5. ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

 สินทรัพย์ถาวรหลักที่ใช้ในการประกอบธุรกิจ

-   ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์

ธนาคารและบริษัทย่อยมีที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์
โดยธนาคารและบริษัทย่อยเป็นเจ้าของและไม่ติดภาระจำนอง/จำนำ ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2546       | 2547       | 2548       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน                           |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่ของธนาคาร         | 6,434      | 6,434      | 6,604      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ                     | 1,457      | 1,457      | 1,457      |
|   ในเขตกรุงเทพและปริมณฑล        |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ที่ดินอื่น ๆ ในต่างจังหวัดของธนาคาร | 1,002      | 1,011      | 1,011      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมที่ดิน ⁽¹⁾                  | 8,893      | 8,902      | 9,072      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อาคาร                         |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักงานใหญ่                  | 9,846      | 9,857      | 12,064     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขา                        | 2,217      | 2,217      | 2,251      |
| ในเขตกรุงเทพและปริมณฑลของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สาขาในต่างจังหวัดของธนาคาร     | 2,127      | 2,129      | 2,142      |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   สำนักง                       | -          | -          | -          |
| านและสาขาในต่างประเทศของธนาคาร |            |            |            |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวมอาคาร ⁽¹⁾                | 14,190     | 14,203     | 16,457     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อุปกรณ์                         | 11,669     | 11,955     | 12,748     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| อื่น ๆ                          | 469        | 734        | 712        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รวม                           | 35,221     | 35,794     | 38,989     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   หัก ค่าเสื่อมราคาสะสม ⁽¹⁾       | 14,324     | 15,229     | 16,849     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   ค่าเผื่อการด้อยค่า               | 813        | 818        | 699        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| ที่ดิน อาคารและอุปกรณ์สุทธิ          | 20,084     | 19,747     | 21,441     |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  ⁽¹⁾ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2546 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,957 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,887 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 1,942 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2547 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 5,957 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 4,887 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 2,082 ล้านบาท

  ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ที่ดินได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,127 ล้านบาท
  อาคารได้รวมส่วนที่ตีราคาเพิ่มขึ้นจำนวน 6,967 ล้านบาท
  และค่าเสื่อมราคาสะสมได้รวมค่าเสื่อมราคาสะสม ส่วนที่ตีราคาเพิ่มจำนวน 3,070 ล้านบาท

-   สัญญาเช่าระยะยาว

  1. สัญญาเช่า

ธนาคารและบริษัทย่อยได้ทำสัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร
เพื่อใช้เป็นสำนักงานสาขาและทำสัญญาเช่ารถยนต์จำนวนหลายสัญญา
ธนาคารและบริษัทย่อยมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าเช่าในอนาคต ณ วันที่ 31 ธันวาคม มีดังนี้

(หน่วย : ล้านบาท)

+-------------------------------+------------+------------+------------+
| รายการ                        | 2546       | 2547       | 2548       |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่าที่ดิน/อาคาร              | 368        | 518        | 467        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
| สัญญาเช่ารถยนต์                  | 399        | 468        | 442        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+
|   รวม                         | 767        | 986        | 909        |
+-------------------------------+------------+------------+------------+

  2. สัญญาบริการ

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน 2545 ธนาคารได้ทำสัญญารับบริการด้านเทคโนโลยีสารสนเทศจากบริษัท
ไอ บี เอ็ม (ประเทศไทย) จำกัด โดยสัญญามีระยะเวลาถึงวันที่ 31 ธันวาคม 2555 และ ณ วันที่
31 ธันวาคม 2548 และ 2547 ธนาคารมีภาระผูกพันที่จะต้องจ่ายค่าบริการในอนาคต เป็นจำนวน
7,199 ล้านบาท และ 8,220 ล้านบาท ตามลำดับ

-   เงินให้สินเชื่อ

-   นโยบายการจัดชั้นสินทรัพย์

สินทรัพย์จัดชั้นของธนาคารและบริษัทย่อยประกอบด้วยเงินลงทุน เงินให้สินเชื่อและดอกเบี้ยค้างรับ
(รวมสถาบันการเงิน) ทรัพย์สินรอการขาย และสินทรัพย์อื่น
โดยธนาคารมีนโยบายจัดชั้นสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดโดยธนาคารแห่งประเทศไทย
ซึ่งรวมถึงการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะของลูกหนี้แต่ละราย
ซึ่งสรุปการจัดชั้นสินทรัพย์ ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2548 ได้ดังนี้

  (หน่วย : ล้านบาท)

+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|                | เงินให้สินเชื่อ  | เง    | ทรัพย์สิน   | สิน     | รวม     |
|                |             | ินลงทุน |          | ทรัพย์อื่น |         |
|                | และ         |       | รอการขาย |        |         |
|                | ดอกเบี้ยค้างรับ |       |          |        |         |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|   จัดชั้นปกติ      | 571,646     | -     | -        | -      | 571,646 |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|   จัดช          | 5,039       | -     | -        | -      | 5,039   |
| ั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ |             |       |          |        |         |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|   จัด           | 4,515       | -     | -        | -      | 4,515   |
| ชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน |             |       |          |        |         |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|   จัดชั้นสงสัย     | 12,110      | -     | -        | -      | 12,110  |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|   จัดชั้นสงสัยจะสูญ | 40,395      | 3,526 | 1,712    | 773    | 46,406  |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+
|   รวม          | 633,705     | 3,526 | 1,712    | 773    | 639,716 |
+----------------+-------------+-------+----------+--------+---------+

-   นโยบายการตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญ

ธนาคารปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย โดยการจัดชั้นลูกหนี้ออกเป็น 6 ประเภท
หลักเกณฑ์ที่สำคัญในการจัดชั้นหนี้ คือ ระยะเวลาที่ค้างชำระ
สำหรับมูลค่าของหลักประกันที่ใช้ได้มากที่สุดในการคำนวณค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญขึ้นอยู่กับประเภทของหลักประกัน
รวมทั้งการวิเคราะห์เงินให้กู้ยืมแต่ละประเภท และการประเมินฐานะลูกหนี้แต่ละราย
โดยอาศัยประสบการณ์ในการพิจารณาความเสี่ยงและมูลค่าของหลักประกัน
ซึ่งอัตราที่ใช้ในการตั้งสำรองเป็น ดังนี้

  -------------------------- -----------------------------------------------------------------
  จัดชั้นปกติ                    ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นกล่าวถึงเป็นพิเศษ          ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 2 ของยอดหนี้คงค้าง

  จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน           ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 20 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัย                   ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 50 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ

  จัดชั้นสงสัยจะสูญ               ตั้งสำรองไม่ต่ำกว่าร้อยละ 100 ของยอดหนี้คงค้างสุทธิ ยกเว้น
                             ลูกหนี้จัดชั้นสงสัยจะสูญที่ยังไม่ได้ฟ้องร้องดำเนินคดีหรือปรับโครงสร้างหนี้
                             ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนดให้ตั้งค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญเพิ่มตามจำนวนวันที่ค้างชำระ

  จัดชั้นสูญ                     ให้ตัดออกจากบัญชี
  -------------------------- -----------------------------------------------------------------

หมายเหตุ 1) ยอดหนี้คงค้าง หมายถึง เงินต้นและดอกเบี้ยค้างรับ

2) ยอดหนี้คงค้างสุทธิ หมายถึง ยอดหนี้คงค้างหักด้วยหลักประกัน

-   นโยบายการตั้งสำรองค่าเผื่อการด้อยค่าของทรัพย์สิน

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของทรัพย์สินของธนาคารจะพิจารณาจากข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชี
และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
พร้อมกับกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

-   นโยบายการรับรู้รายได้

ในส่วนของธนาคาร จะรับรู้รายได้ดอกเบี้ยและส่วนลดจากเงินให้สินเชื่อโดยใช้เกณฑ์คงค้าง
ยกเว้นดอกเบี้ยที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3 เดือน
ไม่ว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่ จะรับรู้เป็นรายได้เมื่อได้รับชำระ
รายได้ของลูกหนี้เช่าซื้อจะรับรู้เป็นรายได้โดยวิธีผลรวมจำนวนงวดของการผ่อนชำระ
ธนาคารบันทึกยกเลิกรายได้ดอกเบี้ยค้างรับจากเงินให้สินเชื่อที่ค้างชำระเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า
3 เดือนนับจากวันเริ่มค้างชำระ เพื่อให้เป็นไปตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทย

สำหรับบริษัทย่อยที่เป็นบริษัทบริหารสินทรัพย์
รับรู้รายได้ดอกเบี้ยจากเงินลงทุนในลูกหนี้และเงินให้สินเชื่อเมื่อได้รับชำระ
รายได้จากสัญญาเช่าระยะยาวของบริษัทย่อยมีการรับรู้รายได้ ดังนี้

-   รายได้จากสัญญาเช่าการเงิน
    รับรู้เป็นรายได้ตามงวดที่ถึงกำหนดชำระด้วยวิธีอัตราผลตอบแทนที่แท้จริง
    โดยคำนวณจากเงินลงทุนสุทธิที่คงเหลืออยู่ในแต่ละงวด เว้นแต่ลูกหนี้ที่ค้างชำระนานเกิน 6
    เดือน บันทึกรายได้ตามเกณฑ์เงินสด

-   รายได้จากสัญญาเช่าดำเนินงาน
    รับรู้เป็นรายได้ตามงวดที่ถึงกำหนดชำระเว้นแต่ลูกหนี้ที่ค้างชำระเกินกำหนด 6 เดือน
    บันทึกรายได้ตามเกณฑ์เงินสด

-   นโยบายสินเชื่อที่ระงับรับรู้รายได้

นโยบายการระงับรับรู้รายได้สินเชื่อของธนาคาร
ถือปฏิบัติตามข้อกำหนดของธนาคารแห่งประเทศไทยคือระงับรับรู้รายได้
สำหรับเงินให้สินเชื่อที่มีการค้างชำระเงินต้นและ/หรือดอกเบี้ยเป็นระยะเวลารวมกันเกินกว่า 3
เดือน นับแต่วันครบกำหนดชำระดอกเบี้ยหรือเงินต้นทั้งจำนวน หรือตามงวดที่กำหนดในสัญญา
หรือเมื่อได้ทวงถาม หรือเรียกให้ชำระแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน
โดยไม่คำนึงว่าลูกหนี้รายนั้นจะมีหลักประกันหรือไม่
ยกเว้นเงินเบิกเกินบัญชีจะพิจารณาจากการไม่ได้รับเงินเข้าบัญชีเพื่อชำระเงินต้นหรือดอกเบี้ยเกินกว่า
3 เดือนนับแต่วันที่ถูกยกเลิกวงเงิน หรือวันที่ยอดหนี้เกินวงเงิน
หรือวันที่ครบกำหนดสัญญาแล้วแต่วันใดจะถึงก่อน

-   เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ (NPL)

เงินให้สินเชื่อด้อยคุณภาพ หรือ “NPL”
หมายถึงเงินต้นของเงินให้สินเชื่อคงค้างที่จัดชั้นต่ำกว่ามาตรฐาน สงสัย สงสัยจะสูญ และสูญ
ตามหลักเกณฑ์การจัดชั้นสินทรัพย์ตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย ลงวันที่ 16 มกราคม
2546

 เงินลงทุนในหลักทรัพย์

นโยบายการลงทุน

นโยบายการลงทุนในหลักทรัพย์ของธนาคารแบ่งได้เป็นประเภทหลัก ๆ ได้แก่
การลงทุนในตราสารหนี้และตราสารทุน โดยการลงทุนในตราสารหนี้แบ่งเป็น พอร์ตธุรกรรมเพื่อค้า
ธุรกรรมเผื่อขายและธุรกรรมลงทุนจนครบกำหนด
โดยมีนโยบายการลงทุนที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของแต่ละพอร์ต ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของธนาคาร สภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ได้รับ
และนโยบายของธนาคาร ในส่วนของการลงทุนในตราสารทุน
ธนาคารยังคงนโยบายที่จะลดการลงทุนในธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับธนาคารลงเมื่อมีโอกาสที่เหมาะสม

-   การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่า

การตั้งสำรองค่าเผื่อการลดค่าของเงินลงทุนของธนาคารพิจารณาจาก
ข้อบ่งชี้การด้อยค่าตามมาตรฐานบัญชีฉบับที่ 36 และการประมาณมูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืนในอนาคต
ตามมาตรฐานการบัญชีฉบับที่ 40 พร้อมกำหนดหลักเกณฑ์การพิจารณาเป็นลายลักษณ์อักษร
และหลักเกณฑ์ดังกล่าวผู้ตรวจสอบบัญชีเห็นชอบด้วยแล้ว

การบริหารความเสี่ยงจากการลงทุน

ธนาคารจะกระจายความเสี่ยงในการลงทุนทั้งในตลาดเงินและตลาดทุน
ภายใต้นโยบายของธนาคารและกฎระเบียบของหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง
ภายใต้การควบคุมดูแลรับผิดชอบจากฝ่ายงานที่ทำธุรกรรมและจากฝ่ายงานบริหารความเสี่ยงองค์การ
โดยได้จัดให้มีระบบติดตามขอบเขตความเสี่ยง
ขอบเขตของฐานะการลงทุนและระยะเวลาถือครองและมีเป้าหมายการลงทุนที่ชัดเจน ทั้งนี้
มีการคำนึงถึงสภาพคล่องของหลักทรัพย์ ความเสี่ยงและผลตอบแทนที่ได้รับ
และยังพิจารณาถึงกระแสเงินเข้า/ออก
เพื่อบริหารสภาพคล่องให้เหมาะสมกับความต้องการในการทำธุรกรรมต่าง ๆ ในธนาคาร

การลงทุนของธนาคารในบริษัทย่อยและบริษัทร่วม 

-   ความหมายของบริษัทย่อยและบริษัทร่วม

บริษัทย่อย หมายถึง บริษัทที่ธนาคารลงทุนมากกว่าร้อยละ 50
ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วของบริษัทนั้น
โดยธนาคารมีอำนาจในการกำหนดนโยบายทางการเงินและการดำเนินงานของบริษัทผ่านที่ประชุมกรรมการบริษัท
และที่ประชุมผู้ถือหุ้น

บริษัทร่วม หมายถึง บริษัทที่ธนาคารลงทุน มากกว่าร้อยละ 20 แต่ไม่เกินร้อยละ 50
ของทุนที่ออกและเรียกชำระแล้วของบริษัทนั้น
โดยธนาคารมีอิทธิพลต่อการตัดสินใจเกี่ยวกับนโยบายทางการเงินและการดำเนินงานของบริษัทผ่านที่ประชุมผู้ถือหุ้น

-   นโยบายการลงทุนของธนาคาร

    ธนาคารมีนโยบายการลงทุนในบริษัทย่อย ทั้งในเชิงกลยุทธ์ และเชิงสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
    รวมทั้งมีนโยบายลงทุนในบริษัทร่วมในหลายรูปแบบ อาทิ การลงทุนในเชิงการค้าและอื่น ๆ
    ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

-   การลงทุนเชิงกลยุทธ์

ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจที่ธนาคารมีวัตถุประสงค์ที่จะบริหาร
เพื่อเอื้อประโยชน์กับธุรกิจธนาคารในเชิงยุทธศาสตร์ระยะยาว
โดยมีการผนึกกำลังจากการวางยุทธศาสตร์ร่วมกัน ประสานงานในเชิงปฏิบัติการ
การบริหารจัดการให้ไปด้วยดี มีประสิทธิภาพ โดยใช้จุดแข็งที่ธนาคารมีอยู่คือฐานลูกค้า
ฐานข้อมูลของลูกค้า และความสัมพันธ์อันดีกับลูกค้า รวมถึงยี่ห้อของกสิกรไทย
ซึ่งจะเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการนำเสนอผลิตภัณฑ์ทางการเงินของเครือธนาคารกสิกรไทย

-   การลงทุนเพื่อสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร

ธนาคารลงทุนในบริษัทที่ประกอบธุรกิจสนับสนุนธุรกิจของธนาคาร
มุ่งเน้นการให้บริการในงานที่ไม่ใช่ธุรกิจหลักของธนาคาร และต้องการความคล่องตัวในการจัดการ
โดยธนาคารจะแต่งตั้งผู้บริหารของธนาคารเป็นกรรมการตัวแทน
เพื่อควบคุมนโยบายการบริหารและการดำเนินธุรกิจของบริษัทให้เกิดประสิทธิผลและประโยชน์สูงสุดแก่ธนาคาร

-   การลงทุนเชิงการค้าและอื่น ๆ

ธนาคารลงทุนในบริษัทเพื่อวัตถุประสงค์ที่จะต้องการผลตอบแทนจากการลงทุน เช่น
เงินปันผลและมูลค่าเพิ่มของหุ้น
โดยมิได้มุ่งหวังที่จะเข้าไปมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการของบริษัทนั้น
หรือเป็นการลงทุนที่ได้รับจากการปรับโครงสร้างหนี้