DECRETO 187/2006, do 19 de outubro, polo que se delimita a contorna de protección do Castelo da Palma, concello de Mugardos, provincia da Coruña.
CONSELLERÍA DE CULTURA E DEPORTE — III. OUTRAS DISPOSICIÓNS — 27/10/2006

O Castelo da Palma atópase na Redonda, parroquia de San Xiao de Mugardos, na marxe sur da canle de entrada á ría de Ferrol.
As singulares condicións naturais da ría de Ferrol e a decisión do seu aproveitamento como localización das fábricas e infraestruturas principais da Armada no norte da península converten este lugar nunha localización singular e predestinado a ser un feito único e protagonista na empresa polo dominio e defensa naval do océano Atlántico. Este espírito foi o que fixo que, xa desde o século XVI, fose considerado como un lugar que era preciso protexer e asegurar. Así xorde a necesidade de fortificar a ría e a liña de costa inmediata, de convertela na costa inexpugnable que foi, característica pola que chegou a ter o recoñecemento da maior forza naval do seu tempo.
O sistema defensivo da ría é un complexo constituído por diferentes elementos, dos que o Castelo da Palma, ou de Nosa Señora da Palma como se coñeceu inicialmente, é un elemento dos máis antigos, pois a súa orixe remóntase á época dos enxeñeiros militares de Felipe II (último cuarto do século XVI). Non obstante, xa nace formando parte dunha estrutura defensiva articulada, ao redor de tres cas
telos (A Palma, San Felipe e San Martín) que defenden esa canle de acceso desde o océano, converténdoo nun lugar impenetrable.
Desde a súa orixe está rodeado de certa polémica científica, técnica e militar, sobre a idoneidade da súa localización, aínda que, co desenvolvemento no século XVIII do Arsenal Militar realízanse obras de ampliación e reforma do castelo, que suporían a confirmación definitiva da vocación naval e militar da ría. No século XIX acométese unha nova reforma integral, que outra vez máis motivan os avances tecnolóxicos. Durante a guerra civil segue conservando ese carácter defensivo e de control da navegación pola ría, ata que na segunda metade do século XX se converteu en prisión militar.
O edificio principal está constituído polo propio castelo ou fortificación limitado pola súa fronte ao mar con orientacións norte e oeste e un foso que o separa de terra firme. Ten unha planta poligonal cun apéndice rectangular situado na esquina NNE.
O conxunto construído presenta unha grande unidade formal, aínda que se poden apreciar lixeiras variantes formais e compositivas; a composición en planta determina tres grandes bloques ou volumes que, sendo contiguos, non están comunicados entre si, pois establécese entre eles unha estrutura de patios abertos e unidos entre si, polos que se circula. O edificio responde na súa forma, estrutura e construción a unha clara e expresada intención de adaptabilidade a unha función moi concreta; nas estancias interiores empréganse estruturas abovedadas, o material de construción e o dos elementos decorativos é a cantaría de granito. As cubertas son de pedra e practicamente planas en todos os bloques, delimitadas perimetralmente por unha varanda metálica de deseño unitario.
Coa publicación da Lei 16/1985, do 25 de xuño, de patrimonio histórico español, e segundo o establecido na súa disposición adicional segunda, todos os castelos de España, que quedaron baixo a protección do Estado coa promulgación do Decreto do 22 de abril de 1949, pasan a ter a consideración de ben de interese cultural.
Con data do 17 de outubro de 1994 a Dirección Xeral de Belas Artes e Arquivos do Ministerio de Cultura resolveu inscribir no Rexistro Xeral de Bens de Interese Cultural, coa categoría de monumento, entre outros inmobles, o Castelo da Palma, situado na vila coruñesa de Mugardos.
Co fin de dar cumprimento ao establecido pola Lei 16/1985, do 25 de xuño, do patrimonio histórico español, e a propia Lei 8/1995, do 30 de outubro, de patrimonio cultural de Galicia, respecto da obriga de definir e delimitar a área territorial e os accidentes xeográficos e naturais que conforman o ámbito dos bens inmobles declarados de interese cultural en atención á súa axeitada protección, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural, por Resolución do 6 de xuño de 2006 (Diario Oficial de Galicia, do 28 de xuño), incoou expediente para a declaración de delimita
ción do ámbito de protección do Castelo da Palma, no concello de Mugardos, A Coruña.
A tramitación do expediente levouse a cabo segundo o establecido na Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, e demais disposicións vixentes.
Tendo en conta o disposto no artigo 12 da Lei 8/1995, do 30 de outubro, do patrimonio cultural de Galicia, por proposta da conselleira de Cultura e Deporte, e logo de deliberación do Consello de la Xunta de Galicia na o seu reunión do día dezanove de outubro de dous mil seis,
DISPOÑO:
Artigo 1º
Delimitar a contorna de protección do Castelo da Palma, no concello de Mugardos, A Coruña.
Artigo 2º
A zona afectada pola declaración é a comprendida na delimitación que se describe no anexo I e que se recolle no plano do anexo II.
Artigo 3º
Este decreto será notificado ao Rexistro Xeral de Bens de Interese Cultural do Estado, ao Rexistro de Bens de Interese Cultural de Galicia, ao Concello de Mugardos e aos demais interesados no expediente.
Artigo 4º
Este decreto será publicado no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado.
Disposición derradeira
Este decreto entrará en vigor o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia.
Santiago de Compostela, dezanove de outubro de dous mil seis.
Emilio Pérez Touriño
Presidente
Ánxela Bugallo Rodríguez
Conselleira de Cultura e Deporte
ANEXO I
A contorna de protección do Castelo da Palma en Mugardos (A Coruña) queda definida pola liña que une os puntos A-B-C-D-E-F-G-H-I, estando o punto A situado no eixe da estrada que vai desde o lugar da Redonda ao mosteiro de Montefaro, na súa intersección co límite do termo municipal do Concello de Mugardos co do Concello de Ares, e constitúe o extremo sur da delimitación.
Tramo A-B: treito da estrada A Redonda-Montefaro coincidente co eixe desta, cunha lonxitude aproximada de 400 m en dirección norte ata chegar á altura do marco sur da parcela rústica 270 do polígono 25 do catastro de rústica, onde se sitúa o punto B.
Tramo B-C: coincide coa liña que definen os lindeiros sueste das parcelas números 270, 269, 268, 267, 262, 261, 260 e 259 do polígono 25 do catastro de rústica, de forma que todas estas parcelas quedan incluídas na delimitación. No eixe da estrada A Redonda-Montefaro, á altura do marco norte do lindeiro sueste da parcela 259 sitúase o punto C.
Tramo C-D: coincide co lindeiro entre as parcelas 253 e 219 do polígono 25 do catastro de rústica, deixando dentro da delimitación a parcela 253 e fóra da delimitación a 219. No marco norte deste lindeiro sitúase o punto D.
Tramo D-E: coincide co lindeiro sur da parcela rústica 222 e co límite sur das parcelas urbanas 90251/19 e 90255/03 do núcleo de Redonda ata chegar ao eixe da estrada de Mugardos-A Redonda na intersección coa prolongación recta da liña que define este tramo, nese lugar situamos o punto E, sobre o eixe da estrada.
Tramo E-F: coincide co eixe da estrada Mugardos-A Redonda en dirección sur ata alcanzar o límite sur da delimitación catastral de urbana da aldea da Redonda, que coincide co lindeiro sur do terreo nº 90231 do devandito catastro de urbana. No eixe da estrada fronte ao marco deste terreo sitúase o punto F.
Tramo F-G: coincide co lindeiro sur dos terreos catastrais 90231 e 90239 que é tamén o límite entre o catastro de urbana e o de rústica no extremo sur da aldea da Redonda. A liña de delimitación continúa coincidindo coa liña que separa os dous catastros (urbana e rústica) ata chegar ao mar (liña de deslinde marítimo terrestre) no marco nordés da parcela 337 do polígono 25 do catastro de rústica, parcela que queda fóra da delimitación. Coincidindo con este marco atopamos o punto G.
Tramo G-H: é unha liña recta, con dirección leste-oeste, que une o punto G cun punto teórico H situado sobre esa liña a unha distancia de cen (100) metros da liña de deslinde marítimo terrestre.
Tramo H-I: liña polo mar, paralela á de deslinde marítimo terrestre distante cen metros desta, que rodea a punta redonda ata chegar ao punto I.
O punto I está situado no mar, a unha distancia de cen (100) metros da liña de deslinde marítimo terrestre sobre a prolongación recta da liña de deslinde do concello de Ares co concello de Mugardos situada ao sur do Castelo da Palma.
Tramo I-A: último tramo que pecha a delimitación e que coincide coa dirección e coa liña de deslinde dos termos municipais de Mugardos e Ares situada ao sur do Castelo da Palma. Na intersección da liña de deslinde marítimo terrestre coa liña de deslinde de ambos os dous termos municipais sitúase o punto J, que pertence á liña recta que traza o tramo I-A.