ORDE do 1 de marzo de 2021 pola que se determinan os servizos mínimos, no ámbito da asistencia sanitaria, durante as folgas convocadas para o día 8 de marzo de 2021.
Consellería de Sanidade — III. Outras disposicións — 05/03/2021

O artigo 28.2 da Constitución española recoñece como dereito fundamental da persoa o dereito á folga.
O exercicio deste dereito na Administración e nas empresas, entidades e institucións públicas ou privadas que presten servizos públicos ou de recoñecida e inaprazable necesidade, no ámbito e competencias da Comunidade Autónoma de Galicia, está condicionado ao mantemento dos servizos esenciais fixados no artigo 2 do Decreto 155/1988, do 9 de xuño (DOG núm. 116, do 20 de xuño), entre os cales se encontra a sanidade.
O exercicio público da prestación da asistencia sanitaria non se pode ver afectado gravemente polo lexítimo exercicio do dereito de folga, xa que aquel é considerado e recoñecido prioritariamente en relación con este.
O artigo 3 do citado decreto faculta os conselleiros ou conselleiras competentes por razón dos servizos esenciais afectados para que, mediante orde e ante cada situación de folga, decidan o mínimo de actividade necesaria para asegurar o mantemento dos tales servizos, así como para determinar o persoal necesario para a súa prestación.
Diversas organizacións sindicais presentaron cadansúa convocatoria de folga xeral que afectará todas as actividades desempeñadas polas traballadoras e traballadores de empresas privadas e polas empregadas e empregados do sector público, que se desenvolverá o día 8 de marzo de 2021, segundo os casos e no teor de cada convocatoria, ben entre as 00.00 e as 24.00 horas, ben abranguendo asemade a quenda de traballo que comece antes das 00.00 horas do 8 de marzo e a quenda que se prolongue despois das 24.00 horas do propio día 8. Polo que a determinación dos servizos esenciais contidos na presente orde se realiza atendendo en primeiro termo a esta circunstancia.
Pero ademais cómpre subliñar o contexto en que se van desenvolver as folgas, nun escenario de crise sanitaria global que ten motivado, como é público e notorio, a progresiva adopción, evolución e adaptación de medidas preventivas, de contención, seguimento e de actuación en materia de saúde pública e asistencia sanitaria na Comunidade Autónoma de Galicia, como consecuencia da evolución da pandemia do coronavirus COVID-19.
A aparición do novo coronavirus causante da síndrome respiratoria aguda grave (SARS-CoV-2), xurdido no mes de decembro de 2019, creou un escenario mundial que está a requirir a adopción de medidas e accións de seguimento da situación e o avance dos casos; o que implica para as autoridades a previsión de escenarios e o deseño de protocolos para afrontar as múltiples situacións que se están a producir, na procura da maior eficacia posible.
Neste sentido, o abrocho do coronavirus denominado COVID-19 motivou que en xaneiro de 2020 a Organización Mundial da Saúde o declarase como emerxencia de saúde pública de importancia internacional, dando inicio a unha serie de actividades que se puxeron en marcha en todo o Estado e nas comunidades autónomas, en canto que axentes integrantes do Sistema Nacional de Saúde, co fin de frear o avance da pandemia e preservar a vida e a saúde da poboación.
En concreto, e entre outros aspectos, na Comunidade Autónoma de Galicia constituíronse diversos comités e órganos de avaliación e actuación ante a crise sanitaria, nomeadamente unha Comisión interdepartamental para o Seguimento do Coronavirus COVID-19, con funcións de coordinación, seguimento e avaliación das actuacións adoptadas, tanto preventivas como paliativas, en función da evolución da situación epidemiolóxica concreta en Galicia e no Estado; con proposta de sistemas de vixilancia, aprobación dos niveis de decisión e de responsabilidade das actuacións para preparar a resposta e de coordinación coa Administración xeral do Estado, así como a aprobación dos plans e protocolos de actuación e a coordinación da información.
No plano normativo, a Lei orgánica 3/1986, do 14 de abril, de medidas especiais en materia de saúde pública, establece no seu artigo 1 que, co obxecto de protexer a saúde pública e previr a súa perda ou deterioración, as autoridades sanitarias das distintas administracións públicas poderán, dentro do ámbito das súas competencias, adoptar as medidas previstas na mesma lei cando así o exixan razóns sanitarias de urxencia ou necesidade.
Estas medidas inclúen o recoñecemento, tratamento, hospitalización ou control cando se aprecien indicios racionais que permitan supor a existencia de perigo para a saúde da poboación por mor da situación sanitaria concreta dunha persoa ou grupo de persoas, ou polas condicións sanitarias en que se desenvolva unha actividade.
E a mesma lei orgánica prevé tamén que, co fin de controlar as enfermidades transmisibles, a autoridade sanitaria, ademais de realizar as accións preventivas xerais, poderá adoptar as actuacións oportunas para o control das persoas enfermas, das que estean ou estivesen en contacto con elas e do ambiente inmediato, así como as que se consideren necesarias en caso de risco de carácter transmisible.
Por outra banda, a Lei 14/1986, do 25 de abril, xeral de sanidade, faculta as autoridades sanitarias para adoptar as medidas preventivas pertinentes cando existan riscos inminentes e extraordinarios para a saúde. E a Lei 33/2011, do 4 de outubro, xeral de saúde pública, prevé así mesmo a adopción de diversas medidas de intervención pública por parte das autoridades sanitarias ante as situacións de risco para a saúde das persoas.
En termos substancialmente idénticos maniféstase a Lei 8/2008, do 10 de xullo, de saúde de Galicia, no que atinxe de xeito específico ao ámbito da comunidade autónoma.
O artigo 33 da Lei 8/2008, do 10 de xullo, atribúelle a condición de autoridade sanitaria ao Consello da Xunta de Galicia e á persoa titular da Consellería de Sanidade, entre outras.
Pola súa vez, a Lei 5/2007, do 7 de maio, de emerxencias de Galicia, establece que cando a situación de perigo ou os danos ocorridos sexan, pola súa especial extensión ou intensidade, particularmente graves, o Consello da Xunta de Galicia poderá acordar a declaración de emerxencia de interese galego. O que aconteceu neste caso.
En definitiva, desde que a Organización Mundial da Saúde declarou que a situación en relación co novo coronavirus SARS-CoV-2 supuña unha emerxencia de saúde pública de impacto internacional, a Comunidade Autónoma de Galicia -xunto ao Ministerio de Sanidade e o resto de comunidades autónomas- vén realizando, a través do Consello da Xunta e a Consellería de Sanidade, un seguimento constante da situación co fin de adoptar as medidas de prevención, contención e asistencia necesarias no marco do ordenamento xurídico que vén de resumirse.
De acordo con isto, e polo que atinxe nomeadamente ao eido das institucións sanitarias do Servizo Galego de Saúde e das entidades públicas adscritas á Consellería de Sanidade, a través de sucesivas ordes, instrucións e outros instrumentos xurídicos, estase a adoptar un conxunto de medidas de ordenación do seu persoal (en materia de xornada, horarios, mobilidade, reforzos de determinados servizos e unidades, etcétera), dirixidas a garantir en todo momento a dispoñibilidade de profesionais nos centros sanitarios, esencial para atender a carga asistencial, tanto a través de actuacións de protección daqueles como para tratar de flexibilizar e axilizar os procedementos previstos para atender as necesidades de profesionais derivadas da actual situación de crise sanitaria. Todo iso na procura, en último termo, da garantía do dereito á vida e á protección da saúde da cidadanía.
De tal sorte que os criterios reitores e os servizos mínimos que se establezan deberán cohonestarse coa salvagarda das medidas de ordenación e reforzo de persoal emprendidas nas áreas e entidades sanitarias do Sistema Público de Saúde de Galicia, con carácter extraordinario e transitorio, ante unha situación de indispoñibilidade de profesionais por mor da crise sanitaria. Trátase de conciliar, en suma, o lexítimo exercicio do dereito de folga co elenco de actuacións que a Administración sanitaria ten adoptado (e continúa a implantar) co fin de dispor dos recursos humanos necesarios para facer fronte ao incremento da carga asistencial motivado pola evolución da pandemia.
Polo que a determinación dos servizos esenciais contidos nesta orde se realiza atendendo ás devanditas circunstancias.
Con base no que antecede e logo da audiencia a cadanseu comité de folga,
Artigo 1
As convocatorias de folga referidas deberanse entender condicionadas ao mantemento dos servizos mínimos que se establecen nesta orde.
Os servizos mínimos que se fixan resultan totalmente imprescindibles para manter a cobertura adecuada do servizo esencial de asistencia sanitaria, para os efectos de evitar que se produzan graves prexuízos á cidadanía. E ao propio tempo responden á necesidade de compatibilizar o respecto ineludible do exercicio do dereito á folga coa atención á poboación, que baixo ningún concepto pode quedar desasistida, dadas as características do servizo dispensado.
Por iso se manteñen os servizos mínimos necesarios para garantir a asistencia imprescindible a doentes hospitalizados/as, así como a atención urxente e permanente e o transporte sanitario, que non se poden aprazar sen consecuencias negativas para a saúde.
De acordo coa motivación anterior, establécense os seguintes criterios reitores para o mantemento dos servizos esenciais nos centros de traballo e nas institucións afectadas:
I. O persoal mínimo necesario para a cobertura do 100 % da atención urxente e permanente e as emerxencias do 061.
O servizo que presta a Central de Coordinación de Urxencias Sanitarias de Galicia-061 ten como misión atender calquera demanda que sexa percibida pola poboación como de resolución urxente. Para a consecución do seu fin, a central de coordinación funciona basicamente con dous chanzos básicos de atención ás demandas de atención sanitaria:
1º O chanzo do persoal operador, composto por:
1. Persoal de operación telefónica (teleoperadores/as). Constitúe o primeiro elo da cadea de atención ás emerxencias na Comunidade Autónoma de Galicia, a toma de contacto coa persoa alertante coa función principal de realizar un interrogatorio básico no cal se recollen datos de filiación do/da doente, localización do incidente e motivación xeral da chamada.
2. Persoal radioperador (locutores/as). É o colectivo encargado de activar os recursos necesarios para a súa mobilización polo 061 e de realizar o seguimento e o apoio ao servizo (coa activación de novos recursos en función do tipo de demanda).
O cálculo para o dimensionamento deste persoal está axustado para asegurar a correcta atención á demanda recibida en cada franxa horaria na Central de Coordinación de Urxencias Sanitarias 061-Galicia, para que non se produzan demoras ou perdas na atención das chamadas nin atrasos no envío dos recursos e/ou deficiencias no seguimento dos servizos. En consecuencia, o criterio reitor debe ser o 100 % da actividade urxente, pois unha diminución ou mingua deste persoal non podería garantir a atención da totalidade das urxencias e emerxencias sanitarias xurdidas na comunidade autónoma.
2º O chanzo sanitario, onde se toman as decisións que implican a resolución dos casos que se expoñen, ben mediante a mobilización dos recursos de atención e transporte, ben mediante o consello sanitario.
Nesta segunda fase, na central de coordinación traballa un conxunto de profesionais sanitarios constituído por persoal médico coordinador e de enfermaría. Dependendo da natureza do feito que se expón, a súa gravidade e urxencia, cada chamada é resolta por persoal dun ou doutro perfil.
Os/as enfermeiros/as de consulta, á parte das tarefas de asesoría sanitaria -o seu labor principal-, atenden os problemas que necesitan unha resolución urxente por persoal desta profesión (curas, atención ás ostomías, sondas urinarias, etcétera). Ademais, desde finais do ano 2017, teñen destinado o manexo dos accidentes de múltiples vítimas.
Por outro lado, o traballo do persoal sanitario, médico e enfermeiro, consiste fundamentalmente en realizar un interrogatorio sanitario dirixido a precisar a información inicial e unha toma de decisións posterior para resolver os problemas detectados. Este é un labor de conxunto que se realiza dimensionando os efectivos de xeito adaptado aos ciclos de demanda horarios. A falla dalgún dos axentes implica unha mingua na capacidade da Sala de Coordinación para resolver a demanda entrante. Cómpre valorar que, nunha actividade desta natureza, a demora en atender un servizo repercute en toda a demanda, tanto na que entra nese momento como posteriormente: non realizar a tempo a clasificación dun proceso menos grave -porque a capacidade de atención estea saturada- pode deixar sen atender os intentos de chamadas por procesos moi graves que inmediatamente entran a continuación.
En resumo, a dimensión da Sala de Coordinación de Urxencias Sanitarias de Galicia-061 está estipulada en función do número de chamadas histórico do servizo, por días e tramos horarios, garantindo a atención do 100 % das chamadas. O índice de chamadas perdidas non supera o 2 %, e procédese por protocolo a chamar a todos aqueles números que non conseguiron contactar, dado o carácter de urxencia do servizo prestado.
Unha minoración do persoal médico e enfermeiro implica desatender parte das urxencias vitais en materia de saúde que acontecen no territorio galego, coas consecuencias directas sobre a mortalidade e a supervivencia na poboación.
Polas características do servizo dispensado, a poboación non pode quedar desasistida en circunstancias de urxencia e emerxencia. Ademais, son tarefas específicas que non poden ser suplidas por outro persoal e cómpre ter en conta que a carga de traballo, ao longo do día, depende dun número de chamadas que non son programables, senón que se dimensionan de maneira periódica para dar cobertura ás necesidades estimadas dentro dun rango.
En relación directa co anterior, resulta asemade preciso dispor dun número mínimo de efectivos de persoal non sanitario nas áreas de dirección e administración da Fundación Pública Urxencias Sanitarias de Galicia-061, co fin de atender as necesidades administrativas máis perentorias durante o desenvolvemento da folga.
II. No ámbito da transfusión de sangue, os servizos necesarios para o mantemento do abastecemento sanguíneo en toda a comunidade autónoma.
No eido da Axencia Galega de Sangue, Órganos e Tecidos, os servizos mínimos que se fixan resultan totalmente imprescindibles para manter a cobertura adecuada da subministración de sangue e hemoderivados a todos os centros sanitarios, tanto públicos como privados, do ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, así como para evitar que se produzan prexuízos aos doadores e, consecuentemente, aos posibles receptores. Na mesma medida debe garantirse a coordinación das doazóns, os transplantes de órganos e os implantes de células e tecidos, velando polo cumprimento dos estándares de calidade vixentes e na lexislación de aplicación.
III. Nos centros e institucións sanitarias do Servizo Galego de Saúde:
a) Persoal facultativo do ámbito da atención hospitalaria:
1. Cobertura do 100 % da actividade urxente nos seguintes ámbitos:
– Servizos de urxencias e gardas médicas.
– Quirófanos urxentes para a atención das persoas usuarias que requiran intervención cirúrxica inaprazable.
– Salas de partos.
Nas áreas sinaladas é imprescindible a cobertura do 100 % da actividade urxente, dado que non é posible prever as necesidades, por non ser unha actividade programable e, posto que nestes casos é preciso dar unha resposta asistencial inmediata, ten que manterse a cobertura asistencial establecida nos supostos de urxencia.
2. Cobertura do 100 % da actividade nas seguintes áreas:
– Unidades de reanimación.
– Unidades de coidados intensivos, de adultos ou pediátricas e unidades coronarias, de ser o caso.
– Área de diálise.
– Área de tratamentos oncolóxicos (radioterapia, hospital de día).
As unidades de reanimación de coidados intensivos precisan manter a súa cobertura habitual, pois teñen que dar resposta aos quirófanos e ás posibles urxencias que, pola súa gravidade e ante unha posible falta adecuada de resposta, porían en perigo a vida dos/das pacientes.
No caso da diálise e dos tratamentos oncolóxicos, a súa demora ou aprazamento poden carrexar un agravamento importante dos/das doentes. Neste senso, as descompensacións do equilibrio hidroelectrolítico por ausencia de tratamento renal substitutivo e a suspensión do tratamento antineoplásico teñen un papel fundamental no aumento de morbilidade dos/das pacientes.
3. Cobertura do 100 % da actividade inaprazable nas unidades de hospitalización por COVID e nas áreas de medicina preventiva, saúde laboral e microbioloxía.
Por mor da crise epidemiolóxica téñense reforzado, precisamente, as unidades e os servizos máis directamente relacionados co ingreso de doentes e coa prevención, detección, manexo e tratamento tanto de pacientes coma de profesionais con patoloxía suxestiva ou confirmada de infección polo SARS-CoV-2; unidades cuxa plena operatividade resulta arestora imprescindible ante a evolución da pandemia e en prol de preservar a saúde e mesmo a vida das persoas.
4. Cobertura da actividade cirúrxica dos/das pacientes, tanto hospitalizados/as como ambulatorios/as, con respecto ás patoloxías que poñan en perigo a súa vida ou agraven o seu estado de saúde, en especial procesos neoplásicos.
Nestes casos, a morbilidade e o prognóstico dos/das pacientes poderían agravarse de forma significativa no suposto de que se modificase a planificación realizada. A historia natural de moitas enfermidades graves e oncolóxicas pode evitarse dando a resposta más áxil posible.
5. Na área de hospitalización establecerase o número necesario para garantir a atención urxente dos/das doentes hospitalizados/as e as altas clínicas.
Os/as pacientes ingresados/as precisan do control adecuado que permita asegurar o seguimento da súa evolución e a supervisión do tratamento, evitando estadías innecesarias que poidan modificar ou complicar a devandita evolución. A hospitalización é necesaria nos casos en que a situación clínica do/da paciente o determina, e a súa prolongación excesiva pode ter implicacións clínicas prexudiciais.
6. No ámbito de consulta, así como das interconsultas dos/das pacientes hospitalizados/as que o requiran, atenderanse as consideradas como urxentes no criterio do persoal facultativo. Así mesmo, atenderanse as consultas inaprazables dos/ads doentes oncolóxicos/as que requiran tratamento citostático, incluídos/as os/as doentes desprazados/as.
Dada a gran variedade das patoloxías que se atenden nos centros sanitarios, establécese como criterio de urxencia ou de realización ineludible o do/da facultativo/a responsable da asistencia da persoa enferma. Con isto garántese a necesaria asistencia sanitaria que debe prestárselle aos/ás doentes para tentar evitar complicacións e manter o seguimento necesario das súas patoloxías.
7. Garantirase, así mesmo, a realización de determinacións e probas complementarias urxentes e as que se refiren aos/ás pacientes hospitalizados que, no criterio do persoal facultativo, sexan necesarias e inaprazables.
Igual ca no caso anterior, en vista da gran variedade das patoloxías que se atenden nos centros sanitarios, establécese como criterio de urxencia ou de determinación ineludible o do persoal facultativo responsable da asistencia do enfermo/a. Os atrasos na realización destas probas poden comprometer a situación clínica da persoa doente.
8. Garantirase a prescrición de sangue, medicamentos e produtos sanitarios.
Dada a gran variedade das patoloxías que se atenden nos centros sanitarios, establécese como criterio de urxencia ou de dispensación ineludible o do/da facultativo/a responsable da asistencia da persoa enferma. As demoras na dispensación dos hemoderivados e dos medicamentos poden comprometer a situación clínica do/da paciente.
9. Garantirase a atención necesaria a pacientes subsidiarios/as de hospitalización a domicilio e coidados paliativos.
No caso da hospitalización a domicilio, requírese garantir a prestación asistencial, igual ca na hospitalización convencional. No que atinxe aos coidados paliativos, dado o limitado prognóstico vital e a complexidade da situación clínica dos/das pacientes, tense que garantir o nivel de coidados necesario.
b) Persoal facultativo do ámbito da atención primaria:
1. Cobertura do 100 % da actividade urxente.
É imprescindible cubrir o 100 % da actividade urxente, tendo en conta que non cabe prever as necesidades por non tratarse dunha actividade programable e dado que nestes casos é preciso dar unha resposta asistencial inmediata. Polo que ten que manterse a cobertura asistencial establecida nos supostos de urxencia.
2. No tramo ordinario de atención nos centros de saúde (non PAC) prestarase a asistencia urxente ou inaprazable da unidade, calquera que sexa a modalidade da prestación.
A prestación sanitaria urxente no horario ordinario é desenvolvida polos profesionais dos servizos de atención primaria (persoal médico, pediatra e odontólogo), polo que cómpre definir uns mínimos para garantir a asistencia urxente e o seguimento e tratamento dos procesos inaprazables, garantindo a seguinte dotación mínima:
– En centros con catro ou menos profesionais: 1 efectivo por categoría profesional.
– En centros con cinco a oito profesionais: 2 efectivos por categoría.
– En centros con nove a doce profesionais: 3 efectivos por categoría.
– En centros con trece ou máis profesionais: 4 efectivos por categoría.
c) Persoal sanitario non facultativo da atención hospitalaria:
Respecto a este colectivo, a xustificación dos criterios reitores obedece substancialmente ao xa sinalado para o caso do persoal facultativo, dado que a asistencia debe ser necesariamente realizada en equipo, sen poder levarse a efecto sen a colaboración do conxunto dos/das profesionais implicados/as.
1. Cobertura do 100 % da actividade urxente nun triplo ámbito:
– Servizos de urxencias.
– Quirófanos urxentes (xerais e de tocoloxía) para a atención dos/das usuarios/as que requiran intervencións cirúrxicas inaprazables.
– Salas de partos.
2. Na área de hospitalización establecerase o número necesario para garantir os coidados dos/das pacientes hospitalizados/as, en correspondencia cos efectivos dun domingo ou festivo.
3. No ámbito das consultas estableceranse servizos mínimos nun dobre ámbito:
– Apoio á atención das consultas especializadas consideradas como urxentes ou preferentes.
– Así mesmo, atenderanse as consultas inaprazables dos/das pacientes oncolóxicos/as que requiran tratamento citostático incluíndo os/as desprazados/as.
4. No ámbito dos servizos centrais, garantirase a realización das probas complementarias urxentes e as que se refiran aos/ás doentes hospitalizados/as que, no criterio do persoal facultativo, sexan necesarias e inaprazables, en correspondencia cos efectivos dun domingo ou festivo.
5. Garantirase a dispensación de medicamentos, hemoderivados e produtos sanitarios, en correspondencia cos efectivos dun domingo ou festivo.
6. Unidades especiais: o número necesario para garantir o coidado dos/das pacientes, en correspondencia cos efectivos dun domingo ou festivo.
d) Persoal sanitario non facultativo da atención primaria:
Respecto deste colectivo e como xa se indicou no caso do persoal sanitario da atención hospitalaria, a xustificación dos criterios reitores obedece substancialmente ao xa sinalado para o caso do persoal facultativo, dado que a asistencia debe ser necesariamente realizada en equipo, sen que poida levarse a efecto sen a colaboración do conxunto dos/das profesionais implicados/as.
1. Cobertura do 100 % da actividade urxente.
É asemade imprescindible cubrir o 100 % da actividade urxente, tendo en conta que non cabe prever as necesidades por non tratarse dunha actividade programable e dado que nestes casos é preciso dar unha resposta asistencial inmediata. Polo que ten que manterse a cobertura asistencial establecida nos supostos de urxencia.
2. Os servizos mínimos que se fixan no tramo ordinario de atención prestarán a asistencia urxente e inaprazable da unidade, calquera que sexa a modalidade da prestación.
A prestación sanitaria urxente no horario ordinario é desenvolvida polos profesionais dos servizos de atención primaria, polo que cómpre definir uns mínimos para garantir a asistencia urxente e o seguimento e tratamento dos procesos inaprazables, garantindo a seguinte dotación mínima:
– En centros con catro ou menos profesionais: 1 efectivo.
– En centros con cinco a oito profesionais: 2 efectivos.
– En centros con nove a doce profesionais: 3 efectivos.
– En centros con trece ou máis profesionais: 4 efectivos.
3. Cobertura do 100 % da actividade de enfermaría dos equipos específicos de cribado e vacinación en actividades relacionadas coa pandemia do SARS-CoV-2.
Na actual situación de pandemia é preciso continuar durante todos os días da semana cos cribados á poboación con altas taxas de incidencia. Do mesmo xeito, a vacinación na poboación de máis de 80 anos non pode ser demorada xa que se trata dun dos grupos de cidadanía máis vulnerables. Actualmente, tanto o cribado poboacional como a vacinación se están realizando durante todos os días da semana, incluídos domingos e festivos, e atrasar estas actividades suporía un risco engadido para as persoas afectadas, comprometendo asemade a saúde pública.
e) Persoal de xestión e servizos da atención hospitalaria:
1. Urxencias: un número de efectivos que garanta a cobertura do 100 % da actividade urxente.
Na liña indicada para outros colectivos, os dispositivos de urxencias constitúen un servizo vital de atención ininterrompida as 24 horas e todos os días do ano, sendo imprescindible para a prestación do servizo a existencia de persoal de apoio ao propiamente sanitario.
2. Área de hospitalización: un número de efectivos equivalente ao dos domingos ou festivos.
Nesta área é necesaria unha prestación continuada do persoal non sanitario equivalente aos efectivos que de xeito habitual prestan servizo nos festivos e domingos, considerando que por debaixo desas presenzas non se garante a atención aos/ás doentes ingresados/as.
3. Cita previa: un número de efectivos que garanta a atención ao/á paciente que o requira, cun mínimo dun efectivo por centro e ata un máximo do 50 % dos efectivos da quenda.
A situación é variable debido ás diferentes organizacións e infraestruturas dos centros sanitarios, polo que ante unha situación de folga e coas incidencias que dela poden derivar, é preciso manter os mínimos servizos de atención ás persoas usuarias nesta área.
4. Atención ao paciente: un número de efectivos que garanta a atención ao/á doente que o requira, cun mínimo dun efectivo por centro e ata un máximo do 50 % dos efectivos da quenda.
Igual ca no caso anterior e debido á diferente casuística da organización e infraestrutura dos centros, ante unha situación de folga e as incidencias que dela poidan derivar, cómpre establecer uns mínimos efectivos de atención nesta área, fundamental no apoio ás persoas usuarias e na resolución das problemáticas propias deste ámbito.
5. Servizos de mantemento: un número equivalente ao dos domingos ou festivos.
Nestas áreas de traballo, das cales depende o funcionamento de todas as instalacións e equipamentos dos centros, é necesaria unha prestación continuada equivalente aos efectivos que de xeito habitual prestan servizo nos festivos e domingos, e considerarase que por debaixo desas presenzas non se garante a actividade mínima que garanta o funcionamento adecuado das instalacións e dos equipos.
6. Servizo de lavandaría e lenzaría: un número equivalente ao dos domingos e festivos.
Neste ámbito é preciso garantir a dispoñibilidade de roupa de doentes e lenzaría para camas e padiolas, así como a dotación de roupa para o persoal que debe traballar en áreas críticas, urxencias e quirófanos; e tamén para resolver as cuestións puntuais que se precisen para unha prestación axeitada dos servizos. Considérase que os mínimos necesarios para a súa atención son os que de xeito habitual prestan servizo nos festivos e domingos, naqueles centros que dispoñen de persoal neses días. De xeito subsidiario, naqueloutros centros en que o traballo está organizado para que o persoal non preste servizos os domingos e días festivos, é preciso manter unha actividade que garanta a non rotura de existencias de roupa nas unidades, sen que sexa posible asumila sen romper a cadea de produción nos restantes días da semana; por iso, nestes casos, considérase necesario tomar como referencia o 50 % do persoal da quenda de traballo.
7. Limpeza:
7.1. Áreas de urxencias, laboratorio de urxencias, radiodiagnóstico de urxencias, UCI, área cirúrxica, reanimación postcirúrxica, reanimación cardíaca, oncoloxía radioterápica, hematoloxía, hospital de día, diálise e unidades de hospitalización por COVID: o persoal preciso para garantir o 100 % das presenzas e prestación de limpeza habituais na actualidade.
7.2. Áreas de radioloxía intervencionista, esterilización e hospitalización (non COVID): o persoal preciso para garantir o 70 % das presenzas e prestación de limpeza habituais na actualidade.
7.3. Restantes áreas: o persoal preciso para garantir o 50 % das presenzas e prestación de limpeza habituais na actualidade.
Por mor da hixiene necesaria para a prestación dos servizos sanitarios, neste eido sempre resulta preciso garantir con carácter xeral que as instalacións estean en perfectas condicións de limpeza e hixiene, no que atinxe ás zonas de hospitalización de doentes, vestiarios de persoal, áreas críticas, servizos de urxencias e quirófanos, así como nas zonas comúns de uso xeral, pois as eventuais diminucións dos parámetros de limpeza nalgunha delas pode incidir directamente tamén nas outras.
Pero é que ademais, a excepcional situación xurdida por mor da pandemia orixinada polo novo coronavirus SARS-CoV-2 (COVID-19), e a súa evolución actual, require dunha serie de medidas específicas para evitar o contaxio da enfermidade infecciosa nas dependencias das institucións sanitarias, tanto respecto aos propios profesionais como ás persoas usuarias dos servizos, así como entre aqueles e estas.
Así, e no que atinxe a esta área de actividade, por mor da actual crise sanitaria e consonte os protocolos establecidos para o efecto, cómpre extremar, en prol de evitar o contaxio da enfermidade infecciosa por COVID-19 nas dependencias sanitarias, a limpeza e desinfección daqueles espazos máis directamente relacionados coa prevención, detección, manexo e tratamento de pacientes e de profesionais con patoloxía indiciaria ou confirmada de infección polo SARS-CoV-2; dependencias cuxa plena operatividade e seguridade resultan imprescindibles nas actuais circunstancias.
Dentro das medidas para a prevención da enfermidade, os protocolos asistenciais de limpeza nos centros sanitarios contemplan actuacións tales como:
– Unha maior frecuencia nos circuítos ou itinerarios de limpeza ordinarios.
– A realización de tarefas de limpeza periódica de superficies (pomos de portas, mesas) e espazos de uso común.
– A realización dunha limpeza rigorosa despois de cada atención sanitaria efectuada nas dependencias especificamente dedicadas á asistencia a pacientes sospeitosos/as de padecer a enfermidade provocada polo coronavirus. Neste caso, a limpeza debe facerse nun breve período de tempo despois da actividade sanitaria pois, doutro xeito, a sala de atención ou a correspondente superficie non estaría en condicións de ser usada por outras persoas.
Polo tanto e no contexto da actual e excepcional situación de crise sanitaria, resulta necesaria a adopción do criterio exposto, sen prexuízo de que os efectivos de servizos mínimos que resulten poidan ampliarse sempre que sexa estritamente necesario para evitar riscos inminentes para a saúde. Nomeadamente, nos casos nos que sexa precisa a realización da limpeza coa maior brevidade posible de salas de atención e outros espazos especificamente habilitados para a asistencia a pacientes sospeitosos/as de padecer unha patoloxía derivada do coronavirus SARS-CoV-2, así como para abordar as tarefas de limpeza adicionais ás ordinarias ou habituais nos espazos e superficies, motivadas polo cumprimento dos protocolos asistenciais de prevención de transmisión do coronavirus. Circunstancias estas que, de producirse, deberán quedar expresamente recollidas no expediente.
8. Hostalaría: un número mínimo igual ao dos domingos ou festivos, co máximo do 60 % dos efectivos da quenda, en función do tamaño das prestacións dependentes de hostalaría en cada centro.
Nesta área de traballo é preciso garantir a dispoñibilidade de alimentos dos/as doentes e do persoal de garda. Considérase que os mínimos necesarios para a súa atención son os efectivos que de xeito habitual prestan servizo nos festivos e domingos, naqueles centros que dispoñen de persoal neses días. Naqueloutros nos que o traballo está organizado para que o persoal non preste servizos os días festivos, é preciso manter unha actividade que garanta que non se rompan os stocks de alimentos preparados nas unidades, sen que sexa posible asumila sen romper a cadea de produción nos restantes días da semana. Por iso nestes casos considérase necesario tomar como referencia o 60 % do persoal da quenda de traballo, imprescindible para garantir un mínimo funcionamento da cadea de elaboración, empratado, distribución e recollida de comidas e utensilios.
9. Condutores/as: o mesmo número de efectivos que o dos domingos ou festivos cun mínimo, en todo caso, dun efectivo.
Considérase que esta é a prevención mínima que garante a resposta ás necesidades de utilización de vehículos en cada centro, para atender aquelas cuestións urxentes que poidan xurdir.
10. Servizos administrativos:
– Información: o número de profesionais necesarios para garantir a debida información aos/ás pacientes.
A situación é variable debido á diferente organización e estrutura física de cada centro, polo que ante unha situación de folga e coas incidencias que dela poden derivarse, é preciso manter unha mínima dotación para prestar atención e información ás persoas usuarias.
– Persoal: o número imprescindible para garantir a atención das incidencias e xestións derivadas da folga e, como máximo, ata o 40 % dos efectivos da quenda.
Nunha xornada de folga, os servizos de recursos humanos deben asumir unha serie de tarefas específicas relacionadas con ela e coa propia xestión dos servizos mínimos, incluíndo a recompilación de información, resolución de incidencias, etcétera, que fan que nesa xornada sexa preciso manter unha dotación mínima que permita realizar todas esas xestións, ademais daqueloutras tarefas que non admitan demora por estaren suxeitas a prazos fixados normativamente.
– Subministracións: o número imprescindible para garantir os pedidos urxentes cun máximo do 25 % dos efectivos da quenda.
Neste ámbito de traballo cómpre garantir a dispoñibilidade de todo tipo de material, sanitario e non sanitario, para a correcta atención das persoas ingresadas e das atendidas no servizo de urxencias. Para iso é preciso manter efectivos nas unidades administrativas encargadas da tramitación e xestión dos pedidos de material.
– Almacén: un número imprescindible para a xestión do almacén cun máximo do 25 % dos efectivos da quenda.
Nesta área de actividade, ao igual que no caso anterior, é preciso unha dotación de efectivos nos almacéns encargados da xestión dos pedidos de material que inclúe a súa preparación e envío ás unidades de subministracións.
– Contabilidade: un número imprescindible para as xestións urxentes co máximo do 25 % dos efectivos da quenda.
É necesario garantir a tramitación e xestións de carácter urxente que poidan ser requiridas respecto ás tarefas administrativas de contabilidade.
f) Persoal de xestión e servizos da atención primaria:
1. Urxencias: un número de efectivos que garanta a cobertura do 100 % da actividade urxente.
Como se indicou anteriormente, os dispositivos de urxencias extrahospitalarias constitúen un servizo vital de atención ininterrompida durante as 24 horas e todos os días do ano, sendo imprescindible para a prestación do servizo a existencia de persoal de apoio aos profesionais sanitarios dos devanditos dispositivos.
2. Centros de atención primaria:
– En centros con catro ou menos efectivos de persoal facultativo: 1 efectivo.
– En centros con cinco ou máis efectivos de persoal facultativo: 1 efectivo por centro e, en caso de teren varios andares, un máis por andar.
Un efectivo resulta o mínimo imprescindible para manter o soporte administrativo ás tarefas de xestión, información ás persoas usuarias e de apoio aos profesionais sanitarios para a realización do seu traballo. No caso dos centros de atención primaria de maior tamaño, distribuídos en varios andares, faise preciso un efectivo por andar co fin de garantir o mínimo imprescindible para manter o soporte administrativo ás devanditas tarefas de xestión, información e apoio.
3. Cobertura do 100 % da actividade dos equipos específicos de contacto para o cribado e vacinación en actividades relacionadas coa pandemia do SARS-CoV-2.
Na actual situación de pandemia é necesario continuar durante todos os días da semana coa citación á cidadanía para os cribados á poboación onde existan altas taxas de incidencia. Da mesma maneira, a citación para a vacinación da poboación de máis de 80 anos non pode ser demorada, xa que se trata dun dos grupos de cidadanía máis vulnerables. Actualmente, tanto o cribado como a vacinación estanse realizando durante todos os días da semana, incluíndo domingos e festivos, e atrasar estas actividades suporía un risco engadido para as persoas afectadas e a propia saúde pública.
g) Persoal das tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC): na quenda da mañá, 2 efectivos de presenza física por xerencia de área sanitaria; nas quendas da tarde e a noite, 2 efectivos localizados por xerencia.
h) Outras áreas de traballo ou servizos: establecerase con carácter xeral un número equivalente ao dos domingos ou festivos.
Nas restantes áreas de actividade nas que sexa necesaria unha prestación continuada dos servizos para o seu correcto funcionamento, e que nese senso xa dispoñen de persoal os domingos e festivos, os mínimos necesarios son os que traballan de xeito habitual neses días, considerándose que por debaixo das citadas presenzas (que se cifran en dúas no caso do persoal informático) non se garante a prestación do servizo esencial que garanta o axeitado funcionamento das institucións sanitarias.
i) Persoal de empresas privadas que realizan labores de servizos contratados co Servizo Galego de Saúde: aplicaranse os criterios establecidos nos puntos anteriores para a correspondente área de actividade. No caso de que algunha empresa actúe nunha área de traballo que non se corresponda coas dos criterios precedentes, establecerase un número de efectivos equivalente ao dos domingos ou festivos.
IV. Nos servizos relativos ás tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC), prestados no ámbito da Consellería de Sanidade e o Servizo Galego de Saúde por persoal de empresas privadas mediante contratación externa:
– Nos servizos de atención aos/ás usuarios/as, soporte á aplicación e administración de sistemas e redes: o 25 % dos efectivos de cada quenda, garantindo polo menos 1 por quenda.
– No resto de servizos de criticidade alta: un número imprescindible para a atención das incidencias urxentes, catalogadas como prioridade 1 (máxima).
V. No ámbito do transporte sanitario:
1. Cobertura do 100 % das unidades respecto da atención urxente prestada a través do 061.
A folga afecta, no eido da Fundación Pública Urxencias Sanitarias de Galicia-061, o servizo de transporte sanitario urxente organizado e xestionado a través da RTSUG (rede de transporte sanitario urxente de Galicia). Este servizo préstase mediante:
– 2 helicópteros sanitarios nas cidades de Santiago de Compostela e Ourense, dotados de persoal sanitario e de enfermaría, e co equipamento necesario para a realización de soporte vital avanzado.
– 16 ambulancias de soporte vital avanzado (AA-SVA), todas elas co material necesario para prestar soporte vital avanzado, co seguinte detalle:
• 12 AA-SVA, dotadas con persoal técnico en emerxencias sanitarias, persoal sanitario e de enfermaría.
• 4 AA-SVA, dotadas con persoal técnico en emerxencias sanitarias e persoal de enfermaría.
– 107 ambulancias asistencias de soporte vital básico (AA-SVB), dotadas con persoal técnico en emerxencias sanitarias, e o equipamento necesario para prestar soporte vital básico.
– 2 ambulancias convencionais (AC), localizadas en Folgoso do Courel e Pedrafita do Cebreiro, dotadas de desfribilador semiautomático (DESA) e material de inmobilización.
A RTSUG está organizada en razón a unha superficie, unha poboación e un complexo mapa de isócronas, onde cada recurso garante o servizo a unha poboación nunha área determinada, cun persoal especificamente formado para este tipo de asistencia, e sobre a base de que poden ocorrer accidentes e darse situacións de urxencia de difícil resolución se non están dispoñibles todos os recursos de transporte urxente, dado que non se pode prever a demanda. O número de ambulancias contratadas está axustado a esa finalidade.
En consecuencia, para garantir a protección á saúde da poboación e dar resposta ao 100 % dos servizos solicitados pola Fundación Pública Urxencias Sanitarias de Galicia-061, neste ámbito imponse unha cobertura do 100 % das unidades.
As ambulancias adaptaranse á dotación de persoal recollida no Decreto 52/2015, do 5 de marzo, polo que se regula o transporte sanitario.
2. Transporte non organizado directamente a través da RTSUG: por mor da gravidade ou perentoriedade dos supostos que a seguir se relacionan, procede asemade aplicar unha cobertura do 100 % dos servizos de transporte para enfermos/as que requiran tratamentos continuados de oncoloxía, o que inclúe a aplicación de radioterapia e diálise, así como o transporte interhospitalario urxente, as consultas externas urxentes e as probas diagnósticas urxentes.
Os vehículos que resulten precisos para o mantemento dos servizos mínimos, consonte o anterior criterio reitor, contarán así mesmo coa dotación mínima de persoal establecida na normativa vixente.
Artigo 2
As empresas privadas que prestan servizos no ámbito da sanidade de Galicia deberán fixar o persoal necesario para garantir a prestación de recoñecida e inaprazable necesidade, de acordo cos criterios establecidos no anterior precepto.
Artigo 3
A determinación do persoal necesario con base nos criterios anteriores faraa a dirección da correspondente institución, a súa fixación debe estar adecuadamente motivada.
A xustificación debe constar no expediente de determinación de servizos mínimos e exteriorizarse axeitadamente para o xeral coñecemento do persoal destinatario. Deberá quedar constancia no expediente dos factores ou criterios cuxa ponderación conduce a determinar as presenzas mínimas.
O persoal necesario para a cobertura dos servizos mínimos deberá ser publicado nos taboleiros de anuncios con antelación ao comezo da folga.
A designación nominal dos efectivos que deben cubrir os servizos mínimos, que deberá recaer no persoal de xeito rotatorio, será determinada pola dirección respectiva e notificada aos profesionais designados.
O persoal designado para a cobertura dos servizos mínimos que desexe exercer o seu dereito de folga poderá instar a substitución da súa designación por outro/a traballador/a que voluntariamente acepte o cambio de xeito expreso.
No anexo desta orde recóllese o número de presenzas mínimas acordado para cubrir as xornadas de folga no ámbito do Sistema Público de Saúde de Galicia.
Artigo 4
Os paros e alteracións no traballo por parte do persoal necesario para o mantemento dos servizos mínimos serán considerados ilegais para os efectos do establecido no artigo 16 do Real decreto lei 17/1977, do 4 de marzo (BOE núm. 58, do 9 de marzo).
Artigo 5
O disposto nos artigos precedentes non significará ningún tipo de limitación dos dereitos que a normativa reguladora da folga recoñece ao persoal nesta situación, nin tampouco sobre a tramitación e efectos das peticións que a motiven.
Artigo 6
Sen prexuízo do que establecen os artigos anteriores, deberanse observar as normas legais e regulamentarias vixentes en materia de garantías das persoas usuarias dos establecementos sanitarios. Os altercados ou incidentes que se produzan serán obxecto de sanción con base así mesmo nas normas vixentes.
Disposición derradeira
Esta orde producirá efectos e entrará en vigor o mesmo día da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, 1 de marzo de 2021
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria
– Complexo Hospitalario Universitario A Coruña
Área sanitaria de Santiago de Compostela e Barbanza
Provincia de Lugo
Área sanitaria de Lugo, A Mariña e Monforte de Lemos
Provincia de Ourense
Área sanitaria de Ourense, Verín e O Barco de Valdeorras
Provincia de Pontevedra
Área sanitaria de Pontevedra e O Salnés
Área sanitaria de Vigo
– Servizos contratados ou con concesión administrativa:
a) Mantemento:
b) Restauración e limpeza:
c) Outros:
d) Transporte sanitario contratado: