03/02/2011 | Administración LocalMunicipal
Porto do Son
Normativa urbanística

Por Acordo do Pleno de data de 26/11/2010, en sesión ordinaria, aprobouse definitivamente o “Plan Especial de Protección do Castro de Baroña”, o que se publica aos efectos do artigo 92.2 da Lei 9/2002, de 30 de decembro, de Ordenación Urbanística e Protección do Medio Rural de Galicia: “A Corporación en Pleno do Concello de Porto do Son, en uso das facultades que Ile confire o artigo 22.2. c) da Lei 7/1985, de 2 de abril, reguladora das Bases do Réxime Local, así como o artigo 86 da Lei 9/2002, de 30 de decembro, de Ordenación Urbanística e Protección do Medio Rural de Galicia. Sendo que a Xunta de Goberno Local do Concello con data 6 de marzo de 2009 aprobou inicialmente o Plan Especial de Protección do Castro de Baroña, de data febreiro de 2009, confeccionado por RVR arquitectos. Visto que o Plan foi sometido a información pública durante o prazo dun mes mediante anuncio publicado no Diario Oficial de Galicia núm.65, do 3 de abril de 2009, e nos xornais El Correo Gallego do 17 de marzo de 2009 e La Voz de Galicia de data 11 de marzo de 2009, notificándose simultaneamente aos titulares catastrais dos terreos afectados. Sendo que ao mesmo tempo que se realizou o trámite de información pública solicitáronse os seguintes informes sectoriais preceptivos: • Dirección Xeral de Conservación da Natureza da Consellería de Medio Ambiente e Desenvolvemento Sostible. • Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Consellería de Cultura e Deporte. • Dirección Xeral de Obras Públicas da Consellería de Política Territorial, Obras Públicas e Transportes. • Demarcación de Costas do Estado en Galicia ( Dirección Xeral de Sostibilidade da Costa e do Mar). • Dirección Xeral de Urbanismo da Consellería de Política Territorial, Obras Públicas e Transportes. Consta no expediente a Decisión do 4 de febreiro de 2009 da Dirección Xeral de Desenvolvemento Sostible, sobre a necesidade de avaliación ambiental estratéxica do Plan Especial de Protección do Castro de Baroña, segundo o establecido na Lei 9/2006, do 28 de abril, sobre avaliación dos efectos de determinados plans e programas no medio ambiente na que se declara a non necesidade de someter a avaliación ambiental estratéxica o mencionado Plan Especial. Consta no expediente o informe emitido pola Dirección Xeral de Conservación da Natureza da Consellería do Medio Rural remitido mediante escrito do 10.06.2009, con rexistro de saída núm.013760, do 11.06.2009, no que considérase favorable o desenvolvemento do Plan Especial supeditado á remisión para o seu análise e informe dos proxectos concretos das obras que se pretenden realizar. Consta no expediente o informe emitido da Dirección Xeral de Ordenación do Territorio e Urbanismo da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestructuras, remitido mediante escrito do 22.04.2009, con rexistro de saída núm.15323, do 23 de abril de 2009, informándose favorablemente o plan, lembrando a necesidade de remitir a documentación concluída a tramitación e previamente a súa aprobación definitiva para novo informe segundo o art.117.2 da Lei de Costas. Consta no expediente este novo informe favorable da Secretaría Xeral de Ordenación do Territorio e Urbanismo de data 02.09.2009 remitido mediante fax recibido con data 16.09.2009. Consta no expediente informe favorable da Subdirección Xeral de Dominio Público Marítimo-Terrestre do Ministerio de Medio Ambiente y Medio Rural y Marino, remitido mediante escrito con rexistro de saída núm.12950, do 07.04.2009. No mesmo se sinala que o expediente completo previamente a súa aprobación definitiva remitirase novamente a esa Dirección Xeral para a emisión do informe previsto no art.117.2 da Lei de Costas. Consta no expediente este novo informe remitido mediante escrito con rexistro de saída núm.30951, do 03.09.2009 no que se sinala que calquera actuación no dominio público marítimo-terrestre deberá contar co correspondente título habilitante e así se fará constar na documentación do Plan Especial. Consta no expediente informe da Dirección Xeral de Obras Públicas desfavorable remitido mediante escrito de data 20.04.2009, con rexistro de saída núm.14778, do 21.04.2009, solicitando a remisión dun plano coa ordenación detallada de accesos e aparcadoiros. A mencionada documentación foi remitida e consta no expediente un segundo informe favorable desa Dirección Xeral remitido mediante escrito do 20.05.2009, con rexistro de saída núm.19490, do 22.05.2009, no que se sinala que deben seguirse os seguintes puntos no desenvolvemento posterior do Plan: - A correcta definición xeométrica, tanto en planta como en alzado, da conexión prevista así como a correcta sinalización tanto horizontal como vertical da mesma, deberán ser introducidas no Proxecto de Urbanización. - Por último, o citado Proxecto deberá ser autorizado polo Servizo Provincial de Estradas da Coruña. Consta no expediente informe favorable da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Consellería de Cultura e Turismo remitido mediante escrito do 27.05.2009, con rexistro de saída núm.22516, do 28.05.2009, no que se indica que por parte do promotor deberán corrixirse ou incorporase os seguintes aspectos na súa redacción definitiva: 1-. Deberanse incorporar no corpus lexislativo do documento a Lei 16/85, do Patrimonio Histórico Español, a Lei 8/95, do Patrimonio Cultural de Galicia e o Decreto 199/97 polo que se regula a actividade arqueolóxica na comunidade autónoma de Galicia.2-. Con independencia da aprobación do Plan de protección calquera obra das descritas no mesmo precisará da autorización previa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. Este aspecto terá que sinalarse de xeito expreso nas ordenanzas do Plan Especial.3-. Deberase fixar un abano cronolóxico aceptable ( non debería ser superior a dous anos ) para a redacción do Plan Director do xacemento arqueolóxico. En calquera caso este Plan Director terá que ser informado e aprobado de xeito preceptivo e vinculante pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural e todas as autorizacións arqueolóxicas a desenvolver no marco do Plan estarán sempre suxeitas á necesidade de obter permiso previo do Director Xeral de Patrimonio Cultural.4-. Eliminar do catálogo de protección as dúas construcións modernas que figuran no mesmo. Dentro do prazo de exposición pública presentouse un único escrito de alegacións por D.ª María Isabel Fernández Lorenzo, mediante escrito con rexistro de entrada no Concello núm.2446, do 30.04.2009, no que solicita que se rectifique a delimitación do ámbito do Plan no lugar onde está emprazada a súa parcela, correndo a tiña cara ao norte e ao oeste por un rueiro de xeito que a súa parcela quedase excluída. O equipo redactor do Plan informa a alegación presentada con data 5 de maio de 2009 propoñendo desestimar a alegación polos seguintes motivos: As Normas Subsidiarias do Concello de Porto do Son, aprobadas en data 27.10.1994, están vixentes no momento de redactar o Plan Especial do Castro de Baroña, e a delimitación do Plan Especial recolle o ámbito establecido nas ditas Normas Subsidiarias, que é o planeamento de rango xerárquico superior, conforme á lexislación vixente. Resultando que polo equipo redactor presentouse no Concello o Plan Especial de Protección do Castro de Baroña corrixido segundo os informes sectoriais, con data de xullo de 2009, previo a súa aprobación definitiva, e vistos os informes de Secretaría e da arquitecta municipal. Visto que o Pleno do Concello de Porto do Son, en Sesión Ordinaria, de data de 30/10/2009 rexeitou aprobar o Plan Especial de Protección do Castro de Baroña. PRIMEIRO: Facultar ao Alcalde-Presidente para xestionar tódolos trámites previos e necesarios para a incoación do expediente de permuta de 5.000 metros cadrados da finca pertencente a Dona María Isabel Fernández Lorenzo por outra parcela de titularidade municipal. SEGUNDO: Rexeitar as alegacións formuladas por D.ª María Isabel Fernández Lorenzo, polos seguintes motivos, de conformidade co informe técnico: As Normas Subsidiarias do Concello de Porto do Son, aprobadas en data 27.10.1994, están vixentes no momento de redactar o Plan Especial do Castro de Baroña, e a delimitación do Plan Especial recolle o ámbito establecido nas ditas Normas Subsidiarias, que é o planeamento de rango xerárquico superior, conforme á lexislación vixente. TERCEIRO: Aprobar definitivamente o Plan Especial de Protección do Castro de Baroña promovido polo Concello e elaborado RVR arquitectos de data xullo de 2009. CUARTO: Publicar o acordo de aprobación definitiva do Plan Especial no Diario Oficial de Galicia e o documento que conteña a normativa e ordenanzas no Boletín Oficial da Provincia e comunicarlle o acordo á Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Infraestruturas, remitíndolle unha copia autenticada de dous exemplares do Plan con todos os planos e documentos que integran o Plan sobre os que recaese o acordo de aprobación definitiva, debidamente dilixenciados pola Secretaria do Concello facendo contar a dita circunstancia. No anuncio de aprobación definitiva farase constar a remisión da documentación á consellería”. RECURSOS: Contra o presente Acordo, en aplicación do artigo 107.3 da Lei 30/1992, de 26 de novembro, de Réxime Xurídico das Administracións Públicas e do Procedemento Administrativo Común, e dado que aproba unha disposición de carácter xeral, poderá interporse recurso contencioso-administrativo, ante a Sala do Contencioso-Administrativo do Tribunal Superior de Xustiza de Galicia no prazo de dous meses, a contar desde o día seguinte ao da publicación do presente anuncio, de conformidade co artigo 46 da Lei 29/1998, de 13 de xullo, da Xurisdición Contencioso-Administrativa. Todo iso sen prexuízo de que poidan interpor os interesados calquera outro recurso que puidesen estimar máis conveniente ao seu dereito. Así mesmo, se achegan a normativa e as ordenanzas do Plan de referenciado, de conformidade co artigo 92 da Lei 9/2002, de 30 de decembro, de Ordenación Urbanística e Protección do Medio Rural de Galicia: O Plan Especial estará ao disposto nas Normas Subsidiarias do Concello de Porto do Son, aprobadas o 27 do 10 de 1994, e ás determinacións esixidas na LSG 9/2002 - lei de ordenación urbanística e protección do medio rural en Galicia, lei 15/2004 de 29 de decembr, modificación da lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia, lei 6/2007 de 11 de maio de medidas urxentes en materia de ordenación do territorio e do litoral de Galicia, e a incoación do Castro de Baroña como Ben de Interes Cultural según resolución 24/11/80, B. O. E. no 22 26701/81. A primeira consideración a ter en conta para afrontala ordenación do Plan Especial de Protección do Castro de Baroña e definilos seus obxectivos e criterios, é que esta actuación coincide cos obxectivos sinalados nas Normas Subsidiarias de Planeamento. De acordo co anterior, o Plan Especial deberá definir e regular: 1. Zona ou zonas de aparcamento de vehículos [turismos e autobuses. Para ese fin poden destinarse os ramais anulados pola nova variante da comarcal C-550 na zona, un dos ramais xa se inclue dentro da delimitación do Plan Especial.2. Conservación integral de rueiros, camiños empedrados e peches de pedra e todos aqueles elementos que poidan ter trascendencia arqueolóxica ou para a comprensión do entorno do Xacemento.3. Establecer as condicións mediante as cuais se poidan levar a cabo novas intervencións arqueolóxicas. Queda proibida a colocación de calquera clase de publicidade comercial [Art.22 L.16/985] 4. Posibilitar a construcción dun centro de recepción de visitantes e de instalacións anexas, que poidan albergar sistemas didácticos de apoio para o recoñecemento das ruinas existentes [fotografías, vistas aéreas, videos, esquemas gráficos, sistemas constructivos, percorridos históricos, etc.]. 0 plan especial terá que considerar a vinculación efectiva da praia co ámbito do castro co obxecto de que a potenciación turística da zona sexa coherente co espíritu de protección que se propón. Respecto á delimitación proposta nas mencionadas Normas Subsidiarias, parece necesario a modificación do limite [sempre nunha extensión menor do 5% do cómputo total] para recoller a actual situación de aparcamento de acceso á praia, que hoxe en día se fai nunha parcela de monte en man común se nengún tipo de ordenación. A estes efectos, optouse pola inclusión de dita parcela no ámbito de actuación do plan. Tendo en conta os obxectivos fixados polas Normas Subsidiarias e a realidade existente, optouse por unha primeira determinación, consistente na separación dos estacionamentos e accesos á praia e ao castro. Este estacionamento trata de solucionar a situación actual, na que se aparca de forma desordenada no espazo que forma a antiga AC-550 ca nova variante de dita estrada. Así mesmo, o acceso peoníl desde este estacionamento á rede de camiños, faise por un treito da nova AC-550, onde a inexistencia de beirarúas ou outro tipo de acondicionamento fai con que sexa moi perigoso para os usuarios. O estacionamento ligado á praia xurde para ordenar outro punto de aparcamento caótico nun monte en man común, e a apertura do novo camiño de baixada á praia xurde da actual situación na que o acceso se realiza a través de servidumes, montes, etc. Este novo acceso percorre por segmentos de sendas existentes e os novos tramos aprobeitan puntos vencellados a taludes, muros, cómaros, o que fai con que se adapte perfectamente ao terreno e ao sistema de peches. A intervención ambiental no trasdos da praia ven dada polo continuo abandono das labores agrarias. A súa alteración desde o punto de vista natural foi determinante para o aproveitamento agrícola, pero agora está sendo colonizada polas canas [arundo donax], resaltamos tamén a evolución que sufrirá a zona agrícola, que está sendo colonizada polas especies forestais de repoboación, co conseguinte emprobecimento da biodiversidade do medio. A recuperación da forma dunar, así como do solo que caracteriza a estas formacións, permitiría voltar ao estado “natural” da praia, o cal se autoregula e xestiona, dando cabida á unha maior biodiversidade. As intervencións no sistema de peches e redes de camiños serán de tipo brando, tendentes á súa consolidación. Estes elementos estaban directamente relacionados co agro e a explotación dos montes e praias, e eran reparados anualmente polos usuarios con materiais autóctonos. As intervencións ás que nos referimos serán orientadas nese sentido. A parcela onde se ubicará o futuro Centro de Interpretación do Castro de Baroña presenta unha posición idónea como enlace entre a prevista área de estacionamento de vehículos e o propio Castro. Sítuase nun plano inferior ao estacionamento de coches de tal forma que a presenza de estos queda oculta para o visitante unha vez se abandona a área de aparcamento. A parcela ten unha forma lixeramente rectangular e unha pendente que oscila entre o 10 e o 5% na dirección sureste noroeste. Está adicada actualmente a plantación intensiva de piñeiros, salpicados ocasionalmente por grupos de castiñeiros. A umbrosidade no inverno e o xogo de luces no verao que provoca a densidade do arbolado existente non fai se non intensificar a percepción da entrada nun territorio específico que nos vai alexando paulatinamente dos sons e visións da cidade para introducirnos nas leis do bosque. O outro gran elemento, alén das árbores, que configura morfolóxicamente a parcela e o camiño que a bordea en todo o seu flanco sur, sureste. Este camiño é o acceso principal ao Castro dende a zona de estacionamento e no mesmo encontranse pegadas do seu uso dende o primitivo asentamento.0 límite entre a parcela e o camiño e un valado de pedra conformado como recheo intemedio de pedras entre lastras ou pés dereitos chantados. Este tipo de valados organizaron a estructura de propiedade e de aproveitamento económico de todo o territorio próximo ao Castro. A edificación que acollerá o futuro Centro de Interpretación do Castro de Baroña haberá de adaptarse tanto na sua ocupación, como no seu volumen e condicións de edificación a normativa vixente, en especial ao que dicta a lei 9/2002 de ordenación urbanística e protección do medio rural en Galicia, lei 15/2004 de 29 de decembro, modificación da lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia A accesibilidade producese exclusivamente desde a estrada AC-550, que une Noia con Ribeira. As áreas de aparcadoiros e o centro de acollida vanse situar, preto desta estrada, mantendo o resto do ámbito con un uso exclusivamente peonil. As infraestruturas e equipamentos previstos no Plan Especial son as seguintes: a.- Areas de aparcadoiros. Existe unha gran necesidade de ámbitos de aparca doiro para os vehículos, fundamentalmente privados, que son o medio mais común de acceso tanto para visitar o Castro como, nos meses de verán, disfrutar da magnífica praia. Situanse dous espazos distintos para diferenciar os usuarios da praia dos visitantes ao centro de acollida. Estas duas áreas de estacionamento unense a través dun camiño peonil, xa existente, o que permite unha maior flexibilidade de funcionamento. Estas areas de aparcadoiros estarán unidas mediante un carril de servicio independente. b.- Rede de camiños peonís: Acceso ao castro, acceso a praía, senda costeira, conexión entre os aparcadoiros. A rede de camiños e corredoiras tradicionais mantense, e completase con unha nova senda de acceso a praia que se apoia nas trazas do parcelario rústico. Para o acceso ao novo centro de acollida de visitantes, se acondiciona unha parte dun camiño, para permitir un tránsito mixto [rodado e peonil], que posibilite o funcionamento do centro c.- Centro de acollida de visitantes. Sitúase nunha parcela de algo mais de 5.000 m2. A parcela localizase preto da AC-550 a beira do camiño tradicional de baixa da ao castro, presenta unha posición idónea como enlace entre a prevista área de estacionamento de vehículos e o propio Castro. Sítuase nun plano inferior ao esta cionamento de vehículos de tal forma que a presenza de estos queda oculta para o visitante unha vez se abandona a área de aparcamento. A parcela ten unha forma lixeramente rectángular e unha pendente que oscila entre o 10 e o 5% na dirección sureste noroeste. Está adicada actualmente a plantación intensiva de piñeiros, salpicados ocasionalmente por grupos de castiñeiros. A umbrosidade no inverno e o xogo de luces no verao que provoca a densidade do arbolado existen te non fai se non intensificar a percepción da entrada nun territorio específico que nos vai alexando paulatinamente dos sons e visións da cidade para introducirnos nas leis do bosque. O outro gran elemento, alén das árbores, que configura mor folóxicamente a parcela e o camiño que a bordea en todo o seu flanco sur, sures te. Este camiño é o acceso principal ao Castro dende a zona de estacionamento e no mesmo encontranse pegadas do seu uso dende o primitivo asentamento. O límite entre a parcela e o camiño e un valado de pedra conformado como recheo intemedio de pedras entre lastras ou pés dereitos chantados. Este tipo de valados organizaron a estructura de propiedade e de aproveitamento económico de todo o territorio próximo ao Castro. A parcela onde se prevé a construcción do Centro de Interpretación encontrase no lugar de Camposas e está definida polo catastro como parcela no 1126 polígono 11 do Concello de Porto do Son. No catastro aparece consignada como unha única parcela de 14.649 m2 de superficie pero na realidade a parcela encontrase dividida en duas propiedades distintas tendo a que vai albergar o Centro de Interpretación de Castro de Baroña unha superficie de 5.020 m2. Os lindes da mesma son os seguintes: Norte: parcela 1128, polígono 8; Oeste: parcela 1127, polígono 11; Este: camiño público; Sur: camiño público O cultivo ao que está adicada a parcela é piñeiro O Centro de Recepción do Castro de Baroña constituirá unha instalación integra da na paisaxe, será a edificación que soporte as estratexias de difusión, cara a un público fundamentalmente non especializado, dos valores patrimoniais, etnográficos e paisaxísticos do castro de Baroña e o seu entorno. O edificio sitúase nunha zona anterior ao Castro ca fin de evitar o impacto inmediato co mesmo. A parcela, inmediata a zona de aparcamento hoxe existente, está beira do camiño principal de acceso ao Castro. Dada a posición da parcela respecto ao Castro e o coñecemento que se ten da situación da zona está descartada a aparición na mesma de restos arqueolóxicos. O desexo de minimiza-lo impacto visual da edificación na paisaxe é o motivo polo que, a priori, esta se empraza nos terreos actualmente ocupados polo pequeno piñeiro ao pe do aparcamento existente. O deseño da edificación será coherente coa paisaxe na que se inscribe e coa arquitectura tradicional da zona, evitándose propostas arquitectónicas miméticas. Na medida do posible tratase de manter o arborado O Centro de Intepretación do castro de Baroña, articúlarase en torno a catro áreas funcionais diferentes: recepción dos visitantes, exposición e difusión, administración, instalacións e mantenemento. O edificio do Centro de Interpretación situase nunha parcela adicada ao cultivo do piñeiro, salpicada acá e alá con castiñeiros ocasionais. O camiño de acceso ao Castro bordea todo o seu lado sur sureste. A separación entre o camiño e a parcela e un máis dos valados de pedra que configuran toda a estrctura da propiedade da zona. O edificio disporase en varios volumes lixeiramente desprazados un dos outros ca vocación de minimizar a tala do arbolado existente e favorecer que este chegue a envolvelo e a caracterízalo co xogo de luces que o atravesa no verán ou coa umbrosidade que o caracteriza no inverno. A vontade abstracta do proxecto buscará sen embargo unha relación intensa coa organicidade dos antigos pobladores do lugar no cuidadoso estudo e traballo do sitio e na intención utilitaria de aproveitar e encontrar no que ternos ao alcance da man, o lugar, o fundamento da intervención arquitectónica. Atendendo as diferentes características das áreas que compoñen o ámbito e os usos asignados polo Plan Especial, establécese unha zonificación onde definir os distintos niveis de protección, de intervención e as diversas actuacións propostas. A ora de calificar estas zonas compre facer unha primeira distinción dado que xa existen unhas áreas legalmente establecidas, o deslinde costeiro e a Rede Natura 2000. Neste senso, e dado que as áreas comprendidas dentro da Rede Natura 2000 de Corrubedo, están pendentes da redacción dun PORN, as ordenanzas que se definan para esa zona terán a condición de complementarias coas que no seu momento se poidesen aprobar no ámbito do PORN: Area de protección arqueolóxica do Castro de Baroña (pendente dun Plan Director) Area de rexeneración ambiental da praia e da traspraia Zona de Agras Areas forestais Zona de Aparcadoiro e recepción Zona de equipamentos: centro de acollida de visitantes Rueiros e camiños O Plan Especial do Castro de Baroña desenvolve as previsións establecidas nas Normas Subsidiarias de Porto do Son, cumprimentando o establecido nos artigos correspondentes da citada Normativa Urbanística. O Plan formúlase de conformidade co establecido nos artigos 62 e seguintes da Lei 9/2002 do Solo de Galicia [L. S. G.]. e as súas modificacións posteriores. O ámbito de aplicación do Plan Especial é o definido como Plan especial de Protección do Castro de Baroña, nas Normas Subsidiarias de Porto do Son e delimitado nos planos de ordenación do presente documento. O Plan Especial non entrará en vigor ata que se produza a publicación no Diario Oficial de Galicia dos textos íntegros do acordo de aprobación definitiva, no Boletín Oficial da Provincia a Normativa Urbanística. Na súa tramitación se cumprimentará o establecido no Art.86. L. S. G. A súa vixencia será indefinida en tanto non sexa revisado como consecuencia das determinacións do Plan Xeral de Ordenación Municipal ou das Directrices de Ordenación do Territorio. segundo o establecido no artigo 92 da L. S. G. As modificacións do Plan regularanse polo establecido nos artigos 94 e seguintes da L. S. G. O alcance normativo do Plan Especial deriva do contido dos documentos que o integran: Normas Urbanísticas e Planos Normativos de Ordenación, ilustrados coa Memoria Xustificativa de Ordenación. En especial cumprirá o establecido nos artigos 69 e 75 da L. S. G. Para a execución do Plan Especial redactaranse os correspondentes Proxectos de Acondicionamento ou de Obras Ordinarias, así como proxectos de edificación e de instalacións. Ditos proxectos estarán ó disposto na normativa vixente en materia de accesibilidade e supresión de barreiras arquitectónicas. No ámbito de protección arqueolóxica, será obrigatorio a redacción dun Plan Director. Encanto non se redacte o mesmo estarase ao disposto nas ordenanzas do presente Plan Especial.0 Plan Director do Xacemento Arquolóxico deberá ser redactado nun plazo inferior a doua anos, e deberá ser informado e aprobado de xeito preceptivo e vinculante pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. O cumprimento das normas e preceptos contidos nesta Normativa, non exime da obrigatoriedade de cumprir as disposicións vixentes ou que poidan ser dictadas, sobre as distintas materias afectadas en cada caso, e en especial pola vixente Lexislación de costas, mediombiental, e de protección do patrimonio. Neste sentido aplicarase especialmente ás prohibicións que sinala o artigo 25 da Lei de Costas e 45 do seu Regulamento e as leis 16/85 do Patrimonio Histórico Español e a 8/95 do Patrimonio cultural de Galicia, e o Decreto 199/97, polo que se regula a actividade arqueolóxica na comunidade autonoma de Galicia. Nos aspectos non contemplados nesta Normativa, estarase ó disposto na normativa vixente.0 solo de sistema xeral será sempre de dominio público. A estes efectos o solo necesario para a execución dos equipamentos e infraestruturas obterase -cando sexa necesario- por expropiación ou convenio, de acordo co establecido no artigo 166 da L. S. G. a. Comprende o asentamento do Castro de Baroña: a totalidade da península e as zonas inmediatas, segundo se delimita no Plano de Ordenación. Constitúe un enclave arqueolóxico relevante. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alteración do xacemento. Manterase e fomentarase o respecto, a conservación e a protección dos valores patrimoniais, naturais, da paisaxe e do medio ambiente. c. O ámbito asinalado será obxecto dun Plan Director e polo tanto, mentres non se redacte o citado Plan as únicas obras autorizables serán aquelas que teñan un carácter urxente en razón do mantenemento e conservación do xacemento. Ditas obras necesitarán a autorización expresa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. a. Comprende as zonas de dunas sinaladas nos planos. Algunhas das citadas zonas están dentro do ámbito da Rede Natura 2000, quedando pendentes do PORN. En tanto no se redacte o correspondente plan Ile serán de aplicación as determinacións da Lei de Costas, e as ordenanzas seguintes do presente Plan Especial. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alteración das condicións rústicas. Manterase e fomentarase o respecto, a conservación do patrimonio etnográfico e a protección dos valores naturais da paisaxe e do medio ambiente. c. Deberánse conservar os valores naturais da traspraia. Para isto serán unica mente autorizables aquelas obras que teñan por obxecto a rexeneración dos terreos para devolverlles a súa condición natural. d. 0 plan fixa como obxectivo a eliminación da edificación existente na tras praia, dado o impacto ambiental e visual que produce sobre o Castro, xacemento arqueolóxico catalogado cun indudable valor patrimonial e o entorno da praia. a. Comprende as zonas de cultivo tradicionais sinaladas nos planos. Algunhas das citadas zonas están dentro do ámbito da Rede Natura 2000, quedando pendentes do PORN. En tanto non se redacte o correspondente plan Ile será de aplicación a lexislación vixente, e as ordenanzas seguintes do presente Plan Especial. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alteración das condicións rústicas. Manterase e fomentarase o respecto, a conservación do patrimonio etnográfico e a protección dos valores naturais da paisaxe e domedio ambiente. c. Prohíbese a plantación de arbores nestas áreas, debendo conservar os usos actuais. Especialmente deberán conservarse aqueles elementos relevantes da construción do territorio como son as canles, muros e valados. a. Comprende as zonas de arborado sinaladas nos planos. Algunhas das citadas zonas están dentro do ámbito da Rede Natura 2000, quedando pendentes do PORN. En tanto no se redacte o correspondente plan Ile serán de aplicación a lexislación vixente, e as ordenanzas seguintes do presente Plan Especial. Deberán conservarse aqueles elementos relevantes da construción do territorio como son os muros e valados. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alteración das condicións rústicas. Manterase e fomentarase o respecto, a conservación do patrimonio etnográfico e a protección dos valores naturais da paisaxe e do medio ambiente. Se permitirán os usos forestais permitíndose a plantación das especies xa existentes. Prohibese expresamente a plantación de eucalipto. a. Comprende as áreas destinadas ao uso de aparcadoiro sinaladas nos planos. O uso dominante nestas áreas será o de estacionamento de vehículos, punto de chegada dos visitantes do Castro e usuarios da praia. b. Autorizaranse elementos de peches vexetal, sen armazón estrutural, de sebes vivos ata unha altura máxima de 1,50m., así como varandas de protección de ata 1m. de altura. c. Autorízanse así mesmo aquelas obras de pavimentación e acondicionamento derivadas da súa condición de espazo de uso intenso tanto peonil como rodado, e tendentes á mellora das súas condicións de disfrute: viabilidade peonil, constitución de miradoiros, sinalamento de percorridos, etc. d. As obras encamiñadas á continuidade dos percorridos de acceso ao centro de acollida, á praia e ao castro, definidos nos planos de ordenación, executaran se co maior respecto ao medio, optándose, cando o uso o permita por unha pavimentación similar á prevista para os citados percorridos de xeito que se garanta a unidade da intervención. e. Os desmontes e terraplenados que fosen precisos para a execución destas áreas serán tratados de maneira que poidan integrarse ó sistema de cómaros e bancadas preexistentes. Igual tratamento terán as actuacións de contención que deban realizarse. f. Toleraranse nestas áreas aquelas construcións e instalacións que presten servizos complementarios os visitantes de xeito que se facilite o uso e disfrute do medio, tanto natural como patrimonial polos visitantes, minimizando o impacto que estas actividades poidan causar mediante a construcción das dotacións necesarias, nestas zonas. g. As áreas de aparcadoiro estarán arboradas co obxecto de garantir a súa integración no medio natural. As especies utilizadas serán as que dean continuidade a vexetación existente no entorno inmediato. Neste senso, no entorno do aparcadoiro que serve a praia recomendase a plantación de sobreiras que acompañen as que xa existen nas inmediacións. h. Os Proxectos de Acondicionamento ou Obras concretas do o aparcadoiro situado dentro da área da Rede Natura “Complexo Húmido de Corrubedo” requerirán para a súa aprobación un informe favorable da Dirección Xeral de Conservación da Natureza. i. Os Proxectos de Acondicionamento ou Obras concretas do o aparcadoiro cumpliran todo o disposto na lei 4/1994, do 14 de setembro de Estradas de Galicia, é en particular o artigo 29 e 32 da citada Ley. a. Comprende a parcela destinada a construción do centro de acollida de visitantes. O uso será o de equipamento público turístico_cultural [centro de educación ambiental], a construción debe localizarse no medio rural en razón da súa natureza, e da súa finalidade, e para dar cumprimento as determinacións das normas Subsidiarias do concello de Porto do Son. b. A construción haberá de conservar e consolidar o muro de mampostería que pecha a parcela, agas das necesarias conexións que a accesibilidade ao centro poida requerir. c. O edificio, na medida do posible, respectará na súa implantación o bosque de piñeiros existente, xa que na actualidade constitúe unha das singularidades paisaxísticas do acceso ao Castro. d. As condicións da edificación estarán ao disposto no artigo 42 da Lei 9/2002 do solo de Galicia. a. Comprende a rede viaria sinalada nos planos de ordenación do presente Plan Especial. Na que se establecen os seguintes usos: recorrido peoníl de acceso á praia e aos aparcadoiros, acceso rodado aos aparcadoiros e acceso mixto ao centro de acollida. b. O viario rodado é, exclusivamente, o vencellado as áreas de aparcadoiros sinaladas. c. O viario mixto de acceso ao centro de acollida é o destinado a unha utilización conxunta polo vehículo e o peón, constituído polos accesos ao centro de acollida de visitantes. Co obxecto de garanti-lo seu carácter mixto poderán establecerse sistemas de regulación para o paso de vehículos así como proceder á segregación funcional dos tráficos mediante sinalización. O acceso ao centro é unha intervención sobre viario tradicional polo que haberá que garantir unha adecuada integración das modificacións propostas, no conxunto da rede viaria d. O viario peonil é o destinado ó uso exclusivo dos peóns. O seu trazado é o definido nos Planos de Ordenación e Catalogo. e. As condicións do sistema viario serán as establecidas nas Normas de Acondicionamento do Plan Especial. f. Os Proxectos de Acondicionamento ou Obras concretas de novas sendas e vías situado dentro da área da Rede Natura “Complexo Húmido de Corrubedo” requerirán para a súa aprobación un informe favorable da Dirección Xeral de Conservación da Natureza. a. Comprende a rede de camiños tradicionais, corredoiras e congostras, situadas dentro do ámbito do plan especial. b. As modificacións e intervencións nesta rede de camiños será congruente coas solucións que para cada tramo da rede se describen no catálogo do presente Plan Especial, e sempre deberá garantir a posibilidade dos usos tradicionais. c. Contémplanse obras de reparación e mellora daqueles tramos de especial relevancia, como empedrados e áreas con rodeiras. Ditas obras deberán ir encamiñadas á recuperación das características orixinais dos camiños, e nelas empregaranse materiais e técnicas tradicionais, sempre que sexa posible. Cando sexa necesario poderase desdobrar ou modificar a traza do camiño, sempre co obxeto da súa posta en valor e da conservación dos valores naturais e patrimoniais do propio camiño. d. Nestes camiños só se permitirá o tránsito daqueles vehículos de motor ou maquinaria relacionada cos traballos tradicionais do agro e a praia, ou a necesaria para acometer as obras de reparación e mantemento. e. Obxecto dun tratamento especial debe ser o camiño de baixada ao castro, que tamén daba servizo aos areais das Campas e da Polbeira. Trátase dunha corredoira onde se atopan, ao longo do seu trazado, distintas tipoloxías de camiños tradicionais: congostra [camiño afundido], corredoira e tramos empedrados con lousa ou chapacuña. Tamén se conservan restos das rodeiras dos carros do país, polo que ten un gran valor etnográfico. a. Comprende a rocha que actúa como soporte dos gravados prehistóricos, así como un área de protección ambiental. b. Nesta zona non se poderá realizar máis que actuación conducentes á recuperación ambiental, investigación arqueolóxica e posta en valor [sinalización, acceso], sempre e cando non alteren a topografía orixinal do contorno. Calquer tipo de actuación neste ámbito precisa da autorización previa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural Para a execución do Plan Especial redactaranse Proxectos de Acondicionamento ou de Obras Ordinarias que desenvolvan total ou parcialmente as súas determinacións, de acordo coas presentes Normas. A totalidade das obras e Proxectos de Acondicionamento descritos neste Plan, precisarán a autorización previa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. a. Os Proxectos de Acondicionamento, teñen por obxecto a definición técnica precisa para a realización da totalidade das obras previstas e para a súa execución nun determinado ámbito do Plan Especial. b. Os Proxectos de Acondicionamento non poderán modifica-las previsións do planeamento que executan -sen prexuízo de que poidan efectuarse adaptacións, esixidas pola execución material das obras-; tampouco poderán, baixo ningún suposto, conter determinacións sobre ordenación e réxime do solo ou da edificación. c. Os proxectos deberán resolver, nas condicións previstas no Plan Especial, o enlace dos servizos urbanísticos do ámbito cos xerais ós que se conectan, para o que verificarán que estes teñan a suficiente dotación ou capacidade para absorbelos aumentos polos que houberan de verse afectados coas obras proxectadas. Os Proxectos de Acondicionamento terán o alcance e contido propio dos proxectos de urbanización, e co detalle e complementos que requira a completa definición executiva das obras neles comprendidas. Se as condicións de desenvolvemento do ámbito non fixeran recomendable a execución completa da totalidade das obras de acondicionamento previstas en cada área do Plan Especial, poderán desenvolverse Proxectos de Obras Ordinarias relativos a parte das obras previstas no Plan. Neste caso, o Proxecto de Obras deberá desenvolver tecnicamente a definición daquelas obras restantes que se vexan directamente condicionadas pola solución proposta para as obras a executar, xustificando detalladamente a debida coordinación coas obras que se desenvolvan con posterioridade. Os Proxectos de Obras Ordinarias non poderán modifica-las previsións do Plan Especial. No referente a características técnicas e contido, os Proxectos de Obras reunirán iguales requisitos que os esixidos ós Proxectos de Acondicionamento. a. Para establecer o tipo de pavimentación nas calzadas na rede viaria definida no Plan Especial terase en conta, a intensidade e o uso do tráfico que se prevexa [rodado, mixto, aparcadoiro ou peonil], para establecer tanto o espesor das capas de firme necesario coma o material a empregar na capa de acabado superficial. b. Nas areas de aparcadoiros a delimitación da calzada coas beiras en con tacto realizarase mediante a implantación de elementos de separación que permitan a contención das capas de pavimento, evitando a mestura dos distintos materiais. c. Nas zonas de aparcadoiro de automóbiles aconséllase o emprego de pavimentación por elementos, ou con superficies de terra estabilizada, prohibíndose o uso de materiais asfálticos. O arborado será un elemento fundamental na ordenación destas áreas. d. Cando existan desniveis na proximidade inmediata das vías, trataranse de forma que os ribados necesarios teñan unha pendente que impida o corremento de terras, e estarán axardinados, cando sexa necesario realizar muros ou valados estos se realizaran con técnicas e materiais que armonicen co entorno natural e. As diferenzas de nivel entre distintos pavimentos resolveranse con bordos ou outros elementos de separación que definan claramente os seus perímetros. f. Os materiais de pavimentación, así como a súa textura, elixiranse de acordo cun código funcional que distinga, cando menos, o espazo rodado do resto. g. Nos aparcadoiros as áreas de carácter peonil realizarase preferentemente, mediante técnicas “brandas” facilmente reversibles: terras estabilizadas, pavimentación por elementos asentados en seco, pasarelas de madeira, o outras similares. Deberán contemplar as solucións de contención de terras e canalización da chuvias, necesarias para evita-lo corremento dos materiais por efecto das escorrentías. A pendente máxima non sobrepasará o dez por cento [10%]. Excepcionalmente poderase superar esta pendente sempre que sexa necesario por razóns de conservación dos valores naturais ou patrimoniais. h. Os movementos de terras necesarios para a execución ou acondicionamento da rede viaria, tanto rodada coma peonil ou mixta, non alterarán substancialmente a topografía natural do terreo. i. Na rede de camiños tradicionais, as técnicas e materiais, respetarán na medida do posible, os recollidos no catalago do presente plan especial. j. E prioritaria a conservación dos valados e muros existentes nas beiras dos rueiros e camiños. Cando fosen necesarios para garanti-la seguridade dos usuarios poderán dispoñerse, nos lugares estritamente necesarios, novas varandas ou antepeitos de protección, sempre buscando a armonización cos elementos xa existentes, recollidas no catalogo do plan. a. A totalidade das redes de infraestruturas técnicas serán soterradas. b. Durante a execución das obras tomaranse as precaucións necesarias para evita-la alteración da cuberta vexetal nas zonas contiguas e, en todo caso, o proxecto incluirá as necesarias partidas presupostarias para a minoración do impacto producido así como para a súa recuperación paisaxística. A implantación das instalacións das infraestruturas técnicas non poderá ocasionar disminucións na capacidade das canles de auga. c. Os Proxectos de Acondicionamento que desenvolven o Plan Especial contemplarán o trazado da rede así como os puntos de vertido e conexión a redes existentes. d. As distintas redes de infraestruturas estarán ó disposto nos seus respectivos regulamentos técnicos, nas Normas Subsidiarias do Concello de Porto do Son. a. Os Proxectos de Acondicionamento correspondentes ás áreas forestadas ou libres de forestación xustificarán a elección do arborado e vexetación a implantar, e a súa compatibilidade coa vexetación existente que se prevexa manter, e a súa resistencia as condicións climáticas e medioambientais. b. A tal efecto os Proxectos de Acondicionamento deberán conter, en función das súas características edáfolóxicas, profundidade do solo, pendente, características topográficas, afloramentos rochosos, pedregosidade, hidromorfía e accidentes do terreo, o proceso de preparación do solo para acada-la implantación, arraigo e crecemento idóneo da nova vexetación, así como a homoxeneización da superficie do terreo tratado. c. Co obxecto de non dana-los exemplares de arboredo existente que se pretende manter, os Proxectos de Acondicionamento deberán precisa-los pés a eliminar, así como os sistemas de preparación do terreo que, ademais de asegura-lo crecemento da nova masa, eviten danos no arborado a conservar. d. Co carácter previo á plantación do arborado realizaranse, de forma individual, buratos manuais con 0,3 m3 de capacidade máxima. As plantas serán instaladas con cepellón de 20 litros e con altura mínima de 1,0 metros. Para a plantación do arboredo representativo e con carácter individual esixirase que o plantón teña unha circunferencia entre 18 e 24 centímetros medidos a un metro de altura desde o arranque das raíces. e. As densidades medias de plantación así como a distribución do arboredo segundo as especies elixidas serán definidas nos correspondentes Proxectos de Acondicionamento. f. Con carácter previo á plantación do novo arboredo procederase a elimina-los exemplares de arboredo existente que presenten danos ou enfermidades, así como aqueles que o proxecto de acondicionamento contemple suprimir por inadecuados. g. Os proxectos de acondicionamento establecerán as esixencias que deban reuni-lo material vexetal no que se refire a especie, orixe da semente ou plantón, cualidade xenética se procede, arquitectura da planta, forma das partes aérea e radical, estado sanitario e danos físicos admisibles para a súa recepción. h. O acondicionamento vexetal e forestal contemplado nos proxectos de acondicionamento das distintas áreas, deberá realizarse na primeira etapa da actuación. i. A supresión do arboredo non acorde e a súa substitución por exemplares adecuados farase dun xeito gradual, indicando no proxecto de acondicionamento o proceso a realizar, así como o ritmo de substitución, e xustificando -en todo caso- o mantemento das constantes paisaxísticas durante o proceso de execución da actuación.” En Porto do Son, a 10 de xaneiro de 2011. O ALCALDE-PRESIDENTE Asdo. D. Xoán Pastor Rodríguez Santamaría O presente documento de Avance do Plan Especial de Protección do Castro de Baroña, foi redactado por rvr arquitectos, para a o Concello de Porto do Son. O cal CERTIFO en Santiago de Compostela a Xullo de 2009. Asdo: Alberto Redondo Porto José Valladares Durán Marcial Rodríguez Rodríguez 0. Memoria descriptiva e xustificativa da conveniencia e oportunidade do Plan Especial 1. Memoria de información 1. a. Sintese da situación actual 1. b. Sistema físico e natural.1. b.1. Morfoloxía 1. b.2. Clima 1. b.3. Xeoloxía 1. b.4. Edafoloxía 1. b.5. Fauna 1. b.6. Flora 1. b.7. Analise paisaxística 1. c. A paisaxe construída.1. c.1. Estructura territorial e proceso histórico de conformación 1. c.2. Memoria do patrimonio arqueolóxico no entorno do Castro 1. c.3. Parcelas afectadas 1. d. Anexos 1. d.1. Inventario Edificación 1. d.2. Inventario de valados 1. d.3. Inventario de camiños 1. d.4. Infraestructuras urbanísticas 1. d.5. Catálogo de bens patrimoniais 2. Memoria de ordenación 2. a. Antecedentes 2. a.1. Determinacións de rango superior para a redacción do Plan Especial.2. b. Ordenación 2. b.1. Obxectivos e criterios xerais de ordenación 2. b.2. Solucións de ordenación 2. b.2.1. Criterios xerais 2. b.2.2. Accesibilidade 2. b.2.3. Infraestruturas e equipamentos 2. b.2.4. Zonificación 3. Normas urbanisticas 3. a. Normas xerais 3. a.1. Natureza 3. a.2. Marco legal 3. a.3. Ámbito 3. a.4. Vixencia e Modificación 3. a.5. Alcance Normativo dos Documentos 3. a.6. Desenvolvemento obrigatorio 3. a.7. Cumprimento da Lexislación Vixente 3. a.8. Xestión 3. b. Normas particulares 3. b.1. Area de protección arqueolóxica do Castro de Baroña [pendente dun Plan Director] 3. b.2. Area de rexeneración ambiental da traspraia 3. b.3. Zona de agras 3. b.4. Áreas forestais 3. b.5. Zona de aparcadoiro e recepción 3. b.6. Zona de equipamentos: centro de acollida de visitantes 3. b.7. Novas sendas e vías 3. b.8. Camiños tradicionais 3. b.9. Area de protección do petroglifo de Fonte Mariña 3. c. Normas de acondicionamento 3. c.1. Obrigatoriedade 3. c.2. Obxecto, alcance e características xerais dos Proxectos de Acondicionamento 3. c.3. Contido dos Proxectos de Acondicionamento 3. c.4. Condicións para os Proxectos de Obras Ordinarias 3. c.5. Condicións das actuacións na rede viaria 3. c.6. Actuacións nas redes de infraestruturas técnicas 3. c.7. Actuacións de acondicionamento forestal e vexetal 4. Avaliación económica e orde de prioridades 4. a. Criterios de avaliación 4. b. Actuacións orzamentadas 4. c. Resumo da avaliación económica 4. d. Orde de prioridades para a execución do Plan Especial 5. Indice de planos 5. a. Planos de información 0. Ortofoto 1/2000 1. Situación 1/15000 2. Emplazamento 1/2000 3. Hipsométrico 1/2000 4. Seccións 1/2000 5. Pendentes 1/2000 6. Orientación 1/2000 7. Xeolóxico 1/8000 8. Edafolóxico 1/8000 9. Visibilidade potencial 1/15000 10. Visibilidade 1/2000 11. Visibilidade potencial 1/2000 12. Usos do solo 1/2000 13. Rede de camiños e valados 1/2000 14. Parcelario catastral e toponimia 1/2000 15. Parcelas afectadas 1!2000 5. b. Planos de ordenación 0. Ordenación 1/2000 1. Avance de actuacións 1/2000 2. Proposta de accesos os aparcadoiros 1/1000 A redacción do Plan Especial de Protección do Castro de Baroña dá cumprimento á previsión establecida ó efecto polas Normas Subsidiarias de Porto do Son, que contempla o seu desenvolvemento obrigatorio, conforme o artigo 20 da lei 16/85 de 25 de xuño do Patrimonio Histórico Nacional, que establece que a declaración de unha zona arqueolóxica como un B. I. C. determinará a obriga, para o Concello no que se atopara, de redactar un Plan Especial de protección para a área afectada. Segundo o planeamento, o plan especial deberá definir e regular: 1. Zona ou zonas de aparcamento de vehículos [turismos e autobuses. Para ese fin poden destinarse os ramais anulados pola nova variante da comarcal C-550 na zona, un dos ramais xa se inclue dentro da delimitación do Plan Especial.2. Conservación integral de rueiros, camiños empedrados e peches de pedra e todos aqueles elementos que poidan ter trascendencia arqueolóxica ou para a comprensión do entorno do Xacemento.3. Establecer as condicións mediante as cuais se poidan levar a cabo novas intervencións arqueolóxicas. Queda proibida a colocación de calquera clase de publicidade comercial [Art.22 L.16/985] 4. Posibilitar a construcción dun centro de recepción de visitantes e de instalacións anexas, que poidan albergar sistemas didácticos de apoio para o recoñecemento das ruinas existentes [fotografías, vistas aéreas, videos, esquemas gráficos, sistemas constructivos, percorridos históricos, etc.]. O plan especial terá que considerar a vinculación efectiva da praia co ámbito do castro co obxecto de que a potenciación turística da zona sexa coherente co espíritu de pro tección que se propón. Esta circunstancia, unida á vontade municipal de levar a adiante unha actuación de recuperación ambiental no entorno da praia area longa, xustifican plenamente a conveniencia e oportunidade da formulación do presente plan especial de protección, e todo iso de acordo coas determinacións establecidas nas normas subsidiarias de planeamento de Porto do Son, lei 9/2002 lei de ordenación urbanística e protección do medio rural en Galicia, e as súas posteriores modificacións, lei 15/2004 de 29 de decembro, lei 6/2007 de 11 de maio? de medidas urxentes en materia de ordenación do territorio e do litoral de Galicia. O entorno do castro de Baroña, ámbito de intervención do presente plan, constitúe un entorno dominado pola presencia da península do castro no que se superpoñen paisaxes de alto grado de naturalidade con terrenos de cultivo en claro risco de abandono e zonas de piñeiros que tenden a ocupar os espazos dos antigos montes litorais e zonas de agras abandonadas. A suavidade da climatoloxía de esta zona así como o seu atractivo turístico, fan de este enclave un polo con unha alta presión, sobre todo nas épocas de verán, ainda que o inverno ten o seu atractivo, onde os temporais e a exposición da praia aos fortes ventos e as ondadas, fan con que o lugar teña unha máxia especial para a contemplación e as actividades acuáticas como o surf ou o bodyboard. A praia de area branca e fina de uso nudista, ten o seu acceso principal polo carreiro que antigamente daba servicio ás agras e ao propio castro. O estacionamento se formaliza na variante da comarcal AC-550, que se modificou deixando un codo que se utiliza para tal fin. Paralelamente a este feito, formalizouse outro estacionamento nunha parcela de monte en man común, que non tiña acceso formalizado, pero que os usuarios utilizan habitualmente como acceso á praia e aos montes próximos. O continuo abandono do agro, e o continuo avance do piñeiral, fan de esta paisaxe un paraxe en claro perigo de abandono e de sustitución da súa estructura actual por un predominio de bosque arbóreo. Xeomorfolóxicamente falando, existen dúas zonas claramente diferenciadas, como son as ocupadas polas rochas graníticas, con relevos notoriamente marcados. Os granitos son rochas plutónicas recoñecibles pola súa textura holocristalina, definida pola presencia de cristais perfectamente observabeis á simple vista, que están compostas por un agregado de cuarzo, feldespato e micas como elementos fundamentais. Tamén poden formar parte de outros materiais, denominados accesorios, como a pirita ou a magnetita. O modelado granítico é moi típico, dando lugar a relevos facilmente identificables, que se orixina fundamentalmente debido a dúas características inherentes á propia rocha. A súa grande resistencia á erosión fisica contrasta ca súa grande vulnerabilidade ante a meteorización química e a abundante presencia de diaclasas ou grietas, presentes na estructura dos bloques, dispostas en planos horizontais e verticais. O proceso de alteración química e de erosión, que define ao modelado granítico, ocorre cando a auga penetra nos bloques de granito a través das diaclasas e reacciona cos feldespatos e as micas producindo a súa incompleta alteración. Os materiais soltos, producto da reacción, son lavados e arrastrados pola auga. Como resultado do proceso producirase a fragmentación da masa granítica primitiva en bloques redondeados. Podemos atopar cantidade de grados de este tipo de alteracións, pedras cabaleiras, bolos redondeados, etc. Un claro e preocupante caso de evolución do modelado granítico, o atopamos na península que ocupa o castro de Baroña. As condicións fisiográficas e de localización do Castro facilitan a incidencia dos procesos erosivos mariños, xa que a punta sobre a que se asenta actúa como un auténtico dique nun punto do litoral caracterizado por un mar duro e bravío. O alto grado de degradación que presenta o modelado, deixa intuir que a evolución será de unha península cara tres illotes, dado que existen dúas fendas que o forza do mar e a auga da chuva continúan a traballar. Cabe resaltar este feito, posto que xa na actualidade existen estructuras que se atopan literalmente “colgadas” sobre o cantíl. A testemuña máis espectacular desta erosión son as furnas que se albiscan polo perímetro costeiro da Punta do Castro. As furnas son entradas bruscas de mar, de boca máis ou menos pechada, gran desenvolvemento en profundidade e perfil en U. Coinciden con zonas onde o sustrato xeolóxico amosa unhas condicións máis inestables, ou que facilita a súa disgregación como efecto da erosión mariña. Poden ir asociadas a outros efectos secundarios, como son os coídos ou praias de croios. Están presentes a cotío na liña costeira do Son, como na praia das Furnas, á que dan nome. Como testemuña que a furna interna está activa, podemos aportar o dato de que aparece un paleosolo, con unha alta concentración en materia orgánica fortemente endurecido. Os xistos, de relevo suave, caracterízanse por ter un desenrolo grande en superficie e escaso en potencia, desenrolan a solos que dan lugar a pradeiras. Son de escasa relevancia na zona delimitada polo plan, pero cohexisten nas inmediacións. As situacións que afectan a Galicia están determinadas fundamentalmente pola traslación en latitude das principais masas de aire atlánticas. Os tipos de clima, dependen máis concretamente da situación do anticiclón subtropical atlántico e da oscilación da frente Polar, alcanzando ambos o limite máximo en dirección sur. Sempre se distinguiron diversos matices, dentro das variacións rexionais, sendo xa clásica a oposición de unha Galicia litoral de outra do interior, afirmación tamén valida para outros moitos aspectos xeográficos. Malia posición do noso país no sur do aire oceánico de Europa occidental e o seu movimentado relevo implican unha multiplicación de matices locais, onde a súa delimitación require unha infraestructura de puntos de observación adecuada para coñecer os réximenes termopluviométricos, as repercusións da altitude, a disposición e a orientación do relevo, etc. O clima de Baroña A escolla da estación para o estudio do clima, referido ao entorno do Castro de Baroña, foi dada pola proximidade da estación en cuestión. A estación máis próxima á nosa area, é a designada como estación Corrubedo, que está ubicada a 42,56º de latitude e -9,03º de lonxitude e a unha altitude de 30 metros. Situada, daquela, no concello de Ribeira, provincia de A Coruña, foi dada de alta o 11 de Febreiro de 2000. Esta estación pertence á rede de estacións de MeteoGalicia. Os dados que se estudan van desde o 01.01.2001 ata o 31.12.2007. A cantidade media de percipitación que recebeu ascende a 1058,45mm/ano, a súa distribución media mensal se reparte da seguinte forma. cadro de precipitacicions medias mensuais [mm] A distribución da precipitación desde o punto de vista estacional, reflite un claro descenso da mesma nos meses de verán, onde a suma non chega a superar o 10% das precipitacións totais. Podemos destacar tamen que os tres meses máis chuvosos foron marzo, outubro e novembro con porcentaxes que chegan a acadar o 16,37% no mes de outubro. Non hai moita diferencia entre os totais porcentuais por estacións, a excepción do verán como xa se menciounou, tendo un inverno e primavera ao redor do 27% e o outono como a estación máis húmida con unha porcentaxe do 35%. Cadro temperaturas medias, máximas absolutas e mínimas absoltas A temperatura media anual ascende a 14,9ºC, de caracter suave, debido á influencia mariña tendente a moderar as temperaturas. A temperatura máxima absoluta ascende á 37,7ºC no mes de xullo, e a temperatura mínima absoluta é de 2,8ºC para o mes de xaneiro. Os índices ombrotérmicos resultan da relación entre os diferentes elementos do clima, que pretende cuantificar a influencia de éste sobre as comunidades vexetais. Diagrama de gaussen [CAD] O diagrama de Gaussen, obtense da análise das relacións entre pluviosidade e a temperatura. Da súa observación comprobase que existen 3 meses de seca, xuño, xullo e agosto, onde as precipitacións existentes non chegan para contrarestar a maior temperatura que se rexistra neses meses. A aridez se manifesta neses meses, e é de especial interese por ser o um importante limitador do crecemento vexetal. Os datos dos ventos foron tomados de outra fonte diferente á estación de Corrubedo, ainda que se presentan algúns. A rede de boias de Puertos del Estado, foi a fonte escollida para facer o estudo dos ventos. A boia da que se obtiveron os datos é a boia de Cabo Silleiro, que está ubicada a 42º 5.8’ N e -8º 55.8’ de lonxitude e a unha profundidade de 75m. Presentase un resume anual dos últimos sete anos, correspondendo ca mesma serie temporal que os datos de pluviometría. Nas gráficas anuais, podemos observar variacións de intensidade, pero basicamente predomina o vento do norte, ainda que como ocorriu no ano 2002 esa predominancia se viu disminuida en detrimento da dirección S-SW. Nas gráficas de mes, referidas a xuño e decembro observase que a variación da dirección do vento é moi grande, no mes que corresponde ao periodo estival o vento sopla con pequenas variacións entre N, NW e NE, e no inverno ten máis variacións direccionais, e a intensidade é maior. Despois de observar todos os datos, podemos concluir que o clima de Baroña é Marítimo cálido ou Mediterraneo marítimo. Fai aproximandamente 650 millóns de anos, durante o Precámbrico, as masas continentais estaban separadas unhas de outras por un oceano, e entre elas había unha moi pequena, denominada Armórica, que constituía a Galicia Occidental, e que un pouco antes de producirse a orogenia Hercínica [entre finais do Devónico e a parte inferior-media do Carbonífero, fai aprox.300 millóns de anos], colisionou co borde occidental do que máis tarde sería a península Ibérica. O sinal desta unión identificase hoxe en día ca rexión “Ollo de Sapo” que recorre Galicia de N a SE. A oroxénia Hercínica tivo como consecuencia máis inmediata a unión de todas as masas continentais nunha única masa continental denominada “Pangea II”. A oroxénia Hercínica, deu lugar á maior parte das rochas ígneas que afloran ao Oeste e Noroeste peninsular, así como aos metaformismos rexionais que afectaron ás rochas preexistentes. Tamén se orixinaron un sistema de fallas e líneas de fractura na codia do macizo Hespérico, entre as que podemos destacar a Falla de Viveiro. Durante o Mesozoico comeza a disgregarse Pangea II, é o comezo de un grande proceso que levará a actual configuración da codia terrestre. Este foi un periodo [251 – 65,5 millóns de anos aprox] no que non se produciron grandes movementos oroxénicos. Malia todas estas fases oroxénicas, non remataron as transformacións, os metamorfismos rexionais ou locais, acabaron por perfilar a petroloxía de cada zona en particular. Foi despois o tempo da oroxénia Alpina, responsable de formacións como os Alpes, as cordilleiras Béticas ou os Pirineos, dado que esta oroxénia é o resultado da acción conxunta do movemento relativo de África contra Europa, e se ben non afecta directamente a Galicia, sí produce unha reactivación por distensión das fracturas hercínicas que se traducen en levantamentos e afundimentos de bloques. A petroloxía das rochas que nos ocupa na zona de estudo é a seguinte. Q1P – RL Praias antigas e rasa litoral Q2 AI Chairas aluviais e fondos de vaguada Q2P Praias actuais Q2 Cuaternario indeferenciado 2-3 γ 2 mb Rochas graníticas hercinianas, granito 2 micas de grano medio a groso. Granito tipo Barbanza. PC – Se Xistos con algúns niveis cuarcíticos. Os terreos cuaternários e os depósitos recentes constituen formacións extensas ainda que moi pouco potentes. Todas elas, de carácter superficial apoianse indistintamente sobre diversos sustratos, na zona de estudo, principalmente sobre solos graníticos, o que dificulta, a maior parte das veces, a súa observación directa. Q1P – RL Praias antigas e rasa litoral. Trátase, como o seu nome indica de formacións que agora non ocupan o lugar que lles correspondería, as fases oroxénicas modificaron os materiais, amais de producir afondamentos e levantamentos do sustrato. É por estas causas que se cartografan antigas praias [que anteriormente estaban en contacto directo co mar] non na liña de costa, senon uns metros máis adentro. De igual forma acontece ca rasa litoral, que é unha formación debida a erosión do mar sobre o cantil, que se produce só se existen una serie de factores como son os tipos e disposición en capas das rochas e unha diferencia intermareal significativa. Q2 AI Chairas aluviais e fondos de vaguada. Os solos aluviais non están moi representados, porque os cauces carecen de fondos planos extensos, mezclándose co aluvión do tal-weg os coluvións dos interfluvios, localmente cartografaronse e separados de aqueles, aparecendo formados en xeral por gravas e areas lavadas. Q2P Praias actuais. Este tipo de depósito están integrados por areas brancas de cuarzo de grao fino, nas que existe unha fración pesada considerable, con cristais de circón, apatito e turmalina, xunto con sulfuros metálicos, magnetita, casiterita, wolframia e outros. As granulometrías, indican que se trata de areas moderadamente ben clasificadas de acordo ca nomenclatura de FRIEDMAN [1962], alcanzándose unha máxima porcentaxe de granos [20-25%] de diámetro comprendido entre 1,25mm e 1,75 mm. Q2 Cuaternario indeferenciado. Nesta clase se agrupan depositos indeferenciados, constituidos por materiais de variada índole.2-3 γ 2 mb Rochas graníticas hercinianas, granito 2 micas de grano medio a groso. Granito tipo Barbanza. Son as rochas que máis afloramentos presentan na zona de estudo, aparecen relacionados cartográficamente con todas as formacións, nas que son intrusivas. O Complexo “Rosal – Lanzada – Xuño” designa ao conxunto de afloramentos de rochas metasedimentarias, o seu nome alude, aos afloramentos máis importantes, non só pola súa extensión superficial, senon pola existencias neles de ragos litolóxicos, morfolóxicos e estructurais máis característicos da serie. A súa idade considerase do SILÚRICO, por correlación cas formacións do N de Portugal, nas que se fixeran datacións paleontolóxicas bastante precisas. Moitos dos afloramentos constituen magras bandas que “flotan” sobre un corpo granítico envolvente de afinidade alcalina, e foron migmatizadas e en parte dixerdas, por el, aparecendo como bandas metasedimentarias. PC – Se A serie componse, maioritariamente, de xistos andalucíticos de diversa tipooxía, nos que se intercalan episodios cuarcíticos, en capas de potencia métrica e continuidade lateral moi variable. Estas rochas eran, en orixe, materiais pelíticos de natureza limoarxilosa, con capas intercaladas de de areniscas e levísimos episodios de caracter margoso. Podemos destacar que hai frecuentes niveis de matacuarcitas, xistos grafitosos e xistos con andalucita e granates. As metacuarcitas poden alcanzar potencias de ata 25 m, xeralmente en niveis ausentes de alteración, o que permite a súa explotación para áridos. Os xistos grafitosos alcanzan potencias muito máis pequenas, sendo á media de 10-15 cm, e pela súa característica sedimentaria son niveis excelentes para establecer criterios de polaridade das deformacións, pero só a nivel puntual. As dúas facies, anteriormente explicadas, coexisten con xistos ricos en andalucita e granates macroscópicos. A andalucita chega a alcanzar tamaños de 2-3 cm e observanse dúas xeracións, isto revela que a andalucita, motivada por metamorfismo de contacto, indicaría, ao menos nesta zona, dous movimentos do Granito Hercínico do Barbanza. A edafoloxía estudia o solo desde todos os seus puntos de vista: a súa morfoloxía, a súa composición, as súas propiedades, a súa formación e evolución, a súa taxonomía, a súa distribución a súa utilidade e a súa conservación. Os solos clasificaronse, tendo en conta as súas propiedades e a litoloxía da zona, segundo a taxonomía da FAO [1973]. Seleccionouse esta clasificación por ter unha clave rigurosamente construida e ter atopado unha maior aceptación internacional. Na zona de estudio, atopamos os seguintes tipos de solo: Lepotosoles líticos e úmbricos. Son solos minerais de zonas con clima suficientemente tépedo para que a temperatura media anual supere os 0ºC. Están limitados por unha rocha continua e dura nos primeiros 25cm, ou por un material con máis do 40% de equivalente en carbonato cálcico, ou conteñen menos do 10% de terra fina ata unha profundidade mínima de 75cm. O seu nome deriva do vocable grego “leptos” que significa magro, facendo referencia ao seu caracter escaso. Os leptosoles líticos podense considerar como a mínima expresión de solo. A súa profundidade máxima é de 10cm e acostuma atoparse en zonas de forte declive nas que se pode considerar como un solo condicionado pola erosión, como é na nosa área de estudo. Cando aparece en zonas chás, a súa falta de desenrolo só se pode atribuir a súa extrema xuventude. Os leptosoles úmbricos están relacionados co anterior no referente ao clima, diferenciandose do mesmo pola natureza do material orixinal, rocha ácida. Umbrisoles epilépticos. O termo umbrisol deriva do vocablo latino “umbra” que significa sombra, facendo referencia á cor oscura do seu horizonte superficial. Os umbrisoles desenrolanse principalmente sobre materiais de alteración de rochas silíceas, predominantemente en depósitos do Pleistoceno e Holoceno. Os umbrisoles naturais soportan unha vexetación de bosque ou de pasto extensivo, poden acoller tamén cereais, cultivos de raiz, etc. se se adecua o seu manexo. Os umbrisoles epilépticos presentan rocha continua e dura entre os 25 e 50 cm. Umbrisoles antri-húmicos e ántricos. Como anteriormente dixemos, o nome destes solos fai referencia á súa cor oscura superficial. No caso que nos ocupa, a designación ántrica fai amosa fortes evidencias da influencia antrópica causada por prácticas de labranza. Fluvisoles arénicos e Arenosoles álbicos. O termo fluvisol deriva do vocablo latino “fluvius” que significa rio, facendo alusión a que estes solos se desenrolan sobre depósitos aluviais. O material orixinal o constituen depósitos, predominantemente recentes, de orixe fluvial, lacustre ou mariño. Atopanse en áreas periodicamente inundadas, a non ser que se atopen protexidos por algún tipo de estructura [diques, abanos fluviais,.]. aparecen sobre todos os continentes e en calquera zona climática. Os fluvisoles acostuman utilizarse par cultivos de consumo, hortas e frecuentemente para pastos. É habitual que precisen de un control das inundacións, drenaxes artificiais e que se utilicen con rega. Os fluvisoles arénicos presentan unha textura areosa-franca fina o máis grosa na totalidade dos primeiros 50 cm. A zona de estudio, está incluída na Rede Natura 2000 como parte do ZEPVN-ZEPA Complexo Litoral de Corrubedo. Este constitúe quizais a mellor representación deste tipo de ambientes no noroeste de España, e alberga unha grande variedade de tipos de hábitat en bo estado de conservación nun espazo relativamente reducido. A proximidade da área do plan que nos ocupa e a inclusión de aproximadamente o 60% da área na Rede Natura 2000, caracteriza esta área como zona especial de protección de valores naturais, non só pola presenza do castro e as medidas de protección arqueolóxica, senon tamén por tratarse de un hábitat singular no que se desenrola unha grande presión antrópica. Malia que as súas poboacións avifaunísticas son en xeral relativamente discretas en canto a cantidades, destaca pola súa elevada diversidade, en consonancia coa variedade de hábitats, e alberga regularmente especies infrecuentes ou de distribución moi localizada, debido á proximidade do complexo litoral de Corrubedo. Son particularmente destacables as poboacións nidificantes, en areais e dunas, así como as aves rapaces como a gatafornela (Circus cyaneus), o esmerillón (Falco columbarius), ou a curuxa das xunqueiras (Asio flammeus). Malia que o espazo en estudio está incluido dentro do Complexo Litoral de Corrubedo, non podemos afirmar que se caracterice por ter os mesmo habitats, nen no mesmo estado de desenrolo ou conservación. Cabe destacar os cantís que presentan un desenrolo moi variable, e que constitúen un habitat de características especialmente dificil para o desenrolo de comunidades vexetais. As plantas que se desenrolan nestes lugares están adaptadas a unhas condicións completamente desfavorables. Podemos atopar especies vexetais como o Asplenium marinum, Crithmum maritimum, Armeria pubigera, Silene uniflora, Angelica pachycarpa ou Spergularia rupicola. Na orla litoral podemos encontrar Anthylis vulneraria, Dactylis glomerata, Trifolium occidentale, Ulex europeaus, Daphne gnidium, Erica cinerea, Erica umbellate ou Cistus salvifolius. O monte litoral, ou as zonas de monte existentes no ámbito están replantados con Pinus radiata. Nos muros de peche, aparecen algún que outro exemplar de sobreira, Quercus suber. Na traspraia, atopamos un relito exemplo de duna embrionaria, de moi pequena extension altamente antropizada, adherida ás pezas de cultivo. Xunto a ela, ao longo de toda a praia, avanza o crecemento do Arundo donax, ou caña que se caracteriza por habitar en humedais estacionais ou permanente, e que se continua a extender porque non ten impedimentos. As zonas de agras, atopamos as parcelas en continuo abandono, o cultivo intensivo que se facía noutrora queda como pegada na nosa imaxinación. Antiguamente se cultivaba trigo, millo, e productos de consumo. A analise paisaxística da zona de estudo podemos resumila en que tendo un alto grado de antropomorfismo, como se verá no apartado da paisaxe construida. Nas zonas de agras, atopamos as parcelas en continuo abandono, o cultivo intensivo que se facía noutrora queda como pegada na nosa imaxinación. Antiguamente se cultivaba trigo, millo, e productos de consumo. Malia todo o antropomorfizado que o medio se encontre, estamos nun sistema [entendido como conxunto de unidades] litoral, fraxil e onde as relacións entre as unidades son complementarias e determinantes. De seguido veremos as unidades paisaxísticas que existen na zona de estudo. Cantil e roquedos litorais, incluimos nesta unidade os cantís costeiros, os roquedos litorais e pequenas illlas e illotes desprovistos de vexetación. Caracterizados pola súa orixe pétrea e a forte pendente, a súa morfoloxía é dinámica é variada, debido á contínua acción erosiva do mar. Poden verse alterados de forma física [polo impacto das olas, ou dos materiais en suspensión] ou química [pola disolución dos diferentes componentes da rocha]. Os cantís da zona de estudo, teñén o grave problema de ter zonas altamente degradadas, as furnas da península onde se atopa o castro de Baroña, son un claro exemplo da forza do mar e das debilidades químicas da rocha. Orla litoral, compoñen esta unidade os terreos de transición marítimo-terrestre, condicionados pola influencia directa do mar, inmediato ao borde do cantíl e precedente ao monte litoral. Caraterizase por ter unha cuberta vexetal baixa normalmente composta de herbáceas e arbustivas, resultado de unhas condicións meteorolóxicas extremas de fortes ventos e alta salinidade, as especies de maior porte non son capaces de proliferar nesta unida-de, dado que tanto o sustrato edafolóxico como as condicións climáticas son moi extremas. Monte litoral, é o que está en relación directa co espazo litoral e caracterizase pola súa cuberta vexetal baixa. O terreno inculto foi, no medelo histórico de explotación do territorio, o soporte do sistema agrario. O monte aportou, cando o carácter básico do agro galego era continuo e intenso, a maior parte como a cama para o gando e o complemento aos recursos forraxeiros facilitados por prados e labradíos. O parcelario do monte podía presentar as seguintes tipoloxías; grupos ou series de pechados curvilíneos, aglomeracións de bloques poligonais, parcelarios reticulados formados por pequenos polígonos irregulares e grandes bloques divididos en tiras largas e estreitas. Actualmente o monte reduciouse ou perdeu a súa función, emerxendo como base para novas actividades. No noso caso a repoboación con pino, de rentabilidade económica a corto prazo, é a transformación que se observa no monte litoral desde a comparación entre o voo americano de 1957 e o 2008. O carácter foráneo das especies orixinou a invasión a terreos que non estaban destinados especificamente ao seu cultivo. Monte de pinos, a maioría son montes de repoboación forestal, que chegan a estar tan naturalizados que na actualidade caracterizan a paisaxe galega. Estes bosques de repoboación caracterízanse por non chegar a desenrolar un sotobosque polo que son asociacións moi pobres ou monoespecificas, en contraposición ca diversdade biolóxica dos bosques autóctonos. Non existen impactos destabeis que poidan danar a esta comunidade, pero elas sí que poden ser unha ameaza para as asociacións autóctonas, moito máis delicadas. Areal, é a zona supramareal ou seca que normalmente se encontra ao descuberto das augas. O seu límite superior o constitúe o cordón dunar. Praia de coídos, son de especial interese pola súa xeomorfoloxía. Nelas os materias finos, ou ben non existen, ou aparecen por riba da zona da praia como consecuencia da enerxía dinámica que caracteriza o medio. Chaira areosa, integran esta unidade as dunas terciarias ou semifixas e as dunas estabilizadas. Presenta solos máis evolucionados e de menor contido en sales, e sobre elas se establece unha comunidade vexetal baixa, máis variada en especies que fai que exista unha menor cantidade de area para desprazarse. Sistema dunar alterado, constitúe a zona máis próxima á area. A súa nova conformación foi feita antes da posible datación, e foi recheo con terras de escavacións cercanas, presentando agora unha mínima franxa de dunas embrionarias. Estes sistemas de cultivo actualmente presentan un estado de semiabandono, no que comezan a aparecer especies de humedal como os xuncos ou a caña. Depósito granítico alterado, define zonas de acumulación de depósitos graníticos, resultado da alteración química e da erosión sobre o sustrato granítico. Non queremos agrupa-los, ainda que son o precedente, cos coídos que atopamos nas proximidades da praia posto que a súa acumulación é a clara denuncia da contínua evolución do modelado granítico. Sistema de cultivos, responde á tipoloxía de eidos de agras, que están formados pola asociación de bloques de cultivo provistos de peches xerais e divididos interiormente en parcelas abertas. Presentan variadade de peches, sobre todo de muros, cerramentos lixeiros de vexetación, de caracter mixto ou con muros de retención. O Castro de Baroña é un dos xacementos arqueolóxicos máis coñecidos e visitados de Galicia e o seu interese científico e patrimonial é enorme. Así e todo, os seus valores transcenden ao ámbito puramente arqueolóxico. Eses valores teñen que ver co seu emprazamento, nun punto da costa de beleza excepcional, e co bo estado de conservación do seu entorno, o que permite gozar dunha paisaxe pouco degradada e facilitou a conservación de elementos de arquitectura popular, como camiños e valados, e dos usos tradicionais do espacio. O contorno do xacemento arqueolóxico é un exemplo extraordinario da paisaxe rural tradicional galega. Este ámbito foi explotado intensivamente polos veciños de Baroña, sobre todo dos lugares da Igrexa e Abuín, que o modelaron e retocaron en función das súas necesidades e do patrón de subsistencia tradicional. En realidade trátase dunha auténtica unidade de paisaxe formada por unha zona de ager a cunca fértil situada ás costas da praia de Arealonga, e outra de saltus, definida polos terreos de monte baixo que se estenden polo lombo que separa os areais de Arealonga – Campas e a praia do Coído. O ager está definido por unha agra en estado de conservación excepcional. As agras son os eidos que estructuran a masa de terras de vocación agrícola no occidente galego. Son extensións de terras fértiles, normalmente delimitadas por un cercado. No interior distribúense as propiedades particulares. A explotación das agras require dun elevado grado de acordo entre os distintos propietarios, que precisan organizarse para cuestións como o uso da auga, a circulación de persoas pola agra e a quenda de trabalo das distintas parcelas. A agra de Arealonga, malia situación de abandono acelerado dos últimos anos, mantén nun estado de conservación excepcional elementos como son o sistema de rega (feito en base a un pozo con balsa que deriva auga para as fincas do norte e o sur mediante un enxeñoso sistema de canles, canleiros e gabias), o valado e o camiño perimetral, lousado en grandes tramos, preciso para o acceso ás fincas, así como os sistemas de parcelación interna, normalmente feito a base de fiadas de pequenos chantos ou marcos. Non deixa de ter interese, polo que supón de actuación de modificación da topografía orixinal, a disposición das fincas en socalcos, solucionando o cómaro por un pequeno terraplén ou por un muro de contención. O saltus agrupa aos terreos de monte explotados tradicionalmente para leñeiras ou toxo, fundamental para a elaboración do esterco. Moitos predios se atopan cercados mediante un complexo sistema de valados nos que podemos atopar distintas tipoloxías, dende o valado sinxelo de rebos ata a cachotería concertada de dobre cara. Moitas veces, como ocorre nas fincas do entorno do bar ocupadas por piñeirais, o peche refórzase con estratexias visuais moi efectivas, como son a colocación na capa superior de bolos de seixo branco, ou sinxelamente, intercalando laxes singulares, normalmente recollidas de afloramentos nos que o tempo deixou pegadas en forma de pías e pequenas canles. Estes zonas de monte ou agra, fundamentais para o desenvolvemento das comunidades campesiñas de Baroña, eran accesibles mediante unha rede de camiños tradicionais que se conserva medianamente ben e que ten un valor colosal dende o punto de vista patrimonial. En realidade podemos falar de dous camiños fundamentais: o que chegaba procedente de Abuín e a Igrexa e o que viña de Orellán. O primeiro é o máis importante, xa que a maioría de fincas da agra pertencen a veciños destos lugares. Os seus vestixios, parcialmente moi maltratados, son a corredoira que sae da estrada autonómica, ao lado da casa-bar, e que acostuma a empregarse como acceso ao xacemento arqueolóxico. A súa peculiaridade radica en que foi empregado, sobre todo, para a recolleita de argazo nas praias de Coído e Campas, aos pés mesmo das murallas castrexas. O emprego do argazo como abono dos campos, e a súa recolección nas praias, é unha práctica etnográficamente moi ben documentada na zona. O uso deste camiño e dos seus ramais, sobre todo o que se dirixe á praia do Coído, foi tan intenso que chegou á escavar unha caixa de relativa potencia e a deixar pegadas en forma de rodeiras en lousas e afloramentos. En verdade, a protección destes elementos resulta inescusable, entre outras cuestións porque se configuran como unha auténtica lección viva dos sistemas tradicionais de subsistencia e explotación do medio, porque forman co xacemento arqueolóxico un conxunto harmónico e porque son susceptibles de ser postos en valor e empregados como sendas e liñas de tránsito nun plano de valorización sostible. O concello de Porto do Son, como tódolos territorios costeiros, é moi fértil en xacementos arqueolóxicos. Os restos máis antigos son os vestixios de túmulos neolíticos localizados nas portelas e vaos dos sistemas subsidiarios e contrafortes da enorme mole do Barbanza. Os túmulos máis próximos son os situados nos recháns que bordean a Enxa e dominan a cabeceira do río Sieira (Montemuíño, Chans de Raña e a cámara do Curro). Son monumentos de dimensións convencionais, moi alterados por violacións e escavacións clandestinas. Algúns son extraordinariamente conspícuos e destacan na paisaxe, dominando áreas naturais de paso ou zonas de relevo cóncavo. A Prehistoria recente era unha etapa totalmente descoñecida ata fai practicamente 20 anos. Nese intre, Ángel Concheiro e Lola Gil comezaron a desenvolver os seus proxectos de investigación a partir dun proxecto de investigación titulado Prospección intensiva na península do Barbanza: a evolución do hábitat entre o Epipaleolítico e a Idade do Bronce. Así foron localizadas as dúas áreas de dispersión de material de Cabeiro -Xebrín e Praia de Cabeiro- con materiais cerámicos tipo campaniforme internacional e patróns inciso metopados tipo Penha, que seguramente teñan orixe nun asentamento aberto ocupado na transición entre o III e o II milenios a. C. As maiores concentracións de material atopáronse nun paleosolo existente baixo a area da praia de Cabeiro, asociadas a un pequeno fogar delimitado por pedras. Correspóndese cun patrón xa ben coñecido para o NO e que ten paralelos moi próximos, como a Ladeira do Chazo (Boiro), ou en toda a península do Morrazo. Contemporáneo dese interesante xacemento son os conxuntos de gravados rupestres, cuxas primeiras testemuñas foron localizadas no proxecto de prospección de 1989. Estas primeiras evidencias, entre as que sobrancea o magnífico gravado en rocha panel de Braña das Pozas / Pozos da Garda, onde se representa unha manada de cervos comandados por un gran macho con cornamenta ramificada, actuaron de motor do traballo de catalogación levado a cabo, en primeiro lugar por M. Mariño del Río, e despois polo equipo formado por Guitián Castromil e máis Guitián Rivera, e que aumentou de xeito colosal a cantidade e calidade das estacións coñecidas. Só na parroquia de Baroña destacan os gravados de Outeiro da Pedra Bicuda, Monte da Gurita, excepcional rocha panel con gran número de cérvidos, e, sobre todo, a coñecida Laxe da Sartaña. Nesta estación obsérvanse escenas subnaturalistas formadas por cérvidos mesturadas con motivos abstractos complexos. Os gravados antigos foron retocados en época contemporánea formando rostros, alfabetiformes e posibles representacións de embarcacións de vela. A eses intres indefinidos da Idade do Bronce correspóndense o machado plano tipo Barcelos do Rego Seco, e a machado de tope sen aneis da Pedra Follada. O mundo da Idade do Ferro ten no concello un rexistro excepcional. Sufriu moito nos últimos anos do século XX, sobre todo con fenómenos inexplicables como a total destrucción do castro da Enxa, a agresión do recinto superior do Taúme, e a máis antiga desaparición do castro de Portosín. En todo caso, segue habendo xacementos moi ben conservados e de sumo interese, como o de Miñortos, dominando as agras do fondo da ría, ou o Rodo de Valcunqueiro / Castro da Masisa. Non obstante, son os castros costeiros o que proporcionan orixinalidade a este concello: o de Queiruga ou Nadelas e o da Illa do Mar. O primeiro, ben visible dende a propia Punta do Castro, foi sondado por Vázquez Varela e Rodriguez López en épocas distintas, pero buscando sempre os restos zoolóxicos do seu concheiro. Con anterioridade fora escavado, sen metodoloxía científica, pola erudita local Lola Ares, que sacou á luz restos de construccións redondas de cachotería e un amplo conxunto material, do que destacaba a cerámica castrexa, de entre a que destacan grandes fragmentos de labios retraídos tipo reforzados “Vigo” e toda a panoplia da olería do castrexo marítimo florido. Do segundo, Illa do Mar, emprazado nun lugar soberbio e moi afectado pola erosión mariña, coñécese tamén o material cerámico recuperado por afeccionados e depositado actualmente no CICB no Porto do Son. A época romana pertence a ara atopada na ladeira do Enxa, un seguro santuario galaico romano, a dedicada a Diana Venatrix localizada no contorno do igrexa parroquial de Baroña, e a lauda funeraria de Rufus Seiliensis, atopada nalgún lugar indeterminado do litoral da parroquia de Queiruga, epígrafes todos probablemente datados arredor do século II d. C. Non podemos deixar de mencionar as noticias, nunca confirmadas de xeito contundente, sobre os restos dunha posible villa con mosaico en Portosín. Os sucesos vinculados ao seu descubrimento arqueolóxico e á entrada no panorama científico do Castro de Baroña son moi curiosos, e deben valorarse como un dos primeiros intentos de control por parte da administración pública de escavacións clandestinas. Na primavera do ano 1933, Pablo Díaz oficial do corpo de carabineiros afeccionado á arqueoloxía, acometeu no castro o que era unha escavación en toda regra, contratando a un gran número de xornaleiros. Os descubrimentos foron tan espectaculares que Álvaro de las Casas, profesor de historia do instituto de Noia, despois dunha visita ao xacemento non dubidou en reclamar a intervención da administración a fin de que procedera a realizar escavacións legais e científicas. Foi entón cando se paralizan as escavacións clandestinas de Díaz por orde do Goberno Civil da Coruña, e a Universidade compostelá decide acometer ela mesma as escavacións. Para elo foi designado o profesor da Universidade de Santiago de Compostela Sebastián González García – Paz. Estas primeiras intervencións leváronse a cabo no interior do segundo recinto e descubriron grupos de vivendas e restos da muralla organizados arredor do promontorio sur. O xacemento abandonouse ata a década dos anos 60, cando o arqueólogo José María Luengo acomete novas e extensas intervencións. Dende o punto de vista cuantitativo foron as campañas máis intensas, xa que entre 1969 e 1972 escavou unha ampla superficie dos recintos segundo e terceiro, das estructuras defensivas e, incluso, da muralla que pecha o istmo de area. Os anos 80 foron a quenda do sonense Francisco Calo e o Instituto de Estudios Galegos “Padre Sarmiento”. Contaron, nunha primeira etapa, coa colaboración da arqueóloga portuguesa Teresa Soeiro, moi coñecida daquela por ter escavado o xacemento de Monte Mozinho, no concello portugués de Penafiel. Con elas quedaron ao aire libre a práctica totalidade dos recintos principais (máis de 30 estructuras). Recolleuse ademais un extraordinario espolio material, entre o que destacan os restos de xoiería: aneis e, sobre todo, a famosa arracada de ouro. Asemade, levouse a cabo unha extensa consolidación das estructuras descubertas nas distintas etapas de escavación, así como algunha experiencia enfocada á frear a tendencia natural da punta a converterse en tres illas por efecto da erosión mariña, como o atuado da furna do leste. Para elo contou coa colaboración do coñecido arquitecto compostelán Rafael Baltar Tojo. A Consellería de Cultura decidiu, a inicios da década dos 90 do pasado século, acometer unha serie de intervencións de urxencia que freasen a dinámica de deterioro que estaba a sufrir o xacemento, e planeasen as bases metodolóxicas e teóricas de futuros proxectos de posta en valor. Os traballos articuláronse en tres actuacións sucesivas (novembro – decembro de 1994; xullo – agosto de 1995; xullo – setembro de 1996), dirixidas polo arqueólogo Ángel Concheiro Coello. Supuxeron, tamén, un primeiro intento de actuar sobre o xacemento cun criterio contemporáneo e integral, unindo acondicionamento, consolidación e posta en valor social. Nestas tres campañas recibiron tratamento de conservación 15 estructuras arquitectónicas. Algunhas xa foran obxecto de obxecto de traballos de conservación por F. Calo. Outras era a primeira vez que recibían tratamento de consolidación. Asemade, tódalas restantes, agás a construcción axuntada ao paramento interior da muralla no primeiro recinto, foron “parcheadas”. Retiráronse as cascalleiras e acumulacións de pedras deixadas polas escavacións anteriores, sobre todo as presentes na parte superior da muralla e que afeaban o conxunto. Tamén se acondicionou a rampla de acceso ao 2º recinto e se protexeu en vistas a futuras intervencións nunha das zonas máis interesantes do poboado. Aínda que as remocións de terras foron grandes, consistiron fundamentalmente nas capas de sedimento acumuladas dende o abandono das áreas escavadas, o que, en certo sentido, pode entenderse como un traballo máis de limpeza que de escavación. Foron especialmente intensas no grupo García – Paz do 2º recinto e nos grupos Luengo e Calo 1 do 2º recintos, e, buscaban, sobre todo, clarificar a morfoloxía real das construccións e a relación entre os distintos muros antes de acometer a súa consolidación. O xacemento da Punta do Castro, coas súas 2 Ha. aproximadas de superficie, é un asentamento de dimensións relativamente modestas, que non se corresponde coa súa extensión orixinal xa que existen indicios claros de que foi contundentemente afectado pola erosión mariña. Mostra, a diferencia doutros castros costeiros, unha estructura complexa, debedora, en parte, da gran vixencia temporal do poboado, e organizada en diversos recintos ou plataformas sucesivas situados a distinta cota e que se abren visualmente á terra firme. Ocupa a totalidade da pequena península na que se asenta e accédese a el por un camiño empedrado con lousas, afundido nalgúns tramos. Esta calzada é un elemento etnográfico de moito interese, xa que foi construída polos veciños de Baroña para baixar cos carros aos areais para a recolleita do argazo, unha práctica ben documentada na sociedade tradicional. Nalgúns puntos obsérvanse claramente as rodeiras escavadas nas lousas e nos substrato granítico e posiblemente tamén daba servicio ás fincas e cerrados situados nas inmediacións do xacemento. Polo que se refire ao xacemento en senso estricto, a parte máis occidental do istmo está ocupada polo primeiro recinto, unha especie de antecastro que estivo defendido por unha sucesión de foxo e potente muralla construída en dobre muro de cachotería con recheo de pedra e area. Foi practicamente arrasado pola erosión, polo que resulta de difícil interpretación, pero non parece haber dúbidas sobre o seu carácter habitacional, como testemuña a presencia de pés de muíños redondos e moita pedra de construcción na súa superficie. Debeu de constituír a derradeira ampliación do núcleo habitado, nun intre de gran puxanza do poboado. Inmediatamente despois atópase o segundo recinto, tamén denominado primeira plataforma, separado do anterior e defendido por unha monumental muralla que limita a superficie da península propiamente dita. O aspecto achanzado que mostra ao exterior débese ás obras de restauración acometidas por Calo. Nela ábrese a entrada principal, en rampla e defendida por bastións e engrosamento de muros. No seu interior atópanse hoxe 16 estructuras escavadas, de planta variable, circular e ovalada, das que a maioría débese corresponder con construccións de carácter doméstico. O primeiro, situado na zona máis meridional da península, consta de 10 estructuras. O segundo, localizado no entorno da entrada principal, componse de seis estructuras escavadas de planta oblonga e circular, en dous casos dotadas de anexo e vestíbulo, e unha encostada á cara interior da muralla. Esta é a coñecida como casa do banco corrido, en realidade un baseamento axuntado ao paramento interior da muralla de funcionalidade dubidosa. Orixinalmente estaba semisoterrada e foi interpretada por Calo como un obradoiro de fundición. O terceiro recinto, segunda plataforma para Calo, está separado do anterior mediante unha complexa sucesión graduada de muros de contención, de orientación L-O. Accédese a el por medio dunhas escaleiras, flanqueadas por machóns, de aspecto monumental, sen dúbida unha das iconas deste xacemento. Os grosos machóns, coas fiadas superiores sensiblemente inclinadas cara a dentro, é moi posible que sostivesen unha estructura de tipo arco ou falsa bóveda, co que estaríamos diante dun fenómeno único na arquitectura castrexa. Entre elas e os sistemas defensivos atópanse dous espazos de planta cuadrangular, con vanos de acceso, dificilmente interpretables. Ao outro lado da porta obsérvanse diversas construccións, de planta variable, comunicadas por medio do que semellan ser áreas de paso ou zonas de circulación. Xunto coas anteriores forman un conxunto individualizado, diferenciado do resto do poboado tanto nas características formais das estructuras que o compoñen, como na suposta funcionalidade dalgunha delas, relacionada con actividades artesanais. O resto de estructuras da segunda plataforma distribúense entre os grupos escavados por Luengo, formado por seis construccións de planta xeralmente circular, e por Calo constituído por seis edificacións nas que sobrancean as de planta ovalada. Nalgunha, como na gran edificación de planta oblonga próxima ao cantil oeste, obsérvase unha complexa superposición de muros. Por outra banda, a existencia de tramos dos muros de contención baixo os alicerces das construccións máis meridionais demostra como esta zona sufriu unha grande expansión constructiva que levou á desaparición dos chanzos superiores da gran estructura escalonada. Resulta frecuente que as estructuras deste recinto se asocien en conxuntos de dúas, tres ou catro estancias, aínda que sen chegar á formulación de unidades de habitación ao estilo dos grandes castros meridionais. Iso si, apréciase a existencia de numerosos valados e tramos de muro que deberon ser tapias ou cercas e que crearon complexos deambulatorios e zonas de tránsito. Tamén se observa un grande espazo aberto, a xeito de praza, que debeu cumprir algunha función na ordenación dos espazos colectivos. O cuarto recinto, que podería constituír unha terceira plataforma, sitúase no alto do outeiro que domina o sector anterior. Agás unha gabia, non se escavou en extensión, pero se puido apreciar que tamén está ocupado de construccións, seguramente de xeito intenso. En resumo, o Castro de Baroña, no seu momento de esplendor, situado no cambio de Era, foi un auténtico oppidum emprazado á beira do mar. A vista dos recintos, inundados de vivendas, debeu ser impresionante, o mesmo que a contemplación das fortes murallas e a porta con bastións que facían deste poboado prehistórico unha auténtica praza forte. O expolio deste xacemento resulta extraordinario por calidade e cantidade, como corresponde a un xacemento tan intensamente escavado. Algunha parte foi estudiada (Rey 1991), pero outra, como o rexistro faunístico, permanece maiormente inédito e só se coñece por publicacións xerais. O material cerámico, o máis numeroso, consta dunha gran masa de cerámica indíxena. O repertorio é enorme e cobre tódolos tipos documentados por Rey na súa tese doutoral. A falta de estratigrafías non permite apreciar variacións no conxunto ao longo do tempo, aínda que se aprecian tipos propios das distintas fases nas que se organiza o período castrexo. Moito interese teñen os restos de xoiería (unha arracada de ouro laberintiforme de suspensión mediante pivotes e un pequeno tesouriño de aneis), ademais das fíbulas e outros obxectos de bronce de uso cotián. Sobre a cronoloxía do asentamento, parece fóra de toda dúbida que a súa apariencia exterior na actualidade correspóndese co seu intre de esplendor, situado arredor do cambio de Era (séculos I a. C. – I d. C.), aínda que existen datos fiables que falan dunha posible fase de ocupación máis antiga encadrable na Fase II do castrexo, senón anterior. Baroña é un xacemento con unhas condicións de conservación difíciles. Os factores de alteración máis graves proveñen do seu emprazamento, que facilita os efectos da erosión mariña e pluvial, e do fluxo masivo e continuo de visitantes. Practicamente tódalas estructuras exhumadas foron obxecto de traballos de consolidación ao longo de diferentes campañas desenvoltas na década dos 80 e 90 do pasado século, e soportaron ben o alto grado de esixencia do xacemento ata fai poucos anos. Sen embargo, hoxe en día a situación é crítica: as fiadas de seguridade de tódalas estructuras están en proceso de disgregación acelerado e os recintos están sumamente alterados. Esto resulta sumamente grave en zonas que non recibiron nunca tratamento de conservación, como a zona axuntada á cara interior da muralla onde se sitúa a emblemática construcción de “banco corrido”. Unha das patoloxías máis graves ten que ver coa perda de soporte estructural do xacemento arredor das furnas, sobre todo na zona leste, onde varias estructuras aparecen literalmente “colgadas” sobre o cantil con evidente risco de esmorecemento. O Plan Especial estará ao disposto nas Normas Subsidiarias do Concello de Porto do Son, aprobadas o 27 do 10 de 1994, e ás determinacións esixidas na LSG 9/2002 - lei de ordenación urbanística e protección do medio rural en Galicia, lei 15/2004 de 29 de decembr, modificación da lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia, lei 6/2007 de 11 de maio de medidas urxentes en materia de ordenación do territorio e do litoral de Galicia, e a incoación do Castro de Baroña como Ben de Interes Cultural según resolución 24/11/80, B. O. E. nº 22 26701/81. A primeira consideración a ter en conta para afrontala ordenación do Plan Especial de Protección do Castro de Baroña e definilos seus obxectivos e criterios, é que esta actuación coincide cos obxectivos sinalados nas Normas Subsidiarias de Planeamento. De acordo co anterior, o Plan Especial deberá definir e regular: 1. Zona ou zonas de aparcamento de vehículos [turismos e autobuses. Para ese fin poden destinarse os ramais anulados pola nova variante da comarcal C550 na zona, un dos ramais xa se inclue dentro da delimitación do Plan Especial.2. Conservación integral de rueiros, camiños empedrados e peches de pedra e todos aqueles elementos que poidan ter trascendencia arqueolóxica ou para a comprensión do entorno do Xacemento.3. Establecer as condicións mediante as cuais se poidan levar a cabo novas intervencións arqueolóxicas. Queda proibida a colocación de calquera clase de publicidade comercial [Art.22 L.16/985] 4. Posibilitar a construcción dun centro de recepción de visitantes e de instalacións anexas, que poidan albergar sistemas didácticos de apoio para o recoñecemento das ruinas existentes [fotografías, vistas aéreas, videos, esquemas gráficos, sistemas constructivos, percorridos históricos, etc.]. O plan especial terá que considerar a vinculación efectiva da praia co ámbito do castro co obxecto de que a potenciación turística da zona sexa coherente co espíritu de protección que se propón. Respecto á delimitación proposta nas mencionadas Normas Subsidiarias, parece necesario a modificación do limite [sempre nunha extensión menor do 5% do cómputo total] para recoller a actual situación de aparcamento de acceso á praia, que hoxe en día se fai nunha parcela de monte en man común se nengún tipo de ordenación. A estes efectos, optouse pola inclusión de dita parcela no ámbito de actuación do plan. Tendo en conta os obxectivos fixados polas Normas Subsidiarias e a realidade existente, optouse por unha primeira determinación, consistente na separación dos estacionamentos e accesos á praia e ao castro. Este estacionamento trata de solucionar a situación actual, na que se aparca de forma desordenada no espazo que forma a antiga AC-550 ca nova variante de dita estrada. Así mesmo, o acceso peoníl desde este estacionamento á rede de camiños, faise por un treito da nova AC-550, onde a inexistencia de beirarúas ou outro tipo de acondicionamento fai con que sexa moi perigoso para os usuarios. O estacionamento ligado á praia xurde para ordenar outro punto de aparcamento caótico nun monte en man común, e a apertura do novo camiño de baixada á praia xurde da actual situación na que o acceso se realiza a través de servidumes, montes, etc. Este novo acceso percorre por segmentos de sendas existentes e os novos tramos aprobeitan puntos vencellados a taludes, muros, cómaros, o que fai con que se adapte perfectamente ao terreno e ao sistema de peches. A intervención ambiental no trasdos da praia ven dada polo continuo abandono das labores agrarias. A súa alteración desde o punto de vista natural foi determinante para o aproveitamento agrícola, pero agora está sendo colonizada polas canas [arundo donax], resaltamos tamén a evolución que sufrirá a zona agrícola, que está sendo colonizada polas especies forestais de repoboación, co conseguinte emprobecimento da biodiversidade do medio. A recuperación da forma dunar, así como do solo que caracteriza a estas formacións, permitiría voltar ao estado “natural” da praia, o cal se autoregula e xestiona, dando cabida á unha maior biodiversidade. As intervencións no sistema de peches e redes de camiños serán de tipo brando, tendentes á súa consolidación. Estes elementos estaban directamente relacionados co agro e a explotación dos montes e praias, e eran reparados anualmente polos usuarios con materiais autóctonos. As intervencións ás que nos referimos serán orientadas nese sentido. A parcela onde se ubicará o futuro Centro de Interpretación do Castro de Baroña presenta unha posición idónea como enlace entre a prevista área de estacionamento de vehículos e o propio Castro. Sítuase nun plano inferior ao estacionamento de coches de tal forma que a presenza de estos queda oculta para o visitante unha vez se abandona a área de aparcamento. A parcela ten unha forma lixeramente rectángular e unha pendente que oscila entre o 10 e o 5% na dirección sureste noroeste. Está adicada actualmente a plantación intensiva de piñeiros, salpicados ocasionalmente por grupos de castiñeiros. A umbrosidade no inverno e o xogo de luces no verao que provoca a densidade do arbolado existente non fai se non intensificar a percepción da entrada nun territorio específico que nos vai alexando paulatinamente dos sons e visións da cidade para introducirnos nas leis do bosque. O outro gran elemento, alén das árbores, que configura morfolóxicamente a parcela e o camiño que a bordea en todo o seu flanco sur, sureste. Este camiño é o acceso principal ao Castro dende a zona de estacionamento e no mesmo encontranse pegadas do seu uso dende o primitivo asentamento. O límite entre a parcela e o camiño e un valado de pedra conformado como recheo intemedio de pedras entre lastras ou pés dereitos chantados. Este tipo de valados organizaron a estructura de propiedade e de aproveitamento económico de todo o territorio próximo ao Castro. A edificación que acollerá o futuro Centro de Interpretación do Castro de Baroña haberá de adaptarse tanto na sua ocupación, como no seu volumen e condicións de edificación a normativa vixente, en especial ao que dicta a lei 9/2002 de ordenación urbanística e protección do medio rural en Galicia, lei 15/2004 de 29 de decembro, modificación da lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia A accesibilidade producese exclusivamente desde a estrada AC-550, que une Noia con Ribeira. As áreas de aparcadoiros e o centro de acollida vanse situar, preto desta estrada, mantendo o resto do ámbito con un uso exclusivamente peonil. As infraestruturas e equipamentos previstos no Plan Especial son as seguintes: a.- Areas de aparcadoiros. Existe unha gran necesidade de ámbitos de aparca doiro para os vehículos, fundamentalmente privados, que son o medio mais común de acceso tanto para visitar o Castro como, nos meses de verán, disfrutar da magnífica praia. Situanse dous espazos distintos para diferenciar os usuarios da praia dos visitantes ao centro de acollida. Estas duas áreas de estacionamento unense a través dun camiño peonil, xa existente, o que permite unha maior flexibilidade de funcionamento. Estas areas de aparcadoiros estarán unidas mediante un carril de servicio independente. b.- Rede de camiños peonís: Acceso ao castro, acceso a praía, senda costeira, conexión entre os aparcadoiros. A rede de camiños e corredoiras tradicionais mantense, e completase con unha nova senda de acceso a praia que se apoia nas trazas do parcelario rústico. Para o acceso ao novo centro de acollida de visitantes, se acondiciona unha parte dun camiño, para permitir un tránsito mixto [rodado e peonil], que posibilite o funcionamento do centro c.- Centro de acollida de visitantes. Sitúase nunha parcela de algo mais de 5.000 m2. A parcela localizase preto da AC-550 a beira do camiño tradicional de baixa da ao castro, presenta unha posición idónea como enlace entre a prevista área de estacionamento de vehículos e o propio Castro. Sítuase nun plano inferior ao estacionamento de vehículos de tal forma que a presenza de estos queda oculta para o visitante unha vez se abandona a área de aparcamento. A parcela ten unha forma lixeramente rectángular e unha pendente que oscila entre o 10 e o 5% na dirección sureste noroeste. Está adicada actualmente a plantación intensiva de piñeiros, salpicados ocasionalmente por grupos de castiñeiros. A umbrosidade no inverno e o xogo de luces no verao que provoca a densidade do arbolado existen te non fai se non intensificar a percepción da entrada nun territorio específico que nos vai alexando paulatinamente dos sons e visións da cidade para introducirnos nas leis do bosque. O outro gran elemento, alén das árbores, que configura mor folóxicamente a parcela e o camiño que a bordea en todo o seu flanco sur, sures te. Este camiño é o acceso principal ao Castro dende a zona de estacionamento e no mesmo encontranse pegadas do seu uso dende o primitivo asentamento. O límite entre a parcela e o camiño e un valado de pedra conformado como recheo intemedio de pedras entre lastras ou pés dereitos chantados. Este tipo de valados organizaron a estructura de propiedade e de aproveitamento económico de todo o territorio próximo ao Castro. A parcela onde se prevé a construcción do Centro de Interpretación encontrase no lugar de Camposas e está definida polo catastro como parcela nº 1126 polígono 11 do Concello de Porto do Son. No catastro aparece consignada como unha única parcela de 14.649 m2 de superficie pero na realidade a parcela encontrase dividida en duas propiedades distintas tendo a que vai albergar o Centro de Interpretación de Castro de Baroña unha superficie de 5.020 m2. Os lindes da mesma son os seguintes: Norte: parcela 1128, polígono 8; Oeste: parcela 1127, polígono 11; Este: cami ño público; Sur: camiño público O cultivo ao que está adicada a parcela é piñeiro O Centro de Recepción do Castro de Baroña constituirá unha instalación integra da na paisaxe, será a edificación que soporte as estratexias de difusión, cara a un público fundamentalmente non especializado, dos valores patrimoniais, etnográfi cos e paisaxísticos do castro de Baroña e o seu entorno. O edificio sitúase nunha zona anterior ao Castro ca fin de evitar o impacto inme diato co mesmo. A parcela, inmediata a zona de aparcamento hoxe existente, está beira do camiño principal de acceso ao Castro. Dada a posición da parcela respecto ao Castro e o coñecemento que se ten da situación da zona está descartada a aparición na mesma de restos arqueolóxicos. O desexo de minimiza-lo impacto visual da edificación na paisaxe é o motivo polo que, a priori, esta se empraza nos terreos actualmente ocupados polo pequeno piñeiro ao pe do aparcamento existente. O deseño da edificación será coherente coa paisaxe na que se inscribe e coa arquitectura tradicional da zona, evitándose propostas arquitectónicas miméticas. Na medida do posible tratase de manter o arborado O Centro de Intepretación do castro de Baroña, articúlarase en torno a catro áreas funcionais diferentes: recepción dos visitantes, exposición e difusión, administra ción, instalacións e mantenemento. O edificio do Centro de Interpretación situase nunha parcela adicada ao cultivo do piñeiro, salpicada acá e alá con castiñeiros ocasionais. O camiño de acceso ao Castro bordea todo o seu lado sur sureste. A separación entre o camiño e a par cela e un máis dos valados de pedra que configuran toda a estrctura da propieda de da zona. O edificio disporase en varios volumes lixeiramente desprazados un dos outros ca vocación de minimizar a tala do arbolado existente e favorecer que este chegue a envolvelo e a caracterízalo co xogo de luces que o atravesa no verán ou coa umbrosidade que o caracteriza no inverno. A vontade abstracta do proxecto buscará sen embargo unha relación intensa coa organicidade dos antigos pobladores do lugar no cuidadoso estudo e traballo do sitio e na intención utilitaria de aproveitar e encontrar no que temos ao alcance da man, o lugar, o fundamento da intervención arquitectónica. Atendendo as diferentes características das áreas que compoñen o ámbito e os usos asignados polo Plan Especial, establécese unha zonificación onde definir os distintos niveis de protección, de intervención e as diversas actuacións propostas. A ora de calificar estas zonas compre facer unha primeira distinción dado que xa existen unhas áreas legalmente establecidas, o deslinde costeiro e a Rede Natura 2000. Neste senso, e dado que as áreas comprendidas dentro da Rede Natura 2000 de Corrubedo, están pendentes da redacción dun PORN, as ordenanzas que se definan para esa zona terán a condición de complementarias coas que no seu momento se poidesen aprobar no ámbito do PORN: Area de protección arqueolóxica do Castro de Baroña (pendente dun Plan Director) Area de rexeneración ambiental da praia e da traspraia Zona de Agras Áreas forestais Zona de Aparcadoiro e recepción Zona de equipamentos: centro de acollida de visitantes Rueiros e camiños O Plan Especial do Castro de Baroña desenvolve as previsións establecidas nas Normas Subsidiarias de Porto do Son, cumprimentando o establecido nos artigos correspondentes da citada Normativa Urbanística. O Plan formúlase de conformidade co establecido nos artigos 62 e seguintes da Lei 9/2002 do Solo de Galicia [L. S. G.]. e as súas modificacións posteriores. O ámbito de aplicación do Plan Especial é o definido como Plan especial de Protección do Castro de Baroña, nas Normas Subsidiarias de Porto do Son e delimitado nos planos de ordenación do presente documento. O Plan Especial non entrará en vigor ata que se produza a publicación no Diario Oficial de Galicia dos textos íntegros do acordo de aprobación definitiva, no Boletín Oficial da Provincia a Normativa Urbanística. Na súa tramitación se cumprimentará o establecido no Art.86. L. S. G. A súa vixencia será indefinida en tanto non sexa revisado como consecuencia das determinacións do Plan Xeral de Ordenación Municipal ou das Directrices de Ordenación do Territorio. segundo o establecido no artigo 92 da L. S. G. As modificacións do Plan regularanse polo establecido nos artigos 94 e seguintes da L. S. G. O alcance normativo do Plan Especial deriva do contido dos documentos que o integran: Normas Urbanísticas e Planos Normativos de Ordenación, ilustrados coa Memoria Xustificativa de Ordenación. En especial cumprirá o establecido nos artigos 69 e 75 da L. S. G. Para a execución do Plan Especial redactaranse os correspondentes Proxectos de Acondicionamento ou de Obras Ordinarias, así como proxectos de edificación e de instalacións. Ditos proxectos estarán ó disposto na normativa vixente en materia de accesibilidade e supresión de barreiras arquitectónicas. No ámbito de protección arqueolóxica, será obrigatorio a redacción dun Plan Director. Encanto non se redacte o mesmo estarase ao disposto nas ordenanzas do presente Plan Especial. O Plan Director do Xacemento Arquolóxico deberá ser redactado nun plazo inferior a doua anos, e deberá ser informado e aprobado de xeito preceptivo e vinculante pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. O cumprimento das normas e preceptos contidos nesta Normativa, non exime da obrigatoriedade de cumprir as disposicións vixentes ou que poidan ser dictadas, sobre as distintas materias afectadas en cada caso, e en especial pola vixente Lexislación de costas, mediombiental, e de protección do patrimonio. Neste sentido aplicarase especialmente ás prohibicións que sinala o artigo 25 da Lei de Costas e 45 do seu Regulamento e as leis 16/85 do Patrimonio Histórico Español e a 8/95 do Patrimonio cultural de Galicia, e o Decreto 199/97, polo que se regula a actividade arqueolóxica na comunidade autonoma de Galicia. Nos aspectos non contemplados nesta Normativa, estarase ó disposto na normativa vixente. O solo de sistema xeral será sempre de dominio público. A estes efectos o solo necesario para a execución dos equipamentos e infraestruturas obterase -cando sexa necesario- por expropiación ou convenio, de acordo co establecido no artigo 166 da L. S. G. a. Comprende o asentamento do Castro de Baroña: a totalidade da penínsu la e as zonas inmediatas, segundo se delimita no Plano de Ordenación. Constitúe un enclave arqueolóxico relevante. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alte ración do xacemento. Manterase e fomentarase o respecto, a conservación e a pro tección dos valores patrimoniais, naturais, da paisaxe e do medio ambiente. c. O ámbito asinalado será obxecto dun Plan Director e polo tanto, mentres non se redacte o citado Plan as únicas obras autorizables serán aquelas que teñan un carácter urxente en razón do mantenemento e conservación do xacemento. Ditas obras necesitarán a autorización expresa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. a. Comprende as zonas de dunas sinaladas nos planos. Algunhas das citadas zonas están dentro do ámbito da Rede Natura 2000, quedando pendentes do PORN. En tanto no se redacte o correspondente plan lle serán de aplicación as determinacións da Lei de Costas, e as ordenanzas seguintes do presente Plan Especial. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alte ración das condicións rústicas. Manterase e fomentarase o respecto, a conserva ción do patrimonio etnográfico e a protección dos valores naturais da paisaxe e do medio ambiente. c. Deberánse conservar os valores naturais da traspraia. Para isto serán unica mente autorizables aquelas obras que teñan por obxecto a rexeneración dos terre os para devolverlles a súa condición natural. d. O plan fixa como obxectivo a eliminación da edificación existente na tras praia, dado o impacto ambiental e visual que produce sobre o Castro, xacemento arqueolóxico catalogado cun indudable valor patrimonial e o entorno da praia. a. Comprende as zonas de cultivo tradicionais sinaladas nos planos. Algunhas das citadas zonas están dentro do ámbito da Rede Natura 2000, quedando pen dentes do PORN. En tanto non se redacte o correspondente plan lle será de apli cación a lexislación vixente, e as ordenanzas seguintes do presente Plan Especial. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alte ración das condicións rústicas. Manterase e fomentarase o respecto, a conserva ción do patrimonio etnográfico e a protección dos valores naturais da paisaxe e do medio ambiente. c. Prohíbese a plantación de arbores nestas áreas, debendo conservar os usos actuais. Especialmente deberán conservarse aqueles elementos relevantes da cons trución do territorio como son as canles, muros e valados. a. Comprende as zonas de arborado sinaladas nos planos. Algunhas das cita das zonas están dentro do ámbito da Rede Natura 2000, quedando pendentes do PORN. En tanto no se redacte o correspondente plan lle serán de aplicación a lexis lación vixente, e as ordenanzas seguintes do presente Plan Especial. Deberán con servarse aqueles elementos relevantes da construción do territorio como son os muros e valados. b. En todo o ámbito queda prohibido todo aquel uso que supoña unha alte ración das condicións rústicas. Manterase e fomentarase o respecto, a conserva ción do patrimonio etnográfico e a protección dos valores naturais da paisaxe e do medio ambiente. Se permitirán os usos forestais permitíndose a plantación das especies xa existentes. Prohibese expresamente a plantación de eucalipto. a. Comprende as áreas destinadas ao uso de aparcadoiro sinaladas nos pla nos. O uso dominante nestas áreas será o de estacionamento de vehículos, punto de chegada dos visitantes do Castro e usuarios da praia. b. Autorizaranse elementos de peches vexetal, sen armazón estrutural, de sebes vivos ata unha altura máxima de 1,50m., así como varandas de protección de ata 1m. de altura. c. Autorízanse así mesmo aquelas obras de pavimentación e acondicionamen to derivadas da súa condición de espazo de uso intenso tanto peonil como roda do, e tendentes á mellora das súas condicións de disfrute: viabilidade peonil, cons titución de miradoiros, sinalamento de percorridos, etc. d. As obras encamiñadas á continuidade dos percorridos de acceso ao centro de acollida, á praia e ao castro, definidos nos planos de ordenación, executaran se co maior respecto ao medio, optándose, cando o uso o permita por unha pavi mentación similar á prevista para os citados percorridos de xeito que se garanta a unidade da intervención. e. Os desmontes e terraplenados que fosen precisos para a execución destas áreas serán tratados de maneira que poidan integrarse ó sistema de cómaros e bancadas preexistentes. Igual tratamento terán as actuacións de contención que deban realizarse. f. Toleraranse nestas áreas aquelas construcións e instalacións que presten servizos complementarios os visitantes de xeito que se facilite o uso e disfrute do medio, tanto natural como patrimonial polos visitantes, minimizando o impacto que estas actividades poidan causar mediante a construcción das dotacións necesarias, nestas zonas. g. As áreas de aparcadoiro estarán arboradas co obxecto de garantir a súa integración no medio natural. As especies utilizadas serán as que dean continuida de a vexetación existente no entorno inmediato. Neste senso, no entorno do apar cadoiro que serve a praia recomendase a plantación de sobreiras que acompañen as que xa existen nas inmediacións. h. Os Proxectos de Acondicionamento ou Obras concretas do o aparcadoiro situado dentro da área da Rede Natura “Complexo Húmido de Corrubedo” reque rirán para a súa aprobación un informe favorable da Dirección Xeral de Conservación da Natureza. i. Os Proxectos de Acondicionamento ou Obras concretas do o aparcadoiro cumpliran todo o disposto na lei 4/1994, do 14 de setembro de Estradas de Galicia, é en particular o artigo 29 e 32 da citada Ley. a. Comprende a parcela destinada a construción do centro de acollida de visi tantes. O uso será o de equipamento público turístico_cultural [centro de educa ción ambiental], a construción debe localizarse no medio rural en razón da súa natureza, e da súa finalidade, e para dar cumprimento as determinacións das nor mas Subsidiarias do concello de Porto do Son. b. A construción haberá de conservar e consolidar o muro de mampostería que pecha a parcela, agas das necesarias conexións que a accesibilidade ao cen tro poida requerir. c. O edificio, na medida do posible, respectará na súa implantación o bosque de piñeiros existente, xa que na actualidade constitúe unha das singularidades pai saxísticas do acceso ao Castro. d. As condicións da edificación estarán ao disposto no artigo 42 da Lei 9/2002 do solo de Galicia. a. Comprende a rede viaria sinalada nos planos de ordenación do presente Plan Especial. Na que se establecen os seguintes usos: recorrido peoníl de acceso á praia e aos aparcadoiros, acceso rodado aos aparcadoiros e acceso mixto ao centro de acollida. b. O viario rodado é, exclusivamente, o vencellado as áreas de aparcadoiros sinaladas. c. O viario mixto de acceso ao centro de acollida é o destinado a unha utili zación conxunta polo vehículo e o peón, constituído polos accesos ao centro de acollida de visitantes. Co obxecto de garanti-lo seu carácter mixto poderán esta blecerse sistemas de regulación para o paso de vehículos así como proceder á segregación funcional dos tráficos mediante sinalización. O acceso ao centro é unha intervención sobre viario tradicional polo que haberá que garantir unha ade cuada integración das modificacións propostas, no conxunto da rede viaria d. O viario peonil é o destinado ó uso exclusivo dos peóns. O seu trazado é o definido nos Planos de Ordenación e Catalogo. e. As condicións do sistema viario serán as establecidas nas Normas de Acondicionamento do Plan Especial. f. Os Proxectos de Acondicionamento ou Obras concretas de novas sendas e vías situado dentro da área da Rede Natura “Complexo Húmido de Corrubedo” requerirán para a súa aprobación un informe favorable da Dirección Xeral de Conservación da Natureza. a. Comprende a rede de camiños tradicionais, corredoiras e congostras, situa das dentro do ámbito do plan especial. b. As modificacións e intervencións nesta rede de camiños será congruente coas solucións que para cada tramo da rede se describen no catálogo do presente Plan Especial, e sempre deberá garantir a posibilidade dos usos tradicionais. c. Contémplanse obras de reparación e mellora daqueles tramos de especial relevancia, como empedrados e áreas con rodeiras. Ditas obras deberán ir enca miñadas á recuperación das características orixinais dos camiños, e nelas empre garanse materiais e técnicas tradicionais, sempre que sexa posible. Cando sexa necesario poderase desdobrar ou modificar a traza do camiño, sempre co obxeto da súa posta en valor e da conservación dos valores naturais e patrimoniais do pro pio camiño. d. Nestes camiños só se permitirá o tránsito daqueles vehículos de motor ou maquinaria relacionada cos traballos tradicionais do agro e a praia, ou a necesa ria para acometer as obras de reparación e mantemento. e. Obxecto dun tratamento especial debe ser o camiño de baixada ao castro, que tamén daba servizo aos areais das Campas e da Polbeira. Trátase dunha corre doira onde se atopan, ao longo do seu trazado, distintas tipoloxías de camiños tra dicionais: congostra [camiño afundido], corredoira e tramos empedrados con lousa ou chapacuña. Tamén se conservan restos das rodeiras dos carros do país, polo que ten un gran valor etnográfico. a. Comprende a rocha que actúa como soporte dos gravados prehistóricos, así como un área de protección ambiental. b. Nesta zona non se poderá realizar máis que actuación conducentes á recu peración ambiental, investigación arqueolóxica e posta en valor [sinalización, acce so], sempre e cando non alteren a topografía orixinal do contorno. Calquer tipo de actuación neste ámbito precisa da autorización previa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural Para a execución do Plan Especial redactaranse Proxectos de Acondicionamento ou de Obras Ordinarias que desenvolvan total ou parcialmente as súas determinacións, de acordo coas presentes Normas. A totalidade das obras e Proxectos de Acondicionamento descritos neste Plan, precisarán a autorización previa da Dirección Xeral de Patrimonio Cultural. a. Os Proxectos de Acondicionamento, teñen por obxecto a definición técnica precisa para a realización da totalidade das obras previstas e para a súa execución nun determinado ámbito do Plan Especial. b. Os Proxectos de Acondicionamento non poderán modifica-las previsións do planeamento que executan -sen prexuízo de que poidan efectuarse adaptacións, esixidas pola execución material das obras-; tampouco poderán, baixo ningún suposto, conter determinacións sobre ordenación e réxime do solo ou da edifica ción. c. Os proxectos deberán resolver, nas condicións previstas no Plan Especial, o enlace dos servizos urbanísticos do ámbito cos xerais ós que se conectan, para o que verificarán que estes teñan a suficiente dotación ou capacidade para absorbe-los aumentos polos que houberan de verse afectados coas obras proxectadas. Os Proxectos de Acondicionamento terán o alcance e contido propio dos proxectos de urbanización, e co detalle e complementos que requira a completa definición executiva das obras neles comprendidas. Se as condicións de desenvolvemento do ámbito non fixeran recomendable a execución completa da totalidade das obras de acondicionamento previstas en cada área do Plan Especial, poderán desenvolverse Proxectos de Obras Ordinarias relativos a parte das obras previstas no Plan. Neste caso, o Proxecto de Obras deberá desenvolver tecnicamente a definición daquelas obras restantes que se vexan directamente condicionadas pola solución proposta para as obras a executar, xustificando detalladamente a debida coordinación coas obras que se desenvolvan con posterioridade. Os Proxectos de Obras Ordinarias non poderán modifica-las previsións do Plan Especial. No referente a características técnicas e contido, os Proxectos de Obras reunirán iguales requisitos que os esixidos ós Proxectos de Acondicionamento. a. Para establecer o tipo de pavimentación nas calzadas na rede viaria defini da no Plan Especial terase en conta, a intensidade e o uso do tráfico que se pre vexa [rodado, mixto, aparcadoiro ou peonil], para establecer tanto o espesor das capas de firme necesario coma o material a empregar na capa de acabado super ficial. b. Nas areas de aparcadoiros a delimitación da calzada coas beiras en con tacto realizarase mediante a implantación de elementos de separación que permi tan a contención das capas de pavimento, evitando a mestura dos distintos mate riais. c. Nas zonas de aparcadoiro de automóbiles aconséllase o emprego de pavi mentación por elementos, ou con superficies de terra estabilizada, prohibíndose o uso de materiais asfálticos. O arborado será un elemento fundamental na ordena ción destas áreas. d. Cando existan desniveis na proximidade inmediata das vías, trataranse de forma que os ribados necesarios teñan unha pendente que impida o corremento de terras, e estarán axardinados, cando sexa necesario realizar muros ou valados estos se realizaran con técnicas e materiais que armonicen co entorno natural e. As diferenzas de nivel entre distintos pavimentos resolveranse con bordos ou outros elementos de separación que definan claramente os seus perímetros. f. Os materiais de pavimentación, así como a súa textura, elixiranse de acor do cun código funcional que distinga, cando menos, o espazo rodado do resto. g. Nos aparcadoiros as áreas de carácter peonil realizarase preferentemente, mediante técnicas “brandas” facilmente reversibles: terras estabilizadas, pavimen tación por elementos asentados en seco, pasarelas de madeira, o outras similares. Deberán contemplar as solucións de contención de terras e canalización da chu vias, necesarias para evita-lo corremento dos materiais por efecto das escorrentías. A pendente máxima non sobrepasará o dez por cento [10%]. Excepcionalmente poderase superar esta pendente sempre que sexa necesario por razóns de conser vación dos valores naturais ou patrimoniais. h. Os movementos de terras necesarios para a execución ou acondicionamen to da rede viaria, tanto rodada coma peonil ou mixta, non alterarán substancial mente a topografía natural do terreo. i. Na rede de camiños tradicionais, as técnicas e materiais, respetarán na medida do posible, os recollidos no catalago do presente plan especial. j. É prioritaria a conservación dos valados e muros existentes nas beiras dos rueiros e camiños. Cando fosen necesarios para garanti-la seguridade dos usua rios poderán dispoñerse, nos lugares estritamente necesarios, novas varandas ou antepeitos de protección, sempre buscando a armonización cos elementos xa exis tentes, recollidas no catalogo do plan. a. A totalidade das redes de infraestruturas técnicas serán soterradas. b. Durante a execución das obras tomaranse as precaucións necesarias para evita-la alteración da cuberta vexetal nas zonas contiguas e, en todo caso, o pro xecto incluirá as necesarias partidas presupostarias para a minoración do impacto producido así como para a súa recuperación paisaxística. A implantación das ins talacións das infraestruturas técnicas non poderá ocasionar disminucións na capa cidade das canles de auga. c. Os Proxectos de Acondicionamento que desenvolven o Plan Especial con templarán o trazado da rede así como os puntos de vertido e conexión a redes exis tentes. d. As distintas redes de infraestruturas estarán ó disposto nos seus respectivos regulamentos técnicos, nas Normas Subsidiarias do Concello de Porto do Son. a. Os Proxectos de Acondicionamento correspondentes ás áreas forestadas ou libres de forestación xustificarán a elección do arborado e vexetación a implantar, e a súa compatibilidade coa vexetación existente que se prevexa manter, e a súa resistencia as condicións climáticas e medioambientais. b. A tal efecto os Proxectos de Acondicionamento deberán conter, en función das súas características edáfolóxicas, profundidade do solo, pendente, característi cas topográficas, afloramentos rochosos, pedregosidade, hidromorfía e accidentes do terreo, o proceso de preparación do solo para acada-la implantación, arraigo e crecemento idóneo da nova vexetación, así como a homoxeneización da super ficie do terreo tratado. c. Co obxecto de non dana-los exemplares de arboredo existente que se pre tende manter, os Proxectos de Acondicionamento deberán precisa-los pés a elimi nar, así como os sistemas de preparación do terreo que, ademais de asegura-lo crecemento da nova masa, eviten danos no arborado a conservar. d. Co carácter previo á plantación do arborado realizaranse, de forma indivi dual, buratos manuais con 0,3 m3 de capacidade máxima. As plantas serán insta ladas con cepellón de 20 litros e con altura mínima de 1,0 metros. Para a planta ción do arboredo representativo e con carácter individual esixirase que o plantón teña unha circunferencia entre 18 e 24 centímetros medidos a un metro de altura desde o arranque das raíces. e. As densidades medias de plantación así como a distribución do arboredo segundo as especies elixidas serán definidas nos correspondentes Proxectos de Acondicionamento. f. Con carácter previo á plantación do novo arboredo procederase a elimina-los exemplares de arboredo existente que presenten danos ou enfermidades, así como aqueles que o proxecto de acondicionamento contemple suprimir por inade cuados. g. Os proxectos de acondicionamento establecerán as esixencias que deban reuni-lo material vexetal no que se refire a especie, orixe da semente ou plantón, cualidade xenética se procede, arquitectura da planta, forma das partes aérea e radical, estado sanitario e danos físicos admisibles para a súa recepción. h. O acondicionamento vexetal e forestal contemplado nos proxectos de acon dicionamento das distintas áreas, deberá realizarse na primeira etapa da actua ción. i. A supresión do arboredo non acorde e a súa substitución por exemplares adecuados farase dun xeito gradual, indicando no proxecto de acondicionamento o proceso a realizar, así como o ritmo de substitución, e xustificando –en todo caso– o mantemento das constantes paisaxísticas durante o proceso de execución da actuación. Aos efectos do cálculo da avaliación económica da execución do Plan Especial consideraranse aquelas actuacións a realizar dentro do ámbito do Plan. O montante das actuacións refírese ó presuposto de execución material; no apartado seguinte resúmese o total da avaliación indicando o orzamento de execución por contrata. Realizouse a estimación económica das expropiacións necesarias sobre as parcelas de titularidade privada incluídas no ámbito do Sistema Xeral. Para a valoración dos terreos aplicaranse módulos administrativos, tendo como referencia a avaliación económica establecida no Estudio Económico Financeiro das vixentes Normas Subsidiarias 4. b. Actuacións orzamentadas 4. b.1. Actuacións peonís de acondicionamento.4. b.2. Acceso ao centro de acollida de visitantes.4. b.3. Acondicionamento dos espazos de chegada e aparca doiro.4. b.4. Execución de infraestruturas 4. b.5. Equipamentos [centro de acollida de visitantes] 4. b.6. Actuacións de consolidación do patrimonio 4. b.7. Actuacións de rexeneración ambiental 4. b.8. Expropiacións e indemnizacións. Para o desenvolvemento das actuacións definidas no Plan Especial, establécese unha orde de prioridades para a realización de cada unha das fases necesarias para a súa execución, en atención á coordinación que deberán presenta-las distintas actuacións entre si e á dispoñibilidade do solo necesario para a completa execución das mesmas: 1º Acceso a parcela de equipamentos dende a AC-550 [centro de acollida] 2º Construcción do centro de acollida de visitantes y acceso mixto 3ª Alternativa para persoas con movilidade reducida hasta o miradoiro ao Castro 4º Posta en valor do Camiño Tradicional de acceso ao Castro 5º Aparcadoiro e zona de recepción de visitantes do Castro de Baroña 6º Aparcadoiro e zona de usuarios da praia 7º Nova senda de acceso a praia 8º Rexeneración da Tras-praia 9º Senda costeira 10º Consolidación do rueiro que une os dos aparcadoiros 11º Rehabilitación e consolidación de outros elementos de arquitectura do territo rio: camiños e sendas, muros, canles, etc. Paralelamente a estas actuacións se deberá redactar o Plan Director do Castro de Baroña, así como as intervencións que a Dirección Xeral do Patrimonio Cultural considere oportunas para a consolidación y preservación do xacemento. Especial relevancia terán aquelas obras de inxeñería necesarias para controlar a erosión ocasionada polas furnas activas. Alberto Redondo Porto. Arquitecto. rvr arquitectos José Valladares Durán. Arquitecto. rvr arquitectos Marcial Rodríguez Rodríguez. Arquitecto. rvr arquitectos Javier Glez. Harguindey. Arquitecto urbanista Jesús Conde García. Arquitecto urbanista Olalla Camaño. Paisaxista Angel Concheiro Coello. Arqueólogo Marcos Alonso Pablos. Estudante de arquitectura