-----------------------------------------------------------------------
  1. ปัจจัยความเสี่ยง

  -----------------------------------------------------------------------

1.  ความเสี่ยงทางการเงิน

    1.  ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน

  บริษัทฯ มีนโยบายในการลดความผันผวนของอัตราแลกเปลี่ยนด้วยวิธี Natural Hedge
  ในการดำเนินธุรกิจทั้งในประเทศไทยและสาธารณรัฐอินโดนีเซีย บริษัทฯ
  มีรายได้ส่วนใหญ่แปรผันตามสกุลเงินเหรียญสหรัฐ
  และใช้วิธีควบคุมรายรับและค่าใช้จ่ายในสกุลเงินต่างๆ ให้มีความสมดุล

  ความเสี่ยงด้านอัตราแลกเปลี่ยนส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับการซื้อถ่านหิน
  และอุปกรณ์การซ่อมแซมบำรุงรักษาเครื่องจักร
  เงินกู้ยืมและหุ้นกู้แปลงสภาพซึ่งเป็นเงินตราต่างประเทศ เพื่อเป็นการป้องกันความเสี่ยงดังกล่าว
  บริษัทฯ และบริษัทย่อยได้ทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้าดังนี้

  - บริษัทฯ ได้ทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า จำนวน 4.79 ล้านเหรียญสหรัฐ
  ภายในช่วงระยะเวลาไม่เกิน 3 เดือน ในอัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ย 44.88 บาท ต่อ 1
  เหรียญสหรัฐ เพื่อใช้สำหรับไถ่ถอนหุ้นกู้แปลงสภาพ

  - บริษัทฯ ได้ทำสัญญาซื้อขายเงินตราต่างประเทศล่วงหน้า จำนวน 7.0 ล้านเหรียญสหรัฐ
  ภายในช่วงระยะเวลาไม่เกิน 1 เดือน และจำนวน 35.0 ล้านเหรียญสหรัฐ
  กำหนดระยะเวลาเกิน 1 ปี ในอัตราแลกเปลี่ยนถัวเฉลี่ย 45.77 บาท ต่อ 1 เหรียญสหรัฐ
  เพื่อใช้ในการซื้อถ่านหิน และป้องกันความเสี่ยงของงบการเงินรวมบริษัทร่วมแห่งหนึ่ง
  และหนี้สินที่อาจจะเกิดขึ้นจากการเคลื่อนย้ายเครื่องจักร
  และซื้อเครื่องจักรจากต่างประเทศในส่วนงานวิศวกรรมบริการ

2.  ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย

    ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยเกิดจากการเปลี่ยนแปลงของอัตราดอกเบี้ยในตลาดในอนาคต
    ซึ่งจะมีผลกระทบต่อการดำเนินงานและกระแสเงินสดของบริษัทฯ และบริษัทย่อย บริษัทฯ
    ได้ใช้เครื่องมือทางการเงินในการบริหารเพื่อลดความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย
    โดยจัดสรรเงินกู้ทั้งในส่วนที่เป็นอัตราดอกเบี้ยคงที่และอัตราดอกเบี้ยลอยตัวให้เหมาะสม
    และสอดคล้องกับประเภทการลงทุนของกิจการ นอกจากนี้บริษัทฯ
    มีคณะกรรมการบริหารความเสี่ยง (Risk Management Committee)
    ที่ทำการประชุมทุกเดือน เพื่อดูแลและบริหารความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย

    เครื่องมือทางการเงินของบริษัทฯ และบริษัทย่อยซึ่งมีอัตราดอกเบี้ยคงที่ ได้แก่ หุ้นกู้แปลงสภาพ
    และหุ้นกู้ภายในประเทศรุ่นที่ 3 และรุ่นที่ 5 ตามรายละเอียดที่ระบุอยู่ในข้อ 8.1
    หลักทรัพย์ของบริษัทฯ หน้า 37

2.  ความเสี่ยงในธุรกิจถ่านหินและแร่

    1.  ความเสี่ยงในธุรกิจถ่านหินในประเทศ

  มีความเสี่ยงจากการสูญเสียรายได้จากลูกค้ารายใหญ่ แต่บริษัทฯ
  บริหารโดยจัดให้มีการขายมากกว่าร้อยละ 50 มีการทำสัญญาระยะยาว
  ในส่วนที่ไม่ได้ทำสัญญาระยะยาว ลูกค้าส่วนใหญ่เป็นลูกค้าที่ซื้อถ่านหินจากบริษัทฯ
  มาต่อเนื่องและยาวนาน
  อีกทั้งคู่แข่งขันที่จะเข้ามาในส่วนนี้ก็มีไม่มากนักเพราะลูกค้าแต่ละรายมีปริมาณการใช้ถ่านหินไม่มาก
  และมีข้อจำกัดเรื่องคุณภาพค่อนข้างมาก
  นอกจากนี้ธุรกิจถ่านหินในประเทศเป็นธุรกิจที่มีผู้ผลิตน้อยราย
  และการที่จะหันไปใช้ถ่านหินนำเข้าจากต่างประเทศ บริษัทฯ
  ก็มีแหล่งถ่านหินสำรองในต่างประเทศที่หลากหลายที่จะจัดส่งถ่านหินและให้บริการที่ดีกว่าคู่แข่ง

  สำหรับความเสี่ยงจากการที่ลูกค้าเปลี่ยนไปใช้เชื้อเพลิงอื่น เช่น
  น้ำมันหรือก๊าซธรรมชาตินั้นยังคงมีอยู่ แต่อย่างไรก็ดี
  ถ่านหินมีราคาต่อหน่วยพลังงานต่ำกว่าน้ำมันและก๊าซธรรมชาติค่อนข้างมาก
  อีกทั้งการที่จะเปลี่ยนไปใช้น้ำมันและก๊าซธรรมชาตินั้นไม่สามารถเปลี่ยนได้ทันที
  จะต้องมีการปรับปรุงเครื่องจักร
  ซึ่งผู้ใช้ถ่านหินจะต้องลงทุนเพื่อเปลี่ยนไปใช้เชื้อเพลิงที่มีราคาแพงกว่า

2.  ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในสาธารณรัฐอินโดนีเซีย

    จากการที่บริษัทฯ ได้ลงทุนและดำเนินธุรกิจถ่านหินในสาธารณรัฐอินโดนีเซีย บริษัทฯ
    ได้ตระหนักและให้ความสำคัญต่อเหตุการณ์ไม่สงบทางการเมืองในสาธารณรัฐอินโดนีเซียเป็นอย่างมาก
    มีการติดตามสถานการณ์ที่เกิดขึ้นอย่าง ใกล้ชิด ซึ่งปัจจุบันบริษัทฯ มิได้รับผลกระทบแต่อย่างใด
    ประกอบกับสาธารณรัฐอินโดนีเซียอยู่ในช่วงฟื้นฟูเศรษฐกิจของประเทศซึ่งต้องพึ่งพาการลงทุนจากต่างประเทศ
    และในช่วงเวลาที่ผ่านมาการเปลี่ยนแปลงคณะรัฐบาลของสาธารณรัฐอินโดนีเซียทำให้เสถียรภาพทางการเมืองของสาธารณรัฐอินโดนีเซียและความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างประเทศดีขึ้น
    รวมทั้งนโยบายด้านการส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศเป็นนโยบายที่รัฐบาลปัจจุบันให้การสนับสนุนมาก
    โดยมีการแก้ไขกฎระเบียบเพื่อรองรับนโยบายดังกล่าว ส่วนชุมชนใกล้เหมืองของบริษัทฯ
    ยังไม่เคยมีปัญหาหรือแนวโน้มที่จะมีปัญหารุนแรงถึงขั้นกระทบการทำเหมือง โดยบริษัทฯ
    ได้มีสัมพันธภาพที่ดีกับทางราชการและชุมชนท้องถิ่น
    และได้จัดหลายกิจกรรมที่อำนวยประโยชน์ให้ชุมชนอย่างสม่ำเสมอ

    อย่างไรก็ตาม หากการเปลี่ยนแปลงทางการเมืองในสาธารณรัฐอินโดนีเซีย
    มีผลกระทบในทางลบต่อการลงทุนของบริษัทฯ อันเป็นเหตุทำให้บริษัทฯ
    ไม่สามารถดำเนินธุรกิจในสาธารณรัฐอินโดนีเซียได้ต่อไป
    ความเสียหายที่เกิดขึ้นจะสูงสุดไม่เกินมูลค่าเงินลงทุนทั้งหมดที่บริษัทฯ ได้ลงทุนไปจำนวน 67.5
    ล้านเหรียญสหรัฐ มีกำลังการผลิตเต็มที่ในปัจจุบัน 9.9 ล้านตัน (ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2544)
    และบริษัทฯ จะสูญเสียรายได้จากบริษัทที่ทำการผลิตแล้วดังนี้คือ

  ------------------------------- ----------------- ---------------------
                                  กำลังการผลิตในปี     คิดเป็นรายได้ต่อปีประมาณ
                                  2544              

  - PT. Jorong Barutama Greston   3.1 ล้านตัน         49.5 ล้านเหรียญสหรัฐ
  (Jorong)                                          

  - PT. Indominco Mandiri         4.7 ล้านตัน         117.5 ล้านเหรียญสหรัฐ
  (Indominco)                                       

  - PT. Kitadin Corporation       2.1 ล้านตัน         46.2 ล้านเหรียญสหรัฐ
  (Kitadin)                                         
  ------------------------------- ----------------- ---------------------

3.  ความเสี่ยงจากผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม

  บริษัทฯ ได้กำหนดแนวทางเพื่อลดความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นจากผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
  และปัญหาความขัดแย้งของชุมชนรอบข้าง
  ซึ่งปัญหาเหล่านี้สามารถส่งผลกระทบต่อการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ได้ ดังนั้นบริษัทฯ
  จึงได้กำหนดแนวทางเพื่อลดความเสี่ยงดังต่อไปนี้

1.  แนวทางการดำเนินการที่กำหนดขึ้นจากนโยบายของบริษัทฯ ซึ่งเน้นในเรื่องคุณภาพสินค้า
    ความพึงพอใจของลูกค้า ความปลอดภัยต่อชีวิตและทรัพย์สิน
    การอนุรักษ์ธรรมชาติและฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน
    รวมทั้งประกอบธุรกิจโดยยึดถือความถูกต้องชอบธรรม
    เป็นพลเมืองดีและมีความรับผิดชอบต่อสังคม
    นโยบายนี้เป็นการแสดงถึงความมุ่งมั่นของทั้งผู้บริหารและพนักงาน
    ที่จะต้องคำนึงถึงและปฏิบัติควบคู่กับการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ
    เพื่อให้บรรลุนโยบายในแง่สิ่งแวดล้อม บริษัทฯ ได้กำหนดแนวทางการดำเนินการดังนี้

    1.  การจัดทำแผนแม่บทด้านสิ่งแวดล้อม ฟื้นฟูสภาพเหมือง และพัฒนาชุมชน
        (Environmental Mitigation, Mine Rehabilitation, and Community
        Development Master Plan)
        โดยศึกษาข้อมูลด้านผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสังคมอย่างละเอียดให้มากกว่าเดิมจากที่ได้มีการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมก่อนการดำเนินโครงการ
        หรือที่เรียกว่า การวิเคราะห์ผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact
        Assessment – EIA) แล้วนำข้อมูลที่ได้มาจัดทำเป็นแผนงานในการป้องกัน
        แก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้น รวมถึงจัดทำแผนงานการพัฒนาชุมชนรอบข้าง
        เช่น แผนงานด้านการฝึกอบรมและส่งเสริมอาชีพ เป็นต้น

    2.  การติดตามตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อม (Environmental Quality Monitoring
        Program) ทำการติดตามตรวจวัดทั้งคุณภาพน้ำ อากาศ และเสียง เป็นประจำทุกๆ 3
        เดือน โดยให้สถาบันวิจัยสภาวะแวดล้อม จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
        ซึ่งเป็นสถาบันที่ได้รับการยอมรับจากทางราชการเป็นผู้ดำเนินการตรวจวัดและส่งผลการตรวจวัดให้กับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องทั้งส่วนกลางและท้องถิ่น
        เช่น สำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อมและกรมทรัพยากรธรณี เป็นต้น

    3.  การสืบหาสาเหตุของผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นในระหว่างการดำเนินโครงการ
        (Environmental Investigation)
        เป็นการดำเนินการที่ต่อเนื่องจากการติดตามตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อม นั่นคือ
        ถ้าผลการติดตามตรวจวัดคุณภาพสิ่งแวดล้อม
        พบว่าดรรชนีค่าตรวจวัดใดมีค่าเกินมาตรฐานที่กำหนดจากทางราชการ
        จะดำเนินการค้นหาสาเหตุและแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นทันที

    4.  การตรวจประเมินด้านสิ่งแวดล้อม (Environmental Audit)
        เป็นการตรวจประเมินการดำเนินการของโครงการนั้นๆ
        ว่ามีความสอดคล้องต่อแผนแม่บทฯ กฎหมายและข้อกำหนดของทางราชการ
        รวมถึงการดำเนินการแก้ไขตามข้อร้องเรียนต่างๆ ที่อาจได้รับในระหว่างการดำเนินการ
        โดยดำเนินการอย่างน้อยปีละ 1 ครั้งต่อโครงการ เพื่อนำข้อมูลมาปรับแก้แผนงาน

    5.  การสำรวจทัศนคติของประชาชนโดยรอบพื้นที่โครงการ (Community’s Attitudes
        Survey) เป็นการศึกษาความพึงพอใจ
        และทัศนคติของประชาชนที่มีต่อการดำเนินการของบริษัทฯ
        ทั้งในแง่แผนแก้ไขผลกระทบสิ่งแวดล้อมและแผนงานพัฒนาชุมชนที่บริษัทฯ
        ได้ดำเนินการไปแล้ว เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาปรับแก้แผนงานต่างๆ
        ที่เกี่ยวข้องให้สอดคล้องกับความต้องการของชุมชนรอบข้าง

  ทั้งนี้การดำเนินการดังกล่าวข้างต้นจะนำมารายงานต่อคณะกรรมการบริหารงานคุณภาพ
  ความปลอดภัยและสิ่งแวดล้อม (QSE Management Committee) ซึ่งประกอบด้วย
  ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร (CEO) ประธานเจ้าหน้าที่ปฏิบัติการ (COO)
  และผู้บริหารที่ควบคุมหน่วยธุรกิจต่างๆ โดยมีการประชุมทบทวนทุกเดือน

2.  การนำระบบการจัดการสิ่งแวดล้อม ISO 14001
    มาใช้เพื่อช่วยเสริมระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมของบริษัทฯ ให้มีความรอบคอบรัดกุมมากขึ้น
    ข้อกำหนดที่สำคัญในการลดปัจจัยความเสี่ยง ได้แก่

    1.  มีการระบุและประเมินประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อม (Identification and
        Assessment of Environmental Aspects)
        อย่างละเอียดทั้งผลกระทบทางตรงและทางอ้อม ความเสี่ยงหรือโอกาสที่จะเกิดปัญหา
        ผลกระทบที่เกิดขึ้นจากเหตุการณ์ปกติ ไม่ปกติ และเหตุฉุกเฉิน
        ซึ่งอาจส่งผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่บริษัทฯ มิได้คาดการณ์เอาไว้
        เพื่อนำมากำหนดแผนงานสิ่งแวดล้อม (Environmental Management Program)

    2.  มีการควบคุมการปฏิบัติงาน (Operational Control)
        และมีการเตรียมความพร้อมเพื่อตอบโต้ภาวะฉุกเฉิน (Emergency Preparedness
        and Response)
        เพื่อช่วยควบคุมการดำเนินงานให้เป็นไปตามแผนงานสิ่งแวด-ล้อมและสามารถรองรับเหตุการณ์ฉุกเฉินได้ทันที

    3.  มีการติดต่อสื่อสารภายในองค์กรและระหว่างองค์กรกับชุมชน
        ซึ่งเป็นข้อกำหนดที่สำคัญอย่างหนึ่งในระบบ ISO 14001
        ทำให้การติดต่อสื่อสารระหว่างชุมชนและองค์กรมีทั้งเชิงรุกและเชิงรับ นั่นคือ
        ในเชิงรุกสามารถชี้แจง ประชาสัมพันธ์ การดำเนินงานของโครงการต่อชุมชน
        ส่วนในเชิงรับมีระบบรับข้อร้องเรียนจากชุมชน และดำเนินการแก้ไข
        พร้อมทั้งแจ้งผลไปยังผู้ร้องเรียน

  ปัจจัยความเสี่ยงในการดำเนินธุรกิจของบริษัทฯ ได้มีแนวทางรองรับ
  ไม่ว่าจะเกิดผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม หรือปัญหาด้านชุมชนที่อาจคาดไม่ถึง
  ด้วยระบบที่สามารถรับรู้ข้อมูลและแก้ไขป้องกันก่อนที่ปัญหาดังกล่าว
  จะส่งผลกระทบถึงการดำเนินงานของบริษัทฯ ทำให้บริษัทฯ
  สามารถดำเนินธุรกิจได้อย่างมั่นคงควบคู่ไปกับการพัฒนาชุมชน
  ส่งเสริมอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมได้อย่างยั่งยืน

1.  ความเสี่ยงจากการลงทุนในธุรกิจไฟฟ้า

    การลงทุนในธุรกิจไฟฟ้าของบริษัทฯ จัดว่าเป็นการลงทุนในธุรกิจที่มีความเสี่ยงค่อนข้างต่ำ
    ซึ่งสอดคล้องกับระดับผลตอบแทน เนื่องจากไม่มีความเสี่ยงในเรื่องของการตลาดและราคาขาย
    จากสัญญาซื้อขายไฟฟ้าระยะยาวกับการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
    มีการกำหนดปริมาณรับซื้อไฟฟ้าที่แน่นอน (ตามกำลังการผลิตที่มีอยู่)
    ตลอดจนมีการกำหนดโครงสร้างของราคาค่าไฟฟ้าที่สามารถปรับได้ตามราคาเชื้อเพลิง
    และอัตราแลกเปลี่ยนเงินบาทในขณะนั้นๆ

    ความเสี่ยงอื่นๆ ของธุรกิจไฟฟ้า จะเป็นความเสี่ยงปกติในการดำเนินธุรกิจ เช่น
    การดูแลรักษาประสิทธิภาพของโรงไฟฟ้า การบริหารต้นทุนต่างๆ
    ประสิทธิภาพของการจัดการโดยรวม และการประสานงานกับชุมชน เป็นต้น