RESOLUCIÓN do 8 de outubro de 2021, da Dirección Xeral de Planificación e Ordenación Forestal, pola que se dá cumprimento dos requisitos de publicidade establecidos no artigo 26 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, en relación coa aprobación da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040, Cara á neutralidade carbónica.
Consellería do Medio Rural — III. Outras disposicións — 25/10/2021

O Consello da Xunta de Galicia, na súa reunión do 30 de setembro de 2021, de conformidade co disposto no artigo 72 da Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia, e tendo en consideración o artigo 54 da Lei 1/2021, do 8 de xaneiro, de ordenación do territorio de Galicia, acordou aprobar definitivamente, mediante decreto, a primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 Cara á neutralidade carbónica.
En consecuencia, e en cumprimento do previsto no artigo 26 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental,
Primeiro. Dar publicidade á presente resolución pola que se dá cumprimento aos requisitos de publicidade en relación á primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 Cara á neutralidade carbónica.
Segundo. O contido íntegro e dilixenciado, en formato dixital, da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 está dispoñible no seguinte enderezo electrónico:
Terceiro. En relación co cumprimento dos aspectos exixidos polo artigo 26 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, sinálanse a seguir as cuestións requiridas, sen prexuízo de poder consultar toda a documentación que integra o expediente na ligazón disposta no número anterior.
A. Integración de aspectos ambientais.
A.1. Medio natural e biodiversidade.
Dentro da estrutura programática da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 establécense programas, subprogramas, liñas de acción e medidas que terán como obxectivo a conservación e protección do medio natural e forestal.
As actuacións de planificación que supoñan o manexo directo da vexetación atenderán a aquelas directrices que aseguren que as ditas actividades se encamiñen á conservación e mellora das masas existentes, así como á creación de novas formacións que enriquezan o medio natural, todo iso baixo o principio reitor de impulsar a economía verde e as políticas de descarbonización para a adaptación e a mitigación ao cambio climático, considerando que o título deste documento é Cara á neutralidade carbónica.
Ademais, articularanse liñas de actuación específicas que teñan como obxectivo protexer a vexetación fronte a riscos e ameazas como incendios forestais, pragas e enfermidades ou outros axentes nocivos, entre outros. Do mesmo xeito, as actuacións do Plan potenciarán a restauración hidrolóxico-forestal (conservación, defensa e recuperación da estabilidade e fertilización do solo, a regulación de enxurradas, consolidación de leitos e ladeiras...), a prestación de servizos forestais (servizos ambientais ou servizos ecosistémicos) e a custodia do territorio.
De conformidade coa Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia, sobre distancias mínimas de novas repoboacións (anexo II de dita lei) deberanse empregar frondosas caducifolias (anexo I) en repoboacións ata 15 metros a partir do dominio público de leitos fluviais maiores de 2 metros, que poden constituír auténticas infraestruturas verdes como corredores de diversidade biolóxica; tamén se poderán empregar sobre faixas secundarias preventivas ante incendios forestais (cintos ou coroas periurbanas, marxes da rede de transporte viario e enerxético), segundo o disposto na referida Lei galega de montes e, en particular, conforme a Lei 3/2007, do 9 de abril, de prevención e defensa contra os incendios forestais de Galicia.
O Plan promoverá liñas de traballo estreitamente vinculadas cos criterios e indicadores de xestión forestal sustentable internacionalmente recoñecidos, aplicando para iso os principios de sustentabilidade e multifuncionalidade dos recursos forestais.
En resumo, e de forma xeneralizada, as actuacións planificadas na primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 teñen un efecto positivo na loita contra o cambio climático, a defensa contra a erosión, incendios e inundacións, a conservación da biodiversidade dos bosques e a paisaxe, a creación de emprego e a mellora ambiental dos montes para actividades de lecer e turismo rural.
A.2. Paisaxe e patrimonio cultural.
A vexetación, despois do relevo, é o elemento máis importante da paisaxe, o que resulta indicativo da importancia que calquera actuación que afecte este elemento pode ter desde un punto de vista paisaxístico. En atención á planificación obxecto de avaliación, pódese afirmar que, como resultado da súa execución, os impactos se producirán principalmente nas áreas paisaxísticas asociadas ás categorías relacionadas con usos forestais. En todo caso, o Plan establecerá as directrices para que a planificación que se desenvolva teña como efecto diversificar as áreas paisaxísticas e que fomenten o uso dunha pluralidade de especies nas restauracións.
Respecto ao tipo de impactos previsibles, na maioría dos casos o Plan promoverá actuacións de enriquecemento da paisaxe, aínda que é necesario citar posibles impactos negativos, como a simplificación da paisaxe, derivados das reforestacións con fins produtivos, ou da incorporación de elementos que poidan diminuír a calidade paisaxística, como a dotación de novos equipamentos de uso público (vías de saca, camiños forestais, reestruturación da propiedade...) ou o impulso á creación de industrias de produción de bioenerxía, entre outros. Con todo, existen instrumentos e mecanismos legais que evitarán ou minimizarán estes impactos negativos para cada caso concreto e, na propia adecuación, deberanse observar directrices para a súa prevención.
Do mesmo xeito, deberase ter en conta o patrimonio cultural, minimizando na medida do posible calquera efecto negativo das actuacións que favoreza o Plan sobre os elementos culturais en protección. De feito a medida I.1.5 «Medidas de fomento da multifuncionalidade e doutros valores do monte» incluída nesta primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040, anuncia a necesidade de elaborar un programa de conservación de elementos naturais e patrimoniais en montes co obxecto de conservar e poñer en valor os elementos naturais relevantes (árbores senlleiras, paisaxes protexidas) ou patrimoniais (castros, mámoas, petróglifos, arquitectura civil, relixiosa, etc.) mediante intervencións que supoñan cortas de arboredo, rozas, sinalización (balizamento e elementos formativos) ou replantación de frondosas autóctonas na contorna dos elementos.
A.3. Atmosfera e cambio climático.
Os efectos ambientais provocados polo Plan sobre o clima serán positivos porque as liñas deseñadas versan sobre a diminución dos efectos negativos do cambio climático, apoiando a xestión sustentable do monte como sumidoiro de CO2. Así, para a consecución deste obxectivo prevese a programación de actuacións encamiñadas a manter, mellorar e/ou aumentar as superficies ocupadas por especies arbóreas en zonas forestais de Galicia, co que se conseguirá aumentar o efecto sumidoiro de CO2 que exercen e, por tanto, influír positivamente sobre o cambio climático e dirixirse cara a ese obxectivo de neutralidade carbónica.
Ademais, co deseño de actuacións encamiñadas á protección das masas forestais fronte a incendios forestais ou outros desastres e actividades que impliquen a redución da cobertoira arbórea (silvicultura resiliente e xestión adaptativa ao cambio climático), reducirase a incidencia destes sinistros sobre os montes e, consecuentemente, diminuirá a emisión de CO2 con motivo da combustión ou mellorará a súa captación polos sistemas forestais.
Do mesmo xeito, ao potenciar a produción e emprego de biomasa forestal, así como fomentar o uso doutros produtos naturais de carácter forestal (bioeconomía ou economía hipocarbónica), reducirase o consumo de combustibles fósiles e reducirase tamén a emisión á atmosfera de CO2 que, desta maneira, quedaría retido nas reservas. O impacto sobre o clima prevese, por tanto, positivo, sen que se detecten actuacións que poidan resultar prexudiciais.
As formacións forestais, á vez que sumidoiros de CO2, son unha importante fonte de oxíxeno. Esta emisión de oxíxeno á atmosfera mellora a calidade do aire, polo que as actuacións encamiñadas á protección e mellora das formacións forestais terán unhas repercusións positivas sobre a atmosfera; do mesmo xeito que no caso anterior, todas as actuacións que impliquen manexo da vexetación van influír no balanzo de emisión de oxíxeno.
A.4. Solo e auga.
O control da erosión e desertificación e a restauración dos ecosistemas naturais degradados, en prol da protección dos recursos hídricos, os solos e a cobertoira vexetal vai ser unha actuación para ter en conta no Plan. Neste sentido, baixo as premisas dunha adecuada asignación de usos do solo e de loita contra a erosión e a desertificación, e considerando que grande parte das liñas de actuación establecidas teñen incidencia directa sobre este recurso, os efectos previsibles sobre o solo serán positivos.
Unha xestión forestal activa encamiñada a mellorar a cobertoira vexetal executando proxectos de restauración en montes públicos e incentivando a súa execución en montes privados, algúns dos cales serán declarados como protectores, completada cunha política de control de cambios de actividade e usos do solo reforzada coas actuacións forestais mediante trámites administrativos de autorización delas, contribúe á protección de recursos naturais como o solo.
En adición, as políticas de adhesión a modelos silvícolas ou de xestión forestal que levan unido un compromiso formal a referentes de boas prácticas establece un necesario marco de prevención e respecto polos valores ecosistémicos, como a protección do solo e auga. A este respecto, véxase o anexo II da Orde do 19 de maio de 2014 pola que se establecen os modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas forestais para os distritos forestais de Galicia.
A.5. Medio socioeconómico.
As directrices e criterios orientadores da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 estarán dirixidos a impulsar un desenvolvemento socioeconómico sustentable do medio rural galego, fomentando a xeración de emprego e do tecido empresarial baseado nos recursos forestais e o fomento da súa comercialización (economía e emprego verde).
A previsión é potenciar as múltiples funcións que cumpren as formacións forestais e que esta potenciación teña unha repercusión directa sobre a calidade de vida das poboacións rurais e a súa fixación no territorio, tanto desde un punto de vista socioeconómico como ambiental. En canto ás poboacións urbanas, a execución da planificación prevista tamén terá efectos positivos, xa que serán tamén receptores dos beneficios ambientais derivados da planificación estratéxica dos recursos forestais e/ou naturais.
Entre os obxectivos da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 atópase a promoción do goce social, recreativo e cultural do monte. Promóvense e incentívanse medidas encamiñadas ao contacto, coñecemento e goce da natureza por parte de toda a sociedade. Nesta liña, con obxecto de garantir a conservación, protección, restauración, fomento e aproveitamento dos montes galegos, promovendo o uso ordenado e a xestión sustentable dos seus recursos, fomentarase a redacción dun programa para o establecemento dunha Rede de infraestruturas verdes en terreos forestais, que incluirá, entre outros, os montes periurbanos e a elaboración de instrumentos de ordenación que incorporen a regulación de usos e actividades sociorrecreativas (medida I.1.6).
A.6. Valoración dos efectos ambientais.
O deseño e configuración da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 foi elaborada de acordo coas características propias do monte galego e coas circunstancias e necesidades actuais e proporciona para iso os instrumentos, os medios e os recursos necesarios para a súa execución e o cumprimento dos seus fins. A estrutura deste documento de revisión iníciase cunha declaración de principios reitores para, a seguir, establecer un «decálogo» de obxectivos xerais da política forestal galega. De seguido establecéronse seis obxectivos estratéxicos.
De acordo con estes obxectivos estratéxicos procedeuse a configurar a estrutura básica da primeira revisión do Plan forestal de Galicia, que se compón de eixes estratéxicos de intervención, coincidentes cos obxectivos estratéxicos anteriormente declarados, e para cada un dos cales se agrupa un conxunto de instrumentos de execución, mediante estratexias, plans, programas temáticos de actuación e liñas de acción. Deste xeito os seis eixes estratéxicos de intervención articúlanse nos correspondentes instrumentos de execución, cun total vinte estratexias e plans ou programas de actuación e liñas de acción que, pola súa vez, comprenden máis de cincuenta e unha iniciativas, medidas ou accións específicas. Para valorar os efectos ambientais en cada unha desas iniciativas, medidas ou accións específicas utilizouse a seguinte escala de valoración:
• Efectos ambientais intensamente positivos (+++).
• Efectos ambientais amplamente positivos (++).
• Efectos ambientais moderadamente positivos (+).
• Efectos ambientais sen repercusión (=).
• Efectos ambientais negativos (-).
EIXE I. Contribución do monte galego á conservación da natureza e á prestación doutros servizos ambientais.
EIXE II. Protección, sanidade forestal e prevención e defensa contra incendios forestais.
EIXE III. Xestión forestal e loita contra o abandono do monte.
EIXE IV. Recursos forestais e cadea monte-industria.
EIXE V. Estatística, formación e investigación forestal.
EIXE VI. Planificación, ordenación e gobernanza.
B. Resultados da información pública e das consultas.
B.1. Consello Forestal de Galicia.
Tal e como indica o número 5 do artigo 72 da Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia, a revisión do Plan forestal de Galicia debe partir da consulta aos actores implicados na política forestal de Galicia no marco dun traballo colectivo e consensuado baseado na comunicación, transparencia e participación social. Na súa reunión do 21 de maio de 2014, o Consello Forestal de Galicia, que se compón de 48 vogalías e onde están representados os axentes implicados na xestión forestal sustentable dos montes galegos, acordou a revisión do Plan forestal de Galicia de 1992 tras máis de vinte anos de andaina, como función lexítima de devandito órgano consultivo. Con esta decisión entendíase a necesidade de reorientar o devandito instrumento cara ás novas políticas forestais e ambientais centradas no desenvolvemento sustentable.
Para iso, e baseado nun enfoque de abaixo-arriba (
bottom-up
) para a toma de decisións, creouse, no seo do Consello Forestal de Galicia, o grupo de traballo para a primeira revisión do Plan forestal de Galicia, o cal quedaría formalmente constituído na súa primeira reunión do 16 de febreiro de 2015 e formado por un total de 26 entidades vinculadas co sector forestal galego. Desde finais de febreiro ata principios de novembro de 2015, o grupo de traballo foi convocado para un total 8 sesións, co obxecto de deseñar detalladamente as liñas directrices para alcanzar un modelo de monte socialmente consensuado, economicamente activo e ambientalmente sustentable para Galicia que, pola súa vez, se articulase en grandes eixes estratéxicos. Estas liñas directrices e eixes estratéxicos integrarían as engrenaxes para a armazón da primeira revisión do Plan forestal de Galicia, isto é, da futura política forestal galega.
Na sesión do Consello Forestal de Galicia, celebrada o 29 de abril de 2016, foron presentadas as directrices para a primeira revisión do Plan forestal elaboradas ao abeiro dos traballos desenvolvidos no seo do devandito grupo de traballo. A partir das directrices elaboradas, redactouse un documento denominado «Versión inicial da primeira revisión do Plan forestal de Galicia», que foi presentado o día 18 de decembro de 2017 no Consello Forestal de Galicia, tras o que se acordou establecer un período de achegas ao documento.
Tras este período, recibíronse diversas alegacións de varios colectivos, que se enumeran a seguir:
B.2. Parlamento de Galicia.
En paralelo, en novembro do ano 2017, creábase en sede parlamentaria a Comisión especial non permanente de estudo e análise das reformas da política forestal, de prevención e extinción de incendios forestais e do Plan forestal de Galicia. A Comisión contou coa comparecencia de máis de 60 persoas en representación de diferentes entidades, asociacións e administracións públicas. Estas comparecencias foron completadas con máis de 40 informes de diferentes departamentos e entidades. En xullo do ano 2018 aprobábase en pleno parlamentario, co apoio de tres cuartas partes do hemiciclo, o ditame onde se declaraban 123 recomendacións concretas (
Boletín Oficial del Parlamento de Galicia
número 346, do 10 de agosto de 2018).
Coa integración das directrices do grupo de traballo do Consello Forestal de Galicia, das achegas do Consello Forestal de Galicia, das recomendacións do ditame da Comisión especial do Parlamento de Galicia e das alegacións e suxestións recibidas no trámite de información pública e consulta ás administracións públicas afectadas e ás persoas interesadas no procedemento de avaliación ambiental estratéxica ordinaria, elaborouse o documento da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 Cara á neutralidade carbónica, que foi presentado ao Consello Forestal de Galicia na súa sesión celebrada o 8 de xaneiro de 2021 e remitido ao Parlamento de Galicia o 28 de xaneiro dese mesmo ano (
Boletín Oficial do Parlamento
número 84, do 28 de xaneiro de 2021).
Logo da súa presentación e debate o 5 de febreiro de 2021 no seo da Comisión sétima de Agricultura, Alimentación, Gandaría e Montes, o Parlamento de Galicia aprobou no seus plenos celebrados os días 23 e 24 de febreiro 2021 o documento da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 Cara á neutralidade carbónica (
Boletín Oficial do Parlamento
número 103, do 26 de febreiro de 2021).
B.3. Avaliación ambiental estratéxica ordinaria.
Doutra banda, o 2 de agosto de 2016, a Administración forestal, como promotor e órgano substantivo, remitía ao órgano ambiental a solicitude de inicio do procedemento de avaliación ambiental estratéxica ordinaria da revisión do Plan forestal de Galicia, que se acompañou do borrador do Plan e o documento inicial estratéxico (DIE), co fin de que o órgano ambiental determinase o correspondente documento de alcance do estudo ambiental estratéxico (EAE), após a análise do expediente remitido e após as consultas previas ás administracións públicas afectadas e as persoas interesadas. O 31 de outubro de 2016, o órgano ambiental remitía, á dita administración forestal, o seu pronunciamento sobre o DIE e o borrador do Plan para a primeira revisión do Plan forestal de Galicia despois de consulta pública e observacións recibidas, isto é, o documento de alcance, co obxectivo de delimitar a amplitude, nivel de detalle e grao de especificación do EAE e de guiar a elaboración da versión inicial da primeira revisión do Plan forestal de Galicia.
A seguir, a Consellería do Medio Rural, mediante a Orde do 28 de xuño de 2018, aprobaba inicialmente a primeira revisión do Plan forestal de Galicia e abría o trámite de información pública, e procedeu á súa publicación, o 5 de xullo de 2018, no
Diario Oficial de Galicia
número 128 e no
Boletín Oficial del Estado
número 162, así como nun periódico dos de maior difusión de Galicia. O documento elaborado como «Versión inicial da primeira revisión do Plan forestal de Galicia» foi exposto ao público por un período mínimo de dous meses, durante o cal tamén se consultaron as administracións públicas afectadas e as persoas interesadas.
B.3.1. Informes sectoriais e público interesado.
Na fase de participación pública e consultas, a Administración forestal realizou as consultas sobre o documento de aprobación inicial da primeira revisión do Plan forestal, que inclúe o EAE, ás administracións públicas, organismos e público interesado definidos polo órgano ambiental no documento de alcance.
Como resultado do trámite de consultas recibíronse un total de dez informes sectoriais e sete respostas por parte do público interesado. Na seguinte táboa recóllense os informes solicitados e consultas realizadas, facendo indicación da data de solicitude e da de recepción.
En relación cos informes solicitados ao público interesado no trámite de información pública, estas foron as asociacións ou entidades a que lle foi remitido o documento.
B.3.2. Achegas no período de exposición pública.
Durante o período en que a primeira revisión do Plan forestal 2021-2040 foi sometido ao trámite de información pública, foron formuladas un total de 73 alegacións (25 asociacións, 43 particulares, 4 comunidades de montes veciñais en man común e 1 dunha empresa).
B.3.3. Declaración ambiental estratéxica (DAE).
Tomando en consideración o trámite de información pública e consultas e as propostas do Parlamento de Galicia, modificouse a proposta inicial da primeira revisión do Plan forestal de Galicia para proceder á redacción definitiva. Deste xeito o 7 de abril de 2021, a Administración forestal remite ao órgano ambiental o expediente de avaliación ambiental estratéxica, quen, mediante Anuncio do 3 de xuño de 2021 (
Diario Oficial de Galicia
do 22 de xuño), fixo pública a declaración ambiental estratéxica correspondente ao procedemento de avaliación ambiental estratéxica ordinaria da primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 Cara á neutralidade carbónica (expediente 2016AAE1933).
C. Razóns da elección da alternativa seleccionada.
C.1. Alternativa 0.
A alternativa cero retrata un escenario forestal desfasado con respecto á nova dirección das políticas forestais e do ambiente natural a nivel internacional, europeo e estatal, isto é, a proxección da situación actual ao amparo do Plan forestal de Galicia de 1992. A nova realidade da cadea monte-industria en Galicia non encaixa coa vella estrutura do modelo de monte proxectado no Plan de 1992. Actualmente o monte proporciona innumerables recursos e servizos que non foron valorados no seu día no devandito plan e é primordial incentivar a súa conservación e fomento de forma análoga aos principios reitores das actuais políticas internacionais e nacionais sobre xestión forestal e do medio natural.
Nun prazo de tempo relativamente curto, a lenta formación dos nosos recursos forestais adquire relevancia social, económica e ambiental propia de toda actividade agraria, asemellándose á existente noutros países de ampla traxectoria na materia. Con todo, o alicerce desta actividade en Galicia non se logra consolidar en terreos forestais pertencentes a xestores forestais implicados, na súa maioría, na ordenación e planificación de todos os recursos e servizos que emanan dos ecosistemas forestais.
Como conclúe o diagnóstico previo dos recursos forestais e naturais en Galicia, os montes galegos caracterízanse, de forma xeneralizada, polo seu continuo abandono e/ou escasa xestión forestal activa por parte dos seus propietarios e/ou xestores ante a ausencia de atractivos para investir na actividade, así como pola inseguridade xurídica con respecto á delimitación da propiedade do monte galego e o excesivo e, algunhas veces inconexo, intervencionismo das administracións públicas.
A pesar da existencia dun corpo lexislativo e programático que avoga pola promoción dun desenvolvemento rural sustentable, onde se establece o papel de fundamental dos bosques e do medio natural, así como tamén de abundantes liñas de traballo e axudas públicas na materia (multifuncionalidade dos bosques, xestión forestal sustentable, silvicultura, etc.), a realidade é que, nesta liña continuísta, existe un amplo espazo entre a teoría dos estamentos administrativos e a realidade do medio rural, co consecuente efecto rebote de toda iniciativa da Administración no monte galego.
O escenario cero de partida é continuar cos instrumentos de execución reflectidos no Plan forestal de Galicia de 1992 que, tras preto de trinta anos de andaina, deixaron de axustarse á actual conxuntura político-social con respecto aos recursos forestais. Ademais, tras a realización do diagnóstico previo do sector, detectáronse desviacións con respecto á situación prevista no Plan de 1992, especialmente asociadas á falta de posta en marcha dalgúns dos instrumentos iniciais de execución e ao incumprimento orzamentario de xeito continuado. Con este escenario partimos dun monte escasamente capitalizado, propiedade de persoas titulares cada vez menos motivados e, en numerosos casos, esgotadas pola abundante burocracia administrativa e pola terxiversación informativa, e partimos, ademais, dunha industria abocada á falta de modernización e innovación por non dispor dun capital territorial parello.
Este resumo da actual situación dos recursos forestais e naturais de Galicia plasmouse na diagnose da análise do grao de cumprimento do Plan forestal de Galicia de 1992, primeira das tarefas acordada polo grupo de traballo para a revisión do Plan forestal de Galicia. Na dita diagnose a percepción do grao de cumprimento do Plan forestal do ano 1992 foi moi baixa. De certo, agás accións concretas como a creación de escolas universitarias, dun centro tecnolóxico da madeira, o desenvolvemento dos distritos/comarcas forestais e, ata certo grao, o desenvolvemento dunha formación profesional para o sector forestal de Galicia, o sentir xeneralizado para o resto de obxectivos e metas alí establecidas foi moi reducido. Daquela, unha primeira conclusión acordada de xeito unánime polo devandito grupo foi a necesaria creación dun sistema de seguimento e avaliación continuado dos obxectivos estratéxicos e programáticos que debería conter a primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040.
C.2. Alternativa 1.
As directrices para a revisión do Plan forestal de Galicia emanan dos resultados da enquisa ás entidades e asociacións que compuxeron o grupo de traballo creado no seo do Consello Forestal de Galicia e a súa análise posterior, cun nivel de consenso moi alto.
As ditas directrices fundamentáronse nos principios reitores da comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, o Consello, o Comité Económico e Social Europeo e o Comité das Rexións sobre a estratexia da UE en favor dos bosques e do sector forestal, adoptada o 20 de setembro de 2013 (COM (2013) 659):
a) Xestión sustentable dos bosques e papel multifuncional destes, de maneira que poidan prestar múltiples bens e servizos de maneira equilibrada e garantan ao mesmo tempo a súa protección.
b) Utilización eficiente dos recursos, optimización da contribución dos bosques e do sector forestal ao desenvolvemento rural, o crecemento e a creación de emprego.
c) Responsabilidade global fronte aos bosques, fomento dunha produción e consumo sustentables dos produtos forestais.
Por tanto, as directrices foron elaboradas de acordo cos principios da iniciativa de alto nivel político
Forest Europe
(Conferencia Ministerial sobre Protección de Bosques de Europa), iniciada en 1990 como plataforma para o diálogo e a cooperación sobre cuestións forestais na rexión paneuropea para os estados asinantes, a Comunidade Europea e os países e organizacións observadores, así como para os observadores internacionais relacionados cos bosques.
Outras consideracións plasmadas nas directrices atendendo ao principio de coherencia con outras políticas nacionais e internacionais vinculadas co sector foron:
a) Plan de acción da UE para os bosques. Comunicación da Comisión ao Consello e ao Parlamento Europeo (COM (2006) 302), adoptada o 15 de xuño de 2006.
b) Limitar o quecemento mundial a 2 ºC: medidas necesarias ata 2020 e despois. Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM (2007) 2), adoptada o 10 de xaneiro de 2007.
c) Libro branco. Adaptación ao cambio climático: cara a un novo marco europeo de actuación. Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM (2009) 147), adoptada o 1 de abril de 2009.
d) Unha Europa que utilice eficazmente os recursos: Iniciativa emblemática conforme a Estratexia Europa 2020. Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM (2011) 21), adoptada o 26 de xaneiro de 2011.
e) Estratexia da UE sobre a biodiversidade ata 2020: o noso seguro de vida e capital natural. Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM (2011) 244), adoptada o 3 de maio de 2011.
f) A innovación ao servizo do crecemento sustentable: unha bioeconomía para Europa. Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM (2012) 60), adoptada o 13 de febreiro de 2012.
Así, as directrices oriéntanse cara a un modelo de sector forestal integrado no marco do desenvolvemento rural sustentable de acordo cos novos compromisos en materia de biodiversidade, servizos ecosistémicos, cambio climático e economía verde baixa en carbono, entre outros:
a) Harmonizar e equilibrar as múltiples funcións, servizos e beneficios dos sistemas forestais para satisfacer as diversas demandas ambientais, económicas e sociais, de acordo co principio universal de sustentabilidade e multifuncionalidade.
b) Proporcionar o marco territorial, sectorial e estrutural necesario para conseguir unha actividade forestal competitiva e facilitar os procesos viables dentro dos novos modelos de bioeconomía verde e consumo responsable, de maneira que permita harmonizar o valor ambiental dos montes.
c) Crear o escenario normativo, administrativo, financeiro e fiscal propicio para xerar oportunidades de actividade económica e emprego no monte e no sector forestal galego, de modo que permitan emprender iniciativas empresariais e contribuír a paliar a actual crise económica, social e ambiental no medio rural.
d) Procurar un desenvolvemento socioeconómico sustentable, intelixente e estable no medio rural, de forma que a política forestal permita contribuír tanto ao desenvolvemento rural sustentable como á conservación e protección do ambiente e a mellora da calidade de vida.
e) Incorporar a programación da política forestal galega ao novo período de financiamento Feader da Unión Europea e establecer iniciativas e medidas de fomento para a mellora da produtividade e rendibilidade dos recursos forestais, a dinamización socioeconómica do monte e o sector forestal galego.
O escenario un que se persegue é froito, tal e como se indicou en epígrafes anteriores, das directrices elaboradas e consensuadas polos múltiples actores implicados na xestión dos recursos forestais e naturais de Galicia. A visión de futuro que se propón na primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 susténtase na necesidade de cambiar a actual política forestal, demanda incuestionable e ineludible dos actores implicados no proceso de participación pública.
Os 26 membros do grupo de traballo para a determinación das directrices de revisión do Plan forestal de Galicia contestaron unha enquisa composta por un total de 280 preguntas cun total 1.147 variables estruturadas nun total de dezanove áreas temáticas agrupadas en tres grandes bloques de traballo:
1) Bloque I. Sete áreas temáticas, 103 preguntas, 368 variables:
a) AT1. Análise do grao de cumprimento do Plan forestal de Galicia 1992.
b) AT2. Superficie forestal en Galicia e formacións arborizadas do monte.
c) AT3. Estrutura e organización da propiedade.
d) AT4. Xestión da propiedade forestal.
e) AT5. Planificación e xestión forestal sustentable.
f) AT6. Multifuncionalidade dos recursos e servizos.
g) AT7. Taxa de aproveitamento dos recursos forestais.
2) Bloque II. Sete áreas temáticas, 122 preguntas, 501 variables:
a) AT8. Incendios forestais.
b) AT9. Sanidade e saúde forestal.
c) AT10. Protección, conservación e fomento da biodiversidade.
d) AT11. Pistas e infraestruturas forestais.
e) AT12. Formación, educación e divulgación.
f) AT13. Investigación e transferencia forestal.
g) AT14. As administracións públicas no sector forestal.
3) Bloque III. Cinco áreas temáticas, 55 preguntas, 278 variables:
a) AT15. Políticas públicas en materia de fomento e fiscalidade forestal.
b) AT16. Estatística forestal. Sistemas de apoio á toma de decisións.
c) AT17. A cadea monte-industria e o emprego forestal.
d) AT18. Cambios estruturais cara á bioeconomía ou economía hipocarbónica.
e) AT19. Marco normativo: representatividade sectorial.
Os resultados previamente obtidos coas enquisas fóronse centrando durante as reunións do grupo de traballo co obxectivo de acurtar distancias e construír un diagnóstico e un prognóstico consensuado polos axentes implicados. Por tanto, as reunións constituíron os puntos de encontro e debate multilateral e directo (concertación) entre os membros do sector para esbozar e deseñar as liñas básicas e primordiais de actuación para a futura política forestal de Galicia (obxectivos, eixes estratéxicos, problemática e solución).
Desde mediados de febreiro ata mediados de novembro de 2015 (do 16 de febreiro ao 19 de novembro), o comité técnico reuniuse en 13 ocasións para realizar as tarefas que lle eran propias. Pola súa banda, desde finais de febreiro ata principios de novembro de 2015 (do 26 de febreiro ao 5 de novembro), o grupo de traballo foi convocado para un total 8 sesións. A seguir, relaciónanse os principais fitos alcanzados polo grupo de traballo:
• 26.2.2015 Presentación metodoloxía do proceso.
• 9.4.2015 Aprobación normas, composición final GT.
• 13.5.2015 Posicionamento dos grupos.
• 25.6.2015 Resultados bloque I enquisa.
• 9.7.2015 Comezo análise resultados.
• 17.9.2015 Resultados bloque II.
• 21.10.2015 Resultados bloque III.
• 5.11.2015 Remate debate.
Entre o 19 e o 24 de novembro do ano 2015, o comité técnico do grupo de traballo elaborou o borrador das directrices para a primeira revisión do Plan forestal de Galicia, o cal foi remitido o día 24.11.2015 ao devandito grupo, e abriuse un prazo de achegas ata o 9.12.2015, que finalmente sería estendido ata o 14.12.2015.
As entidades e asociacións que remitiron achegas durante o proceso de elaboración das directrices foron as seguintes:
Recibidas as achegas, elaborouse un documento definitivo de directrices que lle foi presentado ao grupo de traballo o 17.12.2015.
De cada xuntanza celebrada levantáronse e aprobáronse as correspondentes actas (primeiro punto da seguinte acta), todas elas dispoñibles publicamente.
Na sesión do Consello Forestal de Galicia celebrada o 29.4.2016 realizouse a presentación do informe final dos traballos desenvolvidos no seo do grupo de traballo, así como das directrices para a primeira revisión do Plan forestal de Galicia ao resto de membros. Na dita sesión conclúese finalmente que urxe superar o modelo de monte establecido no Plan forestal de Galicia do ano 1992 e abordar, o máis axiña posible e segundo as directrices consensuadas, a elaboración do documento da primeira revisión do Plan forestal, co fin de acadar un modelo de sector forestal integrado no desenvolvemento rural sustentable aproveitando a oportunidade que achegan os recursos forestais e naturais ás demandas e necesidades da economía rural galega.
Tras o indicado nos puntos anteriores, indícase que o documento elaborado como primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 Cara á neutralidade carbónica, é un documento baseado no consenso e con informes dos diversos axentes implicados no sector forestal galego, de tal modo que se garante a súa obxectividade, tentando integrar todos os factores que poidan estar implicados na xestión forestal activa e sustentable dos recursos forestais.
Non se considera necesaria a avaliación doutras alternativas, xa que na elaboración do documento se acordaron tanto os intereses asociados aos diversos sectores vinculados social e economicamente co monte galego como aqueles vinculados á xestión e protección dos recursos.
C.3. Incidencia das alternativas estudadas sobre as variables ambientais principais.
Para poder avaliar a idoneidade da alternativa seleccionada, realízase unha análise dos efectos ambientais probables nos escenarios posibles en función de cada alternativa estudada. Detállase a seguir a escala de valoración considerada para a análise realizada:
• Contén medidas que afectan directamente a variable analizada (+).
• Contén medidas que afectan indirectamente a variable analizada (=).
• Non contén medidas que afecten a variable analizada (-).
D. Medidas adoptadas para o seguimento dos efectos no ambiente.
A primeira revisión do Plan forestal de Galicia 2021-2040 anuncia e desenvolve un sistema continuado de seguimento e avaliación. Deste xeito, co fin de avaliar o grao de cumprimento dos obxectivos programáticos e estratéxicos, así como das iniciativas, programas e liñas de acción enunciados, realizaranse avaliacións quinquenais (5 anos) que poderán dar lugar a establecer medidas extraordinarias que conduzan a satisfacer os obxectivos fixados. Así mesmo, as ditas revisións obxectivarán o grao de cumprimento esperado a través dos criterios e indicadores estratéxicos de avaliación e seguimento que son fixados e desagregados en quinquenios: 2021-2025, 2026-2030, 2031-2035, 2036-2040.
Este sistema de revisión continuada compleméntase coa necesidade dunha avaliación interna do grao de desenvolvemento do Plan, de carácter bianual, como referencia para analizar o seu nivel de cumprimento. Os resultados que se obteñan detallaranse nun informe de avaliación que será presentado ao Consello Forestal de Galicia e ante a comisión parlamentaria pertinente, de maneira que permita analizar o grao de cumprimento do período estudado e, deste xeito, poder realizar as modificacións necesarias para alcanzar os obxectivos establecidos para cada quinquenio, incluíndo unha avaliación dos mecanismos de fomento forestal que garantan a súa adecuación ás necesidades propostas polos distintos instrumentos de execución contidos nesta revisión do Plan forestal de Galicia.
A seguir, para cada unha das 51 iniciativas, medidas ou accións específicas, amósanse os indicadores de seguimento, caracterizando determinados indicadores expostos de dúas formas diferentes, co valor para acadar en cada un dos quinquenios (Q) e, dunha forma acumulada, pola suma progresiva (P) dos devanditos quinquenios.
Santiago de Compostela, 8 de outubro de 2021