12. ฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน

12.1 งบการเงิน

1. สรุปรายงานการสอบบัญชีของผู้สอบบัญชีอิสระในระยะ 3 ปีที่ผ่านมา

สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินได้ปฏิบัติงานตรวจสอบตามมาตรฐานการสอบบัญชีที่รับรองทั่วไปสำหรับ
งบการเงินรวมและงบการเงินเฉพาะบริษัทฯ สำหรับปีงบประมาณ 2543 2544 และ 2545
และเห็นว่า งบการเงินดังกล่าวแสดงฐานะการเงินรวมและเฉพาะบริษัท
ผลการดำเนินงานรวมและเฉพาะบริษัท และกระแสเงินสดรวมและเฉพาะบริษัท
โดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญตามหลักการบัญชีที่รับรองทั่วไป
และโดยไม่เป็นเงื่อนไขในการรายงาน
สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินให้สังเกตหมายเหตุประกอบงบการเงิน ในเรื่องต่างๆ ดังนี้

-   ในงวดบัญชีปีงบประมาณ 2543 บริษัทฯ
    ได้เปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีเกี่ยวกับรายจ่ายรอการ ตัดบัญชีที่เคยแสดงไว้เป็นสินทรัพย์
    และเฉลี่ยตัดจ่ายภายในระยะเวลา 5 ปี สำหรับรายจ่ายรอการ
    ตัดบัญชีที่ไม่เป็นสินทรัพย์ตามคำนิยามที่กำหนดไว้ในแม่บทการบัญชี โดยรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายใน
    งบกำไรขาดทุนทั้งจำนวน

-   ในงวดบัญชีปีงบประมาณ 2543 บริษัทฯ
    ได้เปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชีเกี่ยวกับการรับรู้เงินรางวัลพนักงานตามหลักเกณฑ์ของบริษัทฯ
    คือเงินรางวัลของปีใดจะรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงวดปีถัดมา
    มาเป็นรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงวดบัญชีที่เกิดรายการดังกล่าว ทั้งนี้
    เพื่อให้การรับรู้ค่าใช้จ่ายตรงตามรอบระยะเวลาบัญชีที่เกิดขึ้น

-   ในงวดบัญชีปีงบประมาณ 2543 กรมสรรพากรได้สรุปผลการตรวจสอบภาษีของบริษัทฯ
    สำหรับรอบระยะเวลาตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม 2533 ถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2542
    ปรากฏว่าบริษัทฯ ต้องจ่ายชำระให้กรมสรรพากรเพิ่มเติม ประกอบด้วยภาษีค่าเบี้ยเลี้ยงบิน
    ภาษีมูลค่าเพิ่ม และภาษีนิติบุคคล โดยบริษัทฯ
    สามารถขอคืนเป็นภาษีซื้อในส่วนของการเช่าเครื่องบินบางส่วน รวมเป็นภาษีที่ต้องชำระ
    1,986 ล้านบาท ซึ่งบริษัทฯ ได้ชำระในงวดบัญชีปี 2543 และปี 2544 โดยบริษัทฯ
    ได้รับรู้เป็นค่าใช้จ่ายในงวดบัญชีปี 2542 บางส่วน สำหรับยอดภาษีก่อนงวดบัญชีปี 2542
    บริษัทฯ ได้นำไปปรับปรุงกำไรสะสมต้นงวดบัญชีปี 2542

-   ในงวดบัญชีปีงบประมาณ 2544 บริษัทฯ
    ได้เปลี่ยนแปลงรายการรายได้และค่าใช้จ่ายกิจการอื่นๆ
    ในงบกำไรขาดทุนซึ่งได้รวมรายได้และค่าใช้จ่ายที่ให้บริการกับหน่วยงานภายในบริษัทฯ เอง
    และรายได้และค่าใช้จ่ายที่ให้บริการแก่บุคคลภายนอก
    ให้เหลือเพียงรายได้และค่าใช้จ่ายที่ให้บริการแก่บุคคลภายนอก
    โดยปรับลดรายได้ที่ให้บริการตนเองซึ่งได้บันทึกคู่กับค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานของกิจการภายในส่วนที่ได้รับบริการ
    กับค่าใช้จ่ายกิจการอื่นๆ ผลของการเปลี่ยนแปลงดังกล่าว
    ทำให้รายได้และค่าใช้จ่ายกิจการอื่นๆ ลดลง โดยไม่มีผลกระทบต่อกำไร (ขาดทุน)
    สุทธิรวมและเฉพาะของบริษัท

-   ในงวดบัญชีปีงบประมาณ 2544 บริษัทฯ
    ได้จัดประเภทรายการในงบดุลรายการเงินจ่ายล่วงหน้าค่าเครื่องบิน
    ซึ่งเดิมรวมอยู่ในเครื่องบินภายใต้หัวข้อ ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ
    มาแสดงเป็นเงินจ่ายล่วงหน้าค่าเครื่องบิน ภายใต้หัวข้อสินทรัพย์อื่น
    และได้จัดประเภทรายการในงบกระแสเงินสดในงวดบัญชีปี 2543 ใหม่
    เนื่องจากผลกระทบของการจัดประเภทรายการในงบดุลดังกล่าว ทั้งนี้
    เพื่อประโยชน์ในการเปรียบเทียบกับประเภทรายการในงบการเงินในงวดบัญชีปี 2544

-   ในงวดบัญชีปีงบประมาณ 2545 บริษัทฯ
    ได้เปลี่ยนแปลงรายการภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีที่เดิมจะโอนผลขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ทางภาษีจากกำไรสะสมเฉพาะส่วนที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ทางภาษีเฉพาะงวดปีบัญชีที่เสียภาษี
    มาบันทึกสิทธิประโยชน์ทางภาษีทั้งจำนวน
    ในบัญชีภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีมีผลทำให้กำไรสะสมต้นงวดเพิ่มขึ้น

2. ตารางสรุปงบการเงินรวมสำหรับระยะ 3 ปีที่ผ่านมา

หน่วย : ล้านบาท

+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รายการ                            | ป        | ป        | ป        |
|                                   | ีงบประมาณ | ีงบประมาณ | ีงบประมาณ |
|                                   | 2543     | 2544     | 2545     |
|                                   |          |          |          |
|                                   | (ปร      | (ปร      |          |
|                                   | ับปรุงใหม่) | ับปรุงใหม่) |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| งบกำไรขาดทุน :                     |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าโดยสารและน้ำหนักส่วนเกิน            | 86,067   | 101,297  | 102,196  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าระวางขนส่ง                       | 19,593   | 20,464   | 19,981   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าไปรษณียภัณฑ์                       | 610      | 656      | 728      |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กิจการอื่นๆ                          | 6,360    | 6,756    | 6,110    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ดอกเบี้ยรับและรายได้อื่น                | 1,640    | 1,403    | 666      |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมรายได้                          | 114,270  | 130,576  | 129,681  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการบิน                | 23,043   | 29,583   | 25,995   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าบำรุงรักษาและค่าซ่อมแซม             | 9,101    | 13,894   | 15,998   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการบริการภาคพื้นดิน      | 16,104   | 18,534   | 19,652   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าใช้จ่ายในการบริการผู้โดยสาร          | 13,297   | 14,997   | 14,968   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าใช้จ่ายด้านการตลาด                 | 12,520   | 14,273   | 10,832   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าใช้จ่า                            | 1,818    | 1,741    | 1,716    |
| ยในการบริหารทั่วไปและค่าตอบแทนกรรมการ |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าเช่าเครื่องบินและอะไหล่              | 10,573   | 11,646   | 8,426    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าเสื่อมราคา                        | 9,122    | 9,770    | 10,379   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กิจการอื่นๆ                          | 2,121    | 2,508    | 2,361    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ดอกเบี้ยจ่ายและค่าใช้จ่ายอื่นๆ ⁽¹⁾        | 11,657   | 12,401   | 4,938    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมค่าใช้จ่าย                        | 109,356  | 129,347  | 115,265  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กำไร (ขาดทุน) ก่อนหักภาษีเงินได้        | 4,914    | 1,229    | 14,416   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ภาษีเงินได้                          | 1,469    | 885      | 4,204    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รายการพิเศษ –                      | -        | 1,636    | -        |
| กำไร                              |          |          |          |
| จากการประกันภัยกรณีเครื่องบินเกิดเพลิงไหม้ |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กำไรสุทธิส่วนที่เป็นของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย      | 48       | 52       | 30       |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กำไร (ขาดทุน) สุทธิ                  | 3,397    | 1,928    | 10,182   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| จำนวนหุ้นที่ออกและเรียกชำระแล้ว (ล้านหุ้น) | 1,400    | 1,400    | 1,400    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กำไร (ขาดทุน) สุทธิต่อหุ้น (บาท)        | 2.43     | 1.38     | 7.27     |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| งบกระแสเงินสด :                    |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กำไรจากการดำเนินงานก่อนกา           | 17,081   | 16,080   | 19,218   |
| รเปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์และหนี้สินดำเนินงาน |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| สินทรัพย์ดำเนินงานลดลง                |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| - เงินจ่ายล่วงหน้าค่าเครื่องบิน           | (4,577)  | (12,972) | -        |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดสุทธิได้มา (ใช้ไป)               | 15,335   | 6,662    | 25,563   |
| ในกิจกรรมดำเนินงาน                  |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดจ่ายซื้อสินทรัพย์ถาวร              | (4,368)  | (2,756)  | (4,694)  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดรับจากการจำหน่ายสินทรัพย์         | 1,123    | 1,018    | 299      |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดสุทธิได้มา (ใช้ไป) ในกิจกรรมลงทุน  | (5,214)  | (847)    | (3,453)  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดรับ (จ่าย) ชำระคืนเงินกู้ระยะสั้น    | -        | 9,917    | 2,730    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดรับ (จ่าย) ชำระคืนหนี้สินระยะยาว   | (19,082) | (17,896) | (11,982) |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดรับ (จ่าย) ชำระคืนตั๋วสัญญาใช้เงิน   | 10,526   | (1,076)  | (1,050)  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดสุทธิได้มา (ใช้ไป)               | (8,556)  | (9,059)  | (10,309) |
| ในกิจกรรมจัดหาเงิน                   |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| EBITDRA ⁽²⁾                       | 34,626   | 33,643   | 37,493   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| EBITDRA ต่อหุ้น (บาท)                | 24.74    | 24.03    | 26.78    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| งบดุล :                            |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เงินสดและรายการเทียบเท่าเงินสด        | 11,397   | 8,028    | 20,117   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมสินทรัพย์หมุนเวียน                  | 41,084   | 35,279   | 43,384   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์-สุทธิ             | 113,577  | 120,590  | 114,168  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมสินทรัพย์                         | 174,161  | 178,262  | 178,410  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมหนี้สินหมุนเวียน                    | 67,251   | 62,330   | 67,251   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| หนี้สินระยะยาว ⁽³⁾                   | 100,375  | 94,129   | 78,976   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมหนี้สิน                           | 158,126  | 160,252  | 150,056  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ทุนที่ออกและเรียกชำระแล้ว              | 14,000   | 14,000   | 14,000   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รวมส่วนของผู้ถือหุ้น ⁽⁴⁾                | 16,035   | 18,010   | 28,354   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+

หมายเหตุ (1) รวมกำไร(ขาดทุน) จากอัตราแลกเปลี่ยน

(2) EBITDRA คำนวณจากกำไรจากการดำเนินงานก่อนค่าเสื่อมราคา ค่าเช่าและค่าตัดจำหน่าย

(3) ไม่รวมภาระผูกพันจากสัญญาเช่าเพื่อการดำเนินงาน

(4) ไม่รวมส่วนของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย

3.  อัตราส่วนทางการเงินสำหรับระยะ 3 ปีที่ผ่านมา

+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วน                         | ปีงบประมาณ | ปีงบประมาณ | ปีงบประมาณ |
|                                 | 2543      | 2544      | 2545      |
|                                 |           |           |           |
|                                 | (ป        | (ป        |           |
|                                 | รับปรุงใหม่) | รับปรุงใหม่) |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนสภาพคล่อง                 |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนสภาพคล่อง (เท่า)           | 0.83      | 0.56      | 0.64      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนสภาพคล่องหมุนเร็ว (เท่า)     | 0.49      | 0.32      | 0.51      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนสภาพคล่องกระแสเงินสด (เท่า) | 0.32      | 0.12      | 0.39      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนหมุนเวียนลูกหนี้การค้า (เท่า)   | 9.38      | 10.37     | 9.65      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| ระยะเวลาเก็บหนี้เฉลี่ย (วัน)          | 38.38     | 34.72     | 37.31     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนหมุนเวียนสินค้าคงเหลือ (เท่า)  | 20.45     | 25.64     | 24.44     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| ระยะเวลาขายสินค้าเฉลี่ย (วัน)        | 17.60     | 14.04     | 14.73     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนหมุนเวียนเจ้าหนี้ (เท่า)       | 33.08     | 34.44     | 25.11     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| ระยะเวลาชำระหนี้ (วัน)             | 10.88     | 10.45     | 14.34     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| Cash Cycle (วัน)                 | 45.10     | 38.31     | 37.70     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อ                               |           |           |           |
| ัตราส่วนแสดงความสามารถในการหากำไร |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตรากำไรขั้นต้น (%)                | 34.09     | 29.43     | 32.26     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตรากำไรจากการดำเนินงาน (%)      | 13.26     | 9.47      | 14.49     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตรารายได้อื่น (%)                 | 1.29      | 0.96      | 0.38      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนเงินสดต่อการทำกำไร (%)     | 102.71    | 54.49     | 136.79    |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตรากำไรสุทธิ (%)                 | 2.98      | 1.48      | 7.86      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราผลตอบแทนผู้ถือหุ้น (%)           | 32.56     | 11.33     | 43.92     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัต                              |           |           |           |
| ราส่วนแสดงประสิทธิภาพในการดำเนินงาน |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ (%)       | 2.13      | 1.10      | 5.71      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราผลตอบแทนจากสินทรัพย์ถาวร (%)   | 11.98     | 9.99      | 17.51     |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราการหมุนของสินทรัพย์ (เท่า)       | 0.71      | 0.74      | 0.73      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนวิเคราะห์นโยบายทางการเงิน   |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น (เท่า)  | 9.86      | 8.90      | 5.29      |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนความสามารถชำระดอกเบี้ย     | 3.46      | 1.99      | 6.15      |
| (เท่า)                           |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราส่วนความสามารถชำระภาระผูกพัน   | 0.65      | 0.31      | 0.92      |
| (เท่า)                           |           |           |           |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+
| อัตราการจ่ายปันผล (%)              | -         | -         | -         |
+---------------------------------+-----------+-----------+-----------+

12.2 คำอธิบายและการวิเคราะห์ฐานะการเงินและผลการดำเนินงาน

1) ผลการดำเนินงาน

ภาพรวมของผลการดำเนินงานที่ผ่านมา

บริษัทฯ ดำเนินธุรกิจหลักได้แก่
การให้บริการด้านการขนส่งทางอากาศในประเทศและระหว่างประเทศ
โดยมีกลยุทธ์ทางธุรกิจที่จะขยายเครือข่ายการบินที่กว้างขวางและครอบคลุมเส้นทางบินและจุดหมายให้แก่ลูกค้ามากขึ้น
ซึ่งในระยะ 2-3 ปีที่ผ่านมา บริษัทฯ ได้ขยายเครือข่ายการบินของบริษัทฯ ในภูมิภาคเอเชีย
และยุโรป
เพื่อสนองตอบการขยายตัวอย่างต่อเนื่องของภาวะการท่องเที่ยวและการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ
ด้วยการขยายเส้นทางการบิน ของบริษัทฯ
รวมทั้งการให้บริการเที่ยวบินร่วมกับสายการบินในกลุ่มพันธมิตรการบิน สตาร์ อัลไลแอนซ์ และ
สายการบินอื่นๆ ทั้งนี้ ในการเข้าร่วมกลุ่มพันธมิตรการบินสตาร์ อัลไลแอนซ์ ในปี 2540 นั้น
นอกจากเพื่อดึงดูดและรักษาลูกค้าให้ใช้บริการกับบริษัทฯ อย่างต่อเนื่องแล้ว บริษัทฯ
ยังได้รับผลในทางบวกจากการเป็นพันธมิตร ทั้งในด้านรายได้และกำไรที่สูงขึ้น
จากอัตราส่วนบรรทุกที่เพิ่มขึ้นในบางเส้นทางบินที่สมาชิกอื่นในกลุ่มพันธมิตร สตาร์ อัลไลแอนซ์
ไม่ได้ดำเนินการ ประกอบกับความสามารถในการลดต้นทุนของบริษัทฯ โดยการใช้ทรัพยากร ร่วมกัน

ผลการดำเนินงานของบริษัทฯ
ขึ้นอยู่กับปริมาณการขนส่งผู้โดยสารและการขนส่งพัสดุและไปรษณียภัณฑ์เป็นหลัก
ซึ่งจะได้รับผลกระทบจากฤดูกาล เส้นทางการบิน กำหนดเวลาการใช้สนามบิน
ความถี่และตารางการบินของบริษัทฯ รวมทั้งปัจจัยอื่นๆ
ที่อาจมีผลต่อความต้องการเดินทางของผู้โดยสารหรือการขนส่งสินค้าและพัสดุภัณฑ์
และโดยปกติรายได้ของบริษัทฯ จะสูงที่สุดในช่วงไตรมาส 4 ของปีงบประมาณ
(เดือนกรกฎาคมถึงเดือนกันยายน)

เหตุการณ์ก่อวินาศกรรมในวันที่ 11 กันยายน 2544
ได้ทำให้สภาพอุตสาหรรมการบินทั่วโลกเลวร้ายลงไปจากสภาพเดิมที่ค่อนข้างย่ำแย่
ซึ่งเกิดจากสภาวะเศรษฐกิจที่ตกต่ำ หลังจากเหตุการณ์ดังกล่าว
ปริมาณผู้โดยสารในสหรัฐอเมริกาและยุโรปลดลงไปทันทีร้อยละ 33 และร้อยละ 21
พร้อมกับการแข่งขันที่เพิ่มขึ้นเพื่อช่วงชิงผู้โดยสาร นอกจากนี้
สายการบินยังมีต้นทุนของการประกอบการ
โดยเฉพาะค่าประกันภัยและการรักษาความปลอดภัยเพิ่มขึ้น
ซึ่งทำให้สายการบินใหญ่หลายรายต้องประสบกับสภาวะล้มละลาย เช่น สวิสแอร์ ซาบีน่า
ยูเอสแอร์เวย์
สาเหตุหลักอีกประการหนึ่งที่ทำให้สายการบินในสหรัฐอเมริกาและยุโรปประสบปัญหาอย่างมากนั้น
สืบเนื่องมาจากการเพิ่มกำลังการผลิตค่อนข้างมาก คือ ประมาณร้อยละ 5 และ 7 ต่อปีในช่วง
2540-2543 เมื่อเปรียบเทียบกับสภาพอุตสาหกรรมการบินที่ค่อนข้างอิ่มตัวแล้ว

สายการบินในเอเชียได้รับผลกระทบโดยตรงจากเหตุการณ์ก่อการร้ายเช่นเดียวกัน
แต่มีผลในช่วงสั้นประมาณ 6 เดือน หลังจากนั้นตั้งแต่ต้นปี 2545
สภาพเศรษฐกิจของเอเชียเริ่มกระเตื้องขึ้น โดยเฉพาะเกาหลีใต้ จีน และหลายๆ
ประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
ประกอบกับจำนวนนักท่องเที่ยวจากยุโรปยังคงเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง
ทำให้สถานภาพของอุตสาหกรรมการบินในเอเชียอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดี
โดยเฉพาะเมื่อเปรียบเทียบกับในอเมริกาและยุโรป นอกจากนี้
ราคาน้ำมันและอัตราดอกเบี้ยในช่วงที่ผ่านมาอยู่ในระดับต่ำ

ในปีงบประมาณ 2545 รายได้จากการดำเนินงานของบริษัทฯ
ประกอบด้วยรายได้จากกิจการขนส่งผู้โดยสารและน้ำหนักส่วนเกินร้อยละ 79.2
กิจการขนส่งพัสดุและไปรษณียภัณฑ์ร้อยละ 16.1 และรายได้จากกิจการอื่นๆ เช่น
รายได้จากกิจการครัวการบิน และภัตตาคาร กิจการบริการผู้โดยสาร และการรับส่งผู้โดยสาร
กิจการซ่อมบำรุงอากาศยาน กิจการบริการลานจอดและอุปกรณ์ กิจการบริการคลังสินค้า
กิจการอำนวยการบิน การจำหน่ายสินค้าปลอดภาษีบนเครื่องบิน และการจำหน่ายสินค้าที่ระลึก
รวมร้อยละ 4.7 ทั้งนี้ รายได้จากกิจการขนส่งผู้โดยสารมีการเติบโตสูงขึ้นตลอดระยะเวลาที่ผ่านมา
โดยบริษัทฯ มีอัตราเติบโตของจำนวนผู้โดยสารจากจำนวนผู้โดยสารที่ทำการขนส่งทั้งสิ้น 17.70
ล้านคน ในปีงบประมาณ 2543 เพิ่มเป็น 18.62 ล้านคน ในปีงบประมาณ 2544 และลดเป็น
18.32 ล้านคน ในปีงบประมาณ 2545
ผู้โดยสารในประเทศลดลงเนื่องจากการให้สายการบินเอกชนบินแทนในบางเส้นทาง
ปริมาณการขนส่งผู้โดยสารเพิ่มขึ้นจาก 41,347 ล้านคน-กิโลเมตร ในปีงบประมาณ 2543 เป็น
45,167 ล้านคน-กิโลเมตร ในปีงบประมาณ 2544 และเพิ่มเป็น 46,571 ล้านคน-กิโลเมตร
ในปีงบประมาณ 2545 ปริมาณที่นั่งเพิ่มขึ้นจาก 55,517 ล้านที่นั่ง-กิโลเมตร ในปีงบประมาณ 2543
เป็น 60,459 ล้านที่นั่ง-กิโลเมตร ในปีงบประมาณ 2544 และเพิ่มเป็น 63,198
ล้านที่นั่ง-กิโลเมตร ในปีงบประมาณ 2545

รายได้จากการขนส่งผู้โดยสารและน้ำหนักส่วนเกินเพิ่มขึ้นจาก 101,297 ล้านบาท ในปีงบประมาณ
2544 เป็น 102,196 ล้านบาท ในปีงบประมาณ 2545 หรือเท่ากับร้อยละ 0.9
ซึ่งมีสาเหตุหลักมาจากจำนวนการขนส่งที่เพิ่มขึ้นเพราะเศรษฐกิจในภูมิภาคที่ฟื้นตัว
และนักท่องเที่ยวจากตลาดท่องเที่ยวหลักยังขยายตัวค่อนข้างดี

ในปีงบประมาณ 2545 รายได้จากกิจการขนส่งของบริษัทฯ มาจากการขนส่งระหว่างประเทศ
คิดเป็นร้อยละ 90.1 เปรียบเทียบกับร้อยละ 9.9 ของกิจการขนส่งในประเทศ
ซึ่งรายได้จากกิจการขนส่งในระยะที่ผ่านมามีการปรับตัวเพิ่มสูงขึ้น
อันเป็นผลส่วนหนึ่งมาจากการบำรุงรักษาเครื่องบิน และการจัดตารางการบินที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น
ซึ่งส่งผลให้จำนวนชั่วโมงปฏิบัติการบินเฉลี่ยเพิ่มขึ้นจาก 9.6 ชั่วโมงต่อวันต่อลำในปีงบประมาณ
2544 เป็น 9.8 ชั่วโมงต่อวันต่อลำ ในปีงบประมาณ 2545 ซึ่งบริษัทฯ
คาดว่าจำนวนชั่วโมงปฏิบัติการบินจะเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องและสอดคล้องกับแผนการเพิ่มเส้นทางการบินระหว่างประเทศในเครือข่ายการบินของบริษัทฯ
อัตราส่วนบรรทุกของบริษัทฯ เพิ่มจากร้อยละ 68.5 ในปีงบประมาณ 2544 เป็นร้อยละ 68.9
ในปีงบประมาณ 2545

ในด้านค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานของบริษัทฯ
ส่วนใหญ่เป็นค่าใช้จ่ายคงที่ซึ่งไม่แปรผันตามอัตราส่วนบรรทุกหรือจำนวนผู้โดยสารที่ทำการขนส่ง เช่น
ค่าเสื่อมราคา ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง ค่าบริการภาคพื้นดิน ค่าใช้จ่ายทางการเงินและค่าเช่าเครื่องบิน
ค่าบำรุงรักษา และค่าใช้จ่ายด้านบุคลากร ได้แก่ นักบิน พนักงานต้อนรับบนเครื่องบิน
และพนักงานฝ่ายปฏิบัติการภาคพื้น ดังนั้น
การเปลี่ยนแปลงในอัตราส่วนบรรทุกหรือรายได้ต่อหน่วยเพียงเล็กน้อยก็อาจส่งผลกระทบอย่างมีนัยสำคัญต่อผลการดำเนินงานของบริษัทฯ
นอกจากนี้ ค่าใช้จ่ายคงที่บางรายการ โดยเฉพาะค่าใช้จ่ายทางการเงินและค่าเช่า
ค่าใช้จ่ายด้านบุคลากร ค่าเสื่อมราคา จะไม่แปรผันตามจำนวนชั่วโมงปฏิบัติการบิน
ซึ่งการเปลี่ยนแปลงในอัตราการใช้งานของเครื่องบินเพียงเล็กน้อยก็จะส่งผลกระทบอย่างมากต่อผลการดำเนินงานของบริษัทฯ
เช่นกัน

ในด้านโครงสร้างเงินทุน บริษัทฯ มีภาระการกู้ยืมและค่าเช่าทางการเงินในจำนวนที่สูง
ซึ่งเป็นปกติของธุรกิจ สายการบินโดยรวม โดยส่วนใหญ่จะอยู่ในสกุลเงินต่างประเทศ
ซึ่งอาจส่งผลให้ผลการดำเนินงานของบริษัทฯ
ต้องได้รับผลกระทบจากอัตราแลกเปลี่ยนโดยเฉพาะอัตราแลกเปลี่ยนต่อเงินดอลล่าร์สหรัฐฯ
และเงินเยนญี่ปุ่นอีกด้วย

แต่ผลกระทบดังกล่าวจะลดลงเนื่องจากรายได้ส่วนใหญ่ของบริษัทฯ
จะอยู่ในสกุลเงินต่างประเทศเช่นกัน รายได้ของบริษัทฯ สำหรับปีงบประมาณ 2545 ประมาณร้อยละ
27 เป็นรายรับในสกุลเงินบาท ในขณะที่รายได้ร้อยละ 73 เป็นเงินสกุลต่างประเทศ

การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ

ในปีงบประมาณ 2543 และปีงบประมาณ 2544 การดำเนินงานของบริษัทฯ
ได้รับผลกระทบจากราคาน้ำมันที่ปรับตัวสูงขึ้นอย่างมาก
จากราคาน้ำมันอากาศยานตลาดจรที่สิงคโปร์เฉลี่ย 0.75 เหรียญสหรัฐฯ ต่อยูเอสแกลลอน
ในปีงบประมาณ 2543 และ 0.70 เหรียญสหรัฐฯ ต่อยูเอสแกลลอน ในปีงบประมาณ 2544
ราคาน้ำมันได้ปรับตัวลดลงในปีงบประมาณ 2545 เป็น 0.61 เหรียญสหรัฐฯ ต่อยูเอสแกลลอน

ข้อมูลการเงินที่สำคัญแยกตามธุรกิจและเส้นทางการบิน

+-----------------------------------+----------+----------+----------+
|                                   | ป        | ป        | ป        |
|                                   | ีงบประมาณ | ีงบประมาณ | ีงบประมาณ |
|                                   | 2543     |          | 2545     |
|                                   |          | 2544     |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รายได้จากการขายและให้บริการ (ล้านบาท) |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าโดยสารและน้ำหนักส่วนเกิน            | 86,086   | 101,297  | 102,196  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าระวางขนส่ง                       | 19,573   | 20,464   | 19,981   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ค่าไปรษณียภัณฑ์                       | 611      | 656      | 728      |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กิจการอื่นๆ                          | 6,360    | 6,755    | 6,110    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
|   รวมรายได้จากการขายและให้บริการ     | 112,630  | 129,172  | 129,015  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รายได้จากการขนส่งผู้โดยสาร (ล้านบาท)   |          |          |          |
| ⁽¹⁾                               |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในประเทศ                          | 10,580   | 11,793   | 11,786   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในภูมิภาค                           | 42,661   | 49,500   | 48,367   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ระหว่างทวีป                         | 31,877   | 38,824   | 40,998   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เช่าเหมาลำ                         | 443      | 642      | 487      |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
|   รวมรายได้ค่าโดยสาร                | 85,561   | 100,759  | 101,638  |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ปริมาณการขนส่งผู้โดยสาร (ล้านคน-กม.)   |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในประเทศ                          | 3,505    | 3,611    | 3,320    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในภูมิภาค                           | 16,332   | 17,215   | 17,943   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ระหว่างทวีป                         | 21,355   | 24,155   | 25,134   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เช่าเหมาลำ                         | 155      | 186      | 174      |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
|   ปริมาณการขนส่งรวม                 | 41,347   | 45,167   | 46,571   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| รายได้จากการขนส่งผู้โดยสารต่อหน่วย      |          |          |          |
| (บาท)                             |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในประเทศ                          | 3.02     | 3.27     | 3.55     |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในภูมิภาค                           | 2.61     | 2.88     | 2.70     |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ระหว่างทวีป                         | 1.49     | 1.61     | 1.63     |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
|   รายได้ต่อหน่วยโดยรวม               | 2.07     | 2.23     | 2.18     |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| กำไรจากการดำเนินงาน (ล้านบาท)       |          |          |          |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในประเทศ                          | (1,763)  | (2,761)  | (618)    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ในภูมิภาค                           | 8,991    | 7,307    | 7,710    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| ระหว่างทวีป                         | (714)    | (1,339)  | 4,532    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
| เช่าเหมาลำ                         | (340)    | (293)    | (265)    |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+
|   รวม                             | 6,174    | 2,914    | 11,359   |
+-----------------------------------+----------+----------+----------+

(1) ไม่รวมค่าน้ำหนักส่วนเกิน

คำอธิบายผลการดำเนินงานและการวิเคราะห์ฐานะการเงิน

  ผลการดำเนินงาน

  ในช่วงปีงบประมาณ 2544 ภาวะเศรษฐกิจของโลกยังคงชะลอตัว
  รวมทั้งผลกระทบจากวิกฤติการณ์ในประเทศสหรัฐอเมริกาส่งผลให้การแข่งขันในธุรกิจการบินทวีความรุนแรงขึ้น
  แม้กระนั้นสถานการณ์การท่องเที่ยวของไทยนับว่าไม่ตกต่ำ
  เนื่องจากนักท่องเที่ยวจากตลาดระยะใกล้ซึ่งเป็นนักท่องเที่ยวหลักของไทยขยายตัวค่อนข้างดี
  และนักท่องเที่ยวจากยุโรปและออสเตรเลียยังขยายตัวอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งบริษัทฯ
  ได้มีการปรับแผนกลยุทธ์เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน ทำให้บริษัทฯ
  มีรายได้ใกล้เคียงกับปีก่อน และมีกำไรจากการขายและให้บริการจำนวน 18,688 ล้านบาท
  เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 6,461 ล้านบาทหรือร้อยละ 52.8

นอกจากนี้ ค่าเงินบาท ณ วันสิ้นงวดที่แข็งค่าขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับวันเดียวกันของปีก่อนทำให้บริษัทฯ
มีกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศรวม 2,410 ล้านบาท
เปรียบเทียบกับขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนจำนวน 3,910 ล้านบาท ในปีงบประมาณ 2544
ประกอบกับอัตราดอกเบี้ยในตลาดเงินที่ลดลงทำให้ดอกเบี้ยจ่ายลดลง เป็นผลให้บริษัท การบินไทย
จำกัด (มหาชน) และบริษัทย่อย มีกำไรก่อนหักภาษีเงินได้ จำนวน 14,416 ล้านบาท
และมีกำไรสุทธิจำนวน 10,182 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อนถึง 8,253 ล้านบาท
โดยมีกำไรสุทธิต่อหุ้นเท่ากับ 7.27 บาท

ฐานะทางการเงิน

  สินทรัพย์

  บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีสินทรัพย์รวม ณ วันสิ้นงวดปีงบประมาณ 2545 เท่ากับ 178,410
  ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 148 ล้านบาทหรือร้อยละ 0.1 โดยมีสาเหตุสำคัญดังนี้

-   สินทรัพย์หมุนเวียน เพิ่มขึ้น 8,104 ล้านบาทหรือร้อยละ 23
    มีสาเหตุหลักเนื่องจากเงินสดและเงินฝากธนาคารเพิ่มขึ้น 12,089 ล้านบาท

-   สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน ลดลง 7,956 ล้านบาทหรือร้อยละ 5.6
    มีสาเหตุใหญ่จากมูลค่าสุทธิตามบัญชีของที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ลดลง
    ประกอบกับค่าสิทธิประโยชน์รอโอนลดลง
    เนื่องจากการปรับโอนสิทธิประโยชน์ของเครื่องบินที่ได้รับมอบแล้วรวมทั้งที่มิได้ใช้สิทธิออกจากบัญชี

  หนี้สินและส่วนของผู้ถือหุ้น

  บริษัทฯ และบริษัทย่อยมีหนี้สินรวมทั้งสิ้น 150,056 ล้านบาท ลดลงจากปีที่ผ่านมา 10,195
  ล้านบาทหรือร้อยละ 6.4 มีสาเหตุสำคัญเนื่องจากหนี้สินระยะยาว จำนวน 99,604 ล้านบาท
  ลดลง 15,296 ล้านบาทหรือร้อยละ 13.3
  ในจำนวนนี้เป็นหนี้ที่ถึงกำหนดชำระภายในหนึ่งปีจำนวน 20,628 ล้านบาท

  ส่วนของผู้ถือหุ้นของบริษัทใหญ่ ณ 30 กันยายน 2545 เท่ากับ 28,229 ล้านบาท
  เมื่อรวมกับส่วนของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย จำนวน 125 ล้านบาท ส่วนของผู้ถือหุ้นจึงมีจำนวนรวมทั้งสิ้น
  28,354 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 10,343 ล้านบาท หรือร้อยละ 57.4 เนื่องจากบริษัทฯ
  มีกำไรสุทธิจากการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2545

  อัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น ณ วันสิ้นงวด เท่ากับ 5.29 เท่า ซึ่งลดลงเมื่อเปรียบเทียบกับ
  8.90 เท่า ณ วันสิ้นงวดปีก่อน เนื่องจากหนี้สินลดลง ในขณะที่ส่วนของผู้ถือหุ้นเพิ่มขึ้น

  กระแสเงินสด

  บริษัทฯ และบริษัทย่อย มีกระแสเงินสดสุทธิจากการดำเนินงานเพิ่มขึ้น 18,901 ล้านบาท จาก
  6,662 ล้านบาทในปีก่อน เป็น 25,563 ล้านบาทในปีงบประมาณ 2545
  เนื่องจากมีกำไรจากการดำเนินงานก่อนการเปลี่ยนแปลงในสินทรัพย์และหนี้สินดำเนินงานเท่ากับ
  19,218 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 3,138 ล้านบาท

เงินสดสุทธิใช้ไปในกิจกรรมลงทุน เท่ากับ 3,453 ล้านบาท
ส่วนใหญ่เป็นการใช้ไปเพื่อซื้อสินทรัพย์ถาวร สำหรับเงินสดสุทธิใช้ไปในกิจกรรมจัดหาเงิน เท่ากับ
10,309 ล้านบาท เนื่องจากการจ่ายชำระเงินกู้

ปริมาณการผลิตและการขนส่ง

  ปีงบประมาณ 2545 บริษัทฯ ได้ขยายจุดบินและเพิ่มเที่ยวบินรองรับเส้นทางที่มีผู้โดยสารหนาแน่น
  โดยได้ปรับลดเที่ยวบินภายในประเทศบางเส้นทางให้สายการบินเอกชนดำเนินการ
  ทำให้ปริมาณการผลิตเพิ่มขึ้นจากปีก่อนร้อยละ 3.1 ในขณะที่ปริมาณการขนส่งเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.6
  ทำให้อัตราส่วนการบรรทุกเพิ่มขึ้นจาก 68.5 ในปีก่อนเป็นร้อยละ 68.9 โดยมีรายละเอียดดังนี้

  ------------------------ ------------------ --------------- ---------------
                                              2545            อัตราเปลี่ยนแปลง

  ปริมาณการผลิต              (ล้านตัน-กิโลเมตร)    8,752           + 3.1 %

  ปริมาณการขนส่ง             (ล้านตัน-กิโลเมตร)    6,027           + 3.6 %

  อัตราส่วนการบรรทุก          (%)                68.9            + 0.4

  ปริมาณที่นั่ง                 (ล้านที่นั่ง-กิโลเมตร)   63,198          + 4.5 %

  ปริมาณการขนส่งผู้โดยสาร      (ล้านคน-กิโลเมตร)    46,571          + 3.1 %

  อัตราส่วนการขนส่งผู้โดยสาร    (%)                73.7            - 1.0

  ปริมาณการผลิตพัสดุภัณฑ์        (ล้านตัน-กิโลเมตร)    3,064           + 0.5 %

  ปริมาณการขนส่งพัสดุภัณฑ์       (ล้านตัน-กิโลเมตร)    1,771           + 4.5 %

  อัตราส่วนการขนส่งพัสดุภัณฑ์     (%)                57.8            + 2.2
  ------------------------ ------------------ --------------- ---------------

  จำนวนผู้โดยสารที่ทำการขนส่งมีทั้งสิ้น 18,315,138 คน ลดลงจากปีก่อนร้อยละ 1.6
  เป็นผลจากเหตุการณ์วินาศกรรมในประเทศสหรัฐอเมริกาที่ทำให้ภาวะการท่องเที่ยวชะลอลงในไตรมาสแรก

ในปีงบประมาณ 2545 บริษัทฯ มีชั่วโมงปฏิบัติการบินทั้งหมดจำนวน 281,286 ชั่วโมง
เพิ่มขึ้นร้อยละ 3.6 โดยมีจำนวนชั่วโมงการใช้เครื่องบินเฉลี่ยต่อลำเพิ่มขึ้นจาก 9.6 ชั่วโมงต่อวัน
เป็น 9.8 ชั่วโมงต่อวัน

รายได้จากการดำเนินงาน

  ในปีงบประมาณ 2545 บริษัทฯ และบริษัทย่อย มีรายได้จากการดำเนินงาน จำนวน 129,510
  ล้านบาท ลดลงจากปีก่อน 914 ล้านบาทหรือร้อยละ 0.7

  -------------------------------------- ----------------- ---------------
  หน่วย : ล้านบาท                          2545              อัตราเปลี่ยนแปลง

  รายได้จากกิจการขนส่ง                                        

  - ค่าโดยสารและน้ำหนักส่วนเกิน               102,196           + 0.9 %

  - ค่าระวางขนส่ง                          19,981            - 2.4 %

  - ค่าไปรษณียภัณฑ์                          728               + 11.0 %

  รายได้จากกิจการขนส่ง                      122,905           + 0.4 %

  รายได้จากกิจการอื่น                        5,830             - 9.6 %

  รายได้จากบริษัทย่อย                        280               - 8.8 %

  รวมรายได้จากการขายและให้บริการ            129,015           - 0.1 %

  รายได้อื่น                                495               - 60.4 %

  รวมรายได้จากการดำเนินงาน                 129,510           - 0.7 %
  -------------------------------------- ----------------- ---------------

  รายได้จากการขายและให้บริการ จำนวน 129,015 ล้านบาท ลดลงจากปีก่อน 158
  ล้านบาทหรือร้อยละ 0.1 ประกอบด้วย

  รายได้จากกิจการขนส่ง จำนวน 122,905 ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 488 ล้านบาท
  คิดเป็นร้อยละ 0.4 ประกอบด้วย

-   รายได้ค่าโดยสารและน้ำหนักส่วนเกิน มีจำนวน 102,196 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 79.2
    ของรายได้จากการขายและให้บริการ เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 899 ล้านบาทหรือร้อยละ 0.9

-   รายได้ค่าระวางขนส่ง จำนวน 19,981 ล้านบาท ลดลงจากปีที่ผ่านมา 483
    ล้านบาทหรือร้อยละ 2.4 เนื่องจากมีการนำระบบการขายสุทธิมาใช้เพิ่มขึ้น
    ทำให้การบันทึกรายได้ลดลง

  รายละเอียดของรายได้เฉลี่ยต่อหน่วยในปีงบประมาณ 2545 มีดังนี้

  --------------------------- ------------------ ----------- ----------------
                                                 2545        อัตราเปลี่ยนแปลง

  รายได้เฉลี่ยต่อหน่วยรวมทั้งระบบ    (บาท/ตัน-กิโลเมตร)   20.39       - 3.1%

  รายได้จากผู้โดยสารเฉลี่ยต่อหน่วย   (บาท/คน-กิโลเมตร)   2.18        - 2.2%

  รายได้จากพัสดุภัณฑ์เฉลี่ยต่อหน่วย    (บาท/ตัน-กิโลเมตร)   11.28       - 6.6 %
  --------------------------- ------------------ ----------- ----------------

  รายได้เฉลี่ยต่อหน่วยลดลง เนื่องจากค่าเงินบาทได้ปรับตัวแข็งค่าขึ้นเมื่อเปรียบเทียบกับปีที่ผ่านมา
  ประกอบกับภาวะการแข่งขันในตลาด และการเปลี่ยนวิธีบันทึกรายได้

  รายได้จากกิจการอื่น มีจำนวน 5,830 ล้านบาท ลดลงจากปีก่อน 619 ล้านบาท คิดเป็นร้อยละ
  9.6 เนื่องจากจำนวนผู้โดยสารและเที่ยวบินของสายการบินลูกค้าลดลง

-   รายได้จากกิจการหน่วยธุรกิจย่อย จำนวน 5,618 ล้านบาท ลดลง 555 ล้านบาทหรือร้อยละ
    9 ประกอบด้วยรายได้จากกิจการซ่อมบำรุงอากาศยาน
    กิจการบริการผู้โดยสารและการรับส่งผู้โดยสาร กิจการบริการลานจอดและอุปกรณ์
    กิจการบริการคลังสินค้า และกิจการครัวการบิน

-   รายได้จากการบริการอำนวยการบิน การจำหน่ายสินค้าปลอดภาษีบนเครื่องบิน
    และการจำหน่ายสินค้าที่ระลึก จำนวน 212 ล้านบาท ลดลง 64 ล้านบาทหรือร้อยละ 23.2

  รายได้จากบริษัทย่อย เป็นรายได้จากบริษัท ไทย-อะมาดิอุส เซาท์อีสเอเชีย จำกัด จำนวน 280
  ล้านบาท ลดลงจากปีที่ผ่านมา 27 ล้านบาทหรือร้อยละ 8.8

  รายได้อื่น ลดลงจากปีก่อน 756 ล้านบาทหรือร้อยละ 60.4 ประกอบด้วย

-   ดอกเบี้ยรับ จำนวน 320 ล้านบาท ลดลงจากปีก่อน 126 ล้านบาทหรือร้อยละ 28.3
    เนื่องจากอัตราดอกเบี้ยลดลง

-   รายได้อื่นๆ จำนวน 175 ล้านบาทต่ำกว่าปีก่อน 630 ล้านบาทหรือร้อยละ 78.3
    เนื่องจากในปีก่อนบริษัทฯ ได้รับค่าชดเชยความเสียหายจากการที่อิรักรุกรานคูเวตเมื่อปี
    ค.ศ.1991จากคณะกรรมาธิการพิจารณาชดเชยค่าเสียหายแห่งสหประชาชาติประมาณ 415
    ล้านบาท รวมทั้งกำไรจากการจำหน่ายทรัพย์สินลดลงจากปีก่อน 148 ล้านบาท

  ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน

บริษัทฯ และบริษัทย่อย มีค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานในปีงบประมาณ 2545 รวมทั้งสิ้น 109,489
ล้านบาท ลดลงจากปีก่อน 12,259 ล้านบาทหรือร้อยละ 10.1 มีรายละเอียดดังนี้

  ค่าใช้จ่ายในการขายและให้บริการ จำนวน 110,327 ล้านบาท ลดลงจากปีที่ผ่านมา 6,619
  ล้านบาทหรือร้อยละ 5.7 ซึ่งประกอบด้วย ค่าใช้จ่ายกิจการขนส่งจำนวน 107,949 ล้านบาท
  ลดลง 6,480 ล้านบาทหรือร้อยละ 5.7 โดยมีสาเหตุสำคัญ ได้แก่

  - ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการบิน จำนวน 25,995 ล้านบาท ลดลง 3,588 ล้านบาทหรือร้อยละ
  12.1 มีสาเหตุใหญ่จากค่าน้ำมันซึ่งมีสัดส่วนร้อยละ 76.8 ของค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการบิน ลดลง
  4,304 ล้านบาทหรือร้อยละ 17.7 เนื่องจากราคาเฉลี่ยน้ำมันต่ำกว่าปีก่อนร้อยละ 20
  ขณะที่ค่าเบี้ยประกันภัยเพิ่มขึ้นจากปีก่อน 989 ล้านบาทหรือร้อยละ 123.3
  เนื่องจากเหตุการณ์วันที่ 11 กันยายน 2544

-   ค่าใช้จ่ายด้านการตลาด จำนวน 10,832 ล้านบาท ลดลง 3,441 ล้านบาท หรือร้อยละ
    24.1 มีสาเหตุสำคัญเนื่องจากการใช้ระบบการขายสุทธิเพิ่มขึ้น ทำให้ค่านายหน้าลดลง
    นอกจากนี้ นโยบายลดค่าใช้จ่ายของบริษัทฯ มีผลให้ค่าโฆษณาและประชาสัมพันธ์ลดลง

-   ค่าเช่าเครื่องบินและอะไหล่ จำนวน 8,427 ล้านบาท ลดลง 3,219 ล้านบาท หรือร้อยละ
    27.6 มีสาเหตุส่วนหนึ่งจากการที่บริษัทฯ
    มีจำนวนเครื่องบินที่ทำการเช่าดำเนินการชั่วคราวลดลงเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงระยะเวลาเดียวกันในปีก่อน
    โดยได้โอนเป็นเครื่องบินภายใต้สัญญาเช่าแทน เป็นผลให้ค่าเสื่อมราคาเครื่องบินจำนวน
    8,692 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 623 ล้านบาท หรือร้อยละ 7.7

-   ค่าบำรุงรักษาและซ่อมแซม จำนวน 15,998 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 2,104 ล้านบาทหรือร้อยละ
    15.1 เนื่องจากมีจำนวนชั่วโมงปฏิบัติการบินเพิ่มขึ้น
    รวมทั้งมีเครื่องยนต์ที่พ้นระยะเวลารับประกันจึงทำให้ค่าซ่อมแซมเพิ่มขึ้น

-   ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับการบริการภาคพื้น จำนวน 19,652 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 1,118 ล้านบาท
    หรือร้อยละ 6.0
    มีสาเหตุใหญ่เนื่องจากการเพิ่มจุดบินทำให้มีค่าธรรมเนียมเส้นทางบินและค่าธรรมเนียมสนามบินเพิ่มขึ้น
    รวมทั้งค่าธรรมเนียมในการบินผ่านประเทศในยุโรปสูงขึ้น

  ค่าใช้จ่ายอื่น ไม่รวมกำไรจากอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ มีจำนวนรวม 1,572
  ล้านบาท เพิ่มขึ้นจากปีที่ผ่านมา 759 ล้านบาทหรือร้อยละ 48.3
  ส่วนใหญ่เกิดจากค่าชดเชยที่จ่ายให้แก่พนักงานที่เข้าร่วมโครงการเกษียณอายุก่อนกำหนด

  ส่วนของผู้ถือหุ้นส่วนน้อยในกำไรสุทธิของบริษัทย่อย

  กำไรสุทธิในส่วนของผู้ถือหุ้นส่วนน้อย เท่ากับ 30 ล้านบาท เป็นส่วนของผู้ถือหุ้นร้อยละ 45
  ในผลกำไรของบริษัท ไทย-อะมาดิอุส เซาท์อีสต์เอเชีย จำกัด

  การเปลี่ยนแปลงนโยบายการบัญชี

  ปีงบประมาณ 2545 บริษัทฯ
  ได้เปลี่ยนแปลงรายการภาษีเงินได้รอการตัดบัญชีที่เดิมจะโอนจากกำไรสะสมเฉพาะส่วนที่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ทางภาษีเฉพาะงวดปีบัญชีที่เสียภาษี
  มาบันทึกทั้งจำนวนในบัญชีภาษีเงินได้รอการตัดบัญชี โดยปรับจากกำไรสะสม
  และได้ปรับงบการเงินงวดปี 2544 ที่นำมาเปรียบเทียบ ผลของการเปลี่ยนแปลงวิธีการดังกล่าว
  ทำให้กำไรสะสมต้นงวดปี 2545 และปี 2544 เพิ่มขึ้น 5,381 ล้านบาท และ 6,434 ล้านบาท