# Cognitive Apprenticeship

จากเรื่อง “[Situative and Constructivist Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1273 "Situative and Constructivist Learning")” ซึ่งผมได้สัญญาไว้ว่า ผมจะนำเสนอแนวคิดทางทฤษฎีการเรียนรู้หนึ่งที่มีชื่อว่า “[Cognitive Apprenticeship](http://tccl.rit.albany.edu/knilt/images/9/9a/Collins2006.pdf)” ในมุมมองของผมเองแล้ว แนวคิดนี้เป็นการผสมผสานกันระหว่างแนวคิดทางทฤษฎีการเรียนรู้แบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")” (ซึ่งเกิดขึ้นภายใน “[ชุมชนแห่งการปฏิบัติงาน](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1116 "ชุมชนแห่งการปฏิบัติงาน")“) และแนวคิดทางทฤษฎีการเรียนรู้โดยการสร้างความรู้ด้วยตนเอง (Constructivist Learning) เนื่องจากแต่ละแนวคิดมีจุดเน้น(และข้อจำกัด)ของตนเอง ดังนั้น การผสมผสานทางแนวคิดนี้จึงเป็นการส่งเสริมกัน เพื่อให้การเรียนรู้เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด

เนื่องจากแนวคิดแบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")” เน้นการอธิบายการเรียนรู้เพื่อการปฏิบัติงานจริง ซึ่งมักเกิดขึ้นในบริบทที่ไม่เป็นทางการ เป้าหมายของการเรียนรู้แบบนี้จึงมักเป็นการเรียนรู้ด้านทักษะ เจตคติ ความเชื่อ และค่านิยมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับการปฏิบัติงานนั้นๆ อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติงานใดๆ มักเกี่ยวข้องกับความรู้และความเข้าใจด้วยเช่นกัน แต่การเรียนรู้ิสิ่งเหล่านี้ (ซึ่งเป็นด้านพุทธิพิสัย) มักไม่ปรากฏชัดเจน แต่แฝงอยู่ในการปฏิบัติงานนั้น ผู้เรียน (ซึ่งเป็นมือใหม่ของการปฏิบัติงานนั้น) จึงไม่สามารถสังเกตได้เลยว่ามืออาชีพกำลังคิดอะไรและอย่างไรในระหว่างการปฏิบัติงาน ทั้งนี้เพราะกระบวนการคิดไม่ใช่สิ่งที่ใครจะสังเกตได้โดยตรง การเรียนรู้แบบ “ครูพักลักจำ” จึงเป็นข้อจำกัดหนึ่งของการเรียนรู้แบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")”

ในขณะที่แนวคิดแบบ “Constructivist Learning” เน้นการอธิบายการเรียนรู้ด้านพุทธิพิสัย ซึ่งผู้เรียนสร้างความหมายของสิ่งต่างๆ บนพื้นฐานของความรู้และความเข้าใจเดิมของตนเอง การเรียนรู้แนวคิดใหม่จะเกิดขึ้นได้ง่าย ก็ต่อเมื่อแนวคิดใหม่นั้นสอดคล้องหรือเชื่อมโยงกับความรู้และึความเข้าใจเดิมของผู้เรียน ในขณะเดียวกัน การเรียนรู้แนวคิดใหม่จะเกิดขึ้นได้ยากกว่า หากแนวคิดใหม่นั้นไม่สอดคล้องหรือขัดแย้งกับความรู้และความเข้าใจเดิมของผู้เรียน ดังนั้น การจัดการเรียนการสอนตามแนวคิดนี้จึงเน้นให้ผู้เรียนเห็นความสัมพันธ์ระหว่างแนวคิดใหม่กับความรู้และความเข้าใจเดิมของตนเอง อย่างไรก็ตาม เนื่องจากแนวคิดนี้เน้นการอธิบายการเรียนรู้ด้านพุทธิพิสัยเป็นหลัก โดยมักละเลยการนำผลการเรียนรู้ด้านพุทธิพิสัยนี้ไปสู่การปฏิบัติงานจริง

โดยรวมแล้ว แนวคิดแบบ “Cognitive Apprenticeship” จะคล้ายกับแนวคิดแบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")” มากครับ เพียงแต่แนวคิดแบบ “Cognitive Apprenticeship” เน้นการเรียนรู้ด้านพุทธิพิสัยมากขึ้นกว่าแนวคิดแบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")” คำว่า “Cognitive” สะท้อนจุดเน้นนี้ได้เป็นอย่างดีครับ เนื่องจากแนวคิดแบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")” มีจุดอ่อนตรงที่ว่า ผู้เรียน (ซึ่งเป็นมือใหม่ของการปฏิบัติงานใดๆ ก็ตาม) มักมีข้อจำกัดในการสังเกตกระบวนการคิดในระหว่างการปฏิบัติงานของมืออาชีพ มือใหม่จึงไม่สามารถ “ฝึกคิด” ได้แบบเดียวกับมืออาชีพ ดังนั้น ในการส่งเสริมให้มือใหม่ได้เรียนรู้ด้านพุทธิพิสัยในการปฏิบัติงานนั้น สิ่งที่มืออาชีพต้องทำให้เกิดขึ้นก็คือว่า มืออาชีพต้องทำให้ “กระบวนการคิด” ในระหว่างการปฏิบัติงานของตนเองชัดแจ้งขึ้นมา ผ่านกระบวนการที่มีชื่อว่า “Articulation” และ “Reflection”

ในการนี้ ผู้เขียนบทความเรื่อง “[Cognitive Apprenticeship](http://tccl.rit.albany.edu/knilt/images/9/9a/Collins2006.pdf)” ได้กล่าวไว้ว่า (หน้าที่ 51)

_Articulation_ includes any method of getting students to explicitly state their knowledge, reasoning, or problem solving processes in a domain. … Also, teachers can encourage students to articulate their thoughts as they carry out their problem solving …

_Reflection_ involves enabling students to compare their own problem solving process with those of an expert. … Reflection (can be) enhanced by the use of various techniques for reproducing or “replaying” the performances of both expert and novice for comparison.

นั่นคือ ในระหว่างการเรียนรู้เกี่ยวกับการปฏิบัติงานใดๆ ครู (ซึ่งเป็นผู้มีความเชี่ยวชาญมากกว่า) ควรให้นักเรียน (ซึ่งเป็นผู้มีความเชี่ยวชาญน้อยกว่า) แสดงกระบวนการคิดของตนเองออกมาอย่างชัดแจ้ง \[อันนี้คล้ายกับการศึกษาความรู้และความเข้าใจเดิมของนักเรียน\] จากนั้น ครูจึงให้นักเรียนได้เปรียบเทียบระหว่างการปฏิบัติงาน (รวมทั้งกระบวนการคิดเกี่ยวกับการปฏิบัติงานนั้น) ของตนเองและของนักเรียน เพื่อให้นักเรียนได้ปรับและฝึกการปฏิบัติงาน (รวมทั้งกระบวนการคิดเกี่ยวกับการปฏิบัติงานนั้น) ของตนเองให้สอดคล้องกับของครูมากยิ่งขึ้น กระบวนการทั้งสองนี้ควรเกิดขึ้นร่วมกับกระบวนการอื่นๆ ตามแนวคิดแบบ “[Situated Learning](http://www.inquiringmind.in.th/archives/1076 "Situated Learning")” ด้วย ทั้งการเป็นต้นแบบ (Modelling) การให้คำแนะนำระหว่างการปฏิบัติงาน (Coaching) และการให้ความช่วยเหลือระหว่างการปฏิบัติงาน (Scaffolding)

ในช่วงหลังมานี้ นักวิจัยด้านวิทยาศาสตร์ศึกษา(ในต่างประเทศ)ให้ความสนใจการส่งเสริมการเรียนรู้การปฏิบัติงานวิทยาศาสตร์ตามแนวคิดแบบ “Cognitive Apprenticeship” มากขึ้นนะครับ ดังตัวอย่างงานวิจัยต่อไปนี้

* [Knowing and Interacting: A Study of Culture, Practices, and Resources in a Grade 8 Open-Inquiry Science Classroom Guided by a Cognitive Apprenticeship Metaphor](http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1207/s1532690xci1301_3#.UpQKjKwkKSo)
* [Cognitive Apprenticeship in Science through Immersion in Laboratory Practices](http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09500690600560985#.UpQKjqwkKSo)