2. ปัจจัยความเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียมของ ปตท.สผ. แบ่งเป็น
ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายใน และ ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายนอก ดังนี้

2.1 ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายใน

2.1.1 ความเสี่ยงในการลงทุนในโครงการใหม่

ปตท.สผ. มีนโยบายขยายการลงทุนทั้งในประเทศและต่างประเทศ โดยพิจารณาโครงการ
ที่มีศักยภาพและสอดคล้องกับแผนกลยุทธ์ในการเพิ่มปริมาณการผลิตและปริมาณสำรองปิโตรเลียมเพื่อรองรับ
การขยายตัวของความต้องการพลังงาน จึงมุ่งเน้นการลงทุนในพื้นที่ที่มีศักยภาพทางปิโตรเลียมสูง
ซึ่งจะส่งผลให้บริษัทสามารถเติบโตได้อย่างมั่นคงในระยะยาว ปตท.สผ.
ยังได้จัดทำแผนกลยุทธ์การลงทุนในแต่ละประเทศ (Country Strategy)
เพื่อเป็นแนวทางการลงทุนทั้งในระยะสั้นและระยะยาวเป็นการทบทวนกลุ่มประเทศเป้าหมายเพื่อขยายการลงทุน
ปตท.สผ.
ได้เร่งขยายธุรกิจโดยการเข้าซื้อโครงการและกิจการที่สอดคล้องกับแผนกลยุทธ์ที่มีความเสี่ยงอยู่ในระดับที่ยอมรับได้
การลงทุนในภูมิภาคต่างๆ เป็นการกระจายความเสี่ยงทั้งการลงทุนและรายได้
อย่างไรก็ตามการลงทุนใหม่ๆ อาจมีความเสี่ยงเกิดขึ้น

ในการลงทุนแต่ละครั้งจึงมีแนวทางในการป้องกันความเสี่ยง โดยพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงต่างๆ
ทั้งทางด้านศักยภาพของปิโตรเลียม การดำเนินการ ความสามารถของผู้ดำเนินการ
เงื่อนไขและความชัดเจนของการแบ่งผลประโยชน์และการปฏิบัติตามข้อสัญญา
ความมั่นคงทางด้านการเมือง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เสถียรภาพทางเศรษฐกิจและการเงิน
สภาพทางภูมิศาสตร์ รวมถึงลักษณะและขนาดของโครงการ
เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาคัดเลือกโครงการ
รวมทั้งการชดเชยความเสี่ยงเหล่านี้ไว้ในกระบวนการวิเคราะห์ผลตอบแทนจากการลงทุน

จากความเสี่ยงดังกล่าวในข้างต้น ปตท.สผ.
มีระบบการพิจารณาการลงทุนในโครงการใหม่อย่างรอบคอบ
โดยคณะกรรมการกลั่นกรองโอกาสการลงทุนเบื้องต้น (Early Opportunity Review
Committee)
เพื่อให้การดำเนินงานด้านการขยายการลงทุนเป็นไปตามทิศทางและแนวนโยบายการลงทุนตามแผนของบริษัท
โดยมีการวิเคราะห์ปัจจัยทางด้านต่างๆ
เพื่อให้เกิดความเหมาะสมต่อการลงทุนในประเภทธุรกิจและเทคโนโลยีทั้งที่เป็น Conventional
และ Unconventional โดยการลงทุนในโครงการใหม่ทุกโครงการตลอดจนการร่วมทุน Farm-in
และ Farm-out
จะต้องผ่านการอนุมัติจากคณะกรรมการกลั่นกรองโอกาสการลงทุนเบื้องต้นก่อนเข้าขออนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงแล้วจึงเข้าพิจารณา
ในคณะกรรมการบริษัทเพื่ออนุมัติในลำดับขั้นสุดท้าย

ในปีที่ผ่านมา ปตท.สผ. ตัดสินใจเข้าซื้อสัดส่วนการลงทุน 40% ในโครงการ Oil Sand Kai Kos
Dehseh (KKD) ในแคนาดา โดยการซื้อแหล่งนี้เป็นไปตามยุทธศาสตร์ที่จะเพิ่มปริมาณสำรองน้ำมัน
ให้มากขึ้นโดยการพัฒนาแหล่งใต้ดิน (IN-SITU) ใช้ไอน้ำแบบ Steam Assisted Gravity
Drainage (SAGD) ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่เป็นที่ยอมรับมี Stat Oil
ที่เป็นบริษัทชั้นนำที่มีความเชี่ยวชาญเป็นผู้ดำเนินการ

2.1.2 ความเสี่ยงในการสำรวจ

การสำรวจเพื่อหาแหล่งปิโตรเลียมใหม่ๆ
มีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
ซึ่งเป็นธุรกิจที่มีโอกาสให้ผลตอบแทนค่อนข้างสูง แต่ก็เป็นธุรกิจที่มีความเสี่ยงสูงด้วยเช่นกัน
เนื่องด้วยข้อจำกัดทางเทคโนโลยีของอุตสาหกรรมในปัจจุบัน
การศึกษาเพื่อเข้าใจในลักษณะธรณีวิทยาปิโตรเลียมแม้ว่าจะใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยแล้ว
แต่ไม่สามารถที่จะมั่นใจอย่างเต็มที่ได้ กล่าวคือยังคงมีความไม่แน่นอนทางด้านธรณีวิทยาอยู่
อย่างไรก็ตามการมีข้อมูลที่เหมาะสมอย่างเพียงพอและการศึกษาวิเคราะห์ลักษณะธรณีวิทยาปิโตรเลียมในรายละเอียด
จะสามารถลดความไม่แน่นอนและความเสี่ยงของการสำรวจลงมาอยู่ในระดับที่ยอมรับได้

ปัจจัยที่เป็นความเสี่ยงที่สำคัญเกี่ยวกับการสำรวจปิโตรเลียม ซึ่งต้องเน้นการศึกษาและวิเคราะห์
เพื่อทำความเข้าใจในรายละเอียดก่อนพิจารณาลงทุนในโครงการสำรวจปิโตรเลียม ประกอบด้วย

(1) การประเมินความเสี่ยงในการพบแหล่งปิโตรเลียม หรือโอกาสของการพบแหล่งปิโตรเลียม
ซึ่งขึ้นอยู่กับปัจจัยทางธรณีวิทยา อาทิเช่น
ความน่าจะเป็นและความเหมาะสมของโครงสร้างที่จะเป็นแหล่งกักเก็บ หินกักเก็บ
และปริมาณปิโตรเลียมที่เกิดขึ้น

(2)
การประเมินขนาดแหล่งปิโตรเลียมหรือการประเมินปริมาณสำรองปิโตรเลียมที่อยู่ในพื้นที่เป้าหมาย
ซึ่งจะอาศัยข้อมูลจากผลการเจาะ การศึกษาวิเคราะห์
และการแปลความหมายข้อมูลธรณีวิทยาปิโตรเลียม ธรณีฟิสิกส์ และ ปิโตรฟิสิกส์
ในรายละเอียดอย่างเพียงพอ

(3) ค่าใช้จ่ายในการสำรวจพบแหล่งปิโตรเลียม
ซึ่งการสำรวจธรณีฟิสิกส์และการเจาะหลุมสำรวจเป็นค่าใช้จ่ายที่สำคัญนั้นจะต้องควบคุมให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
เพื่อควบคุมต้นทุนในการดำเนินงานและเพิ่มประสิทธิภาพในการสำรวจและเจาะสำรวจ
แต่ทั้งนี้จะต้องมีข้อมูลที่มากเพียงพอในการศึกษาและการวิเคราะห์ที่จำเป็น

เพื่อลดความเสี่ยงทั้งสามประการให้สัมฤทธิ์ผลอย่างดี
บริษัทจึงให้ความสำคัญในการพัฒนาขีดความสามารถของบุคลากรในสาขา Geosciences
จัดการบริหารและจัดการความรู้เพื่อพัฒนาองค์ความรู้ในสาขานี้ และจัดการพัฒนาฐานข้อมูล E&P
ให้ใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น จัดเก็บ Best Practice และ Lessons Learned
ที่ได้จากการปฏิบัติงานในโครงการต่างๆ เพื่อให้พนักงานได้ศึกษา นำไปเป็นแนวทางปฏิบัติ
นอกจากนี้ยังได้จัดทำ Expert Directory เพื่อให้ทุกคนได้ทราบ

อีกทั้งเพื่อให้การสำรวจสามารถดำเนินการได้อย่างมีประสิทธิภาพสูง ปตท.สผ.
จึงได้พัฒนากระบวนการกลั่นกรองภายในบริษัท โดยใช้ Peer Review
ซึ่งประกอบด้วยผู้ที่มีประสบการณ์และความเชี่ยวชาญอย่างสูง
เพื่อกลั่นกรองและให้ความเห็นต่อประธานเจ้าหน้าที่บริหารเพื่อใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจในงานสำรวจและรวมทั้งโครงการสำรวจที่สำคัญๆ
นอกจากนั้น ปตท.สผ.ได้มีการพิจารณาการวางแผนหลุมสำรวจ (Exploration Portfolio
Review) อย่างรอบคอบในช่วงการวางแผนงานประจำปี
ทั้งนี้เพื่อประโยชน์ในการใช้งบประมาณที่มีจำกัดให้เหมาะสมกับความเสี่ยงที่จะรับได้

2.1.3 ความเสี่ยงในการพัฒนาโครงการ

บริษัทมีความเสี่ยงภายใต้การพัฒนาโครงการที่เกิดขึ้นได้แก่
ความล่าช้าและค่าใช้จ่ายเกินวงเงินงบประมาณ
ดังนั้นจึงกำหนดแนวทางการป้องกันความเสี่ยงเพื่อให้สามารถดำเนินโครงการได้ตามคุณภาพงานที่ต้องการ
ภายในระยะเวลาและงบประมาณที่กำหนด ดังนี้

(1) ด้านการบริหารโครงการ จะให้ความสำคัญต่อการกำหนดนโยบาย การวางแผนโครงการ
และการออกแบบระบบวิศวกรรมที่เหมาะสม การบริหารสัญญาจัดซื้อจัดจ้าง
การติดตามงานและการบริหารควบคุมการก่อสร้าง
ทั้งนี้เพื่อให้มั่นใจว่าสามารถดำเนินโครงการได้ทันตามกำหนด
อีกทั้งพยายามจะลดต้นทุนเพื่อให้มั่นใจว่าได้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้อง

(2) ด้านบุคลากรและระบบงาน จะให้ความสำคัญในการพัฒนาบุคลากรด้านการบริหารโครงการ
นำระบบการบริหารจัดการองค์ความรู้มาใช้เพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลและประสบการณ์ในโครงการต่างๆ
พร้อมทั้งปรับปรุงกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างให้รวดเร็วและคล่องตัวขึ้น

(3) ด้านสัญญา จะให้ความสำคัญตั้งแต่การร่างสัญญา การเข้าผูกพัน
และการบริหารสัญญาซึ่งอาจนำไปสู่การฟ้องร้องเรียกค่าเสียหาย
และความเสี่ยงจากการไม่ปฏิบัติตามข้อกำหนดของสัญญาที่มีต่อกัน
ความเสี่ยงเหล่านี้สามารถควบคุมได้โดยเริ่มจากการเจรจาซึ่งต้องใช้ความรู้ความสามารถจากบุคลากรในหน่วยงานต่างๆ
ที่เกี่ยวข้อง อาทิ สัญญาก่อสร้างแท่นผลิตต้องประกอบด้วยฝ่ายวิศวกรรมการก่อสร้าง
เพื่อพิจารณารายละเอียดทางเทคนิค
ฝ่ายจัดหาที่ต้องตรวจสอบคุณสมบัติของผู้รับจ้างและเปรียบเทียบราคา
ฝ่ายการเงินและบัญชีดูแลด้านภาษีและการประกันภัย ฝ่ายกฎหมายดูแลรับผิดชอบด้านกฎหมาย
หน้าที่และความรับผิดระหว่างคู่สัญญา

ปตท.สผ. ได้ให้ความสำคัญในด้านการพัฒนาโครงการ
โดยได้มีหน่วยงานบริหารโครงการเพื่อที่จะให้คำแนะนำในเชิงบริหารแก่โครงการพัฒนาที่มีความสำคัญ

นอกจากนี้การบริหารสัญญาที่รอบคอบจะช่วยลดความเสี่ยงและความเสียหายที่อาจเกิดจากความล่าช้าของงาน
ซึ่งจะกระทบต่อแผนการดำเนินงานและผลประกอบการของบริษัทโดยภาพรวม
และอาจส่งผลให้เกิดข้อพิพาทระหว่างคู่สัญญา
ดังนั้นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการบริหารสัญญาต้องทำความเข้าใจในเงื่อนไขและข้อกำหนดต่างๆ
ในสัญญาอย่างถ่องแท้ และปรึกษาฝ่ายกฎหมายอย่างใกล้ชิด

2.1.4 ความเสี่ยงในการผลิต

ความเสี่ยงทางด้านการผลิตอันมีสาเหตุมาจากอุปกรณ์และระบบการผลิต หรือข้อผิดพลาด
ที่อาจเกิดขึ้นจากการปฏิบัติงาน ที่ส่งผลให้การผลิตไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่เกิดจากการหยุดผลิต

ในการป้องกันความเสี่ยงทางด้านการผลิต บริษัทให้ความสำคัญตั้งแต่การออกแบบโครงสร้างฐานผลิต
ระบบการผลิต รวมถึงระบบควบคุมด้านการผลิตและระบบการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน โดยมีระบบ
Automatic Detection และ Emergency Shutdown System เพื่อป้องกันความสูญเสีย
ส่วนในด้านที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานนั้นได้จัดทำขั้นตอนการปฏิบัติงาน คู่มือปฏิบัติงาน
พร้อมทั้งโครงการฝึกอบรมให้เจ้าหน้าที่เข้าใจและปฏิบัติงานอย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากนี้
ยังมีการประเมินระบบการผลิตและความปลอดภัย (Opersafe)
โดยหน่วยงานภายนอกอย่างเข้มงวดและเนื่องจากมีระบบการป้องกันและการวางแผนการบำรุงรักษาอย่างรอบคอบทำให้ความเสี่ยงนี้มีแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นค่อนข้างต่ำ

ในปีที่ผ่านมาบริษัทได้มีการพัฒนานำระบบปรับปรุงความเชื่อมั่นของอุปกรณ์การผลิตมาใช้ (Asset
Reliability & Integrity Management System, ARIMs) ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการ
Operational Excellence โดยโครงการ ARIMs
นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อลดการสูญเสียการผลิตอันเนื่องมาจากเสื่อมสภาพและเพิ่มประสิทธิภาพของอุปกรณ์
นอกจากนี้ยังเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการการบำรุงรักษาเชิงป้องกันและการตรวจสอบ
ซึ่งทำให้ความเสี่ยงในการผลิตลดลงอย่างมากในปีที่ผ่านมา โดยมีเป้าหมายหลักสุดท้ายคือ
ไม่มีการสูญเสีย หรือ Zero Unplanned shutdown

2.1.5 ความเสี่ยงในด้านการตลาดและการจำหน่ายปิโตรเลียม

เนื่องจากผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ของบริษัทเป็นก๊าซธรรมชาติ ซึ่งต้องพึ่งพาตลาดภายในประเทศเป็นหลัก
หากความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติเปลี่ยนแปลงไปจากที่คาดการณ์ไว้
อาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท
ดังนั้นจึงมีนโยบายขยายการลงทุนในโครงการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในต่างประเทศ
โดยเฉพาะแหล่งที่มีน้ำมัน เพื่อเพิ่มสัดส่วนปริมาณสำรองน้ำมัน ซึ่งเป็นการกระจายความเสี่ยงแทนที่
จะพึ่งพาผลิตภัณฑ์หลักจากก๊าซธรรมชาติเพียงอย่างเดียว นอกจากนั้น ปตท.สผ.
ยังได้ศึกษาการพัฒนาแหล่งก๊าซขนาดเล็ก (Stranded Gas Field) โดยนำเทคโนโลยี FLNG
(Floating Liquefied Natural Gas Production)
ซึ่งเป็นการแปรสภาพก๊าซธรรมชาติให้กลายเป็นของเหลวแล้วขนส่งทางเรือไปยังตลาด
ทำให้การพัฒนาแหล่งก๊าซธรรมชาติขนาดกลางและเล็กมีความคุ้มค่าในเชิงพาณิชย์มากยิ่งขึ้น
ซึ่งก๊าซธรรมชาติเป็นเชื้อเพลิงสะอาดและยังมีปริมาณสำรองทั่วโลกอยู่เป็นจำนวนมาก
โดยสามารถเสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงานให้แก่ประเทศซึ่งสอดรับกับแผนการนำเข้า LNG ของ
ปตท. ในอนาคต

ในส่วนของการจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในประเทศ ซึ่งมีลูกค้ารายใหญ่คือ ปตท. นั้น ปตท.สผ.
ได้ทำสัญญาซื้อขายก๊าซธรรมชาติกับ ปตท. เป็นสัญญาระยะยาว มีอายุสัญญาประมาณ 25-30 ปี
เพื่อป้องกันความเสี่ยงอันจะเกิดจากผู้ซื้อไม่รับซื้อก๊าซธรรมชาติ
ในสัญญาจึงระบุให้ผู้ซื้อรับก๊าซธรรมชาติตามปริมาณการซื้อขั้นต่ำต่อปีไว้
หากผู้ซื้อไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ตามที่ตกลงไว้ในสัญญา
จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่รับให้แก่ ปตท.สผ. ซึ่งเป็นการประกันรายได้ส่วนหนึ่ง

เพื่อตอบสนองต่อความต้องการพลังงานของประเทศที่เปลี่ยนแปลงตามสภาวะเศรษฐกิจ ปตท.สผ.
ได้ติดตามแนวโน้มเศรษฐกิจและความต้องการพลังงานอย่างต่อเนื่อง โดยได้ประสานงานกับ ปตท.
และหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องเพื่อร่วมกันวางแผนการจัดหาพลังงานและจัดทำแผนการพัฒนาโครงการแบบองค์รวม
เพื่อพัฒนาและเพิ่มปริมาณสำรองจากโครงการต่างๆ
ให้สอดคล้องกับความต้องการพลังงานของประเทศทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

2.1.6 ความเสี่ยงในด้านขีดความสามารถขององค์กร

บุคลากรและกระบวนการธุรกิจเป็นส่วนประกอบหลักในการกำหนดขีดความสามารถที่จะนำความสำเร็จมาสู่องค์กร
ดังนั้นบริษัทจึงดำเนินการเพื่อเสริมสร้างและเพิ่มขีดความสามารถขององค์กรทางด้านบุคลากรและกระบวนการธุรกิจในรายละเอียด
ดังนี้

(1) จัดทำแผนจัดหาและพัฒนาบุคลากร เพื่อสรรหาคนที่มีความรู้ความสามารถมา
ร่วมงานแล้วพัฒนาขีดความสามารถของพนักงานตามระดับงาน โดยการทำ Competency
Management System มาใช้ในการพัฒนาพนักงานในสายวิชาชีพต่างๆ อย่างเป็นรูปธรรม
พร้อมทั้งได้มีการประกาศใช้ระบบการพัฒนาวิชาชีพพนักงานในสายเทคนิค Technical Career
Ladder (TCL) ซึ่งช่วยพัฒนาบุคลากรให้สามารถเติบโตในสายอาชีพเทคนิคเทียบเท่าระดับบริหาร
และระบบ Accelerated Development Program (ADP)
ในการพัฒนาพนักงานให้มีความพร้อมและสามารถปฏิบัติงานและตัดสินใจเองได้เร็วขึ้น
ซึ่งคาดว่าระบบดังกล่าวจะช่วยดึงดูดพนักงานเทคนิคทั้งจากภายนอกและภายในองค์กรที่มีศักยภาพ
ให้เข้าร่วมทำงานกับบริษัทเพิ่มขึ้นด้วย

(2) จัดทำแผน Talent Management
เพื่อพัฒนากลุ่มพนักงานที่มีศักยภาพสูงเพื่อให้มีความพร้อมที่จะไปรับผิดชอบงานในระดับที่สูงขึ้น

(3) เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการต่างๆ ที่เป็นสาเหตุของความเสี่ยง ได้แก่

- เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง ได้วางแผนการจัดหาแท่นขุดเจาะ
ในระยะยาว

- เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการบริหารโครงการ

-
เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการประเมินผลทางด้านธรณีวิทยาปิโตรเลียมและพัฒนาโครงการบริหารจัดการความรู้

- เพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการตัดสินใจและบริหารความเสี่ยงในการลงทุน

- เพิ่มประสิทธิภาพทางด้านวิศวกรรมการขุดเจาะโดยเฉพาะในบริเวณใต้ทะเลลึก

2.1.7 ความเสี่ยงในด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม

เนื่องจากบริษัท ปตท.สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน)
และบริษัทในเครือมีการดำเนินธุรกิจเกี่ยวกับการสำรวจและผลิตปิโตรเลียมซึ่งมีปัจจัยเสี่ยงที่หลากหลาย
รวมถึงความเสี่ยงในด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม
ซึ่งเป็นปัจจัยเสี่ยงที่มาจากภายในและภายนอกและความเสียหายอาจมีความรุนแรงมากน้อยต่างกันไป
ปัจจัยเสี่ยงที่เป็นภัยจากภายใน เช่น น้ำมันและก๊าซธรรมชาติรั่วไหลระหว่างปฏิบัติงาน
เพลิงไหม้ที่บริเวณปฏิบัติงาน หรืออุบัติการณ์ต่างๆ เป็นต้น
สำหรับปัจจัยเสี่ยงที่เป็นภัยจากภายนอกอาจเกิดจากภัยธรรมชาติ เช่น คลื่นลม พายุ แผ่นดินไหว
น้ำท่วมเฉียบพลัน หรือสภาพดินฟ้าอากาศและภูมิประเทศของพื้นที่ปฏิบัติงานนั้น เช่น
พื้นที่ปฏิบัติงานนอกชายฝั่ง ทะเลทราย ป่าเขา อากาศหนาวเย็น เป็นต้น
และในสถานการณ์ปัจจุบันยังอาจพบปัจจัยเสี่ยงจากการก่อวินาศกรรมและการก่อการร้าย
นอกจากปัจจัยเสี่ยงจากภายนอกแล้วยังมีปัจจัยเสี่ยงอีกนานัปการที่เกิดจากผู้ปฏิบัติงานเอง
ซึ่งสิ่งเหล่านี้จำเป็นต้องมีมาตรการรองรับเพื่อเป็นการป้องกันและแก้ไข

ปตท.สผ. ตระหนักถึงปัจจัยเสี่ยงต่างๆ ที่อาจเกิดขึ้นในการปฏิบัติงาน
จึงได้ประกาศเป็นนโยบายด้านความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม อย่างชัดเจน
ด้วยความมุ่งมั่นที่จะนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติงานให้อยู่ในกฎเกณฑ์หรือสูงกว่าข้อกำหนดของกฎหมายและระเบียบ
รวมถึงมาตรฐานอย่างเคร่งครัด โดยให้ความสำคัญทุกขั้นตอนเริ่มจากการออกแบบแท่นผลิต
กระบวนการผลิต การควบคุมระบบการผลิต การเฝ้าระวังและตรวจติดตามด้านสิ่งแวดล้อม
ไปจนถึงระบบการเฝ้าระวังภัยอันตรายอย่างต่อเนื่อง

เพื่อให้นโยบายดังกล่าวมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลในภาพรวมขององค์กร ปตท.สผ.
ได้ดำเนินการจัดทำขั้นตอนการปฏิบัติงานและปรับข้อมูลให้ทันต่อเหตุการณ์อยู่เสมอ
มีการฝึกอบรมพนักงานเพื่อเป็นการเพิ่มศักยภาพของบุคลากรอย่างต่อเนื่อง
เพื่อให้ทราบถึงวิธีการป้องกันอุบัติเหตุและวิธีปฏิบัติงานอย่างปลอดภัย
รวมทั้งการแก้ไขสถานการณ์กรณีฉุกเฉินต่างๆ รวมถึง การฝึกร่วมกับหน่วยงานภายนอกที่เกี่ยวข้อง
ดังเช่นการแก้ไขเหตุการณ์น้ำมันและก๊าซธรรมชาติรั่วไหลระหว่างการเจาะหลุมพัฒนามอนทารา H1
ซึ่งสามารถหยุดการรั่วไหลได้ในเดือนพฤศจิกายน 2552
และเหตุการณ์เกิดเพลิงไหม้บริเวณแท่นขุดเจาะ West Atlas ซึ่งเป็นของผู้รับเหมา
และแท่นหลุมผลิต (Wellhead Platform) โดยสามารถดำเนินการปิดหลุมพัฒนามอนทารา H1
แล้วเสร็จในต้นเดือนมกราคม 2553 และต่อมาบริษัทฯ ได้จัดทำ Montara Action Plan
ที่ประกอบด้วย 9 ข้อหลัก อาทิเช่น การปรับปรุง Well Barrier, SSHE Management
System, Drilling Management System และการจัดการถ้ามีกรณีที่มีน้ำมันรั่วเกิดขึ้นเป็นต้น

เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ขององค์กรและดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืน ปตท.สผ.
ได้นำระบบมาตรฐานการจัดการด้านสิ่งแวดล้อม ISO 14001:2004
มาใช้ในการบริหารจัดการด้านสิ่งแวดล้อมภายในองค์กร
และระบบมาตรฐานการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก./OHSAS
18001มาใช้ในการบริหารจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย โดยโครงการ S1
ได้รับการรับรองมาตรฐานการจัดการด้านอาชีวอนามัยและความปลอดภัย มอก./OHSAS 18001
เมื่อเดือนตุลาคม 2553 อีกทั้งได้นำ
แนวทางการบริหารจัดการด้านความปลอดภัยฯ ของสมาคมผู้ผลิตน้ำมันและก๊าซ หรือ
International Association of Oil and Gas Producers (OGP)
มาใช้ในการบริหารจัดการในเรื่องดังกล่าวของ ปตท.สผ.
เพื่อเป็นการสนับสนุนนโยบายความปลอดภัย มั่นคง อาชีวอนามัย และสิ่งแวดล้อม
อีกทั้งเป็นการป้องกันและแก้ไขเพื่อลดปัจจัยเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น

2.1.8 ความเสี่ยงด้านการเงิน

ความเสี่ยงทางด้านการเงินที่เกิดจากปัจจัยภายในนั้นมี 2
ปัจจัยเสี่ยงคือความเสี่ยงด้านการให้สินเชื่อและความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ในด้านการให้สินเชื่อนั้น
ปตท.สผ. มีนโยบายให้ทำธุรกรรมกับคู่ค้าที่มีระดับความน่าเชื่อถืออยู่ในเกณฑ์ที่ดี
โดยผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่นั้นจะขายให้กับ บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นบริษัทแม่ของ ปตท.สผ.
สำหรับเงินฝากธนาคาร ลูกหนี้การค้าและตราสารอนุพันธ์นั้น
ความเสี่ยงด้านการให้สินเชื่อจะได้รับการประเมินอย่างถี่ถ้วนและตรวจสอบอย่างสม่ำเสมอ

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่องนั้น คือความเสี่ยงที่เกิดจากการที่บริษัทฯ
ไม่สามารถจัดหาเงินทุนมาใช้ในการดำเนินธุรกิจได้
กลุ่มบริษัทบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องโดยมีการจัดทำประมาณการเงินสด
และการปรับปรุงข้อมูลประมาณการทางการเงินอย่างสม่ำเสมอ
รวมถึงการจัดทำโครงการกู้เงินระยะสั้น เพื่อเป็นช่องทางในการเข้าถึงตลาดทุนภายในประเทศ
โดยการออกตราสารหนี้ระยะสั้น และการจัดทำวงเงินสินเชื่อแบบมีภาระผูกพันกับธนาคารพาณิชย์

2.  ปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากปัจจัยภายนอก

2.2.1 ความเสี่ยงในด้านการเมืองในประเทศที่เข้าไปลงทุน

ตามนโยบายขยายการลงทุนไปต่างประเทศเพื่อรองรับการขยายตัวทางพลังงานของตลาดไทย
และเพื่อสนับสนุนการเจริญเติบโตของบริษัทในระยะยาวนั้น ปตท.สผ. ได้กำหนดพื้นที่และประเทศ
ที่สนใจเข้าลงทุน (Focused Countries)
โดยมุ่งเน้นการลงทุนทั้งในประเทศที่มีศักยภาพปิโตรเลียมสูง
แถบเอเชียแปซิฟิก ตะวันออกกลาง อัฟริกาเหนือ และอัฟริกาตะวันตก เป็นต้น อย่างไรก็ตาม
ประเทศเหล่านี้มักมีความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitical Risk) สูง
บริษัทจึงตั้งทีมงานที่รับผิดชอบติดตามข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับประเทศเหล่านั้นอย่างใกล้ชิด
และจัดให้มีบทวิเคราะห์สถานการณ์และความเสี่ยงทางภูมิรัฐศาสตร์เป็นระยะ
หรือเมื่อมีเหตุการณ์สำคัญ (Risk Alert) โดยกำหนดเป็น Scenario ต่างๆ
แจ้งผู้บริหารระดับสูงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบ สำหรับใช้ประเมินความเสี่ยงเพื่อดูแลการลงทุน
ตลอดจนความปลอดภัยของพนักงาน (Security Risk) ที่ประจำอยู่ในแต่ละประเทศ
และยังได้ใช้การวิเคราะห์ดังกล่าวจัดทำเป็น Risk Rating Score
เพื่อนำมาประกอบการพิจารณาตัดสินใจลงทุนในโครงการใหม่ในประเทศที่มีการลงทุนในปัจจุบันและในประเทศที่มีศักยภาพด้วย
ทั้งนี้ ทีมงานดังกล่าวจะนำเสนอการวิเคราะห์ความเสี่ยงของประเทศที่ ปตท.สผ. มีพนักงานประจำ
มีการลงทุนสูง และมีผลกระทบ
ต่อสถานการณ์พลังงานของประเทศไทยสูงให้กับคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงทราบเป็นระยะด้วย
นอกจากนั้น บริษัทฯ
ยังประสานอย่างใกล้ชิดกับกระทรวงการต่างประเทศและสถานทูตไทยในประเทศที่ไปลงทุนและสนใจจะลงทุนด้วย
เพื่อส่งเสริมความสัมพันธ์ที่ดี และสร้างความมั่นใจว่าการดำเนินงานของปตท.สผ.
นั้นได้รับการสนับสนุนจากรัฐ และได้ดำเนินไปตามแนวนโยบายของประเทศเช่นกัน

2.2.2 ความเสี่ยงในด้านกฎหมายและข้อกำหนด

ความเสี่ยงทางด้านกฎหมายและข้อกำหนดเป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการฝ่าฝืน
หรือไม่ปฏิบัติตามกฎหมายหรือข้อกำหนดต่างๆ หรือมาตรฐานที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของบริษัท
ทำให้เกิดข้อพิพาททางกฎหมาย หรืออาจถูกยึดใบอนุญาตประกอบกิจการ เช่น
การฝ่าฝืนกฎหมายหรือข้อกำหนด
ในด้านความปลอดภัย ด้านสิ่งแวดล้อม
ซึ่งส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อองค์กรในเรื่องรายได้ที่หายไปและยังทำความเสียหายต่อองค์กรในเรื่องที่ไม่สามารถคำนวณเป็นเงินได้
เช่น ชื่อเสียงของบริษัท เป็นต้น

ความเสี่ยงทางด้านกฎหมายและข้อกำหนดอยู่ภายใต้ความรับผิดชอบและถือเป็นหน้าที่ของทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องในบริษัท
ตั้งแต่ระดับคณะกรรมการบริษัท ผู้บริหาร
และพนักงานของบริษัทที่ต้องมีส่วนร่วมรับผิดชอบในการตรวจสอบ ควบคุม
และกำกับดูแลให้การดำเนินงานเป็นไปตามกฎหมายและข้อกำหนดต่างๆ ที่เกี่ยวข้องอย่างเคร่งครัด
ตลอดจนแจ้งข้อกำหนดหรือข้อกฎหมายใหม่ๆ ให้หน่วยงาน
ที่เกี่ยวข้องได้รับทราบเพื่อให้ปฏิบัติสอดคล้องกับที่กฎหมายกำหนด
รวมทั้งการติดตามผลการปฏิบัติงานให้เป็นไปตามกฎหมายและข้อบังคับ

2.2.3 ความเสี่ยงทางด้านราคาน้ำมันและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียม

ในปี 2553 ราคาน้ำมันมีความผันผวนค่อนข้างมาก โดยราคาน้ำมันดิบเบรนท์อยู่ในกรอบราคา 70
เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ถึง 95 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล ราคาผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของ ปตท.สผ.
อิงอยู่กับราคาน้ำมันในตลาดโลกซึ่งมีความผันผวนเกิดจากหลายปัจจัยที่ไม่อาจควบคุมได้ อาทิ
อุปสงค์และอุปทานของตลาด เสถียรภาพทางการเมืองและเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ
นโยบายการกำหนดสัดส่วนการผลิตน้ำมันของประเทศในกลุ่มโอเปก
ปริมาณน้ำมันสำรองในแต่ละประเทศ ภาวะภูมิอากาศของโลกที่แปรเปลี่ยนในแต่ละฤดูกาล
การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันจากสาเหตุดังกล่าวย่อมมีผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท
และอาจส่งผลต่อการวางแผนใช้เงินลงทุนในโครงการต่างๆ

ด้วยปัจจัยดังกล่าวทำให้การเปลี่ยนแปลงของราคาน้ำมันในตลาดโลก
มีผลกระทบโดยตรงต่อราคาน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลวของบริษัทในทันที
ในขณะที่ราคาขายก๊าซธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทฯ
มีโครงสร้างสูตรราคาซื้อขายที่มีกลไกของการป้องกันความผันผวนของราคาน้ำมัน (Natural
Hedge) อยู่ เมื่อราคาน้ำมันอ้างอิงมีการเปลี่ยนแปลง
ราคาก๊าซธรรมชาติก็จะปรับไปในทิศทางเดียวกัน ทั้งนี้
การซื้อขายก๊าซธรรมชาติจะมีการปรับราคาเป็นระยะ เช่น ทุก 6 หรือ 12 เดือน เป็นต้น
ตามแต่ที่ได้กำหนดไว้ในสูตรราคาของแต่ละโครงการ
ซึ่งจะทำให้ราคาก๊าซฯมีความมั่นคงทางราคามากกว่าน้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติเหลว

ปตท.สผ. ดำเนินการบริหารความเสี่ยงทางราคา
โดยจัดให้มีการวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงราคาน้ำมันที่ระดับราคาต่างๆ
ต่อรายได้และกำไรของบริษัทฯ เป็นประจำทุกปีเพื่อวางแผนการบริหารความเสี่ยงราคาน้ำมัน
โดยแผนดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการ
บริหารความเสี่ยงก่อนจะนำเสนอให้คณะกรรมการบริษัทฯ รับทราบ เพื่อเป็นแนวทางให้บริษัทฯ
ดำเนินการต่อไป ทั้งนี้ ปตท.สผ. ได้ดำเนินการประกันความเสี่ยงราคาน้ำมันล่วงหน้า (Oil
Price Hedging)
โดยได้ดำเนินการทำประกันความเสี่ยงราคาน้ำมันสำหรับผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมของกลุ่มบริษัทโดยใช้ราคาน้ำมันดิบเบรนท์เป็นราคาอ้างอิง
สำหรับช่วงเวลาเดือนเมษายนถึงเดือนธันวาคม 2553 จำนวน 3.6 ล้านบาร์เรล
ที่ระดับราคาประกันราคาประมาณ 67 เหรียญสหรัฐต่อบาร์เรล

2.2.4 ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน

ธุรกิจส่วนใหญ่ของกลุ่มบริษัททั้งในประเทศและต่างประเทศนั้นจะมีรายได้และรายจ่ายหลัก
เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐ แต่ในปัจจุบันกลุ่มบริษัทได้ใช้สกุลเงินบาทเป็นสกุลเงินที่ใช้ในการรายงาน
ดังนั้น ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนจึงเกิดขึ้นเมื่อธุรกรรมต่างๆ
เป็นสกุลอื่นที่มิใช่สกุลเงินที่ใช้ในการรายงาน โดยกำไรหรือขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยน

กลุ่มบริษัทบริหารความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนของสินทรัพย์ทางการเงินและหนี้สินทางการเงินที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
โดยการบริหารสินทรัพย์และหนี้สินด้วยการจัดโครงสร้างและลักษณะของรายการในสินทรัพย์ หนี้สิน
และส่วนของผู้ถือหุ้นให้สอดคล้องกัน

2.2.5 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

หนี้สินส่วนใหญ่ของกลุ่มบริษัทเป็นหนี้สินที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่ ซึ่งทำให้บริษัทมีกระแสเงินสดจ่ายคงที่
แต่มีความเสี่ยงที่จะต้องจ่ายดอกเบี้ยที่สูงกว่าอัตราดอกเบี้ยในตลาดในช่วงดอกเบี้ยขาลง
อย่างไรก็ตาม บริษัทมีนโยบายบริหารความเสี่ยงดังกล่าว
โดยการรักษาสัดส่วนของหนี้สินที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่และอัตราดอกเบี้ยลอยตัวให้อยู่ในระดับที่เหมาะสม
ซึ่งบริษัทจะพิจารณาการกู้ยืมเงินที่มีอัตราดอกเบี้ยลอยตัว
และการใช้เครื่องมือทางการเงินเพื่อป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย เช่น
สัญญาป้องกันความเสี่ยงด้านอัตราดอกเบี้ย หรือ Interest Rate Swap
เพื่อแปลงอัตราดอกเบี้ยคงที่เป็นอัตราดอกเบี้ยลอยตัว โดยบริษัทจะคำนึงถึงต้นทุน สภาวะตลาด
และความเสี่ยงที่ยอมรับได้

นอกจากนี้
บริษัทได้ออกและเสนอขายตั๋วแลกเงินระยะสั้นซึ่งมีกำหนดชำระคืนโดยเฉลี่ยประมาณหนึ่งถึงหกเดือน
โดยมีดอกเบี้ยอ้างอิงจากอัตราผลตอบแทนล่าสุดของตั๋วเงินคลัง