ORDE do 15 de novembro de 2021 pola que se ditan normas para garantir os servizos esenciais durante a folga convocada para o día 17 de novembro de 2021 na comarca da Mariña.
Vicepresidencia primeira e Consellería de Presidencia, Xustiza e Turismo — III. Outras disposicións — 16/11/2021

O artigo 28.2 da Constitución española recoñece, como dereito fundamental da persoa, o dereito á folga. O exercicio deste dereito queda condicionado ao mantemento dos servizos esenciais definidos no artigo 2 do Decreto 155/1988, do 9 de xuño (DOG núm. 116, do 20 de xuño).
A Confederación Intersindical Galega (CIG), Comisións Obreiras (CCOO) e Unión Xeral de Traballadores (UGT-FICA) comunicaron a convocatoria dunha folga xeral que afectará a todas as actividades desempeñadas polo persoal de empresas privadas e do sector público, con vínculo funcionarial, estatutario ou laboral no ámbito territorial da comarca da Mariña, a cal se desenvolverá o día 17 de novembro de 2021 comezando ás 00.00 horas e rematando ás 24.00 horas, coas excepcións que se indican a continuación:
– Nas empresas, administracións e organismos que teñan varias quendas de traballo, o comezo da folga efectuarase na primeira quenda, aínda que comece antes das 00.00 horas do día 17 de novembro, e a súa finalización terá lugar unha vez rematada a última quenda, aínda que se prolongue despois das 24.00 horas do día 17 de novembro. Así mesmo, naquelas empresas que teñan unha única quenda de traballo que comece antes das 00.00 horas do día 17 de novembro, o paro iniciarase á hora de comezo da actividade laboral e finalizará o día 17 de novembro na hora en que conclúa esta.
– Para garantir a cobertura informativa do paro, nas empresas do sector do xornalismo e medios de comunicación, a folga convocada terá lugar no período comprendido entre as 7.00 horas do día 16 de novembro de 2021 e as 24.00 horas do día 17 de novembro de 2021, correspondendo aos traballadores e traballadoras de cada centro de traballo a determinación do horario de folga dentro do período de referencia.
Así pois, a necesaria conciliación entre o exercicio do dereito constitucional de folga e o mantemento dos servizos esenciais obriga esta Administración autonómica galega, de acordo coa normativa vixente, a fixar uns servizos mínimos indispensables para o funcionamento dos servizos esenciais, que se concretan nesta orde.
Desta forma, establécense servizos mínimos respecto dos sectores e actividades cuxa regulación é competencia dalgunha das consellerías da Xunta de Galicia e que poden afectar o desenvolvemento ordinario da actividade cidadá, no sentido do artigo 2 do Decreto 155/1988, do 9 de xuño, é dicir, sanidade, seguridade, protección civil, transportes e comunicacións, medios de comunicación social, rexistros públicos, edificios, bens e instalacións públicas, asistencia social e educación, servizos de vixilancia e extinción de incendios e bombeiros.
Os criterios determinantes para a fixación dos servizos mínimos establecidos na presente orde tiveron en conta os distintos pronunciamentos do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia en relación cos servizos esenciais fixados nas xornadas das anteriores folgas do 8 de xuño de 2010, do 29 de setembro de 2010, do 27 de xaneiro de 2011, do 29 de marzo de 2012, do 14 de novembro de 2012 e do 8 de marzo de 2018, así como a Sentenza núm. 415/2019, do 25 de setembro.
Aínda que é certo que o devandito tribunal ditou sentenzas que anulaban as normas polas que se establecían os referidos servizos mínimos, non é menos certo que esas sentenzas foron motivadas fundamentalmente polo déficit de expresión da ponderación dos factores e criterios tidos en conta para a súa fixación, considerando insuficiente a motivación na determinación das prestacións mínimas garantidas.
Por todo isto, no caso concreto e tendo en conta os pronunciamentos anteriores, preténdense dar a coñecer máis xustificadamente, se cabe, os criterios en virtude dos cales se identificaron os servizos mínimos como esenciais e se determinaron os efectivos necesarios para aseguralos á luz da presente convocatoria de folga. Todo isto observando a necesaria proporción entre o sacrificio para o dereito dos traballadores e os bens e intereses que se teñen que salvagardar.
Pola súa banda, na actualidade está vixente a folga indefinida convocada pola Comisión aberta de folga estatal pola loita dos traballadores en precario das administracións públicas para todo o persoal funcionario e laboral das distintas administracións públicas de todo o Estado, desde as 00.00 horas do día 4 de outubro de 2021.
Co obxecto de fixar os servizos mínimos para a devandita folga, ditouse o Decreto 128/2021, do 30 de setembro, polo que se ditan normas para garantir os servizos esenciais durante a folga indefinida convocada pola Comisión aberta de folga estatal pola loita dos traballadores en precario das administracións públicas, que comeza o día 4 de outubro de 2021 (DOG núm. 190, do 1 de outubro).
Tendo en conta que na actualidade están vixentes a referida folga indefinida e os servizos mínimos que se fixaron para garantir os servizos esenciais durante a súa duración e que a folga que agora se convoca se vai desenvolver nun día laborable e que afecta só o ámbito territorial da comarca da Mariña, cómpre manter os servizos mínimos fixados polo Decreto 128/2021, do 30 de setembro, respecto dun día laborable e para ese ámbito territorial, tendo en consideración que a folga convocada para o día 17 de novembro afecta tamén o persoal das empresas privadas.
Non obstante, cómpre ter presente que no ámbito do Servizo de Prevención e Defensa contra os Incendios Forestais da Dirección Xeral de Defensa do Monte, na actualidade estamos nunha época de baixo risco de incendio polo que, neste ámbito, se reducen os servizos mínimos.
No ámbito da Presidencia da Xunta de Galicia, Redes de Telecomunicación Galegas Retegal, S.A. garante a atención de emisores e reemisores para conseguir a cobertura do sinal de comunicación audiovisual, a continuidade da rede de emerxencias e a conectividade da Xunta de Galicia.
Redes de Telecomunicación Galegas Retegal, S.A. é a sociedade mercantil pública autonómica cuxo obxecto social, de acordo cos seus estatutos, é:
«1. […] a realización de actividades dirixidas á prestación de servizos en materia de telecomunicacións na Comunidade Autónoma de Galicia, para as cales obterá os títulos habilitantes que sexan necesarios en cada caso.
Así mesmo, terá por obxecto tanto a planificación, instalación, xestión, mantemento e explotación de infraestruturas, sistemas e servizos de telecomunicacións en Galicia, como a elaboración de propostas, análises e estudos relacionados coas telecomunicacións que correspondan á Comunidade Autónoma de Galicia.
2. En particular, constituirán parte do obxecto social as seguintes actividades:
a) A promoción, planificación, deseño, construción, conservación, mantemento, dotación de equipamento e explotación, por si mesma ou mediante terceiros, de toda clase de infraestruturas e servizos de telecomunicacións que sexan promovidas pola Comunidade Autónoma de Galicia ou en que esta participe, vinculadas ao ámbito das telecomunicacións».
Para o desenvolvemento das súas funcións, Retegal conta co centro emisor O Xistral-Vilalba (Lugo) na comarca da Mariña.
Os traballadores prestan servizos neste centro ininterrompidamente as 24 horas ao día, os 365 días do ano, e parte son en horario presencial e parte en dispoñibilidade (gardas).
Resulta necesario a presenza ou atendemento (dispoñibilidade) do referido centro permanentemente coa finalidade de asegurar as prestacións de servizos contratadas.
A maior abastanza, Retegal, contractualmente, ten cláusulas de penalización por indispoñibilidades na prestación dos servizos que realiza.
Polos servizos esenciais que presta Retegal, que non son obxecto de discrepancia, e que se xustifican na nota da SETSI sobre a folga xeral do 29 de setembro de 2010, establécense os servizos mínimos no centro emisor do Xistral-Vilalba (Lugo) na comarca da Mariña.
No ámbito da Vicepresidencia Primeira e Consellería de Presidencia, Xustiza e Turismo, en relación coa Administración de xustiza, de conformidade coa doutrina do Tribunal Constitucional e coa xurisprudencia ditada na materia, e en particular coa Sentenza 463/2018, do 7 de novembro, do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia, considéranse servizos esenciais necesarios para garantir o servizo público:
1. Servizos de garda de xulgados, fiscalías e Instituto de Medicina Legal.
2. Xuízos orais na orde penal de causas con preso.
3. Medidas precautorias ou provisionais en materia de familia, de violencia sobre a muller e de liberdade provisional, entre outras.
4. Actuacións relativas á violencia de xénero nos xulgados de violencia sobre a muller, sexan ou non exclusivos.
5. Actuacións urxentes do Rexistro Civil, tales como a expedición de licenzas de enterramento, entre outras.
6. Rexistro de asuntos e documentos en que venza un prazo preestablecido por lei e cuxo vencemento poida deparar perda de dereitos á cidadanía, así como a atención daquelas actuacións en que venza un prazo improrrogable establecido na lei cuxo incumprimento poida afectar o dereito da tutela xudicial efectiva e aquelas cuxa urxencia veña determinada polas leis procesuais ou polos bens xurídicos en xogo.
Para a fixación dos servizos mínimos, a Administración ten en conta igualmente os criterios determinantes que establece a doutrina do Tribunal Constitucional e a xurisprudencia contencioso-administrativa ditada na materia.
Así mesmo, debe terse en conta que, de producirse durante a xornada de folga algunha das actuacións urxentes ou esenciais das establecidas polo artigo 42 do Regulamento 1/2005, do Consello Xeral do Poder Xudicial, dos aspectos accesorios para as actuacións xudiciais ou pola normativa procesual correspondente, estas non poderían ser atendidas polo xulgado de garda, dado que o xulgado competente está en horas de audiencia, motivo este polo que é preciso dispoñer dun mínimo de persoal nos distintos órganos xudiciais que figuran no articulado para atender ás actuacións urxentes e inaprazables, sen vulnerar a atribución de competencias previstas nas correspondentes leis procesuais e no citado Regulamento 1/2005.
Na fixación dos servizos mínimos preténdese, pois, unha proporcionalidade entre o servizo esencial que cómpre prestar e a garantía do exercicio do dereito de folga dos traballadores. Neste sentido, o establecemento do persoal mínimo para garantir os ditos servizos esenciais ten en consideración os seguintes criterios, que se expoñen a continuación de forma xeral, con independencia da xustificación concreta que, para cada tipo de órgano ou xurisdición, se especifique en cada suposto.
Para garantir a prestación dos ditos servizos esenciais, por tanto, establécense os servizos mínimos que se concretan a seguir, para o que se ten en conta a duración temporal da folga, a coincidencia coa folga indefinida iniciada o día 4 de outubro, a extensión territorial e as diferentes dotacións de persoal en función do órgano concreto, así como as distintas funcións dos distintos corpos.
Igualmente, dentro dos órganos xurisdicionais faise unha distinción, en función dos bens xurídicos protexidos, que en síntese consiste na distinción entre aqueles órganos que atenden asuntos relativos á xurisdición penal (como sucede cos xulgados mixtos) dos que non os atenden; pártese, por tanto, da prestación dun maior número de servizos esenciais durante a folga naqueles órganos que garanten bens xurídicos especialmente protexidos polo ordenamento xurídico e, esencialmente, bens personalísimos e primarios como, entre outros, a liberdade das persoas; o número de efectivos fixados nestes órganos é superior aos fixados naqueles outros órganos.
Así mesmo, as distintas funcións que corresponden a cada corpo funcionarial, establecidas polos artigos 476 e seguintes da Lei orgánica 6/1985, do 1 de xullo, do poder xudicial, fan necesaria, na determinación dos efectivos que deben atender os servizos esenciais en cada órgano, a concorrencia de funcionarios dos distintos corpos, imprescindibles para garantir estes servizos esenciais. Neste sentido, os funcionarios do corpo de auxilio xudicial, polas súas funcións, non se consideran precisos para garantir os servizos esenciais en determinados órganos, caso dos xulgados de paz; ou ben esta Administración entende suficiente que a persoa funcionaria designada servizo mínimo sexa compartido por distintos xulgados. Así, nos xulgados de primeira instancia e instrución, xa que se trata de partidos xudiciais con dous xulgados, establécese que a persoa funcionaria de auxilio xudicial será compartida para os dous xulgados, compartido o auxilio xudicial do xulgado de garda.
Por outra banda, con respecto aos funcionarios do corpo de xestión e tramitación, considérase necesaria a dotación dun funcionario tanto do corpo de xestión como de tramitación nos xulgados mixtos, por canto os asuntos que atenden afectan os bens xurídicos máis protexidos polo ordenamento vixente, como pode ser a liberdade, polo que é suficiente cun funcionario de xestión nos xulgados de paz, para atender os servizos esenciais relacionados co rexistro civil.
1. Xulgados de primeira instancia e instrución de cada localidade:
– Xulgados que actúen de garda: terán que contar con toda a dotación do persoal que efectúa o servizo de garda habitualmente. Fundaméntase na necesidade de atender as actuacións que xorden durante o servizo de garda que teñen carácter esencial.
– Xulgados de primeira instancia e instrución da localidade que non actúen de garda: 1 xestor/a e 1 tramitador/a por xulgado, e 1 auxilio compartido co xulgado de garda. Ao se tratar de órganos con competencias en materia civil e penal, e con funcións concorrentes, se for o caso, de Rexistro Civil e/ou de violencia sobre a muller, a xustificación fundaméntase na necesidade de atender aquelas actuacións, civís e penais, en que venza un prazo preestablecido na lei cuxo incumprimento poida supor perda ou prexuízo de dereitos aos cidadáns, así como de atender causas con detidos ou presos, actuacións urxentes de Rexistro Civil ou de violencia sobre a muller e adopción de medidas cautelares ou provisionais urxentes, entre outras cuestións.
No establecemento dos servizos mínimos dos xulgados de primeira instancia e instrución fíxanse as mínimas dotacións respecto do corpo de auxilio xudicial, establecendo que o funcionario de auxilio xudicial será compartido co xulgado de garda, tendo en conta que se trata de partidos xudiciais con dous xulgados. Respecto da fixación dun/ha funcionario/a do corpo de tramitación e de xestión, considérase necesaria a dotación, por canto neste caso non só pode atender servizos esenciais relacionados co rexistro civil senón tamén aqueles relacionados, tal e como se expuxo con anterioridade, cos ben xurídicos obxecto de superior protección.
2. Xulgados de paz: 1 xestor/a.
Fundaméntase na necesidade de garantir a apertura e o servizo esencial que lles é propio na materia, principalmente de Rexistro Civil.
Respecto da dotación, tamén neste suposto se fixa a dotación mínima, un/unha funcionario/a por xulgado de paz, coa finalidade de garantir a apertura do servizo, dado que a ausencia deste único/a funcionario/a implicaría a paralización do servizo, asegurando así as funcións de certificación que lle son propias en materia de Rexistro Civil.
En canto á Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, no distrito ambiental da Mariña lucense resulta necesario garantir a atención ante calquera incidencia na xestión dos espazos naturais protexidos e da biodiversidade, dos recursos cinexéticos e piscícolas, e dispoñibilidade ante a localización de fauna silvestre ferida.
No marco das competencias atribuídas á Consellería de Infraestruturas e Mobilidade no sector do transporte, cómpre distinguir:
A) Servizos públicos de transporte regular de viaxeiros de uso xeral por estrada:
Neste tipo de servizos cómpre ter en consideración que a Lei 2/2017, do 8 de febreiro, de medidas fiscais, administrativas e de ordenación, previu a integración de diferentes tipos de servizos da competencia da Xunta de Galicia.
No marco desta previsión legal, a Xunta de Galicia renovou a totalidade de servizos públicos de transporte regular interurbano por estrada de uso xeral e, actualmente, dá servizo a un elevado número de escolares nos seus desprazamentos habituais para acceder aos seus centros educativos e, por tanto, ao dereito á educación.
Por tal motivo, establécese unha regulación dos servizos mínimos dos servizos públicos de transporte regular de uso xeral de viaxeiros/as por estrada que diferencia, por unha parte, os servizos correspondentes a expedicións «integradas», nas cales existe unha reserva de prazas a favor de escolares, e cuxa prestación, consonte ca citada Lei 2/2017, do 8 de febreiro, se considera prioritaria; neste sentido, de forma análoga ao criterio empregado para a definición dos servizos de uso especial de escolares, identifícanse como servizos mínimos as expedicións integradas de máis de catro quilómetros de lonxitude.
Por outra parte, respecto do resto de expedicións, cómpre incidir especialmente na mobilidade que se produce cara aos principais centros urbanos, nos cales se localizan servizos esenciais aos cales cómpre garantir o dereito a acceder por parte das persoas usuarias, e cara aos que se presentan pautas de mobilidade cotiá recorrente en transporte público, vinculada co desenvolvemento ordinario das persoas. Neste sentido, diferenciarase a mobilidade que presenta unha maior recorrencia e habitualidade, representada polas expedicións de curto percorrido (menos de 25 quilómetros), e dirixidas fundamentalmente cara a asentamentos principais de poboación; e, por outra parte, tense presente a mobilidade menos recorrente da poboación que se dirixe ás principais aglomeracións urbanas para acceder, especialmente, a servizos xerais radicados nelas, mobilidade atendida especialmente por expedicións de media ou longa distancia.
Deste xeito, nas expedicións de curto percorrido, de ata 25 km, manterase ata un 50 % do servizo nas franxas horarias da primeira e última hora do día (das 6.00 ás 9.00 e das 18.00 ás 21.00 horas), co que se garante a posibilidade de acceder e retornar aos centros de traballo ou de educación, entre outros, aínda que as persoas usuarias deban ter que adaptar as súas pautas habituais de mobilidade.
En canto ás expedicións de máis longo percorrido, garantirase con elas o acceso aos principais núcleos de poboación, ben na xornada de mañá ben na de tarde, mais limitando a súa prestación a un servizo de ida e volta antes das 14.00 horas e outro despois das 18.00 horas, o que fai un total de 2 servizos diarios de ida e outros tantos de volta.
B) Servizos de transporte público regular de uso especial-Escolares: o campo destes servizos resulta especialmente sensible, tanto por ser o transporte un mecanismo auxiliar para o exercicio dun dereito fundamental como é o da educación como polas especiais exixencias que implica a protección aos menores.
Do mesmo xeito, a dispersión poboacional en Galicia determina que, diariamente, se teña que realizar unha significativa cantidade de desprazamentos para os que non existe alternativa real de mobilidade, polo que o mantemento dos servizos de transporte público resulta fundamental.
Coa finalidade de ponderar a garantía do esencial dereito á folga dos traballadores e traballadoras xunto coa garantía do igualmente elemental dereito de acceso ao sistema educativo, deberán manterse como esenciais os servizos de entrada aos centros desde as 7.30 ata as 10.30 horas, e os de saída desde desde as 13.30 ás 19.00 horas, nos itinerarios de transporte escolar de estudantes de niveis de ensino obrigatorio cuxa lonxitude total sexa superior a 4 km.
C) Servizos regulares de uso especial para transporte de traballadores: co fin de garantir o acceso e a saída dos postos de traballo naqueles servizos de carácter interurbano en que a ausencia dunha previsión mínima crebaría toda posibilidade de acceso ao traballo, propóñense como mínimos todos os servizos nas expedicións anteriores ás 9.00 horas e posteriores ás 18.00 horas.
D) Transporte de mercadorías: neste ámbito debe terse en conta a dependencia que deste tipo de transporte teñen os servizos de asistencia sanitaria, que non poden afrontar unha falta de subministración suficiente dos produtos precisos para a atención á cidadanía, especialmente na actual situación sanitaria.
En consecuencia, manterase a totalidade dos transportes de toda clase de mercadorías para e desde os establecementos sanitarios.
E) Transporte funerario: polas necesidades sociais inaprazables que atende esta modalidade de transporte, proponse manter a totalidade dos servizos de transporte funerario.
No ámbito da Consellería de Cultura, Educación e Universidade, é importante subliñar que esta folga ten un ámbito moi diferente á folga indefinida para a que se fixaron os servizos mínimos previstos no Decreto 128/2021, do 30 de setembro (DOG do 1.10.2021). A dita folga indefinida, que non consta desconvocada, só afecta o sector público e ten un ámbito territorial estatal, mentres que a folga prevista para o día 17.11.2021 afecta o sector público e tamén o sector privado, pero nun ámbito territorial máis reducido, como é a comarca da Mariña, na provincia de Lugo. Así mesmo, a folga prevista para a comarca da Mariña ten un ámbito temporal pechado, é por un só día, o que é unha diferenza fundamental coa folga indefinida, e isto resulta moi significativo para os efectos de determinar os servizos mínimos que garantan os servizos esenciais relacionados cos centros educativos non universitarios. Como xa dixemos, a folga indefinida non está desconvocada, polo que nos centros docentes de titularidade pública seguen vixentes os servizos mínimos fixados no Decreto 128/2021, mais si cómpre determinar os servizos mínimos respecto dos centros docentes de titularidade privada que, insistimos, deben ter presente que se fixan para un marco temporal diferente.
No ámbito educativo debe comezarse por ter presente que o dereito á educación é un dereito fundamental, recoñecido no artigo 27 da Constitución. O exercicio do dereito de folga, que tamén é un dereito fundamental, queda condicionado, de acordo co artigo 28.2 da Constitución, ao mantemento dos servizos esenciais, definidos no artigo 2 do Decreto 155/1988, do 9 de xuño (DOG do 20 de xuño), entre os que se atopa a educación.
Por outra banda, o servizo esencial da educación non pode ser reducido exclusivamente á actividade docente, xa que xunto a esta actividade se realizan outras funcións como son a vixilancia e coidado dos nenos e nenas, menores de idade, que acoden aos centros docentes públicos, así como o coidado, mantemento e vixilancia das instalacións destinadas ao servizo público educativo.
Con carácter xeral, o artigo 39 da Constitución depara unha protección especial aos menores; dun xeito máis específico, a Lei 4/2011, do 30 de xuño, de convivencia e participación da comunidade educativa, dispón no seu artigo 7 que o alumnado ten dereito a que se respecte a súa identidade, integridade e dignidade persoal, e á protección integral contra toda agresión física e moral; nun sentido semellante, podemos citar tamén o artigo 6.3 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, do dereito á educación. Polo tanto, a custodia e seguridade dos menores de idade que accedan a un centro docente, o cumprimento dos principios constitucionais mencionados e dos dereitos citados é responsabilidade ineludible desta Administración educativa e parte indivisible do dereito esencial á educación.
O dereito á seguridade e o correlativo deber de protección dos menores, dada a súa entidade, debe exercerse continuamente. Como servizo mínimo para garantilos establécese que os centros docentes permanezan abertos no seu horario habitual, coa necesaria presenza nos ditos centros do/da director/a ou, de ser o caso, doutro membro do equipo directivo que o/a substitúa, xa que tales membros do equipo directivo están capacitados e facultados para resolver calquera incidencia respecto da seguridade dos menores de idade, de conformidade co previsto no artigo 54.2 da Lei orgánica 8/1985, do 3 de xullo, do dereito á educación.
A presenza dun subalterno ou subalterna, ou categoría equivalente, deriva das funcións que a este tipo de persoal competen respecto do coidado e vixilancia das instalacións e do control de entrada e saída do centro educativo, tanto para evitar a entrada de persoas alleas ao centro como para evitar a saída dos menores de idade cando non corresponda.
Dentro do deber de outorgar protección básica ao menor de idade, debemos incluír a súa alimentación. En relación con isto, cómpre afirmar que cando se asume esta responsabilidade non pode desatenderse, o que motiva que deba garantirse nos centros educativos o mantemento do servizo de comedor, para o cal se fixa como servizo mínimo unha persoa do grupo de traballadores do ámbito de cociña/comedor en cada centro educativo.
Se as que acabamos de dicir son razóns que sosteñen a necesidade de fixar servizos mínimos ante calquera convocatoria de folga no ámbito dos centros docentes non universitarios, neste caso atopámonos, como é notorio para todos, ante unhas circunstancias extraordinarias e graves en materia de saúde pública. Referímonos, como é obvio, á situación sanitaria en que nos encontramos como consecuencia da pandemia internacional provocada polo coronavirus SARS-CoV-2 que causa o COVID-19.
O artigo 43.1 da Constitución recoñece o dereito á protección da saúde, mentres que o número 2 dese artigo sinala que compete aos poderes públicos organizar e tutelar a saúde pública a través de medidas preventivas. Pois ben, os servizos mínimos que se deben fixar para esta convocatoria de folga deben ser tales que permitan o cumprimento efectivo das medidas preventivas fixadas polos diferentes instrumentos regulatorios aprobados polas autoridades, pois con eles non só se protexe a saúde dos usuarios do servizo público educativo senón toda a poboación en xeral, como medidas destinadas a evitar a propagación da pandemia, evitar a propagación do coronavirus SARS-CoV-2 e con iso a infección por COVID-19. Entre eses instrumentos regulatorios cómpre salientar a Orde comunicada da ministra de Sanidade do 4 de xuño de 2021, ditada ao abeiro do artigo 65 da Lei 26/2003, do 28 de maio, de cohesión e calidade do Sistema nacional de saúde, e a versión do 1.10.2021 do Protocolo de adaptación ao contexto da COVID 19 nos centros de ensino non universitaria de Galicia para o curso 2021/22, publicado na páxina web corporativa da Consellería de Cultura, Educación e Universidade. Destes instrumentos regulatorios é mester mencionar medidas preventivas tales como a limitación dos contactos, mediante a distancia social ou mediante o mantemento de grupos de convivencia estable; medidas de prevención persoal, como o uso da máscara ou a hixiene de mans, que o alumnado menor de idade ou con necesidades educativas especiais non realizará por iniciativa propia, senón que precisará o estímulo e vixilancia do persoal do centro; ou as medidas de limpeza, desinfección e ventilación do centro.
É certo que a incidencia da pandemia non está neste momento nun nivel álxido, grazas ao proceso de vacinación e ao cumprimento pola maior parte da sociedade das medidas preventivas vixentes; agora ben, con todo, o risco epidemiolóxico non desapareceu, polo que é preciso mantelo controlado, para o que resulta necesario manter as medidas preventivas vixentes, o que implica que non podemos relaxar totalmente o cumprimento daquelas no contexto dos centros educativos, mesmo nunha folga dun só día, pois neses centros hai unha asistencia masiva de persoas, entre usuarios e profesionais, polo que o efectivo cumprimento das medidas preventivas nos centros educativos constitúe unha garantía para manter a incidencia da pandemia nos niveis actuais ou mesmo menores. Ao fío disto, téñase presente tamén que precisamente aos centros educativos acode cada día un colectivo significativo de persoas que non están vacinadas, en concreto o alumnado menor de 12 anos.
Pois ben, tendo presente o anterior, consideramos que neste contexto debe acudir a cada centro educativo, como servizos mínimos, ademais do titular da dirección ou de quen o substitúa, un profesor ou profesora por cada grupo de alumnos que teña prevista actividade lectiva no tempo da folga. Consideramos isto imprescindible para o cumprimento das medidas relativas á limitación de contactos, ao uso da máscara ou á de hixiene persoal no alumnado e para o cumprimento das medidas relativas á ventilación.
No mesmo contexto, ademais das medidas de hixiene individual, resulta tamén necesario o mantemento dunha actividade mínima de limpeza, desinfección e ventilación do centro. Do protocolo antes mencionado recollemos algunhas da medidas preventivas relativas á limpeza e á ventilación (en que colaboran diferentes profesionais do centro):
«4. Medidas xerais de limpeza nos centros.
[...]
4.1.1. Nas aulas será suficiente con realizar a limpeza unha vez ao día, incluído mobiliario (mesas e outras superficies de contacto, etc). No caso de que se establecesen quendas nas aulas, comedor ou outros espazos, cando cambie o alumnado, indícase a limpeza, desinfección e ventilación entre quenda e quenda.
4.1.2. Limpeza polo menos unha vez ao día, reforzándoa naqueles espazos que o precisen en función da intensidade de uso, como no caso dos aseos onde será de, polo menos, dúas veces ao día.
4.1.3. Terase especial atención nas zonas de uso común e nas superficies de contacto máis frecuentes como pomos das portas, mesas, mobles, pasamáns, teléfonos, perchas e outros elementos de similares características, así como de billas, elementos das cisternas e outros dos aseos.
4.1.4. Durante a xornada lectiva unha persoa do servizo de limpeza realizará unha limpeza de superficies de uso frecuente e, no caso dos aseos, de polo menos dúas veces na xornada. En todo caso nos aseos existirán xaboeiras ou material de desinfección para ser utilizado polos usuarios voluntariamente.
[...]
4.1.7. Deberá vixiarse a limpeza de papeleiras (todas con bolsa interior e protexidas con tapa), de xeito que queden limpas e cos materiais recollidos, co fin de evitar calquera contacto accidental».
[...]
«4.2. Deben realizarse tarefas de ventilación frecuente nas instalacións, e por espazo de polo menos 15 minutos ao inicio da xornada, 15 minutos ao remate de cada xornada (mañá e tarde), durante a totalidade dos recreos, cando menos 5 minutos entre clase e clase e de 2 a 5 minutos cada 15 a 20 minutos durante a duración destas. As portas das aulas deberán permanecer sempre abertas, coas ventás abertas para favorecer a circulación de aire e especialmente se as ventás se atopan pechadas. As ventás dos corredores deberán permanecer abertas para facilitar a ventilación.
Coas medidas de prevención de accidentes necesarias:
4.2.1. Cando as condicións meteorolóxicas e do edificio o permitan, manteranse as xanelas abertas o maior tempo posible.
4.2.2. Débese aumentar a subministración de aire fresco e non se debe usar a función de recirculación do aire interior.
4.3. Se un/unha profesional presta asistencia no mesmo espazo con diferentes alumnos/a de maneira consecutiva, desinfectaranse as superficies utilizadas e ventilarase a sala un mínimo de 5 minutos tras cada sesión ou, en función dos parámetros citados, que garantan unha ventilación axeitada».
Como xa dixemos, a situación epidemiolóxica actual non é a mesma que en precedentes anteriores, pero tamén o é que as medidas preventivas continúan sendo necesarias porque o perigo de propagación da enfermidade non é nulo, polo que tales medidas preventivas relativas á limpeza non poden quedar totalmente anuladas, sequera por un día; así pois, atendendo á situación actual e buscando o equilibrio co exercicio lexítimo do dereito á folga, parece suficiente fixar como servizos mínimos, para unha folga dun día de duración, que haxa 1 persoa de limpeza en cada centro educativo, que atenda, senón todas, a maior parte das medidas preventivas antes citadas.
No ámbito da Consellería de Sanidade, os servizos mínimos que se establecen resultan totalmente necesarios para manter a adecuada cobertura dos servizos esenciais que presta a consellería, co fin de evitar que se produzan graves prexuízos para a saúde da cidadanía e cumprir coa normativa vixente.
Tales servizos mínimos responden á necesidade de compatibilizar o respecto ineludible ao exercicio do dereito á folga co mantemento dunha serie de servizos á poboación, que baixo ningún concepto poden quedar desasistidos, xa que se realizan no eido da protección da saúde, cun carácter marcadamente preventivo.
Nese senso, establécense servizos mínimos no ámbito da protección da saúde pública e inspectora, para os efectos de garantir o cumprimento das normas esenciais para asegurar o control de calquera incidencia que se poida producir nos establecementos e servizos de sanidade ambiental e alimentaria.
En canto á Consellería de Política Social, tómase en consideración para a determinación dos servizos mínimos a necesidade da presenza dos efectivos imprescindibles que garantan o funcionamento dos centros, tendo en conta dúas premisas fundamentais.
Primeira. O colectivo en situación de extrema vulnerabilidade que é atendido polos centros desta consellería (maiores, menores, discapacitados, nenos e nenas entre cero e tres anos, etc.).
Segunda. A situación sanitaria en que nos atopamos como consecuencia da pandemia internacional provocada polo coronavirus SARS-CoV-2 que causa a COVID-19, tendo en conta as medidas adoptadas no ámbito da Comunidade Autónoma e os protocolos que hai que cumprir para facer fronte á situación epidemiolóxica por mor da COVID-19, fai necesaria a fixación duns servizos mínimos que permitan, cando menos, a apertura dos centros nunhas condicións que garantan a protección dos usuarios, así como do persoal traballador e ao mesmo tempo que posibiliten a prestación dunha atención adecuada a aquelas persoas usuarias que carecen doutra alternativa para a súa atención, destacando a necesidade de dar resposta inmediata ás diferentes situacións de emerxencia social.
O antedito trae como consecuencia a imprescindible presenza dun número de efectivos suficiente para garantir, en última instancia, a saúde de usuarios e persoal traballador, tendo en conta a imprescindible necesidade de crear espazos seguros.
No Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar:
Centros de atención a persoas maiores.
Hai que ter en conta que se trata de centros de atención a persoas maiores dependentes e, por tanto, propóñense uns servizos mínimos ante a necesidade de manter a continuidade e estabilidade na asistencia terapéutica dos residentes e usuarios de centros de atención diúrna en favor do seu beneficio físico e psíquico, co obxectivo de alongar o máximo tempo posible o mantemento de capacidades necesarias para a realización das actividades da vida diaria, aminorando o ritmo da súa deterioración física e cognitiva. Así pois, para a elaboración, execución e seguimento dos programas terapéuticos dirixidos aos maiores dependentes, é fundamental o traballo de diferentes técnicos especializados no traballo con persoas deste perfil, técnicos que forman parte do persoal dos centros. Hai que ter en conta que son centros de atención continuada, tanto os de atención diúrna como os residenciais, que non interrompen a súa actividade en ningunha época do ano.
Escolas infantís.
O Protocolo COVID-19 nas escolas infantís basea a estratexia de prevención nos grupos estables de convivencia. Deben establecerse uns servizos mínimos que garantan a apertura de todas as aulas existentes para que os centros sigan funcionando con esas unidades estables de convivencia, porque, de non facerse así, se estaría rachando por completo a dinámica de prevención prevista para todo o ámbito de 0 a 3 anos, que se basea, case en exclusiva, no mantemento destes grupos estables de convivencia. Asemade, faise tamén necesaria a presenza da figura dun/dunha traballador persoal de limpeza ou un/unha PSX para garantir as limpezas puntuais que require o propio protocolo, para manter as instalacións cun mínimo de garantía.
En relación coa Consellería de Medio Rural, no ámbito do Servizo de Prevención e Defensa contra os Incendios Forestais da Dirección Xeral de Defensa do Monte, debido á época de baixo risco de incendio en que nos atopamos, sen prexuízo da situación de carga de incendios por actividade incendiaria e que precisen un maior desenvolvemento do operativo, redúcense os servizos mínimos e fíxanse os efectivos de persoal previstos para calquera domingo ou festivo no dispositivo de prevención e extinción de incendios.
No Centro de Formación Pedro Murias, dependente da Axencia Galega de Calidade Alimentaria, é preciso nomear polo menos un responsable da apertura do centro para garantir o dereito de asistencia das persoas usuarias. Ademais, este centro ten gando ao seu coidado, polo que deberá designarse o persoal necesario e imprescindible para o seu coidado e atención.
En canto á Consellería do Mar, a proposta de servizos mínimos que se consideran necesarios para garantir o funcionamento dos servizos esenciais que a consellería está obrigada a prestar está baseada nos seguintes motivos:
a) Servizo de Gardacostas de Galicia:
A vixilancia pesqueira non só é necesaria para manter o control do sector, coa finalidade de ofrecer unha efectiva protección dos recursos mariños, senón que tamén colabora en tarefas e actuacións de salvamento e rescate marítimo cando as necesidades así o exixen. Así, os servizos mínimos deben cubrir de xeito efectivo a área de busca e salvamento marítimo e loita contra a contaminación do mar en Galicia, dada a imposibilidade de que tal servizo quede desatendido, pola transcendencia que esta actividade ten no salvamento de vidas e na protección e prevención de contaminacións mariñas.
O Servizo de Gardacostas de Galicia está operativo as 24 horas do día, os 365 días do ano, sen que se diferencien os servizos establecidos para festivos, sábados e domingos dos programados para o resto dos días laborables. As emerxencias, de producirse no día da folga, poden ser atendidas garantindo unha tripulación (composta por un/unha patrón/oa, un/unha mecánico/a e un/unha vixilante mariñeiro/a) na base operativa de Celeiro.
b) Ente público Portos de Galicia:
Os portos, que comezaron como puntos de descarga de mercadorías e pesca, evolucionaron ata converterse nuns complexos industriais e mercantís onde se desenvolven numerosas actividades produtivas e administrativas e que, así mesmo, realizan unha función de desenvolvemento rexional, permitindo a localización e promoción doutras industrias, e social, en beneficio da comunidade concentrada na súa zona de influencia.
En Galicia, o funcionamento e a evolución do sistema portuario teñen unha especial importancia, xa que as actividades relacionadas co mar representan un factor fundamental na súa estrutura socioeconómica, e non en van máis do 60 por cento da poboación total das provincias da Coruña, Lugo e Pontevedra reside en concellos que contan con instalacións portuarias, e unha gran parte desa poboación desenvolve actividades directa ou indirectamente relacionadas co sector marítimo.
Os portos autonómicos teñen unha forte actividade comercial, pesqueira e náutico-recreativa, tales como os de Ribadeo, Burela, Celeiro, Cariño, Laxe, Brens-Cee, A Pobra do Caramiñal e Ribeira, que teñen unha forte actividade comercial, están suxeitos ao código internacional de protección de instalacións portuarias e buques fronte a actos terroristas e de atentado a instalacións críticas, código PBIP, e tamén portos pesqueiros de primeira orde e instalacións náuticas ao longo de toda a franxa costeira galega, que atinxe a máis de 65 concellos; todo o anterior implica o control do tránsito de buques, embarcacións e pasaxeiros exteriores. Todas elas son actividades portuarias con relevante impacto na área de influencia das comarcas da zona de influencia destes portos e que exixen que o responsable, xefe/a de zona, se relacione con diversos departamentos da Xunta e doutras administracións, concellos, capitanías marítimas dependentes da Dirección Xeral de Mariña Mercante ou cos diferentes concesionarios e empresariado en relación cos servizos portuarios; ademais, considerando o elevado número de portos de cada zona territorial de portos e a súa dispersión en centos de quilómetros, resulta preciso que os xefes de zona sexa asistidos por un mínimo de persoal gardapeiraos que garanta a posibilidade de desprazarse aos portos de xeito presencial para efectos de control e policía administrativa da actividade destes. Polo tanto, considérase esencial que se manteña desde a xefatura, co mínimo apoio dun gardapeiraos na zona norte, a capacidade de relación e decisión e inspección
in situ
dos portos ante calquera incidencia que afecte os portos xestionados por Portos de Galicia no ámbito territorial da folga.
Portos de Galicia non ten servizos ordinarios (nin de oficinas nin nos portos) os sábados e domingos, aínda que para casos de incidencias nos portos en días de festivo, sábado ou domingo si se acostuma actuar desde os cargos do goberno do organismo, a través das instrucións aos xefes da zona territorial de Portos, que pola súa vez dispoñen a actuación dos gardapeiraos adscritos a cada zona.
En consecuencia, por proposta da Comisión de Secretarios, oídos os comités de folga e en virtude das facultades que me confire o artigo 1 do Decreto 233/2012, do 5 de decembro, polo que se determinan a organización, funcións e competencias desta Vicepresidencia da Xunta de Galicia,
Artigo único.
1. Terán a consideración de servizos mínimos os que se relacionan a seguir:
1.1. Presidencia da Xunta de Galicia.
1.2. Vicepresidencia Primeira e Consellería de Presidencia, Xustiza e Turismo.
1.3. Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda.
1.4. Consellería de Infraestruturas e Mobilidade.
1.4.1. Servizos mínimos en materia de transporte público regular de viaxeiros de uso xeral por estrada:
– Servizos mínimos en materia de transporte público regular de viaxeiros/as de uso xeral por estrada:
Na seguinte táboa indícanse a denominación e a titularidade dos anteriores contratos de xestión de servizos públicos de transporte regular de viaxeiros de uso xeral por estrada:
1.4.2. Servizos de transporte público regular de uso especial-Escolares:
Manteranse como esenciais os servizos de entrada aos centros desde as 7.30 ata as 10.30 horas e os de saída desde as 13.30 ás 19.00 horas, nos itinerarios de transporte escolar de estudantes de niveis de ensino obrigatorio cuxa lonxitude total sexa superior a 4 km.
Para os servizos de transporte a alumnado de centros de educación especial considéranse esenciais todos os itinerarios existentes nos horarios habituais.
1.4.3. Transporte de mercadorías:
Manterase a totalidade dos transportes de toda clase de mercadorías para e desde os establecementos sanitarios.
1.4.4. Transporte funerario:
Manterase a totalidade dos servizos de transporte funerario.
1. 5. Consellería de Cultura, Educación e Universidade.
1.5.1. Centros docentes non universitarios de titularidade pública:
– A persoa titular da dirección do centro educativo ou membro do equipo da dirección que o substitúa. Nos centros de menos de 6 unidades, o/a director/a poderá ser substituído/a por un membro do equipo docente. En todo caso, quedarán garantidos a apertura e o peche de todos os centros.
– Ademais dunha persoa da dirección, 1 profesor ou profesora por cada grupo de alumnos que teñan actividade lectiva prevista o día da folga.
– 1 subalterno ou subalterna en cada centro escolar.
– O 100 % do persoal de cociña.
– O 100 % do persoal auxiliar coidador/a nos centros que dispoñan de tal categoría de persoal.
– O 100 % do persoal de limpeza en cada centro educativo.
A designación nominal do persoal que deberá cubrir os distintos servizos relacionados neste punto será realizada pola dirección do centro respectivo e publicarase no taboleiro de anuncios do centro.
1.5.2. Servizos mínimos para os centros educativos non universitarios de titularidade privada:
– A persoa titular da dirección do centro educativo ou membro do equipo de dirección que o substitúa. En todo caso, quedarán garantidos a apertura e o peche de todos os centros.
– Ademais dunha persoa da dirección, 1 profesor ou profesora por cada grupo de alumnos que teñan actividade lectiva prevista os días da folga.
– 1 subalterno ou subalterna en cada centro escolar.
– 1 persoa do ámbito do servizo de cociña/comedor en cada centro educativo.
– 1 persoa do ámbito do servizo de limpeza en cada centro educativo.
1.6. Consellería de Sanidade.
1.7. Consellería de Política Social.
1. 7. 1. Centros de titularidade pública con xestión propia.
– Residencia de maiores de Burela.
1 ordenanza en quenda de mañá.
1 ordenanza en quenda de tarde.
1 ordenanza en quenda de noite.
10 auxiliares de enfermaría en quenda de mañá.
6 auxiliares de enfermaría en quenda de tarde.
1 auxiliar de enfermaría en quenda de noite.
1 enfermeiro/a en quenda de mañá.
1 enfermeiro/a en quenda de tarde.
1 enfermeiro/a en quenda de noite.
7 camareiros/as limpadores/as en quenda de mañá.
4 camareiros/as limpadores/as en quenda de tarde.
1 oficial/a de cociña en quenda de mañá.
1 oficial/a de cociña en quenda de tarde.
1 axudante/a de cociña en quenda de mañá.
1 traballador/a social en quenda de mañá.
1 monitor/a ocupacional en quenda de mañá.
1 fisioterapeuta en quenda de mañá.
1 xefe/a de cociña en quenda de mañá.
1 gobernante/a en quenda de mañá.
1 administrativo en quenda de mañá.
1 peón/a de mantemento en quenda de mañá.
1 coordinador/a de enfermaría con funcións de subdirección en quenda de mañá.
– Casa do Mar de Burela.
1 ordenanza en quenda de mañá.
1 ordenanza en quenda de tarde.
– Casa do Mar de Celeiro.
1 ordenanza en quenda de mañá.
1 ordenanza en quenda de tarde.
– Nas escolas infantís de xestión directa.
Dous/dúas traballadores/as de persoal de atención directa aos nenos e nenas, que garantan a apertura e o peche dos centros ao longo da xornada. Haberá, ademais, unha persoa de atención directa por cada unha das unidades que teña a escola en funcionamento a partir da hora prevista en que en cada escola se constitúa cada un dos grupos estables de convivencia, dúas camareiras-limpadoras nos centros de catro ou máis unidades e unha nos de tres ou menos unidades. Tamén deberá haber unha persoa na cociña que garanta o servizo de comedor cos usuarios e usuarias.
Unha das persoas de atención directa asumirá entre as súas funcións a de responsable COVID no centro durante a xornada de folga.
1.7.2. Consorcio Galego de Servizos de Igualdade e Benestar.
1) Centros de atención a persoas maiores.
a) Centros residenciais:
– Vivenda comunitaria da Pontenova.
1 traballador/a en quenda de mañá.
1 traballador/a en quenda de tarde.
1 traballador/a en quenda de noite.
– Vivenda comunitaria de Riotorto.
1 traballador/a en quenda de mañá.
1 traballador/a en quenda de tarde.
1 traballador/a en quenda de noite.
– Vivenda comunitaria de Alfoz.
1 traballador/a en quenda de mañá.
1 traballador/a en quenda de tarde.
1 traballador/a en quenda de noite.
b) Centros de día:
– Centro de día de Ribadeo.
1 técnico/a.
2 xerocultores/as.
1 PSX.
– Centro de día de Lourenzá.
1 técnico/a
2 xeroculturores/as
2) Escolas infantís de Alfoz, Burela, Burela Os Castros, Foz, Mondoñedo e O Valadouro.
Dúas persoas traballadoras de persoal de atención directa aos nenos/as, que garantan a apertura e o peche dos centros ao longo da xornada. Nas escolas de dúas ou máis unidades abertas haberá, ademais, unha persoa de atención directa por cada unha das unidades que teña a escola en funcionamento a partir da hora prevista en que en cada escola se constitúa cada un dos grupos estables de convivencia, e un/ha PSX. Unha das persoas de atención directa asumirá entre as súas funcións a de responsable COVID no centro durante a xornada de folga.
3) Outros centros de traballo do Consorcio.
1 traballador na súa quenda habitual para garantir a apertura e o peche dos centros.
1.7.3. Outros centros de traballo da consellería ou de organismos públicos vinculados ou dependentes.
En todo caso, quedarán garantidos a apertura e o peche de todos os centros de traballo mediante a designación dun/dunha traballador/a na súa quenda habitual.
1.7.4. Centros de titularidade pública con xestión externa (en réxime de concesión):
En todo caso, quedarán garantidos a apertura e o peche de todos os centros de traballo mediante a designación dun/dunha traballadora/a na súa quenda habitual.
1.8. Consellería de Medio Rural
1.8.1. Servizo de Prevención e Defensa contra os Incendios Forestais.
Debido á época de baixo risco de incendio en que nos atopamos, sen prexuízo de situación de carga de incendios por actividade incendiaria e que precisen un maior desenvolvemento do operativo, redúcense os servizos mínimos e fíxanse os efectivos de persoal nos previstos para calquera domingo ou festivo no dispositivo de prevención e extinción de incendios.
Este dispositivo comprende
– Un/unha axente ambiental por quenda.
– Unha brigada de extinción por quenda.
– Un/unha bombeiro/a forestal condutor/a de motobomba por quenda.
1.8.2. Servizos mínimos:
1.9. Consellería do Mar.
– Salvamento marítimo e loita contra a contaminación mariña.
As empresas TRAGSATEC, REMOLCANOSA e INAER deberán garantir que a sala de operacións e todas as embarcacións e aeronaves afectas ao Servizo de Gardacostas de Galicia estarán operativas as 24 horas das xornadas de folga.
2) En todo caso, quedarán garantidos a apertura e o peche de todos os centros de traballo.
Disposición derradeira
Esta orde entrará en vigor o mesmo día da súa publicación no
Diario Oficial de Galicia
.
Santiago de Compostela, 15 de novembro de 2021