ORDE do 19 de decembro de 2024 pola que se aproban os plans de xestión para recursos específicos e algas en Galicia para o trienio 2025-2027.
Consellería do Mar — III. Outras disposicións — 31/12/2024

A Lei 11/2008, do 3 de decembro, de pesca de Galicia, establece no artigo 2 que a política pesqueira galega ten como finalidade a viabilidade duradeira do sector pesqueiro, marisqueiro e acuícola galego, garantindo a mellora das condicións de vida e traballo das persoas que se dedican a estas actividades mediante a explotación sustentable, equilibrada e responsable dos recursos baseada nun asesoramento científico sólido, e tendo en conta os aspectos ambientais, económicos e sociais. No artigo 6 da mencionada lei establécese que a política da Administración autonómica terá, en relación coa conservación e xestión dos recursos pesqueiros e marisqueiros, entre outros obxectivos, o establecemento e a regulación de medidas dirixidas á conservación, á xestión e á explotación responsable, racional e sustentable dos recursos mariños vivos. Entre as medidas de conservación e xestión que recolle a dita lei figura a adopción, logo de audiencia do sector afectado, de plans de xestión definidos como medidas reguladoras da actividade pesqueira e marisqueira. Ademais, de acordo co artigo 28.4 da lei, a política da Administración da Comunidade Autónoma de Galicia en materia de marisqueo terá, entre outros, o obxectivo da procura de que as explotacións marisqueiras sexan sustentables e economicamente rendibles.
Os plans de explotación marisqueira tiveron o seu desenvolvemento normativo no Decreto 423/1993, do 17 de decembro, polo que se refunde a normativa vixente en materia de marisqueo, extracción de algas e cultivos mariños. Por outra banda, o artigo 158 do Decreto 15/2011, do 28 de xaneiro, polo que se regulan as artes, aparellos, útiles, equipamentos e técnicas permitidos para a extracción profesional dos recurso mariños vivos en augas de competencia da Comunidade Autónoma de Galicia, establece que a explotación de recursos específicos se realizará a través de plans de xestión. En desenvolvemento deste precepto, ditouse a Orde do 30 de decembro de 2015 pola que se regula a explotación dos recursos específicos no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, na cal se ordenan todos os aspectos que afectan esta actividade, incluídas as habilitacións para acceder á explotación xunto cos plans de xestión.
Na actualidade, o Decreto 153/2019, do 21 de novembro, polo que se regula o réxime de conservación e explotación dos recursos marisqueiros e das algas, establece que a actividade de marisqueo de recursos específicos e de algas, tanto en zonas de autorización marisqueira como en zonas de libre marisqueo, se realizará ao abeiro de plans de xestión. Os plans de xestión terán carácter trianual e serán aprobados mediante orde da consellería competente en materia de marisqueo.
O artigo 3.5 do decreto mencionado define o plan de xestión como un instrumento que establece un marco plurianual de medidas reguladoras da actividade marisqueira que ten por obxecto desenvolver unha explotación sustentable dos recursos, e que terá en conta aspectos de carácter ambiental, social e económico. Os plans regularán medidas técnicas, horarios, réxime de uso das artes de marisqueo e, de ser o caso, limitacións de capturas, capacidade e esforzo pesqueiro.
Os plans de xestión de recursos específicos conteñen medidas para a conservación e explotación dos recursos durante un período de tres anos para unha explotación sustentable nunha zona determinada, e incluirán obxectivos biolóxicos, ecolóxicos, económicos e sociais, niveis de referencia, indicadores de seguimento e estratexias de actuación. Os plans atenden a obxectivos biolóxicos relacionados co uso sustentable e a longo prazo dos recursos marisqueiros. Dentro dos obxectivos ecolóxicos destaca a participación das persoas mariscadoras en actividades relacionadas coa protección da biodiversidade e ecosistemas mariños, en particular mediante a recollida de residuos mariños. Finalmente, os obxectivos socioeconómicos están maioritariamente relacionados coa mellora dos ingresos e o mantemento ou creación de emprego.
Os plans de xestión conteñen as medidas reguladoras da actividade marisqueira, ben que o exercicio da actividade está condicionado á posesión dun permiso de explotación para o marisqueo a pé ou da modalidade de marisqueo no permiso de explotación da embarcación, de acordo co establecido no artigo 39 da Lei 11/2008, do 3 de decembro.
Coa aprobación dos primeiros plans de xestión trianuais, con vixencia de 2022 a 2024, incorporáronse os mencionados obxectivos biolóxicos, ecolóxicos, económicos e sociais. Logo do seguimento técnico realizado, púidose comprobar que a implicación do sector no cumprimento das estratexias é fundamental para cumprir estes obxectivos e dese xeito mellorar as súas condicións socioeconómicas, así como as condicións ecolóxicas das zonas de traballo e as biolóxicas das especies que se vaian extraer.
Os plans de xestión son o resultado dun estudo continuado da evolución dos recursos e do hábitat. Moitos dos traballos realizados para elaborar e desenvolver os plans de xestión achegan información estandarizada que pode ser encadrada nos descritores 1, 2, 3, 6 e 10 definidos pola Directiva marco sobre a estratexia mariña (DMEM) como criterios para definir o bo estado ambiental.
As entidades do sector, titulares dos plans de xestión, realizan de forma coordinada e continua no tempo a recollida de información estandarizada, e en coordinación co persoal técnico da consellería lévase a cabo a monitorización e mantemento do bo estado dos recursos marisqueiros e do ecosistema ao longo do litoral e zona marítima de Galicia. Isto permite que as áreas xestionadas mediante os plans de xestión conformen unha rede planificada de zonas naturais, deseñada e xestionada para proporcionar un amplo abano de servizos ecosistémicos e protexer a biodiversidade, o que atende ao concepto de infraestrutura verde (azul no medio acuático).
A explotación de percebe realízase no marco de plans de xestión dentro dun ámbito territorial e coa previsión sobre o contido posible do plan establecida no artigo 13.2 do decreto de poder reservar zonas de extracción para a semente de mexillón. Esta medida reguladora da actividade marisqueira responde á necesidade de protección e conservación do percebe en zonas intermareais concretas do ámbito do plan, ante a coexistencia de percebe e semente de mexillón nos bancos naturais. Isto supón que dentro do plan de xestión pode haber zonas para a extracción de semente de mexillón (ZEM) nas cales se poderá compatibilizar a explotación de percebe e semente de mexillón, o que permitirá a extracción de ambos os recursos, e outras zonas de explotación exclusiva de percebe (ZEP).
Os plans manteñen o enfoque baseado na coxestión e gobernanza dos recursos, coa participación do sector produtor do marisqueo na súa elaboración e na asunción de responsabilidades na xestión sustentable dos recursos.
De acordo co artigo 12.2 do Decreto 153/2019, do 21 de novembro, as entidades de interese colectivo do sector produtor do marisqueo elaboraron as propostas do plan de xestión segundo o disposto nos artigos 16 a 19. Os plans de xestión de algas tamén poden ser propostos por empresas de transformación ou comercialización de algas, de acordo co artigo 15.2 do decreto.
Nas propostas de plans de xestión, adquiren importancia non só as medidas técnicas para unha explotación sustentable, senón tamén as actividades de semicultivo, control e vixilancia, elementos fundamentais para a mellora das zonas produtivas. A Administración avalía o réxime de conservación e explotación dos recursos tendo en conta as variables biolóxicas e a saúde dos stocks, as variables ecolóxicas e socioeconómicas da xestión, o plan de extracción, as medidas de conservación e protección do recurso, as accións de mellora dos hábitats e zonas de produción, e as accións de coidado, control, protección e vixilancia dos bancos marisqueiros. De proceder, introducirá as melloras necesarias, co fin de asegurar a conservación e explotación sustentable, tendo en conta aspectos ambientais, e acadar unha maior rendibilidade económica e a creación de emprego.
As entidades asociativas do sector, no ámbito dos plans de xestión de poliquetos na modalidade a pé, poden reservar zonas en que as persoas titulares de licenzas de pesca marítima de recreo en superficie poidan capturar ata 50 poliquetos ao día, sempre que non interfiran coa actividade marisqueira. As entidades asociativas titulares de plans de xestión poderán levar a cabo o control destas actuacións no marco das operacións de salvagarda do medio mariño e das súas especies que están a realizar.
Polo tanto, examinadas as propostas dos plans de xestión remitidas polas entidades asociativas do sector, vistos os informes emitidos polo persoal técnico desta consellería e as propostas dos departamentos territoriais, e de conformidade co disposto no Decreto 153/2019, do 21 de novembro,
Artigo 1.
Obxecto
Esta orde ten por obxecto aprobar os plans de xestión para recursos específicos e algas en Galicia para o trienio 2025-2027.
Artigo 2.
Percebe (Pollicipes pollicipes)
Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable do percebe, presentados polas entidades asociativas do sector, que se relacionan no cadro A.
Os plans de xestión do percebe que inclúen zonas de reserva para a extracción de semente de mexillón e zonas de explotación exclusiva de percebe, así como as súas coordenadas xeográficas, relaciónanse no cadro B.
Na páxina web https://www.pescadegalicia.gal/gl/zonasreservamexilla_zonasexclusivaspercebe están publicados os mapas das zonas de reserva para a extracción de semente de mexillón e das zonas de explotación exclusiva do percebe no ámbito territorial dos plans de xestión.
Artigo 3.
Solénidos (navalla/longueirón/longueirón vello)
1. Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable de solénidos presentados polas entidades asociativas do sector, e relaciónanse no cadro C.
2. Cando a extracción da navalla/longueirón/longueirón vello se vaia realizar con mergullo con subministración de aire desde a superficie, será necesario que as entidades titulares dos plans presenten con cada solicitude de apertura para un período determinado un plan de control que permita avaliar os medios e as medidas empregados para garantir o control do esforzo pesqueiro en cada momento e poñerlle límite, de ser o caso.
A autorización de apertura para un período determinado queda supeditada á adecuación e efectividade das medidas de control propostas.
Artigo 4.
Equinodermos
Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable de equinodermos presentados polas entidades asociativas do sector, e relaciónanse no cadro D.
Artigo 5.
Peneira
Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable de peneira presentados polas entidades asociativas do sector, e relaciónanse no cadro E.
Artigo 6.
Algas
Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable de algas presentados polas entidades asociativas do sector e empresas, e relaciónanse no cadro F.
Artigo 7.
Anemones
Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable de anemones presentados polas entidades asociativas do sector, e relaciónanse no cadro G.
Artigo 8.
Poliquetos
Apróbanse os plans de xestión para o trienio 2025-2027 para a explotación sustentable de poliquetos presentados polas entidades asociativas do sector, e relaciónanse no cadro H.
Disposición adicional primeira.
Zonas de traballo dos sectores de a pé e desde embarcación
Se non existe acordo de repartición da zona de traballo entre os sectores de marisqueo a pé e desde embarcación, as zonas dos dous sectores quedarán delimitadas pola liña que une os puntos de cota mareal cero, correspondente coa liña da baixamar máxima escorada.
Disposición adicional segunda.
Tope de captura para o engado vermello (Scolotema laurentiana)
Cando os topes de captura para o engado vermello (
Scolotema laurentiana
) se establezan mediante unha medida volumétrica empregando un vaso graduado, as persoas participantes do plan empregarán o mesmo tipo de medida.
Disposición adicional terceira.
O emprego do mergullo nos plans de xestión
A aprobación dos plans con arte ou modalidade de mergullo implica a autorización para realizar o mergullo nas zonas e períodos de vixencia daqueles, segundo as resolucións de apertura que sexan ditadas polo departamento territorial, conforme o establecido na Orde do 23 de abril de 1999 pola que se regula o exercicio do mergullo profesional, modificada pola Orde do 13 de xuño de 2001, e sen prexuízo do cumprimento do Real decreto 550/2020, do 2 de xuño, polo que se determinan as condicións de seguridade das actividades de mergullo.
Disposición adicional cuarta.
Zonas de extracción de poliquetos por titulares de licenza de pesca marítima de recreo en superficie
Dentro do ámbito dos plans de xestión de poliquetos a pé poden preverse zonas para que as persoas titulares de licenza de pesca marítima de recreo en superficie poidan capturar un máximo de 50 poliquetos por día, sen interferir coa actividade extractiva.
Na páxina web https://www.pescadegalicia.gal/gl/poliquetos publicaranse as zonas que as entidades asociativas do sector titulares de plans de xestión, de ser o caso, reservarán para a extracción de poliquetos para pesca marítima de recreo en superficie.
Disposición adicional quinta.
Actividades de semicultivo e control dos bancos marisqueiros
De acordo co artigo 20 do Decreto 153/2019, do 21 de novembro, polo que se regula o réxime de conservación e explotación dos recursos marisqueiros e das algas:
1. Os rareos e traslados de semente, as sementeiras, así como outras actividades de semicultivo necesarias para a mellora de produción ou de recuperación de zonas, poderán levarse a cabo durante todos os días do ano e requirirán da autorización do departamento territorial correspondente.
2. Os traballos de limpeza dos bancos marisqueiros realizados polas persoas mariscadoras poderán levarse a cabo durante todos os días do ano e requirirán de comunicación previa ao departamento territorial correspondente e á Subdirección Xeral de Gardacostas de Galicia.
3. Os traballos ou actividades de coidado, control, seguimento, protección e vixilancia dos bancos marisqueiros realizados polas persoas mariscadoras poderán desenvolverse todos os días do ano.
4. As actividades de turismo mariñeiro realizadas polas persoas mariscadoras son complementarias e compatibles co exercicio do marisqueo e poderán desenvolverse todos os días do ano.
Disposición adicional sexta.
Permisos de explotación
Segundo o disposto no artigo 5.1 do Decreto 153/2019, do 21 de novembro, a extracción de recursos marisqueiros en zonas suxeitas a plan de xestión ou en zonas de libre marisqueo só poderán exercela as persoas e embarcacións que estean en posesión da preceptiva habilitación, e non serán recoñecidas como válidas aquelas autorizacións emitidas polas propias entidades.
Disposición adicional sétima.
Plans de xestión de recursos específicos e algas para o trienio 2028-2030
As persoas interesadas en desenvolver un plan de xestión de recursos específicos e algas para 2028-2030 deberán achegar xunto coa solicitude un plan de xestión para ese trienio, para o cal se empregará o modelo que se pode consultar na páxina web da Consellería do Mar (https://mar.xunta.gal/es/el-sector/planes-de-gestion-y-biodiversidad).
Disposición derradeira primeira.
Consulta dos plans de xestión
Os plans de xestión presentados polas entidades que serviron de base para esta orde estarán dispoñibles nos servizos centrais, nos departamentos territoriais correspondentes da Consellería do Mar e na sede das entidades responsables deles.
Disposición derradeira segunda.
Facultade de desenvolvemento
Autorízase a persoa titular da dirección xeral competente en materia de marisqueo para o desenvolvemento desta orde e para que, co obxecto da mellora da conservación e xestión dos recursos marisqueiros, e na procura dunha explotación sustentable, adopte as medidas de xestión necesarias en función do estado dos recursos e dos informes emitidos polo persoal técnico.
Disposición derradeira terceira.
Entrada en vigor
Esta orde entrará en vigor o mesmo día da súa publicación no
Diario Oficial de Galicia
.
Santiago de Compostela, 19 de decembro de 2024
(1) Entidade: