1. ปัจจัยความเสี่ยง

 ภาวะเศรษฐกิจและการเปลี่ยนแปลงของกฎหมายที่เกี่ยวกับการดำเนินงาน

-   ภาวะเศรษฐกิจไทยปี 2546 และแนวโน้มปี 2547

    ในปี 2546 ที่ผ่านมา เศรษฐกิจไทยมีอัตราการขยายตัวประมาณร้อยละ 6.30
    เพิ่มขึ้นจากอัตราการขยายตัวร้อยละ 5.41 ในปี 2545
    โดยการขยายตัวดังกล่าวได้รับแรงหนุนทั้งจากการใช้จ่ายภายในประเทศและจากการส่งออก
    ทั้งนี้ คาดว่าการบริโภคของภาคเอกชนในปี 2546 มีการขยายตัวประมาณร้อยละ 5.70
    ซึ่งเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 4.94 ในปี 2545 ส่วนการลงทุนของภาคเอกชน คาดว่า
    ขยายตัวร้อยละ 16.50 จากที่ขยายตัวร้อยละ 13.15 ในปี 2545 ขณะที่การส่งออก
    (ในรูปเงินดอลลาร์สหรัฐฯ) ในปี 2546 มีการขยายตัวร้อยละ 17.39
    โดยปรับตัวขึ้นค่อนข้างมากเมื่อเทียบกับการขยายตัวร้อยละ 5.71 ในปี 2545

    สำหรับแนวโน้มการขยายตัวของเศรษฐกิจไทยในปี 2547 มีประเด็นสำคัญๆ ที่สามารถสรุปได้
    ดังต่อไปนี้ :

-   แม้ว่าจะถูกกระทบจากการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกโดยเฉพาะในช่วงต้นปี
    แต่คาดว่าเศรษฐกิจไทยจะยังคงมีอัตราการขยายตัวประมาณร้อยละ 6.30-7.30
    โดยเพิ่มขึ้นจากประมาณการอัตราการขยายตัวร้อยละ 6.30 ในปี 2546 และร้อยละ 5.41
    ในปี 2545

 ประมาณการอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจไทย

  -------------------------------- --------------- ------------ ----------
                                   ปี 2547          ปี 2546       ปี 2545

  การบริโภคภาคเอกชน                 5.20%-5.60%     5.70%        4.94%

  การลงทุนภาคเอกชน                  14.00%-16.00%   16.50%       13.15%

  การลงทุนของภาครัฐ                  5.00%-10.00%    -6.00%       -5.81%

  การบริโภคของภาครัฐ                 3.00%           -1.20%       2.53%

  การส่งออก                         7.00%-9.00%     17.39%       5.71%

  การนำเข้า                         7.00%-10.00%    17.13%       4.45%

  สัดส่วนการเกินดุลบัญชีเดินสะพัดต่อGDP     4.40%-4.90%     5.64%        6.05%

  อัตราเงินเฟ้อทั่วไป                   2.00%-2.50%     1.80%        0.70%

  ราคาน้ำมันดิบเฉลี่ย (เบรนท์)           28.00           28.80        25.00
  ดอลลาร์ฯ/บาร์เรล                                                

  ผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)    6.30%-7.30%     6.30%        5.41%
  -------------------------------- --------------- ------------ ----------

ที่มา: บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด

-   ทั้งนี้ ประมาณการตัวเลขอัตราการขยายตัวร้อยละ 6.30-7.30 ในปี 2547
    อยู่บนสมมุติฐานสำคัญ คือ: ประการแรก
    ทางการไทยสามารถควบคุมการแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกได้ภายในไตรมาสแรก
    และอุตสาหกรรมการส่งออกไก่และสัตว์ปีกสามารถกลับมาดำเนินธุรกิจได้ตามปกติภายในเดือนกรกฎาคมของปีนี้
    ประการที่สอง อัตราดอกเบี้ยของระบบธนาคารพาณิชย์ในประเทศ
    ยังคงยืนอยู่ในระดับต่ำต่อเนื่องอย่างน้อยไปจนถึงปลายปี 2547 ประการที่สาม
    ราคาน้ำมันในตลาดโลกมีแนวโน้มที่อ่อนตัวลง โดยเฉพาะในช่วงครึ่งหลังของปี
    อันเป็นผลจากการคาดการณ์ว่าอิรักน่าจะสามารถเริ่มผลิตน้ำมันเข้าสู่ตลาดโลกได้ และ
    ประการที่สี่ เศรษฐกิจสหรัฐฯ กลุ่มสหภาพยุโรป และเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเซียส่วนใหญ่
    ล้วนมีอัตราการขยายตัวที่สูงขึ้นในปี 2547 ตามที่ได้คาดการณ์กันไว้

 ประมาณการอัตราการขยายตัวของเศรษฐกิจหลักในโลกและภูมิภาค

+-----------------------------------+----------------+----------------+
|                                   | ปี 2547         | ปี 2546         |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| สหรัฐฯ                             | 4.50%          | 3.10%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| ญี่ปุ่น                               | 2.10%          | 2.30%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| กลุ่มสหภาพยุโรป                      | 1.80%          | 0.50%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| จีน                                | 8.30%          | 9.10%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| ฮ่องกง                             | 5.10%          | 2.90%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| สิงคโปร์                            | 5.30%          | 0.90%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| เกาหลีใต้                           | 5.20%          | 2.70%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+
| ไต้หวัน                             | 4.70%          | 3.20%          |
+-----------------------------------+----------------+----------------+

ที่มา: บริษัท ศูนย์วิจัยกสิกรไทย จำกัด

-   นอกจากนี้ หากพิจารณาองค์ประกอบของตัวเลขผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศ (GDP)
    สำหรับปี 2547 จะพบว่า การบริโภคภาคเอกชน มีแนวโน้มที่จะขยายตัวในอัตราที่ชะลอลง
    ทั้งนี้ ส่วนหนึ่งเป็นผลเนื่องมาจากการเปรียบเทียบกับฐานที่สูงมากในปี 2546
    รวมทั้งจากแนวโน้มการปรับขึ้นของอัตราเงินเฟ้อในประเทศ
    ตลอดจนจากการคาดการณ์ของผู้บริโภคต่อแนวโน้มการปรับขึ้นอัตราดอกเบี้ยในอนาคต
    ซึ่งอาจจะส่งผลต่อพฤติกรรมการบริโภค
    โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการก่อหนี้ผูกพันระยะยาว

-   สำหรับการลงทุนภาคเอกชน คาดว่าจะยังคงขยายตัวในอัตราที่สูงต่อเนื่องจากในปี 2546
    โดยได้รับแรงหนุนจากการขยายตัวของเศรษฐกิจในประเทศ
    ฐานะการดำเนินงานของธุรกิจเอกชนที่ดีขึ้น
    ตลอดจนแนวโน้มการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ สำหรับการลงทุนของภาครัฐนั้น
    คาดว่าจะเพิ่มในอัตราเร่งมาที่ประมาณร้อยละ 5.00-10.00 ในปี 2547 จากที่ติดลบร้อยละ
    6.00 ในปี 2546 ทั้งนี้ การขยายตัวของการใช้จ่ายดังกล่าว
    เป็นผลมาจากฐานะทางการคลังที่ดีขึ้นของรัฐบาล โดยรัฐบาลมีท่าทีที่ชัดเจนมาตลอดว่า
    จะเร่งใช้จ่ายเพื่อการลงทุนในโครงการสาธารณูปโภคและการขนส่งต่าง ๆ

-   สำหรับการส่งออกนั้น แม้ว่าเศรษฐกิจโลกจะมีแนวโน้มที่ขยายตัวสูงขึ้นในปี 2547
    แต่คาดว่าอัตราการขยายตัวของการส่งออกของไทย อาจชะลอตัวลงมาที่ประมาณร้อยละ
    7.00-9.00 จากอัตราการขยายตัวที่ร้อยละ 17.39 ในปี 2546
    โดยส่วนหนึ่งเป็นผลจากการเปรียบเทียบกับฐานที่สูง รวมทั้งจากการแข็งค่าของเงินบาท
    ตลอดจนแนวโน้มการชะลอตัวของอัตราการเพิ่มของราคาสินค้าเกษตรในตลาดโลก
    ซึ่งอาจมีผลต่อมูลค่าการส่งออกสินค้าเกษตรหลักของไทย นอกจากนี้
    แม้ว่าการนำเข้าจะมีแนวโน้มที่จะเพิ่มในอัตราที่ชะลอลงเช่นเดียวกันกับการส่งออก
    แต่ก็คาดว่าอัตราการขยายตัวของการนำเข้าในปี 2547 จะสูงกว่าการขยายตัวของการส่งออก
    อันเป็นผลจากการขยายตัวของการใช้จ่ายภายในประเทศ โดยเฉพาะในหมวดการลงทุน ดังนั้น
    จึงคาดว่าฐานะการเกินดุลการค้าและดุลบัญชีเดินสะพัดในปี 2547 จะปรับลดลงจากระดับในปี
    2546 ที่ผ่านมา โดยสัดส่วนการเกินดุลบัญชีเดินสะพัดต่อผลิตภัณฑ์มวลรวมภายในประเทศหรือ
    GDP อาจจะลดลงเป็นประมาณร้อยละ 4.40-4.90 ของ GDP ในปี 2547 จากร้อยละ 5.64
    ในปี 2546 และร้อยละ 6.05 ในปี 2545

-   สืบเนื่องจากการคาดการณ์การอ่อนตัวของราคาน้ำมันโลก โดยเฉพาะในช่วงครึ่งหลังของปี
    ทำให้ประเมินว่า อัตราเงินเฟ้อทั่วไป (headline inflation) ของไทยในปี 2547
    จะอยู่ที่ประมาณร้อยละ 2.00-2.50 โดยเพิ่มขึ้นเล็กน้อยจากร้อยละ 1.80 ในปี 2546
    นอกจากนี้ แม้จะคาดว่าอัตราเงินเฟ้อพื้นฐาน (หรือ core inflation
    ซึ่งไม่รวมสินค้าในหมวดอาหารและพลังงาน)
    อาจมีแนวโน้มที่จะขยับตัวสูงขึ้นมาที่ประมาณร้อยละ 1.00-2.00 ในปี 2547
    เมื่อเทียบกับร้อยละ 0.10 ในปี 2546
    แต่ก็ยังคงต่ำกว่าเพดานเป้าหมายอัตราเงินเฟ้อพื้นฐานของธนาคารแห่งประเทศไทยที่กำหนดไว้ที่ร้อยละ
    3.50 ซึ่งทำให้คาดว่าในปี 2547 ธนาคารแห่งประเทศไทย
    น่าจะยังคงไม่ตกอยู่ภายใต้แรงกดดัน ให้ทำการพิจารณาปรับอัตราดอกเบี้ยนโยบาย (R/P 14
    วัน) ขึ้นเพื่อชะลอการเพิ่มของอัตราเงินเฟ้อในประเทศ

    โดยสรุปแล้ว การเข้ามาควบคุมดูแลสถานการณ์การแพร่ระบาดของโรคไข้หวัดนกของทางการ
    น่าที่จะทำให้เศรษฐกิจไทยยังคงสามารถขยายตัวในอัตราที่เพิ่มขึ้นได้ในปี 2547 ทั้งนี้
    แนวโน้มการขยายตัวของเศรษฐกิจดังกล่าว
    น่าที่จะทำให้ความต้องการสินเชื่อของธนาคารพาณิชย์เพิ่มตามไปด้วย
    ซึ่งจะนำมาสู่การทยอยปรับลดของปริมาณสภาพคล่องส่วนเกินในระบบธนาคารพาณิชย์
    ในขณะเดียวกัน
    จากการคาดการณ์ว่าอัตราเงินเฟ้อจะยังคงอยู่ต่ำกว่าเพดานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด
    และจากการที่ปริมาณสภาพคล่องส่วนเกินดังกล่าวยังคงอยู่ในระดับที่สูงมาก
    ทำให้คาดว่าอัตราดอกเบี้ยของระบบธนาคารพาณิชย์ไทย
    น่าที่จะยังคงสามารถทรงตัวในระดับต่ำต่อเนื่องไปได้อย่างน้อยก็ในช่วงครึ่งแรกของปี 2547

     ภาพรวมการบริหารความเสี่ยงของธนาคาร

ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญในการบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ
เพื่อให้สามารถสร้างผลตอบแทนสูงสุดให้แก่ผู้ถือหุ้น ทั้งนี้
ธนาคารมีโครงสร้างในการบริหารความเสี่ยงในภาพรวม ดังนี้

-   คณะกรรมการธนาคาร
    ทำหน้าที่พิจารณาอนุมัตินโยบายและหลักการด้านการบริหารความเสี่ยงทุกประเภทของธนาคาร
    กำหนดกรอบความเสี่ยงและขอบเขตความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร
    รวมถึงดูแลให้มีระบบและกระบวนการการบริหารความเสี่ยงที่เหมาะสม มีประสิทธิภาพ
    และเป็นมาตรฐานสากล

-   คณะกรรมการตรวจสอบ
    ทำหน้าที่ตรวจสอบประสิทธิผลและความพอเพียงของกระบวนการบริหารความเสี่ยง
    และระบบการควบคุมภายใน

นอกจากนี้ คณะกรรมการธนาคารได้มอบหมายให้คณะกรรมการและคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง
ทำหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงด้านต่างๆของธนาคาร ได้แก่

-   คณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การ
    ทำหน้าที่ดูแลและติดตามนโยบายการบริหารความเสี่ยงและฐานะความเสี่ยงทุกประเภทโดยรวมของธนาคาร
    ภายใต้แนวทางและนโยบายที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการธนาคาร

-   คณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
    ทำหน้าที่ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
    ความเสี่ยงสภาพคล่อง และความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

-   คณะอนุกรรมการนโยบายเครดิต
    ทำหน้าที่กำหนดนโยบายเครดิตให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์และแนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตของธนาคาร

ในระดับปฏิบัติการ ธนาคารได้มอบหมายให้ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
ทำหน้าที่วัดผลและติดตามความเสี่ยงที่เกิดขึ้นจากการดำเนินธุรกิจของธนาคาร
รวมทั้งพัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารความเสี่ยงที่ทันสมัย
สามารถประมาณค่าความเสี่ยงประเภทต่าง ๆ ในรูปเงินกองทุน
ซึ่งจะช่วยให้ธนาคารสามารถประเมินและควบคุมขนาดของความเสี่ยงในธุรกิจของธนาคาร
กำหนดราคาที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่แตกต่างกันของลูกค้าหรือผลิตภัณฑ์
ตลอดจนสามารถจัดสรรเงินกองทุนไปยังธุรกิจได้อย่างเหมาะสมกับระดับของผลตอบแทนและระดับของความเสี่ยง

 หลักการในการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Principles)

  ธนาคารยึดหลักการในการบริหารความเสี่ยง ดังนี้

-   การมีนโยบายในการบริหารความเสี่ยงที่ชัดเจน

-   การบริหารความเสี่ยงและการควบคุมความเสี่ยง โดยหน่วยงานที่เป็นเอกเทศ

-   การบริหารความเสี่ยงโดยรวมความเสี่ยงทุกประเภทที่เกิดขึ้นในการดำเนินธุรกรรม

-   หน่วยธุรกิจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีส่วนรับผิดชอบในการบริหารความเสี่ยง

-   การวัดผลงานโดยปรับความเสี่ยงของหน่วยธุรกิจ

 ความเสี่ยงด้านเครดิต 

  ความเสี่ยงด้านเครดิต คือ
  ความเสี่ยงจากการที่คู่สัญญาหรือผู้กู้ยืมไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขและข้อตกลงในสัญญา
  ซึ่งอาจเป็นเพราะคู่สัญญาประสบปัญหาทางการเงิน ทำให้ไม่สามารถชำระหนี้เมื่อครบกำหนดได้
  หรือจงใจไม่ปฏิบัติตามสัญญา อันส่งผลให้เกิดความเสียหายต่อธนาคาร

  ในปี 2546
  ธนาคารยังคงพัฒนาและปรับปรุงเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตอย่างต่อเนื่อง
  เพื่อให้การบริหารความเสี่ยงด้านเครดิตมีประสิทธิผลมากขึ้น ทั้งนี้
  ธนาคารได้กำหนดยุทธศาสตร์ธุรกิจที่สอดคล้องกับระดับความเสี่ยงที่ธนาคารรับได้
  เพื่อสร้างเป้าหมายที่ชัดเจนสำหรับผู้ปฏิบัติงาน
  ยุทธศาสตร์ด้านเครดิตได้ถูกกำหนดเป็นนโยบายเครดิตและแผนปฏิบัติที่สอดคล้องกัน
  โดยครอบคลุมทุกกลุ่มลูกค้าและผลิตภัณฑ์ของธนาคาร ทั้งนี้
  การกำหนดคุณสมบัติของลูกค้าที่ธนาคารสนับสนุน
  เป็นไปตามกรอบกฎหมายและกฎระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทย ขณะเดียวกัน
  นโยบายเครดิตของธนาคารได้ถูกรวบรวมและปรับปรุงให้ทันสมัยอยู่เสมอ
  โดยจัดทำเป็นคู่มืออ้างอิงที่ผู้ปฏิบัติงานด้านเครดิตสามารถค้นหาได้ตลอดเวลาจากระบบฐานข้อมูลของธนาคาร

  ธนาคารตระหนักถึงความสำคัญของเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต
  โดยเฉพาะในการประเมินความเสี่ยงเครดิตของลูกค้า (Credit Risk)
  และการกระจายสินเชื่อ (Credit Portfolio) ทั้งนี้
  ธนาคารได้ดำเนินการพัฒนาและนำเครื่องมือที่ใช้วัดความเสี่ยงด้านเครดิตของลูกค้าและกลุ่มธุรกิจ
  เข้ามาช่วยในการพิจารณาสินเชื่อ สำหรับการตั้งราคาของแต่ละผลิตภัณฑ์ หรือลูกค้าแต่ละกลุ่ม
  ธนาคารได้พัฒนาเครื่องมือที่ใช้ในการคำนวณผลตอบแทนที่สะท้อนถึงความเสี่ยง
  เพื่อใช้ในการกำหนดราคาตามมาตรฐานสากล ส่วนการคำนวณผลตอบแทน
  ธนาคารได้คำนึงถึงต้นทุนเงินและค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน
  ตลอดจนการประเมินค่าประมาณการความเสียหายโดยเฉลี่ยที่อาจจะเกิดขึ้นกับธนาคารเมื่อลูกค้าไม่สามารถชำระหนี้คืน
  เพื่อประกอบการพิจารณาในการกำหนดราคาเบื้องต้นด้วย นอกจากนี้
  ธนาคารยังได้คำนึงถึงการกระจายความเสี่ยง
  โดยมีนโยบายให้การสนับสนุนด้านสินเชื่อแก่ธุรกิจและกลุ่มลูกค้าต่าง ๆ ในระดับที่เหมาะสม

 ความเสี่ยงด้านการกระจุกตัวของการให้สินเชื่อ 

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อแก่ภาคอุตสาหกรรมการผลิตและการพาณิชย์
  ภาคการสาธารณูปโภคและบริการ สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย และธุรกิจอสังหาริมทรัพย์และก่อสร้าง
  โดยมีสัดส่วนร้อยละ 58.87, 11.40, 10.83 และ 7.39
  แม้ว่าธนาคารจะมีการปล่อยสินเชื่อในภาคการผลิตและพาณิชย์ในสัดส่วนค่อนข้างสูง
  แต่ได้มีการกระจายไปยังอุตสาหกรรมต่าง ๆ
  เพื่อให้สอดคล้องกับเป้าหมายและการกระจายความเสี่ยงที่ธนาคารกำหนดไว้
  สำหรับเงินให้สินเชื่อแก่กลุ่มลูกหนี้สูงสุด 20 อันดับแรก (ไม่รวมบบส.เพทาย และบบส.พลอย)
  มีจำนวนรวม 41,067 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 7.75 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น

  สินเชื่อในกลุ่มบรรษัทธุรกิจ มีการให้สินเชื่อกระจายตัวในกลุ่มลูกค้าขนาดกลางสูงสุด
  รองลงมาได้แก่ กลุ่มลูกค้าขนาดย่อมและกลุ่มลูกค้าขนาดใหญ่ คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 36.48,
  34.68 และ 28.84 ตามลำดับ โดยกลุ่มลูกค้าขนาดใหญ่ขยายตัวสูงสุด หรือเพิ่มขึ้นร้อยละ
  46.46 จากสิ้นปี 2545 เนื่องจากอัตราผลตอบแทนในตลาดตราสารหนี้ที่เพิ่มสูงขึ้นในช่วงปลายปี
  ได้ส่งผลให้ลูกค้าหันมาขอสินเชื่อในประเทศ เพื่อทดแทนการออกตราสารหนี้
  สินเชื่อที่เพิ่มขึ้นรองลงมา คือ กลุ่มลูกค้าขนาดกลาง ซึ่งมีการขยายตัวร้อยละ 18.01 จากสิ้นปี
  2545
  เนื่องจากมีการปล่อยสินเชื่อเพื่อการค้าระหว่างประเทศที่เกี่ยวเนื่องกับธุรกรรมการส่งออกและนำเข้าที่เพิ่มสูงขึ้น
  ตามมาด้วยกลุ่มลูกค้าขนาดย่อม โดยมีการขยายตัวร้อยละ 14.33 ในส่วนของกลุ่มวิภัชธุรกิจ
  ซึ่งให้บริการลูกค้าธุรกิจรายย่อยและลูกค้าบุคคลทั่วไป
  ธนาคารมุ่งเน้นการเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการและเพิ่มศักยภาพในการดำเนินธุรกิจให้กับลูกค้า
  โดยปรับปรุงกระบวนการพิจารณาเครดิตเชิงพาณิชย์ให้มีความสะดวกและรวดเร็วยิ่งขึ้น
  สนับสนุนให้ลูกค้าใช้วงเงินสินเชื่ออย่างเต็มศักยภาพ
  ตลอดจนพัฒนาปรับปรุงผลิตภัณฑ์ให้มีความหลากหลาย เพื่อตอบสนองความต้องการของลูกค้าทุกกลุ่ม

 ความเสี่ยงจากการด้อยคุณภาพของสินเชื่อ และหลักประกัน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมีเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL) จำนวน 68,316 ล้านบาท
คิดเป็นร้อยละ12.84 ของเงินให้สินเชื่อทั้งสิ้น (รวมสถาบันการเงิน)
ซึ่งส่วนใหญ่อยู่ในหมวดการอุตสาหกรรม และหมวดการค้าส่งและค้าปลีก โดยในปี 2546
ธนาคารได้ทำสัญญาปรับโครงสร้างหนี้กับลูกหนี้ โดยมียอดหนี้คงค้างก่อนตัดสูญจำนวน 63,788
ล้านบาท โดยการปรับโครงสร้างหนี้ส่วนใหญ่ใช้วิธีการขยายระยะเวลาการผ่อนชำระ
และวิธีผ่อนผันให้ชำระเงินต้นก่อนดอกเบี้ย

ในส่วนของการประเมินราคาหลักประกันนั้น
ธนาคารได้ดำเนินการประเมินราคาหลักประกันตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงสินเชื่อด้อยคุณภาพที่มียอดคงค้างมากกว่า 50 ล้านบาท
ธนาคารได้จัดให้มีการประเมินโดยผู้ประเมินอิสระทุกปี ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ธนาคารมีสัดส่วนมูลค่าหลักประกันที่ใช้หักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญต่อเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
คิดเป็นร้อยละ 63.36

ทั้งนี้ เพื่อที่จะรองรับการขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้
การด้อยคุณภาพของเงินให้สินเชื่อที่ปรับโครงสร้างหนี้และไม่สามารถปฏิบัติได้ตามเงื่อนไข
และการด้อยมูลค่าของหลักประกันรวมถึงความเสียหายจากการร่วมรับผลขาดทุนจากการปรับโครงสร้างหนี้ของลูกหนี้ที่ธนาคารโอนให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย
ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญจำนวน 49,915 ล้านบาท หรือร้อยละ
9.38 ของเงินให้สินเชื่อรวม ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยคิดเป็นร้อยละ
143.85 ของค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญสำหรับภาวะปกติ
เพื่อรองรับความเสียหายที่ไม่อาจคาดการณ์ได้
นอกเหนือไปจากค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญที่ตั้งอยู่ในปัจจุบัน โดยจะตั้งในระดับประมาณ 0.5%
ของเงินให้สินเชื่อรวม ทั้งที่เป็นเงินให้สินเชื่อปกติและเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ

  ความเสี่ยงจากการค้ำประกันและการอาวัล

ธนาคารมีธุรกรรมกับลูกค้าที่ก่อให้เกิดภาระผูกพันจากการค้ำประกันจากการกู้ยืม การค้ำประกันอื่น ๆ
เล็ตเตอร์ออฟเครดิต และการอาวัลตั๋วเงิน
โดยการทำธุรกรรมที่เกี่ยวกับภาระผูกพันและการอาวัลตั๋วเงินดังกล่าว
ธนาคารได้พิจารณาเช่นเดียวกับการปล่อยสินเชื่อ
ซึ่งรวมถึงการเรียกร้องหลักประกันจากลูกค้าที่มาขอใช้บริการกับทางธนาคาร
สำหรับในส่วนของการควบคุมความเสี่ยงที่เกิดขึ้น
ธนาคารใช้หลักเกณฑ์เดียวกับการพิจารณาอนุมัติสินเชื่อตามปกติของธนาคารในการพิจารณา โดย ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมีภาระผูกพันดังกล่าว 45,541 ล้านบาท เมื่อเทียบกับ 44,128
ล้านบาท ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545

 ความเสี่ยงจากการเข้าครอบครองหลักประกัน

เงินให้สินเชื่อส่วนใหญ่ของธนาคารมีหลักประกัน
แต่กฎหมายล้มละลายและขั้นตอนในการบังคับหลักประกันของไทยยังพัฒนาได้ไม่เทียบเท่าในสหรัฐอเมริกาและในอีกบางประเทศ
ถึงแม้ว่ารัฐบาลได้เริ่มดำเนินการแก้ไขกฎหมายล้มละลายและกฎหมายว่าด้วยการบังคับคดี
(Foreclosure Laws) ในบางส่วนแล้วเพื่อให้กระบวนการในการบังคับคดีกระทำได้รวดเร็วขึ้น
แต่การเข้าครอบครองหลักประกันหรือการบังคับจำนอง ยังคงเป็นกระบวนการที่ต้องใช้เวลา
ซึ่งธนาคารได้วางแนวทางการติดตามขั้นตอนการทำงานด้านการบังคับคดีอย่างใกล้ชิด

 ความเสี่ยงจากการด้อยค่าของทรัพย์สินรอการขาย

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมีทรัพย์สินรอการขายซึ่งมีมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
14,202 ล้านบาท หรือคิดเป็นร้อยละ 1.73 ของสินทรัพย์รวม
ซึ่งส่วนใหญ่เป็นที่ดินและอาคารพาณิชย์ คิดเป็นร้อยละ 44.1 และ 38.9
ของทรัพย์สินรอการขายตามลำดับ โดยในปี 2546 ธนาคารได้รับโอนทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 2,987 ล้านบาท และขายทรัพย์สินรอการขาย
มูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี 3,888 ล้านบาท และรับรู้ผลขาดทุนจากการขายจำนวน 636
ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 16.36 ของมูลค่าตามราคาต้นทุน ทั้งนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ธนาคารมีค่าเผื่อการด้อยค่าสำหรับทรัพย์สินรอการขายจำนวน 3,342 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
23.53 ของมูลค่าตามราคาต้นทุนทางบัญชี
ซึ่งเพียงพอที่จะรองรับค่าใช้จ่ายในการถือครองค่าใช้จ่ายในการขาย
และขาดทุนจากการขายทรัพย์สินรอการขายส่วนที่เหลือ

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบริษัทบริหารสินทรัพย์เพทายและบริษัทบริหารสินทรัพย์พลอย

ในปี 2542 ธนาคารได้จัดตั้งบริษัทบริหารสินทรัพย์ธนบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์เพทาย จำกัด) และบริษัทสินทรัพย์จันทบุรี จำกัด
(ซึ่งได้เปลี่ยนชื่อเป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์พลอย จำกัด)
เป็นการเฉพาะกิจเพื่อรับโอนสินทรัพย์ด้อยคุณภาพจากธนาคารและบริษัทเงินทุนภัทรธนกิจตามลำดับ ณ
วันที่ 31 ธันวาคม 2546
บบส.เพทายได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพที่ได้รับโอนแล้วจำนวน
35,321 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 54.55 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 55.61 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ในขณะที่
บบส.พลอยได้ดำเนินการแก้ไขและปรับโครงสร้างหนี้ของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพแล้วจำนวน 29,238
ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 70.98 ของยอดเงินต้นคงค้างของสินทรัพย์ด้อยคุณภาพตั้งต้น
และคาดว่าจะได้รับชำระหนี้ร้อยละ 73.14 ของเงินต้นคงค้างของหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว ทั้งนี้
การที่จะได้รับชำระหนี้ในอัตราที่คาดการณ์
ขึ้นอยู่กับความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้ที่ได้รับการแก้ไขแล้ว

อนึ่ง ในปี 2547 ซึ่งครบกำหนด 5 ปี ในการจัดตั้ง บบส.พลอย ธนาคารจะต้องแบ่งกำไรใน
บบส.พลอยให้กับกองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินในสัดส่วน 2 ใน 3
เพื่อเป็นการตอบแทนที่กองทุนเพื่อการฟื้นฟูและพัฒนาระบบสถาบันการเงินให้เงินช่วยเหลือ
บง.ภัทรธนกิจ จำนวน 4,396 ล้านบาท เพื่อชำระคืนแก่ผู้ฝากเงินและเจ้าหนี้ ทั้งนี้
ในการคำนวณผลกำไรจะใช้วิธีตีราคาสินทรัพย์คงเหลือและให้ถือเสมือนว่ามีการขายทรัพย์สินดังกล่าว

 ความเสี่ยงเกี่ยวกับบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย

นับตั้งแต่ปี 2544 ถึง 2546 ธนาคารได้โอนลูกหนี้ที่มีสถานะเป็นลูกหนี้ด้อยคุณภาพจำนวน 273 ราย
ซึ่งมีลักษณะตามข้อกำหนดและเงื่อนไขที่ระบุในพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ.
2544 และสัญญาโอนสินทรัพย์ ให้บรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย (“บสท.”) ตามที่ได้รับแจ้งจาก บสท.
รวมมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอนจำนวน 14,510 ล้านบาท
โดยมีราคาโอนซึ่งอ้างอิงตามมูลค่าหลักประกันที่ประเมินตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
รวมประมาณ 10,175 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 70.12
ของมูลหนี้ตามบัญชีก่อนหักค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ ณ วันโอน

ภายหลังการโอนหนี้ให้ บสท. ธนาคารยังคงมีความเสี่ยงที่จะต้องร่วมรับผลขาดทุนในกรณีที่ บสท.
มีผลขาดทุน ทั้งนี้ ตามเงื่อนไขของพระราชกำหนดบรรษัทบริหารสินทรัพย์ไทย พ.ศ. 2544
และสัญญาโอนสินทรัพย์ กำหนดให้
บสท.และธนาคารแบ่งปันผลกำไรหรือร่วมรับผลขาดทุนเมื่อครบสิ้นปีที่ 5 และสิ้นปีที่ 10 นับแต่วันที่ 1
กรกฎาคม 2544 ในกรณีที่ขาดทุน ธนาคารจะรับผลขาดทุนสูงสุดไม่เกินร้อยละ 30 ของราคาโอน
หรือประมาณ 3,041 ล้านบาท
ซึ่งธนาคารมีค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญส่วนเกินจากเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยเพียงพอที่รองรับผลขาดทุนสูงสุด

 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาด

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาด คือ
ความเสี่ยงของธนาคารที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย อัตราแลกเปลี่ยน
และราคาของตราสารทุน ซึ่งจะมีผลทำให้เกิดความผันผวนต่อรายได้ของธนาคาร
หรือมูลค่าของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร ทั้งในปัจจุบันและอนาคต
จุดประสงค์หลักของธนาคารทางด้านการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาดคือ
เพื่อจัดการความเสี่ยงของธุรกิจธนาคารจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาดอย่างเหมาะสม
ตามมาตรฐานสากลเช่นธนาคารชั้นนำทั่วไป โดยสร้างผลตอบแทนเมื่อคำนึงถึงความเสี่ยงสูงสุด
เพื่อให้สอดคล้องและเป็นไปตามข้อกำหนดต่าง ๆ ของธุรกิจธนาคาร

ธุรกิจหลักที่เกี่ยวข้องกับการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตลาด
แบ่งออกได้เป็นสองส่วนหลัก คือ การบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน และธุรกรรมการซื้อขาย
โดยมีรายละเอียดในแต่ละส่วน ดังต่อไปนี้

1.  ความเสี่ยงจากการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (Market Risk in Asset and Liability
    Management Activities)

-   ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย

การบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่เกิดจากความแตกต่างของโครงสร้างอัตราดอกเบี้ยและลักษณะของสินทรัพย์และหนี้สิน
(Mismatches) ของธนาคาร อยู่ภายใต้การดูแลของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน
โดยมีเป้าหมายเพื่อให้ธนาคารได้รับผลตอบแทนสูงสุด
ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับการอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

ธนาคารได้ประเมินความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
โดยวิเคราะห์ระยะเวลาการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยของสินทรัพย์และหนี้สิน
ซึ่งความแตกต่างของระยะเวลาดังกล่าวของสินทรัพย์และหนี้สิน
จะแสดงถึงระดับความเสี่ยงว่ามากหรือน้อยเพียงใด นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ประเมินผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ ได้แก่
อัตราดอกเบี้ยเงินฝาก อัตราดอกเบี้ยเงินให้กู้ยืม และอัตราดอกเบี้ยในตลาดเงินตลาดทุน
ที่จะมีต่อผลการดำเนินงานของธนาคารใน 12 เดือนข้างหน้า
และฐานะของสินทรัพย์และหนี้สินทางการเงินของธนาคาร (Sensitivity Analysis)
และได้บริหารผลกระทบดังกล่าว
โดยจัดการโครงสร้างและสัดส่วนของสินทรัพย์และหนี้สินที่อิงกับอัตราดอกเบี้ยประเภทต่าง ๆ
ให้มีความเหมาะสม

นอกจากนี้ ธนาคารได้ใช้เครื่องมือในการวัดความเสี่ยงในรูปแบบของ Value-at-Risk (VaR)
ซึ่งเป็นเครื่องมือทางสถิติที่ทำให้สามารถประเมินความเสี่ยงในรูปแบบของค่าความน่าจะเป็น
(Probability) โดยใช้รูปแบบและความสัมพันธ์ทางสถิติในอดีตของตัวแปรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง
ทำให้ธนาคารสามารถประเมินความเสียหายสูงสุดที่อาจจะเกิดขึ้นได้ (Potential Maximum
Loss)

-   ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน

กลุ่มบริหารเงินของธนาคาร ได้มีการทำธุรกรรมในการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศประจำวัน
ซึ่งทำให้เกิดความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
และอาจจะส่งผลกระทบต่อกำไรขาดทุน หรือมูลค่าทางการเงินของธนาคารได้
ธนาคารจึงได้มีการบริหารความเสี่ยงดังกล่าวให้อยู่ในระดับที่ต่ำ
โดยได้กำหนดกรอบฐานะเงินตราต่างประเทศให้สอดคล้องกับธุรกิจและหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย
และอยู่ภายใต้การควบคุมดูแลอย่างใกล้ชิดของหน่วยงานที่เป็นอิสระ คือ
ฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และ หนี้สินตามลำดับ

นอกจากนี้ ธนาคารยังได้ใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ความเสี่ยงแบบ Value-at-Risk
มาใช้ในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงอัตราแลกเปลี่ยนด้วย

-   ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน

ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของราคาตราสารทุน
เป็นความเสี่ยงที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของราคาหุ้นทุน
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อกำไรขาดทุนหรือมูลค่าสินทรัพย์ของธนาคาร
ธนาคารไม่มีนโยบายที่จะขยายการลงทุนในหุ้นทุน
แต่มีการบริหารเพื่อที่จะลดขนาดฐานะตราสารทุนที่ไม่มีความสัมพันธ์โดยตรงกับธุรกิจหลักของธนาคารลง
โดยธนาคารจะวิเคราะห์ข้อมูลและประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด
เพื่อให้เกิดผลประโยชน์สูงสุดต่อธนาคาร

2.  ความเสี่ยงจากธุรกรรมการซื้อขาย (Market Risk in Trading Activities)

ธุรกรรมการซื้อขายของธนาคาร ครอบคลุมถึงการซื้อ/ขายเงินตราต่างประเทศ
การซื้อ/ขายตราสารหนี้ และการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์
โดยฝ่ายบริหารเงินทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารฐานะความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ย
อัตราแลกเปลี่ยน และราคาหลักทรัพย์ ที่เกิดจากธุรกรรมดังกล่าว
ภายใต้การกำกับและควบคุมอย่างใกล้ชิด โดยฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การ
เพื่อให้ความเสี่ยงโดยรวมอยู่ในวงเงิน (Limits) ที่กำหนดไว้ ซึ่งรวมถึงการควบคุมดูแลด้วย
Value-at-Risk Limits และการวัดผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงของราคาจากปัจจัยต่าง ๆ
(Factor Sensitivity Limit) ด้วย

 ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง 

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ ความเสี่ยงที่ธนาคารไม่สามารถปฏิบัติตามภาระผูกพันต่างๆ
เมื่อครบกำหนดได้ เนื่องจากธนาคารไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสด
หรือไม่สามารถจัดหาเงินได้เพียงพอตามความต้องการภายในระยะเวลาที่กำหนดและมีต้นทุนที่เหมาะสม
ซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเสียหายต่อธนาคารได้

ในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของธนาคาร
กลุ่มบริหารเงินเป็นผู้รับผิดชอบในการบริหารจัดการให้มีไว้ซึ่งสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงทั้งในสกุลเงินบาทและเงินตราต่างประเทศ
รวมทั้ง พิจารณาจัดหาแหล่งเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เพียงพอ
เพื่อให้สามารถตอบสนองความต้องการเงินสดของสำนักงานใหญ่และสาขาต่าง ๆ
ของธนาคารได้ทันเมื่อต้องการ ทั้งนี้ การกำหนดนโยบายและแนวทางในการบริหารสภาพคล่องนี้
อยู่ภายใต้ความรับผิดชอบของคณะอนุกรรมการบริหารสินทรัพย์และหนี้สิน (ALCO)
ซึ่งจะต้องอยู่ภายใต้ระดับความเสี่ยงที่ได้รับอนุมัติจากคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การและคณะกรรมการธนาคาร
ตามลำดับ

สำหรับแนวทางในการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
ธนาคารได้พิจารณาถึงการดำรงสินทรัพย์สภาพคล่องที่เหมาะสมสำหรับรองรับความต้องการกระแสเงินสดเพื่อใช้ในธุรกิจของธนาคาร
และตามหลักเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ธนาคารและบริษัทย่อยมีสินทรัพย์สภาพคล่องประกอบด้วย เงินสด
รายการระหว่างธนาคารและตลาดเงิน หลักทรัพย์ที่ซื้อโดยมีสัญญาขายคืน
และเงินลงทุนในหลักทรัพย์สุทธิ รวมเป็นจำนวนทั้งสิ้น 290,585 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2545 เท่ากับ 2,717 ล้านบาท
สภาพคล่องที่สูงขึ้นนี้ส่วนหนึ่งเกิดจากการเพิ่มขึ้นของเงินฝากและจากการออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิของธนาคารในเดือนตุลาคม
2546

  นอกจากการพิจารณาระดับสินทรัพย์สภาพคล่องที่เหมาะสมแล้ว
  ธนาคารยังได้ทำการวิเคราะห์อัตราส่วนสภาพคล่องต่าง ๆ
  เพื่อใช้ประกอบการพิจารณาตัดสินใจและบริหารจัดการอีกด้วย อัตราส่วนสภาพคล่องที่สำคัญ ได้แก่
  อัตราส่วนของเงินให้สินเชื่อต่อเงินฝาก (Loan to Deposit Ratio) ซึ่ง ณ วันที่ 31
  ธันวาคม 2546 อยู่ที่ระดับร้อยละ 79.99 เพิ่มขึ้นจาก ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545
  ที่อัตราร้อยละ 77.71

การจัดการโครงสร้างหนี้สินที่เหมาะสมก็เป็นแนวทางที่สำคัญอีกแนวทางหนึ่งสำหรับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง
โดยธนาคารได้ดำเนินการจัดการแหล่งเงินทุนให้มีความหลากหลายเพื่อเป็นการกระจายความเสี่ยง
รวมทั้งมีโครงสร้างเงินทุนทั้งระยะสั้นและระยะยาวที่เหมาะสม นอกจากนี้
ธนาคารยังได้ทำการประเมินความต้องการสภาพคล่องในอนาคต
โดยประมาณกระแสเงินสดรับและกระแสเงินสดจ่ายที่จะเกิดขึ้นภายใต้สถานการณ์ต่าง ๆ
ทั้งภาวะปกติและภาวะวิกฤติสภาพคล่อง โดยคำนึงถึงปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในด้านสินทรัพย์ หนี้สิน
และภาระผูกพันต่าง ๆ รวมทั้งได้มีการจัดทำแผนฉุกเฉินไว้รองรับกรณีที่เกิดปัญหาสภาพคล่องอีกด้วย

-   ความเสี่ยงจากการปฏิบัติงาน

ความเสี่ยงด้านปฏิบัติการหมายถึง
ความเสี่ยงที่เกิดขึ้นเนื่องจากความผิดพลาดหรือความไม่เพียงพอของกระบวนการทำงาน พนักงาน
ระบบงาน หรือระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ
รวมทั้งการทุจริตของพนักงานและเหตุการณ์หรือปัจจัยภายนอก
ความเสียหายดังกล่าวรวมถึงความเสียหายที่เป็นตัวเงินและความเสียหายที่ไม่เป็นตัวเงิน เช่น
ความเสียหายต่อชื่อเสียงหรือความมั่นคงของธนาคาร

กระบวนการบริหารด้านปฏิบัติการของธนาคารประกอบด้วย การระบุ ประเมิน ควบคุม ติดตาม
และรายงานความเสี่ยง
ซึ่งจะเป็นกระบวนการที่หน่วยงานภายในธนาคารทุกระดับสามารถนำไปปฏิบัติให้เกิดการบริหารความเสี่ยงอย่างมีประสิทธิภาพ

ในปี 2546 ธนาคารได้เริ่มแผนการพัฒนาการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการในหน่วยงานต่าง ๆ
เพื่อให้ทุกหน่วยงานในธนาคารมีกระบวนการบริหารความเสี่ยงด้านปฏิบัติการที่เหมาะสม
โดยคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงองค์การรับผิดชอบในการควบคุมดูแลความเสี่ยงด้านปฏิบัติการ
และฝ่ายบริหารความเสี่ยงองค์การทำหน้าที่ปรับปรุงกระบวนการบริหารความเสี่ยงและพัฒนาเครื่องมือที่ทันสมัยมากขึ้น
ทั้งนี้ ฝ่ายตรวจสอบของธนาคารเป็นผู้ตรวจสอบการปฏิบัติงานเพื่อความถูกต้อง โปร่งใส
และเพื่อควบคุมความเสี่ยงในระดับที่ธนาคารสามารถยอมรับได้
สอดคล้องกับการบริหารความเสี่ยงโดยรวมของธนาคาร

 ความเสี่ยงจากตราสารอนุพันธ์

ธนาคารประกอบธุรกรรมตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ
เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราแลกเปลี่ยน
อัตราดอกเบี้ย และราคาหลักทรัพย์ของธนาคาร
ตลอดจนการให้บริการซื้อ/ขายตราสารอนุพันธ์ประเภทต่าง ๆ กับลูกค้าและคู่ค้าของธนาคาร
เพื่อสร้างรายได้จากค่าธรรมเนียม โดย ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 53,309 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 191,447 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ วันที่ 31 ธันวาคม 2545
ธนาคารมียอดคงค้างของสัญญาอัตราแลกเปลี่ยนโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 48,819 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 172,535 ล้านบาท นอกจากนี้ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 23,742 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 25,525 ล้านบาท เปรียบเทียบกับ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2545
ธนาคารมียอดคงค้างสัญญาอัตราดอกเบี้ยโดยรวม เป็นสัญญาซื้อจำนวน 11,559 ล้านบาท
และสัญญาขายจำนวน 11,559 ล้านบาท

 ความเสี่ยงจากความเพียงพอของเงินกองทุน

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546
ธนาคารมีอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงที่รวมสินทรัพย์เสี่ยงของบริษัทบริหารสินทรัพย์ เพทาย
และบริษัทบริหารสินทรัพย์ พลอย เท่ากับร้อยละ 17.48
ซึ่งสูงกว่าอัตราขั้นต่ำที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดไว้ที่ร้อยละ 8.50 อย่างไรก็ตาม
จำนวนเงินกองทุนอาจถูกกระทบจากผลการดำเนินงานของธนาคาร
ซึ่งธนาคารจะได้ติดตามผลกระทบต่อเงินกองทุนของธนาคารอย่างใกล้ชิด นอกจากนี้
ธนาคารได้มีการเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ
เพื่อรองรับกฎเกณฑ์ใหม่ในการดำรงเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง (New Capital Accord)
ที่จะประกาศใช้โดยธนาคารแห่งประเทศไทยในอนาคต

 ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง

การเปลี่ยนแปลงกฎหมายที่สำคัญสำหรับภาคการเงินและการดำเนินนโยบายของธนาคารแห่งประเทศไทยอาจส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจในอนาคตของธนาคาร
โดยเฉพาะพระราชบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจธนาคารพาณิชย์
ซึ่งธนาคารพาณิชย์จำเป็นต้องเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับกฎหมายดังกล่าว
ไม่ว่าจะเป็นส่วนของผู้บริหาร การดำรงฐานะเงินกองทุน การคำนวณน้ำหนักความเสี่ยงของสินทรัพย์
มาตรฐานการบัญชีที่โปร่งใสและตรวจสอบได้ การพิจารณาฐานะของธนาคารในลักษณะรวม
(Consolidation) การกำกับสถาบันการเงินของธนาคารแห่งประเทศไทยที่เข้มงวดขึ้น
การขยายขอบเขตของการดำเนินธุรกิจของธนาคาร และการดำเนินธุรกิจของธนาคาร บริษัทลูก
บริษัทร่วม ที่จำกัดเฉพาะธุรกิจทางการเงินที่กำหนดเท่านั้น ทั้งนี้
ธนาคารได้ติดตามความคืบหน้าของกฎหมายที่นำมาใช้กับธนาคารอย่างใกล้ชิด
และเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ที่จะปฏิบัติตามกฎหมายใหม่ทันทีเมื่อประกาศใช้

โดยในปี 2546 ได้มีการเปลี่ยนแปลงกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงานของธนาคาร
ดังนี้

-   การเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับธุรกิจบัตรเครดิต

ในวันที่ 12 พฤศจิกายน 2545
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศที่เกี่ยวข้องกับข้อปฏิบัติเกี่ยวกับธุรกิจบัตรเครดิต ซึ่งได้แก่
ประกาศฉบับที่ สนส. (21) ว. 207 / 2545 เรื่อง
การนำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทยที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ถือปฏิบัติเกี่ยวกับธุรกิจบัตรเครดิต
ซึ่งมีสาระสำคัญคือ การปรับเกณฑ์รายได้ขั้นต่ำของผู้สมัครบัตรเครดิตให้เข้มงวดขึ้น
และการกำหนดดอกเบี้ยของบัตรเครดิตไม่ให้เกินกว่าอัตราที่กำหนดในประกาศ ได้แก่
อัตราดอกเบี้ยในหนี้ค้างชำระ หรือค่าปรับในการชำระหนี้ล่าช้ากว่ากำหนด หรือค่าบริการ
หรือค่าธรรมเนียมอื่นใด รวมกันไม่เกินร้อยละ 18 ต่อปี
และอัตราค่าธรรมเนียมในการเบิกถอนเงินสด ไม่เกินร้อยละ 3
ของจำนวนเงินสดที่เบิกถอนผ่านบัตรเครดิต
โดยในส่วนของอัตราดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมในการเบิกถอนเงินสดนั้น ได้มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่
12 มกราคม 2546 ที่ผ่านมา ต่อมาในวันที่ 7 มกราคม 2546 ธนาคารแห่งประเทศไทย
ได้ออกประกาศอีกฉบับที่เกี่ยวข้องกับประกาศลงวันที่ 12 พฤศจิกายน 2545 ซึ่งได้แก่ ประกาศฉบับที่
ธปท.สนส. (22) ว. 49 / 2546 เรื่อง ซักซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจบัตรเครดิตของธนาคารพาณิชย์
โดยได้ซักซ้อมความเข้าใจในการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมในการติดตามทวงถามหนี้ และต่อมาในวันที่
25 กุมภาพันธ์ 2546 ธนาคารแห่งประเทศไทย ได้ออกประกาศฉบับที่ ธปท.สนส. (21) ว. 535
/ 2546 เรื่อง ซักซ้อมความเข้าใจเรื่อง คุณสมบัติของผู้ถือบัตร ตามหลักเกณฑ์ วิธีการ
และเงื่อนไขในการประกอบธุรกิจบัตรเครดิตของธนาคารพาณิชย์
เพื่อซักซ้อมความเข้าใจเรื่องการต่ออายุสำหรับผู้ถือบัตรรายเดิม

ทั้งนี้ แม้ว่าการออกประกาศทั้งสามฉบับดังกล่าว
จะไม่ได้ส่งผลกระทบมากนักต่อรายได้ดอกเบี้ยรับของธนาคารในขณะนี้
เนื่องจากธนาคารได้กำหนดอัตราดอกเบี้ยของบัตรเครดิตไว้ต่ำกว่าเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทยอยู่ก่อนแล้ว
แต่ก็อาจมีผลกระทบต่อรายได้ของธนาคารโดยรวม
เนื่องด้วยต้นทุนการประกอบธุรกิจบัตรเครดิตของธนาคารที่สูงขึ้น
อันเป็นผลส่วนหนึ่งจากการพัฒนาระบบการเรียกเก็บหรือทวงถามหนี้
เพื่อให้ธนาคารสามารถดำเนินการจัดเก็บค่าธรรมเนียม
โดยมีหลักฐานครบถ้วนตามเกณฑ์ของธนาคารแห่งประเทศไทย

-   การเปลี่ยนแปลงการบันทึกบัญชีเกี่ยวกับการรับซื้อ หรือรับโอนลูกหนี้เงินให้กู้ยืม

    ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศฉบับที่ ธปท.สนส.(31) ว.2775/2545 เมื่อวันที่ 3
    ธันวาคม 2545
    เรื่องการบัญชีเกี่ยวกับการรับซื้อหรือรับโอนลูกหนี้เงินให้กู้ยืมและหลักเกณฑ์ในการกำกับดูแล
    และประกาศฉบับที่ สนส. (31) ว.29/2546 เมื่อวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2546 เรื่อง
    การนำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย
    เรื่องการกำหนดสินทรัพย์ด้อยคุณภาพและหลักเกณฑ์ที่บริษัทบริหารสินทรัพย์ต้องถือปฏิบัติ พ.ศ.
    2546 สาระสำคัญของประกาศทั้งสองฉบับดังกล่าวคือ
    การปรับปรุงวิธีการจัดประเภทรายการในงบการเงินและเกณฑ์การรับรู้รายได้สำหรับลูกหนี้ที่รับซื้อหรือรับโอนมา
    หลังจากที่ลูกหนี้ดังกล่าวได้ผ่านการปรับปรุงโครงสร้างหนี้แล้ว
    เพื่อให้แนวทางปฏิบัติเกี่ยวกับการรับซื้อหรือรับโอนลูกหนี้เงินให้กู้ยืม
    มีความถูกต้องและสอดคล้องกับแนวปฏิบัติทางบัญชีของสมาคมนักบัญชีและผู้สอบบัญชีอนุญาตแห่งประเทศไทย
    พร้อมทั้ง เพื่อให้การกำกับดูแลของทางการมีความชัดเจนขึ้น โดยประกาศฉบับดังกล่าว
    กำหนดให้ธนาคารถือปฏิบัติกับงบการเงินสำหรับรอบระยะเวลาบัญชีที่สิ้นสุดในหรือหลังวันที่ 31
    ธันวาคม 2546 เป็นต้นไป

    ทั้งนี้ บริษัทบริหารสินทรัพย์ของธนาคารพาณิชย์
    จะต้องโอนเปลี่ยนประเภทเงินลงทุนในลูกหนี้เฉพาะที่ได้ปรับโครงสร้างหนี้
    จากเดิมที่ได้บันทึกบัญชีไว้ในราคาทุน มาเป็นเงินให้สินเชื่อด้วยมูลค่ายุติธรรม ณ
    วันที่โอนเปลี่ยนประเภทบัญชี ส่วนลูกหนี้ที่ยังไม่ได้มีการปรับปรุงโครงสร้างหนี้
    ยังคงให้แสดงไว้ในบัญชีเงินลงทุนในลูกหนี้ด้วยราคาทุน การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
    มีผลทำให้บริษัทบริหารสินทรัพย์ต้องรับรู้กำไรจากผลต่างระหว่างราคาทุนกับมูลค่ายุติธรรมของลูกหนี้ที่ได้ปรับโครงสร้างหนี้ไปแล้ว
    ในคราวเดียวกันทันที ณ วันที่มีการเปลี่ยนแปลงการบันทึกบัญชี อนึ่ง
    แม้ว่าการรับรู้รายได้ดอกเบี้ยในอนาคตตามเกณฑ์ใหม่ ซึ่งจะรับรู้ตามเกณฑ์เงินสดนั้น
    ลดลงเมื่อเทียบกับเกณฑ์เดิมที่รับรู้ตามเกณฑ์คงค้าง
    แต่หากพิจารณาผลกระทบตลอดอายุสัญญาการปรับโครงสร้างหนี้แล้ว
    จะพบว่าผลการดำเนินงานโดยรวมของบริษัทบริหารสินทรัพย์ตามเกณฑ์ใหม่นี้
    จะยังคงไม่แตกต่างไปจากเกณฑ์เดิม

    การปฏิบัติตามหลักเกณฑ์ต่างๆ ดังกล่าวข้างต้น มีผลกระทบต่องบการเงินรวม
    ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้

+--------------------------------------------+-------------------------+
|                                            | (หน่วย : ล้านบาท)         |
+--------------------------------------------+-------------------------+
|                                            | ผลกระทบต่อ               |
|                                            |                         |
|                                            | งบการเงินรวม             |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546                       |                         |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| เงินลงทุนระยะยาวสุทธิลดลง                      | 6,939                   |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| เงินลงทุนในบริษัทย่อยและบริษัทร่วมสุทธิเพิ่มขึ้น         | -                       |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| เงินให้สินเชื่อสุทธิเพิ่มขึ้น                         | 12,251                  |
+--------------------------------------------+-------------------------+
|                                            | (หน่วย : ล้านบาท)         |
+--------------------------------------------+-------------------------+
|                                            | ผลกระทบต่อ               |
|                                            |                         |
|                                            | งบการเงินรวม             |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| สำหรับปีสิ้นสุดวันที่ 31 ธันวาคม 2546               |                         |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| รายได้ดอกเบี้ยจากเงินให้สินเชื่อลดลง               | (1,265)                 |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนลดลง                  | (1,247)                 |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| หนี้สูญและหนี้สงสัยจะสูญลดลง                      | 2,008                   |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| กำ                                         | 2,578                   |
| ไรจากการโอนเปลี่ยนประเภทสินทรัพย์ทางการเงินเพิ่มขึ้น |                         |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| ส่วนแบ่งกำไรจากเงินลงทุนตามวิธีส่วนได้เสียเพิ่มขึ้น     | -                       |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| กำไรสุทธิเพิ่มขึ้น                               | 2,074                   |
+--------------------------------------------+-------------------------+
| กำไรสุทธิต่อหุ้นเพิ่มขึ้น                           | 0.88                    |
+--------------------------------------------+-------------------------+

-   การปรับปรุงความหมายของเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ

เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2546
ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศที่เกี่ยวข้องกับสินเชื่อด้อยคุณภาพ ซึ่งได้แก่ ประกาศฉบับที่
สนส. (22) ว.7 / 2546 เรื่อง การปรับปรุงความหมายของ Non-Performing Loans
และการจัดทำรายงานที่กำหนดให้ธนาคารพาณิชย์ยื่น ประกาศฉบับดังกล่าว มีสาระสำคัญ คือ
ให้นับรวมลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญ ที่ธนาคารพาณิชย์ได้กันเงินสำรองครบร้อยละ 100
และได้ตัดจำหน่ายออกจากบัญชีแล้ว ให้กลับมาเป็นเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL)
และรวมอยู่ในเงินให้สินเชื่อรวมที่ใช้ในการคำนวณสัดส่วน NPL
โดยข้อปฏิบัติดังกล่าวได้ส่งผลให้จำนวนเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ
และสัดส่วนของเงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพต่อเงินให้สินเชื่อรวมของธนาคารเพิ่มสูงขึ้น

-   การเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์สินทรัพย์จัดชั้น

เมื่อวันที่ 4 มีนาคม 2546 ธนาคารแห่งประเทศไทยได้ออกประกาศฉบับที่ สนส. (21) ว.32 /
2546 เรื่อง นำส่งประกาศธนาคารแห่งประเทศไทย เรื่องสินทรัพย์ที่ไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้
และสินทรัพย์ที่สงสัยว่าจะไม่มีราคาหรือเรียกคืนไม่ได้ของธนาคารพาณิชย์ ลงวันที่ 28 กุมภาพันธ์
2546 โดยสาระสำคัญของประกาศฉบับดังกล่าว คือ
การกำหนดให้ธนาคารพาณิชย์บันทึกบัญชีลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญที่ได้กันสำรองครบร้อยละ 100
และตัดออกจากบัญชีไปแล้ว กลับเข้ามาในบัญชีในรายที่มีหลักประกันทุกราย อย่างไรก็ตาม
เนื่องจากในงวดบัญชีสิ้นสุดปี 2545 ที่ผ่านมา
ธนาคารได้ดำเนินการบันทึกกลับบัญชีลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญที่ได้กันสำรองครบร้อยละ 100
และตัดออกจากบัญชีแล้ว ดังนั้น การออกประกาศฉบับดังกล่าว
จึงไม่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของธนาคารในปี 2546

 ความเสี่ยงจากการที่ธนาคารไม่สามารถจ่ายเงินปันผล

ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ธนาคารมียอดขาดทุนสะสมประมาณ 65,148 ล้านบาท
ซึ่งตามกฎหมายธนาคารไม่สามารถจ่ายเงินปันผลให้กับผู้ถือหุ้นได้จนกว่าจะล้างขาดทุนสะสมหมด