนื่องจากเป็นการปรับตัวในระดับโครงสร้างพื้นฐานของระบบเศรษฐกิจประเทศ ในสภาวะการณ์เช่นนี้ เศรษฐกิจส่วนรวมย่อมอยู่ในภาวะอ่อนแอและเปราะบางต่อปัจจัยเสี่ยงนานัปการ หนี้สาธารณะยังคงเป็นปัญหาของประเทศอยู่ต่อไป แม้จะมีการร่วมมือแก้ไขกันอย่างแข็งขันระหว่างภาครัฐบาลและภาคสถาบันการเงิน จนทำให้หนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ (NPLs) ลดลงเป็นจำนวนมากในปี 2543 แต่ที่เหลืออยู่และต้องจัดการต่อไปก็มีจำนวนไม่น้อย กอปรกับอัตราดอกเบี้ยในประเทศอยู่ในระดับต่ำและอาจส่งผลให้มีเงินทุนไหลออกเพิ่มขึ้น ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาต่อฐานะดุลการชำระเงินและทุนสำรองทางการของประเทศเช่นกัน

ความผันผวนทางด้านเศรษฐกิจและการเงินของประเทศ (Economic Risk & Country Risk)
ดังกล่าวข้างต้น มีผลกระทบโดยตรงให้ธนาคารต้องเผชิญความเสี่ยงในหลาย ๆ ด้าน ได้แก่
ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ (Business Risk) ความเสี่ยงด้านการเงิน (Financial
Risk) ความเสี่ยงด้านการบริหารการจัดการ (Operational Risk)
ความเสี่ยงสำหรับผู้ถือหลักทรัพย์

-   ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจ

  ธุรกิจด้านการเงินและการธนาคารย่อมมีความเสี่ยงสูง
  หากไม่ได้รับชำระเงินต้นหรือไม่ได้รับประโยชน์ที่พึงได้จากการให้สินเชื่อและการก่อภาระผูกพันแก่ลูกค้า
  ความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจอาจเกิดจากหลาย ๆ ปัจจัย เช่น
  ความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้, ความสมบูรณ์ของเอกสารสัญญา,
  การวิเคราะห์ข้อมูลการเงินก่อนอนุมัติสินเชื่อ หรือการถูกลูกค้าฟ้องร้อง
  ธนาคารขอแจกแจงความเสี่ยงในกลุ่มนี้ดังนี้

1.  ความเสี่ยงด้านสินเชื่อ (Credit Risk)

ความเสี่ยงจากการให้สินเชื่อคือความเสี่ยงที่คู่กรณีไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันในสัญญา
นอกจากนี้
ยังมีความเสี่ยงที่เกิดขึ้นเมื่อคู่กรณีในตราสารอนุพันธ์ไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขของสัญญาที่มีต่อธนาคารเมื่อถึงวันครบกำหนด
อันทำให้ธนาคารได้รับผลเสียหายทางการเงิน

  นโยบายที่ธนาคารใช้เพื่อลดความเสี่ยงจากผลเสียหายทางการเงินที่เกิดจากการผิดสัญญา คือ

-   พิจารณาความน่าเชื่อถือของลูกค้า

-   บางกรณีจะเรียกหลักประกันที่มีมูลค่าเพียงพอต่อภาระหนี้สิน

  ความเสี่ยงที่เกี่ยวเนื่องกับการให้สินเชื่อที่สำคัญ ได้แก่

- ความเสี่ยงจากการลดลงของมูลค่าหลักประกัน

  เงินให้สินเชื่อของธนาคารส่วนใหญ่มีหลักประกันเป็นประเภทอสังหาริมทรัพย์
  ซึ่งจากการทบทวนราคาประเมินของสินทรัพย์เหล่านี้
  มูลค่าหลักประกันจะปรับตัวลดลงตามภาวะทางเศรษฐกิจในช่วงนี้

  อย่างไรก็ดี การอนุมัติให้สินเชื่อ ธนาคารจะพิจารณาจากความสามารถในการชำระหนี้ของลูกค้า
  มากกว่ามูลค่าของหลักประกัน

  สำหรับกระบวนการเข้าครอบครองหลักประกันเพื่อธนาคารสามารถนำหลักประกันนั้นมาจำหน่ายในราคาที่เหมาะสม
  อยู่ในขั้นตอนของการปฏิบัติหลังจากที่รัฐบาลดำเนินการแก้ไขกฎหมายแล้ว
  ซึ่งยังต้องมีการปรับปรุงแต่เป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้น

  - ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและอาวัล

  ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการค้ำประกันการกู้ยืม การค้ำประกันอื่น ๆ
  การออกเล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
  โดยธนาคารอาจมีความเสี่ยงเกิดขึ้นจากการที่ลูกค้าไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญา
  ในส่วนของการป้องกันความเสี่ยง ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติ
  ได้แก่ การวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงินของลูกค้า และการเรียกร้องหลักประกัน เช่น
  เงินฝากที่ฝากไว้กับธนาคาร หลักทรัพย์ประเภทต่าง ๆ หรือบุคคลค้ำประกัน

  - ความเสี่ยงจากการปรับโครงสร้างหนี้

  จากปัญหาสินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ ธนาคารได้พยายามแก้ไข
  โดยดำเนินการผ่านการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ในหลาย ๆ วิธีการ เช่น
  ลดอัตราดอกเบี้ยและเงินต้น, การขยายระยะเวลาการชำระคืนหนี้ หรือการแปลงหนี้เป็นทุน
  ทำให้ธนาคารสูญเสียรายได้ดอกเบี้ยรับจากเงื่อนไขที่ได้จากสินเชื่อปกติ
  และความเสี่ยงจากการที่ลูกหนี้ไม่ปฏิบัติตามแผนการชำระหนี้
  ทำให้ลูกค้ากลายเป็นลูกหนี้ที่มีปัญหาได้อีกในอนาคต

  - ความเสี่ยงจากการกระจุกตัวของสินเชื่อ

  การบริหารสินเชื่อ ธนาคารได้กระจายความเสี่ยงไปยังธุรกิจประเภทต่าง ๆ
  เพื่อมิให้การปล่อยสินเชื่อกระจุกตัวมากไปในประเภทใดประเภทหนึ่งเท่านั้น โดยสินเชื่อที่ให้แก่
  ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์มีสัดส่วนสูงสุด
  ส่วนหนึ่งเป็นผลจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจไทยในปี 2543 จากภาคการผลิตและการส่งออก
  ส่วนสินเชื่อที่ให้แก่ภาคอสังหาริมทรัพย์และการก่อสร้าง
  มีสัดส่วนลดลงตามนโยบายของธนาคารที่ต้องการลดความเสี่ยงในสินเชื่อที่มีความเสี่ยงสูง

2.  ความเสี่ยงจากภาวะตลาด (Market Risk) ได้แก่

  ปัจจัยความเสี่ยงหลักสองประการที่ส่งผลกระทบผลการประกอบการของธนาคาร ได้แก่
  ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
  และที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

  ในปัจจัยแรกนั้น เนื่องจากสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคาร
  ส่วนใหญ่เป็นแบบที่กำหนดให้อัตราดอกเบี้ยเปลี่ยนแปลงไปได้ตามอัตราดอกเบี้ยในตลาด
  ผลที่เกิดขึ้นคือ เมื่ออัตราดอกเบี้ยในตลาดมีการเปลี่ยนแปลงไป ภาระรายจ่ายและรายได้ที่เกิดขึ้น
  มีการเปลี่ยนแปลงไปในทิศทางเดียวกัน ซึ่งจะลดผลกระทบของความเสี่ยงดังกล่าว
  ที่มีต่อผลการดำเนินงานของธนาคาร

  อย่างไรก็ดี
  ทางธนาคารก็ได้มีการติดตามความแตกต่างของภาระหนี้และรายได้ที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของดอกเบี้ยอย่างใกล้ชิด
  และจะทำการปรับแหล่งที่มาของเงินทุน
  เมื่อทางธนาคารเชื่อว่าการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยจะส่งผลกระทบในทางลบต่อการประกอบการของธนาคาร

  ในส่วนของความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ
  ในภาพรวมของทางธนาคาร แหล่งที่มาของเงินทุนและการให้สินเชื่อ
  ส่วนใหญ่แล้วอยู่ในเงินสกุลบาท สำหรับภาระผูกพันทางการเงินในเงินตราต่างประเทศ
  ส่วนใหญ่เป็นภาระผูกพันต่อเนื่อง อันเป็นผลมาจากการใช้บริการของลูกค้า นั่นคือ
  ผลกำไรและขาดทุนที่เกิดขึ้นจากอัตราแลกเปลี่ยนดังกล่าว
  สามารถส่งผ่านต่อไปยังลูกค้าของทางธนาคาร

  เช่นเดียวกับในกรณีของความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
  ทางธนาคารได้มีการติดตามภาระผูกพันในสกุลเงินต่างประเทศอย่างใกล้ชิด

  การปฏิบัติงานของธนาคารดังที่กล่าวมาแล้ว
  อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Asset & Liabilities
  Management Committee) นอกเหนือจากนี้
  ทางธนาคารยังอยู่ในระหว่างการนำระบบจัดการฐานข้อมูลเพื่อการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินเข้ามาใช้
  ซึ่งจะช่วยให้การดำเนินงานของคณะกรรมการดังกล่าว มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

-   ความเสี่ยงด้านการเงิน ได้แก่

  - ความเพียงพอของเงินกองทุน

  ณ สิ้นธันวาคม 2543 ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงร้อยละ
  8.7ซึ่งอยู่ในระดับที่สูงกว่าขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
  อย่างไรก็ตามจำนวนเงินกองทุนอาจถูกกระทบจากผลการดำเนินงานของธนาคาร
  ซึ่งธนาคารได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้นในการเพิ่มทุนจาก 20,000 ล้านบาทเป็น 40,000
  ล้านบาทและธนาคารสามารถดำเนินการได้ตามความเหมาะสม

  - ความเสี่ยงในด้านแหล่งเงินทุนหมุนเวียน

  แหล่งเงินทุนหมุนเวียนของธนาคาร ส่วนใหญ่เป็นแหล่งเงินทุนหมุนเวียนระยะสั้นจากในประเทศ
  ได้แก่ เงินฝาก โดยเงินฝากจำแนกตามระยะเวลาที่เหลือของสัญญารับฝากไม่เกิน 1 ปี
  มีสัดส่วนสูงถึงร้อยละ 99.2 ของเงินฝากรวม
  และส่วนใหญ่เงินฝากของธนาคารมีการต่ออายุอย่างต่อเนื่อง
  ทำให้ธนาคารสามารถใช้เป็นแหล่งเงินสนับสนุนการให้สินเชื่อระยะยาวได้

  - ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

  ปัจจุบันสภาพคล่องทางการเงินของธนาคารมีอยู่เป็นจำนวนมาก เนื่องจากเศรษฐกิจชะลอตัวลง
  ทำให้ความต้องการสินเชื่ออยู่ในระดับต่ำ มีผลให้ธนาคารมีสภาพคล่องส่วนเกินเหลืออยู่
  อย่างไรก็ตาม ธนาคารยังต้องบริหารสภาพคล่องส่วนเกินนั้นให้ได้ผลตอบแทนดีที่สุด
  โดยการปล่อยกู้ในตลาดเงินและลงทุนในหลักทรัพย์ที่มีความเสี่ยงต่ำ
  ทั้งนี้การบริหารสภาพคล่องจะอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลของคณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน

-   ความเสี่ยงด้านการบริหารการจัดการ (Operational Risk)

  เป็นความเสี่ยงอันเกิดจากระบบการปฏิบัติงานของหน่วยงานต่าง ๆ
  รวมทั้งสาขาหรือเกิดจากระบบการควบคุมภายในไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ
  ตลอดจนความเสี่ยงอันเกิดจากภาวะการแข่งขัน
  จากการที่สถาบันการเงินต่างประเทศเข้ามาร่วมทุนในธนาคารพาณิชย์ไทยหลายแห่ง
  เพื่อเตรียมความพร้อมดังกล่าว ธนาคารได้มีการปรับปรุงองค์กรให้มีความกระชับมากขึ้น
  เพื่อให้บริการที่รวดเร็วแก่ลูกค้า รวมทั้งการพัฒนารูปแบบบริการต่าง ๆ ให้มีความหลากหลาย
  เพื่อสนองต่อความต้องการของลูกค้า และควบคุมต้นทุนค่าใช้จ่าย นอกจากนี้
  ธนาคารยังมีการพัฒนาระบบฐานข้อมูลเพื่อประโยชน์ต่อการบริหารในเชิงจัดการได้อย่างรวดเร็วและชัดเจนยิ่งขึ้น

-   ความเสี่ยงสำหรับผู้ถือหลักทรัพย์

  จากการที่ประเทศไทยเกิดวิกฤตเศรษฐกิจการเงิน อันมีผลให้ธนาคารประสบภาวะขาดทุน
  ในสภาพการณ์เช่นนี้
  ตามข้อบังคับของทางการห้ามมิให้ธนาคารจ่ายเงินปันผลหากกิจการยังมียอดขาดทุนสะสมอยู่
  จึงนับเป็นความเสี่ยงหนึ่งที่ผู้ถือหลักทรัพย์ต้องพิจารณาด้วย

มาตรการรองรับความเสี่ยง

  ธนาคารกรุงเทพ ได้พยายามป้องกัน
  พร้อมกำหนดมาตรการจำกัดและการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวอย่างเป็นระบบ โดย

-   ด้าน Credit Risk ธนาคารมีความระมัดระวังในการปล่อยสินเชื่ออย่างต่อเนื่องทุกขั้นตอน
    ตั้งแต่ขั้นตอนการกำหนดนโยบายและบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อ
    การพิจารณาคัดเลือกโครงการ การจัดอันดับความเสี่ยงของลูกค้า
    โดยมีการศึกษาสภาพแวดล้อมและศักยภาพของลูกค้าแต่ละรายอย่างรอบคอบ
    เพื่อสนับสนุนลูกค้าที่ยังมีศักยภาพให้สามารถขยายธุรกิจต่อไปได้ตามปกติ
    พร้อมกับปรับกระบวนการพิจารณาสินเชื่อให้รัดกุม
    โดยมีสายบริหารความเสี่ยงด้านสินเชื่อเป็นหน่วยงานรับผิดชอบงานดังกล่าวข้างต้น
    และรายงานต่อกรรมการผู้จัดการใหญ่และคณะกรรมการบริหารของธนาคาร

-   ด้าน Market Risk
    ธนาคารมีนโยบายจัดตั้งและกำหนดให้คณะกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
    ทำหน้าที่ติดตามและบริหารความเสี่ยงจากภาวะตลาดและสภาพคล่อง
    โดยมีสายบริหารการเงินเป็นผู้ดำเนินการตามนโยบายที่กำหนด

-   ด้าน Operational Risk ธนาคารมีนโยบายที่จะรวมงานสนับสนุนบริการต่าง ๆ
    ของธนาคาร เข้ามาอยู่ในศูนย์ปฏิบัติการต่าง ๆ ที่จัดตั้งขึ้น เพื่อปฏิบัติงานได้อย่างมีคุณภาพ
    โดยมีสายกำกับและตรวจสอบเป็นผู้ติดตามและบริหารความเสี่ยงดังกล่าว