DECRETO 57/2011, do 10 de marzo, polo que se declara ben de interese cultural, coa categoría de monumento, o Castro da Cidá de Borneiro, no termo municipal de Cabana de Bergantiños, na provincia da Coruña.
CONSELLERÍA DE CULTURA E TURISMO — III. OUTRAS DISPOSICIÓNS — 04/04/2011

O xacemento arqueolóxico coñecido como A Cidá de Borneiro é un dos elementos sobranceiros da cultura castrexa na Costa da Morte e concretamente de toda a Comarca de Bergantiños. Está situado nun pequeno outeiro a uns 500 m. ao sur da Igrexa de San Xoán de Borneiro, nunha zona actualmente dedicada a monte baixo con piñeirais, cunha ampla visibilidade desde o litoral.
O monumento do castro cos seus recintos e todas as estruturas, incluídos os sistemas defensivos máis exteriores e unha área de seguridade onde se desenvolveron actividades a el vinculadas, abrangue unha área de 50.567 metros cadrados que inclúe ademais os vestixios arqueolóxicos descubertos pola investigación e os espazos consubstanciais a estes. Prevese unha contorna de 22.033 metros cadrados cuxa alteración podería afectarlle negativamente aos seus valores, estudo e contemplación.
Existen 29 construcións na croa de forma circular simple ou ovalada, unha muralla en forma de espolón, e un foxo xunto cun barrio extramuros. Todas as vivendas contan con fogares e nalgunhas obsérvanse restos de poste.
Neste xacemento atopáronse múltiples fragmentos de cerámica indíxena, útiles de ferro e bronce, muíños de pedra, fíbulas, moldes, contas de vidro e outros elementos, hoxe en día expostos no Museo Arqueolóxico da Coruña.
Trátase dun xacemento amplamente coñecido na bibliografía arqueolóxica galega, tanto por ser un dos primeiros asentamentos estudados no comezo das investigacións sobre a cultura castrexa, como por terse desenvolvido nel numerosas intervencións arqueolóxicas. Realizáronse escavacións nas décadas dos anos 30, 70 e 90 do pasado século e, ao longo deste período de tempo, no interior da croa foron postas ao descuberto un bo número de construcións, que forman un conxunto arquitectónico bastante homoxéneo no que se observan similares características construtivas e de conservación.
Unha das súas características máis destacables é o axeitado estado de conservación que presentan, na maior parte dos casos, as estruturas presentes no interior da maioría destas construcións, como son os furados de poste e os fogares.
As investigacións realizadas na última campaña de escavación e restauración no Castro da Cidá de Borneiro (ano 2007), achegaron datos moi novidosos con respecto do Monumento de Forno, documentado en escavacións anteriores. Puido confirmarse a súa funcionalidade análoga a elementos atopados noutros castros, como Punta dos Prados ou Coaña, aínda que neste caso a estrutura ten maiores dimensións.
Son precisamente estas dúas características: ser un importante conxunto arqueolóxico posto ao descuberto, e o suficiente estado de conservación das estruturas existentes no interior da maior parte das construcións, as que lle confiren a este castro unhas interesantes expectativas de cara ao seu aproveitamento cultural con fins pedagóxicos e didácticos, facilitando a visita do público e contribuíndo á comprensión tanto do xacemento en particular como da cultura castrexa en xeral.
A área ou contorna de protección proposta trata de adaptarse ao territorio circundante baseándose en criterios de visualización e visibilización, gardando unha distancia de seguridade que trata de adaptarse aos límites das parcelas, viarios e fitos xeográficos existentes.
É por iso que a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural, vistos os informes dos seus servizos técnicos, mediante Resolución do 26 de xaneiro de 2010 (DOG nº 37, do 24 de febreiro), resolveu incoar no seu favor o procedemento para a declaración como ben de interese cultural, coa categoría de monumento, en virtude do disposto no título I da Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, así como no Decreto 430/1991, do 30 de decembro, polo que se regula a tramitación para a declaración de bens de interese cultural de Galicia e se crea o Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia.
Oídos os órganos consultivos e logo da instrución do correspondente procedemento administrativo, cómpre proceder á súa resolución definitiva, conforme o disposto no artigo 12º da Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia.
En consecuencia, por proposta do conselleiro de Cultura e Turismo, e logo da deliberación do Consello da Xunta de Galicia na súa reunión do día dez de marzo de dous mil once,
DISPOÑO:
Primeiro.-Declarar ben de interese cultural, coa categoría de monumento, o Castro da Cidá de Borneiro, incluídos os vestixios arqueolóxicos, no termo municipal de Cabana de Bergantiños, na provincia da Coruña, consonte a descrición e delimitación que constan no anexo I.
Segundo.-Delimitar a zona afectada pola declaración segundo a descrición literal e o plano que constan nos anexos I e II a este decreto.
Disposición derradeira
Este decreto producirá efectos desde o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, dez de marzo de dous mil once.
Alberto Núñez Feijóo
Presidente
Roberto Varela Fariña
Conselleiro de Cultura e Turismo
ANEXO I
I. Descrición e xustificación da delimitación do monumento.
O monumento do castro cos seus recintos e todas as estruturas, incluídos os sistemas defensivos máis exteriores e unha área de seguridade onde se desenvolveron actividades a el vinculadas, abrangue unha área de 50.567 metros cadrados que inclúe ademais os vestixios arqueolóxicos. Prevese unha contorna de 22.033 metros cadrados cuxa alteración podería afectarlle negativamente aos seus valores, estudo e contemplación.
O contorno de protección do monumento, trazado conforme criterios de visibilidade e visibilización, responde ao preceptuado polos artigos 11.1.b) e 44 da Lei do patrimonio cultural de Galicia, os cales establecen, respecto dos expedientes de declaración de ben de interese cultural dun ben inmoble, que deberán figurar perfectamente definidas as súas relacións coa área territorial á que pertence, así como a protección dos accidentes xeográficos e dos elementos naturais que conformen o seu contorno, en atención á súa adecuada protección, contemplación e estudo, e que o contorno dos monumentos está constituído polos inmobles e espazos lindeiros inmediatos e, en casos excepcionais, polos non lindeiros ou arredados, sempre que unha alteración deles poida afectar os valores propios do ben de que se trate, á súa contemplación, apreciación ou estudo. O volume, a tipoloxía, a morfoloxía e o cromatismo das intervencións no contorno dos monumentos non poden alterar o carácter arquitectónico e
paisaxístico da zona, nin perturbar a contemplación do ben.
A delimitación proposta pretende a descrición clara e exhaustiva tanto do monumento como do seu contorno, e inclúe os elementos e partes consideradas integrantes. A área do monumento comprende a totalidade dos recintos existentes coas súas estruturas visibles asociadas (murallas, parapetos e foxos), e un perímetro de seguridade que abrangue zonas identificadas como áreas de actividades, que están delimitadas por accidentes xeográficos (como o regato do Muíño polo sur e o oeste), ou artificiais aínda que estruturadores do territorio (como a estrada AC-430).
O contorno de protección proposto trata de adaptarse ao territorio circundante con base en criterios de visualización, gardando unha distancia de seguridade que trata de adaptarse aos límites das parcelas, viarios e fitos xeográficos existentes. Esténdese alén a estrada AC-430 polo noroeste, polo feito de que esta vía descorre moi preto do límite do monumento.
II. Delimitación do monumento.
A delimitación comeza na parte noroeste do monumento. Na estrada principal AC-430 (dirección Buño a Laxe) que leva cara ao monte sitúase o punto 1 (P1).
P1. 503.958-4.782.772. Desde este punto avanza en dirección ao leste pola pista, cara ao monte, ata chegar á confluencia co extremo norte da parcela 9 do polígono 20, onde se localiza o punto 2.
P2. 504.057-4.782.745. Partindo deste punto tómase en dirección sur polo linde que separa a parcela 8 (ao leste) das parcelas 9, 10 e 140 (ao oeste) ata chegar ao extremo sueste da parcela 140, onde está o punto 3.
P3. 504.084-4.782.568. Prosegue na mesma dirección, cruzando unha pequena porción da parcela 8, ata chegar ao lindeiro sur da mesma parcela, para logo continuar en dirección leste por este lindeiro sur ata alcanzar o extremo nordeste da finca 154, onde se fixa o punto 4.
P4. 504.131-4.782.549. A liña continúa, en dirección sur, polo lindeiro que separa as parcelas 154, 173, 174, 117 e 176 (ao oeste) dos predios 155 e 169 (ao leste) ata chegar ao extremo suroeste da parcela 169, onde se atopa o punto 5.
P5. 504.121-4.782.485. Segue, en dirección oeste, polo lindeiro que separa as parcelas 177, 183 e 139 (ao sur) das parcelas 176 e 141, (ao norte) ata chegar ao extremo suroeste da parcela 141, na confluencia co camiño de acceso a os predios que veñen de Borneiro, onde está o punto 6.
P6. 503.958-4.782.494. Prosegue en dirección norte, durante 30 m., polo camiño que ven dende Borneiro, ata chegar á confluencia co extremo nordeste da parcela 140, onde se atopa o punto 7.
P7. 503.954-4.782.522. A delimitación segue, en dirección oeste, polo lindeiro que separa as parcelas 140, 67 e 69 (ao sur) das parcelas 540, 64 e 65 (ao norte) ata chegar ao extremo suroeste da parcela 65, onde se atopa o punto 8.
P8. 503.865-4.782.542. Continúa, en dirección norte, polo lindeiro que separa as parcelas 66, 60, 61 e 542 (ao oeste) das parcelas 65 e 62 (ao leste) ata chegar á confluencia do extremo noroeste da parcela 62 co camiño de acceso ao castro, onde se localiza o punto 9.
P9. 503.871-4.782.649. Cruza o camiño e continúa polo lindeiro que separa as parcelas 16, 15, 11 e 17 (ao leste), das parcelas 26, 25, 24, 23, 22 e 18 (ao oeste), ata chegar á confluencia do extremo nordeste da parcela 18 coa estrada AC-430 de Buño a Laxe, onde está o punto 10.
P10. 503.927-4.782.765. Finalmente segue a estrada en dirección nordeste, cara á AC-430, en dirección de Buño a Laxe, regresando ao punto 1.
III. Delimitación do contorno de protección do monumento.
Comprende unha área concéntrica exterior á anterior configurada para asegurar a conservación de posibles restos non visibles en superficie e evitar impactos visuais que distorsionen a interpretación do xacemento. O punto 1 (P1) sitúase no norte da delimitación e segue o sentido das agullas do reloxo, desde a estrada AC-430 de Buño a Laxe, no extremo noroeste da parcela 23:443.
P1. 503.963-4.782.904. A liña parte en dirección leste seguindo polo lindeiro que separa as parcelas 1555,167 e 176 do polígono 230 (ao norte) das parcelas 443, 427, 169 e 417 do mesmo polígono (ao sur) ata chegar á intersección do extremo nordeste da parcela 417 coa pista que sube ao castro, onde se atopa o punto 2.
P2. 504.121 - 4.782.851. Segue a pista, en dirección leste-sueste, e vira cara ao sur ata chegar á intersección entre esta pista e o extremo sueste da parcela 366 do polígono 20, onde está o punto 3.
P3. 504.282-4.782.418. Continúa, en dirección oeste, polo linde que separa as parcelas 366, 182 e 184 (ao norte) das parcelas 309, 367, 340 e 339 (ao sur) ata chegar á intersección entre o extremo noroeste da parcela 339 co camiño de servizo, que remata neste lugar e onde está o punto 4.
P4. 504.017-4.782.408. Prosegue polo camiño de servizo, en dirección noroeste, e vira cara ao suroeste ata chegar á primeira confluencia de camiños, onde coincide co extremo nordeste da parcela 120, onde está o punto 5.
P5. 503.963-4.782.402. A liña prosegue, cara ao oeste, polo lindeiro que separa a parcela 120 (ao sur) da parcela 121 (ao norte) para despois seguir a mesma dirección atravesando as parcelas 113, 112, 111 e 110 ata chegar ao extremo nordeste da parcela 109. Continúa na mesma dirección polo linde que separa as parcelas 110, 106, 105, 104 e 103 do polígono 20 (ao norte) das parcelas 109, 108 e 107 do mesmo polígono (ao sur) ata chegar ao extremo noroeste da parcela 107, onde está o punto 6.
P6. 503.826-4.782.450. Segue, en dirección norte, polo lindeiro leste da parcela 102 ata chegar ao seu extremo nordeste, onde se atopa o punto 7.
P7. 503.836-4.782.488. Parte, en dirección oeste, polo lindeiro que separa as parcelas 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 46 e 559 (ao norte) das parcelas 102, 76, 77, 82 e 83 (ao sur) ata chegar ao extremo norte da parcela 83, na súa confluencia coa pista de acceso ao castro, onde se fixa o punto 8.
P8. 503.682-4.782.494. Segue, en dirección oeste, polo lindeiro que separa a parcela 44 (ao norte) da parcela 45 (ao sur) e cruza a estrada AC-430 de Buño a Laxe. Continúa na mesma dirección polo lindeiro que separa a parcela 499 (ao sur) da parcela 498 (ao norte) ata chegar ao camiño que sube ao castro, na intersección co extremo noroeste da parcela 498, onde está o punto 9.
P9. 503.640-4.782.552. Continúa, en dirección norte, polo camiño que circula paralelo á estrada AC-430 (máis ao oeste) ata chegar á intersección co extremo norte da parcela 429 do polígono 12, pasado o Regato dos Muíños, onde se atopa o punto 10.
P10. 503.851-4.782.933. Prosegue, en dirección sueste, polo lindeiro que separa as parcelas 429, 428 e 415 (ao sur) das parcelas 413 e 414 (ao norte) ata chegar á confluencia do extremo sueste da parcela 414 coa estrada AC-430, onde se localiza o punto 11.
P11. 503.964-4.782.855. Finalmente segue, en dirección norte, pola estrada AC-430 de Buño a Laxe, e chega novamente ao punto de partida, P1.
Ver referencia pdf "06600D006P052.PDF"