PROGRAMA DE AXUDAS ECONÓMICAS DIRECTAS DE APOIO PARA MULLERES EN SITUACIÓN DE VIOLENCIA DE XÉNERO PARA O ANO 2024
ADMINISTRACIÓN LOCAL — Municipal — Vigo (Subvencións e axudas, 09/01/2024)

A violencia contra as mulleres, que aínda existe na nosa sociedade, constitúe a manifestación máis extrema da desigualdade. Segundo indica o informe do Consejo General del Poder Judicial correspondente ao exercicio 2022, un total de 176.380 vítimas de violencia machista en 2022 presentaron o 71,56 % das denuncias rexistradas en todos os órganos xudiciais. No período comprendido entre o 1 de xaneiro de 2003 ata o 1 de decembro de 2023, 1.237 mulleres foron asasinadas polas súas parellas ou ex-parellas só en España, segundo datos do Ministerio de Igualdade. Non obstante, hai que ter en conta que este é un dos aspectos máis dramáticos e visibles das consecuencias da violencia de xénero, pero esta se manifesta de diversas formas e en diversos contextos, quedando moitas veces oculta. Ademais, esta violencia afecta tamén aos e ás menores que a sofren, con consecuencias fatais para o seu desenvolvemento. Desde o ano 2013 ata o 27 de novembro de 2023 (última data oficial recollida na web do Ministerio), segundo datos oficiais, 50 menores foron vítimas mortais da violencia de xénero. Por isto, é necesario por parte dos poderes públicos e das Administracións unha intervención firme e contundente para erradicala. A Lei orgánica 1/2004, do 28 de decembro, de medidas de protección integral contra a violencia de xénero, no seu artigo 1, inclúe dentro do seu obxecto a prestación de asistencia ás mulleres, aos/ás seus fillos e fillas menores e aos e ás menores suxeitos á súa tutela, ou garda e custodia, vítimas desta violencia. No seu artigo 19, ademais, establece o dereito á asistencia social integral para as vítimas, e a competencia para a súa organización por parte das Corporacións Locais. A Lei Orgánica 3/2007, do 22 de marzo, para a igualdade efectiva de mulleres e homes, imponlles aos poderes públicos que establezan medidas explícitas e accións positivas para acadar a igualdade real e efectiva entre mulleres e homes. No seu artigo 21, imponlles ás Entidades Locais o deber de integrar o dereito de igualdade no exercicio das súas competencias e de colaborar, a tal efecto, co resto das Administracións públicas. A Lei 7/1985, do 2 de abril, reguladora das bases do réxime local, no seu artigo 25.2. o), na redacción dada polo Real Decreto-lei 9/2018, de 3 de agosto, atribúe ás entidades locais competencias propias en materia de “actuacións na promoción da igualdade entre homes e mulleres así como contra a violencia de xénero”. A vixente normativa (art.127 da Lei 7/85, do 2 de abril; Resolución de Alcaldía dde delegación de competencias xenéricas en concelleiras/os de Área de Goberno e concelleiras/os delegadas/os de data 20/06/2023, BOPPO núm.124 do 28 de xuño de 2023; Resolución de Alcaldía de estrutura da administración do Concello de Vigo: delegación de competencias (2023-2027) de data 28/06/23, BOPPO núm.129 de 5 de xullo de 2023; Resolución de Alcaldía de delegación de competencias específicas do Alcalde na Primeira Tenente Alcalde e Área de Goberno de Patrimonio Histórico, Cultura, Igualdade e Normalización Lingüística de data 30/06/2023, BOPPO núm.136 do 14 de xullo de 2023; e Acordo da Xunta de Goberno Local de data 28/07/2023 de modificación de delegación de competencias da Xunta de Goberno Local nas/os concelleiras/os de Área de Goberno e concelleiras/os delegadas/os e aprobación do texto refundido, BOPPO núm.164 de 25 de agosto de 2023), atribúe á Concelleira da Área de Goberno de Patrimonio Histórico, Cultura, Igualdade e Normalización Lingüística, entre outras, a seguinte competencia en materia de Igualdade: “Concesión das axudas económicas a favor das vítimas de violencia de xénero, sempre que exista acordo previo da Xunta de Goberno Local de aprobación dos respectivos programas e a correspondente autorización do gasto”. O IV Plan de Igualdade do Concello de Vigo, aprobado polo Pleno da Corporación Municipal o día 25 de novembro de 2009 e vixente na actualidade por acordo da Xunta de Goberno Local do día 25 de xaneiro de 2013, contempla, entre os seus obxectivos específicos, garantir e mellorar a atención integral ás mulleres vítimas da violencia de xénero. Entre as actuacións a poñer en marcha: potenciación e incremento dos recursos específicos de atención e axuda ás mulleres vítimas de violencia. Consciente da necesidade de actuar contra a violencia de xénero, e no marco das súas competencias, o Concello de Vigo veu a desenvolver unha liña de actuación, xa consolidada nos últimos anos, na que é prioritaria a abordaxe do fenómeno da violencia desde diversos dispositivos e programas municipais. Así, a través da Concellería de Igualdade, lévanse a cabo programas de prevención e sensibilización, ademais da posta en marcha dunha serie de servizos e programas de atención e tratamento específico e integral da violencia de xénero. Cabe salientar o labor desenvolto polo Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller, desde o cal se ofrece apoio e asesoramento legal, psicolóxico e social, e que se complementa con dispositivos de acollemento como o Centro de Emerxencia ou a Rede de Vivendas Municipal dirixidos a vítimas de violencia de xénero. Para que o acollemento e a atención sexa integral, a intervención non só debe comprender aspectos psicolóxicos, educativos, sociolaborais e xurídicos, senón que existen aspectos económicos de carácter urxente que deben ser cubertos para que as mulleres que están a padecer violencia de xénero logren acadar unha vida autónoma. A maior parte das usuarias da rede municipal de atención e acollemento para mulleres vítimas de violencia de xénero, son mulleres con cargas familiares en situación económica precaria. A falta de cualificación profesional, a dependencia económica e afectiva co agresor, a baixa autoestima, a responsabilidade de ter ao seu coidado a menores ou persoas dependentes, o medo, e as propias limitacións no mercado de traballo, fan que as posibilidades de resolución autónoma da súa vida sexan enormemente dificultosas. Así, a experiencia acumulada de máis de dúas décadas de traballo, indica a necesidade de que por parte da Administración se lles recoñeza o dereito a unha axuda económica temporal que lles facilite unha vida autónoma, independente e favoreza a ruptura co agresor. Para acadar este fin proponse a aprobación das Bases para o desenvolvemento dos procedementos aplicables para o outorgamento das axudas directas non periódicas para mulleres vítimas de violencia de xénero no ano 2024, no marco definido pola normativa reguladora das subvencións públicas e de acordo cos criterios normativos e regulamentarios aprobados polo Concello de Vigo de forma específica, en relación coas subvencións, dentro das Bases de execución orzamentaria. Ao abeiro do previsto no art.56 do Real Decreto 887/2006, do 21 de xullo, polo que se aproba o Regulamento da Lei 38/2003, do 17 de novembro, xeral de subvencións e na Base 29ª.3 de execución do orzamento xeral do exercicio 2023 proponse tramitar este expediente como anticipado de gasto. A finalidade desta medida é dotar ás mulleres dunha axuda económica temporal, non periódica, que lles permita afrontar os gastos máis urxentes e básicos no proceso de ruptura e que poderán consistir en: cartos mensuais de peto, lavandería, alimentación, hixiene, farmacia, alugueiro, transporte, traslados de seguridade, actividades formativas, extraescolares, subministros da vivenda, enxoval e/ou outras necesidades urxentes e inmediatas. No caso extremo de que a muller faleza ou sufra lesións físicas ou psíquicas que lle imposibiliten ser beneficiaria, as axudas se poderán destinar a facer fronte principalmente a gastos de alimentación, hixiene ou vivenda para as persoas que convivisen coa vítima e dependesen economicamente dela. Correspóndelle á traballadora social do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller do Concello de Vigo, ou profesional do Servizo de Igualdade competente en cada caso, informar, asesorar, e orientar ás mulleres interesadas en todo o relacionado cos requisitos, características, documentación necesaria, contías, etc, deste réxime de axudas, así como de realizar a valoración profesional, a acreditación, no seu caso, da situación de violencia de xénero e a proposta de concesión. As axudas económicas que se concedan ao abeiro desta convocatoria terán necesariamente carácter temporal e non periódico, para atender situacións concretas derivadas da situación de violencia de xénero valoradas polo equipo multidisciplinar do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller do Concello de Vigo. No uso das competencias que atribúe a vixente lexislación (art.127 da Lei 7/1985, do 2 de abril; Resolución de Alcaldía de delegación de competencias xenéricas en concelleiras/os de Área de Goberno e concelleiras/os delegadas/os de data 20/06/2023, BOPPO núm.124 do 28 de xuño de 2023; Resolución de Alcaldía de estrutura da administración do Concello de Vigo: delegación de competencias (2023-2027) de data 28/06/23, BOPPO núm.129 de 5 de xullo de 2023; Resolución de Alcaldía de delegación de competencias específicas do Alcalde na Primeira Tenente Alcalde e Área de Goberno de Patrimonio Histórico, Cultura, Igualdade e Normalización Lingüística de data 30/06/2023, BOPPO núm.136 do 14 de xullo de 2023; e Acordo da Xunta de Goberno Local de data 28/07/2023 de modificación de delegación de competencias da Xunta de Goberno Local nas/os concelleiras/os de Área de Goberno e concelleiras/os delegadas/os e aprobación do texto refundido, BOPPO núm.164 de 25 de agosto de 2023). A concesión das axudas axustarase no seu conxunto á seguinte aplicación orzamentaria e importe: Non obstante, de se producir un incremento na demanda que xere un gasto superior ao previsto, modificarase a aplicación orzamentaria na medida en que fose necesario, sempre que existan recursos financeiros suficientes e de acordo coa legalidade vixente en materia orzamentaria. O réxime xurídico no que se enmarca este programa de actuación é conforme co disposto na normativa autonómica sobre subvencións, Lei 9/2007, do 13 de xuño, de subvencións de Galicia, na Lei 38/2003, do 17 de novembro, xeral de subvencións e no seu Regulamento de desenvolvemento aprobado polo Real Decreto 887/2006, do 21 de xullo, así como nas Bases de execución do orzamento vixente do Concello de Vigo. Por isto, este expediente tramitado como anticipado de gasto (Base 29ª das Bases de execución do Orzamento Xeral do ano 2023) establece o marco de actuación para o procedemento aplicable ao longo do ano 2024, no marco xurídico definido na Lei 9/2007, do 13 de xuño, de subvencións de Galicia. Constan os obxectivos, a clasificación das axudas, os requisitos e as obrigas das destinatarias así como as peculiaridades da xestión destas subvencións directas. Contémplanse, igualmente, as contías máximas das axudas directas e a posibilidade de compatibilizalas con outras subvencións. En relación co cumprimento dos procedementos para a concesión directa establecidos na Lei 9/2007, do 13 de xuño, de subvencións de Galicia, o presente expediente contempla os principios recollidos no artigo 26.2 da citada Lei. Ao amparo do artigo 13.2. e) da Lei 38/2003, xeral de subvencións, atendendo á natureza destas axudas, para obter a condición de beneficiaria exceptúase o requisito de acreditar estar ao corrente no cumprimento das obrigas tributarias e fronte á Seguridade Social. O Real Decreto 130/2019, de 8 de marzo, polo que se regula a Base de Datos Nacional de Subvencións e a publicidade das subvencións e demais axudas públicas, establece un réxime específico previsto para aqueles casos nos que a BDNS poida conter información ou datos especialmente protexidos e o recoñecemento do dereito de ocultación que asiste ás persoas físicas suxeitas a unha situación de protección especial. Así, no seu artigo 7.5 b) establécese que non se publicarán as subvencións ou axudas públicas concedidas a persoas físicas cando “a persoa física se atope nunha situación de protección especial que poida verse agravada coa cesión ou publicación dos seus datos persoais, en particular, cando sexa vítima de violencia de xénero ou de outras formas de violencia contra a muller”. Polo dito, non se rexistrará información das concesións deste programa de axudas na BDNS, nin no Portal de Transparencia do “Sistema Nacional de Publicidade de Subvencións”, sen menoscabo do deber de rexistrar a convocatoria nos anteditos portais. Estas Bases teñen por obxecto fixar os criterios e regulamentar o procedemento aplicable para o outorgamento de axudas económicas directas de carácter non periódico para mulleres en situación de violencia de xénero para o ano 2024. A finalidade destas axudas é a de apoiar ás mulleres en situación acreditada de violencia de xénero para afrontar unhas necesidades derivadas principalmente da violencia de xénero no proceso de ruptura co agresor e sempre que, a xuízo dos servizos municipais de atención á muller, non poidan ser cubertas pola beneficiaria. O programa diríxese ás mulleres vítimas de violencia de xénero, usuarias dos dispositivos municipais de atencións ás mulleres do Concello de Vigo. No caso extremo de que a muller faleza ou sufra lesións físicas ou psíquicas que lle imposibiliten ser beneficiaria, as axudas poderanse destinar a facer fronte principalmente a gastos de alimentación, hixiene ou vivenda para as persoas que convivisen coa vítima e dependesen economicamente dela. Todas as axudas concedidas terán o carácter de temporais, non periódicas, e poderán facer fronte aos seguintes gastos: cartos mensuais de peto, lavandería, alimentación, hixiene, farmacia, alugueiro, transporte, traslados de seguridade, actividades formativas, extraescolares, subministros da vivenda, enxoval e/ou outras necesidades urxentes e inmediatas. a) Mulleres vítimas de violencia de xénero que estean a ser atendidas nos dispositivos específicos de atención ás mulleres do Concello de Vigo: Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller, Centro de Emerxencia e/ou Rede Municipal de Vivendas de Protección para mulleres vítimas de violencia de xénero. b) No caso de que a muller padeza lesións psíquicas ou físicas que lle imposibiliten a recepción da axuda, está poderase conceder a algunha persoa da súa familia. c) No caso extremo de que a muller faleza, con carácter excepcional poderase conceder a axuda económica ás persoas que conviviran coa vítima e dependesen economicamente dos seus ingresos, coordinando o caso cos servizos sociais de atención primaria. Cando sexan fillos e fillas menores de idade os/as que convivisen coa nai, o/a beneficiario/a da axuda será a persoa adulta que se responsabilice dos/as menores. As circunstancias descritas nos apartados b) e c) deberán acreditarse no informe técnico de proposta da axuda. Os requisitos para acceder a estas axudas son os seguintes: Tendo en conta a natureza destas axudas, ao abeiro do disposto no art.13.2 da Lei 38/2003, exceptúase o requisito de acreditar o cumprimento das obrigas tributarias e coa Seguridade Social para obter a condición de beneficiaria. A cantidade máxima destinada a este programa será 20.000,00 euros (vinte mil euros) que se fará efectiva con cargo á aplicación orzamentaria “Bolsas económicas” 2311.480.00.00 do orzamento aprobado para o exercicio 2024 do Servizo de Igualdade do Concello de Vigo. Non obstante, de se producir un incremento na demanda que xere un gasto superior ao previsto, modificarase a aplicación orzamentaria na medida en que fose necesario, sempre que existan recursos financeiros suficientes e de acordo coa normativa vixente en materia orzamentaria. O procedemento de concesión destas axudas iniciarase de oficio ou por solicitude da persoa interesada presentada no Rexistro Xeral Municipal ou por calquera dos medios indicados no artigo 16.4 da Lei 39/2015, do 1 de outubro, do procedemento administrativo común das Administracións públicas. Correspóndelle á traballadora social do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller do Concello de Vigo, ou profesional da Concellería de Igualdade competente en cada caso, informar, asesorar, e orientar ás mulleres interesadas en todo o relacionado cos requisitos, características, documentación necesaria, contías, etc., deste réxime de axudas, así como realizar a valoración profesional, a acreditación, no seu caso, da situación de violencia de xénero e a proposta de concesión. No informe técnico emitido deberán quedar acreditadas as limitacións económicas que ten a beneficiaria para facer fronte aos devanditos gastos, gastos extraordinarios aos que tivese que facer fronte, débedas de vivenda e/ou subministros da vivenda, así como, se procede, a urxencia e a imposibilidade de que as necesidades reflectidas no informe sexan atendidas polos servizos sociais de atención primaria ou por outras Administracións públicas. Esta axuda é compatible con outras axudas de carácter público e/ou privado. O importe máximo por beneficiaria e ano establécese en 600 €/ano, agás causas urxentes debidamente xustificadas. O pago da axuda concedida poderase realizar en pagos fraccionados atendendo á valoración realizada polos servizos municipais de atención ás mulleres. A concelleira da Área de Goberno de Patrimonio Histórico, Cultura, Igualdade e Normalización Lingüística será quen teña a facultade para resolver sobre a aprobación ou denegación destas axudas. Unha vez concedida a axuda, a beneficiaria deberá asinar o recibín e disporá dun prazo de dez (10) días desde a recepción desta para presentar a xustificación perante a traballadora social do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller, mediante facturas ou documentos acreditativos do gasto realizado. A traballadora social comprobará que queda xustificado o gasto e a finalidade da axuda concedida. As axudas concedidas con cargo a este programa teñen carácter temporal e non periódico, para abordar aspectos concretos derivados da situación de violencia de xénero, situación valorada polas profesionais do equipo multidisciplinar do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller do Concello de Vigo. Estas axudas poderán facer fronte aos seguintes gastos: cartos mensuais de peto, lavandería, alimentación, hospedaxe, hixiene, farmacia, alugueiro, transporte, traslados de seguridade, actividades formativas, extraescolares, subministros da vivenda, enxoval e/ou outras necesidades urxentes e inmediatas. A concesión dunha destas axudas non da dereito por si mesma á concesión doutra polo mesmo concepto. Tampouco poderán ser invocadas como precedente. As interesadas poderán presentar as súas solicitudes de axuda a través do Rexistro Xeral Municipal, ou por calquera dos medios indicados no artigo 16.4 da Lei 39/2015, de 1 de outubro, do procedemento administrativo común das Administracións públicas. Presentaranse no modelo oficial (Anexo I-A) debidamente cubertas e asinadas pola solicitante. O Servizo municipal de Igualdade poderá tramitar a solicitude de oficio ante causas excepcionais que imposibiliten á solicitante realizala (causas como: enfermidade, situación de illamento por corentena, etc.). Atenderanse solicitudes desde o día seguinte á publicación do extracto da convocatoria no Boletín Oficial da Provincia de Pontevedra e ata o día 26.12.2024. O Servizo de Igualdade solicitará o correspondente expediente de gastos a xustificar para a execución destas axudas, que se farán efectivas na conta restrinxida da Tesourería municipal con cargo á aplicación orzamentaria núm.2311.480.00.00 do orzamento aprobado para o exercicio 2024.1. Aplicar a axuda á finalidade para a que foi concedida.2. Permitir e facilitar o labor do persoal designado para comprobar a situación económica e familiar da posible beneficiaria.3. Comunicar os cambios que puidesen dar lugar á modificación, suspensión ou acumulación da prestación.4. Reintegrar o importe da prestación indebidamente percibida ou en contía indebida.5. Cumprir as condicións e obrigas específicas determinadas polas profesionais do equipo multidisciplinar do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller.6. Presentar as facturas xustificativas da axuda recibida no prazo indicado para tal efecto. O Real Decreto 130/2019, do 8 de marzo, polo que se regula a Base de Datos Nacional de Subvencións e a publicidade das subvencións e demais axudas públicas, establece un réxime específico previsto para aqueles casos nos que a BDNS poida conter información ou datos especialmente protexidos e o recoñecemento do dereito de ocultación que asiste ás persoas físicas suxeitas a unha situación de protección especial. Así, no seu artigo 7.5 b) establécese que non se publicarán as subvencións ou axudas públicas concedidas a persoas físicas cando “a persoa física se atope nunha situación de protección especial que poida verse agravada coa cesión ou publicación dos seus datos persoais, en particular, cando sexa vítima de violencia de xénero ou de outras formas de violencia contra a muller”. Polo dito, non se rexistrará información das concesións deste programa de axudas na BDNS, nin no Portal de Transparencia do “Sistema Nacional de Publicidade de Subvencións”, sen menoscabo do deber de rexistrar a convocatoria nos anteditos portais. a) Lugar: as beneficiarias xustificarán as axudas concedidas presentando perante o equipo multidisciplinar do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller (CMIDM) a documentación que se indica no seguinte apartado. b) Documentación: as axudas concedidas quedarán xustificadas coa presentación do DNI, ou outro documento oficial de identidade, unha declaración asinada pola beneficiaria conforme recibiu a axuda económica e as facturas ou comprobantes do gasto efectuado. No caso de que a axuda fose concedida para cubrir gastos de necesidades básicas, como poden ser os cartos de peto ou manutención, os documentos acreditativos dos gastos realizados quedarán baixo a custodia do equipo multidisciplinar do CMIDM, podendo ser consultados pola Intervención Xeral. c) Prazo: a beneficiaria disporá dun prazo de dez (10) días desde a recepción da axuda para presentar a xustificación ao Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller, mediante facturas ou documentos acreditativos do gasto realizado. O equipo multidisciplinar do CMIDM comprobará que queda xustificado o gasto e a finalidade da axuda concedida. Concellería de Igualdade: Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller en coordinación co Servizo de Igualdade do Concello de Vigo. O seguimento da utilización e destino das axudas corresponderalle á traballadora social do Centro Municipal de Información dos Dereitos da Muller. No expediente deberá incluírse a proposta fundamentada da axuda e a contía concedida de cada muller beneficiaria desta axuda. Co obxecto de realizar o seguimento e axustar a medida, elaborarase unha memoria anual que reflicta cando menos: Vigo, 29 de decembro de 2023 (data do Acordo da Xunta de Goberno Local) Abel Caballero Álvarez, Alcalde.