1. ปัจจัยความเสี่ยง

1. 1 ปัจจัยความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

1.1(ก) ความเสี่ยงจากการแข่งขันเสรีและการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ (Privatization)

  จากการที่รัฐบาลมีนโยบายที่จะปรับเปลี่ยนการดำเนินธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทยไปสู่ระบบการค้าเสรีตามข้อบังคับขององค์การการค้าโลก
  โดยเริ่มต้นจากการแปรรูปในองค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย และการสื่อสารแห่งประเทศไทย
  รวมทั้งการแปรสัมปทานที่เกี่ยวข้องกับหน่วยงาน ดังกล่าวที่เริ่มต้นในปี 2543
  และการเปิดเสรีสำหรับผู้ประกอบการจากต่างประเทศในปี 2549
  คาดว่าจะทำให้เกิดภาวะการแข่งขันที่รุนแรงเพิ่มขึ้นในธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม

  บริษัทคาดว่า การให้บริการที่ทดแทนกันได้สำหรับธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม
  จะมีผลกระทบต่อธุรกิจเพจเจอร์และธุรกิจการสื่อสารผ่านดาวเทียมของบริษัท
  ซึ่งมูลค่าตลาดของสายธุรกิจ Information Service ในส่วนของธุรกิจเพจเจอร์และสายธุรกิจ
  Communications Service ธุรกิจการสื่อสารผ่านดาวเทียม รวมมูลค่า 598 ล้านบาท ในปี
  2544 คิดเป็นร้อยละ 8.76 ของรายได้จากการขายและบริการมูลค่า 6,823 ล้านบาทในปี
  2544

  ทั้งนี้ภายหลังจากกระบวนการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ
  บริษัทได้ตระหนักถึงการเข้ามาของคู่แข่งขันในตลาด
  บริษัทจึงมีแผนการที่จะเน้นที่จะลงทุนในธุรกิจที่มีแนวโน้มการเติบโตและคาดว่าจะให้ผลตอบแทนในการลงทุนสูงแก่บริษัท
  รวมถึงการนำข้อได้เปรียบจากการพัฒนาเทคโนโลยีในปัจจุบันที่สามารถใช้งานร่วมกันได้
  มาบริการลูกค้าที่มีอยู่เดิม

1.1(ข) ความเสี่ยงจากการแข่งขันจากผู้ให้บริการรายใหม่จากต่างประเทศ

  แม้ว่าเศรษฐกิจในประเทศไทยยังคงซบเซาอยู่
  แต่ธุรกิจโทรคมนาคมเป็นธุรกิจที่น่าสนใจสำหรับนักลงทุนต่างประเทศ
  ทำให้มีบริษัทสื่อสารชั้นนำของโลกเข้ามาแข่งขันในตลาดไทย
  แม้ว่าบริษัทสื่อสารต่างประเทศเหล่านี้จะมีข้อได้เปรียบในด้านเทคโนโลยีที่เหนือกว่า
  และมีความพร้อมในด้านเงินทุน แต่ก็ประสบกับข้อจำกัดในการแข่งขันอันได้แก่
  การขาดความเชี่ยวชาญในตลาด และการใช้เวลาในการสร้างฐานลูกค้า ดังนั้นในปีที่ผ่านมา
  บริษัทต่างชาติเหล่านี้ได้สร้างพันธมิตรทางการค้าโดยถือหุ้นในบริษัทสื่อสารชั้นนำของประเทศไทยแทน
  ซึ่งถือว่าเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมในประเทศไทยอย่างมาก
  โดยการนำข้อได้เปรียบทางด้านเทคโนโลยีของบริษัทต่างชาติเหล่านี้มาพัฒนาเทคโนโลยีให้ทันสมัยเท่าเทียมกับต่างประเทศ
  นำเงินทุนมาขยายธุรกิจในสภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำซึ่งเป็นการเพิ่มสภาพคล่องทางการเงินให้กับประเทศไทยด้วย
  ที่ผ่านมาบริษัทได้รับความสนใจในการเข้าร่วมลงทุนจากบริษัท เทเลคอมมาเลเซีย จำกัด
  ซึ่งเป็นบริษัท สื่อสารชั้นนำของประเทศมาเลเซีย

1.1(ค) ความเสี่ยงจากการดำเนินธุรกิจในต่างประเทศ

  บริษัทมีการดำเนินธุรกิจให้บริการโทรศัพท์มือถือในประเทศกัมพูชา ซึ่งธุรกิจดังกล่าวเริ่มตั้งแต่ปี
  2535
  โดยมีความเสี่ยงในการดำเนินงานอันสืบเนื่องจากความผันผวนทางด้านการเมืองภายในประเทศ
  อย่างไรก็ตามในระยะหลังภายในประเทศกัมพูชาได้มีการพัฒนาทางเศรษกิจอย่างต่อเนื่อง
  สืบเนื่องจากความชำนาญและประสบการณ์ที่บริษัทได้สะสมมาในตลาด ดังกล่าว
  ทำให้บริษัทสามารถบริหารจัดการธุรกิจดังกล่าวได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  บริษัทยังได้ทำการขยายไปสู่ธุรกิจควบคุมการจราจรทางอากาศโดยได้รับสัมปทานจากรัฐบาลกัมพูชาเป็นเวลา
  22 ปี และไม่ต้องใช้เงินลงทุนสูงเนื่องจากทางบริษัทได้เข้าถือครองในอุปกรณ์หลักที่มีอยู่เดิม
  จึงสามารถลดความเสี่ยงไปได้ระดับหนึ่ง
  นอกจากนี้บริษัทได้ทำการว่าจ้างบริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย
  ซึ่งมีประสบการณ์ด้านการให้บริการควบคุมการจราจรทางอากาศในประเทศไทยเป็นผู้ดูแลทางด้านการปฏิบัติงานทั้งหมด

ปัจจัยความเสี่ยงในการให้บริการ

1.2(ก) ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยี

  ธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมจะได้รับความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี
  ซึ่งบริษัทเล็งเห็นว่าการพัฒนาเทคโนโลยีอย่างรวดเร็วนี้มีทั้งผลดีและผลเสียต่อบริษัทและบริษัทย่อย
  ผลดีก็คือทำให้บริษัทมีความตื่นตัวในการพัฒนาเทคโนโลยีของตนเองอยู่ตลอดเวลาเพื่อให้สามารถรองรับความต้องการเทคโนโยลีในตลาด
  และสามารถนำเทคโนโลยีต่างๆมาช่วยเสริมซึ่งกันและกันเพื่อก่อให้เกิดมูลค่าเพิ่ม (Value
  added) ต่อลูกค้า เช่น เทคโนโลยีอินเตอร์เน็ต
  สามารถนำมาใช้บริการร่วมกับโทรศัพท์เคลื่อนที่และเทคโนโลยี บรอดแบนด์
  ซึ่งสามารถใช้เพิ่มประสิทธิภาพการรับส่งข้อมูลให้แก่ระบบ VSAT เป็นต้น
  สำหรับผลเสียของการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีนั้น จะทำให้เกิดบริการที่สามารถทดแทนกันได้
  โดยบริษัทคาดว่าจะมีผลกระทบหลักต่อธุรกิจเพจเจอร์ และธุรกิจการสื่อสารผ่านดาวเทียม VSAT
  ของบริษัท ซึ่งมีส่วนแบ่งรายได้ ดังที่แสดงไว้ใน หัวข้อ 1.1
  ความเสี่ยงจากการแข่งขันเสรีและการแปรรูปรัฐวิสาหกิจ (Privatization)

  บริษัทได้ตระหนักในเรื่องการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีนี้เป็นอย่างยิ่ง
  จึงได้มีการปรับเปลี่ยนแผนการดำเนินธุรกิจให้สอดคล้องกับการพัฒนาเทคโนโลยีอยู่ตลอดเวลา
  โดยคำนึงถึงความต้องการของลูกค้าเป็นหลัก
  และเป็นการรักษาส่วนแบ่งทางการตลาดมิให้สูญเสียไปกับคู่แข่งรายใหม่
  รวมถึงพยายามพัฒนาตลาดเฉพาะ ( Niche Market) ในตลาดกลุ่มลูกค้าเดิม
  เพื่อเพิ่มส่วนแบ่งทางการตลาด

  1.3 ปัจจัยความเสี่ยงด้านการเงิน

1.3(ก) ความเสี่ยงจากการผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

  ธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคมเป็นธุรกิจที่ต้องพึ่งพิงอุปกรณ์จากต่างประเทศทั้งสิ้นไม่ว่าจะเป็นอุปกรณ์ทางด้านซอฟต์แวร์และฮาร์ดแวร์
  ความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนจึงมีผลกระทบต่อการกำหนดราคาขาย ที่ผ่านมาบริษัทฯ
  ได้ตระหนักถึงผลกระทบจากความผันผวนดังกล่าว โดยการนำเข้าอุปกรณ์จากหลายๆ ประเทศ
  เพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยง ทางด้านเงินกู้ ในเดือนธันวาคม 2544
  บริษัทมีหนี้สินต่างประเทศที่กู้ยืมภายใต้สัญญาการปรับโครงสร้างหนี้เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐ 20
  ล้านเหรียญสหรัฐ และสกุลเงินเยน 4,098 ล้านเยน
  และเนื่องจากการแข็งค่าของเงินบาทอย่างต่อเนื่อง ในช่วงสิ้นปี 2544
  จึงทำให้บริษัทมีกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนในช่วงปี 2544 เท่ากับ 242 ล้านบาท

  อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544
  บริษัทยังมีผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริงก่อนวันที่ 2 กรกฎาคม 2540
  และยังคงเหลืออยู่ในขาดทุนสะสมคิดเป็นจำนวน 798 ล้านบาท
  ทั้งนี้ผู้บริหารของบริษัทก็ตระหนักถึงความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน
  จึงมีนโยบายที่จะทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าก่อนการชำระเงินต้นของเงินกู้สกุลเงินตราต่างประเทศ
  เป็นเวลา 3 เดือน สำหรับยอดเงินกู้ต่างประเทศ
  บริษัทจะพิจารณาทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า

1.3(ข) ความเสี่ยงจากภาระหนี้สินและสภาพคล่องของบริษัท และบริษัทย่อย

  ณ สิ้นปี 2544 บริษัทมีหนี้สินรวมทั้งสิ้น 6,781 ล้านบาท โดยมีภาระหนี้สินลดลงเมื่อเทียบกับ ณ
  สิ้นปี 2543 ที่ 12,327 ล้านบาท ทั้งนี้ประมาณร้อยละ 33
  ของมูลหนี้ดังกล่าวเป็นหนี้ในสกุลเงินตราต่างประเทศ
  ทำให้มูลค่าหนี้เหล่านี้จะเปลี่ยนแปลงไปตามอัตราแลกเปลี่ยน
  ภาระหนี้สินเหล่านี้เกิดจากการที่บริษัทนำเงินไปลงทุนในธุรกิจที่ต้องใช้เงินลงทุนสูงในอุปกรณ์โทรคมนาคม
  อาทิเช่น ธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่และธุรกิจเพจเจอร์ เป็นต้น ในปี 2544
  บริษัทได้ประสบความสำเร็จในการปรับโครงสร้างหนี้
  โดยสามารถเซ็นสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ได้เมื่อวันที่ 25 ตุลาคม 2544
  มูลหนี้ของบริษัทจะลดลงเหลือ 3,975 ล้านบาท และมีระยะเวลาชำระหนี้ 6 ปี
  ทำให้บริษัทสามารถลดดอกเบี้ยจ่ายตามโครงการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ลงจาก 550
  ล้านบาทเหลือประมาณ 300 ล้านบาท
  บริษัทคาดว่าจะสามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดของการชำระหนี้โดยบริษัทย่อยและการลงทุนใหม่ๆ
  จะทำให้มีกระแสเงินสดเกิดขึ้น ในอนาคตอันใกล้

1.3(ค) ความเสี่ยงเกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ย

  ความเสี่ยงที่เกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ยเป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการผันผวนของอัตราดอกเบี้ยในตลาดซึ่งจะส่งผลกระทบต่อการประกอบการและกระแสเงินสดของบริษัท
  อันเนื่องมาจากวงเงินกู้ของบริษัทซึ่งประกอบด้วยเงินกู้ในรูปสกุลเงินบาท, สกุลเงินเยน
  และสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
  โดยในส่วนของดอกเบี้ยเงินกู้สกุลเงินบาทจะอ้างอิงกับอัตราดอกเบี้ยสำหรับลูกค้าชั้นดี (MLR)
  ส่วนดอกเบี้ยเงินกู้สกุลเงินตราต่างประเทศจะอ้างอิงกับอัตราดอกเบี้ย LIBOR โดยในปี 2544
  บริษัทและบริษัทย่อยมีดอกเบี้ยจ่ายรวมทั้งสิ้น 527 ล้านบาท อย่างไรก็ตาม
  ทางบริษัทได้มีการติดตามบริหารความเสี่ยงเกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ยดังกล่าวอย่างใกล้ชิด
  โดยมีการใช้เครื่องมือทางการเงิน อาทิเช่น
  ตราสารอนุพันธ์เพื่อช่วยในการลดความเสี่ยงดังกล่าว

1.3(ง) ความเสี่ยงจากการไม่ได้รับคืนหนี้

  บริษัทมีความเสี่ยงเกี่ยวกับการไม่ได้รับคืนหนี้ที่เกิดจากเครดิตการค้า โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม
  2544 บริษัทและบริษัทย่อยมีลูกหนี้การค้าทั่วไปจำนวน 1,069 ล้านบาท โดยมีส่วนที่ค้างชำระเกิน
  12 เดือนอยู่ทั้งสิ้น 405 ล้านบาท ทั้งนี้ได้มีการตั้งสำรองหนี้สงสัยจะสูญในส่วนนี้ทั้งจำนวน
  โดยทางลูกหนี้การค้า ดังกล่าวได้มีการทำสัญญาทยอยผ่อนชำระหนี้สินกับทางบริษัท
  และได้เริ่มทยอยผ่อนชำระไปแล้วบางส่วน
  โดยทางผู้บริหารของบริษัทเชื่อว่าจะสามารถตามเก็บหนี้ดังกล่าวได้เต็มจำนวน

  ในส่วนของลูกหนี้การค้าของบริษัทในเครือ บริษัทมีลูกหนี้การค้าบริษัทในเครือรวม 26 ล้านบาท
  โดยเป็นส่วนที่ค้างชำระเกิน 12 เดือนมูลค่า 4.6 ล้านบาท
  ทั้งนี้มูลหนี้ดังกล่าวทั้งหมดเกิดจากรายการซื้ออุปกรณ์โทรคมนาคมของบริษัทในเครือโดยผ่านบริษัทแม่
  โดยในปัจจุบันบริษัทมีนโยบายที่จะลดยอดค้างชำระดังกล่าวลง
  โดยจัดการเร่งรัดให้บริษัทในเครือทยอยชำระหนี้ดังกล่าว