5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

 สินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ธนาคารและบริษัทย่อยมีที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์
โดยธนาคารและบริษัทย่อยเป็นเจ้าของและไม่ติดภาระจำนอง/จำนำ ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

+-------------------------------------+----------+----------+----------+
| รายการ                              | 2551     | 2552     | 2553     |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   ที่ดิน                               |          |          |          |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร               | 7,045    | 7,194    | 7,194    |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล      | 1,404    | 3,828    | 3,834    |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัดของธนาคาร       | 1,027    | 1,035    | 1,035    |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   รวมที่ดิน ⁽¹⁾                        | 9,476    | 12,057   | 12,063   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   อาคาร                             |          |          |          |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   สำนักงานใหญ่                        | 14,518   | 16,625   | 17,884   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   สาขาในเขตกรุงเทพและปริมณฑลของธนาคาร | 1,946    | 4,501    | 5,194    |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   สาขาในต่างจังหวัดของธนาคาร           | 2,194    | 2,317    | 2,338    |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|                                     | -        | -        | -        |
|  สำนักงานและสาขาในต่างประเทศของธนาคาร |          |          |          |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   รวมอาคาร ⁽¹⁾                      | 18,658   | 23,443   | 25,416   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   อุปกรณ์                             | 17,632   | 23,089   | 26,534   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   อื่น ๆ                              | 3,439    | 2,735    | 918      |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   รวม                               | 49,205   | 61,324   | 64,931   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ⁽¹⁾             | 19,035   | 22,989   | 25,410   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า                     | 513      | 515      | 513      |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+
|   ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ              | 29,657   | 37,820   | 39,008   |
+-------------------------------------+----------+----------+----------+

⁽¹⁾ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,553 ล้านบาท
อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 8,494 ล้านบาท และ
ค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 4,105 ล้านบาท

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2552 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 8,521 ล้านบาท
อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 9,852 ล้านบาท และ
ค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 4,268 ล้านบาท

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 8,521 ล้านบาท
อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 9,845 ล้านบาท และ
ค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 4,565 ล้านบาท

สัญญาเช่าระยะยาว

  1. สัญญาเช่า

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร
เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขาและทำสัญญาเช่ารถยนต์จำนวนหลายสัญญา
ธนาคารและบริษัทย่อยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2551 2552
และ 2553 มีดังนี้

หน่วย : ล้านบาท

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2551       | 2552       | 2553       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร              | 620        | 1,885      | 1,830      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่ารถยนต์                  | 221        | 191        | 109        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อื่น ๆ                          | 42         | 44         | 33         |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รวม                           | 883        | 2,120      | 1,972      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  2. สัญญาบริการ

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2545 ธนาคารได้ทำสัญญารับบริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศจากบริษัท
ไอ บี เอ็ม (ประเทศไทย) จำกัด โดยสัญญามีระยะเวลาถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2558
ซึ่งธนาคารได้ทำสัญญาเพิ่มเติมขอบเขตการรับบริการในเดือนมกราคม 2553 และณ วันที่ 31
ธันวาคม 2553 2552 และ 2551 ธนาคารมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่าย ค่าบริการในอนาคต
เป็นจำนวน 6,156 ล้านบาท 6,811 ล้านบาทและ 4,264 ล้านบาท ตามลำดับ

 เงินให้สินเชื่อ

นโยบายการจัดชั้นสินทรัพย์

สินทรัพย์จัดชั้นของธนาคารและบริษัทย่อยประกอบด้วยเงินลงทุน เงินให้สินเชื่อ และดอกเบี้ยค้างรับ
(รวมสถาบันการเงิน) ทรัพย์สินรอการขาย และสินทรัพย์อื่น
โดยธนาคารมีนโยบายจัดชั้นสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภทและการประเมินฐานะ ของลูกหนี้แต่ละราย
ซึ่งสรุปการจัดชั้นสินทรัพย์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2553 ได้ดังนี้

  หน่วย : ล้านบาท

+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
| กา          | เ         | เงิน  | ทรัพย์สิน | สินท   | รวม    | เป     |
| รจัดชั้นสินทรัพย์ | งินให้สินเชื่อ | ลงทุน |        | รัพย์อื่น |        | รียบเทีย |
|             |           |      | รอ     |       |        | บเป็น % |
|             | และดอ     |      | การขาย |       |        |        |
|             | กเบี้ยค้างรับ |      |        |       |        |        |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
|   จัดชั้นปกติ   | 1,084,795 | -    | -      | -     | 1,0    | 94.5%  |
|             |           |      |        |       | 84,795 |        |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
|   จัดชั้นกล    | 23,233    | -    | -      | -     | 23,233 | 2.0%   |
| ่าวถึงเป็นพิเศษ |           |      |        |       |        |        |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
|   จัดชั้นต     | 3,821     | -    | -      | -     | 3,821  | 0.3%   |
| ่ำกว่ามาตรฐาน |           |      |        |       |        |        |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัย  | 7,104     | -    | -      | -     | 7,104  | 0.6%   |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
|   จ         | 22,420    | 4    | 559    | 1,314 | 28,500 | 2.5%   |
| ัดชั้นสงสัยจะสูญ |           | ,207 |        |       |        |        |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+
|   รวม       | 1,141,373 | 4    | 559    | 1,314 | 1,1    | 100%   |
|             |           | ,207 |        |       | 47,453 |        |
+-------------+-----------+------+--------+-------+--------+--------+

นโยบายการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยการจัดชั้นลูกหนี้ออกเป็น 6 ประเภท
หลักเกณฑ์ที่สำคัญในการจัดชั้นหนี้ คือ ระยะเวลาที่ค้างชำระ
สำหรับมูลค่าของหลักประกันที่ใช้ได้มากที่สุดในการคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นอยู่กับประเภทของหลักประกัน
รวมทั้งการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และ การประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละราย
โดยอาศัยประสบการณ์ในการพิจารณาความเสี่ยงและมูลค่าของหลักประกัน
ซึ่งอัตราที่ใช้ในการตั้งสำรองเป็น ดังนี้

  -------------------------- -----------------------------------------------------------------
  จัดชั้นปกติ                    ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ          ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 2 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน           ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัย                   ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัยจะสูญ               ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ ยกเว้น
                             ลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญที่ยังไม่ได้ฟ้องร้องดำเนินคดีหรือปรับโครงสร้างหนี้
                             ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มตามจำนวนวันที่ค้างชำระ

  จัดชั้นสูญ                     ให้ตัดออกจากบัญชี
  -------------------------- -----------------------------------------------------------------

หมายเหตุ 1) ยอดหนี้คงค้าง หมายถึง เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ

2) ยอดหนี้คงค้างสุทธิ หมายถึง ยอดหนี้คงค้างหักด้วยหลักประกัน

นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สิน

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของทรัพย์สินของธนาคาร
จะพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชี
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

นโยบายการรับรู้รายได้

ในส่วนของธนาคาร จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยและส่วนลดจากเงินให้สินเชื่อโดยใช้เกณฑ์คงค้าง
ยกเว้นดอกเบี้ย ที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
ไม่ว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่จะรับรู้เป็นรายได้ เมื่อได้รับชำระ
รายได้ของลูกหนี้เช่าซื้อจะรับรู้เป็นรายได้โดยวิธีผลรวมจำนวนงวดของการผ่อนชำระ
ธนาคารบันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยค้างรับจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือนนับจากวันเริ่มค้างชำระ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับบริษัทย่อยที่เป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์
รับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้และเงินให้สินเชื่อเมื่อได้รับชำระ
รายได้จากสัญญาเช่าระยะยาวของบริษัทย่อยมีการรับรู้รายได้ ดังนี้

-   รายได้จากสัญญาเช่าการเงิน
    รับรู้เป็นรายได้ตามงวดที่ถึงกำหนดชำระด้วยวิธีอัตราผลตอบแทนที่แท้จริง
    โดยคำนวณจากเงินลงทุนสุทธิที่คงเหลืออยู่ในแต่ละงวด เว้นแต่ลูกหนี้ที่ค้างชำระนานเกิน 6
    เดือน บันทึกรายได้ตามเกณฑ์เงินสด

-   รายได้จากสัญญาเช่าดำเนินงาน รับรู้เป็นรายได้ตามงวดที่ถึงกำหนดชำระ
    เว้นแต่ลูกหนี้ที่ค้างชำระ เกินกำหนด 6 เดือน บันทึกรายได้ตามเกณฑ์เงินสด

นโยบายสินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้ 

นโยบายการระงับรับรู้รายได้สินเชื่อของธนาคาร
ถือปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย คือ
ระงับรับรู้รายได้สำหรับเงินให้สินเชื่อที่มีการค้างชำระเงินต้นและ/หรือดอกเบี้ยเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือน นับแต่วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ย หรือเงินต้นทั้งจำนวน หรือตามงวดที่กำหนดในสัญญา
หรือเมื่อได้ทวงถาม หรือเรียกให้ชำระ แล้วแต่วันใดจะถึงก่อน
โดยไม่คำนึงว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่ ยกเว้น เงินเบิกเกินบัญชี
จะพิจารณาจากการไม่ได้รับเงินเข้าบัญชีเพื่อชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยเกินกว่า 3 เดือน
นับแต่วันที่ถูกยกเลิกวงเงิน หรือวันที่ยอดหนี้เกินวงเงิน หรือวันที่ครบกำหนดสัญญา
แล้วแต่วันใดจะถึงก่อน

เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL)

ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย ที่ สนส. 68/2551 ลงวันที่ 3 สิงหาคม 2551 เรื่อง
การจัดทำและ เปิดเผยรายการย่อแสดงสินทรัพย์และหนี้สินของธนาคารพาณิชย์
เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL Gross) หมายถึง เงินให้สินเชื่อจัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน ชั้นสงสัย
ชั้นสงสัยจะสูญ และชั้นสูญ ตามหลักเกณฑ์การจัดชั้นของธนาคาร แห่งประเทศไทย ที่ สนส.
31/2551 ลงวันที่ 3 สิงหาคม 2551 เรื่อง หลักเกณฑ์การจัดชั้น
และการกันเงินสำรองของสถาบันการเงิน

 เงินลงทุนในหลักทรัพย์

นโยบายการลงทุน

นโยบายการลงทุนในหลักทรัพย์ของธนาคารแบ่งได้เป็นประเภทหลัก ๆ ได้แก่
การลงทุนในตราสารหนี้และตราสารทุน โดยการลงทุนในตราสารหนี้แบ่งเป็น พอร์ตธุรกรรมเพื่อค้า
ธุรกรรมเผื่อขายและธุรกรรมลงทุนจนครบกำหนด
โดยมีนโยบายการลงทุนที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของแต่ละพอร์ต ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของธนาคาร สภาพคล่องของหลักทรัพย์
ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ได้รับและนโยบายของธนาคาร ในส่วนของการลงทุนในตราสารทุน
ธนาคารยังคงนโยบายที่จะลดการลงทุนในธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับธนาคารลงเมื่อมีโอกาสที่เหมาะสม

-   การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่า

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของเงินลงทุนของธนาคาร
พิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชีฉบับที่ 36
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 40 พร้อมกำหนด
หลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษรและหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

การบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน 

ธนาคารจะกระจายความเสี่ยงในการลงทุนทั้งในตลาดเงินและตลาดทุน
ภายใต้นโยบายของธนาคารและ กฎระเบียบของหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง
ภายใต้การควบคุมดูแลรับผิดชอบจากฝ่ายงานที่ทำธุรกรรมและจากฝ่ายบริหารความเสี่ยงเชิงบูรณาการ
โดยได้จัดให้มีระบบติดตามขอบเขตความเสี่ยง
ขอบเขตของฐานะการลงทุนและระยะเวลาถือครองและมีเป้าหมายการลงทุนที่ชัดเจน ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยง และ ผลตอบแทนที่ได้รับ
และยังพิจารณาถึงกระแสเงินเข้า/ออก
เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสมกับความต้องการในการทำธุรกรรมต่างๆ ในธนาคาร

ในปัจจุบัน ธนาคารได้ปรับกลยุทธ์การลงทุนในหลักทรัพย์
ให้สอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจที่มีความผันผวนสูงจากภาวะปัญหาเศรษฐกิจของประเทศต่างๆ ทั่วโลก
โดยลดความเสี่ยงจากการลงทุนในตราสารต่างประเทศและ สินทรัพย์ประเภทตราสารจัดโครงสร้าง
(Structured Products) รวมถึง
มีการกำหนดเกณฑ์การพิจารณาการทำธุรกรรมกับคู่ค้าต่างประเทศที่มีความเข้มงวดมากขึ้น

 การลงทุนของธนาคารในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม 

-   ความหมายของบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

ความหมายของบริษัทย่อยและบริษัทร่วมเป็นไปตามคำนิยามของมาตฐานการบัญชี
ซึ่งธนาคารได้เปิดเผยไว้ในงบการเงินในส่วนของหมายเหตุประกอบงบการเงิน

-   นโยบายการลงทุนของธนาคาร

    ธนาคารมีนโยบายการลงทุน ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

  การลงทุนเชิงกลยุทธ์

  ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจที่เอื้อประโยชน์กับธุรกิจธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์
  โดยธนาคารและบริษัทย่อยได้ร่วมกันพิจารณาแผนธุรกิจและวิธีเชื่อมโยงธุรกิจระหว่างกัน
  โดยมุ่งใช้ทรัพยากร อุปกรณ์ เครื่องมือ และช่องทางต่างๆ
  ที่มีอยู่เพื่อตอบโจทย์ของลูกค้าให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดและไม่มีการดำเนินการที่ซ้ำซ้อน

  การลงทุนเพื่อสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร

  ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
  ซึ่งเน้นการให้บริการแก่ธนาคารเพื่อทดแทนหน่วยงานต่าง ๆ ที่ไม่ใช่ธุรกิจหลักของธนาคาร
  และขาดความคล่องตัวในการจัดการ หากยังคงเป็นหน่วยงานภายในธนาคาร
  โดยธนาคารจะแต่งตั้งผู้บริหารของธนาคารเป็นกรรมการตัวแทน เพื่อกำกับดูแลด้านนโยบาย
  อีกทั้งมอบหมายให้กรรมการตัวแทน 1 คน กำกับดูแลการทำธุรกิจของบริษัท เพื่อให้การ
  ดำเนินงานของบริษัทเป็นไปตามมาตรฐานการให้บริการ
  รวมทั้งให้เกิดประสิทธิภาพและประสิทธิผลสูงสุดแก่ธนาคาร