DECRETO 177/2018, do 27 de decembro, polo que se aproba o Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia.
Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda — I. Disposicións xerais — 18/02/2019

O artigo 149.1.23 da Constitución española atribúe competencia exclusiva ao Estado para aprobar a lexislación básica sobre protección do ambiente, sen prexuízo das facultades das comunidades autónomas de establecer normas adicionais de protección. Así mesmo, o seu artigo 148.9 dispón que as comunidades autónomas poderán asumir competencias na xestión en materia de protección ambiental. De conformidade co disposto na Constitución, o Estatuto de autonomía de Galicia atribúelle á nosa comunidade autónoma, no seu artigo 27.30, a competencia para aprobar normas adicionais sobre a protección do ambiente e a paisaxe.
O Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia foi declarado mediante Lei 15/2002, do 1 de xullo, de acordo co previsto no artigo 22 da Lei 4/1989, do 27 de marzo, de conservación dos espazos naturais e da flora e fauna silvestres, que prevía esta figura de protección e establecía a súa declaración mediante Lei das Cortes Xerais. A Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, recolle o interese da conservación dun dos ecosistemas máis valiosos do territorio nacional e o máis representativo do litoral da Rexión Bioxeográfica Atlántica.
A Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e biodiversidade, no seu artigo 31, define os parques como áreas naturais que, en razón da beleza das súas paisaxes, a representatividade dos seus ecosistemas ou a singularidade da súa flora, da súa fauna ou da súa diversidade xeolóxica, incluídos os seus depósitos e elementos xeomorfolóxicos, posúen uns valores ecolóxicos, educativos e científicos cuxa conservación merece unha atención preferente. Igualmente, dispón que os parques nacionais se rexen pola súa lexislación específica.
A Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais, e o Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais, conforman o réxime xurídico especial do parque nacional, complementado coa normativa establecida na Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade, e na Lei 9/2001, de conservación da natureza de Galicia. A lei outorga ao Plan director da Rede de parques nacionais alcance básico e carácter de máximo instrumento de planificación.
O réxime establecido pola normativa específica de parques nacionais compleméntase e desenvólvese a través dos instrumentos de ordenación do parque nacional que se corresponden co Decreto 274/1999, do 21 de outubro, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas, e o Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do espazo natural da Illa de Cortegada e a súa contorna. Ambos os PORN, acordes coa lexislación estatal e autonómica, recollen no seu articulado a necesidade de que un plan reitor de uso e xestión se desenvolva, a través do establecemento de medidas de regulación específicas das diversas actividades, concreción das medidas de conservación das compoñentes clave da biodiversidade, precisar os criterios da zonificación, así como a propia xestión e uso do territorio.
Dada a coincidencia do parque nacional con outras figuras de áreas protexidas, e especialmente cos espazos protexidos da Rede Natura 2000 (ES0000001 ZEC Illas Cíes, ES1140004 ZEC Complexo Ons-O Grove, ES1110006 ZEC Complexo Húmido de Corrubedo, ES0000254 ZEPA Illa de Ons, ES0000001 ZEPA Illas Cíes, ES0000499, Espazo Mariño das Rías Baixas de Galicia), é aplicable o réxime de protección derivado da Directiva Aves e da Directiva Hábitat, así como as disposicións que en relación con estes espazos se recollen na normativa estatal, Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade, xunto coas contidas nos seus distintos instrumentos de planificación, e en concreto, o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014, do 27 de marzo).
Igualmente, aplícanse no ámbito do parque nacional os obxectivos e directrices derivados da súa declaración como espazo protexido por instrumentos internacionais dentro do Convenio sobre a protección do ambiente mariño do Atlántico nordeste (Convenio OSPAR, París, 1992), adoptado o 22.9.1992 e ratificado por España o 25.1.1994. Este convenio ten como obxectivo principal a adopción das medidas necesarias para protexer e conservar os ecosistemas e a diversidade biolóxica da zona marítima e, se é posible, a recuperación das zonas mariñas que padeceron efectos nocivos, xunto aos derivados da figura de espazo natural protexido designada pola normativa galega como zona de especial protección dos valores naturais regulada pola Lei 9/2001, de conservación da natureza.
O contido do presente Plan reitor de uso e xestión (PRUX) recolle as disposicións da Lei de declaración do parque nacional (Lei 15/2002, do 1 de xullo) e dos seus instrumentos de planificación (Decreto 274/1999; Decreto 88/2002), así como as que se establecen na Lei 30/2014, de parques nacionais, e regúlase conforme o establecido no Plan director da Rede de parques nacionais aprobado por Real decreto 389/2016, do 22 de outubro.
Acorde co artigo 42 da Lei 16/2010, do 17 de decembro, de organización e funcionamento da Administración xeral e do sector público autonómico de Galicia, mediante o que se regula o trámite de audiencia e información pública, e os artigos 20 da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais, e 35 da Lei 9/2001, do 21 de agosto, previamente á aprobación do Plan reitor de uso e xestión, o día 23 de marzo de 2018 publícase no
Diario Oficial de Galicia
número 59 o Anuncio do 5 de marzo de 2018, da Dirección Xeral de Patrimonio Natural, polo que se acorda someter ao procedemento de información pública e audiencia ás persoas interesadas o proxecto de decreto polo que se aproba o Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia.
Por todo iso, en exercicio das competencias previstas na Lei 1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta de Galicia e da súa Presidencia, por proposta da conselleira de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, e logo de deliberación do Consello da Xunta de Galicia, na súa reunión do vinte e sete de decembro de dous mil dezaoito,
Artigo 1. Aprobación
1. Apróbase o Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia.
2. No anexo I deste decreto recóllese o Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, cos contidos establecidos no artigo 20 da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais, e no artigo 34 da Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza de Galicia.
3. No anexo II deste decreto inclúese a cartografía das diferentes unidades de zonificación e recóllense os seus límites xeográficos.
4. Adóptase como anexo III ao presente decreto, en prol dunha plena integración de ambos os documentos, o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia, aprobado mediante o Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia, e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (DOG núm. 62, do 31 de marzo).
5. A consellería con competencias en materia de conservación da natureza deberá garantir o acceso permanente na súa web á información contida no plan, incluída a cartografía, e manter actualizada a dita información cando se produzan modificacións ou revisións.
Artigo 2. Réxime de infraccións e sancións
O réxime sancionador aplicable será o recollido na Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, no título VI das infraccións e sancións, da Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade e, con carácter complementario, o establecido no título III das infraccións e sancións da Lei 9/2001, do 21 de agosto.
Disposición derradeira primeira. Habilitación normativa
Habilítase a persoa titular da Consellería competente en materia de conservación da natureza para aprobar mediante orde, no ámbito das súas competencias, as disposicións precisas para o desenvolvemento deste decreto.
As ditas ordes respectarán o establecido no título III da Lei 27/2006, do 18 de xullo, pola que se regulan os dereitos de acceso á información, de participación pública e de acceso á xustiza en materia de ambiente.
Disposición derradeira segunda. Vixencia
O PRUX terá vixencia durante un período de 10 anos, conforme o establecido no artigo 20.11 da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais. Finalizado o dito período, realizarase a súa revisión.
Disposición derradeira terceira. Entrada en vigor
Este decreto entrará en vigor o día seguinte ao da súa publicación no
Diario Oficial de Galicia
.
Santiago de Compostela, vinte e sete de decembro de dous mil dezaoito
1. Introdución.
2. Obxectivos.
3. Memoria descritiva.
4. Usos e aproveitamentos.
5. Zonificación.
6. Medidas de xestión.
7. Medidas e normativa por compoñentes.
8. Normativa zonal.
9. Imaxe e publicidade.
10. Avaliación ambiental.
11. Órganos de xestión e participación.
12. Coordinación e cooperación.
13. Programa de actuacións.
14. Estimación económica.
15. Vixencia e revisión do Plan.
1. Introdución.
O presente Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia redáctase en cumprimento dos artigos 20.1, 18 e 20 da Lei 30/2014, de parques nacionais, e do Real decreto 389/2017 polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais, así como en cumprimento da Directiva Aves, Directiva Hábitats, Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade, Lei 9/2001, de conservación da natureza de Galicia, Lei 15/2002 pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, os seus distintos instrumentos de planificación (Decreto 274/1999; Decreto 88/2002) e do Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014).
O artigo 27.30 do Estatuto de autonomía de Galicia (Lei orgánica 1/1981, do 6 de abril, do Estatuto de autonomía de Galicia (BOE núm. 101, do 28.4.1981) faculta a Xunta de Galicia para levar a cabo aquelas accións que considere necesarias para a protección, conservación e mellora dos espazos naturais e das especies e elementos singulares de fauna, flora e xea de Galicia que polo seu valor e interese científico, paisaxístico, cultural ou histórico requiran unha especial atención.
Ante a necesidade de xeneralizar este enfoque preventivo co fin de harmonizar as actividades económicas e o ambiente no espazo dos arquipélagos das illas Cíes, Ons e Sálvora, procedeuse á redacción e aprobación do Plan de ordenación de recursos naturais (PORN), mediante o Decreto 274/1999, do 21 de outubro, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas (DOG núm. 209, do 28.10.1999). Posteriormente valorouse a oportunidade e necesidade de integrar tamén a Illa de Cortegada e seu espazo marítimo adxacente, e aprobouse o Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do Espazo Natural da Illa de Cortegada e o seu contorno (DOG núm. 62, do 1.4.2002). Finalmente, mediante a Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (BOE núm. 157, do 2.7.2002), creábase o primeiro parque nacional de Galicia, integrando o espazo mariño e terrestre dos arquipélagos de Cíes, Ons, Sálvora e Cortegada.
O Plan de ordenación dos recursos naturais (PORN) do Parque Nacional (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002) recolle no seu articulado a necesidade de que o Plan reitor de uso e xestión (de agora en diante, PRUX) os desenvolva, a través do establecemento de medidas de regulación específicas das diferentes actividades, concreción das medidas de conservación dos compoñentes clave da biodiversidade, precisar os criterios de zonificación, así como a propia xestión e uso do territorio.
A Lei 15/2002 tamén establecía no seu artigo 6 que, ao abeiro da lexislación vixente no momento (Lei 4/1989, derrogada na actualidade), a xestión do parque nacional correspondía de forma compartida á Administración xeral do Estado e á Xunta de Galicia, a través dunha comisión mixta. Así mesmo, no artigo 9.1 da Lei 15/2002 dispoñíase que o instrumento para a planificación do parque nacional sería o PRUX, desenvolvido polos correspondentes plans sectoriais, que deberían ser elaborados pola dita comisión mixta. Non obstante, estes parágrafos quedarían invalidados posteriormente, xa que os artigos da Lei 4/1989, do 27 de marzo, de conservación dos espazos naturais e da flora e fauna silvestres (BOE núm. 74, do 28.3.1989), baixo os que se redactaran foron declarados inconstitucionais a través da Sentenza 194/2004 do Tribunal Constitucional (BOE núm. 290, do 2.12.2004), na cal se establecía a invasión das competencias propias das comunidades autónomas, dispoñendo ademais da necesidade do establecemento de regulacións por parte dela. En consecuencia, a Xunta de Galicia adoptaba, mediante o Decreto 23/2006, do 16 de febreiro, polo que se establecen determinadas medidas de xestión no Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia (DOG núm. 36, do 21.2.2006), as primeiras medidas en materia de xestión para o parque nacional, establecendo fundamentalmente os seus órganos de xestión.
En datas posteriores, a Lei 4/1989 foi derrogada pola Lei 42/2007 (Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade (BOE núm. 299, do 14.12.2007) e esta modificada pola Lei 33/2015 (Lei 33/2015, do 21 de setembro, pola que se modifica a Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade). Establécese o réxime xurídico básico da conservación, uso sustentable, mellora e restauración do patrimonio natural e da biodiversidade no territorio español, como parte do deber de conservar e do obxectivo de garantir os dereitos das persoas a un medio axeitado para o seu benestar, saúde e desenvolvemento. Neste sentido, a Lei 42/2007 indica no seu artigo 31.5 que nos parques se elaborarán os plans reitores de uso e xestión, cuxa aprobación corresponderá ao órgano competente da Comunidade Autónoma; as administracións competentes en materia urbanística emitirán informe preceptivo sobre os ditos plans antes da súa aprobación. Nestes plans, que serán periodicamente revisados, fixaranse as normas xerais de uso e xestión do parque. Así mesmo, establece, no seu artigo 31.6, que os plans reitores prevalecerán sobre o plan urbanístico; cando as súas determinacións sexan incompatibles coas da normativa urbanística en vigor, esta será revisada de oficio polos órganos competentes.
O Estatuto de autonomía de Galicia, no seu artigo 27.30, faculta a Xunta de Galicia para levar a cabo aquelas accións que considere necesarias para a protección, conservación e mellora dos espazos naturais. Neste sentido, a Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza, establece que o Plan reitor de uso e xestión (PRUX) é o documento de xestión para os parques e as reservas naturais, marca os contidos básicos e a súa vixencia.
Con todo, o recoñecemento dos valores naturais das Illas Atlánticas non queda restrinxido aos primeiros anos do século XXI. No mes de maio de 1975, o Concello de Vigo presentaba no seu Pleno unha moción para solicitar ao extinto Instituto de Conservación da Natureza (ICONA) que as Illas Cíes fosen declaradas Parque Natural (Hoja del Lunes 1.458, do 2.6.1975). Inicialmente as expectativas non serían colmadas na súa totalidade xa que, ao abeiro das figuras establecidas na Lei 15/1975, do 2 de maio, de espazos naturais protexidos (BOE núm. 107, do 5.5.1975), se sometía a exposición pública o anteproxecto de lei para declarar as Illas Cíes como lugar natural de interese nacional (B.O. Pontevedra núm. 264, do 17.11.1975), por seren consideradas un lugar de extraordinaria beleza, con abondosas referencias e senlleiras características xeomorfolóxicas, e representaren un lugar destacado da xeografía nacional para o estudo ou recreo. Este anteproxecto non se consolidou, o que desembocaba 5 anos máis tarde na declaración do Parque Natural das Illas Cíes, de 433,58 ha de superficie, aprobado mediante o Real decreto 2497/1980 (Real decreto 2497/1980, do 17 de outubro, sobre declaración do Parque Natural das Illas Cíes (Pontevedra) (BOE núm. 275, do 15.11.1980), xustifícase este grao de protección con base no desexo de preservar tan excepcional lugar e a necesidade de acondicionalo axeitadamente para que puidese ser desfrutado e admirado polas xeracións presentes e futuras, porque á súa beleza «se une a existencia dunhas interesantísimas colonias de aves mariñas que nidifican principalmente nos cortados da cara NW e entre as que destacan a gaivota arxéntea, o corvo mariño cristado e o arao común».
Unha vez declarado o Parque Natural das Illas Cíes, o seguinte paso foi establecer unha serie de medidas preventivas que regulasen os usos e actividades desenvolvidos no arquipélago e garantisen, en consecuencia, a conservación dos valores que motivaron a súa declaración. Deste xeito xurdía a Orde do 28 de setembro de 1982 de réxime de protección do Parque Natural das Illas Cíes (Pontevedra) (BOE núm. 274, do 15.11.1982) e a Resolución do 29 de xullo de 1983 pola que se regulaba o acceso de visitas ao Parque Natural das Illas Cíes (DOG núm. 101, do 6.8.1983).
Tamén a Xunta Reitora do Parque Natural era modificada a través do Decreto 75/1985, de 18 de abril, polo que se modifica a composición da Xunta Reitora do Parque Natural das Illas Cíes (DOG núm. 88, do 9.5.1985). Con todo, todo este proceso remataba coa aprobación do Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Cíes mediante o Decreto 156/1998 (DOG núm. 107, do 5.6.1998). O ámbito territorial ampliábase a 997 ha xa que incluía, ademais dos territorios previstos no Real decreto 2497/1980 (que soamente tiña en conta os territorios emerxidos), o espazo marítimo-terrestre limitado polas isóbatas de 10 metros que rodean as illas e illotes do arquipélago.
Os outros arquipélagos que compoñen o actual parque nacional, a pesar de non ser declarados baixo outras figuras ao abeiro da lexislación de protección de espazos ata o século XXI, si que foron obxecto de medidas de regulación do acceso de visitantes nas dúas derradeiras décadas do século XX. Sirvan como exemplos as ordes do 14 de xuño de 1995 e do 18 de maio de 1999, polas que se fixaban as normas para os visitantes das Illas de Ons. Tamén cabe salientar a Lei 5/2001, do 28 de xuño, de réxime xurídico das concesións na Illa de Ons (DOG núm. 134, do 11.7.2001), na cal se regula o réxime xurídico que lles permite aos illáns de Ons acceder do uso e desfrute dos seus inmobles. No arquipélago de Cortegada tamén se establecía un réxime de protección preventiva a través do Decreto 193/1991, do 16 de maio, polo que se establece un réxime de protección preventiva para a Illa de Cortegada, no concello de Vilagarcía de Arousa (DOG núm. 109, do 10.6.1991).
A Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014), desenvolve e actualiza o réxime de protección dos parques nacionais no territorio español, definindo, acorde coas distintas sentenzas do Tribunal Constitucional, a delimitación de competencias e funcións entre o Estado e as comunidades autónomas. A lei outorga ao Plan director da Rede de parques nacionais alcance básico e carácter de máximo instrumento de planificación, á vez que simplifica o seu procedemento de elaboración e singulariza e potencia os efectos das directrices básicas de conservación. O Plan director da Rede de parques nacionais (Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais (BOE núm. 257, do 24.10.2016), inclúe os obxectivos estratéxicos dos parques nacionais en materia de conservación, uso público, investigación, seguimento, formación e sensibilización, os obxectivos para alcanzar en materia de cooperación e colaboración tanto no ámbito nacional como internacional, as actuacións necesarias para manter, promover e impulsar a imaxe e a coherencia interna dos parques nacionais, as directrices básicas para a planificación, conservación e coordinación, o programa de actuacións comúns da rede e os procedementos para o seu seguimento continuo e avaliación, así como a determinación dos proxectos de interese xeral que poderán ser obxecto de financiamento estatal.
A entrada no século XXI supoñía un importante alicerce no papel que para a conservación da biodiversidade desempeñan estes arquipélagos, de acordo coa súa inclusión dentro de figuras previstas nas normativas comunitarias e convenios internacionais. Neste sentido, é destacable e inclusión do territorio marítimo-terrestre do Parque Nacional na Rede Natura 2000 sustentada pola Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio de 1992, relativa á conservación de hábitats naturais e da fauna e flora silvestre (DOCE 206/7, do 22.7.1992) e da Directiva 2009/147/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 30 de novembro, relativa á conservación das aves silvestres (DOUE 20/7, do 26.1.2010). Cabe salientar, ademais, que os espazos integrantes da Rede Natura 2000 teñen a condición de espazos protexidos Natura 2000 ao abeiro da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade.
O arquipélago de Cíes integrábase na zona especial de conservación (ZEC) e na zona especial de protección para as aves (ZEPA) Illas Cíes (ES0000001), o arquipélago de Ons inclúese na ZEC Complexo Ons-O Grove (ES1140004) e na ZEPA Illa de Ons (ES0000254), o arquipélago de Sálvora inclúese na ZEC Complexo Húmido de Corrubedo (ES1110006). Todos estes espazos pasaban no ano 2004 a formar parte da proposta definitiva da Rede Natura 2000 de Galicia, ao seren declarados de xeito simultáneo, a través do Decreto 72/2004, do 2 de abril, polo que se declaran determinados espazos como zonas de especial protección dos valores naturais (DOG núm. 69, do 12.4.2004), como zonas de especial protección dos valores naturais (ZEPVN), figura de espazo natural protexido establecida ao abeiro da Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza (DOG núm. 171, do 4.9.2001).
O instrumento para a conservación, planificación e xestión dos espazos da Rede Natura 2000 en Galicia é o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (DOG núm. 62, do 31.3.2014). A entrada en vigor do Plan director da Rede Natura 2000 levaba ademais, ao abeiro da DC 92/43/CEE, a declaración dos lugares de importancia comunitaria (LIC) como zonas de especial conservación (ZEC).
Posteriormente, a Dirección Xeral de Sostibilidade da Costa e do Mar (Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Mariño), mediante a Orde AAA/1260/2014, declaraba unha serie de zonas de especial protección para as aves en augas mariñas españolas, incluíndo entre elas o territorio do parque nacional dentro da ZEPA ES0000499 Espazo Mariño das Rías Baixas de Galicia (Orde AAA/1260/2014, do 9 de xullo, pola que se declaran zonas de especial protección para as aves en augas mariñas españolas (BOE núm. 173, do 17.7.2014).
Dada a importancia da biodiversidade mariña no conxunto do parque nacional, o 27 de xuño de 2008, na xuntanza da Comisión OSPAR levada a cabo na cidade de Brest (Bretaña, Francia), integrábase o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia na Rede OSPAR de Áreas Mariñas Protexidas, sendo a primeira área mariña protexida de España con carácter internacional. O Convenio para a protección do medio mariño do Atlántico do Nordeste (Convenio de Oslo-París, OSPAR), adoptado en París o 22.9.1992 e ratificado por España o 25.1.1994 (Instrumento de ratificación do Convenio para a prevención da contaminación mariña provocada por verteduras desde buques e aeronaves, feito en Oslo o 15 de febreiro de 1972 (BOE núm. 99, do 25.4.1974). Instrumento de ratificación do 27 de febreiro de 1980 do Convenio para a prevención da contaminación mariña de orixe terrestre, asinado en París o 11 de xuño de 1974 (BOE núm. 18, do 21.1.1981), ten como obxectivo principal adoptar as medidas necesarias para protexer e conservar os ecosistemas e a diversidade biolóxica da zona marítima e, de ser posible, recuperar as zonas mariñas que padeceron efectos nocivos.
Máis recentemente, solicitouse a inclusión do ámbito territorial do parque nacional na listaxe de humidais de importancia internacional do Convenio de Ramsar, Irán (Instrumento do 18 de marzo de 1982 de adhesión de España ao Convenio relativo a humidais de importancia internacional, especialmente como hábitat de aves acuáticas, feito en Ramsar o 2 de febreiro de 1971 (BOE núm. 199, do 20.8.1981), e obtivo unha valoración positiva do Comité de zonas húmidas (18.11.2014) e da Comisión Estatal do Patrimonio Natural e da Biodiversidade (29.7.2015). A inclusión do Parque Nacional na listaxe de humidais foi sometida a participación pública mediante o Anuncio de 10 de maio de 2017 (DOG núm. 111, do 13.6.2017). Cabe salientar que, ao abeiro do Decreto 127/2008, do 5 de xuño, polo que se desenvolve o réxime xurídico dos humidais protexidos e se crea o Inventario de humidais de Galicia (DOG núm. 122, do 25.6.2008), a declaración como sitio Ramsar suporá automaticamente a súa consideración como humidal protexido, figura de espazo natural protexido establecida ao abeiro da Lei 9/2001, cos efectos inherentes a esta declaración.
En consecuencia, o presente PRUX redáctase cumprindo os requisitos establecidos pola normativa autonómica (Lei 9/2001, Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), a normativa estatal (Lei 15/2002, Lei 42/2007, Lei 30/2014, Lei 33/2015, Real decreto 389/2016) e a normativa da Unión Europea (Directiva 92/43/CEE, Directiva 2009/147/CE), así como en relación cos obxectivos establecidos nas figuras de áreas protexidas de ámbito internacional que inciden no territorio.
Os efectos do presente plan terán o alcance que establezan as súas propias normas de aplicación e será obrigatorio e executivo nas materias que aparezan reguladas na Lei 9/2001 e na Lei 42/2007, e as súas disposicións prevalecerán sobre o planeamento urbanístico e ordenación do territorio. Cando as súas determinacións sexan incompatibles coas da normativa urbanística en vigor, os órganos competentes revisarana de oficio.
Así mesmo, debido á inclusión na Rede Natura 2000, a redacción do PRUX articúlase en coherencia co Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014) co fin de evitar que se produzan alteracións ou deterioracións significativas sobre a integridade do lugar e dos espazos protexidos Natura 2000, e asegurar o mantemento nun estado de conservación favorable dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE e dos hábitats das especies silvestres de flora e fauna establecidas nos anexos II, IV, V da DC 92/43/CEE e no anexo I da DC 2009/147/CE.
A integración na Rede OSPAR de Áreas Mariñas Protexidas introducirá no PRUX os obxectivos do Convenio OSPAR, de xeito que se establezan as medidas de xestión e planificación necesarias para protexer e conservar os ecosistemas e a diversidade biolóxica da zona marítima e, de ser o caso, recuperar as áreas mariñas degradadas. De xeito análogo, a inclusión do parque nacional na listaxe de humidais de importancia internacional integrará no PRUX os obxectivos, directrices e finalidades do Convenio sobre os humidais de Ramsar (Irán).
2. Obxectivos.
O presente plan ten como obxectivo global o mantemento ou, de ser o caso, o restablecemento, nun estado de conservación favorable, dos hábitats naturais e das especies de flora e fauna de interese para a conservación, tendo en conta as exixencias económicas, sociais e culturais, así como as particularidades rexionais e locais. Para acadalo, o presente plan fixa os seguintes obxectivos derivados tanto da lexislación sobre parques nacionais (Lei 30/2014, Real decreto 389/2016), como en relación coa normativa europea (DC 92/43/CEE, DC 2009/147/CE), estatal (Lei 42/2007, Lei 33/2015) e galega (Lei 9/2001, Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014) en materia de conservación da biodiversidade e do patrimonio natural, así como das disposicións de aprobación do parque nacional e dos seus instrumentos de planificación (Lei 15/2002, Decreto 274/1999, Decreto 88/2002). Recolle, ademais, os obxectivos da Rede OSPAR de Áreas Mariñas Protexidas e do Convenio relativo aos humidais de importancia internacional, especialmente como hábitat de aves acuáticas (Convenio Ramsar).
2.1. Conservar a biodiversidade a través do mantemento dos procesos ecolóxicos esenciais, garantindo o mantemento das paisaxes, os medios ecolóxicos, os humedais e os hábitats, así como a conexión das poboacións de fauna e flora silvestres, e preservar a diversidade xenética.
2.2. Contribuír a garantir a biodiversidade mediante o establecemento de medidas de xestión para o mantemento ou o restablecemento, nun estado de conservación favorable, dos tipos de hábitats naturais salientados no anexo I da DC 92/43/CEE e das poboacións e dos hábitats das especies silvestres de flora e fauna dos anexos II e IV da DC 92/43/CEE, xunto coas especies de aves migratorias, e de forma concreta as salientadas no anexo I da DC 2009/147/CE, e as especies de aves migratorias, así como os núcleos poboacionais e os hábitats das especies incluídas no Catálogo español de especies ameazadas e no Catálogo galego de especies ameazadas.
2.3. Establecer un marco para a protección dos ecosistemas acuáticos e humedais que favoreza a súa conservación e o seu uso sustentable.
2.4. Regular as actividades susceptibles de afectar de forma apreciable a integridade do espazo ou dos seus compoñentes (hábitats e especies), en coherencia co artigo 6 da DC 92/43/CEE, co artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015) e acorde coa lexislación vixente.
2.5. Adoptar as medidas necesarias para protexer e conservar os ecosistemas e a diversidade biolóxica da zona marítima e, de ser o caso, recuperar as zonas mariñas degradadas.
2.6. Promover a difusión dos valores do patrimonio natural e cultural, regulando de forma compatible coa súa conservación tanto a actividade investigadora e educativa como o acceso dos visitantes.
2.7. Fomentar o desenvolvemento de actividades compatibles coa conservación da biodiversidade.
2.8. Incorporar o parque nacional ás redes e programas nacionais e internacionais de conservación, monitoraxe e seguimento da biodiversidade.
3. Memoria descritiva.
A presente memoria descritiva sobre os compoñentes do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia elaborouse de acordo coa información dispoñible para a área de estudo e os seus arredores en libros, manuais, monografías, anuarios, etc.
De acordo coa normativa vixente (artigo 20 da Lei 42/2007 e artigo 32 da Lei 9/2001) é competencia do Plan de ordenación dos recursos naturais (PORN) o inventario de hábitats e especies presentes no espazo natural declarado. Dado que sobre este espazo coinciden distintas figuras de protección, á hora de listar os distintos tipos de hábitats e especies protexidas tómanse como referencia os que figuran no formulario normalizado de datos da Rede Natura 2000, o cal contén a identificación e localización do espazo, unha descrición detallada deste e a súa información ecolóxica máis relevante. Non obstante, dos distintos informes e estudos científicos realizados no parque constátase a necesidade de actualizar os datos do dito formulario.
3.1. Ámbito territorial.
O Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, composto por catro arquipélagos (Cíes, Ons, Sálvora e Cortegada) e as augas mariñas que rodean estes territorios, localízase no ámbito da costa atlántica do Noroeste da Península Ibérica, entre a Punta Falcoeiro da provincia da Coruña e a Punta Meda da de Pontevedra, conformando así unha fermosa paisaxe desde a Ría de Arousa ata a de Pontevedra.
O conxunto do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia comprende un total de 8.480 ha, das cales practicamente o 86 % corresponde a superficie mariña. Segundo a Lei 15/2002, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia e se establece a súa delimitación, dos catro arquipélagos que forman parte do parque, o que achega unha maior superficie é o de Cíes, con 3.091 ha, das cales 433 son terrestres e 2.658 mariñas. Non obstante, é o Arquipélago de Ons o que posúe unha maior superficie emerxida, con 470 ha terrestres e 2.171 ha mariñas. O Arquipélago de Cortegada é o menor dos catro, supón unha superficie total no parque de 191 ha, das cales 43,8 ha son terrestres. O Arquipélago de Sálvora achega unha superficie de 2.309 ha mariñas e 248 ha terrestres.
A superficie terrestre abranguida polo parque nacional repártese en catro concellos diferentes situados nas provincias da Coruña e Pontevedra. Así, na provincia de Pontevedra sitúanse os arquipélagos de Cíes (concello de Vigo), Ons (concello de Bueu) e Cortegada (concello de Vilagarcía de Arousa); mentres que na provincia da Coruña se localiza o arquipélago de Sálvora (concello de Ribeira). De acordo coa Lei 15/2002 pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, os mencionados concellos (Vigo, Bueu, Vilagarcía de Arousa e Ribeira) constitúen a área de influencia socioeconómica do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia.
Os valores ambientais que alberga o territorio (único en Galicia coa condición de parque nacional) no ámbito da fachada atlántica conduciron á proposta de declaración en 1975 das Illas Cíes como lugar natural (B.O. de Pontevedra, do 17 de novembro de 1975), aínda que finalmente serían declaradas a comezos dos anos oitenta baixo a figura de parque natural (Real decreto 2497/1980, sobre declaración do Parque Natural das Illas Cíes, Pontevedra) e posteriormente como zona de especial protección para as aves (ZEPA), declaración que se estenderá á Illa de Ons en 1988. Para a Illa de Cortegada establécese no ano 1991 un réxime de protección preventiva coa aprobación do Decreto 193/1991. No ano 2002, coa aprobación da Lei 15/2002, do 1 de xullo, declárase o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (BOE núm. 157, do 2 de xullo do 2002) e establécense os seus límites actuais.
Paralelamente a este proceso e coa entrada en vigor da DC 92/43/CEE, os arquipélagos de Cíes, Ons e Sálvora pasan a formar parte da proposta de Rede Natura 2000 dentro da Rexión Bioxeográfica Atlántica. Para iso, o Consello da Xunta remitiu o 11 de marzo de 1999 ao Estado español unha relación de lugares incluídos na proposta galega para a Rede Europea Natura 2000, de acordo co disposto no artigo 4 do Real decreto 1997/1995. A dita proposta aparece recollida na Orde da Consellería de Medio Ambiente do 28 de outubro de 1999 (DOG núm. 216, do 9 de novembro de 1999), na cal figuran como espazos naturais os LIC Illas Cíes, Complexo Ons-O Grove e Complexo Húmido de Corrubedo, os cales inclúen os distintos arquipélagos do Parque Nacional, con excepción de Cortegada. A Xunta de Galicia outorgou en 1999 temporalmente a estes lugares a condición de espazo natural en réxime de protección xeral, ENRPX (
Diario Oficial de Galicia
núm. 216, do 9 de novembro de 1999, e corrección de erros incluída no
Diario Oficial de Galicia
núm. 242, do 17 de decembro de 1999).
Tras varias propostas no ano 2004, a Xunta de Galicia efectúa unha última modificación dos lugares de importancia comunitaria (LIC), que adquiren definitivamente o seu estatus de protección mediante o Decreto autonómico 72/2004 (
Diario Oficial de Galicia
núm. 69, do 12 de abril de 2004), onde se constitúen como espazos naturais protexidos e en coherencia co disposto na Lei 9/2001, na categoría de zonas de especial protección dos valores naturais (ZEPVN). Mediante a Resolución do 30 de abril de 2004, da Dirección Xeral de Conservación da Natureza (
Diario Oficial de Galicia
núm. 95, do 19 de maio de 2004), publícanse os límites dos diversos espazos considerados como ZEPVN, entre os cales figuran os espazos naturais protexidos LIC Illas Cies (ES0000001), LIC Complexo Ons-O Grove (ES1140004), LIC Complexo Húmido de Corrubedo (ES1110006), ZEPA Illa de Ons (ES0000254) e ZEPA Illas Cíes (ES0000001). Finalmente, ao abeiro da DC 92/43 CEE, os LIC pasarán a ter a consideración de zonas de especial conservación (ZEC) mediante a aprobación do Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia, a través do Decreto 37/2014, do 27 de marzo (DOG núm. 62, do 31.3.2014).
Con posterioridade, a Dirección Xeral de Sustentabilidade da Costa e do Mar (Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Mariño), mediante a Orde AAA/1260/2014, do 9 de xullo (BOE núm. 173, do 17.7.2014), pola que se declaran zonas de especial protección para as aves en augas mariñas españolas, incluíu o territorio do Parque Nacional dentro da ZEPA ES0000499 Espazo Mariño das Rías Baixas de Galicia.
Cabe salientar, ademais, que os espazos integrantes da Rede Natura 2000 teñen a condición de espazos protexidos Natura 2000 ao abeiro da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade.
O 23 de xuño de 2008, o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia integrouse na Rede OSPAR de Áreas Mariñas Protexidas, rede creada baseándose no Convenio para a protección do medio mariño do Atlántico do Nordeste (Convenio de Oslo-París, OSPAR), adoptado en París o 22.9.1992 e ratificado por España o 25.1.1994. Tendo como obxectivo principal o devandito convenio, cómpre adoptar as medidas necesarias para protexer e conservar os ecosistemas e a diversidade biolóxica da zona marítima e, de ser posible, recuperar as zonas mariñas que padeceron efectos nocivos.
De xeito máis recente, solicitouse a inclusión do ámbito territorial do Parque Nacional na listaxe de humidais de importancia internacional do Convenio de Ramsar (Irán), que obtivo unha valoración positiva do Comité de Humidais (18.11.2014) e da Comisión Estatal do Patrimonio Natural e da Biodiversidade (29.7.2015). A documentación xustificativa técnica e cartográfica na súa versión definitiva foi remitida ao ministerio competente en novembro de 2016, e a inclusión do Parque Nacional na listaxe de humidais foi sometida a participación pública mediante o Anuncio do 10 de maio de 2017 (DOG núm. 111, do 13.6.2017). Cabe salientar que, ao abeiro do Decreto 127/2008, a declaración como sitio Ramsar suporá automaticamente a súa consideración como humidal protexido, figura de espazo natural protexido establecida ao abeiro da Lei 9/2001, cos efectos inherentes a esta declaración. Para tal finalidade, o Decreto 127/2008 establece que o organismo autonómico competente en materia de conservación do patrimonio natural iniciará de oficio o procedemento de declaración do novo sitio Ramsar baixo a devandita categoría de humidal protexido.
3.2. Diagnose.
Nesta epígrafe realízase unha breve diagnose dos principais compoñentes do parque nacional a partir de distintos documentos científico-técnicos.
3.2.1. Clima.
Segundo os datos proporcionados polo Servizo Meteorolóxico da Xunta de Galicia, Meteogalicia, nos territorios emerxidos do Parque Nacional localízanse catro estacións meteorolóxicas; destas, tan só a de tipo manual das Illas Cíes, instalada no ano 1998 ten un rexistro de máis de dez anos (período preciso para unha correcta caracterización climática dun territorio segundo Rodríguez Guitián & Ramil-Rego, 2007). As estacións de Ons e a de tipo automático de Cíes foron instaladas no ano 2005 mentres que a de Sálvora se instalaron no ano 2006. Ademais das estacións mencionadas, Meteogalicia dispón dunha rede de estacións océano-meteorolóxicas, que se compón de cinco estacións. Destas, tres están nas proximidades das augas do parque nacional, a Boia de Ons instalada no ano 2010, a Boia de Cíes instalada no ano 2008 e a Plataforma de Cortegada instalada no ano 2007.
A partir dos datos proporcionados polas ditas estacións da rede meteorolóxica galega Meteogalicia, pódese salientar que as temperaturas medias anuais no Parque Nacional oscilan arredor dos pouco máis de 15 ºC, sendo sensiblemente inferiores no rexistro da Illa de Ons (13,7 ºC), estación situada a maior altitude (125 m). As temperaturas mínimas medias anuais xiran arredor dos 13 ºC en Cíes e Sálvora e de novo son inferiores en Ons (9,7 ºC). As temperaturas máximas medias anuais das diferentes estacións, máis similares que as anteriores, xiran en torno aos 18-19 ºC e as temperaturas máximas absolutas, tamén similares nas diferentes estacións superan os 33 ºC, mentres que a temperatura mínima absoluta é moi diferente esta é de 4,5 ºC en Sálvora e 4,2 ºC en Cíes e -1,4 ºC en Ons, e esta é a única estación na cal se rexistra algún día de xeada.
En canto á precipitación, cabe sinalar a gran variabilidade deste parámetro nos arquipélagos, desde os escasos 670 mm de precipitación nas Illas Cíes ata os 1.150 mm da Illa de Ons. Esta precipitación repártese durante 133-154 días de chuvia de media ao ano, con máis días de chuvia en Ons. Pola súa parte, o número medio de horas de sol ao ano é bastante diferente segundo a illa de que se trate, son de 1.992 horas en Ons e 1.537 en Sálvora. O nivel de precipitación é menor que nas zonas do litoral das rías adxacentes, debido a unha reducida altitude media das illas e ao efecto da insularidade (MMA, 2004).
De forma xeral, o máximo pluviométrico prodúcese en inverno, con febreiro á cabeza dos meses máis chuviosos. As precipitacións mínimas prodúcense nos meses de xullo, agosto e setembro. Este descenso da chuvia no verán é responsable dun período de seca estival, con ETP superior á dispoñibilidade hídrica. Por outra banda, as illas exteriores están moi influenciadas por fortes ventos, influencia que se fai patente nos diferentes elementos morfolóxicos existentes: dunas, erosión da rocha, flora,… incrementando así os niveis de salinidade do medio nas illas do parque (Ramil
et al.
, 2009).
3.2.2. Xeoloxía.
A historia xeolóxica do parque nacional remóntase ao Paleozoico, momento en que se formaron os materiais xeolóxicos que na actualidade conforman as áreas emerxidas e mariñas do territorio; tras a Oroxenia Alpina no Terciario, que provocou a aparición dos bloques en dirección N-S e N-E, e coa inundación polo mar das partes baixas da costa tras a última glaciación, formáronse as rías e as illas (MMA, 1999), dando lugar a costas moi irregulares e abruptas, con numerosos cantís e depósitos areentos.
Desde un punto de vista paleoxeográfico, o territorio analizado atópase dentro do Macizo Hespérico, constituído polos materiais máis antigos da Península Ibérica deformados durante a Oroxenia Hercínica. Das zonas en que Farias
et al.
(1987), baseándose na divisións previas de Lozte (1945) e Julivert
et al.
(1972), establecen no Macizo Hespérico, o ámbito territorial localízase na zona de Galicia-Tras Os Montes.
A Zona de Galicia-Tras Os Montes atópase superposta tectonicamente á Zona Centroibérica, atopándose constituída por dous dominios principais, denominados Dominio Xistoso de Galicia-Tras Os Montes e Dominio dos Complexos con Rochas Máficas e Relacionadas (Marquínez, 1984).
Os terreos pertencentes ao Dominio Xistoso están constituídos principalmente por litoloxías graníticas, mentres que os pertencentes ao Dominio dos Complexos conteñen litoloxías moi variadas. Non obstante, os territorios do parque nacional encóntranse condicionados fundamentalmente polo Dominio Xistoso, considerándose que as litoloxías autóctonas graníticas se atopan instruíndo os materiais sedimentarios do mencionado Dominio Xistoso e ambos os dous se encontran aflorando en multitude de localizacións da franxa costeira occidental. De forma xeral, a codia terrestre está constituída en Galicia por unha ampla gama de tipos de rochas. Seguindo criterios xenéticos e de composición mineralóxica, en Galicia o dominio espacial correspóndese claramente cos materiais metamórficos silíceos, que supoñen máis do 50 % da superficie (lousas, xistos, rochas metamórficas ácidas, etc.); a continuación atópanse as rochas graníticas (40 %), distribuídas preferentemente no terzo occidental e na metade meridional. A considerable distancia sitúanse o resto de unidades litolóxicas (rochas metamórficas calcáreas, rochas básicas e ultrabásicas e sedimentos cenozoicos non consolidados).
As superficies emerxidas do parque nacional están fundamentalmente compostas por catro unidades litolóxicas das doce identificadas en Galicia. De forma xeral, a litoloxía dominante son as rochas graníticas (alcalinas 76 % e calcoalcalinas 18 %) seguidas das lousas e xistos ricos en cuarzo (6 %) e, en menor medida, dos depósitos do Cuaternario recente (2 %). Non obstante, atópanse grandes diferenzas en canto ás grandes unidades litolóxicas segundo o territorio de que se trate. Cabe salientar que, aínda que nesta epígrafe se faga referencia unicamente aos territorios emerxidos do parque nacional, as características xeolóxicas do ambiente submarino adxacente a estes territorios están ligadas á historia xeolóxica xeral da zona da cal é reflexo a parte emerxida.
Entre as litoloxías dominantes dos terreos emerxidos do parque, os granitoides hercínicos, diferénciase a grande escala a presenza de dúas grandes familias: a alcalina e a calcoalcalina (Bellido
et al.
, 1987). As primeiras, relacionadas co metamorfismo rexional e máis estendidas no parque nacional, comprenden tanto granitos autóctonos como algúns alóctonos evolucionados; as segundas, presentes fundamentalmente en Sálvora, son granodioritas e granitos monzoníticos que están asociados a rochas intermedias ou básicas; dependendo do momento da súa intrusión, os granitoides calcoalcalinos poden clasificarse en pretectónicos (serie calcoalcalina precoz) ou postectónicos (serie calcoalcalina tardía).
Atendendo ao mapa xeolóxico 1:50.000 (IGME, 1972-2003), a composición xeolóxica dos arquipélagos de Ons e de Cíes é moi similar. Constitúense na súa gran maioría por rochas graníticas alcalinas (95,4 % en Ons e 100 % en Cíes) e de forma máis puntual en Ons por depósitos cuaternarios (2,2 %) e por lousas e xistos ricos en cuarzo (2,4 %).
O granito dos arquipélagos de Ons e Cíes correspóndese cun granito gnésico de dúas micas bastante leucocrático, de gran medio e cunha disxunción variable: desde grosos bolos (aparecen nas zonas occidentais de Cíes, sobre todo), a corpos pseudoestratiformes monoclinais (costa oeste de Ons e zona leste de Cíes, por exemplo), e aparece algunhas zonas de granito de textura orientada. En ambos os dous casos, a súa composición é de cuarzo, moscovita ou mica branca, biotita ou mica negra, feldespato alcalino e, en menor proporción, plaxioclasas. Tanto a mica branca como a mica negra son sensibles ao poder erosivo dos ventos, xeos e chuvias, con desprendementos por exfoliación, que dan lugar a rochas caprichosamente labradas, así a abrasión mariña modelou, nestas áreas, estruturas xeolóxicas de grande interese ambiental como furnas ou covas mariñas (MMA, 1999).
O material xeolóxico predominante no Arquipélago de Sálvora correspóndese con rochas graníticas calcoalcalinas (94 %) e é maioritaria unha granodiorita tardía biotítica-anfibólica de gran groso, cuxa composición xeral é cuarzo, plaxiocasa e biotita, con aparición de moscovita nalgunhas zonas. Así mesmo, no sueste da Illa de Sálvora pódese atopar granito biotítico precoz (MMA, 1999). Ademais das rochas graníticas, no arquipélago de Sálvora aparecen depósitos cuaternarios recentes (6 %) correspondentes, fundamentalmente, a areas de praia e depósitos coluviais.
O Arquipélago de Cortegada, pola contra, presenta unha composición predominante (78 %) de rochas metamórficas síliceas (xistos e paragneis) e, en menor medida (22 %), rochas graníticas alcalinas (granitos migmáticos soldados) que intrúen as anteriores en forma de bandas paralelas.
3.2.3. Xeomorfoloxía e paisaxe.
A xeomorfoloxía, de grande importancia paisaxística no parque nacional, fórmase pola acción do vento, as ondas e o sal sobre as rochas. Desde un punto de vista xeomorfolóxico, o territorio sitúase no dominio litoral dentro do tramo das Rías Baixas. Neste sector do litoral galego a costa xeralmente é baixa e pouco accidentada, os cantís costeiros non superan os 10 metros e desenvólvense amplas zonas de praia a partir das cales se forman cordóns dunares, parcialmente estabilizados pola vexetación e, se a eolización das areas supera os tamaños máis finos, producen mantos areentos que cobren parcialmente os materiais do substrato (Yepes Temiño, 2004).
As diversas formas diferenciadas no cordón de illas que constitúen o parque nacional dótano a este dunha elevada diversidade paisaxística. Destacan as figuras alongadas das illas de Cíes e de Ons en contraste cunhas formas máis redondeadas en Sálvora e Cortegada, que presentan planicies moito máis marcadas.
Así, o Arquipélago de Ons é de alturas suaves, sendo a maior de 128 m; as caras N, NW, W, SW e S de Ons son acantiladas, mentres que a cara leste é menos abrupta e nela aparecen formacións sedimentarias que conforman praias. O Arquipélago das Cíes é o máis abrupto e o punto máis elevado é o Alto das Cíes, con 197 metros de altura. Este marcado relevo contrasta acusadamente coa cota máxima da Illa de Cortegada, 19 metros, arquipélago máis aplanado ao estar máis próximo ao territorio continental e, por conseguinte, máis resgardado da erosión mariña. A Illa de Sálvora presenta un modelado típico de zonas costeiras, coa aparición de superficies moi suavizadas; a altura maior é de 73 metros no pico Gralleiro.
No caso das illas de Cíes e Ons, é moi reveladora a dita morfoloxía contrastada entre as vertentes leste e o oeste, cun relevo baixo e abundancia de areais ao nacente e unha preponderancia de cantís ao poñente, o que lle outorga unha grande orixinalidade xeomorfolóxica (Pérez Alberti, 1993).
Os depósitos areentos cobran especial importancia no territorio do parque nacional. As praias de maior interese en Cíes é a de Rodas, de máis dun quilómetro de lonxitude, Figueiras, A Cantareira, As Margaritas, Nosa Señora e a praia de San Martiño; destacan na Illa de Ons As Dornas, Area dos Cans, Canexol e Melide. As praias teñen un menor desenvolvemento no Arquipélago de Sálvora, cunha menor superficie destas; atopamos as praias de Zafra, dos Lagos, dos Bois e do Almacén, así como a existente na Illa de Vionta. No caso da illa de Cortegada, por localizarse no interior da ría de Arousa, as súas praias están modeladas predominantemente pola acción das mareas. Cabe mencionar neste punto o sistema praia-barreira-lagoa, constituído entre as illas de Monteagudo e Faro no Arquipélago de Cíes, barreira que ten aproximadamente 1 km de lonxitude, onde se atopa a praia de Rodas, e sobre o que se asenta un complexo dunar estabilizado. Tras a súa barreira encóntrase o Lago dos Nenos, foco de interese turístico onde se concentra unha importante diversidade tanto de especies de fauna e flora coma de hábitats (Costas, 2008; Costas
et al.
, 2009). A ponte construída nos anos cincuenta para comunicar as illas modificou a dinámica local, co que comezou a erosión da barra no seu extremo máis setentrional, e mesmo das antigas dunas.
Outras formacións xeomorfolóxicas de grande interese para a conservación son os cordóns dunares, conformados pola acción do vento, acumulando area, que é colonizada por diversas especies de flora de areais e dunas. Destacan os sistemas de Rodas, Muxieiro-Figueiras en Cíes, Melide en Ons e a parte central da pequena Illa de Vionta, tipo de hábitat de fisionomía dinámica, extremadamente fráxil, afectado especialmente pola acción humana e as modificacións que esta provoque na hidrodinámica litoral.
Os cantís, de indubidable valor paisaxístico nas illas Ons e Cíes, foron moldeados ao longo da historia pola influencia mariña. A pesar de contar cun material granítico, naquelas zonas de fractura a auga consegue erosionar a superficie rochosa, creando as chamadas furnas ou covas mariñas. A morfoloxía de furnas depende do material xeolóxico, orientación das fracturas e grao de erosión que as afecta (MMA, 2004).
A erosión mariña tamén ten o seu efecto sobre as áreas horizontais litorais, onde a acción das ondas modela as rochas, dándolles formas redondeadas, conformando as praias de cantos rodados. Outras formas xeomorfolóxicas presentes no Parque Nacional son os bolos, grandes bloques de rocha de formas redondeadas debido á acción do vento e a da auga; os lombos de balea, con formas suavizadas e alongadas; ou os alvéolos e pías, cavidades máis ou menos redondas nunha superficie vertical, horizontal ou vertical, formadas por disgregación granular escamación, debido a procesos físicos, químicos ou biolóxicos pola acción da auga sobre a rocha.
De acordo coa proposta tipolóxica das paisaxes galegas de Ramil Rego
et al.
(2005), o territorio comprendido polo Parque Nacional encóntrase na unidade de paisaxe denominada como Litoral Cántabro-Altántico, en concreto no Arco das Rías Baixas. Esta unidade de paisaxe representa un amplo e estreito espazo no cal interactúan os espazos terrestre e mariño, posuíndo medios e ecosistemas propios e singulares. A oscilación mareal determina en boa medida a configuración do espazo litoral, así como a distribución dos organismos vivos, e establécese unha zonificación do espazo litoral en tres grandes unidades: zona intermareal, zona infralitoral e zona supralitoral.
3.2.4. Hidroloxía.
Tanto a hidroloxía (os ríos en canto masas de auga que se moven) coma a hidrografía (incisión que os ríos producen sobre a superficie) encóntranse condicionadas por múltiples factores, como son as características morfoestruturais do territorio, os seus trazos climáticos, en particular os pluviométricos, a natureza do terreo, a vexetación e a actuación do home (Rodríguez Martínez-Conde, 2001). Así, o dispositivo hídrico no Parque Nacional é o resultado da conxunción de todos estes factores.
O carácter insular do parque, cunha climatoloxía dependente da localización de cada unha das illas e sen rochas almacén ou formacións capaces de funcionar como reservorios naturais de auga, fan que a hidroloxía superficial constitúa unha variable pouco relevante no medio natural das illas, dada a escasa superficie das bacías vertentes e a escasa capacidade dos acuíferos, factores que impiden a existencia de cursos de auga de carácter permanente ou con períodos de fluxo significativos. Polo tanto, a rede de drenaxe está formada por canles estacionais que só rexistran escorrementos ocasionais asociadas con episodios pluviométricos de certa intensidade. A pesar destas circunstancias, a rede de cavorcos e canles estacionais que drenan as illas de maior superficie pode desempeñar un papel ambientalmente relevante en combinación cos pequenos acuíferos que se encontran relacionados na súa descarga e recarga coas ditas canles menores.
Estes pequenos acuíferos superficiais ou mananciais exiguos estacionais existen debido a que a rocha granítica funciona, por unha parte, como retedora de fluxos pola interacción entre o diaclasado variable e a estratificación, e por outra, como liberalizadora desa auga polo mesmo motivo de posuír esa serie de gretas e fracturas: na Illa de Ons contabilízanse ata 11 fontes ou mananciais que funcionan estacionalmente, mentres que non posúe ningún punto de auga a Illa de Onza; no arquipélago de Cíes a Illa do Faro é a que presenta maior número, con 6 mananciais, 4 na Illa de San Martiño e 2 na Illa de Monteagudo; en Sálvora, menos estudada hidroloxicamente, coñécense catro mananciais con distintos aproveitamentos; en Cortegada, pola súa banda, o núcleo de poboación asentouse nas inmediacións do manancial (MMA, 1999).
Cabe destacar tamén no Arquipélago das Illas Cíes a presenza dunha lagoa costeira, O Lago dos Nenos, rodeada pola praia de Rodas e o dique artificial. A lagoa sitúase entre as illas de Monteagudo e do Faro. Existe neste sistema de praia-barreira-lagoa unha gran variedade de ambientes diferentes, así como unha elevada produtividade debido á abundancia notable de algas; non obstante, esta riqueza ecolóxica está ameazada pola vulnerabilidade do ecosistema (Costas, 2008; Costas
et al.
, 2009).
3.2.5. Edafoloxía.
En xeral, en todas as Illas Atlánticas de Galicia os solos caracterízanse pola súa estrutura desequilibrada, predominando a fracción area (aproximadamente un 85 %) sobre os limos e arxilas. Presentan na maioría dos casos, ademais, unha estrutura moi pouco desenvolvida. Estes solos son ácidos e con importantes limitacións na súa fertilidade, cun maior contido en aluminio que en catións básicos.
Dos solos presentes no parque nacional pódese dicir que son bastante pobres, con poucas posibilidades e ligados á topografía (MMA, 1999); debido ao escaso desenvolvemento dos procesos edafoxenéticos nestes territorios insulares, a variedade de solos existentes é moi reducida.
Nas partes máis elevadas das illas e nas abas sometidas aos procesos de erosión máis intensos, é dicir, nas abas de fortes pendentes predominan os solos esqueléticos, e aparece algún leptosol, diferenciándose leptosois líticos (menos de 10 cm de profundidade) e leptosois dístricos (espesores de 10-30 cm).
Nas zonas con menores pendentes e cunha erosión menos acusada, onde predomina a acumulación do material coluvial, encóntranse presentes regosois dístricos, con profundidades de 30 a 100 cm e algún cambisol dístrico ou húmico. Hai que destacar tamén a presenza de arenosois, que se localizan nas zonas litorais, fundamentalmente nas praias e zonas dunares, aínda que tamén poden aparecer en abas e predominar sobre outros tipos de solo nalgunhas illas pequenas, como Vionta, no Arquipélago de Sálvora. Os solos máis evolucionados das illas desenvólvense sobre as bandas metasedimentarias, terreos máis adecuados para o cultivo.
Non obstante, o característico da edafoloxía das illas non é a presenza de solos en si, senón o desenvolvemento de depósitos coluviais posteriormente edafizados, como sucede en Monteagudo ou Onza, por exemplo (MMA, 1999).
Estudos realizados na Illas Cíes demostran que nas zonas onde se asentan colonias de gaivota patiamarela (
Larus michahellis
), aparecen concentracións elevadas de nitróxeno (NH4) e fósforo asimilable, ademais de contidos elevados de cinc, mercurio e outros elementos pesados debido ás achegas destes nutrientes e metais pesados polos excrementos das gaivotas (Otero & Mouriño, 2002).
De forma xeral, os solos do parque nacional sofren unha importante seca edáfica relacionada coa seca motivada polo déficit hídrico estival. A reserva de auga utilizable polas plantas esgótase nos solos en gran parte do territorio, feito que se produce cando estes teñen unha reserva útil de auga inferior aos 225 mm, cantidade de auga que unicamente aparece en solos con profundidades maiores aos 150 cm, moi escasos nestes territorios.
3.2.6. Ecosistemas mariños.
A declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestres das Illas Atlánticas de Galicia fundamentouse na importancia do medio mariño, onde está documentada unha elevada diversidade de flora e fauna ben conservada, así como un conxunto de ecosistemas característicos, cuxa protección é un obxectivo prioritario no parque. Este é o segundo espazo marítimo-terrestre creado coa figura de parque nacional, onde o medio mariño comprende unha superficie próxima ao 86 % do total.
Este medio caracterízase pola claridade das augas e polas temperaturas medianamente frías, cunha lixeira influencia cálida achegada pola corrente cálida do Golfo, e cunha homoxeneidade vertical en inverno (13-16 ºC) e unha estratificación no verán (12-18 ºC) polo gradiente térmico producido polo quentamento das capas superiores (MMA, 2004).
Existe unha diversidade elevada de medios na área mariña do parque, que varía de acordo coa zona onde nos atopemos, zona litoral e zona nerítica. A primeira está sometida á oscilación mareal, o que determina en boa medida a configuración do espazo litoral, así como a distribución dos organismos vivos, establecéndose unha zonificación de espazo litoral en tres grandes unidades:
– Zona intermareal, abranguida entre os extremos superior e inferior que o nivel do mar alcanza nas mareas vivas.
– Zona infralitoral, esténdese desde o nivel extremo que acadan en mareas vivas durante a baixamar ata a marxe da plataforma continental.
– Zona supralitoral, esténdese por riba da zona intermareal ata o límite que alcanza a salpicadura da auga de mar.
Neste conxunto de áreas do parque nacional, foron catalogadas unhas 871 especies (datos provisionais que aumentarán a medida que aumente o coñecemento da zona), contando só os seguintes grupos: 196 de crustáceos, 238 de poliquetos, 136 de moluscos, 24 de equinodermos e 276 especies de algas (MMA, 2004). Este elenco de especies foise incrementando nos últimos anos con novas citas publicadas en distintos traballos.
Por todo iso e de acordo co traballo de regulación de actividades subacuáticas (Conaima, 2006), o interese botánico e faunístico do medio mariño do parque nacional é moi alto, ao albergar poboacións e comunidades típicas das presentes ao longo do litoral costeiro galego nun bo estado de conservación e cunha elevada representatividade. Así mesmo, o interese recreativo é moi elevado de cara ao mergullador, onde prima a marca parque nacional. Resalta, así mesmo, o elevado interese marisqueiro e pesqueiro, con multitude de especies comerciais (moluscos, crustáceos, equinodermos, peixes, algas…).
Debe destacarse os bosques de grandes algas pardas, por estaren consideradas unha das comunidades do litoral español cunha maior riqueza específica (Vila
et al.
, 2005). Isto débese, entre outras razóns, ás algas que compoñen maioritariamente este ecosistema, de gran tamaño, dado que poden superar os 2 metros, e que permanecen fortemente fixadas ao substrato infralitoral, onde se refuxian multitude de organismos.
Outras formacións de gran valor ambiental que se foron desenvolvendo no parque son os fondos de Maërl, comunidades mariñas constituídas fundamentalmente por algas vermellas coralináceas submareais, normalmente non xeniculadas (Birkett
et al.
, 1998), cuxa importancia ecolóxica vén dada pola alta diversidade de fauna e flora que alberga e o gran número de nichos ecolóxicos que xera a súa estrutura tridimensional (Barberá
et al.
, 2003). No territorio do parque nacional estímase unha superficie de 2,3 km2 de Maërl (Peña & Bárbara, 2006). Non se debe deixar de citar os fondos mariños de area, os de cascallo ou os lamacentos, presentes tamén no parque e onde se rexistra unha elevada actividade biolóxica.
Finalmente, debemos destacar a presenza de formacións de plantas fanerógamas mariñas configuradas por Zostera mariña, que se distribúen en distintas áreas do parque nacional e que foron obxecto de estudos detallados (Alejo Flores
et al.
2007; Fernández Alonso
et al.
2011; Castiñeira Lavadores, 2011; García Redondo
et al.
2017; Guitian Rivera, 1989).
3.2.7. Recursos culturais.
A riqueza patrimonial dos territorios que compoñen o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia é moi variada xa que non só se compón de elementos construtivos e restos de distintas épocas, senón que tamén inclúe elementos culturais que se poderían denominar como patrimonio etnográfico ou antropolóxico, sustentado pola sociedade local, pasando dunha xeración a outra, o que permite que hoxe en día se manteñan diversas actividades artesanais.
O dito patrimonio cultural non só se encontra aloxado nos medios terrestres, senón tamén esparexido por todo o litoral, xa que este foi utilizado como vía de navegación desde a antigüidade. Circularon por el os romanos, xermanos, normandos, árabes, barcos do Imperio Español, ingleses, franceses, etc., que deixaron un importante legado cultural baixo as augas do parque nacional.
No tocante ao patrimonio arqueolóxico, cómpre sinalar que na maior parte dos territorios do parque nacional se atoparon restos prerrománicos (Fernández de la Cigoña 1989, 1991a, 1991b; Pazos Pérez 2002). Os restos máis antigos encontrados nos territorios do parque nacional localízanse principalmente nos arquipélagos de Cíes e Ons. Entre eles destacan un suposto altar druídico ou ara de sacrificios de idade indeterminada localizado na aba sueste do Montefaro en Cíes, así como bifaces líticos e certos elementos utilizados no marisqueo e na pesca.
Destaca na Illa de Ons a existencia de varios petróglifos de diferentes tamaños, formas e estado de conservación; dous deles localízanse na zona do Chan da Pólvora e un terceiro na Laxe (Ballesteros, 2009). Nos territorios do parque nacional existen tamén restos de poboados da Idade do Ferro, entre os cales destaca o Castro das Hortas, situado na aba sur do Monte Faro, no arquipélago de Cíes; o Castro de Mouros ou Castelo dos Mouros, localizado nas abas orientais e setentrionais do Alto da Altura, na parte sur da Illa de Ons; e o Castro da Cova da Loba, situado na zona norte da Illa de Ons.
En relación cos restos da cultura romana no parque nacional, atóparonse vestixios da súa presenza como restos de cerámica e varias ánforas datables, en liñas xerais, ao longo da primeira metade do século I. Por outra parte, algúns autores relacionan as lendarias Casitérides cos diferentes grupos de illas galegas dispares, afastadas e hetereoxéneas, como Cíes, Ons, Onza, Sálvora, Arousa e O Grove.
Ademais dos restos arqueolóxicos anteriormente sinalados, o patrimonio histórico-artístico e etnográfico do parque nacional componse tanto de mostras de arquitectura relixiosa coma de arquitectura civil. Destaca, especialmente, o patrimonio etnográfico, representado a través de numerosas construcións propias da cultura rural tradicional, tanto residencial como relacionada co almacenamento das colleitas, os animais ou as edificacións para albergar actividades artesanais como muíños, fontes, lavadoiros…
O Arquipélago de Cíes acolle diversas construcións que reflicten a presenza do home nas illas en momentos concretos da historia. Entre estes elementos pódense destacar (Fernández de la Cigoña 1991a, 1991b, Varela Parapar
et al.
, 1999 e Vilas
et al.
, 2005) a Capela da Virxe do Carme na Illa de Monteagudo, o Convento de Santo Estevo na Illa de San Martiño (nun primeiro momento eremitorio e, posteriormente, rehabilitado como centro de interpretación); o almacén de artillaría, construído en 1810 derivado dos diversos plans de fortificación do Arquipélago, así como o cuartel de Carabineiros do Reino e un cárcere próximos á praia de Nosa Señora (Illa de Monteagudo), as antigas fábricas de salazón das illas de Monteagudo e Sur, e diversos elementos etnográficos (ruínas do muíño de tipo sifón na enseada de Concela, peto das ánimas na Illa de San Martiño, cruz conmemorativa en recordo dos mortos do Ave del Mar, que naufragou na Illa de San Martiño en 1956, o cemiterio, os catro faros, un na Illa Sur e tres na Illa Norte, entre outros).
A Illa de Ons, pola súa banda, a máis fértil das illas galegas e, polo tanto, a que máis poboación albergou ao longo da historia, acolle diversas construcións tanto relixiosas como civís e especialmente tradicionais ou etnográficas, entre as cales destacan (Besteiros, 2009; Fernández de la Cigoña, 1989, 1991a, 1991b; Varela Parapar
et al.
, 1999 e Vilas
et al.
, 2005): o sepulcro antropomorfo localizado na praia de Area dos Cans e coñecido como Laxe do Crego, datado na baixa Idade Media, visible en marea baixa; o Faro de Ons, construído en 1865, dúas fortificacións derivadas do intento de fortificación da illa acometido en 1810 (unha na zona de Pereiró e outra en Curro, coñecida como Castelo da Roda), a vella capela de San Xaquín no barrio de Canexol, a nova igrexa de San Xaquín no barrio de Curro; o cemiterio, a casa reitoral de Canexol, con diversos hórreos; as casas insulares de tipo de arquitectura popular mariñeira, diversas fontes, entre outros elementos.
O Arquipélago de Sálvora, de propiedade privada durante máis de 450 anos ata épocas recentes, constituíu durante un longo período de tempo unha excepción no territorio galego, ao ser o único territorio que carecía de zona marítimo-terrestre, e, polo tanto, estaba vedado o acceso á illa e illotes adxacentes, o que se reflicte no reducido número de construcións na illa. Entre elas pódense mencionar (Fernández da Cigoña,1989, 1991a, 1991b; Varela Parapar
et al.
, 1999 e Vilas
et al.
, 2005): a antiga aldea de Sálvora, o Pazo dos Marqueses (edificado sobre a primeira fábrica de salazón da ría de Arousa coñecida como O Almacén, construída en 1770), o faro (construído en 1852); a capela de Santa Catalina (antiga taberna da illa), o monumento da Serea de Mar (do ano 1968, situado na praia do Almacén, que recorda as mulleres que en 1921 arriscaron as súas vidas no salvamento dos náufragos do vapor correo Santa Isabel), a cruz conmemorativa dos náufragos do buque Santa Isabel, etc.
A Illa de Cortegada, pola súa parte, atópase moi influenciada pola súa situación próxima ao continente fronte á localidade de Carril, na desembocadura do Río Ulla, e polo seu reducido tamaño. Non obstante, malia o seu reducido tamaño, esta illa alberga construcións das diferentes épocas (Fernández de la Cigoña, 1991a; Pazos Pérez, 2002; Varela Parapar
et al.
, 1999 e Vilas
et al.
, 2005). Entre elas destaca a Ermida da Virxe de Cortegada (capela anterior ao século XIV trasladada de lugar con posterioridade, e que na actualidade está en ruínas); restos dun mosteiro de certo tamaño; restos do hospital lazareto (data de 1652 e estivo a funcionar ata o século XVIII); ruínas dunha aldea con aproximadamente 20 vivendas; ruínas dun cuartel; diversos cruceiros como o de Punta Corveiro (que forma parte dos cruceiros levantados na vía fluvial do Camiño de Santiago, en marea está completamente rodeado polo mar), o cruceiro da capela ou o de Malveira Grande, etc.
Entre outros tipos de carácteres etnográficos cabe mencionar o desenvolvemento da actividade marítima dos territorios que, ademais de deixar un importante patrimonio somerxido baixo o mar, deixou un importante legado cultural co desenvolvemento de técnicas de navegación, pesca, marisqueo e acuicultura propias e características destes territorios, entre as cales destaca a dorna, embarcación típica de construción artesanal en madeira, manexada a remo ou a vela.
A todo o anterior engádese o patrimonio cultural oral. Os territorios do parque son berce de numerosos mitos e lendas, vestixios dun legado cultural fortemente enraizado nun afastado pasado que ten tras si longos anos de transmisión oral. Entre os mitos e lendas que circulan polo territorio quizais sexa o da Santa Compaña o máis estendido con manifestacións case idénticas nos diferentes territorios insulares. Tamén son comúns as lendas sobre a existencia de túneles que unen as illas co continente, así como as referencias a tesouros escondidos por piratas bérberes, sevillanos, alxerianos, nórdicos, etc., presenza de fontes de auga doce baixo o mar, etc. Non obstante, é a Illa de Sálvora o territorio onde se rexistra un maior número de lendas, quizais debido ao seu importante papel como punto estratéxico no pasado como base de operacións das incursións viquingas e sarracenas durante a Idade Media. Entre as lendas asociadas a Sálvora pódese mencionar a lenda que explica a orixe de varios dos illotes do Arquipélago; a lenda que vincula Aguiño coa Illa de Sálvora; a lenda sobre a visita de Roldán, que ao parecer non morreu en Roncesvalles, senón que conseguiu escapar ata a illa, onde descansou e foi o fundador dunha liñaxe con grande arraigamento en Galicia: os Mariño, entre outras lendas.
A circulación de numerosas naves das diferentes civilizacións ao longo da historia (San Claudio Santa Cruz, 2006) e a dureza do mar nestas costas fan que nos fondos mariños do territorio do parque nacional se encontre un importante patrimonio cultural subacuático derivado dos naufraxios, constituído polos restos de numerosos barcos afundidos nas costas do parque nacional, onde se encontraron desde canóns, restos de artillaría, cerámica, áncoras líticas, numerosos pecios, etc. (Conaima, 2006; San Claudio Santa Cruz, 2006; Pazos Pérez, 2007; Filgueira Rey, 1997). A carga transportada por estes barcos naufragados fornecería os habitantes da costa alimentos e outro tipo de materiais dos que sacar un bo partido; a busca destes cargamentos ata ten una denominación propia: «buscar crebasos» (Filgueira Rey, 1997).
Recentemente, a Xunta de Galicia atendendo á clasificación establecida na Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia (DOG núm. 92,do 16.5.2016), recoñeceu o arquipélago de Sálvora como unha paisaxe cultural, ao poder encadrarse na súa definición «lugar identificable por un conxunto de calidades culturais materiais e inmateriais singulares, obras combinadas da natureza e o ser humano, que é o resultado do proceso da interacción e interpretación que unha comunidade fai do medio natural que o sustenta e que constitúe o soporte material da súa identidade». Por todo iso, a Xunta de Galicia declarou ben de interese cultural, coa categoría de paisaxe cultural, o Arquipélago de Sálvora (Decreto 49/2018, do 26 de abril, polo que se declara ben de interese cultural o Arquipélago de Sálvora coa categoría de paisaxe cultural (DOG núm. 95, do 21.5.2018).
3.3. Especies protexidas/catalogadas.
O parque nacional alberga un gran número de especies de flora e fauna silvestre, así como un preocupante grupo de especies alóctonas, entre as cales se atopan distintas especies exóticas invasoras. Para os arquipélagos de Cíes, Ons e Sálvora, a listaxe oficial destas especies aparece recollida nos formularios normalizados da Rede Natura 2000. Esta información compleméntase para o conxunto do territorio marítimo-terrestre do parque nacional coa contida nos distintos bancos de datos de biodiversidade, xestionados pola Axencia Europea de Medio Ambiente, o Ministerio para a Transición Ecolóxica e a Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda.
A información xeral sobre as especies de flora foron obxecto de distintos estudos. Destaca Bernárdez Villegas (2006), Bernárdez Villegas
et al.
(2011, 2012, 2015), Fernández Alonso
et al.
(2011), García Redondo (2017), Izco
et al.
(1993), Losa España (1943), Rigueiro (1977), así como distintos traballos que inciden no grao de ameaza destas especies no seu ámbito de distribución ibérica: Bañares
et al.
(2010), Madroño
et al.
(2004), Moreno
et al.
(2008), Palomo
et al.
(2007), Pleguezuelos
et al.
(2002).
En canto aos grupos de fauna e dada a súa complexidade, non existe un documento único que recolla as diversas especies de fauna presentes tanto a nivel terrestre ou mariño do parque nacional, aínda que si se dispón para moitos dos principais grupos de estudos monográficos sobre a súa presenza e distribución no parque, así como o seu grao de ameaza a distintos niveis territoriais: Álvarez (2015), Álvarez & Velando (2007), Arcos (2011), Camacho García
et al.
(2009), Carro
et al.
(2014), Cordero-Rivera
et al.
(2007), Covelo
et al.
(2006, 2011), Covelo & Martínez (2001), Dunn & Nemcova (2010), Fernández (2015), Galán (2003, 2012), García-Redondo (2017), González
et al.
(2000), Herrera (2016), Lourenço
et al.
(2018), Munilla
et al.
(2016), Munilla & Velando (2008), Pardo
et al.
(2017), Peña
et al.
(2015, 2018), Velando & Munilla (2008, 2011), Velo-Antón
et al.
(2007, 2008, 2012, 2015), Velo-Antón & Rivera (2015, 2017).
A información referente ás especies de flora e fauna cun réxime de protección legal derivado da normativa europea, estatal ou galega correspóndese maioritariamente coa información oficial contida nos formularios normalizados de datos Natura 2000, así como a contida nos plans de ordenación dos recursos naturais (Lei 42/2007 e Decreto 274/1999), que inciden sobre os distintos arquipélagos do parque nacional. A referencia ao estado de conservación destas especies inclúese nos informes elaborados pola Comisión Europea derivados da aplicación do artigo 17 da Directiva Hábitats.
3.3.1. Flora.
Respecto á flora vascular protexida, contabilízanse 8 taxons de medios continentais, entre os cales 2 se consideran estritamente protexidos polo Convenio de Berna, ao recollerse no seu anexo I,
Rumex rupestris
e
Omphalodes littoralis subsp. gallaecica
. Destaca esta última por estar tipificada como prioritaria de acordo coa Directiva Hábitat, en perigo de extinción segundo co Catálogo español de especies ameazadas (Real decreto 139/2011) e en perigo de extinción de acordo ao Catálogo galego de especies ameazadas. Nesta última categoría pódense atopar no parque nacional outras 5 especies de flora vascular,
Cytisus insularis
, Erodium maritimun,
Rumex rupestris
,
Linaria arenaria
e
Linaria aguillonensis
.
No parque nacional tamén se están presentes especies de algas protexidas propias de ambientes mariños. Trátase de dúas algas de grande interese ecolóxico por seren formadoras dos denominados fondos de Maërl, fondos que albergan un importante número de nichos ecolóxicos e sosteñen unha alta diversidade de fauna e flora (Peña & Bárbara 2006, 2007). Estas dúas especies de algas, incluídas como vulnerables no Catálogo galego de especies ameazadas, son
Lithothamnium corallioides
e
Phymatholithon calcareum
.
3.3.2. Fauna.
A continuación enuméranse as especies protexidas pola Directiva Hábitats (92/43/CEE) e a Directiva Aves (2009/147/CE), así como as protexidas polo Catálogo español de especies ameazadas (Real decreto 139/2011) e Catálogo galego de especies ameazadas (Decreto 88/2007).
3.3.2.1. Invertebrados.
Entre as especies de invertebrados ameazados inclúense 4 taxons mariños estritamente protexidos de acordo co Convenio de Berna, ao estaren recollidas no seu anexo II (
Charonia lampas subsp. lampas
,
Pholas dactylus
,
Ranella olearia
e
Schilderia achatidea
). Nas augas do parque nacional tamén se atopa o ourizo de mar,
Echinus esculentus
, e o ramo do mar,
Eunicella verrucosa
(Castiñeira, 2005; Aguilar
et al.
, 2009b), vulnerables no CGEA. Polo que respecta aos invertebrados protexidos de carácter continental, 4 atópanse recollidos no Convenio de Berna e na Directiva Hábitat (DC 92/43/CEE), a babosa
Geomalacus maculosus
, o lepidóptero
Euphydryas aurinia
, así como os coleópteros
Cerambyx cerdo
e
Lucanus cervus
.
3.3.2.2. Ictiofauna.
A ictiofauna do parque nacional alberga 7 especies protexidas/catalogadas a nivel internacional e europeo. Atópanse incluídas no anexo II do Convenio de Berna como especies estritamente protexidas o sábalo (
Alosa alosa
) e a saboga (
Alosa fallax
). Por outra parte, como especies de interese comunitario poden atopar no parque nacional tres especies, as dúas citadas anteriormente e a tamén anádroma
Petromyzon marinus
(lamprea). Ademais das mencionadas especies, nas augas do parque nacional poden atoparse dúas especies de góbidos (
Pomatoschistus microps
e
P. minutus
) recollidas no anexo III do Convenio de Berna presentes nos medios intermareais e estuarinos e dúas especies de cabaliños de mar (
Hippocampus hippocampus
e
H. ramulossus
) incluídas na listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial (Real decreto 139/2011).
3.3.2.3. Herpetofauna.
Entre as especies protexidas/catalogadas no parque nacional atópanse 3 especies de anfibios e 11 de réptiles, na súa totalidade protexidas por algún instrumento internacional, ben sexa por incluírse nalgún dos anexos do Convenio de Berna, da Directiva Hábitat (DC 92/43/CEE) ou recollerse nalgún dos catálogos de especies ameazadas (español e galego). Entre os anfibios destaca a presenza de endemismos ibéricos como o sapo raxado (
Discoglossus galganoi
) ou o limpafontes común (
Lissotriton boscai
). Mentres, entre os réptiles terrestres destacarían o esgonzo ibérico (
Chalcides bedriagai
) e a lagarta galega (
Podarcis bocagei
).
No parque nacional tamén é posible atopar réptiles mariños. Diferentes especies de quelónidos visitan as augas mariñas, con especial interese aparece a tartaruga mariña común (
Caretta caretta
) e a tartaruga de coiro (
Dermochelys coriacea
), a primeira tipificada como prioritaria de acordo coa Directiva Hábitat e a última considerada en perigo de extinción de acordo co Catálogo Galego de Especies Ameazadas. Non obstante, as tartarugas mariñas presentes nas augas do parque non realizan postas de ovos nas costas galegas, e, polo tanto, tampouco no parque nacional.
3.3.2.4. Aves.
No caso da avifauna do parque nacional, más de 100 especies están protexidas/catalogadas pola normativa europea, nacional ou autonómica (25 incluídas no anexo I da Directiva Aves, DC 2009/147/CE). As colonias reprodutoras de aves mariñas constitúen un dos valores naturais máis destacados do parque nacional, con base nas cales as illas Cíes e Ons foron consideradas áreas de importancia para as aves (Viada, 1998) e declaradas ZEPA en virtude da Directiva 79/409/CEE (Mouriño, 2005). A poboación de aves do parque nacional sufriu nas últimas décadas importantes modificacións como mostran os seguimentos realizados pola Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda e constan en distintas publicacións científicas (Martí & Del Moral, 2002; Domínguez
et al.
, 2003; Mouriño, 2005), e responden tanto a cambios de carácter global como a distintas presións e ameazas que inciden sobre a súa área de distribución e os hábitats críticos para o seu mantemento.
3.3.2.5. Mamíferos.
No relativo ás especies propias dos medios continentais, o parque nacional non presenta unha notable biodiversidade. Non obstante, dende o punto de vista da conservación, teñen especial interese os morcegos de ferradura grande (
Rhinolophus ferrumequinum
), o morcego espertello (
Eptesicus serotinus
), así como a londra (
Lutra lutra
). Todos estes mamíferos terrestres son considerados de interese comunitario de acordo á Directiva Hábitat (DC 92/43/CEE) e estritamente protexidas de acordo co Convenio de Berna, ao recollerse no seu anexo II.
3.4. Hábitats.
De acordo coa información contida no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia e no Manual de Hábitats de Galicia (Ramil-Rego
et al.
2008), o Parque Nacional Marítimo-Terrestre Illas Atlánticas de Galicia alberga un total de 34 tipos de hábitats tipificados como de interese comunitario no anexo I da DC 92/43/CEE, dos cales 8 son tipificados como prioritarios: lagoas costeiras (Nat-2000 1150*), dunas costeiras fixas con vexetación herbácea (dunas grises) (Nat-2000 2130*), dunas fixas descalcificadas atlánticas (
Calluno-Ulicetea
) (Nat-2000 2150*), queirogais húmidos de
Erica ciliaris
e
Erica tetralix
(Nat-2000 4020 *); matogueiras arborescentes de
Laurus nobilis
(Nat-2000 5230*), zonas subestépicas de gramíneas e anuais do
Thero-Brachypodietea
(Nat-2000 6220*), turbeiras calcárias de
Cladium mariscus
(Nat-2000 7210*), bosques aluviais de
Alnus glutinosa
e
Fraxinus excelsior
(Nat-2000 91E0*). Dos tipos hábitats de interese comunitario, os máis numerosos son os relacionados cos medios costeiros e a vexetación halófila, onde se inventariaron 11 tipos diferentes; contan tamén cun bo número os sistemas dunares (7 tipos), que inclúen un amplo abano de subtipos, desde as dunas móbiles embrionarias ata as dunas fixas descalcificadas. Outros grupos de hábitats ben representados son as formacións herbosas naturais e seminaturais; hábitats rochosos e covas; queirogais e matogueiras da zona temperada e matogueiras esclerófilas e bosques da Europa temperada.
4. Usos e aproveitamentos.
A configuración actual dos usos da terra nos territorios do parque nacional presenta unha certa diversidade, derivada da existencia de áreas concretas con condicións moi específicas debido á insularidade destes territorios, nos que, á súa vez, se foron acentuando certas peculiaridades, modeladas por un aproveitamento humano desigual, a orixe do cal se remonta a épocas prehistóricas. Os territorios máis favorables climaticamente e cunha superficie suficiente acolleron poboación ao menos dende o Neolítico (5.500 aC). Non obstante ao longo da historia a presenza de habitantes nestes territorios experimentou numerosas flutuacións debido fundamentalmente á presenza de incursións de pobos estranxeiros nas costas galegas, e ás diferenzas no nivel de vida con respecto aos territorios continentais veciños. O devir histórico, diferente nos diversos arquipélagos, conduciu na actualidade a distintas configuracións dos usos do territorio.
No relativo á dinámica histórica contemporánea das Illas Cíes, cabe salientar que tras un pasado de grande inestabilidade social con grandes períodos sen poboación nas illas, foron obxecto de varios plans de fortificación nos inicios do século XIX; proporcionando unha situación de maior confianza ás poboacións do litoral veciño, o que promoveu a repoboación e instalación de novas actividades económicas no arquipélago (fundamentalmente relacionadas coa industria do salazón). Nesta etapa o modo de vida dos habitantes (arredor dunhas 30 familias, Varela Parapar
et al.
1999) fundamentouse nunha agricultura e pesca de autoconsumo, e ocupacións como coidadores ou temporais na fábricas de salazón; non obstante, a competencia das conserveiras no continente motivou o declive desta industria quedando en 1900 reducidas a almacéns (Varela Parapar
et al.
1999). Por outra parte, a mellora nas condicións de vida nos territorios continentais fixo que moitos dos habitantes abandonasen a Illa (43 habitantes na década do 30, Álvarez Limeses 1936); nos anos 60, coa automatización do faro produciuse o total abandono da poboación da illa. Non obstante, a medida que avanzaba o despoboamento crecía o interese turístico e así, entre os anos 1970 e 1980 a busca de sol e praias tranquilas provocan o auxe turístico marcadamente estival que comeza a regularse coa súa declaración como parque natural en 1980, e posteriormente coa declaración de parque nacional no ano 2002 (Varela Parapar
et al.
1999). O arquipélago mantén na actualidade, segundo datos do Nomenclator 2009 proporcionados polo Instituto Galego de Estatística, unha poboación de 3 habitantes.
En canto ao Arquipélago de Ons, cabe sinalar que o seu devir histórico na idade contemporánea foi similar ao de Cíes. Tras un intento de fortificación no ano 1810 volveron os poboadores que abandonaran a illa pola súa inseguridade. Entre os anos 1835 e 1840 instálase a primeira fábrica de salazón, co que aumenta a poboación; non obstante, as flutuacións na pesca de sardiña ocasionaron o declive e peche final da empresa, trasladándose os poboadores ás costas próximas (Varela Parapar
et al.
1999). A partir dos anos 60 as mellores condicións de vida no continente e a carencia de vivendas fixeron que os habitantes da illa a fosen abandonando e a súa poboación reduciuse a practicamente cero. Co paso do tempo e a melloría económica dos antigos poboadores, estes comezaron a volver á illa en verán, reacondicionando as casas, abrindo negocios e volvendo cultivar algúns terreos (Fernández de la Cigoña, 1989, 1991a, 1991b; Varela Parapar
et al.
, 1999). Esta situación mantense na actualidade, cunha poboación de 77 habitantes segundo datos do Nomenclator 2009 proporcionados polo Instituto Galego de Estatística.
O Arquipélago de Sálvora, pola súa parte, presenta certas peculiaridades, fundamentalmente polo feito que estivo en mans da mesma familia durante máis de 450 anos ata épocas moi recentes, o que lle proporcionou aos seus colonos unha maior estabilidade (na idade contemporánea, nas datas de maior actividade económica, a poboación na aldea de Sálvora chegou a ser de preto de 70 persoas). De igual xeito que no resto de arquipélagos, os anos 60 trouxeron consigo o progresivo abandono da illa, momento en que os propietarios da illa, intentando rendibilizar as terras, introduciron especies cinexéticas que fixeron pouco rendibles as superficies agrícolas, o que comportan o total abandono da illa en 1972, e a antiga fábrica de salazón transformouse nun pazo/castelo (Fernández de la Cigoña, 1991a; Varela Parapar
et al.
, 1999). Unha vez a illa estivo deserta, impúxose unha estrita vixilancia sobre esta, e impedíuse desembarcar a ningún forasteiro. A declaración de parque nacional no ano 2002 deste territorio e a subseguinte regulación das visitas á illa suporía a recuperación da memoria colectiva dunha comunidade importante da comarca (Fernández de la Cigoña, 1991a; Varela Parapar
et al.
1999). No ano 2007 Sálvora, Vionta e Noro foron adquiridas polo Ministerio de Medio Ambiente e figura a Xunta de Galicia como titular do territorio desde 2008 (Fernández de la Cigoña, 1989, 1991a; Varela Parapar
et al.
1999).
En canto á historia contemporánea da pequena Illa de Cortegada, cabe salientar que, tras o seu paso por diferentes propietarios e contando cunha poboación máis ou menos estable de 40 habitantes, en 1907 foi adquirida pola provincia de Pontevedra para doala ao rei Alfonso XIII co fin de que construíse nela a súa residencia de veraneo, feito que nunca chegou a suceder e quedar como couto real, sen que volvese acoller poboación estable nela. Coa instauración da República, a illa pasou a ser propiedade do Estado, aínda que en 1958 a illa volveu á familia Borbón. Vendeuse en 1979 á sociedade Santiaguesa Cortegada S.A. e foi adquirida pola Xunta de Galicia no ano 2007 (Fernández de la Cigoña, 1991a; Pazos Pérez, 2002; Varela Parapar
et al.
1999).
A continuación, preséntanse as superficies abranguidas polos diferentes usos e aproveitamentos levados a cabo na actualidade no territorio do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia e elaborouse tamén unha previsión futura a partir das tendencias que na actualidade poden apreciarse no territorio.
4.1. Usos e aproveitamentos actuais.
O devir histórico máis recente dos distintos arquipélagos, comentado en epígrafes anteriores, conduciu na actualidade a distintas configuracións dos usos do territorio rexistrados en cada un dos arquipélagos en relación co sistema de unidades ambientais desenvolvido no Plan director de Galicia, acorde co sistema de clasificación EUNIS da Unión Europea.
A distribución de usos e aproveitamentos no parque nacional está fortemente influenciada polo seu carácter oceánico: o 86 % da súa superficie está permanentemente cuberta por augas mariñas, das cales máis de 5.500 ha se caracterizan por ser augas mariñas afastadas da costa, cunha profundidade superior aos 10 metros, e máis de 1.700 ha correspóndense con augas mariñas próximas á costa (cunha profundidade inferior aos 10 metros). O resto do territorio, as superficies emerxidas, aínda que cunha considerable influencia mariña, supón pouco máis do 14 % do parque nacional, incluíndo diversos hábitats costeiros como as marismas, dunas, lagoas, cantís e depósitos costeiros alzados.
Excluíndo as augas mariñas, os hábitats costeiros cunha maior representación superficial no parque nacional son as matogueiras e medios rochosos costeiros (UA162), que teñen representación en todos os arquipélagos e ocupan o 7,1 % do parque, e os cantís costeiros (UA161), que se atopan en todos os territorios e representan o 3 % da superficie do parque nacional. Outra das unidades que está representada en todos os territorios son as praias (UA150), que ocupan 26,3 ha do parque nacional. Pola contra, a unidade lagoas costeiras e litorais (UA140) atópase de xeito exclusivo en Cíes (Lago dos Nenos), mentres que a unidade marismas (UA130) soamente se localiza en Cortegada.
As unidades ambientais, estritamente terrestres, que alcanzan unha maior representación son as propias dos terreos forestais con plantacións de piñeiro (
Pinus
pinaster) e de eucalipto (
Eucalyptus
globulus), as cales alcanzan uns valores superficiais de 59,9 ha e 87,2 ha, respectivamente, o que apenas supón o 1,7 % do parque nacional. As ditas repoboacións encóntranse repartidas por todos os arquipélagos do parque, aínda que se localizan especialmente no de Cíes. O Arquipélago de Sálvora, pola súa parte, é o que rexistra unha menor superficie de repoboacións forestais, con 3,1 ha. Pola contra, en Cortegada case a metade da illa está cuberta por plantacións forestais.
Con respecto ás unidades de humidais continentais, cabe salientar a presenza da UA260 (bosques húmidos) en todos os arquipélagos que compoñen o parque nacional, salientando as 6,4 ha abranguidas en Cortegada e as 5,9 ha de Ons. En moitos casos estas formacións están en contacto con herbeiras húmidas (UA280, UA281), que foron identificados en todos os arquipélagos, salvo no de Cortegada.
No parque nacional soamente se atopan presentes dúas unidades ambientais de bosques naturais e seminaturais, a UA420 (bosques de carballos caducifolios), e a UA429 (bosques de loureiro). A maior parte delas localízase no Arquipélago de Cortegada (Illa de Cortegada e Illa Malveira), aínda que foi posible localizar pequenas representacións noutros arquipélagos (Cíes, Ons).
O Arquipélago de Ons, que foi soportando unha maior poboación ao longo de todo o século XX, é o que presenta unha maior superficie de unidades ambientais ligadas á presenza humana, e é o único no que aínda se manteñen superficies agrícolas (UA510 Mosaico rural de pequenas parcelas pechadas) e onde se atopa unha maior superficie de unidades relacionadas con áreas urbanas e industriais (UA800) e vías e liñas de abastecemento (UA900).
4.2. Previsión de usos e aproveitamentos.
A previsión de usos e aproveitamentos, para o período de vixencia do plan, recolle o mantemento das formacións vexetais e propicia paralelamente a conservación e recuperación das representacións de hábitats de carácter natural e seminatural e os hábitats das especies de flora e fauna de interese para a conservación.
Por outra parte, é previsible unha redución ou mantemento da xa limitada superficie agrícola (case exclusiva do Arquipélago de Ons), así como a redución das superficies ocupadas por plantacións forestais en beneficio dos ecosistemas naturais. A baixa porcentaxe de propiedade privada nas illas (unicamente en Cíes existe unha pequena superficie en mans privadas) fai que a curto prazo non se prevexa un incremento das coberturas antrópicas.
O foco de atracción crecente de visitantes que xeran os parques nacionais e, en concreto, o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, que no ano 2007 atraeu a case 240.000 visitantes (28,27 visitantes por hectárea) leva consigo o establecemento de límites ao desenvolvemento turístico, para evitar a deterioración ambiental destes espazos, asegurando a conservación dos seus valores naturais, que é o obxectivo principal dos parques nacionais. Coa redacción do presente plan cabe esperar que a afluencia de visitantes teña un menor grao de estacionalización e que o número de visitantes se manteña e incluso diminúa gradualmente nalgúns dos arquipélagos segundo as conclusións derivadas dos estudos de avaliación da capacidade de carga do parque nacional, elaborados por Ramil
et al.
no ano 2009.
Polo que respecta á actividade pesqueira e marisqueira desenvolvida no parque, para o período de vixencia do plan manterase aquela de carácter artesanal, profesional e sustentable que fomente o mantemento nun estado de conservación favorable dos núcleos poboacionais e das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación.
5. Zonificación.
A zonificación do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia queda fixada no Decreto 274/1999, do 21 de outubro (DOG núm. 209, do 28.10.1999), polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas, e mais no Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do espazo natural da Illa de Cortegada e do seu contorno (DOG núm. 62, do 2.4.2008). A zonificación inicial do Decreto 274/1999 é orientativa, tal e como se indica no número 3.2. Será o propio PRUX o que definirá a zonificación seguindo as directrices establecidas no Plan director da Rede de parques nacionais (aprobado mediante o Real decreto 389/2016). A correspondencia das unidades establecidas no PRUX coas do Plan director da Rede de parques nacionais resulta directa: zona de reserva, zona de uso restrinxido, zona de uso moderado, zona de uso especial, zona de asentamentos tradicionais.
O sistema de zonificación do Plan director de Parques Nacionais adaptouse no Real decreto 389/2016 para o caso dos parques nacionais marítimo-terrestres, para o que ten en conta a dimensión vertical para adecuar a súa delimitación ás distintas profundidades e ecosistemas, considerando a columna de auga, os fondos mariños e as isóbatas. Este aspecto foi empregado na zonificación do presente plan, na cal se establecen diversas zonas mariñas de uso moderado na superficie das augas mariñas, mentres os fondos son incluídos dentro doutra categoría de zonificación (zona mariña de reserva, zona mariña de uso restrinxido).
A zonificación establecida nos correspondentes instrumentos de planificación para o ámbito territorial do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia garda unha correspondencia directa coas unidades de zonificación establecidas no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014). Esta correspondencia establécese en virtude do disposto no artigo 51.2 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015), no cal se establece que, para os efectos de homologación e do cumprimento dos compromisos internacionais, as categorías establecidas nos espazos do territorio nacional deberán asignarse con base nas establecidas internacionalmente.
No Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, seguindo os criterios establecidos polos instrumentos de planificación do parque nacional (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002), adaptouse a zonificación do parque nacional acorde cos criterios fixados polo Plan director da Rede de parques nacionais (Real decreto 389/2016) e acorde tamén cos establecidos no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2004). Na táboa e no anexo cartográfico indícanse e delimítanse as distintas unidades de zonificación en cada un dos arquipélagos. A zona de reserva (ZR) inclúe áreas mariñas (ZMR - zona mariña de reserva), e áreas terrestres (ZTR - zona terrestre de reserva). O mesmo ocorre coas zonas de uso restrinxido (ZUR) e a zona de uso moderado (ZUM), que posúen unidades tanto no ámbito mariño (ZMUR - zona mariña uso restrinxido, ZMUM - zona mariña uso moderado), como no terrestre (ZTUR - zona terrestre uso restrinxido, ZTUM - zona terrestre uso moderado), mentres que as zonas de uso especial (ZUE) e a zona de asentamentos tradicionais (ZAT) están delimitadas á área terrestre. Aplicando o sistema de zonificación establecido no Plan director da Rede de parques nacionais (Real decreto 389/2016), aparecen delimitadas no medio mariño do Arquipélago de Cíes unha unidade definida como zona mariña de uso moderado (ZMUM) en superficie, que inclúe a columna de auga e os medios en contacto coa área terrestre emerxida, sometidos á acción das mareas, e unha zona mariña de reserva (ZMR), circunscrita aos fondos mariños que permanecen permanentemente cubertos pola columna de auga e as biocenoses desenvolvidas sobre estes. Por outra banda, na zonificación dos arquipélagos de Cíes, Ons e Sálvora delimitáronse varias unidades definidas como zona mariña de uso moderado (ZMUM) en superficie, que inclúe a columna de auga e os medios en contacto coa área terrestre e sometidos á acción das mareas, e unha zona mariña de uso restrinxido (ZMUR), circunscritas aos fondos mariños que permanecen permanentemente cubertos pola columna de auga e as biocenoses desenvolvidas sobre estes. Nos arquipélagos de Cíes, Ons, as vías consideradas como zona de uso restrinxido ( ZUR) aparecen delimitadas na cartografía de zonificación incluída no anexo do PRUX.
6. Medidas de xestión.
O Estatuto de autonomía de Galicia (Lei orgánica, 1/1981 do 6 de abril, do Estatuto de autonomía para Galicia (BOE núm. 101, do 28.4.1981), confírenlle á Comunidade Autónoma de Galicia, entre outras, as competencias en materia de conservación do medio ambiente e da paisaxe, acordes co artigo 149.1.23 da Constitución española (BOE núm. 311, do 29.12.1978).
O réxime xurídico destinado a asegurar a protección destes espazos naturais, iniciado a principios do século XX coa Lei do 7 de decembro de 1916, sufriu diversas modificacións, como corresponde á evolución da nosa sociedade e aos cambios na organización administrativa do Estado, pero mantivo inalterado o obxectivo declarado de garantir que as futuras xeracións poidan gozar deste legado natural. O marco legal estatal, derivado da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014) e do Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais (BOE núm. 257, do 24.10.2016), outorga a xestión dos parques nacionais ás comunidades autónomas, e asigna á Administración xeral do Estado a función de coordinación da Rede de parques nacionais.
En virtude da Lei 1/1983, do 22 de febreiro, reguladora da Xunta e da súa Presidencia (DOG núm. 23, do 21.3.1983), modificada pola Lei 11/1988, do 20 de outubro (DOG núm. 208, do 28.10.1988), e o Decreto 177/2016, do 15 de decembro, polo que se fixa a estrutura orgánica da Vicepresidencia e das consellerías da Xunta de Galicia (DOG núm. 239, do 16.12.2016), fíxanse a distribución das ditas competencias dentro da Xunta de Galicia, asumidas na actualidade a través da Dirección Xeral do Patrimonio Natural, adscrita á Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio.
6.1. Introdución.
Os obxectivos establecidos no Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia derivan dos acordos internacionais que sobre ambiente e desenvolvemento sustentable foron asignados polo Reino de España, especialmente do Convenio sobre diversidade biolóxica (CBD), así como da Estratexia de biodiversidade da Unión Europea para o 2020, e dos establecidos na normativa estatal: Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade (BOE núm. 299, do 14.12.2007), Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014), Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais (BOE núm. 257, do 24.10.2016) e autonómica: Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza (DOG núm. 171, do 4.9.2001).
Inclúense, ademais, os obxectivos considerados nas distintas figuras de áreas protexidas englobadas polo parque nacional: área marítima protexida do Convenio para a protección do ambiente mariño do Atlántico do Nordeste (Convenio OSPAR); Convenio de humidais de importancia internacional de Ramsar (Anuncio do 10 de maio de 2017, DOG núm. 111, do 13.6.2017), espazos protexidos da Rede Natura 2000 (Directiva 92/43/CEE, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres DOCE L 206, 22.7.1992; Directiva 2009/147/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 30 de novembro de 2009, relativa á conservación das aves silvestres (DOUE L 20, 26.1.2010); Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (DOG núm. 62, do 31.3.2014). Así mesmo, da propia normativa do Parque Nacional: Lei 15/2002, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (BOE núm. 157, do 2.7.2002); Decreto 274/1999, do 21 de outubro, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas (DOG núm. 209, do 28.10.1999); Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do Espazo Natural da Illa de Cortegada e a súa contorna (DOG núm. 62, do 1.4.2002).
Na concreción dos obxectivos e das medidas de xestión tívose en conta o estado de conservación dos compoñentes da biodiversidade, especialmente dos hábitats naturais e seminaturais e das especies de flora e fauna protexidas, empregando para iso as avaliacións periódicas derivadas da aplicación do artigo 17 da DC 92/43/CEE, así como distintos estudos e publicacións científicas.
A orientación principal da ordenación será o mantemento ou, de ser o caso, restablecemento nun estado de conservación favorable do patrimonio natural e da biodiversidade do parque nacional e, en especial, dos tipos de hábitats naturais e seminaturais e das especies protexidas derivadas de convenios internacionais e por normativas de carácter europeo, estatal e galego, así como daquelas especies silvestres de interese para a conservación no ámbito do parque nacional debido ao seu carácter endémico, o seu grao de ameaza ou en relación con calquera outro tipo de singularidade bioxeográfica ou ecolóxica. As necesidades de conservación e restauración deberán compatibilizarse, nos lugares en que sexa necesario, cos aproveitamentos tradicionais de carácter sustentable, que non sexan susceptibles de provocar unha mingua significativa no estado de conservación dos hábitats naturais e seminaturais e das especies de flora e fauna silvestres, cuxo mantemento é fundamental para garantir o desenvolvemento das comunidades que viven neste territorio. Para a súa consecución, o presente plan apóiase nos seguintes instrumentos:
1) Unha zonificación do territorio comprendido polo parque nacional, homologada de xeito homoxéneo co resto do conxunto da rede de parques nacionais, a partir da cal se definen as diferentes categorías de protección que condicionen os usos, aproveitamentos e actuacións en cada unha delas.
2) Unha regulación de usos e actividades, co fin de garantir os obxectivos de conservación dos compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural presentes no parque nacional acorde cos convenios internacionais e as normativas europeas, estatais e autonómicas.
O presente plan articula as directrices e normativas de xestión en tres niveis: o primeiro correspóndese coas Medidas xerais de xestión, que marca o desenvolvemento das actuacións no parque nacional, así como das políticas sectoriais que incidan sobre este e sobre os seus valores, que derivan das normativas de ámbito europeo (DC 2009/147/CE, DC 92/43/CEE, DC 2000/60/CE), estatal (Lei 15/2002, Lei 42/2007; Lei 30/2014, Real decreto 389/2016) e galega (Lei 9/2001; Decreto 274/1999; Decreto 88/2002; Decreto 37/2014).
Nun segundo subnivel desenvólvese a Normativa por compoñentes e actividades que conforman o parque nacional. En consecuencia, defínense obxectivos, directrices e normas de aplicación das principais actividades e proxectos. A normativa por compoñentes inclúe obxectivos, directrices e normas elaboradas a partir da lexislación sectorial vixente.
O terceiro subnivel vén marcado pola Normativa zonal, de modo que para cada unha das unidades de zonificación, e delimitadas no parque nacional, en función da expresión territorial dos compoñentes da biodiversidade, se propón un réxime de ordenación e xestión específico, que responde en consecuencia ás diferentes necesidades de conservación e xestión e a diferentes graos de aproveitamento dos recursos naturais.
Cabe salientar que a todo este proceso foi incorporada a normativa recollida nas disposicións de aprobación do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002, do 1 de xullo, BOE núm. 157, do 2.7.2002), así como os instrumentos de planificación correspondentes: Decreto 274/1999, do 21 de outubro (DOG núm. 209, do 28.10.1999), polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas; Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do espazo natural da Illa de Cortegada e do seu contorno (DOG núm. 62, do 2.4.2008).
A formulación das normativas de ordenación e xestión, en relación con plans, proxectos e actividades que, sen ter relación directa coas necesidades de xestión, puidesen provocar unha afección significativa sobre a integridade do espazo ou dos seus compoñentes, realízase de conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE, así como pola propia normativa de impacto ambiental. Isto permite incrementar a seguridade xurídica de certas actividades, e promover aquelas de carácter sustentable.
6.2. Medidas xerais de xestión.
O primeiro nivel das medidas de xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia correspóndese cunha normativa xeral de ordenación, que marca o desenvolvemento das actuacións nos espazos protexidos, así como políticas territoriais que inciden sobre este e sobre os seus valores. Esta epígrafe integra as medidas e normativa xerais e define a continuación o alcance e o ámbito de aplicación do Plan reitor de uso e xestión (Plan), a exclusión e promoción de diferentes actividades socioeconómicas, así como a difusión do propio parque e os seus valores.
6.2.1. Medidas e normativa xeral.
A normativa xeral de ordenación e xestión regula o desenvolvemento das actuacións no espazo, así como das políticas territoriais que incidan sobre este e sobre os seus valores. As normas xerais elabóranse a partir dos obxectivos e criterios orientadores derivados da normativa comunitaria (DC 2009/147/CE, DC 2011/92/UE, DC 92/43/CEE, DC 2000/60 CE), estatal (Lei 9/2006, Lei 42/2007, Lei 21/2013, Lei 15/2002, Lei 30/2014, Real decreto 389/2016) e autonómica (Lei 9/2001, Lei 2/2016), así como dos derivados dos instrumentos de planificación existentes para o ámbito territorial do Parque Nacional (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e xunto con criterios propios relativos á exclusión ou, de ser o caso, a regulación, de determinadas actividades.
a) Principal normativa sobre a cal se estrutura o PRUX.
1. Acordos internacionais.
Instrumento de ratificación do convenio para a prevención da contaminación mariña provocada por verteduras desde buques e aeronaves, feito en Oslo o 15 de febreiro de 1972 (BOE núm. 99, do 25.4.1974).
Instrumento de ratificación do 27 de febreiro de 1980, do Convenio para a prevención da contaminación mariña de orixe terrestre, asinado en París o 11 de xuño de 1974 (BOE núm. 18, do 21.1.1981).
Instrumento do 18 de marzo de 1982 de adhesión de España ao Convenio relativo a humidais de importancia internacional, especialmente como hábitat de aves acuáticas, feito en Ramsar o 2 de febreiro de 1971 (BOE núm. 199, do 20.8.1981).
Instrumento de ratificación do Convenio sobre a diversidade biolóxica, feito en Rio de Janeiro o 5 de xuño de 1992 (BOE núm. 27, do 1.2.1994).
2. Normativa da Unión Europea.
Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM/2011/0244 final): Estratexia da UE sobre a biodiversidade ata 2020: o noso seguro de vida e capital natural. Comisión Europea, Bruxelas (2011).
Comunicación da Comisión ao Parlamento Europeo, ao Consello, ao Comité Económico e Social Europeo e ao Comité das Rexións (COM/2013/0249 final): Infraestrutura verde: mellora do capital natural de Europa. Comisión Europea, Bruxelas (2013).
Directiva 92/43/CEE, do Consello, do 21 de maio, relativa á conservación de hábitats naturais e da fauna e flora silvestre (DOCE 206/7, do 22.7.1992).
Directiva 2000/60/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 23 de outubro, pola que se establece un marco comunitario de actuación no ámbito da política de augas (DOUE 27, do 22.12.2000).
Directiva 2001/42/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 27 de xuño, relativa á avaliación dos efectos de determinados plans e programas no medio ambiente (DOUE 197, do 21.7.2001).
Directiva 2008/56/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 17 de xuño, pola que se establece un marco de acción comunitaria para a política do medio mariño (Directiva marco sobre a estratexia mariña) (DOUE 164, do 25.6.2008).
Directiva 2009/147/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 30 de novembro, relativa á conservación das aves silvestres (DOUE 20/7, do 26.1.2010).
Directiva 2011/92/UE do Parlamento Europeo e do Consello, do 13 de decembro, relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o ambiente (DOUE 26, do 28.1.2012).
Directiva 2014/52/UE do Parlamento Europeo e do Consello, do 16 de abril, pola que se modifica a Directiva 2011/92/UE, relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o ambiente (DOUE 124, do 25.4.2014).
Decisión da Comisión do 1.9.2010 sobre os criterios e as normas metodolóxicas aplicables ao bo estado ambiental das augas mariñas (DOUE 232, do 2.9.2010).
3. Normativa estatal.
Lei 22/1988, do 28 de xullo, de costas (BOE núm. 181, do 29.7.1988).
Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (BOE núm. 157, do 2.7.2002).
Lei 53/2002, do 30 de decembro, de medidas fiscais, administrativas e da orde social (BOE núm. 313, do 31.12.2002).
Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade (BOE núm. 299, do 14.12.2007).
Lei 41/2010, do 29 de decembro, de protección do medio mariño (BOE núm. 317, do 30.12.2010).
Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental (BOE núm. 296, do 11.12.2013).
Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014).
Lei 33/2015, do 21 de setembro, pola que se modifica a Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade (BOE núm. 227, do 22.12.2015).
Real decreto lexislativo 1/2001, polo que se aproba o texto refundido da Lei de augas (BOE núm. 76, do 24.7.2001).
Real decreto lexislativo 1/2016, do 16 de decembro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de prevención e control integrados da contaminación. BOE núm. 36, do 31.12.2016.
Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais (BOE núm. 257, do 24.10.2016).
Orde AAA/1260/2014, do 9 de xullo, pola que se declaran zonas de especial protección para as aves en augas mariñas españolas (BOE núm. 173, do 17.7.2014).
Orde PRE/1841/2005, do 10 de xuño, pola que se modifica parcialmente a Orde do 18.1.1993, do Ministerio de Relacións coas Cortes e a Secretaría do Goberno, sobre zonas prohibidas e restrinxidas ao voo (BOE núm. 144, do 17.6.2005).
4. Normativa de Galicia.
Lei 1/1995, do 2 de xaneiro, de protección ambiental de Galicia (BOE núm. 143, do 16.6.1995).
Lei 10/1995, do 23 de novembro, de ordenación do territorio de Galicia (DOG núm. 233, do 5.12.1995).
Lei 5/2001, do 28 de xuño, de réxime xurídico das concesións na illa de Ons (DOG núm. 134, do 11.7.2001).
Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza (DOG núm. 171, do 4.9.2001).
Lei 7/2008, do 7 de xullo, de protección da paisaxe de Galicia (DOG núm. 139, do 18.7.2008).
Lei 11/2008, do 3 de decembro, de pesca de Galicia (DOG núm. 243, do 16.12.2008).
Lei 6/2009, do 11 de decembro, de modificación da Lei 11/2008, do 3 de decembro, de pesca de Galicia (DOG núm. 243, do 15.12.2009).
Lei 9/2010, do 4 de novembro, de augas de Galicia (DOG núm. 222, do 18.11.2010).
Lei 9/2013, do 19 de decembro, do emprendemento e da competitividade económica de Galicia (DOG núm. 247, do 27.12.2013).
Lei 2/2016, do 10 de febreiro, do solo de Galicia (DOG núm. 34, do 19.2.2016).
Decreto 274/1999, do 21 de outubro, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas (DOG núm. 209, do 28.10.1999).
Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do Espazo Natural da Illa de Cortegada e o seu contorno (DOG núm. 62, do 1.4.2002).
Decreto 72/2004, do 2 de abril, polo que se declaran determinados Espazos como zonas de Especial Protección dos Valores Naturais (DOG núm. 69, do 12.4.2004).
Decreto 15/2011, do 28 de xaneiro, polo que se regulan as artes, aparellos, útiles, equipamentos e técnicas permitidos para a extracción profesional dos recursos mariños vivos en augas de competencia da Comunidade Autónoma de Galicia (DOG núm. 31, do 15.2.2011).
Decreto 19/2011, do 10 de febreiro, polo que se aproban definitivamente as Directrices de ordenación do territorio (DOG núm. 36, do 22.2.2011).
Decreto 20/2011, do 10 de febreiro, polo que se aproba definitivamente o Plan de ordenación do litoral de Galicia (DOG núm. 37, do 23.2.2011).
Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (DOG núm. 62, do 31.3.2014).
Decreto 119/2016, do 28 de xullo, polo que se aproba o Catálogo das paisaxes de Galicia (DOG núm. 160, do 25.8.2016).
Orde do 30 de decembro de 2015 pola que se regula a explotación dos recursos específicos no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia (DOG núm. 13, do 21.1.2016).
Decreto 49/2018, do 26 de abril, polo que se declara ben de interese cultural o arquipélago de Sálvora coa categoría de paisaxe cultural (DOG núm. 95, do 21.5.2018).
b) Medidas e normativa xeral.
1. Directrices xerais.
1.1. Os obxectivos de conservación primarán sobre calquera outra actividade que se planifique ou se desenvolva no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia. En toda actuación primará o principio de cautela, de mínima intervención e menor agresividade para os compoñentes da biodiversidade do parque nacional.
1.2. Fomentarase a utilización dos compoñentes naturais do espazo dun modo e a un ritmo que non ocasione a diminución a longo prazo da biodiversidade, de maneira que se aseguren as posibilidades de satisfacer as necesidades e as aspiracións das xeracións actuais e futuras.
1.3. Velarase polo mantemento dos procesos ecolóxicos esenciais e dos ecosistemas.
1.4. Velarase pola preservación da variedade, singularidade e beleza dos ecosistemas naturais e da paisaxe, evitando ou, de ser o caso, minimizando a degradación destes por elementos ou construcións que supoñan un elevado impacto visual, derivado da súa localización, materiais empregados ou das relacións de texturas e cores utilizadas.
1.5. Darase preferencia ás medidas de conservación, preservación e restauración dos hábitats naturais e seminaturais, facendo especial fincapé naqueles considerados como prioritarios ou de interese comunitario, e aqueles con reducida representatividade, ou elevada fraxilidade, no ámbito do parque nacional.
1.6. Darase preferencia ás medidas de conservación, preservación e recuperación das especies silvestres de flora e fauna, facendo especial fincapé naquelas consideradas como protexidas por normativas internacionais, comunitarias, nacionais ou galegas.
1.7. Concederase prioridade ás especies de interese para a conservación, ás especies endémicas ou que posúan unha área de distribución limitada, así como ás especies de fauna migratoria.
1.8. Darase preferencia á conservación da diversidade xenética das poboacións silvestres de flora e fauna, así como ao mantemento ou, de ser o caso, á recuperación de razas, variedades e cultivos tradicionais que formen parte dos agrosistemas tradicionais.
1.9. Evitarase a introdución e controlarase ou mitigarase a difusión e expansión de especies, subespecies ou razas xeográficas distintas ás autóctonas, na medida en que poidan competir con estas, alterar a súa pureza xenética ou provocar desequilibrios ecolóxicos sobre os hábitats naturais e seminaturais, así como sobre as poboacións das especies de flora e fauna.
1.10. As actividades e actuacións que se desenvolvan no parque nacional buscarán o mantemento dos reservorios naturais de carbono existentes no parque nacional, a redución das emisións de gases de efecto invernadoiro, así como unha maior eficiencia no gasto dos recursos renovables e no control integral dos residuos e produtos contaminantes.
1.11. Evitarase a realización de calquera tipo de actividade que poida supoñer un risco de contaminación das augas continentais, tanto superficiais como subterráneas, así como das augas mariñas.
1.12. Manteranse as actividades e usos que sexan compatibles coa conservación da biodiversidade e o uso sustentable dos recursos naturais.
1.13. Mellorarase a calidade de vida dos habitantes do parque nacional mediante a adopción de medidas de dinamización e desenvolvemento económico, dirixidas especialmente ás actividades relacionadas co uso público, co turismo e co aproveitamento sustentable dos recursos naturais.
1.14. Elaborarase un programa de seguimento da realidade económica, sociolóxica e natural do Parque Nacional co fin de poder avaliar axeitadamente a repercusión de programas e proxectos sobre as características naturais do espazo.
1.15. Farase promoción do coñecemento dos valores naturais e culturais do parque nacional a través da coordinación con outras administracións, coa comunidade científica e coa poboación local.
2. Obxectivos específicos do parque nacional.
2.1. Garantir o mantemento ou, de ser o caso, o restablecemento, nun estado de conservación favorable, dos tipos de hábitats de interese comunitario e dos hábitats das especies protexidas.
2.2. Garantir o mantemento ou, de ser o caso, o restablecemento, nun estado de conservación favorable, das especies de interese comunitario, así como das especies catalogadas, presentes no parque nacional.
2.3. Mantemento e, de ser o caso, desenvolvemento dos elementos da paisaxe de primordial importancia para a fauna e a flora silvestres, que resulten fundamentais na migración, na distribución xeográfica e no intercambio xenético das especies silvestres.
2.4. Propiciar e fomentar a conservación de todas as especies de aves silvestres que viven en estado salvaxe no territorio, de forma que se garanta a protección, a administración e a regulación das ditas especies e da súa explotación. O mantemento ou adaptación desas especies levarase a cabo nun nivel que corresponda ás esixencias ecolóxicas, científicas e culturais, tendo en conta as esixencias económicas e recreativas.
2.5. Establecer medidas de conservación con respecto ás especies de aves migratorias cuxa chegada sexa regular, tendo en conta as necesidades de protección na zona xeográfica marítima e terrestre no relativo ás súas áreas de reprodución, de muda e de invernada e ás zonas de descanso nas súas áreas de migración.
2.6. Evitar a contaminación ou a deterioración dos hábitats, así como as perturbacións que afecten as aves incluídas no anexo I da DC 2009/147/CE.
2.7. Protexer a integridade de ecosistemas ligados a zonas costeiras e á plataforma continental.
2.8. Asegurar a protección, recuperación, fomento e difusión dos seus valores ambientais e do seu patrimonio natural, regulando de forma compatible coa súa conservación tanto a actividade investigadora e educativa como o acceso dos visitantes.
2.9. Promover e apoiar no interior do parque as actividades tradicionais compatibles coa protección do medio natural.
2.10. Contribuír á mitigación do cambio climático global mediante o secuestro do dióxido de carbono atmosférico e o seu almacenamento nas biocenoses e nos solos.
2.11. Achegar ao patrimonio común unha mostra representativa do ecosistema litoral da rexión eurosiberiana, incorporando o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia aos programas nacionais e internacionais de conservación da biodiversidade.
2.12. Fomentar a mellora dos núcleos rurais existentes no ámbito territorial do parque nacional, contribuíndo na medida do posible a mellorar os servizos e infraestruturas de carácter público.
2.13. Garantir que as actividades de uso público se desenvolvan acordes cos obxectivos de conservación do parque nacional.
2.14. Garantir o cumprimento dos obxectivos de conservación establecidos nas distintas figuras de áreas protexidas que inciden no ámbito territorial do parque nacional (Rede Natura 2000, OSPAR, Ramsar, etc.), así como levar a cabo as medidas necesarias para optar á catalogación do parque nacional nas figuras de ámbito cultural e natural promovidas pola Unesco.
2.15. Apoiar e colaborar co organismo autonómico en materia de Patrimonio Cultural, na declaración de ben de interese cultural de determinados enclaves do parque nacional.
3. Normativa xeral.
3.1. As autorizacións outorgadas no ámbito do parque nacional polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural formularanse de acordo co artigo 6 da DC 92/43/CEE (trasposto ao ordenamento xurídico español na Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade) e en coherencia cos obxectivos e directrices recollidos no presente plan.
3.2. Cando, de acordo coa lexislación sectorial vixente, as actividades descritas como de uso permitido ou autorizable no presente plan se deban someter a autorización de calquera organismo da Administración, enténdese que, aínda que estas entidades son as competentes para a expedición da autorización, esta deberá supeditarse ás condicións establecidas para cada tipo de actividade no ámbito do presente plan. Deberán comunicar ao organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural a solicitude e, se así o especificase a normativa do presente plan, solicitar o informe preceptivo do dito organismo.
3.3. Calquera actividade, plan ou proxecto que, sen ter relación directa coa xestión do parque nacional ou sen ser necesario para esta, poida afectar de forma apreciable o citado espazo, xa sexa individualmente ou en combinación con outros plans e proxectos, someteranse a unha axeitada avaliación das súas repercusións no lugar, tendo en conta os obxectivos de conservación do dito parque nacional, así como os criterios establecidos na lexislación de avaliación ambiental, na Lei 30/2014, de parques nacionais, Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade, no Plan director de parques nacionais e no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia, e nos instrumentos de xestión e planificación das distintas figuras de áreas protexidas presentes no ámbito territorial do parque nacional. No desenvolvemento deste proceso será necesario incluír un informe preceptivo e vinculante do director-conservador do parque nacional.
Se, a pesar das conclusións negativas da avaliación das repercusións sobre o espazo e a falla de solucións alternativas, cumprirá realizar un plan ou proxecto por razóns imperiosas de interese público de primeira orde, incluídas razóns de índole social ou económica, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural tomará cantas medidas compensatorias sexan necesarias para garantir a integridade ambiental do parque nacional.
No caso de que o lugar considerado albergue un hábitat natural e/ou especie designados como prioritarios pola normativa da Unión Europea, o unha especie catalogada legalmente como en perigo de extinción, unicamente se poderán alegar consideracións relacionadas coa saúde humana e a seguridade pública, ou relativas a consecuencias positivas de primordial importancia para o ambiente, ou ben outras razóns imperiosas de interese público de primeira orde, en conformidade co establecido na Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade.
3.4. A Dirección Xeral da Xunta de Galicia con competencias en materia de patrimonio natural é o órgano encargado da planificación, xestión e conservación do parque nacional. De acordo coa Lei 15/2002, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, e da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais, o Padroado é o órgano consultivo e de participación social, que ten como función velar polo cumprimento das normas establecidas no parque nacional. Sobre o director-conservador do parque nacional recae a administración e a coordinación das actividades de xestión ordinaria do parque nacional e, en particular, a elaboración e proposta dos orzamentos e programas de xestión e a execución, así como desenvolvemento do PRUX.
3.5. Con carácter xeral e por resultar incompatibles cos fins do espazo protexido, son usos prohibidos en todo o parque nacional, con excepción da zona de uso especial e a zona de asentamentos tradicionais, as novas obras, instalacións ou actividades coincidentes coas relacionadas na lexislación vixente en materia de avaliación de impacto ambiental (Directiva 2001/42/CE, Directiva 2011/92/UE, Directiva 2014/52/UE, Lei 21/2013, de avaliación ambiental), considerando do mesmo modo as ampliacións das preexistentes.
3.5.1. Todas aquelas actuacións que produzan unha alteración física ou unha perda dos valores naturais, culturais, científicos ou educativos da área de aplicación do presente plan someteranse ao procedemento de avaliación de impacto ambiental de acordo cos criterios e especificacións recollidos no presente plan.
3.6. Usos permitidos. Con carácter xeral, considéranse usos ou actividades permitidas aquelas de carácter tradicional que sexan compatibles coa protección do parque nacional e todos aqueles non incluídos nos grupos de actividades prohibidas ou suxeitas a autorización nin establecidos na normativa específica contida neste plan.
3.7. Usos autorizables. Con carácter xeral, considéranse usos ou actividades autorizables:
3.7.1. Todas aquelas actividades directamente relacionadas coa saúde humana e a seguridade pública ou con outras razóns imperiosas de interese público de primeira orde, ou ben que poidan ser obxectivamente consideradas como acción positivas de primordial importancia para o ambiente, sempre que cumpran co disposto no artigo 6 da DC 92/43/CEE.
3.7.2. Considéranse usos autorizables aqueles usos que, baixo determinadas condicións e tras a obtención das correspondentes autorizacións dos organismos ou administracións competentes, así como a autorización expresa do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, poden seren executados ao seren considerados compatibles cos obxectivos de conservación do espazo e dos compoñentes clave da biodiversidade, ao non supor unha deterioración significativa, a curto ou medio prazo, dos seus valores.
O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural avaliará o grao de significación da actividade e poderá autorizala tras asegurarse de que non causará prexuízo á integridade do lugar en cuestión, e propoñerá, de ser o caso, medidas preventivas e compensatorias, co fin de asegurar que a mencionada actividade non alcance os límites establecidos no número 6.3 da DC 92/43/CEE.
3.7.3. Dentro da categoría de uso autorizable inclúense tamén os programas, plans e proxectos que, sen teren unha relación directa coa xestión do parque nacional ou sen ser necesario para esta, poidan afectar de forma significativa o citado lugar, xa sexa individualmente ou en combinación con outros plans, programas e proxectos. Deberán someterse a unha axeitada avaliación das súas repercusións no lugar, acorde co artigo 6 da DC 92/43 CEE e do 46 da Lei 42/2007, de patrimonio natural e da biodiversidade, así como ser sometidos a informe do órgano de xestión do parque nacional.
3.8. Usos prohibidos. Considéranse usos ou actividades prohibidas:
3.8.1. Os contrarios aos obxectivos de conservación da Rede Natura 2000 e do parque nacional e que, por conseguinte, comporten unha afección significativa sobre a integridade do parque nacional ou sobre o estado de conservación dos compoñentes clave para a biodiversidade (hábitats e especies protexidas).
3.8.2. Así mesmo, considéranse dentro desta categoría todas as actuacións consideradas como prohibidas na normativa referente á conservación do patrimonio natural e a biodiversidade (Lei 42/2007, do patrimonio natural e a biodiversidade; Lei 9/2001, de conservación da natureza), así como na referente á declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia), os seus instrumentos de ordenación (Decreto 274/1999 polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas. Decreto 88/2002 polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do espazo natural da Illa de Cortegada e o seu contorno), e os referentes aos espazos naturais (Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia) ou compoñentes da biodiversidade recoñecidos dentro do ámbito do parque nacional.
6.2.2. Alcance e ámbito de aplicación.
O presente plan desenvolve as directrices emanadas polos plans de ordenación dos recursos naturais elaborados no ámbito territorial do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e establecen para dito ámbito as previsións de actuacións do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
O presente plan prevalecerá sobre o planeamento urbanístico e a ordenación do territorio. Se as súas determinacións fosen incompatibles coas da normativa urbanística en vigor, esta será revisada de oficio polos órganos competentes.
Os obxectivos, directrices e normativas do presente plan aplicaranse ao Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, cuxos límites físicos se recollen na cartografía achegada neste plan e que foron establecidos na Lei 15/2002 pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (modificada pola Lei 53/2002, do 30 de decembro, de medidas fiscais, administrativas e da orde social).
6.2.3. Relación de actividades incompatibles e compatibles.
a) Actividades incompatibles.
O Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia posúe uns valores naturais que deben ser respectados, de xeito que se manteñan os valores que motivaron a designación deste territorio como parque nacional, así como do resto de figuras de áreas protexidas con que conta o seu ámbito territorial: Área Mariña Protexida do Convenio OSPAR, Humidal de Importancia Internacional do Convenio de Ramsar, Espazo Protexido da Rede Natura 2000 e Espazo Natural Protexido da Rede Galega de Espazos Protexidos. Polo tanto, para que se poida preservar o labor previo, sustentable e respectuoso, nos terreos incluídos no parque nacional consideraranse como actividades incompatibles as seguintes:
1. O territorio delimitado polo Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia considérase como área de exclusión á hora de:
1.1. Planificar e autorizar novas actividades e aproveitamentos mineiros. Non se permitirán novas actividades extractivas. Estas explotacións producen un impacto paisaxístico crítico, incompatible cos obxectivos de protección do parque nacional, dos seus hábitats de interese comunitario e das especies de interese para a conservación e, por outra parte, contan con mínimas posibilidades de restauración a curto ou medio prazo.
1.2. Planificar e autorizar novas instalacións industriais de enerxía eólica. Quedan excluídas desta consideración as instalacións para uso doméstico ou as necesarias para a xestión das instalacións do parque nacional.
1.3. Planificar e autorizar instalacións de enerxía hidroeléctrica.
1.4. Planificar e autorizar aproveitamentos industriais de enerxía fotovoltaica
1.5. Planificar e autorizar aproveitamentos industriais de enerxía mareomotriz.
1.6. Planificar e autorizar sondaxes, perforacións e exploracións de recursos submarinos para o seu aproveitamento industrial, incluíndo a fracturación hidráulica, así como a extracción, captura, inxección e almacenamento xeolóxico de fluídos.
1.7. Planificar e autorizar actividades industriais, incompatibles cos obxectivos de conservación do Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia (Decreto 37/2014) e da Rede Galega de Espazos Protexidos (Lei 9/2001, de conservación da natureza).
1.8. Planificar e autorizar novas construcións, salvo as necesarias para garantir a xestión do parque nacional e contribuír ao mellor cumprimento dos seus obxectivos.
2. Consideranse igualmente incompatibles no ámbito do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia as seguintes actividades:
2.1. A destrución ou deterioración dos hábitats de interese comunitario e dos hábitats e poboacións das especies protexidas ou catalogadas.
2.2. A introdución de especies alóctonas e, especialmente, as especies exóticas invasoras.
2.3. A pesca e caza deportivas.
2.4. A recolección ou manipulación de calquera tipo de resto de interese cultural, salvo os debidamente autorizados polo parque nacional e polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio cultural.
2.5. Salvo motivos de xestión e conservación, calquera actuación que provoque contaminación lumínica ou acústica ou efectos negativos sobre a calidade do aire.
2.6. As competicións deportivas e os deportes de aventura, salvo os casos exceptuados no presente PRUX.
2.7. A circulación ou transito fóra das áreas autorizadas.
2.8. A construción de novos cerramentos permanentes que obstaculicen o libre tránsito das especies silvestres, salvo aqueles vencellados a motivos de xestión e conservación do parque nacional, seguridade cidadán ou graves prexuízos para os habitantes e a súas explotacións.
2.9. A acampada ou pernoita fóra das áreas debidamente establecidas e reguladas.
2.10. A utilización de megafonía.
2.11. A alteración ou deterioración dos sinais ou elementos interpretativos do parque nacional.
2.12. O uso do lume en actividades de uso público.
2.13. A recolección de calquera tipo de espécime xeolóxico ou biolóxico, sen autorización do parque nacional, salvo os derivados da práctica das actividades tradicionais consideradas como compatibles.
2.14. Establecemento de novos tendidos eléctricos ou de telecomunicación aéreos.
2.15. As manobras militares.
2.16. Aquelas actividades consideradas como infraccións na lexislación de augas, costas e do mar.
2.17. Aquelas actividades consideradas como infraccións na Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade, e na Lei 9/2001, de conservación da natureza, así como aquelas consideradas como prohibidas no presente PRUX e no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia.
3. De acordo coa disposición derradeira cuarta da Lei 30/2014, de parques nacionais, a disposición adicional terceira do Plan director da Rede de parques nacionais e a Orde PRE/1841/2005, do 10 de xuño, pola que se modifica parcialmente a Orde do 18 de xaneiro de 1993, do Ministerio de Relacións coas Cortes e a Secretaría do Goberno sobre zonas prohibidas e restrinxidas ao voo (BOE núm. 144, do 17.6.2005), así como o resto de normativa vixente na materia, no ámbito do Parque Nacional das Illas Atlánticas o voo de aeronaves (avionetas, globos aerostáticos, ás delta, parapente e calquera outro artefacto voador), incluíndo as manobras de engalaxe, aterraxe, considérase como prohibido cando se realice a menos de 3.500 pés (1.066,8 metros). Quedan excluídas da anterior especificación as aeronaves estatais ou autonómicas en misións de auxilio, salvamento, vixilancia, extinción de incendios, así como as vencelladas coa conservación e protección do ambiente, así como as autorizadas polo Organismo Autónomo de Parques Nacionais.
4. As actividades prohibidas que figuran na normativa do presente PRUX, así como aquelas actividades non recollidas como autorizables ou permitidas e que poidan ter un efecto significativo sobre os compoñentes da biodiversidade e da xeodiversidade no parque nacional.
b) Actividades compatibles.
Nesta epígrafe inclúense as actividades compatibles no ámbito do parque nacional. Considéranse actividades compatibles no ámbito do parque nacional, sempre e cando se realicen acorde cos obxectivos e criterios establecidos na normativa de parques nacionais, así como coa normativa do propio Parque Nacional das Illas Atlánticas e das normativas ambientais de ámbito europeo, estatal e autonómico que afectan o territorio marítimo-terrestre abranguido polo parque nacional e as propias medidas de xestión recollidas neste plan reitor de uso e xestión.
No territorio delimitado polo Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia considéranse como actividades compatibles, sempre e cando se realicen supeditadas aos obxectivos de conservación do parque nacional, asegurando en todo momento a integridade ecolóxica deste, e se desenvolvan de acordo coas especificacións recollidas neste PRUX, no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia e na normativa ambiental e na normativa sectorial de aplicación:
1. A pesca e o marisqueo.
2. A actividade agrícola e forestal.
3. As actividades de uso público.
4. As actividades científicas e de monitoreo.
5. As actividades de carácter cultural.
6. O mantemento das edificacións e instalacións existentes.
6.2.4. Fomento de actividades socioeconómicas.
Coa finalidade de alcanzar os mesmos obxectivos expostos no punto anterior, na área de influencia socioeconómica do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia tamén poderán promoverse certas actividades socioeconómicas, de acordo coa lexislación vixente.
O territorio delimitado pola área de influencia socioeconómica do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia considerarase como área preferente para o desenvolvemento daquelas actividades socioeconómicas de carácter tradicional, coherentes e respectuosas cos obxectivos de conservación:
1. Actividades de uso público.
2. Actividades vinculadas co uso racional e sustentable dos recursos naturais.
3. Actividades de carácter turístico.
4. Mellora dos asentamentos rurais tradicionais e mellora da calidade de vida dos habitantes.
6.2.5. Promoción e difusión do parque nacional.
a) Fomentarase a promoción e difusión dos valores e actividades do parque nacional no ámbito da Comunidade Autónoma de Galicia, así como noutras áreas limítrofes. Asi mesmo, procurarase a devandita difusión e comunicación aos propios visitantes do parque nacional.
b) Promoverase o intercambio de experiencias e coñecementos, así como a colaboración con proxectos de conservación en relación con outros espazos que formen parte da Rede de parques nacionais, da Rede Natura 2000, do convenio OSPAR, da Listaxe de humidais de importancia internacional do Convenio de Ramsar, así como doutras redes de áreas protexidas ou de seguimento dos compoñentes do ambiente e da biodiversidade.
c) Colaborarase con programas e institucións implicados no seguimento a medio e longo prazo de ecosistemas e dos seus compoñentes, na conservación da biodiversidade, as augas internacionais, ou a mitigación e adaptación fronte ao cambio climático.
7. Medidas e normativa por compoñentes.
As medidas e normativa nos espazos protexidos da Rede Natura 2000 articúlanse a partir dos obxectivos, directrices e normas xerais que na actualidade veñen establecidos en acordos internacionais asinados polo Reino de España, especialmente o Convenio sobre Diversidade Biolóxica (CBD), a Estratexia de biodiversidade da Unión Europea para o 2020. Así como nas disposicións da Unión Europea: Directiva 2009/147/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 30 de novembro de 2009, de conservación das aves silvestres; na Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio, relativa á conservación dos hábitats naturais e da flora e fauna silvestres; na Directiva 2000/60/CE do Parlamento Europeo e do Consello, do 23 de outubro, pola que se establece un marco comunitario de actuación no ámbito da política de augas. Na lexislación estatal: Lei 22/1988, do 28 de xullo, de costas; Real decreto lexislativo 1/2001 polo que se aproba o texto refundido da Lei de augas; Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade; Lei 41/2010, de protección do medio mariño; Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais; Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais. E na normativa galega: Lei 9/2010, de augas de Galicia; na Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza; a Lei 7/2008, de protección da paisaxe de Galicia, e o Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia. Así mesmo, tamén foron implementadas as disposicións normativas recollidas nos instrumentos de planificación existentes para o ámbito territorial do parque nacional (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014).
No Plan reitor de uso e xestión (PRUX) do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, as medidas de xestión de carácter sectoriais estrutúranse en tres niveles: medios ecolóxicos, compoñentes da biodiversidade e actividades e aproveitamentos.
7.1. Medidas e normativa por compoñentes: medios ecolóxicos.
7.1.1. Atmosfera.
a) Obxectivos.
1. Procurar manter a calidade do aire, limitando no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia a emisión de substancias contaminantes en concentracións tales que modifiquen a calidade do aire por enriba dos niveis autorizados.
2. Vixiar o cumprimento da normativa de carácter comunitario, estatal e autonómico relativa ás emisións atmosféricas de po, olores e ruído, producidos polas distintas actividades que se desenvolven no ámbito do parque nacional.
3. Controlar os niveis de elementos contaminantes presentes no parque nacional.
b) Directrices.
1. Promoveranse as medidas correctoras necesarias para minimizar ou, de ser o caso, eliminar as fontes de emisión de olores desagradables, contaminantes, ou ruídos molestos.
2. Promoveranse as medidas correctoras necesarias para minimizar os efectos da contaminación lumínica.
3. Tomaranse as medidas necesarias para limitar a contaminación lumínica. Nas novas instalacións ou infraestruturas evitarase a emisión de luz directa cara ao ceo e evitaranse excesos nos niveis de iluminación.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión dos recursos atmosféricos, aplicarase a normativa sectorial europea, estatal e galega, vixente no seu momento, en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), dos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e dos plans de conservación das especies ameazadas de flora e fauna silvestre, no ámbito do parque nacional.
7.1.2. Xea.
a) Obxectivos.
1. Conservar os recursos da xea e promover o seu aproveitamento sustentable.
2. Establecer medidas preventivas para impedir a progresiva perda de solo.
3. Os usos e aproveitamentos do solo velarán por manter ou aumentar a capacidade de secuestro de carbono, dada a súa importancia na mitigación dos efectos derivados do cambio climático global.
b) Directrices.
1. Velarase por manter as características químicas, estruturais e de textura dos solos, das que depende en boa medida a súa vexetación, e para evitar a aparición de fenómenos erosivos por causas antrópicas.
2. Tenderanse a conservar aquelas superficies con pendente superior ao 50 % sobre as que se desenvolvan hábitats naturais ou, se é o caso, plantacións forestais.
3. A utilización do solo con fins agropecuarios deberá realizarse de forma sustentable, para asegurar o mantemento do seu potencial biolóxico e da súa capacidade produtiva.
4. Inventariaranse e diagnosticaranse os recursos xeolóxicos e xeomorfolóxicos e adoptaranse as medidas que sexan precisas para a súa protección e conservación.
5. Nas autorizacións e nos procedementos de avaliación ambiental teranse en consideración as singularidades xeolóxicas e xeomorfolóxicas do territorio, debido tanto ao seu valor intrínseco (xeodiversidade), como ao constituír unha parte esencial de diversos tipos de hábitats de interese comunitario e prioritario (biodiversidade), promovendo a súa conservación ou, se é o caso, establecendo medidas compensatorias co fin de reducir o impacto sobre estes.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión dos recursos da xea, aplicarase a normativa sectorial europea, estatal e galega, vixente no seu momento, en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), dos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e dos plans de conservación das especies ameazadas de flora e fauna silvestre, no ámbito do parque nacional.
7.1.3. Ecosistemas subterráneos.
a) Obxectivos.
1. Conservar e, no seu caso, restaurar os compoñentes biolóxicos, xeolóxicos, xeomorfolóxicos, hidrolóxicos, paleontolóxicos e arqueolóxicos dos ecosistemas subterráneos terrestres e mariños do parque nacional.
2. Ordenar e promover o seu aproveitamento sustentable.
b) Directrices.
1. Velarase por identificar as actuacións prioritarias e desenvolver os instrumentos precisos para asegurar o mantemento do estado e funcionalidade dos ecosistemas subterráneos.
2. Darase prioridade á protección dos hábitats e as poboacións de especies cavernícolas sobre calquera outra actividade que poida desenvolverse nos ecosistemas subterráneos.
3. Protexerase o patrimonio arqueolóxico e paleontolóxico albergado nos ecosistemas subterráneos.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión dos ecosistemas subterráneos, aplicarase a normativa sectorial europea, estatal e galega, vixente no seu momento, en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), dos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e dos plans de conservación das especies ameazadas de flora e fauna silvestre, no ámbito do parque nacional.
7.1.4. Augas continentais.
a) Obxectivos.
1. Establecer un marco para a protección das augas superficiais continentais, as augas de transición, as augas costeiras e as augas subterráneas que:
1.1. Preveña toda deterioración adicional e protexa e mellore o estado dos ecosistemas acuáticos e, con respecto ás súas necesidades de auga, dos ecosistemas terrestres e humidais directamente dependentes dos ecosistemas acuáticos.
1.2. Promova un uso sustentable da auga baseado na protección a longo prazo dos recursos hídricos dispoñibles.
1.3. Garanta a redución progresiva da contaminación da auga subterránea e evite novas contaminacións; e contribúa a paliar os efectos das inundacións e secas.
1.4. Contribúa a reducir de forma significativa a contaminación das augas subterráneas.
1.5. Contribúa a protexer as augas territoriais e mariñas e a lograr os obxectivos dos acordos internacionais pertinentes, incluídos aqueles que teñen como finalidade previr e erradicar a contaminación do medio mariño.
b) Directrices.
1. Preservarase a calidade da auga, tanto superficial como subterránea, e aseguraranse os caudais mínimos ecolóxicos.
2. Procurarase conseguir, no menor prazo posible, o axeitado tratamento de depuración para as verteduras e velarase en todo momento por manter a calidade e o estado ecolóxico das augas.
3. Estableceranse mecanismos de coordinación cos organismos de bacía para asegurar a eficacia das medidas de protección e actuación.
4. No tratamento das augas residuais tenderase a cumprir os obxectivos de calidade máis estritos, desde un punto de vista ambiental, de entre as normativas técnicas existentes.
5. Para os efectos de conservación e planificación dos pequenos leitos e dos humidais, consideraranse como límites territoriais os establecidos pola normativa vixente en relación coa zona de policía estipulada nas marxes ou, se é o caso, á porción das marxes que alberga representacións de hábitats do anexo I característicos de medios hidrófilos e higrófilos.
6. Velarase para que as autorizacións de captacións e aproveitamentos de augas subterráneas non supoñan unha afección significativa sobre os recursos hídricos e sobre o mantemento dos ecosistemas e das comunidades de flora e fauna.
7. Nas áreas costeiras as autorizacións de captacións e aproveitamentos de augas evitarán a progresión da cuña salina e, por conseguinte, a salinización dos humidais.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión das augas continentais, aplicarase a normativa sectorial europea, estatal e galega, vixente no seu momento, en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), dos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e dos plans de conservación das especies ameazadas de flora e fauna silvestre, no ámbito do parque nacional.
7.1.5. Augas mariñas.
a) Obxectivos.
1. Manter ou, de ser o caso, restaurar o estado ecolóxico dos ecosistemas mariños.
2. Tomar medidas preventivas para impedir a progresiva contaminación do mar.
3. Promover a conservación e o uso sustentable dos recursos mariños.
4. Contribuír á Estratexia mariña da demarcación noratlántica.
5. Contribuír á Directiva marco sobre a estratexia mariña (Directiva 2008/56/CE).
b) Directrices.
1. Adoptaranse as medidas necesarias para protexer e preservar o medio mariño, incluíndo a súa biodiversidade, evitar a súa deterioración, e recuperar ou restaurar o estado ecolóxico dos ecosistemas mariños nas zonas onde fosen afectados negativamente.
2. Previr e reducir as verteduras de residuos ao medio mariño, velando por que non se produzan impactos ou riscos graves para os ecosistemas mariños, a saúde humana e os usos lexítimos do mar.
3. Aplicarase unha xestión adaptativa das actividades humanas seguindo o enfoque ecosistémico e tendo en conta o coñecemento científico, garantindo que o grao con que se desenvolven se manteña en niveis compatibles coa consecución dun bo estado de conservación.
4. Non se comprometerá a capacidade dos ecosistemas mariños para responder aos cambios globais inducidos pola actividade humana.
5. Contribuír á coherencia entre as diferentes políticas sectoriais, acordos e medidas lexislativas que inciden no medio mariño, coa finalidade de que se adapten aos obxectivos de conservación da biodiversidade mariña.
6. Estableceranse mecanismos de coordinación cos organismos con competencias no medio mariño para asegurar a eficacia das medidas de protección e actuación.
7. Propiciarase o aproveitamento sustentable dos bens e servizos mariños polas actuais e futuras xeracións, garantindo que as actividades e usos no medio mariño sexan compatibles coa preservación da súa biodiversidade.
8. Promoverase que a investigación mariña orientada ao aproveitamento racional dos recursos e potencialidades do medio mariño sexa compatible co seu mantemento nun estado de conservación favorable.
c) Directiva xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión das augas mariñas, aplicarase a normativa sectorial europea, estatal e galega, vixente no seu momento, en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), dos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e dos plans de conservación das especies ameazadas de flora e fauna silvestre, no ámbito do parque nacional.
7.1.6. Paisaxe.
a) Obxectivos.
1. O recoñecemento, a protección, a xestión e a ordenación da paisaxe co fin de preservar todos os elementos que a configuran nun marco de desenvolvemento sustentable, entendendo que a paisaxe exerce unha función principal de interese xeral nos campos ambientais, culturais, sociais e económicos.
2. Manter nun estado de conservación favorable os tipos de paisaxes existentes no parque nacional, así como os costumes tradicionais existentes e os compoñentes naturais e elementos construtivos destes.
3. Mitigar os elementos artificiais que a nivel estrutural e funcional actúan como barreiras, así como fortalecer a conservación daqueles de carácter natural ou seminatural que constitúen corredores ecolóxicos que resultan esenciais para a migración, a distribución xeográfica e o intercambio xenético das especies silvestres.
4. Nas actuacións susceptibles de alterar ou modificar a paisaxe natural do parque nacional teranse especialmente en conta as súas repercusións sobre a calidade paisaxística e adoptaranse cantas medidas sexan necesarias con obxecto de minimizar as consecuencias. En tal sentido, os proxectos que teñan por obxecto este tipo de actuacións e especial incidencia sobre a paisaxe supervisaranse co obxecto de garantir o cumprimento do expresado neste artigo.
b) Directrices.
1. Establecerase un programa de recuperación daquelas áreas que conteñan elementos da paisaxe degradados dándolle prioridade ás áreas de maior accesibilidade visual.
2. Restaurarase a calidade paisaxística alí onde fose deteriorada por accións humanas, como movementos de terra, actividades extractivas, apertura de pistas e camiños ou de calquera outro tipo.
3. Procurarase evitar a introdución no medio natural de calquera elemento artificial que limite o campo visual ou rompa a harmonía da paisaxe. Non obstante, poderán establecerse as infraestruturas que sexan imprescindibles, de acordo coas prescricións do presente plan, procurando minimizar o seu impacto sobre o medio.
4. Velarase polo mantemento do territorio do parque nacional libre de lixos, residuos e verteduras e aplicarase a normativa vixente na materia. Eliminaranse os vertedoiros e entullos incontrolados.
5. O impacto paisaxístico deberá ser especialmente tido en conta nos proxectos de infraestruturas lineais e nas actuacións realizadas en áreas de alta visibilidade.
6. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá determinar aquelas singularidades da paisaxe, tanto elementos naturais como culturais, que deban ser preservados e delimitarán o seu ámbito de protección, tendo en conta a súa bacía visual.
7. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural limitará as repoboacións forestais e os tratamentos silvícolas que supoñan unha deterioración paisaxística do parque nacional e propoñerá, se é o caso, as medidas correctoras necesarias.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión da paisaxe, aplicarase a normativa sectorial europea, estatal e galega, vixente no seu momento, de conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), dos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), e dos plans de conservación das especies ameazadas de flora e fauna silvestre, no ámbito do parque nacional.
7.2. Medidas e normativa por compoñentes: hábitats.
7.2.1. Medidas xerais.
a) Obxectivos.
1. Manter nun estado de conservación favorable os hábitats prioritarios e de interese comunitario establecidos no anexo I da DC 92/43/CEE no ámbito marítimo-terrestre do parque nacional.
2. Regular o uso sustentable e fomentar a protección dos hábitats naturais e seminaturais e, de xeito especial, daqueles que posúen unha área de distribución reducida no parque nacional, así como no conxunto dos espazos da Rede Natura 2000.
3. Manter a integridade e conservar a funcionalidade de charcas e pozas que proporcionan o medio acuático para o desenvolvemento dun elevado conxunto de especies de diversos grupos taxonómicos (flora, invertebrados, anfibios, aves, etc.).
b) Directrices.
1. Os criterios de xestión de hábitats e especies rexeranse, en ausencia de especificacións concretas, polo considerado no artigo 6 da DC/92/43/CEE.
2. Estableceranse medidas específicas de xestión para os hábitats de maior fraxilidade ecolóxica ou para aqueles que posúen unha escasa representación territorial no ámbito do parque nacional ou do conxunto da Rede Natura 2000 en Galicia.
3. Darase prioridade, alí onde se presenten os hábitats incluídos no anexo I da Directiva 92/43/CEE, á conservación e rexeneración natural destes fronte a calquera outro tipo de actuación.
4. Darase prioridade á conservación dos hábitats que alberguen áreas prioritarias de especies de flora ou fauna silvestre de interese para a conservación.
5. Darase prioridade á protección e conservación dos hábitats de especies de especial interese polo seu carácter endémico, a súa situación de ameaza ou por atoparse no límite da súa área de distribución.
6. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan analizar e avaliar o estado de conservación dos hábitats para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias.
7. Para os efectos da xestión do parque nacional, e cando non exista unha delimitación territorial concreta dos corredores fluviais e dos humidais, considerarase como área mínima os límites do dominio público máis a zona de servidume e policía, definidas na normativa básica sobre augas continentais ou ben a área delimitada pola existencia de hábitats e especies características dos ecosistemas acuáticos e dos humidais.
c) Normativa xeral.
1. As actuacións non vinculadas coas necesidades de conservación e xestión dos compoñentes da biodiversidade ou aquelas non recollidas nos supostos de actividades permitidas ou autorizadas establecidas no presente plan, que poidan afectar de maneira significativa, individualmente ou en combinación con outras actuacións, o estado de conservación dun tipo de hábitat incluído no anexo I da DC 92/43/CEE, deberán contar coa autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural. A mencionada autorización será outorgada tras unha adecuada avaliación das súas repercusións sobre o parque nacional de acordo co establecido no artigo 6 da DC 92/43/CEE e no artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015).
2. Establécese a continuación, a partir das directrices establecidas pola Unión Europea, o Goberno de España e a Xunta de Galicia, a formulación das normativas de ordenación e xestión específicas para cada un dos grandes grupos de hábitats presentes no parque nacional: mariños, costeiros, humidais continentais, matogueiras e medios rochosos, bosques e agrosistemas tradicionais, establecendo para cada un dos grupos os obxectivos de conservación específicos.
Ademais, para cada un dos grandes grupos de hábitats inclúense un conxunto de accións, usos, plans, proxectos e actividades que poidan ter relación directa sobre os tipos de hábitat incluídos en cada un dos devanditos grupos. Estrutúranse en tres grandes bloques, segundo a súa influencia positiva, negativa ou inexistente, sobre o estado de conservación dos hábitats albergados en cada un dos grupos.
En primeiro lugar, recóllese unha relación de actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable dos hábitats, entendendo como tales aquelas accións sobre o medio que permiten incrementar o seu valor de conservación, fomentando a súa recuperación. Relaciónanse, ademais, as actuacións que favorecen o mantemento do estado de conservación dos hábitats, entendendo como tales aqueles plans, proxectos e actividades que, sen ter relación directa coas necesidades de xestión, non supoñen unha afección significativa sobre a integridade do espazo ou dos seus compoñentes, de conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015).
En terceiro lugar, inclúense tamén as actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación dos hábitats, nas cales se inclúen aqueles plans, proxectos e actividades que, sen ter relación directa coas necesidades de xestión, afectan de forma significativa a integridade do espazo ou dos seus compoñentes, polo que a súa autorización deberá ser efectuada de conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade (modificada pola Lei 33/2015), así como pola propia normativa de impacto ambiental. Isto permite incrementar a seguridade xurídica de certas actividades e, en concreto, daquelas de carácter tradicional, promovéndose aquelas de carácter sustentable.
Finalmente, inclúense unha serie de indicadores de seguimento que permitan establecer unha vixilancia e control do estado de conservación dos hábitats do grupo.
7.2.2. Hábitats mariños.
a) Descrición.
1. En relación cos hábitats do medio mariño, no anexo I da DC 92/43/CEE inclúense unicamente tipos de hábitats pertencentes ao dominio litoral e, en concreto, zonas ecolóxicas próximas á costa (Nat-2000 11 Augas mariñas e medios de marea).
As unidades ambientais en que se inclúen este tipo de hábitats son:
UA110 Augas mariñas profundas afastadas da costa.
UA111 Augas mariñas próximas á costa.
2. Os tipos de hábitats incluídos neste grupo son o tipo Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda, e o tipo Nat-2000 1160 Grandes calas e baías pouco fondas.
Os hábitats de contacto son frecuentemente tipos asociados á franxa costeira, como os tipos Nat-2000 1130 Esteiros, Nat- 2000 1140 Chairas lamacentas ou areosas non cubertas de auga na baixamar, Nat-2000 1170 Arrecifes, Nat-2000 1210 Vexetación anual sobre argazos, Nat-2000 1220 Vexetación perenne de coídos, Nat-2000 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas.
b) Obxectivos de conservación.
1. Manter ou, se é o caso, restaurar o estado ecolóxico dos ecosistemas mariños.
2. Tomar medidas preventivas para impedir a progresiva contaminación do mar.
3. Reforzar o papel dos medios mariños como reguladores de gases, do clima e de perturbacións naturais.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable dos hábitats de interese comunitario, ou a súa recuperación.
1. A eliminación de verteduras non autorizadas que causen contaminación ás augas e aos sedimentos mariños.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. A retirada de algas e argazos cando afecten significativamente o mantemento dos bancos marisqueiros e se realicen de forma exclusiva e controlada sobre estas áreas.
2. As actividades de uso público e recreativo sempre e cando sexan levadas a cabo baixo as disposicións normativas sectoriais, as regulacións establecidas polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, e polas disposicións establecidas no presente plan.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. A introdución ou expansión de especies alóctonas que afecten de xeito significativo a estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos ecosistemas mariños naturais.
2. A construción de infraestruturas que afecten a dinámica mareal (amplitude e correntes mareais) e da ondada, provocando perdas significativas de superficies intermareais representadas por hábitats de interese comunitario.
3. A realización de cambios na morfoloxía do sistema de fondos mediante procesos de dragaxes, causando a alteración dos sedimentos e das comunidades bentónicas.
4. O furtivismo, así como calquera aproveitamento indiscriminado, non autorizado ou contrario ás normativas sectoriais.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación dos hábitats mariños e das poboacións de flora e fauna mariñas para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores caben citar.
Superficie ocupada polos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE.
Estado de conservación das augas mariñas.
Área de presenza, número de poboacións e efectivos das especies mariñas protexidas.
7.2.3. Hábitats costeiros.
a) Descrición.
1. En relación cos hábitats do medio mariño, no anexo I da DC 92/43/CEE inclúense unicamente tipos de hábitats pertencentes ao dominio litoral e, en concreto, zonas ecolóxicas próximas á costa (Nat-2000 11 Augas mariñas e medios de marea), así como á maior parte dos hábitats naturais e seminaturais que configuran o espazo costeiro.
A importante gradación na distribución dos ecosistemas costeiros implica que para inventariar, cartografar e xeorreferenciar este grupo de hábitats sexa necesario establecer un importante número de unidades ambientais que rexistren as variacións que é posible atopar na franxa costeira:
UA130 Marismas.
UA140 Lagoas costeiras e litorais.
UA150 Praias.
UA151 Dunas costeiras activas.
UA152 Depresións intradunares húmidas.
UA153 Dunas remontantes.
UA160 Morfoloxías rochosas eulitorais.
UA161 Acantilados costeiros.
UA162 Matogueiras e medios rochosos costeiros.
2. En consecuencia, este grupo alberga un importante conxunto de tipos de hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE, entre os cales poden ser citados varios exemplos de tipos prioritarios.
Os esteiros son un dos tipos presentes, correspondéndose co tipo Nat-2000 1130 Esteiros, así como o correspondente ás chairas intermareais, o Nat-2000 1140 Chairas lamacentas ou areosas non cubertas de auga na baixamar. Así mesmo, cóntase cunha representación de lagoas costeiras, que constitúen un tipo de hábitat prioritario, Nat-2000 1150* Lagoas costeiras.
Os cantís rochosos presentan unha gradación do grao de salinidade e humidade que permiten diferenciar ata un total de 4 tipos de hábitats: Nat-2000 1170 Arrecifes, Nat-2000 8330 Furnas mariñas, Nat-2000 1210 Vexetación anual sobre argazos, Nat-2000 1220 Vexetación perenne de coídos, Nat-2000 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas. Na súa parte superior, nas encostas e depósitos costeiros, aparecen formacións arbustivas, que soen corresponder co tipo Nat-2000 4030 Queirogais secos europeos, excepto cando en función da natureza higrófila da formación o tipo presente será o tipo Nat-2000 4020* Queirogais húmidos atlánticos de zonas temperadas de
Erica ciliaris
e
Erica tetralix
(considerado prioritario).
As marismas, pola súa banda, presentan varios tipos de hábitat, como o Nat-2000 1330 Pasteiros halófilos atlánticos (Glauco-Puccinellietalia maritimae) e o Nat-2000 1420 Matogueiras halófilas mediterráneas e termoatlánticas (Sarcocornetea fruticosi). Pola súa banda, os sistemas dunares do parque nacional posúen un importante conxunto de tipos de hábitats, con ata 7 representacións, das cales 2 son prioritarias: o Nat-2000 2110, Nat-2000 2120, Nat-2000 2130*, Nat-2000 2150*, Nat-2000 2190, Nat-2000 2230, Nat-2000 2260.
A Duna embrionaria (Nat-2000 2110), sitúase en contacto directo coa parte máis elevada da praia, é a máis rica en sales solubles e a flora característica (Cakile maritima, Atriplex prostata, Euphorbia peplis, etc.) aparece especialmente adaptada á alta salinidade existente e á inestabilidade do substrato. Por detrás fórmase a crista da duna ou Duna primaria (Nat-2000 2120), colonizada por gramíneas rizomatosas (Elymus farctus, Ammophila arenaria) que desempeñan un papel crucial como fixadores da area. Cara ao interior do continente as condicións de estabilidade do substrato e a diminución da salinidade posibilitan o asentamento dun maior elenco de especies, incrementándose o contido en materia orgánica no solo dunar que adquire unha coloración gris característica que dá nome á Duna costeira fixa con vexetación herbácea («dunas grises») (Nat-2000 2130*) con especies características como
Iberis procumbens
,
Armeria pungens
,
Artemisia crithmifolia
,
Scrophularia frutescens
,
Helichrysum picardii
,
Silene littorea
, etc. Cando estas dunas posúen unha maior estabilidade e menor salinidade, acostuman ser frecuentemente colonizadas por especies arbustivas, o que constitúe outro tipo de hábitat prioritario: o tipo Nat-2000 2150*, as Dunas fixas descalcificadas atlánticas (
Calluno-Ulicetea
).
Outros tipos que aparecen con menor frecuencia nas dunas do parque nacional son os tipos Nat-2000 2230 Dunas con céspedes do
Malcomietalia
e Nat-2000 2260 Dunas con vexetación esclerófila do
Cisto-Lavanduletalia
.
Por outra parte, no interior das dunas poden existir zonas que se manteñen permanentemente húmidas en profundidade grazas a achegas freáticas de auga mariña ou continental, favorecendo a aparición de especies higrófilas como
Juncus acutus
ou
Scirpus holoschoenus
, entre outras, sobre solos de texturas areosas e con certo contido en materia orgánica. Este hábitat atópase tipificado no anexo I da DC 92/43/CEE como Depresións intradunares húmidas (Nat-2000 2190).
b) Obxectivos de conservación.
1. Manter un estado de conservación favorable dos ecosistemas costeiros.
2. Conservar a biodiversidade e xeodiversidade, así como a complexidade ambiental dos medios costeiros.
3. Fomentar a conservación dos recursos naturais, a través da xestión sustentable dos seus valores, garantindo o equilibrio dos procesos naturais.
4. Contribuír a protexer as augas territoriais e mariñas e a lograr os obxectivos dos acordos internacionais pertinentes, incluídos aqueles que teñen como finalidade previr e erradicar a contaminación do medio mariño.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable dos hábitats de interese comunitario, ou a súa recuperación.
1. Establecemento de medidas de conservación e recuperación dos hábitats costeiros prioritarios, como dunas (Nat-2000 2120, Nat-2000 2130*, Nat-2000 2150*), queirogais húmidos costeiros (Nat-2000 4020*) e lagoas costeiras (Nat-2000 1150*), paralelamente ao control e erradicación de especies invasoras presentes nos medios costeiros.
2. Eliminación das verteduras directas de calquera tipo sobre as lagoas costeiras (Nat-2000 1150*), así como aquelas que cheguen ás súas canles de alimentación e que provoquen unha afección no estado ecolóxico e químico das augas ou que non conten coa debida autorización.
3. O establecemento de medidas de control do uso público que minimicen a afección causada polo tránsito de visitantes e favorezan o mantemento da composición, estrutura e funcionalidade dos hábitats costeiros.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. As actividades de uso público e recreativo sempre e cando sexan levadas a cabo baixo as regulacións establecidas polo presente plan, segundo o establecido no artigo 6 da DC 92/43/CEE e no artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015).
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. Os cambios de uso que afecten significativamente o estado de conservación dos hábitats costeiros de interese comunitario ou das áreas prioritarias das especies costeiras de interese para a conservación.
2. O uso incontrolado e sen autorización de biocidas sobre os hábitats protexidos e das especies de interese para a conservación.
3. A liberación indiscriminada no medio natural de organismos modificados xenéticamente, cando poidan afectar o acervo xenético das especies de interese comunitario, ou ben poidan exercer fronte a estas unha maior competencia polo aproveitamento dos recursos naturais.
4. Introducións de espécimes alóctonos de carácter invasor que poidan provocar unha alteración significativa sobre a estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos ecosistemas naturais costeiros ou sobre as áreas prioritarias das especies costeiras de interese para a conservación.
5. As novas plantacións que poidan xerar unha afección significativa sobre a integridade do parque nacional, sobre a estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos ecosistemas naturais costeiros ou sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación, incluíndo especialmente a repoboación ou plantación de espécimes alóctonos con exemplares de
Eucalyptus
,
Pinus
,
Pseudotsuga
,
Quercus rubra
, etc.
6. A circulación e o uso de vehículos ou maquinaria sobre hábitats costeiros do anexo I da DC 92/43/CEE ou áreas prioritarias de especies de interese para a conservación, sen a autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
7. As verteduras non autorizadas que causen contaminación nos humidais costeiros (marismas, lagoas costeiras, depresións intradunares) e nas zonas intermareais.
8. O furtivismo, así como calquera aproveitamento indiscriminado e contrario ás normativas sectoriais.
9. A construción de infraestruturas que afecten a dinámica mareal (amplitude e correntes mareais) e da ondada, provocando perdas de superficies intermareais.
10. A extracción de area de praias e ecosistemas dunares sen autorización expresa por parte dos órganos de xestión do parque nacional.
11. O tránsito de visitantes incumprindo as normas de uso público, especialmente cando estas actividades se realizan fóra das pasarelas e áreas delimitadas para tal fin provocando a trepadura dos hábitats naturais.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación dos hábitats costeiros e das poboacións de flora e fauna costeiras para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores caben citar:
Superficie ocupada polos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE.
Continuidade e conectividade entre os distintos tipos de hábitats.
Estado de conservación das augas transicionais e costeiras.
Área de presenza, número de poboacións e efectivos das especies costeiras protexidas.
7.2.4. Bosques.
a) Descrición.
1. Para representar os diferentes tipos de bosques presentes no parque nacional, de xeito que sexa posible inventariar e xeorreferenciar os diferentes tipos de hábitat boscosos, diferenciáronse un total de 3 unidades ambientais, relativas a bosques naturais e seminaturais, atendendo á súa composición biocenótica e á súa entidade superficial.
A unidade ambiental UA260 Bosques húmidos, representa as pequenas formacións higrófilas cartografadas, mentres que a UA420 inclúe as reboleiras costeiras existentes no arquipélago de Cortegada. Dentro de cada unha das unidades ambientais considéranse diversos grupos de hábitats vinculados que representan diferentes formacións en función das especies dominantes.
UA260 Bosques húmidos.
UA420 Bosques de carballos caducifolios.
UA429 Loureirais.
2. Os tipos de hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE que se inclúen na primeira das unidades ambientais correspóndense cun tipo prioritario, o Nat-2000 91E0* Bosques aluviais de
Alnus glutinosa
e
Fraxinus excelsior
, no cal se inclúen as formacións higrófilas de salgueiros presentes na Illa de Cortegada e mais na de Ons.
Por outra banda, quedan identificadas as formacións costeiras de loureiros dentro do hábitat Nat-2000 5230* Matogueiras arborescentes de
Laurus nobilis
(UA429).
b) Obxectivos de conservación.
1. Promover a conservación dos hábitats boscosos naturais e das especies de interese para a conservación presentes neles, de acordo cos obxectivos de conservación do parque nacional e do presente plan.
2. Promover a substitución das formacións arborizadas de especies alóctonas (
Acacia spp
,
Pinus spp
,
Eucalyptus spp
.
Pseudtsuga
,
Robinia pseudoacacia
,
Quercus rubra
, etc.), por tipos de hábitats de interese comunitario acordes coas características bioxeográficas e a dinámica natural da paisaxe nos distintos arquipélagos do parque nacional.
3. Fomento dos procesos ecolóxicos de rexeneración natural dos bosques baseados na súa relación coa fauna silvestre que actúa como vector de polinización e de dispersión das sementes (invertebrados, aves, mamíferos).
4. Fomentar o mantemento das funcións que desempeñan os bosques como a regulación do ciclo hidrolóxico, a protección dos solos e o control da sedimentación.
5. Conservar a variedade de hábitats boscosos presentes, prestando especial atención a aqueles exemplos de reducida distribución e cuxa presenza está ligada a factores a pequena escala.
6. Aumentar a conectividade e permeabilidade dos hábitats boscosos mediante a redución da súa fragmentación.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable dos hábitats de interese comunitario, ou a súa recuperación.
1. Establecemento de medidas de conservación e recuperación dos hábitats boscosos encamiñadas especialmente a aumentar a conectividade e a permeabilidade entre masas arborizadas así como cos hábitats lindeiros.
2. Establecemento de medidas de control e erradicación de especies invasoras presentes nos hábitats boscosos, minimizando a súa presenza tanto no interior das masas arborizadas como nos seus bordos.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. Cortas dos tipos de bosques do anexo I da DC 92/43/CEE vinculadas estritamente ás necesidades de xestión, restauración e sanidade vexetal, conformes cos obxectivos do presente plan, cando sexan necesarias para garantir a seguridade das persoas, infraestruturas ou propiedades, e baixo a autorización por parte do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
2. Cortas de rexeneración e mantemento, no caso de mouteiras sen rexeneración natural, cando sexan estritamente necesarias para asegurar a súa preservación, e suxeitas a autorización por parte do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
3. Os cerramentos e valados que non se atopen conformados por especies vexetais autóctonas, nin por muros de pedra que manteñan os tipos tradicionais da zona, así como aqueles que impidan a circulación da fauna silvestre, ou que supoñan un incremento da fragmentación ou a impermeabilidade dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE, ou un incremento no nivel de illamento das especies de interese para a conservación.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. As cortas a feito sobre formacións arborizadas naturais e, especialmente, sobre aquelas incluídas dentro do anexo I da DC 92/43/CEE ou que alberguen áreas prioritarias de especies de interese para a conservación.
2. Os cambios de uso que afecten significativamente á estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos ecosistemas naturais boscosos que constitúan tipos de hábitats de interese comunitario (anexo I da DC 92/43/CEE) ou ás áreas prioritarias das especies de interese para a conservación dos bosques.
3. A eliminación de sebes e bosquetes nas áreas de aproveitamento agrícola ou gandeiro.
4. O uso de biocidas sobre os hábitats boscosos protexidos e das especies de interese para a conservación dos bosques.
5. A liberación indiscriminada no medio natural de organismos modificados xenéticamente, cando poidan afectar o acervo xenético das especies de interese comunitario, ou ben poidan exercer fronte a estas unha maior competencia polo aproveitamento dos recursos naturais.
6. Introducións nos tipos de hábitats boscosos do anexo I da DC 92/43/CEE de espécimes alóctonos de carácter invasor que poidan provocar unha alteración significativa sobre a estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos ecosistemas boscosos ou sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación dos bosques.
7. A recolección non autorizada de vexetais e fungos con fins comerciais.
8. As plantacións forestais de especies alóctonas (
Acacia spp
,
Pinus spp
,
Eucalyptus spp
.
Pseudtsuga
,
Robinia pseudacacia
,
Quercus rubra
, etc.).
9. Calquera outra modificación significativa da estrutura, composición ou función dos ecosistemas naturais boscosos que constitúan tipos de hábitat de interese comunitario.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación dos hábitats de bosque, así como das poboacións de flora e fauna presentes neses para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores caben citar:
Superficie ocupada polos hábitats boscosos do anexo I da DC 92/43/CEE.
Área de presenza, número de poboacións e efectivos das especies protexidas.
7.2.5. Agrosistemas tradicionais.
a) Descrición.
1. As áreas ocupadas polos agrosistemas tradicionais na actualidade tipifícanse dentro do grupo de unidades ambientais UA500, baixo a epígrafe de «Paisaxe rural tradicional». Con todo, no parque nacional soamente se atopa identificada a UA510 Mosaico rural con pequenas parcelas pechadas.
UA510 Mosaico rural de pequenas parcelas pechadas.
2. No seo desta unidade correspondente aos agrosistemas tradicionais litorais é posible identificar áreas herbosas de carácter seminatural, cun grao de intervención humana variable, pero que constitúen tipos de hábitat do anexo I da DC 92/43/CEE. Entre estes cabe citar os tipos Nat-2000 6410 Prados con
Molinia
, o tipo Nat-2000 6430 Megaforbios éutrofos higrófilos das orlas de chairas e o tipo Nat-2000 6510 Prados de sega de baixa altitude.
b) Obxectivos de conservación.
1. Conservación, restauración e, se é o caso, mellora dos agrosistemas tradicionais polos valores de biodiversidade e sustentabilidade albergados neles.
2. Fomentar a conservación dos recursos dos hábitats seminaturais agrícolas para garantir a súa conservación e mantemento.
3. Mantemento dos sistemas tradicionais de deslindamento (sebes, muros, etc.) que resultan esenciais para a migración, a distribución xeográfica e o intercambio xenético das especies de interese para a conservación.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable dos hábitats de interese comunitario, ou a súa recuperación.
1. Medidas de conservación e recuperación da superficie, a estrutura e funcionalidade dos hábitats de interese comunitario albergados polos agrosistemas tradicionais, encamiñadas especialmente a aumentar a conectividade, a permeabilidade e as condicións ecotónicas cos hábitats colindantes.
2. O mantemento dos cerramentos e valados conformados por especies vexetais autóctonas, por muros de pedra que manteñan os tipos tradicionais da zona, e que non impidan a circulación da fauna silvestre, nin que supoñan un incremento da fragmentación ou a impermeabilidade dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE, nin un incremento no nivel de illamento das especies de interese para a conservación.
3. Eliminación e control de especies exóticas invasoras que afecten significativamente a estrutura, composición e funcionalidade dos hábitats dos agrosistemas tradicionais.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. As actividades tradicionais de carácter agrícola e gandeiro que non supoñan unha alteración significativa da estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos ecosistemas naturais de interese comunitario (anexo I da DC 92/43/CEE) e das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación dos hábitats de interese comunitario.
1. Os cambios de uso que afecten significativamente a estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos hábitats agrícolas de interese comunitario ou das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación.
2. A eliminación de sebes e bosquetes nas áreas de aproveitamento agrícola ou gandeiro.
3. O uso de biocidas, cando se realicen fóra dos predios de cultivo ou de forma contraria á regulamentación e ás recomendacións sobre a súa aplicación.
4. A liberación indiscriminada no medio natural de organismos modificados xenéticamente, cando poidan afectar o acervo xenético das especies de interese comunitario, ou ben poidan exercer fronte a estas unha maior competencia polo aproveitamento dos recursos naturais.
5. Introducións de espécimes alóctonos de carácter invasor que poidan provocar unha alteración significativa sobre a estrutura, funcionamento e composición taxonómica dos hábitats agrícolas de interese comunitario ou sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación dos hábitats presentes nos agrosistemas tradicionais galegos, así como das poboacións de flora e fauna presentes neles para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores caben citar:
Superficie ocupada polos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE.
Superficie ocupada por elementos dos sistemas tradicionais de deslindamento dos campos.
Área de presenza, número de poboacións e efectivos das especies protexidas.
7.3. Medidas e normativa por compoñentes: flora e fauna silvestre.
7.3.1. Medidas xerais.
a) Obxectivos.
1. Manter ou, se é o caso, restaurar o estado de conservación das especies de flora e fauna e, en especial, das especies de interese para a conservación.
2. Regular o uso sustentable e fomentar a conservación das especies de flora e fauna silvestre e garantir que os aproveitamentos que se realicen sobre especies de interese para a conservación non comporten unha afección significativa sobre o seu estado de conservación.
3. Evitar a introdución e expansión de espécimes exóticos ou alóctonos no parque nacional e, explicitamente, daqueles de carácter invasor.
b) Directrices.
1. Velarase pola conservación das especies de fauna e flora silvestre do parque nacional.
1.1. Evitarase a desaparición de calquera especie autóctona e asegurarase a persistencia do seus hábitats.
1.2. Aplicaranse, se for preciso, medidas de conservación e xestión das especies endémicas, ameazadas ou relictas.
1.3. Para as especies catalogadas elaboraranse e executáranse os correspondentes plans de recuperación ou xestión de acordo coas categorías establecidas na Lei 9/2001, de conservación da natureza.
1.4. Fortaleceranse e xuntaranse esforzos para o cumprimento dos plans de recuperación e plans de restauración das especies protexidas aprobados polos organismos competentes en materia de xestión.
2. Velarase pola pureza das poboacións e evitarase introducir subespecies ou razas xeográficas distintas ás propias do parque nacional.
3. Tenderase á eliminación gradual das especies alóctonas existentes no parque nacional. Evitarase a introdución e propagación de especies alóctonas.
4. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións de flora e fauna para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias.
5. A conservación das especies de flora e fauna silvestre presentes no parque nacional orientarase cara aqueles elementos considerados como «protexidos» ou «catalogados» pola normativa comunitaria, estatal e autonómica, xunto cos elementos endémicos e raros a nivel bioxeográfico presentes no territorio.
6. O acceso aos recursos xenéticos procedentes de taxons silvestres do parque nacional e a repartición de beneficios derivados da súa utilización rexerase polo disposto no Convenio sobre a diversidade biolóxica e os seus instrumentos de desenvolvemento e, se é o caso, no Tratado internacional sobre recursos fitoxenéticos para a alimentación e a agricultura da Organización Mundial para a Alimentación e a Agricultura (FAO), así como polo disposto en calquera outro documento que poida desenvolver os citados.
6.1. A Comunidade Autónoma de Galicia poderá establecer no parque nacional condicións ao acceso de recursos xenéticos in situ, cando a súa recolección requira da adopción de medidas para garantir a súa conservación e aproveitamento sustentable.
c) Normativa xeral.
1. As actuacións, non vinculadas coas necesidades de conservación e xestión dos compoñentes da biodiversidade ou non recollidas nos supostos de actividades permitidas ou autorizadas establecidas no presente plan, que poidan afectar de forma apreciable, individualmente ou en combinación con outras actuacións, as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación deberán contar coa autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural. A mencionada autorización será outorgada tras unha adecuada avaliación das súas repercusións de acordo co establecido no artigo 6 da DC 92/43/CEE e no artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015).
2. Establécese a continuación, a partir das directrices determinadas pola Unión Europea, o Goberno de España e a Xunta de Galicia, a formulación das normativas de ordenación e xestión específicas para cada un dos grupos de especies de interese para a conservación presentes no parque nacional. En cada un deles faise unha breve descrición do grupo de especies, así como a relación dos hábitats a que se vinculan os taxons do grupo e as categorías de protección en que se atopan estes, establecendo, a continuación, os obxectivos de conservación específicos para o grupo de especies.
Ademais, para cada un dos grupos de especies inclúense un conxunto de accións, usos, plans, proxectos e actividades, que poidan ter relación directamente sobre as poboacións das especies de interese para a conservación incluídas en cada un dos devanditos grupos ou, indirectamente, sobre os hábitats das especies de interese para a conservación. Estrutúranse en tres grandes bloques, segundo a súa influencia positiva, negativa ou inexistente sobre o estado de conservación das especies incluídas en cada un dos grupos.
En primeiro lugar, recóllese unha relación de actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación, entendendo como tales aquelas accións sobre o medio que permiten incrementar o estado de conservación das poboacións, fomentando a súa recuperación.
Relaciónanse, ademais, as actuacións que favorecen o mantemento do estado de conservación das especies de interese para a conservación, entendendo como tales aqueles plans, proxectos e actividades que, sen ter relación directa coas necesidades de xestión, non supoñen unha afección significativa sobre a integridade das poboacións das especies de interese para a conservación, en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015).
En terceiro lugar, inclúense tamén as actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación, nas cales se inclúen aqueles plans, proxectos e actividades que, sen ter relación directa coas necesidades de xestión, afectan de forma significativa a integridade das poboacións das especies de interese para a conservación, polo que a súa autorización deberá ser efectuada en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e do artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015), así como pola propia normativa de impacto ambiental. Isto permite incrementar a seguridade xurídica de certas actividades e, en concreto, daquelas de carácter tradicional, vinculadas ao sector primario (agricultura, pesca, marisqueo, etc.), promovéndose aquelas de carácter sustentable.
Finalmente, inclúense unha serie de indicadores de seguimento que permitan vixiar e controlar o estado de conservación dos taxons de interese que integran o grupo.
7.3.2. Flora.
a) Descrición.
1. Os taxons protexidos de flora presentes no parque nacional suman un conxunto de 12 especies, dos que a maior parte se atopa incluída no Catálogo galego de especies ameazadas, con un total de 9: 7 catalogadas en perigo de extinción, e 2 como vulnerables.
Desde un punto de vista da DC 92/43/CEE, no parque nacional está presente 1 especie prioritaria (
Omphalodes littoralis subsp. gallaecica
), mentres que nos anexos II e IV inclúense un total de 2 (a anterior e mais
Rumex rupestris
).
Finalmente, no tocante ás especies incluídas na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial, no Catálogo español de especies ameazadas inclúese
Omphalodes littoralis subsp. gallaecica
como en perigo de extinción, e outras 2 consideradas en réxime de protección especial,
Rumex rupestris
e Nanozostera noltii (na actualidade
Zostera noltei
).
2. Os medios que albergan un maior número de especies e subespecies de flora protexida do parque nacional son os acantilados e matogueiras costeiras, as augas mariñas e nos ecosistemas dunares.
Os principais hábitats das especies de interese para a conservación nos acantilados e matogueiras costeiras son o tipo Nat-2000 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas, Nat-2000 4030 Queirogais secos europeos, Nat-2000 8220 Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica, Nat-2000 8230 Rochedos silíceos con vexetación pioneira do
Sedo-Scleranthion
ou do
Sedo albi-Veronicion dillenii
, Nat-2000 8330 Furnas mariñas.
No tocante ás augas mariñas, os tipos de hábitats que albergan un maior número de especies son o tipo Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña e Nat-2000 1170 Arrecifes.
No que respecta aos ecosistemas dunares, cabe salientar os tipos Nat-2000 2120 Dunas móbiles litorais con Ammophila arenaria («dunas brancas»), Nat-2000 2130* Dunas costeiras fixas con vexetación herbácea («dunas grises»), Nat-2000 2150* Dunas fixas descalcificadas atlánticas (
Calluno-Ulicetea
), Nat-2000 2230 Dunas con céspedes de
Malcomietalia
e Nat-2000 2260 Dunas con vexetación esclerófila do
Cisto-Lavanduletalia
.
b) Obxectivos de conservación.
1. Asegurar a conservación da diversidade de especies vexetais que alberga o parque nacional, especialmente no que á presenza de endemismos se refire.
2. Fomentar o mantemento dun estado de conservación favorable dos hábitats naturais e seminaturais que albergan especies de flora de interese para a conservación.
3. Evitar a introdución e expansión de espécimes exóticos de carácter invasor que poidan afectar o estado de conservación das poboacións das especies de interese para a conservación.
4. Apoiar as actividades agrícolas e gandeiras tradicionais que non supoñan unha mingua significativa no estado de conservación das áreas prioritarias das especies de flora de interese para a conservación nin dos seus hábitats.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación, ou a súa recuperación.
1. Control, mitigación, se é o caso, erradicación de especies invasoras que afecten a dinámica, distribución e hábitats das poboacións das especies de flora de interese para a conservación.
2. Posta en marcha de bancos de xermoplasma que aseguren a conservación
ex-situ
de xeito que se posúa na medida do posible unha mostra adecuada da variabilidade xenética poboacional da flora de interese para a conservación.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. O desenvolvemento de actividades de uso público de acordo coas disposicións establecidas no presente plan, respectando os hábitats das especies para a conservación, así como as áreas prioritarias das súas poboacións.
2. As actividades de pesca e marisqueo, debidamente autorizadas, que se desenvolvan de acordo coa normativa do presente plan, respectando os hábitats e as áreas prioritarias das especies de flora de interese para a conservación.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. A redución, fragmentación, degradación ou destrución dos hábitats das áreas prioritarias das especies de flora de interese para a conservación.
2. A recolección, corta, mutilación, arranque, destrución, ou calquera outra acción directa na natureza sobre os individuos completos ou parte deles, así como a recolla das súas sementes, pole ou esporas, das especies de flora de interese para a conservación.
3. O sobrepastoreo, a artificialización dos terreos ou calquera outra acción que cause unha mingua significativa na dinámica, distribución e hábitats das poboacións das especies de flora de interese para a conservación.
4. A herborización incontrolada e sen autorización de especies de flora de interese para a conservación.
5. Calquera modificación (rozas e outras labores mecánicas, uso do lume, etc.) da estrutura, composición ou funcionamento dos hábitats arbustivos e herbáceos, naturais e seminaturais, que afecte significativamente a dinámica e distribución das poboacións das especies de interese para a conservación presente.
6. As actividades de uso público e recreativo incontroladas que causen perturbacións ás poboacións de flora de interese para a conservación.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolverase un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións das especies de flora de interese para a conservación para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores caben citar:
Área de distribución potencial que reúne condicións como hábitat dos taxons de flora de interese.
Área de ocupación para a supervivencia das poboacións existentes dos taxons de flora de interese.
Área de presenza regular de exemplares de taxons de flora de interese nos últimos cinco anos.
Área prioritaria de conservación, vital para a supervivencia e recuperación das poboacións ou dos taxons de flora de interese para a conservación, incorporando como mínimo os enclaves de refuxio.
Número e tamaño das poboacións dos taxons de flora de interese para a conservación.
7.3.3. Invertebrados.
a) Descrición.
1. O grupo de invertebrados no parque nacional conta cun total de 11 taxons de interese para a conservación, dos que 5 se atopan incluídos no Catálogo galego de especies ameazadas, que contan como en perigo de extinción (
Zerynthia rumina
), e os 4 restantes están incluídos como vulnerables.
A importancia para a conservación deste grupo de especies tradúcese na inclusión no anexo II da DC 92/43/CEE dun total de 4 taxons, mentres que no anexo IV se atopan ata un total de 2.
Na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial están recollidas un total de 7 taxons, dos que un se inclúe no Catálogo español de especies ameazadas na categoría vulnerable (
Charonia lampas subsp. lampas
).
2. As especies protexidas do grupo de invertebrados no parque nacional están ligadas, fundamentalmente, ás augas mariñas, aos cantís costeiros e ás masas de carballos caducifolios.
Nas augas mariñas, os tipos de hábitat en que se atopan as especies protexidas de invertebrados son os tipos Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, Nat-2000 1140 Chairas lamacentas ou areosas non cubertas pola auga na baixamar e Nat-2000 1160 Grandes calas e baías pouco fondas.
Os principais hábitats das especies de invertebrados de interese para a conservación nos cantís costeiros son o tipo Nat-2000 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas e Nat-2000 1170 Arrecifes.
No tocante ás superficies boscosas, o tipo de hábitat que alberga un maior número de invertebrados é o tipo Nat-2000 9230 Carballeiras galaico-portuguesas con
Quercus robur
e
Quercus pyrenaica
.
b) Obxectivos de conservación.
1. Fomento da conservación da diversidade de especies de invertebrados terrestres e acuáticos que alberga o parque nacional.
2. Mantemento ou, se é o caso, restauración do estado de conservación dos hábitats que albergan poboacións de especies de invertebrados de interese para a conservación.
3. Reducir o grao de fragmentación dos hábitats das especies de invertebrados de interese para a conservación, mediante o aumento da conectividade e a permeabilidade dos medios terrestres e húmidos.
4. Promover o control, mitigación e, se é o caso, erradicación de espécimes exóticos de carácter invasor que poidan afectar significativamente o estado de conservación das poboacións das especies de invertebrados de interese para a conservación.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación ou a súa recuperación.
1. Mantemento da diversidade de ambientes e medios dos distintos tipos de ecosistemas, evitando a homoxeneización do territorio con biocenoses artificiais de reducida estrutura e cunha baixa riqueza de especies autóctonas.
2. Erradicación e control de especies invasoras que afecten significativamente a dinámica, distribución e hábitats das poboacións das especies de invertebrados de interese para a conservación.
3. Mantemento e conservación de árbores vellas nos bosques, xa que constitúen un importante refuxio para certas especies de invertebrados de interese para a conservación.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. Controlar o emprego de biocidas para o control de pragas, sempre tendo en conta que a súa aplicación non afecte de xeito significativo a dinámica, distribución e hábitats das especies de interese para a conservación.
2. As actividades de pesca e marisqueo, debidamente autorizadas, que se desenvolvan de acordo coa normativa do presente plan e da lexislación vixente en materia de pesca e marisqueo, respectando os hábitats e as áreas prioritarias das especies de invertebrados de interese para a conservación.
3. O desenvolvemento de actividades de uso público de acordo coas disposicións establecidas no presente plan, respectando os hábitats das especies para a conservación, así como as áreas prioritarias das súas poboacións.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. Desenvolvemento de actividades que afecten a configuración, estrutura e composición taxonómica dos hábitats naturais e seminaturais, e especialmente dos hábitats de interese comunitario das especies de invertebrados de interese para a conservación.
2. Calquera actuación sen autorización sobre as especies de invertebrados de interese para a conservación co propósito de darlles morte, capturalas, perseguilas ou molestalas intencionadamente, incluíndo as súas larvas e ovos, nas súas tobeiras ou áreas de muda, repouso e alimentación.
3. A captura incontrolada de exemplares de invertebrados para seren empregados como reclamos.
4. A recollida incontrolada para o coleccionismo e sen autorización de especies de invertebrados de interese para a conservación.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións das especies de invertebrados de interese para a conservación para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores caben citar:
Área de distribución potencial que reúne condicións como hábitat dos invertebrados de interese.
Área de ocupación para a supervivencia das poboacións existentes dos invertebrados de interese.
Área de presenza regular de exemplares de invertebrados de interese nos últimos cinco anos.
Área prioritaria de conservación, vital para a supervivencia e recuperación das poboacións ou dos taxons de invertebrados de interese para a conservación, incorporando como mínimo os enclaves de refuxio.
Número e tamaño das poboacións dos taxons de invertebrados de interese para a conservación.
7.3.4. Peixes.
a) Descrición.
1. O grupo de peixes de interese para a conservación comprende un total de 5 taxons, dos que 3 se atopan incluídos no anexo II da DC 92/43/CEE, mentres que un está incluído no Catálogo galego de especies ameazadas na categoría de vulnerables, e 2 na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial (excluídos do CEEA).
2. Os taxons de peixes protexidos no parque nacional están vencellados ás augas mariñas, nas cales os hábitats principais son os tipos Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda, Nat-2000 1160 Grandes calas e baías pouco fondas e Nat-2000 1170 Arrecifes.
b) Obxectivos de conservación.
1. Conservación da diversidade de especies de peixes que alberga o territorio.
2. Fomento do estado de conservación dos hábitats que albergan especies de peixes de interese para a conservación.
3. Evitar a introdución e expansión de espécimes exóticos de carácter invasor que poidan afectar o estado de conservación das poboacións de peixes de interese para a conservación.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación, ou a súa recuperación.
1. Erradicación e control de especies invasoras piscívoras que afecten significativamente a dinámica, distribución e hábitats das poboacións das especies de peixes de interese para a conservación.
2. Eliminación das verteduras directas de calquera clase (agrícolas, urbanas, industriais) sobre os medios acuáticos, así como o establecemento de medidas de mitigación dos seus efectos e depuración dos efluentes.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. As actividades de pesca e marisqueo, debidamente autorizadas, que se desenvolvan de acordo coa normativa do presente plan, e da sectorial de pesca e marisqueo, respectando os hábitats e as áreas prioritarias das especies de peixes de interese para a conservación.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. O furtivismo, así como calquera aproveitamento indiscriminado e contrario ás normativas sectoriais.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolveranse un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións das especies de peixes de interese para a conservación para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores cabe citar:
Área de distribución potencial que reúne condicións como hábitat dos peixes de interese.
Área de ocupación para a supervivencia das poboacións existentes dos peixes de interese.
Área de presenza regular de exemplares de peixes de interese nos últimos cinco anos.
Área prioritaria de conservación, vital para a supervivencia e recuperación das poboacións ou dos taxons de peixes de interese para a conservación, incorporando como mínimo os enclaves de refuxio, reprodución e alimentación.
Número e tamaño das poboacións dos taxons de peixes de interese para a conservación.
7.3.5. Herpetofauna.
a) Descrición.
1. No parque nacional está rexistrada a presenza de 3 taxons de anfibios que se atopan incluídos nalgunha das listaxes de protección establecidas a nivel comunitario, estatal e autonómico. Todos eles están incluídos no Catálogo galego de especies ameazadas e un deles está incluído nos anexos II e IV da DC 92/43/CEE, e 2 na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial.
No tocante aos réptiles de interese para a conservación, o conxunto deles é superior ao dos anfibios, posto que ascende ata 10 taxons incluídos nalgunha das listaxes de protección, dos cales 8 son de hábitats continentais e os 2 restantes son réptiles mariños. Estes últimos constitúen un grupo salientable posto que inclúen unha especie prioritaria (
Caretta caretta
), ademais de estaren incluídas no anexo IV da DC 92/43/CEE, na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial (das cales soamente
Caretta caretta
está incluída no CEEA como vulnerable), e mais no CGEA (
Dermochelys coriacea
como en perigo de extinción e
Caretta caretta
como vulnerable).
Dos réptiles continentais cabe salientar que un se inclúe no anexo IV da DC 92/43/CEE (
Chalcides bedriagai
), incluído tamén no CGEA na categoría en perigo de extinción, xunto a outras 4 como vulnerables. Por outra parte, na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial chegan a incluírse un total de 8 especies de réptiles continentais, excluíndose todas elas do CEEA.
2. As especies de anfibios concéntranse fundamentalmente nos humidais costeiros, nos bosques húmidos e de carballos e nos agrosistemas tradicionais.
Deste xeito, os hábitats dos humidais costeiros a que se atopan vencellados os anfibios son o Nat-2000 1140 Chairas lamacentas ou areosas non cubertos pola auga na baixamar, Nat-2000 1150* Lagoas costeiras, Nat-2000 1330 Pasteiros salinos atlánticos, Nat-2000 1420 Matogueiras halófilas mediterráneas e termoatlánticas.
No tocante aos tipos dos bosques, cabe salientar os tipos Nat-2000 91E0* Bosques aluviais de
Alnus glutinosa
e
Fraxinus excelsior
, Nat-2000 5230* Matogueiras arborescentes de
Laurus nobilis
e Nat-2000 9230 Carballeiras galaico-portuguesas con
Quercus robur
e
Q. pyrenaica
.
Nos agrosistemas tradicionais, os tipos de hábitat son o tipo Nat-2000 6410 Prados con
Molinia
, Nat-2000 6510 Prados de sega de baixa altitude e Nat-2000 6430 Megaforbios éutrofos higrófilos das orlas de chairas.
Os réptiles mariños posúen, evidentemente, o seu hábitat predominante nas augas mariñas, nas cales poden ser identificados os tipos Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda e Nat-2000 1160 Grandes calas e baías pouco fondas.
No tocante aos réptiles terrestres, estes concéntranse fundamentalmente nos acantilados e matogueiras costeiras, nos ecosistemas dunares, nos agrosistemas tradicionais e nos bosques naturais.
Os principais hábitats das especies terrestres de réptiles de interese para a conservación nos acantilados e matogueiras costeiras son o tipo Nat-2000 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas, Nat-2000 4030 Queirogais secos europeos, Nat-2000 8220 Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica, Nat-2000 8230 Rochedos siliceos con vexetación pioneira do
Sedo-Scleranthion
ou do
Sedo albi-Veronicion dillenii
, Nat-2000 8310 Covas non explotadas polo turismo e Nat-2000 8330 Furnas mariñas.
No que respecta aos ecosistemas dunares, cabe salientar os tipos Nat-2000 2120 Dunas móbiles litorais con Ammophila arenaria («dunas brancas»), Nat-2000 2130* Dunas costeiras fixas con vexetación herbácea («dunas grises»), Nat-2000 2150* Dunas fixas descalcificadas atlánticas (
Calluno-Ulicetea
), Nat-2000 2230 Dunas con céspedes de
Malcomietalia
e Nat-2000 2260 Dunas con vexetación esclerófila do
Cisto-Lavanduletalia
.
Nos agrosistemas tradicionais, os tipos de hábitat son o tipo Nat-2000 6410 Prados con
Molinia
, Nat-2000 6510 Prados de sega de baixa altitude e Nat-2000 6430 Megaforbios éutrofos higrófilos das orlas de chairas.
Finalmente, no tocante aos tipos dos bosques, cabe salientar os tipos Nat-2000 91E0* Bosques aluviais de
Alnus glutinosa
e
Fraxinus excelsior
, Nat-2000 5230* Matogueiras arborescentes de
Laurus nobilis
e Nat-2000 9230 Carballeiras galaico-portuguesas con
Quercus robur
e
Q. pyrenaica
.
b) Obxectivos de conservación.
1. Conservación da elevada diversidade de especies de herpetofauna que alberga o territorio.
2. Fomento do estado de conservación dos hábitats que albergan poboacións de herpetos protexidos.
3. Evitar a introdución e expansión de espécimes exóticos de carácter invasor que poidan afectar o estado de conservación das poboacións das especies de herpetofauna de interese para a conservación.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación, ou a súa recuperación.
1. Establecemento de medidas de conservación e fomento dos cerramentos e valados conformados por especies vexetais autóctonas, ou por muros de pedra que manteñan os tipos tradicionais da zona, e que non impidan a circulación da fauna silvestre, permitindo a conectividade e a permeabilidade das especies de interese para a conservación.
2. Erradicación e control de especies invasoras que afecten significativamente a dinámica, distribución e os hábitats das poboacións das especies de herpetofauna de interese para a conservación.
3. O mantemento nun estado ecolóxico favorable dos humidais, especialmente de charcas, charcos temporais e pequenos reservorios artificiais.
4. A conservación e restauración de charcas, charcos temporais e pequenos reservorios artificiais de auga que poidan ser colonizados polas especies de herpetofauna de interese para a conservación. Asegurando a existencia dun mosaico de medios acuáticos e higrófilos, así como distintos contactos coas biocenoses non húmidas.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. Controlar o emprego de biocidas para o control de pragas, tendo en conta que a súa aplicación non afecte de xeito significativo a dinámica, distribución e hábitats das especies de herpetofauna de interese para a conservación.
2. As actividades agrícolas e gandeiras, desenvolvidas de acordo co establecido no presente plan, de baixa intensidade e compatibles co mantemento da dinámica e da área de distribución naturais das poboacións das especies de herpetofauna de interese para a conservación e dos hábitats destas.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. Calquera uso ou actuación que cause unha afección significativa sobre a superficie, estrutura, composición ou función dos hábitats que albergan especies de anfibios e réptiles de interese para a conservación.
2. Calquera actuación sen autorización sobre as especies de herpetofauna de interese para a conservación co propósito de darlles morte, capturalas, perseguilas ou molestalas intencionadamente, incluíndo ás súas larvas e ovos, nas súas tobeiras ou áreas de reprodución, invernada, muda, repouso e alimentación.
3. Os cambios de uso que afecten significativamente a estrutura, composición taxonómica e funcionalidade dos hábitats de interese comunitario dos bosques e agrosistemas tradicionais que constitúen áreas prioritarias para diversas especies de herpetofauna de interese para a conservación.
4. As actividades de uso público e recreativo incontroladas que causen perturbacións ás poboacións de anfibios e réptiles de interese para a conservación.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolverase un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións das especies de anfibios e réptiles de interese para a conservación para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores cabe citar:
Área de distribución potencial que reúne condicións como hábitat da herpetofauna de interese.
Área de ocupación para a supervivencia das poboacións existentes da herpetofauna de interese.
Área de presenza regular de exemplares da herpetofauna de interese nos últimos cinco anos.
Área prioritaria de conservación, vital para a supervivencia e recuperación das poboacións ou dos taxons de anfibios e réptiles de interese para a conservación, incorporando como mínimo os enclaves de refuxio, reprodución e alimentación.
Número e tamaño das poboacións dos taxons de herpetofauna de interese para a conservación.
7.3.6. Aves.
a) Descrición.
1. No parque nacional poden ser citadas máis de 120 especies de aves de interese para a conservación, das cales a maior parte (un total de 94) se inclúe na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial, e entre as que un total de 6 están incluídas no CEEA: 2 son consideradas en perigo de extinción e 4 como vulnerables. Pola súa banda, o CGEA inclúe ata un total de 8 taxons, dos cales un é considerado en perigo de extinción e os 7 restantes como vulnerables.
Por outra banda, no anexo I da DC 2009/147/CE inclúense un total de 25 taxons presentes no parque nacional. Non obstante, cabe salientar que está documenta a presenza de máis de 50 taxons de aves migradoras que non están incluídas no devandito anexo I.
2. Os ecosistemas que concentran un maior número de taxons de aves de interese para a conservación son os humidais costeiros, os bosques naturais, os agrosistemas tradicionais, as augas mariñas, os cantís e matogueiras costeiros, así como os ecosistemas dunares.
Deste xeito, os hábitats dos humidais costeiros a que se atopan vencellados as aves son o Nat-2000 1140 Chairas lamacentas ou areosas non cubertas pola auga na baixamar, Nat-2000 1150* Lagoas costeiras, Nat-2000 1330 Pasteiros salinos atlánticos, Nat-2000 1420 Matogueiras halófilas mediterráneas e termoatlánticas.
No tocante aos tipos dos bosques, cabe salientar os tipos Nat-2000 91E0* Bosques aluviais de
Alnus glutinosa
e
Fraxinus excelsior
, Nat-2000 5230* Matogueiras arborescentes de
Laurus nobilis
e Nat-2000 9230 Carballeiras galaico-portuguesas con
Quercus robur
e
Q. pyrenaica
.
Nos agrosistemas tradicionais, os tipos de hábitat en que se concentran os taxons de aves son os tipos Nat-2000 6410 Prados con
Molinia
, o Nat-2000 6430 Megaforbios éutrofos higrófilos das orlas de chairas e o Nat-2000 6510 Prados de sega de baixa altitude.
Pola súa banda, os hábitats predominantes nas augas mariñas son os tipos Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda, Nat-2000 1160 Grandes calas e baías pouco fondas e Nat-2000 1170 Arrecifes.
Os principais hábitats das especies de aves de interese para a conservación nos acantilados e matogueiras costeiras son o tipo Nat-2000 1230 Cantís con vexetación das costas atlánticas e bálticas, Nat-2000 4030 Queirogais secos europeos, Nat-2000 8220 Encostas rochosas silíceas con vexetación casmofítica, Nat-2000 8230 Rochedos silíceos con vexetación pioneira do
Sedo-Scleranthion
ou do
Sedo albi-Veronicion dillenii
, Nat-2000 8310 Covas non explotadas polo turismo, e Nat-2000 8330 Furnas mariñas.
No que respecta aos ecosistemas dunares, cabe salientar os tipos Nat-2000 2120 Dunas móbiles litorais con Ammophila arenaria («dunas brancas»), Nat-2000 2130* Dunas costeiras fixas con vexetación herbácea («dunas grises»), Nat-2000 2150* Dunas fixas descalcificadas atlánticas (
Calluno-Ulicetea
), Nat-2000 2230 Dunas con céspedes de
Malcomietalia
e Nat-2000 2260 Dunas con vexetación esclerófila do
Cisto-Lavanduletalia
.
b) Obxectivos de conservación.
1. Conservación da diversidade de aves que viven normalmente en estado salvaxe no parque nacional.
2. Garantir a protección das especies de aves de interese para a conservación.
3. Establecer medidas de conservación con respecto ás especies migratorias de aves con chegada regular, así como ás colonias de cría de aves mariñas, tendo en conta as necesidades de protección na zona xeográfica marítima e terrestre no relativo ás súas áreas de reprodución, de muda e de invernada e ás zonas de descanso nas súas áreas de migración, prestando especial importancia ás zonas húmidas.
4. Evitar a contaminación ou a deterioración dos hábitats, así como as perturbacións que afecten as aves.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación, ou a súa recuperación.
1. O desenvolvemento de actuacións que permitan restaurar ou manter a composición, estrutura e función, e, en definitiva, o estado de conservación dos hábitats naturais e seminaturais, e, en especial, dos considerados de interese comunitario, das poboacións de aves de interese para a conservación.
2. Erradicación e control de especies invasoras que afecten negativamente a estrutura, composición taxonómica e funcionalidade dos hábitats das poboacións das especies de aves de interese para a conservación.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. actividades agrícolas e gandeiras tradicionais de baixa intensidade e compatibles co mantemento da dinámica natural e da área de distribución das poboacións das especies de aves de interese para a conservación e dos hábitats destas.
2. Os cerramentos e valados conformados por especies vexetais autóctonas, ou por muros de pedra que manteñan os tipos tradicionais da zona, que constitúen importantes zonas de refuxio de aves de interese para a conservación, e que permiten a conectividade e a permeabilidade das poboacións de aves.
3. Establecemento de medidas alternativas ao emprego de biocidas para o control de pragas, sempre e cando non causen unha afección sobre a dinámica, a distribución e os hábitats das especies de aves de interese para a conservación.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. Calquera actuación sen autorización sobre as especies de aves de interese para a conservación co propósito de darlles morte, capturalas, perseguilas ou molestalas intencionadamente.
2. A destrución ou redución das áreas de cría, reprodución, invernada, repouso ou alimentación, situadas fóra das zonas húmidas.
3. As actividades de uso público e recreativo incontroladas que causen perturbacións ás aves, incluíndo as súas crías e ovos, nos seus niños ou áreas de cría, reprodución, invernada, repouso e alimentación.
4. O establecemento de liñas eléctricas, telefónicas ou calquera outro tipo de infraestrutura que non cumpra as condicións establecidas no presente plan.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolverase un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións das especies de aves de interese para a conservación para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores cabe citar:
Área de distribución potencial que reúne condicións como hábitat das aves de interese.
Área de ocupación para a supervivencia das poboacións existentes das aves de interese.
Área de presenza regular de exemplares das aves de interese nos últimos cinco anos.
Área prioritaria de conservación, vital para a supervivencia e recuperación das poboacións ou dos taxons de aves de interese para a conservación, incorporando como mínimo os enclaves de refuxio, reprodución e alimentación.
Número e tamaño das poboacións dos taxons das aves de interese para a conservación.
7.3.7. Mamíferos.
a) Descrición.
1. No territorio do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia están identificados ata un total de 9 especies de mamíferos de interese para a conservación, dos cales 4 son de hábitats continentais e os 5 restantes son mariños. Estes xogan un importante papel de cara á conservación da biodiversidade, xa que os 5 foron incluídos no anexo IV da DC 92/43/CEE, 4 na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial, aínda que soamente 2 (
Phocoena phocoena
e
Tursiops truncatus
) se inclúen no anexo II da DC 92/43/CEE e mais no CGEA e no CEEA na categoría Vulnerable.
Entre os mamíferos terrestres, cabe salientar a inclusión de 2 taxons no anexo II e 4 no anexo IV da DC 92/43/CEE, mentres o CGEA e o CEEA recollen unha especie como vulnerable (
Rhinolophus ferrumequinum
), e outras 3 están na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial pero excluídas do CEEA.
2. Os mamíferos mariños posúen, evidentemente, o seu hábitat predominante nas augas mariñas, nas cales poden ser identificados os tipos Nat-2000 1110 Bancos de area cubertos permanentemente por auga mariña, pouco profunda e Nat-2000 1160 Grandes calas e baías pouco fondas.
No tocante aos terrestres, a maior parte das especies de mamíferos de interese para a conservación presentes no parque nacional concéntranse fundamentalmente nos bosques naturais, entre os que cabe salientar os seguintes tipos de hábitat: Nat-2000 91E0* Bosques aluviais de
Alnus glutinosa
e
Fraxinus excelsior
, Nat-2000 5230* Matogueiras arborescentes de
Laurus nobilis
e Nat-2000 9230 Carballeiras galaico-portuguesas con
Quercus robur
e
Q. pyrenaica
.
b) Obxectivos de conservación.
1. Conservación da elevada diversidade de especies de mamíferos que alberga o parque nacional.
2. Fomento do estado de conservación dos hábitats que albergan especies de mamíferos de interese para a conservación, promovendo a redución da fragmentación destes mediante o aumento da súa conectividade e permeabilidade.
3. Conservación dos hábitats cavernícolas que serven de refuxio a importantes poboacións de mamíferos de interese para a conservación.
4. Evitar a introdución e expansión de espécimes exóticos de carácter invasor que poidan afectar o estado de conservación das poboacións de mamíferos de interese para a conservación.
c) Actuacións que son susceptibles de xerar un estado de conservación favorable das especies de interese para a conservación, ou a súa recuperación.
1. As actuacións de conservación e recuperación dos hábitats boscosos encamiñadas especialmente a aumentar a conectividade e a permeabilidade entre masas arborizadas, matogueiras e os hábitats adxacentes, que sirvan de corredores para as especies de mamíferos de interese para a conservación.
2. Erradicación e control de especies invasoras que afecten significativamente a estrutura, composición taxonómica e funcionalidade dos hábitats das poboacións das especies de mamíferos de interese para a conservación.
d) Actuacións que non supoñen unha afección significativa sobre o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. As actividades agrícolas tradicionais de baixa intensidade e compatibles co mantemento da distribución e dinámica das poboacións das especies de mamíferos de interese para a conservación e dos hábitats destas.
2. Os cerramentos e valados conformados por especies vexetais autóctonas, ou por muros de pedra que manteñan os tipos tradicionais da zona, que permiten a conectividade e a permeabilidade das poboacións de mamíferos de interese para a conservación.
e) Actuacións que afectan de forma significativa o estado de conservación das especies de interese para a conservación.
1. Os cambios de uso do territorio que provocan a degradación ou eliminación dos agrosistemas tradicionais.
2. Calquera actuación sen autorización sobre as especies de mamíferos de interese para a conservación, incluíndo as súas crías, co propósito de darlles morte, capturalas, perseguilas ou molestalas intencionadamente.
3. As actividades de uso público e recreativo incontroladas que causen perturbacións ás poboacións de mamíferos de interese para a conservación.
4. Calquera actividade que cause a destrución ou deterioración significativa das tobeiras, áreas de cría, reprodución, invernada, repouso ou alimentación dos mamíferos de interese para a conservación.
f) Indicadores de seguimento.
1. Desenvolverase un conxunto de indicadores que permitan vixiar e controlar o estado de conservación das poboacións das especies de mamíferos de interese para a conservación para tomar, se é o caso, as medidas de protección, conservación e restauración que se consideren necesarias. Entre estes indicadores cabe citar:
Área de distribución potencial que reúne condicións como hábitat dos mamíferos de interese.
Área de ocupación para a supervivencia das poboacións existentes dos mamíferos de interese.
Área de presenza regular de exemplares dos mamíferos de interese nos últimos cinco anos.
Área prioritaria de conservación, vital para a supervivencia e recuperación das poboacións ou dos taxons dos mamíferos de interese para a conservación, incorporando como mínimo os enclaves de refuxio, reprodución e alimentación.
Número e tamaño das poboacións dos taxons dos mamíferos de interese para a conservación.
7.4. Medidas e compoñentes da biodiversidade: recursos e actividades.
7.4.1. Usos marisqueiros e pesqueiros.
a) Obxectivos.
1. A xestión marisqueira e pesqueira do parque nacional deberá primar os aproveitamentos e usos sustentables, de modo que se minimicen, cando non se eviten, as afeccións sobre os compoñentes clave do territorio: medios ecolóxicos, hábitats protexidos, núcleos poboacionais de especies de interese para a conservación, empregando para iso as mellores técnicas sustentables para o medio e os recursos.
2. A xestión marisqueira e pesqueira do parque nacional levarase a cabo desde unha perspectiva ecosistémica, promovendo unha economía sustentable.
3. A xestión marisqueira e pesqueira deberán contribuír, como compoñente da infraestrutura azul, a manter os valiosos servizos que prestan os ecosistemas.
b) Directrices.
1. Promoveranse as políticas en materia de aproveitamento tradicional e sustentable dos recursos mariños naturais que fomenten o mantemento nun estado de conservación favorable dos núcleos poboacionais e das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación e priorizaranse aqueles compoñentes cuxa persistencia se atopa ligada ao mantemento dos sistemas de explotación tradicional e sustentable de carácter pesqueiro ou marisqueiro.
2. Fomentarase o mantemento das actividades profesionais de carácter tradicional relativas ao aproveitamento sustentable dos recursos mariños naturais, existentes no momento da declaración do parque nacional e que se atopen reguladas polo organismo autonómico competente en materia de ordenación pesqueira en augas interiores, marisqueo e acuicultura.
3. Velarase e promoverase a aplicación de códigos de boas prácticas, así como os criterios establecidos de ecocondicionalidade.
c) Normativa xeral.
1. Conforme o disposto na Lei 15/2002, no Decreto 274/1999, no Decreto 88/2002 e mais no Decreto 37/2014, consideraranse permitidas as actividades a profesionais de carácter tradicional e sustentables relativas ao aproveitamento dos recursos mariños naturais, existentes no momento da declaración do parque nacional, sempre e cando non supoñan unha mingua significativa no estado de conservación dos ecosistemas, dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE e das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación, e se realicen de acordo coa normativa pesqueira e marisqueira de Galicia (Lei 11/2008 modificada pola Lei 6/2009, Decreto 15/2011, Decreto 423/1993, Decreto 103/2004, Decreto 406/1996, Orde do 26 de outubro de 2000).
1.1. Para acadar tal finalidade, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural colaborará co sector e co organismo autonómico competente en materia de ordenación pesqueira en augas interiores, marisqueo e acuicultura, para integrar estes obxectivos nos correspondentes plans de xestión, así como nas normas técnicas que os desenvolven.
1.2. Os plans de xestión incluirán, ao abeiro da normativa sectorial vixente:
Memoria biolóxica.
Recursos, zonas, cotas e réximes de exclusión, balizamentos, puntos de descarga, control e venda.
Programa de seguimento e control.
Período de vixencia.
2. As consellerías competentes en materia de ordenación pesqueira en augas interiores, marisqueo e acuicultura e de ambiente, en colaboración co sector, promoverán, en función da dispoñibilidade técnica e económica, a instalación progresiva dun sistema de seguimento de embarcacións co fin de mellorar a seguridade das persoas e unha maior eficiencia na xestión dos recursos.
3. Nas augas exteriores do parque nacional, o Estado establecerá, con base nas súas competencias o réxime de xestión dos recursos pesqueiros que resulte procedente no ámbito exclusivo das citadas augas, tendo en conta os criterios previstos no Plan director da Rede de parques nacionais, así como as demandas do sector.
4. Os produtos obtidos da actividade marisqueira e pesqueira dentro do ámbito do parque nacional que cumpran coas regulacións establecidas no presente plan e na normativa sectorial vixente, poderán ser comercializados baixo unha marca de calidade, que se desenvolverá a través dun regulamento específico.
5. Consideraranse prohibidos os establecementos e as instalacións de acuicultura en todo o ámbito do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia.
5.1. Desta prohibición quedan excluídos os parques de cultivo do Carril que figuran delimitados no Documento de revisión aprobado pola Xunta de Galicia en 1995, previo á declaración do parque nacional, onde a actividade de acuicultura se poderá seguir levando a cabo de acordo coa normativa sectorial vixente.
7.4.2. Usos agropecuarios e forestais.
a) Obxectivos.
1. A xestión agrícola e gandeira do parque nacional ten un carácter residual vencellada na actualidade coa existencia de pequenas parcelas destinadas ao autoconsumo da poboación residente nas illas, así como a actividades desenvolvidas ou promovidas polo parque nacional, orientadas á xestión, recuperación ou restauración de pequenas áreas que estiveron en tempos recentes conformadas por agrosistemas tradicionais.
1.1. A xestión agrícola e gandeira no parque nacional realizarase exclusivamente mediante técnicas tradicionais, de carácter sustentable, empregando cultivos e razas tradicionais con escasa ou nula capacidade de persistencia fóra do cultivo.
1.2. As actividades agrícolas ou gandeiras que se desenvolvan no parque nacional deberán minimizar, cando non evitar, as afeccións significativas sobre os compoñentes clave do patrimonio natural e da biodiversidade: tipos de paisaxes, medios ecolóxicos, hábitats protexidos, núcleos poboacionais de especies de interese para a conservación.
2. A xestión forestal do parque nacional estará orientada á conservación, restauración e xestión de ecosistemas naturais e seminaturais. No desenvolvemento das actividades forestais deberase minimizar, cando non evitar, calquera afección significativa sobre os compoñentes clave do territorio: tipos de paisaxes, medios ecolóxicos, hábitats protexidos, núcleos poboacionais de especies de interese para a conservación.
2.1. A xestión forestal no parque nacional realizarase mediante técnicas tradicionais, de carácter sustentable, empregando unicamente especies e cultivos autóctonos, característicos dos diferentes tipos de hábitats de interese comunitario presentes no ámbito territorial do parque nacional.
b) Directrices.
1. As áreas de uso agrícola aproveitadas polos propietarios correspóndense con pequenos predios próximos ás vivendas tradicionais existentes na illa de Ons e nas Cíes, cuxa xestión se realizará seguindo prácticas tradicionais e sustentables, evitando calquera afección significativa sobre os compoñentes da xeodiversidade e da biodiversidade.
1.1. O parque nacional poderá empregar ou promover o uso de técnicas agrícolas e gandeiras na xestión, recuperación ou restauración de áreas que formaron parte de agrosistemas tradicionais. Nestes predios a xestión realizarase seguindo prácticas tradicionais e sustentables, evitando calquera afección significativa sobre os compoñentes da xeodiversidade e da biodiversidade.
1.2. Nos terreos agrícolas e gandeiros procurarase respectar a vexetación autóctona de carácter natural ou seminatural establecida nos lindeiros das explotacións, así como as sebes arbustivas e arbóreas, as liñas de arboredo, os pequenos bosquetes e cantos elementos naturais poidan ser significativos para a conservación da biodiversidade e, en especial, da flora e fauna silvestre. Velarase, especialmente, polo mantemento daqueles elementos que:
Sirvan de hábitat secundario, refuxio, cría ou alimentación de especies protexidas.
Constitúan os últimos lugares de refuxio, cría ou alimentación para os elementos silvestres de flora e fauna, por perdurar en paisaxes agrarias ou gandeiras fortemente degradadas.
Establezan corredores biolóxicos con ou entre áreas de maior naturalidade que eviten o illamento xenético das poboacións.
2. A superficie forestal do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia está representada por superficies arborizadas que posúen unha distribución desigual en función das especies que as compoñen, así como superficies forestais non arborizadas conformadas por formacións arbustivas e herbáceas que albergan ecosistemas de elevado valor de conservación.
2.1. A xestión forestal do parque nacional estará orientada a asegurar a conservación ou, se é o caso, a restauración dos ecosistemas terrestres, tendo en conta a distribución espacial, a composición biótica, a estrutura e funcionamento dos distintos tipos de hábitats de interese comunitario (anexo I da DC 92/43/CEE) presentes no ámbito territorial do parque nacional que aparecen identificados no presente plan.
2.2. As superficies forestais ocupadas por especies alóctonas, como piñeiros (
Pinus spp
), eucaliptos (
Eucalyptus spp
), acacias (
Acacia spp
) e, especialmente, daquelas especies que mostran no ámbito do Parque Nacional un comportamento característico dunha especie exótica invasora, deberán ser controladas e substituídas por especies representativas dos hábitats naturais e seminaturais de interese comunitario (anexo I da DC 92/43 CEE) que aparecen identificados no presente plan.
3. Na extinción de incendios empregaranse, preferentemente, as accións que xeren menor impacto no medio e a restauración de áreas afectadas terá carácter prioritario.
c) Normativa xeral.
1. A superficie dedicada á actividade agropecuaria no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia redúcese a pequenos predios agrícolas nas illas de Cíes e Ons, e as establecidas ou promovidas polo parque nacional con fins de xestión, conservación, restauración ou recuperación dos compoñentes do patrimonio natural e da biodiversidade.
1.1. Con carácter xeral, considéranse usos permitidos aqueles de carácter tradicional vinculados coas explotacións agrícolas domésticas e as actividades gandeiras tradicionais vencelladas ás necesidades de xestión que poida establecer o propio parque nacional, que non supoñan unha mingua significativa no estado de conservación dos ecosistemas, dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE e das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación, e que cumpran coa normativa sectorial vixente e coas disposicións do presente plan, incluíndo entre elas:
A superficie agrícola no parque nacional que actualmente posúa aproveitamentos desta natureza non poderá aumentarse, salvo autorización expresa do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, e sempre que non supoña ningún tipo de afección sobre os hábitats de interese comunitarios, os hábitats das especies de interese para a conservación e as propias especies de interese para a conservación.
As actividades agrícolas deberán desenvolverse de xeito tradicional, a través de técnicas agroecolóxicas, sen afectar negativamente os hábitats de interese comunitario existentes no seu ámbito, así como as poboacións de especies de interese para a conservación.
A corta de exemplares de árbores froiteiras e de ornamento existentes en pequenos hortos ou en xardíns e áreas de uso público existentes dentro do parque nacional. Exclúense desta autorización os exemplares incluídos no Catálogo galego de árbores senlleiras (Decreto 67/2007).
A eliminación de sebes e bosquetes nas áreas de aproveitamento agrogandeiro que conten coa debida autorización do parque nacional, cando sexan estritamente necesarias para garantir a seguridade das persoas, infraestruturas ou propiedades.
2. Con respecto ás superficies forestais, as formacións de especies alóctonas, especialmente de piñeiros (
Pinus spp
), eucaliptos (
Eucalyptus spp
), acacias (
Acacia spp
), serán progresivamente substituídas por formacións naturais co fin de recuperar a naturalidade dos hábitats de interese comunitario propios dos distintos arquipélagos. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural arbitrará as medidas necesarias para efectuar a transformación destas formacións seguindo os seguintes preceptos:
3. Arbitraranse as medidas necesarias para efectuar a recuperación das áreas ocupadas por plantacións de especies alóctonas establecidas con anterioridade á declaración do parque nacional, así como o control e erradicación de formacións de especies alóctonas e invasoras (plantas de uso ornamental, especies empregadas para céspedes de uso recreativo ou en actuacións de restauración, etc.) que lograron establecerse e expandirse no ámbito do parque nacional, a través de distintos vectores e procesos, seguindo as seguintes determinacións:
O proceso de substitución das formacións alóctonas e de especies invasoras deberá ser desenvolvido sen causar unha afección significativa sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación (núcleos poboacionais, zonas de cría e reprodución, áreas de colonización, etc.).
As actuacións de control das formacións alóctonas e de especies invasoras deberán establecer as medidas precisas que aseguren o respecto do arboredo e a vexetación autóctona desenvolvida baixo a masa, así como o mantemento da diversidade de biótopos (afloramentos rochosos, regueiros, humidais).
As actuacións deberán realizarse con técnicas tradicionais e respectuosas en todo momento coa integridade do ambiente, co fin de garantir o mantemento da masa, os solos e os biótopos e ecotóns que esta albergue, así como o restablecemento das condicións preexistentes ou, se é o caso, a súa substitución por formacións de carácter natural.
As actuacións de control das especies alóctonas ou invasoras non deberán ser realizadas en grandes superficies, senón que deberían ser practicadas en pequenos bosquetes, en pequenas monteiras ou incluso pé a pé, dependendo das características do lugar e das dimensións dos pés que forman a masa, primando as zonas menos sensibles, cunha menor pendente, maior profundidade de solo, e sen afectar os tipos de hábitats naturais litorais.
Nas actuacións de erradicación de especies alóctonas ou invasoras primaranse as zonas menos sensibles, cunha menor pendente, maior profundidade de solo, e sen afectar os tipos de hábitats naturais litorais.
En todo caso, será preciso un control e seguimento das parcelas onde se realicen accións de erradicación e control de especies alóctonas ou invasoras, que permitan comprobar o establecemento de rexeneración das especies autóctonas e controlar a aparición de rexeneración das especies exóticas.
Cando non sexa posible a rexeneración natural tras as actuacións de eliminación de especies alóctonas ou invasoras, realizaranse accións de restauración para o que se empregarán as especies predominantes nos tipos de hábitats de interese comunitario (anexo I da DC 92/43/CEE) presentes no ámbito territorial do parque nacional que aparecen identificados no presente plan.
No control e eliminación de especies alóctonas e invasoras empregaranse preferentemente métodos manuais ou mecánicos. O emprego de métodos químicos só se poderá realizar mediante aplicacións manuais controladas sobre pequenas superficies ou selectivamente e de forma manual sobre determinados individuos cando os métodos manuais ou mecánicos non resulten efectivos.
4. Nas superficies forestais dominadas por especies autóctonas, tanto arborizadas como arbustivas, dado que albergan un importante conxunto de hábitats naturais e especies de interese para a conservación, a xestión estará encamiñada exclusivamente á conservación dos seus valores naturais.
4.1. As actuacións que poderán ser desenvolvidas nestas superficies faranse coa menor intervención posible, como obxectivo de minimizar os impactos e afeccións causados sobre o medio, e entre as que cabe salientar as seguintes:
As cortas de formacións arborizadas autóctonas, ou pés illados destas, que no parque nacional se corresponden con diversos tipos de hábitats naturais (Nat-2000 5230*, 91E0*, 9230), vincularanse estritamente coas necesidades de xestión e conservación dos tipos de hábitats, así como as necesidades derivadas da súa restauración, control de especies invasoras, control biolóxico de pragas ou enfermidades, e as necesarias para garantir a seguridade das persoas, infraestruturas ou propiedades.
A xestión e corta de formacións arbustivas sobre hábitats de interese comunitario, de seren necesarias, realizaranse mediante emprego de métodos biolóxicos ou manuais. Excepcionalmente poderán empregarse métodos mecánicos nas faixas de seguridade contra os lumes de acordo coa normativa sectorial e as necesidades de conservación do parque nacional.
Estas actuacións realizaranse de acordo cos criterios establecidos no correspondente PRUX, e no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia.
4.2. Aquelas masas arborizadas autóctonas que se atopen en mal estado de conservación serán obxecto de medidas de restauración ou mellora, dada a súa importancia no mantemento dos ecosistemas, a regulación dos procesos físicos e biolóxicos, e a conservación dos hábitats naturais e as especies silvestres. En consecuencia, seguiranse os seguintes criterios:
Potenciar a rexeneración natural da cuberta arbórea cando sexa posible, recorrendo soamente á plantación cando sexa estritamente necesario e non exista outra solución alternativa.
Garantir a protección das especies de interese para a conservación, prestando especial atención ás prioritarias e ás catalogadas en perigo de extinción.
Prestar unha especial atención á prevención e extinción de incendios forestais, contando e mellorando os equipamentos dispoñibles, así como a rexeneración de zonas afectadas.
5. Quedan prohibidos, no ámbito de todo o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, o resto de usos, actividades e aproveitamentos forestais non recollidos como permitidos ou autorizables no presente plan, que poden causar unha afección significativa no estado de conservación dos compoñentes clave da biodiversidade do espazo.
5.1. En particular, prohíbese en todo o ámbito do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia a introdución de espécimes alóctonos de carácter invasor que poidan provocar unha alteración sobre o estado de conservación dos hábitats ou sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación como é o caso do xénero Acacia, así como aquelas consideradas como invasoras no Real decreto 630/2013, do 2 de agosto, polo que se regula o Catálogo español de especies exóticas invasoras.
5.2. Prohíbese a introdución, plantación ou repoboación de especies do xénero
Pinus
e
Eucalyptus
.
5.3. Así mesmo, prohíbese a substitución de masas forestais autóctonas presentes no parque nacional por outras de carácter exótico ou alóctono.
5.4. As practicas agrícolas ou gandeiras empregarán obrigatoriamente variedades e razas tradicionais galegas.
5.5. A introdución de exemplares de variedades ou razas que non estivesen suxeitas a aproveitamento no momento de aprobación do plan deberán contar coa autorización organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, que poderá denegar a introdución e explotación daquelas razas ou variedades susceptibles de causar unha afección significativa sobre os compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural.
7.4.3. Urbanismo e ordenación territorial.
a) Obxectivos.
1. Contribuír á ordenación e protección do medio rural, dos asentamentos rurais de poboación que se sitúen no parque nacional e do patrimonio rural.
2. Garantir que os proxectos de actividades e obras, tanto de promoción pública como privada, prevexan desde o inicio a consideración dos posibles impactos ambientais, o desenvolvemento de alternativas e as medidas e partidas orzamentarias necesarias para a corrección, se é o caso, dos efectos negativos producidos, así como a súa adecuación ecolóxica e paisaxística. Todos estes elementos serán valorados de forma prioritaria á hora de estudar a concesión das pertinentes autorizacións.
b) Directrices.
1. O presente plan prevalece sobre o ordenamento urbanístico e a ordenación do territorio. Cando as súas determinacións sexan incompatibles coa normativa urbanística en vigor, os organismos autonómicos competentes revisarán estas de oficio.
2. No desenvolvemento das actuacións urbanísticas no ámbito litoral do parque nacional, incorporaranse os criterios, principios e normas xerais da ordenación territorial establecida nas Directrices de ordenación do territorio (Decreto 19/2011) e máis no Plan de ordenación do litoral (Decreto 20/2011) de Galicia, baseada en criterios de perdurabilidade e sustentabilidade, así como a normativa necesaria para garantir a conservación, protección e posta en valor das zonas costeiras.
3. A clasificación do solo dentro do parque nacional adaptarase ao establecido pola normativa estatal e autonómica vixente, e acorde cos obxectivos, directrices e normativa recollidas no presente plan, baixo o que rexerá a actividade construtiva e se regulará o seu desenvolvemento, co fin de asegurar a protección e conservación da paisaxe e dos compoñentes clave do parque nacional.
4. Na recuperación, mantemento ou, se é o caso, na construción de novas edificacións deberá garantirse a integración paisaxística das edificacións e o mantemento do estilo tradicional do parque nacional, prestando especial atención á tipoloxía e volumes, así como aos materiais de cubertas e fachadas.
5. Promoverase a elaboración de estudos ou catálogos sobre a arquitectura tradicional do parque nacional.
6. Fomentarase a rehabilitación de edificios fronte á construción doutros novos.
7. Nas edificacións promoverase especialmente a substitución dos elementos construtivos distorsionantes por outros máis acordes cos tipos tradicionais do parque nacional.
8. Os instrumentos de desenvolvemento urbanístico procurarán fixar, con carácter de mínimos, as condicións necesarias para evitar a formación de pantallas arquitectónicas e garantir a integración paisaxística das vivendas e a súa harmonía co contorno.
9. Fomentarase a inventariación de edificios, elementos ou conxuntos arquitectónicos, de enxeñaría, espazos colectivos, etc. que sexan de interese polo seu valor arquitectónico, histórico, social ou cultural, co obxecto de facilitar a súa rehabilitación e coñecemento e promoverase a protección e conservación das edificacións máis valiosas.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, en materia de urbanismo e ordenación territorial, o solo obxecto da declaración de parque nacional non poderá ser susceptible de urbanización nin edificación, sen prexuízo do que determine o Plan reitor de uso e xestión en canto ás instalacións precisas para garantir a súa xestión e contribuír ao mellor cumprimento dos obxectivos do parque nacional (Lei 30/2014). Aplicarase tamén o Plan director da Rede de parques nacionais (Real decreto 389/2016), así como a normativa sectorial europea, estatal e galega vixente no seu momento, de conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE, co artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015), coas normas de declaración do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (Lei 15/2002), cos instrumentos de planificación e xestión derivados das distintas figuras de espazos naturais (Decreto 156/1998, Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Decreto 37/2014), así como o disposto na Lei 2/2016, do solo de Galicia.
2. Cada parque dotarase da infraestrutura e instalacións necesarias para a protección dos seus valores, para o uso e desfrute público e para a súa xestión. Serán harmoniosas cos recursos do parque nacional, compatibles cos procesos naturais, culturais e funcionais, tan accesibles como sexa posible, enerxeticamente eficientes e cun custo equilibrado na súa construción e operación.
3. As novas instalacións e infraestruturas do parque nacional ou das distintas figuras de áreas protexidas situaranse fóra destes salvo en casos excepcionais, debidamente xustificados por razóns de protección ambiental ou de xestión de recursos naturais. Nestes casos serán as menos posibles e darase preferencia á adaptación de instalacións existentes fronte a novas construcións, deberán adaptarse á contorna e reduciranse ao mínimo as afeccións paisaxísticas negativas, tanto pola súa forma como polos seus materiais ou o seu acabamento. Evitarase en todo momento a competencia entre o elemento artificial e os valores naturais.
4. O parque nacional estará adecuadamente sinalizado de acordo co manual básico de identidade corporativa da Rede de parques nacionais, que incorporará os identificadores gráficos das comunidades autónomas e os relativos a recoñecementos internacionais. Serán accesibles e terán carácter único, obrigatorio e exclusivo.
5. Nas infraestruturas e instalacións do parque nacional optimizarase a eficiencia enerxética e, na medida do posible, utilizaranse enerxías renovables no seu funcionamento, dentro do concepto de calidade integral que debe caracterizar todo elemento dun parque nacional sen causar afeccións á paisaxe nin aos procesos naturais. Tenderase á redución progresiva de emisións de gases de efecto invernadoiro.
6. Nas actividades construtivas desenvolvidas polo parque nacional promoverase en todo momento o uso de materiais biodegradables, renovables e producidos de maneira sustentable, a reutilización e a reciclaxe de materiais e outras medidas apropiadas para minimizar a produción de residuos, así como para tratar de inferir cambios nos hábitos de consumo.
7. Todas as instalacións, vehículos e equipamentos serán xestionados, usados e mantidos de forma ambientalmente correcta. Minimizarase o consumo de enerxía e de combustibles non renovables e poñerase especial atención na protección das captacións de auga evitando a contaminación, no tratamento das augas residuais e nos dispositivos de recollida de residuos. Considerarase a conveniencia de adherirse aos sistemas de xestión ambiental homologados.
8. As estradas existentes nos parques, independentemente da súa potencial utilización como vías de comunicación, deben ser consideradas como elementos singulares para facilitar a súa visita. Poderanse restrinxir os accesos de visitantes a través das vías e camiños públicos no interior dos parques, por motivos de conservación e xestión. Calquera acción sobre estas dará prioridade aos factores ambientais e á súa integración na contorna, tendo en consideración a súa permeabilidade para a fauna.
9. As infraestruturas e instalacións alleas á xestión do parque, existentes en virtude de autorización administrativa, concesión, ocupación ou calquera outro título análogo de dereito, poderán manterse ata a expiración do seu período de vixencia sen cambio de uso. Finalizado este procederase á revisión das condicións da súa autorización co obxecto de garantir a súa compatibilidade cos obxectivos do parque. Se é o caso, poderán ser reutilizadas con fins de xestión ou investigación. En caso de impactos ambientais negativos significativos non se autorizará a renovación. A Administración poderá, en casos xustificados, establecer medidas correctoras para minimizar os impactos existentes, incluída a eliminación da instalación antes da finalización do correspondente título administrativo.
10. Promoverase a eliminación de antigas instalacións e infraestruturas que quedasen obsoletas ou fóra de uso no parque nacional, e restauraranse os enclaves ocupados por estas.
11. O réxime de propiedade do solo non debe condicionar a actividade de xestión no parque nacional. Para ese efecto as administracións xestoras procurarán o acordo cos titulares do dereito de propiedade para posibilitar o acceso a elas, e a utilización de infraestruturas, equipamentos ou instalacións para o desenvolvemento das actividades de conservación e uso público previstas no Plan reitor de uso e xestión.
12. O cambio de uso das edificacións existentes no interior do parque nacional terá carácter excepcional, deberá ser compatible cos obxectivos de conservación do parque e estar regulado polo Plan reitor de uso e xestión e pola normativa urbanística establecida.
13. Igualmente, para casos de instalacións, edificios ou infraestruturas singulares, historicamente valiosos, esteticamente caracterizadores e cuxa conservación se xulgue compatible cos obxectivos do parque nacional, a Administración poderá incorporalos ou mantelos para a xestión do parque se resulta posible e desaparece a necesidade para a que foron habilitados no pasado.
14. Para novas infraestruturas e instalacións, polo seu carácter excepcional, requirirase xustificación da súa necesidade e da imposibilidade da súa localización fóra do parque nacional, así como a realización de estudos previos que avalíen as afeccións aos recursos naturais e culturais do parque. Durante a realización da obra deberase facer un seguimento para detectar posibles elementos afectados. En cada caso adoptaranse as medidas oportunas que salvagarden a integridade do parque.
7.4.4. Infraestruturas e obras.
a) Obxectivos.
1. Minimizar o impacto sobre o medio natural no desenvolvemento de infraestruturas (viarias, transporte de enerxía e datos, estacións radioeléctricas, etc.) cando estas se realicen fóra dos núcleos urbanos ou das áreas industriais.
2. Protexer o medio natural e cultural do parque nacional e realizar as medidas de restauración necesarias para minimizar o impacto paisaxístico das infraestruturas e obras existentes que así o requiran.
3. Garantir que os proxectos de actividades e obras, tanto de promoción pública como privada, prevexan desde o inicio a consideración dos posibles impactos ambientais, o desenvolvemento de alternativas e as medidas e partidas orzamentarias necesarias para a corrección, se é o caso, dos efectos negativos producidos, así como a súa adecuación ecolóxica e paisaxística. Todos estes elementos serán valorados de forma prioritaria á hora de estudar a concesión das pertinentes autorizacións.
4. Procurar, en coordinación coa Administración estatal e autonómica, a conservación e ordenación dos recursos naturais existentes no dominio público.
b) Directrices.
1. Os proxectos definirán e incorporarán de forma precisa as medidas de control da erosión e a restauración e a integración paisaxística da obra. Estas medidas referiranse non só aos elementos principais da obra senón tamén aos accesos provisionais e definitivos, conducións, plataformas de traballo, vertedoiros, préstamos e a cantas superficies visen alterada a súa cuberta vexetal ou modificadas as súas condicións de equilibrio.
2. No deseño e execución das obras deberán minimizar os efectos erosivos e a alteración hidrolóxica sobre os hábitats naturais e seminaturais e, especialmente, sobre os diversos tipos de humidais.
3. Evitarase a localización de instalacións ou infraestruturas nos cumes de maior altitude do parque nacional, así como naqueles picos que posúan unha grande singularidade cultural, paisaxística ou ambiental.
4. Como criterio para a apertura de novos desmontes, gabias ou vías tomarase aquel que supoña, en primeiro lugar, un menor impacto ambiental sobre os elementos da paisaxe, os hábitats e as especies protexidas.
5. Os materiais sobrantes das obras de mantemento, restauración, modificación ou desmantelamento deberán ser retirados e xestionados segundo a lexislación vixente.
6. No deseño e mantemento de infraestruturas e vías, teranse en conta as necesidades de paso da fauna silvestre. Habilitaranse as medidas necesarias que permitan e favorezan este fluxo.
7. En caso de ser necesaria a introdución de material vexetal (plantas, sementes) para a restauración de noiros e áreas alteradas empregaranse unicamente especies autóctonas, elixindo aquelas propias dos hábitats circundantes á zona de obra.
8. Controlaranse e eliminaranse as especies exóticas e invasoras das vías e das áreas afectadas polas obras.
9. Na planificación de novas vías, así como nos labores de mantemento das existentes, evitaranse as afeccións sobre hábitats de interese comunitario ou sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación da fauna e flora silvestre, seguindo para tal fin as seguintes directrices:
Na execución de obras procurarase aplicar técnicas de enxeñaría branda ou bioenxeñaría.
Nos puntos de evacuación da auga instalaranse dispositivos co fin de reducir a súa capacidade erosiva.
A saburra empregada na construción debe ser do mesmo material xeolóxico que o existente na traza. Non se empregarán, en ningún caso, como saburra, residuos industriais.
10. Nas obras de restauración ou de rexeneración ambiental seguiranse ademais os seguintes criterios:
As unidades construtivas deberán adaptarse en todo momento ás tipoloxías tradicionais existentes en cada arquipélago.
Os muros de formigón armado, diques formigonados, diques secos ou noiros de pedra empregaranse unicamente naqueles tramos onde, debido á existencia de construcións previas ou polas características erosivas, non é factible empregar outro tipo de medidas, e sempre e cando non sexan susceptibles de xerar una afección paisaxística ou sobre os compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural.
Na construción, mantemento ou modificación de camiños ou paseos evitarase a modificación dos hábitats de interese comunitario e dos hábitats da especies de interese para a conservación e, especialmente, daqueles considerados como prioritarios.
O mantemento ou modificación das construcións existentes deberá formularse cara á restauración das condicións ecolóxicas. Substituiranse no posible os muros verticais, diques ou noiros de pedra.
Na vexetación de noiros e áreas alteradas utilizaranse unicamente especies autóctonas propias da zona do parque nacional onde se realiza a obra.
Os sinais, paneis informativos e os distintos elementos vencellados ás infraestruturas de uso público adaptaranse en todo momento ás características e valores ambientais e paisaxísticos do contorno, empregando para iso formas e materiais tradicionais.
c) Normativa xeral.
1. Para a instalación de calquera tipo de infraestrutura ou para a execución de calquera tipo de obra no ámbito do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia será necesario dispoñer da correspondente autorización emitida polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
2. Soamente en casos excepcionais se poderá autorizar a construción de novas infraestruturas viarias, portuarias ou heliportuarias, así como a instalación de emisores de sinais radioeléctricas ou lumínicas, coa condición de que concorran razóns obxectivas e debidamente xustificadas, vinculadas coas necesidades de asegurar a protección das persoas, a xestión dos recursos naturais ou a protección ambiental.
No proceso de autorización destas instalacións, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, soamente outorgará un informe positivo cando se cumpran os seguintes criterios:
Cando se comprobe a ausencia de alternativas fóra dos límites do parque nacional para a súa execución ou instalación. A análise de alternativas deberá efectuarse á marxe da diferenza de custo entre as distintas opcións.
Cando se comprobe que a actuación non tería unha afección significativa sobre os compoñentes do patrimonio natural e da biodiversidade do parque nacional, especialmente dos hábitats naturais e das especies protexidas.
Cando se comprobe obxectivamente que a actuación non tería unha afección significativa sobre os compoñentes do patrimonio cultural do parque nacional.
No deseño de novas infraestruturas, instalacións ou obras considérase prohibido o uso de substancias bituminosas, alcatráns, así como pavimentos obtidos polo procesamento de residuos (caucho, plásticos, cerámica, etc.).
As novas infraestruturas de servizo eléctrico ou telefónico deberán proxectarse de xeito subterráneo ou sen fíos.
Terase especial preocupación coa elección de materiais orgánicos, así como co emprego de plantas ou sementes, co fin de evitar a introdución accidental de especies exóticas. O uso de especies vexetais en labores de acondicionamento limitarase ás especies autóctonas características dos tipos de hábitats de interese comunitario apuntados no presente plan.
Terase especial preocupación coa localización do mobiliario urbano ou de apoio ás actividades de uso público (letreiros, paneis, mesas, bancos, etc.), que en ningún caso poderán situarse sobre hábitats de interese comunitario ou hábitats de especies protexidas, así como áreas que sexan susceptibles de provocar unha perda de calidade paisaxística.
Terase especial preocupación co uso de materiais artificiais, así como daqueles susceptibles de xerar un impacto directo ou indirecto sobre os compoñentes do medio natural. Nos acabados e nas partes visibles prohíbese o uso de formigón, aceiro inoxidable, aceiro corrugado, materiais plásticos, etc.
Terase especial preocupación co uso de materiais vexetais e non autorizarán aqueles que de forma directa ou indirecta poidan ser susceptibles de introducir propágulos de especies exóticas que poidan naturalizarse no parque nacional.
Prohíbese toda vertedura directa ou con certa intensidade sobre materiais disgregables ou en áreas de importantes pendentes, así como nos medios acuáticos naturais ou seminaturais.
Que se adoptaron todas as medidas necesarias para minimizar ou suprimir os impactos.
No caso de que estes criterios non se cumpran, soamente se poderán autorizar estas a través dun procedemento de avaliación de impacto ambiental, acorde coa normativa vixente e cos criterios fixados na DC 92/43/CEE e na Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade.
3. Os labores de mantemento das vías e das infraestruturas existentes, non vencelladas directamente cos obxectivos de conservación e xestión do parque nacional, e que non comporten cambios de lonxitude, anchura ou volume poderán ser autorizadas polo organismo autonómico competente en patrimonio natural, no caso de que se cumpran os seguintes criterios:
No mantemento das vías non se poderá modificar tanto a súa traza como a súa anchura. Tampouco se permite, salvo que sexa necesario para asegurar o estado de conservación de hábitats ou especies, modificar as gabias, ou alterar as áreas de drenaxe.
Na adecuación das vías e superficies non se permite o uso de substancias bituminosas, alcatráns, así como pavimentos obtidos polo procesamento de residuos (caucho, plásticos, cerámica, etc.).
As obras de mantemento dos portos non supoñerán incremento na área ou volume ocupado, considerando neste todas as instalacións accesorias.
O volume de dragaxe na proximidades das áreas de amarre soamente afectará sedimentos areosos, sen alcanzar o seu volume os limiares establecidos na lexislación de avaliación de impacto ambiental.
As obras nas infraestruturas de emisión radioeléctricas ou luminosas non supoñerán incremento na área ou volume ocupado, considerando neste todas as instalacións accesorias.
Terase especial preocupación coa elección de materiais orgánicos, así como co emprego de plantas ou sementes, co fin de evitar a introdución accidental de especies exóticas. O uso de especies vexetais en labores de acondicionamento limitarase ás especies autóctonas características dos tipos de hábitats de interese comunitario apuntados no presente plan.
A instalación de mobiliario urbano en áreas de uso público deberá ser avaliada previamente polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, que poderá prohibir ou restrinxir o uso de determinados elementos materiais, así como as súas características construtivas, número de elementos e distribución territorial.
Non se levará a cabo ningún tipo de alteración significativa sobre os compoñentes do patrimonio natural e cultural do parque nacional.
4. Considérase actividade permitida as obras de mantemento e conservación executadas por particulares en edificacións existentes destinadas como vivendas ou en establecementos (restaurantes, aloxamentos turísticos, cámping, etc.), construídos e en uso, no momento da declaración do parque nacional, situados nas Cíes e Ons. En calquera caso, o desenvolvemento destas obras deberá axustarse á normativa sectorial vixente establecida pola Xunta de Galicia e aos plans de ordenación municipal, así como cumprir a normativa ambiental e as establecidas nos instrumentos de planificación do parque nacional.
4.1. Considérase actividade prohibida a construción de novas edificacións no parque nacional destinadas a vivendas ou establecementos (bares, restaurantes, aloxamentos turísticos, cámpings). Non se permitirá a transformación das construcións anexas ou auxiliares en novas vivendas.
5. O cumprimento dos labores de conservación, seguimento e xestión no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia necesita o establecemento dun conxunto básico de dotacións e infraestruturas cuxa execución e xestión cumprirá os seguintes criterios.
Considérase actividade permitida as obras de mantemento e conservación promovidas ou executadas polo parque nacional en vivendas e edificacións existentes no ámbito do parque nacional.
As novas infraestruturas e instalacións vinculadas coa xestión do uso público do parque proxectaranse e executaranse minimizando calquera tipo de alteración sobre os compoñentes do patrimonio natural e cultural. A avaliación das posibles afeccións de carácter significativo sobre os hábitats de interese comunitario ou sobre as especies de flora e fauna protexidas, realizaranse de acordo cos criterios fixados na DC 92/43/CEE e na Lei 42/2007.
As novas infraestruturas e instalacións vinculadas directamente coas necesidades de xestión de hábitats e núcleos poboacionais de especies protexidas (oficinas, locais para a gardaría, persoal técnico e científico, estacións de rexistro de datos ambientais, estacións de seguimento, vías para a vixilancia, talleres e naves de ferramentas e vehículos, etc.) proxectaranse e executaranse minimizando calquera tipo de alteración sobre os compoñentes do patrimonio natural e cultural.
A apertura de vías temporais vinculadas con labores de xestión, conservación ou restauración dos compoñentes da biodiversidade, ou das infraestruturas existentes, estarán suxeitas a autorización polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural. En ningún caso estas vías poderán xerar unha afección significativa sobre os hábitats de interese comunitario ou os compoñentes da biodiversidade, pola contra aplicaranse as regulacións expostas para as vías de carácter permanente.
O parque nacional poderá regular e, se é o caso, prohibir o tránsito de persoas ou vehículos polas vías temporais ou permanentes existentes no parque nacional atendendo a razóns de seguridade ou para asegurar a conservación dos compoñentes do patrimonio natural ou cultural.
7.4.5. Uso público.
a) Obxectivos.
1. Compatibilizar o uso público e as actividades recreativas cos obxectivos de conservación do parque nacional e co desenvolvemento do medio rural, con base na determinación da capacidade de carga de cada un dos arquipélagos do parque nacional.
2. Ordenar e facilitar o desfrute do visitante baseado nos valores do parque nacional, de modo compatible coa súa conservación. Darase prioridade e fomentaranse as actividades de paseo e contemplación. Ofreceranse para iso áreas onde poder apreciar a soidade e a integridade do ambiente natural. Neste sentido prestarase especial atención aos valores culturais, estéticos, educativos e científicos, e daráselles prioridade sobre os de carácter meramente turístico ou recreativo.
3. Achegar a poboación a un ámbito natural, co fin de aumentar o seu coñecemento sobre este medio, así como lograr unha maior sensibilización, sobre todo no caso das poboacións urbanas, da necesidade da súa conservación.
b) Directrices.
1. Adecuar a intensidade de uso do espazo á súa capacidade de acollida.
2. Promover coa Administración estatal, autonómica e provincial, así como cos municipios integrados na zona de influencia socioeconómica, o uso público, turístico e recreativo de carácter sustentable no parque nacional.
3. Impulsarase o uso público, como elemento dinamizador do desenvolvemento socioeconómico da poboación residente na área de influencia socioeconómica do parque nacional.
4. Estableceranse as medidas necesarias para loitar eficazmente contra a actividade pesqueira, marisqueira e cinexética furtivas e facer cumprir a normativa vixente.
5. Realizarase un axeitado seguimento e avaliación das actividades de uso público e recreativo dentro do parque nacional que atenderá, especialmente, aos efectos sobre o medio natural e á calidade da visita, aplicando, cando sexa adecuado, as oportunas medidas correctoras.
6. Fomentaranse aquelas actividades que permitan un mellor coñecemento e divulgación dos valores naturais e culturais do espazo, sempre que non supoñan impacto significativo sobre estes.
7. Facilitarase o desenvolvemento de visitas educativas e culturais organizadas e previamente concertadas, en especial de centros escolares.
8. Disporase dos medios persoais e materiais necesarios para facilitarlles aos visitantes o coñecemento e a interpretación dos valores naturais e culturais do espazo obxecto de ordenación.
9. Realizarase un seguimento dos usos educativos e culturais dentro do espazo protexido, en especial da súa incidencia sobre as actitudes dos visitantes.
10. Favoreceranse os intercambios de material e experiencias de carácter educativo con outros centros e institucións dedicadas á educación ambiental, principalmente con aqueles situados dentro da Comunidade Autónoma de Galicia.
11. Establecerase unha regulación das actividades recreativas e de uso público que sexa coherente coa capacidade de carga máxima de cada un dos arquipélagos que compoñen ao parque nacional. Neste sentido, promoverase o establecemento de programas de seguimento desta actividade para realizar unha monitoraxe dos seus efectos e da posibilidade de modificar co tempo a devandita capacidade de carga máxima.
12. O parque nacional deberá dispoñer dunha oferta integrada de servizos de atención aos visitantes, deseñada e xestionada de acordo cos obxectivos de conservación do espazo natural e que teña en conta a accesibilidade universal, con independencia das súas características individuais como idade ou mobilidade reducida, adaptándose a normativa vixente. Os aseos para homes e mulleres distribuiranse de xeito que o tempo de espera sexa similar; igualmente, nos ditos aseos preverase habilitar na medida do posible, espazos para a lactación materna e a hixiene dos bebés.
13. Promoverase a homologación e certificación de calidade nas infraestruturas e actividades de uso público, especialmente daqueles vinculados á Carta mundial de turismo sustentable.
c) Capacidade de carga.
No ámbito da xestión do uso público e o desenvolvemento dun turismo sustentable, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural promoveu a realización dun estudo técnico, baseado en metodoloxías científicas homologadas noutras áreas protexidas e orientado a avaliar a capacidade de carga vencellada coas distintas actividades de uso público no ámbito territorial do parque nacional.
Na análise desenvolvida no antedito estudo estímase a capacidade de carga ecolóxica, física e psicolóxica. Isto permite dispoñer dun intervalo máximo de ocupación para os distintos tipos de actividades de uso público nos distintos arquipélagos, cuxo cumprimento non suporía un impacto negativo sobre os compoñentes do patrimonio natural e da biodiversidade, evitando a deterioración ambiental do parque nacional e asegurando a conservación dos seus valores naturais.
O valor final establecido para os distintos períodos anuais poderá ser axustado polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural en función dos requirimentos ambientais, así como do estado de funcionamento das propias infraestruturas públicas.
d) Normativa xeral.
1. Na normativa sectorial e zonal prevense distintas regulacións para as actividades de uso público. Para aquelas non recollidas nestas epígrafes o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural deberá realizar unha análise das actividades de uso público non recollidas no presente plan, co obxecto de avaliar a súa compatibilidade e a súa repercusión ambiental. En ningún caso se poderán autorizar as que resulten incompatibles. Considerarase actividade extraordinaria calquera actividade de uso público non especificamente regulada no presente PRUX e para cuxa execución se requirirá autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
1.1. Non se poderá autorizar ningunha actividade extraordinaria se contradí as normas, obxectivos ou funcionamento do parque nacional, ou que sexa incongruente co establecido no Plan director da Rede de parques nacionais ou no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia.
1.2. Tampouco se poderán autorizar aquelas actividades extraordinarias que poidan ser susceptibles de provocar unha afección sobre os valores da xea, da biodiversidade ou do patrimonio natural, ou sexan susceptibles de xerar danos ás persoas ou ás propiedades ou que teñan unha incidencia negativa sobre as actividades que se realizan habitualmente no parque nacional.
1.3. Para a autorización de actividades extraordinarias como rodaxe de películas, producións de televisión e reportaxes en xeral, exixirase a ausencia de espectadores.
1.4. En todo caso, considéranse incompatibles as probas e as competicións en que se empregue a propulsión a motor.
1.5. Para a autorización de toda actividade extraordinaria exixirase o depósito dunha fianza ou a contratación dun seguro por parte do promotor. A Administración poderá establecer tarifas que, polo menos, terán por obxectivo o reembolso dos gastos xerados pola concesión da autorización e polo seguimento das actividades autorizadas.
2. De acordo co Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais, as probas e competicións deportivas no interior do parque nacional considéranse incompatibles cos seus obxectivos.
2.1. Excepcionalmente, poderá ser autorizada polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural a carreira pedestre que, de forma habitual, se vén celebrando na illa de Ons coas seguintes consideracións: as áreas de saída e chegada, así como a localización do público, deberán establecerse dentro das zonas de asentamentos tradicionais. O seu percorrido quedará restrinxido ás vías de uso público delimitados no presente PRUX. En ningún caso estará permitido o uso de megafonía. Os organizadores da carreira pedestre responsabilizaranse da retirada de calquera tipo de residuo xerado durante a carreira. A autorización deberá ser solicitada especificamente para cada unha das edicións da proba. É deber do promotor a acreditación do cumprimento destes requisitos no momento da solicitude.
2.2. Excepcionalmente, poderán ser autorizadas polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural as regatas a vela ou a remo coas seguintes consideracións: soamente poderán ser autorizadas aquelas probas que xa se celebraron tras a declaración do parque nacional e que contasen coas correspondentes autorizacións, incluída a do parque nacional. A repetición destas probas necesitará, para cada unha das súas edicións, da autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural. No transcurso das probas non estará permitido o uso de megafonía. O seu percorrido será sempre en itinerancia, sen recalar, atracar ou fondear dentro do ámbito do parque nacional. A Dirección do Parque Nacional poderá establecer medidas restritivas en relación coas necesidades de conservación do parque nacional, en relación co período de celebración ou en relación co tránsito por determinadas zonas do parque nacional. Os organizadores da regata responsabilizaranse da retirada de calquera tipo de residuo xerado durante a carreira. A autorización deberá ser solicitada especificamente para cada unha das edicións da proba. É deber do promotor a acreditación do cumprimento destes requisitos no momento da solicitude.
2.3. Excepcionalmente, poderán ser autorizadas polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural as probas a nado coas seguintes consideracións. Soamente poderán ser autorizadas aquelas probas que xa se celebraron tras a declaración do parque nacional e que contan coas correspondentes autorizacións, incluída a do parque nacional. A repetición destas probas necesitará, para cada unha das súas edicións, a autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural. No transcurso das probas non estará permitido o uso de megafonía. As áreas de saída e chegada deberán establecerse dentro das zonas de asentamentos tradicionais, zona de uso especial, así como na parte da praia de Rodas próxima ao embarcadoiro, sen afectar en ningún caso os hábitats naturais e as especies de flora e fauna silvestre. A localización do público quedará sempre restrinxida ás zonas de asentamentos tradicionais ou á zona de uso especial. A Dirección do Parque Nacional poderá establecer medidas restritivas en relación coas necesidades de conservación do parque nacional, en relación co período de celebración ou en relación co tránsito por determinadas zonas do parque nacional, presenza de embarcacións auxiliares ou de apoio nos límites do espazo natural. Os organizadores da proba responsabilizaranse da retirada de calquera tipo de residuo xerado durante a carreira. A autorización deberá ser solicitada especificamente para cada unha das edicións da proba. É deber do promotor a acreditación do cumprimento destes requisitos no momento da solicitude.
3. Considérase actividade permitida o tránsito a pé, sempre e cando se realice de maneira racional e polas vías ou áreas autorizadas e non sexa susceptible de provocar unha afección sobre os compoñentes da xeodiversidade e biodiversidade. Realizarase respectando as propiedades e os aproveitamentos do medio natural, así como a normativa sectorial e a normativa zonal do presente plan e as regulacións que poida establecer o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
4. O exercicio da actividade de guía no parque nacional requirirá, de acordo co Real decreto 389/2016, da habilitación da Administración xestora do parque nacional, que será outorgada a quen supere a formación ou coñecementos mínimos abertos a calquera solicitante e que só se poderá limitar en número cando, mediante resolución motivada, se xustifique, temporal ou indefinidamente, restrinxir o número de visitas guiadas, o cal se fará utilizando criterios obxectivos.
5. As vías existentes no parque nacional clasifícanse en relación co uso público do seguinte modo:
5.1. Libre tránsito: vías en que se permite o tránsito peonil. Por estas vías permítese igualmente o tránsito a persoas con mobilidade reducida que deban empregar cadeiras de rodas, incluíndo as motorizadas, así como o transito de vehículos ou cabalarías empregadas para traballos de xestión ou mantemento dos predios e instalacións, de acordo coa normativa e disposicións sectoriais en materia de circulación e seguridade viaria. Inclúense dentro desta categoría:
5.1.1. As rúas, camiños e espazos públicos existentes nas zonas de asentamentos tradicionais (ZAT).
5.1.2. As vías e espazos públicos existentes nas zonas de uso especial (ZUE).
5.1.3. As vías e praias existentes nas zonas de uso moderado (ZUM).
5.2. Tránsito restrinxido: vías en que se regula de forma temporal ou permanente o seu uso. As vías de uso restrinxido no parque nacional e as limitacións que se establezan nestes estarán debidamente sinaladas, do mesmo xeito que as limitacións de acceso ás zonas de reserva (ZR). Inclúense dentro desta categoría:
5.2.1. As vías incluídas nas zonas de reserva (ZR). O uso destas vías está destinado exclusivamente ás actividades de conservación e xestión do parque nacional.
5.2.2. As vías incluídas nas zonas de uso restrinxido (ZUR). O uso destas vías está vinculado co mantemento dos aproveitamentos tradicionais recollidos no presente plan, así como os labores de mantemento e conservación das distintas infraestruturas. O uso público destas vías estará regulado temporal ou permanentemente en función das necesidades de conservación e xestión do parque nacional.
5.2.3. As vías en que o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural establece unha restrición ao tráfico de forma temporal ou permanentemente por necesidades de conservación dos recursos naturais, ou ben para garantir os aproveitamentos tradicionais existentes ou para racionalizar as propias actividades de uso público.
5.2.4. O director-conservador do parque nacional poderá restrinxir de forma temporal ou permanente vinculadas con necesidades de conservación, xestión ou uso público, o acceso por determinadas vías en zonas de uso moderado (ZUM) e zonas de uso especial (ZUE).
5.3. No ámbito do parque nacional o uso de vehículos de motor e cabalarías está restrinxido a labores de conservación e xestión.
5.4. Das limitacións establecidas nesta epígrafe, quedan exceptuados os vehículos de vixilancia, emerxencias e todos aqueles que conten coa autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, ou do director-conservador do parque nacional.
6. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural autorizará soamente aquelas actividades, recreativas e culturais, que se desenvolvan de xeito que a intensidade, áreas e períodos de presenza de visitantes non alteren o estado de conservación dos hábitats naturais e das áreas prioritarias das especies de interese para a conservación, conforme os estudos de capacidade de carga dispoñibles para o parque nacional.
6.1. Para diminuír o impacto negativo que poidan ocasionar as devanditas actividades, nas áreas e períodos autorizados imporase unha serie de regulacións de usos, que atenderán aos seguintes criterios:
6.1.1. Acompañamento dos grupos por guías.
6.1.2. Restricións de acceso exclusivo aos camiños, sendeiros e pasarelas existentes.
6.1.3. Pautas para a celebración de actividades fotográficas e de filmación, cando sexan de carácter comercial ou científico.
7. O transporte colectivo de visitantes realizarase mediante autorización. Enténdanse por visitante en transporte colectivo aquelas persoas que acceden ao parque nacional mediante o aboamento dun billete de transporte en embarcacións debidamente autorizadas, e que realizan o transporte a este de forma diaria e cunhas frecuencias preestablecidas durante a tempada alta. Ao non se tratar dun transporte regular entre dous portos, as empresas autorizadas serán as responsables dos seus clientes desde o inicio ata o final do traxecto.
7.1. O incumprimento das condicións establecidas na autorización poderá dar lugar á súa anulación.
8. O exercicio da caza e da pesca deportiva considéranse actividades prohibidas con carácter xeral en todo o parque nacional, debido ás súas repercusións sobre os procesos naturais, os ecosistemas, os hábitats e as especies protexidas, así como pola súa incompatibilidade co uso público.
9. O uso con fins comerciais da imaxe, marca ou sinais de identidade gráfica do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, e das distintas denominacións relativas ás figuras de áreas protexidas que existen ou poidan existir no ámbito do parque nacional, deberá contar coa autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
10. No ámbito terrestre do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia non poderá realizarse a circulación de vehículos de motor, agás autorización expresa por parte organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural e limitada ás necesidades da conservación, xestión e mantemento do espazo.
11. Prohíbese a recolección sen autorización de espécimes e mostras biolóxicas ou de rochas, minerais e fósiles.
12. Coa finalidade de protexer e preservar a biodiversidade dos ecosistemas insulares, as persoas que desembarquen no parque nacional non poderán portar nin liberar espécimes de plantas ou órganos destas (sementes, tubérculos, etc.), e de animais vivos. Desta prohibición exclúense os cans dos servizos oficiais de vixilancia e socorro que desenvolven a súa actividade no parque nacional e os cans guía empregados por persoas con minusvalideces en conformidade coa normativa galega (Lei 10/2003, do 26 de decembro, sobre o acceso ao contorno das persoas con discapacidade acompañadas de cans de asistencia).
13. Considerarase prohibida en todo o ámbito do parque nacional a vertedura de lixo, desperdicios ou calquera outro tipo de residuo sólido, en especial de produtos tóxicos ou perigosos.
14. Prohibirase, salvo autorización expresa, calquera modalidade de publicidade exterior, tanto sobre soporte artificial como natural.
15. Os locais de hostalaría localizados no parque nacional deberán cumprir estritamente a normativa do Parque no relativo ao mantemento da tranquilidade e quietude en toda a súa superficie. Os horarios de apertura e peche dos establecementos, así como o ruído xerado neles, axustarase en todo momento ás regulacións polas que se rexe a súa autorización. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá establecer modificacións temporais destas condicións por concorrencia de razóns imperiosas de interese público ou cando se poida producir unha afección significativa sobre os compoñentes do ambiente.
16. Prohíbese expresamente a práctica do botellón.
17. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural establecerá mediante resolución o valor de carga máxima dentro dos limiares recollidos no presente plan para as distintas actividades e modalidades, considerando:
Necesidades de conservación dos compoñentes da biodiversidade e do patriminonio natural.
Dispoñibilidade de persoal de vixilancia e para a atención do visitante.
Dispoñibilidade de infraestruturas, instalacións e servizos de interpretación do parque nacional.
Dispoñibilidade das infraestruturas públicas.
17.1. Ao abeiro dos criterios de capacidade de carga, tanto desde un punto de vista espacial como temporal, defínense os seguintes períodos:
Tempada alta: enténdese por temporada alta o período transcorrido desde o 15 de maio ata o 15 de setembro (ambos os dous incluídos), así como a Semana Santa.
Tempada baixa: enténdese por temporada baixa os períodos transcorridos desde o 1 de xaneiro ata o 14 de maio (ambos os dous incluídos), e entre o 16 de setembro e o 31 de decembro (ambos os dous incluídos, excluíndo a Semana Santa).
18. De acordo co estudo de capacidade de carga efectuado no parque nacional, os limiares establecidos garanten un uso racional e sustentable do patrimonio natural, sen causar un desequilibrio ecolóxico nin unha afección significativa sobre os compoñentes da biodiversidade.
19. As navieiras que presten servizo de transporte de persoas con destino ás illas do parque nacional deberán adaptarse á normativa vixente (Lei 2/2008, do 6 de maio, pola que se desenvolve a libre prestación de servizos de transporte marítimo de persoas en augas interiores de Galicia; Decreto 228/2008, do 2 de outubro, sobre a prestación de servizos de transporte marítimo de persoas en augas interiores de Galicia).
20. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural establecerá os medios e procedementos necesarios para garantir o cumprimento das regulacións do uso público no ámbito do parque nacional.
21. No cómputo das cotas de visitantes que se establecen quedan excluídos os veciños das illas, o persoal adscrito ao parque nacional, os traballadores dos establecementos legalmente establecidos no PN e o persoal de entidades públicas ou privadas que desenvolven no parque labores de restauración, mantemento, instalación e investigación debidamente autorizadas polo parque nacional.
22. Atendendo a criterios de capacidade de carga, tanto a nivel espacial como temporal, establécense os seguintes limiares máximos de visitantes por día para a tempada alta.
22.1. Arquipélago das Cíes.
22.1.1. 1.600-1.800 persoas (carga total diaria) que accedan nas navieiras autorizadas para a realización de transporte colectivo.
22.1.2. 100-200 persoas (carga total por día de estadía nas illas) que accedan en grupos organizados e que conten cunha autorización do director-conservador do parque nacional.
22.1.3. As suma total dos números 22.1.1 e 22.1.2 non pode exceder 2.000 persoas diarias en transporte marítimo.
22.1.4. 500-600 persoas no cámping.
22.1.5. 75-125 fondeaduras/día repartidas en tres zonas (San Martiño, Nosa Señora e Rodas).
22.2. Arquipélago de Ons.
22.2.1. 1.200-1.300 persoas (carga total diaria) que accedan nas navieiras autorizadas para a realización de transporte colectivo.
22.2.2. 100-200 persoas (carga total por día de estadía nas illas) que accedan en grupos organizados e que conten cunha autorización do director-conservador do parque nacional.
22.2.3. 250-300 persoas na área de acampada.
22.2.4. 60-70 fondeaduras/día repartidas en dúas zonas (Castelo e Melide).
22.3. Arquipélagos de Sálvora e Cortegada.
22.3.1. 150-250 persoas para cada arquipélago (carga total por día de estadía nas illas) que accedan en grupos organizados e que conten cunha autorización do director-conservador do parque nacional.
22.3.2. 15-20 fondeaduras/día para cada arquipélago. En Sálvora, zona Pazo Almacén. En Cortegada zona perimetral.
23. Atendendo a criterios de capacidade de carga, tanto a nivel espacial como temporal, establécense os seguintes limiares máximos de visitantes por día para a tempada baixa:
23.1. Arquipélagos das Cíes e Ons: 250-450 persoas para cada arquipélago (carga total por día de estadía nas illas) que accedan en grupos organizados e que conten cunha autorización do director-conservador do parque nacional.
23.2. Arquipélagos de Sálvora e Cortegada: 150-250 persoas para cada arquipélago (carga total por día de estadía nas illas) que accedan en grupos organizados e que conten cunha autorización do director-conservador do parque nacional.
24. No tocante ao desenvolvemento das actividades de navegación, fondeo, amarre e atracada das embarcacións e artefactos flotantes no parque nacional, será necesaria a autorización emitida polo director-conservador, que será concedida con base nos criterios seguintes:
24.1. En cumprimento dos artigos 4.1.m) e 10.3.e) da Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, é necesaria autorización escrita para navegar e fondear nas augas do parque nacional. As autorizacións concédense aos propietarios das embarcacións e artefactos flotantes, tal e como están definidos no Real decreto 1435/2010.
24.2. Os artefactos flotantes precisarán dunha autorización para poder navegar en augas do parque nacional.
24.3. A autorización de navegación é requisito para obter a de fondeadura.
24.4. Para os efectos desta autorización, considérase que se realiza unha actividade recreativa sen carácter lucrativo ou comercial.
24.5. As autorizacións de navegación terán vixencia trianual.
24.6. O autorizado deberá estar en posesión de todas as licenzas e autorizacións necesarias para levar a cabo as actividades de navegación e fondeadura. A navegación, o fondeo e a estadía dentro do parque nacional deberán axustarse ao establecido no presente PRUX. Ademais, deberán atender en todo momento as indicacións do persoal do parque nacional.
24.7. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá desenvolver esta normativa e os procedementos administrativos que rexan a obtención das autorizacións necesarias para a práctica da navegación e o fondeo nas augas do parque nacional.
24.8. A obtención da autorización de fondeo no parque nacional realizarase por rigorosa orde de petición a través de páxina web oficial do parque nacional, que poderá realizar o propietario da embarcación unha vez obtida a autorización de fondeadura, así como dispoñer do resto das autorizacións establecidas legalmente. O director-conservador do parque nacional está facultado para resolver as dificultades que poidan xurdir en cada momento en función da época do ano, o número de solicitudes e a dispoñibilidade de puntos de fondeo.
24.9. Co fin de non alterar o comportamento das especies de aves e mamíferos mariños dentro dos límites do parque nacional, en especial o do corvo mariño cristado, o arroaz e a toniña, a navegación restrinxirase ás zonas habilitadas para tal fin e deberá facerse, sen prexuízo do establecido no Regulamento de costas (Real decreto 876/2014), a unha velocidade máxima de 4 nós, evitando producir ruídos excesivos, xa sexa de motores, bucinas, música ou outras fontes, e sen acelerar bruscamente.
24.10. Exixirase en todo momento o cumprimento da lexislación vixente en materia de protección de mamíferos mariños (Real decreto 1727/2007) e de xestión de residuos.
24.11. O fondeo deberá realizarse respectando a zona balizada reservada aos bañistas (200 metros ata a beira das praias). Situarase de modo que permita o acceso das embarcacións aos peiraos das illas deixando o correspondente corredor. Para os efectos de petición da autorización de fondeo será necesario cando se abarloe, en caso de amarre a boias ou outros artefactos, e por fondeo de embarcación en área autorizada.
24.12. Non se permitirá pasar a noite a embarcacións con WC sen tanque intermedio.
24.13. No caso de embarcacións de alugamento, a empresa propietaria da embarcación será responsable subsidiaria de calquera infracción administrativa que o patrón ou calquera persoa embarcada nesta puidese cometer.
24.14. A fondeadura de embarcacións no arquipélago das Cíes debe cumprir as seguintes condicións:
24.14.1. As únicas zonas de fondeo autorizadas no arquipélago das Cíes son: praia das Rodas, praia de Nosa Señora e praia de San Martiño.
24.14.2. O desembarco realizarase polo peirao de Rodas. O peirao de Carracido é propiedade da Autoridade Portuaria de Vigo e, salvo a súa autorización expresa, non é posible atracar ou usar o devandito peirao. Na illa Sur ou de San Martiño, ao non existir peirao, o desembarco poderá realizarse con embarcación de apoio.
24.15. A fondeadura de embarcacións no arquipélago de Ons debe cumprir as seguintes condicións:
24.15.1. As únicas zonas de fondeo autorizadas no arquipélago de Ons son: zona Dornas-Castelo e praia de Melide. Está prohibido desembarcar na illa de Onza.
24.15.2. O peirao de Dornas (illa de Ons) é propiedade da Autoridade Portuaria de Marín e ría de Pontevedra (Ministerio de Fomento). Salvo autorización expresa da devandita autoridade portuaria, non se poderá atracar nin usar a devandita instalación.
24.16. O fondeo de embarcacións no arquipélago de Sálvora debe cumprir as seguintes condicións:
24.16.1. A única zona de fondeo autorizada no arquipélago de Sálvora é praia do Castelo ou do Almacén. Está prohibido desembarcar no resto de illotes incluídos no parque nacional (Sagres, Vionta, Noro, etc.).
24.16.2. O peirao de Sálvora é propiedade da Autoridade Portuaria de Vilagarcía (Ministerio de Fomento). Salvo autorización expresa da devandita autoridade portuaria, non se poderá atracar nin usar a devandita instalación.
24.17. O fondeo de embarcacións no arquipélago de Cortegada debe cumprir as seguintes condicións:
24.17.1. A única zona de atracada autorizada no arquipélago de Cortegada é o peirao habilitado para tal fin. Está prohibido desembarcar nas illas de Malveira Grande, Malveira Chica e Briñas.
25. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá desenvolver normas e procedementos administrativos específicos que rexan a obtención das autorizacións necesarias para a práctica do mergullo nas augas do parque nacional, así como as obrigas de todos os usuarios. Poderán ser consultadas na páxina web oficial do parque nacional, ou directamente nas súas oficinas.
25.1. Son condicións xerais para a práctica do submarinismo nas augas do parque nacional as seguintes:
25.1.1. Dispoñer da autorización pertinente no caso que corresponda.
25.1.2. Considerarase permitido o mergullo en apnea sen pesas, para o cal non será necesaria autorización, aínda que en todo momento os practicantes desta actividade deberán respectar a normativa existente e atender en todo momento as instrucións e recomendacións do persoal do parque nacional.
25.1.3. Será necesaria a autorización por parte do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural do parque nacional para o desenvolvemento do mergullo en apnea con pesas e o mergullo con equipo autónomo (escafandro).
25.1.4. A autorización concederase sen prexuízo de todas as autorizacións que para realizar actividades subacuáticas deban posuír os titulares desta autorización.
25.1.5. Calquera mergullador que requira autorización deberá acreditar a súa capacitación para a práctica desta actividade, estar en posesión de titulación obtida mediante a asistencia a cursos regulados e dun seguro de accidentes e de responsabilidade civil ou licenza federativa e certificado médico de data inferior a dous anos.
25.1.6. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá establecer as limitacións que considere oportunas en canto ao tamaño de grupo, cotas e puntos de inmersión por motivos de conservación.
25.1.7. As autorizacións expedidas terán carácter individual e será precisa unha por cada mergullador, agás no caso de tratarse de clubs ou centros de mergullo.
25.1.8. Con carácter xeral, a autorización facultará para a realización de inmersións diúrnas. As inmersións nocturnas estarán prohibidas, salvo autorización expresa por parte do organismo autonómico competente en patrimonio natural, que será obxecto dun tratamento especial en canto a cotas e requirirá en todos os casos solicitude individualizada para cada inmersión.
25.1.9. Poderanse realizar acordos con clubs de mergullo para fomentar o mergullo recreativo e educativo no parque nacional.
25.2. Poderán practicarse actividades subacuáticas nun total de 16 zonas de inmersión nas Cíes, 3 en Ons e 4 en Sálvora, 1 en Cortegada, e que se relacionan a continuación:
25.2.1. Arquipélago das Cíes: Illote de Viños, Baixo dos Cegos, O Muíño, Baixo Os Forcados I, Baixo Os Forcados II, Baixo Cruz de Almera, Pedra Os Gabotos, Punta Pau de Bandeira, Punta Canabal, Baixo O Ruso, Baía Príncipe, Baixo Lago, Monte Agudo, Pedra As Negras, Baixo A Roncosa, Faro do Peito ou de Monteagudo.
25.2.2. Arquipélago de Ons: A Posiña, Inferniño, Baixo do Faro.
25.2.3. Arquipélago de Sálvora: Pedra Touza Pirula, Punta do Castelo, Baixo Sur de Sagres, Baixo Tangona de Terra.
25.2.4. Arquipélago de Cortegada: unicamente nos arredores da illa de Cortegada.
25.3. En virtude dos resultados do seguimento e do estado de conservación das zonas de inmersión. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural determinará anualmente as zonas da listaxe anterior, ou as áreas dentro de estas, nas que se poderá practicar o mergullo.
25.4. Con carácter xeral e sempre que teña como finalidade a investigación, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá conceder autorizacións de mergullo con escafandro autónomo en zonas mariñas de reserva.
25.5. Os centros e clubs de mergullo levarán un libro de rexistro de inmersións no parque nacional. Este poderá ser solicitado polo persoal do parque en calquera momento, e deberá ser presentado para renovar a autorización anual. Os datos anotados no libro serán a relación detallada das inmersións realizadas ao abeiro da autorización correspondente, con indicación do número de mergulladores e monitores, a data e o punto de mergullo de cada inmersión.
25.6. A autorización de mergullo con escafandro non permite, en ningún suposto, o acceso a terra nin o fondeo noutras áreas distintas ás sinaladas para a práctica do mergullo.
25.7. Só se permitirá o uso dun sistema de boias semisomerxidas temporais naquelas zonas en que sexa necesario por motivos de conservación. Permitirase a instalación dunha boia semipermanente xunto ao illote Viños, no arquipélago das Cíes, para facilitar as actividades de formación das escolas de mergullo.
25.8. Durante a práctica do submarinismo, está especificamente prohibido mover ou voltear pedras no fondo, perturbar aos organismos nos seus refuxios, así como alimentar a fauna mariña antes, durante ou despois das inmersións.
25.9. En caso de atopar restos de interese arqueolóxico, estes non deben ser movidos, senón que se sinalizará a súa localización e se dará parte do achado ao persoal do parque nacional.
7.4.6. Recursos etnobiolóxicos e culturais.
a) Obxectivos.
1. Preservar o patrimonio etnobiolóxico, cultural, arqueolóxico e paleontolóxico existente no parque nacional e favorecer a súa investigación e posta en valor.
2. Difundir e divulgar os valores educativos do patrimonio etnobiolóxico, cultural, arqueolóxico e paleontolóxico do parque nacional, para o enriquecemento cultural da sociedade no seu conxunto.
3. Promover o estudo, recuperación e emprego dos coñecementos tradicionais que sexan relevantes para a conservación e o uso sustentable da biodiversidade e xeodiversidade, prestando especial atención aos coñecementos etnobiolóxicos.
b) Directrices.
1. De acordo coas normas, resolucións e principios do Convenio sobre a diversidade biolóxica e da Organización Mundial da Propiedade Intelectual, así como coa Lei 42/2007 e co Real decreto 556/2011:
Preservaranse, manteranse e fomentaranse os coñecementos e as prácticas de utilización consuetudinaria que sexan de interese para a conservación e o uso sustentable do patrimonio natural e da biodiversidade, en especial aqueles vencellados coa diversidade dos ecosistemas mariños.
Promoverase que os beneficios derivados da utilización destes coñecementos e prácticas se compartan equitativamente.
Promoverase a realización de inventarios dos coñecementos tradicionais, relevantes para a conservación e o uso sustentable da biodiversidade e xeodiversidade, con especial atención aos etnobotánicos e etnozoolóxicos.
2. Velarase polo correcto estado de conservación dos bens integrantes do patrimonio cultural, arqueolóxico e paleontolóxico.
3. Regularase e controlarase o acceso dos investigadores aos elementos do patrimonio cultural, arqueolóxico e paleontolóxico e etnobiolóxico, co fin de proceder ao seu estudo.
4. Posibilitarase o acceso do público, na medida en que iso non afecte negativamente a súa conservación, aos elementos do patrimonio cultural, arqueolóxico e paleontolóxico e integraranse, cando sexa posible, na rede de áreas recreativas.
5. Elaborarase a infraestrutura informativa e educativa precisa (sinalizacións, paneis explicativos, folletos, etc.) para a necesaria posta en coñecemento do público dos valores do patrimonio cultural, arqueolóxico e paleontolóxico do parque nacional.
6. Realizaranse estudos descritivos das tipoloxías arquitectónicas tradicionais co obxecto de facilitar a súa rehabilitación e coñecemento e promoverase a protección e conservación das edificacións máis valiosas.
7. Promoverase o fomento das accións de revalorización, conservación e rehabilitación do patrimonio cultural do parque nacional, incluídas as festas populares e manifestacións folclóricas, en harmonía coa preservación dos recursos naturais.
c) Normativa xeral.
1. Con carácter xeral, e en materia de planificación e xestión dos compoñentes culturais, aplicarase en conformidade co artigo 6 da DC 92/43/CEE e co artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015), o disposto na normativa vixente na actualidade.
2. Os indicadores de acceso que conduzan aos compoñentes do patrimonio cultural e etnográfico e ao mobiliario informativo que se coloque neles deberán ser coherentes co patrón formal e compositivo da sinalización do espazo protexido.
2.1. Non obstante, considerarase prohibida toda sinalización publicitaria que non conte coa autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
3. As restauracións e recuperacións do patrimonio cultural realizarase de acordo cos obxectivos de conservación da paisaxe, a biodiversidade e a xeodiversidade, e deberán contar coa autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
7.4.7. Actividades científicas e de monitoraxe.
a) Obxectivos.
1. Fomentar o coñecemento sobre a dinámica ou evolución dos compoñentes e dos procesos naturais no parque nacional.
2. Regular as actividades científicas e de monitoraxe do patrimonio natural e da biodiversidade no parque nacional co fin de evitar a afección aos seus compoñentes.
b) Directrices.
1. Favorecerase a realización de traballos de investigación relacionados coa biodiversidade e o patrimonio natural do parque nacional e as súas peculiaridades, e fomentarase a investigación naqueles temas de interese para a xestión e conservación destes.
2. Todos os traballos científicos ou de investigación que se realicen no ámbito do parque nacional utilizarán as técnicas e métodos menos impactantes posibles para o medio natural.
3. Limitarase a recolección de espécimes e mostras biolóxicas ou de rochas, minerais e fósiles aos casos estritamente necesarios e estableceranse as condicións de captura ou recollida en que se indiquen as cantidades, lugares, épocas e modo de realizalas.
4. Crearase un depósito bibliográfico con copias dos estudos e traballos realizados no parque nacional.
c) Normativa xeral.
1. As actividades de investigación que se desenvolvan no parque nacional deberán contar coas autorizacións dos distintos órganos da Administración que puidesen ser competentes, así como da autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
2. A autorización do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural emitirase tendo en conta os devanditos informes, así como o do director-conservador do parque nacional, que avaliará a compatibilidade da actividade de investigación exposta, cos obxectivos de conservación e as necesidades de xestión do parque nacional.
2.1. Non se autorizará ningunha actividade de investigación que poida ser susceptible de provocar a destrución ou alteración de compoñentes da biodiversidade e da xeodiversidade.
2.2. No caso de que as actividades de investigación que se realicen sobre hábitats prioritarios ou sobre núcleos poboacionais de especies de interese para a conservación, ou dos seus hábitats, asegurarase que estas non sexan susceptibles de xerar unha afección significativa sobre o seu estado de conservación.
3. As investigacións serán efectuadas por persoal cualificado logo da avaliación dunha proposta técnica que conterá a información necesaria para avaliar a incidencia de actividade sobre o ambiente (paisaxe, medios ecolóxicos, hábitats protexidos, especies de interese para a conservación).
4. Nas solicitudes para desenvolver actividades de investigación deberá establecerase o lugar e condicións do depósito dos materiais recollidos (museos, herbarios, etc.), que poidan ser susceptibles de formar parte de coleccións científicas, de modo que se garanta o acceso a eles doutros investigadores.
4.1. As solicitudes de actividades de investigación na zona de reserva deberán xustificar a necesidade de recoller o material biolóxico, xeolóxico ou cultural, de acordo con metodoloxías e protocolos científicos, que minimicen calquera tipo de impacto sobre o medio natural.
5. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá pedir logo da súa solicitude ou durante o transcurso da actividade, información detallada sobre os labores de investigación e establecer medidas preventivas ou limitacións sobre a recollida, captura, extracción ou sobre os métodos de estudo co fin de asegurar o mantemento do estado de conservación dos hábitats ou das especies obxecto da investigación.
6. Para a realización de actividades científicas ou de investigación, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá outorgar autorizacións especiais para o transporte de material e persoas polas vías de tránsito restrinxido. Igualmente, poderase autorizar a instalación dos campamentos e infraestruturas necesarias en áreas non habilitadas para tal fin, con carácter temporal e con impacto visual e ecolóxico mínimo.
7. O responsable das actividades de investigación realizadas no parque nacional deberá proceder aos traballos necesarios para a restauración das condicións naturais que houbese con anterioridade.
8. As actividades de investigación ou monitoraxe non poderán deixar pegadas permanentes que vaian en detrimento dos valores naturais e culturais do parque nacional.
9. As actividades de investigación non poderán, en ningún caso, introducir especies ou subespecies, así como xenotipos diferentes aos existentes no parque nacional.
8. Normativa zonal.
O terceiro nivel vén marcado pola normativa zonal, de modo que para cada unha das unidades de zonificación recollidas no presente plan, delimitadas a partir do Decreto 274/1999, do Decreto 88/2002 e do Decreto 37/2014, en función da expresión territorial dos compoñentes da biodiversidade, proponse un réxime de ordenación e xestión específico, que responde, en consecuencia, ás diferentes necesidades de conservación e xestión e a diferentes graos de aproveitamento dos recursos naturais do parque nacional.
8.1. Zona de reserva (ZR).
a) Definición.
1. Constituída por aquelas áreas terrestres ou mariñas, contiguas ou dispersas, que de maneira temporal ou permanentemente requiren o máximo grao de protección.
1.1. Os territorios terrestres-marítimos do parque nacional incluídos na zona de reserva posúen un valor de conservación moi alto, constituídos por unha porción significativa de hábitats prioritarios ou, se é o caso, de hábitats de interese comunitario, considerados moi raros, fráxiles ou de gran singularidade para o conxunto da rexión bioxeográfica atlántica ou para o conxunto do territorio da Comunidade Autónoma de Galicia.
1.2. As zonas de reserva integran igualmente áreas prioritarias de conservación de especies de interese comunitario (DC 92/43/CEE, DC 2009/147/CE) ou das especies catalogadas como en perigo de extinción ou vulnerables a través dos seus correspondentes plans de recuperación ou conservación.
2. De acordo co Plan director da Rede de parques nacionais, as normas establecidas no PRUX garanten unha absoluta protección dos seus valores e procesos naturais.
3. A xestión das zonas de reserva (ZR) pode abarcar desde a non intervención ata o manexo activo.
4. Na zona de reserva (ZR) non se permitirá, con carácter xeral, o acceso dos visitantes, e estarán destinadas exclusivamente a actuacións e usos directamente vinculados coa xestión, investigación, seguimento e recuperación dos compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural.
5. Debido ao seu valor ecolóxico, calquera uso ou actividade que non se considere dun xeito específico na normativa zonal será considerado como prohibido.
b) Obxectivos.
1. Asegurar a conservación ou, se é o caso, restauración dos hábitats e poboacións de especies silvestres de fauna e flora para lograr os obxectivos de conservación do parque nacional e da Rede galega de espazos protexidos e da Rede Natura 2000, do Convenio OSPAR e do Convenio relativo aos humidais de importancia internacional, evitando ou anulando a interferencia humana negativa sobre a dinámica do ecosistema.
c) Directrices.
1. Garantir a conservación dos compoñentes da xeodiversidade e da biodiversidade sobre os que se sustentan a declaración do parque nacional e das distintas figuras de protección que este engloba.
2. Garantir a dinámica natural dos ecosistemas e dos hábitats naturais, eliminando ou minimizando as perturbacións de carácter antrópico que poidan afectar negativamente a súa composición biolóxica, estrutura ou funcionamento ecolóxico.
3. Manter nun estado de conservación favorable os tipos de paisaxes e de hábitats naturais e seminaturais.
4. Manter nun estado de conservación favorable as especies endémicas, raras, ameazadas e catalogadas de flora e fauna, favorecendo a súa diversidade taxonómica e xenética.
d) Normativa xeral.
1. Na zona de reserva unicamente poderán executarse actividades de conservación e restauración vencelladas cos compoñentes da xeodiversidade e biodiversidade do parque nacional e, especialmente, as vinculadas coa loita contra a contaminación e a erosión, incendios forestais e eliminación de especies exóticas, minimizando ou, se é o caso, evitando calquera afección significativa sobre os compoñentes ambientais en que se sustenta a delimitación da zona de reserva (ZR).
1.1. A zonificación do arquipélago das Cíes comprende unha unidade definida como zona mariña de uso moderado (ZMUM) en superficie, que inclúe a columna de auga e os medios en contacto coa área terrestre emerxida, sometidos á acción das mareas e unha zona mariña de reserva (ZMR), circunscrita aos fondos mariños que permanecen permanentemente cubertos pola columna de auga e as biocenoses desenvoltas sobre estes.
2. Queda expresamente prohibido todo tipo de aproveitamentos dos recursos naturais.
3. Non se permiten as actividades de uso público.
4. Non está permitida a recolección de materiais xeolóxicos, biolóxicos ou culturais, salvo en actividades de investigación ou que teñan relación coa xestión do parque nacional.
5. As actividades de investigación que se desenvolvan na zona de reserva do parque nacional deberán contar coas autorizacións dos distintos órganos que puidesen ser competentes, así como do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, que avaliará a súa adecuación ás necesidades de conservación e xestión do parque nacional, autorizando soamente aquelas actividades que non sexan susceptibles de provocar unha afección significativa sobre os compoñentes da biodiversidade e xeodiversidade.
8.2. Zona de uso restrinxido (ZUR).
a) Definición.
1. Zona de uso restrinxido. Constituída por áreas terrestres ou mariñas que presentan un elevado grao de naturalidade e que poden ser accesibles para os visitantes. Aínda que puidese sufrir un certo grao de intervención humana, mantén os seus valores naturais en bo estado ou atópanse en fase de rexeneración.
1.1. A zonificación dos arquipélagos das Cíes, Ons e Sálvora inclúe varias unidades definidas como zona mariña de uso moderado (ZMUM) en superficie, que inclúe a columna de auga e os medios en contacto coa área terrestre e sometidos á acción das mareas, e unha zona mariña de uso restrinxido, circunscrita aos fondos mariños que permanecen permanentemente cubertos pola columna de auga e as biocenoses desenvoltas sobre estes.
1.2. Nos arquipélagos de Ons e de Sálvora estableceuse unha unidade de zona terrestre de uso restrinxido que é contigua á zona mariña de uso restrinxido ou coa zona mariña uso moderado-zona mariña de uso restrinxido. Esta unidade contacta con áreas definidas como zona terrestre de reserva (ZTR). Debido á orografía do litoral, na cartografía de zonificación incluída no PRUX, esta unidade aparece resaltada con cor sólida para facilitar a súa identificación.
1.3. Nos arquipélagos das Cíes e Ons, as vías consideradas como zona de uso restrinxido (ZUR) aparecen delimitadas na cartografía de zonificación incluída no anexo do PRUX.
2. A configuración destas zonas e, consecuentemente, a súa biodiversidade está ligada á dinámica natural do medio litoral e mariño, así como ao mantemento de modelos tradicionais de aproveitamento dos recursos naturais que posúen un elevado grao de compatibilidade co mantemento dos compoñentes, a estrutura e o funcionamento dos ecosistemas.
3. A zona de uso restrinxido (ZUR), onde o acceso e desprazamentos dos visitantes estarán permitidos, aínda que sometidos a certas limitacións, e poderán desenvolverse usos tradicionais con restricións específicas.
b) Obxectivos.
1. Manter ou, se é o caso, restaurar as paisaxes, os ecosistemas, os hábitats protexidos e as áreas prioritarias para as especies de interese para a conservación, nun estado de conservación favorable.
2. Mantemento dos usos sustentables, evitando aqueles que supoñan un risco grave para a conservación ou dinámica dos hábitats naturais e das poboacións de especies de flora e fauna de interese para a conservación.
c) Directrices.
1. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá regular os aproveitamentos dos recursos naturais, así como denegar novas explotacións, cando sexan contrarias ou afecten de maneira significativa a integridade da zona ou sobre o estado de conservación dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE ou das áreas prioritarias de conservación das especies de interese para a conservación.
2. Fomentar a conservación e restauración dos compoñentes das paisaxes culturais vinculadas con valores históricos e cos sistemas de explotación tradicional e sustentable dos recursos naturais.
3. Os labores de conservación das áreas marítimas e terrestres incluídas nesta zona, así como as actividades de aproveitamento tradicional que se realizan nalgún destes tipos de hábitats sobre os recursos biolóxicos, deberán garantir a conservación da biodiversidade e a recuperación dos medios que se atopen degradados ou nun estado de conservación desfavorable.
4. Velar para que os aproveitamentos e labores de carácter tradicional que se realicen sobre os recursos naturais empreguen técnicas que minimicen os impactos e sexan de carácter sustentable.
5. As actividades de xestión e conservación que se desenvolvan sobre os ecosistemas e superficies vexetadas presentes nesta zona estarán orientadas a:
Fomentar a conservación e recuperación dos hábitats naturais e seminaturais de interese comunitario e das poboacións de especies de flora e fauna de interese para a conservación.
Reducir a existencia de grandes superficies continuas cubertas por formacións vexetais de carácter alóctono ou artificial (eucaliptais, mimosais, piñeirais, etc.). As superficies ocupadas por estas formacións deberán ser progresivamente substituídas por hábitats de interese comunitario propios de cada un dos arquipélagos, e acordes coas características bioxeográficas das distintas localizacións.
Conservar as pequenas masas arborizadas autóctonas existentes nos distintos arquipélagos, asegurando a súa naturalidade estrutural, específica e xenética.
Eliminar as especies alóctonas e especialmente aquelas consideradas como exóticas establecidas nos distintos arquipélagos, e evitar a chegada ou introdución accidental de novos propágulos desde a área continental ou a través de medio mariño.
6. Propiciar un uso público racional e sustentable no parque nacional, evitando ou minimizando as interferencias negativas sobre os compoñentes da xeodiversidade e biodiversidade, así como promovendo o coñecemento e desfrute do ambiente, tendo en conta os colectivos con necesidades específicas.
8.3. Zona de uso moderado (ZUM).
a) Definición.
1. Zona de uso moderado. Constituída por áreas terrestres ou mariñas caracterizadas por un ambiente de clara dominancia natural en que se permite o acceso dos visitantes.
1.1. Inclúense as áreas manexadas historicamente polas poboacións locais en réxime extensivo e/ou comunal que deron lugar a recursos e procesos agroecolóxicos e pesqueiros que merecen a consideración de valores culturais, materiais e inmateriais do parque.
1.2. Son territorios cun valor de conservación alto, cunha porción significativa de hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE, cunha elevada naturalidade e diversidade, que mostran, xeralmente, unha maior representación territorial dos hábitats de interese comunitario fronte aos de carácter prioritario, ou ben, unha porción significativa das áreas prioritarias das especies silvestres de flora e fauna de interese para a conservación. Diferéncianse, non obstante, porque estas unidades se integran nun territorio cun nivel importante de humanización, no cal existe unha porción tamén significativa de hábitats de interese comunitario, cuxa composición, estrutura e dinámica está intimamente ligada ao mantemento dos sistemas de aproveitamento tradicional.
1.3. A súa finalidade é a conservación dos valores naturais e culturais, facilitar o acceso aos cidadáns e favorecer o exercicio de determinadas actividades tradicionais identificadas como consubstanciais coa conservación dos propios recursos naturais e culturais do parque nacional.
2. Na zona de uso moderado (ZUM) o mantemento das actividades tradicionais e o desenvolvemento do uso público son compatibles coa conservación dos valores ambientais existentes nela.
b) Obxectivos.
1. Manter ou, se é o caso, restaurar as paisaxes, os ecosistemas, os hábitats protexidos e as áreas prioritarias para as especies de interese para a conservación, nun estado de conservación favorable.
2. Mantemento dos usos tradicionais que sexan de carácter sustentable por parte da poboación local, evitando aqueles que supoñan un risco grave para a conservación ou dinámica dos hábitats naturais e das poboacións de especies de flora e fauna de interese para a conservación.
3. Ordenación e regulación das actividades de uso público de baixa incidencia ambiental, especialmente o sendeirismo, excursionismo e actividades afíns, sempre que non produzan deterioración significativa de hábitats e especies.
c) Directrices.
1. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá regular os aproveitamentos dos recursos naturais, así como denegar novas explotacións, cando sexan contrarias ou afecten de maneira significativa a integridade da zona ou sobre o estado de conservación dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE ou das áreas prioritarias de conservación das especies de interese para a conservación.
2. Fomentar a conservación e restauración dos compoñentes das paisaxes culturais vinculadas con valores históricos e cos sistemas de explotación tradicional e sustentable dos recursos naturais.
3. Os labores de conservación das áreas marítimas e terrestres incluídas nesta zona, así como as actividades de aproveitamento tradicional que se realizan nalgún destes tipos de hábitats sobre os recursos biolóxicos, deberán garantir a conservación da biodiversidade e a recuperación dos medios que se atopen degradados ou nun estado de conservación desfavorable.
4. Velar para que os aproveitamentos e labores de carácter tradicional que se realicen sobre os recursos naturais empreguen técnicas que minimicen os impactos e sexan de carácter sustentable.
5. As actividades de xestión e conservación que se desenvolvan sobre os ecosistemas e superficies vexetadas, presentes nesta zona estarán orientadas a:
Fomentar a conservación e recuperación dos hábitats naturais e seminaturais de interese comunitario e das poboacións de especies de flora e fauna de interese para a conservación.
Reducir a existencia de grandes superficies continuas cubertas por formacións vexetais de carácter alóctono ou artificial (eucaliptais, mimosais, piñeirais, etc.). As superficies ocupadas por estas formacións deberán ser progresivamente substituídas por hábitats de interese comunitario propios de cada un dos arquipélagos, e acordes coas características bioxeográficas das distintas localizacións.
Conservar as pequenas masas arborizadas autóctonas existentes nos distintos arquipélagos, asegurando a súa naturalidade estrutural, específica e xenética.
Nestas zonas inclúense antigas áreas de cultivo actualmente abandonadas, en que resulta necesario avaliar e, se é o caso, propiciar a dinámica natural, favorecendo esta con actuacións que beneficien o proceso de sucesión, mediante control da vexetación sinántropica e ruderal, revexetación ou bioenxeñaría.
Vinculado co punto anterior, resulta fundamental o mantemento ou, se é o caso, recuperación de pequenos microhábitats (fontes, charcas estacionais, pedregais, sebes) vinculados cos antigos sistemas de produción, así como, pola contra, o control de especies alóctonas que foron antigamente introducidas e na actualidade se atopan subespontáneas.
Eliminar as especies alóctonas e especialmente aquelas consideradas como exóticas establecidas nos distintos arquipélagos, e evitar a chegada ou introdución accidental de novos propágulos desde a área continental ou a través do medio mariño.
6. Propiciar un uso público racional e sustentable do parque nacional, evitando ou minimizando as interferencias negativas sobre os compoñentes da xeodiversidade e biodiversidade, así como promovendo o coñecemento e desfrute do ambiente, tendo en conta os colectivos con necesidades específicas.
8.4. Zona de uso especial (ZUE).
a) Definición.
1. O Plan director da Rede de parques nacionais considera que esta zona está constituída por áreas terrestres ou mariñas de reducida extensión nas cales se sitúan as construcións, instalacións e infraestruturas maiores cuxa localización no interior do parque nacional se considere necesaria. Tamén alberga, con criterios de mínimo impacto e de concentración de servizos, as instalacións que sexa necesario establecer para o uso público e para as actividades de xestión e administración. Inclúe, igualmente, as instalacións e infraestruturas preexistentes que sexa necesario manter, así como aqueloutras que vaian albergar servizos de interese xeral conformes coa finalidade do parque nacional.
1.1. Na zona de uso especial inclúense ademais as vías de uso público existentes dentro desta unidade.
2. Na planificación do espazo natural, esta zona e a zona de asentamentos tradicionais deberían ser capaces de absorber de forma racional as actividades de uso público, co fin de reducir a presión destas sobre as áreas que posúen hábitats ou especies cunha elevada fraxilidade.
3. Correspóndese coas áreas do parque nacional que amosan alteracións dos seus trazos orixinais, posto que acollen os asentamentos humanos permanentes, cun valor de conservación medio ou baixo en que predominan os medios seminaturais cunha reducida naturalidade e medios artificiais.
4. A zona de uso especial (ZUE) está ocupada por infraestruturas e instalacións permanentes dedicadas á xestión do parque nacional.
Arquipélago das Cíes: nas illas de Monteagudo e de Faro esta zona recolle o terreo sobre o que se desenvolven as infraestruturas de comunicación no interior da illa, os peiraos de Rodas e Carracido, os faros de Monteagudo, Cíes e da Porta, a zona de acampada, así como as edificacións de xestión do parque nacional e outras instalacións de servizos públicos.
Arquipélago de Ons: na illa de Ons esta zona inclúe o terreo sobre o que se desenvolven as infraestruturas de comunicación no interior da illa, o peirao de Dornas, o faro de Ons, o heliporto, as zonas de acampada, así como as edificacións de xestión do parque nacional e outras instalacións de servizos públicos.
Arquipélago de Sálvora: na illa de Sálvora esta zona inclúe o terreo sobre o que se desenvolven as infraestruturas de comunicación no interior da illa, a antiga aldea de Cortegada cos seus predios agrícolas contiguos, o peirao e edificacións da praia do Almacén, o faro de Sálvora, o heliporto, así como as edificacións de xestión do parque nacional e outras instalacións de servizos públicos.
Arquipélago de Cortegada: na illa de Cortegada inclúense as edificacións de xestión do parque nacional.
b) Obxectivos.
1. Manter e asegurar o funcionamento das infraestruturas necesarias para as actividades de xestión, conservación e acollida das actividades de uso público nos distintos arquipélagos que conforman o parque nacional.
2. Así como asegurar igualmente o mantemento e funcionamento de infraestruturas públicas, especialmente daquelas vinculadas con actividades de protección das persoas, telecomunicacións, sinais para a navegación, etc., existentes con anterioridade á declaración do parque nacional.
3. Fortalecer a ordenación e regulación racional e sustentable das actividades de uso público de baixa incidencia ambiental, especialmente o sendeirismo, excursionismo e actividades afíns, sempre que non produzan deterioración significativa de hábitats e especies silvestres.
c) Directrices.
1. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá regular os aproveitamentos dos recursos naturais, así como denegar novas explotacións, cando sexan contrarias ou afecten de maneira significativa a integridade da zona ou o estado de conservación dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE ou das áreas prioritarias de conservación das especies de interese para a conservación.
2. Os aproveitamentos dos recursos naturais poderán someterse a melloras que permitan un aproveitamento máis eficaz destes, mantendo os criterios de sustentabilidade.
3. Propiciar un uso público racional e sustentable do parque nacional, evitando ou minimizando as interferencias negativas sobre os compoñentes da xeodiversidade e biodiversidade, así como promovendo o coñecemento e desfrute do ambiente, tendo en conta os colectivos con necesidades específicas.
8.5. Zona de asentamentos tradicionais (ZAT).
a) Definición.
1. O Plan director da Rede de parques nacionais define estas zonas como áreas de asentamentos humanos tradicionais, que agrupan os núcleos e áreas habitadas por poboación non dispersa, coas súas zonas de servizos e áreas de cultivo contiguas.
1.1. Na actualidade o único arquipélago que mantén unha ocupación humana permanente é o de Ons. O conxunto de vivendas habitadas, así como as áreas con dominio de medios sinántropicos e cultivos, foron englobados nas zona de asentamentos tradicionais do parque nacional.
2. Na planificación do espazo natural, esta zona e a zona de uso especial deberían ser capaces de absorber de forma racional as actividades de uso público, co fin de reducir a presión destas sobre as áreas que posúen hábitats ou especies cunha elevada fraxilidade.
3. Correspóndese coas áreas do parque nacional que amosan alteracións dos seus trazos orixinais, posto que acollen os asentamentos humanos permanentes, cun valor de conservación medio ou baixo en que predominan os medios seminaturais cunha reducida naturalidade e medios artificiais.
4. A Zona de asentamentos tradicionais (ZAT) está integrada polas agrupacións de edificacións (públicas ou privadas) e as áreas lindeiras directamente relacionadas con elas, nos arquipélagos de Ons.
Arquipélago de Ons: na illa de Ons esta zona inclúe as edificacións existentes no Centolo, Melide, Cucorno, Curro, Ons, Canexol e O Pereiro.
b) Obxectivos.
1. Propiciar a integración paisaxística das contornas habitadas, minimizando os impactos e fomentando a restauración das contornas degradadas.
2. Mantemento dos usos tradicionais por parte da poboación local, evitando aqueles que supoñan un risco grave para a conservación ou dinámica dos hábitats naturais e das poboacións de especies de flora e fauna de interese para a conservación.
3. Ordenación e regulación racional e sustentable das actividades de uso público de baixa incidencia ambiental, especialmente o sendeirismo, excursionismo e actividades afíns, sempre que non produzan deterioración significativa de hábitats e especies.
c) Directrices.
1. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá regular os aproveitamentos dos recursos naturais, así como denegar novas explotacións, cando sexan contrarias ou afecten de maneira significativa a integridade da zona ou o estado de conservación dos hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE ou das áreas prioritarias de conservación das especies de interese para a conservación.
2. Arbitraranse medidas de carácter económico especiais para os asentamentos tradicionais existentes nesta zona, mediante subvencións ou beneficios fiscais para o desenvolvemento dos diferentes sectores produtivos e a mellora na súa calidade de vida.
3. Os aproveitamentos dos recursos naturais poderán someterse a melloras que permitan un aproveitamento máis eficaz destes, mantendo os criterios de sustentabilidade.
4. Propiciar un uso público racional e sustentable do parque nacional, evitando ou minimizando as interferencias negativas sobre os compoñentes da xeodiversidade e biodiversidade, así como promovendo o coñecemento e desfrute do ambiente, tendo en conta os colectivos con necesidades específicas.
8.6. Usos marisqueiros e pesqueiros.
8.6.1. Normas específicas: zona mariña de reserva (ZR).
a) Usos e actividades prohibidas.
1. Considérase prohibida calquera tipo de actividade ou aproveitamento.
8.6.2. Normas específicas: zona mariña de uso restrinxido (ZUR).
a) Usos e actividades permitidas.
1. Considéranse permitidos os usos pesqueiros e marisqueiros acordes co contido do presente plan e da normativa sectorial, que non supoñan unha mingua significativa sobre os hábitats naturais nin sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación, que posibiliten a evolución dos ecosistemas, dos hábitats mariños e das poboacións das especies mariñas.
b) Usos e actividades prohibidas.
1. Considérase prohibido o resto de actividades pesqueiras e marisqueiras que non se axusten ao establecido no presente plan.
8.6.3. Normas específicas: zona mariña de uso moderado (ZUM).
a) Usos e actividades permitidas.
1. Considéranse permitidas as actividades marisqueiras e pesqueiras artesanais de carácter profesional e sustentable, acordes co contido do presente plan e da normativa sectorial, que non supoñan unha mingua significativa sobre os hábitats naturais nin sobre as áreas prioritarias das especies de interese para a conservación, que posibiliten a evolución dos ecosistemas, dos hábitats mariños e das poboacións das especies mariñas.
b) Usos e actividades prohibidas.
1. O resto de actividades pesqueiras e marisqueiras que non se axusten ao establecido no presente plan considéranse actividades prohibidas.
8.7. Ordenación do territorio e urbanismo.
8.7.1. Normas específicas: zona de reserva (ZR).
a) Usos e actividades autorizables.
1. Usos e actividades autorizables: unicamente se poderán autorizar instalacións temporais ou permanentes de carácter científico ou para a xestión do ambiente cando resulten imprescindibles e causen o mínimo impacto.
b) Usos e actividades prohibidas.
1. No espazo terrestre non se permitirá a apertura de novas pistas nin camiños.
2. No espazo marítimo non se permitirá a delimitación de novas canles ou rutas de navegación.
3. A restauración ou construción de calquera tipo de edificación.
8.7.2. Normas específicas: ZUR e ZUM.
a) Usos e actividades autorizables.
1. Poderanse autorizar instalacións temporais ou permanentes de carácter científico ou para a xestión do ambiente cando resulten imprescindibles e causen o mínimo impacto.
2. O mantemento ou rehabilitación de antigos edificios de carácter tradicional establecidos ante a declaración do parque nacional realizarase sen incremento de volume. Estes poderán ser destinados a labores de xestión ou conservación do parque nacional ou, excepcionalmente, poderán manter o seu uso orixinal, coa condición de que cumpran as determinacións establecidas no Plan director da Rede de parques nacionais e no Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia, así como na Lei do solo de Galicia, e non sexan susceptibles de xerar una afección significativa sobre os compoñentes do parque nacional.
3. Para facilitar a protección de determinados enclaves, regular a densidade do uso público ou compatibilizar este co mantemento das actividades tradicionais e das infraestruturas existentes, pódense recuperar ou crear carreiros rústicos de carácter temporal ou permanente, para uso exclusivamente peonil, sempre que resulten imprescindibles e non causen un impacto significativo sobre os elementos da xea, os hábitats de interese comunitario ou as especies protexidas de flora e fauna silvestre. Os carreiros rústicos adaptaranse ao terreo e non recibirán tratamento superficial nin con agregados, asfalto, formigón ou materiais sintéticos.
b) Usos e actividades prohibidas.
1. Non se permite a construción de novos edificios nin instalacións permanentes.
8.7.3. Normas específicas: zonas ZUE e ZAT.
a) Usos e actividades autorizables.
1. Consideraranse autorizables os seguintes usos construtivos dentro destas zonas (ZUE e ZAT) cando se desenvolvan de acordo ao artigo 6 da DC 92/43/CEE e co artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015), non sexan establecidos directamente sobre tipos de hábitats de interese comunitario nin sobre núcleos de especies de interese para a conservación, e non afecten dun xeito significativo os elementos da paisaxe que revistan unha importancia fundamental para os compoñentes da biodiversidade, nin tampouco a función de conectividade e permeabilidade dos ecosistemas:
1.1. As obras de conservación, restauración, rehabilitación, mellora e reconstrución das edificacións tradicionais ou de especial valor arquitectónico existentes, sempre que non impliquen variación das características esenciais do edificio nin alteración do lugar, do seu volume ou da súa tipoloxía orixinaria, de acordo co estilo tradicional nos edificios xa existentes, con fins de uso público, hixiene, adecuación á paisaxe e benestar da poboación residente.
1.2. As novas instalacións, incluíndo a mellora e modernización das existentes, necesarias para os servizos técnicos de telecomunicacións, as redes locais de enerxía eléctrica, abastecemento de auga e saneamento cando non supoñan a urbanización ou transformación urbanística dos terreos polos que discorren.
1.3. A construción de novas infraestruturas, equipamentos, dotacións e instalacións de servizos vencellados ás necesidades de conservación e xestión do parque nacional, tras someterse ao procedemento de avaliación de impacto ambiental, e sempre e cando non supoñan unha afección significativa sobre o estado de conservación dos ecosistemas, os hábitats e as especies de interese para a conservación, ao abeiro do establecido no artigo 6 da DC 92/43/CEE e no artigo 46 da Lei 42/2007 (modificada pola Lei 33/2015).
1.4. As instalacións de uso público, acordes cos obxectivos de conservación do parque nacional, que se desenvolvan ao aire libre, logo do informe favorable da consellería competente en materia de conservación de espazos naturais sobre o cumprimento da lexislación sectorial autonómica, estatal e da Unión Europea que resulten de aplicación.
1.5. As infraestruturas de abastecemento, tratamento, saneamento e depuración de augas, de xestión e tratamento de residuos, vencellados coas necesidades da poboación local ou do uso público do parque nacional.
1.6. As instalacións non industriais de produción de enerxía renovable.
2. Poderanse autorizar instalacións temporais ou permanentes de carácter científico ou para a xestión do medio ambiente cando resulten imprescindibles e causen o mínimo impacto.
b) Usos e actividades prohibidas.
1. A execución de calquera construción de nova planta, con excepción das relacionadas coa xestión do parque nacional e que, en cumprimento do presente plan, sexan acometidas polo organismo competente en materia de patrimonio natural.
8.8. Uso público.
8.8.1. Normas específicas: zona de reserva (ZR).
a) Usos e actividades prohibidas.
1. O uso público.
2. Os accesos ás zonas de reserva nas áreas continentais deberán estar debidamente sinalados, en que informen ao visitante das restricións establecidas.
8.8.2. Normas específicas: zona de uso restrinxido (ZUR).
a) Usos e actividades permitidos.
1. O tránsito dos visitantes na zona de uso restrinxido estará limitada a circulación a pé a través das vías de libre tránsito, e nas instalacións do parque nacional que dan apoio ás actividades de uso público (miradoiros, observatorios, áreas de descanso, etc.). Nestes viarios e áreas pódense establecer regulacións especificas das actividades de uso público mediante carteis ou sinais indicativas.
2. O parque nacional poderá establecer medidas de control para limitar o tránsito de uso público (temporal ou permanente) polos viarios nos cales a afluencia de visitantes supoña unha afección negativa sobre os ecosistemas, os hábitats e as poboacións das especies de interese para a conservación, regulando a afluencia de determinadas vías de libre tránsito ou considerándoas temporal ou permanentemente como vías de uso restrinxido.
3. O fondeo e amarre de embarcacións de carácter recreativo quedarán estritamente limitados a un conxunto de pequenas áreas establecidas na normativa por compoñentes deste plan, a fin de asegurar a conservación dos compoñentes da biodiversidade e do patrimonio natural. O organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, en función da capacidade de carga, poderá organizar a distribución dos amarres nas áreas habilitadas para tal fin.
b) Usos e actividades prohibidos.
No desenvolvemento do acceso por parte dos visitantes á zona de uso restrinxido (ZUR), consideraranse prohibidos todos os usos e actividades de uso público salvo os estritamente relacionados coa interpretación e educación ambiental. Entre os devanditos usos prohibidos cabe salientar os seguintes:
1. A acampada.
2. O baño.
3. O pícnic.
4. O depósito ou abandono de calquera tipo de refugallo ou residuo.
5. A celebración de calquera outro tipo de actividade lúdica.
8.8.3. Normas específicas: zona de uso moderado (ZUM).
a) Usos e actividades permitidas.
1. O tránsito dos visitantes na zona de uso moderado estará limitada a circulación a pé a través das vías de libre tránsito, e nas instalacións do parque nacional que dan apoio ás actividades de uso público (miradoiros, observatorios, áreas de descanso, etc.). Nestes viarios e áreas pódense establecer regulacións específicas das actividades de uso público mediante carteis ou sinais indicativas.
2. Inclúense tamén como zona de uso moderado determinadas praias, onde se permite o acceso e goce libre dos visitantes, que deben cumprir en todo momento as restantes normas vinculadas co uso público e as determinacións que poida establecer nelas o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, co fin de asegurar a súa conservación e uso racional e sustentable.
3. O parque nacional poderá establecer medidas de control para limitar o tránsito (temporal ou permanente) por camiños nos cales a afluencia de visitantes supoña unha afección negativa sobre os ecosistemas, os hábitats e as poboacións das especies de interese para a conservación, regulando a afluencia de determinadas vías de libre tránsito ou considerándoas temporal ou permanentemente como vías de uso restrinxido.
b) Usos e actividades autorizables.
1. Na zona de uso moderado (ZUM) considerarase autorizable o baño e a natación, nas áreas habilitadas para tal fin por parte do parque nacional, o cal poderá establecer cantas medidas e restricións consideren oportunas, para garantir a conservación e uso racional dos compoñentes da biodiversidade e da xeodiversidade.
2. Na zona de uso moderado (ZUM) considerarase autorizable o fondeo e o amarre de embarcacións de carácter recreativo nas áreas habilitadas para tal fin, nas cales o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá organizar a distribución dos amarres en función da capacidade de carga.
c) Usos e actividades prohibidas.
No desenvolvemento do acceso por parte dos visitantes á zona de uso moderado (ZUM), consideraranse prohibidos todos os usos e actividades de uso público salvo os establecidos como autorizables nesta normativa. Entre os devanditos usos prohibidos cabe salientar os seguintes:
1. A acampada.
2. O pícnic.
3. O depósito ou abandono de calquera tipo de refugallo ou residuo.
4. A celebración de calquera outro tipo de actividade lúdica.
8.8.4. Normas comúns: zonas ZUE e ZAT.
a) Usos e actividades permitidas.
1. O tránsito dos visitantes nas zonas ZUE e ZAT estará limitada a circulación a pé a través das vías de libre tránsito, e nas instalacións do parque nacional que dan apoio ás actividades de uso público (miradoiros, observatorios, áreas de descanso, etc.) así como nas áreas comúns de libre acceso (zonas de acollida de visitantes, embarcadoiros, etc.). Nestes viarios e áreas pódense establecer regulacións especificas das actividades de uso público mediante carteis ou sinais indicativas.
2. As actividades escolares e divulgativas, sempre e cando se realicen de forma racional e respectuosa, acordes coa normativa do presente plan e coas regulacións que poida establecer o director-conservador do parque nacional, acordes coas necesidades de conservación do parque nacional.
2.1. Co fin de compatibilizar o uso público cos obxectivos de conservación do parque nacional, a xestión das actividades de uso público será levada a cabo para que se desenvolvan preferentemente nas zonas ZUE e ZAT. Neste sentido, o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural poderá establecer as medidas necesarias no desenvolvemento do uso público co fin de garantir a conservación dos valores naturais.
3. De acordo co anterior punto, o desenvolvemento de determinadas actividades de uso público quedará limitado a áreas ou itinerarios concretos situados dentro do espazo natural, nas zonas ZUE e ZAT. Estas áreas poderán ser destinadas de forma permanente (áreas de descanso, áreas recreativas, zonas habilitadas para acampada, etc.), ou de forma temporal, en función do tipo de actividades que poidan albergar.
3.1. Nestas áreas, o desenvolvemento das actividades de uso público deberá realizarse respectando ao resto dos usuarios, e de acordo coas normativas sectoriais, coas disposicións previas (Decreto 274/1999, Decreto 88/2002, Lei 15/2002, Decreto 37/2014), con este plan, así como coas regulacións que puidesen establecer o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
3.2. Nas devanditas áreas autorizaranse e regularanse, de ser o caso, as seguintes actividades:
3.2.1. O acceso por parte dos visitantes, que se considerará libre, tendo cabida outras actividades de tipo recreativo. A presenza dos visitantes non deberá poñer en perigo o estado de conservación dos ecosistemas, os hábitats e as especies, para o cal o director-conservador do parque nacional poderá establecer todas as limitacións que considere oportunas para eliminar ou reducir os impactos xerados polo uso público e garantir a conservación dos compoñentes da biodiversidade e xeodiversidade.
3.2.2. A acampada nas áreas habilitadas para tal finalidade.
3.2.3. O pícnic nas áreas habilitadas para tal finalidade e baixo as condicións e limitacións que o parque nacional considere oportunas para favorecer a xestión racional do uso público e garantir os obxectivos de conservación.
3.2.4. A realización de actividades de carácter lúdico ou recreativo de carácter temporal ao aire libre, sempre e cando non se realicen sobre áreas ocupadas por hábitats do anexo I da DC 92/43/CEE.
b) Usos e actividades prohibidas.
1. Aqueles que se realicen vulnerando as disposicións contidas no presente plan e as regulacións e indicacións que para o desenvolvemento das actividades de uso público poida establecer o organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
2. A realización de calquera actividade ou proba de carácter recreativo, contraria ao especificado neste plan, sen autorización expresa do organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural.
3. O depósito ou abandono de calquera tipo de refugallo ou residuo.
9. Imaxe e publicidade.
O Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, acorde co Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais, dotarase dunha imaxe corporativa propia que o identifique sen equívoco; a propietaria do cal será a Administración da Comunidade Autónoma de Galicia, a que establecerá as condicións para o emprego institucional e comercial desta imaxe e os requisitos cara a cesión do seu uso ou venda.
10. Avaliación ambiental.
De conformidade co número 2 do artigo 174 do Tratado Constitutivo da Comunidade Europea (Texto consolidado. Diario Oficial das Comunidades Europeas núm. 325, do 24.12.2002), a política da Comunidade en materia de ambiente baséase nos principios de cautela e acción preventiva, no principio de corrección dos atentados ao medio, preferentemente na propia fonte, e no principio de quen contamina paga. Ademais, o número 3 do artigo 95 e o 2 do artigo 174 estipulan expresamente que a lexislación e a política en materia de saúde, seguridade, protección do ambiente, basearase nun nivel de protección elevado tendo en conta, en particular, toda nova evolución baseada en feitos científicos e técnicos.
A consellería competente en materia de patrimonio natural adoptará as medidas apropiadas para evitar nos lugares incluídos na Rede Natura 2000 (LIC/ZEC, ZEPA), e por extensión no territorio do parque nacional, a deterioración dos hábitats naturais e das especies que motivasen a súa declaración, na medida en que as devanditas alteracións poidan ter un efecto negativo apreciable no que respecta aos obxectivos de conservación establecidos pola normativa europea: Directiva Hábitat (DC 92/43/CEE), Directiva Aves (DC 2009/147/CE), Directiva marco da auga (DC 2000/60/CE), Directiva marco sobre a estratexia mariña (Directiva 2008/56/CE) así como pola normativa estatal (Lei 22/1988, do 28 de xullo, de costas, Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, Lei 41/2010, do 29 de decembro, de protección do medio mariño. Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental; Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais, Lei 33/2015, do 21 de setembro, pola que se modifica a Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade, Real decreto lexislativo 1/2001 polo que se aproba o texto refundido da Lei de augas, Real decreto 389/2016, do 22 de outubro, polo que se aproba o Plan director da Rede de parques nacionais) e galega (Lei 1/1995, do 2 de xaneiro, de protección ambiental de Galicia, Lei 10/1995, do 23 de novembro, de ordenación do territorio de Galicia, Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza, Lei 7/2008, do 7 de xullo, de protección da paisaxe de Galicia, Lei 11/2008, do 3 de decembro, de pesca de Galicia. Lei 6/2009, do 11 de decembro, de modificación da Lei 11/2008, do 3 de decembro, de pesca de Galicia. Lei 9/2010, do 4 de novembro, de augas de Galicia, Lei 2/2016, do 10 de febreiro, do solo de Galicia, Decreto 274/1999, do 21 de outubro, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais das Illas Atlánticas, Decreto 88/2002, do 7 de marzo, polo que se aproba o Plan de ordenación dos recursos naturais do espazo natural da illa de Cortegada e o seu contorno, Decreto 72/2004, do 2 de abril, polo que se declaran determinados espazos como zonas de especial protección dos valores naturais, Decreto 19/2011, do 10 de febreiro, polo que se aproban definitivamente as directrices de ordenación do territorio, Decreto 20/2011, do 10 de febreiro, polo que se aproba definitivamente o Plan de ordenación do litoral de Galicia, Decreto 37/2014, do 27 de marzo, polo que se declaran zonas especiais de conservación os lugares de importancia comunitaria de Galicia e se aproba o Plan director da Rede Natura 2000 de Galicia, Decreto 119/2016, do 28 de xullo, polo que se aproba o Catálogo das paisaxes de Galicia).
A avaliación a que fai referencia o artigo 6.3 da DC 92/43/CEE, incluirá de forma obrigatoria unha análise obxectiva e fundamentada sobre o grao de afección individual e sinérxico da actividade, sobre o estado de conservación dos hábitats do anexo I da DC 92/43 CEE, das poboacións e hábitats das especies contempladas no anexo II da DC 92/43/CEE, e do anexo I da DC 2009/147/CE, así como sobre as especies incluídas na Listaxe de especies silvestres en réxime de protección especial e no Catálogo español de especies ameazadas, regulados polo Real decreto 139/2011, así como no Catálogo galego de especies ameazadas, creado ao abeiro do Decreto 88/2007, tanto para o ámbito territorial da zona ou zonas onde se pretende desenvolver a actividade, plan ou proxecto, como para o conxunto do lugar e da Rede Natura 2000. O órgano ambiental competente, fixará en coherencia coa lexislación da Unión Europea (Directiva 2001/42/CE, do Parlamento Europeo e do Consello, do 27 de xuño de 2001, relativa á avaliación ambiental dos efectos de determinados plans e programas no ambiente. Directiva 2011/92/UE do Parlamento e do Consello, do 13 de decembro de 2011, relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o ambiente. Directiva 2014/52 UE do Parlamento Europeo e do Consello do 16 de abril de 2014 pola que se modifica a Directiva 2011/92 UE, relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o medio ambiente), estatal (Lei 42/2007, do patrimonio natural e da biodiversidade, Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental; Real decreto lexislativo 1/2016, do 16 de decembro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de prevención e control integrados da contaminación) e de Galicia (Lei 2/2016, do 10 de febreiro, do solo de Galicia, Lei 9/2013, do 19 de decembro, do emprendemento e da competitividade económica de Galicia), o procedemento administrativo para desenvolver a devandita avaliación, en que garantan en todo momento o cumprimento dos criterios e obxectivos establecidos na Rede Natura 2000.
En ningún caso o fraccionamento de proxectos de igual natureza e realizados no mesmo espazo físico impedirá a aplicación dos límites establecidos pola normativa de impacto ambiental, a cuxos efectos se acumularán as magnitudes ou dimensións de cada un dos proxectos considerados. A posible afección ou impacto significativo dunha acción ou actividade sobre o parque nacional ou sobre os compoñentes clave deste determinarase baseándose nos criterios fixados no anexo V da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental e atenderá a:
1. As características dos plans e programas en que consideren en particular:
1.1. A medida en que o plan ou programa establece un marco para proxectos e outras actividades con respecto á situación, á natureza, ás dimensións, ás condicións de funcionamento ou mediante a asignación de recursos.
1.2. A medida en que o plan ou programa inflúe noutros plans ou programas, incluídos os que estean xerarquizados.
1.3. A pertinencia do plan ou programa para a integración de consideracións ambientais, co obxecto, en particular, de promover o desenvolvemento sostible.
1.4. Problemas ambientais significativos relacionados co plan ou programa.
1.5. A pertinencia do plan ou programa para a implantación da lexislación comunitaria ou nacional en materia de ambiente (por exemplo, os plans ou programas relacionados coa xestión de residuos ou a protección dos recursos hídricos).
2. As características dos efectos e da área probablemente afectada en que consideren en particular:
2.1. A probabilidade, duración, frecuencia e reversibilidade dos efectos.
2.2. O carácter acumulativo dos efectos.
2.3. Os riscos para a saúde humana ou o ambiente (debidos, por exemplo, a accidentes).
2.4. A magnitude e o alcance espacial dos efectos (área xeográfica e tamaño da poboación que poidan verse afectadas).
2.5. O valor e a vulnerabilidade da área probablemente afectada por causa de:
2.5.1. As características naturais especiais ou o patrimonio cultural.
2.5.2. Os efectos sobre o patrimonio cultural.
2.5.3. A superación de estándares de calidade ambiental ou de valores límite.
2.5.4. A explotación intensiva do solo.
2.5.5. Os efectos en áreas ou paisaxes con rango de protección recoñecido nos ámbitos nacional, comunitario ou internacional.
11. Órganos de xestión e participación.
A continuación descríbense os órganos de xestión do parque nacional, con arranxo ao establecido na Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014), a Lei 15/2002, do 1 de xullo, pola que se declara o Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia (BOE núm. 157, do 2.7.2002) e no Plan director da Rede de parques nacionais (BOE núm. 257, do 24.10.2016). En consecuencia, a xestión do Parque Nacional das Illas Atlánticas de Galicia será efectuada pola Comunidade Autónoma de Galicia a través dos seguintes órganos: o padroado e o director-conservador. O primeiro é un órgano consultivo e de participación da sociedade, ten a función de velar polo cumprimento das normas establecidas en interese do parque nacional.
11.1. Padroado.
A Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014), define o padroado como un órgano consultivo e de participación da sociedade que ten a función de velar polo cumprimento das normas establecidas en interese do propio parque nacional. Nel están representados os axentes sociais da zona, os propietarios públicos e privados de terreos incluídos no parque, aquelas institucións, asociacións e organizacións relacionadas co parque ou cuxos fins concorden cos principios inspiradores da Lei de parques nacionais, ademais de polas administracións públicas, cunha composición paritaria entre o número de representantes da Administración xeral do Estado e o das comunidades autónomas.
O Padroado do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia estará adscrito, para efectos administrativos, á Comunidade Autónoma de Galicia. A composición do padroado, o seu réxime de funcionamento e o nomeamento do seu presidente serán competencia da Comunidade Autónoma de Galicia. O director-conservador do parque nacional, formará parte do padroado.
Independentemente doutras funcións que lle poidan ser atribuídas polo organismo autonómico competente en materia de patrimonio natural, son funcións do Padroado do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia, as establecidas na Lei 30/2014, de parques nacionais, e previamente na lei.
Funcións do padroado do parque nacional.
1. Coñecer as normas que afecten ao parque nacional e velar activamente polo seu cumprimento.
2. Promover, impulsar e realizar cantas actuacións considere oportunas a favor do espazo protexido.
3. Emitir informe sobre o Plan reitor de uso e xestión e as súas modificacións, así como sobre os plans de traballo e investimentos ou calquera desenvolvemento sectorial derivado del.
4. Emitir informe sobre a programación anual de actividades que presenten as administracións competentes na súa execución.
5. Emitir informe antes do exercicio correspondente sobre o orzamento anual do parque nacional onde se detallarán as actuacións que se vaian executar, a institución que as executa e a Administración que as financia.
6. Aprobar a memoria anual de actividades e resultados, onde se propoñan as medidas que considere necesarias para corrixir disfuncións ou mellorar a xestión.
7. Emitir informe sobre os proxectos e propostas de obras e traballos que se pretenda realizar no parque nacional e non estean contidos nos plans de traballo e investimentos.
8. Emitir informe sobre as solicitudes presentadas ás convocatorias de subvencións financiadas con cargo aos orzamentos xerais do Estado, que se realizarán na área de influencia socioeconómica.
9. Emitir informe sobre aqueles proxectos que, desenvolvidos no contorno do parque nacional, se prevexa que poidan ter impacto significativo ou afectar os seus valores naturais.
10. Emitir informe sobre posibles modificacións do parque nacional.
11. Propor normas e actuacións para a máis eficaz defensa dos valores do parque nacional.
12. Establecer o seu propio regulamento de réxime interior.
11.2. Director-conservador.
O director conservador do parque nacional exercerá as funcións que se especifiquen no decreto polo que se aproba a estrutura orgánica da consellería competente en materia de patrimonio natural.
11.3. Procedemento administrativo.
En todo o referente ao procedemento administrativo dos actos que xurdan da aplicación do presente plan seguirase o trámite determinado pola Lei 39/2015, do 1 de outubro, do procedemento administrativo común das administracións públicas (BOE núm. 236, do 2.10.2015).
As autorizacións deberán obterse con anterioridade ás exixidas pola lexislación sectorial pertinente e a súa obtención non exime do cumprimento da normativa sectorial de aplicación, nin de cantas outras autorizacións, permisos ou licenzas sexan requiridos por esta.
12. Coordinación e cooperación.
A xestión dos espazos naturais concíbese como unha tarefa continua, adaptativa, global e integrada na súa contorna, o que debe constituír a referencia básica para establecer un modelo de xestión coordinada coas administracións presentes na comarca e que, dunha ou outra forma, inciden no territorio, para, entre outras cousas, conseguir que toda actividade que desenvolvan resulte compatible cos obxectivos do parque nacional. En consecuencia, o parque manterá unha colaboración permanente con todas as institucións e administracións competentes no territorio e cos municipios con termos municipais integrados nel. Para axilizar os trámites da xestión, conseguir unha integración e coordinación das actuacións que outras administracións públicas puidesen realizar no interior do parque nacional, e tomar medidas de prevención fronte a posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque, colaborarase e cooperará coas diferentes administracións no relativo a ámbitos relacionados co parque, desenvolvendo instrumentos de colaboración como convenios, acordos, programas multilaterais, programas comúns e horizontais, programas piloto, etc. Respecto diso, articularanse instrumentos de colaboración polo menos nos seguintes ámbitos:
1. Coa Administración xeral do Estado.
1.1. Cos departamentos estatais competentes no ámbito do patrimonio natural e da biodiversidade.
1.1.1. Coordinación permanente nas actuacións referidas á conservación e xestión das áreas protexidas de titularidade estatal que inciden no ámbito do parque nacional (ZEPA mariñas), ou na súa proximidade territorial.
1.1.2. Coordinación permanente nas actuacións referidas á conservación e xestión de hábitats e especies protexidas pola normativa da Unión Europea e na normativa estatal.
1.1.3. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
1.1.4. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
1.2. Cos departamentos estatais competentes no ámbito dos recursos mariños e costeiros.
1.2.1. Coordinación permanente nas actuacións referidas á conservación e xestión destes recursos, a coordinación relacionada coas posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque e poidan ter impacto negativo no seu interior.
1.2.2. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
1.2.3. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
1.3. Coas forzas de seguridade do Estado.
1.3.1. Vixilancia e supervisión do territorio do parque nacional.
1.3.2. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
2. Coa Administración autonómica.
2.1. Co departamento autonómico competente no ámbito dos recursos mariños e pesqueiros.
2.1.1. Coordinación permanente nas actuacións referidas á conservación e xestión dos recursos pesqueiros e marisqueiros do parque nacional, incluída a coordinación relacionada coas posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque e poidan ter impacto no seu interior.
2.1.2. Colaboración coa consellería competente no ámbito dos recursos mariños e pesqueiros e co sector, para desenvolver e aplicar os plans dos recursos pesqueiros e marisqueiros do parque nacional.
2.1.3. Fomentar a creación de zonas de reserva mariñas en colaboración coas confrarías de pescadores e a consellería competente no ámbito dos recursos mariños e pesqueiros.
2.1.4. En colaboración coa consellería competente no ámbito dos recursos mariños e pesqueiros, deseñar e poñer en práctica un programa de monitoraxe das artes utilizadas no parque nacional e dos recursos pesqueiros e marisqueiros extraídos.
2.1.5. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
2.1.6. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
2.2. Cos departamentos autonómicos competentes no ámbito dos recursos hídricos.
2.2.1. Coordinación permanente nas actuacións referidas á conservación dos recursos hídricos e os ecosistemas relacionados con eles, incluída a coordinación relacionada coas posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque e poidan ter impacto negativo no seu interior.
2.2.2. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
2.2.3. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
2.3. Cos departamentos autonómicos competentes no ámbito educativo, cultural e científico.
2.3.1. Elaboración de liñas de traballo de educación ambiental do parque nacional acorde cos obxectivos e programas contemplados neste PRUX.
2.3.2. Promoción da investigación en relación con actuacións de seguimento e avaliación de ecosistemas, hábitats e especies, así como en relación co patrimonio cultural e natural, obxectivos e programas contemplados no presente PRUX, así como das distintas redes de espazos naturais en que se integra o parque nacional (Rede de parques nacionais, Rede Natura 2000, OSPAR, etc.).
2.3.3. Colaboración co mundo universitario, establecendo un protocolo para a realización de prácticas universitarias nos equipos de xestión do parque nacional, aumentando a colaboración entre estes organismos, achegando os estudantes á realidade da xestión nos espazos naturais protexidos.
2.3.4. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
2.4. Cos departamentos autonómicos competentes no ámbito do turismo
2.4.1. Elaboración de liñas de traballo para planificar e garantir un uso público racional e sustentable do parque nacional, así como a coordinación relacionada con posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque e poidan ter impacto negativo no seu interior.
2.4.2. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
2.5. Cos departamentos autonómicos competentes no medio rural.
2.5.1. Coordinación na prevención e loita contra os incendios forestais.
2.5.2. Coordinación en materia de control e seguimento das especies exóticas invasoras, así como de pragas emerxentes que poidan ter incidencia no ámbito do parque nacional.
2.5.3. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
2.5.4. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
2.6. Coas consellerías con competencias en materias de enerxía, obras públicas e urbanismo.
2.6.1. Coordinación no desenvolvemento de instrumentos de planificación territorial, incluída a coordinación relacionada con posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque e poidan ter impacto negativo no seu interior.
2.6.2. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
2.6.3. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
3. Coa Administración local.
3.1. Coa Administración local e as corporacións locais:
3.1.1. Coordinación no desenvolvemento de instrumentos de planificación municipal, incluída a coordinación relacionada con posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque nacional e poidan ter impacto negativo no seu interior.
3.1.2. Colaboración na difusión dos valores do parque nacional e en aspectos relacionados co uso público do parque nacional e da súa área de influencia socio-económica.
3.1.3. Colaborar na redacción e seguimento do plan de emerxencia e do plan de autoprotección.
3.1.4. Establecemento de mecanismos eficaces de intercambio e transmisión da información.
4. Con outras institucións ou entidades.
4.1. Con outras institucións ou entidades.
4.1.1. Cooperación con calquera outra institución ou entidade cuxa finalidade sexa a conservación ou o desenvolvemento sustentable da zona.
4.1.2. Cooperación con calquera outra institución ou entidade para previr posibles actividades incompatibles que se desenvolvan no exterior do parque e poidan ter impacto negativo no seu interior.
4.1.3. Cooperación coas ONG dedicadas á conservación e protección do patrimonio natural e a biodiversidade.
4.1.4. Cooperación con outras entidades relacionadas co turismo.
5. Cos titulares dos dereitos.
5.1. Cos titulares dos dereitos.
5.1.1. Mediante convenios, acordos, contratos territoriais ou outros marcos de colaboración, promoverase a cooperación cos titulares de dereitos con relación aos seguintes ámbitos da xestión.
5.1.2. Cooperación nas actuacións de conservación, seguimento e investigación, incluíndo a protección de ecosistemas, hábitats de interese comunitario e especies de flora e fauna protexida ou de interese.
5.1.3. Cooperación na promoción de produtos locais tradicionais, así como os das áreas de influencia socio-económica.
13. Programa de actuacións.
O presente plan desenvolverase a través dunha serie de programas básicos de actuación sobre aquelas materias nas que é competente este documento, preparados e financiados pola consellería competente en materia do patrimonio natural, despois de ser consultado o padroado do parque nacional. Estes programas básicos de actuación agrúpanse por unidades temáticas relativas ao seu contido básico nas seguintes epígrafes:
1. Programa de conservación da biodiversidade e a paisaxe.
2. Programa de investigación, seguimento e avaliación.
3. Programa de uso público.
4. Programa de conservación do patrimonio cultural.
5. Programa de mellora da sustentabilidade e da calidade de vida.
6. Plan de emerxencia.
7. Plan de seguridade.
8. Plan de desenvolvemento sustentabilidade.
Deste xeito, os oito programas abranguen as liñas de traballo formuladas como obxectivos na programación económica e financeira. O Plan de desenvolvemento sustentabilidade (PDS), pola súa banda, incorpora a formulación dun conxunto máis amplo de accións transversais que vincularán a outras consellerías e órganos da Comunidade Autónoma.
A identificación e contidos destes programas establecéronse en conformidade cos recollidos no Plan director da Rede de parques nacionais, así como na Rede de parques nacionais, e a súa execución deberase tamén levar a cabo de forma coordinada con outras actuacións e accións desenvoltas pola devandita rede.
As actuacións programadas realizaranse no período de vixencia do PRUX.
1. Programa de conservación da biodiversidade e a paisaxe.
Habida conta dos obxectivos de conservación establecidos na lexislación propia do parque nacional (Lei 15/2002, Decreto 274/1999, Decreto 88/2002), así como das derivadas da normativa europea (DC 92/43/CEE, DC 2009/147/CE, DC 2000/60/CE), estatal (Lei 22/1988, Lei 42/2007, Lei 41/2010, Lei 21/2013, Lei 30/2014, RDL 1/2001, RDL 1/2006, RD 389/2016, Orde AAA/1260/2014) e autonómica (Lei 9/2001, Lei 7/2008, Decreto 72/2004, Decreto 19/2011, Decreto 20/2011, Decreto 37/2014, Decreto 119/2016), durante o período de vixencia do presente PRUX establecerase a posta en funcionamento e artellamento dun programa de conservación da biodiversidade e da paisaxe, en que se garantan os devanditos obxectivos de conservación do patrimonio natural e da biodiversidade, e no cal serán desenvolvidas as seguintes actividades:
Programa de conservación da biodiversidade e a paisaxe.
1. Coordinar e fortalecer os obxectivos e medidas de actuación establecidos nos plans de recuperación/restauración dos hábitats e das especies protexidas ou catalogadas do parque nacional.
2. Deseño e desenvolvemento de protocolos e estratexias de actuación para o control e erradicación de especies exóticas invasoras, entre as que se priorizarán as seguintes:
2.1. Desenvolver traballos de control e erradicación do visón americano (
Neovison vison
), herba do coitelo (
Carpobrotus edulis
), eucalipto (
Eucalyptus spp
.) e acacia (
Acacia spp
.).
2.2. Eliminar a poboación de gatos asilvestrados dos arquipélagos de Cíes e Ons.
3. Desenvolvemento, polo menos para os principais valores (hábitats e especies), de documentos de avaliación sobre o nivel de coñecemento do estado de conservación e dos factores de ameaza.
4. Deseño e execución dunha estratexia de conservación das aves de interese para a conservación, prestando especial importancia á mellora das condicións de nidificación, a redución do impacto causado polo uso público e a mitigación da mortalidade por predación de especies invasoras.
5. Deseño e desenvolvemento de medidas de conservación dos hábitats e as especies de interese comunitario, con especial atención aos hábitats prioritarios. Neste sentido, prestarase un especial interese aos medios dunares e ás lagoas costeiras.
6. Deseño e desenvolvemento de medidas de conservación das especies de interese comunitario, con especial atención das prioritarias e as catalogadas en perigo de extinción.
7. Desenvolvemento de protocolos que guíen as diferentes actuacións de xestión do parque, co obxecto de minimizar as afeccións sobre os seus valores. Polo menos realizaranse protocolos con relación a:
7.1. Cortas e retirada de vexetación.
7.2. Limpeza de restos en praias.
7.3. Mantemento e restauración de edificacións.
7.4. Mantemento de fontes, mananciais e outros puntos de auga.
8. Elaboración dunha cartografía a escala de detalle dos fondos mariños de todo o parque nacional.
9. Fomento do soterramento das actuais liñas eléctricas aéreas.
10. Eliminación de carteis publicitarios ou a minimización do seu impacto visual.
11. Integración paisaxística de vivendas particulares e establecementos de hostalaría.
2. Programa de investigación, seguimento e avaliación.
Unha das funcións básicas do parque nacional é a promoción da investigación no seu territorio, a través do desenvolvemento, en coordinación con centros e organismos de investigación, dos correspondentes proxectos e plans, así como do seguimento e avaliación dos compoñentes clave que motivaron a súa declaración. Deste xeito, o presente PRUX inclúe no seu programa de investigación e seguimento as seguintes medidas:
Programa de investigación, seguimento e avaliación.
1. Elaboración dun documento base no cal se recollan as directrices xerais para a regulación da actividade investigadora, e a estratexia de apoio a esta no parque.
2. Desenvolvemento de traballos de investigación que melloren o coñecemento dos ecosistemas, hábitats e especies do parque nacional, e das dinámicas que os caracterizan, así como as ameazas e problemas de conservación que lles afectan.
3. Deseño de estratexias de xestión dos ecosistemas, hábitats e especies do parque nacional necesarias para levalos e mantelos nun estado de conservación favorable.
4. Crear canles de acceso ás fontes documentais de utilidade para a xestión do parque nacional.
5. Comunicar os resultados das investigacións levadas a cabo no parque nacional a través da creación de contidos específicos para a súa web, e a organización de xornadas públicas de divulgación.
6. No tocante ao seguimento e avaliación dos compoñentes clave que motivaron a declaración do parque nacional estableceranse as seguintes liñas de monitoraxe:
6.1. Poñer en práctica os protocolos de monitoraxe para cumprir cos compromisos OSPAR.
6.2. Poñer en práctica os protocolos de monitoraxe do cambio climático, para cumprir cos compromisos do programa LTER (Long Term Ecological Research).
6.3. Determinación dunha serie de indicadores que permitan realizar un seguimento axeitado dos espazos da Rede Natura 2000, de acordo co establecido no artigo 17 da DC 92/43/CEE e no artigo 47 da Lei 42/2007.
6.4. Seguimento do estado forestal e fitosanitario das formacións forestais.
6.5. Deseño e posta en práctica de procedementos de inventario e seguimento da flora e fauna de interese para a conservación, así como dos tipos de hábitats naturais, integrándoos nun sistema de información xeográfica (SIX).
6.6. Integración das actuacións de seguimento previstas nos plans de conservación e recuperación, elaborados pola Dirección Xeral do Patrimonio Natural, das especies presentes no parque nacional.
6.7. Deseño de protocolos de seguimento das actividades humanas desenvolvidas no territorio do parque nacional, tales como os aproveitamentos autorizados (pesqueiros e marisqueiros) e as actividades derivadas da xestión e investigación.
6.8. Seguimento do uso público, recollendo parámetros como a cuantificación do número de visitantes ou a avaliación do grao de satisfacción da visita. En todo caso, promoverase a consolidación e mellora do sistema de recollida sistemática de datos de uso público (dotación de tecnoloxía, material, formación de persoal, etc.).
Das medidas recollidas neste punto extraeranse datos desagregados por sexo dos permisos e autorizacións concedidas, para os efectos de realizar estatísticas e investigacións con repercusión en cuestión de xénero.
3. Programa de uso público.
O desenvolvemento do uso público é a actividade que supón os maiores retos no tocante á súa harmonización coa función de conservación do parque nacional, debido aos elevados valores dos recursos naturais que alberga. En consecuencia, proponse o desenvolvemento dun programa de uso público que garanta o goce do parque nacional por parte dos visitantes dun xeito que garanta a conservación do patrimonio natural e da biodiversidade albergados nel, así como protocolos e iniciativas destinadas a previr e atender os posibles casos de agresións sexuais ou de acoso.
Programa de uso público.
1. Avaliación continua da capacidade de carga temporal e espacial dos lugares máis afectados pola presión de visitantes, e adecuarase a esta o nivel de uso destas zonas.
2. Elaboración dunha estratexia de información e divulgación integral do parque nacional, na cal se establecerán os obxectivos, contidos, recursos humanos e materiais para o seu correcto funcionamento, así como o tipo de destinatarios aos que vai dirixido.
3. Establecemento de actuacións de interpretación do patrimonio natural e da biodiversidade, mediante a oferta de servizos persoais e a aplicación das técnicas e medios interpretativos o máis actualizados que sexa posible co emprego, na medida do posible, novas tecnoloxías. Así mesmo, deberá recoller a oferta de actividades interpretativas en tempada baixa.
4. Desenvolvemento de accións e educación ambiental, a través dos programas educativos actuais dirixidos a todos os niveis do ensino, en que se consolide tanto a súa calidade como o número de participantes, que deberá ser suficientemente significativo para representar a comunidade escolar do ámbito do parque nacional. Intentarase ampliar ademais a oferta a outros colectivos, a través doutros programas ou actividades puntuais.
5. Desenvolvemento de protocolos de regulación das actividades de voluntariado e prácticas no parque nacional.
6. Construción e dotación dos equipamentos e infraestruturas de uso público do parque nacional, recollendo a mellora dos equipamentos actuais para aumentar a calidade da información e interpretación. Con todo, avanzarase na adaptación das infraestruturas do parque nacional ás necesidades das persoas con diversidade funcional, con especial atención dos puntos de información.
7. Regulación da rede de sendeiros e vías de desprazamento no parque nacional, promovendo a mellora e o mantemento destas e da súa sinalización. Minimizarase o impacto ambiental de todos os itinerarios de uso público, analizando a posible eliminación ou creación de novos camiños por motivos de conservación ou de seguridade dos visitantes.
8. Adopción das medidas, protocolos e iniciativas de prevención e actuación en materia de seguridade e protección dos visitantes: normas de seguridade, prevención e atención sanitaria, prevención de accidentes, rescates, capacitación e adestramento.
9. Posta en marcha da implantación dun sistema de calidade do uso público. O sistema recollerá o desenvolvemento dunha norma voluntaria e autorregulada polos propios xestores do parque nacional, que se traducirá nunha serie de ferramentas e documentos para a súa aplicación pola dirección e polo equipo de uso público.
4. Programa de conservación do patrimonio cultural.
O patrimonio cultural do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia tamén é abondoso e de elevado valor. Polo tanto, durante o período de vixencia do presente plan, desenvolverase un programa de conservación do patrimonio cultural, que incluirá a posta en marcha das seguintes actuacións:
Programa de conservación do patrimonio cultural.
1. Catalogación dos depósitos arqueolóxicos terrestres do parque nacional.
2. Desenvolvemento dun plan de recuperación do patrimonio etnográfico e cultural de todo o parque nacional.
3. Deseño e desenvolvemento dun plan de actuación para a conservación do patrimonio arqueolóxico.
4. Creación dunha base de datos espacial con todos os recursos culturais do parque nacional.
5. Elaboración dun plan de recuperación da arquitectura tradicional do parque.
5. Programa de mellora da sostibilidade e da calidade de vida.
Establecerase tamén un programa de mellora da sustentabilidade e da calidade de vida dos habitantes do parque nacional, que abranguerá o desenvolvemento de diversos plans nos cales se recollerá a posta en marcha de diversas actuacións para acadar a eficiencia no consumo de auga e enerxía, xestión dos residuos, mellora nas condicións de vida (infraestruturas, poboación, desenvolvemento, etc.).
Programa de mellora da sostibilidade e da calidade de vida.
1. Plan de sustentabilidade dos recursos hídricos.
1.1. Elaboración dun estudo que avalíe a dispoñibilidade de recursos hídricos e estableza as bases dun sistema de monitoraxe destes, con especial atención aos arquipélagos de Cíes e Ons, aqueles que soportan unha maior afluencia de visitantes.
1.2. Instalar contadores en todas as edificacións existentes para cuantificar e monitorizar o consumo de recursos hídricos.
1.3. Promover o aforro de auga a través da instalación de difusores nas billas; a redución do volume de almacenamento en todas as vivendas, o aumento da presión e a reutilización da auga de chuvia.
1.4. Ampliar o actual alcance do sistema de saneamento da Illa de Ons.
1.5. Promover o cambio de foxas sépticas antigas por novas en todo o parque nacional, co obxecto de eliminar filtracións.
1.6. Promover a instalación obrigatoria de separadores de graxas nos establecementos de hostalaría.
2. Plan de xestión de residuos e de eficiencia enerxética.
2.1. Fomentar a eficiencia en todas as restantes fontes de iluminación.
2.2. Reducir as fontes de contaminación lumínica no parque nacional.
2.3. Implantar sistemas de separación de residuos.
2.4. Instalar cubetas estancas para residuos perigosos.
2.5. Reducir o tempo de almacenamento de todo tipo de residuos, especialmente os tóxicos e perigosos.
2.6. Desenvolver un plan de xestión de residuos no parque nacional.
3. Plan de sustentabilidade dos aproveitamentos e usos tradicionais.
3.1. En colaboración coa Consellería do Mar e co sector, desenvolver e aplicar os plans dos recursos pesqueiros e marisqueiros do parque nacional.
3.2. Fomentar a creación de zonas de reserva mariñas en colaboración coas confrarías de pescadores e a Consellería do Mar.
3.3. En colaboración coa Consellería do Mar, deseñar e poñer en práctica un programa de monitoraxe das artes utilizadas no parque nacional e dos recursos pesqueiros e marisqueiros extraídos.
4. Plan de promoción do desenvolvemento socioeconómico.
4.1. Crear grupos de traballo en colaboración con outras administracións para a promoción, uso e gozo sustentables do parque nacional.
4.2. Fomentar a creación de empresas con participación de poboación local que desenvolvan a súa actividade no parque nacional.
5. Plan de mellora das infraestruturas.
5.1. Desenvolver un plan de adecuación dos portos de acceso ao parque nacional para persoas con diversidade funcional, con especial atención dos puntos de información.
5.2. Adecuación das vivendas dos traballadores do parque nacional.
6. Plan de organización administrativa e participación cidadá.
6.1. Completar a dotación de persoal, axustándoa ao contido no Real decreto 1082/2008, do 30 de xuño, sobre ampliación das funcións e servizos da Administración do Estado transferidos á Comunidade Autónoma de Galicia, en materia do patrimonio natural (Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia).
6.2. Establecer e reforzar mecanismos de coordinación e cooperación con todas aquelas administracións sectoriais con competencias no parque nacional, co obxecto de que toda actividade se desenvolva da forma máis compatible posible cos seus obxectivos.
6.3. Ampliar a formación e cualificación complementaria dos profesionais do parque nacional, no marco dun sistema de perfeccionamento continuo que permita unha maior especialización para o mellor cumprimento das súas funcións.
6.4. A participación cidadá articularase a través do padroado (creado na Lei 15/2002 e regulado polo Decreto 23/2006), os grupos de traballo que se constitúan no seu seo e as comisións que se constitúan ao abeiro de plans sectoriais.
6.5. Establecer protocolos de seguimento da valoración da imaxe do parque nacional como símbolo de identidade e promoción do seu ámbito.
6. Plan de emerxencia.
Os plans de emerxencia pretenden coa súa implantación optimizar a utilidade dos recursos técnicos e humanos dispoñibles, co obxectivo de controlar de forma rápida a evolución da emerxencia e minimizar as consecuencias. O plan de emerxencia debe estar adaptado á normativa vixente e coordinado co resto dos plans establecidos no mesmo ámbito territorial polas distintas administracións competentes. O plan de emerxencia debe incluír, polo menos, unha clasificación das emerxencias, en función das condicións naturais do parque nacional, así como das actividades e usos. As accións para realizar en caso de incidencias ou emerxencias; os medios necesarios e dispoñibles; os protocolos de actuación e coordinación; os protocolos e iniciativas destinadas a previr e atender os posibles casos de agresións sexuais ou de acoso; esquemas básicos de operacións; os responsables de xestionar as incidencias ou emerxencias; o custo para a súa aplicación e mantemento, etc.
7. Plan de autoprotección.
O Plan director da Rede de parques nacionais indica que a Administración xestora de cada parque nacional ten que redactar e aprobar un plan de autoprotección ambiental. Este plan, que deberá ser actualizado periodicamente, considerará a prevención dos riscos máis probables derivados das actividades que se desenvolven normalmente na contorna de cada parque, recollerá as previsións orzamentarias necesarias para a súa aplicación, os medios dispoñibles, a necesaria formación do persoal e o seu adestramento. Ademais, deberá incluír igualmente, os mecanismos de coordinación cos plans de protección civil.
Os plans de protección, do mesmo xeito que os de emerxencia, expóñense co obxectivo de optimizar a utilidade dos recursos técnicos e humanos dispoñibles, co obxectivo de controlar de forma rápida a evolución da emerxencia e minimizar as consecuencias. Pero ademais débese incluír a implantación dun conxunto de medidas específicas de prevención adaptadas ás peculiaridades de cada arquipélago e ás características dos aproveitamentos e usos existentes, que reducen a probabilidade de inicio dunha emerxencia.
O plan de protección pode integrarse no mesmo documento que o plan de emerxencia. O plan de protección do parque nacional debería establecer plans específicos para as zonas do parque nacional con maior presenza de visitantes en determinadas épocas do ano (peiraos, cámping, dique do Lago dos Nenos, carreiros con determinadas dificultades de acceso, áreas de baño, zonas comúns de uso público, etc.); é necesario dotalas dunha ferramenta de planificación propia para mellorar a capacidade existente nelas para facer fronte ás posibles emerxencias que puidesen presentarse nestas zonas.
8. Plan de desenvolvemento sustentable.
A elaboración dun plan de desenvolvemento sustentable (PDS) permitirá plasmar na práctica unha serie de accións transversais que permiten integrar axeitadamente factores económicos e sociais na conservación do patrimonio natural e da biodiversidade. O desenvolvemento do PDS realizarase ao longo do período de vixencia do Plan reitor de uso e xestión, e deberase rexer a súa redacción polo obxectivo de asegurar a integración do parque nacional co seu ámbito. Para iso desenvolveranse liñas específicas de colaboración e apoio que poderán ser acometidas por un órgano alleo á propia Administración autonómica competente en materia do patrimonio natural, co establecemento de mecanismos de coordinación necesarios co resto das administracións sectoriais co obxecto de que toda actividade se desenvolva da forma máis compatible posible cos obxectivos do parque. O seu desenvolvemento guiarase polos seguintes aspectos:
Plan de desenvolvemento sustentable.
1. O establecemento de criterios de elección tendo en conta a situación socioeconómica dos municipios, para a aplicación de actividades de desenvolvemento sustentable que hai que incentivar nas áreas de influencia socioeconómica do parque, así como os mecanismos para a divulgación dos resultados, co obxecto de lograr un efecto demostrativo. Nos casos axeitados, as ditas actividades poderanse integrar en programas piloto.
2. Desenvolvemento dun programa de axudas e subvencións a institucións públicas e privadas entre as poboacións das áreas de influencia socioeconómica, co obxecto de crear iniciativas económicas competitivas que xeren tecido empresarial.
3. Elaboración dun programa de mantemento de actividades tradicionais compatibles no parque, como parte da estratexia de conservación dos seus valores naturais e culturais.
4. Nos casos en que resulte procedente, establecemento e aplicación, conforme a lexislación vixente, de criterios e mecanismos áxiles para a valoración e indemnización daquelas actividades e dereitos que sexa necesario limitar ou suprimir en razón da súa incompatibilidade cos fins do parque.
5. Como consecuencia da elaboración do plan de desenvolvemento sustentable, integrarase nel o desenvolvemento dos seguintes plans sectoriais:
5.1. Plan sectorial de uso público e turismo.
5.2. Plan sectorial de xestión integral dos recursos pesqueiros e marisqueiros.
5.3. Plan sectorial de seguimento dos espazos protexidos Rede Natura 2000 e da zona OSPAR.
14. Estimación económica.
En conformidade co artigo 20.5 da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais (BOE núm. 293, do 4.12.2014), no cadro adxunto establécese a estimación económica dos investimentos correspondentes ás infraestruturas, actuacións de xestión, conservación, investigación e de uso público programadas durante a vixencia do plan.
15. Vixencia e revisión do plan.
Segundo o establecido no artigo 30 de Lei 42/2007, do 13 de decembro, de patrimonio natural e da biodiversidade, os plans reitores de uso e xestión deberán ser periodicamente revisados, e fíxase o prazo máximo no artigo 20.11 da Lei 30/2014, do 3 de decembro, de parques nacionais, no cal se dispón que a vixencia do Plan reitor de uso e xestión deberá de ser, como mínimo de 10 anos, a partir dos cales deberase realizar a súa revisión de oficio. Non obstante, a aplicación deste plan reitor poderá ser prorrogada ata que sexa aprobado o plan que veña substituílo.
O plan poderá ser revisado con anterioridade ao seu vencemento, por iniciativa da consellería competente en materia conservación do patrimonio natural, ao abeiro do artigo 41.1 da Lei 9/2001, cando se produzan episodios ambientais imprevistos de orixe natural ou antrópica que afecten á integridade do medio e desborden as medidas previstas no presente plan reitor.
O Plan reitor de uso e xestión do Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia terá una vixencia de 10 anos.
Arquipélago de Cortegada:
As augas mariñas presentes dentro dos límites do espazo son ZMUM.
No ámbito terrestre, todas as illas e illotes teñen a consideración de ZTR, excepto a Illa de Cortegada, en que todo o seu territorio é ZTUR, salvo o núcleo de edificacións, que é ZTUE.
Arquipélago de Sálvora:
Dentro dos límites deste arquipélago, as augas mariñas profundas afastadas da costa son ZMUM. As augas próximas pouco profundas son ZMUR. As augas próximas ao leste da illa de Sálvora teñen a consideración de ZMUM-ZMUR.
Nas áreas terrestres, todas as illas e illotes son ZTR, a excepción da illa de Sálvora. Nesta illa, a zona norte, centro e occidental é ZTR; ten como límite, ao sur e ao leste, os viarios que conectan o porto co faro e coa antiga aldea de Sálvora respectivamente. Ao oeste e ao norte ten como límite a ZTUR, que ocupa unha franxa litoral perimétrica que rodea toda a illa. Na zona sur e leste da illa, entre a ZTUR e a ZTR está presente a ZTUM. As ZTUE están compostas polas áreas ocupadas polo faro, o peirao, a antiga fábrica de salgadura coñecida como O Almacén, na cal se inclúe a súa capela, as instalacións de apoio do parque nacional e a antiga aldea de Sálvora.
Arquipélago de Ons:
Dentro dos límites deste arquipélago, as augas mariñas profundas afastadas da costa son ZMUM. As augas próximas pouco profundas son ZMUR, excepto as que se inclúen ao leste da illa de Ons, que teñen a categoría de ZMUM, e dúas áreas, unha ao sur da illa de Ons e outra ao leste da illa de Onza, que son ZMUM-ZMUR.
No ámbito terrestre, todas as illas e illotes cartografados son ZTR, a excepción da illa de Ons e a illa de Onza. Esta última é ZTR, agás unha pequena área perimetral en contacto co mar que é ZTUR. Na illa de Ons, a ZTR comprende as áreas costeiras do NE, N, O, S e SE, e ten como límite interior o viario que comeza no alto do monte do Centolo, punto (X, Y) 506405, 4693992, e que avanza, pasando polo Alto da Cerrada e continuando pola vertente oeste do Alto de Ons, do castro, As Freitosas e o monte Espaduada, ata chegar a un ramal que baixa cara a Punta do Castelo. Como límite exterior ten unha estreita área perimetral, con categoría de ZTUR, que se inicia no límite norte da praia de Melide e que remata na Punta do Castelo. Esta ZTR está dividida por distintos viarios que parten do anterior viario descrito, que serve como eixe principal, e descende cara ao mar. Todos estes viarios comentados, mais os ramais que parten destes cara aos núcleos habitados, o castro e o faro, son ZTUR. Os puntos de inicio destes viarios son os seguintes: 506282, 4693556; 506266, 4693554; 506251, 4693528; 506156, 4693370; 505831, 4693493; 505760, 4693267; 505653, 4693213; 505599, 4692891; 505581, 4692856; 505572, 4692851; 505220, 4692450; 505051, 4692432; 504969, 4691910; 504960, 4691903; 504937, 4691583; 504929, 4691579; 504994, 4691260; 504969, 4691196; 505118, 4690977; 505126, 4690982; 505101, 4690715; 505068, 4690596; 504947, 4690363; 504917, 4690361; 504608, 4690504; 504640, 4690086; 504553, 4689974; 504582, 4689808; 504774, 4689687; 504782, 4689701; 505006, 4689665; 504978, 4689821.
A ZTUR comeza no noroeste da illa, no extremo setentrional da praia de Melide, e ascende cara ao oeste ata chegar ao viario anteriormente descrito e que actúa como eixo central, tendo como límite oeste, sur e sueste a ZTR. Como límite leste ten o viario que comeza no punto 506107, 4693327, e que continúa en dirección sur cara ao faro. A ZTUM ten como límite leste o mar, e chega ata o límite setentrional da praia de Melide ao norte. Desde alí ascende cara ao interior ata chegar ao camiño que actúa como eixe central no punto 506177, 4693362. Como límite oeste ten a ZTUR, e serve como límite o camiño que se desvía no punto 506107, 4693327. Ao sur limita co campamento xuvenil, e descende o seu límite cara ao mar. As ZTUE están compostas polo faro e o heliporto, o peirao, o cámping, o cemiterio, o campamento xuvenil e as instalacións de apoio do parque nacional. As ZTAT son as áreas ocupadas polos núcleos de Cucorno, Curro, Chan da Pólvora, Canexol e Pereiró.
Arquipélago de Cíes:
Dentro dos límites deste arquipélago, as augas mariñas profundas afastadas da costa son ZMUM, a excepción dunha área situada ao leste da illa de San Martiño comprendida entre os puntos 509156, 4673022 (42º 12’ 33.52” N, 8º 53’ 20.67” W); 509559, 4673022 (42º 12’ 33.5” N, 8º 53’ 03.1” W); 509156, 4672238 (42º 12’ 08.1” N, 8º 53’ 20.71” W); 509559, 4672238 (42º 12’ 08.08” N, 8º 53’ 03.14” W); que é ZMUM-ZMR, e as augas situadas entre a punta das Vellas, na illa do Faro, e o dique da illa de San Martiño, esténdese cara ao leste ata os límites do parque, que son ZMUM-ZMUR. As augas próximas pouco profundas son ZMUM, excepto as augas situadas ao leste da illa de Monteagudo, a illa do Faro e a de San Martiño, que son ZMUM-ZMUR. Por outra banda, as augas próximas pouco profundas que rodean á illa de Boeiro son ZMUM-ZMUR.
No ámbito terrestre, todas as illas cartografadas, a excepción das illas de Monteagudo, Faro e San Martiño, son ZTR. Na illa de Monteagudo, a ZTR está constituída, en primeiro lugar, polo sistema dunar situado entre a praia de Rodas e a praia de Figueiras, e, en segundo lugar, por unha superficie situada nas áreas norte, oeste e suroeste da illa, tendo como límite a ZTUR. Este límite comeza ao norte no punto 507895, 4676827, avanza cara ao suroeste ata atoparse co camiño que une, no punto 507814, 4676550, o faro do Peito coa praia de Rodas. Segue este camiño ata desviarse no punto 507908, 4676136 cara aos altos de Chancelos para regresar ao camiño que conduce á Cadeira da Raíña no punto 507864, 4675685, e volve desviarse no punto 507838, 4675578 cara ao monte das Figueiras para volver limitar co camiño no punto 507756, 4675284. Unha vez pasada a Cadeira da Raíña, o límite segue, en primeiro lugar, dirección sueste cara ao Campo das Herbas e, por último, descenden en dirección suroeste ata chegar á zona de influencia do camiño que comunica o peirao coa zona de acampada no punto 507837, 4674771. A ZTUR é a área comprendida entre a ZTR, ao norte e ao oeste, o camiño entre a praia de Figueiras e a zona de acampada, ao sur e sueste, e, ao leste, coa praia de Figueiras e a zona de cantís que parte desde a devandita praia cara ao faro do Peito. Como ZTUM están incluídas: a praia de Rodas e o camiño que une o peirao coa zona de acampada, incluíndo o dique que une a illa de Monteagudo e a illa do Faro, e unha franxa litoral que parte desde o peirao cara ao faro do Peito ao norte, que inclúe a zona de cantís e as praias de Areíña, Muxieiro, Figueiras, Margaridas, Cantareira e Area de Avante.
Entre as illas de Monteagudo e Faro está situada outra ZTR, que abarca a superficie ocupada polo Lago dos Nenos e o sistema dunar da praia de Rodas.
Na illa do Faro, a ZTR ocupa as zonas oeste e sur da illa. O seu perímetro exterior constitúeo o mar, e o seu límite interior comeza ao norte limitando co camiño que une as dúas illas no punto 507739, 4674669 e continúa cara ao sur abarcando as superficies de cantís ata chegar ao observatorio de aves da Campá, onde o seu límite está constituído polo viario que une, en primeira instancia, o observatorio coa Pedra da Campá, e continúa ata chegar ao Faro de Cíes co que limita. A partir do faro, o seu límite avanza en dirección sueste ata conectar no punto 507222, 4673398 co viario que leva ao faro da Porta, segue ata o devandito faro e descende outra vez en dirección sueste ata chegar ao límite superior dos cantís e segue por ese límite superior ata alcanzar o peirao de Carracido. A ZTUR limita ao norte, oeste e sur coa ZTR, linda ao leste, en primeiro lugar, co camiño que une as illas de Monteagudo e de Faro no punto 507721, 4674657, segue en dirección sur e limita coa zona de acampada e as edificacións de apoio ao parque nacional. Unha vez pasadas as edificacións, o límite segue cara ao leste ata chegar á ZTR que forma o Lago dos Nenos e o sistema dunar da praia de Rodas, segue cara ao sur ata chegar ao extremo occidental da praia da Nosa Señora e continúa pola costa ata alcanzar o peirao de Carracido. A ZTUM correspóndese coa área ocupada polo camiño e dique que une as dúas illas, a praia de Rodas, a praia da Nosa Señora e o terreo comprendido entre as dúas praias. As ZTUE están compostas pola zona de acampada e as edificacións de apoio ao parque nacional, o Faro de Cíes e tres edificacións situadas entre a praia de Rodas e a praia da Nosa Señora.
Na illa de San Martiño, a ZTR ocupa os terreos situados no norte, oeste e sur da illa, exceptuando no sur o viario que conduce desde o peirao ata o faro dos Bicos, que é ZTUR. O seu límite esténdese desde o extremo setentrional da praia de San Martiño, avanza cara ao sur pola cara leste do Monte Galeira, cruza en dirección leste a Enseada de Concela ata alcanzar a costa no punto 508793, 4671597, tras pasar pola cara norte do monte Pereira. A ZTUR está situada na parte leste da illa, e limita coa ZTR e co mar, excepto a praia de San Martiño, que é ZTUM, o peirao e o faro dos Bicos, que son ZTUE.
Os puntos correspóndense con coordenadas UTM con proxección sobre o fuso 29, ETRS89. Como base toponímica empregouse a cartografía oficial do Instituto Xeográfico Nacional (IXN).
Abreviaturas zona mariña: ZMUM-ZMR: zona mariña de uso moderado en superficie-zona mariña de reserva en profundidade. ZMUR: zona mariña de uso restrinxido. ZMUM-ZMUR: zona mariña de uso moderado en superficie-zona mariña de uso restrinxido en profundidade. ZMUM: zona mariña de uso moderado. Abreviaturas zona terrestre: ZTR: zona terrestre de reserva. ZTUR: zona terrestre de uso restrinxido. ZTUM: zona terrestre de uso moderado. ZTUE: zona terrestre de uso especial. ZTAT: zona terrestre de asentamentos tradicionais.