DECRETO 70/2013, do 25 de abril, polo que se aproba o Plan de recuperación do sapoconcho común (Emys orbicularis L.) en Galicia.
Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas — III. Outras disposicións — 13/05/2013

O artigo 148.9º da Constitución española dispón que as comunidades autónomas poderán asumir competencias na xestión en materia de protección do ambiente. A lexislación estatal en materia de ambiente, ao amparo da competencia exclusiva para o establecemento dunha lexislación básica sobre a protección do ambiente, promulga a Lei 4/1989, do 27 de marzo, de conservación dos espazos naturais e da flora e fauna silvestres (derrogada pola Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade).
Neste marco, a Comunidade Autónoma de Galicia, coa aprobación do Estatuto de autonomía, asumiu a competencia para ditar normas sobre protección do ambiente adicionais á lexislación básica do Estado. Apróbase, por tanto, a Lei 9/2001, do 21 de agosto, de conservación da natureza, que recolle no seu artigo 48 a creación dun catálogo galego de especies ameazadas. Posteriormente, mediante o Decreto 88/2007, do 19 de abril, regúlase o Catálogo galego de especies ameazadas.
O sapoconcho común (
Emys orbicularis L.
) inclúese nese catálogo na categoría «en perigo de extinción». Esta categoría está reservada para aquelas especies cuxa supervivencia é pouco probable se os factores causantes da súa actual situación seguen actuando. A catalogación dunha especie como en perigo de extinción implica a elaboración dun plan de recuperación, cuxo fin é garantir a conservación da especie que vive en estado silvestre no territorio da comunidade autónoma, dos seus hábitats e establecer medidas adecuadas que permitan preservar, manter e restablecer as súas poboacións naturais facéndoas viables.
Por todo isto, a Dirección Xeral de Conservación da Natureza redactou unha proposta de plan de recuperación do sapoconcho común en Galicia baseándose nunha proposta técnica elaborada previamente onde se recollen os fundamentos das medidas de conservación incluídas neste decreto. Este proxecto normativo iniciou a súa tramitación mediante a Resolución do 23 de marzo de 2012, da Dirección Xeral de Conservación da Natureza e, posteriormente, someteuse a consultas previas das consellerías con competencias afectadas por el ao trámite de información pública e audiencia aos interesados. Á vista das observacións e informes recibidos, redactouse a proposta final do plan de recuperación, que se elevou ao Consello da Xunta para a súa aprobación mediante decreto.
O presente decreto pretende actualizar e complementar a normativa en vigor en coherencia coa a necesidade de aplicar medidas de protección e xestión do sapoconcho común para evitar o seu risco de extinción en Galicia. A aprobación deste plan executivo vincula tanto os particulares como as administracións competentes, as cales deben ter en consideración as directrices e actuacións contidas neste decreto. En calquera caso, o plan aprobado debe considerarse como un instrumento dinámico, polo que se prevén os mecanismos necesarios para o seguimento da súa eficacia e para a súa revisión cando así o requira.
Na súa virtude, tendo en conta as consideracións que anteceden, por proposta do conselleiro de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas, logo de deliberación no Consello da Xunta de Galicia na súa reunión do vinte e cinco de abril de dous mil trece,
Artigo 1.
Obxecto
Este decreto ten por obxecto a aprobación do Plan de recuperación do sapoconcho común (
Emys orbicularis L.
) en Galicia.
Artigo 2.
Ámbito de aplicación
O presente decreto é de aplicación en todos aqueles lugares de Galicia considerados como imprescindibles para a conservación e recuperación da especie e estrutúranse en tres tipos de áreas delimitadas no título II do presente decreto, representadas graficamente nos planos contidos no seu anexo II.
Artigo 3.
Finalidade e obxectivos
1. A finalidade do Plan de recuperación, de acordo cos antecedentes e razóns que se expoñen no anexo I, é a de consolidar a conservación dos núcleos de poboación coñecidos de sapoconcho común, garantindo así a supervivencia a longo prazo destas poboacións, e promover a introdución da especie no seu hábitat potencial, duplicando polo menos o número de zonas de presenza coñecidas na actualidade.
2. As propostas do plan concrétanse nunhas normas de protección da especie e do seu hábitat e nunhas medidas de actuación para acadar os seguintes obxectivos:
a) Evitar as afeccións directas sobre a especie por accións antropoxénicas: introdución de especies exóticas invasoras, capturas como mascota e molestias directas.
b) Favorecer o incremento do tamaño da poboación.
c) Reintroducir a especie en, polo menos, catro novas localidades con hábitats favorables para a especie.
d) Conservar e mellorar a calidade do hábitat da especie.
e) Aumentar os coñecementos sobre ecoloxía e bioloxía aplicadas á xestión, imprescindibles para o desenvolvemento do plan.
f) Realizar un seguimento e avaliación das medidas adoptadas. Planificar as medidas a adoptar para o cumprimento e desenvolvemento do plan.
g) Crear un fondo documental de apoio á xestión e investigación da especie.
h) Informar, concienciar e facer partícipe a sociedade dos problemas da conservación da especie.
Artigo 4.
Vixencia e revisión
1. A vixencia do plan será indefinida ata acadar os obxectivos propostos.
2. Co fin de adaptar o plan aos novos condicionantes existentes para a conservación da especie, avaliaranse os seus resultados cada 6 anos e realizarase a súa modificación no caso de que se requira o reaxuste das medidas de conservación.
3. No caso de considerarse necesario, poderanse realizar modificacións antes de dito período no referente ás actuacións e á zonificación tal e como recolle o Decreto 88/2007, do 19 de abril, polo que se regula o Catálogo galego de especies ameazadas.
Artigo 5.
Zonificación
De conformidade co disposto no artigo 2, o ámbito de aplicación deste decreto, que comprende a denominada «zonificación do sapoconcho común», está constituída pola área de distribución potencial, a área de presenza e a área prioritaria de conservación, que se representan graficamente no anexo II.
Artigo 6.
Área de distribución potencial
1. A área de distribución potencial defínese como a área que polas súas características naturais e estado de conservación reúne condicións como hábitat da especie. Forman tamén parte desta área de distribución potencial as áreas identificadas e verificadas como zonas de conexión entre os actuais núcleos de poboación.
2. No presente plan inclúense na área de distribución potencial as masas de auga lénticas e zonas húmidas, así como as súas correspondentes zonas de policía de 100 m de largo en cada banda, das zonas sinaladas no anexo II.
Artigo 7.
Área de presenza
1. A área de presenza defínese como a área de distribución actual, onde a presenza de exemplares foi regular nos últimos cinco anos.
2. O Plan de recuperación do sapoconcho común (
Emys orbicularis L.
) recolle a presenza actual en catro zonas do sur de Galicia, que se representan graficamente no anexo II.
a) Bacía do río Arnoia (concellos de Allariz, Xunqueira de Ambía e Baños de Molgas, provincia de Ourense). Inclúe a canle e ribeiras do río Arnoia desde o N do núcleo de Vide (Baños de Molgas) ata o viaduto na Acea (Allariz). Inclúe, ademais, a braña da Pitadiña e o rego Maceda desde esta ata Baños de Molgas, así como a braña da Acea, as beiras do Regueiro de Mevan, e o río Tioira ata o cruzamento coa estrada OUR-103 na Seara.
b) Bacía do río Avia (concellos de Ribadavia, Beade, Leiro e Cenlle, provincia de Ourense). Inclúe a canle e as ribeiras do río Avia entre a ponte que une os núcleos de Leiro e San Clodio e o viaduto da N-120 ao N da vila de Ribadavia. Incorpora, ademais, as graveiras naturalizadas de San Cristovo de Regodeigón.
c) Gándaras de Budiño, na bacía do río Louro (concellos do Porriño, Tui e Salceda de Caselas, provincia de Pontevedra). Esta área inclúese na metade norte do lugar de importancia comunitaria das Gándaras de Budiño, e correspóndese coa ribeiras do río Louro e os ecosistemas doceacuícolas próximos. Incorpora, ademais, unha pequena poza artificial adxacente ao límite do espazo natural.
d) Pozas de Olveira, no Parque Natural do Complexo Dunar de Corrubedo e lagoas de Carregal e Vixán (concello de Ribeira, provincia da Coruña). Esta área inclúe, ademais, das pozas e as súas ribeiras unha zona de comunicación entre as dúas masas de auga.
3. Atendendo aos factores abióticos e bióticos específicos que configuran cada unha das zonas de presenza, estas pódense clasificar como:
a) Áreas naturais ou naturalizadas. Aquelas áreas de orixe natural ou ben aquelas de orixe artificial que posúen hábitats cun elevado grao de naturalidade, unha vez que as actividades que as orixinaron foron interrompidas.
b) Áreas artificiais. Aquelas áreas creadas de xeito artificial a partir dunha actividade antrópica determinada cuxos efectos permanecen na actualidade e impiden a recuperación dos hábitats orixinais.
Artigo 8.
Área prioritarias de conservación
1. A área prioritaria de conservación comprende as áreas vitais para a supervivencia e recuperación da especie. Incorpora os enclaves do refuxio, celo, reprodución e alimentación utilizados pola especie en diferentes estacións.
2. Dentro da área de presenza do sapoconcho común en Galicia delimitáronse aquelas zonas consideradas vitais para a súa supervivencia e recuperación. Deste xeito, a área prioritaria de conservación das catro poboacións galegas, que se representan graficamente no anexo II, comprende as seguintes zonas:
a) Bacía do río Arnoia (concellos de Allariz, Xunqueira de Ambía e Baños de Molgas, provincia de Ourense). Constituída pola braña da Pitadiña e o rego de Maceda desde esta ata Baños de Molgas, pola braña da Acea ás beiras do regueiro de Mevan e un treito duns 800 metros do río Arnoia inmediato á desembocadura dese rego, e polas masas de bosque asolagado no río Tioira.
b) Bacía do río Avia (concellos de Ribadavia, Beade, Leiro e Cenlle, provincia de Ourense). Inclúe as graveiras naturalizadas de San Cristovo de Regodeigón.
c) Gándaras de Budiño, na bacía do río Louro (concellos do Porriño, Tui e Salceda de Caselas, provincia de Pontevedra). Inclúe o complexo de pozas de Centeáns e os ecosistemas acuáticos desde aquí ata o vaso principal da lagoa de Louro, así como o complexo de pozas de Orbenlle e os seus ecosistemas acuáticos asociados.
d) Pozas de Olveira, no Parque Natural do Complexo Dunar de Corrubedo e lagoas de Carregal e Vixán (concello de Ribeira, provincia da Coruña). Esta área inclúe exclusivamente as pozas e as súas ribeiras.
Artigo 9.
Normas xerais
En todos aqueles territorios de Galicia incluídos na zonificación do sapoconcho común serán de aplicación, con carácter xeral as seguintes normas:
a) Os proxectos, plans e programas de actuación para a xestión e utilización da auga terán en conta os requirimentos ecolóxicos do sapoconcho común e garantir a conservación das súas poboacións.
b) Cando se localicen novos núcleos poboacionais de sapoconcho común en ocos en explotación de actividades extractivas mineiras autorizadas, avaliarase a viabilidade destes núcleos coas condicións da concesión de explotación e o seu plan de restauración.
– b.1 No caso de que a conservación do núcleo poboacional sexa compatible coa actividade extractiva autorizada e o seu plan de restauración, a zonas de presenza será designada como área de presenza artificial.
– b.2 De non ser compatible coa actividade extractiva autorizada ou co plan de restauración, os exemplares serán trasladados pola consellería competente en conservación da natureza a áreas cun estado de conservación máis favorable para a especie ou utilizados no programa de cría en catividade.
c) Os animais incluídos en áreas de presenza designadas como áreas artificiais serán trasladados a áreas cun estado de conservación máis favorable cando as condicións de supervivencia da especie non se manteñan.
d) O informe da dirección xeral competente en materia de conservación da natureza, para a realización de actividades deportivas fluviais, excluída a pesca, terá en conta a presenza da especie e limitará as afeccións sobre a mesma e o seu hábitat.
e) Tanto os proxectos comprendidos no ámbito de aplicación do Real decreto lexislativo 1/2008, do 11 de xaneiro, polo que se aproba o texto refundido da Lei de avaliación de impacto ambiental de proxectos, como os plans e programas comprendidos no ámbito de aplicación da Lei 9/2006, do 28 de abril, sobre avaliación dos efectos de determinados plans e programas no ambiente, cando poidan afectar o hábitat do sapoconcho común, deberán avaliar os seus efectos sobre el e sobre a posible recuperación da súa poboación.
Artigo 10.
Normas específicas para a área de presenza
1. Realizarase a recuperación das zonas húmidas degradadas con presenza de sapoconcho común mediante a coordinación dos organismos de bacía e as administracións competentes de acordo co recollido no Real decreto lexislativo 1/2001, do 20 de xullo, polo que se aproba o texto refundido da Lei de augas, e na Lei 22/1988, do 28 de xullo, de costas.
2. Os proxectos, os plans e os programas de actuación para a xestión e utilización da auga deberán ter en consideración medidas sobre a mellora do estado de calidade das augas, a eliminación de verteduras incontroladas e a restauración hidromorfolóxica acorde cos requirimentos ecolóxicos da especie.
Artigo 11.
Normas específicas para a área prioritaria de conservación
As normas de pesca nas augas continentais da Comunidade Autónoma de Galicia establecerán a veda nas zonas húmidas presentes na área prioritaria de conservación. Con esta veda preténdese evitar as molestias que causa a presenza de pescadores durante o período reprodutor da especie e a presenza nestas zonas de anzois perdidos que poidan supor un perigo de morte para os exemplares ao inxerilos.
Artigo 12.
Programa de actuacións para a recuperación da especie
Para a consecución dos obxectivos enumerados no número 2 do artigo 3 do presente decreto, establécese o programa de actuacións que figura no anexo III deste decreto. A cada medida e actuación proposta asígnaselle un nivel de prioridade e un prazo de execución segundo o calendario que se indica no anexo IV deste decreto. A realización das ditas medidas corresponderá á consellería competente en materia de conservación da natureza, dentro do seu ámbito de competencias.
Disposición adicional
Para o adecuado desenvolvemento das actuacións previstas no plan, así como para a consecución da súa finalidade global, a Xunta de Galicia, garantirá a dotación dos medios humanos e materiais suficientes, así como dos créditos necesarios no orzamento anual da consellería competente en materia de conservación da natureza, sen prexuízo da colaboración doutras entidades públicas e/ou privadas, que poidan mostrar un interese lexítimo e prioritario na conservación da especie.
Disposición derrogatoria
Quedan derrogadas as disposicións de igual ou inferior rango que se opoñan ao disposto neste decreto.
Disposición derradeira primeira.
Facultade de desenvolvemento
Facúltase a persoa titular da consellería competente en materia de conservación da natureza para ditar cantas disposicións sexan precisas para o desenvolvemento e aplicación do presente decreto.
Disposición derradeira segunda.
Entrada en vigor
Este decreto entrará en vigor aos vinte días da súa publicación no
Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, vinte e cinco de abril de dous mil trece
I. Antecedentes e estado natural da especie.
O sapoconcho común (
Emys orbicularis L.
) é un réptil eminentemente acuático que vive preferentemente en augas estancadas ou de leve corrente. Distribúese ao longo da xeografía europea desde Rusia ata España e norte de África. Tamén pode atoparse ao longo da bacía do Mediterráneo por Francia, Italia, Córsega, Cerdeña e Grecia. Na península ibérica atópanse tres das oito liñaxes da especie, pertencendo a maior parte das poboacións, incluída a galega, á subespecie
E. o. fritzjuergenobsti,
que xunto ás poboacións do norte de Marrocos (
E. o. occidentalis
) constitúen a liñaxe ibero-marroquí dentro desta especie, a cal ten unha orixe común no norte de África.
En Galicia, os datos de distribución máis antigos coñecidos remóntanse a finais do século XIX, aos traballos de López Seoane (1866; 1877) nos cales xa se comenta que esta especie é rara debido á presión humana sobre as súas poboacións, referíndose ás lagoas costeiras do sur da provincia da Coruña. Outra fonte de datos de presenza da especie aparece no Atlas de vertebrados de Galicia (Sociedade Galega de Historia Natural, 1995), no cal se recollen citas nas catro provincias galegas.
A información máis actual da situación da especie en Galicia procede da diagnose de detalle do estado de conservación da subespecie recollida na proposta técnica deste decreto. Na actualidade o sapoconcho común atópase presente en catro áreas do sur de Galicia: unha no interior do Parque Natural do Complexo Dunar de Corrubedo e lagoas de Carregal e Vixán e as restantes na bacía do río Miño, en determinadas áreas dos ríos Louro, Avia e Arnoia. Nestas poboacións galegas o número total de individuos estimados indica densidades relativamente baixas, nas cales o número total non supera o centenar de adultos por hectárea. Estes datos son indicativos de que é sen dúbida a especie de réptil máis ameazada de extinción en Galicia.
As causas da súa regresión xeneralizada son múltiples. Entre as afeccións de menor gravidade sobre a especie que teñen orixe antrópica están a captura para súa venda como mascota, as molestias directas, a mortalidade en nasas de pesca e as afeccións provocadas por pescadores. O impacto máis significativo sobre a especie respecto aos anteriores constitúeo a existencia de especies exóticas invasoras (
Micropterus salmoides, Procambarus clarkii, Pacifastacus leniusculus, Neovison vison
) nas súas áreas de presenza. Todas estas afeccións contribúen á regresión poboacional nalgunhas áreas.
En canto ás afeccións sobre o hábitat, a grande dependencia do sapoconcho das zonas húmidas fai que a fragmentación ou desaparición destas sexa o impacto máis grave, sobre todo na poboación presente no río Louro, en concreto, nas Gándaras de Budiño. O seguinte impacto significativo que sofren estes hábitats son as verteduras residuais, coa consecuente contaminación das masas de auga, sobre todo no río Louro, o que supón un grave problema para a supervivencia da especie. A desecación de zonas húmidas cítase como factor decisivo tamén en zonas tan diversas como Rusia, Ucraína, Alemaña, Portugal, España, Francia e Italia.
Todos estes impactos negativos, tanto sobre a especie como sobre o seu hábitat, fan que sexa unha especie en clara regresión e sobre a cal se deben adoptar medidas para evitar a súa extinción en Galicia.
II. Estado legal da especie.
A seguir recóllese a situación de protección legal do sapoconcho a nivel internacional, español e en Galicia. Á parte destas disposicións e da normativa vixente relativa á conservación da natureza, as medidas de xestión da especie establecidas neste decreto están condicionadas de forma substancial polo Real decreto lexislativo 1/2001, do 20 de xullo, polo que se aproba o texto refundido da Lei de augas, pola Lei 22/1988, do 28 de xullo, de costas, e pola Lei 22/1973, do 21 de xullo, de minas, e os correspondentes regulamentos que as desenvolven.
Convenios internacionais.
Convenio de Berna (1979) relativo á Conservación da vida silvestre e do medio natural en Europa: figura no apéndice II, polo que a especie se atopa «estritamente protexida» e isto implica a previsión de protección dos seus lugares de reprodución e repouso.
Lexislación europea.
Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio de 1992, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres: figura no anexo II (Especies animais e vexetais de interese comunitario para cuxa conservación é necesario designar zonas especiais de conservación) e no anexo IV (Especies animais e vexetais de interese comunitario que requiren unha protección estrita).
Lexislación nacional.
Lei 42/2007, do 13 de decembro, do patrimonio natural e da biodiversidade: figura no anexo II (Especies animais e vexetais de interese comunitario para cuxa conservación é necesario designar zonas especiais de conservación) e no anexo V (Especies animais e vexetais de interese comunitario que requiren unha protección estrita).
Real decreto 139/2011, do 4 de febreiro, para o desenvolvemento da Lista de especies silvestres en réxime de protección especial e do Catálogo español de especies ameazadas: figura como especie en réxime de protección especial non recollida no Catálogo Español de especies ameazadas.
Lexislación autonómica.
Decreto 88/2007, do 19 de abril, polo que se regula o Catálogo galego de especies ameazadas: figura no anexo I (Taxons e poboacións catalogadas en perigo de extinción).
Sección 1ª Medidas de recuperación da especie
1.1. Medidas para evitar as afeccións directas sobre a especie por accións antropoxénicas.
Co obxectivo de evitar as afeccións directas sobre o sapoconcho común por accións antropoxénicas recollidas no Plan de recuperación, estableceranse medidas para evitar a introdución de especies exóticas invasoras, medidas para evitar a captura da especie como mascota e medidas para evitar as molestias directas sobre a especie.
1. Medidas para mitigar o impacto de especies exóticas invasoras.
a) Promoveranse acordos de colaboración entre os organismos de bacía e a consellería competente en conservación da natureza para a prevención, resposta rápida, control e, no caso de ser posible, erradicación de especies exóticas invasoras de acordo coa normativa específica recollida no Real decreto 1628/2011, do 14 de novembro, polo que se regula a Lista e o Catálogo español de especies exóticas invasoras. En concreto, as referidas ás especies perca americana (
Micropterus salmoides
), caranguexo americano (
Procambarus clarkii
), caranguexo sinal (
Pacifastacus leniusculus
), sapoconchos exóticos e visón americano (
Neovison vison
).
b) Especificamente, aprobarase un protocolo para a entrega á Administración dos exemplares de sapoconchos exóticos en poder de particulares.
c) Elaborarase un plan de vixilancia específico para a detección precoz das afeccións por especies exóticas invasoras.
2. Medidas para evitar a captura da especie como mascota.
Realizarase un programa de educación ambiental mediante campañas e programas de divulgación, sensibilización e formación do público en relación co impacto da captura e posesión desta especie.
3. Medidas para evitar as molestias directas sobre a especie.
Realizarase un programa de educación ambiental mediante campañas e programas de divulgación, sensibilización e formación do público que informará sobre o ciclo de vida da especie, o seu estado de conservación e a súa sensibilidade á presenza humana.
1.2. Medidas para a recuperación de individuos.
Elaborarase un protocolo para o traslado e depósito nos centros de recuperación de fauna salvaxe de Galicia dos individuos de sapoconcho común (
Emys orbicularis L.
) que sexan confiscados ou atopados fóra de hábitats favorables para a especie. Decidirase o destino dos animais considerando a caracterización xenética das poboacións ibéricas da especie.
1.3. Medidas para a reintrodución.
1. Elaborarase un plan de reintrodución da especie en zonas de hábitat favorables da área de distribución potencial da especie en Galicia, seguindo os criterios establecidos para tal efecto pola UICN. Este plan establecerá a reintrodución da especie en, polo menos, catro novas localidades.
2. Para apoiar as tarefas de reintrodución previstas no paragrafo anterior, desenvolverase un programa de cría en catividade da especie.
3. Fomentarase a entrega á Administración de animais mantidos en catividade por particulares, que se destinarán aos anteriores programas sempre que existan as suficientes garantías de que non son xeneticamente diferentes da poboación receptora e de que non son portadores de enfermidades.
Sección 2ª Medidas de conservación e mellora do hábitat
2.1. Medidas de custodia.
1. A Administración pública promoverá a participación de entidades privadas na custodia do territorio no ámbito de aplicación deste decreto, fomentando os acordos de custodia entre entidades públicas ou privadas e persoas propietarias de terreos co obxecto de conservación do hábitat do sapoconcho común. As ditas entidades poderán participar en tarefas de divulgación para a conservación da especie e os seus destinatarios serán destinatarios serán a poboación e os axentes do territorio implicados.
2. Estudarase a aplicación de medidas de cesión da xestión da recuperación de antigos ocos mineiros para manter as condicións de habitabilidade da especie e para eximir de responsabilidades de seguranza a persoa titular da concesión mineira.
2.2. Medidas de restauración do hábitat.
1. A xestión forestal na área de presenza realizarase tendo en conta os requirimentos da especie e promovendo o mantemento da conectividade, continuidade e heteroxeneidade da vexetación de ribeira e a súa función como filtro natural da contaminación difusa procedente da actividade agrícola ou industrial.
2. Impartirase formación e fomentarase a coordinación entre axentes forestais, axentes facultativos ambientais e vixiantes para o seguimento e control da xestión da vexetación de ribeira.
3. A dirección xeral competente en conservación da natureza establecerá uns criterios de restauración para as zonas húmidas degradadas ou os ocos mineiros fóra de uso onde se consolide a presenza da especie ou se teña prevista a súa reintrodución, así como para os casos determinados no punto b.1 do artigo 10.
2.3. Medidas de eliminación de verteduras.
A consellería competente en materia de conservación da natureza e os organismos de bacía correspondentes realizarán labores de vixilancia das verteduras incontroladas que poidan afectar a área de presenza da especie.
Sección 3ª Medidas de investigación e seguimento
3.1. Medidas para aumentar o coñecemento sobre a ecoloxía e a bioloxía da especie en Galicia.
Promoverase a investigación sobre a ecoloxía e a bioloxía da especie, dando prioridade aos seguintes temas:
– Distribución da especie.
– Dinámica das poboacións: tamaño das poboacións, tendencias e estimacións das probabilidades de supervivencia con series de datos a longo prazo.
– Localización dos lugares de nidificación e caracterización das áreas de posta para mellorar na súa protección.
– Competencia e transmisión de enfermidades por sapoconchos exóticos.
– Efectos da actividade da pesca na área de presenza da especie.
3.2. Medidas de seguimento da especie e de revisión do plan.
1. Realizarase un plan de seguimento da especie que considere a estimación da evolución da área de presenza, así como a do tamaño de poboación dos principais núcleos.
2. Establecerase un protocolo de seguimento específico, que desenvolverá a gardaría e vixilantes dos servizos de conservación da natureza, para o seguimento do estado do hábitat, das ameazas sobre a especie e para a detección de novas zonas de presenza.
3. Cada 6 anos, e analizados os resultados do plan de seguimento da especie, avaliarase en que medida se están acadando os obxectivos do Plan de recuperación e, se for o caso, revisaranse as actuacións propostas tanto no referido ao seu alcance como á súa intensidade. Para esta revisión manteranse contactos entre as consellerías competentes en conservación da natureza, minaría e os órganos de bacía.
4. A avaliación técnica da efectividade do Plan realizarase tendo en consideración o seguinte sistema de indicadores:
– Número de efectivos das poboacións existentes en relación cos recollidos no documento técnico de base do plan de recuperación.
– Variación (porcentual ou en ha) da superficie da área de presenza.
– Número de novos núcleos poboacionais establecidos.
– Número de novas localidades detectadas.
– Valoración da calidade do hábitat na área de presenza da especie.
– Número de especies exóticas invasoras con impacto coñecido sobre as poboacións da especie.
– Número de informes de seguimento da especie e de indicadores cubertos.
– Número de documentos sobre a especie aplicables a Galicia no fondo documental.
– Número de actividades de divulgación desenvolvidas e noticias nos medios de comunicación sobre a especie.
Sección 4ª Medidas de información, educación ambiental e participación social
4.1. Fondo documental.
1. A dirección xeral competente en conservación da natureza manterá un fondo documental coa información dispoñible de utilidade para a xestión desta especie.
2. Reservarase da difusión ao público, en xeral, a información técnica sensible que poida poñer en perigo a conservación do sapoconcho común.
4.2. Educación ambiental e participación social.
1. Elaborarase un programa de comunicación co obxectivo de informar sobre o Plan de recuperación do sapoconcho común aos sectores sociais económicos e ambientais do ámbito de aplicación do decreto.
2. O programa deberá incluír accións encamiñadas a:
a) Concienciar e sensibilizar sobre a importancia de preservar e fomentar a conservación da especie como valor natural e patrimonial.
b) Coñecer como actuar e colaborar cos obxectivos do Plan de recuperación do sapoconcho común.
Estas accións estarán dirixidas fundamentalmente á Administración pública (persoal da consellería competente en conservación da natureza e entidades locais), aos sectores sociais (poboación local, asociacións, centros de ensino etc), aos sectores económicos (industria local, CCMM etc.) e ambientais (ONG e asociacións) do ámbito de aplicación do decreto.
3. Manterase información actualizada do desenvolvemento deste plan de recuperación na páxina web da Xunta de Galicia.
A título orientador e de acordo cos fondos dispoñibles, o programa de actuacións desenvolverase de acordo cos seguintes prazos e prioridades.
* Curto, 3 primeiros anos; medio, ata 6 anos; longo, máis de 6 anos.