+-----------------------------------------------------------------------+
| 1.  ปัจจัยความเสี่ยง                                                      |
+-----------------------------------------------------------------------+

ปตท.
ได้ตระหนักถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงภายใต้การเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจทั้งจากปัจจัยภายในและภายนอก
โดยถือว่าการบริหารความเสี่ยงเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของทุกกระบวนการในการดำเนินธุรกิจของ
ปตท. และต้องมีความเชื่อมโยงกันทุกระดับ จึงได้กำหนดเป็นนโยบายบริหารความเสี่ยงทั่วองค์กร
(Enterprise Risk Management) ที่พนักงานทุกคนต้องปฏิบัติตาม
และมีการจัดตั้งคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee)
ทำหน้าที่บริหารความเสี่ยงในภาพรวมให้เกิดประสิทธิผลสูงสุด
สำหรับความเสี่ยงในระดับองค์กรจะมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบผ่านคณะกรรมการจัดการคณะต่าง
ๆ ของ ปตท.
และความเสี่ยงในการปฏิบัติงานจะอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของผู้บริหารที่รับผิดชอบการปฏิบัติงานนั้นๆ
โดยถือเป็นหน้าที่รับผิดชอบของทุกหน่วยงานในการจัดการและควบคุมความเสี่ยงให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งมีการระบุไว้อย่างชัดเจนในคำบรรยายหน้าที่งาน (Functional Description)
ของทุกหน่วยงาน

จากการบริหารความเสี่ยงของ ปตท. ที่ดำเนินการอย่างต่อเนื่อง ทำให้ปัจจัยเสี่ยงต่าง ๆ
ที่ปรากฎในปีที่ผ่านมาได้รับการบริหารจัดการจนสามารถควบคุมได้ในระดับหนึ่งรวมกับปัจจัยเสี่ยงใหม่ที่ได้ดำเนินการภายใต้แผนบริหารความเสี่ยงในปีปัจจุบัน
ปตท. จึงทำการปรับปรุงหัวข้อปัจจัยเสี่ยงที่ปรากฎต่อผู้ลงทุนให้สอดคล้องกัน

การลงทุนในหุ้นสามัญของ ปตท.
ผู้ลงทุนควรพิจารณาปัจจัยความเสี่ยงหลักที่เกิดจากลักษณะการประกอบธุรกิจของ ปตท. ทั้งนี้
นอกเหนือจากปัจจัยความเสี่ยงที่ปรากฏในเอกสารฉบับนี้ อาจมีความเสี่ยงอื่นๆ ซึ่ง ปตท.
ไม่อาจทราบได้ในขณะนี้หรือเป็นความเสี่ยงที่ ปตท.
พิจารณาในขณะนี้ว่าไม่มีผลกระทบในสาระสำคัญต่อการดำเนินธุรกิจของ ปตท.
สำหรับข้อมูลปัจจัยความเสี่ยงที่อ้างอิงถึงรัฐบาลหรือข้อมูลเศรษฐกิจของประเทศไทยในภาพรวม
ข้อมูลดังกล่าวได้มาจากข้อมูลที่เปิดเผยโดยรัฐบาลและแหล่งข้อมูลอื่นๆ โดย ปตท.
มิได้ตรวจทานข้อมูลดังกล่าว ดังนั้นในการลงทุนผู้ลงทุนจึงควรพิจารณาอย่างรอบคอบ
โดยปัจจัยความเสี่ยงหลักๆ ดังกล่าวสามารถจำแนกได้ดังนี้

1. ความเสี่ยงทางด้านกลยุทธ์

1.1 การบริหารจัดการบริษัทในกลุ่ม ปตท. 

ปตท. ได้แบ่งโครงสร้างการดำเนินธุรกิจออกเป็นธุรกิจหลักซึ่งประกอบด้วยธุรกิจก๊าซธรรมชาติ
ธุรกิจน้ำมัน
และธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่นที่กำกับดูแลการลงทุนในธุรกิจปิโตรเคมีและการกลั่นผ่านบริษัทในกลุ่ม
รวมทั้งได้มีการจัดตั้งบริษัทร่วมทุนระหว่าง ปตท. และบริษัทในกลุ่ม
โดยมุ่งเน้นขยายธุรกิจให้ครบวงจรโดยเร็วเพื่อให้ทันกับภาวะอุตสาหกรรมที่อยู่ในวัฏจักรขาขึ้น
โดยในปี 2547 ปตท. ได้เข้าถือหุ้นทั้งหมดในบริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด
นอกจากนี้ได้เน้นการลงทุนในกลุ่มปิโตรเคมีในธุรกิจต่อเนื่องให้ครบวงจร โดยซื้อหุ้นบริษัท
บางกอกโพลีเอททิลีน จำกัด (มหาชน) และมีการจัดตั้งบริษัทร่วมทุนระหว่าง ปตท.
และบริษัทในกลุ่ม ได้แก่ บริษัท พีทีที ฟีนอล จำกัด บริษัท พีทีที โพลีเอททิลีน จำกัด และบริษัท พีทีที
ยูทิลิตี้ จำกัด
จากการขยายธุรกิจต่อเนื่องส่งผลให้โครงสร้างการบริหารจัดการบริษัทในกลุ่มมีความซับซ้อนมากขึ้น
ดังนั้นหากไม่มีการบริหารจัดการและกำกับดูแลบริษัทในกลุ่มอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล
อาจก่อให้เกิดความไม่สอดคล้องกันระหว่างทิศทางกลยุทธ์ของ ปตท. และบริษัทในกลุ่ม
รวมทั้งการแข่งขันกันเองระหว่างบริษัทในกลุ่ม ซึ่งจะส่งผลกระทบต่อผลประกอบการโดยรวมของ
ปตท.

เพื่อเป็นการลดความเสี่ยง ปตท. ได้มุ่งเน้นให้มีการบริหารจัดการองค์กรในลักษณะกลุ่ม ปตท.
(PTT Group) เพื่อให้เกิดการสร้างมูลค่ารวมสูงสุด
โดยที่ผ่านมาได้มีการแต่งตั้งผู้บริหารระดับสูงเป็นกรรมการบริหารหรือผู้บริหารระดับสูงในบริษัทที่
ปตท. ถือหุ้น เพื่อให้เกิดความเชื่อมโยงในเรื่องนโยบาย กลยุทธ์
และทิศทางการดำเนินธุรกิจไปสู่บริษัทในกลุ่มและสามารถกำกับดูแลการขยายงานของบริษัทในกลุ่มได้
รวมทั้งให้ผู้บริหารระดับสูงของ ปตท. และบริษัทในกลุ่มร่วมกันกำหนดแผนกลยุทธ์
เพื่อเป็นกรอบแนวทางการจัดทำแผนธุรกิจของกลุ่มธุรกิจ

1.2 ระบบบริหารบุคคลเพื่อรองรับการขยายธุรกิจ 

ปตท. ได้มีการขยายการลงทุนอย่างต่อเนื่องในกลุ่มธุรกิจต่าง ๆ เพื่อให้อัตราการเติบโตของ ปตท. เป็นไปอย่างต่อเนื่องและสร้างมูลค่าเพิ่มให้ธุรกิจในภาพรวมของ ปตท รวมทั้งมีการสร้างความสามารถการแข่งขันในธุรกิจการค้าระหว่างประเทศ (Trading) เพื่อเตรียมความพร้อมในการเป็นศูนย์กลางการทำการค้าให้กลุ่ม ปตท. จากการดำเนินการดังกล่าว ปตท. จึงมีความจำเป็นต้องจัดเตรียมทรัพยากรในด้านต่าง ๆ เพื่อรองรับการขยายตัวของธุรกิจโดยเฉพาะอย่างยิ่งการเตรียมความพร้อมของบุคลากร โดยให้ความสำคัญต่อการพัฒนาทักษะ ความรู้ความสามารถ ศักยภาพ ตลอดจนทัศนคติของผู้บริหารและพนักงานให้สอดคล้องกับการขยายธุรกิจของ ปตท. อนึ่ง หากการวางแผนการบริหารทรัพยากรบุคคลไม่สอดคล้องกับแผนการขยายการลงทุนของ ปตท. อาจส่งผลกระทบต่อผลประกอบการและขีดความสามารถในการแข่งขันของ ปตท. ได้ 

เพื่อรองรับการขยายการลงทุนหรือการร่วมลงทุนกับบริษัทในกลุ่ม ปตท.
จึงมีนโยบายการบริหารทรัพยากรบุคคลในรูปแบบกลุ่ม ปตท. (PTT Group) เพื่อให้ ปตท.
สามารถใช้ประโยชน์จากทรัพยากรบุคคลทั้งของ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด
พร้อมทั้งเปิดโอกาสให้สายงานทรัพยากรบุคคลเข้าไปร่วมในการจัดทำแผนเพื่อเตรียมความพร้อมด้านบุคลากร
ทั้งนี้จะได้จัดทำแผนอัตรากำลัง 5
ปีที่สอดคล้องกับความต้องการเพื่อรองรับการดำเนินธุรกิจในอนาคต
มีการนำระบบการบริหารความถนัดจัดเจน (Competency Based Management)
รวมทั้งระบบการประเมินความถนัดจัดเจน มาใช้เป็นเครื่องมือในการพัฒนาทรัพยากรบุคคลครบวงจร
โดยกำหนดความถนัดจัดเจน (Competency) ที่จำเป็นของสายอาชีพต่าง ๆ
เพื่อให้รองรับความรับผิดชอบขององค์กรที่เพิ่มขึ้นตามการขยายตัวของธุรกิจ
และนำระบบการบริหารสายอาชีพ (Career Management) มาใช้
เพื่อเปิดโอกาสให้พนักงานและองค์กรสามารถร่วมกันวางแผนในการกำหนดความก้าวหน้าและพัฒนาศักยภาพของพนักงานเพื่อตอบสนองต่อการดำเนินธุรกิจของ
ปตท.
นอกจากนี้เพื่อเป็นการบริหารผลการปฏิบัติงานให้สะท้อนและสอดคล้องกับเป้าหมายและวัฒนธรรมขององค์กร
ปตท.ยังได้นำระบบการประเมินผลการปฏิบัติงานโดยการใช้ระบบตัวชี้วัดเป้าหมายขององค์กรเป็นปัจจัยสำคัญในการประเมินผลและให้ผลตอบแทนกับพนักงาน

ดังนั้น การปรับปรุงแนวทางการบริหารทรัพยากรบุคคลที่สอดคล้องกับทิศทางการดำเนินธุรกิจของ
ปตท. จึงเป็นปัจจัยสำคัญ ต่อความสำเร็จของการดำเนินงานของปตท.
ทั้งนี้การที่จะทำให้ระบบการบริหารทรัพยากรบุคคลขององค์กรที่กำหนดมีประสิทธิภาพสูงสุดได้
จะต้องอาศัยความร่วมมือของทั้งฝ่ายจัดการ และฝ่ายพนักงาน
ในการที่จะร่วมมือกันดำเนินงานตามแนวทางที่องค์กรกำหนด
เพื่อให้สามารถบรรลุเป้าหมายด้านทรัพยากรบุคคลซึ่งเป็นไปตามแนวปฏิบัติขององค์กรชั้นนำทั่วไป

2. ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

2.1 สัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติทุกฉบับมีเงื่อนไขแบบ Take-or-Pay 

ในการจัดหาก๊าซธรรมชาติ ปตท. ได้มีการทำสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติกับผู้ขายก๊าซธรรมชาติ
ซึ่งสัญญาดังกล่าวทุกฉบับมีการกำหนดปริมาณการซื้อก๊าซธรรมชาติรายปีขั้นต่ำที่ ปตท. จะต้องรับซื้อ
โดยหากในปีสัญญาใด ปตท. ไม่สามารถรับก๊าซธรรมชาติได้ครบตามปริมาณขั้นต่ำที่กำหนดไว้ในสัญญา
ปตท. จะต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ไม่ได้รับ (Take-or-Pay) โดยที่
ปตท.มีสิทธิรับปริมาณก๊าซธรรมชาติที่ได้ชำระไปแล้วนั้นในปีต่อๆ ไป
โดยไม่ต้องชำระค่าก๊าซธรรมชาติอีก (Make-Up) ทั้งนี้
ในปีที่ปตท.จะใช้สิทธิในการรับปริมาณก๊าซธรรมชาติดังกล่าว
ปตท.จะต้องรับซื้อก๊าซธรรมชาติให้ได้ครบตามปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำตามสัญญาในปีนั้นๆก่อน
โดยสาเหตุหลักของการเกิด Take-or-Pay มาจาก ประการที่หนึ่ง
ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติ มีต่ำกว่าปริมาณขั้นต่ำที่กำหนดในสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติปัจจุบัน
ประการที่สอง สำหรับสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติใหม่
ที่มีข้อตกลงวันเริ่มส่งก๊าซธรรมชาติตามสัญญาในอนาคต
ความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เกิดขึ้นจริงในอนาคต อาจมีปริมาณต่ำกว่าที่ ปตท. คาดไว้
หรือการก่อสร้างท่อส่งก๊าซธรรมชาติที่จะทำการขนส่งก๊าซธรรมชาติดังกล่าวล่าช้าจนไม่สามารถจัดส่งก๊าซฯให้แก่ลูกค้าได้ทันตามวันที่กำหนด
หรือการก่อสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ที่จะรับก๊าซธรรมชาติดังกล่าวล่าช้ากว่าที่กำหนด จนทำให้
ปตท.ไม่สามารถรับซื้อก๊าซธรรมชาติดังกล่าวได้ตามปริมาณขั้นต่ำในปีสัญญานั้น

ในปี 2547 ปตท. มีปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติ 2,767 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน คิดเป็นร้อยละ 112
ของปริมาณซื้อก๊าซธรรมชาติขั้นต่ำรายวันของสัญญาที่มีการผลิตอยู่
และได้ลงนามสัญญาขายก๊าซกับบริษัท กัลฟ์เพาเวอร์อิเลคทริกซ์ จำกัด และบริษัท ราชบุรีเพาเวอร์
จำกัด เพื่อรองรับการจัดหาก๊าซธรรมชาติในอนาคต โดยมีเงื่อนไขแบบ Take-or-Pay
ที่สอดคล้องกับสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติ นอกจากนี้
ปตท.ยังได้มีการติดตามทบทวนประมาณการความต้องการก๊าซธรรมชาติอยู่ตลอดเวลา
เพื่อให้เกิดความทันสมัยและสอดคล้องกับสถานการณ์พลังงานที่เปลี่ยนแปลงไป
รวมทั้งการติดตามปรับกำหนดวันเริ่มรับก๊าซธรรมชาติของสัญญาซื้อก๊าซธรรมชาติที่จะมีการผลิตในอนาคต
เพื่อให้สอดคล้องกับความสามารถในการรับก๊าซธรรมชาติของลูกค้าและกำหนดแล้วเสร็จของการก่อสร้างท่อส่งก๊าซธรรมชาติที่จะขนส่งก๊าซธรรมชาติดังกล่าว

ในส่วนที่ ปตท.
ได้ชำระค่าก๊าซธรรมชาติให้แก่ผู้ขายก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนในสหภาพเมียนมาร์ตามเงื่อนไข
Take-or-Pay ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 จนถึงปี 2544 เป็นจำนวนเงินรวม 36,265.8 ล้านบาท
โดยมีสาเหตุเนื่องจากความล่าช้าในการก่อสร้างโรงไฟฟ้าราชบุรีและโครงการท่อส่งก๊าซราชบุรี-วังน้อย
ประกอบกับความต้องการก๊าซธรรมชาติลดลงเนื่องจากเกิดความตกต่ำทางเศรษฐกิจ
โดยคณะรัฐมนตรีได้มีมติในเดือน กรกฎาคม 2543 ให้ ปตท.
ชำระค่าก๊าซธรรมชาติดังกล่าวตามเงื่อนไข Take-or-Pay ให้แก่ผู้ขายก๊าซธรรมชาติ
จากการกู้ยืมเงินหรือระดมทุน และเป็นแกนกลางในการจัดสรรให้หน่วยงานต่างๆ
ที่เกี่ยวข้องร่วมกันรับผิดชอบค่าดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นจากภาระ Take-or-Pay
ดังกล่าวรวมถึงส่วนต่างของราคาก๊าซธรรมชาติสำหรับปริมาณที่ ปตท.
ได้ชำระล่วงหน้าไปแล้วกับราคาก๊าซธรรมชาติ ณ วันที่รับก๊าซธรรมชาติจริง โดยกำหนดให้ ปตท.
รับภาระร้อยละ 11.4 การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) รับภาระร้อยละ 12.8
และส่วนที่เหลืออีกร้อยละ 75.8 ลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติจะเป็นผู้รับภาระ
(ตามหลักการที่กล่าวไว้ในหัวข้อการประกอบธุรกิจของแต่ละธุรกิจ : ธุรกิจก๊าซธรรมชาติ) ทั้งนี้
อัตราดอกเบี้ยของเงินกู้ยืมเพื่อภาระ Take-or-Pay ที่เกิดขึ้นตั้งแต่ปี 2541 จนถึงปี 2544
อยู่ในระหว่างร้อยละ 3.485-8.745 ต่อปี ในระหว่างปี 2544-2547
ปตท.สามารถรับก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนได้เกินกว่าปริมาณขั้นต่ำที่ต้องรับ
(Make-up) มีผลให้เงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซธรรมชาติลดลงเป็นจำนวนสะสมรวม 7,989.0
ล้านบาท ดังนั้น ยอดเงินจ่ายล่วงหน้าค่าซื้อก๊าซ จึงมียอดสุทธิ 28,276.8 ล้านบาท
ดังปรากฏอยู่ในงบดุลของ ปตท. ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 และ ปตท. กฟผ.
รวมทั้งลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติ ได้ร่วมรับภาระดอกเบี้ยที่เกิดขึ้นจากภาระ Take-or-Pay
รวมทั้งส่วนต่างราคาที่เกิดขึ้น รวมเป็นเงินทั้งสิ้น 4,404.0 ล้านบาท
และเพื่อให้สามารถเร่งรัดการรับก๊าซธรรมชาติส่วนที่ได้ชำระไปแล้วคืนกลับมาเร็วกว่ากำหนด
ปตท.ได้ดำเนินงานติดตั้งเครื่องเพิ่มความดัน ณ สถานีควบคุมก๊าซ BVW#7 (จังหวัดกาญจนบุรี)
เพื่อเพิ่มความสามารถในการส่งก๊าซของระบบท่อฝั่งตะวันตก
และโครงการท่อไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครเหนือ-ใต้ สำหรับการติดตามการแบ่งรับภาระ
Take-or-Pay ที่เกิดขึ้น ปตท.ได้มีการจัดประชุมประจำปีร่วมกับ กฟผ. และ
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) เพื่อติดตามการชำระภาระดอกเบี้ย Take-or-Pay
โดยมีการจัดทำรายงานเพื่อสรุปยอดภาระหนี้ ณ สิ้นปีงบประมาณ ทุกปี

จากประมาณการความต้องการและแนวโน้มราคาของก๊าซธรรมชาติ
ปตท.คาดว่าจะสามารถรับก๊าซธรรมชาติจากแหล่งยาดานาและเยตากุนในส่วนของ Make Up
ได้หมดภายในปี 2553 และ 2552 ตามลำดับ โดย ปตท. ได้รับ
ความร่วมมือจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติในการดำเนินการจัดส่งก๊าซธรรมชาติ
สูงเกินกว่าปริมาณสูงสุดที่กำหนดไว้ในสัญญา เพื่อให้ ปตท.
สามารถเร่งรัดการรับก๊าซธรรมชาติส่วนที่ได้ชำระไปแล้วคืนกลับมาเร็วกว่ากำหนด

อย่างไรก็ตาม ยังไม่เป็นที่แน่ชัดว่า

-   ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคต
    จะสูงกว่าปริมาณขั้นต่ำตามที่กำหนดไว้ในสัญญาซื้อก๊าซปัจจุบันหรือไม่

-   ปริมาณความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคต จะเป็นไปตามที่ปตท.คาดการณ์หรือไม่
    หรือกำหนดการแล้วเสร็จของการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
    ภายใต้แผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุง)
    รวมทั้งการก่อสร้างโรงไฟฟ้าใหม่ๆ ที่จะใช้ก๊าซธรรมชาติ จะเป็นไปตามแผนหรือไม่

-   ปตท.
    จะสามารถจำหน่ายก๊าซธรรมชาติในส่วนที่ได้ชำระล่วงหน้าไปแล้วเมื่อใดและที่ราคาเท่าใด
    หรือค่าดอกเบี้ยที่เกิดจากภาระ Take-or-Pay ที่จัดสรรให้กับ กฟผ.
    และลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติรายอื่นจะถูกชดเชยได้ครบถ้วนหรือไม่

-   รัฐบาลจะเปลี่ยนแปลงนโยบายซึ่งจะส่งผลกระทบต่อ ปตท.
    ในอันที่จะได้รับการชดเชยค่าดอกเบี้ยที่เกิดจากภาระ Take-or-Pay ที่จัดสรรให้กับ กฟผ.
    และลูกค้าผู้ใช้ก๊าซธรรมชาติรายอื่นหรือไม่

-   ผู้ขายก๊าซธรรมชาติจะสามารถส่งก๊าซธรรมชาติในปริมาณที่ ปตท. ได้ชำระล่วงหน้าไปแล้ว
    ในภายหน้า
    ได้หรือไม่ หรือจะเกิดเหตุที่ทำให้การส่งก๊าซธรรมชาติชะงักหรือหยุดลงหรือไม่

ปัญหาที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตดังที่ระบุข้างต้น หรือปัญหาที่อาจเกิดขึ้นตามเงื่อนไข Take-or-Pay
หรือปัญหา
ทางการเงิน หรือความสามารถในการรับก๊าซธรรมชาติส่วนที่ได้ชำระไปแล้วตามเงื่อนไข
Take-or-Pay ดังกล่าว อาจส่ง
ผลกระทบต่อฐานะทางการเงิน และผลประกอบการของ ปตท. ได้

2.2 การปรับเปลี่ยนอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯ และค่าตอบแทนในการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซ

ธรรมชาติ

ราคาก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
จำหน่ายให้แก่กลุ่มลูกค้าผู้ผลิตไฟฟ้าซึ่งเป็นลูกค้าส่วนใหญ่นั้นอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของรัฐบาล
ประกอบด้วย 2 ส่วนหลัก คือ ราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ และอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯ
โดยราคาเนื้อก๊าซธรรมชาติ ได้แก่ ผลรวมของราคาเฉลี่ยของเนื้อก๊าซธรรมชาติที่ ปตท.
รับซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติบวกกับค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
สำหรับอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯ
ผ่านท่อซึ่งคำนวณโดยอิงกับประมาณการความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติของลูกค้านั้น ประกอบด้วย
(1) ค่าบริการส่วนของต้นทุนคงที่ (Demand Charge)
ซึ่งครอบคลุมค่าใช้จ่ายในการลงทุนและค่าใช้จ่ายคงที่ในการดำเนินการ
ซึ่งมีการกำหนดให้อัตราผลตอบแทนเงินลงทุนในส่วนทุนของผู้ถือหุ้นไว้อย่างชัดเจนและ (2)
ค่าบริการส่วนของต้นทุนผันแปร (Commodity Charge)
ซึ่งคำนวณจากค่าใช้จ่ายผันแปรของการขนส่งก๊าซธรรมชาติ

ปัจจุบัน ปตท. ได้รับอนุมัติอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯ
และค่าตอบแทนในการจัดหาและจัดจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
ตามหลักเกณฑ์ที่คณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) กำหนดในประกาศ กพช. ฉบับที่ 1
พ.ศ. 2544 ณ วันที่ 24 ตุลาคม 2544 โดยอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯในปัจจุบัน
มีผลใช้บังคับในช่วงปี พ.ศ. 2544-2548
ทั้งนี้จะมีการทบทวนและการปรับอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯใหม่ เมื่อ ปตท.
มีการลงทุนขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซฯ ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3
พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุง) ตามที่คณะ รัฐมนตรีมีมติอนุมัติ โดยอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติ
ใหม่นี้คาดว่าจะมีผลใช้บังคับตั้งแต่กลางปี พ.ศ. 2549 อย่างไรก็ตาม
อัตราค่าบริการส่งก๊าซฯใหม่อาจจะสูงกว่าอัตราในปัจจุบัน
เนื่องจากการขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติได้ครอบคลุมพื้นที่และให้บริการระยะทางที่มากขึ้น
รวมทั้งท่อส่งก๊าซธรรมชาติ อุปกรณ์ และค่าก่อสร้างในปัจจุบัน มีราคาสูงกว่าในอดีต
จึงยังไม่แน่ชัดว่าการปรับอัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติภายหลังดังกล่าว
อาจจะไม่ได้เป็นไปตามที่ปตท.เสนอ
นอกจากนี้หากสถานการณ์เศรษฐกิจและสังคมเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญ
ยังไม่แน่ชัดว่ารัฐบาลอาจจะเปลี่ยนแปลงหลักการคำนวณอัตราค่าบริการส่งก๊าซฯ
ซึ่งอาจจะส่งผลกระทบต่อการเติบโตของธุรกิจฐานะทางการเงิน และผลประกอบการของ ปตท. ได้
เพื่อให้อัตราค่าบริการส่งก๊าซธรรมชาติใหม่ มีระดับที่เหมาะสม
ปตท.ได้ติดตามสถานการณ์พลังงานและความต้องการก๊าซธรรมชาติอยู่ตลอดเวลา
และทำการทบทวนแผนการลงทุนขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ให้สอดคล้องกับความต้องการก๊าซธรรมชาติและให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และเมื่อวันที่ 23 ธันวาคม
2547 กพช.ได้มีมติเห็นชอบการทบทวนแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่ 3
พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุง)
เพื่อใช้เป็นกรอบการลงทุนก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติในอนาคต

2.3 ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์ของ ปตท.

ราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งในประเทศและต่างประเทศของ ปตท.
และบริษัทในกลุ่มเปลี่ยนแปลงขึ้นลงตามตลาดโลก ที่ผ่านมาราคาก๊าซธรรมชาติ คอนเดนเสท
น้ำมันดิบ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี ในตลาดโลกมีความผันผวนสูง
เนื่องจากหลากหลายปัจจัย ซึ่ง ปตท.ไม่อาจควบคุมได้
ราคาปิโตรเคมีจะมีการเปลี่ยนแปลงเป็นวัฏจักร
ในแต่ละรอบจากราคาขึ้นสูงสุดถึงราคาลงต่ำสุดจะใช้ระยะเวลา 8-10 ปี ช่วงปี 2547-2549
ถือว่าเป็นช่วงขาขึ้นของราคาปิโตรเคมี
และมีการคาดการณ์โดยบริษัทที่ปรึกษาชั้นนำว่าราคาจะลดต่ำสุดในช่วงปี 2551-2552
และจะเข้าสู่ช่วงขาขึ้นอีกครั้งในปี 2553

ความผันผวนของราคาผลิตภัณฑ์ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งรวมถึง

-   การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและการเมืองของโลกและภูมิภาคที่ประกอบธุรกิจปิโตรเลียม
    โดยเฉพาะอย่างยิ่งภูมิภาคตะวันออกกลาง รวมทั้งอุปสงค์และอุปทานของก๊าซธรรมชาติ
    น้ำมันดิบ คอนดอนเสท
    ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีทั้งในระดับโลกและระดับภูมิภาค
    การเปลี่ยนแปลง GDP ของประเทศอุตสาหกรรมที่เป็นแหล่งผลิตและผู้ค้ารายใหญ่ของโลก เช่น
    สหรัฐอเมริกา และจีน เป็นต้น

-   การกำหนดและรักษาระดับปริมาณการผลิตและราคาของก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบโดย
    Organization of Petroleum Exporting Countries (OPEC)
    และประเทศที่ผลิตปิโตรเลียมอื่นๆ

-   การแข่งขันโดยเชื้อเพลิงทดแทน

-   กฎระเบียบของภาครัฐทั้งในประเทศและต่างประเทศ

-   สภาพภูมิอากาศ

-   ภาวะเศรษฐกิจโลกและในแต่ละภูมิภาค

-   การเข้าซื้อ/ขายน้ำมัน (Take Position) ในตลาดซื้อขายล่วงหน้า (NYMEX, IPE) ของ
    Hedge Funds

-   การเปลี่ยนแปลงปริมาณการกลั่นของโรงกลั่นที่เกิดจากความผันผวนของ Refinery Margin

-   การเปลี่ยนแปลงคุณภาพของผลิตภัณฑ์น้ำมันสำเร็จรูป (Specification)
    ทั้งในประเทศและนอกประเทศ

-   อุบัติเหตุที่เกิดขึ้นกับโรงกลั่น/แหล่งผลิต

-   สภาวะตลาดเรือขนส่ง

-   ภัยจากการก่อการร้าย

-   ภัยธรรมชาติ เช่น แผ่นดินไหว, น้ำท่วม

แม้ว่าต้นทุนก๊าซธรรมชาติที่ ปตท. ซื้อจากผู้ขายก๊าซธรรมชาติจะสามารถส่งผ่าน (Pass through)
ไปให้กับลูกค้าหลัก ซึ่งได้แก่ ผู้ผลิตไฟฟ้าที่ซื้อก๊าซธรรมชาติจาก ปตท.
ตามสูตรราคาในสัญญาขายก๊าซธรรมชาติได้ แต่หากราคาขายก๊าซธรรมชาติอยู่ในระดับที่สูงเกินไป
จะส่งผลให้ความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติลดลงได้ ซึ่งที่ผ่านมารวมทั้งในอนาคต ปตท.
ได้มีการกำหนดค่าสูงสุดของค่าตอบแทนในการจัดหาและจำหน่ายก๊าซธรรมชาติ
และราคาจำหน่ายก๊าซธรรมชาติให้กลุ่มอุตสาหกรรมเพื่อรักษาฐานลูกค้าไว้และเพื่อเพิ่มฐานลูกค้าด้วย
ซึ่งอาจกระทบต่อผลตอบแทนและผลประกอบการของ ปตท.

สำหรับราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ของ ปตท. ที่ขายให้กับลูกค้านั้น ปตท.
จะได้รับผลกระทบจากความผันผวนของราคาจำหน่ายผลิตภัณฑ์ทั้งผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปและปิโตรเคมีทางหนึ่ง
และความผันผวนของราคาวัตถุดิบ คือ ก๊าธรรมชาติ น้ำมันดิบ คอนเดนเสท
และปิโตรเคมีอีกทางหนึ่ง ซึ่งล้วนส่งผลกระทบต่อธุรกิจ ฐานะทางการเงิน การวางแผนการลงทุน
และผลประกอบการของ ปตท. ทั้งสิ้น

ปตท. ได้ดำเนินการบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างมีระบบ
เพื่อลดความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากความผันผวนของราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี ซึ่งอาจส่งผลกระทบโดยตรงต่อรายได้ของ ปตท. ปัจจุบัน ปตท.
มีนโยบายในการบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างชัดเจน โดยมีการทำสัญญาระยะยาวระหว่างคู่ค้า
การกำหนดเป้าหมายของราคา ปริมาณ และระยะเวลา ในการดำเนินการบริหารความเสี่ยง
การเข้าซื้อขายตราสารอนุพันธ์ในตลาดการค้าอนุพันธ์ทุกครั้งจะมีการวิเคราะห์ข้อมูลอย่างถี่ถ้วน
รวมทั้งเลือกเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงอย่างเหมาะสมกับช่วงเวลาและจุดประสงค์ เช่น
การทำ Swap หรือ Option
การดำเนินการบริหารความเสี่ยงทุกครั้งจะทำควบคู่และสอดคล้องไปกับปริมาณเนื้อน้ำมันของ ปตท.
(Physical) เพื่อ lock in margin ที่แน่นอน นอกจาก ปตท.
จะติดตามสถานการณ์น้ำมันอย่างใกล้ชิด
รวมทั้งศึกษาเพิ่มเติมเครื่องมือในการดำเนินการบริหารความเสี่ยงให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการความเสี่ยงอย่างสูงสุดของ
ปตท. แล้ว ปตท.
ยังได้จัดฝึกอบรมพนักงานที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการค้าทั้งในประเทศและต่างประเทศอย่างสม่ำเสมอ
เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจและตระหนักถึงผลกระทบที่จะเกิดกับ ปตท.
ในส่วนของการผันผวนของราคาก๊าซธรรมชาติ ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี

2.4 ผลการดำเนินงานของ ปตท. ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับ ปตท.สผ.

ผลการดำเนินงานโดยรวมของ ปตท. ส่วนหนึ่งขึ้นอยู่กับผลประกอบการของ ปตท.สผ.
ซึ่งผลประกอบการดังกล่าวขึ้นอยู่กับปริมาณสำรองปิโตรเลียมของ ปตท.สผ.
ซึ่งอาจจะเพิ่มขึ้นจากการค้นพบหรือร่วมทุนแหล่งปิโตรเลียมใหม่
การสำรวจและพัฒนาปริมาณสำรองเพิ่มเติมจากแหล่งปิโตรเลียมที่มีอยู่
และการเพิ่มสัดส่วนการร่วมทุนแหล่งปิโตรเลียมเดิม
โดยในขั้นตอนการสำรวจและพัฒนาแหล่งปิโตรเลียม อาจมีความเสี่ยงด้านธรณีวิทยาและเทคนิค
ซึ่งทำให้การขุดเจาะสำรวจพบปิโตรเลียมในปริมาณที่ไม่สามารถพัฒนาในเชิงพาณิชย์

การประมาณคุณค่าทางเศรษฐศาสตร์ของปริมาณสำรองพิสูจน์แล้วมีความเสี่ยงในการค้นพบเพิ่มเติมและประมาณการรายรับจากแหล่งนั้นๆ
นอกจากนี้ การขุดเจาะหลุมเพิ่มเติม การประเมินผล และการผลิตจริง
อาจทำให้ต้องมีการแก้ไขประมาณการเพิ่มขึ้นหรือลดลงอย่างมีนัยสำคัญอีกด้วย ปริมาณการผลิตจริง
รายได้ ภาษี ค่าใช้จ่ายในการพัฒนา
และค่าใช้จ่ายดำเนินการเกี่ยวกับปริมาณสำรองอาจแตกต่างไปจากประมาณการมาก
ซึ่งความแตกต่างดังกล่าวอาจมีผลกระทบต่อแผนการจัดหาก๊าซธรรมชาติและราคาที่ ปตท. ต้องจ่าย
รวมทั้งอาจกระทบกับผลการดำเนินงานของ ปตท.สผ. และ ปตท. อย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ ปตท.สผ. ได้ขยายฐานการลงทุนด้านสำรวจและผลิตปิโตรเลียมในต่างประเทศมากขึ้น
โดยมุ่งเน้นการลงทุนในประเทศที่มีศักยภาพทางปิโตรเลียมสูงและมีความสัมพันธ์ที่ดีกับประเทศไทย
อย่างไรก็ตามการลงทุนในต่างประเทศอาจมีความเสี่ยงเนื่องจากความไม่แน่นอนทั้งทางด้านเศรษฐกิจ
การเงิน สภาพทางภูมิศาสตร์และการเมือง

อย่างไรก็ตาม การประเมินปริมาณสำรองปิโตรเลียมพิสูจน์แล้วของ ปตท.สผ.
จะมีการตรวจสอบและประเมินทุกปี โดยนักธรณีวิทยาและวิศวกรแหล่งกักเก็บปิโตรเลียมของ
ปตท.สผ. ได้ใช้วิธีการตามมาตรฐานสากลเช่นเดียวกับบริษัทสำรวจและผลิตปิโตรเลียมอื่นๆ
เพื่อให้ได้ตัวเลขที่ได้มาตรฐานและเปิดเผยเป็นข้อมูลเพิ่มเติมแนบกับงบการเงินของ ปตท.สผ.
นอกจากนี้เพื่อบริหารจัดการความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศ ปตท.สผ.
ได้พิจารณาแนวทางการลงทุนให้ครอบคลุมถึงปัจจัยเสี่ยงที่เกิดจากความไม่แน่นอนต่าง ๆ
และวิเคราะห์ผลตอบแทนการลงทุนโดยชดเชยความเสี่ยงจากการลงทุนในต่างประเทศ
รวมทั้งมีการประสานงานกับกระทรวงต่างประเทศเพื่อติดตามสถานการณ์อย่างใกล้ชิด

2.5 ทรัพย์สินบางอย่างของ ปตท. ไม่อยู่ภายใต้การบังคับคดี

ทรัพย์สินของ ปตท. ที่ได้มาจากการเวนคืนตามกฎหมายว่าด้วยการเวนคืนอสังหาริมทรัพย์
ไม่ว่าจะได้มาก่อนหรือหลังจากการแปรรูปเป็นบริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และทรัพย์สินของ
ปตท.ในระบบการขนส่งปิโตรเลียมทางท่อ เป็นทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี
นอกจากนี้
ตามกฎหมายไทยทรัพย์สินของรัฐบาลไม่อาจถูกยึดหรือบังคับคดีไม่ว่าก่อนหรือหลังมีคำพิพากษา

3. ความเสี่ยงในการดำเนินโครงการ

3.1 การพัฒนาระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติและโรงแยกก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติในอนาคต

ความสำเร็จของการขยายตัวทางธุรกิจของ ปตท. ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลัก คือ
การเติบโตอย่างต่อเนื่องของความต้องการใช้ก๊าซธรรมชาติ ความสามารถของ ปตท.
ในการขยายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ รวมถึงความสามารถในการสร้างมูลค่าเพิ่ม
เพื่อรองรับความต้องการก๊าซธรรมชาติที่เพิ่มขึ้น นอกจากนั้น การขยายตัวของธุรกิจของ ปตท.
ยังถูกจำกัดด้วยความสามารถในการขนส่งของระบบท่อก๊าซธรรมชาติให้ครอบคลุมพื้นที่การใช้
และความสามารถในการแยกก๊าซธรรมชาติ

ปตท.มีแผนพัฒนาการขยายโครงข่ายระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
ตามแผนแม่บทระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติฉบับที่ 3 พ.ศ.2544-2554 (ปรับปรุง)
เพื่อรองรับการขยายตัวของความต้องการก๊าซธรรมชาติในอนาคต เช่น
โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติเส้นที่สาม ในปี 2549 โครงการติดตั้งเครื่องเพิ่มความดัน ณ
สถานีควบคุมก๊าซ BVW#7 (จังหวัดกาญจนบุรี) ในปี 2548
โครงการท่อไทรน้อย-โรงไฟฟ้าพระนครเหนือ-ใต้ ในปี 2549 และปี 2552
และแผนการสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยการขยายโรงแยกก๊าซธรรมชาติหน่วยที่ 5 ที่จังหวัดระยอง ในต้นปี
2548 โครงการโรงแยกก๊าซอีเทน ในปี 2551 รวมทั้งการร่วมทุนขยายธุรกิจก๊าซธรรมชาติ เช่น
โครงการร่วมทุนผลิตและจำหน่ายไฟฟ้าและน้ำเย็น โครงการท่อส่งก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย
โรงแยกก๊าซธรรมชาติไทย-มาเลเซีย ที่อำเภอจะนะ จังหวัดสงขลา

การพัฒนาโครงการต่างๆ อาจล่าช้ากว่าแผนที่ประมาณการไว้จากสาเหตุหลายประการ เช่น
การจัดหาบริษัทผู้รับเหมาก่อสร้างที่ล่าช้า ผู้รับเหมาดำเนินงานก่อสร้างล่าช้าไม่เป็นไปตามกำหนด
การจัดซื้ออุปกรณ์ที่ต้องใช้ระยะเวลาในการจัดหาและขนส่งนาน (Long Lead Items)
และยังขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการที่ไม่อยู่ภายใต้การควบคุมของ ปตท.
ซึ่งรวมถึงการขออนุมัติจากรัฐบาลและการจัดทำรายงานการวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม
(Environmental Impact Assessment)
ซึ่งเปิดโอกาสให้มีการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะโดยวิธีประชาพิจารณ์ ดังนั้นหากโครงการต่างๆ
ไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด จะส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานของ
ปตท. ได้

ปตท. ได้ให้ความสำคัญกับการบริหารงานที่มีความสำคัญต่อการแล้วเสร็จของโครงการ (Critical
Path) เพื่อให้โครงการแล้วเสร็จตามแผนงานที่กำหนดไว้
เพื่อลดระดับความเสี่ยงของการพัฒนาโครงการให้อยู่ภายใต้การควบคุม อาทิ เช่น
การเร่งรัดการจัดจ้างผู้รับเหมาก่อสร้าง
การติดตามการจัดซื้ออุปกรณ์สำหรับการก่อสร้างอย่างใกล้ชิด
การจัดหาทีมงานที่มีความรู้ความสามารถมาปฏิบัติงานควบคุมและตรวจสอบงานก่อสร้าง
การจัดเตรียมมาตรการในการลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทุกขั้นตอนของการดำเนินโครงการและนำไปยึดถือปฏิบัติอย่างเคร่งครัด
การติดตามและวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานโครงการ
อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ
การติดต่อประสานงานกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องอย่างสม่ำเสมอเพื่อชี้แจงประเด็นข้อสงสัยต่าง
ๆ และเพื่อนำข้อมูลมาวางแผนงานหรือกำหนดมาตรการต่าง ๆ รองรับ
ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับใหม่ทันทีที่มีการประกาศใช้
นอกจากนี้ ปตท. ยังได้จัดให้มีหน่วยงานมวลชนสัมพันธ์
ทำหน้าที่วางแผนพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนในทุกขั้นตอนของการดำเนินโครงการ
และทำการประชาสัมพันธ์ชี้แจงข้อมูลโครงการอย่างต่อเนื่อง
เพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจกับประชาชนในพื้นที่
และส่งเสริมให้โครงการเป็นที่ยอมรับจากประชาชน
รวมทั้งการจัดเตรียมแผนงานและมาตรการรองรับ เพื่อลดผลกระทบที่อาจจะเกิดขึ้น
หากกำหนดแล้วเสร็จของโครงการล่าช้ากว่าแผนที่วางไว้

4. ความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ

4.1 ภยันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในเชิงพาณิชย์ในการดำเนินธุรกิจ

การดำเนินธุรกิจสำรวจ ผลิต และขนส่งก๊าซธรรมชาติ น้ำมันดิบ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมีและผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมสำเร็จรูปนั้น อาจทำให้เกิดอันตรายได้โดยมีสาเหตุมาจาก
ไฟไหม้ ระเบิด น้ำมันรั่วไหลปนเปื้อน หลุมขุดเจาะระเบิด ท่อก๊าซรั่ว
การฟุ้งกระจายของก๊าซอันตราย การก่อการร้าย ภัยธรรมชาติ
รวมถึงเหตุที่เกิดจากการกระทำของบุคคลภายนอกและเหตุอันตรายอื่นที่ไม่อาจคาดการณ์ได้
ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมีนัยสำคัญต่อบุคคล ทรัพย์สิน สิ่งแวดล้อม การดำเนินธุรกิจ
ชื่อเสียงองค์กร ฐานะการเงิน และโอกาสทางธุรกิจของ ปตท.

ดังนั้น ปตท. จึงให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงทางด้านปฏิบัติการ
โดยการตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบท่อส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งเครื่องจักรอุปกรณ์ต่าง
ๆ ของทุกหน่วยการผลิตตามระยะเวลาที่กำหนด (Preventive Maintenance)
การนำระบบบริหารเพื่อควบคุมความสูญเสีย (Loss Control Management) มาประยุกต์ใช้
และการได้รับการรับรองระบบการจัดการอาชีวอนามัยและความปลอดภัย (มอก.18001)
ระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม (ISO14001) และระบบการจัดการคุณภาพ (ISO9001: 2000)
ในพื้นที่ปฏิบัติการของ ปตท. หลายแห่ง
รวมทั้งการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามแผนฉุกเฉินและแผนจัดการสภาวะวิกฤต
เพื่อป้องกันและระงับเหตุฉุกเฉินและสภาวะวิกฤตที่อาจเกิดขึ้น

นอกจากนี้ ปตท.
ได้มีการซื้อประกันภัยคุ้มครองความเสี่ยงสำหรับทรัพย์สินหลักที่ใช้ในการดำเนินธุรกิจทั้งหมดตามที่บริษัทอื่นๆ
ในอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีพึงปฏิบัติ
และได้ทำประกันภัยเพิ่มเติมในกรณีที่บริษัทต้องหยุดดำเนินการ (Business Interruption)
แต่การซื้อประกันภัยดังกล่าวอาจไม่สามารถครอบคลุมความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกประเภท
เนื่องจากไม่มีบริษัทประกันภัยใดรับประกันภัยความเสียหายทุกประเภท
หรือเนื่องจากบางครั้งหากซื้อประกันภัย ค่าเบี้ยประกันภัยสำหรับการประกันภัยความเสียหายนั้นๆ
จะสูงมากจนไม่คุ้มค่าทางเศรษฐกิจ และถึงแม้ว่า
ปตท.จะเชื่อว่าบริษัทในกลุ่มมีการทำประกันภัยตามมาตรฐานของอุตสาหกรรมก็ตาม ปตท.
ไม่สามารถควบคุมวงเงินในการทำประกันภัยทรัพย์สินของบริษัทต่างๆ
ให้เพียงพอต่อความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นได้ ซึ่งบางบริษัท ปตท.
ต้องพึ่งพิงการผลิตสินค้าของบริษัทนั้น ดังนั้น
หากเกิดความเสียหายในทรัพย์สินที่ไม่ได้ทำประกันครอบคลุมเต็มมูลค่าในจำนวนที่มีนัยสำคัญ
หรือในกรณีที่ผู้รับประกันภัยมีปัญหาทางการเงินรุนแรงหรือต้องเลิกกิจการเนื่องจากเหตุดังกล่าวอาจส่งผลกระทบในด้านลบอย่างร้ายแรงต่อฐานะทางการเงินและผลการดำเนินงานหรือโอกาสทางธุรกิจของ
ปตท.ได้

4.2 ข้อบังคับเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย

การดำเนินธุรกิจของกลุ่ม ปตท. ต้องปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
และความปลอดภัย ในการสำรวจ การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง
และการจำหน่ายน้ำมันและก๊าซธรรมชาติ บริษัทในกลุ่ม
ปตท.ที่ประกอบธุรกิจปิโตรเคมีและโรงกลั่นน้ำมันก็อยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยซึ่งมีแนวโน้มที่จะเข้มงวดมากขึ้น
โดยในปัจจุบันกฎหมายและข้อบังคับเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวรวมถึงการบังคับใช้ในประเทศไทยมีความเข้มงวดน้อยกว่าในประเทศที่พัฒนาทางอุตสาหกรรมแล้ว
อย่างไรก็ตาม หากมีการตรากฎหมายที่เกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัยขึ้นใหม่ในอนาคต
หรือการเปลี่ยนแปลงนโยบายวิธีการบังคับใช้กฎหมาย
อาจจะทำให้เกิดข้อจำกัดต่อการประกอบธุรกิจของ ปตท. หรืออาจทำให้ต้นทุนในการสำรวจ
การพัฒนา การก่อสร้าง การผลิต การขนส่ง และการจำหน่ายเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญได้

นอกจากนี้การดำเนินการโครงการต่างๆ ซึ่งรวมถึงการก่อสร้างระบบท่อส่งก๊าซธรรมชาติ
โรงแยกก๊าซธรรมชาติ และโรงงานปิโตรเคมี
จะต้องมีการจัดทำรายงานผลกระทบจากสิ่งแวดล้อมและได้รับความเห็นชอบก่อนการดำเนินการก่อสร้างซึ่งโครงการดังกล่าวจะต้องได้รับการยอมรับจากชุมชนอีกด้วย
จึงอาจมีความเสี่ยงของการพิจารณาให้ความเห็นชอบในรายงานดังกล่าว
รวมทั้งการยอมรับของชุมชนที่จะก่อให้เกิดความล่าช้าของการดำเนินโครงการไม่แล้วเสร็จตามเวลาที่กำหนด
ทั้งนี้รวมถึงการยอมรับของชุมชนต่อการดำเนินงานของ ปตท. ในทุก ๆ
พื้นที่ปฏิบัติการในช่วงระยะเวลาดำเนินการ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจและความสามารถในการเพิ่มรายได้ของ ปตท. ในอนาคต

ปตท. ได้มีการบริหารความเสี่ยงในประเด็นดังกล่าว
โดยให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำการติดตามและวิเคราะห์ผลกระทบต่อการดำเนินงานของ ปตท.
อันเกิดจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ
ที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและความปลอดภัย
รวมทั้งการติดต่อประสานงานกับหน่วยงานราชการอย่างใกล้ชิด
เพื่อนำข้อมูลมาวางแผนงานหรือกำหนดมาตรการต่าง ๆ รองรับ
ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมในการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับใหม่ทันทีที่มีการประกาศใช้
และจัดให้มีการดำเนินงานมวลชนสัมพันธ์ที่มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชน เพื่อสร้างความรู้
ความเข้าใจแก่ประชาชนในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

5. ความเสี่ยงทางการเงิน

5.1 ความผันผวนของค่าเงินบาท

การเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลดอลล่าร์สหรัฐฯ
จะมีผลกระทบทั้งทางตรงและทางอ้อมต่อรายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท. แม้ว่ารายได้ส่วนใหญ่ของ ปตท.
เป็นเงินบาท แต่จากการที่ราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมีอ้างอิงกับราคาตลาดโลก
ซึ่งกำหนดราคาขายเป็นสกุลเงินดอลล่าร์สหรัฐ (US$ linked) ทำให้รายได้ของ ปตท.
ผันผวนตามค่าเงินบาท อย่างไรก็ตามการเปลี่ยนแปลงของค่าเงินบาทจะส่งผลกระทบต่อกำไร
(margin) ของ ปตท. ในระดับหนึ่ง เนื่องจากกำไรส่วนใหญ่ของ ปตท.
จะถูกกำหนดเป็นเงินบาทไว้ที่ค่าคงที่ โดยมีต้นทุนขายที่เป็น สกุลเงินดอลล่าร์สหรัฐ
ซึ่งอิงกับราคาตลาดโลกเช่นเดียวกับราคาขาย

นอกจากนี้ความผันผวนของค่าเงินบาท ยังมีผลกระทบต่อกำไร/ขาดทุนสุทธิทางบัญชีของปตท.
จากการที่ ปตท. และบริษัทย่อยมีภาระหนี้เงินกู้ต่างประเทศคงค้างอยู่ โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
2547 ปตท. และบริษัทย่อยมีเงินกู้ยืมและหุ้นกู้ต่างประเทศจำนวนรวม 2,384 ล้านเหรียญสหรัฐ
เทียบเท่า 93,476 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 46 ของยอดรวมเงินกู้ยืมระยะยาวและหุ้นกู้ทั้งหมด
อีกทั้งบริษัทร่วมทุนของ ปตท. ส่วนใหญ่มีเงินกู้ต่างประเทศจำนวนสูง
จึงกล่าวได้ว่าความผันผวนของค่าเงินบาทต่อเงินสกุลต่างประเทศ
รวมถึงการวางนโยบายทางเศรษฐกิจของรัฐบาล
อาจส่งผลกระทบต่อฐานะทางการเงินและผลประกอบการโดยรวมของ ปตท. ได้

เพื่อลดผลกระทบจากความผันผวนของค่าเงินบาท ปตท.
ได้ดำเนินการจัดโครงสร้างของเงินกู้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ
ให้มีสัดส่วนสมดุลกับรายได้ที่เป็นเงินสกุลต่างประเทศ (Natural Hedge)
รวมทั้งบริหารเงินในบัญชีเงินฝากที่เป็นสกุลต่างประเทศ (Foreign Currency Deposit)
และซื้อเงินสกุลต่างประเทศล่วงหน้า (Forward) เพื่อเตรียมการชำระหนี้เงินกู้สกุลต่าง ๆ
ค่าก๊าซธรรมชาติและน้ำมันดิบที่นำเข้าจากต่างประเทศอย่างเหมาะสม นอกจากนี้
ปตท.ได้ดำเนินการจัดทำนโยบายทางการเงิน (Treasury Policy)
เพื่อใช้เป็นแนวทางในการบริหารการเงินของ ปตท. และกลุ่มบริษัทที่ ปตท.ถือหุ้น
อย่างมีประสิทธิภาพและเป็นไปในทิศทางเดียวกัน
โดยรวมถึงข้อกำหนดในเรื่องการจัดให้มีการบริหารความเสี่ยงต่างๆ
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสถานะการเงินของ ปตท.

5.2 การให้การสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่ม ปตท.

ในอดีตที่ผ่านมา ซึ่งรวมถึงช่วงวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นกับประเทศในแถบภูมิภาคอาเซี่ยน
ปตท.ได้ให้การสนับสนุนทางการเงินตามสัญญาสนับสนุนจากผู้ถือหุ้นแก่บริษัทในกลุ่มหลายบริษัท
นอกจากนี้ ปตท. ยังได้เข้าไปมีส่วนร่วมกับ
ผู้บริหาร เจ้าหนี้ และผู้ถือหุ้นใหญ่อื่นๆ ของบริษัทเหล่านี้ในการปรับโครงสร้างหนี้ด้วย
โดยรูปแบบของการปรับโครงสร้างหนี้นี้ อาจจะเป็นไปในรูปของ (1)
การให้ความสนับสนุนทางการเงินในกรณีที่มีการขาดสภาพคล่องในช่วงดำเนินการเชิงพาณิชย์ (Cash
Deficiency Support : CDS) ซึ่งอาจจะเป็นไปในรูปของหนี้ด้อยสิทธิ (Subordinated
Debt) หรือทุน (Equity) และ/หรือ (2) การขยายวงเงินสินเชื่อทางการค้า (Trade
Credit) ทั้งนี้ในปี 2547 ปตท. ได้ให้ความช่วยเหลือทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มรวม 104.70
ล้านเหรียญสหรัฐฯ และ 2,241 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นการให้เงินกู้ระยะสั้นไม่เกิน 1 ปี
ตามสัดส่วนการถือหุ้นรวม 1,239 ล้านบาท (ดูรายละเอียดในหัวข้อ 12.3)

ในการให้ความสนับสนุนทางการเงินแก่บริษัทในกลุ่มเหล่านี้
ไม่ว่าจะเป็นในรูปแบบของหนี้ด้อยสิทธิหรือสินเชื่อทางการค้า
แม้ว่าผลประกอบการของบริษัทเหล่านี้ในปี 2546 และ ปี 2547 ส่วนใหญ่จะดีขึ้น ปตท.
ไม่สามารถยืนยันได้ว่าบริษัทเหล่านี้จะสามารถชำระคืนเงินให้แก่ ปตท.
หรือบริษัทเหล่านี้จะไม่ประสบกับปัญหาทางการเงินอีก
หรือจะไม่ต้องการการสนับสนุนทางการเงินจาก ปตท. อีก
ซึ่งไม่ว่ากรณีใดจะเกิดขึ้นก็ตามอาจจะส่งผลกระทบต่อผลการดำเนินงานและฐานะทางการเงินของ
ปตท. นอกจากนี้ หาก ปตท.หรือบริษัทในกลุ่มบริษัทใดบริษัทหนึ่งตกเป็นผู้ผิดนัด (Default)
ภายใต้สัญญาข้อตกลงการให้การสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น
อาจส่งผลให้เจ้าหนี้บางรายเรียกให้หนี้ถึงกำหนดชำระโดยพลันได้ (Acceleration) ปตท.
ไม่สามารถยืนยันได้ว่า ปตท. จะไม่เพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากขึ้น
หรือเพิ่มสัดส่วนการลงทุนมากกว่าร้อยละ 50 หรือเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ หาก
ปตท. เห็นว่าการดำเนินการดังกล่าวจะเป็นประโยชน์มากกว่า กรณีที่ ปตท.
ตัดสินใจเข้าควบคุมการบริหารบริษัทในกลุ่มเหล่านี้ ภายใต้มาตรฐานการบัญชีไทยกำหนดให้ ปตท.
จะต้องมีการรวมงบการเงินของบริษัทในกลุ่มเข้ากับงบการเงินของ ปตท.
ตั้งแต่วันที่มีอำนาจในการควบคุมด้วย
ซึ่งการรวมงบการเงินนี้อาจจะส่งผลกระทบต่อภาพทางการเงินรวมของ ปตท.

อย่างไรก็ตาม ปตท.
ได้เป็นแกนนำในการผลักดันการปรับโครงสร้างหนี้ของบริษัทในเครืออย่างใกล้ชิด โดยในปี 2547
ได้มีการปรับโครงสร้างหนี้ที่สำคัญ ได้แก่ บริษัท โรงกลั่นน้ำมันระยอง จำกัด
ซึ่งบริษัทดังกล่าวได้รับส่วนลดหนี้ร้อยละ 15 คิดเป็นเงิน 200 ล้านเหรียญสหรัฐฯ เป็นต้น นอกจากนี้
ปตท. มีนโยบายไม่สร้างภาระผูกพันทางการเงินใหม่เพิ่มจากที่มีอยู่เดิม
ยกเว้นในกรณีจำเป็นและเป็นประโยชน์ต่อ ปตท. ในระยะยาว ปตท.
จะพิจารณาให้ความสนับสนุนทางการเงินในรูปของเงินกู้ระยะสั้น
และ/หรือสินเชื่อทางการค้าเป็นรายกรณี ซึ่ง ปตท.
มีความเชื่อว่านโยบายและการดำเนินการดังกล่าวจะสามารถสร้างความแข็งแกร่งให้กับบริษัทในกลุ่ม
ปตท. ได้

5.3 การจัดหาเงินทุนสำหรับการดำเนินการตามแผน

ธุรกิจของ ปตท. โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจสำรวจและผลิตปิโตรเลียม
การขนส่งก๊าซธรรมชาติและการผลิต รวมทั้งธุรกิจปิโตรเคมีเป็นธุรกิจที่ใช้เงินลงทุนสูง
ในทางปฏิบัติถึงแม้ ปตท. จะมีการติดตามและบริหารความเสี่ยงทางธุรกิจอย่างใกล้ชิด
แต่การใช้เงินทุนดังกล่าวยังอาจคลาดเคลื่อนไปจากแผนที่วางไว้เนื่องจากหลากหลายปัจจัยซึ่งอยู่นอกเหนือการควบคุมของ
ปตท. เช่น การผันแปรทางเศรษฐกิจของประเทศซึ่งไม่อาจคาดการณ์ได้
การเปลี่ยนแปลงอุปสงค์และอุปทานของพลังงาน ก๊าซธรรมชาติ รวมทั้งราคาก๊าซธรรมชาติ
ผลิตภัณฑ์ปิโตรเลียมและปิโตรเคมี และการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอก เป็นต้น
ซึ่งอาจมีผลกระทบต่อความสำเร็จและต้นทุนโครงการของ ปตท.

ความสามารถในการจัดหาแหล่งเงินทุนจากภายนอกของ ปตท.
ขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการซึ่งรวมถึง

-   ผลประกอบการ ฐานะทางการเงิน และกระแสเงินสด ของ ปตท. ในอนาคต

-   ภาวะเศรษฐกิจของประเทศไทยและภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

-   ภาวะอุตสาหกรรมปิโตรเลียมและปิโตรเคมีในประเทศและภูมิภาค

-   ภาวะการระดมเงินทั้งจากตลาดเงิน/ตลาดทุนทั้งในและต่างประเทศ

-   ต้นทุนเงินกู้

ซึ่งจากการประกอบธุรกิจของ ปตท.
ที่มุ่งเน้นการสร้างความเติบโตอย่างมั่นคงในระยะยาวและการเป็นบริษัทที่มีการกำกับดูแลกิจการที่ดี
ทำให้ ปตท. มีผลประกอบการเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ดังนั้นด้วยการจัดหาแหล่งเงินทุนโดยมุ่งเน้นนโยบายการดำรงอัตราส่วนหนี้สินต่อทุนที่ระดับประมาณ
1:1 และการติดตามการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการจัดหาเงินทุนอย่างต่อเนื่อง ปตท.
จึงมีความเชื่อว่าจะสามารถจัดหาเงินทุนเพื่อการขยายธุรกิจในอนาคตได้เพียงพอ
ด้วยต้นทุนทางการเงินที่เหมาะสม