ORDE do 3 de agosto de 2017 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes na etapa de educación secundaria obrigatoria, e se regula o seu currículo e a súa oferta.
Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria — III. Outras disposicións — 18/08/2017

O Decreto 86/2015, do 25 de xuño, polo que se establece o currículo da educación secundaria obrigatoria e do bacharelato na Comunidade Autónoma de Galicia, tanto no artigo 13.3 e 13.4 como nos artigos 30.5, 30.6, 31.5 e 31.6, establece a posibilidade de que a consellería con competencias en materia de educación poida ofrecer materias de libre configuración autonómica elixibles polos centros docentes no horario establecido de libre configuración.
En virtude da citada habilitación normativa ditáronse, respectivamente, a Orde do 15 de xullo de 2015 pola que se establece a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta, e a Orde do 13 de xullo de 2016 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta.
Co obxecto de seguir incrementando as opcións de elección dos centros docentes, dentro do seu marco de autonomía, e do seu alumnado, amplíase o número de materias de libre configuración autonómica, de xeito que se adecuen aos proxectos educativos dos centros docentes ao tempo que se desenvolven as competencias clave e os elementos transversais.
En consecuencia, de conformidade co exposto e no uso da habilitación normativa que figura na disposición derradeira segunda do Decreto 86/2015, do 25 de xuño, como conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria,
Artigo 1. Obxecto e ámbito de aplicación
1. Esta orde ten por obxecto ampliar a relación de materias de libre configuración autonómica propostas pola Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria e elixibles polos centros docentes dentro do horario de libre configuración en educación secundaria obrigatoria, así como regular o seu currículo e a súa oferta.
2. Esta orde será de aplicación en todos os centros docentes dependentes da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria que impartan as ensinanzas mencionadas.
Artigo 2. Novas materias de libre configuración autonómica elixibles
1. Os centros docentes, ademais das materias establecidas na Orde do 15 de xullo de 2015 pola que se establece a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta, e na Orde do 13 de xullo de 2016 pola que se amplía a relación de materias de libre configuración autonómica de elección para os centros docentes nas etapas de educación secundaria obrigatoria e bacharelato, e se regula o seu currículo e a súa oferta, poderán ofrecer, en función da dispoñibilidade dos recursos e da organización do centro, as seguintes materias: Identidade Dixital, Consumo Responsable, Valores Democráticos Europeos e Mobilidade Escolar Sostible e Segura.
2. As materias poderán ofrecerse en primeiro e/ou segundo curso de educación secundaria obrigatoria. O alumnado poderá cursala nun dos cursos segundo a oferta establecida polo centro docente. De acordo co establecido no artigo 3.2 da Orde do 15 de xullo de 2015, esta materia terá unha carga horaria dun período lectivo semanal.
3. Os requisitos para a oferta das materias polos centros docentes serán os establecidos no artigo 4 da Orde de 15 de xullo de 2015.
4. Como anexo a esta orde inclúese o currículo das novas materias de libre configuración autonómica relacionadas no punto 1 deste artigo.
Disposición derradeira primeira. Desenvolvemento
Facúltase a Dirección Xeral de Educación, Formación Profesional e Innovación Educativa para adoptar os acordos e ditar as resolucións que considere oportunas no desenvolvemento desta orde.
Disposición derradeira segunda. Entrada en vigor
Esta orde entrará en vigor o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, 3 de agosto de 2017
Esta materia de libre configuración para os cursos 1º ou 2º de ESO é unha proposta á disposición dos centros co fin de facilitar o tratamento, de forma intensiva ao longo dun curso escolar, dos contidos relacionados coa identidade dixital, entendida como o conxunto da información sobre un individuo ou organización exposta na internet (datos persoais, imaxes, rexistros, novas, comentarios, etc.) que conforman unha descrición deste ente no plano dixital. Abórdase o seu coñecemento desde o fomento dunha cultura de participación activa e positiva. A materia procura afastarse dunha visión centrada nos riscos pero non renuncia ao seu tratamento, que se procurará observando o conflito como unha oportunidade. Por outro lado, esta é unha materia específica sobre identidade dixital e non pretende estender o seu obxecto de traballo a todos os ámbitos de interese da internet.
No campo das ciencias sociais a identidade é a concepción e expresión que ten cada persoa acerca da súa individualidade e a súa pertenza, ou non, a certos grupos. Co desenvolvemento da sociedade do coñecemento este concepto está a sufrir rápidos e importantes cambios. Coa mestura inseparable da identidade dixital, a identidade analóxica estase a converter nunha identidade híbrida, e a nosa interacción nas redes inflúe, cada vez máis, na nosa vida fóra delas. Estamos diante dun novo proceso de construción social onde a identidade dixital se edifica, na maioría dos casos, de xeito involuntario e inconsciente. Esta realidade pon de manifesto a necesidade de traballar a identidade dixital desde a escola, contribuíndo así a unha das finalidades principais do sistema educativo público: axudar a compensar posibles carencias no contorno social, cultural ou económico.
Ademais, faise necesaria unha xestión eficiente da identidade dixital por parte do alumnado, que minimice as consecuencias indesexables producidas polas dificultades no exercicio, ou mesmo ausencia, do dereito ao esquecemento, e o coste das ferramentas necesarias para a xestión da súa privacidade que favoreza a súa participación en todos os ámbitos da vida futura e, en especial, para a construción dunha reputación na rede que axude na construción dos proxectos de vida persoal e profesional.
A pesar de que na última década se produciron importantes avances na dotación de medios de acceso á rede, a competencia no uso da información segue a ser un elemento clave para conseguir reducir a fenda dixital e social. A educación constitúe un instrumento fundamental para mudar esta situación de desigualdade en que as xurisdicións nacionais se ven superadas polos retos que se están a dar a nivel global.
A materia estrutúrase en tres bloques diferenciados. O primeiro deles, denominado A identidade do ser humano racional. Dereitos e dignidade persoal, trata de situar psicolóxica e socialmente o termo «identidade» como unha concepción propia do individuo que pertence a un colectivo máis amplo (sociedade); trata tamén de identificar o concepto de intimidade como unha construción cultural enmarcada nunha época histórica concreta que, na sociedade do coñecemento, dá lugar a conceptos e realidades novas sobre as que cómpre reflexionar. Trabállase desde a necesidade de dar solucións a situacións sociais mediante o coñecemento dos dereitos e o conflito que existe entre eles. Búscase evitar unha perspectiva baseada na xustiza punitiva e favorecer prácticas de prevención positivas, que non desprecen a relación entre adolescencia e internet e conten con eles e elas. A perspectiva culpabilizadora non empodera, non conciencia e non observa a oportunidade para o fomento da creatividade nin do compromiso social. Neste bloque trabállanse diferentes conceptos e normas relacionadas coa liberdade de expresión, liberdade de información, a protección de datos, a privacidade ou a propiedade intelectual, así como o dereito ao esquecemento ou a fenda dixital.
No segundo bloque, A identidade dixital, trabállase a fondo o concepto desde un punto de vista individual, social e de interacción; analízase o tratamento que os servizos máis comúns de redes sociais fan da privacidade e ofrece pautas para a súa xestión, cuestións clave para garantir os dereitos persoais. Ademais, estúdase o significado de conceptos como o de reputación en liña e marca dixital, elementos que favorecen a empregabilidade. No seu conxunto preténdese dotar o alumnado de ferramentas que contribúan a unha participación na sociedade do coñecemento con máis probabilidades de éxito.
O terceiro bloque, Pensamento crítico e redes, presenta ao alumnado unha perspectiva que contén o coñecemento esencial sobre as funcións dos medios e dos provedores de información nas sociedades democráticas, de xeito que favorece que as persoas usuarias se involucren nas canles e medios de información dun xeito significativo. Esta perspectiva, ademais de contribuír á defensa dunha sociedade informada e crítica, responde aos cambios demandados no rol docente, centrando o papel da educación no/a estudante e no desenvolvemento da competencia de aprender a aprender.
Esta materia non se pode abordar de xeito lineal nin teórico. A metodoloxía de proxectos resulta a máis acaída para garantir o tratamento de todos os contidos previstos e a adquisición dos estándares de aprendizaxe que se propoñen, pois requiren a identificación dunha necesidade informativa, a planificación e a distribución de tarefas entre os membros dun grupo, a realización de pequenas investigacións e tarefas integradas de cara á elaboración dun produto final que cómpre comunicar.
O artigo 51.2 da Constitución española establece que os poderes públicos promoverán a información e a educación das persoas consumidoras e usuarias. Neste sentidoo, a Lei 2/2012, do 28 de marzo, galega de protección xeral das persoas consumidoras e usuarias, establece como un dos dereitos básicos das persoas consumidoras a formación e a educación en materia de consumo. Sinálase na exposición de motivos que a actuación administrativa debe superar o concepto tradicional de formación e educación, cinguida, tradicionalmente e en exclusiva, ao coñecemento polas persoas consumidoras dos seus dereitos como tales, para entender esta formación e educación nun contexto máis global, onde este coñecemento teña que complementarse simbioticamente con outros coñecementos dos cales non poida prescindir á hora de adquirir bens e servizos, como a sustentabilidade ambiental, económica, social e cultural.
Para acadar o obxectivo anteriormente sinalado, o artigo 49 da Lei 2/2012 habilita a Administración competente en materia de consumo para a elaboración de plans e programas de actuación conducentes ao impulso do tratamento da educación para o consumo nos diferentes niveis e etapas do ensino regrado. Así mesmo, o artigo 50 desta lei sinala que a Administración competente en materia de consumo, conxuntamente coa competente en educación, establecerá un plan de formación específico orientado a favorecer o tratamento da educación para o consumo nos currículos das diferentes etapas e niveis do ensino regrado, na forma en que mellor se axuste á finalidade pedagóxica de cada un deles.
A LOMCE fai referencia á concepción da educación como chave para a formación de persoas activas; con autoconfianza, curiosas, emprendedoras e innovadoras; desexosas de participar na sociedade a que pertencen, de crear valor individual e colectivo; capaces de asumir como propio o valor do equilibrio entre o esforzo e a recompensa. A educación e o sistema educativo deben posibilitar tanto a aprendizaxe de cousas distintas como o ensino de xeito diferente, para poder satisfacer un alumnado que foi cambiando coa sociedade.
Coa introdución no currículo do ensino obrigatorio dunha materia de Consumo Responsable non só se dá cumprimento ao mandato lexislativo anteriormente sinalado senón que tamén se pretende formar unha cidadanía máis crítica, autónoma e consciente dos seus dereitos e responsabilidades, disposta a actuar nunha sociedade globalizada e cambiante. A incorporación da educación para o consumo responsable no eido do ensino regrado permitirá formar as futuras xeracións de persoas consumidoras, de xeito que sexan conscientes non só dos seus dereitos senón tamén dos seus deberes, así como da importancia de estaren en todo momento debidamente informadas sobre as características dos bens, produtos e servizos postos á súa disposición no mercado, e das vías e dos mecanismos para facer efectivos eses dereitos. Deste xeito, poderán desenvolverse na sociedade dun modo responsable, solidario e con sentido crítico, dando preferencia ao «ser» fronte ao «posuír».
Todas as persoas teñen que tomar a diario decisións de consumo que cada vez se ven máis condicionadas polo emprego das novas tecnoloxías, de técnicas de publicidade ilícita ou enganosa ou pola propia configuración da actual sociedade, baseada na economía de mercado. Así pois, o obxectivo último desta materia é formar persoas consumidoras responsables, informadas, conscientes, críticas e solidarias, como unha forma de previr o consumismo excesivo e os seus efectos negativos para a sociedade e o ambiente.
O currículo desta materia está organizado en catro grandes bloques. O primeiro, O consumo responsable e tipos de consumo, pretende ofrecerlle ao alumnado un primeiro achegamento aos conceptos básicos de consumo e hábitos de consumo responsable, así como unha aproximación inicial aos dereitos das persoas consumidoras. Analízase a relación entre o consumo e a sustentabilidade, coa identificación dos distintos tipos de comercio (globalizado, xusto e de proximidade) facendo fincapé no comercio xusto e no comercio de proximidade como mellores opcións cara a un consumo responsable. Por outro lado, trabállase o consumo na rede desde os hábitos e usos máis coñecidos e empregados polo alumnado, como é a perspectiva de «prosumidores» (produto + consumidor) nas redes sociais, prestándolle unha especial atención ao comercio electrónico como outra forma de consumo cunha rápida evolución e en continúo auxe, coa finalidade de que o alumnado coñeza para o futuro as distintas maneiras de consumir produtos e servizos a través da rede e as vantaxes e os riscos que presenta esta modalidade de consumo. Remata este bloque coa referencia ás consecuencias do consumo excesivo, o esgotamento dos recursos e os riscos que presenta para as persoas consumidoras.
O segundo bloque, Identificación dos produtos a través da súa etiquetaxe, pretende aproximarlle ao alumnado as nocións básicas sobre a etiquetaxe dos distintos produtos postos no mercado á disposición das persoas consumidoras e a importancia de coñecela ben. Pode dicirse que a etiquetaxe dos alimentos é algo así como a súa tarxeta de presentación, e neste bloque dáselle especial importancia á etiquetaxe dos produtos alimenticios, debido á extensa normativa que o regula e á súa importancia debido á valiosa información que proporciona sobre os seus ingredientes, se conteñen ou non aditivos e outras substancias engadidas, as súas propiedades, o seu valor nutricional, a súa data de caducidade, etc. Ademais, é preciso completar este bloque coa etiquetaxe doutros produtos de compra habitual, como son os electrodomésticos e os produtos electrónicos, a roupa e o calzado, os xoguetes e os videoxogos, xa que a través da etiquetaxe podemos coñecer a súas principais características, compoñentes, lugar de fabricación e, en xeral, toda a información necesaria para saber que se trata dun produto seguro e apto para o consumo. Coñecer a importancia da etiquetaxe converterá o alumnado en persoas consumidoras informadas, capaces de decidir de xeito consciente sobre os alimentos e os produtos que están a consumir cada día.
O terceiro bloque, Publicidade dos bens e servizos de consumo, céntrase nun dos principais elementos que inflúen nas decisións de consumo: a publicidade. Aquí trátase de que o alumnado sexa capaz de comprender e identificar as estratexias que se empregan na publicidade, tanto nos medios de comunicación e nas TIC coma no punto de venda. Así mesmo, resulta necesario efectuar unha visión crítica da publicidade e coñecer os posibles supostos de publicidade ilícita que se poden denunciar ante Consumo, como publicidade enganosa e/ou discriminatoria.
O cuarto bloque, O exercicio dos dereitos das persoas consumidoras, céntrase na presentación dos dereitos das persoas consumidoras e nas estratexias para facelos valer a través dos servizos con que as persoas consumidoras contan para a súa defensa, con especial atención ás institucións e ás políticas públicas que amparan as persoas consumidoras.
Esta materia, estruturada nos catro bloques sinalados, ten por obxecto que o alumnado desenvolva as competencias que lle permitan exercer os seus dereitos como persoas consumidoras. Facilita o desenvolvemento de varias competencias clave que permiten adquirir hábitos, destrezas, comportamentos e coñecementos para o exercicio crítico e autónomo do consumo, polo que resulta de especial importancia para a aplicación na vida diaria do alumnado. Nesta liña, cómpre destacar as competencias sociais e cívicas, as competencias de aprender a aprender e sentido de iniciativa e espírito emprendedor.
En correlación coas competencias clave e a propia natureza desta materia, a metodoloxía empregada debe basearse na propia práctica, apoiándonos en casos que se atopen na vida diaria. Recoméndase o emprego de diferentes recursos, como os dixitais e os medios de comunicación, así como o recurso á propia experiencia persoal do alumnado. Nesta liña, as técnicas metodolóxicas que favorecerán o cumprimento dos obxectivos serían, por exemplo, o traballo en equipo, os xogos de rol, a análise de casos reais e a manipulación de produtos de consumo desde unha perspectiva pedagóxica.
Como peche, cómpre non esquecer a necesidade de que os instrumentos de avaliación sexan variados para poder atender as diversas destrezas e competencias que traballa a materia e mais para valorar a evolución do alumnado. Como ferramenta, serán moi adecuadas as rúbricas ou escalas de valoración para recoller os datos froito da observación sistemática do seu traballo.
A escola como comunidade democrática e espazo de participación cívica é un lugar privilexiado para traballar sobre aqueles valores democráticos que nos definen e que, sen seren exclusivamente europeos, nos identifican como partícipes dun proxecto social común pero diverso, baseado na confianza, no compromiso e na vontade de mellora continua. A resposta a que escola queremos? abre unha nova pregunta: que modelo de sociedade queremos? A aprendizaxe dos valores necesarios para a construción da sociedade do futuro non é posible á marxe da praxe e da actividade cívica do alumnado, do exercicio dunha cidadanía activa e da participación dentro da propia comunidade educativa desde un enfoque integral con coherencia entre o que se di e o que se fai.
Este exercicio da cidadanía precisa de espazos seguros nos cales o diálogo e a diversidade de propostas sexan posibles e se vexan reforzados pola busca e análise de información relevante e veraz, fomentando o pensamento crítico e actuando en consecuencia. Tanto a xestión da información como, e moi particularmente, o uso das contornas dixitais, en calidade de ámbitos de participación, requiren dunha aprendizaxe que permita distinguir a veracidade da información, a credibilidade das fontes e a emisión de mensaxes persoais e consistentes con valores fundamentais e universais. Nese escenario, a promoción do diálogo intercultural, en colaboración con toda a comunidade educativa e cos axentes sociais relevantes do contorno, supón un beneficio mutuo entre escola e sociedade, entre individuos e sociedade, que repercutirá na convivencia e no progreso das sociedades en xeral.
Por todo isto, o traballo en valores democráticos europeos non pode limitarse ao declarativo e conceptual senón que, mediante metodoloxías e enfoques activos (aprendizaxe baseada en proxectos, aprendizaxe-servizo, titoría entre iguais, aprendizaxe colaborativa, mentorías...), deberá poñer o coñecemento en acción para producir hábitos cidadáns que se transformen en virtudes públicas e permitan a construción dunha «amizade cívica» e a creación de estratexias de resolución de conflitos.
Deste xeito, proponse un bloque 1, Os valores europeos, centrado na conceptualización dos valores europeos, como aqueles que xorden da tradición ilustrada que produciu a Declaración Universal dos Dereitos Humanos, e que están no centro da construción europea. A través deste bloque de contidos procurarase a interiorización dos principios de igualdade, democracia, diversidade, para procurar fomentar o respecto e a inclusión... tentando conseguir a confluencia entre o pensamento ético e a actividade práctica dos individuos, é dicir, conseguir que a linguaxe do desexo (o que me interesa ou quero facer) coincida ao mesmo tempo cos principios éticos universais (o que debo facer).
O bloque 2, De persoas individuais a seres sociais, afonda na viaxe de individuo a cidadán, en canto ser social e político. Profúndase no coñecemento da xénese histórica dos valores, das loitas sociais pola inclusión intercultural, opoñéndoos aos procesos históricos de anulación dos trazos culturais e sociais diferentes. Así mesmo, trabállase o conflito intercultural desde a empatía e o respecto ao pluralismo, como oportunidade de crecemento tanto individual como da sociedade no seu conxunto para dar resposta a situacións e retos novos.
O bloque 3, A inclusión na diversidade, pola súa banda, ten unha perspectiva máis integradora e globalizada dos contidos traballados ata o momento, para a o desenvolvemento de competencias sociais e cívicas que faciliten a consecución de proxectos vitais e sociais relevantes, inclusivos e xustos.
A mobilidade é un acto asociado á natureza humana que acontece diariamente nos desprazamentos con distintos motivos (estudo, traballo, lecer, deporte, xogo, compras…), en interacción cos elementos e as persoas do contorno. A construción do espazo público é un factor condicionante da nosa mobilidade, que no caso da mobilidade infantil afecta gravemente non só a través da sinistralidade viaria senón tamén a través do atraso na adquisición de habilidades relacionadas coa autonomía e co coñecemento do medio físico e humano en que vive o alumnado. A configuración do espazo público (xestionada baixo os principios de convivencia, habitabilidade, sustentabilidade e accesibilidade) relaciónase tamén cos condicionantes da saúde, que actúan como factor de saúde e benestar, sobre todo nos tramos de idade límite (os máis baixos e os máis altos). Por todo isto, cómpre abordar a materia partindo da análise da configuración do espazo público para analizar os usos que facemos del, as funcións que lle outorgamos e os colectivos que priorizamos para poder concluír se se trata dun espazo público democratizado.
Ademais, para analizar os nosos patróns de mobilidade cómpre considerar tamén a influencia dos hábitos e dos estilos de vida (o exercicio da individualidade, a protección do ambiente, os ritmos de vida, a escolla de fórmulas de vida máis sustentables...). Un uso racional dos recursos de que dispoñemos implicaría repensar os patróns imperantes baseados na primacía do vehículo particular e potenciar os desprazamentos máis sustentables (modos de desprazamento colectivo e modos non motorizados), que favorezan o respecto polo ambiente e polo coidado da nosa saúde (menos contaminación e máis actividade física serían os beneficios inmediatos). Disto dedúcese a necesidade de abordar a materia desde un punto de vista cívico que poña o foco no respecto polas normas de convivencia no uso do espazo público por parte de toda a cidadanía. Cómpre garantir a presenza e a seguridade de todas as persoas no exercicio dos seus desprazamentos e usos no espazo de todos, asegurando o respecto polas normas de mobilidade a prol da seguridade desde unha especial preocupación polos colectivos máis vulnerables no uso da vía pública (nenos, maiores, ciclistas e persoas con mobilidade reducida).
O obxectivo principal desta materia é formar o alumnado en todos os aspectos relacionados coa mobilidade fundamentándoa nos principios de benestar, convivencia, seguridade, eficiencia, igualdade e corresponsabilidade. Está intimamente ligada á competencia social e cívica (CSC), por ser a mobilidade un dereito de toda a cidadanía e un exemplo de expresión da convivencia nun espazo compartido e mais da adopción de hábitos de vida saudables. Relaciónase tamén coa conciencia e expresión cultural (CCEC) pois inculca o respecto polos recursos patrimoniais e paisaxísticos e incorpora a recuperación de espazos públicos por medio da dignificación artística e do coidado e mantemento da rúa. Para o tratamento da materia na aula, e ao abeiro do desenvolvemento do sentido da iniciativa e espírito emprendedor (CSIEE) suxírese a realización dun proxecto que permita observar, analizar e intervir sobre os patróns de mobilidade na comunidade en que se vive, facendo que o alumnado desenvolva o espírito crítico a través do cuestionamento dos patróns dominantes e dos desequilibrios producidos polo sistema actual, exemplificados fundamentalmente na alta taxa de sinistralidade de determinados colectivos, na predominancia dos vehículos na ocupación do espazo público e no aumento exponencial do gasto enerxético e da contaminación. Durante a elaboración do proxecto aplicaranse técnicas de análise de problemas e de toma de decisións, puntos fortes da competencia matemática, científica e tecnolóxica (CMCCT), utilizando distintas fontes de información e apoiándose nas TIC (competencia dixital, CD), cunha metodoloxía de traballo en equipo, respectando as opinións de todas as persoas participantes e avaliando e compartindo os resultados coa comunidade educativa (comunicación lingüística, CCL; aprender a aprender, CAA).
O primeiro bloque, Proxecto de mobilidade, é un bloque instrumental. Contribúe á aprendizaxe da metodoloxía baseada en proxectos. Propón a elaboración dun proxecto de mobilidade que o alumnado debe realizar ao longo do curso e expón distintas ferramentas (incluíndo as TIC) de toma de decisións e análise de problemas para desenvolvelo de xeito colaborativo. A idea é que as actividades se integren nunha metodoloxía de traballo en equipo que a través dun diario, e un portfolio de evidencias achegadas polo alumnado, constrúa un proxecto ao remate do curso. Esta proposta pódese modelizar como de aprendizaxe-servizo xa que o alumnado é quen de analizar o seu contorno, denunciar os desequilibrios detectados e de achegar ideas para melloralo. Supón un proceso de investigación e análise da realidade no cal, partindo dos problemas prácticos, se procede a unha reflexión e actuación sobre a situación co obxecto de mellorala, implicando no proceso as persoas que viven o problema.
O segundo bloque, Espazos para a mobilidade, fornece contidos para coñecer e describir os elementos que conforman os espazos públicos, poñendo o foco nos espazos empregados para os desprazamentos e valorando especialmente os modelos imperantes a través da análise do seu deseño, dos usos e da súa funcionalidade. Tamén se inclúen as fontes de información xeográfica relacionadas coa mobilidade e as infraestruturas, xa que son indispensables para planificar os desprazamentos e coñecer o estado en que se atopan. O traballo con sitios web de referencia e coas aplicacións informáticas e para móbil que empregamos na vida cotiá contribuirán á localización xeográfica e permitirán a recollida de datos necesarios para analizar e comprender a mobilidade.
O terceiro bloque, Principios e roles de mobilidade. Normativa e seguridade, aborda, por unha banda, a temática das normas e os valores éticos que hai arredor da mobilidade sustentable e segura, así como os pasos que cómpre seguir en caso de accidente. Ten como obxectivo que o alumnado considere a importancia de recoñecer o valor da percepción do risco, dos valores cívicos no uso compartido dos espazos públicos, e da necesidade de cumprir as normas para garantir os dereitos de uso de todas as persoas nos seus desprazamentos. A posta en valor das normas de convivencia e da necesidade de adoptar medidas de seguridade pasa necesariamente pola reflexión sobre as causas e as consecuencias dos sinistros viarios, que son o exemplo máis dramático da transgresión destas normas de convivencia. Por último, péchase o currículo cos roles de mobilidade para abordar a temática que tradicionalmente coñecemos como educación viaria, e que nestas idades debe abordarse desde os roles que ten o alumnado destinatario da materia: peóns, ciclistas e viaxeiros/as. A orientación deste bloque é procedemental e ten como obxectivo desenvolver destrezas concretas para actuar de xeito correcto nas devanditas situacións de tránsito. Para o exercicio destas habilidades é preciso poñer o foco na adquisición do sentido e conciencia do risco e mais no coñecemento dos dereitos e obrigas que os atinxen para que poidan moverse no espazo público con pautas de conduta seguras e cívicas.
Finalmente, debemos indicar que se trata dunha proposta curricular baseada na práctica, que pon en valor os individuos e tamén a comunidade a partir da análise de situacións concretas de mobilidade que o alumnado xa experimenta ou que experimentará nun futuro próximo. Por iso é recomendable que se realicen saídas escolares que reforcen o aprendido en colaboración con outras materias, por exemplo Educación Física, que en 1º de ESO ten criterios de avaliación relacionados coas actividades de trail e bicicleta, entre outras.