1. ปัจจัยความเสี่ยง

1.1 ความเสี่ยงเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลงกฎหมายเพื่อการเปิดเสรีโทรคมนาคม

การเปลี่ยนแปลงกฎหมายและระเบียบข้อบังคับต่างๆ ที่เกี่ยวเนื่องกับการประกอบธุรกิจโทรคมนาคม
เพื่อรองรับการเปิดเสรีโทรคมนาคมในปี 2549
ตามพันธะกรณีที่ประเทศไทยได้ตกลงไว้กับองค์การการค้าโลก (WTO)
ซึ่งรวมถึงการจัดตั้งคณะกรรมการกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กทช.)
และการแปรรูปรัฐวิสาหกิจที่เกี่ยวข้องทั้งในส่วนขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทย
และการสื่อสารแห่งประเทศไทยที่กำลังจะแปรสภาพมาเป็นผู้ให้บริการเช่นเดียวกับภาคเอกชน นั้น
คาดว่าจะส่งผลให้การแข่งขันในธุรกิจโทรคมนาคมทวีความรุนแรงมากยิ่งขึ้นไปอีก
โดยเฉพาะการแข่งขันกับนักลงทุนต่างชาติซึ่งมีความพร้อมทั้งในด้านเงินทุน เทคโนโลยีและบุคลากร
ผลพวงดังกล่าวจะทำให้ผู้ประกอบกิจการโทรคมนาคมในประเทศได้รับความกระทบกระเทือนโดยทั่วหน้า
ในส่วนของบริษัทนั้น
ถึงแม้ว่าธุรกิจที่ดำเนินการอยู่อาจจะสูญเสียส่วนแบ่งทางการตลาดไปบ้างบางส่วนในระยะยาวให้กับนักลงทุนต่างชาติซึ่งอาจจะเข้ามาลงทุนโดยตรงหรือเข้าร่วมทุนกับบริษัทสื่อสารในประเทศไทยที่เป็นคู่แข่งสำคัญของบริษัทก็ตาม
แต่ก็นับเป็นโอกาสอันดีของบริษัทฯในการที่จะดำเนินธุรกิจใหม่ๆเพิ่มขึ้น
เพื่อชดเชยรายได้ที่อาจจะสูญเสียไปดังกล่าว
ซึ่งบริษัทก็ได้ตระหนักถึงผลกระทบนี้และก็ได้เตรียมแผนการดำเนินธุรกิจไว้รองรับสถานการณ์ดังกล่าวแล้ว
โดยเน้นการสร้างธุรกิจใหม่เพื่อกระจายความเสี่ยงจากการแข่งขัน
เพิ่มความพอใจให้กับลูกค้ามากขึ้นทั้งในด้านสินค้าและบริการ
รวมทั้งยังเจรจาหาผู้ร่วมทุนต่างชาติเพื่อเพิ่มศักยภาพในการลงทุนอีกแนวทางหนึ่งด้วย

สำหรับการแปรสัญญาสัมปทานร่วมการงานกิจการโทรคมนาคมนั้นจนถึงปัจจุบันก็ยังขาดความชัดเจน
เนื่องจากผลการศึกษาการแปรสัญญาสัมปทานฯ ของสถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาแห่งประเทศไทย
(TDRI) กับสถาบันทรัพย์สินทางปัญญา (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) ยังคงมีความแตกต่างกันอย่างมาก
จึงยังไม่สามารถหาข้อสรุปได้ นอกจากนี้ การแปรสัญญาสัมปทานฯ
ได้ให้ความสำคัญกับบริการโทรศัพท์เคลื่อนที่และโทรศัพท์พื้นฐานเป็นลำดับต้นๆ
ในขณะที่การแปรสัญญาสัมปทานของบริษัทถูกจัดความสำคัญไว้ในลำดับหลัง
เนื่องจากมีผลต่อการแข่งขันน้อย การแปรสัญญาสัมปทานฯ จึงไม่มีผลกระทบต่อบริษัทมากนัก
แต่มีข้อน่าสังเกตว่า หากการแปรสัญญาสัมปทานฯ ซึ่งครอบคลุมกิจการโทรคมนาคมทั้งหมดแล้วเสร็จ
ก็อาจจะส่งผลกระทบต่อรายได้และผลประโยชน์ของบริษัท แต่ทั้งนี้
ก็ขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของการแปรสัญญาสัมปทานฯ ว่าจะออกมาในรูปแบบใด อย่างไรก็ตาม
การแปรสัญญาสัมปทานฯ ก็มีส่วนช่วยผ่อนปรนเงื่อนไขในการดำเนินธุรกิจ
สำหรับบริษัทย่อยและบริษัทร่วมของบริษัทที่ได้รับสัมปทานจึงเป็นการเพิ่มโอกาสทางธุรกิจได้เช่นกัน

 1.2 ความเสี่ยงจากการปรับโครงสร้างหนี้ของกลุ่มบริษัทจัสมินฯ

หลังจากบริษัทและบริษัทย่อยได้ลงนามในสัญญาปรับโครงสร้างหนี้เมื่อกลางปี2543
ด้วยภาระหนี้สินระยะสั้นจำนวน 1,077.54 ล้านบาท และ 32.43 ล้านเหรียญสหรัฐฯ
และหนี้สินระยะยาวจำนวน 9,500 ล้านเยน ตามเงื่อนไขในสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ดังกล่าว
บริษัทจะต้องนำสินทรัพย์ของบริษัทไปเป็นหลักประกันการชำระหนี้ให้กับเจ้าหนี้เพิ่มเติม นอกจากนั้น
ตามสัญญายังกำหนดให้บริษัทต้องดำรงอัตราส่วนทางการเงินตามงบการเงินรวม ดังนี้

อัตราส่วนสินทรัพย์ต่อหนี้สินรวม (Asset Coverage Ratio) : มากกว่า 1.16 : 1.00 เท่า

อัตราส่วนความสามารถในการชำระเงินกู้และดอกเบี้ย : มากกว่า 1.00 : 1.00 เท่า

(Coverage Ratio)

ส่วนของผู้ถือหุ้น (Net Worth) : มากกว่า 2,500 ล้านบาท (ณ 31 ธันวาคม 2543)
และมากกว่า 3,500 ล้านบาท (ณ 31 ธันวาคม 2544)

นอกจากนี้ ตามเงื่อนไขบริษัทจะต้องออกหุ้นให้แก่บริษัท จัสมิน อินเตอร์เนชั่นแนล โอเวอร์ซีส์ จำกัด
(บริษัทย่อย) จำนวน 60 ล้านหุ้น ในราคาหุ้นละ 10 บาท
โดยบริษัทจะต้องนำหุ้นดังกล่าวไปจำนำไว้กับธนาคารเจ้าหนี้ และบริษัท จัสมิน อินเตอร์เนชั่นแนล
โอเวอร์ซีส์ จำกัด
จะต้องเร่งขายหุ้นทั้งหมดให้เสร็จสิ้นภายในระยะเวลาตามแผนการปรับโครงสร้างหนี้
โดยผลประโยชน์ที่ได้รับจากหุ้นดังกล่าว ทั้งในส่วนของเงินจากการขายหุ้นของบริษัทและเงินปันผล
จะต้องนำไปชำระหนี้ให้กับเจ้าหนี้
ทั้งนี้ธนาคารเจ้าหนี้จะเป็นผู้มีสิทธิออกเสียงในการประชุมผู้ถือหุ้นของบริษัท
และในส่วนทางด้านการลงบัญชีรายการดังกล่าวจะไม่มีผลต่องบการเงินรวม
เนื่องจากจะตัดรายการเงินลงทุนระหว่างกันและส่วนของผู้ถือหุ้นออก
เสมือนหนึ่งว่ารายการนี้ไม่เกิดขึ้น สำหรับเงินที่ใช้ในการซื้อหุ้นดังกล่าวเป็นเงินของบริษัท จัสมิน
อินเตอร์เนชั่นแนล โอเวอร์ซีส์ จำกัด

สำหรับบริษัท จัสมิน อินเตอร์เนชั่นแนล โอเวอร์ซีส์ จำกัด ได้มีการปรับโครงสร้างหนี้จำนวน
60.575 ล้านเหรียญสหรัฐ
ซึ่งบริษัทและธนาคารเจ้าหนี้ได้ร่วมลงนามในสัญญาปรับโครงสร้างหนี้ไปเรียบร้อยแล้ว ตั้งแต่วันที่ 7
กรกฎาคม 2543
โดยตามแผนการปรับโครงสร้างหนี้ของบริษัทจะเป็นการขยายระยะเวลาการชำระคืนเงินกู้ออกไป
3.5 ปี หรือจะสิ้นสุด ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ทั้งนี้มีการกำหนดให้ชำระคืนเป็นรายปี
แต่มิได้กำหนดเงื่อนไขทางการเงินไว้

จากการปรับโครงสร้างหนี้ของกลุ่มบริษัทจัสมินในช่วงที่ผ่านมา
แม้ว่าจะได้รับผลกระทบจากการที่จะต้องดำรงอัตราส่วนทางการเงินและวินัยทางการเงินที่เข้มงวดบริษัท
แต่บริษัทและบริษัทย่อยก็ยังคงสามารถปฏิบัติตามสัญญา
โดยได้มีการชำระหนี้คืนอย่างเคร่งครัดมาโดยตลอดจนถึงปัจจุบัน
สำหรับในกรณีที่บริษัทไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขในสัญญาได้
บริษัทก็สามารถทำหนังสือขอผ่อนผันต่อเจ้าหนี้ได้

 

1.3 ความเสี่ยงเกี่ยวกับความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้

ความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ส่งผลกระทบโดยตรงต่อการชำระหนี้ของบริษัทต่างๆ
ทั้งหนี้ระยะสั้น และหนี้ระยะยาว
เพราะหากอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ปรับตัวสูงขึ้นก็จะส่งผลต่อภาระดอกเบี้ยจ่ายให้เพิ่มขึ้นตามไปด้วย
ในปัจจุบัน (ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544)
บริษัทได้กู้เงินระยะยาวทั้งจากแหล่งเงินกู้ในประเทศและต่างประเทศ
สำหรับในส่วนของเงินกู้ต่างประเทศนั้นกำหนดอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัวโดยอิงกับ JIBOR และ
LIBOR ขณะที่เงินกู้ในประเทศกำหนดอัตราดอกเบี้ยเท่ากับ MLR+1
ซึ่งหากพิจารณาความเคลื่อนไหวของอัตราดอกเบี้ยในช่วงที่ผ่านมา
ปรากฏว่ามีแนวโน้มลดลงและไม่ผันผวนมากนัก ซึ่งเห็นได้จากการปรับลดอัตราดอกเบี้ยของ FED
ส่วนอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ในประเทศก็คาดว่าจะเคลื่อนไหวในช่วงแคบๆ เท่านั้น
ส่งผลให้บริษัทสามารถบริหารความเสี่ยงเกี่ยวกับความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ได้โดยไม่ยาก

 1.4 ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน 

 ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544 บริษัทและบริษัทย่อยมีหนี้สินที่เป็นเงินตราต่างประเทศสุทธิที่ไม่ได้รับการป้องกันความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน ซึ่งสามารถสรุปได้ดังนี้ 

+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
| สกุลเงิน      | งบ        |              | งบการเงินเฉ |               |
|             | การเงินรวม |              | พาะของบริษัท |               |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|             | สกุลเงิน    | เทียบ         | สกุลเง      | เทีย           |
|             | ต่างประเทศ | เท่าเป็นเงินบาท | ินต่างประเทศ | บเท่าเป็นเงินบาท |
|             |           |              |            |               |
|             |           | (ล้านบาท)     |            | (ล้านบาท)      |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
| เหรีย        | 145       | 6,432.16     |   62       | 2,750.30      |
| ญสหรัฐอเมริกา | ล้านเหรียญ  |              |   ล้านเหรียญ |               |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|   เยน       | 8,694     | 2,947.87     |   8,694    | 2,947.87      |
|             | ล้านเยน    |              |   ล้านเยน   |               |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|             | 4 ล้านฟรังก์ | 24.01        |   4        | 24.01         |
|  ฟรังก์ฝรั่งเศส |           |              |   ล้านฟรังก์  |               |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|             | 4 ล้านโครน | 16.66        |            |               |
|  โครนาสวีเดน |           |              |            |               |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|   รวม       |           | 9,420.70     |            | 5,722.18      |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|   สินทรัพย์รวม |           | 18,110.52    |            | 10,838.16     |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+
|   %         |           | 52.02        |            | 52.80         |
|             |           |              |            |               |
| ต่อสินทรัพย์รวม |           |              |            |               |
+-------------+-----------+--------------+------------+---------------+

บริษัทไม่มีรายได้ที่เป็นสกุลเงินตราต่างประเทศ
เว้นแต่เงินที่ได้รับจากการขายเงินลงทุนและเงินปันผลจากการลงทุนในต่างประเทศ
ทำให้บริษัทอาจได้รับผลกระทบจากความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยน
ในกรณีที่ค่าเงินบาทอ่อนค่าลงหรือแข็งค่าขึ้นเมื่อเทียบกับเงินสกุลต่างๆ
โดยจะส่งผลกระทบต่อกำไรหรือขาดทุนของบริษัทและบริษัทย่อยตามสัดส่วน อย่างไรก็ตาม
บริษัทมีหนี้สินที่ไม่ได้ป้องกันความเสี่ยงเป็นสกุลเงินตราต่างประเทศหลายสกุล
จึงเป็นลักษณะของระบบตะกร้าเงินซึ่งเป็นการกระจายความเสี่ยงอย่างหนึ่ง
ทำให้บริษัทสามารถลดความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนได้ ณ ระดับหนึ่งแต่ไม่มากนัก นอกจากนี้
บริษัทยังมีมาตราการในการบริหารความเสี่ยงในระยะสั้น
โดยบริษัทจะซื้ออัตราแลกเปลี่ยนล่วงหน้าในส่วนของหนี้สินที่ครบกำหนดชำระภายใน 6 เดือนไว้

 1.5 ปัญหาด้านบุคลากร

บริษัทดำเนินธุรกิจสื่อสารโทรคมนาคม ซึ่งรวมถึงการออกแบบ จำหน่าย ติดตั้ง ซ่อมบำรุง
และให้คำปรึกษาเกี่ยวกับระบบและอุปกรณ์สื่อสารโทรคมนาคม ดังนั้น
จึงจำเป็นต้องมีบุคลากรที่มีความเชี่ยวชาญและมีความชำนาญเฉพาะด้านอย่างเพียงพอ
เพื่อรองรับปริมาณงานของกลุ่มบริษัทและการขยายตัวอย่างรวดเร็วของระบบเทคโนโลยีสื่อสารโทรคมนาคม
แต่เนื่องจากบุคลากรที่มีความรู้และประสบการณ์ในตลาดแรงงานของวิชาชีพดังกล่าวมีจำนวนจำกัด
รวมทั้งยังมีพฤติกรรมการทำงานที่เปลี่ยนงานบ่อย
เพราะมีการดึงตัวบุคลากรระหว่างผู้ประกอบการด้วยกัน โดยเฉพาะคู่แข่งสำคัญ
จึงทำให้บริษัทได้รับผลกระทบในด้านการให้บริการและความคล่องตัวของการดำเนินงาน
หากบุคลากรลาออก อย่างไรก็ตาม บริษัทได้เตรียมมาตรการป้องกันไว้หลายมาตรการ เช่น
การปรับเลื่อนตำแหน่งและค่าตอบแทนเป็นกรณีพิเศษระหว่างปีสำหรับพนักงานที่มีคุณสมบัติและผลการทำงานดีเด่น
การปรับเปลี่ยนเวียนงาน การสร้างโอกาสในการพัฒนาศักยภาพของพนักงาน
และการออกใบสำคัญแสดงสิทธิให้แก่กรรมการและพนักงานเพื่อสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน
เป็นต้น

1.6 ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี

จากการที่ผู้ผลิตอุปกรณ์ที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีในต่างประเทศได้มีความพยายามที่จะพัฒนา
หรือสร้างสรรค์สิ่งประดิษฐ์ใหม่ๆ ให้สอดคล้องกับความต้องการของตลาดอยู่ตลอดเวลา
การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีจึงเป็นสิ่งที่ทำให้บริษัทซึ่งดำเนินธุรกิจไอทีที่เกียวข้องกับเทคโนโลยีโดยตรงไม่สามารถควบคุมได้
เนื่องจากผู้ประกอบการธุรกิจโทรคมนาคมในประเทศไทยเป็นผู้ตามทางเทคโนโลยีและใช้อุปกรณ์จากต่างประเทศเป็นส่วนใหญ่
ดังนั้น เมื่อกลุ่มผู้ผลิตมีการพัฒนาอุปกรณ์รุ่นใหม่ๆ
ก็อาจจะหยุดการพัฒนาหรือยกเลิกการผลิตอุปกรณ์รุ่นเก่า
ส่งผลให้บริษัทและคู่แข่งได้รับผลกระทบโดยตรง นอกจากนี้
หากคู่แข่งรายสำคัญมีการพัฒนาบริการใหม่ๆ ขึ้นมา
บริษัทจะสามารถดำเนินการให้มีความสามารถทัดเทียมและแข่งขันได้ก็ต้องอาศัยการลงทุนจัดหาอุปกรณ์รุ่นใหม่ๆ
รวมทั้งต้องเร่งพัฒนาบุคลากรเพื่อรองรับกับเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลงไป แต่มีข้อน่าสังเกตว่า
ยังมีปัจจัยที่ช่วยทำให้ผลกระทบต่างๆ ไม่รุนแรงมาก เช่น
การที่ประเทศไทยเป็นผู้ตามทางเทคโนโลยี
ทำให้ไม่จำเป็นต้องมีการเปลี่ยนแปลงตามประเทศผู้ผลิตในทันที
เนื่องจากตลาดมีการรับรู้ทางเทคโนโลยีช้า
และบริษัทคู่แข่งส่วนใหญ่ก็ไม่ได้มีการเปลี่ยนแปลงเทคโนโลยีตามอย่างต่อเนื่อง
รวมทั้งการยกเลิกการผลิตอุปกรณ์รุ่นเก่าก็ไม่ได้เกิดทันทีทันใด ฉะนั้น
เมื่ออุปกรณ์รุ่นใหม่ออกสู่ตลาดแล้ว ก็ยังมีเวลาอีกมากพอสมควรที่จะสามารถจำหน่ายสินค้าหรือบริการ
ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการของตลาดเป็นสำคัญ อย่างไรก็ตาม
บริษัทได้เตรียมการรองรับความเสี่ยงไว้แล้ว โดยเฉพาะในด้านการจัดซื้อจัดหาอุปกรณ์
เพราะการจัดซื้อของบริษัทมักจะมีเงื่อนไขในการกำหนดระยะเวลาที่เหมาะสม
ซึ่งผู้ผลิตจะต้องผลิตอุปกรณ์รองรับความต้องการของบริษัท
รวมทั้งบริษัทได้มีการติดตามการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี
และวิเคราะห์ข้อดีข้อเสียของการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ตลอดเวลา
ในขณะเดียวกันบริษัทได้มีการพัฒนาความสามารถของบุคลากรให้ก้าวทันเทคโนโลยีอยู่เสมอ
ซึ่งทำให้บริษัทมีความพร้อมในการรับความเสี่ยงดังกล่าว

1.7 ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับบริษัทร่วม

บริษัท จัสมิน อินเตอร์เนชั่นแนล จำกัด (มหาชน) เป็นบริษัทแม่และเป็นบริษัทร่วมลงทุน
ในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม ทำให้ต้องแบกรับภาระร่วมเมื่อธุรกิจประสบกับปัญหาการขาดทุน
หรือได้รับผลประโยชน์เมื่อมีกำไร โดยในปี 2544 มีบริษัทย่อยจำนวน 11 บริษัท
และบริษัทร่วมจำนวน 3 บริษัท
ซึ่งบริษัทเหล่านี้เป็นบริษัทสื่อสารโทรคมนาคมหรือเป็นบริษัทที่ดำเนินการในธุรกิจและบริการที่เกี่ยวเนื่องกัน
เมื่อพิจารณาในภาพรวมปรากฏว่า ความเสี่ยงอันเกี่ยวเนื่องกับบริษัทร่วมก็อาจเกิดขึ้นได้
แต่คงจะไม่รุนแรงนัก
เนื่องจากบริษัทมีนโยบายกระจายความเสี่ยงในการลงทุนโดยการลงทุนในธุรกิจที่หลากหลาย
นอกจากนี้แล้ว บริษัทยังเน้นการร่วมลงทุนในลักษณะที่บริษัทจะต้องมีส่วนร่วมในการบริหาร
เพื่อกำหนดทิศทางและวางนโยบายในการดำเนินงาน
จึงทำให้รับทราบถึงสถานการณ์ความเคลื่อนไหวของกิจการ
ทั้งยังสามารถปรับตัวและปรับเปลี่ยนกลยุทธ์
ตลอดจนถึงวิธีการส่งเสริมการขยายตลาดให้สอดคล้องกับกระแสธุรกิจ

1.8 ความเสี่ยงที่เกิดจากการเข้าไปลงทุนในธุรกิจใหม่

การเข้าไปลงทุนในธุรกิจใหม่เป็นโอกาสสำคัญอย่างหนึ่งที่จะช่วยสร้างรายได้ให้กับบริษัท
ขณะเดียวกันก็มีความเสี่ยงในระดับหนึ่งหากผลประกอบการออกมาในเชิงลบ
แต่หากว่าบริษัทไม่ให้ความสำคัญก็เท่ากับปล่อยโอกาสให้กับบริษัทอื่นฉกฉวยไป ด้วยเหตุนี้
บริษัทจึงได้จัดตั้งหน่วยงานขึ้นมาทำหน้าที่ติดตามสถานะและทิศทางการแปรเปลี่ยนของตลาด
โดยได้ดำเนินการจัดเก็บข้อมูลการตลาดมาอย่างต่อเนื่อง
พร้อมทั้งนำข้อมูลดังกล่าวมาวิเคราะห์และประเมินผลโดยอาศัยแบบจำลองทางคณิตศาสตร์เป็นเกณฑ์ในการพยากรณ์
และยังได้ศึกษาพฤติกรรมของธุรกิจในลักษณะเดียวกันที่ดำเนินกิจการอยู่ในต่างประเทศมาใช้ในการประเมินผลด้วย
เท่ากับเป็นการตรวจสอบความเชื่อมั่นถึงสองชั้น
แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดก็คือบริษัทได้ใช้ศักยภาพของเทคโนโลยีและบุคลากรที่มีอยู่
ซึ่งเป็นจุดแข็งของบริษัทเข้าไปเสริมในธุรกิจใหม่
เพื่อลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการให้สะดวกรวดเร็วยิ่งขึ้น