ORDE do 19 de abril de 2021 pola que se establecen os servizos mínimos dirixidos a garantir os servizos esenciais nos centros dependentes da Xunta de Galicia durante a folga convocada para os días 22 de abril e 11 e 12 de maio de 2021 polas centrais sindicais Confederación Intersindical Galega (CIG), Unión Xeral de Traballadores (UGT) e Comisións Obreiras (CC.OO.) no sector da limpeza de edificios e locais da provincia da Coruña.
Vicepresidencia primeira e Consellería de Presidencia, Xustiza e Turismo — III. Outras disposicións — 20/04/2021

O artigo 28.2 da Constitución española recoñece, como dereito fundamental da persoa, o dereito á folga. O exercicio deste dereito queda condicionado ao mantemento dos servizos esenciais definidos no artigo 2 do Decreto 155/1988, do 9 de xuño (DOG núm. 116, do 20 de xuño).
Os representantes das centrais sindicais Confederación Intersindical Galega (CIG), Unión Xeral de Traballadores (UGT) e Comisións Obreiras (CC.OO.) comunicáronlle á Consellería de Emprego e Igualdade a convocatoria da folga que terá lugar desde as 00.00 horas do xoves día 22 de abril de 2021 ata as 24.00 horas do mesmo día e das 00.00 horas do martes día 11 de maio ata as 24.00 horas do mércores día 12 de maio do 2021, para a totalidade das empresas afectadas polo ámbito de aplicación do Convenio colectivo de limpeza de edificios e locais da provincia da Coruña. Quedan só excluídas as empresas de limpeza de edificios e locais que conten cun convenio propio de empresa ou centro de traballo.
A este respecto, o artigo 10 do Real decreto lei 17/1977, do 4 de marzo, sobre relacións de traballo, establece que, cando a folga se declare en empresas encargadas da prestación de calquera xénero de servizos públicos ou de recoñecida e inaprazable necesidade e concorran circunstancias de especial gravidade, a autoridade gobernativa poderá adoptar as medidas necesarias para asegurar o funcionamento dos servizos.
Deste xeito, a necesaria conciliación entre o exercicio do dereito constitucional de folga e o mantemento dos servizos esenciais obriga esta Administración autonómica galega, de acordo coa normativa vixente, a fixar uns servizos mínimos indispensables para o funcionamento dos servizos esenciais, que se concretan e xustifican nesta orde.
A xurisprudencia do Tribunal Constitucional, entre outras a STC 183/2006, do 19 de xuño, vén considerando como servizos esenciais aqueles que satisfacen dereitos e intereses dos cidadáns vinculados aos dereitos fundamentais, liberdades públicas e bens constitucionalmente protexidos, como son os dereitos á protección da saúde e o dereito á seguridade e hixiene no traballo, de acordo cos seguintes criterios:
a) Proporcionalidade entre os sacrificios que se impoñan aos/ás folguistas e os que padezan os/as usuarios/as dos servizos.
b) Equilibrio entre os dereitos e intereses do persoal en folga e os da cidadanía afectada.
c) Suficiencia na realización do traballo necesario que permita a cobertura mínima do servizo, aínda sen alcanzar os niveis normais de prestación.
Tendo en conta o anterior e con carácter xeral, cómpre ter presente que neste caso nos atopamos ante unhas circunstancias extraordinarias e graves que obrigan a afastarnos dos servizos mínimos fixados en anteriores convocatorias de folga. Referímonos á situación de emerxencia sanitaria en que nos encontramos como consecuencia da pandemia provocada polo coronavirus SARS-CoV-2 que causa a COVID-19.
Así, o artigo 43.1 da Constitución recoñece o dereito á protección da saúde, mentres que o número 2 dese artigo sinala que compete aos poderes públicos organizar e tutelar a saúde pública a través de medidas preventivas. Pois ben, os servizos mínimos que se deben fixar para esta convocatoria de folga deben ser tales que permitan o cumprimento efectivo das medidas preventivas fixadas polos diferentes instrumentos regulatorios aprobados polas autoridades, pois con iso non só se protexe a saúde dos/das usuarios/as dos servizos públicos, senón toda a poboación en xeral, como medidas para evitar a propagación da pandemia. Dentro destes instrumentos cómpre ter en conta, con carácter xeral e de maneira aplicable a todos os centros abertos ao público, a Resolución do 12 de xuño de 2020, da Secretaría Xeral Técnica da Consellería de Sanidade, pola que se dá publicidade do Acordo do Consello da Xunta de Galicia, do 12 de xuño de 2020, sobre medidas de prevención necesarias para facer fronte á crise sanitaria ocasionada pola COVID-19, unha vez superada a fase III do Plan para a transición cara a unha nova normalidade (DOG núm. 115, do 13 de xuño de 2020), que recolle medidas especificas de hixiene e prevención para establecementos e locais con apertura ao público que obrigan a intensificar os labores de limpeza. Así, no punto 2.2 do anexo do referido acordo, sinálase:
Medidas de hixiene exixibles aos establecementos e locais con apertura ao público.
1. Os establecementos e locais que abran ao público realizarán, polo menos unha vez ao día, unha limpeza e desinfección das instalacións, con especial atención ás zonas de uso común e ás superficies de contacto máis frecuentes, conforme o establecido na letra a) do número 2.1.
2. Revisarase frecuentemente o funcionamento e a limpeza de sanitarios, billas e pomos de porta dos aseos nos establecementos e locais con apertura ao público.
Neste contexto, e de maneira máis concreta, en relación coa Vicepresidencia Primeira e Consellería de Presidencia, Xustiza e Turismo, os servizos mínimos sitúanse entre o 50 % e o 100 % dos efectivos dada a actual situación sanitaria que fai imprescindible reforzar os servizos de desinfección e limpeza.
Polo que se refire á Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, en relación co Parque Natural Fragas do Eume e o Parque Natural de Corrubedo, estes son centros de recepción de visitantes, polo que se ensucian máis do normal, e débense manter nunhas condicións hixiénicas mínimas, e máis por mor da COVID-19.
En canto ao Centro de Recuperación de Fauna Salvaxe de Santa Cruz, é un centro de traballo de atención de animais, polo que tamén se ensucia máis do normal, polo que é imprescindible mantelo nunhas condicións hixiénicas mínimas, e máis por mor da COVID-19.
Polo que se refire aos centros dependentes da Consellería de Cultura, Educación e Universidade, a proposta que se realiza ten en conta, por unha banda, o dereito ao traballo e, por outra, o dereito á educación, entendendo que neste momento os dereitos constitucionais á vida, á integridade física e moral e o dereito á saúde cobran unha especial relevancia no marco da situación de emerxencia sanitaria en que nos atopamos como consecuencia da pandemia internacional provocada polo coronavirus SARS-CoV-2 que causa a COVID-19.
Cómpre ter presente, como se sinalou máis arriba, que os servizos mínimos que se deben fixar para esta convocatoria de folga deben ser tales que permitan o cumprimento efectivos das medidas preventivas fixadas polos diferentes instrumentos regulatorios aprobados polas autoridades.
Entre eses instrumentos regulatorios, no ámbito educativo cómpre salientar a Orde comunicada do ministro de Sanidade do 27 de agosto de 2020 (publicada no DOG do 28 de agosto de 2020 como anexo á Orde da Consellería de Sanidade do 28 de agosto de 2020), ditada baixo o amparo do artigo 65 da Lei 26/2003, do 28 de maio, de cohesión e calidade do Sistema nacional de saúde, e a versión do 4 de novembro de 2020 do Protocolo de adaptación ao contexto da COVID-19 nos centros de ensino non universitario de Galicia para o curso 2020/21, publicado na páxina web corporativa da Consellería de Cultura, Educación e Universidade.
Neste contexto resulta imprescindible o mantemento da limpeza, desinfección e ventilación dos centros educativos, razón pola cal resulta necesario fixar como servizos mínimos o 100 % do persoal de limpeza. Das normas e instrucións antes mencionadas recollemos algunhas da medidas que xustifican tales servizos mínimos:
«4. Medidas xerais de limpeza nos centros.
[...]
4.1.1. Limpeza polo menos unha vez ao día, reforzándoa naqueles espazos que o precisen en función da intensidade de uso, como no caso dos aseos, onde será de polo menos dúas veces ao día.
4.1.2. Terase especial atención nas zonas de uso común e nas superficies de contacto máis frecuentes como pomos das portas, mesas, mobles, pasamáns, teléfonos, perchas e outros elementos de similares características, así como billas, elementos das cisternas e outros dos aseos.
4.1.3. Durante a xornada lectiva unha persoa do servizo de limpeza realizará unha limpeza de superficies de uso frecuente e, no caso dos aseos, de polo menos dúas veces na xornada. En todo caso, nos aseos existirán xaboeiras ou material de desinfección para ser utilizado polos/as usuarios/as voluntariamente.
[...]
4.1.8. Deberá vixiarse a limpeza de papeleiras (todas con bolsa interior e protexidas con tapa), de xeito que queden limpas e cos materiais recollidos, co fin de evitar calquera contacto accidental».
Nos centros educativos universitarios afectados pola folga convocada no sector da limpeza de edificios e locais da provincia da Coruña, campus da Coruña e Ferrol, son aplicables as mesmas xustificacións indicadas para os centros docentes non universitarios, para facer especialmente a limpeza de baños e zonas comúns tendo en conta a actual situación por mor da COVID-19.
Todas as circunstancias antes apuntadas son as que levan a establecer os servizos mínimos no 100 % do persoal de limpeza nos centros educativos afectados pola folga.
Polo que respecta aos centros dependentes da Área de Cultura da Consellería de Cultura, Educación e Universidade, propóñense os servizos mínimos indispensables para garantir a salubridade e as condicións de hixiene mínimas nos centros de traballo coa limpeza de baños e retirada do lixo.
No caso do persoal de limpeza na Cidade da Cultura, actualmente o número de persoal é superior dada a campaña de vacinación que se está a desenvolver nas súas instalacións.
Pola súa banda, nos centros dependentes da Consellería de Emprego e Igualdade fíxanse os servizos mínimos limitándose ao 50 % da xornada establecida na quenda de tarde, tendo en conta as seguintes xustificacións:
Nos centros de formación de emprego lévanse a cabo actividades formativas con alumnado que participa nos cursos todos os días en horario de mañá e permanece no centro unha media de 5 a 6 horas. En concreto, no Centro de Formación Ocupacional de Santiago hai na actualidade unha importante afluencia de persoas, pois asisten 70 persoas diariamente, polo que cómpre establecer servizos mínimos só neste centro.
Polo que respecta ás oficinas de emprego, tamén necesitan a prestación do servizo de limpeza coa suficiente frecuencia como para manter limpas as instalacións, tendo en conta que son oficinas de atención ao público diariamente de maneira presencial. Nestes centros o tránsito de persoas é continuo e, ademais, hai que ter en conta os trámites que se realizan nelas, tales como a orientación laboral, que requiren a permanencia dos/das usuarios/as no centro durante máis de 30 minutos, así como as demandas de emprego, ao que hai que sumar as persoas que acoden ao SEPE a facer trámites en relación coas prestacións por desemprego.
En canto ás oficinas do Servizo de Mediación, Arbitraxe e Conciliación (SMAC), trátase tamén de espazos de alta concorrencia de persoas; á oficina da Coruña acode unha media de 160 persoas e á de Ferrol, unhas 50 persoas diariamente.
No eido da Xefatura Territorial da Consellería de Sanidade, é preciso propor uns servizos mínimos que permitan manter a adecuada cobertura dos servizos esenciais que presta a Consellería de Sanidade, evitando que se produzan graves prexuízos para a saúde e permitindo cumprir coa normativa vixente.
Os servizos mínimos que se propoñen responden á necesidade de compatibilizar o respecto ineludible ao exercicio do dereito á folga co mantemento dunha serie de servizos á cidadanía que, baixo ningún concepto, poden quedar desasistidos e que requiren garantir a saúde pública, e deberán ter en conta, especialmente, as especiais circunstancias que derivan da situación de emerxencia sanitaria en que nos atopamos como consecuencia da pandemia provocada polo coronavirus SARS-CoV-2 que causa a COVID-19.
Pois ben, os servizos mínimos nesta xefatura que se deben fixar para esta convocatoria de folga deben garantir o cumprimento efectivo das medidas preventivas fixadas polos diferentes instrumentos regulatorios aprobados polas autoridades, pois con iso non só se protexe a saúde dos/das usuarios/as dos servizos públicos, senón toda a poboación en xeral, como medidas para evitar a propagación da pandemia.
Neste contexto, e de maneira máis concreta, nos lugares de afluencia de público do edificio, ademais das medidas de hixiene individual, resultan imprescindibles o mantemento da limpeza e desinfección e a ventilación dos servizos e de todas as zonas comúns, aplicando os protocolos de limpeza fronte á COVID.
Como consecuencia, é fundamental a prestación do servizo de limpeza que permita garantir a salubridade e as condicións de hixiene mínimas, coa limpeza de baños e retirada de lixo da Xefatura, xa que é un lugar de afluencia de público onde acoden regularmente persoas enfermas ou vulnerables.
No edificio da Xefatura Territorial da Consellería de Sanidade traballan tres persoas limpadoras afectadas por esta convocatoria de folga: unha con xornada diaria de 4 h, outra con xornada diaria de 5 h 30 minutos e a terceira con xornada diaria de 5 h.
Os servizos mínimos estarán compostos por dúas persoas, que representan o 66,6 % do persoal destinado na unidade e que deberán cubrir 9 h 30 minutos de xornada diarias, o que supón un 65,5 % das horas de xornada deste persoal. Desenvolverán os servizos en quenda de tarde, tal e como se prestan na actualidade.
Polo que se refire aos centros dependentes da Consellería de Política Social, cómpre ter presente que o servizo público de asistencia social non se pode ver afectado gravemente polo lexítimo dereito do exercicio de folga, xa que aquel é considerado e recoñecido prioritariamente en relación con este.
A paralización dos servizos de limpeza pode provocar nos centros e unidades afectados graves problemas de salubridade, con consecuencias imprevisibles se non se mantén o mínimo de actividade que garanta a prestación dos servizos públicos nos ditos centros e unidades, polo que se establecen os servizos esenciais para a comunidade ao abeiro do Decreto 155/1988, do 9 de xuño.
Se as que acabamos de dicir son razóns que sosteñen a necesidade de fixar servizos mínimos ante calquera convocatoria de folga no ámbito dos centros e unidades da Consellería de Política Social, neste caso atopámonos ante unhas circunstancias extraordinarias e graves que obrigan a afastarnos dos servizos mínimos fixados en anteriores convocatorias de folga. Referímonos á situación de emerxencia sanitaria en que nos atopamos como consecuencia da pandemia internacional provocada polo coronavirus SARS-CoV-2 que causa a COVID-19.
Por maior abastanza, resulta necesario ter en conta que as persoas que viven nunha residencia de maiores e centros sociosanitarios se encontran nunha situación de maior vulnerabilidade ante a infección pola COVID-19 por varios motivos:
• Habitualmente presentan patoloxía de base (sobre todo cardiovascular e respiratoria) ou comorbilidades.
• Adoitan ser persoas de idade avanzada.
• Teñen contacto estreito con outras persoas (persoal coidador e conviventes).
• Adoitan pasar moito tempo en contornas pechadas e con poboación igualmente vulnerable.
• Ademais, trátase dun colectivo en que a sintomatoloxía da enfermidade pode quedar enmascarada.
Dentro das medidas de control e prevención en relación coa infección polo virus SARS-CoV-2, a autoridade sanitaria establece a intensificación da limpeza e desinfección dos centros, indicando que se establecerán programas intensificados de limpeza.
Nas actividades grupais que se realizan nos centros sociocomunitarios e espazos para a mocidade deberanse extremar as medidas de hixiene e prevención, tanto por parte das persoas usuarias como dos/das traballadores/as dos centros, de acordo coas recomendacións das autoridades sanitarias en cada momento. Os utensilios e o mobiliario utilizados nestas actividades, ou nos espazos de encontro, requirirán dunha correcta limpeza dos espazos empregados, previamente ao uso por parte doutro/a usuario/a.
Todo o persoal cuxa presenza se cuantifica como esencial para o mantemento dos servizos mínimos é absolutamente necesario e indispensable, xa que a limpeza constitúe unha das exixencias máis relevantes na loita contra a pandemia, polo que se fai necesario un reforzo dela.
Polo que respecta aos centros dependentes da Consellería do Medio Rural, no caso das oficinas agrarias comarcais e distritos forestais da Xefatura Territorial de Coruña, fíxanse os servizos mínimos no 100 % de efectivos, debido á atención ao público que diariamente se fai en todas as dependencias e ao protocolo COVID, que levou a que na maioría dos centros se tivo que reforzar a limpeza con máis horas, o que resulta indispensable na situación de pandemia actual.
No tocante ao Centro de Formación e Experimentación Agraria de Sergude, dado que a folga non implica a ausencia de alumnado nas aulas e no internado, non resulta posible prescindir do servizo de limpeza, máis aínda en tempos da COVID, en que os protocolos de limpeza se ven reforzados.
Respecto do Laboratorio Agrario e Fitopatolóxico de Galicia, Lafiga (Agacal), a actividade dun laboratorio fitopatolóxico xera residuos orgánicos que precisan dunha retirada ordenada e frecuente para evitar problemas ambientais e, eventualmente, de saúde.
En relación coa Consellería do Mar, tendo en conta a actual situación sanitaria, os centros afectados pola folga dependentes da Xefatura Territorial onde se concentra persoal traballando de maneira presencial e hai atención ao público, e mesmo usuarios/as como alumnos/as (escolas oficiais náutico-pesqueiras), precisan de tarefas de limpeza e desinfección diarias.
Estes centros son a Xefatura Territorial da Coruña, a Xefatura Comarcal de Ribeira, a Escola Oficial Náutico-Pesqueira de Ferrol e a Escola Oficial Náutico-Pesqueira de Ribeira, en que se fixan servizos mínimos.
En canto ao ente público Portos de Galicia, fíxanse servizos mínimos nos centros deste ente afectados pola folga onde hai traballo presencial xa que, polas razóns sanitarias expostas anteriormente, precisan os servizos de limpeza a diario. Son as dependencias do ente nos servizos centrais (Santiago de Compostela) e as da Zona Centro (A Coruña).
En consecuencia, de acordo coa normativa citada e cos argumentos expostos, en virtude das facultades que me confire o artigo 1 do Decreto 233/2012, do 5 de decembro, polo que se determinan a organización, funcións e competencias da Vicepresidencia da Xunta de Galicia, e oído o Comité de Folga,
Artigo 1
1. A convocatoria de folga efectuada pola Confederación Intersindical Galega (CIG), a Unión Xeral de Traballadores (UGT) e Comisións Obreiras (CC.OO.), que terá lugar desde as 00.00 horas do día 22 de abril do 2021 ás 24.00 horas do mesmo día e das 00.00 horas do día 11 de maio ás 24.00 do día 12 de maio do 2021, que se cingue á totalidade das empresas afectadas polo ámbito de aplicación do Convenio colectivo de limpeza de edificios e locais da provincia da Coruña, e quedan só excluídas as empresas de limpeza de edificios e locais que conten cun convenio propio de empresa ou centro de traballo.
2. Terán a consideración de servizos mínimos os que se relacionan no anexo a esta orde.
Artigo 2
O persoal necesario para a cobertura dos servizos mínimos deberá ser publicado nos taboleiros de anuncios con antelación suficiente. A designación nominal dos efectivos que deben cubrir os servizos mínimos será realizada polos empregadores e notificada ao persoal designado.
Disposición derradeira
Esta orde producirá efectos o mesmo día da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, 19 de abril de 2021
– Servizos mínimos da Vicepresidencia Primeira e Consellería de Presidencia, Xustiza e Turismo.
– Servizos mínimos da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda.
– Servizos mínimos da Consellería de Cultura, Educación e Universidade.
• Centros educativos non universitarios de titularidade pública ou privada afectados pola folga convocada no sector da limpeza de edificios e locais da provincia da Coruña: 100 % do persoal que presta estes servizos.
• Centros educativos universitarios afectados pola folga convocada no sector da limpeza de edificios e locais da provincia da Coruña, campus da Coruña e Ferrol:
• Centros dependentes da Área de Cultura da Consellería de Cultura, Educación e Universidade.
– Servizos mínimos da Consellería de Emprego e Igualdade.
– Servizos mínimos da Consellería de Sanidade.
– Servizos mínimos da Consellería de Política Social.
– Servizos mínimos da Consellería de Medio Rural.
– Consellería do Mar.
• Centros dependentes da Xefatura Territorial da Coruña.
• Portos de Galicia.