25/01/2019 | Administración LocalProvincial
Deputación Provincial da Coruña
Secretaría Xeral. Sección de Información e Actas
Anuncio polo que se publica o texto do código de bo goberno da Federación Española de Municipios e Provincias ao que se adheriu a Deputación Provincial da Coruña mediante acordo plenario de data 21 de decembro de 2018

Nun contexto económico, social e político no que a cidadanía manifesta un alto grao de desconfianza respecto da política, das institucións e dos responsables públicos, faise necesario canalizar esta situación como unha oportunidade, como motor para o profundado democrático. Deste xeito, as entidades locais deben redobrar esforzos por restablecer o valor da política local e recuperar a confianza da cidadanía mediante unha intensificación e exteriorización efectiva dos valores públicos, dos estándares de conduta e da actitude ética dos cargos públicos e dos directivos locais. No devandito contexto, a revisión do Código de bo goberno (CBG) da FEMP resulta unha ferramenta adecuada para este fin, reforzada pola existencia dun novo marco xurídico integrado pola Lei 19/2013, do 9 de decembro, de transparencia, acceso á información e bo goberno, as normas autonómicas na materia e a Ordenanza tipo de transparencia, acceso á información e bo goberno da FEMP. A suxeición das administracións públicas ao principio de xerarquía normativa e ao sistema de fontes establecido no noso ordenamento xurídico determinará a posición obrigacional do presente código. Seguindo a liña do CBG da FEMP aprobado no ano 2009, como unha ferramenta de introdución formal da ética no ámbito local con carácter innovador, realízase unha adaptación ao actual marco normativo e ás demandas da cidadanía. Tras a definición dos seus ámbitos obxectivo e subxectivo, incorpóranse os principios do bo goberno local, definindo aqueles suxeitos afectados polas declaracións contidas neste e a finalidade a que obedece na súa subscrición. O contido substancial articúlase ao redor de cinco eixos: estándares de conduta para a mellora da democracia local, compromisos éticos en materia de conflitos de intereses, réxime de incompatibilidades e retribucións, relacións entre cargos electos e empregados públicos e medidas para a mellora da democracia participativa. Ademais da determinación dos principios e estándares de actuación, así como a fixación dun marco relacional entre os niveis de goberno e administración incídese en dous aspectos. O primeiro, os compromisos en materia de conflitos de intereses, advertido o maior impacto que na dignidade e recoñecemento de lexitimidade de gobernos e administracións públicas xera nos cidadáns. O segundo, coma un dos aspectos máis novos do novo código, a irrupción, no ámbito da administración local, das tecnoloxías sociais, e en concreto das redes sociais dixitais. A súa utilización masiva por parte da cidadanía supón un desafío para os usos e costumes empregados na participación cidadá ata o momento. As administracións públicas locais deben incorporarse a este fenómeno social mediante a posta en marcha de iniciativas innovadoras que adapten a participación tal e como a coñecemos ata agora, nunha participación multicanle que aproveite as novas oportunidades de relación coa cidadanía. A iniciativa para crear a Rede de Entidades Locais pola Transparencia e Participación Cidadá da FEMP abre, para o ámbito local, unha nova etapa que esixe dotar as entidades que se integran nela, das ferramentas e instrumentos necesarios para desenvolver adecuadamente non só as súas obrigacións legais senón tamén os seus compromisos éticos coa xestión pública, en xeral, e cos cidadáns, en particular. O CBG eríxese na peza central desta estratexia que será obxecto de desenvolvemento a través dos mecanismos que se definan no seo da Rede. O Código de bo goberno ten por obxecto o establecemento dos principios para respectar no desempeño das responsabilidades políticas de goberno e administración, así como as de dirección e xestión local, fixando os compromisos que reflictan os estándares de conduta recomendados e reforzando a calidade democrática das institucións locais. Como obxectivos específicos poden sinalarse os seguintes: - A integración da dimensión ética no funcionamento das entidades locais. - Incorporar as estratexias de actuación para a consecución dunha democracia real e efectiva, a través da participación cidadá e o goberno aberto. - Definir as liñas básicas que deben presidir a xestión pública local. - Reforzar os estándares de conduta no exercicio das responsabilidades públicas. - Delimitar as pautas para as adecuadas relacións entre os ámbitos de goberno e administración, normalizando as relacións persoais internas. O presente código, na súa condición de instrumento inspirador da actuación das entidades locais e do persoal ao seu servizo, aplicarase a: a. Os membros das Corporacións locais, na súa condición de representantes electos, con independencia da súa integración ou non no respectivo goberno. b. Os membros dos órganos de goberno dos organismos autónomos, entidades públicas empresariais locais e sociedades mercantís locais, así como fundacións de natureza local. c. Os titulares de órganos directivos, segundo a definición da normativa en materia de réxime local e función pública. d. O persoal que desempeñe funcións directivas e predirectivas ao servizo da administración local, entendendo por tal os que exerzan funcións de xestión ou execución de carácter superior, axustándose ás directrices xerais fixadas polo órgano de goberno da Corporación, adoptando para o efecto as decisións oportunas e dispoñendo para iso dunha marxe de autonomía, dentro desas directrices xerais. e. Funcionarios de administración local con habilitación de carácter nacional. Para os efectos de clarificar terminoloxicamente o ámbito subxectivo no desenvolvemento do CBG as referencias aos empregados públicos incluídos nel, utilizarase a expresión “directivos públicos locais”. Con carácter previo á asunción dun cargo público, responsabilidade política ou función executiva na organización, deberase subscribir o CBG ao que se adheriu a respectiva entidade local. Esta delimitación non excluirá a subscrición dos seus obxectivos pola totalidade dos empregados públicos locais, suxeitos a este respecto ao código ético e de conduta recollido na normativa sobre función pública, así como a aqueles suxeitos provedores de servizos á administración local e perceptores de fondos públicos. Os suxeitos destinatarios do CBG axustarán a xestión dos intereses públicos e o desenvolvemento da democracia participativa á realización efectiva do goberno aberto e os seus principios de transparencia, participación e colaboración cidadá, como mínimo nos termos da normativa vixente en cada momento, nunha xestión orientada á cidadanía. Para a consecución dos devanditos obxectivos a súa actuación estará orientada ao cumprimento dos seguintes principios, absténdose de calquera conduta que sexa contraria a eles: a. Actuarán no desempeño das súas funcións de acordo coa Constitución, os respectivos Estatutos de autonomía e o resto do ordenamento xurídico, promoverán o respecto aos dereitos fundamentais e ás liberdades públicas e axustarán a súa actividade aos principios éticos e de conduta contidos no presente Código de bo goberno local. b. O desenvolvemento dos labores de goberno estará presidido polos principios de eficacia, economía, eficiencia, satisfacción do interese xeral, así como de racionalización e optimización dos recursos públicos. c. Respectarán o principio de imparcialidade, de modo que manteñan un criterio independente e alleo a todo interese particular, asegurando un trato igual e sen discriminacións de ningún tipo no exercicio das súas funcións. d. Executarán as políticas públicas conforme aos principios de publicidade, innovación, transparencia e bo servizo á cidadanía, defendendo os intereses xerais e a xeración de valor con dedicación ao servizo público. e. Respectarán as obrigacións derivadas do seu cargo e, en especial, a normativa reguladora das incompatibilidades e os conflitos de intereses, os deberes de honestidade, boa fe, sixilo e discreción en relación cos datos e informes dos que teñan coñecemento por razón do cargo. f. Exercerán os poderes que lles atribúe a normativa vixente coa finalidade exclusiva para a que foron outorgados, evitarán toda acción que poida poñer en risco o interese público ou o patrimonio das Administracións, non se implicarán en situacións, actividades ou intereses incompatibles coas súas funcións e absteranse de intervir nos asuntos en que concorra algunha causa que poida afectar á súa obxectividade. g. Incorporarán á súa actuación valores como a inclusión social de colectivos máis desfavorecidos, a tolerancia e o fomento da diversidade, a loita contra o cambio climático, a protección do medio ambiente ou a ordenación racional e sustentable do territorio, garantindo o principio de igualdade e equilibrio territorial no acceso aos servizos públicos. h. Respecto da disciplina orzamentaria e financeira, para os efectos de garantir a correcta administración dos recursos públicos. i. O exercicio das competencias locais establecidas no marco normativo e as capacidades de xestión asociadas, desenvolverase baixo o principio de mellor servizo cidadán, proximidade e subsidiariedade. j. Impulso á adopción de modelos de xestión pública que aliñen recursos a estratexia e garantan unha orientación aos resultados ante a sociedade e á xeración de valor público como máxima garantía de fortalecemento do sector público, as súas institucións e organizacións públicas. k. Aposta por unha dirección pública e xestión dos recursos humanos profesional como elemento clave dun adecuado funcionamento da administración pública. A aplicación práctica do carácter democrático das entidades locais esixe o seu reflexo na actuación por parte dos seus membros, axustarán o desempeño das responsabilidades públicas ás seguintes liñas de conduta: 1. Asumirán a responsabilidade en todo momento das decisións e actuacións propias e dos organismos que dirixen, sen derivala cara aos seus subordinados sen causa obxectiva e sen prexuízo doutras que fosen esixibles legalmente.2. Fomentarán os valores cívicos e utilizarán un ton respectuoso, esmerado e deferente nas súas intervencións e no trato cos cidadáns.3. Todos os membros da Corporación, tanto os integrantes no goberno coma os que formen parten da oposición deberán basear a súa actuación na lealdade institucional, información e transparencia, colaborando na definición dos obxectivos estratéxicos e procurando alcanzar consensos nos asuntos de maior relevancia.4. A toma de decisións perseguirá a satisfacción dos intereses xerais e fundamentarase en consideracións obxectivas orientadas cara ao interese común e o trato igual e non discriminatorio.5. Responderán fronte aos cidadáns durante todo o seu mandato, atendendo dilixentemente a calquera solicitude de información relativa ao desempeño das súas funcións, os motivos da súa actuación, ou o funcionamento dos servizos e departamentos dos que son responsables.6. Garantirán que a xestión pública teña un enfoque centrado na cidadanía cun compromiso de mellora continua na calidade da información, a atención e os servizos prestados.7. Potenciarán os instrumentos necesarios para garantir a participación e cooperación cidadá no deseño das políticas públicas e na súa avaliación.8. Impulsarán a implantación dunha administración receptiva e accesible, mediante a utilización dunha linguaxe administrativa clara e comprensible para todas as persoas, a simplificación, a eliminación de trabas burocráticas, e axilización dos procedementos, o acceso electrónico aos servizos e a mellora da calidade das normas e regulacións.9. Os cargos electos respectarán a vontade da cidadanía e actuarán con lealdade política, comprometéndose a asumir o Código de conduta política en relación co transfuguismo nas corporacións locais.10. Con motivo dos desprazamentos derivados do exercicio das funcións propias de cargo, utilizarán o medio de transporte adecuado co este obxecto, tendo sempre en conta as necesidades da Corporación e a mellor relación en canto ao custo.11. Facilitarán as actuacións de control e supervisión que as autoridades internas ou externas competentes adopten, absténdose de obstaculizar a execución de calquera medida de supervisión que as autoridades internas ou externas relevantes puidesen decidir tomar coa debida xustificación e transparencia.12. Responderán dilixentemente as solicitudes de información formuladas polos medios de comunicación en relación co desempeño das súas funcións, absténdose, pola contra, de fornecer calquera dato confidencial ou información suxeita a protección de datos de carácter persoal e articularán medidas que fomenten a cobertura por parte dos medios de comunicación do desempeño das súas funcións e o funcionamento dos servizos e departamentos ao seu cargo.13. Promoverán a transformación da administración local mediante o desenvolvemento da xestión desde a óptica da innovación e a calidade, simplificación e redución de cargas administrativas, garantindo a definitiva implantación da administración electrónica.14. Fomentarase a creación de instrumentos de control e seguimento da contratación pública para garantirlles aos operadores económicos un trato igualitario e non discriminatorio e un procedemento baseado na transparencia, así como a introdución de criterios de responsabilidade social nos contratos. O desempeño de responsabilidades públicas esixirá o respecto á normativa en materia de conflito de intereses, a súa actuación basearase nos seguintes compromisos 1. No exercicio das súas facultades discrecionais, absteranse de conceder ningunha vantaxe a eles mesmos ou a outra persoa ou grupo de persoas co fin de obter un beneficio persoal directo ou indirecto destes.2. Absteranse de participar en calquera deliberación, votación ou execución daqueles asuntos nos que teñan un interese persoal, xa sexa directo ou indirecto.3. Non influirán na axilización ou resolución de trámite ou procedemento administrativo sen xusta causa e, en ningún caso, cando iso comporte un privilexio en beneficio propio ou á súa contorna ou cando supoña un menoscabo dos intereses de terceiros ou do interese xeral.4. Non aceptarán, recibirán ou solicitarán, directamente ou a través de terceiros, agasallos que excedan os usos habituais, sociais ou de cortesía por parte de entidades ou persoas ou, en calquera caso, que excedan a contía de cento cincuenta euros.5. Rexeitarán calquera favor ou servizo en condicións vantaxosas por parte de persoas físicas ou entidades privadas que poidan condicionar o desempeño das súas funcións.6. O desempeño de cargos en órganos executivos de dirección de partidos políticos e organizacións sindicais en ningún caso menoscabará ou comprometerá esta actividade o exercicio das súas funcións. O adecuado cumprimento das esixencias normativas impostas polo réxime de incompatibilidades e a estrutura retributiva no ámbito local axustarase aos seguintes parámetros: 1. Os representantes locais, e os directivos públicos locais formularán con motivo da súa toma de posesión, con ocasión do cesamento e ao final do seu mandato, declaracións tanto sobre causas de posible incompatibilidade e calquera actividade que proporcione ou poida proporcionar ingresos económicos. Así mesmo, comunicarán calquera modificación destas no prazo máximo dun mes.2. Así mesmo haberán de presentar declaración dos seus bens patrimoniais e da participación en sociedades de todo tipo, con información das sociedades por eles participadas e das liquidacións dos impostos sobre a renda, patrimonio e, no seu caso, sociedades. Tales declaracións, efectuadas nos modelos aprobados polos plenos respectivos, levaranse a cabo antes da toma de posesión, con ocasión do cesamento e ao final do mandato, así como cando se modifiquen as circunstancias de feito.3. Evitarán calquera conflito de intereses con motivo do exercicio das súas funcións públicas, absténdose de utilizar as súas competencias e prerrogativas institucionais co fin de outorgar para si ou para terceiras persoas algún tipo de beneficio así como absténdose de levar a cabo calquera tipo de actividade privada que, directa ou indirectamente, choque cos intereses públicos locais da súa responsabilidade.4. O exercicio de responsabilidades executivas no goberno local, unha vez finalizado o mandato ou producido o cesamento e durante un período de dous anos, implicará o cumprimento das limitacións para o exercicio de actividades privadas establecidas na lexislación reguladora de conflitos de intereses que lles sexa aplicable.5. O réxime de dedicación exclusiva e parcial, así como as demais retribucións dos representantes locais fixaranse, con pleno respecto aos límites establecidos na lexislación de réxime local, con proporcionalidade e atendendo a características da entidade e do posto para desempeñar tales como poboación, orzamento, situación financeira e competencias e responsabilidades que van exercer. As relacións entre cargos electos e empregados públicos axustaranse aos principios éticos recollidos na normativa en materia de transparencia e emprego público, entre outros: respecto da Constitución e o resto de normas que integran o ordenamento xurídico, lealdade institucional, obxectividade, integridade, neutralidade, responsabilidade, imparcialidade, confidencialidade, dedicación ao servizo público, transparencia, exemplaridade, austeridade, accesibilidade, eficacia, honradez, promoción da contorna cultural e ambiental, e respecto aos dereitos humanos e á igualdade entre mulleres e homes. Cada persoa ao servizo dos intereses públicos locais asumirá o seu labor e funcións de forma legal e coordinada co resto de responsables públicos, políticos, técnicos e administrativos. Para garantir a existencia dunha contorna de traballo en harmonía e para o correcto desenvolvemento dos servizos públicos articularanse vías alternativas á solución das discrepancias ou conflitos que, no seu caso, puidesen producirse. As relacións entre cargos electos e empregados públicos instrumentaranse a través da implementación dos mecanismos físicos e telemáticos necesarios que garantan a posibilidade de interlocución directa e o desenvolvemento dun procedemento de mediación, presencial ou electrónico, entre as partes en conflito. Os cargos electos impulsarán a formación en principios de integridade e orientacións do bo goberno para o conxunto de empregados públicos. O principio de proximidade no ámbito local configura as entidades locais coma o espazo de goberno e administración idóneo para alcanzar a máxima participación cidadá e instrumentar as vías e canles que fagan posible a súa materialización en niveis óptimos. Para os efectos de coñecer con precisión as necesidades e expectativas da cidadanía, así como de garantir a existencia de canles de interlocución adoptaranse as seguintes medidas: 1. Regularase unha carta de dereitos e deberes cidadáns, como instrumento no que definir e facilitar o seu exercicio.2. Promoverase a utilización de enquisas, realizadas nos propios servizos, na web e redes sociais, ou a pé de rúa, as caixas de correos de queixas e suxestións, o cliente misterioso, os recursos administrativos e outras canles de participación tales como as Xuntas de Distrito, as Asociacións Veciñais, o Consello Social, ou a Comisión de Suxestións e Reclamacións.3. Procurarase a mellora dos procedementos codecisión e a transformación das estruturas burocráticas desactualizadas para a consecución dunha gobernanza real, como goberno aberto, participativo, transparente e equitativo.4. Convocarase a todos os grupos de interese (asociacións, universidade, etc.), convidándoos a expresar as súas opinións e suxestións, mesmo a colaborar na redacción das normas locais, coa posibilidade de pactalas no marco da potestade material de decisión política.5. Implementaranse os orzamentos participativos como instrumentos de mellora da participación da cidadanía na asignación dos recursos públicos e na definición de obxectivos prioritarios de xestión.6. Atenderanse as necesidades sociais nas diferentes etapas da vida e procurarase a conciliación de tempos de traballo cos que non o son (lecer, formación). Así mesmo facilitarase o exercicio do dereito á iniciativa popular, presentando propostas de acordos ou actuacións ou proxectos normativos en materia da competencia local. Igualmente, a través das entidades cidadás recoñecidas de interese local, estableceranse as vías para solicitarlle á Administración local que leven a cabo actividades de interese público e de competencia local e coa achega de medios económicos, bens, dereitos ou traballo persoal. A atención cidadá estruturarase a través dun dobre mecanismo: 1. Coordinarase unha atención xeneralista, integrada nun só servizo (Oficinas de Atención Cidadá) conseguindo beneficios claros en homoxeneización dos datos, en accesibilidade dos cidadáns, no establecemento de criterios uniformes, na selección e formación dos operadores, na adopción de decisións, e no recoñecemento das singularidades propias do funcionamento do servizo.2. Atención e información especializada, fornecida desde as propias unidades que a xeran. Dada a orientación ao cidadán, haberá que sentar as bases tecnolóxicas, de xestión, técnicas, e legais, incluídas as económicas, para conseguir que a súa relación coa administración sexa máis accesible en tempo e custo. Enténdese o dereito de acceso á información como parte esencial do dereito xenérico de participación cidadá nos asuntos públicos. A contorna cambiante e a transformación da administración local esixe o establecemento dun marco para a participación cidadá cun enfoque 2.0 baseado nas seguintes medidas e estratexias: 1. Contemplar o uso das tecnoloxías sociais como ferramenta de mellora da participación cidadá mediante a superación das tradicionais barreiras de espazo e tempo, abrindo espazos dixitais abertos á participación sen restricións e desenvolver comunidades virtuais que favorezan o ben común.2. Facilitar e promover a iniciativa e a participación cidadá tanto individual como colectiva na xestión local, sen prexuízo das facultades de decisión correspondentes aos órganos locais correspondentes.3. Facer efectivos e velar polos dereitos e deberes da cidadanía recollidos na lexislación aplicable e na normativa local.4. Achegar a xestión local ás cidadás e os cidadáns en prol de alcanzar unha democracia de proximidade real.5. Deseñar órganos e mecanismos que garantan os dereitos da cidadanía relativos a participación cidadá. 6. Lograr a integración de todos os sectores sociais nos mecanismos, espazos e dispositivos recollidos na correspondente normativa local.7. Afianzar a participación cidadá estratéxica na política local co desenvolvemento dunha cultura participativa que imprima carácter a toda a actividade en todo o seu ámbito territorial.8. Adaptar a normativa local á nova realidade social, mediante a presenza e participación da entidade local nas redes sociais dixitais máis utilizadas pola cidadanía e mediante a creación de comunidades virtuais locais.9. Servir de soporte e complemento ás estratexias e plans de actuación locais en materia de participación. A participación cidadá 2.0 articularase como unha participación accesible, plural, representativa, activa e aberta, facilitando a igualdade de oportunidades e integración de todos os sectores da poboación directa e explorarase o desenvolvemento dun procedemento de mediación, presencial ou electrónico, para a resolución de conflitos. Ademais das redes e canles de información e comunicación institucionais, os cargos electos e directivos públicos locais terán preferiblemente presenza nas redes sociais en prol de unha maior transparencia e mellor servizo público á cidadanía. A aprobación do CBG polas entidades locais efectuarase mediante a adopción do correspondente acordo de adhesión polo Pleno das respectivas entidades, para facilitar a íntegra subscrición dos seus principios e valores pola totalidade dos membros da Corporación, goberno e oposición. A adecuada execución do CBG esixirá a asignación individualizada da devandita responsabilidade no marco da organización política e administrativa, para os efectos de garantir o cumprimento dos seus obxectivos. Os órganos e persoal responsables da devandita función adoptarán as actuacións que sexan necesarias para garantir a adecuada difusión e coñecemento do CBG, con especial incidencia en garantir o seu coñecemento pola cidadanía, a súa incorporación ao ordenamento xurídico local e a máxima difusión entre os axentes sociais, económicos e culturais. Os acordos de adhesión ao CBG serán comunicados á FEMP para o seu coñecemento e, no seu caso, seguimento. As entidades locais adheridas ao CBG promoverán a súa incorporación á Rede de Entidades Locais pola Transparencia e a Participación Cidadá da FEMP. A adhesión ao CBG requirirá a determinación das estratexias para o seu desenvolvemento, avaliación e seguimento no ámbito de cada entidade local, encaixando estas actuacións no marco lexislativo vixente e as peculiaridades da respectiva entidade, cunha visión participativa e colaboradora. Para este fin, as EELL adheridas ao CBG elaborarán, coa periodicidade que se determine, un informe de avaliación sobre o seu cumprimento a través de indicadores de medida e valoración, que incorporará, á súa vez, o resultado dos procesos de avaliación e seguimento dos instrumentos de planificación, as cartas de servizos e outros compromisos de calidade existentes na respectiva entidade local. Procederase á creación dun Observatorio de avaliación da transparencia, a calidade e o bo goberno, para os efectos de valorar a aplicación do código e, propoñer, actuacións de implementación e mellora, así como de avaliación e seguimento, sen prexuízo da asignación doutras finalidades. A Coruña, 24 de xaneiro de 2019 O Presidente O Secretario Xeral Valentín González Formoso José Luis Almau Supervía