ORDE do 19 de maio de 2014 pola que se establecen os modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas forestais para os distritos forestais de Galicia.
Consellería do Medio Rural e do Mar — III. Outras disposicións — 05/06/2014

A Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia, determina entre os contidos mínimos dun plan de ordenación de recursos forestais (PORF) o establecemento de modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas, para a xestión e o aproveitamento dos montes, baseado na análise das especies existentes, nas súas quendas de corta cando as ditas especies sexan arbóreas, e garantindo que non se poña en perigo a persistencia dos ecosistemas e que se manteña a capacidade produtiva dos montes.
O punto terceiro do artigo 76 da dita lei establece que, previamente á aprobación dun plan de ordenación de recursos forestais, se poderán elaborar os modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas por distrito forestal que se aprobarán mediante orde da consellaría competente en materia de montes para os efectos de permitir ás persoas propietarias e titulares de montes a comunicación de adhesión aos ditos modelos e referentes.
En adición, e tal e como queda definido no artigo 74 da dita lei, o ámbito de aplicación destes modelos silvícolas orientativos ou de xestión forestal e referentes de boas prácticas, será preferentemente o distrito forestal.
O Decreto 52/2014, do 16 de abril, polo que se regulan as instrucións xerais de ordenación e de xestión de montes de Galicia, desenvolve as categorías dos instrumentos de ordenación ou xestión forestal en Galicia, distinguíndose entre proxectos de ordenación forestal, documentos simples, documentos compartidos de xestión forestal e documentos de adhesión expresa a referentes de boas prácticas e aos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos.
Entre os contidos mínimos en materia de planificación forestal que deben presentar os proxectos de ordenación forestal, documentos simples e documentos compartidos de xestión forestal, atópanse os modelos silvícolas ou de xestión forestal e referentes de boas prácticas forestais. O artigo 13 do citado decreto posibilita a creación de novos modelos silvícolas e referentes de boas prácticas específicos a incluír nestes instrumentos, pero que, en calquera caso, tal como sinala o punto 3, estes modelos que se propoñan deberán presentar a mesma estrutura que aqueles establecidos por orde da consellería competente en materia forestal.
Doutra banda e para determinados titulares e superficies en couto redondo definidos no artigo 9 do dito decreto, os ditos modelos e referentes compoñen per se un instrumento de xestión forestal.
O punto 2 deste artigo 9 establece que, de existir un plan de ordenación de recursos forestais no ámbito territorial da superficie obxecto de adhesión, os referentes de boas prácticas e os modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos aparecerán contidos no dito plan. Na súa falta, e logo de aprobación mediante unha orde, a consellería competente en materia de montes poderá elaborar modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas para os efectos de lles permitir ás ditas persoas propietarias e titulares de montes a comunicación de adhesión aos modelos e referentes.
Actualmente non existe en Galicia ningún plan de ordenación de recursos forestais, polo tanto é necesaria a aprobación, mediante orde, de modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas para os efectos de permitir ditas adhesións, mediante a comunicación dos titulares forestais en Galicia.
En consecuencia, e en aplicación desta habilitación normativa, establécense para os distritos forestais de Galicia modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas.
En virtude de todo o exposto, e en uso das atribucións que me confire o artigo 34 da Lei 1/1983, do 22 de febreiro, de normas reguladoras da Xunta e da súa Presidencia,
Artigo 1. Obxecto
Esta orde ten por obxecto a aprobación dos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas a aplicar nos distintos distritos forestais da Comunidade Autónoma de Galicia, no marco da xestión forestal sustentable dos montes e consonte o artigo 76.3 da Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia e o artigo 9.2 do Decreto 52/2014, do 16 de abril, polo que se regulan as instrucións xerais de ordenación e de xestión de montes de Galicia.
Artigo 2. Ámbito de aplicación
O ámbito de aplicación serán os terreos coa condición de monte ou terreo forestal dentro do territorio da Comunidade Autónoma de Galicia.
Artigo 3. Obxectivos
Esta orde procura os seguintes obxectivos:
a) Facilitar o traballo das persoas silvicultoras galegas.
b) Producir de forma viable produtos forestais de calidade.
c) Promover a xestión forestal sustentable consonte coa definición da Conferencia Ministerial sobre Protección de Bosques en Europa de Helsinki en 1993.
d) Mellorar o estado silvícola dos montes galegos.
Artigo 4. Definicións
Para os efectos desta orde, defínense os seguintes termos:
Modelos silvícolas ou de xestión forestal: programas ou itinerarios de actuacións en materia de silvicultura ou xestión forestal sustentable, co fin de optimizar o conxunto das funcións e servizos que desempeñan os montes, asegurando, pola súa vez, a persistencia e estabilidade das masas e terreos forestais.
Referentes de boas prácticas forestais: conxunto de técnicas ou prácticas de xestión forestal definidas co fin de guiar e salvagardar que a execución e desenvolvemento das actividades forestais se realice de xeito eficaz e segundo criterios que aseguren a súa sustentabilidade, definidos nas conferencias ministeriais sobre protección de bosques en Europa.
Artigo 5. Da estrutura dos modelos silvícolas ou de xestión forestal
A estrutura mínima que conteñen os modelos silvícolas ou de xestión forestal, dispostos no anexo I desta orde, é a seguinte:
a) Código do modelo silvícola ou de xestión forestal, para a súa identificación.
b) Especie ou especies obxecto do modelo silvícola ou de xestión forestal.
c) Distritos forestais de aplicación, podendo concretar a exclusión de determinados termos municipais.
d) Para cada modelo silvícola ou de xestión forestal deberase describir:
1. Tipo de actuación e época estimada para a súa execución.
2. Método e características das actuacións silvícolas, describindo os parámetros que as definan.
3. Para modelos silvícolas con aproveitamento madeireiro final deberase especificar o marco e a densidade inicial de repoboación, os labores de mantemento, o réxime de podas coa súa altura e época, as características das tallas de formación de ser necesarias, o rareo e sistema de claras coas súas intensidades e densidades finais, finalmente a idade de corta (quenda), e o método de corta de rexeneración.
4. Para modelos silvopastorís ou pascícolas deberanse especificar as superficies medias de pastoreo, as cargas instantáneas ou puntuais de unidades de gando menor ou maior indicando a especie, o número de rotacións e o tempo entre rotacións.
Artigo 6. Dos referentes de boas prácticas forestais
Os referentes de boas prácticas forestais, contidos no anexo II desta orde, poderán ser de aplicación para o conxunto dos distritos forestais.
Artigo 7. Da adhesión das persoas propietarias, titulares ou xestoras do monte aos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas
1. Aquelas persoas solicitantes que, cumprindo cos requirimentos de titularidade e superficie dispostos no artigo 9 do Decreto 52/2014, do 16 de abril, polo que se regulan as instrucións xerais de ordenación e de xestión de montes de Galicia e sen prexuízo da disposición transitoria segunda da dita norma, opten pola adhesión expresa a referentes de boas prácticas e aos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos, presentarán de forma preceptiva unha comunicación.
2. A dita comunicación de adhesión respectará o procedemento, limitacións, estrutura, contidos mínimos e modelo dispostos no Decreto 52/2014, do 16 de abril, polo que se regulan as instrucións xerais de ordenación e de xestión de montes de Galicia.
3. As persoas solicitantes que opten por esta comunicación de adhesión expresa a referentes de boas prácticas e aos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos só poderán optar por aqueles desenvolvidos nesta orde ou por aquelas prácticas e modelos contidos no plan de ordenación de recursos forestais de aplicación, de existir este, consonte o artigo 13 do Decreto 52/2014, do 16 de abril, polo que se regulan as instrucións xerais de ordenación e de xestión de montes de Galicia.
4. En calquera caso o modelo ou modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos aos cales se comunique a súa adhesión deberán ser de aplicación para o alcance territorial definido dentro dos modelos silvícolas ou de xestión forestal establecidos no anexo I deste decreto. A persoa solicitante non poderá comunicar a adhesión a modelos que non se atopen incluídos na área correspondente.
Artigo 8. Do cumprimento dos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas
1. Aquelas persoas solicitantes que comuniquen a súa adhesión expresa a referentes de boas prácticas e aos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos deberán cumprir cos modelos e prácticas forestais aos que expresamente se teñen adherido podendo, en caso contrario, ser obxecto de sanción ao abeiro das infraccións tipificadas no artigo 67 da Lei 43/2003, do 21 de novembro, de montes; no artigo 128 da Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia, e no artigo 50 da Lei 3/2007, do 9 de abril, de prevención e defensa contra os incendios forestais de Galicia.
2. Porén, os valores modulares que describen as actuacións descritas nos modelos silvícolas ou de xestión forestal obxecto de adhesión tales como, entre outros, a densidade inicial de plantación, a altura e diámetro normal ao cal se fixa a execución da corta, o peso porcentual do sistema de claras, o número de pés finais despois da actuación, o número de unidades de gando maior ou menor para as cargas medias e puntuais, terán carácter orientativo e poderán ser obxecto de modificacións como consecuencia da súa execución práctica nos terreos forestais, pero nunca as ditas modificacións poderán ser superiores ou inferiores ao 25 % dos valores modulares descritos.
Disposición derradeira primeira
Facúltase o órgano forestal para ditar cantas instrucións sexan necesarias para a aplicación do disposto nesta orde.
Disposición derradeira segunda
A presente orde entrará en vigor o día 8 de agosto de 2014.
Santiago de Compostela, 19 de maio de 2014
A persoa xestora forestal comprométese a cumprir as seguintes prácticas forestais:
1. Lexislación aplicable.
• Cumprimento da lexislación vixente en materia de montes, de prevención e defensa contra incendios forestais, de montes veciñais en man común, de ser o caso, conservación da natureza, elementos de interese cultural, e de calquera outra lexislación concorrente en materia sectorial.
• Velar para que todos os axentes involucrados na xestión forestal sustentable coñezan, se formen e cumpran coa lexislación vixente aplicable, especialmente aquela de carácter ambiental e de seguridade e saúde.
• Cumprir coas distancias mínimas, legalmente establecidas na Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia, que deben respectar as repoboacións forestais e os rexenerados naturais.
• Cumprir coas obrigas en materia de redes de faixas de xestión de biomasa legalmente establecidas na Lei 3/2007, do 9 de abril, de prevención e defensa contra os incendios forestais.
2. Uso múltiple do monte.
• Lograr coa súa xestión a multifuncionalidade, fomentando a función económica, ambiental, recreativa e social do monte, esta última especialmente nos montes periurbanos.
3. Planificación.
• Contar cun instrumento de ordenación ou xestión ou realizar a adhesión aos modelos silvícolas ou de xestión forestal orientativos e referentes de boas prácticas, en cumprimento coa lexislación vixente e respectando as instrucións de ordenación e xestión de montes de Galicia.
4. Repoboación/rexeneración.
• Adoptar as medidas necesarias para asegurar a persistencia da masa arborada cando así estea planificado. Fomentando, sempre que sexa posible, a rexeneración natural, pero facendo uso da plantación artificial cando o éxito da rexeneración non estea asegurado ou as características xenéticas da masa non sexan as máis axeitadas ou poidan ser mellorables.
• Utilizar as especies arbóreas máis axeitadas á estación forestal e material reprodutivo que terá identificada a súa orixe e procedencia, sendo aconsellable, sempre que sexa posible, cando menos material selecto. Igualmente darase cumprimento en materia de procedencia (artigo112.4 da Lei 7/2012), calidade exterior do material e sanidade vexetal, debendo sempre dispoñer do documento provedor e pasaporte fitosanitario correspondente.
• Recorrer á fertilización nas plantacións unicamente baixo xustificacións técnicas e usando só os produtos legalmente autorizados.
• Se se opta polo rexenerado natural evitarase extraer pina en cantidade excesiva que reduza a cantidade de semente necesaria e trituraranse os restos para o seu espallamento e diseminación.
• Velar polo éxito do rexenerado e tomar as medidas oportunas para o seu correcto desenvolvemento, especialmente no que se refire á protección contra herbívoros salvaxes e domésticos, e fomentar a existencia de árbores pai.
• Traballar con bo tempero para asegurar o éxito da repoboación e minimizar os danos ao solo.
5. Pragas e enfermidades.
• Vixiar o arboredo de xeito que se poida detectar a aparición dunha posible praga ou enfermidade nun breve espazo de tempo e realizar a preceptiva comunicación á consellería competente en materia de sanidade forestal.
• Cumprir coas obrigas que se diten en materia de medidas e tratamentos fitosanitarios obrigatorios para o control e a loita contra pragas e enfermidades forestais, especialmente daquelas emerxentes, cando se declare a súa existencia e se delimite a zona afectación.
6. Produtos fitosanitarios.
• Empregar produtos fitosanitarios químicos unicamente en casos excepcionais e sempre con produtos autorizados e de acordo coas especificacións establecidas (doses, medidas de seguridade e saúde...). Xustificar tecnicamente a aplicación destes produtos autorizados. Sempre que sexa posible, recoméndase a utilización de técnicas de loita integrada.
7. Incendios.
• Vixiar e informar inmediatamente en canto se detecte fume ou calquera conato de incendio e, se é o caso, avisar os servizos de prevención e defensa contra incendios forestais (085). De ser necesario, segundo a lexislación vixente, seguiranse as indicacións do director de extinción.
8. Tratamentos silvícolas.
• As intensidades de poda deberán estar comprendidas entre 1/3 e 1/2 da altura total da árbore, nunca superiores. E os pesos e intensidade do sistema de claras non excederá o 60 % da área basimétrica da masa inicial antes do tratamento, aplicando preferiblemente pesos do 30-50 %, diminuído o dito peso cando o índice de esveltez das árbores sexa elevado ou exista risco de dano por derrubamentos.
• Favoreceranse medidas de silvicultura, incluída a implantación e mantemento de sistemas pascícolas ou silvopascícolas rexistrados, e da rede de infraestruturas en terreos forestais que garantan a descontinuidade horizontal e vertical da biomasa forestal.
• É conveniente realizar o sinalamento da madeira previamente á corta intermedia ou final, especialmente no caso de masas de frondosas caducifolias do anexo I da Lei 7/2012, do 28 de xuño, de montes de Galicia.
9. Trituración de restos.
• Triturar os restos forestais (non maiores de 50 cm) logo da actuación e facer o seu espallamento mediante rozadora de cadeas ou martelos. Alternativamente poderanse retirar os restos do monte para o aproveitamento enerxético ou compostaxe, sendo aconsellable deixar unha porcentaxe mínima dun 30 % (fraccións máis finas) co fin de non impactar no ciclo de nutrientes do solo de forma significativa.
• Por dificultades de mecanización xustificadas, baseadas en porcentaxes de pendentes, en calquera caso superiores ao 30 %, ou por unha elevada pedregosidade, condicións de pluviometría que supoñan risco de erosión ou grave compactamento do solo ou por motivos ambientais poderase excepcionar a obriga de triturar ou extraer debendo cando menos facer un picado dos restos.
• A dita obriga exceptuarase, e sempre por causas excepcionais como, entre outras, a imposibilidade técnica de trituración ou extracción de restos tras a declaración de ameaza ou grave risco de pragas ou enfermidades na zona, cando se obtivese a preceptiva autorización para a queima de restos forestais prevista na Lei 3/2007, do 9 de abril, de prevención e defensa contra os incendios forestais de Galicia. Regularanse as ditas queimas segundo as condicións dispostas na lexislación vixente.
10. Rede viaria.
• Tomar as medidas oportunas, especialmente nos aproveitamentos madeireiros, para racionalizar as vías de saca ou trochas (número e distanciamento). Limitar o largo da vía ao estritamente necesario para o paso e traballo da maquinaria; aconséllase non sobrepasar os 3,5 metros de largo. Recoméndase romper a continuidade das vías de saca á fin de reducir os danos por vento (derrubamentos principalmente dos pés que delimitan a rúa) e diminuír o impacto paisaxístico.
• Na medida do posible, a vía de saca non coincidirá ou respectará os bosquetes de latifoliadas.
• Minimizar o número de ramais cegos da rede viaria forestal, evitando tramos de excesiva pendente e construíndo obras de drenaxe tecnicamente xustificadas.
11. Conservación de fauna e flora.
• Fomentar, na súa planificación, o mantemento e conservación da diversidade de especies e ecosistemas na unidade de xestión, tales como a creación de mouteiras maduras nas que se dean procesos de naturalización.
• Fomentar, na súa planificación, o mantemento das árbores mortas, sempre que non supoñan riscos na estabilidade do ecosistema (pragas, enfermidades ou incendios)
• Promover a formación de masas mixtas ou, cando menos, asegurar a aparición e mantemento de especies acompañantes á principal, especialmente frondosas autóctonas, que proporcionen máis estabilidade ao ecosistema forestal.
• Durante a época de cría evitarase a corta polo pé de árbores.
• Velar pola protección, mantemento e mellora das áreas de vexetación ripícola, é dicir, aquelas situadas nas marxes das canles fluviais. Evitar a utilización de produtos químicos e a acumulación de residuos que poidan deteriorar as canles dos leitos.
12. Xestión de residuos.
• Velar polo mantemento, dentro do monte ou parcela forestal, da limpeza de residuos causados polas actividades forestais. Evitar a vertedura de residuos industriais (lubricantes, fuel) nos labores forestais, usando como norma xeral produtos biodegradables e acondicionando zonas de limpeza para maquinaria e equipos. O tratamento de residuos será feito pola persoa xestora debidamente homologada.
• Manter as obras limpas que se fagan no monte ou parcela forestal, sen restos de lixo espallados polo chan. Estes residuos urbanos deberanse recoller e depositar nun contedor axeitado.
• De se producir residuos perigosos, deberán respectar as seguintes indicacións: os residuos perigosos non se poden mesturar con outros residuos, tampouco entre eles. Débense eliminar a través da persoa xestora de residuos autorizada. Se se mesturan coa terra, extraerase a capa afectada, almacenarase no seu correspondente contedor/bolsa e tratarase como residuo perigoso.
13. Minimización de impactos.
• Minimizar o uso de tratamentos silvícolas que produzan graves impactos paisaxísticos. Para isto, racionalizaranse as superficies de corta a feito e deixaranse pequenas mouteiras maduras ou de árbores mortas que interrompan a uniformidade da corta, así mesmo fomentaranse nas cortas a feito perímetros irregulares que supoñan un menor impacto visual e paisaxístico.
• Adoptar as medidas necesarias para minimizar os impactos: na vexetación remanente despois da corta de rexeneración ou do tratamento silvícola, no solo a longo prazo, así como nas infraestruturas forestais, nomeadamente pistas e devasas, evitando compactamento e afectación ao sistema de drenaxe.
• Na medida do posible, deberase minimizar a emisión de contaminantes atmosféricos (gases de combustión da maquinaria e dos equipos, po) e acústicos, sendo aconsellable manter en perfecto estado a maquinaria e equipos, planificar axeitadamente os tempos de transporte, circular con moderación naqueles lugares onde se xere po, respectar os límites de velocidade e posuír, cando corresponda, a marcaxe CE ou a ITV.
14. Seguridade e saúde laboral.
• Deberase cumprir coa lexislación vixente en materia de riscos laborais, posuíndo, os operarios que traballen no monte ou parcela forestal, os equipos de seguridade homologados, a formación adecuada, e demais requirimentos durante a execución das actividades forestais.
• Empregar persoal especializado no ámbito forestal para a planificación, execución e control das actuacións.