2. ปัจจัยความเสี่ยง

ฝ่ายบริหารของกลุ่ม อาร์ ซี แอล พิจารณาถึงขอบเขตความเสี่ยงในแง่มุมต่างๆ
และระบุบรรดาความเสี่ยงที่สำคัญ
ที่อาจส่งผลกระทบเชิงลบต่อการประกอบธุรกิจและผลการดำเนินงานของกลุ่มฯ อันได้แก่

1. ความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ

1.1 ความเสี่ยงจากสภาวะเศรษฐกิจและสภาวะตลาด

ในฐานะที่กลุ่มฯ เป็นผู้ให้บริการขนส่งสินค้าทางทะเลประเภทตู้คอนเทนเนอร์
ทั้งประเภทกองเรือฟีดเดอร์
ที่ขนส่งสินค้าระหว่างเมืองท่าย่อยในภูมิภาคกับเมืองท่าหลักที่เป็นศูนย์กลางการขนถ่ายสินค้าของภูมิภาคให้แก่สายการเดินเรือหลักๆ
ของโลก
และให้บริการสายการเดินเรือประเภทประจำเส้นทางที่ให้บริการโดยใช้ตู้คอนเทนเนอร์ของกลุ่มฯ
เอง ความสำเร็จทางธุรกิจและผลประกอบการของกลุ่มฯ
จึงขึ้นอยู่กับเสถียรภาพของปริมาณการค้าระหว่างประเทศและปริมาณการค้าในภูมิภาค
การถดถอยของเศรษฐกิจมหภาคและการลดลงของกิจกรรมการค้าในเมืองท่าต่างๆ ที่กลุ่มฯ
ประกอบการอยู่ มีผลกระทบต่อจำนวนตู้ของการขนส่งสินค้าและอัตราค่าระวางลดลง

ทางกลุ่มฯ ได้ปรับกลยุทธ์ทางธุรกิจให้สอดคล้องกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา
และรองรับการเปลี่ยนแปลงที่อาจเกิดขึ้น แม้ว่าการดำเนินมาตรการต่างๆ
ของกลุ่มฯอาจกระทำได้เพียงในขอบเขตที่จำกัด อย่างไรก็ตาม กลุ่มฯ
คงยึดมั่นที่จะปรับปรุงและรักษาส่วนแบ่งตลาดที่มี รวมทั้งแสวงหาโอกาสการค้าในตลาดใหม่ๆ
และดำเนินการด้วยความพยายามอย่างเต็มที่ที่จะลดความเสี่ยงจากสภาวะเศรษฐกิจและสภาวะตลาดด้วยการพัฒนาประสิทธิภาพในการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง

ในปี 2554 ทางกลุ่มฯ ได้ดำเนินมาตรการหลายประการไปพร้อมกัน
เพื่อลดความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ
โดยได้ปรับกลยุทธ์ทางธุรกิจให้สอดคล้องกับสถานการณ์เพื่อลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินงานและเพิ่มรายได้
ทางกลุ่มฯ ได้ยกเลิกบริการที่ไม่สามารถให้กำไรที่คงที่ได้
และปรับเปลี่ยนแผนการขนส่งสินค้าเป็นการขนส่งโดยเส้นทางตรงแทนการเปลี่ยนถ่ายสินค้าเพื่อให้สินค้าถึงปลายทางโดยรวดเร็ว
ขณะเดียวกันได้ขยายคู่ค้าใหม่เพื่อขยายการบริการในเส้นทางขนส่งใหม่ๆ นอกจากนี้แล้วทางกลุ่มฯ
ได้พัฒนาทางด้านลูกค้าสัมพันธ์ให้มีความใกล้ชิดตอบสนองความต้องการของลูกค้าได้ครอบคลุมมากยิ่งขึ้น
และเสนอบริการเพิ่มเติมอันเป็นบริการต่อเนื่อง มีผลให้ปริมาณการขนส่งในครึ่งหลังของปี 2554
สูงขึ้นจากครึ่งแรก อย่างไรก็ตาม ในปี 2555 ทางกลุ่มฯ
ต้องเพิ่มความพยายามทางด้านการตลาดเพื่อให้สามารถบรรลุเป้าหมายที่ได้ตั้งไว้

1.2 การแข่งขันด้านอัตราค่าระวาง

สภาวะตลาดการค้าที่ซบเซา และจำนวนเรือที่มีมากกว่าปริมาณสินค้า มีผลให้สายเรือใหญ่ต่างๆ
ได้เข้ามาทำการแข่งขันในภูมิภาคนี้
ทำให้การแข่งขันด้านอัตราค่าระวางกลายเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญประการหนึ่งสำหรับธุรกิจการขนส่งสินค้าทางทะเล
อัตราค่าระวางได้รับผลกระทบโดยตรงจากปัจจัยต่างๆ เช่น อัตราเติบโตของการค้าโลก
การขาดสมดุลการค้าทางด้านอุปสงค์และอุปทานในภาคส่งออกและนำเข้าในแต่ละประเทศ ซึ่งกลุ่มฯ
ไม่อาจหลีกเลี่ยงผลกระทบดังกล่าวได้ กลุ่มฯ
ได้กำหนดนโยบายที่แน่ชัดในการพัฒนาความสัมพันธ์กับลูกค้า เพื่อลดผลกระทบของความเสี่ยงดังกล่าว

1.3 ความไม่สมดุลของอุปสงค์และอุปทาน

ปัจจัยลบทางเศรษฐกิจในแต่ละประเทศทั่วโลก และในภูมิภาคนี้
ส่งผลให้ความต้องการขนส่งสินค้าลดลง
นอกจากนี้การขาดสมดุลของปริมาณสินค้าในภาคส่งออกและนำเข้าในแต่ละประเทศก็เป็นความเสี่ยงของธุรกิจ
ในสภาพแวดล้อมที่ไม่อำนวยโดยเฉพาะเมื่อตลาดการขนส่งขาดสมดุลของอุปสงค์และอุปทาน
และมีกำลังขนส่งส่วนเกินในอุตสาหกรรม ผู้ประกอบการขนส่งทางทะเลจำต้องปรับลดอัตราค่าระวาง
และเผชิญกับการแข่งขันอย่างรุนแรงทั้งในกลุ่มผู้ประกอบการสายการเดินเรือหลักและในกลุ่มผู้ประกอบการกองเรือฟีดเดอร์
ทั้งหมดนี้ทำให้ผู้ประกอบการจำต้องรับอัตรากำไรที่ต่ำลง นอกจากการแข่งขันทางด้านราคาแล้ว
ทางกลุ่มฯ
จำเป็นต้องบริหารความไม่สมดุลของตู้สินค้าในแต่ละประเทศนี้ให้มีต้นทุนในการขนส่งจากเมืองท่าหนึ่งที่มีจำนวนตู้นำเข้ามากกว่าตู้ส่งออกให้มีต้นทุนที่ต่ำสุด

กลุ่มฯ ตระหนักถึงความท้าทายของปัจจัยเหล่านี้
และได้ดำเนินมาตรการหลายประการเพื่อลดความเสี่ยง และรักษาฐานการตลาด
ปรับปรุงประสิทธิภาพในการปฏิบัติการรวมทั้งควบคุมต้นทุนอย่างเข้มงวด
เพื่อให้เป็นกลไกสำคัญที่จะสร้างความมั่นใจว่ากลุ่มฯ สามารถสร้างรายได้ ผลกำไร
และฐานการประกอบการที่เข้มแข็งสำหรับการขยายงานในอนาคต

1.4 ความเสี่ยงเรื่องราคาน้ำมัน

ความผันผวนของราคาน้ำมันเป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่ออุตสาหกรรมขนส่งสินค้าทางทะเล
เนื่องจากน้ำมันเชื้อเพลิงเป็นต้นทุนการดำเนินงานที่มีสัดส่วนสูงเมื่อเทียบกับต้นทุนโดยรวม
ราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้นทำให้ต้นทุนดำเนินงานของผู้ขนส่งสินค้าทางทะเลสูงขึ้น
สำหรับการประกอบธุรกิจของกลุ่มฯ ทางกลุ่มฯ
ใช้วิธีเรียกเก็บค่าธรรมเนียมเพิ่มตามการปรับขึ้นของราคาน้ำมัน (Bunker Surcharge)
จากลูกค้าผู้ใช้บริการเป็นจำนวนที่แยกต่างหากจากราคาค่าระวาง

ทางด้านต้นทุนราคาน้ำมัน เพื่อป้องกันความเสี่ยงในด้านต้นทุนที่สูงขึ้น ทางกลุ่มฯ
ได้มีการทำสัญญาซื้อน้ำมันไว้ล่วงหน้า อย่างไรก็ตาม ทางกลุ่มฯ
ได้กำหนดปริมาณการซื้อล่วงหน้าได้ในอัตราที่ไม่เกินกว่าที่ได้กำหนดเพดานไว้
นโยบายการซื้อน้ำมันล่วงหน้าประสานกับการซื้อน้ำมัน ณ
ราคาตลาดปัจจุบันทำให้ต้นทุนราคาน้ำมันของกลุ่มฯ ลดความผันผวนลง

2. ความเสี่ยงทางการเงิน

2.1 ความเสี่ยงเรื่องอัตราค่าเงิน

รายได้ของกลุ่มฯ ผูกอิงกับสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ ผ่านกลไกการกำหนดอัตราค่าระวาง
เป็นจำนวนเงินในสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ
ในขณะที่รายได้จากการเดินเรือเรียกเก็บในสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ
หรือในสกุลเงินท้องถิ่นของเมืองท่าขนถ่ายสินค้า
(สกุลเงินบาทและสกุลเงินเหรียญสิงคโปร์เป็นส่วนใหญ่)
ตามจำนวนเทียบเท่าของอัตราค่าระวางที่กำหนดไว้ในสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ สินทรัพย์หลักของกลุ่มฯ
คือเรือคอนเทนเนอร์ การซื้อขายเรือสินค้าประเภทนี้ต่างกระทำในสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ นอกจากนี้
เงินกู้ส่วนใหญ่ของกลุ่มฯ ที่ใช้สนับสนุนการจัดซื้อเรือสินค้าและสินทรัพย์ถาวร
ก็เป็นสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ เช่นกัน ดังนั้น
ความผันผวนของค่าเงินจะไม่ส่งผลกระทบต่อกระแสเงินสดที่กลุ่มฯ ได้จากการดำเนินงาน
ทั้งนี้เป็นเพราะกิจการของกลุ่มฯ
มีลักษณะของการปกป้องความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยนในตัวอยู่แล้ว อย่างไรก็ตาม
ความผันผวนดังกล่าวอาจส่งผลด้านการแปลงค่าในทางบัญชีต่องบการเงินของกลุ่มฯ
จากสกุลเงินเหรียญสหรัฐฯ มาเป็นเงินบาทของไทย

2.2 ความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ย

โดยลักษณะของการประกอบธุรกิจ กลุ่มฯ มีหนี้สินที่เป็นเงินกู้ยืมระยะยาว
ซึ่งใช้สนับสนุนการซื้อเรือสินค้าจึงมีโอกาสประสบความเสี่ยงจากความผันผวนของอัตราดอกเบี้ยในตลาด
เพื่อป้องกันและบรรเทาความเสี่ยงบางส่วนจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยที่มีผลต่อเงินกู้ยืมระยะยาว
ทางกลุ่มฯ บริหารต้นทุนดอกเบี้ยผ่านนโยบายการผสมผสานอัตราดอกเบี้ย
ระหว่างอัตราดอกเบี้ยแบบคงที่และแบบลอยตัว

ณ สิ้นปี 2554 กลุ่มฯ มีเงินกู้โดยรวมที่เป็นเงินกู้ยืมระยะสั้นและเงินกู้ยืมระยะยาวจำนวน 9.40
พันล้านบาท ซึ่งประมาณร้อยละ 73.5 ของจำนวนเงินกู้ยืมดังกล่าว
เป็นเงินกู้ยืมที่มีอัตราดอกเบี้ยลอยตัว ดังนั้นการปรับเพิ่มของอัตราดอกเบี้ยในตลาด
ที่ใช้เป็นอัตราอ้างอิงสำหรับการคำนวณอัตราดอกเบี้ยแบบลอยตัวจะส่งผลให้กลุ่มฯ
มีภาระดอกเบี้ยจ่ายเพิ่มขึ้น ตามสัดส่วนของเงินกู้ยืมเหล่านั้น

2.3 ความเสี่ยงทางด้านมูลค่าเรือ

เรือเป็นสินทรัพย์หลักของกลุ่มฯ ที่ใช้ในการดำเนินธุรกิจ
มูลค่าของเรือจะปรับตัวไปตามสภาวะเศรษฐกิจของโลก ในภาวะที่เศรษฐกิจของโลกดี หรือ
กล่าวอีกนัยหนึ่งว่า มีปริมาณอุปสงค์มากกว่าอุปทาน มูลค่าของเรือก็จะปรับตัวสูงขึ้น
ในทางตรงกันข้าม ในภาวะที่เศรษฐกิจถดถอย มูลค่าเรือก็จะลดต่ำลง นโยบายของกลุ่มฯ
ในด้านนี้คือการรักษากลุ่มอายุของกองเรือให้อยู่ในสัดส่วนที่มีอายุน้อย
เพื่อให้สามารถรองรับการขยายตัวได้ตลอดเวลา และค่าใช้จ่ายในการซ่อมแซมเรืออยู่ในอัตราที่ต่ำ
แม้ว่าจะมีสัญญาณของภาวะเศรษฐกิจที่ฟื้นตัว
แต่ยังคงต้องใช้เวลากว่าที่ราคาเรือจะฟื้นตัวตามภาวะเศรษฐกิจ ทางกลุ่มฯ
ได้ตระหนักในความเสี่ยงทางด้านนี้ ในปี 2554 ทางกลุ่มฯ
จึงมิได้มีการวางแผนการขยายกองเรือเพิ่มเติม

2.4 ความเสี่ยงทางด้านการจัดหาแหล่งเงินทุน

วิกฤตทางด้านการเงิน และวิกฤตทางด้านเศรษฐกิจส่งผลเป็นปัจจัยลบต่อการดำเนินธุรกิจ
และมีผลกระทบอย่างสำคัญต่อการจัดหาแหล่งเงินทุน อย่างไรก็ดี ทางกลุ่มฯ
สามารถจัดหาแหล่งเงินทุนโดยการออกตราสารหนี้ภายในประเทศไทย
และได้รับความสนับสนุนทางการเงินเป็นอย่างดี จากสถาบันการเงิน

3. ความเสี่ยงด้านการจัดการ

ความเสี่ยงการจัดการกองเรือ

การบริหารความเสี่ยงได้จัดทำขึ้นด้วยกระบวนการที่เป็นระบบและมีขั้นตอน
โดยมีวัตถุประสงค์ที่จะเพิ่มมาตรฐานความปลอดภัยในการเดินเรือรวมถึงการรักษาชีวิต สุขภาพ
สิ่งแวดล้อม และทรัพย์สิน
โดยมีการกำหนดตัวชี้วัดการประเมินความเสี่ยงในแต่ละเรื่องและการจัดการที่เหมาะสมกับความเสี่ยงเหล่านั้นอย่างมีประสิทธิภาพทั้งบนเรือและบนท่าเทียบเรือ
การบริหารความเสี่ยงเป็นการเตือนล่วงหน้าให้ผู้ปฏิบัติงานบนเรือใช้มาตรการที่เหมาะสมและเพียงพอในการทำงาน

สำหรับการประเมินความเสี่ยงและการปฏิบัติงานด้วยความปลอดภัยนั้น ทางกลุ่มฯ
ได้จัดทำคู่มือเพื่อความปลอดภัยในการปฏิบัติงานตามมาตรฐานที่เรียกว่า “Code of Safe
Working Practices for Merchant Seaman” ทางกลุ่มฯ
ประเมินและระบุความเสี่ยงต่อผู้ปฏิบัติงานบนเรือและสิ่งแวดล้อม ในขณะเดียวกัน
ได้มีการกำหนดมาตรการป้องกันที่เหมาะสมและมีการทบทวนกระบวนงานที่ใช้อยู่
มีการฝึกอบรมภายในสำหรับผู้ปฏิบัติงานบนเรือและบนฝั่งเพื่อพัฒนาทักษะด้านความปลอดภัยอย่างต่อเนื่องและการเตรียมการเมื่อมีเหตุฉุกเฉิน
มีการประเมินความเสี่ยงของการดำเนินงานทั้งที่เป็นงานประจำและงานเฉพาะกิจภายใต้สถานการณ์ต่างๆ
เพื่อเป็นการเตรียมพร้อมรับมือเหตุฉุกเฉินและงานซ่อมแซมเร่งด่วนในระหว่างเรือประจำการ