2. ลักษณะการประกอบธุรกิจ

2.1 ความเป็นมาและพัฒนาการที่สำคัญ

เมื่อปี 2495
รัฐบาลสมัยนั้นเล็งเห็นถึงความสำคัญที่ต้องจัดให้มีบริการออกอากาศวิทยุและโทรทัศน์ขึ้นในประเทศไทย
จึงได้จัดตั้งบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัดขึ้น
แต่ต่อมาได้ประสบปัญหาขาดทุนคณะรัฐมนตรีจึงมีมติให้ยุบเลิกกิจการเมื่อวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2520
และได้ตราพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทย (อ.ส.ม.ท.) พ.ศ.
2520 ขึ้น มีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจ สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 9 เมษายน 2520
โดยรับโอนพนักงานและลูกจ้าง รวมทั้งกิจการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 9
สถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 สถานีวิทยุกระจายเสียง ท.ท.ท. จากบริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัด
ต่อมาเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2520 อ.ส.ม.ท.
ได้ก่อตั้งสำนักข่าวไทยขึ้นมาดำเนินงานอีกหน่วยงานหนึ่ง
ซึ่งถือเป็นการจัดตั้งสำนักข่าวอย่างเป็นทางการแห่งแรกของประเทศไทย และในปี 2532
อ.ส.ม.ท.
ได้ร่วมกับภาคเอกชนในการให้บริการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิกเป็นครั้งแรกของประเทศไทยซึ่งปัจจุบันดำเนินการในนาม
UBC ( United Broadcasting Corporation ) ต่อมาเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2547
บมจ.อสมท ได้จดทะเบียนจัดตั้งเป็นบริษัทมหาชนจำกัด
ด้วยการแปลงสภาพองค์การสื่อสารมวลชนแห่งประเทศไทยทั้งองค์กรเป็นบริษัทมหาชนจำกัด ตาม
พรบ. ทุนรัฐวิสาหกิจฯ โดยมีทุนจดทะเบียนเริ่มแรก 3,000 ล้านบาท แบ่งเป็นหุ้นสามัญจำนวน 600
ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท โดยมีกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือหุ้นแต่เพียงผู้เดียว บมจ.อสมท
เพิ่มทุนจดทะเบียนจากเดิม 3,000 ล้านบาท เป็น 3,835 ล้านบาท โดยออกหุ้นสามัญเพิ่มทุนจำนวน
167 ล้านหุ้น มูลค่าที่ตราไว้หุ้นละ 5 บาท เมื่อวันที่ 24 กันยายน 2547
บริษัทได้จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ฯ เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2547 และกระจายหุ้นสู่มหาชนเมื่อวันที่
17 พฤศจิกายน 2547

2.2 ภาพรวมการประกอบธุรกิจของบริษัท

บมจ. อสมท เป็นผู้ประกอบกิจการด้านสื่อสารมวลชนรายใหญ่ที่มีสื่อโทรทัศน์ และสื่อวิทยุ
เป็นของตนเอง และเป็นผู้ที่ให้บริการด้านสื่อสารมวลชนผ่านสื่อต่าง ๆ ในหลายรูปแบบ ได้แก่

สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ เปลี่ยนชื่อมาจากเดิม “สถานีโทรทัศน์ช่อง 9 อสมท”
ดำเนินการออกอากาศตลอด 24 ชั่วโมง
โดยแพร่ภาพจากสถานีแม่ข่ายซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณสำนักงานใหญ่ ในกรุงเทพมหานคร
ไปยังสถานีเครือข่ายในส่วนภูมิภาค 35 สถานีทั่วประเทศ
โดยมีขอบเขตการให้บริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศประมาณร้อยละ 87.0
และมีประชากรในเขตบริการประมาณร้อยละ 88.5
ปัจจุบันอยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งสถานีทวนสัญญาณเพิ่มเติม
เพื่อขยายขอบเขตการให้บริการให้ครอบคลุมพื้นที่และเขตการให้บริการประชาชนมากขึ้น

สถานีวิทยุ อสมท ส่งกระจายเสียงทั้งในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค จำนวน 62 สถานี
ซึ่งได้แก่สถานีวิทยุที่ตั้งอยู่ในส่วนกลางในกรุงเทพมหานคร 9 สถานี (ระบบ FM 7 สถานี และ AM
2 สถานี) และในส่วนภูมิภาค ส่งกระจายเสียงด้วยระบบ FM 53 สถานี
สามารถให้บริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศได้ประมาณร้อยละ 92.4
มีประชากรในเขตพื้นที่เป้าหมายที่ให้บริการประมาณร้อยละ 93.8
ปัจจุบันอยู่ระหว่างการดำเนินการจัดตั้งสถานีเครือข่ายเพิ่มเติม
เพื่อขยายขอบเขตการให้บริการให้ครอบคลุมพื้นที่และเขตการให้บริการประชาชนมากขึ้น

สำนักข่าวไทย เป็นศูนย์กลางในการผลิต รวบรวม จัดเก็บ วิเคราะห์
และเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารที่เน้นความเป็นกลาง ถูกต้อง เชื่อถือได้ และทันเหตุการณ์
โดยนำเสนอผ่านสื่อของบริษัทที่หลากหลาย ได้แก่ สถานีโทรทัศน์โมเดิร์นไนน์ เครือข่ายสถานีวิทยุ
อสมท สื่ออิเล็กทรอนิคส์ ที่ผ่านทางเว็บไซต์ www. mcot.net สื่อคอมพิวเตอร์ออนไลน์
(Computer Online) และสื่ออื่น ๆ นอกจากนี้ได้มีการขยายความร่วมมือด้านต่าง ๆ
รวมถึงการแลกเปลี่ยนข่าวสารกับสำนักข่าวและสื่อสำคัญ ๆ ของโลก

นอกจากนี้ บริษัทได้มีธุรกิจบริษัทย่อยในการผลิตรายการและสารคดีโทรทัศน์ คือ บริษัท
พาโนราม่าเวิลด์ไวด์ จำกัด ซึ่งได้จดทะเบียนจัดตั้งเป็นบริษัท จำกัด เมื่อวันที่ 21 พฤศจิกายน
2546 โดยบริษัทมีสัดส่วนการถือหุ้นร้อยละ 49.0
และบริษัทยังได้ร่วมดำเนินกิจการกับผู้ประกอบการเอกชนต่าง ๆ ตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ
โดยบริษัทได้รับรายได้ในรูปของค่าตอบแทนในการร่วมดำเนินกิจการ ซึ่งประกอบด้วย 2
กิจการหลักที่สำคัญ คือ ร่วมกับบริษัทบางกอกเอ็นเตอร์เทนเม้นต์ จำกัด (บีอีซี)
ดำเนินกิจการสถานีโทรทัศน์ไทยทีวีสีช่อง 3 อสมท
รวมทั้งให้เช่าเวลาจัดรายการและโฆษณาทางสถานีวิทยุ FM 105.5 MHz และร่วมกับกลุ่ม บริษัท
ยูไนเต็ด บรอดคาสติ้ง คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) หรือ กลุ่มยูบีซี
ดำเนินกิจการโทรทัศน์ระบบบอกรับเป็นสมาชิก

3.  โครงสร้างรายได้

รายได้ของบริษัทเมื่อแบ่งตามธุรกิจที่บริษัทดำเนินการแล้ว สามารถแบ่งได้เป็น 4 ประเภท
ประกอบด้วยรายได้จากบริการทางโทรทัศน์ รายได้จากบริการทางวิทยุ
รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ และรายได้อื่น ซึ่งในระยะเวลา 3 ปีที่ผ่านมา คือ ปีงบประมาณ
2545 (ต.ค.44 – ก.ย.45) ปีงบประมาณ 2546 (ต.ค.45 – ก.ย.46) และปีงบประมาณ
2547 (ต.ค.46 – ก.ย.47) สามารถทำรายได้รวมเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ตามตารางต่อไปนี้

  --------------------------------- ----------- ------- --------- ------- --------- -------
                                    ปีงบประมาณ                                       

  ประเภทของรายได้                    2545                2546              2547      

                                    ล้านบาท      ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ   ล้านบาท    ร้อยละ

                                                                                    

  1. รายได้จากบริการทางโทรทัศน์         895.0       47.9    1,030.5   52.5    1,759.9   63.2

  2. รายได้จากบริการทางวิทยุ            323.4       17.3    321.6     16.4    427.4     15.3

  3. รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ                                                       

  3.1                               498.4       26.7    499.8     25.5    520.4     18.7
  ส่วนแบ่งรายได้ตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ                                                   

  3.2 รายได้จากสินทรัพย์รับโอนตัดบัญชี      97.0        5.2     49.3      2.5     49.4      1.8

  รวมรายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ       595.5       31.9    549.1     28.0    569.8     20.5

  4. รายได้อื่น                                                                        

  4.1 ดอกเบี้ยรับ                      42.1        2.3     30.2      1.5     20.8      0.8

  4.2 รายได้อื่น ๆ                     12.0        0.6     30.6      1.6     6.3       0.2

  รวมรายได้อื่น                        54.1        2.9     60.8      3.1     27.1      1.0

  รวมรายได้ทั้งหมด                     1,868.0     100.0   1,962.1   100.0   2,784.2   100.0
  --------------------------------- ----------- ------- --------- ------- --------- -------

สำหรับช่วงระยะเวลาตั้งแต่วันที่ 1 ตุลาคม – 31 ธันวาคม 2547
ซึ่งเป็นรอบระยะเวลาบัญชีแรกของบริษัท สิ้นสุด ณ 31 ธันวาคม 2547
บริษัทมีรายได้จากการดำเนินธุรกิจประเภทต่าง ๆ รายละเอียดดังนี้

  ------------------------------------------------ ------------- ---------
  ประเภทของรายได้                                   1 ต.ค. – 31   
                                                   ธ.ค. 47       

                                                   ล้านบาท        ร้อยละ

                                                                 

  1. รายได้จากบริการทางโทรทัศน์                        516.6         61.4

  2. รายได้จากบริการทางวิทยุ                           119.2         14.2

  3. รายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ                                    

  3.1 ส่วนแบ่งรายได้ตามสัญญาร่วมดำเนินกิจการ              176.0         21.0

  3.2 รายได้จากสินทรัพย์รับโอนตัดบัญชี                     11.1          1.3

  รวมรายได้จากการร่วมดำเนินกิจการ                      187.1         22.3

  4. รายได้อื่น                                                     

  4.1 ดอกเบี้ยรับ                                     5.1           0.6

  4.2 รายได้ค่าปรับ                                   8.1           1.0

  4.3 รายได้อื่น ๆ                                    4.5           0.5

  รวมรายได้อื่น                                       17.7          2.1

  รวมรายได้ทั้งหมด                                    840.6         100.0
  ------------------------------------------------ ------------- ---------

2.4 เป้าหมายการดำเนินธุรกิจ

บริษัทฯ มีเป้าหมายที่จะพัฒนาองค์กรให้เป็นสื่อกลางอันจะก่อให้เกิดความรู้
ความเข้าใจของประชาชนไทย ทั้งในระดับชาติและในระดับท้องถิ่น
รวมทั้งทำการสื่อสารกับประชาคมโลก โดยผ่านสื่อที่หลากหลาย
ในขณะเดียวกันก็สามารถแข่งขันและดำรงอยู่ได้ในเชิงธุรกิจ เนื่องจากบริษัทเชื่อว่า
บริษัทมีความได้เปรียบในการดำเนินธุรกิจและยุทธศาสตร์ในการแข่งขันดีกว่าผู้ประกอบธุรกิจอื่น ๆ
ในด้านการสื่อสารมวลชนประเภทเดียวกัน

5.  ภาพรวมของอุตสาหกรรมสื่อโฆษณาในประเทศไทย

อุตสาหกรรมสื่อโฆษณาในประเทศไทย มีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
โดยเป็นผลมาจากการขยายตัวของเศรษฐกิจโดยรวมและการบริโภคของประชาชนที่เพิ่มสูงขึ้นหลังจากประเทศไทยฟื้นตัวจากวิกฤตเศรษฐกิจในช่วงปี
2540 ทั้งนี้ ตามข้อมูลของบริษัท เอซีนีลเส็น จำกัด ค่าใช้จ่ายโฆษณาโดยสื่อทุกประเภทในช่วงปี
2541 – 2546 มีการเติบโตเฉลี่ยรายปีประมาณร้อยละ 12.7 ต่อปี
ภาพรวมของอุตสาหกรรมสื่อโฆษณายังคงมีแนวโน้มที่ดี
เนื่องจากการเติบโตทางเศรษฐกิจของประเทศไทยยังมีแนวโน้มที่ดี
โดยเฉพาะในส่วนของการใช้จ่ายของผู้บริโภคซึ่งมีความสัมพันธ์โดยตรงกับภาวะของอุตสาหกรรมสื่อโฆษณาที่ยังคงมีการเติบโตอย่างต่อเนื่อง
ทั้งนี้
การที่บริษัทมีสื่อหลากหลายประเภทจึงมีส่วนช่วยให้บริษัทได้รับประโยชน์จากการเติบโตของอุตสาหกรรมสื่อโฆษณาได้อย่างเต็มที่

สำหรับในปี 2547 ค่าใช้จ่ายโฆษณารวมของสื่อทุกประเภทเพิ่มขึ้นจากปี 2546 ถึงร้อยละ 17.7
ซึ่งสื่อโทรทัศน์ยังคงเป็นสื่อโฆษณาที่ได้รับความนิยมสูงสุด
เนื่องจากเป็นสื่อที่สามารถเข้าถึงผู้ชมจำนวนมากและมีประสิทธิภาพมากที่สุด
รายละเอียดตามตารางต่อไปนี้

+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| ประเภทสื่อ                   | ปี     |       | ปี     |      | อัตรา   |
|                            | 2546  |       | 2547  |      | การเจร |
|                            |       |       |       |      | ิญเติบโต |
|                            | (     |       | (     |      |        |
|                            | ม.ค.– |       | ม.ค.– |      | (      |
|                            | ธ.ค.) |       | ธ.ค.) |      | ร้อยละ) |
+============================+=======+=======+=======+======+========+
|                            | มูลค่า  | ส     | มูลค่า  | ส่ว   |        |
|                            |       | ่วนแบ่ง |       | นแบ่ง |        |
|                            | (ล้า   |       | (ล้า   |      |        |
|                            | นบาท) | (ร    | นบาท) | (ร้อ  |        |
|                            |       | ้อยละ) |       | ยละ) |        |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| โทรทัศน์                     | 4     | 59.2  | 4     | 56.1 | 11.5   |
|                            | 2,289 |       | 7,170 |      |        |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| วิทยุ                        | 6,662 | 9.3   | 6,850 | 8.1  | 2.8    |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| หนังสือพิมพ์                   | 1     | 18.7  | 1     | 21.5 | 35.1   |
|                            | 3,342 |       | 8,029 |      |        |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| นิตยสาร                     | 4,550 | 6.4   | 6,064 | 7.2  | 33     |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| โรงภาพยนตร์                 | 896   | 1.3   | 1,326 | 1.6  | 47.9   |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| สื่อกลางแจ้ง                  | 3,169 | 4.4   | 3,934 | 4.7  | 24.4   |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| สื่อเคลื่อนที่                   | 558   | 0.7   | 579   | 0.7  | 7.9    |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| In Store                   | -     | -     | 119   | 0.1  | -      |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+
| รวมค่าใช้จ่ายโฆษณา            | 7     | 100.0 | 8     | 1    | 17.7   |
|                            | 1,466 |       | 4,071 | 00.0 |        |
+----------------------------+-------+-------+-------+------+--------+