2. การบริหารความเสี่ยงและปัจจัยความเสี่ยง

บริษัทฯ
ได้มุ่งให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงขององค์กรทั้งปัจจัยภายในและภายนอกอย่างต่อเนื่องมาตั้งแต่ปี
พ.ศ. 2546 เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้ถือหุ้นและผู้มีส่วนได้เสีย
โดยมีนโยบายให้มีการบริหารความเสี่ยงทั่วทั้งองค์กร คณะกรรมการบริษัทฯ
ซึ่งเล็งเห็นถึงความสำคัญของการบริหารความเสี่ยงได้มอบหมายให้คณะกรรมการบริหารความเสี่ยง
(Risk Management Committee)
อันประกอบด้วยกรรมการทั้งจากภาครัฐและกรรมการอิสระจากภาคเอกชน
กำหนดและทบทวนนโยบายและกรอบการบริหารความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอและกำกับดูแล
ติดตามประสิทธิผลของการบริหารความเสี่ยงเพื่อให้มั่นใจว่าผู้บริหารและพนักงานมีการระบุความเสี่ยง
ประเมินและจัดลำดับความสำคัญ เพื่อวางมาตรการป้องกัน แก้ไข ควบคุม
และจัดการปัจจัยความเสี่ยงทั้งในระดับองค์กรและระดับฝ่ายที่อยู่ในความรับผิดชอบให้อยู่ในระดับที่ยอมรับได้
และเป็นระบบตามมาตรฐาน (Committee of Sponsoring Organization of the
Treadway Commission : COSO)
มีการรายงานต่อคณะกรรมการบริหารความเสี่ยงและคณะกรรมการบริษัทฯ ทุกไตรมาส
โดยมีการส่งเสริมให้ผู้บริหารและพนักงานทุกฝ่ายขององค์กรใช้การบริหารความเสี่ยงเป็นเครื่องมือในการบริหารงาน

ในปี 2553 บริษัทฯ มีการบูรณาการการบริหารความเสี่ยงระดับองค์กรเข้ากับแผนกลยุทธ์ของบริษัทฯ
เพื่อสนับสนุน
ให้การดำเนินแผนกลยุทธ์เป็นไปตามเป้าหมาย
และป้องกันผลกระทบหรือความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นจากความไม่แน่นอน
รวมทั้งวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของความเสี่ยงและสาเหตุของความเสี่ยง
และมีการวิเคราะห์ผลกระทบของความเสี่ยงระดับองค์กรโดยรวม (Portfolio View of Risk)
และดำเนินการจัดทำดัชนีชี้วัดความเสี่ยงหลัก (Key Risk Indicator)
เพื่อใช้เป็นเครื่องเตือนภัยล่วงหน้า และทำการปรับปรุงประสิทธิภาพของระบบการบริหารความเสี่ยง
(Enterprise-wide Risk Management System) ให้ทันสมัยและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น
รวมทั้งสามารถเชื่อมโยงกับการจัดทำรายงานการควบคุมภายใน และระบบการบริหารจัดการอื่นๆ
ของบริษัทฯ

บริษัทฯ มีการระบุปัจจัยเสี่ยงและแนวทางการดำเนินการระยะสั้นและระยะยาวในแผนวิสาหกิจ
และการปลูกฝังให้การบริหารความเสี่ยงเป็นวัฒนธรรมองค์กรโดยจัดการฝึกอบรมเชิงปฏิบัติการ
(Workshop) เรื่องการบริหารความเสี่ยงอย่างต่อเนื่องให้แก่ผู้บริหารทุกระดับ

ปัจจัยเสี่ยงที่มีนัยสำคัญ

ปัจจัยเสี่ยงที่บริษัทฯ เผชิญอยู่
ประกอบไปทั้งปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลต่ออุตสาหกรรมการบินและปัจจัยเสี่ยงที่ส่งผลต่อธุรกิจของบริษัทฯ
โดยตรงดังต่อไปนี้

ปัจจัยเสี่ยงของอุตสาหกรรมการบิน

1. ความเสี่ยงจากราคาน้ำมันอากาศยานที่สูงขึ้น

เนื่องจากน้ำมันอากาศยาน ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายหลักในการดำเนินธุรกิจการบิน
ยังคงมีราคาอยู่ในระดับสูงและมีความผันผวนอย่างต่อเนื่อง โดยในรอบปีงบประมาณ 2553
(มกราคม – ธันวาคม 2553) บริษัทฯ มีต้นทุนค่าน้ำมันอากาศยานร้อยละ 34.22
ของค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน โดยบริษัทฯ
ปรับปรุงนโยบายประกันความเสี่ยงราคาน้ำมันอากาศยาน (Jet Fuel Price Hedging)
เพื่อลดความผันผวนของต้นทุนด้านน้ำมันอากาศยาน ให้สามารถจัดทำประกันฯ
ในปริมาณไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 และไม่เกิน ร้อยละ 80 ของปริมาณการใช้ต่อหนึ่งปี
โดยแต่ละครั้งบริษัทฯ จัดทำประกันความเสี่ยงราคาน้ำมันอากาศยานอยู่ที่ประมาณ ร้อยละ 3 – 5
ของปริมาณการใช้ต่อเดือน ภายในสัญญาช่วงระยะเวลา 3–6 เดือน
รวมทั้งได้มีการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการการใช้น้ำมันเชื้อเพลิง (Fuel Management)
และดำเนินการให้มีการเรียกเก็บค่าธรรมเนียมน้ำมัน (Fuel Surcharge) ในระดับที่เหมาะสม
ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับสภาวะการแข่งขันกับสายการบินในแต่ละเส้นทางบิน
เพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายน้ำมันอากาศยานที่เพิ่มสูงขึ้น
โดยสามารถชดเชยราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่เปลี่ยนแปลงประมาณร้อยละ 102
ของราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่เพิ่มขึ้น

2. ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

การที่บริษัทฯ มีรายได้เป็นเงินตราต่างประเทศกว่า 40 สกุล คิดเป็นร้อยละ 75
ของรายได้รวมทั้งหมด ในขณะที่มีหนี้และค่าใช้จ่ายใน 4 สกุลหลัก ได้แก่ เหรียญสหรัฐ (USD) เยน
(JPY) ยูโร (EUR) และบาท (THB) บริษัทฯ
ได้ดำเนินการลดความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยน โดยใช้หลักการ Natural
Hedging คือ การจัดให้รายจ่ายเป็นเงินสกุลเดียวกับรายได้มากที่สุด
และการปรับโครงสร้างเงินกู้ในสกุลเงินต่างๆ
ให้สอดคล้องกับสกุลเงินของเงินสดสุทธิจากการดำเนินงาน (Net Operating Cash Flow)
พร้อมๆ กับลดความเสี่ยงของการมีหนี้เป็นเงินสกุลต่างประเทศมากเกินไป
โดยการจัดให้มีการกู้ยืมเงินเป็นสกุลบาทด้วยส่วนหนึ่ง
เพื่อลดความผันผวนของรายการผลกำไร/ขาดทุนจากอัตราแลกเปลี่ยนในงบการเงิน ทั้งนี้ บริษัทฯ
ได้จัดจ้างที่ปรึกษาด้านบริหารความเสี่ยงทางด้านอัตราแลกเปลี่ยนเพื่อฝึกอบรมบุคลากร
และพัฒนาต้นแบบโปรแกรมคอมพิวเตอร์ในการวัดมูลค่าความเสี่ยงและบริหารความเสี่ยงทางด้านอัตราแลกเปลี่ยน
เพื่อให้บริษัทฯ
สามารถวางแผนการจัดหาเงินทุนและกำหนดวิธีการบริหารความเสี่ยงโดยใช้เครื่องมือทางการเงินในการทำธุรกรรมได้อย่างเหมาะสม
เช่น การทำ Cross Currency Swap (CCS) ในช่วงที่ตลาดเงินเอื้ออำนวย โดย ณ วันที่ 31
ธันวาคม 2553 บริษัทฯ มีสัดส่วนเงินกู้ในสกุลหลักภายหลังจากการทำ CCS ดังนี้ USD : EUR :
JPY : THB = 1 : 35 : 9 : 55 (ไม่รวมภาระผูกพันค่าเช่าเครื่องบินเพื่อการดำเนินงาน)

3. ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย

เนื่องจากบริษัทฯ มีการกู้ยืมเงินเพื่อนำมาใช้จ่ายดำเนินงาน
ทำให้มีภาระที่จะต้องชำระดอกเบี้ยจากการกู้ยืมดังกล่าว
โดยเงินกู้บางส่วนมีอัตราดอกเบี้ยเป็นแบบลอยตัว ดังนั้น
หากอัตราดอกเบี้ยมีการปรับตัวสูงขึ้นจะทำให้ต้นทุนทางการเงินของบริษัทฯ สูงขึ้นตามไปด้วย บริษัทฯ
จึงบริหารความเสี่ยงทางการเงิน โดยพิจารณาปรับโครงสร้างหนี้ด้วยการนำเครื่องมือทางการเงิน
ได้แก่ Interest Rate Swap (IRS) มาใช้ในการแปลงอัตราดอกเบี้ย
จากอัตราดอกเบี้ยลอยตัวมาเป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่ ในปี 2553 บริษัทฯ
ได้ดำเนินการเข้าทำธุรกรรม Interest Rate Swap (IRS)
โดยการแปลงดอกเบี้ยของหนี้สกุลยูโรแบบลอยตัว เป็นแบบคงที่ จำนวน 4 รายการ วงเงินรวม
268.33 ล้านยูโร ซึ่งจากการบริหารความเสี่ยงดังกล่าว ทำให้ ณ สิ้นเดือนธันวาคม 2553 บริษัทฯ
มีหนี้สินที่มีอัตราดอกเบี้ยคงที่คิดเป็นร้อยละ 46 ของภาระหนี้สินทั้งหมด
(ไม่รวมภาระผูกพันค่าเช่าเครื่องบินเพื่อการดำเนินงาน) และมีอัตราดอกเบี้ยเฉลี่ยเท่ากับร้อยละ
3.37

4. ความเสี่ยงจากมลภาวะของธุรกิจการบินต่อสิ่งแวดล้อม

จากการที่สหภาพยุโรป (European Union : EU)
ได้ออกระเบียบการซื้อขายสิทธิในการปล่อยก๊าซเรือนกระจกหรือ CO₂ สำหรับการบิน (Emissions
Trading Scheme : ETS) และนำมาใช้บังคับสายการบินที่บินเข้ายุโรปตั้งแต่ปี 2555
โดยมีข้อกำหนดว่า สายการบินที่ทำการบินเข้ายุโรปตั้งแต่ปีดังกล่าวจะต้องจำกัดการปล่อยก๊าซ CO₂
ให้เท่ากับปริมาณ CO₂ ที่ปล่อยในปีฐาน คือ พ.ศ. 2547 – 2549 ดังนั้น หากสายการบินใดปล่อย
CO₂ เกินปริมาณที่กำหนด สายการบินนั้นจะต้องทดแทนด้วยคาร์บอนเครดิตในรูป CERs
(Certified Emission Reduction) โดยบริษัทฯ ได้จัดส่งแผนการใช้น้ำมันและปริมาณ CO₂
ให้แก่ Deutsche Emissionhandelsstelle (DEHSt) ซึ่งเป็นผู้ดูแลบริษัทฯ ในเรื่อง
Emission Trading ของ EU แล้ว

เมื่อเดือนกันยายน 2553 บริษัทฯ
เป็นสายการบินแรกในภูมิภาคเอเชียที่เปิดตัวรายการชดเชยการปล่อยก๊าซ CO₂ (Carbon Offset
Programme) สู่สิ่งแวดล้อมโดยร่วมกับสมาคมขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ (International
Air Transport Association : IATA) คำนวณปริมาณการปล่อยก๊าซ CO₂
ของผู้โดยสารจากระยะทางที่เดินทาง
แล้วคิดมูลค่าเป็นจำนวนเงินซึ่งผู้โดยสารสามารถมอบเงินดังกล่าวด้วยความสมัครใจกับโครงการชดเชยการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ได้รับการรับรองจากองค์การสหประชาชาติ
อันเป็นการสร้างภาพลักษณ์ในการเป็นผู้คำนึงถึงสิ่งแวดล้อมให้กับทางบริษัทฯ

ปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวกับธุรกิจของบริษัทฯ

1. ความเสี่ยงจากอุตสาหกรรมการท่องเที่ยวของประเทศไทย

ธุรกิจสายการบินซึ่งเป็นธุรกิจหลักของบริษัทฯ
ประกอบด้วยการบริการขนส่งผู้โดยสารและสินค้าทางอากาศ
อาจได้รับผลกระทบจากการชะลอตัวของอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว
วิกฤติการณ์ทางการเงินในต่างประเทศ หรือจากภัยธรรมชาติ
อันเป็นปัจจัยเสี่ยงทั้งในส่วนของภาวะเศรษฐกิจโลกและปัจจัยการเมืองภายในประเทศ
ซึ่งจะส่งผลให้จำนวนผู้โดยสารลดต่ำลง บริษัทฯ ได้ตระหนักถึงความสำคัญในเรื่องดังกล่าว
และได้มีการติดตามสถานการณ์ต่างๆ อย่างใกล้ชิด
จึงได้มีมาตรการแก้ไขและดำเนินการอย่างต่อเนื่อง เพื่อลดระดับความรุนแรงของความเสี่ยงลง
ให้เกิดภาพลักษณ์ที่ดีแก่บริษัทฯ และเพิ่มความมั่นใจในการเดินทางของผู้โดยสาร

2. ความเสี่ยงจากการดำเนินงานโดยฝูงบินที่มีอายุการใช้งานนาน

ฝูงบินของบริษัทฯ ที่มีอายุการใช้งานนานขึ้น
ส่งผลให้ค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานและบำรุงรักษาของบริษัทฯ สูงขึ้น
โดยค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาและซ่อมแซมที่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญอาจมีผลกระทบในทางลบต่อความสามารถในการทำกำไรของบริษัทฯ
อีกทั้งแผนพัฒนาฝูงบินของบริษัทฯ ยังต้องใช้ทั้งค่าใช้จ่ายเพื่อการลงทุน (Capital Expenditure)
เป็นจำนวนมากและระยะเวลาดำเนินการนาน บริษัทฯ จึงได้จัดให้มีมาตรการควบคุมความเสี่ยง
ได้แก่ การวางแผนการซ่อมบำรุงอย่างมีประสิทธิภาพ (Effective Maintenance Plan)
เพื่อให้แผนการใช้งานเครื่องบินกับแผนการซ่อมบำรุงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และให้บริษัทฯ
มีเครื่องบินใช้งานเพียงพอตามตารางการบิน

ส่วนความล่าช้าในการจัดหาฝูงบินใหม่ การส่งมอบเครื่องบินแบบแอร์บัส A330-300
ที่มีปัญหาเรื่องการส่งมอบเก้าอี้ชั้นประหยัดจากบริษัท Koito ล่าช้า จำนวน 5 ลำ
ที่อาจส่งผลกระทบต่อปริมาณการผลิตและผลการดำเนินงานของบริษัทฯ นั้น บริษัทฯ
ได้ดำเนินการจัดหาเก้าอี้ชั้นประหยัดจาก Supplier รายใหม่ คือบริษัท ZIM Flugsitz
ได้ดำเนินการทบทวนการออกแบบขั้นสุดท้าย (Critical Design Review) เป็นที่เรียบร้อย
และได้รับมอบเก้าอี้โดยสารดังกล่าวบางส่วนจาก ZIM Flugsitz แล้ว นอกจากนี้ บริษัทฯ
ได้มีการบริหารจัดการฝูงบิน โดยเช่าเครื่องบินแบบโบอิ้ง 777-300ER จำนวน 3 ลำ
จากเจ็ทแอร์เวย์ส เพื่อรักษากำลังการผลิตให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ

3. ความเสี่ยงจากข้อพิพาททางกฎหมาย

ความเสี่ยงที่บริษัทฯ อาจถูกดำเนินการตามกฎหมายหรือกฎระเบียบ
ซึ่งรวมถึงข้อพิพาทเกี่ยวกับกฎหมายว่าด้วยการป้องกันการผูกขาด และกีดกันทางการค้า
(Antitrust) ได้แก่ ประเทศสหรัฐอเมริกา กลุ่มประเทศสหภาพยุโรป ออสเตรเลีย นิวซีแลนด์
และสาธารณรัฐเกาหลี ล่าสุดเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2553 กรณีที่บริษัทฯ ถูกสอบสวน กล่าวหาว่า
บริษัทฯ ร่วมกับสายการบินอื่นละเมิดกฎหมายประชาคมยุโรป (Commission of the European
Communities : EC) ได้มีคำตัดสินยกข้อกล่าวหาบริษัทฯ แล้ว บริษัทฯ
ไม่ถูกกำหนดโทษปรับแต่อย่างใด

อย่างไรก็ตาม ที่ผ่านมาบริษัทฯ
ได้สำรองงบประมาณไว้เป็นค่าปรับจากกรณีการถูกกล่าวหาและการฟ้องร้องเกี่ยวกับการละเมิดกฎหมายแข่งขันทางการค้าในภูมิภาคต่างๆ
ไว้ตั้งแต่ปี 2551 ซึ่งในปี 2553 บริษัทฯ ได้สำรองงบประมาณไว้เป็นเงินจำนวน 3,661 ล้านบาท