DECRETO 152/2015, do 8 de outubro, polo que se declara ben de interese cultural a colección de arte da Fundación Galicia Obra Social (Afundación).
Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria — III. Outras disposicións — 29/10/2015

A Dirección Xeral do Patrimonio Cultural acordou, por medio da Resolución do 23 de setembro de 2013 (DOG núm. 187, do 1 de outubro), incoar o expediente para a declaración de ben de interese cultural da colección de arte da Fundación Especial Novacaixagalicia Obra Social, agora Fundación Galicia Obra Social (Afundación), consciente de que como colección resulta un elemento fundamental do patrimonio cultural de Galicia, por ser un conxunto senlleiro e moi representativo principalmente da pintura galega moderna e contemporánea que, a pesar de partir dun conxunto diverso de procesos de provisión, resulta de interese para a permanencia da identidade do pobo galego.
Despois da instrución do expediente, e avaliando polo miúdo o seu contido, considerouse necesario establecer unha selección do total das obras inicialmente incoadas, escollendo aquelas que resultaban froito dun proceso intencional de provisión e representativas da arte galega, e excluíndo outras que por diversos consideracións de carácter técnico non reúnen as condicións para a súa declaración.
En aplicación destes criterios, a colección de arte da Fundación Galicia Obra Social (Afundación) está composta por 2.533 rexistros, que son o resultado dun proceso intencional de provisión cuxos obxectivos son difundir a riqueza cultural e plástica de Galicia, así como crear unha colección que represente o mellor da súa arte para conservala, potenciala e poñela ao servizo da comunidade, ao representar de forma abondosa, extensa e representativa a arte galega, principalmente no relativo á pintura, moderna e contemporánea.
Ao resto dos 3.112 rexistros, principalmente procedentes de adquisicións non relacionadas directamente coa creación dunha colección, senón que eran o resultado de exposicións, traballos funcionais para decoración institucional ou programas de fomento da creación artística como a Bienal Internacional de Gravado, polo seu concreto valor cultural ligado a estas propias actividades, tamén se lles recoñece un potencial valor cultural, aínda que para os efectos da súa efectiva protección se ordenará o inicio das actuacións conducentes para valorar e determinar a súa pertinencia e o seu alcance, no marco do Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.
A colección de arte da Fundación Galicia Obra Social (Afundación) conforma un patrimonio acumulado como o resultado de actividades de finalidade social de institucións galegas, e polo tanto a sociedade galega é a destinataria final dun patrimonio cultural que ela mesma, cos seus propios recursos e esforzos, creou, recoñecendo a formación dunha colección coherente, representativa e singular.
En relación co que dispón a Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, para a tramitación da declaración de bens de interese cultural, e como se recolle na propia resolución pola que se incoa o procedemento, procedeuse coa publicación da resolución de incoación no Diario Oficial de Galicia a abrir un trámite de información pública por un período dun mes, no cal se puideron presentar as alegacións que se consideraron oportunas.
Para tales efectos, a documentación do expediente estivo á disposición do público nas oficinas da Subdirección Xeral de Protección do Patrimonio Cultural da Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria, no Edificio Administrativo de San Caetano, Santiago de Compostela, sen que se presentase ningunha alegación ao seu contido, nin durante este período nin posteriormente. A incoación notificóuselle aos seus titulares e foi posteriormente publicada no Boletín Oficial del Estado (BOE núm. 266, do 6 de novembro). Os bens foron daquela inscritos provisionalmente no Rexistro de Bens de Interese Cultural.
Na instrución do expediente de declaración, ademais das ditas circunstancias, comprobáronse incidencias menores que como conclusión levaron a incluír nas listaxes iniciais sete rexistros que non estiveron previamente incoados, o que foi recollido nos informes técnicos que forman parte do expediente.
Tamén nos trámites de instrución do expediente se suspendeu por tres meses o cómputo do prazo de tramitación, xa que no conxunto das obras incoadas existían obras de autores vivos e, polo tanto, era preciso contar coa autorización expresa do propietario, segundo determina o artigo 8.6 da Lei 8/1995 do patrimonio cultural, autorización expresa que foi remitida pola propiedade e incorporada ao expediente.
Como parte dos trámites necesarios para a declaración, a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural solicitou informe aos órganos consultivos a que fai referencia a Lei do patrimonio cultural de Galicia, en concreto á Facultade de Xeografía e Historia da Universidade de Santiago de Compostela, á Real Academia Galega de Belas Artes da Nosa Señora do Rosario e ao Consello da Cultura Galega. A documentación que se lles achegou aos órganos consultivos xa establecía as seleccións e o criterio de inclusión descrito.
Os informes dos tres órganos consultivos incidiron no valor senlleiro da colección e na súa importancia para Galicia. Porén, as súas valoracións resultaron diferentes no relativo ao proceso de selección instruído pola Dirección Xeral do Patrimonio Cultural.
Os informes da Universidade de Santiago de Compostela e da Real Academia Galega de Belas Artes estimaron favorable a selección realizada, ben que a Real Academia recomendou a creación dunha comisión de análise das obras non seleccionadas para determinar a potencialidade dos seus valores para seren incluídas dentro do discurso coherente da colección declarada, o que se recolle nas medidas xerais de protección establecidas neste decreto. Pola súa banda, o Consello da Cultura de Galicia non amosou a súa conformidade coa selección realizada ao considerar que todas as obras colaboran dalgunha forma á creación da colección.
Tomando en consideración todos os informes emitidos, finalmente na declaración amplíase a selección realizada en 418 obras baseada en criterios técnicos obxectivos e nos requirimentos formais e xurídicos necesarios para a consideración dunha colección.
Das obras seleccionadas, queda acreditado o valor sobranceiro en todos os informes. Con respecto ao resto de obras da Fundación Galicia Obra Social (Afundación), tómase en consideración que os informes, en especial o do Consello da Cultura de Galicia, estiman a concorrencia de certo valor cultural nelas. Tamén neste sentido o informe da Real Academia Galega de Belas Artes aconsella realizar un traballo específico sobre as obras non seleccionadas. Por todo iso, e como xa se concluíra na instrución do expediente, este decreto recolle a necesidade de iniciar as actuacións conducentes para valorar a pertinencia da inclusión das ditas obras no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.
Á vista das citadas consideracións, e despois de rematar a instrución do expediente administrativo, no cal queda acreditado o carácter sobranceiro da colección, en especial pola calidade e representatividade da obra pictórica galega moderna e contemporánea segundo a selección realizada, cómpre proceder á súa resolución definitiva.
Na súa virtude, por proposta do conselleiro de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria e despois da deliberación do Consello da Xunta de Galicia na súa xuntanza do oito de outubro de dous mil quince,
Primeiro. Declarar ben de interese cultural a colección de arte da Fundación Galicia Obra Social (Afundación) segundo a descrición e o réxime xeral de protección que constan nos anexos I e III deste decreto.
Segundo. Incluír os bens obxecto deste decreto no Rexistro Xeral de Bens de Interese Cultural de Galicia e dar conta ao Rexistro Xeral de Bens de Interese Cultural do Estado e ao Inventario xeral de bens mobles da Administración xeral do Estado.
Terceiro. Iniciar as actuacións conducentes para valorar a pertinencia da inclusión das obras relacionadas no anexo II deste decreto no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.
Disposición derradeira
Este decreto producirá efectos desde o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, oito de outubro de dous mil quince
En relación coa disposición terceira deste decreto, na cal se determina «iniciar as actuacións conducentes para valorar a pertinencia da inclusión das obras relacionadas no anexo II deste decreto no Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia», este anexo contén a dita relación, que corresponde coas 3.112 obras non seleccionadas para formar parte da colección declarada ben de interese cultural, por non corresponder cos criterios técnicos obxectivos que acrediten o seu valor sobranceiro, pero que deberán ser sometidas a un procedemento propio no cal se poderá determinar a necesidade dunha protección específica.
Para estes efectos, poderá impulsarse a creación dunha comisión de avaliación específica, segundo a proposta do informe da Real Academia Galega de Belas Artes, para estudar polo miúdo as obras non seleccionadas e determinar a posibilidade de que poidan colaborar ao discurso da colección ou que poidan ser obxecto dunha protección específica. De ser o caso, estas funcións poderán ser asumidas polo Consello Superior de Valoración de Bens de Interese Cultural para Galicia, que ademais de ser o órgano asesor da Consellería de Cultura en materia de patrimonio cultural, ten recoñecida unha función propia na determinación dos valores culturais dos bens mobles do procedemento regulado no Decreto 232/2008, do 2 de outubro, sobre o Inventario xeral do patrimonio cultural de Galicia.
Réxime xeral: o réxime de protección da colección declarada ben de interese cultural, que ten o carácter de colección de patrimonio moble segundo se xustifica nos informes técnicos do expediente, unha vez que se declare ben de interese cultural, estará regulado pola Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, que establece que gozará da máxima protección e tutela, e a súa utilización quedará subordinada a que non se poñan en perigo os valores que aconsellan a súa conservación.
Obrigas dos propietarios: os propietarios están obrigados a conservalos, coidalos e protexelos debidamente para asegurar a súa integridade e evitar a súa perda, destrución ou deterioración. Comunicaráselle calquera traslado á Dirección Xeral do Patrimonio Cultural para a súa anotación no Rexistro de Bens de Interese Cultural, con indicación da súa orixe e destino e se aquel traslado se fai con carácter temporal ou definitivo. Facilitaranlle o acceso, con fins de inspección, á Administración competente e aos investigadores, logo de solicitude motivada, e á visita pública, cos límites, excepcións e condicións necesarias que se poidan establecer en aplicación do réxime legal vixente.
Autorizacións da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural: calquera modificación, restauración ou alteración doutro tipo requirirá autorización previa da Dirección Xeral do Patrimonio Cultural, incluídos os cambios de uso.
Limitacións aos dereitos de propiedade: toda pretensión de alleamento ou venda deberalle ser notificada á Consellería de Cultura, con indicación do prezo e das condicións en que se propoña realizar. Se a pretensión de alleamento ou venda e as súas condicións non fosen notificadas correctamente, poderase exercer o dereito de retracto, no prazo de seis meses a partir da data en que se teña coñecemento acreditado da venda. Así mesmo, o incumprimento das obrigas de protección e conservación será causa de interese social para a expropiación forzosa por parte da Administración competente.