2. ปัจจัยความเสี่ยงและการบริหารความเสี่ยง

การบริหารจัดการความเสี่ยง

1. ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์

ความเสี่ยงด้านกลยุทธ์ คือ ความเสี่ยงที่เกิดจากการกำหนดแผนกลยุทธ์
และแผนดำเนินงานและการนำไปปฏิบัติไม่เหมาะสม
หรือไม่สอดคล้องกับปัจจัยภายในและสภาพแวดล้อมภายนอก อันส่งผลกระทบต่อรายได้ หรือ
ความดำรงอยู่ของบริษัท

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านกลยุทธ์

1.  มีการกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ เป้าหมาย
    โครงสร้างองค์กรที่ชัดเจนและสอดคล้องกับสภาวะปัจจุบัน

  บริษัทได้จัดทำแผนธุรกิจ 5 ปี แบบต่อเนื่อง เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน
  ซึ่งผ่านความเห็นชอบจากคณะกรรมการบริษัทก่อนนำมาปฏิบัติ รวมทั้งมีการกำหนดวิสัยทัศน์ พันธกิจ
  ค่านิยมองค์กร เป้าหมาย กลยุทธ์ ตลอดจนงบประมาณ
  โดยมีการกำหนดหลักเกณฑ์การวัดผลที่ชัดเจน
  หากมีปัจจัยจากภายในและภายนอกองค์กรที่มีนัยสำคัญที่มีความเสี่ยงต่อแผนธุรกิจ
  ฝ่ายบริหารจะดำเนินการทบทวนแผนและเสนอต่อคณะกรรมการบริษัทเพื่อพิจารณาโดยเร็ว
  เพื่อให้แผนธุรกิจที่ใช้มีความสอดคล้องกับสภาวะปัจจุบันทำให้สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ตามที่กำหนดไว้

2.  การกำหนดขนาดการให้สินเชื่อ

-   เพื่อป้องกันการกระจุกตัวของการให้สินเชื่อ
    บริษัทได้กำหนดกลุ่มลูกค้าเป้าหมายไว้ชัดเจนในสัดส่วน กลุ่มลูกค้าสถาบัน
    และกลุ่มธุรกิจขนาดกลาง ร้อยละ 30 และกลุ่มลูกค้ารายย่อย ร้อยละ 70

-   นอกจากนี้บริษัทยังได้พิจารณาถึงการนำหลักการและแนวทางในการกำกับดูแลกิจการที่ดีมาปรับใช้เพื่อรักษาสิทธิและผลประโยชน์ของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย
    (Stakeholders) อีกด้วย

2. ความเสี่ยงด้านเครดิต

ความเสี่ยงด้านเครดิต คือ โอกาสหรือความน่าจะเป็นที่คู่สัญญาไม่สามารถปฏิบัติตามภาระที่ตกลงไว้
รวมถึงโอกาสที่คู่ค้าจะถูกปรับลดอันดับความเสี่ยงด้านเครดิต ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านเครดิต

1.  การบริหารจัดการด้านสินเชื่อ

-   ในกระบวนการบริหารจัดการด้านสินเชื่อนั้น
    บริษัทได้แบ่งแยกฝ่ายงานที่ทำหน้าที่หาลูกค้าและอนุมัติสินเชื่ออย่างชัดเจนและเป็นอิสระต่อกัน
    ได้แก่ ฝ่ายพัฒนาธุรกิจทำหน้าที่จัดหาลูกค้า
    และฝ่ายอนุมัติสินเชื่อทำหน้าที่วิเคราะห์ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลด้านต่าง ๆ
    นอกจากนี้บริษัทมีนโยบายในการดูแลลูกค้าตั้งแต่อำนวยสินเชื่อ การให้คำปรึกษา
    รวมถึงการปรับโครงสร้างหนี้ในกรณีที่ลูกค้าไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาได้
    เพื่อป้องกันการเกิดหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ โดยมีฝ่ายธุรกิจบริหารหนี้สิน 1
    และฝ่ายธุรกิจบริหารหนี้สิน 2 ทำหน้าที่รับผิดชอบดังกล่าวโดยตรง

-   ในปี 2554 อัตราส่วนหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ต่อสินเชื่อรวมของบริษัทเพิ่มขึ้นจากร้อยละ 6.70
    เป็นร้อยละ 7.23 ในจำนวนนี้เป็น
    ลูกหนี้ของบริษัทได้รับผลกระทบจากวิกฤตน้ำท่วมในประเทศไทยเมื่อประมาณเดือนตุลาคม 2554
    ประมาณร้อยละ 1.24 และลูกหนี้รายใหญ่ร้อยละ 2.68 นอกจากนี้เป็นลูกหนี้รายย่อยทั้งจำนวน

-   บริษัทได้ตั้งสำรองค่าเผื่อหนี้สงสัยจะสูญของสินเชื่อสัญญาเช่าซื้อและสัญญาเช่าการเงินในปี
    2554 จำนวนเงิน 148.02 ล้านบาท
    ซึ่งเป็นไปตามเกณฑ์ที่ได้เปิดเผยไว้ในหมายเหตุประกอบงบการเงิน

    1.  การกำหนดกลุ่มลูกค้าและหลักประกัน

-   บริษัทได้มีการกำหนดกลุ่มลูกค้าเป้าหมายที่ชัดเจนและมีรายได้ที่แน่นอนเพื่อป้องกันการเกิดหนี้ที่ไม่ก่อให้เกิดรายได้ในอนาคต

-   สำหรับหลักประกันบริษัทมีการกำหนดการจัดกลุ่มรถยนต์ตามยี่ห้อรถยนต์ที่เป็นที่ต้องการของท้องตลาดทำให้หลักประกันมีสภาพคล่องในการจัดจำหน่ายในตลาดรองสูงสามารถจำหน่ายได้ในราคาที่สูงและจำหน่ายได้รวดเร็ว

    1.  นโยบายการจัดจำหน่ายทรัพย์สินรอการขาย

-   เพื่อให้เกิดความโปร่งใสในการจัดจำหน่ายทรัพย์สินรอการขาย บริษัทมีนโยบายในการจำหน่าย
    โดยผ่านบริษัทรับจ้างประมูลทำให้เกิดความเป็นธรรมทั้งบริษัทและลูกค้า
    โดยมีคณะอนุกรรมการพิจารณาราคาทรัพย์สิน เป็นผู้กำกับดูแล

-   ทั้งนี้ จากประวัติการยึดและจำหน่ายหลักประกันของการเช่าซื้อรถยนต์
    บริษัทสามารถเรียกคืนการชำระเงินจากการจำหน่ายทรัพย์สินได้ในอัตราโดยเฉลี่ยประมาณร้อยละ
    80 ถึง 90 ของมูลหนี้คงค้าง ซึ่งจัดเป็นอัตราที่สูง

3. ความเสี่ยงด้านตลาด

ความเสี่ยงด้านตลาด คือ ความเสี่ยงที่เกิดจากการเคลื่อนไหวของอัตรากำไร
อัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ และระดับราคา ที่มีผลกระทบในทางลบต่อรายได้ของบริษัท

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านตลาด

1.  ต้นทุนในการดำเนินงาน

-   บริษัทสามารถระดมทุนโดยตรงจากธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยได้
    ซึ่งจะทำให้ต้นทุนเงินลดลงจากการกู้ยืมเงินจากสถาบันการเงินจึงทำให้บริษัทสามารถขยายปริมาณสินเชื่อและกลุ่มลูกค้าเป้าหมายได้หลากหลายยิ่งขึ้น

-   ทั้งนี้ ต้นทุนทางการเงินของบริษัทปี 2554 อยู่ในระดับร้อยละ 3.87
    และได้รับผลตอบแทนเฉลี่ยอยู่ระดับร้อยละ 10.45 โดยมีส่วนต่างอัตรากำไร (Net Profit
    Margin) อยู่ระดับร้อยละ 6.58 ซึ่งต่ำกว่าปี 2553 ที่มีอัตรากำไรเท่ากับ ร้อยละ 14.56
    เนื่องจากในเดือนกันยายน 2553
    บริษัทมีผู้ร่วมทุนเพื่อช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งให้แก่บริษัท คือ
    ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย โดยได้เข้าเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ในสัดส่วนร้อยละ 49
    ของทุนจดทะเบียนชำระแล้ว พร้อมกับเพิ่มทุนจดทะเบียนจาก 750 ล้านบาทเป็น 950 ล้านบาท
    ทำให้บริษัทสามารถขยายธุรกิจโดยใช้เงินเพิ่มทุนในการขยายธุรกิจในช่วงไตรมาสสุดท้ายของปี
    2553

    1.  อัตราแลกเปลี่ยน

-   แหล่งเงินทุนของบริษัทเกิดจากการระดมทุนจากภายในประเทศจึงทำให้บริษัทไม่มีความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศ

    1.  ระดับราคา

-   เพื่อให้เกิดความชัดเจนการกำหนดแนวทางการตลาดบริษัทได้จัดทำคู่มือผลิตภัณฑ์
    และคู่มือขายแยกตามผลิตภัณฑ์
    ซึ่งในคู่มือจะกล่าวถึงอัตรากำไรที่กำหนดโดยใช้วิธีคิดตามมูลค่าความเสี่ยงของหลักประกัน
    (Risk-based pricing method) ประกอบกับกลยุทธ์การตั้งราคาเพื่อการแข่งขัน
    (Strategic competitive pricing)
    โดยแบ่งเป็นอัตรากำไรสำหรับลูกค้าเช่าซื้อรถยนต์ในกลุ่มที่มีสภาพคล่องสูง (Strategic
    brand) และลูกค้าเช่าซื้อรถยนต์ในกลุ่มที่มีสภาพคล่องต่ำ (Standard brand)

-   ตั้งแต่ไตรมาส 4 ปี 2553 เป็นต้นมาบริษัทได้เปลี่ยนกลยุทธ์จากเชิงรับมาเป็นกลยุทธ์ใน
    เชิงรุก เพื่อขยายสินเชื่อ
    ส่งผลให้บริษัทมีการขยายตัวของสินเชื่ออย่างต่อเนื่องและมีพันธมิตรทางธุรกิจเพิ่มมากขึ้นซึ่ง
    ได้แก่ คู่ค้าที่เป็นผู้แทนจำหน่ายรถยนต์ และสมาชิกของบริษัทในนาม “อะมานะฮ์ เอ็กเพรส”
    (Amanah Express)
    เป็นผู้ดำเนินการจัดหาลูกค้าสินเชื่อภายใต้ชื่อและนโยบายการให้สินเชื่อของบริษัท

4. ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง คือ
ความเสี่ยงที่เกิดจากการที่บริษัทไม่สามารถชำระหนี้สินและภาระผูกพันเมื่อถึงกำหนด
เนื่องจากไม่สามารถเปลี่ยนสินทรัพย์เป็นเงินสดได้ หรือไม่สามารถจัดหาเงินทุนได้เพียงพอ
หรือสามารถหาเงินมาชำระได้แต่ด้วยต้นทุนที่สูงเกินกว่าระดับที่ยอมรับได้
ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง

การบริหารความเสี่ยงด้านสภาพคล่องอยู่ภายใต้การดูแลของผู้บริหารระดับสูง
โดยหน่วยธุรกิจที่เกี่ยวข้องจะมีหน้าที่รับผิดชอบในการจัดการฐานะสภาพคล่องในแต่ละวัน
ให้สอดคล้องและเป็นไปตามนโยบายบริหารความเสี่ยงของบริษัท รวมถึงตามเกณฑ์ของทางการ
ซึ่งมีแนวทางดังนี้

1.  การชำระหนี้คืน

  ในปี 2553 หลังจากธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยเข้ามาเป็นผู้ถือหุ้นใหญ่
  บริษัทมีเงินทุนเพิ่มขึ้นและได้ชำระหนี้คืนแก่สถาบันการเงินต่าง ๆ
  ทั้งหมดทำให้อัตราส่วนเงินทุนหมุนเวียนหรืออัตราส่วนสภาพคล่อง ในปี 2553
  มีอัตราส่วนที่สูงเท่ากับ 37.42 เท่า และในปี 2554
  ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทยได้สนับสนุนวงเงินสินเชื่อโดยเป็นสินเชื่อระยะสั้นให้แก่บริษัท
  เพื่อใช้ขยายธุรกิจให้เติบโตขึ้น ทำให้อัตราส่วนเงินทุนหมุนเวียนหรืออัตราส่วนสภาพคล่อง ในปี
  2554 เท่ากับ 0.75 เท่า ซึ่งต่ำกว่าปี 2553 และอัตราส่วนหนี้สินต่อส่วนของผู้ถือหุ้น (Debt to
  equity ratio) เท่ากับ 0.92 เท่า เทียบกับ 0.02 เท่า ณ วันสิ้นปี 2554

2.  การบริหารสภาพคล่อง

-   บริษัทจัดให้มีการวางแผนทางการเงินและมีฝ่ายงานที่รับผิดชอบโดยตรงโดยรายงานฐานะทางการเงินให้ผู้บริหารระดับสูงทราบทุกวัน
    พร้อมทั้งมีการวางแผนการบริหารเงินในระยะสั้นและระยะยาว ให้สอดคล้องกับแหล่งเงินทุน

-   สำหรับเงินที่ได้รับชำระค่างวดคืนจากลูกค้าเมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายในแต่ละเดือนบริษัทสามารถมีเงินทุนหมุนเวียนเพียงพอกับค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้น
    โดยปี 2554 บริษัทมีกระแสเงินสดรับจากการรับชำระจำนวน 765.53 ล้านบาท
    และกระแสเงินสดจ่ายจำนวน 579.24 ล้านบาท

-   นอกจากนี้บริษัทยังมีผู้ถือหุ้นใหญ่เป็นสถาบันการเงินทำให้ได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง
    และเพื่อเป็นการเสริมสภาพคล่องในอนาคตบริษัทมีแผนการระดมทุนโดยการออกพันธบัตรที่สอดคล้องตามหลักชะรีอะฮ์อีกด้วย

ดังนั้นในปัจจุบันและในอนาคตบริษัทจึงมีการวางแผนการบริหารสภาพคล่องไว้อย่างรัดกุมและมีประสิทธิภาพ

5. ความเสี่ยงด้านการปฎิบัติการ

ความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ หมายถึง
ความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายอันเนื่องมาจากการขาดการกำกับดูแลกิจการที่ดีหรือขาดธรรมาภิบาลในองค์กร
และการขาดการควบคุมที่ดี โดยอาจเกี่ยวข้องกับกระบวนการปฏิบัติงานภายใน พนักงาน ระบบงาน
หรือเหตุการณ์ภายนอกและส่งผลกระทบต่อรายได้ของบริษัท

เนื่องจากบริษัทมีผู้ถือหุ้นใหญ่คือธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย
จึงทำให้บริษัทเกิดความเสี่ยงด้านชะรีอะฮ์
ซึ่งการทำธุรกิจอาจไม่สอดคล้องกับพระราชบัญญัติธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2545

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านการปฏิบัติการ

1.  การกำหนดระเบียบ วิธีปฏิบัติที่ชัดเจนและเป็นปัจจุบัน

-   ทบทวนอำนาจการอนุมัติสินเชื่อและการกระจายอำนาจเพื่อให้สอดคล้องกับสภาวะปัจจุบันโดยได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการบริษัทก่อนประกาศใช้

-   จัดทำคู่มือมาตรฐานการอำนวยสินเชื่อ คู่มือผลิตภัณฑ์เช่าซื้อรถยนต์ คู่มือการขายผลิตภัณฑ์
    และคู่มือการปฏิบัติงานของทุกฝ่ายงาน
    เพื่อใช้เป็นแนวทางการปฏิบัติและกระบวนการทำงานไว้อย่างชัดเจน
    ทำให้บุคลากรสามารถทำงานทดแทนกันได้ภายในฝ่ายงาน
    และฝ่ายงานมีการประเมินความเสี่ยงในแต่ละกระบวนการทำงาน
    หากพบความเสี่ยงที่มีนัยสำคัญฝ่ายงานจะดำเนินการประเมินการควบคุมภายในของตนเอง
    (Control Self Assessment) เพื่อให้เกิดการควบคุมที่รัดกุมยิ่งขึ้น

    1.  การแบ่งแยกหน้าที่และอำนาจอนุมัติ

-   เพื่อป้องกันผลเสียหายที่เป็นตัวเงิน บริษัทมีการทบทวนโครงสร้างองค์กร
    โดยการแบ่งแยกหน้าที่ความรับผิดชอบที่ชัดเจน
    มีการสอบทานความถูกต้องจากหัวหน้างานและจากระหว่างฝ่ายงาน
    โดยสายการบังคับบัญชาเป็นอิสระต่อกัน เพื่อป้องกันความเสียหายที่อาจเกิดขึ้น เช่น
    งานด้านตลาด เป็นอิสระจาก งานด้านอนุมัติสินเชื่อ งานด้านบัญชี เป็นอิสระจาก
    งานด้านการเงิน เป็นต้น ทำให้มีระบบ Check & Balance ที่มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

-   คณะกรรมการบริษัท เป็นผู้วางกรอบและแผนการประเมินและควบคุมความเสี่ยงโดยรวม
    เพื่อให้บริษัทปฏิบัติตามกฎระเบียบและข้อบังคับของทางการ
    นอกจากนี้ระบบควบคุมภายในและบริหารความเสี่ยงทั้งหมด
    ยังถูกตรวจสอบโดยคณะกรรมการตรวจสอบ (Audit Committee)
    ซึ่งรายงานตรงต่อคณะกรรมการบริษัท

-   นอกจากนี้บริษัทยังมีฝ่ายตรวจสอบภายในทำหน้าที่ตรวจสอบการปฏิบัติงานของบริษัทและบริษัทในเครือตามระบบการควบคุมภายในมีการจัดทำแผนงานตรวจสอบประจำปีโดยพิจารณาถึงกระบวนการบริหารความเสี่ยง
    (Risk-based Approach)
    ซึ่งจะเน้นความเสี่ยงสำคัญต่างที่จะมีผลกระทบต่อการบรรลุวัตถุประสงค์ของบริษัทมาใช้ในการวางแผน
    มีการตรวจสอบการปฏิบัติงานตามแนวทางและระเบียบปฏิบัติอย่างสม่ำเสมอทั้งยังประสานงานกับฝ่ายบริหารและฝ่ายงานที่เกี่ยวข้องเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของระบบการตรวจสอบและระบบควบคุมภายในเพื่อให้ครอบคลุมทุกธุรกรรมของบริษัทมีการรายงานผลการตรวจสอบต่อคณะกรรมการตรวจสอบ

แนวทางการบริหารความเสี่ยงด้านชะรีอะฮ์

1.  บริษัทมีที่ปรึกษาเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านชะรีอะฮ์

บริษัทมีคณะกรรมการชะรีอะฮ์ทำหน้าที่ให้คำปรึกษาและคำแนะนำเกี่ยวกับการดำเนินธุรกิจตามหลักชะรีอะฮ์ที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินงาน
การพิจารณารูปแบบของการหาผลตอบแทน ให้อยู่บนหลักการของความโปร่งใสและยุติธรรม

หลักเกณฑ์และเงื่อนไขทุกผลิตภัณฑ์ คู่มือผลิตภัณฑ์สินเชื่อเช่าซื้อตามหลัก อิญาเราะฮ์ วะ อิกตินาอ์
และแบบฟอร์มสัญญาต่าง ๆ เกี่ยวกับธุรกิจเช่าซื้อ
ได้ผ่านความเห็นชอบจากคณะกรรมการชะรีอะฮ์แล้ว
ซึ่งสอดคล้องกับพระราชบัญญัติธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย พ.ศ. 2545

2.  ปรับปรุงระบบงานและผลิตภัณฑ์ตามหลักชะรีอะฮ์

บริษัทได้ปรับปรุงระบบงานสินเชื่อ (Active Hire Purchase -Islamic Version)
และผลิตภัณฑ์ให้ถูกต้องตามหลักชะรีอะฮ์ เช่น การให้บริการทางด้านสินเชื่อเช่าซื้อ (Islamic
Hire Purchase) และการให้บริการสินเชื่อเพื่อการซื้อสินค้าคงคลัง (Islamic Inventory
Finance) หรือสินเชื่อเช่าซื้อเพื่อการพาณิชย์ (Islamic Auto SME Financing) เป็นต้น