ORDE do 3 de marzo de 2020 pola que se determinan os servizos mínimos, no ámbito da asistencia sanitaria, durante as folgas convocadas para o día 8 de marzo de 2020.
Consellería de Sanidade — III. Outras disposicións — 05/03/2020

O artigo 28.2 da Constitución española recoñece como dereito fundamental da persoa o dereito á folga.
O exercicio deste dereito na Administración e nas empresas, entidades e institucións públicas ou privadas que presten servizos públicos ou de recoñecida e inaprazable necesidade, no ámbito e competencias da Comunidade Autónoma de Galicia, está condicionado ao mantemento dos servizos esenciais fixados no artigo 2 do Decreto 155/1988, do 9 de xuño (DOG núm. 116, do 20 de xuño), entre os cales se encontra a sanidade.
O exercicio público da prestación da asistencia sanitaria non se pode ver afectado gravemente polo lexítimo exercicio do dereito de folga, xa que aquel é considerado e recoñecido prioritariamente en relación con este.
O artigo 3 do citado decreto faculta os conselleiros ou conselleiras competentes por razón dos servizos esenciais afectados para que, mediante orde e ante cada situación de folga, decidan o mínimo de actividade necesaria para asegurar o mantemento dos tales servizos, así como para determinar o persoal necesario para a súa prestación.
Diversas organizacións sindicais convocaron unha folga xeral que afectará todas as actividades desempeñadas polas/os traballadoras/es de empresas privadas e polas/os empregadas/os do sector público e que se desenvolverá o 8 de marzo de 2020 entre as 00.00 e as 23.59 horas, mesmo abranguendo –nalgún suposto– a quenda de traballo que comece antes das 00.00 horas do 8 de marzo e a quenda que se prolongue despois das 23.59 horas do propio día 8. Polo tanto, a determinación dos servizos esenciais contidos nesta orde realízase atendendo ás ditas circunstancias.
Con base no que antecede,
Artigo 1
As convocatorias de folga referidas deberanse entender condicionadas ao mantemento dos servizos mínimos que se establecen na presente orde.
Os servizos mínimos que se fixan resultan totalmente imprescindibles para manter a adecuada cobertura do servizo esencial de asistencia sanitaria, para os efectos de evitar que se produzan graves prexuízos á cidadanía. E ao propio tempo responden á necesidade de compatibilizar o respecto ineludible do exercicio do dereito á folga coa atención á poboación, que baixo ningún concepto pode quedar desasistida, dadas as características do servizo dispensado.
Os servizos esenciais establecidos nesta orde prestarán a asistencia urxente ou inaprazable da respectiva unidade, sen exceder o número de presenzas habituais correspondentes a un domingo.
Por iso, mantéñense os servizos mínimos necesarios para garantir a asistencia imprescindible a doentes hospitalizados/as, así como a atención urxente e permanente e o transporte sanitario, que non poden aprazarse sen consecuencias negativas para a saúde.
De acordo coa motivación anterior, establécense os seguintes criterios reitores para o mantemento dos servizos esenciais nos centros de traballo e nas institucións afectadas:
I. O persoal mínimo necesario para a cobertura do 100 % da atención urxente e permanente e as emerxencias do 061.
O servizo que presta a Central de Coordinación de Urxencias Sanitarias de Galicia 061 ten como misión atender calquera demanda que sexa percibida pola poboación como de resolución urxente. Para a consecución do seu fin, a central de coordinación funciona basicamente con dous chanzos básicos de atención ás demandas de atención sanitaria:
1º. O chanzo do persoal operador, composto por:
1. Persoal de operación telefónica (teleoperadores/as). Constitúe o primeiro elo da cadea de atención ás emerxencias na Comunidade Autónoma de Galicia, a primeira toma de contacto coa persoa alertante coa función principal de realizar un interrogatorio básico no cal se toman datos de filiación do/da enfermo/a, ademais de facer unha clasificación fundamental do nivel de gravidade do paciente. Unha minorización do número de persoal xestor telefónico-teleoperador supón unha perda da porcentaxe atendida de chamadas, o que implica desatender parte das urxencias vitais en materia de saúde que acontecen en todo o territorio galego, coas consecuencias directas sobre a mortalidade e a supervivencia na poboación.
2. Persoal radiooperador (locutores/as). É o colectivo encargado de activar e seguir os recursos necesarios (ambulancias, helicópteros, médicos/as, enfermeiros/as, forzas e corpos de seguridade do Estado, etcétera) para dar unha resposta inmediata ás emerxencias e garantir unha atención en tempo dos pacientes e do seu traslado ata o centro sanitario. Unha diminución no número de postos de persoal xestor-locutor supón un atraso na activación do recurso asistencial, coa consecuente demora na atención ao enfermo, o que supón un aumento da mortalidade e unha diminución da supervivencia nas patoloxías tempo-dependentes, como no ictus, no infarto agudo de miocardio, nas paradas cardiorrespiratorias, etc.
O cálculo para o dimensionamento deste persoal está axustado para asegurar a correcta atención á demanda recibida en cada franxa horaria na Central de Coordinación de Urxencias Sanitarias 061-Galicia, para que non se produzan demoras ou perdas na atención das chamadas, nin atrasos no envío dos recursos e/ou deficiencias no seguimento dos servizos. En consecuencia, o criterio reitor debe ser o 100 % da actividade urxente, pois unha diminución ou mingua deste persoal non podería garantir a atención da totalidade das urxencias e emerxencias sanitarias xurdidas na Comunidade Autónoma.
2º. O chanzo sanitario, onde se toman as decisións que implican a resolución dos casos que se expoñen, ben mediante a mobilización dos recursos de atención e transporte, ben mediante o consello sanitario.
Nesta segunda fase, na central de coordinación traballa un conxunto de profesionais sanitarios constituído por persoal médico coordinador e de enfermaría. Dependendo da natureza do feito que se expón, a súa gravidade e urxencia, cada chamada é resolta por persoal dun ou doutro perfil.
Os/as enfermeiros/as de consulta, á parte das tarefas de asesoría sanitaria –o seu labor principal–, atenden os problemas que necesitan unha resolución urxente por persoal desta profesión (curas, atención ás ostomías, sondas urinarias, etcétera). Ademais, desde finais do ano 2017 teñen incluído o manexo dos accidentes de múltiples vítimas.
Por outra banda, o traballo do persoal sanitario, médico e enfermeiro, consiste fundamentalmente en realizar un interrogatorio sanitario dirixido a precisar a información inicial e unha toma de decisións posterior para resolver os problemas detectados. Este é un labor de conxunto que se realiza dimensionando os efectivos de maneira adaptada aos ciclos de demanda horarios. A falla dalgún dos axentes implica unha mingua na capacidade da Sala de Coordinación para resolver a demanda entrante. Cómpre valorar que, nunha actividade desta natureza, a demora en atender un servizo repercute en toda a demanda, tanto na que entra nese momento como posteriormente: non realizar a tempo a clasificación dun proceso menos grave –porque a capacidade de atención estea saturada– pode deixar sen atender os intentos de chamadas por procesos moi graves que inmediatamente entran a continuación.
En resumo, a dimensión da Sala de Coordinación de Urxencias Sanitarias de Galicia 061 está estipulada en función do número de chamadas histórico do servizo, por días e tramos horarios, garantindo a atención do 100 % das chamadas. O índice de chamadas perdidas non supera o 2 %e por protocolo procédese a chamar a todos aqueles números que non conseguiron contactar, dado o carácter de urxencia do servizo prestado.
Unha minoración do persoal médico e enfermeiro implica desatender parte das urxencias vitais en materia de saúde que acontecen no territorio galego, coas consecuencias directas sobre a mortalidade e a supervivencia na poboación.
Polas características do servizo dispensado, a poboación non pode quedar desasistida en circunstancias de urxencia e emerxencia. Ademais, son tarefas específicas que non poden ser suplidas por outro persoal e cómpre ter en conta que a carga de traballo, ao longo do día, depende dun número de chamadas que non son programables, senón que se dimensionan de maneira periódica para dar cobertura ás necesidades estimadas dentro dun rango.
II. No ámbito da transfusión de sangue, os servizos necesarios para o mantemento do abastecemento sanguíneo en toda a Comunidade Autónoma.
Na Axencia Galega de Sangue, Órganos e Tecidos, os servizos mínimos que se fixan resultan totalmente imprescindibles para manter a adecuada cobertura da subministración de sangue e hemoderivados a todos os centros sanitarios, tanto públicos como privados, do ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, así como para evitar que se produzan prexuízos ás persoas doadoras e, consecuentemente, ás posibles receptoras. Na mesma medida debe garantirse a coordinación das doazóns, os transplantes de órganos e os implantes de células e tecidos, velando polo cumprimento dos estándares de calidade vixentes e na lexislación de aplicación.
III. Nos centros e institucións sanitarias:
a) Persoal sanitario do ámbito da atención hospitalaria:
1. Cobertura do 100 % da actividade urxente nos seguintes ámbitos:
– Servizos de urxencias e gardas médicas.
– Quirófanos urxentes para a atención dos/das usuarios/as que requiran intervención cirúrxica inaprazable.
– Salas de partos.
Nas áreas sinaladas é imprescindible a cobertura do 100 % da actividade urxente, dado que non é posible prever as necesidades, por non ser unha actividade programable e, posto que nestes casos é preciso dar unha resposta asistencial inmediata, ten que manterse a cobertura asistencial establecida nos supostos de urxencia.
2. Cobertura do 100 % da actividade nas seguintes áreas:
– Unidades de reanimación.
– Unidades de coidados intensivos, de adultos ou pediátricas e unidades coronarias, de ser o caso.
As unidades de reanimación de coidados intensivos precisan manter a súa cobertura habitual, pois teñen que dar resposta aos quirófanos e ás posibles urxencias que, pola súa gravidade e ante unha posible falta adecuada de resposta, porían en perigo a vida dos/das pacientes.
3. Cobertura da actividade cirúrxica dos/das pacientes, tanto hospitalizados/as como ambulatorios/as, con respecto ás patoloxías que poñan en perigo a súa vida ou agraven o seu estado de saúde, en especial procesos neoplásicos.
Nestes casos, a morbilidade e o prognóstico dos/das pacientes poderían agravarse de forma significativa se se modificase a planificación realizada. A historia natural de moitas enfermidades graves e oncolóxicas pódese evitar dando a resposta más áxil posible.
4. Na área de hospitalización establecerase o número necesario para garantir a atención urxente dos/das doentes hospitalizados/as e as altas clínicas.
Os/as pacientes ingresados/as precisan do control adecuado que permita asegurar o seguimento da súa evolución e a supervisión do tratamento, evitando estadías innecesarias que puidesen modificar ou complicar a dita evolución. A hospitalización é necesaria nos casos en que a situación clínica do/da paciente o determina e a súa prolongación innecesaria pode ter implicacións clínicas prexudiciais.
5. No ámbito de consulta, así como das interconsultas dos/das pacientes hospitalizados/as que o requiran, atenderanse as consideradas como urxentes segundo criterio do persoal facultativo. Así mesmo, atenderanse as consultas inaprazables dos/das doentes oncolóxicos/as que requiran tratamento citostático, incluídos/as os/as doentes desprazados/as.
Dada a grande variedade das patoloxías que se atenden nos centros sanitarios, establécese como criterio de urxencia ou de realización ineludible o do/da facultativo/a responsable da asistencia do/da enfermo/a. Con isto garántese a necesaria asistencia sanitaria que debe prestarse aos/ás doentes para tentar evitar complicacións e manter o seguimento necesario das súas patoloxías.
6. Garantirase, así mesmo, a realización de determinacións e probas complementarias urxentes e as que se refiren aos/ás pacientes hospitalizados que, segundo o criterio do persoal facultativo, sexan necesarias e inaprazables.
Ao igual que no caso anterior, á vista da gran variedade das patoloxías que se atenden nos centros sanitarios, establécese como criterio de urxencia ou de dispensación ineludible o do persoal facultativo responsable da asistencia do/da enfermo/a. Os atrasos na realización destas probas poden comprometer a situación clínica do/da doente.
7. Garantirase a prescrición de sangue, medicamentos e produtos sanitarios.
Dada a variedade das patoloxías que se atenden nos centros sanitarios, establécese como criterio de urxencia ou de dispensación ineludible o do/da facultativo/a responsable da asistencia da persoa enferma. As demoras na dispensación dos hemoderivados e os medicamentos poden comprometer a situación clínica do/da paciente.
8. Garantirase a atención necesaria a pacientes subsidiarios/as de hospitalización a domicilio e coidados paliativos.
No caso da hospitalización a domicilio, requírese garantir a prestación asistencial, ao igual que na hospitalización convencional. No que atinxe aos coidados paliativos, dado o limitado prognóstico vital e a complexidade da situación clínica dos/as pacientes, tense que garantir o nivel de coidados necesario.
b) Persoal sanitario do ámbito da atención primaria:
Cobertura do 100 % da actividade urxente nos puntos de atención continuada.
É imprescindible a cobertura do 100 % da actividade urxente, tendo en conta que non cabe prever as necesidades por non tratarse dunha actividade programable e dado que nestes casos é preciso dar unha resposta asistencial inmediata. Polo tanto, ten que manterse a cobertura asistencial establecida nos supostos de urxencia.
c) Persoal de xestión e servizos:
c.1) Persoal da atención hospitalaria:
1. Urxencias: un número de efectivos que garanta a cobertura do 100 % da actividade urxente.
Na liña indicada para os outros colectivos, os dispositivos de urxencias constitúen un servizo vital de atención ininterrompida as 24 horas e todos os días do ano, polo que é imprescindible para a prestación do servizo a existencia de persoal de apoio ao persoal sanitario.
2. Área de hospitalización:
Neste ámbito é necesaria una prestación continuada do persoal non sanitario adscrito, que como máximo será equivalente aos efectivos que de maneira habitual prestan servizo nos festivos e domingos.
3. Servizos de mantemento:
Nestas áreas de traballo, das cales depende o funcionamento de todas as instalacións e equipamentos dos centros, é necesaria una prestación continuada equivalente aos efectivos que de maneira habitual prestan servizos no domingo.
4. Servizo de lavandaría e lenzaría:
Nestas áreas de actividade é preciso garantir a dispoñibilidade de roupa de doentes e lenzaría para camas e padiolas, así como a dotación de roupa para o persoal que debe traballar en áreas críticas, urxencias e quirófanos, e tamén para resolver as cuestións puntuais que se precisen para una prestación adecuada dos servizos.
5. Limpeza:
Neste ámbito é preciso garantir, por mor da hixiene necesaria para prestar os servizos sanitarios, que as instalacións estean en perfectas condicións de limpeza e hixiene, no que atinxe a zonas de hospitalización de doentes, vestiarios de persoal, áreas críticas, servizos de urxencias e quirófanos, así como nas zonas comúns de uso xeral, pois as eventuais diminucións dos parámetros de limpeza nalgunha delas pode incidir directamente tamén nas outras.
6. Hostalaría:
Nestas áreas de traballo é preciso garantir a dispoñibilidade de alimentos dos/das doentes e do persoal de garda. Considérase que os servizos necesarios para a súa atención son os efectivos que de maneira habitual e como máximo prestan servizo nos festivos e domingos, naqueles centros que dispoñen de persoal neses días, con fin de garantir un mínimo funcionamento da cadea de elaboración, empratado, distribución e recollida de comidas e utensilios.
7. Servizos administrativos:
O número de profesionais necesarios para garantir a debida información aos/ás pacientes.
A situación é variable debido á diferente organización e infraestrutura de cada centro, polo que ante una situación de folga e coas incidencias que dela poden derivar é preciso manter unha mínima dotación para prestar atención e información ás persoas usuarias.
c.2) Persoal da atención primaria (puntos de atención continuada):
Urxencias: un número de efectivos que garanta a cobertura do 100 % da actividade urxente.
Os dispositivos de urxencias extrahospitalarias constitúen un servizo vital de atención ininterrompida durante as 24 horas e todos os días do ano, polo que é imprescindible para prestar o servizo a existencia de persoal de apoio ao persoal sanitario dos ditos dispositivos.
d) Persoal das tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC) e outras áreas de traballo ou servizos:
Nas restantes áreas de actividade en que sexa necesaria unha prestación continuada dos servizos para o seu correcto funcionamento, e que nese senso xa dispoñen de persoal os domingos, os servizos mínimos necesarios son os que como máximo e de xeito habitual prestan servizo nos tales días, en prol de garantir o adecuado funcionamento das institucións sanitarias nas áreas afectadas.
f) Persoal de empresas privadas que realizan labores de servizos contratados co Servizo Galego de Saúde: aplicaranse os criterios establecidos nos puntos anteriores para a correspondente área de actividade. No caso de que algunha empresa actúe nunha área de traballo que non se corresponda coas dos puntos anteriores, establecerase un número de efectivos equivalente ao dos domingos ou festivos, agás que quede debidamente garantida a asistencia cun número inferior.
IV. Nos servizos relativos ás tecnoloxías da información e as comunicacións (TIC), prestados no ámbito da Consellería de Sanidade e o Servizo Galego de Saúde por persoal de empresas privadas mediante contratación externa:
– Nos servizos de atención aos/ás usuarios/as, soporte á aplicación e administración de sistemas e redes: como máximo o 25 % dos efectivos de cada quenda, garantindo polo menos 1 por quenda.
– No resto de servizos de criticidade alta: un número imprescindible para a atención das incidencias urxentes, catalogadas como prioridade 1 (máxima).
V. No ámbito do transporte sanitario:
Unha cobertura do 100 % das unidades respecto da atención urxente prestada a través do 061 e do transporte interhospitalario urxente.
Os vehículos que resulten precisos para o mantemento dos servizos mínimos, consonte o anterior criterio, contarán coa dotación mínima de persoal establecida na normativa vixente.
Artigo 2
As empresas privadas que prestan servizos no ámbito da sanidade de Galicia deberán fixar o persoal necesario para garantir a prestación de recoñecida e inaprazable necesidade, de acordo cos criterios determinados nesta orde.
Artigo 3
A determinación do persoal necesario con base nos criterios anteriores faraa a dirección da correspondente institución e a súa fixación deberá estar adecuadamente motivada.
A xustificación debe constar no expediente de determinación de servizos mínimos e exteriorizarse acecuadamente para o xeral coñecemento do persoal destinatario. Deberá quedar constancia no expediente dos factores ou criterios cuxa ponderación conduce a determinar as presenzas mínimas.
O persoal necesario para a cobertura dos servizos mínimos deberá ser publicado nos taboleiros de anuncios con antelación ao comezo da folga.
A designación nominal dos efectivos que deben cubrir os servizos mínimos, que deberá recaer no persoal de xeito rotatorio, será determinada pola dirección respectiva e notificada aos profesionais designados.
O persoal designado para a cobertura dos servizos mínimos que desexe exercer o seu dereito de folga poderá instar a substitución da súa designación por outro/a traballador/a que voluntariamente acepte o cambio de maneira expresa.
No anexo desta orde recóllese o número de presenzas mínimas acordado para cubrir as xornadas de folga no ámbito do Sistema público de saúde de Galicia.
Artigo 4
Os paros e alteracións no traballo por parte do persoal necesario para o mantemento dos servizos mínimos serán considerados ilegais para os efectos do establecido no artigo 16 do Real decreto lei 17/1977, do 4 de marzo (BOE núm. 58, do 9 de marzo).
Artigo 5
O disposto nos artigos precedentes non significará ningún tipo de limitación dos dereitos que a normativa reguladora da folga recoñece ao persoal nesta situación, nin tampouco sobre a tramitación e efectos das peticións que a motiven.
Artigo 6
Sen prexuízo do que establecen os artigos anteriores, deberanse observar as normas legais e regulamentarias vixentes en materia de garantías dos/das usuarios/as dos establecementos sanitarios. Os altercados ou incidentes que se produzan serán obxecto de sanción con base, así mesmo, nas normas vixentes.
Disposición derradeira
Esta orde producirá efectos e entrará en vigor o mesmo día da súa publicación no
Diario Oficial de Galicia
.
Santiago de Compostela, 3 de marzo de 2020
ANEXO
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario Universitario A Coruña:
Hospital Virxe da Xunqueira de Cee:
– Servizos sanitarios de atención primaria:
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario Arquitecto Marcide-Novoa Santos:
– Servizos sanitarios de atención primaria:
– Empresas contratadas. Área Sanitaria de Ferrol:
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario Universitario de Santiago de Compostela:
Hospital da Barbanza:
– Servizos sanitarios de atención primaria:
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario Lucus Augusti:
Hospital Comarcal de Monforte:
Hospital da Mariña:
– Servizos sanitarios de atención primaria de Lugo:
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario de Ourense:
Hospital Comarcal do Barco de Valdeorras:
Hospital de Verín:
– Servizos sanitarios de atención primaria:
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario de Pontevedra:
Hospital do Salnés:
– Servizos sanitarios de atención primaria:
– Servizos sanitarios de atención hospitalaria:
Complexo Hospitalario Universitario de Vigo:
– Servizos sanitarios de atención primaria de Vigo:
– Servizos contratados ou con concesión administrativa:
a) Mantemento:
b) Restauración e limpeza:
c) Outros:
d) Persoal da contrata de limpeza no ámbito da atención primaria:
Galaria, Empresa Pública de Servizos Sanitarios, S.A.:
Axencia Galega de Sangue, Órganos e Tecidos:
Fundación Pública Urxencias Sanitarias de Galicia-061:
(1) Aos 6 traballadores/as na quenda de mañá hai que sumarlle 1 en horario de 10.00 a 16.00 horas. Aos 6 traballadores/as na quenda de tarde hai que sumarlle 1 en horario de 16.00 a 23.00 horas.
(2) Están operativos de orto a ocaso.
(3) Aos 7 traballadores/as en quenda de mañá hai que sumarlle 2 en horario de 10.00 a 15.00 horas.
(4) Aos 4 traballadores/as en quenda de noite hai que sumarlle 2 en horario de 00.00 a 2.00 horas e 2 máis en horario de 22.00 a 00.00 horas
(5) Aos 3 traballadores/as en quenda de mañá hai que sumarlle 1 en horario de 9.00 a 15.00 horas e 1 máis en horario de 10.00 a 15.00 horas.
(6) Aos 2 traballadores/as en quenda de noite hai que sumarlle 1 en horario de 23.00 a 00.00 horas e 1 máis en horario de 22.00 a 23.00 horas.