5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

 สินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

-   ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ธนาคารและบริษัทย่อยมีที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์
โดยธนาคารและบริษัทย่อยเป็นเจ้าของและไม่ติดภาระจำนอง/จำนำ ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2545       | 2546       | 2547       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน                           |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร         | 6,469      | 6,434      | 6,434      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ                     | 1,501      | 1,457      | 1,457      |
|   ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล        |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัดของธนาคาร | 1,013      | 1,002      | 1,011      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมที่ดิน ⁽¹⁾                  | 8,983      | 8,893      | 8,902      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อาคาร                         |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่                  | 10,500     | 9,846      | 9,857      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขา                        | 1,611      | 2,217      | 2,217      |
| ในเขตกรุงเทพและปริมณฑลของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขาในต่างจังหวัดของธนาคาร     | 2,139      | 2,127      | 2,129      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักง                       | -          | -          | -          |
| านและสาขาในต่างประเทศของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมอาคาร ⁽¹⁾                | 14,250     | 14,190     | 14,203     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อุปกรณ์                         | 11,072     | 11,669     | 11,955     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อื่น ๆ                          | 584        | 469        | 734        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รวม                           | 34,889     | 35,221     | 35,794     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ⁽¹⁾       | 13,355     | 14,324     | 15,229     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า               | 835        | 813        | 818        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ          | 20,699     | 20,084     | 19,747     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  ⁽¹⁾ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,992 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,912 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,808 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,957 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,887 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,942 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,957 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,887 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 2,082 ล้านบาท

-   สัญญาเช่าระยะยาว

  1. สัญญาเช่า

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร
เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขาและทำสัญญาเช่ารถยนต์จำนวนหลายสัญญา
ธนาคารและบริษัทย่อยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2545       | 2546       | 2547       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร              | 411        | 368        | 518        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่ารถยนต์                  | 525        | 399        | 468        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวม                         | 936        | 767        | 986        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  2. สัญญาบริการ

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2545 ธนาคารได้ทำสัญญารับบริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศจากบริษัท
ไอ บี เอ็ม (ประเทศไทย) จำกัด โดยสัญญามีระยะเวลาถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2555 และ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2547 และ 2546 ธนาคารมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าบริการในอนาคต เป็นจำนวน
8,220 ล้านบาท และ 9,143 ล้านบาท ตามลำดับ

-   เงินให้สินเชื่อ

-   นโยบายการจัดชั้นสินทรัพย์

สินทรัพย์จัดชั้นของธนาคารและบริษัทย่อยประกอบด้วยเงินลงทุน เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ
(รวมสถาบันการเงิน) ทรัพย์สินรอการขาย และสินทรัพย์อื่น
โดยธนาคารมีนโยบายจัดชั้นสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะของลูกหนี้แต่ละราย
ซึ่งสรุปการจัดชั้นสินทรัพย์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ได้ดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|                 | เงินให้สินเชื่อ   | เง    | ทรัพย์สิน  | สิน     | รวม    |
|                 |              | ินลงทุน |         | ทรัพย์อื่น |        |
|                 | แล           |       | ร       |        |        |
|                 | ะดอกเบี้ยค้างรับ |       | อการขาย |        |        |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นปกติ       | 516,385      | -     | -       | -      | 5      |
|                 |              |       |         |        | 16,385 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัด            | 6,283        | -     | -       | -      | 6,283  |
| ชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ |              |       |         |        |        |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จ             | 8,445        | -     | -       | -      | 8,445  |
| ัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน |              |       |         |        |        |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัย      | 12,024       | -     | -       | -      | 12,024 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   จัดชั้นสงสัยจะสูญ  | 53,422       | 5,575 | 1,736   | 1,102  | 61,835 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+
|   รวม           | 596,559      | 5,575 | 1,736   | 1,102  | 6      |
|                 |              |       |         |        | 04,972 |
+-----------------+--------------+-------+---------+--------+--------+

-   นโยบายการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยการจัดชั้นลูกหนี้ออกเป็น 6 ประเภท
หลักเกณฑ์ที่สำคัญในการจัดชั้นหนี้ คือ ระยะเวลาที่ค้างชำระ
สำหรับมูลค่าของหลักประกันที่ใช้ได้มากที่สุดในการคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นอยู่กับประเภทของหลักประกัน
รวมทั้งการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละราย
โดยอาศัยประสบการณ์ในการพิจารณาความเสี่ยงและมูลค่าของหลักประกัน
ซึ่งอัตราที่ใช้ในการตั้งสำรองเป็น ดังนี้

  ------------------------- -----------------------------------------------------------------
  จัดชั้นปกติ                   ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ         ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 2 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน          ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัย                  ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัยจะสูญ              ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ ยกเว้น
                            ลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญที่ยังไม่ได้ฟ้องร้องดำเนินคดีหรือปรับโครงสร้างหนี้
                            ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มตามจำนวนวันที่ค้างชำระ

  จัดชั้นสูญ                    ให้ตัดออกจากบัญชี
  ------------------------- -----------------------------------------------------------------

หมายเหตุ 1) ยอดหนี้คงค้าง หมายถึง เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ

2) ยอดหนี้คงค้างสุทธิ หมายถึง ยอดหนี้คงค้างหักด้วยหลักประกัน

-   นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สิน

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของทรัพย์สินของธนาคารจะพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชี
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

-   นโยบายการรับรู้รายได้

ในส่วนของธนาคาร จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยและส่วนลดจากเงินให้สินเชื่อโดยใช้เกณฑ์คงค้าง
ยกเว้นดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
ไม่ว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่ จะรับรู้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระ
รายได้ของลูกหนี้เช่าซื้อจะรับรู้เป็นรายได้โดยวิธีผลรวมจำนวนงวดของการผ่อนชำระ
ธนาคารบันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยค้างรับจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือนนับจากวันเริ่มค้างชำระ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับบริษัทย่อย (บริษัทบริหารสินทรัพย์) ในปี 2547
รับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้และเงินให้สินเชื่อเมื่อได้รับชำระ ส่วนในปี 2545
รับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้
โดยวิธีอัตราดอกเบี้ยที่แท้จริงสำหรับการรับรู้รายได้ดอกเบี้ยของบริษัทย่อยอื่น
รับรู้รายได้ตามเกณฑ์คงค้าง

-   นโยบายสินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้

นโยบายการระงับรับรู้รายได้สินเชื่อของธนาคารและบริษัทย่อย
ถือปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยคือระงับรับรู้รายได้
สำหรับเงินให้สินเชื่อที่มีการค้างชำระเงินต้นและ/หรือดอกเบี้ยเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3
เดือน นับแต่วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นทั้งจำนวน หรือตามงวดที่กำหนดในสัญญา
หรือเมื่อได้ทวงถาม หรือเรียกให้ชำระแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน
โดยไม่คำนึงว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่
ยกเว้นเงินเบิกเกินบัญชีจะพิจารณาจากการไม่ได้รับเงินเข้าบัญชีเพื่อชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยเกินกว่า
3 เดือนนับแต่วันที่ถูกยกเลิกวงเงิน หรือวันที่ยอดหนี้เกินวงเงิน
หรือวันที่ครบกำหนดสัญญาแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน

-   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL)

เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2546
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ปรับปรุงคำจำกัดความของเงินให้สินเชื่อที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้
โดยเรียกว่า “เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ” หรือ “NPL” และให้หมายถึง
เงินต้นของเงินให้สินเชื่อคงค้างที่จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย สงสัยจะสูญ และสูญ
ตามหลักเกณฑ์การจัดชั้นสินทรัพย์ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย
โดยให้ถือปฏิบัติตั้งแต่งวดสิ้นเดือนธันวาคม 2545

 เงินลงทุนในหลักทรัพย์

นโยบายการลงทุน

นโยบายการลงทุนในหลักทรัพย์ของธนาคารแบ่งได้เป็นตราสารหนี้และตราสารทุน
โดยนโยบายการลงทุนในตราสารหนี้มีการลงทุนตราสารหนี้แบ่งเป็นพอร์ตธุรกรรมเพื่อค้า
ธุรกรรมเผื่อขายและธุรกรรมลงทุนจนครบกำหนด
โดยมีนโยบายการลงทุนสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของแต่ละพอร์ต ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ได้รับให้เหมาะสมกับสภาพตลาด
และนโยบายของธนาคารประกอบการลงทุน ในส่วนของการลงทุนในตราสารทุน
ธนาคารยังคงนโยบายที่จะลดการลงทุนในธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับธนาคารลง เมื่อมีโอกาสที่เหมาะสม

-   การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่า

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของเงินลงทุนของธนาคารพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชีฉบับที่
36 และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 40
พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

การบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน

ธนาคารจะกระจายความเสี่ยงในการลงทุนโดยยึดหลักสภาพคล่อง
การเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย ผลตอบแทน
โดยไม่ให้กระจุกตัวในกระแสเงินสดในช่วงเวลาใดเวลาหนึ่งเกินสมควร
ภายใต้นโยบายของธนาคาร ในกรณีที่ธนาคารมีสภาพคล่องส่วนเกิน
ธนาคารจะจัดสรรสภาพคล่องส่วนเกินไปลงทุนในทางเลือกต่างๆ ทั้งในตลาดเงินและตลาดทุน ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยง และผลตอบแทนที่ได้รับ
และนโยบายของธนาคารในแต่ละช่วงเวลา นอกจากนี้ ยังพิจารณาถึงกระแสเงินไหลเข้า/ออก
เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสมกับความต้องการ

การลงทุนของธนาคารในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม 

-   ความหมายของบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

บริษัทย่อย หมายถึง บริษัทที่ธนาคารลงทุนมากกว่าร้อยละ 50
ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วของบริษัทนั้น
โดยธนาคารมีบทบาทสำคัญในการกำหนดนโยบายทางการเงินและการดำเนินงานของบริษัทผ่านที่ประชุมกรรมการบริษัท
และที่ประชุมผู้ถือหุ้น

บริษัทร่วม หมายถึง บริษัทที่ธนาคารลงทุน มากกว่าร้อยละ 20 แต่ไม่เกินร้อยละ 50
ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วของบริษัทนั้น
โดยธนาคารมีส่วนร่วมในการตัดสินใจเกี่ยวกับนโยบายทางการเงินและการดำเนินงานของบริษัทผ่านที่ประชุมผู้ถือหุ้น

นโยบายการลงทุนของธนาคารในบริษัทย่อย และบริษัทร่วม

ธนาคารมีนโยบายลงทุนในบริษัทย่อย ทั้งในเชิงกลยุทธ์และเชิงสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
และมีนโยบายลงทุนในบริษัทร่วม อาทิ การลงทุนในเชิงการค้าและอื่น ๆ ซึ่งมีรายละเอียด ดังนี้

-   การลงทุนเชิงกลยุทธ์

  ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจที่ธนาคารมีวัตถุประสงค์ที่จะบริหารเพื่อเอื้อประโยชน์กับธุรกิจธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์ระยะยาว
  โดยธนาคารและบริษัทจะร่วมพิจารณาแผนธุรกิจและวิธีการเชื่อมโยงกับธุรกิจของธนาคาร
  รวมทั้งมุ่งใช้ทรัพยากร อุปกรณ์ เครื่องมือ และช่องทางต่าง ๆ
  ของธนาคารที่มีอยู่ให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด และไม่มีการดำเนินงานที่ซ้ำซ้อน

-   การลงทุนเชิงสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร

  ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
  ซึ่งมุ่งเน้นการให้บริการแก่ธนาคารเพื่อทดแทนหน่วยงานต่าง ๆ ที่ไม่ใช่ธุรกิจหลักของธนาคาร
  และต้องการความคล่องตัวในการจัดการ
  โดยธนาคารจะแต่งตั้งผู้บริหารของธนาคารไปเป็นกรรมการ
  เพื่อสร้างประสิทธิภาพและประสิทธิผล รวมทั้งมาตรฐานการให้บริการแก่ธนาคาร

-   การลงทุนเชิงการค้าและอื่น ๆ

  ธนาคารลงทุนในบริษัทเพื่อวัตถุประสงค์ในเรื่องเงินปันผลและมูลค่าเพิ่มของหุ้น
  โดยมิได้มีอิทธิพลในการบริหารจัดการของบริษัทนั้น
  หรือเป็นการลงทุนที่ได้รับจากการแปลงหนี้เป็นทุน