ORDE do 8 de xullo de 2021 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes na etapa de bacharelato e se regula o seu currículo e a súa oferta.
Consellería de Cultura, Educación e Universidade — III. Outras disposicións — 12/07/2021

O Decreto 86/2015, do 25 de xuño, polo que se establece o currículo da educación secundaria obrigatoria e do bacharelato na Comunidade Autónoma de Galicia, tanto no artigo 13.3 e 13.4 como nos artigos 30.5 e 30.6 e 31.5 e 31.6, establece a posibilidade de que a consellería con competencias en materia de educación poida ofrecer materias de libre configuración autonómica elixibles polos centros docentes no horario establecido de libre configuración.
En virtude da citada habilitación normativa ditáronse, respectivamente, a Orde do 15 de xullo de 2015 pola que se establece a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta; a Orde do 13 de xullo de 2016 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta; a Orde do 3 de agosto de 2017 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes na etapa de educación secundaria obrigatoria, e se regula o seu currículo e a súa oferta, e a Orde do 7 de agosto de 2018 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta.
Co obxecto de seguir incrementando as opcións de elección dos centros docentes, dentro do seu marco de autonomía, e do seu alumnado, amplíase o número de materias de libre configuración autonómica, de xeito que se adecúen aos proxectos educativos dos centros docentes ao tempo que se desenvolven as competencias clave e os elementos transversais.
En consecuencia, de conformidade co exposto e no uso da habilitación normativa que figura na disposición derradeira segunda do Decreto 86/2015, do 25 de xuño, como conselleiro de Cultura, Educación e Universidade,
Artigo 1.
Obxecto e ámbito de aplicación
1. Esta orde ten por obxecto ampliar a relación de materias de libre configuración autonómica propostas pola Consellería de Cultura, Educación e Universidade e elixibles polos centros docentes dentro do horario de libre configuración na etapa de bacharelato, así como regular o seu currículo e a súa oferta.
2. Esta orde será de aplicación en todos os centros docentes dependentes da Consellería de Cultura, Educación e Universidade que impartan as ensinanzas mencionadas.
Artigo 2.
Nova materia de libre configuración autonómica elixible
1. Os centros docentes, ademais das materias establecidas na Orde do 15 de xullo de 2015 pola que se establece a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta; na Orde do 13 de xullo de 2016 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta; na Orde do 3 de agosto de 2017 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes na etapa de educación secundaria obrigatoria, e se regula o seu currículo e a súa oferta, e na Orde do 7 de agosto de 2018 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta, poderán ofrecer, en función da dispoñibilidade dos recursos e da organización do centro, a materia de Iniciación á Intelixencia Artificial, na etapa de bacharelato.
2. A materia de Iniciación á Intelixencia Artificial poderá ofrecerse no primeiro curso de bacharelato cunha carga horaria de dous períodos lectivos.
3. Como anexo a esta orde inclúese o currículo da nova materia de libre configuración autonómica.
Artigo 3.
Requisitos para a oferta da materia
A materia de libre configuración autonómica deberá contar cun número mínimo de dez alumnos e/ou alumnas para ser impartida. Coa finalidade de atender a diversidade en ámbitos rurais, pequenos núcleos de poboación e/ou outras circunstancias que así o aconsellen, poderán impartirse con cinco alumnos e/ou alumnas, sempre con carácter extraordinario. Neste caso precisarase a autorización expresa da xefatura territorial da Consellería de Cultura, Educación e Universidade.
Disposición derradeira primeira.
Habilitación para o desenvolvemento normativo
Facúltase a Secretaría Xeral de Educación e Formación Profesional para adoptar os acordos e ditar as resolucións que se consideren oportunas no desenvolvemento desta orde.
Disposición derradeira segunda.
Entrada en vigor
Esta orde entrará en vigor o día seguinte ao da súa publicación no
Diario Oficial de Galicia
.
Santiago de Compostela, 8 de xullo de 2021
Introdución.
O impacto da intelixencia artificial (IA) a todos os niveis da sociedade é cada vez máis patente. Tanto o tecido industrial como as administracións están a facer grandes investimentos neste campo para non quedaren á marxe dunha etapa que conformará gran parte dos traballos do futuro e tamén a forma en que os humanos nos relacionaremos coas actividades cotiás, xa que moitas delas serán realizadas por sistemas intelixentes e automatismos. A sociedade futura requirirá de novos profesionais que traballen en colaboración cos sistemas intelixentes, ou que directamente os deseñen e programen. Por este motivo, debe darse unha formación inicial en intelixencia artificial desde a educación preuniversitaria, co obxectivo de que os estudantes cheguen nas mellores condicións formativas aos estudos universitarios e de que a súa preparación cara á nova sociedade dixital sexa a maior posible.
O presente currículo corresponde á materia de libre configuración Iniciación á Intelixencia Artificial, de dúas horas semanais, para estudantes de primeiro de bacharelato, preferentemente das ramas de ciencias. O contido está centrado en proporcionar un primeiro acercamento á IA cun enfoque práctico, de modo que os estudantes terán que programar sistemas intelixentes e comprobar o seu funcionamento real. De feito, recoméndase unha metodoloxía baseada en aprender facendo, onde os conceptos teóricos sexan introducidos progresivamente pola súa necesidade práctica. Esta recomendación vén motivada porque algúns dos conceptos teóricos da IA poden resultar complexos para esta idade se se pretenden impartir de xeito totalmente pasivo para o alumnado.
O currículo está organizado en tres grandes bloques:
O primeiro está centrado nunha introdución conceptual e histórica ao campo da IA, xunto coa definición dos elementos básicos dun sistema deste tipo. A parte final deste primeiro bloque céntrase na busca de aplicacións reais da IA, co obxectivo de que os estudantes comprendan realmente que é, e que non é, un sistema baseado en IA desde a análise de exemplos concretos en diferentes áreas. Recoméndase que este primeiro bloque supoña aproximadamente un 20 % do tempo total da materia.
O segundo bloque é o máis técnico e nel descríbense as catro áreas principais da IA: percepción e actuación, aprendizaxe automática, representación e razoamento, e IA colectiva. En cada unha delas recoméndase que os estudantes desenvolvan solucións a problemas concretos utilizando diferentes ferramentas que están xa á disposición dos docentes en diferentes portais web e páxinas de recursos especializadas. Estas solucións implicarán programar algún tipo de sistema intelixente real ou virtual, ou parte del. Pero débese destacar que a programación non é o obxectivo desta materia, polo que a súa dificultade deberá ser adaptada ao nivel de coñecementos previos do alumnado neste eido. Suxírese empregar un 60 % do tempo total da materia para este bloque II, cunha repartición aproximada entre as áreas de: percepción e actuación (20 %), aprendizaxe automática (25 %), representación e razoamento (10 %) e IA colectiva (5 %).
Finalmente, o terceiro bloque está centrado no impacto da IA, concretamente a tres niveis: ética, aspectos legais e sustentabilidade. Ao ser a IA unha área que afecta toda a sociedade dun xeito profundo, estes aspectos son moi importantes para os estudantes, xa que deben coñecer as repercusións que poden ter estes sistemas que «rivalizan» cos humanos en intelixencia á hora de formar parte da nosa vida diaria, tanto a nivel de usuarios como de creadores de sistemas de IA. Aconséllase que este último bloque supoña un 20 % do tempo total da materia, e que sirva para que os estudantes realicen actividades de reflexión e debate.
Respecto da contribución da materia ás competencias básicas, esta vai ligada a un cambio de paradigma dos principais elementos da comunicación. Atopámonos no século da linguaxe dixital, con novos emisores, receptores, canles e códigos. É unha importante transformación das habilidades necesarias para adquirir as competencias en comunicación lingüística e dixital (CCL, CD), que xa non se limitan á interacción entre humanos ,senón que se amplían á comunicación entre humanos e máquinas ou entre máquinas (bloque 1), podendo estas «tomar decisións» en función da información que lles transmitamos e do algoritmo que a transforme. A materia de Iniciación á Intelixencia Artificial abre a porta á comprensión do seu funcionamento e indícanos como podemos deseñar sistemas intelixentes que manexen mensaxes e datos que acheguen de forma significativa e precisa a información desexada (bloque 2).
No bloque 3, Impacto da IA, abórdanse aspectos éticos, que se engloban dentro da competencia social e cívica (CSC), trátase de formar no pensamento crítico para analizar a idoneidade das decisións que poidan tomar os dispositivos con IA.
Pero a comprensión da construción da linguaxe natural, a clasificación da información, a aprendizaxe automática e a toma de decisións non nesgadas están vinculadas á modelización matemática e á descrición algorítmica destes modelos. A competencia matemática, científica e tecnolóxica (CMCT) é definida como a capacidade para describir e interpretar problemas ou necesidades e atopar solucións, atributos que a materia de Intelixencia Artificial pon en práctica no bloque de Áreas Básicas (2), no cal se trata a interacción humano-máquina. Que aprendemos nós a partir desta interacción, que «aprenden» as máquinas e como se constrúe esta aprendizaxe forma parte da competencia para aprender a aprender (CAA) que está implícita en todos os bloques.
Xorden novas posibilidades tamén no mundo da cultura e da arte, onde a IA está a modificar as ferramentas do pensamento creativo, sendo ás veces complexo distinguir se as obras resultantes están feitas por unha máquina ou un humano. Son novos campos desta materia que contribúen a actualización da competencia relacionada coa conciencia e expresión cultural (CCEC). Recoñecer cando estamos ante un «sistema intelixente» e as limitacións destes axudará nun futuro a discriminar entre o importante e o accesorio na nosa formación (bloques 1 e 2), e a elixir entre diferentes estudos e profesións emerxentes relacionados coa intelixencia artificial (sentido da iniciativa e espírito emprendedor, CSIEE).